Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2327/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 154 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 21 listopada 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2188/21 w sprawie ze skargi J.T. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 22 lutego 2021 r. nr BCK-II-SPR-1-2021 w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od J.T. na rzecz Rady Doskonałości Naukowej kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2188/21 oddalił skargę J.T. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 22 lutego 2021 r. nr BCK-II-SPR-1-2021 w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji.

U podstaw rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.

J.T. pismem z dnia 22 listopada 2015 r. wystąpił do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów o zmianę decyzji tego organu z dnia 19 grudnia 2005 r. w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia 22 czerwca 2004 r. o nadaniu J.T. stopnia doktora habilitowanego [...]. Wniosek ten rozpoznawała już Centralna Komisja postanowieniem z dnia 29 maja 2017 r. o odmowie wszczęcia postępowania. Prawomocnie uchylił je Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1140/17. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 3864/18 oddalił skargę kasacyjną na to orzeczenie. NSA wskazał, że: "Bezspornie postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. nie było dotychczas prowadzone w stosunku do decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia 28 lutego 2005 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia 19 grudnia 2005 r. Tryb ten ma charakter odrębny od innych postępowań regulowanych przepisami zawartymi w rozdziale 13 k.p.a. Ostateczne i prawomocne zakończenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie wyklucza możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku strony o jej zmianę lub uchylenie, złożonego w trybie art. 154 k.p.a.".

Zespół Nauk Społecznych Rady Doskonałości Naukowej odmówił w dniu 9 lutego 2021 r. poparcia żądania J.T. o zmianę w/w decyzji (1 głos za, 24 głosy przeciw, wstrzymujący się 1 głos). Prezydium Rady Doskonałości Naukowej – na posiedzeniu w dniu 22 lutego 2021 r. – podjęło uchwałę o odmowie zmiany w/w decyzji (1 głos za, 7 głosów przeciw, 2 głosy wstrzymujące się).

Powyższa decyzja Rady Doskonałości Naukowej z dnia 22 lutego 2021 r. nr BCK-II-SPR-1-2021 w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia 19 grudnia 2005 r. stała się przedmiotem skargi J.T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił naruszenie art. 2, art. 7, art. 32 i art. 37 Konstytucji RP oraz art. 7-13, art. 75-78, art. 80, art. 86, art. 89, art. 107, art. 114 i art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku wskazał, że kluczowe znaczenie w sprawie ma ustalenie ram dla możliwości uchylenia bądź zmiany decyzji w świetle art. 154 § 1 k.p.a., tj. granic, w których sprawa winna być rozpatrywana w danym trybie. Odwołując się do orzecznictwa, Sąd pierwszej instancji zauważył, że procedowanie na podstawie wskazanej regulacji nie może skutkować ponownym rozpoznawaniem sprawy, zakończonej już decyzją ostateczną, ani też badaniem zasadności uprzedniej decyzji. W ocenie Sądu, trafnie skonstatował organ, że nie sposób uznać, aby po wydaniu decyzji doszło do takiej zmiany okoliczności faktycznych lub prawnych, które czyniłyby zasadną ponowną ocenę kwalifikacji wnioskodawcy w kontekście wymagań dla uzyskania stopnia naukowego doktora habilitowanego. Nie może być taką przesłanką ewentualny późniejszy dorobek naukowy skarżącego. W myśl bowiem przepisów szczególnych – określających tryb uzyskiwania stopnia naukowego – kwestie ta podlega ewentualnej analizie w kolejnym postępowaniu, o ile habilitant ponownie wyrazi wolę poddania się ocenie w ramach stosownej procedury. Przewidziano przy tym określony okres, gdy ponowne ubieganie się o uzyskanie stopnia naukowego nie było dopuszczalne (art. 21 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych). Nie sposób też uznać, aby – wobec późniejszych dokonań naukowych habilitanta – wolą pracodawcy było dopuszczenie alternatywne możliwości ponownego ubiegania się o nadanie stopnia naukowego (w ramach wszczęcia ponownej procedury), albo zmiany uprzedniego, niekorzystnego dla niego, rozstrzygnięcia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J.T. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") zarzucił:

- naruszenie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm., dalej w skrócie "p.u.s.a.") w zw. z art. 45 ust. 1, art. 72 ust. 2, art. 175 i art. 184 Konstytucji RP oraz art. 6 EKPC i art. 13 MPPOiP, poprzez niezbadanie legalności wadliwego dotychczasowego kilkunastoletniego postępowania CK/RDN w przedmiotowej sprawie;

- nieważność postępowania (art. 6-13, 24-28, 32, 39 § 2, 75-78, 80, 84, 86, 89, 106 § 3, 107, 145, 147, 150-151, 154, 156-158, 161 k.p.a. oraz art. 134-135, 141 § 4, 145 § 1, 153, 155, 170-171 p.p.s.a.) z powodu: 1) pozbawienia habilitanta możności obrony swych praw, w szczególności pozbawienia go praw strony w postępowaniu przed Centralną Komisją Do Spraw Stopni i Tytułów; 2) pominięcia udziału w tym postępowaniu oraz w kolejnych postępowaniach przed WSA i NSA jego pełnomocnika – adwokata ustanowionego w sprawie pismem z dnia 28 listopada 2005 r.; 3) udziału w postępowaniu przed CK osób podlegających wyłączeniu z mocy prawa (H. Izdebski);

- naruszenie art. 3, 6, 7, 32, 55 § 3, 106 § 3-5, 115 § 3, 143 § 1, 141 § 1, 145-147, 149, 151 i 155 § 1 p.p.s.a., poprzez niepodjęcie właściwych czynności dla szybkiego merytorycznego załatwienia istoty sprawy, w tym zaniechanie postępowania mediacyjnego (art. 115 i następne p.p.s.a.) i uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów (art. 105 § 3 p.p.s.a.) oraz przy braku poinformowania właściwych organów o istotnych uchybieniach CK, a nadto zaakceptowanie wadliwego poglądu co do wiążącej mocy oceny prawnej i wskazań wyrażonych we wcześniejszych orzeczeniach, chociaż w postępowaniu w trybie art. 154 k.p.a. CK/RDN, jak i sąd administracyjny, powinny dokonać własnych ustaleń o istotnych okolicznościach sprawy, skoro na tych organach ciąży obowiązek ponownego rozpatrzenia wszystkich ustaleń (uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, Palestra 11- 12/2010/187 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 lipca 2011 r., II SA/GI 243/11, Legalis);

- naruszenie art. 5 i 33-35 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 ze zm.) oraz art. 1-4a, 18, 26, 33a, 33b, 34 i 36 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 65, poz. 437 ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, że Prezes Rady Ministrów lub Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie są organem nadzoru lub organem wyższego stopnia w stosunku do CK, a ponadto brak nakazania tym organom podjęcia właściwych działań legislacyjnych dla usunięcia z porządku prawnego RP niekonstytucyjnego i sprzecznego z prawem unijnym przedmiotowego postępowania gabinetowego w sprawie nadania stopnia lub tytułu naukowego oraz brak nakazania tym organom usunięcia z tegoż porządku wadliwych decyzji CK o odmowie zatwierdzenia uchwały z dnia 22 czerwca 2004 r. o nadaniu skarżącemu stopnia naukowego doktora habilitowanego [...] (np. art. 154, 155, 162 i 163 k.p.a.);

- naruszenie art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez pozbawienie habilitanta praw strony, pominięcie jego twierdzeń, wniosków dowodowych, w szczególności o przeprowadzenie dowodu z dokumentów (audiatur et altera pars), niezgodnie z stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego (uzasadnienie wyroku z dnia 12 marca 2002 r., P 9/01, OTK-A 2002/2/14) oraz zaakceptowanie totalnego pozbawienia go "prawa do sądu" w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym z naruszeniem obowiązujących terminów wbrew treści wyroku ETPC z dnia 9 czerwca 2009r. w sprawie Korneccy p-ko Polsce www.echr.coe.int;

- naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego (w szczególności art. 7 i następne k.p.a. w zw. z art. 154 k.p.a. oraz art. 145-147, 149, 151 i 155 § 1 p.p.s.a.), poprzez zaniechanie przeprowadzenia w ogóle właściwych czynności procesowych (zob. "Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym oraz konsekwencje jej naruszenia w doktrynie i orzecznictwie sądowym", opubl. w Edukacja Prawnicza nr 2011/11 ) – w szczególności wskazanych w podaniu z dnia 24 kwietnia 2017 r. – dla wyjaśnienia zasadności żądania i ograniczenia się do powtórzenia dotychczasowych ogólnikowych twierdzeń i błędnych zasad postępowania gabinetowego przed CK/RDN;

- naruszenie prawa materialnego w postaci art. 16 Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Politycznych (dalej: Pakt), wiążący Polskę od dnia 18 czerwca 1977 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167), art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, dalej: Konwencja), art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 89 k.p.a., poprzez zaakceptowanie przez WSA w Warszawie błędnego stanowiska CK, że habilitant nie ma statusu strony i nieważnego postępowania przed CK z pozbawieniem go skutecznego prawa do sądu i "przyjaznej", dobrej i odpowiedzialnej administracji publicznej, a tym samym naruszenie także przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c i art. 151 p.p.s.a. – skutkujące brakiem skutecznej kontroli prawnej (sądowej) decyzji organów krajowych;

- naruszenie prawa materialnego w postaci art. II-101 Karty Praw Podstawowych w Unii Europejskiej; Europejskiej Karty Naukowca – sekcja 1 i sekcja 2 wraz z Zaleceniem Komisji z dnia 11 marca 2005 r.w sprawie Europejskiej Karty Naukowca oraz Kodeksu postępowania przy rekrutacji pracowników naukowych, pkt 9-16 preambuły oraz pkt 1-6 (Dz. U. UE.L.05.75.67), art. 249 TWE; Rozporządzenia Rady [WE] Nr 975/1999 z dnia 29 kwietnia 1999 r., ustanawiającego wymogi wprowadzania w życie działań współpracy rozwojowej, które przyczyniają się do realizacji ogólnego celu rozwijania i konsolidacji demokracji i państwa prawa oraz poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności, pkt 1,3-8,10,11,15 i 17 preambuły oraz rozdział I art. 2 pkt 1 lit. a-c, i, j oraz pkt 2 lit. d (Dz. U.UE.L.99.120.1) w zw. z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia (...) Rzeczypospolitej Polskiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. U. UE.L. 03.236.33) – poprzez w ogóle nieuwzględnienie z urzędu tych przepisów prawa i przez to zaakceptowanie niezgodnego ze standardami wspólnotowymi, niekonstytucyjnego, tajnego i tajemniczego postępowania gabinetowego przed CK, chociaż w odniesieniu do przedmiotowej habilitacji nie spełniło ono nawet minimalnych wymogów (Komentarz A. Wróbel do art. 89 k.p.a. [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, oraz "Strona w postępowaniu gabinetowym na przykładzie postępowania w sprawie nadania stopnia lub tytułu naukowego, Monitor Prawniczy nr 18/2011 i nr 19/2011);

- naruszenie przepisów art. 16, 17, 19 ust. 4, 20 ust. 3, 5a i 5b, 29 ust. 1, 31 pkt 4, 51 ust. 1 i 52-55 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytułach w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595, dalej: u.s.n.i.t.n.) poprzez zaakceptowanie przez WSA w Warszawie stanowiska CK, iż posłużyła się ona obiektywnymi kryteriami przy ocenie przedmiotowej rozprawy i przewodu habilitacyjnego, a nadto podzielenia wadliwej koncepcji "odpowiedniego stosowania k.p.a." do postępowania przed CK i przeoczenie, iż CK nie zastosowała zasad wynikających z tej "nowej" ustawy (przewód został otwarty już w czasie obowiązywania nowej ustawy) – art. 20 u.s.n.i.t.n.,

