Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 184/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Ewa Machlejd, , Protokolant ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r. sprawy ze skargi I. O. i J. O. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary oraz odsetek za zwłokę z tytułu nielegalnego użytkowania budynku oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Finansów decyzją z dnia [...] września 2014 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – dalej jako: k.p.a., oraz art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749) – dalej jako: o.p., w związku z art. 59g ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409), po rozpatrzeniu odwołania I. O. i J. O. – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r. znak: [...] wymierzył I. O. i J. O. karę w wysokości 75.000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania rozbudowanej części budynku usługowego – serwis urządzeń medycznych (I etap) na terenie działki nr ew. [...] przy ul. [...] we wsi [...], gm. [...].[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] utrzymał powyższe postanowienie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 lipca 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 900/09, oddalił skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2008 r., zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1814/09, oddalił skargę kasacyjną w tej sprawie.

Pismem z dnia [...] lutego 2013 r. I. O. i J. O. zwrócili się do Wojewody [...] z wnioskiem o częściowe umorzenie należności, umorzenie odsetek oraz zatrzymanie naliczania odsetek od dnia wniesienia wniosku.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił umorzenia w części bądź w całości wymierzonej kary. Minister Finansów decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] odmówił umorzenia w części kary.

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli I. O. i J. O., wnosząc o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o umorzeniu należności głównej w części, tj. o kwotę 25.000 zł do kwoty 50.000 zł, umorzenie odsetek od wymierzonej kary, zatrzymanie naliczania odsetek, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...] Minister Finansów uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] odmówił umorzenia w części wymierzonej kary oraz odmówił umorzenia w całości odsetek za zwłokę.

Od powyższej decyzji I. O. i J. O. złożyli odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie należności głównej w części, tj. o kwotę 25.000 zł oraz umorzenie w całości pozostałych do zapłaty odsetek za zwłokę, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Po rozpatrzeniu odwołania zapadła opisana na wstępie decyzja.

Minister Finansów przypomniał, że zgodnie z art. 67a § 1 o.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Możliwość udzielenia ulg w spłacie należności publicznoprawnej przewidziana w art. 67a § 1 o.p. jest uzależniona od zaistnienia przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Ważny interes podatnika należy rozumieć w kontekście wszelkich danych, które obrazują sytuację życiową strony. Dane te powinny obejmować informacje dotyczące majątku strony, możliwości płatniczych, źródeł uzyskiwania dochodów, realnych możliwości uzyskiwania tych dochodów, sytuacji rodzinnej, stanu zdrowia, itp. Z kolei interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy. Pojęcia tego nie można zdefiniować w sposób jednoznaczny, co powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości.

Organ odwoławczy ustalił, że I. O. i J. O. pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z córką A. O. I. O. jest zatrudniona na czas nieokreślony w firmie [...] sp. z o. o. i z tego tytułu uzyskała średnie miesięczne wynagrodzenie w wysokości 5.640,91 zł netto (okres styczeń – marzec 2014 r.). Dodatkowo uzyskała ona dochody z tytułu odsetek od udzielonych pożyczek w wysokości 863,38 zł (średnia z 3 miesięcy). J. O. również jest zatrudniony na czas nieokreślony w firmie [...] sp. z o. o. i z tego tytułu uzyskał średnie miesięczne wynagrodzenie w wysokości 5.640,91 zł netto (okres styczeń – marzec 2014 r.). Dodatkowo uzyskał on dochody z tytułu odsetek od udzielonych pożyczek w wysokości 863,38 zł (średnia z 3 miesięcy).

I. O. i J. O. w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 25 kwietnia 2014 r. nie uzyskiwali dochodów z tytułu odsetek od udzielonych pożyczek, a w latach 2006 – 2013 nie otrzymywali dywidendy (rok 2013 wykazuje stratę finansową w wysokości 117.105,56 zł).

