Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 252/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 3, art. 13
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu w trybie uproszczony w dniu 3 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w [...] na bezczynność PKP [...] S.A. z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje PKP [...] S.A. z siedzibą w [...] do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej G. sp. z o.o. z siedzibą w [...] z dnia [...] marca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od PKP [...] S.A. z siedzibą w [...] na rzecz strony skarżącej G. sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Spółka G. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] (zwana dalej stroną skarżącą) wniosła skargę na bezczynność Spółki PKP [...] S.A. z siedzibą w [...] (zwanej dalej organem) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w trybie ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. Nr z 2022 r. poz. 902; zwanej dalej u.d.i.p.).

Strona skarżąca wskazała, że dniu [...] marca 2023 r. złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie realizacji umowy w sprawie zamówienia publicznego na wykonanie dokumentacji projektowej i robot budowlanych na stacji [...] od km [...] do km [...] linii kolejowej nr [...] w ramach projektu pn. "Prace na linii kolejowej [...] na odcinku [...]", poprzez udzielenie odpowiedzi na pytania:

1) Czy pomiędzy PKP [...] S.A. o Wykonawcą zostały zawarte jakiekolwiek aneksy do ww. umowy, w tym w szczególności czy został zawarty aneks na mocy, którego został wydłużony okres na przygotowanie i złożenie przez Wykonawcę koncepcji, o której mowa w § 3.3.2. PFU (Program Funkcjonalno - Użytkowy)? Jeżeli odpowiedź na to pytanie jest twierdząca strona skarżąca wniosła o udostępnienie treści wszystkich zawartych przez strony aneksów do ww. umowy.

2) Czy Wykonawca przekazał Zamawiającemu koncepcję projektową dot. branży SRK (o której mowa w § 3.3.2. pkt 10 PFU)?. Jeżeli odpowiedź na to pytanie jest twierdząca strona skarżąca wniosła o udzielenie informacji, czy koncepcja projektowa dot. branży SRK została zatwierdzona przez Zamawiającego (jeśli tak, to strona skarżąca wniosła o udostępnienie zatwierdzonej koncepcji projektowej), a jeśli nie to kiedy jest planowany termin dokonania tej czynności?

Strona skarżąca wskazała także, że organ w piśmie z dnia 14 marca 2023 r. poinformował stronę skarżąca, iż zajął stanowisko w tej sprawie w piśmie z dnia 14 lutego 2023 r. Wedle strony skarżącej pismo to nie stanowi jednak odpowiedzi na wniosek z dnia [...] marca 2023 r., albowiem zawierał on szerszy katalog wnioskowanych informacji niż te określone w piśmie z dnia 14 lutego 2023 r. Wskazała także, że organ w swym stanowisku powołał się na nadużycie przez stronę skarżącą prawa podmiotowego i zarzucał, iż informacje zbierane są dla celów gospodarczych, zaś w ocenie strony skarżącej taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie.

Strona skarżąca zarzuciła w skardze naruszenie przez organ art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 5, art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 16 w zw. z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. i w związku z tym wniosła o:

- zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej z dnia [...] marca 2023 r. o dostęp do informacji publicznej w ustawowym terminie 14 dni zgodnie z u.d.i.p.

- stwierdzenie, że pismo strony skarżącej z dnia [...] marca 2023 r. stanowi wniosek o dostęp do informacji publicznej, który wymagał przez organ rozpatrzenia stosownie do przepisów u.d.i.p. a co za tym idzie brak jego rozpatrzenia w ustawowym terminie i formie przewidzianej przepisami u.d.i.p., tj. nieudzielenie dostępu do informacji publicznej, stanowi bezczynność organu,

- zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych

Organ w odpowiedzi na skargę z dnia 06 kwietnia 2023 r. podniósł, iż w sprawie o dostęp do informacji publicznej z dnia 10 października 2022 r. dotyczącej udostępnienia koncepcji projektowej przygotowanej w ramach postępowania pn. "Wykonanie dokumentacji projektowej i robót budowlanych na stacji [...] od km [...] do km [...] linii kolejowej nr [...]" w ramach projektu pn. "Prace na linii kolejowej [...] na odcinku [...]", przedmiotowy dokument jest w trakcie przygotowania w związku z tym nie podlega udostępnieniu w myśl u.d.i.p.

