Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 340/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 96 ust. 1 lit. a, art. 96 ust. 2, art. 203 ust. 3 tiret czwarta
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędziowie WSA Grzegorz Panek, WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Anna Kotowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2019 r. sprawy ze skarg "A." spółka z o.o. w K. i "P." S.A. w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego 1) oddala skargi, 2) zarządza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz "A." spółka z o.o. w K. zwrot kwoty 62 (sześćdziesiąt dwa) złote tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 340/19

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2019r. nr [...]Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia [...] września 2018r. nr [...], stwierdzającą powstanie długu celnego w przywozie na kwotę 3.456 zł.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 14 października 2015r. w Oddziale Celnym w [...] objęto procedurą tranzytu zewnętrznego towar (odzież, kable USB, ładowarki, adaptery USB, kosmetyki i artykuły kosmetyczne) o łącznej masie 22 ton według zgłoszenia celnego T1 o nr MRN [...]. Jako nadawcę towaru wskazano - Magazyn Czasowego Składowania [...]; odbiorcę towaru/kraj wysyłki/wywozu/kraj przeznaczenia – A.; kraj wysyłki – PL; kraj przeznaczenia – KZ; głównego zobowiązanego - B. S.A. (dalej: spółka B./główny zobowiązany/Skarżąca).

Z treści zgłoszenia celnego wynikało, że przewozu towaru środkiem transportu o nr rej. [...] dokonywała polska spółka C. Sp. z o. o. (dalej: spółka C./przewoźnik/Skarżąca). Zgodnie z deklaracją zawartą w zgłoszeniu tranzytowym przedmiotowy towar miał zostać dostarczony do łotewskiego urzędu celnego przeznaczenia ZILUPES MKP (LV000723) w terminie do 21 października 2015r. W trakcie realizacji procedury tranzytu, w dniu 16 października 2015r. w systemie NCTS została zarejestrowana zmiana urzędu przeznaczenia na inny łotewski urząd, tj. REZEKNES 2 MKP (LV000742), gdzie zanotowano przybycie i zamknięcie operacji z wynikiem kontroli A2 (uznano za zgodnie). Wygenerowany został komunikat IE045 (zakończenie operacji tranzytowej).

Ww. procedura tranzytu dotyczyła towaru przywiezionych uprzednio pod procedurą tranzytu uruchomioną w dniu 9 października 2015r. w niemieckim urzędzie celnym DE004851 (Hamburg-Waltershof) według zgłoszenia celnego T1 o nr MRN [...], złożonych w dniu 14 października 2015r. w Magazynie Czasowego Składowania. W procedurze tranzytu towarom towarzyszyła faktura b/n z dnia 5 października 2015r. wystawiona na łączną kwotę 29.250,19 USD. Procedura tranzytu rozpoczęta w Hamburgu została prawidłowo zakończona w Oddziale Celnym w [...].

Jak wynikało z pisma łotewskiej administracji celnej z dnia 29 czerwca 2016r., procedura tranzytu z dnia 14 października 2015r. została zakończona w sposób nieprawidłowy, bez kontroli celnej, przez łotewski Punkt Kontroli Celnej Rezekne II (LV000742) na podstawie informacji złożonej w urzędzie celnym przeznaczenia, że towary zostały wywiezione poza teren Unii Europejskiej transportem kolejowym, zgodnie z kolejowymi listami przewozowymi (SMGS). Po dokonaniu dodatkowych sprawdzeń ustalono, że towary objęte ww. procedurą tranzytu nie zostały przemieszczone za kolejowymi listami przewozowymi.

Główny zobowiązany w reakcji na wezwanie organu poinformował, że tranzyt został otwarty na zlecenie firmy D. Sp. z o. o.

Powiadomieniem z dnia 27 grudnia 2018r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] poinformował głównego zobowiązanego oraz przewoźnika o zamiarze wydania decyzji w zakresie długu celnego, w związku z usunięciem spod dozoru celnego towarów podlegających należnościom przywozowym.

W reakcji na powyższe spółka C. wyjaśniła, że towar był przez firmę przewożony tylko na trasie Hamburg-Rzeszów. Z uwagi na brak karnetów TIR spółka nie mogła jechać na Litwę i do Kazachstanu. Otwarta w Niemczech procedura tranzytu została zakończona i w dniu 15 października 2015r. pobrano następny ładunek do Niemiec, a pusty kontener został zdany w Hamburgu. Przewoźnik oświadczył, że dane jego firmy zostały wykorzystane do fikcyjnego transportu i że nikt ze spółki C. nie zlecał ani nie wykonywał dalszego transportu tego ładunku poza skład celny.

