Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 597/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 5, art. 146, art. 151 §  2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 172 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1610
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.)
article: art. 118 ust. 1 i 2a
journal: Dz.U. 2023 poz 208
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2023 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 10 lutego 2023 r. nr SKO.4160/19/2019 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o nieodpłatnym przyznaniu prawa własności nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącej A. O. kwotę 714 zł /słownie: siedemset czternaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ") z 10 lutego 2023 r. nr SKO.4160/19/2019 odmawiająca uchylenia decyzji o nieodpłatnym przyznaniu prawa własności nieruchomości.

W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.

Wnioskiem z 23 maja 2023 r. A. O. (dalej: "Skarżąca") zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego Kolegium z [...] lipca 2014 r. nr [...] w sprawie uchylenia w całości decyzji Starosty Powiatu [...] z [...] czerwca 2014 r. nr [...] i przyznania W. S. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oznaczonych jako działka nr [...] i [...] położonych w G.

We wniosku Skarżąca wskazała na nowe fakty i dowody, tj. stwierdzenie przez Sąd Rejonowy w [...] Wydział Cywilny postanowieniem z [...] lipca 2018 r. sygn. akt [...] zasiedzenia z dniem 1 stycznia 2009 r. działek nr ewid. [...] i [...] położonych w G. oraz wskazała, że nie brała udziału w postępowaniu odwoławczym. Skarżąca wskazała również przesłanki zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Postanowieniem z [...] lutego 2021 r. nr [...] SKO w Rzeszowie wznowiło postępowanie administracyjne w sprawie.

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie opisaną na wstępie decyzją z 10 lutego 2023 r. nr SKO.4160/19/2019 odmówiło uchylenia decyzji Kolegium z [...] lipca 2014 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że przyczyną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia było ustalenie przez Organ odwoławczy władania przez W. S. nieruchomościami objętymi postępowaniem, a zakres tego władania i wykonywanych prac odpowiadał zakresowi użytkowania gruntów przez zmarłą S. W.

Wskazany przez Skarżącą wymiar przesłanek do wznowienia postępowania został oparty na braku własnej winy udziału strony w postępowaniu odwoławczym oraz wyjściu na jaw istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, tj. postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział Cywilny z [...] lipca 2018 r. sygn. akt [...] stwierdzającego zasiedzenie z dniem 1 stycznia 2009 r. działek nr ewid. [...] położonych w G. na rzecz A. O.

Odnosząc się do pierwszej podniesionej przesłanki wznowienia, tj. brak udziału strony w postępowaniu odwoławczym, Kolegium wskazało, że jest ona uzasadniona, gdyż w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia decyzji stronie, jednak jak wynika z treści postanowienia Sąd Rejonowy w [...] Wydział Cywilny z [...] lipca 2018 r. Skarżąca wiedziała o wydanej w sprawie decyzji, która stała się przyczyną złożenia wniosku o zasiedzenie nieruchomości. W związku z powyższym, zdaniem SKO ww. przesłanka nie mogła stać się efektywną przesłanką do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji, gdyż nie został zachowany miesięczny termin do zgłoszenia takiego żądania, wynikający z art. 148 § 1 k.p.a.

Odnosząc się z kolei do drugiej wskazanej przez Skarżącą przesłanki wznowienia postępowania, tj. wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych Organowi, który wydał decyzję Kolegium wskazało, że ww. postanowienie Sądu Rejonowego w [...] zostało wydane w dniu [...] lipca 2018 r., a zatem zgodnie z literalną wykładnią reguły wznowieniowej – nie zaistniało w dniu wydawania inkryminowanej decyzji. Następnie SKO wyjaśniło, że zagadnienie związane z użytkowaniem nieruchomości na zasadzie właścicielskiej było znane organowi odwoławczemu, gdyż na skutek badania tej okoliczności zostało wydane rozstrzygnięcie w sprawie.

Organ zwrócił uwagę, że w protokole z [...] maja 2014 r. wskazano, że J. S. i A. O. użytkują działki od ponad 30 lat, a Skarżąca wskazała, że zamierza uregulować własność przedmiotowych działek na własną rzecz. W konsekwencji, zdaniem Organu kwestii zasiedzenia nieruchomości z dniem 1 stycznia 2009 r. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z [...] lipca 2018 r. nie można uznać za nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznanych Organowi, który wydał decyzję.

Wobec powyższego w ocenie Kolegium brak jest podstaw do uchylenia kwestionowanej przez Skarżącą decyzji.

