Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 60/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 92a,  art. 92b,  art. 92c,
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Nikiforów Asesor WSA Dominik Dymitruk Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 lipca 2024 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 listopada 2023 r. nr BP.501.1836.2023.2367.GR4.485116 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr WITD.DI.0152.IV185/38/23 z dnia 12 lipca 2023 r. ; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi E. K. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą D. z/s w G. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 28 listopada 2023 r. nr BP.501.1836.2023.2367.GR4.485116 - wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dale: k.p.a.), art. 4 pkt 22, art. 7a, art. 14, art. 92a ust. 1, art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 180 ze zm., dalej uotd), Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do uotd; art. 32, art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.Urz. UE L 60 z 28.02.2014, str. 1, dalej: rozporządzenie nr 165/2014); art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1054 z dnia 15 lipca 2020r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 w odniesieniu do minimalnych wymogów dotyczących maksymalnego dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu, minimalnych przerw oraz dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 165/2014 w odniesieniu do określania położenia za pomocą tachografów (Dz. Urz. UE L Nr 249, str. 1) - utrzymująca w mocy decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji, OWITD) z dnia 12 lipca 2023 r. nr WITD.DI.0152.IV0185/38/23 o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł.

Organ I instancji nakładając karę pieniężną wskazał, że przeprowadzono kontrolę drogową w dniu 18 maja 2023 r. na punkcie kontroli droga ekspresowa [...] - MOP M., samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] , którym kierował P. W. Pojazdem wykonywano krajowy przewóz drogowy rzeczy z miejscowości G. do miejscowości S.

W wyniku kontroli stwierdzono – naruszenie kwalifikowane jako niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi

Powyższe wynikało z analizy danych cyfrowych zawartych w urządzeniu rejestrującym pojazdu marki [...], gdzie stwierdzono że w dniach: - 22-04-2023 05:37:00 22-04-2023 06:51:00 dokonywana była jazda bez prawidłowej karty kierowcy przez 1 h 8min (66 km, 58,24 km/h); - 24-04-2023 0:26:00 24-04-2023 10:44:00 jazda bez prawidłowej karty kierowcy przez 18rain (12 km, 40 kin/h); -27-042023 08:19:00 27-04-2023 11:10:00 jazda bez prawidłowej karty kierowcy przez 38min (26 km, 41,05 km/h); -28-04-2023 08:06:00 28-04-2023 09:19:00 jazda bez prawidłowej karty kierowcy przez 24min (4 km, 10 km/h); - 04-05-2023 22:04:00 04-05-2023 23:59:00 jazda bez prawidłowej karty kierowcy przez 1h 44min (89 km, 51,35 km/h); - 05-05-2023 22:26:00 05-05-2023 23:44:00 jazda bez prawidłowej karty kierowcy przez 1h 8min (59 km, 52,06 km/h); -09-05-2023 20:49:00 09-05-2023 22:46:00 jazda bez prawidłowej karty kierowcy przez lh45min(88 km, 50,29 km/h); - 10-05-2023 22:38:00 11-05-2023 00:08:00 jazda bez prawidłowej karty kierowcy przez lh 17min (66 km, 51,43 km/h); - 17-05-2023 15:22:00 18-05-2023 00:17:00 jazda bez prawidłowej karty kierowcy przez 1h 48min (89,53 km, 49,74 km/h).

Kontrolowany kierowca oświadczył że nie wie kto wykonywał przejazdy bez karty w tachografie, po zakończeniu swojej pracy zostawia pojazd na bazie przedsiębiorstwa. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli.

Organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję i stwierdził naruszenia lp. 6.2.1. zał. nr 3 uotd. Jako nie dające podstaw do umorzenia postępowania ocenił organ wyjaśnienia strony i przedłożone dowody, że sporne przejazdy bez ważnej karty w tachografie wykonywał mąż właścicielki S. K. wykorzystując funkcję OUT w ramach przejazdów technicznych (serwis, tankowanie, przeglądy) oraz w celach niehandlowych.