- naruszenie art. 29 u.s.n.i.t.n. w zw. z art. 145 i następne p.p.s.a. i art. 145 i następne k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez CK/RDN i WSA w Warszawie postępowania – odnośnie do przesłanek z art. 154 k.p.a. – według ogólnych zasad k.p.a., w tym rozprawy i przeprowadzenia wszelkich dotąd zgłaszanych przez habilitanta dowodów;

- naruszenie art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.; art. 3, 141 § 4, 145 § 1 pkt 1 i 151 p.p.s.a., poprzez niezbadanie, czy stan faktyczny został przez CK/RDN ustalony zgodnie z regułami przewidzianymi w k.p.a. (w przypadku wniesienia odwołania przez stronę organ odwoławczy musi ponownie rozstrzygnąć wszystkie ustalenia, jakich dokonano w pierwszej instancji (tak wyroki: WSA w Gliwicach z dnia 28 lipca 2011 r., II SA/GI 243/11; WSA we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2009 r. IV SA/Wr 103/09 oraz WSA w Bydgoszczy z dnia 5 lutego 2009 r. II SA/Bd 926/08 i 10 lutego 2009 r., II SA/Bd 874/08) i niedostrzeżenie, że organ ten dopuścił się ciężkiego naruszenia przepisów o przeprowadzaniu dowodu z opinii biegłych, a recenzja A nosi znamiona czynu określonego w art. 233 § 4 k.k.; tym samym stanowiło to podstawę dla WSA w Warszawie do poinformowania właściwego organu w trybie art. 155 § 1 w zw. z art. 135 p.p.s.a., a zaniechanie tego nie pozwoliło ustalić Sądowi, czy nie doszło do popełnienia przestępstwa lub czynu karalnego dyscyplinarnie (wyrok NSA z dnia 8 listopada 2007 r. I GSK 55/07);

- naruszenie art. 33 ust. 1, art. 35 ust. 5 u.s.n.i.t.n., art. 2, 7, 45, 61 i 83 Konstytucji RP, art. 6 Konwencji, art. 14 Paktu, art. 6-15 k.p.a., poprzez podzielenie stanowiska CK/RDN, iż może ona jako centralny organ administracji rządowej pomijać powszechnie uznane zasady postępowania rozpoznawczego (dowodowego), z wyłączeniem jawności (WSA w Warszawie nie wziął pod uwagę przepisów art. 32 ust. 1 i 45 ust. 2 Konstytucji RP) oraz tego, że nawet w niejawnym postępowaniu sądowym obok strony mogą uczestniczyć po dwie osoby zaufania – art. 97 § 1 p.p.s.a., art. 154 § 1 k.p.c., art. 361 § 1 k.p.k. – posługując się statutem niezgodnym z Konstytucją RP oraz z standardami wspólnotowymi i to opartym na uchylonym przepisie art. 34 ust. 5 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (WSA w Warszawie nie wziął pod uwagę art. 7 i art. 83 Konstytucji RP oraz art. 7 k.p.a.), przez co skarżący został pozbawiony przez Sąd możności wykazania zasadności uprawnienia do stopnia doktora habilitowanego;