Na marginesie jednak, Kolegium wskazało, że decyzją SKO w Rzeszowie z [...] lipca 2014 r. nr [...] w sprawie uchylenia w całości decyzji Starosty Powiatu [...] z [...] czerwca 2014 r. nr [...] i przyznania W. S. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości ma charakter historyczny. Zgodnie bowiem z utrwalonym poglądem sądowym, który znalazł również wyraz w treści postanowienia Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny z [...] lipca 2018 r. sygn. [...] stwierdzenie zasiedzenia ma ten skutek, że określa nowy stan prawny nieruchomości, poczynając od daty wskazanej w postanowieniu sądu, bez względu na skutki późniejszych zdarzeń, które ten stan mogą odmiennie kształtować. W postępowaniu o zasiedzenie sąd wydaje postanowienie, w którym stwierdza, kto nabył własność nieruchomości w określonej chwili, a tym samym kto tę własność utracił, bez względu na to, czy w chwili orzekania nabywca zachował własność przedmiotu zasiedzenia. Każde późniejsze nabycie własności – niezależnie od podstawy prawnej – odbywa się jego kosztem. W ocenie Kolegium nie do przyjęcia jest pogląd, że takie późniejsze nabycie nieruchomości, np. w drodze kupna i w zaufaniu do księgi wieczystej odbiera zainteresowanemu prawo do żądania stwierdzenia zasiedzenia. Oznaczałoby to, że z upływem terminu otwierającego możliwość stwierdzenia zasiedzenia, a przed kolejną zmianą właściciela, nieruchomość nie stanowiła niczyjej własności. Takiego stanu rzeczy obowiązujące prawo nie przewiduje.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się A. O. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a to:

1) art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. poprzez przyjęcie, że przepisy te nie mają zastosowania w sprawie w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe oraz wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, które wbrew twierdzeniom Organu nieznane były Organowi, który wydał decyzję i nie zostały wzięte pod uwagę, gdyż będąc ujawnionymi w sprawie determinowałyby odmowę przekazania działek stanowiących przedmiot decyzji;

2) art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez przyjęcie, że Skarżąca miała możliwość wzięcia udziału w sprawie jako, że wiedziała o toczącym się postępowaniu i wydaniu decyzji;

3) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. poprzez zaniechanie niezbędnych czynności prowadzących do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, które to czynności przeprowadzone w sposób prawidłowy prowadziłyby do przyjęcia, że ziściły się przesłanki determinujące uchylenie decyzji SKO z [...] lipca 2014 r.

Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że w stosunku do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Kolegium błędnie przyjęło, że skoro postanowienie Sądu Rejonowego w [...] zostało wydane w dniu [...] lipca 2018 r. to nie istniało w dniu wydania decyzji, a zatem nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Przedmiotowe stwierdzenie stanowi, zdaniem Skarżącej o błędnej wykładni przepisów prawa. Postanowienie Sądu stanowi bowiem istotną dla sprawy nową okoliczność faktyczną nieznaną organowi, który wydał decyzję, a ponadto stwierdza fałszywość dowodów, które legły u podstaw decyzji SKO. Zgodnie z art. 118 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, decyzja o nieodpłatnym zwrocie nieruchomości warunkowana jest władaniem przez zstępnego właściciela, który uprzednio nieruchomość przekazał w zakresie odpowiadającym jego uprawnieniom. Tymczasem przedmiotowe postanowienie, w którym Sąd stwierdza nabycie własności działek nr [...] i [...] położonych w G. przez A. O. stanowi dowód braku spełniania przez W. S. przesłanek warunkujących wydanie decyzji w przedmiocie nieodpłatnego zwrotu nieruchomości. W. S. jak ustalono w toku postępowania nie sprzeciwiał się przekazaniu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, jak również oświadczył, że pracuje zawodowo w przemyśle i mieszka z dala od domu rodzinnego.

W ocenie Skarżącej w przedmiotowej sprawie bez znaczenia pozostają twierdzenia Organu, że w protokole z [...] maja 2014 r. wskazano jako osoby użytkujące działki J. S. i A. O., gdyż wskazane winny one zostać, jako osoby władające działkami jak właściciele, gdyż taki stan faktyczny wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] lipca 2018 r. sygn. akt [...] i taki stan faktyczny winien być podstawą orzekania w przedmiotowej sprawie. Sąd ustalił bowiem, że Skarżąca zasiedziała przedmiotowe działki z dniem 1 stycznia 2009 r. Nie polega zatem na prawdzie, jak wskazano w decyzji z 2014 r. że W. S. wyraził zgodę na ingerencję sąsiadów w gospodarstwie, bowiem władanie A. O. oraz J. S. miało charakter samoistny, co potwierdzone zostało ww. postanowieniem Sądu. W. S. nie miał żadnych praw do przedmiotowych działek, dlatego nie można uznać go za posiadacza jeśli nie zajmował się gruntami osobiście.

