Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 266/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji II i I instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135, art. 145 § 3
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 130a
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Starszy asystent sędziego Konrad Milczanowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 kwietnia 2024 r. nr SKO Gd/942/23 w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję Starosty Wejherowskiego z dnia 5 stycznia 2023 r., nr KM.7135.174.2020 w części orzekającej o obowiązku zapłaty przez J. H. należności z tytułu usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia pojazdu; 2. stwierdza nieważność decyzji Starosty Wejherowskiego z dnia 5 stycznia 2023 r., nr KM.7135.174.2020 w części orzekającej o obowiązku zapłaty przez J. H. należności z tytułu usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia pojazdu; 3. umarza postępowanie administracyjne w powyższym zakresie; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego J. H. kwotę 1000 (tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

J. H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 kwietnia 2024 r., nr SKO Gd/942/23 w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne.

W dniu 28 lutego 2016 r. pojazd marki Volkswagen Passat o numerze rejestracyjnym [...], na mocy dyspozycji usunięcia pojazdu wydanej przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w Wejherowie, został zholowany z drogi w związku z zaistnieniem podstawy z art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 988 ze zm., zwanej dalej ustawą lub w skrócie: "p.r.d."). W dyspozycji usunięcia wskazano, że przyczyną usunięcia pojazdu był brak uprawnień do kierowania pojazdami oraz że pojazd odebrano od Ł. R., wymieniono uszkodzenia pojazdu oraz wskazano, że usunięcia pojazdu na parking strzeżony dokonuje firma A. w G.

Policja w dniu 16 marca 2016 r. wystosowała do J. H., uznając go za właściciela pojazdu, powiadomienie o usunięciu ww. pojazdu z drogi wraz z informacją, że nieodebranie pojazdu może skutkować orzeczeniem jego przypadku na rzecz powiatu, a także powstaniem kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, a także sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu od momentu wydania dyspozycji, które obciążają właściciela lub posiadacza pojazdu (solidarnie). Na tym etapie kwestę własności pojazdu ustalono w oparciu o zapisy w karcie pojazdu, gdzie J. H. figurował jako współwłaściciel pojazdu obok G. S.A.

Postanowieniem z dnia 25 września 2017 r., sygn. akt I NS 90/17 Sąd Rejonowy w Wejherowie oddalił pierwszy wniosek Starosty Wejherowskiego o orzeczenie przepadku ww. pojazdu. Na tym etapie sprawy ustalono, że bank od 3 stycznia 2011 r. nie posiada już tytułu prawnego do ww. pojazdu w związku z zawarciem umowy przeniesienia własności pojazdu na rzecz J. H. stosownie do postanowień wcześniejszej umowy kredytowej.

Kolejny wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Wejherowskiego został skierowany do sądu powszechnego w dniu 7 maja 2021 r.

Postanowieniem sygn. akt I Ns 623/21 z dnia 10 sierpnia 2022 r. Sąd Rejonowy w Wejherowie orzekł przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu Wejherowskiego. Postanowienie uprawomocniło się dnia 7 września 2022 r.

Po orzeczeniu przepadku pojazdu, na zlecenie powiatu sporządzona została opinia o wartości pojazdu oszacowanej na 0 zł oraz zostało wydane zlecenie zniszczenia pojazdu.

Następnie Starosta Wejherowski wszczął postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji ustalającej koszty usunięcia przechowywania oszacowania i zniszczenia pojazdu. Zawiadomienia o wszczęciu postępowania datowane na dzień 7 grudnia 2022 r. zostało wysłane do J. H. oraz Ł. R. W zawiadomieniach wskazano, że zgodnie z przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym, wskazane koszty ponosi osoba będąca właścicielem pojazdu, a jeżeli w chwili wydania dyspozycji pojazd znajdował się pojazd we władaniu innej osoby niż właściciel, to także użytkownik tego pojazdu solidarnie z właścicielem. Poinformowano strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Żadna ze stron postępowania nie wypowiedziała się co do zebranych dowodów i materiałów oraz nie złożyła wyjaśnień, ani żądań w toku postępowania przed organem I instancji.

