Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 258/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 1 i 3 w zw. z art. 80 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust. 1 i 3 w zw. z art. 1 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
article: § 18 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 153
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów  Wiejskich na lata 2007-2013
article: art. 28 ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1936
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Starszy referent Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...] Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie (dalej określany jako Dyrektor ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. (dalej określanego jako Kierownik BP ARiMR) z [...]r., nr [...], którą ustalono A. C.(dalej w skrócie określanym jako: strona lub skarżący) kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne w łącznej wysokości [...] zł.

Uzasadniając decyzję ustalił, że wnioskiem z 3 sierpnia 2009 r. strona wniosła o przyznanie pomocy na zalesianie do deklarowanej powierzchni 19,99 ha., położonej w województwie [...], powiecie [...], gminie S., obrębie U. W dniu [...]r. Kierownik BP ARiMR wydał stronie postanowienie nr [...]o spełnieniu warunków do przyznania pomocy na zalesianie. W postanowieniu tym strona została pouczona, iż zalesienie musi zostać wykonane w terminie określonym w planie zalesienia oraz zgodnie z wytycznymi zawartymi w planie zalesienia jak również, że w terminie do dnia 20 maja roku, w którym zalesienie wykonano wiosną albo roku następującego po roku, w którym zalesienie wykonano jesienią należy złożyć oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia wraz z zaświadczeniem nadleśniczego potwierdzającym ten fakt. Strona złożyła je 4 kwietnia 2010 r. W dokumencie tym oświadczyła, że wykonała zalesienie w terminie 27 kwietnia 2010 r. zgodnie z planem zalesienia z dnia 22 czerwca 2009 r., co potwierdził Zastępca Nadleśniczego w S..

W dniu 27 maja 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzją Nr [...], przyznał stronie płatność z tytułu:

- wsparcia na zalesienie w wysokości [...]zł — płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia,

- premii pielęgnacyjnej w wysokości [...]zł płatne corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia;

- premii zalesieniowej w wysokości [...]zł — płatne corocznie przez okres 15 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.

Płatność w łącznej wysokości [...] wypłacono 9 lipca 2010 r.

Strona składała kolejne wnioski o wypłatę pomocy na zalesianie na rok 2011, rok 2012 i rok 2013. Trzy kolejne wnioski były uwzględnianie przez Kierownika BP ARiMR, który przyznał stronie płatności w wysokości [...] zł na każdy kolejny rok.

W dniu 24 kwietnia 2014 r. wpłynął do BP ARiMR kolejny wniosek strony o wypłatę pomocy na zalesianie na rok 2014.

W dniu 26 maja 2014 r. komisja w skład której wchodził przedstawiciel Starostwa Powiatowego w I., przedstawiciel Nadleśnictwa w S. oraz przedstawiciel Urzędu Miasta w S., dokonała oceny udatności uprawy leśnej założonej w 2010 roku przez stronę. Zgodnie z zapisami [pic]w Protokole z I oceny udatności uprawy leśnej, dokonanej w oparciu o kryteria określone w załączniku nr 5 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2016 r. poz. 153 z późn. zm.) – zwanego dalej w skrócie: "rozporządzeniem zalesieniowym", komisja oceniła uprawę jako nieudaną i uznała ją za prowadzoną w sposób nieprawidłowy, ze względu na zbyt mały stopień [pic]pokrycia powierzchni uprawy. W uwagach i zaleceniach zamieszczonych w protokole komisja wskazała, iż przedmiotowa uprawa nie kwalifikuje się do przekwalifikowania na las.

W dniu 18 listopada 2014 r. odbyła się na wniosek właściciela ponowna, druga ocena udatności ww. uprawy leśnej założonej w 2010 r. Komisja stwierdziła dokonanie uzupełnień na znacznej części powierzchni przedmiotowej uprawy, jednakże w uwagach i zaleceniach sporządzonego Protokołu z II oceny udatności uprawy leśnej wskazała, iż w związku z niemożliwością oceny przyjęcia się drzewek posadzonych w październiku 2014 r. nie jest w stanie ocenić przydatności hodowlanych [pic]i zdrowotnych uprawy. Ponadto zawnioskowano o przeprowadzenie oceny uprawy nie wcześniej niż w październiku/listopadzie 2015 r., gdyż dopiero wtedy w sposób prawidłowy oraz niebudzący wątpliwości można ocenić uprawę założoną na tej działce.

W dniu 15 października 2015 r. komisja przeprowadziła trzecią ocenę udatności uprawy leśnej założonej przez stronę w 2010 r. Zgodnie z zapisami w Protokole z trzeciej oceny udatności uprawy leśnej, założonej na gruncie porolnym, komisja oceniła uprawę, jako nieudaną i uznała ją za prowadzoną w sposób nieprawidłowy, niekwalifikującą się do przekwalifikowania na las, ze względu zbyt mały stopień pokrycia całej powierzchni uprawy. Uprawa zostanie uznana za udaną gdy stopień pokrycia wyniesie co najmniej 71% powierzchni uprawy.

W związku z uznaniem uprawy za nieudaną i nie kwalifikującą się do przekwalifikowania na las, nie została wydana przez Starostę decyzja w sprawie [pic]przekwalifikowania zalesionego gruntu na grunt leśny.

W dniu 21 października 2015 r. strona przesłała [pic]do BP ARiMR pismo zawierające zawiadomienie o wystąpieniu stanu [pic]klęski żywiołowej w postaci ekstremalnej suszy, która wystąpiła w sezonie letnim 2015 roku na przedmiotowej działce obejmującej uprawę leśną założoną w 2010 roku o powierzchni 19,99 ha, Zwróciła się również o przeprowadzenie kontroli na miejscu na przedmiotowej działce.