Strony posiadają udziały w spółce [...] sp. z o. o.: I. O. – 33,10 %, J. O. – 33,80%. Spółka obecnie korzysta z pożyczek udzielonych przez strony (udziałowców): w wysokości 200.000 zł na okres od 27 sierpnia 2007 r. do 31 sierpnia 2017 r.; w wysokości 120.000 zł na okres od 20 kwietnia 2011 r. do 31 maja 2014 r.; w wysokości 117.000 zł na okres od 30 stycznia 2012 r. do 31 stycznia 2017 r. Powyższe pożyczki nie zostały spłacone, zaś w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 28 kwietnia 2014 r. spółka nie wypłaciła pożyczkobiorcom odsetek od udzielonych pożyczek.

I. O. w okresie od 1 września 1996 r. do 3 stycznia 2007 r. prowadziła działalność gospodarczą w zakresie handlu artykułami pochodzenia krajowego i zagranicznego, import, export, pośrednictwo handlowe. J. O. również prowadził działalność gospodarczą – w zakresie produkcji wyrobów dla budownictwa z tworzyw sztucznych (w okresie od 1 lutego 1995 r. do 18 października 2012 r.).

Aktualnie I. i J. O. nie prowadzą działalności gospodarczej, nie uzyskują wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia, o dzieło, wynajmu, nie pobierają emerytur i rent, nie otrzymują wsparcia z pomocy społecznej ani nie pobierają dopłat do rolnictwa, nie otrzymują pomocy de minimis oraz pomocy publicznej, a jedynymi źródłami dochodu stron jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę.

A. O. jest studentką Wyższej Szkoły [...] w [...] i nie osiąga żadnych dochodów.

Na dzień 13 kwietnia 2014 r. I. i J. O. posiadali na rachunku bankowym środki w wysokości 3.438,66 zł. Strony posiadają kredyt hipoteczny udzielony na okres od 7 marca 2007 r. do 10 lutego 2030 r. w kwocie 270.000 zł (wysokość zadłużenia w kapitale na 28 kwietnia 2014 r. – 187.912,17 zł). Poza tym I. i J. O. są posiadaczami kart kredytowych z limitem 10.000 zł (wysokość zadłużenia na 28 kwietnia 2014 r.: odpowiednio 4.016,78 zł oraz 1.764,57 zł). Dodatkowo J. O. posiada kartę kredytową z limitem 15.000 zł (wysokość zadłużenia na 7 kwietnia 2014 r. – 865.60 zł), a I. O. posiada kartę kredytową z limitem 10.000 zł (wysokość zadłużenia na 7 kwietnia 2014 r. – 1.425,59 zł).

Ustalono, że strony co miesiąc ponoszą następujące wydatki: opłata za energię elektryczną – 486,39 zł; opłata za gaz – 1.180,39 zł; opłata za energię elektryczną ([...], ul. [...]) – 162,49 zł; czynsz ([...], ul. [...]) – 330,80 zł; rata kredytu hipotecznego – 1495,99 zł; kredyt konsumencki – 253,19 zł; abonament [...] – 99,90 zł; [...] – 179,00 zł; abonament [...] – 176,71 zł; abonament [...] – 102,91 zł; opłaty za rachunek bankowy [...] – 17,99 zł; opłata za [...] – 10,24 zł (I. O.); opłata za [...] – 6,48 zł (J. O.).

Poza tym strony ponoszą wydatki okresowe: ubezpieczenie nieruchomości – 1.352 zł; ubezpieczenie nieruchomości ([...], ul. [...]) – 467 zł; podatek od nieruchomości ([...], ul. [...]) – 282,60 zł; ubezpieczenie samochodu – 784,00 zł; ubezpieczenie skutera – 38,00 zł; czesne A. O. – 8.176,00 zł (opłaty semestralne); abonament radiowo-telewizyjny – 208,45 zł.

I. i J. O. posiadają na zasadzie wspólności małżeńskiej:

– działkę i dom mieszkalny położone przy ul. [...] w [...];

– działkę budowlaną położoną przy ul. [...] w [...];

– lokal mieszkalny wraz z garażem, położony w [...] przy ul. [...] (hipoteka na rzecz banku).

Budynek usługowy położony na działce przy ul. [...] w [...] oraz część budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] w [...] są wynajęte spółce [...] sp. z o. o.