Organ I instancji ustalił, że towar w magazynie czasowego składowania nie był poddawany żadnym czynnościom, które w jakikolwiek sposób wpłynęłyby na jego wartość. Na podstawie informacji z systemu viaTOLL stwierdzono, że pojazd wskazany jako środek transportu w przedmiotowym zgłoszeniu celnym w dniu 13 października 2015r., jadąc drogą ekspresową S7 kierował się na południe i został przez system viaTOLL zarejestrowany po godzinie 15-tej na węźle autostrady A4 i drogi ekspresowej S19 wjeżdżając do Rzeszowa. Następnie system viaTOLL zarejestrował ten pojazd przy wyjeździe z Rzeszowa w dniu 14 października 2015r. po godzinie 17-tej na drodze krajowej DK4 w kierunku Przemyśla a przed godziną 19-tą został zarejestrowany na drodze krajowej DK77 na węźle Żurawica - granica m. Przemyśl. Kolejne odnotowanie ruchu tego pojazdu nastąpiło w dniu 16 października 2015r. o godzinie 14:25 na węźle Świlcza - Rzeszów Zachód - pojazd przemieszczał się w tym dniu dalej na północ drogą ekspresową S7.

Konsekwencją ustaleń podjętych w przedmiotowej sprawie było wydanie decyzji z dnia [...] września 2018r. nr [...], zgodnie z którą, Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego stwierdził powstanie długu celnego w przywozie na dzień 22 października 2015r. w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru objętego procedurą tranzytu zewnętrznego w dniu 14 października 2015r. wg zgłoszenia celnego T1 o nr MRN [...] i określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 3.456zł. Moment powstania długu celnego powiązano z dniem 22 października 2015r., tj. dniem następnym po dniu wyznaczonym jako termin dostarczenia towaru do urzędu przeznaczenia. Za dłużników długu celnego zostali uznani: główny zobowiązany oraz przewoźnik.

Od ww. decyzji odwołanie wniósł główny zobowiązany, zarzucając brak przeprowadzenia wszystkich dowodów w celu ustalenia, co stało się z towarem oraz kto ponosi odpowiedzialność za usunięcie towaru spod dozoru celnego, a także brak ustalenia miejsca, w którym nastąpiły zdarzenia powodujące powstanie rzekomego długu celnego; rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wybiórczy i dowolny, co skutkowało brakiem dostatecznych ustaleń i wyjaśnień w kwestii dokonania ingerencji w systemie NCTS.

Odwołanie wniósł także przewoźnik, reprezentowany przez adwokata [...], który wydanej decyzji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na ustaleniu, jakoby Odwołujący usunął spod dozoru celnego towary wskazane w sentencji decyzji, co faktycznie nie miało miejsca. Dla potwierdzenia powyższego faktu pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania P. M. - kierowcy zatrudnionego w spółce C. oraz K. A. - członka zarządu spółki - na okoliczność tego, że towar był przez przewoźnika przewożony tylko na trasie z Hamburga do Rzeszowa, otwarta w Niemczech procedura tranzytowa została zakończona i w dniu 15 października 2015r. pobrano następny ładunek do Niemiec, a pusty kontener został zdany w Hamburgu.

DIAS opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2019r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

W uzasadnieniu organ II instancji przyjął, że towar objęty procedurą tranzytu nie został przedstawiony w wyznaczonym terminie i w stanie niezmienionym w zadeklarowanym urzędzie celnym przeznaczenia (LN/000723). Wprawdzie w zmienionym łotewskim urzędzie przeznaczenia odnotowano przybycie i zamknięcie operacji z wynikiem kontroli A2 i wygenerowano komunikat IE045 - zakończenie operacji tranzytowej - to jednak w wyniku podjętych czynności kontrolnych przez łotewskie władze celne, zakwestionowano te zapisy. Łotewska administracja celna ustaliła bowiem, że towary objęte procedurą MRN [...] nie zostały przemieszczone za wskazanymi kolejowymi listami przewozowymi. Łotewskie władze celne przekazały też informację, że nie posiadają dokumentów potwierdzających, że towary objęte przedmiotowym zgłoszeniem tranzytowym zostały wywiezione poza teren UE oraz nie posiadają informacji odnośnie ich możliwej lokalizacji. Organ II instancji zaznaczył, że pismo łotewskiej administracji celnej z dnia 29 czerwca 2016r., informujące o powyższych okolicznościach, ma charakter dokumentu urzędowego w rozumieniu art.194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018r. poz. 800 ze zm., dalej: O.p.). Organ podkreślił również, że ani główny zobowiązany, ani też przewoźnik, mimo wezwania, nie przedstawili tzw. dokumentów alternatywnych potwierdzających zakończenie procedury tranzytu.