Zdaniem Skarżącej również fakt pozbawienia jej udziału w sprawie winien być podstawą uchylenia przedmiotowej decyzji. Skoro jak samo SKO w zaskarżonej decyzji zauważa, że Skarżąca została wskazana w protokole z [...] maja 2014 r., jako użytkująca działki, to Organ powinien z urzędu zawiadomić ją o toczącym się postępowaniu, jako że jego wynik dotyczył bezpośrednio jej praw i interesów. Bezpodstawne są twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przesłanka braku udziału strony w postępowaniu i uchylenia decyzji na tej podstawie nie mogła stać się efektywną przesłanką do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji, gdyż nie został przez stronę zachowany miesięczny termin do zgłoszenia takiego żądania. Skarżąca wskazała, że nie jest osobą wykształconą, nie znała również swoich praw w przedmiotowym zakresie, tymczasem Organ administracji mając informację o okolicznościach, które wskazywały na konieczność poinformowania jej o toczącym się postępowaniu, zaniechał takiego działania, mimo że winien tego dopełnić z urzędu. Takie zaniechanie narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego, jakimi są zasada praworządności oraz pogłębiania zaufania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując twierdzenia i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu 26 września 2023 r. pełnomocnik Skarżącej podtrzymał skargę wniesioną przez Skarżącą i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy w opisanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji własnej wydanej w przedmiocie przyznania nieodpłatnie prawa własności nieruchomości.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art. 146 k.p.a.:

§ 1. Uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

§ 2. Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

W niniejszej sprawie Skarżąca domagała się uchylenia decyzji ostatecznej w związku z faktem, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję ( art. 145 §1 pkt 5 k.p.a.) a także, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu ( art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). W obu tych przypadkach przewidziano pięcioletni termin na wydanie decyzji uchylającej.

Zgodnie z art. 146 k.p.a.

§ 1. Uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

§ 2. Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

Termin ten, chociaż zamieszczony w przepisie proceduralnym, ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może zostać uchylona, choćby została wydana z naruszeniem prawa. Termin ten nie może zostać przywrócony, gdyż nie jest terminem do zachowania którego obowiązana jest strona, lecz jego adresatem jest organ. Ustawodawca nie przewidział również możliwości przerwania biegu terminu.

Upływ terminu należy liczyć od ostatniego dnia doręczenia decyzji osobom biorącym udział w tym postępowaniu jako strony.

Jak wynika z akt sprawy decyzja, której uchylenia domaga się Skarżąca została doręczona stronom postępowania w dniu 24 lipca 2014 r. Zatem pięcioletni termin do wydania decyzji uchylającej upłynął w dniu 24 lipca 2019 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w dniu 10 lutego 2023 r., a więc po upływie pięcioletniego terminu.

Zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a.: w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Z uwagi na upływ przewidzianego przez ustawę terminu Organ nie mógł rozstrzygać o uchyleniu bądź odmowie uchylenia decyzji a jedynie o stwierdzeniu, bądź nie, naruszenia prawa. Odmawiając uchylenia decyzji naruszył powyższe przepisy, co już z tego powodu uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji.

Ponadto Sąd nie zgadza się z dokonaną przez Organ oceną okoliczności.

Skarżąca domaga się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z [...] lipca 2014 r., Nr [...], którą to decyzją Kolegium przyznało W. S. nieodpłatnie prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] położone w G., należące do Gminy [...].

Podstawę materialnopawną tej decyzji stanowił art. 118 ust. 1 i 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zgodnie z tym przepisem osobie której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. Prawo to przysługuje również zstępnemu osoby uprawnionej, który po śmierci osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom daną nieruchomością ( art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Bezsporne w sprawie było, że decyzją Naczelnika Urzędu Gminy w [...] z [...] sierpnia 1978 r. nr [...] Państwo przejęło gospodarstwo rolne od S. W. o powierzchni 2,09 ha. Tą sama decyzją przydzielono jej do bezpłatnego użytkowania działkę gruntu, zaznaczając, że budynki wyłączone z przejmowanego gospodarstwa znajdują się na działce nr [...]. W decyzji z [...] lipca 2014 r. stwierdzono, że warunki stawiane na podstawie art. 118 ustawy zstępnemu S. W. spełniał jej syn W. S. i na tej podstawie przyznano mu nieodpłatnie prawo własności nieruchomości.