- naruszenie art. 61 i art. 51 Konstytucji RP w zw. z art. 73 i art. 74 k.p.a., poprzez zaakceptowanie przez WSA w Warszawie dwukrotnej odmowy przez CK udostępnienia akt oraz nieudzielania – na pisemne żądania – informacji o osobach recenzentów (określonych tajnie A, B, C i D) i o treści statutu CK – do czasu wniesienia skargi do WSA w Warszawie – przez co skarżący został pozbawiony rzetelnego postępowania, "równości broni" oraz możliwości obrony przed wadliwymi, jednostronnymi, nieobiektywnymi i mającymi cechy określone w art. 233 § 4 k.k. opiniami A, C i D wraz z prawem do żądania ich wyłączenia (art. 84 § 2 w zw. z art. 24 k.p.a.), a Sąd akceptując to uniemożliwił sprawiedliwe i zgodne z prawdą załatwienie sprawy; podobnie dotąd nie doręczono kserokopii opinii/recenzji [...] pomimo wielu pisemnych żądań;

- naruszenie przepisów art. 133 § 1 i 2, art. 134 § 1, art. 141 § 4 w zw. z art. 62 ust. 1, 106 § 3-5 i art. 113 p.p.s.a. oraz art. 245 k.p.c., a ponadto art. 145 § 1 p.p.s.a., poprzez nieustosunkowanie się WSA w Warszawie postanowieniem dowodowym (art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 217, art. 236, art. 245 i art. 227-234 k.p.c.) do wniosków dowodowych zawartych w pismach procesowych i bezzasadne pominięcie dowodów z dokumentów – przede wszystkim z uwag do opinii A, C i D, dowodu z dokumentu w postaci opinii psychologiczno-prawno-procesowej, oryginałów prac habilitacyjnych, akt innych przewodów habilitacyjnych oraz dokumentów zgłoszonych we wniosku o przeprowadzenie postępowania w trybie art. 154 k.p.a. – przez co WSA w Warszawie nie dysponował materiałem procesowym koniecznym do oceny legalności i poprawności działalności CK/RDN (art. 1 p.p.s.a.) i w efekcie czego błędnie przyjął, że stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z obowiązującymi procedurami, a w końcowym wyniku orzekł przedwcześnie co do istoty sprawy z naruszeniem art. 145 § 1, art. 147 § 1 i art. 151 p.p.s.a.;

- naruszenie art. 148 Konstytucji RP, art. 5 i art. 33-35 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199) oraz art. 1-4a, 18, 26, 33a, 33b, 34 i 36 ustawy z dnia 4 września 1997r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 65, poz. 437 ze zm.), poprzez błędne przyjęcie, iż Prezes Rady Ministrów w ramach nadzoru nie jest odpowiedzialny za bezczynność i wadliwe działania Przewodniczącego CK/RDN oraz Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w zakresie czynności związanych z zatwierdzaniem stopni naukowych, chociaż – zgodnie z art. 148 Konstytucji RP – kieruje pracami rządu, jak również koordynuje i kontroluje pracę członków rządu; jest on zwierzchnikiem służbowym wszystkich pracowników administracji rządowej, a wyposażenie premiera we własne, szeroko zakreślone kompetencje, pozwala go traktować jako samodzielny, naczelny organ administracji i zawsze będzie on organem nadrzędnym;

- naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 2, 7, 8, 32 ust. 1, 37, 45 ust. 1, 79, 83, 87, 146, 148 i 149), poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, bezczynność i przewlekłe postępowanie organu – CK/RDN, odpowiedzialnego za kilkunastoletni brak załatwienia sprawy, nieprzeprowadzenie jakichkolwiek czynności i pisemnych dowodów wnioskowanych przez habilitanta (wyrok NSA z dnia 26 października 2012 r., II OSK 1956/12, Lex 1233717, wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 października 2012 r., II SAB/Łd 108/12, Lex 1235300);

- naruszenie art. 183 § 1 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie braku bezczynności – przewlekłość wykazuje całe dotychczasowe postępowanie CK (przede wszystkim podejmowanie nieterminowo pozorowanych czynności z ewidentnym naruszaniem podstawowych przepisów prawa) przy bierności Prezesa Rady Ministrów jako organu nadzoru, a kontrolą WSA w Warszawie objęte powinny być wszystkie fakty, tak w postępowaniu przed CK, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym, do chwili orzekania w sprawie (uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, Palestra 11-12/2010/187);