W dniu 5 stycznia 2023 r., Starosta Wejherowski wydał decyzję nr KM.7135.174.2020 ustalającą koszty z tytułu usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia pojazdu marki Volkswagen Passat o numerze rejestracyjnym [...] w wysokości 61.326 zł, gdzie za strony postępowania i osoby obowiązane solidarnie do uiszczenia należności wskazano J. H., jako właściciela i Ł. R., jako użytkownika pojazdu.

Decyzja wydana została na podstawie art. 130a ust. 10h i art. 130a ust. 10i w związku z art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. b p.r.d., przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 2285), uchwały nr V/XV/156/16 Rady Powiatu Wejherowskiego z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia a następnie odstąpienia od usunięcia pojazdu (Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego z 2016 r. poz. 495), uchwały nr V/XXIV/243/16 Rady Powiatu Wejherowskiego z dnia 28 października 2016 r. w sprawie ustalenia na rok 2017 wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia a następnie odstąpienia od usunięcia pojazdu (Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego z 2016 r. poz. 3801), uchwały nr VI/VI/91/19 Rady Powiatu Wejherowskiego z dnia 26 kwietnia 2019 r. w sprawie ustalenia na rok 2018 wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia a następnie odstąpienia od usunięcia pojazdu (Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego z 2019 r. poz. 2666), uchwały nr V/XLII/456/18 Rady Powiatu Wejherowskiego z dnia 28 września 2018 r. w sprawie ustalenia na rok 2019 wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia a następnie odstąpienia od usunięcia pojazdu (Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego z 2018 r. poz. 4172), uchwały nr VI/XI/190/19 Rady Powiatu Wejherowskiego z dnia 13 grudnia 2019 r. w sprawie ustalenia na rok 2020 wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia a następnie odstąpienia od usunięcia pojazdu (Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego z 2019 r. poz. 6202), uchwały nr VI/XVI/260/20 Rady Powiatu Wejherowskiego z dnia 25 września 2020 r. w sprawie ustalenia na rok 2021 wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia a następnie odstąpienia od usunięcia pojazdu (Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego z 2020 r. poz. 4306), uchwały nr VI/XXV/358/21 Rady Powiatu Wejherowskiego z dnia 29 listopada 2021 r. w sprawie ustalenia na rok 2022 wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia a następnie odstąpienia od usunięcia pojazdu (Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego z 2021 r. poz. 4699) oraz na podstawie art. 104 i 107 ustawy - Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.".

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 130a ust. 10h p.r.d., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu, powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Wyjaśnił jednak, że zgodnie z art. 130a ust. 10i p.r.d., jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Zaznaczono, że relacja art. 130a ust. 10h do ust. 10i p.r.d. została ukształtowana na zasadzie reguły i wyjątku, tzn. zasadą jest ponoszenie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania przez osobę będącą właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia, zaś wyjątkiem sytuacja, gdy w chwili usunięcia pojazdu znajdował się on we władaniu posiadacza zależnego, tj. osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, a zatem nie właściciela. W ocenie organu taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie ponieważ, jak wynika z dyspozycji usunięcia pojazdu z dnia 28 lutego 2016 r., kierowcą pojazdu w chwili realizacji dyspozycji usunięcia pojazdu był Ł. R.

W zakresie holowania i parkowania kwota należności została obliczona według stawek obowiązujących w okresie od dnia 28 lutego 2016 r. do dnia 7 września 2022 r., tj. do momentu uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w Wejherowie o przepadku ww. pojazdu, gdzie wyliczeń dokonano powołując się na kolejno obowiązujące uchwały rady powiatu regulujące wysokość opłat w tym zakresie. Do kosztów doliczano także wynikające z faktur koszty oszacowania wartości pojazdu oraz demontażu pojazdu.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. H. Odwołujący się wskazał, że od momentu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w dniu 28 lutego 2016 r. do zakończenia postępowania, nie był właścicielem pojazdu Volkswagen Passat o nr rejestracyjnym [...], gdyż zawarł w dniu 22 grudnia 2015 r. umowę sprzedaży tego pojazdu na rzecz Ł. R., który stał się z tym momentem jego właścicielem. J. H. wskazał jednak, że nie dysponuje papierowym egzemplarzem tej umowy i dlatego wystąpił do sądu powszechnego o ustalenie, że od dnia zawarcia wskazanej umowy nie był właścicielem pojazdu. Do odwołania załączono złożony w dniu 19 stycznia 2023 r. w Sądzie Rejonowym w Wejherowie pozew J. H. przeciwko Ł. R. o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c., że powodowi od dnia 22 grudnia 2015 r. nie przysługuje prawo własności ww. pojazdu w związku z zwarciem z pozwanym umowy sprzedaży pojazdu. Wobec powyższego odwołujący się uznawał, iż postępowanie administracyjne powinno zostać zawieszone na czas rozpoznania sporu cywilnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2024 r. odmówiło zawieszenia postępowania odwoławczego.

