Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1452/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 17 ust. 2 pkt 2 lit. b
journal: Dz.U. 2016 poz 1495
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i  Żeglugi Śródlądowej z dnia 16 września 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej na realizację operacji w ramach Priorytetu 1. Promowanie rybołówstwa zrównoważonego  środowiskowo, zasobooszczędnego, innowacyjnego, konkurencyjnego i opartego na wiedzy, zawartego w Programie Operacyjnym "Rybactwo i  Morze"
article: par. 31 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1493
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 27 lipca 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania i  wypłaty pomocy finansowej na realizację operacji w ramach Priorytetu 1. Promowanie rybołówstwa zrównoważonego środowiskowo,  zasobooszczędnego, innowacyjnego, konkurencyjnego i opartego na wiedzy, zawartego w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze"
article: art. 133 par. 1, art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1454/19 w sprawie ze skargi K. R. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 czerwca 2019 r. nr OR16-6520.10-OR1600201/17 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. R. na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 marca 2020 r., o sygn. akt V SA/Wa 1454/19, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), oddalił skargę K. R. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżąca kasacyjnie") na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 czerwca 2019 r., nr OR16-6520.10-OR1600201/17, w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz innych orzeczeń powołanych poniżej, dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

Istota sporu dotyczy oceny konieczności realizacji przez organ wskazań co do dalszego postępowania w związku z oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu z dnia 27 listopada 2018 r., o sygn. akt V SA/Wa 936/18, zgodnie z dyspozycją z art. 153 P.p.s.a.

2.1. Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Strona, reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżając powyższy wyrok w całości. W podstawach kasacyjnych powołano art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz uchybienie przepisom postępowania, a mianowicie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 153 w zw. z art. 170 P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy organ nie zastosował się do wskazań co do dalszego postępowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 listopada 2018 r., o sygn. akt V SA/Wa 936/18 i nie rozpatrzył należycie przesłanki "zmiany oznaki rybackiej statku", jako samodzielnej podstawy żądania przyznania pomocy finansowej;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 133 § 1 P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieprawidłowe ustalenie momentu decydującego dla oceny stanu sprawy i niewzięcie pod uwagę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku przepisów prawnych istniejących w chwili złożenia przez Skarżącą kasacyjnie wniosku o przyznanie dofinansowania;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. i § 17 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 16 września 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej na realizację operacji w ramach Priorytetu 1. Promowanie rybołówstwa zasobooszczędnego,

konkurencyjnego i opartego na wiedzy, zawartego w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze" (Dz. U. z 2016 r., poz. 1495 ze zm. - dalej w skrócie: "rozporządzenie z dnia 16 września 2016 r.") poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że łódź rybacka KRS-23 należąca do Strony nie spełnia warunku przyznania pomocy finansowej, podczas gdy z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż zostały spełnione przesłanki przyznania pomocy dla statku rybackiego Skarżącej kasacyjnie;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. i art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, podczas gdy organ w sposób powierzchowny i wybiórczy rozpatrzył wniosek oraz dołączone przez Stronę dokumenty, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że łódź rybacka o numerze oznaki rybackiej [...] nie spełniała warunków przyznania pomocy finansowej;

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi wobec przyjęcia, iż nie zostały spełnione warunki przyznania pomocy, podczas gdy z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynikało, iż łódź rybacka Skarżącej kasacyjnie spełniała wymogi przyznania pomocy finansowej;

6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2014 r. o rybołówstwie morskim poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że nie nastąpiła zmiana oznaki rybackiej statku, podczas gdy każda zmiana wpisu w rejestrze w zakresie zmiany oznaki rybackiej oznacza de facto dokonanie wpisu o nowym oznaczeniu statku i zmiana oznaki rybackiej nigdy nie powoduje nowego zarejestrowania statku, lecz stanowi zawsze zmianę danych w rejestrze.

Podnosząc powyższe zarzuty Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie orzeczenia reformatoryjnego poprzez uznanie praw do dofinansowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz Strony kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

2.2. Pełnomocnik ARiMR w odpowiedzi na skargę kasacyjną Strony wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

2.3. Podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik ARiMR podtrzymał stanowisko i argumenty zawarte w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Pełnomocnik Strony nie wziął udziału w rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

3. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw i z tego względu podlega oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny sporządził w niniejszej sprawie uzasadnienie wyroku, oddalającego skargę kasacyjną, z uwzględnieniem art. 193 zdanie 2 P.p.s.a., czyli zawierające jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a., a nadto nie zachodzi żadna z przesłanek, o których stanowi art. 189 P.p.s.a., a które podlegają rozważeniu z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, Sąd odwoławczy wziął pod uwagę zakres wyznaczony podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zawartymi w skardze kasacyjnej podstawami i wnioskami (w myśl art. 174 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 176 P.p.s.a.). Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Prawidłowe wskazanie podstaw kasacyjnych polega na podaniu konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone oraz wyjaśnienie, na czym to naruszenie polegało i wykazanie, że miało ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 176 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 P.p.s.a., przy czym co istotne, jej autor wskazał na uchybienie treści art. 153 P.p.s.a., który legł u podstaw zaskarżonego wyroku.

