Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 470/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 par 1, art. 145 par 1 i art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 92a ust. 1 i 7, art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 60 poz 1 art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 2, art. 32 i art. 34
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie  drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz  zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych  odnoszących się do transportu drogowego.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 2, art. 3 i art. 4 lit. a
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 7 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 7 września 2023 r. znak: [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania E. sp. z o.o. ("spółka"), utrzymał w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 18 maja 2023 r., znak: [...] nakładającą na spółkę karę pieniężną w wysokości [...] zł. za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Decyzja zapadła na tle następujących ustaleń stanu faktycznego sprawy.

W dniu 13 marca 2023 r. kontroli drogowej na drodze krajowej nr [...], w miejscowości R. został poddany, pojazd marki D. o nr rej. [...]. Pojazdem kierował Ł. G.. Na podstawie analizy danych cyfrowych ww. kierowcy stwierdzono, że 8 marca 2023 r. w okresie od godz. 04:20 do godz. 17:19 prowadził pojazd łącznie 10 godzin i 3 minuty. Kierowca mógł w tym dniu prowadzić pojazd przez 10 godzin. Norma dziennego czasu została przekroczona o 3 minuty. W toku kontroli strona nie okazała dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu oraz wymaganych przerw i odpoczynków. Nadto stwierdzono, że ww. pojazd marki D. o nr rej. [...] w dniu 13 lutego 2023 r. w okresie od godz. 18:16 do godz. 19:29 przemieszczał się bez włożonej karty kierowcy lub z użyciem nieprawidłowej karty kierowcy, na trasie 24 km ze średnią prędkością 26,67 km/h.

Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli z 13 marca 2023 r. nr [...]

Po przeprowadzeniu postępowania organ I instancji wymienioną wyżej decyzją z 18 maja 2023 r. nałożył na skarżącą karę pieniężną w łącznej wysokości 5.100 zł za naruszenie określone w:

- lp. 5.2.1. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.), dalej u.t.d., polegające na przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone o czas do mniej niż 1 godziny, za co przewidziana jest kara pieniężna w wysokości 100 zł.,

– lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d., polegające na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi, za co przewidziana jest kara pieniężna w wysokości 5 000 zł.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, w którego treści podniosła zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Wyjaśniła też przyczynę jazdy bez karty. Mianowicie, zdaniem spółki, w dniu 13 lutego 2023 r. poruszając się pojazdem korzystano z dobrodziejstwa art. 3 lit g rozporządzenia nr 561/2006, zatem zakwestionowany przejazd odbywał się z wyłączeniem z konieczności stosowania w/w rozporządzenia. Był to przejazd pojazdem poddawanym próbom drogowym w ramach usuwania błędów, w ramach dróg wewnętrznych firmy.

Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy, organ II instancji podał, że kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy wyjaśnił też, że zastosowania nie znajdzie art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały bowiem uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym, w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.

Następnie odnosząc się do pierwszego ze wskazanych przez organ I instancji naruszeń - naruszenia z lp. 5.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. - organ odwoławczy powołał treść art. 4 lit. k i art. 6 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 oraz art. 1 Decyzji wykonawczej Komisji Europejskiej z dnia 7 czerwca 2011 r. w sprawie obliczania dziennego czasu prowadzenia pojazdu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady. Na tej podstawie wywiódł, że konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść lp. 5.2 załącznika nr 3 do u.t.d., która sankcjonuje przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone:

1) o czas do mniej niż 1 godziny karą pieniężną w wysokości 100 zł (słownie: sto złotych);

2) o czas od 1 godziny do mniej niż 2 godzin karą pieniężną w wysokości 200 zł (słownie: dwieście złotych);

3) za każdą rozpoczętą godzinę od 2 godzin karą pieniężną w wysokości 250 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt złotych);

4) za każdą rozpoczętą godzinę od 15 godzin, w przypadku braku jakiejkolwiek przerwy lub odpoczynku trwającego co najmniej 4 godziny i 30 minut karą pieniężną w wysokości 550 zł (słownie: pięćset pięćdziesiąt złotych).