J. O. jest właścicielem samochodu osobowego [...] z 1999 r. (wartość 28.000 zł) oraz skutera [...] z 2004 r. (wartość 2.200 zł).

I. O. pozostaje pod opieką poradni Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] z powodu hiperlipidemii (objawy nawracające, stwierdzono też zwyrodnienie wielostawowe) oraz poradni Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Lekarskiej Spółdzielni Pracy [...]. J. O. również pozostaje pod opieką poradni Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] z powodu nadciśnienia tętniczego, kamicy nerkowej, stan po wirusowym zapaleniu wątroby typu B i wymaga systematycznego leczenia oraz badań.

Minister Finansów podzielił ocenę wyrażoną przez organ pierwszej instancji, że całokształt okoliczności sprawy nie daje podstaw do podjęcia decyzji o częściowym umorzeniu wymierzonej kary oraz całkowitym umorzeniu odsetek za zwłokę. Udzielenie wnioskowanej ulgi uznał za przyznanie zbyt daleko idącego przywileju, nieuzasadnionego z punktu widzenia ustalonej sytuacji stron, tj. mając na uwadze posiadany majątek, dochody, wydatki, stan zdrowia, wiek. W niniejszej sprawie ważny interes podatnika nie stanowi podstawy do częściowego umorzenia wymierzonej kary oraz całkowitego umorzenia odsetek za zwłokę.

W ocenie Ministra Finansów w analizowanej sprawie również interes publiczny nie stanowi podstawy do wydania decyzji o częściowym umorzeniu wymierzonej kary oraz całkowitym umorzeniu odsetek za zwłokę. Wyjaśnił, że nie można utożsamiać przesłanki interesu publicznego z subiektywnym przekonaniem strony o konieczności umorzenia należności z uwagi na jej wysokość. Minister Finansów podzielił stanowisko Wojewody [...], że w interesie publicznym leży, by ustalane przez organy administracji publicznej należności były realizowane, a uczestnicy procesu budowlanego nie byli pochopnie zwalniani z obowiązku ich zapłaty. Odmowa umorzenia kary nie generuje niepożądanych z punktu widzenia społecznego skutków, natomiast umorzenie przedmiotowej należności wskazywałoby na przyzwolenie na działania naruszające przepisy budowlane i godziłoby w interes społeczny. Organ zaznaczył, że interesu publicznego nie sposób również oderwać od finansowego (fiskalnego) aspektu funkcjonowania państwa. Skoro wymierzenie kary jest wynikiem nieprzestrzegania przepisów prawa, to strona nie może finansowych skutków błędnie podjętych decyzji przenosić na budżetu państwa, oczekując umorzenia należnej do spłaty kwoty. Poza wyjątkowymi i szczególnymi wypadkami nie należy dopuszczać do sytuacji, w której mogłoby powstać społeczne przekonanie, że naruszenie Prawa budowlanego nie pociąga za sobą negatywnych skutków finansowych.

Za nietrafny uznano również zarzut niejednoznaczności, niejasności zaskarżonej decyzji w zakresie odmowy przyznania ulgi co do wymierzonej kary. Wojewoda [...] w sentencji zaskarżonego rozstrzygnięcia wyraźnie wskazał, że odmawia umorzenia w części należności głównej od wymierzonej kary w wysokości 75.000 zł. Stwierdzenie: "Na dzień wydania decyzji pozostaje do zapłaty kwota w wysokości 68.525,00 zł należności głównej + odsetki za zwłokę" stanowi jedynie powielenie informacji znanych stronom, stwierdzenie faktu. Dodał, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] Wojewoda [...] zaliczył wpłatę w wysokości 10.000 zł na poczet należności głównej oraz na poczet odsetek za zwłokę. Bez znaczenia dla zawartej informacji o aktualnej wysokości należności głównej pozostaje zaskarżenie postanowienia o zaliczeniu wpłaty, bowiem nie skutkuje to uchyleniem lub zmianą postanowienia, którego dotyczy..