W wyniku rozpoznania odwołania J. H., zaskarżoną decyzją z dnia 9 kwietnia 2024 r., nr SKO Gd/942/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji.

Decyzja wydana została na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) oraz art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. b, ust. 10h i ust. 10i p.r.d.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przytoczył treść zastosowanych w sprawie przepisów i potwierdził prawidłowe ich zastosowanie przez organ I instancji wobec faktów ustalonych w sprawie.

Uznając odwołanie za nieuzasadnione, Kolegium zaznaczyło, że J. H. sam wskazał, że nie posiada pisemnej umowy kupna sprzedaży z dnia 22 grudnia 2015 r. Oznacza to zdaniem organu, że odwołujący się był w dniu 28 lutego 2016 r. (to jest w dacie usunięcia pojazdu z drogi i przewiezienia go na parking strzeżony) właścicielem pojazdu wskazanego w decyzji. Organ odwoławczy zaznaczył, że J. H. w toku postępowania nie przedłożył żadnych dokumentów pozwalających na przeciwne ustalenia w zakresie dotyczącym własności przedmiotowego pojazdu. Jednocześnie w sprawie ustalono, że pojazd był w chwili wydania dyspozycji usunięcia z drogi w użytkowaniu innej osoby, gdzie w treści dyspozycji wskazano brak uprawnień do kierowania pojazdami przez kierującego Ł. R. Kolegium podkreśliło końcowo fakt bytu prawnego prawomocnego postanowienia sądu powszechnego z dnia 22 sierpnia 2022 r. orzekającego o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Wejherowskiego, stanowiącego własność J. H. Zaznaczono, że takim ustaleniem sądu powszechnego organy są związane.

W skardze na opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku J. H. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o jej uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący wniósł ponadto o:

1. zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia sprawy zawisłej przed Sądem Rejonowym w Wejherowie pod sygn. akt I C 1954/23/MC o ustalenie istnienia stosunku prawnego z powództwa J. H. przeciwko Ł. R., ponieważ rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się sądowego;

2. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu - wezwania na rozprawę cywilną z dnia 2 kwietnia 2024 r. - na wykazanie faktu, że nadal w toku jest sprawa, której rozstrzygnięcie ma wpływ na toczące się postępowanie sądowoadministracyjne, ponieważ potencjalne ustalenie przez sąd cywilny prawa własności pojazdu na rzecz Ł. R. od dnia 22 grudnia 2015 r. wyłącza skarżącego z wykonania obowiązku, o którym mowa w sentencji decyzji organu I instancji.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie art. 130a ust. 10h p.r.d. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie - skarżący w momencie wydania dyspozycji usunięcia do zakończenia postępowania nie był właścicielem pojazdu, a zatem nie jest on zobowiązany do zapłaty w rozumieniu tego przepisu;

2. błędną ocenę ustaleń poczynionych przez organ II instancji i uznanie, że w dniu 28 lutego 2016 r. skarżący był właścicielem pojazdu, podczas gdy w dniu 22 grudnia 2015 r. skarżący zawarł umowę sprzedaży, na podstawie której przeniósł na Ł. R. prawo własności pojazdu oznaczonego w treści decyzji i wydał mu pojazd, a nabywca pojazd odebrał i rozliczył się ze skarżącym na zasadach ustalonych przez strony;

3. nadanie błędnego znaczenia postanowieniu Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt I Ns 623/21 w przedmiocie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Wejherowskiego w zakresie dokonywania ustaleń co do własności pojazdu, podczas gdy przedmiotem żądania wniosku opartego o art. 130a ust. 10 p.r.d., a tym samym zakresem sentencji orzeczenia (związanie treścią orzeczenia i ocena ewentualnej powagi rzeczy osądzonej) jest "orzeczenie przepadku na rzecz powiatu", gdzie ustalenia w części dotyczącej właściciela pojazdu nie są objęte treścią rozstrzygnięcia;