W treści odpowiedzi na skargę, w odniesieniu do wniosku o dostęp do informacji publicznej z dnia 23 stycznia 2023 r. dotyczący korespondencji z dni: 10 października 2022 r., 17 listopada 2022 r., 22 listopada 2022 r., 12 grudnia 2022 r., 14 grudnia 2022 r., 15 grudnia 2022 r., 05 stycznia 2023 r. oraz 20 stycznia 2023 r. w sprawie udostępnienia Koncepcji projektowej (zgodnie z Tomem [...]) przygotowanej w ramach postępowania pn. "Wykonanie dokumentacji projektowej i robót budowlanych na stacji [...] od km [...] do km [...] linii kolejowej nr [...]" w ramach projektu pn. "Prace na linii kolejowej [...] na odcinku [...]" organ wskazał, iż aktualna jest odpowiedź udzielona w piśmie [...] z dnia 24 października 2022 r.

Podniósł także, że treść wniosku z dnia 17 listopada 2022 r. uniemożliwiała jego rozpatrzenie, gdyż nie określał, jakie postępowanie jest przedmiotem wniosku.

Natomiast wniosek z dnia 31 stycznia 2023 r. w sprawie udostępnienia koncepcji projektowej w części dotyczącej branży SRK przygotowanej w ramach postępowania pn. "Wykonanie dokumentacji projektowej i robót budowlanych na stacji [...] od km [...] do km [...] linii kolejowej nr [...]" w ramach projektu pn. "Prace na linii kolejowej [...] na odcinku [...]" nie stanowi wniosku o dostęp do informacji publicznej i jest zarazem próbą nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej.

Odnosząc się do wniosku strony skarżącej z dnia [...] marca 2023 r. organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w skierowanym do strony skarżącej piśmie z dnia 14 lutego 2023 r., tj. że ww. pismo nie stanowi wniosku o dostęp pod informacji publicznej i jest zarazem próbą nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej, gdyż wnioskowany dokument jest zbierany nie z uwagi na troskę o dobro publiczne ale w celu realizacji interesów gospodarczych strony skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.

Stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b).

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86).

Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:

1) organy władzy publicznej;

2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;

3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;

4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;

5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca zobowiązany był do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n. wraz z powołanym orzecznictwem).

Wobec treści art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p nie budzi wątpliwości, że organ - PKP [...] S.A. z siedzibą w [...] wykonując zadania publiczne i dysponując majątkiem publicznym jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej.

Ustawodawca przewidział w ustawie zamknięty katalog czynności w procedurze dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z art. 13 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. W myśl art. 17 ust. 1 u.d.i.p. do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Rozpoznanie wniosku o udzielenie informacji publicznej, zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w powołanej ustawie, następuje zatem albo w formie czynności materialno-technicznej (w przypadku udzielenia informacji publicznej oraz w przypadku zawiadomienia o niedopuszczalności zastosowania trybu wnioskowego udostępnienia informacji publicznej), albo w formie decyzji (w przypadku odmowy udzielenia informacji publicznej).

Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności w sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z treści tych przepisów, należy przyjąć, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2002 r. w sprawach o sygn. akt II SA 181/02, sygn. akt II SA 1956/02 i sygn. akt II SA 2036-2037/02). Informację publiczną stanowi m.in. treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich.

W uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1774/10, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ustawodawca, formułując w art. 61 Konstytucji zasadę "prawa do informacji", wyznaczył reguły wykładni tego uprawnienia. Jeżeli bowiem stanowi ono prawo konstytucyjne, to ustawy określające tryb dostępu do informacji powinny być interpretowane w taki sposób, aby gwarantować obywatelom i innym osobom i jednostkom szerokie uprawnienia w tym zakresie, a wszelkie wyjątki winny być rozumiane wąsko. Oznacza to stosowanie w odniesieniu do tych ustaw takich zasad wykładni, które sprzyjają poszerzaniu, a nie zawężaniu obowiązku informacyjnego.

Przystępując do oceny zasadności przedmiotowej skargi trzeba przede wszystkim wskazać, że istota sporu pomiędzy stronami w kontrolowanej sprawie sprowadza się do oceny sposobu postępowania organu w przedmiocie rozpoznania wniosku strony skarżącej z dnia [...] marca 2023 r.