Decyzją z [...]r., nr [...], Kierownik BP odmówił wypłaty pomocy na zalesianie. Bowiem strona nie przedłożyła w terminie decyzji o przekwalifikowaniu gruntu rolnego na grunt leśny albo zaświadczenie o przekwalifikowaniu zalesionego gruntu na grunt leśny w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Nie uznał przy tym działania siły wyższej

Dyrektor ARiMR w Częstochowie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z [...]r., nr [...]utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Strona nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wyrokiem z 15 grudnia 2016 sygn. akt: IV SA/Gl 437/16sąd skargę oddalił.

W dniu [...]r. Kierownik BP ARiMR w M. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne przyznanych stronie na mocy decyzji z [...]r., nr [...] oraz kolejnych decyzji. Które następne zawiesił do czasu zakończenia postepowania sądowego. Postępowanie zostało podjęte w następstwie oddalenia skargi kasacyjnej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt: I GSK 1530/18.

Decyzją z [...]r., nr [...], Kierownik BP ARiMR w M. ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania innych gruntów innych niż rolne w łącznej wysokości [...] zł, na którą to kwotę składały się płatności:

- [...] zł przyznana płatność za zalesienie gruntów rolnych za rok 2009;

- [...] zł przyznana płatność za zalesienie gruntów rolnych za rok 2011;

- [...] zł przyznana płatność za zalesienie gruntów rolnych za rok 2012;

- [...]zł przyznana płatność za zalesienie gruntów rolnych za rok 2013.

Od decyzji tej strona, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i umorzenia postepowania w całości lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji oraz o wstrzymanie wykonania decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła wydanie jej z naruszeniem § 18 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, poprzez ustalenie kwot nienależnie pobranych płatności w sytuacji, w jakiej zgodnie z przywołaną przez organ podstawą Kierownik BP ARiMR nie miał prawa do wydania decyzji w zakresie zwrotu płatności, bowiem wspominany przepis mówi o tym, że żądanie zwrotu jest należne w sytuacji, w jakiej rolnik nie przekwalifikuje deklarowanych gruntów rolnych na grunty leśne, podczas gdy skarżący doprowadził do takiego przekwalifikowania i o tym informował organ pierwszej instancji. Zarzucił także naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wybiórcze uzasadnienie decyzji i brak wskazania w niej, iż skarżący przekwalifikował deklarowany grunt rolny w grunt leśny, czym warunki programu zalesieniowego wypełnił i czym sprawia, iż nie ma możliwości wobec niego zastosowania sankcji z § 18 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia.

W uzasadnieniu podkreśliła, że w sytuacji, gdy doszło w 2016 r. do stwierdzenia udatności uprawy zalesieniowej i przekwalifikowania gruntu rolnego na grunt leśny, należy uznać, iż w takim przypadku, Kierownik BP ARiMR właściwy dla rolnika, wydając decyzję musi stosować przepisy rozporządzenia właściwe dla tego okresu. To zaś prowadzi do sytuacji, w jakiej nie można obciążyć skarżącego koniecznością zwrotu przyznanych skarżącemu płatności z tytułu zalesienia.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy wyjaśnił na wstępie, że zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. 2019 poz. 1505), Kierownik BP ARiMR w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone nienależnie stronie środki finansowe za lata 2009 – 2013 z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich tj. z funduszu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy.

Dalej wyjaśnił, że sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie strona nie dotrzyma wymogu obowiązującego dla danego programu. W rozpatrywanej sprawie strona nie przedłożyła z uwagi na negatywną ocenę – w wymaganym okresie – udatności uprawy leśnej decyzji Starosty w sprawie przekwalifikowania zalesionego gruntu na grunt leśny, co skutkuje zwrotem pomocy za cały okres jej pobierania.

Podkreślił, że postępowanie w sprawie odmowy wypłaty pomocy na zalesianie za rok 2014 zakończone prawomocnymi wyrokami sądów administracyjnych w Gliwicach i Warszawie oddalającymi skargi strony mają przełożenie na kwestię ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności albowiem decyzja ta ustala graniczną datę do której beneficjent programu ma dostarczyć do organu kopię decyzji bądź zaświadczenia w sprawie przekwalifikowania zalesionego gruntu na grunt leśny. W decyzji nr [...]o odmowie wypłaty pomocy na zalesianie z dnia [...] r. utrzymanej w mocy decyzję nr [...]Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie z dnia [...] r., Kierownik BP ARiMR w M. ustalił że termin ten upłyną z dniem 31 grudnia 2015 r.

Skutkiem powyższego była odmowa wypłaty pomocy na zalesianie za rok 2014. W powyższej decyzji odmówiono również uznania siły wyższej, na którą konsekwentnie powoływała się strona. Strona miała termin na złożenie wymaganych dokumentów do dnia 31 grudnia 2015 r. z czego się nie wywiązała. Kwestia ta została podtrzymana w wyrokach sądów administracyjnych obu instancji.

Dokonując wykładni § 18 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia zalesieniowego organ stwierdził, że w obecnym brzmieniu stanowi on, iż "rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, jeżeli w wyniku oceny udatności uprawy leśnej o której mowa w § 13 ust. 10, zostało stwierdzone, że uprawa leśna jest nieudatna" Powyższe brzmienie tego przepisu obowiązuje od dnia 28 maja 2018 r. na mocy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zmieniającym, rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Jednocześnie § 5 rozporządzenia zmieniającego przepis przejściowy stanowi, że do zwrotu pomocy z tytułu zdarzeń stanowiących podstawę zwrotu tej pomocy, które nastąpiły przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu dotychczasowym. Do dnia 5 czerwca 2018 roku § 18 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia brzmiał "Rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, jeżeli zalesiony grunt nie został przekwalifikowany na grunt leśny z uwagi na negatywną ocenę udatności uprawy leśnej".