4. naruszenie art. 7, art. 8, art. 107 i art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie stanu faktycznego zgodnie z wyrażonymi w tych przepisach zasadami prawdy obiektywnej oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów, jak i niewłaściwego zastosowania słuszności interesu społecznego jako dominującego nad interesem jednostki, co narusza konstytucyjną zasadę równości stron wobec prawa, jak również pominięcie w ramach prowadzonego postępowania ustalenia okoliczności, od których uzależnione mogło być odstąpienie od obciążania skarżącego należnościami ustalonymi treścią decyzji;

5. naruszenie art. 101 § 3, art. 141 § 1 i art. 6 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię (art. 101 § 3 k.p.a.) i niezastosowanie (art. 141 § 1 i art. 6 k.p.a.), a w konsekwencji poinformowanie skarżącego o braku możliwości zaskarżenia postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania;

6. naruszenie at. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie, podczas gdy z powoływanych w uzasadnieniu odwołania i skargi okoliczności wynika, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny sąd (ustalenie prawa własności pojazdu).

W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że w 2016 r. nie był właścicielem przedmiotowego pojazdu osobowego, ponieważ mocą umowy z dnia 22 grudnia 2015 r. zbył pojazd Ł. R., tj. przeniósł na niego własność pojazdu i wydał mu pojazd, a nabywca pojazd odebrał i rozliczył się ze zbywcą na warunkach ustalonych przez strony. W dniu 28 lutego 2016 r., a więc już po zbyciu przez skarżącego ww. pojazdu, Ł. R. został zatrzymany w związku z kierowaniem ww. pojazdem, gdzie stwierdzono brak uprawnień do kierowania pojazdami, w następstwie czego Policja wydała dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi. Organ I instancji powołując się na przepis art. 130a ust. 10h p.r.d., wskazał natomiast na solidarną odpowiedzialność skarżącego i posiadacza z uwagi na fakt, że w dacie odholowania pojazdu skarżący był właścicielem pojazdu. Rażącym naruszeniem organów było zatem, zdaniem skarżącego, błędne ustalenie, że własność pojazdu w 2016 r. przypisana jest do skarżącego.

Skarżący ponownie zaznaczył, że w styczniu 2023 r. wystąpił do sądu cywilnego z pozwem o ustalenie, że od dnia 22 grudnia 2015 r. nie przysługuje mu prawo własności pojazdu, którego dotyczy decyzja administracyjna. Do chwili wniesienia skargi do sądu administracyjnego w sprawie cywilnej nie odbyła się jeszcze żadna rozprawa sądowa. Z załączonego do skargi wezwania zdaniem skarżącego wynika jednak, że termin rozprawy został wyznaczony na dzień 24 maja 2024 r., sprawa cywilna jest w toku, nie została zakończona, jej wynik ma wpływ na przedmiotowe postępowanie i w tym stanie sprawy zasadnym jest wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego.

Skarżący wyjaśnił też, że odmawiając zawieszenia prowadzonego postępowania Kolegium wskazało, iż prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 10 sierpnia 2022 r. I Ns 623/21 orzeczono przepadek na rzecz Powiatu Wejherowskiego pojazdu objętego wnioskiem, zatem w obiegu prawnym znajduje się prawomocne postanowienie sądu powszechnego, w którym sąd wskazał (rozstrzygnął), że pojazd ten stanowi własność skarżącego. Stwierdzenie to nie polega na prawdzie, ponieważ postępowania prowadzone z inicjatywy powiatu było oparte na art. 130a ust. 10 p.r.d. zgodnie z którym starosta w sprawie pozostawionego pojazdu występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu i to żądanie zawarte jest we wniosku wszczynającym postępowanie, a po uwzględnieniu wniosku znajduje odzwierciedlenie w treści orzeczenia i ta treść jest przedmiotem związania, o której mowa w art. 365 k.p.c. i objęta ewentualnym zakresem powagi rzeczy osądzonej.