W wyniku odwołania strony organ II instancji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, że okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości, co do zasadności nałożenia kary. Nie zgodził się organ z twierdzeniem strony, że naruszenie nie może być kwalifikowane do lp. 6.2.1. zał. nr 3 uotd. Według organu odwoławczego opis naruszenia zawarty w protokole oraz potwierdzony poprzez ponowną analizę materiału dowodowego, z uwzględnieniem danych cyfrowych z urządzenia rejestrującego jednoznacznie potwierdza, że w sprawie doszło do niewłaściwej obsługi tachografu poprzez rozpoczęcie jazdy bez załogowanej karty kierowcy, co przełożyło się na nierejestrowanie na karcie danych dotyczących aktywności kierowcy, prędkości pojazdu oraz przebytej drogi. Nie zgodził się organ ze stroną, że sam fakt jazdy na funkcji OUT wskazuje na wyłączenie przejazdu z obowiązku stosowania tachografu. Wskazał GITD, że podmiot korzystający z funkcji OUT, również w sytuacji braku karty kierowcy, powinien każdorazowo posiadać dowód potwierdzający możliwość nierejestrowania parametrów na tachografie - dopiero w takim przypadku można stwierdzić, że dany przejazd na funkcji OUT realizowany był w sposób prawidłowy. A w sprawie przedłożone faktury mające potwierdzać prawidłowość użycia funkcji OUT, tj. z 26.04.2023 r., 27.04.2023 r. oraz 05.05.2023 r. są niewystarczające i niespójne, ponieważ w kontrolowanym okresie było dziewięć przejazdów bez zalogowanej karty, w dniach: 22.04, 24.04, 27.04, 28.04, 04.05, 05.05, 09.05, 10.05, 17.05.2023 r., a strona przedłożyła faktury dotycząc dwóch z ww. dni. Zdaniem organów nie dostarczono dowodów dających podstawę do zwolnienia z odpowiedzialności za naruszenie lp. 6.2.1 za pozostałe dni. Organ odwoławczy nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania ani podstaw do zastosowania art. 92b oraz art. 92c uotd.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie:

1) art. 6 k.p.a. i wynikającej z art. 7 Konstytucji RP zasady działania organów na podstawie przepisów prawa i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez pominięcie dyrektyw wykładni celowościowej i funkcjonalnej przepisów ustawy o transporcie drogowym,

2) art. 107 § 1 k.p.a. nakładającego na organ administracji publicznej obowiązek zawarcia w uzasadnieniu decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego odzwierciedlającego racje decyzyjne i tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego,

3) art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014 i Ip. 6.2.1. załącznika nr 3 uotd przez jego błędne zastosowanie, skutkujące nałożeniem kary przy stanie faktycznym niewypełniającym dyspozycji tego przepisu,

4) Ip. 6.2.1 - załącznika 3 do uotd w zw. z art. 92a ust 1 i 7 u.td., art. 35 rozporządzenia nr 165/2014 oraz art 7a k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym zakwalifikowaniu niehandlowego przejazdu bez włożonej karty jako czyn wskazany w Ip. 6.2.1 - załącznika 3 do uotd, tj. niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, a nie czyn wskazany w Ip. 6.3.19 - załącznika 3 do uotd,

5) art. 92a ust. 3 pkt 2 uotd oraz Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 uotd, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, skutkujące usankcjonowaniem przejazdów, wyłączonych spod regulacji przepisów rozporządzenia 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15.03.2006 r., z jednoczesnym deficytem ustalenia przez organ charakteru przewozu i celu przejazdu oraz tego kto przedmiotowy przejazd wykonywał w sytuacji, kiedy określona w protokole kontroli aktywność nie pozostawała w bezpośrednim związku z wykonywaniem przewozu drogowego, o którym jest mowa w art. 4 rozporządzenia 561/2006,