Odnosząc się zaś do twierdzeń stron w zakresie narastania kwoty odsetek za zwłokę w związku z długotrwałym postępowaniem administracyjnym Minister Finansów wyjaśnił, że niejednokrotnie może się zdarzyć, że w wyniku rozpatrywania kolejnych środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym lub sądowoadministracyjnym kwota odsetek za zwłokę urasta do pokaźnych rozmiarów, stanowiąc znaczny procent ustalonej pierwotnie należności głównej.

Po raz kolejny wyjaśnił również, że podnoszone zarzuty związane z okolicznościami wymierzenia kary pozostają poza zakresem niniejszego postępowania.

Na koniec organ zwrócił uwagę, że ulga w postaci umorzenia należności jest rozwiązaniem najdalej idącym w katalogu dostępnych form wsparcia osoby zobowiązanej zawartych w przepisach Ordynacji podatkowej. Podjęcie decyzji o odmowie umorzenia wymierzonej kary nie wyklucza możliwości np. rozłożenia zapłaty należności na raty, co jednak wymaga złożenia odrębnego wniosku.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli I. O. i J. O., zaskarżając ją w całości. Skarżący zarzucili organowi:

1) naruszenie przepisów:

– art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię w sytuacji, gdy organ odwoławczy usuwał wady prawne decyzji organu I instancji,

– art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez błędne sformułowanie uzasadnienia decyzji;

2) dokonanie błędnych ustaleń co do wysokości naliczonych i należnych odsetek ustawowych.

Wskazując na powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W ocenie skarżących Minister Finansów nie wyjaśnił nieścisłości pomiędzy uzasadnieniem decyzji wydanej w pierwszej instancji a wnioskiem skarżących. Wojewoda [...] wprowadził stronę w błąd, stwierdzając, że "uregulowanie przedmiotowej kary z odsetkami w ratach miesięcznych (...)", gdy tymczasem strona wnioskowała o udzielenie ulgi w postaci umorzenia w części kary pieniężnej, a nie rozłożenia jej na raty. Rozstrzygając o możliwości rozłożenia zobowiązania na raty orzekł ponad żądanie, wyprzedzając ewentualny wniosek stron. Ponadto tak sformułowana decyzja i jej uzasadnienie pokazują, że organ w sposób powierzchowny orzekał w sprawie.

Dalej skarżący podnieśli, że dokonując ustaleń organ powinien uwzględnić zachodzące zmiany, przemawiające zarówno na korzyść strony, jak i na niekorzyść. Minister Finansów wziął pod uwagę sytuację stron, która miała miejsce w 2013 r., podczas gdy analizie powinna podlegać sytuacja finansowa, majątkowa i życiowa, w tym zdrowotna skarżących, w roku bieżącym. Organ oparł się jedynie na wyjaśnieniach, oświadczeniach i innych dokumentach przedłożonych przez stronę. Przedstawiony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że sytuacja majątkowa, zarobkowa i zdrowotna zobowiązanych wymaga udzielania im stosownej ulgi w spłacie kary. Ocena dokonana przez Wojewodę [...] i Ministra Finansów została przeprowadzona w sposób tendencyjny, ze szczególnym uwypukleniem aktywów i dochodów skarżących, a pominięciem stałych wydatków i kosztów. Wskazali, że brak jakichkolwiek oszczędności i możliwości ich poczynienia były bezpośrednimi przyczynami do złożenia wniosku w sprawie.

Skarżący zarzucili ponadto, że pomimo złożenia do akt sprawy licznych dokumentów potwierdzających ich stan zdrowia, organ w ogóle nie pochylił się nad tym problemem. Podtrzymali stanowisko, że pogarszający się stan zdrowia oraz wiek nie pozwalają im na podjęcie dodatkowych prac zarobkowych i pozyskiwania innych dochodów.

W ocenie skarżących organ w uzasadnieniu decyzji pominął etap oceny dowodowej materiału złożonego do akt sprawy. Organ nie wskazał, którym dokumentom, dowodom dał wiarę, a którym odmówił wiarygodności, jak również nie wyjaśnił precyzyjnie, w oparciu o jakie dowody doszedł do konkretnych wniosków. Zarzut ten w szczególności dotyczy nieustosunkowania się organu do oświadczenia skarżących o braku oszczędności.

