Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 820/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 11, art. 18, art. 92a
journal: Dz.U. 2019 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Anna Zapała po rozpoznaniu w dniu 16 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 grudnia 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 505/20 w sprawie ze skargi P.S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od P.S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 22 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 505/20 oddalił skargę P.S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] czerwca 2020 r.

nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Zgodnie z ustaleniami kontroli drogowej samochodu osobowego marki Audi

o nr rej. [...] przeprowadzonej 4 września 2019 r. w Lublinie, kierowca pojazdu, P. S., przewoził zarobkowo dwóch pasażerów, z którymi nie została zawarta żadna umowa w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorcy. Przejazd zamówiono za pomocą aplikacji Bolt, zaś po zakończeniu przewozu jeden

z pasażerów dokonał płatności w wysokości 6 zł. Kwota ta została ściągnięta automatycznie z karty należącej do jednego pasażerów - w ramach aplikacji. Pasażer nie otrzymał żadnego paragonu ani faktury. Skarżący nie wykonywał przewozu jako kierowca zatrudniony na umowę o pracę, zajęcie to było dla niego zajęciem dodatkowym. W toku kontroli nie przedstawił żadnej licencji na wykonywanie transportu drogowego w zakresie przewóz osób. Przewóz odbywał się samochodem osobowym zarejestrowanym na 5 osób. Skarżący w dniu kontroli nie prowadził działalności gospodarczej, w pojeździe nie zainstalowano taksometru ani kasy fiskalnej, jak również brak było oznaczeń charakterystycznych dla taksówek.

Poza tym kierowca nie posiadał badań lekarskich i psychologicznych o braku przeciwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W trakcie kontroli kierowca okazał jedynie prawo jazdy oraz dowód osobisty. Stwierdzono zatem naruszenia opisane w lp. 4.2 załącznika nr 4 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 58, dalej: u.t.d.), to jest wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz w lp.4.3. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, to jest wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.

Lubelski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, w prowadzonym odrębnie postępowaniu, decyzją z [...] listopada 2019 r. nałożył na P.S. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub wymaganej licencji (lp. 1.1 – 12.000 zł) oraz za wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem nie spełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy (lp. 2.11 – 8.000 zł), ograniczając karę, na podstawie art. 92a ust. 1 i 3 u.t.d., do 12.000 zł.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] czerwca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Następnie Lubelski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] listopada 2019 r. nałożył na P.S. karę pieniężną w wysokości 2.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (lp. 4.2 – 1.000 zł) oraz za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (lp. 4.3 – 1.000 zł).

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] czerwca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), skargę wniesioną przez P.S. uznał, że stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy, skarżący 4 września 2019 r. przewoził własnym samochodem osobowym marki Audi, przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą, dwóch pasażerów z ul. Romera 23 na dworzec PKP w Lublinie. Przewóz odbył się za pośrednictwem aplikacji Bolt. Za odbyty kurs otrzymał wynagrodzenie. Pojazd nie był oznakowany jako "Taxi" i nie posiadał innych oznaczeń sugerujących przewóz osób.

W ocenie Sądu pierwszej instancji w dniu kontroli drogowej skarżący wykonywał przewóz okazjonalny w rozumieniu art. 4 pkt 11 u.t.d. we własnym imieniu. Ponosi zatem odpowiedzialność za brak ważnego w dniu kontroli orzeczenia psychologicznego i orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, wymaganych – zgodnie z art. 39j ust. 1 i art.39k ust. 1 w związku z art. 39m u.t.d. – nie tylko od kierowcy zatrudnionego przez przedsiębiorcę lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy, ale także od przedsiębiorcy lub innej osoby osobiście wykonującej przewóz drogowy.

Sąd stwierdził, że organ prawidłowo nałożył na skarżącego karę pieniężną, przewidzianą w przepisach ustawy o transporcie drogowym, bowiem skarżący był podmiotem wykonującym czynności związane z przewozem w rozumieniu tej ustawy, bez ważnych badań lekarskich i psychologicznych. W związku z tym , w ocenie WSA, nie jest uzasadniony zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 6 w związku z lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że odpowiedzialność za popełnienie naruszeń wynikająca z art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d. ma charakter obiektywny. Jest niezależna od winy czy też stopnia zagrożenia wobec osób trzecich, a do jej powstania wystarczy stwierdzenie naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Skarżący jako podmiot wykonujący w dniu kontroli inne czynności związane z przewozem drogowym (przewóz okazjonalny osób) był zobowiązany do przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym i posiadania odpowiednich dokumentów.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 92a ust. 10 u.t.d. Nieposiadanie orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i nieposiadanie orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, nie stanowią jednocześnie naruszenia polegającego na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji.

P.S. zaskarżył opisany wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i rozpoznania skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji, a także zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Ponadto, wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Na podstawie art. art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie:

I prawa materialnego w postaci:

1) niewłaściwego zastosowania art. 4 pkt 1 oraz art. 5 b u.t.d. w związku z lp. 4.2 oraz 4.3. załącznika nr 4 do wyżej wskazanej ustawy, polegające na wymierzeniu Skarżącemu kary w łącznej wysokości 2.000 zł, w sytuacji w której czynności podejmowane przez Skarżącego kasacyjnie nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d. (głównie ze względu na to, że czynności Skarżącego kasacyjnie nie nosiły znamion wykonywania działalności gospodarczej);

2) niewłaściwego zastosowania art. 92 a ust. 1, art. 92a ust. 6 u.t.d. w związku z lp. 4.2. załącznika nr 4 do ustawy polegające na wymierzeniu Skarżącemu kary w wysokości 1.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez Skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d., w związku z czym Skarżący nie był obowiązany do legitymowania się wyżej wskazanym orzeczeniem;

3) niewłaściwego zastosowania art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 6 ustawy o transporcie drogowym w związku z lp. 4.3. załącznika nr 4 do ustawy polegające na wymierzeniu Skarżącemu kary w wysokości 1.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez Skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d. w związku z czym Skarżący nie był obowiązany do legitymowania się w/w orzeczeniem

4) niezastosowania przepisu art. 92a ust 10 u.t.d., w sytuacji, w której za ten sam czyn, stwierdzony jednym protokołem kontroli z 4 września 2019 roku wymierzona została zarówno kara 12.000 zł, na podstawie załącznika nr 3

do wyżej wskazanej ustawy (zgodnie z decyzją z [...] listopada 2019 r.

nr [...]), jak i kara 2.000 zł, w oparciu o załącznik nr 4 do wyżej wskazanej ustawy (zgodnie z decyzją z [...] listopada 2019 roku nr: [...]);

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

5) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz brak odniesienia się do wszystkich wskazanych zarzutów skargi skierowanej do decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] czerwca 2020 roku przejawiający się w braku wyczerpującego ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutu naruszenia art. 7 oraz 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.) w kontekście niepodjęcia wszelkich niezbędnych czynności oraz braku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w szczególności:

a) zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez Skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej;

b) braku zweryfikowania przez organ czy Skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli;

c) zaniechania ustalenia, w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego

z pasażerem, oraz w jaki sposób odbyła się płatność;

d) braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło

do wspólnego przejazdu;

e) poprzez uznanie, że płatność za przejazd miała nastąpić na rzecz Skarżącego, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer. Jednocześnie wskazuję, że w/w naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż WSA w Lublinie pominął podczas rozpoznawania sprawy podniesione wyżej okoliczności, zaś gdyby okoliczności te nie zostały pominięte, rozstrzygnięcie wydane w sprawie mogło być odmienne;

6) art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego przepisów art, 7,1 77 § 1 k.p.a. polegające na niepodjęciu wszelkich niezbędnych czynności oraz braku zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, a w szczególności:

a) zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez Skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej;

b) braku zweryfikowania przez organ czy Skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli;

c) zaniechania ustalenia, w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, oraz w jaki sposób odbyła się płatność;

d) braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu;

e) poprzez uznanie, że płatność za przejazd miała nastąpić na rzecz Skarżącego, a więc przewóz miał charakter odpłatny, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz przeprowadzenie rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi zgodnie z art. 174 p.p.s.a. może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do najdalej idącego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (zarzut II. 5 petitum skargi kasacyjnej). W tym aspekcie przypomnienia przede wszystkim wymaga to, że przez wpływ naruszenia przepisów postępowania, na wynik sprawy, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie, a wydanym w sprawie orzeczeniem. Związek ten, jakkolwiek nie musi być rzeczywisty, to jednak musi uzasadniać istnienie przynajmniej hipotetycznej możliwości odmiennego sposobu orzeczenia przez Sąd pierwszej instancji, co jednak wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na końcowy wynik sprawy, oznaczając tym samym obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia. Strona jest zobowiązana do wskazania dlaczego w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok Sądu pierwszej instancji mógłby być inny. Skoro na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest mowa

o "naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", to nie chodzi o każde (jakiekolwiek) naruszenia przepisów postępowania, lecz o naruszenie kwalifikowane.

Uzasadnienie skargi kasacyjnej w tym zakresie nie spełnia opisanego wyżej wymagania, stanowiąc jedynie polemikę z oceną dokonaną przez WSA w Lublinie i przyjmując wyłącznie hipotetyczne założenie, że wyrok mógłby być inny, gdyby wyjaśniono wskazywane przez stronę okoliczności. Poza tym, że brak jest jakiegokolwiek powiązania owych okoliczności z wpływem na wynik sprawy, to nawet ich "wyjaśnienie" nie mogłoby zmienić wyniku postępowania, gdyż żadnego znaczenia dla wymierzonej kary nie ma np. "brak zweryfikowania przez organ czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli". Formalny status przedsiębiorcy nie ma w tym przypadku jakiegokolwiek znaczenia.

Należy także zauważyć, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu z art. 141 § 4 p.p.s.a. wówczas, gdy uzasadnienie to nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (tak uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39), lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest w ogóle możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. niedopuszczalne jest natomiast formułowanie twierdzeń, które w istocie wskazują na brak przekonania strony argumentami, jakimi posłużył się Sąd pierwszej instancji. Brak przekonania strony skarżącej kasacyjnie o trafności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zajęcie przez Sąd pierwszej instancji stanowiska odmiennego od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza jeszcze, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne, które uzasadniają uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia powołanego przepisu nie można bowiem skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu odnośnie do wykładni, bądź zastosowania prawa (por. np. wyroki NSA z 26 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r. sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r. sygn. akt I GSK 1779/13).

Oceniając pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że z uwagi na ich komplementarny charakter, w istocie tkwiący w próbie zwalczania poczynionych ustaleń faktycznych i dokonanej kwalifikacji prawnej zachowania skarżącego, uzasadnione jest ich łączne rozpoznanie, z punktu widzenia przede wszystkim norm prawa materialnego, znajdujących zastosowanie w sprawie. Odrębnego omówienia wymagać zaś będzie zarzut nr I. 4 petitum skargi kasacyjnej.

Przechodząc do wspomnianej oceny należy stwierdzić, że z punktu widzenia przepisów art. 92a ust. 2 oraz art. 39j i art. 39k w związku z art. 39m u.t.d. oraz lp. 4.2. i 4.3. załącznika nr 4 do tej ustawy, określających znamiona deliktów administracyjnych polegających odpowiednio na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, nie ma podstaw aby twierdzić, że dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (przyjęte następnie przez Sąd pierwszej instancji za podstawę orzekania) nie były wystarczające dla zakwalifikowania zachowania strony, jako wyczerpującego znamiona wymienionych deliktów, w konsekwencji zaś dla przypisania skarżącemu odpowiedzialności za nie i nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

Protokół kontroli, w powiązaniu z innymi dowodami, był wystraczającym dowodem służącym ustaleniu istotnych w sprawie ustaleń, których konieczny zakres wyznaczały powołane przepisy ustawy o transporcie drogowym.

Podkreślenia wymaga, że jeżeli punktem wyjścia dla dokonywanego przez organ administracji ustalenia koniecznego zakresu postępowania wyjaśniającego

w sprawie są normy prawa materialnego, a w istocie rzeczy przyjmowane przez ten organ ich rozumienie, to w świetle wszystkich dotychczas przedstawionych uwag za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że istota kwestii stawianej na gruncie zarzutu

nr II. 6 petitum skargi kasacyjnej nie odnosi się do sfery faktów, lecz do rozumienia regulacji prawnej stanowiącej materialnoprawną podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia oraz jej zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Jeżeli bowiem za fakt należałoby uznać zdarzenie, zjawisko lub sytuację, które miały miejsce, to gdy chodzi

o rozpoznawaną sprawę oraz jej okoliczności, które przyjęte zostały przez WSA za podstawę wyrokowania, za "fakt" w przywołanym tego słowa rozumieniu, należałoby uznać przywołane powyżej i stwierdzone w toku kontroli drogowej fakty. Inną natomiast i sporną w sprawie kwestią jest to, czy w rozumieniu przepisów obowiązującego prawa stanowią one wykonywanie transportu drogowego osób przez osobę, która nie posiadała wymaganych prawem orzeczenia lekarskiego oraz psychologicznego o braku przeciwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, czy też nie, co jest już oceną formułowaną na tym etapie procesu stosowania prawa, który wiąże się z potrzebą przeprowadzenia procesu wymagającego ustalenia źródła rekonstrukcji normy prawnej, klaryfikacji znaczeń, ustalenia ich sensu normatywnego, a następnie kwalifikowania danego faktu (danych faktów) z punktu widzenia konkretnej i adekwatnej normy prawnej oraz ustalenia konsekwencji tejże kwalifikacji.

Zarzut kasacyjny adresowany wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie wyroku (nr II.6 petitum skargi kasacyjnej) nie mógł zostać uznany za zasadny, albowiem ustaleń faktycznych nie można i nie należy mylić z ich prawną oceną, a w rozpoznawanej sprawie nie jest sporne kto, kiedy, na jakiej trasie oraz jakim pojazdem i na czyje zlecenie wykonywał przewóz i czy twierdzenia skarżącego zyskały potwierdzenie w innym materiale dowodowym. Nie może być również sporne to, że strona wykonywała ten przewóz osobiście, a ponadto, że nie posiadała orzeczenia lekarskiego oraz psychologicznego o braku przeciwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.

Okoliczności wykonywania tego przewozu, a w tym kontekście także okoliczności złożenia zlecenia na jego wykonanie, przekonują o zasadności przypisania stronie skarżącej naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz wykonywaniu tego przewozu przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (a mianowicie odpowiednio naruszeń opisanych pod lp. 4.2. oraz lp. 4.3. załącznika nr 4 do u.t.d.).

Wbrew twierdzeniom skarżącego, niezasadny jest w stosunku do powyższego argument wywodzony z treści art. 4 pkt 1 u.t.d., który to przepis prawa definiuje, dla potrzeb stosowania wymienionej ustawy, pojęcie "krajowego transportu drogowego". "Krajowym transportem drogowym" w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym jest podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju [...], przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Warunki podjęcia i wykonywania tak rozumianego "krajowego transportu drogowego" w zakresie przewozu osób określa przepis art. 5b ust. 1 u.t.d., w świetle którego wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym, 2) pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3) taksówką - wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.

Jeżeli, jak wynika z powyższego, wykonywanie przewozu drogowego osób, charakteryzującego się wymienionymi powyżej cechami transportu drogowego, może odbywać się wyłącznie na podstawie odpowiedniej licencji, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że podmiotem wykonującym transport drogowy jest nie tylko ten, kto podejmuje i wykonuje tego rodzaju działalność gospodarczą zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, ale także ten kto faktycznie podejmuje czynności z zakresu transportu drogowego, w przedstawionym powyżej rozumieniu tego pojęcia, chociaż nie dopełnił warunków niezbędnych do legalnego wykonywania tej działalności gospodarczej (por. m.in. wyroki NSA z 4 listopada 2009 r. sygn. akt II GSK 166/09;

20 stycznia 2009 r. sygn. akt II GSK 670/08). Wobec przedmiotu regulacji ustawy o transporcie drogowym oraz wobec celów tej regulacji motywowanych potrzebą ochrony statusu legalnie działających przewoźników, za w pełni uzasadniony należałoby uznać wniosek, że sankcjonowane przepisami wymienionej ustawy wykonywanie transportu drogowego obejmuje swoim zakresem również działania faktyczne polegające na przewozie osób (lub rzeczy), które odpowiadają pojęciu "krajowego transportu drogowego" i które to działania faktyczne nie muszą jednocześnie stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej (por m.in. wyroki NSA z 18 listopada 2022 r. sygn. akt II GSK 1031/19; 3 kwietnia 2019 r. sygn. akt II GSK 701/17; 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 670/08).

Z przedstawionych wyżej względów nie sposób jest twierdzić, że strona skarżąca nie wykonywała krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób

w rozumieniu art. 4 pkt 1 u.t.d., co jak podnosi miałoby sprzeciwiać się przypisaniu jej naruszeń polegających na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego, ani też orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, a w konsekwencji nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej za te naruszenia, a to wobec braku obowiązku legitymowania się tymi orzeczeniami, co miałoby znajdować swoje uzasadnienie w twierdzeniu, że nie prowadzi ona przecież żadnej działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego.

Ujawniona w toku kontroli działalność skarżącego nosiła cechy zorganizowanej i planowanej aktywności gospodarczej, a rodzaj, właściwość oraz istota podejmowanych w jej ramach działań i czynności odpowiadały wykonywaniu przewozu drogowego osób i nie ma znaczenia, czy formalnie miał on status przedsiębiorcy, czy go nie miał. Działalność strony miała niewątpliwie zorganizowany charakter, gdyż w sprawie istnieje środek transportu umożliwiający świadczenie usługi przewozu osób, stwierdzono funkcjonowanie aplikacji służącej kojarzeniu klientów z przewoźnikiem i tym samym zamawianie usługi przewozu (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-434/15), a także zarobkowy charakter świadczonych usług. Nie jest więc zasadne założenie, że zamawiając usługę przewozu przy wykorzystaniu aplikacji, zamawiający nie liczył się z obowiązkiem zapłaty za zamówiony i zlecony przewóz, a przyjmujący zamówienie, że przewóz ten miałby wykonać nieodpłatnie, to jest bez wynagrodzenia, którego moment (chwila) uiszczenia, został pozostawiony woli stron, zawartej we wskazany powyżej sposób, konsensualnej i odpłatnej umowy przewozu. Nie ma przy tym znaczenia w jaki sposób (pośrednio), następowała zapłata wynagrodzenia skarżącemu, gdyż jest to tylko sposób uregulowania przepływów pieniężnych, który nie niweczy odpłatnego i zorganizowanego świadczenia usług przez stronę skarżącą.

W związku z tym należy stwierdzić, że okoliczności towarzyszące zawarciu umowy przewozu (zamówieniu usługi przewozu) przy wykorzystaniu funkcjonalności aplikacji, która kojarząc usługobiorcę z usługodawcą oraz informując o przewidywanej cenie za usługę, siłą rzeczy determinowała także sposób oraz termin zapłaty za jej wykonanie, w żadnym stopniu, ani też zakresie nie sprzeciwiały się temu, aby ujawnioną w toku kontroli drogowej działalność strony uznać, za wykonywanie krajowego transportu drogowego osób, w rozumieniu art. 4 pkt 1 u.t.d.

W konsekwencji, wobec przyjętych za podstawę wyrokowania w sprawie ustaleń faktycznych, których skarżący kasacyjnie skutecznie nie podważył, a z których wynika, że ujawniony w toku kontroli okazjonalny przewóz osób był wykonywany przez stronę osobiście, uzasadniony jest wniosek, że wykonywanie tego przewozu musiało również czynić zadość temu warunkowi koniecznemu, który wynika z art. 39m u.t.d. Przepis ten stanowi bowiem, że wymagania, o których mowa w art. 39a-39l, a więc m.in. wymagania posiadania badań lekarskich oraz psychologicznych kierowców wykonujących przewóz drogowy w zakresie braku przeciwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (odpowiednio art. 39j oraz art. 39k u.t.d.), stosuje się odpowiednio do przedsiębiorcy lub innej osoby osobiście wykonującej przewóz drogowy. Jeżeli zatem ujawniona w toku kontroli drogowej działalność strony nosiła wszystkie cechy wykonywania krajowego transportu drogowego osób (okazjonalnego przewozu osób), to niesporny fakt osobistego wykonywania przewozu drogowego osób nie mógł pozostawać bez wpływu na wniosek, że jego wykonywanie przez osobę (kierowcę) nieposiadającą wymaganych badań (orzeczeń) lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, należało kwalifikować jako naruszenie prawa wyczerpujące znamiona deliktów administracyjnych, o których jest mowa w lp. 4.2. i 4.3. załącznika nr 4 do u.t.d.

Niezrozumiałe natomiast jest stawianie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia 92a ust. 1 u.t.d., gdyż przepis ten nie był rozpoznawanej sprawie powoływany ani analizowany jako podstawa odpowiedzialności skarżącego, nie mógł zatem zostać naruszony przez organy i WSA (zarzut I 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 92a ust. 10 u.t.d. należy podkreślić, że prawidłowe rozumienie pojęcia "czynu" wymaga uwzględnienia znamion poszczególnych naruszeń określonych w załączniku nr 3 i 4 do ustawy o transporcie drogowym, przy założeniu, że ich źródłem jest jedno zachowanie (zdarzenie). Tym samym odstąpienie od ukarania na podstawie załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym w sytuacji procesowej, w której istnieje równoczesne ukaranie za popełnienie czynu sprecyzowanego w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, wymaga uznania swoistej jednorodzajowości obu zachowań i podstaw ukarania. Brak karania za czyn opisany w załączniku nr 4 do ustawy o transporcie drogowym uwarunkowany jest zatem sytuacją, że to samo zachowanie wypełnia zarówno znamiona naruszenia określonego w którejś z pozycji załącznika nr 3 jak i z załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym Istotna jest więc "prawna tożsamość" naruszeń.

W rozpoznawanej sprawie stwierdzono naruszenia polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (Ip. 4.2 załącznika nr 4 do u.t.d.) oraz wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (Ip. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d.), natomiast w sprawie, w której Lubelski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję z [...] listopada 2019 r. nr [...] naruszenia polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji (lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d.) oraz wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b (lp. 2.11 załącznika nr 3). Pomimo więc, że naruszenia zostały ujawnione w trakcie jednej kontroli, to nie może być mowy o tożsamości ujawnionych naruszeń z załącznika nr 3 i 4 do ustawy o transporcie drogowym w rozumieniu art. 92a ust. 10 u.t.d. W związku z tym wyłączenie z tego przepisu nie mogło mieć w rozpoznawanej sprawie miejsca.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).