W ocenie organu w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdą przepisy rozporządzenia w brzmieniu sprzed 5 czerwca 2018 roku, albowiem zdarzeniem stanowiących podstawę zwrotu pomocy jest negatywna ocena udatności uprawy leśnej. W brzmieniu § 18 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia sprzed 5 czerwca 2018 roku przesłanką zwrotu pomocy była negatywna ocena udatności. Ocenę tą należy jednak powiązać z przepisem § 13 ust. 9 rozporządzenia sprzed ww. zmiany. Zgodnie z którym premia pielęgnacyjna w piątym roku od zalesienia oraz premia zalesieniowa, począwszy od piątego roku od zalesienia, jest wypłacana po uprzednim przekwalifikowaniu zalesionego gruntu na grunt leśny, dokonywanym w formie decyzji wydanej przez starostę właściwego ze względu na położenie gruntów objętych zalesieniem albo w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Kopię decyzji w sprawie przekwalifikowania zalesionego gruntu na grunt leśny albo zaświadczenie o przekwalifikowaniu zalesionego gruntu na grunt leśny w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków składa się do kierownika biura powiatowego Agencji do końca roku kalendarzowego, w którym upływa 5 lat od dnia złożenia oświadczenia, o którym mowa w § 12 ust. 2. Zatem ocena, czy w sprawie doszło do przekwalifikowania gruntów następuje nie później, niż do zakończenia piątego roku od dnia złożenia oświadczenia o wykonaniu zalesienia. Jest to bowiem ostateczny termin na złożenie organowi decyzji Starosty. Dokonując wykładni przepisów rozporządzenia zalesieniowego organ wskazał, że skoro jego przepisy tylko w jednym miejscu, tj. § 13 stanowią o przekwalifikowaniu gruntów i ocenie udatności, to przesłanki zwrotu pomocy należy powiązać właśnie z ww. paragrafem. Należy je odnosić do negatywnej oceny udatności, ale dokonanej nie później niż do końca 5 roku od dnia złożenia oświadczenia o wykonaniu zalesienia.

W konsekwencji przekwalifikowanie gruntów potwierdzone decyzją Starosty z dnia [...]r. wydaną po upływie 5 lat od dnia złożenia oświadczenia o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem, nie można uznać, za przesłankę negatywną zwrotu pomocy stosownie do § 18 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia.

Gdyby interpretować przepisy w świetle wskazań strony, to przedłożenie takiej decyzji Starosty z dniem dzisiejszym stanowiłoby negatywną przesłankę zwrotu pomocy, co w konsekwencji doprowadziłoby do absurdu ustawowego polegającego na braku możliwości dokonania przez organ weryfikacji zobowiązania zalesieniowego i ewentualnego odzyskania nienależnie pobranych płatność.

Oran odwoławczy stwierdził także, że dla oceny zasadności ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne za lata 2009, 2011, 2012, 2013 decydujące znaczenie ma ustalenie, czy w r sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników albowiem na kampanię 2009 mają zastosowanie przepisy prawne tego rozporządzenia (dalej określanego jako rozporządzenie nr 796/2004) oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 z późn. zm., dalej określanego jako rozporządzenie nr 65/2011), które mają zastosowanie do kampanii 2011, 2012, 2013, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu tych płatności.

Odwołując się do art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 . organ stwierdził, że można stanowczo wykluczyć, iż płatność za rok 2009 została dokonana na skutek pomyłki Kierownika BP ARiMR. Decyzja w sprawie przyznania pomocy na zalesianie z [...]r. została wydana prawidłowo, a płatności w prawidłowej wysokości w kwocie [...]zł zostały przelane na rachunek bankowy wnioskodawcy w dniu 9 lipca 2010 r. Powyższe wyklucza stosowania dalszej treść artykułu, gdyż brak błędu organu w przyznaniu płatności wyklucza możliwość wykrycia go lub też nie przez producenta. Organ wskazał jednocześnie, że zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004).

Nie ma podstaw do przyjęcia, że strona działa w dobrej wierze. Co potwierdziło także postępowanie w sprawie płatności na 2014 r.

W sprawie nie doszło także do przedawnienia zwrotu płatności. W rozpatrywanej sprawie strona otrzymała płatność za rok 2009 na rachunek bankowy 9 lipca 2010 r.. Oznacza to, że termin przedawnienia, licząc dziesięcioletni okres przedawnienia przypada na dzień 9 lipca 2020 r. Decyzja określająca wysokość kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne została wydana w dniu [...]r.

Również płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne za lata 2011, 2012 i 2013, wypłacone na podstawie odpowiednich wniosków o wypłatę pomocy na zalesianie rozpatrzonych przez Kierownika BP ARiMR nie wynikały z pomyłki tego organu. Bowiem w dniu wydawania ww. decyzji oraz rozpatrywania wniosków o płatność Kierownik BP ARiMR w M. nie posiadał informacji, z których wynikałoby, że u strony stwierdzone zostaną uchybienia w przestrzeganiu warunków i wymogów w zakresie deklarowanego programu, o których mowa w § 13 ust. 9 rozporządzenia.

Podobnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 wynika, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia dwóch przesłanek, płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy a błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Ponadto w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Organ przyznając kolejne płatności nie wiedział, że strona w piątym roku nie przedstawi decyzji o przekształceniu gruntu.

Wreszcie obowiązek zwrotu płatności nienależnie pobranej nie powstaje, jeżeli upłynął okres wynoszący 4 lata (maksymalnie 8 lat uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia) od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika, za którą w niniejszej sprawie należy uznać datę niewywiązania się do dnia 31 grudnia 2015 r. z warunku przedłożenia decyzji Starosty w sprawie przekwalifikowania zalesionego gruntu na grunt leśny.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że kwota płatności w wysokości [...]zł za lata 2009, 2011, 2012 i 2013, przekazana na rachunek bankowy strony stanowi płatności nienależnie pobraną w rozumieniu: art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 oraz 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 i jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.

Organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, co wynika z przepisów prawa wspólnotowego. W końcowej części uzasadnienia przedstawiono zasady i sposób wyliczenia odsetek.

