Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 236/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 16, art. 17, art. 27,
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy J. nr [...] z dnia [...]października 2020 r.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w R. (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, SKO, Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy J. (dalej: Wójt, organ I instancji) z [...] października 2020 r., znak: [...].

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem z [...] czerwca 2020 r. M.W. (dalej: skarżąca, strona, wnioskodawczyni) złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad dziadkiem H.P., urodzonym [...] grudnia 1935 r., który orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania

o Niepełnosprawności w R. z [...] sierpnia 2019 r. został zaliczony do [...] stopnia niepełnosprawności na stałe. We wskazaniach podano, że niepełnosprawny wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jednocześnie w orzeczeniu wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] czerwca 2017 r., natomiast nie dało się w tym przypadku ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność.

Jednocześnie z ww. wnioskiem strona złożyła oświadczenie, w którym rezygnuje z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad dziadkiem, z uwagi na wystąpienie z żądaniem przyznania korzystniejszego dla niej świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] Wójt uchylił od [...] czerwca 2020 r. decyzję administracyjną Nr [...] z [...] listopada 2019 r. o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego na H.P. - z powodu rezygnacji osoby ubiegającej się o to świadczenie.

Następnie decyzją z [...] lipca 2020 r. Nr [...] Wójt odmówił przyznania wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na H.P., ponieważ jako wnuczka nie jest w pierwszej kolejności zobowiązana do alimentacji wobec dziadka oraz nie zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z 28 października 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm., dalej: u.ś.r.).

Na skutek odwołania strony Kolegium decyzją z [...] sierpnia 2020 r. znak: [...] uchyliło decyzję Wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją Wójta z [...] października 2020 r., Nr [...], działając m.in. na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r., odmówiono skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dziadkiem H.P..

Z uzasadnienia decyzji wynika, że odmowa nastąpiła z tej przyczyny, iż nie jest możliwe przeniesienie obowiązku alimentacyjnego na wnioskodawczynię (wnuczkę). H. P. ma bowiem dwoje dzieci: córkę J. M. i syna W.P., na których w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny wyprzedzający obowiązek alimentacyjny wnuczki.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, w którym odnośnie do wieku powstania niepełnosprawności dziadka powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, jak również wyjaśniła powody, dla których jego żona oraz dzieci nie mogą sprawować nad nim opieki. W tym zakresie wskazała, że babcia J. P. posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu [...] i ona również wymaga opieki. Z kolei wujek – W.. nie może sprawować opieki z uwagi na własne ograniczenia i zdiagnozowane choroby oraz zalecenia lekarza kardiologa. Natomiast J. M. (mama skarżącej) wspólnie

z mężem prowadzą gospodarstwo rolne i jest to jedyne źródło ich dochodów. Jako rolnicy (gospodarstwo powyżej 1 ha przeliczeniowego) podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom w KRUS. Tata samodzielnie nie jest w stanie sprostać obowiązkom prowadzenia gospodarstwa rolnego i znacznie pogorszyłaby się sytuacja materialno-bytowa rodziców. Skarżąca podała, że to ona sprawuje całodobową opiekę nad dziadkiem, co zostało potwierdzone przez pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (GOPS) w trakcie wywiadu.

Po rozpoznaniu odwołania decyzją z [...] grudnia 2020 r., znak: [...], SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że organ I instancji uwzględnił stanowisko organu odwoławczego w przedmiocie braku przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazanej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Odnośnie do możliwości sprawowania opieki nad H.P. przez jego żonę i dzieci, SKO uznało, że zebrany materiał dowodowy pozwala na merytoryczne rozpatrzenie sprawy.

Z akt sprawy wynika bowiem, że żona H. P. – J. P., ur. [...] października 1932 r., orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z [...] sierpnia 2019 r. zaliczona została do [...] stopnia niepełnosprawności do [...] sierpnia 2021 r. W orzeczeniu wskazano jednocześnie, że wymaga ona konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zatem z przyczyn obiektywnych sprawowanie opieki nad mężem byłoby dla niej nadmiernym obciążeniem lub też wręcz niemożliwe.

