Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1686/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 228 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Borys Marasek, Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K. P., G. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 września 2023 r. nr SKO.F/41.4/818/2023/14993 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości na 2018 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 22 września 2023 r., znak SKO.F/41.4/818/2023/14993, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako organ, SKO), stwierdziło uchybienie terminu przez K.P. i G.J. (dalej jako strona, skarżący) do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. (dalej jako Prezydent Miasta) z 16 maja 2022 r., w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na 2018 r., dotyczącego nieruchomości położonej w S. przy ul. [...].

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 – dalej jako OP, Ordynacja podatkowa).

Stan sprawy:

Decyzją z 16 maja 2022 r. Prezydent Miasta ustalił G.J., K.P. i S.O. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2018 dot. nieruchomości przy ul. [...] w kwocie 38.839 zł.

Decyzja powyższa została nadana do skarżącego jako podatnika i jednocześnie pełnomocnika współskarżącej na adres w S. przy ul. [...]. Zgodnie z potwierdzeniem odbioru została ona uznana za doręczoną, po jej dwukrotnej awizacji, z dniem 21 czerwca 2022 r. Doręczenie nastąpiło w trybie art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej. W świetle powyższego termin do wniesienia odwołania upłynął 5 lipca 2022 r.

Pismem z 28 kwietnia 2023 r. strony wniosły odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Zdaniem SKO odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z tym przepisem odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie.

W skardze na to postanowienie skarżący zarzucili:

- naruszenie art. 228 §1 pkt 2 OP poprzez jego przedwczesne zastosowanie i stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z 16 maja 2022 r. w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2018 dotyczącej nieruchomości przy ul. [...] w S., podczas gdy strona złożyła jednocześnie z odwołaniem wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, a który to wniosek jest obecnie procedowany na etapie sądowoadministracyjnym, wskutek złożenia skargi na postanowienie SKO z 22 września 2023 r.

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia, a polegający na przyjęciu, że doręczenie przedmiotowej decyzji organu I stopnia nastąpiło prawidłowo w trybie art. 150 § 4 OP i termin do wniesienia odwołania upłynął dla strony w dniu 5 lipca 2022 r., podczas gdy datą graniczną do wniesienia odwołania była data 28 kwietnia 2023 r., tj. dzień w którym upływał 7 dzień od chwili ustania przeszkody na wniesienie odwołania.

W oparciu o te zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 233 § 1 OP, odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1 OP).

Co istotne i co podkreślane jest w orzecznictwie to to, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Tym samym każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu, stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 372/09; z 1 października 2009 r., sygn. akt I FSK 854/08 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, iż rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 OP jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 OP, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Przepisy art. 162 § 1 i 2 OP nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że, aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Wniosek w tym zakresie złożony mimo braku uchybienia terminowi jest bezprzedmiotowy. Z tej perspektywy pierwszeństwo winno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FSK 705/21).

Wskazać jednak należy, że na etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie ma przeszkód, by skargi na postanowienia stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania i odmawiające przywrócenia tego terminu zostały rozpoznane w tym samym dniu.

Podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis 228 § 1 pkt 2 OP. Zgodnie z jego treścią organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Przepis ten odnosi się do wstępnego stadium postępowania odwoławczego, które toczy się już przed organem odwoławczym, po przekazaniu mu odwołania wraz z aktami sprawy przez organ pierwszej instancji. W stadium wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy złożone przez stronę odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione w terminie oraz czy spełnia wymagania określone w art. 222 OP.

Sednem sprawy, w której organ odwoławczy stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, jest więc ustalenie, w jakim dniu miało miejsce doręczenie decyzji oraz ustalenie, kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji.

By rozstrzygnąć ten spór najpierw należy ustalić prawidłowość doręczenia decyzji.

W tym miejscu przywołać należy art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju.

Z akt administracyjnych wynika, że decyzja Prezydenta Miasta ustalająca zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2018 r. została nadana na adres skarżącego i jednocześnie pełnomocnika skarżącej podany w informacji w sprawie podatku od nieruchomości za 2010 r. (ul. [...]). Po dwukrotnej awizacji decyzja została uznana za doręczoną.

W tym momencie pojawia się pierwsza wymagająca rozstrzygnięcia kwestia sporna. Skarżący stanął na stanowisku, że w dacie doręczania decyzji nie był pełnomocnikiem skarżącej, a ta, nie zamieszkiwała pod adresem, pod który organ podjął próbę doręczenia. Zdaniem skarżącej, nie zamieszkiwała również pod adresem podanym w informacji z 2010 r. Co więcej, pełnomocnictwo udzielone skarżącemu przez skarżącą miało zostać odwołane jeszcze w 2000 r.

Organ zaś stanął na stanowisku, że skarżąca była reprezentowana przez współskarżącego – K.P.

W tym sporze rację należy przyznać organowi, ponieważ znikąd nie wynika, jakoby skarżąca odwołała pełnomocnictwo udzielone K.P. Mając zaś na uwadze zakres pełnomocnictwa obejmujący wszelkie sprawy związane ze skarżącą, przed wszelkimi urzędami stwierdzić należy, że organ prawidłowo doręczał korespondencję do rąk pełnomocnika.

Sąd zdaje sobie sprawę z faktu, że adres, pod który nadano decyzje wynikał ze złożonej informacji dotyczącej 2010 r. Jednakże przede wszystkim wymaga podkreślenia, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że przed wszczęciem postępowania podatkowego z urzędu podstawowe znaczenie mają informacje zawarte w rejestrze (urzędowym zbiorze informacji). Opowiedzenie się za odmienną tezą podważałoby w gruncie rzeczy skuteczność działań aparatu publicznego, który – ze względu na brak dostatecznych danych, umożliwiających komunikowanie się ze stroną (podmiotem dysponującym w sprawie interesem prawnym) – nie byłby w stanie wywiązać się z nałożonych nań obowiązków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2017 r., II FSK 585/15).

Nie można zasadnie oczekiwać, że organ podatkowy każdorazowo przed wszczęciem postępowania będzie prowadził szeroko zakrojone czynności w celu ustalenia adresu strony. Taki obowiązek powstałby dopiero wówczas, gdyby w toku postępowania organ powziął wątpliwości co do prawidłowości podanego przez stronę adresu (np. korespondencja wróciłaby z adnotacją, że adresat wyprowadził się).

Tymczasem w tej sprawie organ przeprowadził postępowanie w zakresie niezbędnym do prawidłowego ustalenia adresu, na który winna być kierowana korespondencja i nie pojawiły się wątpliwości co do podanych przez skarżących adresów. Przede wszystkim podkreślić należy, iż organ podjął czynności w celu ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania skarżących. Organ poddał w tym celu analizie dane, które sami skarżący podali organowi. Organ nie mógł także powziąć zasadnych wątpliwości co do podanych przez skarżących adresów. Zwrot korespondencji nie nastąpił bowiem z adnotacją, że adresat się wyprowadził, lecz że korespondencji nie podjęto w terminie. Taka adnotacja nie mogła wzbudzić w organie podejrzeń, że adres, na który kierowana jest korespondencja był nieprawidłowy.

W takiej sytuacji organ miał prawo kierować korespondencję na ustalony w ten sposób adres i wywodzić z tej czynności określone skutki procesowe. To skarżący jako dysponenci wiedzy o swoim adresie zamieszkania, w przypadku jego zmiany powinni wskazać aktualny adres zamieszkania i dokonać aktualizacji danych identyfikacyjnych. Choć obowiązek taki nie wynika z ustawy, to jednak skarżący zdawali sobie sprawę z tego, że ciąży na nich obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Należyta dbałość o realizację praw w postępowaniu podatkowym wymaga współpracy z organem, a nie wprowadzania organu w błąd co do miejsca swojego zamieszkania.

Jeżeli zatem organ dysponował adresem wskazanym przez stronę, słusznie podjął próbę doręczenia korespondencji pod ten adres.

Sądowi z urzędu wiadomo, że w innej sprawie, w której skarżący był stroną postępowania, konsekwentnie wskazywał adres przy ul [...] jako ten, pod który należy wysyłać kierowaną doń korespondencję. Pod ten adres doręczona została również decyzja dotycząca zobowiązania podatkowego za 2015 r., która została uznana za doręczoną.

Zwrócić należy również uwagę na fakt, że oboje skarżący poza podaniem, że w dacie doręczania im decyzji nie mieszkali pod adresami, pod które organ nadał korespondencję, nie podali gdzie wówczas mieszkali.

W konsekwencji organ nie miał podstaw, by kierować decyzję pod inny adres niż ten, pod którym korespondencja została uznana za doręczoną a trybie art. 150 OP. Zgodnie z tym przepisem, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Mając na uwadze powyższe, organ prawidłowo przyjął prawidłowość doręczenia i uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935).