Strona, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do sądu administracyjnego skargę na wyżej opisaną decyzję, zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie następujących przepisów:

1) § 18 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - dalej jako "rozporządzenie", poprzez ustalenie kwot nienależnie pobranych płatności w sytuacji, w jakiej zgodnie z przywołaną przez organ podstawą, Kierownik BP ARiMR ani organ drugiej instancji, nie miał prawa do wydania decyzji w zakresie zwrotu płatności, bowiem wspominany przepis mówi o tym, że żądanie zwrotu jest należne, w sytuacji, w jakiej rolnik nie przekwalifikuje deklarowanych gruntów rolnych na grunty leśne, podczas gdy skarżący doprowadził do takiego przekwalifikowania i o tym informował organy obydwu instancji;

2) art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 poprzez uznanie, że pomimo upływu czterech lat od dnia wypłaty należnych kwot za lata 2009-2013 do dnia wydania decyzji w zakresie zwrotu tychże płatności, strona jest zobowiązana do dokonania zwrotu przyznanych jej płatności na zalesienie za te lata;

3) art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie zwrot należności się nie przedawnił, w sytuacji w jakiej od momentu wypłaty środków do dnia wydania decyzji o ustaleniu kwot nienależnie pobranych płatności upłynęło ponad 4 lata, a skarżący pozostawał w dobrej wierze.

W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. zaskarżonej decyzji oraz uchylenie na zasadzie art. 135 P.p.s.a. poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz zwrot kosztów postępowania sądowego .

W uzasadnieniu skargi, generalnie powielono argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji wydanej w pierwszej instancji. Odnosi się to do przedstawienia stanowiska w zakresie stanu faktycznego sprawy oraz zastosowania przepisu § 18 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi – podstaw żądania zwrotu płatności.

W ocenie skarżącego w okresie wszczęcia postępowania o zwrot płatności, jak i przy wydawaniu zaskarżonej decyzji o zwrocie płatności, obowiązywały i obowiązują przepisy stanowiące o tym, iż zwrot przyznanych płatności jest wymagany wówczas, gdy w ogóle dojdzie do nieprzekwalifikowania gruntu rolnego w grunt leśny. Ustawodawca w tym względzie odszedł od ustalania tego, w jakim okresie należy doprowadzić do przekwalifikowania takiego gruntu, aby uniknąć sankcji w postaci konieczności zwrotu przyznanych płatności. W konsekwencji Kierownik BP ARiMR w wydając decyzję w dniu [...]r. powinien stosować przepisy rozporządzenia właściwe dla tego okresu, w którym doszło do przekwalifikowania uprawy na leśną. Pierwsza decyzja Starosty o przekwalifikowaniu gruntu rolnego na grunt leśny została wydana w 2016 r., a następnie (po jej uchyleniu z uwagi na błędy formalne) została ponownie w tym samym zakresie wydana [...]r. To zaś prowadzi do sytuacji, w jakiej nie można obciążyć rolnika koniecznością zwrotu przyznanych rolnikowi płatności z tytułu zalesienia, bowiem we wspominanym rozporządzeniu nie ma podstaw do ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności w sytuacji skarżącego.

W ocenie skarżącego organy obu instancji ARiMR, nieprawidłowo zastosowały przepisy prawa i nie zauważyły, że ustawodawca z uwagi na charakter uprawy leśnej, odszedł od określania terminu, w jakim należy stwierdzić udatność i grunt przekwalifikować. Z uwagi właśnie na złożony proces założenia i prowadzenia takiej uprawy, zwroty konieczne są dopiero w momencie w jakim grunt nie został przekwalifikowany na grunt leśny z powodu negatywnej oceny uprawy leśnej. Brak jednak terminu, w jakim to przekwalifikowanie ma nastąpić.

W skardze podkreślono, że skarżący dokonał przekwalifikowania uprawy rolnej w uprawę leśną w czasie gdy obowiązywały przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 i które stanowiły o tym że jeżeli działka będzie przekształcona na las, to beneficjent nie będzie zobowiązany do zwrotu środków na zalesienie. Skarżący po raz kolejny wskazał, że brak było w tamtym czasie mowy o jakimkolwiek terminie na dokonanie przekwalifikowania. Nieprzekwalifikowanie gruntu wiązać się mogło tylko z odmową przyznania bieżących płatności, ale nie odnosiło się do zwrotów płatności.

W dalszej kolejności skarżący stwierdził, że w sprawie niniejszej nastąpiło przedawnienie roszczenia o zwrot nienależnie pobranych płatności za lata 2009- 2013. W jego ocenie organ nie był uprawniony do prowadzenia postępowania w kierunku zwrotu nienależnie pobranych płatności za lata 2009- 2013, w stosunku do których roszczenie o zwrot się już przedawniło. Organ drugiej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazuje, że data [...] roku (data wydania decyzji przez organ pierwszej instancji), stanowi datę w stosunku, do której należy obliczyć termin przedawnienia. Organ nieprawidłowo przyjął jednak początek biegu terminu przedawnienia. Przyjął on, że termin przedawnienia należy liczyć od dnia 1 stycznia 2016 roku. W ocenie skarżącego termin ten powinien być jednak liczony od daty wypłaty środków. Zgodnie, zatem z 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 akapit ostatni, doszło do przedawnienia możliwości żądania przez organ zwrotu ww. płatności. Wynika to z faktu, iż organ pierwszej instancji pierwszy raz powiadomił stronę o tym, iż przyznane płatności mogą okazać się nienależne w decyzji z dnia [...] roku, która została odebrana przez skarżącego kilka dni później, a zatem po upływie czterech lat od przyznania płatności za - jak wskazuje organ - 2009-2013 rok.