W ocenie skarżącego, jedynie ustalenia sądu cywilnego orzekającego o przepadku pojazdu na rzecz powiatu są objęte powagą rzeczy osądzonej, ponieważ zawarto je w sentencji orzeczenia. Zatem powagą rzeczy osadzonej nie są objęte wszystkie ustalenia zawarte w uzasadnieniu. Akcentując, że orzekając przepadek sąd cywilny nie przesadził o tytule własności skarżącego, J. H. zaznaczył, że postępowanie zawisłe obecnie przed Sądem Rejonowym w Wejherowie dotyczy innych stron postępowania i w zakresie roszczenia o ustalenie uprawnia sąd do dokonania własnej oceny, która jest bezpośrednio związana z przedmiotem żądania. Kwestia własności jako nierozstrzygnięta wymaga dokonania oceny i z tych względów uzasadniony jest wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego. Do skargi dołączono wezwanie z dnia 2 kwietnia 2024 r. kierowane do J. H. celem przesłuchania informacyjnego w sprawie I C 1954/23/MC Sądzie Rejonowym w Wejherowie w dniu 24 maja 2024 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W związku z przeprowadzonym w sprawie postępowaniem w przedmiocie przyznania prawa pomocy wpis od skargi została uzupełniony przez skarżącego w dniu 26 sierpnia 2024 r.

W dniu 11 września 2024 r. tutejszy Sąd zwrócił się do Sądu Rejonowego w Wejherowie o udzielenie informacji czy wydano wyrok w sprawie o sygn. akt I C 1954/23

W dniu 23 września 2024 r. do tutejszego Sądu wpłynął wniosek dowodowy strony skarżącej, która przesłała odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Wejherowie Wydział I Cywilny wydanego w sprawie o sygn. akt I C 1954/23 w dniu 26 lipca 2024 r. na wykazanie faktu, że J. H. dniu 28 lutego 2016 r. nie był właścicielem pojazdu.

Następnie w dniu 24 września 2024 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo z Sądu Rejonowego w Wejherowie potwierdzające, że w sprawie o sygn. akt I C 1954/23 zapadł wyrok, prawomocny od dnia 3 sierpnia 2024 r. W załączeniu przesłano kopię wyroku potwierdzonego za zgodność z oryginałem, w którym wskazano, że po rozpoznaniu sprawy z powództwa J. H. przeciwko Ł. R. o ustalenie sąd ustala, że powodowi J. H. od dnia 22 grudnia 2015 r. nie przysługuje prawo własności pojazdu osobowego marki Volkswagen Passat o numerze rejestracyjnym [...] oraz zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 200 zł tytułem kosztów procesu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

Jeżeli zatem stwierdzone przez Sąd naruszenie prawa jest tego rodzaju, że zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a., Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu skarżący uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 kwietnia 2024 r., nr SKO Gd/942/23, którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Wejherowskiego z dnia 5 stycznia 2023 r. nr KM.7135.174.2020 ustalającą koszty z tytułu usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia pojazdu marki Volkswagen Passat o numerze rejestracyjnym [...] w wysokości 61.326 zł, gdzie za strony postępowania i osoby obowiązane solidarnie do uiszczenia ww. należności wskazano J. H. jako właściciela i Ł. R. jako użytkownika pojazdu.

Skarżący kwestionował możliwość obciążenia go kosztami usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia ww. pojazdu wskazując, że w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu nie był już jego właścicielem, a właścicielem tym był Ł. R., któremu sprzedał wcześniej pojazd. Na etapie postępowania administracyjnego skarżący nie przedstawił dowodów sprzedaży pojazdu.

Organy stanęły z kolei na stanowisku, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał, że skarżący był właścicielem pojazdu, a Ł. R. jego użytkownikiem. Tym samym krąg dłużników został rozszerzony do dwóch osób, względem których skierowano decyzję nakazująca obowiązek zapłaty, wskazując na solidarną odpowiedzialność J. H. i Ł. R. za zobowiązania z tytułu usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia pojazdu marki Volkswagen Passat o numerze rejestracyjnym [...].

Mając na uwadze wskazane wyżej kryterium zgodności z prawem, Sąd uwzględnił skargę poprzez częściowe stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz odpowiednie - częściowe stwierdzenie nieważności poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie podmiotowym, to jest odnoszącym się to osoby skarżącego jako jednej z osób, do której skierowano wskazane decyzje.