W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie są jednak inne osoby spokrewnione

w pierwszym stopniu, nieposiadające orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 17 ust. 1a pkt 3 u.ś.r. osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma innych osób spokrewnionych

w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ odwoławczy ustalił, że małżonkowie P. mają dwoje dzieci: syna W. P. (lat 63) i córkę J. M. (lat 59). Syn mieszka w G., gmina J. [...] i na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z [...] listopada 2019 r. legitymuje się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności, wydanym do [...] listopada 2021 r. W oświadczeniu z [...] października 2020 r. podał, że nie może sprawować opieki nad ojcem. Jest bowiem osobą niepełnosprawną ze względu na choroby kardiologiczne (sercowo-naczyniowe); jest po dwóch zawałach serca w 2018 r. i 2019 r. oraz zabiegu koronografii. Jego stan zdrowia sprawia, że męczy się przy zwykłych codziennych czynnościach; ma zalecenie kardiologa, aby prowadzić oszczędny tryb życia. Nie pobiera żadnych świadczeń z uwagi na brak wymaganego okresu składkowego uprawniającego do ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Jedynym źródłem dochodów jego rodziny jest świadczenie emerytalne żony. Wskazał również, że z miejscowości, w której zamieszkuje, nie ma bezpośredniej komunikacji autobusowej do miejsca zamieszkania rodziców, co znacznie utrudniałoby sprawowanie opieki. Posiada prawo jazdy, ale nie jest właścicielem samochodu osobowego, ponieważ byłby to duży wydatek dla jego rodziny, a nadto z uwagi na opłaty eksploatacyjne z tym związane.

Organ odwoławczy uznał więc, że z powyższych przyczyn W. P. nie jest w stanie zapewnić całodobowej opieki nad ojcem.

J. M. z kolei mieszka w miejscowości K., gmina Z.

i w oświadczeniu [...] października 2020 r. również wskazała, że nie jest w stanie sprawować całodobowej opieki nad ojcem. Ma bowiem [...] lat i wspólnie z mężem prowadzą gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, które jest ich jedynym źródłem utrzymania. Posiadają [...] tunele foliowe i tylko w jednym z nich (ok. [...] m²) uprawiają fasolkę szparagową, którą sprzedają na targach i giełdach rolnych. Sadzą warzywa

i sieją zboże; plony w znacznej części stanowią pokarm dla zwierząt gospodarczych,

a ewentualną nadwyżkę sprzedają. Posiadają [...] krowy mleczne, [...] sztuki bydła opasowego, młodą krowę i [...] kur, które wymagają codziennego obrządku. Mleko, jajka oraz nadwyżki warzyw sprzedają okolicznym mieszkańcom. Wszystkie dochody ze sprzedaży i dopłaty z ARMiR przeznaczają na obowiązkowe ubezpieczenie w KRUS, wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa rolnego i zwierząt, na rachunki za światło, wodę, gaz, podatek rolny, opryski, nawozy, odżywki i specjalistyczne mieszanki dla zwierząt oraz na bieżącą konsumpcję. Mąż J. M. – Z.M. ma [...] lat, problemy zdrowotne i sam nie zdoła sprostać wszystkim obowiązkom prowadzenia gospodarstwa rolnego. J. M. zwróciła przy tym uwagę, że nie posiada prawa jazdy, a z miejscowości w której zamieszkuje, nie ma bezpośredniej komunikacji autobusowej do miejsca zamieszkania rodziców, co znacznie utrudniałoby sprawowanie opieki nad ojcem.

W ocenie Kolegium sam fakt, że osoba wymagająca opieki – H. P. ma dwoje dzieci, na których w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny względem rodzica, nie czyni skarżącej w chwili obecnej osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego. W przypadku syna W.P. ze względu na jego niepełnosprawność w stopniu [...] i istniejące schorzenia, zdaniem organu odwoławczego, mogą występować z jego strony ograniczone możliwości zapewnienia opieki ojcu, a tym samym wypełnienia obowiązku alimentacyjnego. Natomiast sytuacja taka nie występuje w przypadku J.M., która nie jest osobą niepełnosprawną, a prowadzenie wraz z mężem gospodarstwa rolnego, jak również zamieszkiwanie w innej miejscowości i brak bezpośredniej komunikacji autobusowej do miejsca zamieszkania rodziców nie mogą stanowić okoliczności obiektywnych uzasadniających "przeniesienie" obowiązku alimentacyjnego na skarżącą, a tym samym zaliczenia jej obecnie do kręgu osób legitymowanych do skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad dziadkiem. Skarżąca jako wnuczka jest krewnym w drugim stopniu, podczas gdy osoba wymagająca opieki ma dwoje dzieci, które są osobami zobowiązanymi do alimentacji w bliższej kolejności w rozumieniu art.132 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm., dalej: k.r.o.).