3.1. Stosownie do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Powyższa regulacja miała istotne znaczenie na etapie ponownego rozpoznania sprawy, albowiem ograniczała przeprowadzenie przez Sąd pierwszej instancji kontroli głównie do weryfikacji, jak organ wywiązał się z obowiązku realizacji wskazań co do dalszego postępowania, kierując się oceną prawną zawartą w orzeczeniu WSA w Warszawie z dnia 27 listopada 2018 r., o sygn. akt V SA/Wa 936/18. Powyższe orzeczenie stało się prawomocne, a w konsekwencji rolą organu odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy było uzupełnienie postępowania administracyjnego we wskazanym przez ten Sąd zakresie. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w powyższym wyroku wiązały organ odwoławczy, jak również Sąd pierwszej instancji orzekający obecnie w niniejszej sprawie, na mocy wspomnianego art. 153 P.p.s.a., z istotnym zastrzeżeniem "chyba że przepisy prawa uległy zmianie". Na gruncie niniejszej sprawy, doszło bowiem do zmiany stanu prawnego, co oznacza, że wskazania i ocena prawna utraciły moc obowiązującą przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

3.2. W uzasadnieniu wspomnianego wyroku z dnia 27 listopada 2018 r., o sygn. akt V SA/Wa 936/18, w sprawie ze skargi Strony, WSA w Warszawie wskazał na konieczność poczynienia ustaleń i wypowiedzenia się przez organ w kwestii przyznania pomocy wskutek "zmiany oznaki rybackiej statku rybackiego" jako samodzielnej podstawy przyznania pomocy finansowej, wynikającej z § 17 ust. 2 pkt 2 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia z dnia 16 września 2016 r. Z powyższej regulacji wynika, że pomoc z tytułu tymczasowego zaprzestania działalności połowowej przyznaje się armatorom statków rybackich, o których mowa w ust. 1 pkt 2 (czyli poniżej 12 m, gdy armator ten zaprzestał działalności połowowej na podstawie ustanowionych środków), których statki zostały wpisane do rejestru statków rybackich nie później niż do dnia 31 grudnia 2010 r., albo zostały wpisane do rejestru statków rybackich po dniu 31 grudnia 2010 r. wskutek zmiany oznaki rybackiej statku rybackiego.

Sąd pierwszej instancji, uwzględniając treść art. 153 P.p.s.a. uznał, że organ zastosował się do powyższego wyroku i zasadnie przyjął w zaskarżonym rozstrzygnięciu z dnia 10 czerwca 2019 r., że Strona nie spełnia powyższych warunków do przyznania pomocy wskutek "zmiany oznaki rybackiej statku rybackiego".

Tymczasem kluczowym w niniejszej sprawie było, że w toku ponownego rozpatrywania sprawy i w dniu rozstrzygania przez organ nastąpiła zmiana przepisów prawa, mianowicie obowiązywało już rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 27 lipca 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej na realizację operacji w ramach Priorytetu 1. Promowanie rybołówstwa zrównoważonego środowiskowo, zasobooszczędnego, innowacyjnego, konkurencyjnego i opartego na wiedzy, zawartego w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1493 ze zm. - dalej w skrócie: "rozporządzenie z dnia 27 lipca 2018 r."). Z § 31 ust. 1 tego rozporządzenia z dnia 27 lipca 2018 r. wynika, że pomoc na realizację operacji w ramach działania "Tymczasowe zaprzestanie działalności połowowej" przyznaje się w formie rekompensaty armatorowi statku rybackiego, przy użyciu którego jest wykonywane rybołówstwo komercyjne, wpisanego do rejestru statków rybackich nie później niż do dnia 31 grudnia 2010 r., albo wprowadzonego do wykonywania rybołówstwa komercyjnego po dniu 31 grudnia 2010 r. na skutek wymiany tego statku rybackiego na inny i którego długość całkowita wynosi:

1) poniżej 12 m, albo 2) od 12 m do 24 m - jeżeli armator statku rybackiego, na który ubiega się o rekompensatę, w okresie trzech lat przed dniem złożenia wniosku o rekompensatę w specjalnym zezwoleniu połowowym wydanym na ten statek rybacki posiadał przyznane kwoty połowowe (...).