Skarżący zwrócił również uwagę na nieprawidłowe i niezgodne z prawem uzasadnienie decyzji. Z treści uzasadnienia skarżący nie jest bowiem w stanie wywnioskować za jakie lata przyznana jest płatność. Strona podkreśliła, że skarżący dokonał zalesienia na wiosnę 2010 roku, a więc w jego ocenie płatność powinna zostać przyznana za 2010 rok. Obecnie organ wskazuje, że dochodzi zwrotu za 2009 rok, w sytuacji w jakiej zalesienie w tym roku nie zostało dokonane. Kwota dochodzona za ten rok to [...] złotych, Z tego też względu skarżący uważa, że decyzja jest wadliwa i musi zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi, jako bezzasadnej.

W uzasadnieniu organ podtrzymał swoją argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik procesowy skarżącego pismem z dnia 14 lipca 2020 r. wniósł replikę na odpowiedź organu na skargę.

W pierwszej kolejności strona stwierdził, że zaskarżona decyzja poza wadliwościami prawnymi, jakie zostały opisane w skardze do sądu administracyjnego, jest naznaczona następującymi naruszeniami prawa:

1) art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie przez Dyrektora ARiMR przy rozpoznaniu sprawy dowodów w postaci decyzji Starosty Powiatowego o przekwalifikowaniu gruntu zalesionego na las, i w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę przyjętego rozstrzygnięcia. Naruszenie to miało istotny wpływ na wydaną decyzję, bowiem organy przyjęły, że to właśnie brak przekwalifikowania gruntu zalesionego na las stanowił podstawę do orzeczenia zwrotu przyznanych płatności.

2) art. 7a K.p.a. w zw. z § 18 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2015 r., poprzez dowolne przyjęcie, że obowiązek zwrotu pomocy powstaje w sytuacji przekwalifikowania gruntu rolnego w grunt leśny i stwierdzeniu udatności uprawy przed wszczęciem przez organ I instancji postępowania w niniejszej sprawie.

3) art. 7a K.p.a. w zw. z § 18 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2015 r. poprzez dowolne przyjęcie, że wskazany przepis rozporządzenia obejmuje swoją dyspozycją określone ramy czasowe zalesienia i uzyskania pozytywnej oceny udatności uprawy leśnej;

4) art. 7 oraz art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów polegającej na przyjęciu, że strona wbrew obowiązkom nie wykonała zalesienia i nie uzyskała pozytywnej oceny udatności w sytuacji, w której zachodzą okoliczności przeciwne.

5) art. 6, art. 7 i art. 80 K.p.a. w zw. z § 18 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia poprzez dowolne przyjęcie, że zachodzi podstawa do twierdzenia, że strona zobowiązana jest do zwrotu pomocy na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania w sytuacji, w której grunt został zalesiony i istnieje pozytywna ocena udatności uprawy leśnej.

6) art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, rzutującym na wydaniu zaskarżonej decyzji. Niniejsza decyzja została wydana z całkowitym pominięciem decyzji Starosty o przekwalifikowaniu gruntu rolnego w grunt leśny i stwierdzeniu udatności.

7) art. 6 K.p.a., w zw. z § 18 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia poprzez dowolne przyjęcie, że obowiązek zwrotu pomocy zachodzi pomimo zalesienia gruntu i uzyskania pozytywnej oceny udatności.

8) art. 7, art. 7a i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, poprzez niezastosowanie przepisu rozporządzenia w stanie faktycznym występującym w niniejszej sprawie, w postaci braku przyjęcia, że skarżący działał w dobrej wierze i tym samym nieuwzględnienie przedawnienia obowiązku zwrotu otrzymanych płatności. Domniemywać należy, że organy obu instancji, a priori, przyjmują istnienie po stronie beneficjenta złej wiary bez uzasadnienia swego stanowiska. Zarzut przedawnienia niweczy wszelkie dociekania faktyczne i prawne w niniejszej sprawie i winien być zbadany w pierwszej kolejności.

9) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez odstąpienie od wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji okoliczności przyjęcia argumentacji organu pierwszej instancji, dotyczącej nałożenia obowiązku zwrotu pomocy, pomimo wykonania obowiązku przekwalifikowania gruntu rolnego w grunt leśny i stwierdzeniu udatności uprawy.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła również naruszenie zasady dwuinstancyjności, poprzez naruszenie:

10) art. 6 K.p.a. w zw. z art. 15 i 138 § 2 K.p.a. polegające na ich niezastosowaniu i uznaniu, że nie istnieją przesłanki do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.

11) art. 136, art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia sprawy w zakresie zebranego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego, w szczególności poprzez brak analizy wpływu wykonania obowiązku przekwalifikowania gruntu rolnego w grunt leśny i stwierdzeniu udatności uprawy na możliwość nałożenia na beneficjenta obowiązku zwrotu pomocy w każdym czasie.

12) art. 15 K.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i następczym nieuzasadnionym przyjęciu ustaleń organu pierwszej instancji jako własnych.

W ocenie skarżącego organ wydając decyzję o ustaleniu kwot nienależnie pobranych płatności z programu zalesieniowego połączył w sobie, w sposób nieuprawniony, podstawy prawne z różnych okresów ich obowiązywania, co sprawia, iż wydana została decyzja bez faktycznej podstawy prawnej - stanowi to również o naruszeniu art. 6 K.p.a. i art. 8 K.p.a. Ponadto organ uzasadniając zaskarżoną decyzję opiera ją o założenie braku przekwalifikowania gruntu zalesionego na las, co stoi w sprzeczności z rzeczywistym stanem rzeczy.

W piśmie z dnia 6 sierpnia 2020 r., określonym jako "uzupełnienie skargi", pełnomocnik strony skarżącej opisał jak wadliwa decyzja obecnie wpływa na sytuację skarżącego. W piśmie tym opisano przebieg postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącego i o prowadzeniu egzekucji w czasie trwania COVID-19.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dale określanej skrótem P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organowi zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego.