Sąd stwierdził powyższe w związku z zaistnieniem przesłanki nieważności, w postaci skierowania decyzji administracyjnej do osoby niebędącej stroną w sprawie, to jest jednej z przesłanek stwierdzenia nieważności określonej w art. 156 k.p.a.

Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Sąd podkreśla, że dla zaistnienia podstawy z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. nie jest wystarczające samo "skierowanie decyzji" w rozumieniu wysłania jej do określonego podmiotu, ale nałożenie daną decyzją obowiązku na osobę fizyczną, która nie jest stroną w sprawie.

Jak wynika z treści przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, co podkreślały także organy administracji w wydanych w sprawie decyzjach, zasadą pozostaje, że stroną postępowania toczącego się w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz zniszczenia pojazdu jest właściciel pojazdu, czego konsekwencją jest spoczywający na właścicielu pojazdu obowiązek zapłaty tych kosztów. Zgodnie bowiem z art. 130a ust. 10 h p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu.

Wskazany przepis zastrzega jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji solidarnej odpowiedzialności za dług, wynikającej z art. 130a st. 10 i cyt. ustawy. Przepis ten stanowi, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h.

Uwzględniając, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, skierowanie decyzji określającej koszty usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz zniszczenia pojazdu do osoby, która nie była właścicielem pojazdu w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, ani też nie była w tym momencie użytkownikiem tego pojazdu, stanowi o skierowaniu decyzji do osoby nie posiadającej przymiotu strony w sprawie. Inna osoba niż właściciel i użytkownik pojazdu w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, nie mogą być tym samym zgodnie z prawem administracyjnym obciążane obowiązkiem zapłaty kosztów wynikłych z usunięcia pojazdu z drogi w trybie art. 130 a p.r.d.

Na skarżącego nałożono bowiem obowiązek zapłaty kosztów usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia pojazdu uznając go za właściciela pojazdu na dzień 28 lutego 2016 r., kiedy wydano dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi w trybie art. 130a p.r.d. Na mocy prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 26 lipca 2024 r. o sygn. akt I C 1954/23 uwzględniono natomiast powództwo J. H. przeciw Ł. R. i orzeczono, że "J. H. od dnia 22 grudnia 2015 r. nie przysługuje prawo własności pojazdu marki Volkswagen Passat o numerze rejestracyjnym [...]". Odpis wskazanego wyroku (potwierdzony za zgodność przez notariusza z okazanym mu dokumentem) nadesłany przez skarżącego oraz kopia wyroku (potwierdzona za zgodność przez pracownika sekretariatu Sądu Rejonowego w Wejherowie) nadesłana przez Sąd Rejonowy w Wejherowie na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, zostały włączone do akt przedmiotowej sprawy. W udzielonych wyjaśnieniach Sąd Rejonowy w Wejherowie potwierdził, że wskazany wyrok jest prawomocny od dnia 3 sierpnia 2024 r. Na mocy art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd przeprowadził dowody uzupełniające z tych dokumentów, jako niezbędnych do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Dokumenty te opatrzone pieczęciami potwierdzają, że wskazany wyrok jest prawomocny.

Prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 26 lipca 2024 r. o sygn. akt I C 1954/23 wiąże zatem w zakresie tytułu własności pojazdu w określonej dacie, co miało istotne znaczenie dla ustalenia, że decyzje administracyjne ustalające wysokość kosztów z tytułu usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia pojazdu - w odniesieniu do jednej z objętych tymi decyzji osób - zostały skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie.

W tym zakresie Sąd uwzględnił art. 365 § 1 k.p.c., który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z przepisu tego wynika, że wobec wiedzy o pomocnym wyroku sądu powszechnego, sąd administracyjny, musi przyjąć, że dana kwestia prawna kształtuje się tak jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W tej sprawie wydano wyrok w oparciu o art. 189 k.p.c., to jest w postępowaniu prowadzonym o ustalenie stosunku prawnego lub prawa.