W okolicznościach sprawy ustalono, że 8 marca 2023 r. w okresie od godz. 04:20 do godz. 17:19 Ł. G. prowadził pojazd łącznie 10 godzin i 3 minuty. Kierowca mógł w tym dniu prowadzić pojazd przez 10 godzin, a skoro tak norma dziennego czasu została przekroczona o 3 minuty. W toku kontroli spółka nie przedstawiła dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu oraz wymaganych przerw i odpoczynków. Tym samym organ odwoławczy ocenił, że nałożenie kary pieniężnej w wysokości 100 zł z tytułu przedmiotowego naruszenia było w pełni uzasadnione.

Organ II instancji podzielił również stanowisko organu I instancji, co do zaistnienia naruszenia z lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d.

Wyjaśnił, że w świetle regulacji art. 32 ust 3 i art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014, zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu.

Kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Wykresówki ani karty kierowcy nie wyjmuje się z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy.

Skoro w okolicznościach niniejszej sprawy ustalono, że kontrolowany pojazd 13 lutego 2023 r. w okresie od godz. 18:16 do godz. 19:29 przemieszczał się bez włożonej karty kierowcy lub z użyciem nieprawidłowej karty kierowcy, na trasie 24 km ze średnią prędkością 26,67 km/h, to kara pieniężna w wysokości 5 000 zł jest uzasadniona. W ocenie organu II instancji w sprawie nie miał zastosowania art. 3 lit g rozporządzenia 561/2006. GITD wyjaśnił bowiem, że ww. przepis znajduje zastosowanie do pojazdów poddawanych próbom drogowym w następstwie napraw i konserwacji oraz w przypadku pojazdów nowych lub przebudowanych, które jeszcze nie zostały dopuszczone do ruchu, a taka sytuacja w sprawie nie miała miejsca.

Końcowo odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, że postępowanie przeprowadzono z poszanowaniem przepisów k.p.a. Organ działał na podstawie przepisów prawa, podejmując czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także czyniąc zadość obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Nadto zdaniem Dyrektora w sprawie brak jest okoliczności pozwalających na zastosowanie art. 92b oraz art. 92c u.t.d.

Na powyższą decyzję spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zwrot kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez dowolną ocenę dowodów oraz dokonaniu oceny nie zgodnej ze stanem faktycznym zawartym zarówno w protokole kontroli nr [...] z 13 marca 2023 r. jak i dokumentacji załączonej do protokołu kontroli min. w postaci protokołu przesłuchania świadka, danych cyfrowych, a także w związku z przedstawionymi dowodami i okolicznościami przedmiotowej kontroli wskazanymi w złożonych wyjaśnieniach do postępowania administracyjnego. Organ ma bowiem wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organy naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem postępowanie administracyjne prowadzące do wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji nie było kompletne. Organy nie wyjaśniły i nie ustosunkowały się do wszystkich elementów stanu faktycznego, które miały w niniejszej sprawie znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, a w tym konkretnym przypadku do umorzenia postępowania w zakresie stwierdzonego naruszenia określonego pod Ip.6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d.

2) nierzetelność i dowolność rozstrzygnięcia, które jest krzywdzące dla strony, oparte na złym określeniu i stwierdzeniu stanu faktycznego podczas kontroli drogowej w dniu 13 marca 2023 r., a ponadto inicjatywa dowodowa w zakresie spełnienia przesłanek z art. 92 b) lub 92 c) u.t.d nie została kompletnie uwzględniona przez organ I jak i II instancji, co jest niezgodne z przepisami k.p.a.

W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że organy dokonały ustaleń i oparły się na nieprawdziwych i niezgodnych ze stanem faktycznych informacjach, które zostały poczynione już na etapie kontroli drogowej. Zwróciła uwagę, że w rzeczywistości, zgodnie z danymi cyfrowymi pobranymi z kontrolowanego pojazdu o nr rej. [...], w dniu 13 lutego 2023 r. pojazd poruszał się w zadeklarowanym trybie "OUT", czyli zdefiniowanym jako wyłączony z zakresu stosowania urządzeń rejestrujących – tachografów (załącznik nr 1, 2 i 3), na podstawie definicji zawartych w Rozporządzeniu WE 561/2006 oraz Rozporządzeniu WE 165/2014, potwierdzonym również w wyjaśnieniach złożonych do postępowania administracyjnego. Wyjaśniła, że funkcja "OUT" w urządzeniu rejestrującym - tachografie umożliwia korzystanie z pojazdu w szczególnych przypadkach bez konieczności rejestracji czasu jazdy na karcie kierowcy i taki właśnie przypadek ziścił się 13 lutego 2023 r.