W ocenie Kolegium w chwili obecnej nie zaszły okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny skarżącej względem jej dziadka przed obowiązkiem alimentacyjnym jego dzieci. A skoro tak, to skarżąca aktualnie nie należy do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku

z opieką nad dziadkiem. W związku z tym Kolegium odstąpiło od oceny, czy zakres sprawowanej przez nią opieki nad dziadkiem uniemożliwia jej czy też nie podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, poprzez:

1) błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że skarżąca nie należy do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dziadkiem, skoro dzieci H.P. nie były w stanie świadczyć nad nim opieki ze względu między innymi na fakt zdrowia (W.P. - niepełnosprawność w stopniu [...] i istniejące schorzenia) oraz zamieszkiwanie w dalszej odległości i prowadzenie gospodarstwa rolnego (J. M.);

2) błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na pominięciu okoliczności, że to skarżąca rzeczywiście wykonywała opiekę nad H. P., co winno skutkować przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej;

3) niepełne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez odstąpienie przez organ od czynności zmierzających do ustalenia, czy zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad H. P. uniemożliwia jej, czy też nie, podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś

z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 t.j., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy

o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne

z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną

w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o w spieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wymaga odniesienia się do przepisów k.r.o. dotyczących obowiązku alimentacyjnego. I tak, zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kolejność obowiązku alimentacyjnego reguluje art. 129 k.r.o., który wskazuje, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem. Jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy szczególnie istotny jest przepis art. 132 k.r.o., zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest

w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone

z nadmiernymi trudnościami.

Poza tym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r.).

Jak wynika z akt sprawy żona H.P. – J.P. posiada orzeczenie z [...] sierpnia 2019 r. o [...] stopniu niepełnosprawności do [...] sierpnia 2021 r. Tym samym do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne na H.P. są uprawnieni jego najbliżsi według kolejności wymienionej w art. 129 w związku z art. 132 k.r.o. Dokonując wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. należy mieć na uwadze cel regulacji zawartej w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, jakim jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia. Niewątpliwie H.P. jest taką osobą wymagającą stałej opieki w związku ze [...] ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Natomiast skarżąca została oceniona przez organ I instancji pozytywnie pod kątem spełniania przesłanek z art. 16a u.ś.r., wskutek czego od [...] czerwca 2017 r. został jej przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad dziadkiem (por. załączone do akt administracyjnych decyzje Wójta: z [...] lipca 2017 r. Nr [...], z [...] listopada 2017 r. Nr [...], z [...] listopada 2018 r. Nr [...], z [...] sierpnia 2019 r. Nr [...], z [...] listopada 2019 r. Nr [...]). Zasiłek ten został stronie uchylony decyzją Wójta z [...] czerwca 2020 r. Nr [...] w związku z jej oświadczeniem złożonym [...] czerwca 2020 r. rezygnacji z ww. świadczenia na rzecz korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego. Swoje prawo wyboru świadczenia skarżąca uzasadniła treścią przepisu art. 27 ust. 5 u.ś.r., który przewiduje, że w przypadku zbiegu uprawnień do powyższych świadczeń przysługuje jedno wybrane przez osobę uprawnioną. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez osobę uprawnioną świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2852/20, publ. cbosa).

W tym miejscu Sąd wskazuje, że przesłanki pozytywne do uzyskania świadczenia z art. 16a ust. 1 u.ś.r. są tożsame z przesłankami z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W okolicznościach niniejszej sprawy, zdaniem Sądu, organy nie wykazały dostatecznie, aby skarżąca w dacie wniosku o świadczenie korzystniejsze, jak również aktualnie nie należała do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Zauważyć należy, że ostatnia decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego obejmowała okres do [...] października 2020 r., a więc od [...] czerwca 2017 r. strona była uprawniona do pobierania tego zasiłku w związku z opieką nad dziadkiem i organy nie zakwestionowały zarówno faktycznego sprawowania tej opieki, jak również braku możliwości jej realizacji przez dzieci H.P..