Na wstępie należy podnieść, że skarżący składając 3 sierpnia 2008 r. wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie wyraził wolę rezygnacji z wykorzystania posiadanego przez siebie gruntu ornego na cele rolnicze i założenia na tym gruncie uprawy leśnej na warunkach wynikających z rozporządzenia zalesieniowego. W zamian miał otrzymać stosowną pomoc finansową, po uprzednim uzyskaniu postanowienia Kierownika BP ARiMR o spełnieniu warunków do przyznania pomocy i złożeniu oświadczenia o wykonaniu zalesienia. Oświadczenie o wykonaniu zalesienia skarżący złożył Kierownikowi BP ARiMR 4 maja 2010 r.

Jednym z warunków przyznania pomocy jest zobowiązania się rolnika do pielęgnacji założonej uprawy przez 5 lat od wykonania zalesienia - § 4 pkt 2b rozporządzenia zalesieniowego oraz prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit. b, przez 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie – pkt 3 § 4.

Zakres pomocy na zalesianie w badanym okresie wyznaczał art. 36 lit. b rozporządzenia 1698/2005. W myśl tego przepisu wsparcie, o którym mowa w sekcji 2 Oś 2 tego rozporządzenia, pn. "Poprawa środowiska naturalnego i terenów wiejskich" dotyczy "...środków ukierunkowanych na zrównoważone użytkowanie gruntów leśnych poprzez:

i) pierwsze zalesianie gruntów rolnych;

ii) pierwsze zakładanie systemów rolnoleśnych na gruntach rolnych;

iii) pierwsze zalesianie gruntów nierolniczych."

Wsparcie przewidziane w art. 36 lit. b obejmuje tylko jeden lub więcej elementów, i tak:

- Według art. 43 wsparcie przewidziane w art. 36 lit. b ppkt i) obejmuje:

a) koszty założenia;

b) roczną premię na zalesiony hektar w celu przyczynienia się do pokrycia kosztów utrzymania przez maksymalny okres 5 lat;

c) roczną premię na hektar w celu przyczynienia się do pokrycia straty dochodu wynikającej z zalesiania przez maksymalny okres 15 lat dla rolników lub ich stowarzyszeń, uprawiających dane grunty przed ich zalesieniem, lub dla jakiejkolwiek innej osoby fizycznej lub podmiotu prawa prywatnego.

Podobnie kwestię tę reguluje § 8 ust. 1 rozporządzenia zalesieniowego.

Przepis ten stanowi, że "Pomoc na zalesianie obejmuje:

1) wsparcie na zalesienie - stanowiące jednorazową, zryczałtowaną płatność z tytułu poniesionych kosztów zalesienia i ewentualnego ogrodzenia uprawy leśnej w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną w pierwszym roku, licząc od dnia wykonania zalesienia;

2) premię pielęgnacyjną - stanowiącą zryczałtowaną płatność z tytułu poniesionych kosztów prac pielęgnacyjnych oraz ochrony uprawy leśnej przed zwierzyną w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez 5 lat, licząc od dnia wykonania zalesienia;

3) premię zalesieniową - stanowiącą zryczałtowaną płatność z tytułu utraconych dochodów wynikających z przeznaczenia gruntów rolnych na grunty leśne w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez 15 lat, licząc od dnia wykonania zalesienia."

Z kolei zgodnie § 13 ust. 9 rozporządzenia zalesieniowego premia pielęgnacyjna w piątym roku od zalesienia oraz premia zalesieniowa, począwszy od piątego roku od zalesienia, jest wypłacana po uprzednim przekwalifikowaniu zalesionego gruntu na grunt leśny, dokonanym w formie decyzji wydanej przez starostę właściwego ze względu na położenie gruntów objętych zalesieniem albo w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Podkreślił, że kopie decyzji w sprawie przekwalifikowania zalesionego gruntu na grunt leśny albo zaświadczenie o przekwalifikowaniu zalesionego gruntu na grunt leśny w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków, składa się do kierownika biura powiatowego Agencji do końca roku kalendarzowego, w którym upływa 5 lat od dnia złożenia oświadczenia.

Trafnie organy przyjęły, uwzględniając przy tym wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r. sygn. akt I GSK 1530/18, wydany w sprawie dotyczącej wypłacenia skarżącemu premii zalesieniowej za 2014 r., że w terminie wynikającym z ww. regulacji skarżący nie przedłożył kopii decyzji o przekwalifikowaniu gruntu na grunt leśny. Decyzja Starostwa Powiatowego w I. z [...]r. o przekwalifikowaniu gruntu w grunt leśny powyższego warunku nie spełnia. Tym bardziej, w ocenie NSA, warunku tego nie spełniła przedłożona przed rozprawą przez sądem I instancji informacja Starostwa Powiatowego w I. z [...]r. o tym, że w dniu [...]r. przedmiotowa uprawa leśna została przez komisję Starostwa oceniona jako udana.

Trafnie także organ, biorąc pod uwagę stanowisko NSA przytoczone w powołanym wyroku, uznał, że skarżą we właściwym czasie nie zgłosił suszy, jako przyczyny barku udatności uprawy.

Przypadki działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności określone zostały w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006. Niewątpliwie okoliczność taką stanowi, zgłoszona przez skarżącego susza. Z powołanej regulacji jednocześnie wynika, że aby wskazane zdarzenie mogło zostać uznane za usprawiedliwiające brak możliwości wypełnienia nałożonych na beneficjenta obowiązków (w niniejszej sprawie - przekwalifikowanie gruntu na grunt leśny w stosownym terminie) wymagane jest jednoczesne spełnienie trzech warunków: dokonanie zgłoszenia na piśmie odpowiedniemu organowi; załączenie odpowiednich dowodów; zachowanie 10-dniowego terminu liczonego w dniach roboczych od dnia uzyskania możliwości dokonania zgłoszenia. Skarżący w odniesieniu do roku 2014 nie zachował tych wymogów. W toku postępowania administracyjnego oprócz zawiadomienia z 21 października 2015 r. o wystąpieniu stanu kęski żywiołowej w postaci suszy skarżący nie przedłożył żadnych dowodów. Ponadto nie podał okoliczności przemawiających za tym, że zachował 10 dniowy termin na dokonanie zgłoszenia. Istotne przy tym jest, że susza miała miejsce w lecie 2015 r., a skarżący zawiadomienie zgłosił dopiero w październiku 2015 r. Wskazane kwestie , co zasadnie podkreślił organ zostały przesądzone w postępowaniu dotyczącym wypłaty premii zalesieniowej na rok 2014. I nie mogą być w niniejszej sprawie ponownie badane i oceniane.