Zdaniem spółki organ I instancji w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w uzasadnieniu decyzji, nie przedstawił żadnych dowodów odnośnie naruszenia lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d.

Dodatkowo strona podniosła, że systematyka załącznika nr 3 do u.t.d. prowadzi do konstatacji, że niezalogowanie karty kierowcy nie stanowi o wykonywaniu przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf (Ip. 6.2 załącznika nr 3 do u.t.d.), ale stanowi naruszenie zasad i warunków użytkowania tachografu (Ip. 6.3 załącznika nr 3 do u.t.d.). Ma to znaczenie dla sprawy, albowiem kwalifikacja naruszenia do Ip. 6.3.19 zmniejsza wysokość kary pieniężnej za to naruszenie do 2.000 zł (z kary 5.000 zł za naruszenie z Ip. 6.2.1.).

Końcowo spółka przedstawiła uzasadnienie naruszenia przepisów k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.", stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryteria sąd stwierdził, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 7 września 2023 r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 5.100 zł. Kara ta została nałożona w związku naruszeniami, które zostały ujawnione podczas kontroli drogowej w dniu 13 marca 2023 r. pojazdu marki D. o nr rej. [...] [...] Na podstawie analizy danych cyfrowych kierowcy Ł. G. stwierdzono, że 8 marca 2023 r. w okresie od godz. 04:20 do godz. 17:19 prowadził pojazd łącznie 10 godzin i 3 minuty. K. mógł w tym dniu prowadzić pojazd przez 10 godzin. Norma dziennego czasu została przekroczona o 3 minuty. W toku kontroli strona nie okazała dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu oraz wymaganych przerw i odpoczynków. Nadto stwierdzono, że ww. pojazd marki D. o nr rej. [...] w dniu 13 lutego 2023 r. w okresie od godz. 18:16 do godz. 19:29 przemieszczał się bez włożonej karty kierowcy lub z użyciem nieprawidłowej karty kierowcy, na trasie 24 km ze średnią prędkością 26,67 km/h.

Stwierdzono w związku z powyższym naruszenie:

- polegające na przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone o czas do mniej niż 1 godziny, za co przewidziana jest kara pieniężna w wysokości 100 zł. (lp. 5.2.1. załącznika nr 3 u.t.d.),

– polegające na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi, za co przewidziana jest kara pieniężna w wysokości 5 000 zł. (lp. 6.2.1. załącznika nr 3 u.t.d.).

Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli z 13 marca 2023 r. nr [...] W trakcie kontroli przesłuchano także kierowcę kontrolowanego pojazdu Ł. G..

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, która w art. 92a ust. 1 przewiduje m.in. odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Omawiana kara jest niezależna także od winy kierowcy oraz jego ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z innych przepisów prawa. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr [...] do ustawy, do którego odsyła art. 92a ust. 7 u.t.d. Postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92a u.t.d., jest postępowaniem administracyjnym, do którego zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Spór w sprawie dotyczy prawidłowości stwierdzenia oraz kwalifikacji zdarzenia jakim był przejazd pojazdu marki D. o nr rej. [...] w dniu 13 lutego 2023 r. w okresie od godz. 18:16 do godz. 19:29, podczas którego pojazd ten przemieszczał się bez włożonej karty kierowcy lub z użyciem nieprawidłowej karty kierowcy, na trasie 24 km ze średnią prędkością 26,67 km/h.

Już na wstępie podkreślić trzeba, że skarżąca nie kwestionowała zapisów w urządzeniu rejestrującym zainstalowanym w pojeździe, które stwierdzały wyżej opisany przejazd pojazdu z adnotacją karta "wyjęta". Jednakże podnosiła zasadność uruchomienia trybu out, a tym samym brak potrzeby użycia przez kierującego pojazdem karty kierowcy w czasie takiego przejazdu.

Fakt poruszania się pojazdu w tym trybie potwierdza dokumentacja zgromadzona podczas kontroli, w postępowaniu administracyjnym oraz dokumenty dołączone do skargi.