Odmienna ocena prawna sytuacji skarżącej w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne w stosunku do wcześniejszych postępowań o specjalny zasiłek opiekuńczy, przy tożsamych przesłankach ich przyznania i żądaniu skarżącej przyznania korzystniejszego świadczenia, zdaniem Sądu, stanowi naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej. Z treści art. 8 § 1 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Poza tym organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (art. 8 § 2 k.p.a.).

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji opieka strony nad dziadkiem nie budzi wątpliwości (brak zlecenia wywiadu środowiskowego w trybie art. 23 ust. 4aa u.ś.r.), a od ustalenia jej zakresu pod kątem podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej Kolegium odstąpiło. Jednocześnie organ odwoławczy, powołując

i podzielając liczne orzecznictwo sądów administracyjnych wskazane w zaskarżonej decyzji (str. 5), stanął na stanowisku, że uprawnienie do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego dalsza osoba – w stosunku bliskości względem osoby wymagającej opieki – uzyskuje dopiero w sytuacji, kiedy brak będzie osoby zobowiązanej w bliższej kolejności do alimentacji, to jest, gdy takiej osoby nie będzie albo gdy osoba taka nie będzie w stanie sprawować opieki nad potrzebującym.

Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że syn H.P. – W.P. ze względu na swoją niepełnosprawność w stopniu [...] i istniejące schorzenia oraz brak osobistych dochodów (na utrzymaniu żony emerytki) ma ograniczone możliwości zapewnienia opieki ojcu, a tym samym wypełnienia obowiązku alimentacyjnego. Oznacza to, że należy go wyłączyć z grona krewnych zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności w rozumieniu art. 132 k.r.o. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Pozostaje do oceny sytuacja J.M., czy będzie ona obiektywnie

w stanie sprawować opiekę nad ojcem. W ocenie Sądu sama praca w gospodarstwie rolnym i jej czasochłonność rzeczywiście nie może stanowić samoistnej przesłanki do przeniesienia obowiązku alimentacyjnego na kolejną osobę (w tym wypadku na jej córkę – skarżącą w sprawie). Materiał dowodowy zebrany w sprawie nie daje wystarczającej wiedzy na okoliczność ustalenia, czy J.M. ma możliwości dochodowe, aby zapewnić ojcu opiekę we własnym zakresie. Zabrakło ustalenia wysokości miesięcznych dochodów i wydatków J.M. w celu wykazania, czy córka niepełnosprawnego może zatrudnić osobę do pomocy, jeśli nie może sprawować tej opieki osobiście, czy ma możliwość zabrania ojca do siebie, jeśli dojazd do jego aktualnego miejsca zamieszkania jest zbyt utrudniony.

W świetle powyższego Sąd uznał, że kontrolowane decyzje zostały wydane

z istotnym naruszeniem przepisów postępowania wyjaśniającego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a organ odwoławczy dodatkowo naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dlatego uchylono zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji ustali w sposób niebudzący wątpliwości, czy skarżąca jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w związku

z opieką nad swoim dziadkiem, mając na uwadze wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku. W tym celu należy ustalić w szczególności, czy jego córka J. M. ma obiektywne możliwości sprawowania odpowiedniej opieki nad ojcem rozumianej nie tylko osobiście, ale i przez dostarczenie środków pieniężnych potrzebnych do jej zapewnienia przez inne osoby, jak również zakres opieki skarżącej nad H.P. oraz czy uniemożliwia on jej podjęcie zatrudnienia.

Na marginesie należy jeszcze raz przypomnieć organowi I instancji, że z dniem 23 października 2014 r. art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wyrokiem TK z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz.U z 2014 r. poz. 1443). Organy administracji publicznej związane są tym orzeczeniem, dlatego nie mogą się uchylić od tego związania przez wzgląd na jakiekolwiek treści zawarte

w uzasadnieniu takiego orzeczenia, czy też niepoprawienia tego stanu prawnego przez ustawodawcę.