Zdaniem organu II instancji należało więc uznać, że towar objęty ww. zgłoszeniem tranzytowym został usunięty spod dozoru celnego, a zamknięcie operacji tranzytowej w systemie NCTS komunikatem IE045 nie powinno mieć miejsca. Zawarta w systemie NCTS informacja o jej zamknięciu wynikała z wprowadzenia w błąd organu, na co wskazują informacje nadesłane przez łotewską administrację celną. O usunięciu towaru spod dozoru celnego świadczą ustalenia dokonane w ramach współpracy międzynarodowej (zarówno towar, jak i środek transportu nie zostały przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia), brak dowodów alternatywnych określonych w art. 366 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z dnia 11.10.1993r. ze zm., dalej: RWKC) oraz fizyczny brak towaru.

W związku z powyższym DIAS stwierdził, że na podstawie art. 203 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992r. ustanawiającego wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z dnia 19.10.1992r,. s. 1 ze zm., dalej: WKC) powstał dług celny w przywozie, w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom przywozowym. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie zarówno daty, jak i miejsca faktycznego usunięcia towaru spod dozoru celnego (wyładowania towaru z samochodu). Zatem za datę powstania długu celnego należało przyjąć pierwszy dzień roboczy po upływie terminu na przedstawienie towaru w urzędzie przeznaczenia, tj. dzień 22 października 2015r.

Organ II instancji ustalił wartość celną towaru w oparciu o metodę wartości transakcyjnej, wynikającej z faktury b/n z dnia 5 października 2015r., wystawionej na łączną kwotę 29.250,19 USD uznając, że wyczerpuje to definicję wartości celnej towaru wynikającą z art.29 WKC. Faktura b/n z dnia 5 października 2015r. dotyczy bowiem cen na rynku wspólnotowym, gdyż jako zamawiający widnieje firma E. Sp. z o. o. z [...].

W ocenie DIAS w sprawie zaistniały okoliczności do uznania za dłużnika spółkę B. na podstawie art. 203 ust. 3 tiret 4 w zw. z art. 96 ust. 1 WKC - jako głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu uruchomionej w dniu 14 października 2015r., poprzez złożenie ww. zgłoszenia celnego. Procedura nie została zakończona, a główny zobowiązany nie wykonał obowiązku przedstawienia towaru wraz z dokumentami w urzędzie celnym przeznaczenia, co jest podstawowym warunkiem zakończenia procedury tranzytu zgodnie z art.92 WKC. Za dłużnika należało również uznać przewoźnika – spółkę C., który realizował usługę transportową towarów znajdujących się w ww. procedurze tranzytu i był zobowiązany do ich przedstawienia w urzędzie celnym przeznaczenia w nienaruszonym stanie, czego nie uczynił. Podstawą prawną odpowiedzialności przewoźnika jest art. 203 ust.3 tiret 4 w zw. z art. 96 ust. 2 WKC.

DIAS wskazał, że w przedmiotowej procedurze tranzytu - wbrew stwierdzeniom pełnomocnika spółki C. - przewoźnikiem towaru niewątpliwie była ta firma, o czym świadczą: zapisy w zgłoszeniu tranzytowym (w polach S07, 21, D), a także dane z systemu viaTOLL. Potwierdzają one przemieszczanie się pojazdu o nr rejestracyjnym [...] po polskich drogach od 13 do 16 października 2015r. Ponadto, zleceniodawca tranzytu (D. Sp. z o. o.) poinformował, że przewoźnikiem realizującym procedurę tranzytu była spółka C., a towar został załadowany na środek transportu o nr rej. [...] / [...], kierowany przez P. M.. W dokumencie "Potwierdzenie odbioru i przejęcia odpowiedzialności za przesyłkę w tranzycie" z dnia 14 października 2015r., kierowca zatrudniony w spółce C. potwierdził odbiór towaru objętych procedurą tranzytu wg MRN o nr [...] oraz zobowiązał się do przedstawienia towaru w urzędzie celnym odbiorczym wskazanym w dokumencie tranzytowym. Ze zlecenia wydania towaru niewspólnotowego z magazynu czasowego składowania [...] wynikało, że w dniu 14 października 2015r. załadunku towaru dokonano na środek transportu o nr rej. [...] / [...].

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego DAIS uznał, że przewoźnik wiedział, iż dokonuje przewozu towarów objętych procedurą tranzytu i ponosi odpowiedzialność za powierzony towar. Ustalenie przewoźnika nie nastąpiło tylko poprzez wskazanie jego danych przez głównego zobowiązanego, ale również wynikało bezpośrednio ze zgłoszenia tranzytowego. Z adnotacji dokonanych w zgłoszeniu celnym wprost wynikało, że w dniu 14 października 2015r. na pojazd o nr rej. [...]/[...] nałożone zostało przez funkcjonariusza celnego zamknięcie celne nr [...].