Z powyżej przytoczonych regulacji wynika jednoznacznie, że rozporządzenie z dnia 27 lipca 2018 r. nie przewidywało już przesłanki przyznania w formie rekompensaty armatorowi statku rybackiego w postaci "zmiany oznaki rybackiej statku rybackiego", na którą powołał się WSA w Warszawie w wyroku z dnia 27 listopada 2018 r., o sygn. akt V SA/Wa 936/18. Wobec powyższego na skutek opisanej zmiany przepisów prawa straciły na aktualności wskazania i ocena prawna zawarte w powyższym wyroku, podobnie jak przestała obowiązywać zasada związania poprzednim wyrokiem, wynikająca z art. 153 P.p.s.a. Wbrew zatem oczekiwaniom Skarżącej kasacyjnie nie było potrzeby poczynienia ustaleń i wypowiedzenia się przez organ w kwestii przyznania pomocy wskutek "zmiany oznaki rybackiej statku rybackiego" jako samodzielnej podstawy przyznania pomocy finansowej.

Zasadnie zatem ARiMR przyjęła za podstawę materialnoprawną zaskarżonego aktu z dnia 10 czerwca 2019 r., m.in. rozporządzenie z dnia 27 lipca 2018 r. Stosownie bowiem do § 71 ust. 1 tego rozporządzenia, do postępowań w sprawie o przyznanie pomocy finansowej na realizację działań objętych Priorytetem 1. Promowanie rybołówstwa zrównoważonego środowiskowo, zasobooszczędnego, innowacyjnego, konkurencyjnego i opartego na wiedzy, zawartego w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze", wszczętych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia i niezakończonych zawarciem umowy o dofinansowanie, stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym za zasadne uznał uzupełnienie wywodów Sądu pierwszej instancji co do istotniej zmiany w 2018 r. zasad przyznawania pomocy finansowej na realizację operacji w ramach działania "Tymczasowe zaprzestanie działalności połowowej" w ramach Priorytetu 1 "Promowanie rybołówstwa zrównoważonego środowiskowo, zasobooszczędnego, innowacyjnego, konkurencyjnego i opartego na wiedzy", zawartego w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze", uregulowanych w powyższych rozporządzeniach.

3.3. W skardze kasacyjnej nie podważono dokonanego przez organ i zaakceptowanego przez Sąd pierwszej instancji ustalenia, że statek rybacki [...] nie został wprowadzony do rybołówstwa komercyjnego w miejsce innego statku rybackiego, który został wycofany w tym celu, a tym samym nie spełnia warunków dostępu do pomocy określonych w § 31 ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 lipca 2018 r. W konsekwencji przesłanką, która determinowała odmowę przyznania pomocy z dnia 10 czerwca 2019 r. i która nie została spełniona przez Skarżącą kasacyjnie – był brak wpisu łodzi rybackiej [...] do Rejestru Statków Rybackich po 31 grudnia 2010 r. wskutek wymiany statku rybackiego na inny statek.

Reasumując powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w toku ponownego rozpoznania sprawy nie doszło do naruszenia art. 153 P.p.s.a., albowiem zmianie uległy przepisy prawa. Konsekwencją powyższego jest niezasadność pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia prawa materialnego.

3.4. Zamierzonego rezultatu nie mógł odnieść zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. Wynikający z tego przepisu obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy – rozumiany jako rozstrzygnięcie sprawy na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu – nie został naruszony przez WSA w Warszawie, ponieważ ten wyprowadził ocenę prawną na gruncie faktów i dowodów, znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy.

3.5. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a., który jako przepis wynikowy stanowi jedynie prawną podstawę orzeczenia uchylającego decyzję, postanowienie, a w niniejszej sprawie akt. W art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ustawodawca uregulował treść rozstrzygnięcia sądu w przypadku, gdyby zostały potwierdzone zarzuty naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym. Skuteczność zarzutu naruszenia powyższej regulacji zależy od wykazania zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Orzeczenie uwzględniające skargę, którego Skarżąca kasacyjnie oczekuje, nie jest skutkiem niezastosowania jedynie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a., lecz następstwem ustaleń poprzedzających wydanie wyroku i zastosowania przepisów nakazujących sądowi takie ustalenia poczynić. Nie można dopatrywać się naruszenia powołanego powyżej przepisu P.p.s.a. w tym, że sąd wydał orzeczenie o treści niezgodnej z oczekiwaniami Strony. Wobec powyższego zarzuty naruszenia powyższych regulacji P.p.s.a. uznać należy za nieskuteczne.

Mając na uwadze bezzasadność zarzutu naruszenia art. 153 P.p.s.a., za pozbawione podstaw uznano pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, które stanowiły polemikę z niepodważonym stanem faktycznym oraz jego oceną, zasadnie zaakceptowaną przez Sąd pierwszej instancji. W konsekwencji wobec niezakwestionowania stanu faktycznego sprawy, zarzuty naruszenia prawa materialnego także nie mogły zostać uwzględnione.

3.6. Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, po uprzednim rozpoznaniu sprawy na rozprawie, oddalił skargę kasacyjną Strony jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, stosownie do art. 184 in fine P.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na rzecz organu, na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 209 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).

M. Bejgerowska D. Dudra B. Sobocha-Holc