Podniesienia wymaga, w nawiązaniu do treści art. 1 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE L z 201 r. poz. 60, s. 1; dalej: rozporządzenie 165/2014), że w akcie tym określono obowiązki i wymogi w odniesieniu do budowy, instalacji, użytkowania, sprawdzania i kontrolowania tachografów stosowanych w transporcie drogowym w celu weryfikacji zgodności z rozporządzeniem 561/2006 dyrektywą 2002/15/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywą Rady 92/6/EWG, a tachografy muszą spełniać wymogi niniejszego rozporządzenia pod względem budowy, instalacji, użytkowania i sprawdzania.

Na podstawie art. 3 ust. 1 rozporządzenia 165/2014 doprecyzowano, że tachografy są instalowane i użytkowane w pojazdach zarejestrowanych w państwie członkowskim używanych do przewozu drogowego osób lub rzeczy oraz do których zastosowanie ma rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1; dalej: rozporządzenie 561/2006). Na mocy art. 4 ust. 2 tiret pierwsze tachografy i karty do tachografu spełniają m.in wymogi, że rejestrują dokładne i wiarygodne dane dotyczące kierowcy, czynności kierowcy oraz pojazdu.

Przepis art. 32 rozporządzenia 165/2014 w ust. 1 nakłada na przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowców obowiązek zapewnienia poprawnego działania i właściwego użytkowania tachografów i kart kierowcy. Przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy stosujący tachografy analogowe zapewniają ich poprawne działanie i prawidłowe stosowanie wykresówek. Tachografy cyfrowe nie mogą być ustawione w sposób powodujący automatyczne przełączanie się na konkretną kategorię czynności po wyłączeniu silnika lub zapłonu pojazdu, chyba że kierowca ma w dalszym ciągu możliwość ręcznego wyboru odpowiedniej kategorii czynności (ust. 2). Zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach (ust. 3).

Natomiast na mocy art. 34 ust. 1 rozporządzenia 165/2014 kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona. Dalsze jednostki redakcyjne art. 34 (ust. 2-7) rozporządzenia 165/2014 doprecyzowują obowiązki kierowcy co do używania kart kierowcy lub wykresówek, w tym: zapewniają zgodność czasu zapisywanego na wykresówce z czasem urzędowym/oficjalnym kraju rejestracji pojazdu (ust. 5 lit. a), obsługują przełączniki umożliwiające osobną i wyraźną rejestrację następujących okresów pracy, gotowości do pracy, przerw i odpoczynku - pod określonymi symbolami (ust. 5 lit. b) oraz nakładają obowiązek wprowadzenia w tachografie cyfrowym symboli państw, w których rozpoczyna i kończy dzienny okres pracy (ust. 7).

Natomiast rozporządzenie 561/2006, które w związku z art. 2 tego aktu ma zastosowanie do przewozu drogowego (osób i rzeczy) w art. 3 wymienia wyjątki – sytuacje w których rozporządzenie to nie ma zastosowania do przewozu drogowego.

Przy czym, przewóz drogowy według art. 4 lit. a) rozporządzenia 561/2006 oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy.

Skarżąca w swoich wyjaśnieniach zawartych w odwołaniu oświadczyła, że tryb out zastosowano z uwagi na to, że miał miejsce przejazd pojazdem poddawanym próbom drogowym w ramach usuwania błędów, w ramach dróg wewnętrznych firmy.

Okoliczności takie wymienione natomiast zostały w art. 3 lit g rozporządzenia 561/2006, zgodnie z którym rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozu drogowego pojazdami poddawanymi próbom drogowym do celów rozwoju technicznego lub w ramach napraw albo konserwacji oraz pojazdami nowymi lub przebudowanymi, które nie zostały jeszcze dopuszczone do ruchu.

Jednakże zauważyć należy, że poza powyższym stwierdzeniem skarżąca nie wykazała jego prawdziwości. W toku postępowania administracyjnego nie przedstawiła żadnego dowodu potwierdzającego, że pojazd poruszał się w spornym zakresie po drogach wewnętrznych firmy. Podając, że przejazd był dokonywany w ramach usuwania błędów nie wyjaśniła i nie uprawdopodobniła faktu naprawy, czy potrzeby konserwacji pojazdu. Zauważyć przy tym należy, że strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu, a jej inicjatywa dowodowa nie była niczym ograniczona. Jednak strona nie zgłaszała żadnych wniosków dowodowych, ani nie składała żadnych dokumentów na potwierdzenie stawianej tezy o zasadności użycia trybu out.