6) przepisów postępowania, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i niewydanie decyzji w oparciu o całokształt okoliczności sprawy a także przez orzekanie bez kierowania się zasadą słuszności interesu strony oraz przepisami k.p.a. art. 7a § 1 i art. 81a, które nakazują rozstrzygać wątpliwości, co do stanu faktycznego lub wątpliwości prawnych na korzyść strony postępowania

W uzasadnieniu skargi argumentowała strona, że sporne przejazdy były niehandlowe, realizowane przez właściciela pojazdu w celu nie związanym z usługą transportową, który nie może włożyć karty kierowcy do tachografu, której nie posiada i który nie ma obowiązku użytkować urządzenia rejestrującego i przestrzegać przepisów o czasie pracy kierowców. Temu służą dodane w tzw. Pakiecie Mobilności przewozy niehandlowe. Natomiast organ nie wyjaśnił czy nierejestrowanie aktywności takiego kierowcy stanowi naruszenie przepisu 6.2.1 załącznika nr 3 uotd. Zdaniem strony wskazane przez organ przepisy dotyczą kierowców zawodowych, wykonujących przewozy drogowe o jakich jest mowa w art. 4 rozporządzenia nr 561/2006. Dalej strona wskazała, że stwierdzone nieprawidłowości zostały wadliwie zakwalifikowane jako naruszenie lp. 6.2.1. zał. nr 3 uotd i powołała się na orzecznictw sądów administracyjnych. Wskazała strona, że stwierdzone naruszenie dotyczy sytuacji opisanych w punkcie 6.3 załącznika nr 3 uotd odnoszących się do "Naruszenia zasad i warunków użytkowania tachografu", za które ustawodawca przewidziała kary pieniężne w wysokości od 50 zł do 3000 zł. Ponadto, że kwalifikowanie do Ip. 6.2.1 załącznika do uotd naruszenia art. 34 rozporządzenia 561/2006 jest nieprawidłowe.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, przy czym nie wszystkie zarzuty skargi są uzasadnione.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Jako naruszające przepisy ocenił Sąd wymierzenie w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami kary z lp. 6.2.1. zał nr 3 uotd za naruszenie w postaci niewłaściwej obsługi lub odłączenia homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.

Wbrew jednak zarzutom skargi, Sąd dokonując kontroli legalności decyzji nie znalazł podstaw dla zakwestionowania stanowiska organów, że w sprawie wystąpiły naruszenia w postaci wykonywania przejazdów bez zalogowanej karty kierowcy, a strona nie wykazała, że uzasadnione było uruchomienie trybu out, który nie wymaga użycia karty kierowcy. Strona jako uzasadnienie trybu out podała jazdy techniczne, dotyczące tankowania pojazdu, przeglądy, wizyty w serwisie. Nieprawidłowa jest natomiast zdaniem Sądu kwalifikacja stwierdzonych naruszeń jako naruszeń z lp. 6.2.1. zał. nr 3 uotd.

W art. 1 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U. UE L z 201 r. poz. 60, s. 1; dalej: rozporządzenie nr 165/2014), że określono obowiązki i wymogi w odniesieniu do budowy, instalacji, użytkowania, sprawdzania i kontrolowania tachografów stosowanych w transporcie drogowym w celu weryfikacji zgodności z rozporządzeniem 561/2006 dyrektywą 2002/15/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywą Rady 92/6/EWG, a tachografy muszą spełniać wymogi niniejszego rozporządzenia pod względem budowy, instalacji, użytkowania i sprawdzania.

W art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014 wskazano, że tachografy są instalowane i użytkowane w pojazdach zarejestrowanych w państwie członkowskim używanych do przewozu drogowego osób lub rzeczy oraz do których zastosowanie ma rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1; dalej: rozporządzenie nr 561/2006). Na mocy art. 4 ust. 2 tiret pierwsze tachografy i karty do tachografu spełniają m.in wymogi, że rejestrują dokładne i wiarygodne dane dotyczące kierowcy, czynności kierowcy oraz pojazdu.

