Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 814/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zq ust. 8,  art. 31 zo ust. 1, art 31 zo ust. 4 oraz ust. 2b. pkt 2 , art. 31 zo,
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art.83 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: art. 138 § 1 pkt 2, art. 15, art. 138 ,
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych(dalej: "Zakład") utrzymał w mocy decyzję z [...] czerwca 2020r. sygnatura sprawy: [...] odmawiającą M. B. (dalej: "Skarżąca") prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne należnych za okres od marca 2020 do maja 2020r.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Skarżąca dnia [...] maja 2020 r. złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązkowego opłacenia należności z tytułu składek za okres marzec, kwiecień, maj 2020 r. na ubezpieczenie społeczne za osoby ubezpieczone.

Decyzją z dnia [...].06.2021 r. Zakład na podstawie art. 31zq ust.7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz. U. z 2020r. poz. 1842, ze zm., dalej: "ustawa o COVID-19") w zw. z art.83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266, ze zm., dalej: "u.s.u.s.") odmówił M. B. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 do maja 2020 r.

Organ wskazał, że według danych zaewidencjonowanych na koncie M. B. Zakład na dzień [...] lutego 2020 r. potwierdził zgłoszenie osoby współpracującej do ubezpieczenia zdrowotnego natomiast M. B. jako płatnik została zwolniona z opłacania składek (inne ustawodawstwo) stąd brak jest podstawy do zwolnienia z opłacania składek. Wobec braku dodatkowych wyjaśnień Zakład odmówił zwolnienia z opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 do maja 2020 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...]11.2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.) (dalej K.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19 utrzymał w mocy decyzję z [...] czerwca 2020r. sygnatura sprawy: [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 do maja 2020r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca wniosła o zmianę decyzji i przyznanie prawa do zwolnienia z opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Organ wydający decyzję powołuje się na art. 31 zo ust. 1 ustawy o COVID- 19. Zdaniem Skarżącej jej sytuację lepiej opisuje art 31 zo ust. 4 ustawy o COVID-19.

W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie i wskazał, że ubezpieczona na dzień [...] lutego 2020 r. nie podlegała polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych i nie miała obowiązku zapłaty składek za marzec - maj 2020 r. na własne ubezpieczenia społeczne ani ubezpieczenie zdrowotne. Nie zgłaszała też do ubezpieczeń społecznych żadnej innej osoby. Osoba współpracująca była zgłoszona wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego i składki te za osobę zostały opłacone. W przypadku Skarżącej nie może znaleźć zastosowania powoływany w skardze art. 31zo ust. 2b pkt 2 ustawy o COVID-19.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 kwietnia 2020r. sygn. akt I SA/Sz66/22 uchylił zaskarżoną decyzję z [...]11. 2020r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż organ rentowy naruszył art. 15 k.p.a. i wynikającą z niego zasadę dwuinstancyjności postępowania oraz art. 138 k.p.a. poprzez wydanie decyzji reformatoryjnej zamiast kasacyjnej, w sytuacji, gdy ustalono w postępowaniu odwoławczym szerszy zakres należności, których zwolnienie z obowiązku zapłaty miałoby dotyczyć. W ocenie Sądu niedopuszczalne jest, aby decyzja pierwszoinstancyjna dotyczyła składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres marzec - maj 2020r, a decyzja organu odwoławczego - nieopłaconych należności z tytułu składek za ten okres.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Zakład wskazał, że z analizy akt sprawy wynika, iż w okresie od [...] lutego 2020r. do [...] sierpnia 2020r. nie podlegała Skarżąca ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na fakt, iż podlegała niemieckiemu ustawodawstwu. Z dokumentacji zaewidencjonowanej na koncie płatnika wynika, iż została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego osoba współpracująca. Na dzień [...] lutego 2020r. nie odnotowano na koncie płatnika zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych osób ubezpieczonych oraz naliczonych należnych składek na ubezpieczenia społeczne za ww. miesiące. Zarówno zgłoszenie do ubezpieczeń jak i naliczone należne składki dotyczą tylko ubezpieczenia zdrowotnego.

Dalej Zakład wskazał, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony za ten okres jako płatnik składek: ,

przed dniem [...] lutego 2020 r. i na dzień [...] lutego 2020 r.,

w okresie od dnia [...] lutego 2020 r. do dnia [...] lutego 2020 r. i na dzień [...] marca 2020 r.,

w okresie od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] marca 2020 r. i na dzień [...] kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 50 osób.

W związku z tym, że osoba współpracująca nie była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych, a jedynie tylko do ubezpieczenia zdrowotnego, nie przysługuje Pani zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Z analizy konta płatnika, wynika, iż powyższe składki na ubezpieczenie zdrowotne zostały opłacone.

