Postanowienie NSA, sygn. akt III OSK 2664/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono zmiany postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3 i § 4
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku syndyka masy upadłości Z.T. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] o wstrzymanie wykonania decyzji Marszałka Województwa Łódzkiego z dnia 14 lipca 2023 r. nr ŚRII.7253.6.2023.KP w sprawie ze skargi kasacyjnej syndyka masy upadłości Z.T. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 1067/23 w sprawie ze skargi syndyka masy upadłości Z.T. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 10 października 2023 r. nr SKO.4170.76.2023 w przedmiocie opłaty podwyższonej za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym w roku 2018 postanawia odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 1067/23.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 18 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 1067/23 oddalił skargę syndyka masy upadłości Z.T. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 10 października 2023 r. nr SKO.4170.76.2023, utrzymującą w mocy decyzję Marszałka Województwa Łódzkiego z dnia 14 lipca 2023 r. nr ŚRII.7253.6.2023.KP, na podstawie której określono dla Z.T. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...], na rzecz którego działa syndyk masy upadłości – opłatę podwyższoną za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym w roku 2018 w wysokości 16 052 683 zł, wraz z odsetkami należnymi na dzień dokonania wpłaty.

Pismem z dnia 4 września 2024 r. syndyk masy upadłości Z.T. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] (dalej w skrócie: "skarżący") wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc jednocześnie – na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") – o wstrzymanie wykonania decyzji Marszałka Województwa Łódzkiego z dnia 14 lipca 2023 r. nr ŚRII.7253.6.2023.KP. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wykonanie decyzji organu pierwszej instancji i obciążenie masy upadłości wskazaną kwotą opłaty podwyższonej wyrządzi znaczną szkodę majątkową, uniemożliwiając zaspokojenie wierzycieli Z.T. Podkreślił, że aktualne środki znajdujące się w masie upadłości (według stanu na dzień 4 września 2024 r.) wynoszą 48 365,18 zł, przy czym zadłużenie masy upadłości na dzień 3 września 2024 r. wynosi 876 896,49 zł. W przypadku uchylenia zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, skutki w postaci obciążenia masy upadłości Z.T. opłatą podwyższoną będą trudne do odwrócenia z uwagi na konieczność dochodzenia zwrotu (nawet częściowego) kwoty opłaty podwyższonej, co dodatkowo wydłuży postępowanie upadłościowe. Skarżący zauważył ponadto, iż masa upadłości nie posiada środków na pokrycie kwoty opłaty podwyższonej, w związku z czym egzekucja wskazanej sumy może w obecnej sytuacji skutkować umorzeniem postępowania upadłościowego w świetle art. 361 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.), który znajduje zastosowanie w postępowaniu upadłościowym Z.T.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie tego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony. Podkreślenia wymaga, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku Sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Zauważyć należy, iż wykonanie każdego aktu pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jego uchylenie powoduje, że wykonanie tego aktu okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jego wydania.

Należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wydał już prawomocne orzeczenie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji Marszałka Województwa Łódzkiego z dnia 14 lipca 2023 r. – postanowieniem z dnia 20 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 1067/23 odmówił Spółce wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. W takiej sytuacji aktualny wniosek Spółki, zawarty w skardze kasacyjnej, rozpoznawany jest przez Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 61 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Przedmiotem niniejszej sprawy wpadkowej jest zatem w istocie wniosek o zmianę w/w postanowienia WSA w Łodzi z dnia 20 marca 2024 r. Przyczyną negatywnego rozpoznania wniosku Spółki przez Sąd pierwszej instancji był przede wszystkim fakt, że wniosek ten dotyczył wstrzymania wykonania wyłącznie decyzji organu pierwszej instancji. W orzecznictwie utrwalony jest bowiem pogląd, że nie jest możliwe wstrzymanie wykonania decyzji wydanej w innym postępowaniu, nawet w granicach tej samej sprawy, ani decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli z uwagi na brak wniosku skarżącego sąd nie może najpierw wstrzymać wykonania decyzji zaskarżonej utrzymującej tę decyzję w mocy (por. postanowienia NSA z dnia: 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1835/10; 11 maja 2011 r., sygn. akt II OZ 403/11; 23 października 2015 r., sygn. akt II OSK 2417/15; 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 698/23). W niniejszej sprawie brak było zatem podstaw do wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji, skoro skarżący nie wystąpił o wstrzymanie wykonania decyzji organu drugiej instancji. Niezależnie od powyższego, WSA w Łodzi wskazał także, że syndyk nie przedstawił wystarczającej argumentacji przemawiającej za tym, że wykonanie zaskarżonego aktu grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub wywoła trudne do odwrócenia skutki.

Postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 20 marca 2024 r. nie zostało przez skarżącego zaskarżone.

Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarty w skardze kasacyjnej ponowny wniosek syndyka o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji, tj. decyzji Marszałka Województwa Łódzkiego z dnia 14 lipca 2023 r., nie zasługuje na uwzględnienie. NSA jest bowiem uprawniony do zmiany zapadłego prawomocnego postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu tylko wtedy, jeżeli w sprawie uległyby zmianie okoliczności. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie, gdyż wniosek skarżącego zawarty w skardze kasacyjnej ponownie dotyczy wstrzymania wykonania wyłącznie decyzji organu pierwszej instancji. Dodatkowo stanowi on w istocie powtórzenie pierwotnego wniosku i powiela zawartą tam argumentację. W konsekwencji brak jest podstaw do zmiany zapadłego już w tej sprawie postanowienia z dnia 20 marca 2024 r.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.