Jako podstawę uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania Skarżąca przedstawiła postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] lipca 2018 r., sygn. akt [...] stwierdzające, że z dniem 1 stycznia 2009 r. nabyła przez zasiedzenie własność działek gruntowych nr [...] położnych w G., w miejsce dotychczasowego właściciela Gminy [...].

Zdaniem Organu powyższe postanowienie nie mogło stanowić postawy uchylenia ostatecznej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. ponieważ nie istniało w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a okoliczności na które powołuje się Skarżąca, w tym zagadnienie związane z użytkowaniem nieruchomości w nim podniesione, były objęte przedmiotem rozważań Organu.

Artykuł 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, ponadto okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane.

O ile można zgodzić się z Organem, że w dacie wydania decyzji nie istniało postanowienie stwierdzające nabycia w drodze zasiedzenia, to jednak istniały okoliczności nieznane organowi. Tą okolicznością było nabycie w drodze zasiedzenia spornych nieruchomości przez Skarżącą.

Zgodnie z art. 172 § 1 i 2 kodeksu cywilnego, posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.

Orzeczenie o nabyciu własności przez zasiedzenie ma charakter deklaratoryjny, a nabycie ma charakter pierwotny. Nabycie pierwotne polega na tym, że nabywca nie wywodzi swego prawa od prawa poprzedniego właściciela, lecz nabywa je niezależnie od czyichkolwiek uprawnień, w przeciwieństwie do nabycia pochodnego, które polega na tym, że prawo własności przechodzi z dotychczasowego właściciela na nowego właściciela, czyli prawo pozostaje takie samo, a zmienia się jedynie jego podmiot (umowa sprzedaży, darowizny, zamiany). Akt deklaratoryjny zaś, to akt potwierdzający, stosownie do wymagań prawa, że powstały konkretne fakty wywołujące skutki prawne; nie tworzą one nowych stanów prawnych, lecz jedynie powstałym już sytuacjom nadają określony kształt prawny. Stwierdzenie nabycia przez oznaczoną osobę własności nieruchomości przez zasiedzenie ustala stan prawny, który zaistniał w przeszłości. Postanowienie sądu o stwierdzeniu zasiedzenia ma charakter jedynie deklaratoryjny, co oznacza, że nie tworzy stanu prawnego, lecz jedynie potwierdza jego istnienie.

Zatem nie można zgodzić się z Organem, że okoliczność nabycia z dniem 1 stycznia 2009 r. nieruchomości przez zasiedzenie, potwierdzona postanowieniem Sądu wydanym [...] lipca 2018 r. była znana Organowi w dacie wydawania decyzji tj. [...] lipca 2014 r.

Fakty, które istniały w dacie wydania decyzji, na które powołuje się Organ zostały prawnie usankcjonowane. To co zostało przez Organ uznane jako zależne prawo użytkowania oceniane zostało jako korzystanie z nieruchomości na prawach właściciela, które ze względu na nieprzerwany stan uzyskało status prawny, na mocy postanowienia Sądu. Wydane przed tym postanowieniem, rozstrzygnięcie Organu odmiennie oceniające te fakty zostało skutecznie podważone przez to postanowienie.

Nabycie przez A. O. z dniem 1 stycznia 2009 r. własności spornych nieruchomości przez zasiedzenie oznaczało, że [...] lipca 2014 r. nieruchomości te nie należały do Gminy [...].

Powyższe stanowi w realiach rozpoznawanej sprawy nową okoliczność faktyczną istniejącą w dacie wydania decyzji, ale nieznaną wydającemu decyzję organowi, a więc okoliczność, która stanowi przesłankę wznowienia postępowania opisaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Samo zatem ujawnienie się okoliczności nabycia poprzez zasiedzenie własności działki w okresie poprzedzającym wydanie decyzji oznacza powstanie podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dla bytu tak uzasadnionej podstawy wznowienia postępowania nie ma znaczenia, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia zasiedzenia wydane zostało już po dacie zaskarżonej decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2002 r. sygn. akt IV SA 2515/00).

Mając to wszystko na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 1 i 209 p.p.s.a. w zw. z §14 ust. 1pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie( Dz.U. z 2023 r., poz.1964).