DIAS stwierdził więc, że decyzja została skierowana do wszystkich ustalonych na tym etapie dłużników. Wbrew stwierdzeniom głównego zobowiązanego w toku postępowania przeprowadzono szereg czynności zmierzających do ustalenia zarówno kręgu dłużników, jak również miejsca i okoliczności usunięcia towaru spod dozoru, m.in. prześledzono w dostępnych systemach obsługujących ruch towarowy (CELINA, NCTS), drogę towaru od momentu wejścia na polski obszar, wezwano zarówno głównego zobowiązanego, jak i przewoźnika do złożenia wyjaśnień i przekazania informacji w zakresie przebiegu procedury, uzyskano dane z systemu viaTOLL pozwalające na prześledzenie trasy przejazdu środka przewozowego, na którym znajdował się towar. Jednakże nie udało się ustalić ani miejsca, ani okoliczności usunięcia towaru spod dozoru.

Skargi na powyższą decyzję wnieśli zarówno główny zobowiązany, jak i przewoźnik. Spółka C., reprezentowana przez adwokata [...], wniosła o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania tj.:

- art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.), poprzez rozstrzyganie w sprawie bez podania należytych podstaw prawnych,

- art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy, brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co skutkowało podważeniem zasady praworządności oraz zasady prawdy materialnej i nie wyjaśnieniem okoliczności stanu faktycznego, skutkiem czego jest błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, jakoby Skarżąca usunęła spod dozoru celnego towar wskazany w zaskarżonej decyzji;

- art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej;

- art. 7, art. 8 k.p.a. w zw. z art. art. 7, art. 32 oraz art. 45 Konstytucji RP poprzez naruszenie obowiązków nałożonych na organy administracji publicznej w toku postępowania, w szczególności stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli a także prawo Skarżącej do dochodzenia konstytucyjnie zagwarantowanych wolności i praw;

- art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie sprawy w sposób wszechstronny i zgodnie z tzw. zasadą proporcjonalności oraz brak uwzględnienia słusznego interesu strony;

- art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 73 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (tekst jedn. z 2018r., poz. 167 ze zm.), poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz poprzez niepodjęcie wszystkich wymaganych czynności oraz nieprzeprowadzenie wszystkich wymaganych dowodów w sprawie, w szczególności dowodu z przesłuchania świadków: P. M. oraz K. A. na okoliczność transportu towaru na trasie z Hamburga do Rzeszowa i zakończenia procedury tranzytowej w dniu 15 października 2015r.,

- art. 188 O.p., poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie żądania strony w zakresie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania ww. świadków, w sytuacji gdy przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla wyjaśnienia sprawy;

- art. 229 O.p. poprzez nieuzupełnienie postępowania dowodowego w sprawie na żądanie strony, mimo zgłoszenia przez Skarżącą wniosków dowodowych w postaci przesłuchania świadków P. M. oraz K. A.;

- art. 233 § 1 pkt. 1 O.p., poprzez wydanie decyzji, utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, w sytuacji gdy brak było podstaw do takiego rozstrzygnięcia.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie prawa materialnego tj.:

- art. 203 ust. 1 WKC, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż powstał dług celny w przywozie w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru,

- art. 203 w zw. z art. 213 WKC poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż Skarżąca jest zobowiązana solidarnie do zapłaty kwoty wynikającej z długu celnego.

Skargę na powyższą decyzję DIAS wniosła również spółka B., wnosząc o jej uchylenie w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania.

Skarżąca postawiła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 187 § 1 i art. 191 O.p. w związku z art. 73 Prawa celnego, poprzez brak wyjaśnienia kwestii dokonania w systemie NCTS rejestracji przybycia i zamknięcia operacji z wynikiem kontroli A2, tj. bez rewizji oraz wygenerowania komunikatu IE045, - art. 187 § 1 i art. 191 O.p. w związku z art. 73 Prawa celnego poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wybiórczy i dowolny, co skutkowało brakiem dostatecznych ustaleń w kwestii dokonania ingerencji w systemie NCTS oraz niesłusznym, bezpodstawnym uznaniem za udowodnioną okoliczność, iż doszło do zewnętrznej ingerencji w systemy administracji celnej, w sytuacji gdy brak jest jakichkolwiek dowodów (np. dokumentu w postaci prawomocnego wyroku skazującego) potwierdzających, iż faktycznie doszło do zewnętrznej ingerencji w systemy administracji celnej,