Art. 32 rozporządzenia nr 165/2014 w ust. 1 nakłada na przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowców obowiązek zapewnienia poprawnego działania i właściwego użytkowania tachografów i kart kierowcy. Przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy stosujący tachografy analogowe zapewniają ich poprawne działanie i prawidłowe stosowanie wykresówek. Tachografy cyfrowe nie mogą być ustawione w sposób powodujący automatyczne przełączanie się na konkretną kategorię czynności po wyłączeniu silnika lub zapłonu pojazdu, chyba że kierowca ma w dalszym ciągu możliwość ręcznego wyboru odpowiedniej kategorii czynności (ust. 2). Zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach (ust. 3).

Zgodnie natomiast z art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014 kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona. Dalsze jednostki redakcyjne art. 34 (ust. 2-7) rozporządzenia 165/2014 doprecyzowują obowiązki kierowcy co do używania kart kierowcy lub wykresówek, w tym: zapewniają zgodność czasu zapisywanego na wykresówce z czasem urzędowym/oficjalnym kraju rejestracji pojazdu (ust. 5 lit. a), obsługują przełączniki umożliwiające osobną i wyraźną rejestrację następujących okresów pracy, gotowości do pracy, przerw i odpoczynku - pod określonymi symbolami (ust. 5 lit. b) oraz nakładają obowiązek wprowadzenia w tachografie cyfrowym symboli państw, w których rozpoczyna i kończy dzienny okres pracy (ust. 7).

Pojęcie przewozu drogowego jest zdefiniowane w art. 4 lit. a) rozporządzenia nr 561/2006, który przewiduje, że przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy.

W art. 2 rozporządzenia nr 561/2006 wskazano zakres zastosowania rozporządzenia - ma zastosowanie do przewozu drogowego (osób i rzeczy). natomiast w art. 3 wskazane są wyjątki, tj. sytuacje w których rozporządzenie to nie ma zastosowania do przewozu drogowego.

Jednym z wyjątków jest sytuacja ( na taką powołuje się strona w sprawie), jest z art. 3 lit. g rozporządzenia nr 561/2006, zgodnie z którym rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozu drogowego pojazdami poddawanymi próbom drogowym do celów rozwoju technicznego lub w ramach napraw albo konserwacji oraz pojazdami nowymi lub przebudowanymi, które nie zostały jeszcze dopuszczone do ruchu.

W sprawie, co potwierdzają akta, pojazdem marki [...] o nr [...] wykonywane były przejazdy bez zalogowanej karty kierowcy w okresach: od godz. 05:37 do godz. 06:51 w dniu 22.04.2023 r. wykonując 66 km, od godz. 10:26 do godz. 10:44 w dniu 24.04.2023 r. wykonując 12 km, od godz. 08:19 do godz. 11:10 w dniu 27.04.2023 r. wykonując 26 km, od godz. 08:06 do godz. 09:19 w dniu 28.04.2023 r. wykonując 4 km, od godz. 22:04 do godz. 23:59 w dniu 04.05.2023 r. wykonując 89 km, od godz. 22:26 do godz. 23:44 w dniu 05.05.2023 r. wykonując 59 km, od godz. 20:49 do godz. 22:46 w dniu 09.05.2023 r. wykonując 88 km, od godz. 22:38 w dniu 10.05.2023 r. do godz. 00:08 w dniu 11.05.2023 r. wykonując 66 km oraz od godz. 15:22 w dniu 17.05.2023 r. do godz. 00:17 w dniu 18.05.2023 r. wykonując 89,5 km.

Strona powyższe przejazdy bez użycia karty kierowcy uzasadniała użyciem funkcji out z uwagi na jazdy techniczne, dotyczące tankowania pojazdu, przeglądu, wizyty w serwisie. Na dowód takich okoliczności przedłożyła trzy faktury z dnia 26.04.2023 r., 27.04.2023 r. oraz 05.05.2023 r.