Przedmiotem skargi jest bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej opisanej we wniosku strony skarżącej z dnia [...] marca 2023 r., tj. w zakresie udzielenia odpowiedzi na pytania:

1) czy pomiędzy PKP [...] S.A. o Wykonawcą zostały zawarte jakiekolwiek aneksy do ww. umowy, w tym w szczególności czy został zawarty aneks na mocy, którego został wydłużony okres na przygotowanie i złożenie przez Wykonawcę koncepcji, o której mowa w § 3.3.2. PFU (Program Funkcjonalno - Użytkowy)? Jeżeli odpowiedź na to pytanie jest twierdząca strona skarżąca wniosła o udostępnienie treści wszystkich zawartych przez strony aneksów do ww. umowy,

2) czy Wykonawca przekazał Zamawiającemu koncepcję projektową dot. branży SRK (o której mowa w § 3.3.2. pkt 10 PFU)?. Jeżeli odpowiedź na to pytanie jest twierdząca strona skarżąca wniosła o udzielenie informacji, czy koncepcja projektowa dot. branży SRK została zatwierdzona przez Zamawiającego (jeśli tak, to strona skarżąca wniosła o udostępnienie zatwierdzonej koncepcji projektowej), a jeśli nie to kiedy jest planowany termin dokonania tej czynności?

Wniosek o udzielenie informacji publicznej został skierowany do organu, który to zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. mieści się w kręgu podmiotów określonych przez ustawodawcę jako obowiązane do udostępniania informacji publicznej w zakresie w jakim byłby on dysponentem żądanej informacji oraz zastosowanie do żądanej informacji miałby tryb przewidziany w u.d.i.p. Organ posiada podmiotowość publicznoprawną związaną z wykonywaniem powierzonych jej zadań publicznych, a wobec tego jest zobowiązany do rozpoznania kierowanych do niego wniosków w trybie przepisów u.d.i.p. Wymaga przy tym podkreślenia, że w doktrynie przyjmuje się, iż z treści art. 4 ust. 3 u.d.i.p. wynika, iż adresat wniosku jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, jeżeli ją posiada, bez względu na to, czy wiąże się ona z zakresem jego kompetencji, czy też jest informacją uzyskaną od innych podmiotów, a w związku z tym obowiązek informacyjny podmiotu zobowiązanego nie musi być adekwatny do zakresu jego działania, ale jest tylko i wyłącznie konsekwencją faktu dysponowania daną informacją (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III, Komentarz do art. 4, uwaga 6, LEX online).

W świetle przedstawionych powyżej unormowań, nie ulega wątpliwości, iż objęte wnioskiem strony skarżącej dokumenty stanowią informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. i w związku z tym powinny zostać udostępnione przez organ, gdyby byłby w ich posiadaniu. Udostępniając żądaną informację organ powinien dokonać analiz w trybie opisanym w art. 5 u.d.i.p.

W ocenie Sądu stanowisko organu, że pismo strony skarżącej z dnia [...] marca 2023 r. nie stanowi wniosku o dostęp do informacji publicznej i jest jednocześnie próbą nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej, gdyż wnioskowany dokument jest zbierany nie z uwagi na troskę o dobro publiczne ale w celu realizacji interesów gospodarczych strony skarżącej, nie jest uzasadnione.

Odnosząc się natomiast do argumentacji organu, że żądana informacja dotyczy sprawy własnej strony skarżącej podkreślić należy, że w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że brak jest podstaw do utożsamiania treści pojęcia informacji publicznej jako przedmiotu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej z kwestią prawidłowości korzystania z tego prawa. Treść publicznego prawa podmiotowego do informacji publicznej ma charakter obiektywny i nie jest kształtowana sposobem realizowania tego prawa. W tym zakresie skład orzekający całkowicie podziela stanowisko przedstawione w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7440/21 (LEX nr 3510871) i w orzeczeniach tam przytoczonych, że dla odkodowania treści pojęcia informacji publicznej jako informacji o działalności organów wskazanych w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i informacji o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. nie ma znaczenia ocena charakteru interesu w uzyskaniu informacji publicznej przez wnioskodawcę, który jest podmiotem publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, również w powiązaniu z kategorią "sprawy własnej", ani cel i motywy, które towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania udostępnienia informacji publicznej. Cel i motywy, które towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania udostępnienia informacji publicznej, mają charakter subiektywny i mogą mieć znaczenie przy ocenie sposobu czynienia użytku przez wnioskodawcę z przysługującego mu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej. Sposób czynienia użytku z publicznego prawa podmiotowego wiąże się z problematyką "używania" tego prawa, w tym również jego nadużywania. Zatem ewentualne zjawisko nadużywania prawa dostępu do informacji publicznej może być brane pod uwagę nie na etapie dokonywania wykładni art. 1 ust. 1 u.d.i.p., czyli na etapie odkodowywania normy prawnej wraz z jej percepcją dla ustalenia przedmiotowych granic prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, lecz na etapie późniejszym, tj. po stwierdzeniu, że wnioskowana informacja odpowiada ustawowemu pojęciu informacji publicznej podlegającej udostępnieniu, a zatem na etapie oceny prawidłowości korzystania z publicznego prawa dostępu do takiej informacji. Dopiero sposób czynienia użytku z publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, a tym samym i interesu stanowiącego podstawę tego prawa może być analizowany z perspektywy ewentualnego zjawiska nadużywania tego prawa. Z charakteru konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji publicznej, wynika, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 799/12, LEX nr 1386388). W wyroku z dnia 27 października 2023 r., sygn. akt III OSK 2285/22 (orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że odmowa ochrony nie następuje jednak poprzez zakwestionowanie przedmiotu określonego prawa, lecz wiąże się z odmową realizacji roszczenia, które z niego wynika, co w przypadku prawa dostępu do informacji publicznej powinno następować poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