Skarżący podtrzymali też stanowisko, że właśnie w tym postępowaniu należało prawidłowo określić odsetki, o umorzenie których wnosili, co pozwoliłoby uwidocznić proporcje pomiędzy wnioskowaną ulgą a rzeczywistą wielkością długu. Podobnie należało w toku tego postępowania zbadać, w jakim czasie bieg odsetek został zawieszony, a w jakim czasie odsetki muszą być naliczone. W ocenie skarżących odsetki zostały naliczone za okres, w którym bez ich woli postępowanie zostało zawieszone na czas badania sprawy przez Trybunał Konstytucyjny.

Odnosząc się do przesłanki interesu publicznego przemawiającego za udzieleniem wnioskowanej ulgi, podnieśli, że organ pominął fakt, że Spółka w okresie kryzysu utrzymuje zatrudnienie 16 pracowników na umowę o pracę na czas nieokreślony, 23 kooperantów handlowych, a ponadto kilkadziesiąt innych osób uzyskuje dochody w formie prowizji lub regularnego miesięcznego ryczałtu.

W odpowiedzi na skargę organ potrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym była decyzja odmawiająca umorzenia I. O. i J. O. w części należności głównej oraz odmawiająca umorzenia w całości odsetek za zwłokę od wymierzonej kary w wysokości 75.000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania rozbudowanej części budynku.

Materialnoprawną podstawę wydanych rozstrzygnięć stanowił art. 67a § 1 pkt 3 o.p., zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 7b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Na mocy art. 59g ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) do kar wymierzanych przez organy nadzoru budowanego na podstawie art. 59f ust. 1 ww. ustawy stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z tym, że uprawnienia organu podatkowego (z wyjątkiem wymierzenia kary) przysługują wojewodzie.

Decyzja w przedmiocie umorzenia kary jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet spełnienie określonej w tym przepisie przesłanki w postaci zaistnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego nie oznacza powstania po stronie organów podatkowych obowiązku udzielenia ulgi, a jedynie stwarza możliwość jej udzielenia. Innymi słowy, spełnienie wymienionych w powołanym przepisie przesłanek jedynie otwiera możliwość rozważenia zasadności wniosku podatnika, nie obligując jednak organów do uwzględnienia wniosku i udzielenia ulgi. Uznania administracyjnego nie można jednak rozumieć jako dowolności organu w rozstrzygnięciu sprawy. Organ nie jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia pełnych i precyzyjnych ustaleń co do stanu faktycznego i oceny, czy okoliczności sprawy odpowiadają przesłankom zastosowania ulgi. Uzasadniając wybór rozstrzygnięcia uznaniowego organ musi przedstawić jasną i przekonującą argumentację, zarówno co do faktów, jak i prawa. Uznając, że podatnik znajduje się w sytuacji, w której możliwe jest zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, na organie ciąży obowiązek należytego wyjaśnienia, dlaczego w ramach uznania administracyjnego odmawia jednak jej udzielenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1602/10; z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2527/12; z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 3213/12; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tego względu inaczej jest ukształtowany zakres sądowej kontroli decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy umorzyć zaległość, lecz bada, czy organ podatkowy wydał decyzję z zachowaniem przepisów postępowania. Kontroli sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie, ale poprawność postępowania dowodowego i wyciągniętych zeń wniosków co do tego, czy dany stan faktyczny wypełnia użyte w art. 67a o.p. pojęcia niedookreślone "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1774/12; z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1098/09; z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 471/09; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl; J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 8. wydanie, Warszawa 2006 r., str. 505-506).

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie orzekające organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy. Z treści decyzji wydanych w obu instancjach wynika, że sytuacja osobista i materialna skarżących została ustalona, zbadana i przeanalizowana w sposób dostateczny, wystarczający dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Decyzja podjęta na tej podstawie nie wykracza poza granice uznania administracyjnego.

