Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 185/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: stwierdzono że bezczynność w rozpoznaniu wniosku nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
wymierzono grzywnę
w pozostałym zakresie postępowanie umorzono
Powołane przepisy: article: art. 149  par 1 i 2 , art. 154 par 6
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: NSA Andrzej Irla WSA Waldemar Michaldo (spr.) Protokolant: Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi Szpitala Miejskiego w R. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na bezczynność Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że bezczynność Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. w rozpoznaniu wniosku Szpitala Miejskiego w R. – Zdroju Sp. z o.o. w R. z dnia 3 listopada 2011 r. znak: [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; II. wymierza Dyrektorowi[...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. grzywnę w wysokości 500 (słownie: pięćset) złotych; III. w pozostałym zakresie postępowanie umarza; IV. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. na rzecz strony skarżącej Szpitala Miejskiego w R. Sp. z o.o. z siedzibą w R. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 3 listopada 2011 r. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "[...] " Sp. z o.o. w R. , działając na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 przy zastosowaniu art. 4 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, zwrócił się do Dyrektora Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. o "udostępnienie pisma dotyczącego Bloku Operacyjnego "Szpitala Miejskiego w R. " sp. z o.o. skierowanego przez Starostwo Powiatowe w N. do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. ".

Wobec braku odpowiedzi wnioskodawca pismem z dnia 5 stycznia 2012 r. działając w trybie art. 37 § 1 K.p.a. w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej zaskarżył do organu wyższego stopnia - Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia bezczynność Dyrektora Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. w przedmiocie udostępnienia żądanej informacji publicznej.

Postanowieniem z dnia 15 lutego 2012 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, ze względu na niedochowanie terminu załatwienia sprawy, wynikającego z art. 35 k.p.a., wyznaczył Dyrektorowi Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia dodatkowy czternastodniowy termin do załatwienia sprawy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że przedmiotowy wniosek, zgodnie z art. 13 ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji, powinien być rozpatrzony w terminie 14 dni - czy to poprzez udostępnienie informacji, czy też poprzez wydanie decyzji administracyjnej odmawiającej udostępnienia informacji albo umarzającej postępowanie.

Pismem z dnia 19 marca 2012 r. [...] " Sp. z o.o. w R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Dyrektor Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. w postępowaniu wszczętym pismem z dnia 3 listopada 2011 r. stanowiącym wniosek o udostępnienie informacji publicznej.

Skarżąca spółka wniosła o: zobowiązanie Dyrektora Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. do wydania w terminie określonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie aktu lub dokonania czynności w postępowaniu wszczętym wnioskiem skarżącej spółki z dnia 3 listopada 2011 r. znak: [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej objętej pismem dotyczącym bloku operacyjnego "Szpitala [...] " sp. z o.o. skierowanym przez Starostwo Powiatowe w N. do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w . , stwierdzenie, że bezczynność Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. w postępowaniu wszczętym wnioskiem skarżącego z dnia 3 listopada 2011 r., znak: [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie Dyrektorowi Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądzenie od Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. na rzecz strony skarżącej kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy o świadczeniach Narodowy Fundusz Zdrowia jest państwową osobą prawną, natomiast na mocy art. 107 ust. 1 ustawy o świadczeniach Dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu kieruje oddziałem wojewódzkim Funduszu i reprezentuje Fundusz na zewnątrz w zakresie właściwości danego oddziału. Wobec powyższego na mocy art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K., jako podmiot reprezentujący państwową osobę prawną, obowiązany jest do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu.