Podsumowując Zakład wskazał, że przedmiotem rozpatrywanej sprawy było ustalenie prawa do zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne należnych za osobę współpracującą za miesiące od marca 2020r. do maja 2020r. Jednak z uwagi na brak zgłoszonych osób ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych na [...] lutego 2020 r., warunek nie został spełniony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca wniosła o zmianę decyzji i przyznanie prawa do zwolnienia z opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Organ wydający decyzję nadal powołując się na art. 31 zo ust. 1 ustawy o COVID-19. Skarżąca nadal utrzymuje, iż jej sytuację lepiej opisuje art 31 zo ust. 4 oraz ust. 2b. pkt 2 wyżej wymienionej ustawy. Zgodnie z art. 31 zo o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, ust. 4 mówi, że w przypadku osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, osoby z nią współpracującej przedsiębiorcy, o którym mowa w ust. 2b i osoby duchownej zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej ją najniższej podstawy wymiaru tych składek. Osoba współpracująca, która współpracuje ze mną ma opłacaną składkę zdrowotną od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek, więc spełniam ten warunek.

W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje:

Zgodnie z przepisami art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie należy odnieść się do terminów, w których Skarżąca dokonała poszczególnych czynności faktycznych.

Jak wynika z akt sprawy, wniosek Skarżącej o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dotyczy okresu od marca 2020 r. do maja 2020r.

Na dzień [...] lutego 2020 r. Zakład nie stwierdził w danych zaewidencjonowanych na koncie płatnika, osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19, na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem [...] lutego 2020 r. i na dzień [...] lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia [...] lutego 2020 r. do dnia [...] lutego 2020 r. i na dzień [...] marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] marca 2020 r. i na dzień [...] kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Zauważyć zatem należy, że konstrukcja przepisu art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19 wskazuje na złożony charakter przepisu, z którego można wyinterpretować normę prawną właściwą dla danego okresu i deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres. Przepis w pierwszej jego części dotyczy trzech okresów rozliczeniowych od marca 2020 r. do maja 2020 r., natomiast poszczególne punkty odnoszą się do każdego z okresów z osobna tj. zarówno pod względem zgłoszenia jako płatnika składek oraz do zgłoszenia ubezpieczonych.

W przeciwnym wypadku, wymóg dotyczący zgłoszenia Skarżącej jako płatnika składek zawarty byłby w pierwszej części przepisu, jeszcze przed wskazaną numeracją.

Interpretacja przepisu dokonana przez Zakład wskazuje, że Zakład wymóg zgłoszenia "przed dniem [...] lutego 2020 r." zastosował do każdego z następnych okresów rozliczeniowych, wymienionych w poszczególnych punktach, gdy tymczasem w każdym kolejnym punkcie ustawodawca powołał już inne okresy dotyczące wymogu zgłoszenia Skarżącej jako płatnika.

Odczytując poprawnie ww. przepis, należy przyjąć, że:

1) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za marzec 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem [...] lutego 2020 r. i na dzień [...] lutego 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych;

2) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za kwiecień 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia [...] lutego 2020 r. do dnia [...] lutego 2020 r. i na dzień [...] marca 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych;

3) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za maj 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] marca 2020 r. i na dzień [...] kwietnia 2020r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Rozważenia zatem wymaga przez Zakład każdej z opisanych wyżej sytuacji w odniesieniu do obowiązku i jego wypełnienia do poszczególnych okresów za które o zwolnienie z opłacania składek wnioskuje Skarżąca. Konstatacja Zakładu winna także znaleźć swoje odzwierciedlenie w zgromadzonych w aktach administracyjnych dokumentach – wydrukach z powoływanej ewidencji.

Tymczasem Zakład rozważył jedynie stan faktyczny w oparciu o jedyną datę [...] luty 2020 r., co stoi w oczywistej sprzeczności z zakresem czasowym żądania wniosku o umorzenie należności i dyspozycją art. 31 zo ustawy o COVID-19. Zauważyć też należy, że w aktach administracyjnych brak jest dokumentacji z której wynikałyby powoływane przez Zakład okoliczności na dzień [...] luty 2020 r.

Tym samym, przedwczesna jest odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec kwiecień, maj 2020 r.

Ponownie rozpoznając sprawę Zakład rozważy przesłanki do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec kwiecień, maj 2020 r. i udokumentuje dokonane ustalenia. W uzasadnieniu decyzji Zakład odniesie się także do argumentacji Skarżącej opartej na zapisach art. 31 zo ust. 4 oraz ust. 2b pkt 2 ustawy o COVID-19.

Wobec powyższych rozważań, Sąd uznał, że Zakład naruszył przepisy postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.