- art. 201 § 1 pkt 2 O.p. w zw. z art. 73 Prawa celnego w związku z art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo celne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 1228) poprzez ich niezastosowanie i brak zawieszenia niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez zagraniczne organy oraz przekazania polskiej administracji celnej informacji w przedmiocie rzekomej zewnętrznej ingerencji w systemy administracji celnej,

- art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 73 Prawa celnego poprzez rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, pozbawiony ustaleń w kwestii zakończenia operacji tranzytowej w systemie NCTS, pomimo iż wyjaśnienie tej kwestii oraz ustalenie kręgu osób odpowiedzialnych za zakończenie tej operacji jest niezbędne w celu ustalenia wszystkich dłużników powiązanych z usunięciem towaru spod dozoru celnego, jak również poprzez brak dokładnego zbadania stanu faktycznego, zgodnie z wynikającą z przepisów prawa ogólną zasadą prawdy obiektywnej,

- art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 73 Prawa celnego poprzez niepodjęcie wszystkich wymaganych czynności w postępowaniu oraz nieprzeprowadzenie wszystkich wymaganych dowodów w sprawie, w tym w szczególności nieprzeprowadzenie z udziałem kierowcy wyjaśnień zmierzających do ustalenia, co stało się z towarem oraz kto ponosi odpowiedzialność za usunięcie towaru spod dozoru celnego, a także ustalenia miejsca, w którym nastąpiły zdarzenia powodujące powstanie rzekomego długu celnego,

- art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 73 Prawa celnego poprzez niepodjęcie wszystkich wymaganych czynności w postępowaniu oraz nieprzeprowadzenie wszystkich wymaganych dowodów w sprawie, w tym zmierzających do ustalenia, co stało się z towarem i jak przebiegała procedura tranzytu, z udziałem nadawcy i odbiorcy towaru, a w konsekwencji naruszenie art. 203 w zw. z art. 213 WKC, poprzez zupełne pominięcie kwestii odpowiedzialności F. sp. z o.o. w [...],

- art. 180 § 1 O.p. w zw. z art. 73 Prawa celnego poprzez uznanie za dowody w sprawie obcojęzycznych dokumentów bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski, podczas gdy posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999r. o języku polskim (tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 931 ze zm.),

- art. 210 § 1 pkt 5 i pkt 6 O.p. w zw. z art. 73 Prawa celnego poprzez brak w zaskarżonej decyzji właściwego rozstrzygnięcia oraz szczegółowego uzasadnienia w zakresie odnoszącym się do ustalenia miejsca, w którym nastąpiło powstanie długu celnego w świetle art. 215 WKC, a w konsekwencji do ustalenia, czy zaskarżony organ jest właściwy w przedmiotowej sprawie,

- art. 210 § 1 pkt 5 i pkt 6 O.p. w zw. z art. 73 Prawa celnego poprzez brak w zaskarżonej decyzji właściwego rozstrzygnięcia oraz szczegółowego uzasadnienia w zakresie odnoszącym się do ustalenia wartości celnej towaru,

Spółka B. zarzuciła również naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 215 WKC poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące błędnym określeniem miejsca powstania długu celnego, a w konsekwencji uznaniem, że zaskarżony organ jest właściwy w przedmiotowej sprawie,

- art. 203 w zw. z art. 213 WKC poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Skarżąca jest zobowiązana solidarnie do zapłaty kwoty wynikającej z długu celnego,

- art. 203 w zw. z art. 213 WKC poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieprowadzeniu przedmiotowego postępowania także z udziałem kierowcy i nadawcy towaru oraz niewydaniu w stosunku do nich zaskarżonej decyzji, co skutkowało, iż krąg dłużników długu celnego został określony w sposób niepełny,

W odpowiedzi na skargi DIAS wniósł o ich oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że w związku z wejściem w życie w dniu 1 maja 2016 r. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE serii L Nr 269 z dnia 10października2013 r. ze zm.) oraz związanych z nim rozporządzeń Komisji i wobec braku przepisów przejściowych w nowych regulacjach, należy stosować przyjętą przez doktrynę krajową, jak i ukształtowaną przez orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), zasadę stosowania uchylonych przepisów do oceny zdarzeń, które miały miejsce pod ich rządami (zob. np. wyrok BFH z dnia 1 lutego 2000 r., VII R 16/99, w sprawie C-201/04 z dnia 23 lutego 2006 r.). Zatem w odniesieniu do długów celnych powstałych przed dniem 1 maja 2016r., dla ustalenia odpowiedzialności za powstały dług celny i kręgu podmiotów odpowiedzialnych, będą miały zastosowanie obowiązujące wówczas przepisy WKC i RWKC. Takie stanowisko prawidłowo przyjęto też w zaskarżonej decyzji.

Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy uznania Skarżących za dłużników długu celnego w związku z usunięciem towaru spod dozoru celnego.