- naruszenie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 oraz art. 6 i 7 p.p.s.a., poprzez niezbadanie bezczynności organu i niedostrzeżenie jego bierności z oczekiwaniem na załatwienie sprawy przez sąd administracyjny (wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2011 r., VI SAB/Wa 51/10, Lex 954344) i niezbadanie czy dotychczasowe postępowanie toczy się sprawnie z zachowaniem przewidzianych prawem terminów (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 listopada 2011 r., I SAB/Go 38/11, Lex 1131989) oraz bez zbędnej zwłoki (wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2012 r., I SAB/Wa 181/12, Lex 1223921 oraz z dnia 19 lipca 2012 r., I SAB/Wa 204/12, Lex 1225641);

- naruszenie prawa materialnego w postaci art. 16 Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Politycznych (dalej: Pakt) wiążący Polskę od dnia 18 czerwca 1977 r. (Dz. U. z 1977r., Nr 38, poz. 167), art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 (dalej : Konwencja ), art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 89 k.p.a., poprzez zaakceptowanie przez WSA w Warszawie błędnego postępowania i stanowiska CK/RDN w niniejszej sprawie i pozbawienie strony skutecznego prawa do sądu i "przyjaznej", dobrej i odpowiedzialnej administracji publicznej, a tym samym naruszenie także przepisów art. 145 pkt 1 lit. a, b, c i art. 151 p.p.s.a., skutkujące brakiem skutecznej kontroli prawnej (sądowej) decyzji organów krajowych (uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 września 1991 r., OTK 1991, poz. 19 );

- naruszenie przepisów art. 16, 17, 19 ust. 4, 20 ust.3, 5a i 5b, 29 ust. 1, 31 pkt 4, 51 ust. 1 i 52-55 u.s.n.i.t.n., poprzez zaakceptowanie przez WSA w Warszawie stanowiska CK, iż posłużyła się ona obiektywnymi kryteriami przy ocenie przedmiotowej rozprawy i przewodu habilitacyjnego, a nadto podzielenia wadliwej koncepcji "odpowiedniego stosowania k.p.a." do postępowania przed CK/RDN;

- naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 2, 7-9, 32 ust. 1, 83, 87, 184, 188 i 193 Konstytucji RP i art. 234 TWE, poprzez zaniechanie WSA w Warszawie wystąpienia z urzędu do TSUE w Luksemburgu o wydanie orzeczenia wstępnego o zgodności tajnego postępowania gabinetowego przed CK/RDN z prawem wspólnotowym oraz z podstawowymi standardami praw człowieka i obywatela, a także przez zaniechanie przestawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności Statutu CK i delegacji ustawowej do jego uchwalenia z Konstytucją (wskazane przepisy oraz art. 45 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP) oraz co do zgodności z art. 92-93 Konstytucji RP delegacji dla CK zawartej w art. 35 ust. 5 u.s.n.i.t.n., przez co WSA w Warszawie uniemożliwił uzyskanie najbardziej miarodajnego kryterium oceny tej kwestii w sprawie;

- zaniechanie postępowania mediacyjnego z naruszeniem przepisów art. 115-117 p.p.s.a, co uniemożliwiło realizację normy art. 117 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a., a także narusza powszechną zasadę szybkości postępowania i dążenia do pozytywnego, merytorycznego załatwienia spraw (art. 45 Konstytucji RP, art. 7 p.p.s.a.) oraz eliminowałoby ewidentne skutki opieszałości postępowania CK (art. 12 k.p.a., art. 19 ust. 3 u.s.n.i.t.n.), a także potrzebę podjęcia czynności urzędowych wobec Autorów opinii A, C i D (art. 233 § 4 k.k., Rekomendacja nr R/84/15 w sprawie odpowiedzialności władzy publicznej przyjęta przez Komitet Ministrów Rady Europy 18 września 1984 r.), przez co habilitant został uwikłany w zbędną i wadliwą procedurę niekonstytucyjnego postępowania gabinetowego oraz pozbawiony prawa do szybkiego, obiektywnego i sprawiedliwego rozstrzygnięcia o jego prawach cywilnych.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz merytoryczne rozpoznanie skargi po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za wszystkie instancje oraz oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.