Z tych względów, skoro obecnie wiadomym jest (ponieważ zostało to prawomocnie ustalone), że skarżący od dnia 22 grudnia 2015 r. nie jest właścicielem pojazdu marki Volkswagen Passat o numerze rejestracyjnym [...] i od tego dnia nie posiada prawa własności tego pojazdu, to - choć nie można tego było wykazać w toku postępowania administracyjnego - istotnie skarżący nie jest i nie może być stroną postępowania prowadzonego w oparciu o art. 130a p.r.d., którego przedmiotem jest ustalenie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem ww. pojazdu, powstałych w efekcie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi w czasie późniejszym, do jest począwszy od 2016 r.

Jak wskazano wyżej, zgodnie z art. 130a ust. 10h p.r.d. koszty te obciążają bowiem właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, gdzie zastrzega się że jeżeli chwili usunięcia pojazdu znajdował się on we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego osoba ta zobowiązana jest także do pokrycia kosztów na zasadzie odpowiedzialności solidarnej. Prowadząc postępowanie w oparciu o wskazane przepisy, organ kierując decyzję ustalającą koszty do skarżącego, skierował ją tym samym do osoby nie będącej stroną w sprawie. Orzekając w tej sprawie tutejszy Sąd musiał bowiem uwzględnić, ponieważ zostało to już na ten moment prawomocnie ustalone, że skarżący nie był już w chwili usunięcia pojazdu z drogi jego właścicielem.

Z akt sprawy wynika ponadto, że w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu skarżący nie był również użytkownikiem pojazdu. Nie było to też kwestionowane przez organy, że kierowcą pojazdu który został uszkodzony i którego usunięcie z drogi zadysponowano w trybie art. 130a p.r.d., był Ł. R., gdzie dyspozycję usunięcia pojazdu wydano w związku ze stwierdzeniem braku uprawnień do kierowania pojazdami przez kierowcę, a więc Ł. R.

Z tych względów Sąd uznał za konieczne stwierdzenie nieważności decyzji jedynie w tej części, w jakiej decyzji dotyczyły skarżącego i jego odpowiedzialności.

W ocenie Sądu wyjaśnienia wymaga, że tego rodzaju nieważność nie zachodzi w stosunku do uczestnika niniejszego postępowania, to jest Ł. R., gdzie materiał dowodowy zebrany na etapie postępowania administracyjnego potwierdza – i tak został oceniony przez organy - że Ł. R. był użytkownikiem pojazdu w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi, a zatem już z tej przyczyny posiada przymiot strony postępowania administracyjnego, które toczyło się w sprawie. W świetle wydanego wyroku Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 26 lipca 2024 r. o sygn. akt I C 1954/23, wydaje się też być jedyną prawidłowo wskazaną stroną postępowania administracyjnego z racji przysługującego mu prawa własności pojazdu. W tym zakresie wziąć należy pod uwagę, że wskazanym wyrokiem prawomocnie ustalono, że 22 grudnia 2015 r. J. H. przestał być właścicielem pojazdu, a powództwo o ustalenie wytoczono właśnie przeciwko Ł. R., gdy też skarżący konsekwentnie podkreśla, że dzień 22 grudnia 2015 r. był datą sprzedaży pojazdu Ł. R., który nabył w ten sposób prawo własności pojazdu marki Volkswagen Passat o numerze rejestracyjnym [...].

Z istoty kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny wynika, że stwierdzenie nieważności decyzji czyni zbędną potrzebę dokonania przez sąd merytorycznej oceny zarzutów zawartych we wniesionej przez stronę skardze (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2016, sygn. akt II OSK 1416/14 czy wyrok NSA z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 777/10).

W okolicznościach tej sprawy Sąd chce jednak podkreślić, że trudno czynić organom administracji skuteczny zarzut naruszenia przepisów postępowania w zakresie gromadzenia, jak i rozpatrzenia materiału dowodowego. O uwzględnieniu skargi nie zadecydowały tym samym podnoszone w tym zakresie przez skarżącego zarzuty. W ocenie Sądu wyjaśnienia wymaga, że w chwili orzekania przez organ I instancji, jak i organ odwoławczy, niedostępne były jakiekolwiek dowody, że skarżący nie był właścicielem pojazdu. Dowodów takich nie przedstawiał również skarżący dla wykazania twierdzenia, iż w dniu 22 grudnia 2015 r zawarł umowę sprzedaży pojazdu na rzecz Ł. R. Co więcej, skarżący sam wskazywał, że takiej umowy pisemnej nie posiada natomiast inne zgromadzone w sprawie dowody, jak na przykład karta pojazdu wskazywały jako właściciela skarżącego. Wbrew ocenie skarżącego w sytuacji gdy nie przedłożył w sprawie żadnych dowodów wskazujących, że nie był właścicielem pojazdu, okoliczność wytoczenia przez skarżącego sprawy cywilnej po uzyskaniu niekorzystnej decyzji organu I instancji, nie stanowiła wystarczającego dowodu, że skarżący nie był właścicielem pojazdu, jak też nie była to okoliczność stanowiąca podstawę do zawieszenia postępowania administracyjnego.