Zgodzić się także należy z wykładnią § 18 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia zalesieniowego dokonaną przez organ. W brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, jeżeli w wyniku oceny udatności uprawy leśnej, o której mowa w § 13 ust. 10, zostało stwierdzone, że uprawa leśna jest nieudatna. Zgodnie jednak z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 22 maja 2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, do zwrotu pomocy z tytułu zdarzeń stanowiących podstawę zwrotu tej pomocy, które nastąpiły przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie zaś z wcześniejszym brzmieniem, obowiązującym do 4 czerwca 2018 r. zalesiony grunt nie został przekwalifikowany na grunt leśny z uwagi na negatywną ocenę udatności uprawy leśnej.

W ocenie skarżącego z tej regulacji nie wynika, by ocena udatności uprawy leśnej musiała być dokonana do końca piątego roku liczonego od dnia złożenia oświadczenia o dokonaniu zalesienia.

Rację ma organ, że wykładnię przytoczonej regulacji należy powiązać z powołaną już wyżej regulacją § 13 ust. 9 rozporządzenia zalesieniowego, uzależniającego wypłatę premii zalesieniowej i premii pielęgnacyjnej od przedłożenia decyzji starosty o przekwalifikowaniu zalesionego gruntu na grunt leśny albo zaświadczenia o przekwalifikowaniu zalesionego gruntu na grunt leśny w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków.

Warto w tym miejscu zauważyć, ze zgodnie z art. 14 ust. 7 ustawy o lasach. starosta właściwy ze względu na położenie gruntu objętego zalesieniem dokonuje oceny udatności upraw leśnych najpóźniej w piątym roku od zalesienia gruntu oraz przekwalifikuje z urzędu zalesiony grunt na leśny, jeżeli zalesienia gruntu dokonano na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, lub na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (ust. 7).

Przywołana w art. 14 ust. 7 ustawy po lasach kompetencja starosty odnosi się do ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1856 - zwanej dalej "ustawą") oraz do wydanego na podstawie delegacji zawartej w ustawie, przytoczonego wyżej rozporządzenia zalesieniowego.

Nie można także tracić z pola widzenia wyżej już opisanego zobowiązania skarżącego do dbania przez pięć lat o uprawę. Owa dbałość ma zagwarantować udatność uprawy w piątym roku od jej złożenia. Dlatego nieosiągnięcie tego celu w tym okresie oznacza nieudaną uprawę, o jakiej mowa w § 18 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia zalesieniowego. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu zalesiania musi być bowiem oceniane w okresie całego 5-letniego okresu zobowiązania. Stwierdzenie nieprawidłowości w postaci niezrealizowania celu jakim jest udana uprawa w okresie do końca roku, w którym minęło 5 lat od złożenia oświadczenia o wykonaniu zalesienia. skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania. To że w 2017 r. ostatecznie skarżący uzyskał decyzję starosty o przekwalifikowaniu gruntu na leśny nie ma wpływu na kwestię zachowania terminu, co do której wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym w sprawie wyroku o sygn. akt I GSK 1530/18.

Nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony w piśmie procesowym zarzut przedawnienia. Stosownie do przepisu art. 73 rozporządzenia Nr 796/2004 mającego zastosowanie w stosunku do płatności wypłaconych w 2010 r. w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3, tj. za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem, przy czym stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych (ust. 1 i ust. 3). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma jednak zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika, jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności (ust. 4). Zgodnie natomiast z ust. 5 art. 73 rozporządzenia komisji (WE) Nr 796/2004, obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Tożsamą regulację zawiera art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, mający zastosowanie do kolejnych płatności z lat 2011-2013, wypłaconych w 11.06.2012r. za rok 2011, 04.03.2013r. za rok 2012 i 27.12.2013 r. za rok 2013 .

Skarżący otrzymał pierwszą płatność 9 lipca 2010 r. Zgodnie z wyżej powołanymi przepisami prawa wspólnotowego obowiązek zwrotu płatności nienależnie pobranej nie powstaje, jeżeli upłynął okres wynoszący 4 lata od momentu dopuszczenia się nieprawidłowości.

W orzecznictwie przyjmuje się, że dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta i wypływające z tej świadomości zachowanie (działanie lub zaniechanie określonego działania przez beneficjenta). Przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, iż podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działa zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale - w danych okolicznościach - usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny, mniemając, że one istnieją, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność tego mniemania można w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. Z kolei w złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można usprawiedliwić, bowiem pozostający w złej wierze nie wie co prawda o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałaby, gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 21/14, LEX nr 1666189).