Rada Doskonałości Narodowej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W piśmie procesowym z dnia 15 września 2022 r. skarżący kasacyjnie podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Odnosząc się do bardzo obszernych zarzutów skargi kasacyjnej, w pierwszej kolejności przypomnieć należy, że w rozpoznawanej sprawie procedowano w trybie przepisu art. 154 k.p.a. Zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Trzeba przy tym pamiętać, że przepis art. 154 § 1 k.p.a. ustanawia nadzwyczajny tryb weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych, co jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji określonej w art. 16 k.p.a., a zatem przesłanki w nim określone nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a wręcz należy je interpretować dosłownie, a nawet ścieśniająco. Przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 154 k.p.a. nie może być merytoryczna kontrola wydanego rozstrzygnięcia, a tylko przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznej pod kątem przesłanek wskazanych w tym przepisie. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem – w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) – nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej w jednym tylko aspekcie, a mianowicie, czy za jej zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej. W przeciwnym wypadku wszczęcie postępowania z art. 154 k.p.a. stawałoby się konkurencyjne dla innych trybów postępowania. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. również postępowanie dowodowe winno być prowadzone jedynie pod kątem ustalenia, czy za zmianą (uchyleniem) decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Badanie interesu społecznego lub słusznego interesu strony, jako przesłanek warunkujących zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej, nie może zatem polegać na badaniu prawidłowości decyzji ostatecznej. Tym samym wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty odnoszące się do decyzji ostatecznej z dnia 19 grudnia 2005 r. o odmowie zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia 22 czerwca 2004 r. o nadaniu J.T. stopnia doktora habilitowanego [...], która była już przedmiotem kontroli przez sądy administracyjne obu instancji, nie mogły odnieść zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku. Gdyby tak było, postępowanie prowadzone w trybach z art. 154 k.p.a. oraz art. 155 k.p.a. stawałoby się konkurencyjne dla postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Byłoby to w istocie niedopuszczalne rozpoznanie sprawy w trzeciej instancji, stanowiąc naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, co z kolei stanowi istotne naruszenie prawa. Organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie w trybach z art. 154 i art. 155 k.p.a., powinien dokonać analizy sprawy tylko pod kątem rozważenia dwóch przesłanek, jakimi są interes społeczny lub słuszny interes strony. Nie jest natomiast uprawniony do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy.

Niezależnie od tego, czy dana decyzja ostateczna jest prawidłowa, czy też wadliwa, w stopniu wyłączającym zastosowanie art. 145 i art. 156 k.p.a., organ może ją zmienić lub uchylić, gdy spełnione są przesłanki wskazane w omawianym przepisie, a zatem gdy za jej zmianą lub uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Pojęcie "słuszny interes strony" ma charakter nieostry i niedookreślony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażane jest stanowisko, że uwzględnienie interesu strony w rozumieniu art. 154 k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ przyjmuje ten sposób rozstrzygnięcia, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony – na korzystniejszą. Treść "słusznego", a zatem kwalifikowanego interesu strony powinna być ustalana w danej sprawie i musi ulec konkretyzacji wynikającej z jej stanu faktycznego oraz prawnego. Natomiast kategoria interesu społecznego jest pojęciem dynamicznym, stopniowalnym i zmiennym w czasie, co oznacza, iż także ono powinno być rozpatrywane na tle konkretnej sprawy. W interesie społecznym niewątpliwe pozostaje, aby stan faktyczny sprawy odpowiadał stanowi prawnemu, co jest elementem stabilności porządku prawnego. Nie jest przy tym wykluczona sytuacja, w której za weryfikacją decyzji ostatecznej przemawiać będzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony.