Organy trafnie przyjęły, że przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" wymienione w art. 67a § 1 o.p. są pojęciami nieostrymi, niedookreślonymi. Oznacza to, że każdorazowo organ administracji publicznej jest zobowiązany do dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia wartości, jakie mogą kryć się pod tym pojęciem. W każdym przypadku rozpatrywania wniosku o umorzenie zaległości podatkowych organ musi dokonać oceny wskazanych przez stronę czy ustalonych w toku postępowania okoliczności, czy mogą być uznane jako stanowiące o zaistnieniu ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, uzasadniającego rezygnację z wierzytelności publicznoprawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 746/07; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Organy prawidłowo też odczytały znacznie pojęć wymienionych w art. 67a § 1 o.p. Przesłanką do uwzględnienia ważnego interesu podatnika jest zarówno sytuacja, w której z powodu nadzwyczajnych losowych zdarzeń podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych, jak również normalna sytuacja ekonomiczna podatnika, z uwzględnieniem wysokości uzyskiwanych dochodów oraz konieczności ponoszenia niezbędnych wydatków (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 października 2011 r., sygn. akt II FSK 747/10; z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 927/10; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei interes publiczny należy rozumieć jako dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp. W pojęciu tym mieści się także sytuacja, w której np. w przypadku spłaty zaległości podatkowych zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3775/06 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 90/09; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W kontrolowanym postępowaniu organy nie naruszyły art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. Organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia, czy zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego uzasadniająca zastosowanie wnioskowanej ulgi. Na tej podstawie prawidłowo oceniły, że w rozpoznawanym przypadku nie zachodzą okoliczności wypełniające przesłankę ważnego interesu podatnika lub interesu społecznego, pozwalające na udzielenie ulgi wymienionej w art. 67a § 1 pkt 3 o.p.

Organy zgromadziły obszerny materiał dowodowy, obrazujący sytuację rodzinną, finansową i majątkową wnioskodawców. Zdaniem Sądu organy bardzo dokładnie przeanalizowały składniki majątku skarżących, uzyskiwane przez nich dochody oraz ponoszone wydatki. Dokonały szczegółowego wyliczenia dochodów i wydatków, a następnie w ich kontekście zbadały możliwości finansowe skarżących. Prawidłowo ustaliły, że sytuacja materialna, w jakiej znaleźli się I. i J. O. wraz z córką, nie zagraża egzystencji rodziny, a dochód przypadający na osobę (1.951,83 zł netto po potrąceniu stałych wydatków miesięcznych i rocznych) jest znacznie wyższy od progów uprawniających do skorzystania z pomocy społecznej. Uwzględniono przy tym, że skarżący posiadają stałe źródło dochodów (wynagrodzenia z umów o pracę) oraz posiadają majątek znacznej wartości (m.in. 3 nieruchomości: działkę z domem mieszkalnym, działkę budowlaną i mieszkanie), jak również udzielili firmie [...] pożyczek na łączna kwotę 437.000 zł.

Wbrew ocenie skarżących Minister Finansów wziął pod uwagę wskazywany przez nich brak oszczędności czy pogarszający się stan zdrowia. Zdaniem organu okoliczności te nie dają jednak podstawy do uwzględnienia wniosku. Wyjaśnił, że stan zdrowia stron nie powoduje utraty możliwości zarobkowych, czyli ewentualności znacznego pogorszenia się sytuacji finansowej, a jedynie – na co wskazywali sami skarżący – nie pozwala na podjęcie dodatkowych prac zarobkowych i pozyskiwanie innych dochodów. Z kolei brak oszczędności, jakkolwiek kłopotliwy w zakresie prowadzonej polityki finansowej, nie może być utożsamiany z trudną sytuacją finansową, problemami finansowymi czy niekorzystnym położeniem finansowym.

Biorąc pod uwagę ogół występujących w sprawie okoliczności, organy właściwie stwierdziły, że brak jest podstaw do częściowego umorzenia kary i całkowitego umorzenia odsetek za zwłokę z uwagi na ważny interes podatnika.