Wobec złożenia przez skarżącą spółkę wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 3 listopada 2011 roku, Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. zgodnie z treścią art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej zobowiązany był do udostępnienia wnioskodawcy w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku żądanej informacji publicznej lub poinformowania go we wskazanym terminie o powodach opóźnienia w udostępnieniu informacji publicznej i wskazaniu terminu, w jakim informacja publiczna zostanie mu udostępniona. Pomimo upływu 14 dni od dnia złożenia wniosku Dyrektor nie udostępnił skarżącemu żądanej informacji publicznej ani nie poinformował skarżącego o powodach opóźnienia w udostępnieniu informacji publicznej. Bezczynność Dyrektora w przedmiotowym zakresie potwierdził Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w postanowieniu z dnia 15 lutego 2012 r.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie skarżącej spółki, na dzień sporządzenia skargi Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. pozostaje w bezczynności, bowiem pomimo upływu 133 dni od dnia złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej przez skarżącego, Dyrektor nie udostępnił skarżącemu żądanej informacji publicznej ani nie poinformował skarżącego o powodach opóźnienia w udostępnieniu informacji publicznej.

W skardze podniesiono, że organ lekceważy ustawowy obowiązek udostępnienia informacji publicznej, bowiem pomimo stwierdzenia bezczynności w tym zakresie przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia i wyznaczenia mu dodatkowego terminu nadal nie udostępnia żądanej informacji publicznej. Powyższe, w ocenie skarżącej spółki, upoważnia do żądania stwierdzenia, że bezczynność Dyrektora w postępowaniu wszczętym wnioskiem z dnia 3 listopada 2011 r., ma charakter rażącego naruszenia prawa oraz żądania wymierzenia Dyrektorowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

W ocenie organu pismo skarżącej spółki z dnia 3 listopada 2011 r. znak: [...] nie stanowi wniosku o udostępnienie formacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

Podano, że pismo z dnia 3 listopada 2011 r. nie pozwala na identyfikację "informacji", której żąda skarżący. W treści powołanego pisma skarżąca spółka wniosła o udostępnienie "pisma dotyczącego Bloku Operacyjnego "[...]" Sp. z o.o. skierowanego przez Starostwo Powiatowe w N. do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. ". Brak jakichkolwiek innych danych pozwalających na identyfikację żądanego pisma, chociażby granic czasowych nadania lub odbioru pisma, sprecyzowania czy pismo było adresowane do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. czy komórkę organizacyjną co uniemożliwia, w ocenie organu, szybką identyfikację pisma, bo - jak podano - organ obsługuje ok. 449 500 sztuk korespondencji rocznie, 37 460 sztuk korespondencji miesięcznie, 8 650 sztuk korespondencji tygodniowo, co daje średnio 1 730 sztuk korespondencji dziennie. Powyższe zaś powoduje, że na obecnym etapie sprawy nie jest możliwe ustalenie, czy żądana przez skarżącego informacja stanowi informację publiczną, do której znajduje zastosowanie ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzono, że skarga na bezczynność Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. powinna zostać oddalona, gdyż w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z bezczynnością w przedmiocie nieudostępnienia w terminie informacji publicznej w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Tym samym całkowicie niezasadny jest również wniosek strony skarżącej w zakresie żądania stwierdzenia, że bezczynność Dyrektora miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oddaleniu, w ocenie organu, powinien również ulec wniosek o wymierzenie organowi grzywny określonej w wysokości w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie bowiem z ww. ustawą grzywna w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy może zostać nałożona albo w przypadku określonym w art. 154 § 1 ustawy, tj. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, albo w przypadku określonym w art. 55 § 1 powołanej ustawy, tj. w razie nieprzekazania wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy w terminie.

Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2012 r. sygn. akt II SAB/Kr 62/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umorzył postępowanie sądowe.

Sąd stwierdził, że w dniu 10 maja 2012 r., czyli już po wniesieniu przedmiotowej skargi na bezczynność, dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. udzielił wnioskodawcy żądanej informacji publicznej doręczając Prezesowi Zarządu Szpitala Miejskiego w R. Sp. z o.o. w R. pismo Starosty N. z dnia 11 października 2011 r. skierowane do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. , a dotyczące w swej treści bloku operacyjnego "[...]" sp. z o.o. O udostępnieniu powyższej informacji pełnomocnik Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. poinformował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pismem z dnia 28 maja 2012 r. załączając pismo zawierające informację i zwrotne potwierdzenie jego odbioru przez adresata. Tym samym z chwilą udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej ustała bezczynność dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K.

Sąd stwierdził, że skoro w chwili rozpoznania skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. nie pozostaje już w bezczynności, to postępowanie sądowe w sprawie bezczynności stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Sąd bowiem, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tzn. nie może zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie aktu administracyjnego lub dokonania czynności.

Skargę kasacyjną od ww. postanowienia sądu wniósł NZOZ Szpital Miejski w R. Sp. z o.o. w R. , zaskarżając je w całości i zarzucając: naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez bezpodstawne przyjęcie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest władny do stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ bez zobowiązania go do wykonania czynności w określonym terminie; naruszenie art. 161 §1 pkt 3 ww. ustawy poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania pomimo istnienia podstaw do stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania; naruszenie art. 200 i art. 201 ww. ustawy poprzez niezasądzenie kosztów postępowania wskutek umorzenia postępowania sądowego. Jak wskazano w skardze kasacyjnej, zarzut naruszenia art. 200 i art. 201, został podniesiony z ostrożności procesowej w sytuacji nieprzychylenia się przez Naczelny Sąd Administracyjny do zarzutów odnośnie do nieuprawnionego umorzenia postępowania sądowego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie.

Na tej podstawie wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. wniósł o oddalenie w całości skargi kasacyjnej jako bezzasadnej i o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Postanowieniem z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 2626/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2012 r. Sąd uznał za uzasadniony zarzut naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazujący na nieuprawnione umorzenie przez Sąd I instancji postępowania sądowego w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny w odpowiedzi na podniesiony zarzut skargi kasacyjnej stanął na stanowisku, iż sokoro w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. strona podniosła zarzut bezczynności Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. to kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podlegać powinna wyłącznie kwestia pozostawania przez ten organ w bezczynności. Tym samym uznano za niezasadny, podniesiony w skardze kasacyjnej, zarzut naruszenia przepisów art. 3 §2 pkt 8 w związku z art. 149 §1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie którego wywodzono o nieuprawnionym umorzeniu postępowania sądowego zamiast wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie przewlekłości postępowania administracyjnego w sprawie administracyjnej.

Równocześnie Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko wyrażone w postanowieniu tego Sądu z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, w którym wywiedziono, że "Przepis art. 149 P.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 P.p.s.a. wyrazu >>jednocześnie<< nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 417¹ § 3 K.c., wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy więc przyjąć, iż wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.". Na końcu Sąd zaznaczył, że w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia postanowienia Sądu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania sądowego, przepis art. 203 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma zastosowania. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, mimo że w skardze kasacyjnej zawarto wniosek o ich zasądzenie.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Związanie sądu administracyjnego oceną prawną, o jakiej mowa w powołanym przepisie oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym we wcześniejszym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania.

Podkreślić należy, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca zarówno gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 sierpnia 2011 sygn. akt II GSK 727/10 wskazał, że użyte w art. 190 p.p.s.a. pojęcie "wykładni prawa" należy rozumieć jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa. Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie nie może zatem dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego.

Mając na uwadze powyższe, należało uznać, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie przez NZOZ Szpital Miejski w R. Sp. z o.o. w R. na bezczynność Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z § 2 art. 149 Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.

Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy wnioskiem z dnia 3 listopada 2011 r. strona skarżąca zwróciła się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. o udostępnienie pisma Starosty N. dotyczącego Bloku Operacyjnego "[...]" sp. z o.o. skierowanego do[...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K

W dniu 10 maja 2012 r., a zatem po wniesieniu przedmiotowej skargi na bezczynność, lecz przed dniem wydania rozstrzygnięcia przez sąd, Dyrektor[...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia udzielił wnioskodawcy żądanej informacji publicznej doręczając Prezesowi Zarządu Szpitala Miejskiego w R. pismo dotyczące bloku operacyjnego. W takiej sytuacji stwierdzić należy, że bezczynność, która była przedmiotem skargi przestała istnieć bowiem informacja jakiej żądała strona skarżąca została jej udzielna. Tym niemniej, zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku wydanym w przedmiotowej sprawie (sygn. akt I OSK 2626/12), stwierdzić należy, że udostępnienie przez organ żądanej informacji przed dniem rozpoznania skargi przez sąd nie powoduje, że postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe w całości i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W świetle wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego w takiej sytuacji sąd rozpoznający skargę na bezczynność jest zobowiązany zbadać, czy organ nie pozostawał w bezczynności przed podjęciem dalszych czynności w sprawie (w rozpatrywanym przypadku przed udostępnieniem informacji).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. II OSK 1031/12 wskazał, że o ile wydanie przez organ administracyjny na dzień orzekania przez Sąd żądanego rozstrzygnięcia sprawy czyni z natury rzeczy niemożliwymi zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to Sądu z obowiązku zbadania, czy w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego, a następnie oceny, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz rozważania, czy zachodzą podstawy do wymierzenia organowi grzywny (art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12 stwierdzając, że wykładnia i zastosowanie art. 149 P.p.s.a. wymaga uwzględnienia celu zmian jakie zostały dokonane ustawami z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r.), z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (która weszła w życie z dniem 17 maja 2011 r.) oraz z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (która weszła w życie z dniem 12 lipca 2011 r.). "Ratio legis tych zmian jest rozszerzenie środków przeciwdziałania bezczynności organu i przewlekłemu prowadzeniu postępowania administracyjnego oraz naruszaniu przez organ administracji terminów załatwienia spraw, a także umożliwienie efektywnego dochodzenia przez stronę postępowania odszkodowania za poniesioną szkodę od organu administracji z tytułu niewydania orzeczenia lub decyzji z naruszeniem prawa oraz ponoszenia przez funkcjonariuszy publicznych odpowiedzialności majątkowej za zaniechania prowadzące do wyrządzenia szkody na skutek rażącego naruszenia prawa. Zgodnie ze stanowiskiem sądu wyrażonym w cytowanym wyroku wydanie, w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi, przez organ administracyjny decyzji nie zwalania wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a.) oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (art. 149 § 2 P.p.s.a.). O uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można mówić nie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. Zgodnie bowiem z art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a stosownie do art. 149 § 2 P.p.s.a. w przypadku uwzględnienie skargi, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny. W konsekwencji uwzględnieniem skargi, w rozumieniu art. 149 P.p.s.a. jest również stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że odmienna wykładnia art. 149 P.p.s.a prowadziłaby do pozbawienia strony możliwości dochodzenia odszkodowania, o którym mowa w art. 4171 § 3 K.c., za szkodę, której źródłem jest niewydanie orzeczenia lub decyzji, a także wypaczałaby sens wprowadzonych zmian w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz Kodeksie postępowania administracyjnego. Przepis art. 4171 § 3 K.c. określa odpowiedzialność władzy publicznej za szkody, których źródłem są zaniechania dotyczące wydania aktów indywidualnych o charakterze władczym, czyli za szkody spowodowane takim działaniem, jeżeli jest to niezgodne z prawem i zostało stwierdzone we właściwym postępowaniu sądowym albo administracyjnym. Ustawodawca uregulował właściwe tryby dla stwierdzenia niezgodności z prawem zachowań organów władzy publicznej polegające na naruszeniu obowiązku wydania orzeczenia lub decyzji. Tym samym brak orzeczenia w zakresie objętym dyspozycją art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. uniemożliwia stronie dochodzenie odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem zaniechania organu co do wydania aktu administracyjnego.

W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania to sąd administracyjny, na podstawie okoliczności sprawy, a zwłaszcza w toku postępowania administracyjnego, ocenia czy w sprawie wystąpiła bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania oraz na podstawie tej oceny, stosownie do okoliczności sprawy, podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 P.p.s.a., jeżeli nie ma podstaw do odrzucenia albo oddalenia skargi, bądź umorzenia postępowania sądowego.

Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności, gdy w terminie ustalonym przez prawo nie podejmuje żadnych czynności w sprawie, do których był zobowiązany lub nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu.

W przedmiotowej sprawie wniosek złożony przez stronę skarżącą w trybie ustawy z dnia 6 września 2011 r. o dostępie do informacji publicznej, został rozpoznany przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. w dniu 10 maja 2012 r. (w tym dniu udostępniono stronie skarżącej żądane pismo Starosty N), a zatem po upływnie ponad 6 miesięcy od momentu złożenia wniosku. Przepis art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowi tymczasem, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. W przedmiotowej sprawie doszło zatem do wielokrotnego przekroczenia ustawowego terminu zakreślonego do rozpoznania wniosku.

Zdaniem Sądu argument organu, że złożony wniosek nie pozwalał na identyfikację żądanego pisma, nie może usprawiedliwiać tak długiego milczenia organu. W przypadku wątpliwości, o jakie pismo chodzi organ powinien wezwać wnioskodawcę do sprecyzowania swojego żądania poprzez jednoznaczne określenie, o jakie konkretnie pismo chodzi. Zdaniem Sądu również drugi argument dotyczący dużej ilość korespondencji otrzymywanej codziennie przez organ nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązkiem organu jest tak zorganizować pracę, by na bieżąco załatwiać sprawy będące w jego kompetencji i wykonywać powierzone mu zadania. Zaznaczyć należy także, że organ pomimo wielokrotnego przekroczenia termu w załatwieniu sprawy nie poinformował strony o przedłużeniu terminu w którym nastąpi rozpoznanie wniosku, ani o przyczynach zwłoki. Rozpoznając przedmiotową sprawę należy także zwrócić uwagę na fakt, że postanowieniem z dnia 15 lutego 2012 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, będący organem nadrzędnym nad Dyrektorem [...] Oddziału Wojewódzkiego Funduszu Zdrowia wyznaczył Dyrektorowi [...] Oddziału Wojewódzkiego Funduszu Zdrowia dodatkowy czternastodniowy termin do załatwienia sprawy. Termin ten został całkowicie zignorowany przez organ.

Wszystkie powyższe okoliczności stanowią zdaniem Sądu o tym, iż bezczynność w rozpoznaniu wniosku nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa i powodują, że zasadne jest wymierzenie grzywny organowi.

Wymierzając grzywnę Sąd wziął pod uwagę stopień naruszenia prawa powstały w związku z bezczynnością organu. Sąd stoi na dominującym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisku, że wymierzenie grzywny w takiej sytuacji nie tylko pełni funkcję represyjną, ale ma ono także funkcję prewencyjną i służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2012 r., sygn. I OZ 328/12, z dnia 27 września 2011 r., sygn. II GZ 431/11).

Na końcu zaznaczyć należy jednak, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracyjnego polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy dostępie do informacji publicznej nie jest uwarunkowane wyczerpaniem środka zaskarżenia przewidzianego w art. 37 § 1 K.p.a. Nie jest także wymagane poprzedzenie takiej skargi środkiem sprecyzowanym w przepisie art. 52 § 1 P.p.s.a., ponieważ nie dotyczy ona aktu ani czynności, dla skuteczności zaskarżenia których konieczne jest uprzednie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Przepis art. 52 § 3 i 4 P.p.s.a. wyraźnie odnosi się do aktów i czynności, a więc nie obejmuje bezczynności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2007 r., sygn. akt II SAB/Wa 175/06).

W związku z powyższym, mając na uwadze poczynione ustalenia i działając w oparciu o art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w pkt 1 wyroku. Na wniosek skarżącego, Sąd na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł. (pkt II wyroku).

W pozostałym zakresie, to znaczy co do zobowiązania organu do załatwienia sprawy, postępowanie należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jako bezprzedmiotowe wobec faktu rozpoznania wniosku przez organ (pkt III wyroku).

W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł, na którą złożyły się koszty postępowania prowadzonego dwukrotnie przed Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w Krakowie, w tym: koszty zastępstwa procesowego, kwota uiszczonego wpisu oraz opłata skarbowa za pełnomocnictwo (pkt IV wyroku).