Tym niemniej, w tej sprawie ostatecznie rozstrzygające jest, że w związku z wydaniem przez Sąd Rejonowy w Wejherowie wyroku z dnia 26 lipca 2024 r. o sygn. akt I C 1954/23,który jest prawomocny, można już i koniecznie trzeba stwierdzić, że kwestia prawna dotycząca własności pojazdu marki Volkswagen Passat o numerze rejestracyjnym [...] kształtuje się tak jak w opisanym wyroku. Rzutuje to na to, kto rzeczywiście mógł być stroną w przedmiotowej sprawie administracyjnej, uwzględniając przepisy prawa materialnego, wiążące przymiot strony przede wszystkim z własnością pojazdu, ewentualnie jego posiadaniem. Okoliczności przedmiotowej sprawy są zatem specyficzne, gdzie prawomocnym wyrokiem sądu cywilnego z dnia 26 lipca 2024 r. ostatecznie ustalono, że skarżący nie był właścicielem pojazdu od dnia 22 grudnia 2015 r., zanim doszło do usunięcia pojazdu z drogi w dniu 28 lutego 2016 r., kiedy pojazd odebrano Ł. R.

Sąd podkreśla, że w tej sprawie nie było też podstaw do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego już z tego względu, że wyrok Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 26 lipca 2024 r. o sygn. akt I C 1954/23, stał się prawomocny w dniu 3 sierpnia 2024 r., a więc w czasie, gdy skarżący nie uzupełnił jeszcze braków skargi poprzez jej opłacenie. Do pełnego opłacenia skargi przez skarżącego doszło dopiero w dniu 26 sierpnia 2024 r., co umożliwiło nadanie skardze dalszego biegu i skierowanie jej do merytorycznego rozpoznania. Zawarty w skardze wniosek o zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozstrzygnięcia postępowania przed sądem powszechnym stał się też nieaktualny, postępowanie do było już bowiem prawomocnie zakończone, a skarżący wystąpił do tutejszego Sądu o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci odpisu ww. wyroku sądu powszechnego, wykluczającego prawo własności skarżącego w chwili dokonania dyspozycji usunięcia pojazdu.

Z tych względów, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku, to jest stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 kwietnia 2024 r. w części utrzymującej w mocy decyzję Starosty Wejherowskiego z dnia 5 stycznia 2023 r. w części orzekającej o obowiązku z zapłaty przez J. H. należności z tytułu usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia pojazdu oraz orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku, to jest stwierdził nieważność decyzji Starosty Wejherowskiego z dnia 5 stycznia 2023 r. w części orzekającej o obowiązku z zapłaty przez J. H. należności z tytułu usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia pojazdu.

W konsekwencji stwierdzenia nieważności w odniesieniu do tych części decyzji organów obu instancji, które podmiotowo odnosiły się do J. H., jako osoby zobowiązanej do zapłaty ustalonych kosztów z tytułu usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia pojazdu, Sąd na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w powyższych zakresie, o czym orzeczono w punkcie 3 sentencji wyroku.

Prawomocność wyroku Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 26 lipca 2024 r. o sygn. akt I C 1954/23 wyklucza możliwość modyfikacji kwestii prawnej własności pojazdu w zakresie czasu, w którym przestał należeć on do J. H., co powoduje, że prowadzenie postępowania administracyjnego wobec osoby skarżącego w oparciu o art. 130a ust. 10h stało się trwale bezprzedmiotowe.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. (punkt 4 sentencji wyroku). Na zasądzoną kwotę złożyła się kwota uiszczonego przez skarżącego wpisu od skargi.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).