W myśl art. 91 ust. 1 pkt a WKC, procedura tranzytu zewnętrznego pozwala na przemieszczanie z jednego do drugiego miejsca znajdującego się na obszarze celnym Wspólnoty: a) towarów niewspólnotowych, niepodlegających w tym czasie należnościom celnym przywozowym i innym opłatom ani środkom polityki handlowej. Zgodnie zaś z art. 91 ust. 2a WKC przemieszczenie to odbywa się z zastosowaniem procedury zewnętrznego tranzytu wspólnotowego. Z kolei art. 92 ust. 1 WKC stanowi, że procedura tranzytu zewnętrznego zostaje zakończona, a obowiązki zobowiązanego spełnione, gdy towary objęte tą procedurą i właściwe dokumenty zostaną przedstawione, zgodnie z przepisami tej procedury, w urzędzie celnym przeznaczenia. Organy celne zamykają procedurę tranzytu zewnętrznego, jeżeli są w stanie stwierdzić, na podstawie porównania danych dostępnych w urzędzie wyjścia i danych dostępnych w urzędzie przeznaczenia, że procedura została w prawidłowy sposób zakończona (art. 92 ust. 2 WKC).

Poza sporem jest, że w dniu 14 października 2015 r. w Oddziale Celnym objęto procedurą tranzytu zewnętrznego towar, na podstawie dokumentu tranzytowego T1 MRN [...]. Przedmiotowy towar został wyprowadzony z magazynu czasowego składowania w [...], a następnie zwolniony do procedury tranzytu w Oddziale Celnym.

Zgodnie z deklaracją zawartą w zgłoszeniu tranzytowym przedmiotowy towar miał zostać dostarczony do łotewskiego urzędu celnego przeznaczenia ZILUPES MKP (LV000723) w terminie do 21 października 2015r. W trakcie realizacji procedury tranzytu, w dniu 16 października 2015r. w systemie NCTS została zarejestrowana zmiana urzędu przeznaczenia na inny łotewski urząd, tj. REZEKNES 2 MKP (LV000742), gdzie zanotowano przybycie i zamknięcie operacji z wynikiem kontroli A2 (uznano za zgodnie). Wygenerowany został komunikat IE045 (zakończenie operacji tranzytowej).

W okolicznościach przedmiotowej sprawy, w świetle poczynionych ustaleń nie ulega wątpliwości, że mimo wygenerowanego komunikatu IE045 procedura tranzytu nie została prawidłowo zamknięta, a towar objęty zgłoszeniem celnym nie został przedstawiony w oddziale celnym przeznaczenia, tj. REZEKNES 2 MKP (LV000742)

Organy orzekające w niniejszej sprawie zasadnie uznały, że komunikat systemowy IE045 nie jest ostatecznym i niepodważalnym dowodem potwierdzającym prawidłowość realizacji procedury tranzytu. Komunikat taki wygenerowany w systemie NCTS ma charakter wyłącznie informacyjny i podlega weryfikacji w postępowaniu kontrolnym. Gdyby zatem okazało się, że do wysłania komunikatu doszło na podstawie nieprawdziwych danych albo w wyniku stwierdzonych nieprawidłowości, np. wskutek zewnętrznej, bezprawnej ingerencji do systemu, organy celne mogą podejmować działania w celu dochodzenia należności.

W ocenie Sądu, informacje przekazane przez łotewskie organy celne, że przedmiotowa procedura tranzytu została zakończona nieprawidłowo, bez kontroli celnej, a towary objęte ww. procedurą tranzytu nie zostały przemieszczone za kolejowymi listami przewozowymi, a ponadto, że nie jest znane miejsce znajdowania się towaru, jak również miejsce bezprawnego usunięcia towaru spod dozoru celnego, w sposób jednoznaczny dowodzą, że procedura tranzytu została zamknięta nieprawidłowo, a towar został usunięty spod dozoru celnego. Informacje sporządzone przez łotewskie organy celne mają status dokumentów urzędowych, które w myśl art.194 § 1 O.p. stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Skarżące Spółki nie przedstawiły zaś żadnych dowodów, które mogłyby treść tych dokumentów podważyć. Nie zostały też przedstawione żadne dowody na to, że towar opuścił obszar Wspólnoty w inny sposób. Wbrew stanowisku spółki B., nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania w kwestii zewnętrznej ingerencji w systemie NCTS. Brak było również podstaw faktycznych i prawnych do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie zewnętrznej ingerencji w systemy administracji celnej. Powołany przez Spółkę przepis art. 201 § 1 pkt 2 O.p. nie ma zastosowania do postepowania w sprawach celnych.

Organy prawidłowo ustaliły krąg dłużników odpowiedzialnych za powstały dług celny uznając, że są nimi spółki B. i C..