Z kolei nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (zob: J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej [w:] J. Góral, R. Hauser i J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Naczelny Sąd Administracyjny, Warszawa, 2005 r., s. 146–147; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1992/14; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zasadniczo w doktrynie oraz w orzecznictwie konstrukcja nadużycia prawa do informacji publicznej pojawia się w kontekście: 1) wykorzystania prawa do informacji w celu zakłócenia funkcjonowania organów administracji (do swoistego pieniactwa z wykorzystaniem prawa do informacji); 2) wykorzystania dla celów gospodarczych, zawodowych lub na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych; 3) wykorzystania dla szykanowania osób piastujących funkcje publiczne, do pozyskiwania informacji o tych osobach nie w celu społecznej kontroli, lecz dla prowadzenia sporów osobistych, zaspokojenia prywatnych animozji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II SAB/Kr 481/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega zatem na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp. Celem ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest bowiem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wyżej wymienione. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest jednak przesłanek, które pozwalałyby uznać, że strona skarżąca nadużywa prawa do informacji publicznej. Przedstawiona przez organ argumentacja nie jest bowiem do tego wystarczająca. Organ nie przytoczył żadnych innych konkretnych okoliczności, które pozwalałyby stwierdzić, że faktycznie strona skarżąca zamierza wykorzystać wnioskowaną informację do celów gospodarczych. Stanowisko organu wskazujące, że strona skarżąca zamierza wykorzystać żądaną informację do celów indywidualnych oparte jest wyłącznie na domniemaniu.

Biorąc zatem pod uwagę powyższe rozważania, w ocenie Sądu, należało uznać, że złożony w rozpoznawanej sprawie przez stronę skarżącą wniosek z dnia [...] marca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej spełniał wszelkie wymogi przewidziane w u.d.i.p. i podmiot, do którego został skierowany był zobowiązany go rozpoznać w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p., w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

Analiza okoliczności sprawy, w odniesieniu do przywołanych powyżej przesłanek przemawiających za stwierdzeniem bezczynności organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, prowadzi do konstatacji, iż na dzień złożenia skargi do Sądu, jak i w dacie orzekania przez Sąd, organ pozostawał w bezczynności. Jak wynika bowiem z akt sprawy, w sposób całkowicie nieuprawniony organ stwierdził, iż złożony przez stronę skarżącą wniosek nie stanowi wniosku o dostęp pod informacji publicznej i jest próbą nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej.

W świetle powyższego stwierdzić należało uznać, że organ wobec niezałatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem strony skarżącej z dnia [...] marca 2023 r., pozostawał w stanie bezczynności i stan ten występował nadal w chwili orzekania przez Sąd, a w związku z tym konieczne było zobowiązanie organu do załatwienia sprawy – stosownie do powyższych wskazań – we wskazanym przez Sąd terminie w myśl art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku strony skarżącej z dnia [...] marca 2023 r., przy czym bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku. W ocenie Sądu, bezczynność w rozpoznaniu wniosku strony skarżącej nie wynikała bowiem z oczywistego naruszenia przepisów u.d.i.p., lecz była spowodowana mylną interpretacja przepisów. Tym samym mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, nierozpoznanie wniosku strony skarżącej przez organ nie było działaniem zamierzonym ani też nie miało na celu utrudnienie stronie skarżącej dostępu do informacji publicznej.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 3 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. p.p.s.a. Na wysokość zasądzonych kosztów składa się wpis stały od skargi w wysokości 100 zł.