Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 751/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 26 § 5, art. 27, art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6 i 10, art. 33 § 2 pkt 1, art. 56
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) sędzia del. WSA Anna Szymańska Protokolant starszy asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 1152/20 w sprawie ze skargi H. R. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 czerwca 2020 r. nr WOA.7722.25.2020.HG w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 lutego 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1152/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę H. R. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów za niezasadne.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] listopada 2017 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. (dalej też jako "PINB" lub "organ I instancji"), na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332, ze zm.), wydał decyzję (znak: PINB-514.14.2017) nakazującą H. R.1. i H. R., będącym współwłaścicielami budynku stodoły usytuowanej na działce nr [...] we W., wykonanie w terminie 30 dni od dnia odbioru decyzji, robót budowlanych niezbędnych w celu uporządkowania terenu katastrofy budowlanej, tj.: (1) rozbiórki pozostałości zniszczonych ścian, (2) usunięcia zdemontowanych elementów oraz zalegających jeszcze w miejscu katastrofy poza jej miejsce, (3) wywozu zdemontowanych materiałów do miejsca utylizacji. Równocześnie decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja jest ostateczna.

W dniu [...] marca 2019 r. PINB przeprowadził kontrolę na ww. nieruchomości, w trakcie której stwierdzono, że zobowiązani nie przystąpili do wykonywania obowiązków. W tym samym dniu PINB wydał upomnienie wzywające H. R.1. i H. R. do wykonania obowiązku w terminie 7 dni od daty doręczenia upomnienia. Upomnienie zostało odebrane przez zobowiązanych 8 kwietnia 2019 r.

W dniu [...] kwietnia 2019 r. wpłynął do WWINB wniosek H. R. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji PINB z [...] listopada 2017 r. Decyzją z [...] maja 2019 r. ([...]) WWINB odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PINB z [...] listopada 2017 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] lipca 2019 r. ([...]) utrzymał w mocy tę decyzję WWINB.

W związku z powyższym PINB wszczął postępowanie egzekucyjne, wydając w dniu [...] grudnia 2019 r. tytuł wykonawczy nr [...], doręczony zobowiązanym w dniu 5 grudnia 2019 r. (H. R.1.) i 19 grudnia 2019 r. (H. R.).

H. R. wniósł zarzuty do ww. tytułu wykonawczego, stwierdzając, że nie został on prawidłowo wypełniony i że został przesłany do zobowiązanego, a nie do jego pełnomocnika.

Przywołanym na wstępie postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. PINB uznał zarzuty w sprawie prowadzania egzekucji administracyjnej dotyczące wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji PINB z [...] listopada 2017 r., "tj. nakazu wykonania robót budowlanych niezbędnych w celu uporządkowania katastrofy budowlanej wyartykułowanych w sentencji ww. decyzji", za nieuzasadnione.

Zażalenie na to postanowienie wniósł H. R. (dalej też jako "skarżący"), podkreślając, że podtrzymuje swe stanowisko z pisma z [...] grudnia 2019 r.

Utrzymując w mocy postanowienie PINB z [...] stycznia 2020 r. – przywołanym na wstępie postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. – WWINB, przytoczył treść odnośnych przepisów prawa i wskazał, że zarzuty podnoszone przez skarżącego dotyczą art. 33 pkt 1, 2, 6 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314, ze zm., dalej w skrócie "u.p.e.a."). W związku z tym WWINB wyjaśnił, że:

─ egzekwowany obowiązek wynika z ostatecznej decyzji PINB z [...] listopada 2017 r.; obowiązek istnieje, nie został wykonany w całości lub w części, nie uległ przedawnieniu, wygaśnięciu (pkt 1); nie nastąpiło także odroczenie terminu wykonania obowiązku, nie stwierdzono braku wymagalności obowiązku z innego powodu (pkt 2);

─ PINB wydał upomnienie wzywające H. R.1. i H. R. do wykonania obowiązku, a samo upomnienie zostało odebrane przez zobowiązanych w dniu 8 kwietnia 2019 r.; obowiązek nie został wykonany a zatem organ powiatowy prawidłowo wszczął postępowanie egzekucyjne (pkt 6);

─ zarzut niedoręczenia tytułu wykonawczego pełnomocnikowi zobowiązanego ustanowionemu w toku wcześniejszego postępowania nie może być podstawą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym; przepis art. 33 u.p.e.a. wymienia taksatywnie przyczyny, które mogą być podstawą zarzutów; podniesiony zarzut nie mieści się w katalogu podstaw zarzutów z art. 33 u.p.e.a.

WWINB zaznaczył, że tytuł wykonawczy doręcza się zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. zobowiązanemu. Dopiero od momentu wszczęcia egzekucji można ustanowić pełnomocnika do reprezentowania zobowiązanego w sprawie. Zatem to, iż pełnomocnictwo udzielone w toku wcześniejszego postępowania obejmowało także postępowanie egzekucyjne, nie zwalnia organu z obowiązku przesłania tytułu wykonawczego do zobowiązanego. Dopiero w toku już wszczętego postępowania egzekucyjnego pełnomocnictwo wcześniej udzielone może zostać uwzględnione.

W odniesieniu do zarzutu nieprawidłowego wypełnienia tytułu wykonawczego (pkt 10) – WWINB wskazał, że ustawodawca w art. 27 u.p.e.a. ustanowił katalog enumeratywnie wymienionych elementów, jakie powinien zawierać tytuł wykonawczy, aby na jego podstawie można było wszcząć postępowanie egzekucyjne. W tym kontekście WWINB stwierdził, że wystawiony przez PINB tytuł wykonawczy nie zawiera informacji dotyczących wysłanego do zobowiązanego upomnienia – w części C pkt 5-10 – brak m.in. daty doręczenia upomnienia (naruszenie art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a.). Niemniej jednak nie ulega wątpliwości, że upomnienie takie zostało do skarżącego wysłane i odebrane. Zatem nie można uznać, że zachodzi okoliczność określona w art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.

Skargę na ww. postanowienie WWINB z [...] czerwca 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył H. R., reprezentowany przez r.pr. G. W.

W uzasadnieniu skargi jej autor podkreślił na wstępie, że skarga jest w istocie wyrazem sprzeciwu wobec egzekucji wadliwej decyzji PINB. Podniósł, że: "Skarżący wyjaśnia, że nie wykonał obowiązków określonych w art. 75 ust. 1 Prawa budowlanego (między innymi nie zawiadomił o katastrofie właściwych organów) dlatego, że nie uznał, iż uszkodzenie stodoły na skutek działania sił natury (tu: silnego wiatru) nie jest katastrofą budowlaną". W jego ocenie z wydanych do tej pory orzeczeń nie wynika, kto i kiedy (w jakich okolicznościach) o zdarzeniu zawiadomił organ nadzoru budowlanego (PINB). PINB uznał, że w przedmiotowej sprawie miała miejsce katastrofa budowlana. W takiej sytuacji – zdaniem strony skarżącej – zastosowanie powinny mieć przepisy Rozdziału 7 Prawa budowlanego (art. 73-79), które – w jej ocenie – w wyszczególnionych kwestiach nie zostały dochowane. W dalszej części uzasadnienia wyjaśniono, że skarżący nie odwołał się od decyzji PINB z [...] listopada 2017 r. nakazującej wykonanie robót budowlanych niezbędnych w celu uporządkowania terenu katastrofy budowlanej, gdyż rozumiał ją w ten sposób, że ma tylko uporządkować teren swojej nieruchomości i rozebrać tylko te fragmenty zniszczonych ścian, które mogą stanowić zagrożenie (luźne cegły). Natomiast pozostać mogą te ściany, które nie stanowią zagrożenia i które można będzie wykorzystać przy odbudowie stodoły. O takim uporządkowaniu terenu (wykonaniu prac) skarżący nie poinformował organu przez zapomnienie (w ocenie skarżącego nie była to istotna kwestia). Zdaniem autora skargi, egzekucja była przedwczesna, gdyż nie zakończyło się jeszcze prawomocnie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB z [...] listopada 2017 r. – "Skarżący, z uwagi na naruszenie jego prawa do decydowania o swojej własności oraz braku jakichkolwiek zagrożeń (przez ponad dwa lata nie wydarzyło się nic takiego, co by potwierdziło możliwość powstania jakiegokolwiek zagrożenia) postanowił w dniu [...].03.2020 r. wnieść skargę kasacyjną [od wyroku WSA o sygn. akt VII SA/Wa 2005/19], która oczekuje na rozpoznanie przed NSA".

W odpowiedzi na skargę, WWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wyrokiem z dnia 4 lutego 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1152/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie uznania zarzutów za niezasadne.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że postępowanie, w którym zapadło zaskarżone postanowienie, toczy się w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ówcześnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, z późn. zm.; w skrócie "u.p.e.a."). Jego celem jest wyegzekwowanie obowiązku nałożonego na skarżącego i jego małżonkę ww. decyzją PINB z [...] listopada 2017 r. – a obejmującego "wykonanie poniższych robót budowlanych niezbędnych w celu uporządkowania terenu katastrofy budowlanej: 1. rozbiórce pozostałości zniszczonych ścian 2. usunięcie zdemontowanych elementów oraz zalegających jeszcze w miejscu katastrofy poza jej miejsce 3. wywóz zdemontowanych materiałów do miejsca utylizacji" (k. 17 akt adm. II inst.) – tj. obowiązku o charakterze niepieniężnym podlegającego egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 10 ab initio u.p.e.a.

Sąd za nie sporne w kontrolowanej sprawie uznał to, że ww. decyzja nakładająca obowiązek podlegający egzekucji pozostaje w obrocie prawnym i jest ostateczna. Sama strona skarżąca w uzasadnieniu skargi przyznała, że od tej decyzji się nie odwoływała. Zauważył, że – wbrew sugestiom autora skargi – złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nakładającej egzekwowany obowiązek, a ostatecznie skargi kasacyjnej od wyroku WSA oddalającego skargę na decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności tej decyzji, nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego – już z tego powodu, że takie okoliczności nie mieszczą się w wyczerpującym wyliczeniu przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego zawartym w art. 56 u.p.e.a. – i nie świadczy o przedwczesności egzekucji. Skoro decyzja nakładająca obowiązek pozostaje w obrocie prawnym i ma walor ostateczności, to zarówno wierzyciel, jak i organ egzekucyjny, są zobowiązani do podjęcia działań celem wyegzekwowania wykonania nałożonego obowiązku.

Sąd zgodził się z organem II instancji co do tego, że decyzja nakładająca egzekwowany obowiązek (tu: decyzja PINB z 17 listopada 2017 r.) nie podlega jakiejkolwiek weryfikacji w postępowaniu egzekucyjnym. Postępowanie egzekucyjne nie jest bowiem postępowaniem jurysdykcyjnym rozstrzygającym o materialnoprawnych obowiązkach zobowiązanego. Z powyższych względów wszelkie wywody skargi kwestionujące prawidłowość procedury poprzedzającej wydanie ww. decyzji – tj. m.in. powołanie komisji w niewłaściwym czasie, czy też niewłaściwy skład tej komisji – oraz legalność samej decyzji (jej "ważność") nie mogą być przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie. Uogólniając – zarzuty oraz inne środki odwoławcze przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego (tak trafnie P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2018, uw. 5 do art. 33).

Oceniając legalność prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Sąd zauważył, że PINB w kontrolowanym postępowaniu był zarówno wierzycielem, jak i organem egzekucyjnym. Działając w ramach swych kompetencji kontrolnych dotyczących wykonywania obowiązków wynikających z decyzji wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (ówcześnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, z późn. zm.), PINB przeprowadził w dniu [...] marca 2019 r. kontrolę wykonania przez zobowiązanych obowiązku nałożonego decyzją tego organu z [...] listopada 2017 r. W wyniku tych kontroli organ stwierdził, że obowiązek nie został wykonany. Powyższej okoliczności nie kwestionuje pełnomocnik skarżącego, wyjaśniając jedynie w skardze, że skarżący ww. decyzję rozumiał "w ten sposób, że ma tylko uporządkować teren swojej nieruchomości i rozebrać tylko te fragmenty zniszczonych ścian, które mogą stanowić zagrożenie (luźne cegły). Natomiast pozostać mogą te ściany, które nie stanowią zagrożenia i które można będzie wykorzystać przy odbudowie stodoły". Sąd nie miał wątpliwości, że to wyjaśnienie nie znajduje racjonalnego oparcia w treści przytoczonego wyżej rozstrzygnięcia decyzji PINB z [...] listopada 2017 r. i najpewniej zostało podyktowane wyłącznie względami taktyki procesowej.

Wobec powyższego Sąd uznał, że PINB zasadnie przyjął, że przedmiotowy obowiązek nie został wykonany, i prawidłowo, przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, wystosował do zobowiązanych pisemne upomnienie, o jakim mowa w art. 15 u.p.e.a. Następnie, wobec niezastosowania się przez skarżących do upomnienia, zgodnie z art. 26 § 4 u.p.e.a. wystawił tytuł wykonawczy i na jego podstawie przystąpił do egzekucji, która w myśl art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. została wszczęta z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

H. R. w ustawowym terminie wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazując jako ich podstawę art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6 i 10 u.p.e.a. oraz zarzucając w uzasadnieniu, że pisma w postępowaniu egzekucyjnym powinny być doręczane pełnomocnikowi zobowiązanego, decyzja podlegająca egzekucji jest wadliwa, tytuł wykonawczy nie został prawidłowo wypełniony i że egzekucja jest przedwczesna.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego postanowienia – podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym – wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Sąd odnosząc się do, ogólnikowo sformułowanego, zarzutu "nieprawidłowego wypełnienia tytułu wykonawczego" – czyli, jak można rozumieć, niespełniania przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., stwierdził, że zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonego postanowienia) tytuł wykonawczy zawiera: 1) oznaczenie wierzyciela; 1a) oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2206); 2) wskazanie imienia i nazwiska lub nazwy zobowiązanego i jego adresu, a także PESEL, NIP lub REGON, jeżeli zobowiązany taki numer posiada; 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek; 4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń; 5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej; 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; 7) datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela; 8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie adresu miejsca zamieszkania lub siedziby; 9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz o skutkach wniesienia tego zarzutu nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu; 9a) pouczenie zobowiązanego o przysługującym jego małżonkowi prawie do wniesienia sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym; 10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; 11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych; 12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku; 13) datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1a; 14) datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. g.

W ocenie Sądu, tytuł wykonawczy wystawiony w kontrolowanej sprawie – z [...] grudnia 2019 r. nr [...] – spełnił wymogi nakazane przez przepisy prawa, niezbędne do skutecznego wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Co prawda w tytule tym – jak trafnie zauważył organ II instancji – nie podano daty doręczenia upomnienia (pusta rubryka C.6.), to jednak w świetle przedłożonych Sądowi akt administracyjnych sprawy (k. 19-21 akt II inst.) – jak również okoliczności wyraźnie przyznanych w skardze – nie ulega wątpliwości, iż takie upomnienie zostało wystosowanie i doręczone zobowiązanym. Zatem nie można uznać, że doszło do istotnego naruszenia art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a., które skutecznym mogłoby czynić zarzut z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Sąd podzielił pogląd prawny wyrażony w wyroku WSA z 4 listopada 2015 r. o sygn. akt II SA/Gd 79/15 (CBOSA) – przywołanym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia – zgodnie z którym zarzut braku wskazania daty doręczenia upomnienia w tytule wykonawczym nie wpływa na skuteczność prowadzonej egzekucji, jeżeli sam fakt uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jak i data tego doręczenia, są niewątpliwe (w szczególności znajdują potwierdzenie w materiałach zgromadzonych w aktach sprawy). A bezspornie taka sytuacja wystąpiła w kontrolowanej sprawie.

Sąd wyjaśnił, że trafność przywołanego poglądu prawnego znajduje potwierdzenie w wykładni historycznej i ratio legis wprowadzenia wymogu, o jakim mowa w art. 27 § 1 pkt 12 in principio u.p.e.a. Mianowicie ów pkt 12 został dodany do art. 27 § 1 u.p.e.a. w ramach nowelizacji dokonanej w 2013 r. (mocą ustawy o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych z dnia 11 października 2013 r.; Dz. U. poz. 1289), z jednoczesnym uchyleniem § 3 w art. 27 u.p.e.a., który to przepis dotąd wymagał dołączania przez wierzyciela do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia. Jak z powyższego wynika, omawiana zmiana polegała w istocie na rezygnacji z powinności dołączenia do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia (art. 27 § 3 in principio u.p.e.a.), w zamian za nałożenie na wierzyciela jedynie obowiązku wskazania w tytule daty doręczenia upomnienia (art. 27 § 1 pkt 12 in principio u.p.e.a.). W konsekwencji można uznać, że złożenie do akt sprawy dowodu doręczenia upomnienia de facto "konsumuje" wymóg podania w tytule wykonawczym daty doręczenia.

Tym samym zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Sąd uznał za niezasadny.

Zdaniem Sądu za chybiony należało również uznać zarzut wadliwego, jakoby, doręczenia odpisu tytułu wykonawczego bezpośrednio zobowiązanym, zamiast ustanowionemu przez nich w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikowi.

W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że istnienie (udzielenie) wcześniejszego pełnomocnictwa nie ma znaczenia w kontekście doręczenia tytułu wykonawczego, który musi być doręczony zobowiązanemu, a nie jego pełnomocnikowi. Dopiero po skutecznym wszczęciu czynności egzekucyjnych zobowiązany może ustanowić pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym. Wcześniejsze czynności podejmowane przez wierzyciela oraz organ egzekucyjny (zob. art. 15 § 1, art. 26 § 1, art. 29 § 1 u.p.e.a.) poprzedzają dopiero wszczęcie egzekucji administracyjnej. Na tym etapie ustanowienie pełnomocnika przez zobowiązanego nie jest możliwe (por. wyrok NSA z 14.11.2018 r., I GSK 2270/18, CBOSA).

Odnosząc się natomiast do zarzutów nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), tudzież braku jego wymagalności (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) – bliżej przez skarżącego nie skonkretyzowanych – Sąd w pełni podzielił rozważania organu II instancji oraz powtórzył to, co zostało już wyżej opisane, iż obowiązek egzekwowany w niniejszym postępowaniu wynika z wykonalnej, ostatecznej decyzji administracyjnej, nadal pozostającej w obrocie prawnym. Ponadto nałożony obowiązek nie został wykonany. Samo, ewentualne, błędne zrozumienie przez skarżącego nałożonego obowiązku – który, w ocenie Sądu, został jednak sformułowany dostatecznie precyzyjnie (jako obejmujący w szczególności nakaz rozbiórki "pozostałości zniszczonych ścian", a nie tylko "luźnych cegieł") – nie może skutkować uznaniem, że obowiązek został wykonany, bo zobowiązany – jak twierdzi – usunął luźne elementy zniszczonych ścian (cegły), które stwarzały zagrożenie, a pozostawił te elementy, które – jego zdaniem – "nie stanowiły i nadal nie stanowią żadnego zagrożenia i które mogą być wykorzystane przy odbudowie budynku".

Sąd podkreślił, że zarzucana przez skarżącego wadliwość decyzji nakładającej egzekwowany obowiązek nie może być przedmiotem oceny w postepowaniu egzekucyjnym. Wskazana w tytule wykonawczym (w rubrykach B.2-5) decyzja nakładająca sporny obowiązek – decyzja PINB z [...] listopada 2017 r. – istnieje w obrocie prawnym i ma przymiot ostateczności, i jest wykonalna.

Wobec tego organy obu instancji słusznie uznały za niezasadne zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a.

Za nieuzasadniony, zdaniem Sądu, należało również uznać zarzut niedopuszczalności egzekucji, w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Niedopuszczalność, o jakiej mowa w tym przepisie, dotyczyć może przedmiotowych aspektów egzekucji (np. egzekwowany jest obowiązek o charakterze cywilnym) lub aspektów podmiotowych (np. osoba, wobec której prowadzi się egzekucję, korzysta z immunitetu). Niekiedy tym terminem obejmuje się także sytuację, gdy egzekucja została wszczęta przedwcześnie. W kontrolowanej sprawie żadna z powyższych okoliczności nie wystąpiła. Wprawdzie skarżący w uzasadnieniu zarzutów stwierdził, że egzekucja została wszczęta przedwcześnie, ale z takim stanowiskiem w żadnym stopniu nie można się zgodzić. Decyzja nakładająca obowiązek została wydana w listopadzie 2017 r. i do dnia dzisiejszego nie została wykonana, czego de facto nie kwestionuje strona skarżąca. Natomiast przekonanie strony o wadliwości decyzji nakładającej obowiązek oraz nieskuteczne, przynajmniej jak dotychczas, próby wzruszenia tej decyzji w trybie nieważnościowym, nie mogą skutkować uznaniem, że egzekucja jest prowadzona przedwcześnie. Strona, pomimo rygoru natychmiastowej wykonalności nadanego decyzji, jej nie wykonała, uzasadniając to –w sposób mało wiarygodny – błędnym zrozumieniem treści nałożonego obowiązku (iż nie musi rozebrać ścian w całości, a jedynie usunąć jej luźne elementy). Taka interpretacja decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z jej brzmieniem, z którego jednoznacznie wynika nakaz rozbiórki "pozostałości ścian".

W konsekwencji także zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Sąd ocenił jako niezasadny.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę kasacyjną wniósł H. R. podnosząc zarzuty naruszenia:

1. art. 174 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. tj. naruszenia przepisu: art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na popełnieniu błędu subsumcji;

2. art. 174 pkt 2 tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80, 107 § 3 K.p.a. polegające w istocie na niepełnym i nieprawidłowym ustaleniu i przedstawieniu stanu faktycznego, co niewątpliwie nie tylko mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale w istocie taki wpływ miało;

3. art. 174 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. tj. naruszenia przepisu: art. 76 ust. 1 pkt 1, art. 76 ust. 1 pkt 2, art. 76 ust. 2, art. 78 ust. 1 Prawa budowlanego i art. 108 § 1 K.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. polegające na popełnieniu błędu subsumcji;

4. art. 174 pkt 2 tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c oraz art. 151 P.p.s.a. polegające na nie uchyleniu zaskarżonych orzeczeń (WWINB i GINB) tj. na nie uwzględnieniu skargi pomimo tego, że orzeczenia te nie odpowiadają prawu.

Domagał się uchylenia w całości zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego i rozpoznania sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącego kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez H. R. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest nieistnienie obowiązku. Kwestia ta była przedmiotem oceny Sądu I instancji i stanowisko wyrażone przez ten Sąd należy w pełni podzielić. W obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja, z której wynika nałożony na skarżącego obowiązek, który nie został przez skarżącego kasacyjnie wykonany.

Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. bowiem materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do dokonania ustaleń faktycznych i nie wymagał uzupełnienia. Ocena materiału dowodowego została dokonana prawidłowo i nie nosi cech dowolności. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, które zasadnie zostały zaakceptowane jako prawidłowe przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 76 ust. 1 pkt 1, art. 76 ust. 1 pkt 2, art. 76 ust. 2, art. 78 ust. 1 Prawa budowlanego i art. 108 § 1 K.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. nie mógł być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej. Zarzut naruszenia ww. przepisów w istocie dotyczył decyzji nakładającej na skarżącego kasacyjnie obowiązek podlegający egzekucji. Decyzja ta, jak słusznie wyjaśnił Sąd I instancji, nie podlega kontroli na etapie postępowania egzekucyjnego. Analogicznie ocenić należało również zarzut naruszenia art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c i art. 151 P.p.s.a.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.