Sąd jako uzasadnione ocenia stanowisko organów, że tylko dwie z przedłożonych faktur pokrywają się z datami stwierdzonych naruszeń, pozostała dotyczy innego dnia. A zatem słusznie stwierdził organ, że strona nie wykazała, aby wszystkie sporne przejazdy dokonywane były w trybie funkcji out na tachografie i rzeczywiście stanowiły przejazdy zwalniające stronę z obowiązków wynikających z powołanych rozporządzeń i uotd. Strona miała przy tym zapewniony czynny udział w postępowaniu.

Tym samym wykonywane przez stronę przewozy podlegały obowiązkom wynikającym z powołanych przepisów, co oznacza, że kierowca miał obowiązek stosować kartę kierowcy. Prawidłowo więc organy stwierdziły, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów o stosowaniu tachografów.

Nie podziela natomiast Sąd stanowiska organów odnośnie kwalifikacji naruszenia. Wykonywanie przewozu bez włożonej karty kierowcy nie może być kwalifikowane do naruszeń lp. 6.2. załącznika nr 3 do u.t.d., w tym do lp. 6.2.1., które z zasady wymaga ingerencji w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf.

W załączniku nr 3 uotd w I.p. 6.2. zawarte są naruszenie zatytułowane "Wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf". W zakresie ww. naruszeń zostały umieszczone dwie pozycje o lp. 6.2.1. i 6.2.2. Lp. 6.2.1. (przyjęta w sprawie) obejmuje naruszenie polegające na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkującego nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.

Dalej wskazać należy, że rubryka nr 4 załącznika nr 3 uotd zawiera numer grupy naruszeń zawartych w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U.UE.L.2016.74.8, dalej: rozporządzenie nr 2016/403).

Naruszenie z lp. 6.2.1. zał. nr 3 uotd przyporządkowane zostało w uotd do grupy nr 2.8 załącznika I do rozporządzenia nr 2016/403. Grupa naruszeń w 2.8. załącznika I do rozporządzenia nr 2016/403 odnosi się do naruszenia przepisów art. 32 ust. 1 i art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014, które dotyczą właściwego użytkowania tachografów i kart kierowcy. Pod nr 2.8 załącznika I do rozporządzenia nr 2016/403 jest zamieszczony rodzaj naruszenia – niewłaściwe użytkowanie tachografu (np.: niewłaściwe stosowanie w sposób świadomy, dobrowolny lub pod przymusem, brak instrukcji dotyczących właściwego użytkowania, itd.)

Natomiast tytuł pozycji zał. nr 3 uotd lp. 6.2 dotyczy naruszeń polegających na wykonywaniu przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf.

Zauważa Sąd, że naruszenie polegające na ingerencji w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf musi wynikać z działania strony, tj. podjęcia przez przedsiębiorcę lub kierowcę czynności skutkujących nieprawidłowym działaniem tachografu lub bezpośrednio wpływających na zapis danych rejestrowanych przez tachograf. Zatem z tego typu naruszeniem będziemy mieli do czynienia w sytuacji podjęcia czynności, które oddziałują bezpośrednio na tachograf, a nie zaś w przypadku bezczynności, czyli braku jakiegokolwiek działania ze strony kierowcy lub innej osoby. Ingerencja w prawidłowość działania tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf oznacza zatem oddziaływanie na to urządzenie, a nie brak jakiegokolwiek działania – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Wniosek taki wypływa z treści tytułu działu opisującego naruszenia objęte Ip. 6.2. załącznika nr 3 do u.t.d. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 289/20 – publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).

W ocenie Sądu l.p. 6.2.1. zał. nr 3 uotd nie obejmuje wszystkich zdarzeń skutkujących rejestracją niepełnych danych związanych z aktywnością kierowcy, a jedynie tych, które są związane/są następstwem ingerencji w urządzenie rejestrujące dane.