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, a w tym zakresie za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że w przedmiotowej sprawie nieprawidłowości powstały z przyczyn leżących po stronie skarżącego. Skarżący dobrowolnie zaciągnął zobowiązanie, którego warunki powinny były być mu znane, w tym warunek osiągnięcia udatności uprawy w określonym czasie. Do niego należało dbanie o założoną uprawę. Na ten cele trzymywał premię pielęgnacyjną. Pierwsza kontrola udatności uprawy przeprowadzona w maju 2014 r. wykazała nieudatność uprawy. Druga, przeprowadzona w listopadzie 2014 r. nie pociągnęła za sobą oceny z uwagi na dosadzenie przez skarżącego w październiku tego roku nowych sadzonek. Trzecia, przeprowadzona w październiku 2015 r. ponownie wykazała brak udatności uprawy. To na skarżącym ciążył obowiązek dbania o uprawę. Działania siły wyższej nie udowodniono. Natomiast ze znajdującego się w aktach pisma Starostwa Powiatowego w I. z [...]r. będącego odpowiedzią na zarzuty skarżącego do protokołu trzeciej kontroli przeprowadzonej [...]r. Wynika z niego, ze pokrycie uprawy nie przekraczało 60%., sadzonki posadzone jesienią 2014 r. i wiosną 2015 r. w dużej części się nie przyjęły, bowiem zostały zasadzone w mocno zachwaszczonej glebie. I były niewłaściwej jakości. Zresztą cała plantacja była mocno zachwaszczona nie właściwie pielęgnowana (str. 2 i 3 pisma)

Skoro płatności pobrane przez skarżącego, były finansowane ze środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz z środków krajowych, należy rozważyć, czy w niniejszej sprawie istnieją przesłanki określone w art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. z póżn. zm.).

Zgodnie z wyżej powołanymi przepisami prawa wspólnotowego obowiązek zwrotu płatności nienależnie pobranej nie powstaje, jeżeli upłynął okres wynoszący 4 lata (maksymalnie 8 lat uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia) od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika, za którą w niniejszej sprawie należy uznać datę niewywiązania się do dnia 31.12.2015 r. z warunku przedłożenia Decyzji Starosty w sprawie przekwalifikowania zalesionego gruntu na grunt leśny.

Przerwanie terminu przedawnienia stosownie do rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Zatem przerwanie biegu przedawnienia (obliczanego przy zastosowaniu rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95) może nastąpić przez doręczenie stronie informacji odnoszącej się wyraźnie do określonej płatności i wskazującej, co najmniej na podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.

W myśl art. 1 ust.2 rozporządzenia nr 2988/95 nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie Wspólnoty lub w budżetach przez nią zarządzanych. Dopuszczenie się nieprawidłowości należy zatem wiązać z faktem naruszenia przepisów prawa wspólnotowego powodującego rzeczywistą lub potencjalną szkodę w budżecie Unii, a nie z datą wykrycia przez organ tej nieprawidłowości. Sąd podziela pogląd organu że do nieprawidłowości doszło z upływem 31 grudnia 2015 r., terminu do upływu którego skarżący miał przedłożyć decyzję właściwego starosty o przekształceniu gruntu rolnego na leśny, jednocześnie potwierdzającej udatność uprawy. Bowiem to był warunek wydania decyzji o przekształceniu.

Zasadniczo okres przedawnienia wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, ale w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. Natomiast w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

W niniejszej sprawie nieprawidłowości zostały popełnione w trakcie realizowanego zobowiązania rolnośrodowiskowego, a więc programu wieloletniego, a zatem okres przedawnienia nie mógł zakończyć się wcześniej niż w dniu ostatecznego zakończenia programu (tj. 15 marca 2017r.).

Jednocześnie jak wynika z art.3 tiret 3 rozporządzenia nr 2988/95, przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy za akt przerywający bieg terminu przedawnienia należy uznać doręczoną skarżącemu decyzje Kierownika BP ARiMR odmawiającą przyznania mu premii pielęgnacyjnej i premii zalesieniowej na 2014 r., a to nastąpiło [...] r. Kolejnym aktem przerywającym bieg terminu przedawnienia jest doręczenie skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności, co miało miejsce w dniu [...]r.. Do chwili wydania decyzji nakładających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie minął okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia.

Materialnoprawną podstawą decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub środków krajowych przeznaczonych m.in. współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jest art. 29 ustawy o ARiMR, zgodnie z którym ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych następuje w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast w myśl art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, czyli kierownik biura powiatowego ARiMR.

Powyższe uregulowania wskazują zatem, że kierownik biura powiatowego ARiMR w jest organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, a wydanie decyzji ustalającej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych wymaga jednoznacznego ustalenia przez organy Agencji, że wypłacone beneficjentowi środki pieniężne rzeczywiście były środkami nienależnymi lub nadmiernie pobranymi.

Ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy, czy płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. Nadto sytuacja, w której dochodzi do nienależytego pobrania płatności ma miejsce również wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata). Zaś sama decyzja nie jest obarczona wadami skutkującymi jej nieważnością lub stanowiącymi przesłankę do wznowienia postępowania

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów procesowych należy stwierdzić, że są one niezasadne. Skupiając się przede wszystkim na kwestii odmiennej od oczekiwanej przez skarżącego, oceny skutków wynikających z wydanej przez Starostę decyzji o przekwalifikowaniu gruntu rolnego na las w 2017 r. Nie oznacza to jednak, ze organ tej kwestii nie rozważył. Wręcz odwrotnie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jasno wskazuje, dlaczego organ, z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego, na które także powołał się skarżący w piśmie procesowym z 14 lipca 2020 r. uznał, że fakt wydania decyzji o przekwalifikowaniu gruntu nie ma zasadniczego znaczenia dla wyniku sprawy i dlaczego. Poprawnie wyłożył w tym zakresie, o czym wyżej była już mowa, przepisy prawa materialnego. Nie ma podstaw, by twierdzić, ze nie rozważył tej okoliczności albo, że przekroczył granicę swobodnej oceny tego dowodu. Dlatego zarzuty naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. należało uznać za niezasadne. Podobnie jak zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy, o jakich mowa w powołanym przepisie. Tzn. zawiera ustalenia faktyczne ze wskazaniem dowodów, w oparciu o które je przyjęto, wskazuje prawidłową podstawę prawną i odnosi się do zarzutów odwołania.

Wobec powyższego skargę, jako niezasadną, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalono.