Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 399/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy: article: ART. 1, 7, 8, 9
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: ART. 35
journal: Dz.U. 2023 poz 100
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t. j.)
article: ART. 145
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 399/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 sierpnia 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.), Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek, WSA Michał Niedźwiedź, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r., sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 3 lutego 2023 r. nr SKO.NP/4115/7/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji -


UZASADNIENIE

Pismem z 9.11.2022 r. (data wpływu do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Bochni) M. C. reprezentowana przez pełnomocnika (córkę) R. C. (dalej: skarżąca) złożyła do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Bochni (dalej: PCPR w Bochni) wniosek o dofinansowanie ze środków PFRON zakupu wyrobów medycznych w postaci pieluchomajtek, przedkładając faktury zakupowe wystawione w dniach 31.10.2022 r. oraz 05.11.2022 r. Do wniosku dołączyła także m.in. wypis z treści orzeczenia z 1.08.1997 r. wydanego przez Obwodową Komisję Lekarską ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] w Bochni o zaliczeniu skarżącej do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia oraz do trzeciej grupy inwalidów w związku z chorobą zawodową. Orzeczenie wydano na stałe.

PCPR w Bochni decyzją nr 101/2022 z 1.12.2022 r., doręczoną skarżącej 17.12.2022 r., odmówiło udzielenia dofinansowania ze środków PFRON do zakupu przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych, tj. pieluchomajtek, jako powód wydania opisanego rozstrzygnięcia wskazując brak środków finansowych przeznaczonych na ten cel dla mieszkańców powiatu bocheńskiego.

W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wskazała, że nie zgadza się z decyzją PCPR w Bochni. Ponadto wyjaśniła, że M. C. od kilku lat wymaga całodobowej opieki, która wiąże się ze znacznymi kosztami, których poniesienie jest niezbędne do zapewnienia dobrych warunków życiowych. To osoba obłożnie chora, która potrzebuje dużych nakładów finansowych na leki, pieluchy, zmianę bielizny osobistej, środki pielęgnacji, rehabilitacji, a także na pomoc w opiece przez osoby trzecie. Dlatego też skarżąca stoi na stanowisku, że brak pomocy dla osoby obłożnie chorej jest działaniem nieetycznym, a także niezgodnym z Konstytucją RP. Ponadto podkreśliła, że "zasada, że kto pierwszy, ten dostanie finansowanie, pozbawia mniej sprytnych do otrzymania dofinansowania". Skarżąca zawnioskowała o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji pozytywnej.

Decyzją z 3.02.2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w sytuacji, w której organ I instancji przed dniem wpłynięcia wniosku skarżącej wykorzystał już w pełni budżet przewidziany na dofinansowanie ze środków PFRON zakupu przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych, doszło do wyczerpania możliwości działania organu administracji, w konsekwencji czego nie jest już możliwe świadczenie na rzecz potrzebujących za rok 2022 r. dofinansowania w tym zakresie. Powoduje to, że nawet biorąc pod uwagę fakt, że skarżąca w sposób prawidłowy zawnioskowała o przyznanie dofinansowania – przedłożyła wszystkie wymagane dokumenty i spełniała wymogi formalne, to niemożliwe jest przyznanie jej środków. Organ II instancji podkreślił także, że decyzje wydawane w sprawach wniosków o przyznanie dofinansowania w zakresie obejmującym wniosek strony mają charakter uznaniowy, a w obowiązujących przepisach brak jest tego typu warunków, których spełnienie przez niepełnosprawnego uprawniałoby go do domagania się przyznania mu dofinansowania. Wskazał, że organ przyznając pomoc finansową w postaci dofinansowania ze środków PFRON ograniczony jest jedynie § 13 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25.03.2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 926) (dalej: rozporządzenie MPiPS), a nadto zważać musi, by przyznana konkretna pomoc miała pokrycie w środkach finansowych przeznaczonych na ten cel, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana.

Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie narusza prawo do godnej egzystencji, zaś zasada kto pierwszy, ten dostanie dofinansowanie, pozbawia równych praw obywateli. Wskazała ponadto, że osoba obłożnie chora nie wybiera sobie okresu, w którym będzie potrzebowała pomocy w postaci pieluchomajtek, a taka pomoc powinna być zagwarantowana przez cały rok, biorąc pod uwagę, że skarżąca jest osobą obłożnie chorą i leżącą, która przez 35 lat swojego życia pracowała jako nauczycielka.

Organ II instancji, w odpowiedzi na skargę wniósł, o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Badana pod kątem legalności zaskarżona decyzja dotyczyła dofinansowania ze środków PFRON zakupu wyrobów medycznych w postaci pieluchomajtek. Przy rozpatrywaniu wniosku organ I instancji brał pod uwagę dwa kryteria: pierwsze z nich dotyczyło spełnienia wymogów formalnych, drugie zaś daty wpływu kompletnego wniosku w rozumieniu rozporządzenia MPiPS.

Zgodnie z treścią art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 100) (dalej: ustawa o rehabilitacji zawodowej) do zadań powiatu należy zaopatrzenie w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze przyznawane osobom niepełnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów. Z kolei art. 35a ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej stanowi podstawę ustawową do określenia, w drodze rozporządzenia, rodzajów zadań, o których mowa w ust. 1 ustawy, które mogą być finansowane ze środków Funduszu, uwzględniając przy tym w szczególności wymagania, jakie powinny spełniać podmioty ubiegające się o dofinansowanie tych zadań, jak również tryb postępowania i zasady ich dofinansowywania ze środków Funduszu. Wspomniane rozporządzenie stanowi wcześniej już przywołane rozporządzenie MPiPS.

Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 259) (dalej: p.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W przedmiotowej sprawie zasady realizacji zadania przez organ reguluje regulamin udzielania dofinansowania do zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze przyznawane osobom z niepełnosprawnościami, wprowadzony zarządzeniem nr 26/2014 Dyrektora PCPR w Bochni z dnia 29.12.2014 r. Regulamin, jako jedyne kryterium rozpatrywania wniosków o przyznanie dofinansowania przez PCPR, wskazuje kolejność wpływu wniosków do PCPR w Bochni. Decyzja wydawana w trybie art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c ustawy o rehabilitacji zawodowej jest decyzją podejmowaną w ramach tzw. uznania administracyjnego. Sąd administracyjny nie może zatem, badając legalność zaskarżonej decyzji, stwierdzić, że organ miał obowiązek przyznać dofinansowanie. Żaden bowiem przepis - ani ustawy, ani rozporządzenia - nie przewiduje takie obowiązku. Brak jest w obowiązujących przepisach tego typu warunków, których spełnienie przez osobę z niepełnosprawnością uprawniałoby ją do domagania się przyznania jej dofinansowania.

Jednocześnie organ, działając w ramach uznania administracyjnego, powinien zadbać o to, by "posiadane środki na udzielenie dofinansowania zostały rozdysponowane w zgodzie z zasadami konstytucyjnymi, jak również wobec prawa czy sprawiedliwości oraz opisanymi w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego (art. 1 k.p.a.), w tym mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 par. 1 k.p.a.) oraz informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjne (art. 9 k.p.a.)" (tak wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 lutego 2019 r., I SA/Gl 1261/18). Oznacza to, że organ jest zobowiązany do ustalenia właściwych kryteriów udzielania dofinansowania, zwłaszcza w sytuacji, w której ilość przekazanych do rozdysponowania środków pieniężnych jest niewystarczająca dla zaspokojenia uzasadnionych potrzeb ubiegających się o nie osób z niepełnosprawnościami. Tak też wydarzyło się w niniejszej sprawie. Organ jako uzasadnienie wydania decyzji odmownej wskazał wyczerpanie środków finansowych na realizację zadania w 2022 roku, dodając, że rozpatruje wnioski o przyznanie dofinansowania w kolejności ich wpływu do organu i zarejestrowania w systemie, a ostatni pozytywnie rozpatrzony wniosek wpłynął 20 października 2022 r., skarżąca zaś - chociaż złożyła wniosek poprawny pod względem formalnym i spełniała wymogi uzyskania dofinansowania - to dokonała tej czynności po tym terminie, co stało się powodem wydania decyzji odmawiającej jej przyznania dofinansowania.

Powyższe oznacza, że organ I instancji nie przyjął stosownych uregulowań, które umożliwiłyby równe traktowanie wszystkich ubiegających się o otrzymanie spornego dofinansowania. Uregulowaniem takim mogłoby być np. obniżenie ustawowego pułapu świadczenia. Wskazując za wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 20 lutego 2019 r., I SA/Gl 1261/18 (publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl; CBOSA) "przyjęcie jako, w istocie jedynej, przesłanki decydującej o otrzymaniu przedmiotowego wsparcia datę wpływu danego kompletnego wniosku, w sytuacji gdy, zgodnie z prawem, wniosek w tej sprawie może być złożony w każdym czasie, zaś środki do jej udzielenia są niewystarczające, powoduje automatycznie wykluczenie możliwości uzyskania takiej decyzji przez osoby do tego uprawnione tylko i wyłącznie z przyczyny losowej". Przyjęcie jako zasady przyznania dofinansowania daty wpływu kompletnego wniosku do organu nie stanowi obiektywnego kryterium przyznania dofinansowania, a wręcz przeciwnie - powoduje, że mamy do czynienia z przyjęciem zasady "kto pierwszy ten lepszy" (na co słusznie zwraca uwagę skarżąca), a ta zasada w żadnym wypadku nie wypełnia definicji uznaniowego rozstrzygania o przyznaniu środków w ramach dofinansowania, stanowiąc raczej o dowolnym rozdysponowywaniu przez organ środków. Mając to na uwadze, Sąd wskazuje, że przyjęta przez organ zasada rozpatrywania wniosków narusza uznaniowość spornego dofinansowania. Organ powinien ustalić takie kryteria, które pozwolą mu na sprawiedliwe, a więc równe dla wszystkich, rozpatrywanie złożonych wniosków. Data ich złożenia nie powinna być w żadnym wypadku czynnikiem przesądzającym o przyznaniu dofinansowania. W ocenie Sądu Organ jest w stanie ocenić liczbę wpływających wniosków, kwotę, którą obejmują oraz kwotę, którą dysponuje, a więc - powinien ustalić takie kryteria udzielania wsparcia, aby nie doszło do sytuacji, z którą mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, to jest że skarżąca, będąca osobą obłożnie chorą, regularnie składająca wnioski o dofinansowanie zakupu pieluchomajtek, znana organowi, nie otrzymuje dofinansowania, gdyż "nie udało jej się" złożyć kolejnego wniosku w momencie, w którym organ "jeszcze" dysponował środkami przeznaczonymi na przyznawanie dofinansowań. Jak słusznie zauważyła skarżąca, potrzebuje ona regularnego wsparcia, a odmowa przyznania go istotnie godzi w jej indywidualne potrzeby,

Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy i uchylił zaskarżone decyzje organu II i I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.