Odnosząc powyższe zasady do kontrolowanego postępowania, stwierdzić należy ponad wszelką wątpliwość, że ewentualne uchylenie ostatecznej decyzji i przyznanie skarżącemu stopnia doktora habilitowanego byłoby niewątpliwie dla niego korzystne. Nie można jednak uznać za słuszny interes strony jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia 19 grudnia 2005 r. Reasumując, w zarzutach skargi kasacyjnej, jak i we wcześniejszych etapach postępowania, nie wykazano żadnych przekonujących okoliczności, ani dowodów, które przemawiałyby za zmianą lub uchyleniem decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia 19 grudnia 2005 r., na mocy której odmówiono zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] o nadaniu J.T. stopnia naukowego doktora habilitowanego – z uwagi na interes społeczny lub słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że tylko wskazane w tym przepisie okoliczności mogły uzasadniać uchylenie lub zmianę w/w decyzji z dnia 19 grudnia 2005 r. Jak już wskazano, celem postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie przepisu art. 154 k.p.a. nie jest ponowna weryfikacja legalności decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Owo postępowanie nie stanowi trzeciej instancji administracyjnej, ani nie zastępuje ono trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego określonych w art. 145 i nast. k.p.a. oraz art. 156 i nast. k.p.a.

Biorąc pod uwagę powyższe, za chybione uznać należało zarzuty skargi kasacyjnej zmierzające do wykazania niezgodności wyroku i wydanej decyzji organu z przepisami: Karty Praw Podstawowych, MPPOP, EKPCz, Konstytucji RP, k.p.a. i u.s.n.i.t.n.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw do przeprowadzenia dowodu z zeznań skarżącego złożonych w charakterze świadka w KM Policji w Krośnie. Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Dopuszczalność przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodu uzupełniającego z dokumentu ma charakter wyjątkowy (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Sąd nie ma zatem obowiązku przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego, a może to uczynić tylko wówczas, gdy poweźmie istotne wątpliwości co do ustaleń poczynionych przez organy. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wątpliwości nie zaistniały.

Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego kasacyjnie o wystąpienie do TSUE z pytaniem prejudycjalnym, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Trzeba przede wszystkim przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem TSUE, ocena potrzeby wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym wykładni lub ważności aktu prawa unijnego należy do sądu krajowego, w tym sądu ostatniej instancji. Określone zagadnienie, aby mogło być przedmiotem pytania prejudycjalnego, powinno dotyczyć kwestii interpretacji prawa unijnego znajdującego zastosowanie w sprawie zawisłej przed sądem krajowym. Samo jednak podniesienie kwestii dotyczącej prawa unijnego przez stronę postępowania nie przesądza o potrzebie skierowania takiego pytania. Z orzecznictwa Trybunału wynika, że obowiązek ten nie jest bezwzględny, a sądy ostatniej instancji mają swobodę oceny, czy do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy niezbędne jest udzielenie odpowiedzi na pytanie prawne o wykładnię danego przepisu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6 października 1982 r. w sprawie CLIFT, C-283/81). Natomiast sądy nie mają tego obowiązku, gdy określona kwestia nie ma decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. gdy jest ona już rozstrzygnięta (acte éclairé) i gdy wykładnia przepisu jest tak oczywista, że nie ma racjonalnych wątpliwości co do treści odpowiedzi na pytanie prejudycjalne (acte clair). W sprawie poddanej kontroli instancyjnej nie zachodziła uzasadniona wątpliwość co do wykładni przepisów prawa unijnego, ani prawa międzynarodowego, stąd też NSA nie widzi potrzeby wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do TSUE.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 209 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), z uwzględnieniem stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12.

Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był art. 182 § 2 i 3 in fine p.p.s.a.