Odpowiedzialność spółki B. jako głównego zobowiązanego ma charakter obiektywny, odpowiada ona na zasadzie ryzyka za wszelkie naruszenia przepisów odnoszących się do przestrzegania procedury tranzytu zewnętrznego, niezależnie od ustalenia ewentualnie innych osób odpowiedzialnych za usunięcie towaru spod dozoru celnego. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że towar objęty zakwestionowanym zgłoszeniem nie został przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia. Obowiązek w tym zakresie został wprost wymieniony w art. 96 ust. 1 lit. a WKC, który na głównego zobowiązanego nakłada odpowiedzialność za przedstawienie w urzędzie celnym przeznaczenia towaru w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towaru. W związku z niewywiązaniem się z powyższego obowiązku organy zasadnie obciążyły spółkę B. odpowiedzialnością za powstanie długu celnego na podstawie art. 203 ust. 3 tiret czwarty WKC.

Obiektywny charakter ma również odpowiedzialność spółki C. jako przewoźnika. Jest to odpowiedzialność za sam skutek niewykonania obowiązku przedstawienia towaru w urzędzie celnym przeznaczenia, oparta na zasadzie ryzyka i nie wymagająca ustalenia winy po stronie tego podmiotu (zob. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017r. ,I GSK 767/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 96 ust. 2 WKC, nie naruszając określonych w ust. 1 obowiązków głównego zobowiązanego, osoba przewożąca towar, która przyjmuje towary, wiedząc o tym, że są one objęte procedurą tranzytu wspólnotowego, jest również zobowiązana do przedstawienia ich w nienaruszonym stanie w urzędzie celnym przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towaru. Nie ulega wątpliwości, że spółka C. pełniła funkcję przewoźnika w zakwestionowanej procedurze, o czym świadczą bezpośrednie zapisy w zgłoszeniu tranzytowym, gdzie jako przewoźnika wskazano tę firmę. W dokumencie "potwierdzenie odbioru i przejęcia towaru" z dnia 14 października 2015r. kierowca spółki C. potwierdził odbiór towarów objętych przedmiotowym dokumentem tranzytowym. Z kolei zlecająca transport spółka – D. Sp. z o.o. w piśmie z dnia 26 sierpnia 2016r. również wskazała na spółkę C. jako przewoźnika. We wszystkich tych dokumentach jednolicie został opisany środek transportu należący do firmy przewoźnika jako: [...]. Powyższe informacje znajdują potwierdzenie w danych pochodzących z systemu viaTOLL, z których wynika, że pojazd o nr rejestracyjnym [...] – zgodnym z numerem wskazanym jako środek transportu w przedmiotowym zgłoszeniu celnym, przemieszczał się w dniach od 13 do 16 października 2015r. najpierw wjeżdżając do Rzeszowa, a następnie kierując się do Przemyśla. W dniu 16 października 2015r. ww. pojazd od węzła Świlcza – Rzeszów Zachód kierował się na północ. Ze zgromadzonych w toku postępowania dowodów wynika, że towar objęty przedmiotowym zgłoszeniem został podjęty przez spółkę C. do przewozu.

Wskazane wyżej ustalenia nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że spółka C. w zakwestionowanym zgłoszeniu pełniła funkcję przewoźnika i w konsekwencji, że ciążył na niej obowiązek przedstawienia towaru w stanie nienaruszonym w urzędzie celnym przeznaczenia. Z informacji przedstawionych przez łotewską administrację celną wynika, że spółka C. z tych obowiązków się nie wywiązała. Towar nie został dostarczony do łotewskiego urzędu celnego przeznaczenia, wbrew przyjętemu zobowiązaniu, wynikającemu z art. 96 ust. 2 WKC. Nie jest znane miejsce znajdowania się towaru, jak również miejsce bezprawnego usunięcia towaru spod dozoru celnego. Tym samym przewoźnik nie wywiązał się z obowiązków wynikających z zastosowania procedury celnej tranzytu zewnętrznego, co prowadzi do obciążenia spółki C. odpowiedzialnością za dług celny w oparciu o art. 203 ust. 3 tiret czwarty w zw. z art. 96 ust. 2 WKC. Wbrew zarzutom poniesionym przez spółkę C., organy nie naruszyły zarzucanych przepisów postępowania, nie przeprowadzając dowodu z przesłuchania świadków: P. M. i K. A.. W myśl art. 188 O.p. organ podatkowy ma obowiązek uwzględnić wniosek dowodowy strony, jeśli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy i jeśli nie są one wystarczająco stwierdzone innymi dowodami. Żądanie przesłuchania wskazanych świadków Skarżąca uzasadniła koniecznością wykazania, że towar był przewożony przez przewoźnika tylko na trasie z Hamburga do Rzeszowa i w dniu 15 października 2015r. pobrano następny ładunek do Niemiec. W ocenie Sądu, zasadnie organ odwoławczy uznał te okoliczności za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, bądź jako dostatecznie wyjaśnione. Nie ma bowiem wątpliwości co do tego, że przewoźnik przewiózł towar z Hamburga do Rzeszowa do magazynu czasowego składowania, ani też organ nie kwestionował, że w dniu 15 października 2015r. przewoźnik podjął kolejną przesyłkę z miejscem dostawy w Niemczech. Okoliczności te nie wpływają jednak na uznanie, że przewoźnik uchybił obowiązkom w zakresie dozoru towaru po załadunku towaru w magazynie czasowego składowania, gdzie w dniu 14 października 2015r. na pojazd przewoźnika nałożone zostały zamknięcia celne, a towar zwolniono do procedury tranzytu. Przewoźnik nie zgłaszał organom celnym braku możliwości dalszego przewozu, a wręcz przeciwnie - podjął się dostarczenia towaru do urzędu przeznaczenia.