Sąd podziela również argumenty organów odnoszące się do oceny wystąpienia w sprawie przesłanki interesu publicznego. W wydanych w sprawie decyzjach wyraźnie wskazano na zastosowane kryteria decyzyjne, tj. wartości nadrzędne, które należało wziąć pod uwagę przy ocenie zasadności udzielenia skarżącym wnioskowanej ulgi. Trafnie wskazano, że nie można utożsamiać interesu publicznego z subiektywnym przekonaniem strony o konieczności umorzenia kary z uwagi na jej wysokość. W ocenie organów w rozpoznawanej sprawie w interesie publicznym jest realizowanie należności ustalanych przez organy administracji publicznej. Umorzenie należności wskazywałoby na przyzwolenie na działania naruszające przepisy budowlane i godziłoby w interes społeczny. Za sprzeczne z interesem publicznym organy uznały również akceptowanie sytuacji, gdy podmiot nieprzestrzegający przepisów prawa stara się przenosić skutki finansowe błędnych decyzji na budżet państwa, oczekując umorzenia wymierzonej z tego tytułu kary. Zaakcentowały, że poza wyjątkowymi i szczególnymi wypadkami nie można dopuścić do powstania społecznego przekonania, że naruszenie przepisów prawa budowlanego nie pociąga za sobą negatywnych skutków finansowych.

Wbrew twierdzeniom skarżących, Minister Finansów nie odmówił wiarygodności dostarczonym przez stronę oświadczeniom czy dokumentom. W uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji organy szczegółowo opisały zgromadzony materiał dowodowy, na podstawie którego ustaliły stan faktyczny sprawy. Fakt, że z tego materiału dowodowego organy wyciągnęły inne wnioski, niż oczekiwaliby tego skarżący, nie stanowi natomiast naruszenia prawa. Zgodzić trzeba się ze stanowiskiem organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę, że odmienna ocena materiału dowodowego, poczucie krzywdy, rozczarowania czy żalu wobec stanowiska Ministra Finansów nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do zmiany rozstrzygnięcia.

Sąd nie podziela oceny skarżących, że wydanie decyzji poprzedzone było analizą nieaktualnej sytuacji finansowej, majątkowej i życiowej skarżących. Organy administracji publicznej przy orzekaniu w sprawie muszą brać pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydawania rozstrzygnięcia, i tak też było w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na wezwanie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., przy piśmie z dnia [...] maja 2014 r. skarżący przedłożyli szereg dokumentów i oświadczeń obrazujących ich sytuację majątkową i finansową w 2014 r. Organy obu instancji przy wydawaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. i z dnia [...] września 2014 r. opierały się zatem na materiale dowodowym, który w ocenie Sądu przedstawiał aktualną sytuację rodzinną, finansową i majątkową skarżących. Zauważyć warto, że skarżący już po nadesłaniu dokumentów, o które byli wzywani pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r., nie podnosili, że dane w nich zawarte stały się nieaktualne.

Nie znajduje uzasadnienia zarzut wykroczenia Wojewody [...] poza granice żądania stron. Analiza treści całej decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. – zarówno sentencji, jak i uzasadnienia – nie pozostawia wątpliwości, że przedmiotem zawartego w niej rozstrzygnięcia była wyłącznie odmowa umorzenia w części wymierzonej kary i umorzenia w całości odsetek za zwłokę. Wskazywane przez skarżących sformułowanie zawarte w uzasadnieniu decyzji, odnoszące się do możliwości uregulowania kary wraz z odsetkami w miesięcznych ratach, należy traktować wyłącznie jako oczywistą omyłkę pisarską, która w żaden sposób nie wpływa na zakres rozpoznania sprawy.

Nie mają racji skarżący, że to właśnie w kontrolowanym postępowaniu powinny być szczegółowo wyliczone odsetki, o umorzenie których wnosili. Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądowym, zgodnie z którym przepis art. 67a o.p. nie może stanowić podstawy prawnej do określania wysokości zaległości podatkowej ani do władczego określenia wysokości odsetek za zwłokę od tej zaległości. Jeśli w uzasadnieniu decyzji o ulgach podatkowych organ odnosi się do wysokości tych odsetek, to tylko dlatego, że zgodnie z brzmieniem art. 67a o.p. nie można umorzyć ani rozłożyć na raty zaległości podatkowej nie uwzględniając jednocześnie odsetek od zaległości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 390/08; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Po 603/08 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 584/12; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), oddalił skargę.