Zwraca Sąd uwagę na lp. 6.3. zał. nr 3 uotd, który zawiera odrębną kwalifikację zdarzeń dotyczących użytkowania tachografu i kart kierowcy, tj. Naruszenie zasad i warunków użytkowania tachografu. Wśród ww. naruszeń są m.in. pozycje o lp. 6.3.5., która obejmuje naruszenie polegające na "niedopuszczalnym wyjęciu wykresówki lub karty kierowcy, mająca wpływ na rejestrację danych" i wskazuje numer 2.14 BPN oraz lp. 6.3.19., która stanowi o "niepoprawnym stosowaniu wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w lp. 6.3.1-6.3.10 i 6.3.14" i wskazuje numer 2.13 BPN.

Naruszenie z lp. 6.3.5. i lp. 6.3.9.zał. nr 3 uotd przyporządkowane zostało w uotd odpowiednio do grupy nr 2.14 i 2.13. załącznika I do rozporządzenia nr 2016/403. Grupa naruszeń w poz. 2.14 i 2.13. załącznika I do rozporządzenia nr 2016/403 odnosi się do naruszenia przepisów art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014.

Jak wynika z art. 34 ust. 1 rozporządzenia (UE) 165/2014, kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Wykresówki ani karty kierowcy nie wyjmuje się z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów lub jest konieczne do wprowadzenia symbolu państwa po przekroczeniu granicy. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona.

Z decyzji organów i z akt nie wynikają okoliczności wskazujące na ingerencję w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf. Organ wprost wskazuje, że wykonywane były przewozy bez włożonej karty kierowcy (str. 7 decyzji GITD - rozpoczęcie jazda bez zalogowanej karty kierowcy).

W konsekwencji kwalifikowanie naruszenia z art. 34 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 do lp. 6.2.1. zał. nr 3 uotd w ocenie Sądu jest nieprawidłowe.

Natomiast zdaniem Sądu, organy zasadnie wskazały, że strona nie wykazała okoliczności uwalniających ją od odpowiedzialności opisanych w art. 92c uotd. Stosownie do treści art. 92c ust. 1 pkt 1 uotd nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Słusznie organy oceniły, że skarżąca nie wykazała okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność opisaną w art. 92c ust. 1 pkt 1 uotd. W sprawie do naruszenia doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć. Wszystkie okoliczności sprawy były takimi, na które skarżąca, należycie kontrolując i nadzorując kierowców, miała wpływ i mogła je przewidzieć.

Podkreślenia wymaga, że dla zwolnienia z odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczne jest ustalenie braku wpływu podmiotu wykonującego przewozy lub inne czynności na powstanie naruszenia. Niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 lub 2 uotd, powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Przedsiębiorca musi kontrolować na bieżąco czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń. Wpływ ten przejawia się między innymi w możliwości prowadzenia odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli oraz zatrudniania odpowiednich osób. To na przedsiębiorcy ciąży bowiem obowiązek ustalenia, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub działań świadomych tych osób, konsekwencją których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wskazane w art. 92c u.t.d. przesłanki egzoneracyjne odnoszą się jedynie do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 2163/14, z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2752/14, z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 205/14 z dnia 12 marca 2015 r., wyrok WSA w Opolu z dnia 2 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Op 186/14, CBOSA).

Dla zwolnienia się z odpowiedzialności przedsiębiorca musi zatem wykazać, że dołożył należytej staranności, czyli uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem, czy to na zasadzie stosunku pracy, czy nawet na zasadzie samozatrudnienia (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2019 r., CBOSA).

W niniejszej sprawie żadnych takich obiektywnych, nieprzewidywalnych, nadzwyczajnych okoliczności skarżąca nie wykazała.

W ocenie Sądu, nie doszło również w sprawie do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów postępowania. Strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu, a organy uwzględniły i oceniły przedłożone i wskazywane przez stronę dowody. Przedłożone przez stronę dowody były niewystarczające dla potwierdzenia, że we wskazywanych dniach zaistniały okoliczności uzasadniające jazdę ( w funkcji out) - poza zakresem przepisów nakazujących rejestrowanie na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu i przebytej drogi.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ winien uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w wyroku.

W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., o kosztach postępowania rozstrzygnął w oparciu o art. 200 p.p.s.a.