Organ ustalił więc w sposób niebudzący wątpliwości fakt zaistnienia przesłanki przypisania odpowiedzialności przewoźnika za dług celny w postaci niewykonania obowiązku przedstawienia towaru w urzędzie celnym przeznaczenia. Przewoźnik ponosi przy tym pełną odpowiedzialność za działania osób, którym wykonanie przewozu powierzył. Dla ustalenia odpowiedzialności spółki C. za powstały dług celny nie ma znaczenia rola kierowcy, jaką pełnił w tej procedurze.

Z uwagi na brak możliwości ustalenia okoliczności dotyczących usunięcia towaru spod dozoru celnego, nie można było określić osób będących dłużnikami w oparciu o art. 203 ust. 3 tiret 1-3, który stanowi, że dłużnikami są:

– osoba, która usunęła towar spod dozoru celnego,

– osoby, które uczestniczyły w tym usunięciu, i które jednocześnie wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towar zostaje usunięty spod dozoru celnego,

– osoby, które nabyły lub posiadały towar, i które w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie wiedziały bądź powinny były wiedzieć, że jest to towar usunięty spod dozoru celnego.

W związku z powyższym organ prawidłowo obciążył odpowiedzialnością głównego zobowiązanego oraz przewoźnika, na podstawie art. 203 ust. 3 tiret czwarty, zgodnie z którym, dłużnikami są: odpowiednio osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towaru lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty. Niezasadny okazał się zarzut głównego zobowiązanego, dotyczący pominięcia przez organ kwestii odpowiedzialności F. sp. z o.o. jako nadawcy. W niniejszej sprawie nadawcą był bowiem Magazyn Czasowego Składowania [...]. Organ ponadto odtworzył zdarzenia poprzedzające wydanie towaru przewoźnikowi na podstawie informacji przekazanych przez zleceniodawcę – tj. D. Sp. z o.o. Z wyjaśnień złożonych przez tą spółkę wynikało, że towar został w dniu 14 października 2015r. załadowany na środek transportu należący do przewoźnika, który przejął odpowiedzialność za ww. towar w tranzycie. W tej sytuacji rola nadawcy towaru nie miała wpływu na ustalenie kręgu dłużników celnych w sposób przyjęty przez organy celne.

Sąd nie dopatrzył się także nieprawidłowości w działaniu organów w zakresie ustalenia wartości celnej towarów objętych niezakończoną procedurą tranzytu zewnętrznego, z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej, wynikającej z faktury z dnia 5 października 2015r.

Odnośnie do zarzutu uznania za dowód obcojęzycznego dokumentu bez jego urzędowego przetłumaczenia na język polski należy wskazać, że jest on niezasadny, gdyż w aktach sprawy znajduje się uwierzytelnione tłumaczenie z języka angielskiego na język polski pisma administracji celnej Łotwy z dnia 29 czerwca 2016r. (k. 95-93 akt administracyjnych).

Zatem zarzuty postawione w skargach, dotyczące naruszenia przepisów postępowania, jak również prawa materialnego nie zasługują na uwzględnienie. Jak powyżej wskazano, organ ustalił wszystkie niezbędne okoliczności stanowiące podstawę do przypisania Skarżącym, jako głównemu zobowiązanemu oraz przewoźnikowi odpowiedzialności za dług celny w niniejszej sprawie.

Z tych względów uznając, że wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa materialnego, ani przepisów postępowania, Sąd orzekł jak w sentencji i skargi oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. Na podstawie art. 225 P.p.s.a. Sąd zarządził zwrot spółce C. kwoty 62 zł tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.