Jakkolwiek to organ ma obowiązek gromadzić wszystkie dowody istotne w sprawie, dotyczące zarówno okoliczności korzystnych, jak i niekorzystnych dla strony, to w sytuacji, gdy strona wywodzi z danego faktu korzystne dla siebie okoliczności, powinna podjąć własną inicjatywę, przynajmniej ukierunkowując tok działań organu stosownymi wnioskami dowodowymi (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 22 lutego 2017r., sygn. II SA/Ke 979/17, wyrok WSA w Opolu z dnia 20 października 2016r., sygn. II SA/Op 242/16). Działania takiego w realiach sprawy zabrakło. Spółka powołując brzmienie przepisu rozporządzenia uzasadniającego poruszanie się pojazdu w trybie out, nie przedstawiła dowodów potwierdzających lub chociaż uprawdopodobniających zaistnienie okoliczności napraw, usuwania błędów, czynności konserwacji pojazdu oraz okoliczności poruszania się pojazdu na zakwestionowanej trasie po drogach wewnętrznych firmy.

Tym samym strona w żaden sposób nie potwierdziła, aby w dniu 13 lutego 2023r. zaistniały okoliczności uzasadniające jazdę poza zakresem przepisów nakazujących rejestrowanie na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu i przebytej drogi.

Organ natomiast wykazał popełnienie przewinienia polegającego na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Nie mogą zostać zatem uwzględnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które skarżąca uzasadnia argumentem, jakoby organ nie przedstawił dowodów na temat stwierdzonego naruszenia.

Stwierdzone (i nie kwestionowane przez stronę) zdarzenie polegające na zastosowaniu trybu out, a tym samym przemieszczanie się pojazdu bez włożonej karty kierowcy w dniu 13 lutego 2023 r. w godzinach od 18:16 do 19:29 na trasie 24 km ze średnią prędkością 26,67 km/h, prawidłowo zostało zakwalifikowane jako naruszenie objęte lp. 6.2.1. załącznika nr 3 u.t.d. - niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi (kara 5.000 zł).

Zdaniem sądu, wobec nie wykazania przez stronę istnienia podstaw użycia trybu out, brak włożenia karty kierowcy zawiera się w zakresie tego naruszenia. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 marca 2023 r. sygn. akt II GSK 1488/19 (CBOSA) naruszenie to obejmuje nie tylko faktyczną, a więc fizyczną ingerencję w działanie samego urządzenia rejestrującego urządzenia celem zmiany bądź zafałszowania rejestrowanych przez nie parametrów, ale również takie zachowanie, jak w przedmiotowej sprawie, którego efektem będzie nierejestrowanie wymienionych parametrów w ogóle. Niewłożenie przez kierowcę karty kierowcy do urządzenia, będzie zatem działaniem zmierzającym do nierejestrowania informacji na karcie, a więc będzie w swej istocie działaniem o charakterze pasywnym. Stanowić będzie tym samym ingerencję negatywną w urządzenie skutkujące nierejestrowaniem (niedziałaniem) faktycznej aktywności kierowcy, pomimo istniejącego w tej materii obowiązku. Fakt nie włożenia karty kierowcy w trakcie poruszania się pojazdu został natomiast ustalony na podstawie odczytów tachografu i opisany w protokole kontroli.

Dodatkowo zauważyć należy, że rubryka nr 4 załącznika nr 3 do u.t.d. zawiera m.in. numer grupy naruszeń zawartych w załączniku I do Rozporządzenia 2016/403 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady. Przy pozycji lp. 6.2.1 numer ten to 2.8. Przy numerze 2.8 ww. rozporządzenia wskazano natomiast na naruszenie polegające na niewłaściwym użytkowaniu tachografu oraz podstawę prawną tego - art. 32 ust 1 oraz 33 ust 1 rozporządzenia nr 165/2014.

W realiach sprawy skarżąca spółka bez wątpienia naruszyła obowiązek zapewnienia poprawnego działania i właściwego użytkowania tachografów i kart kierowcy. Nieprawidłowe włączenie funkcji out spowodowało wykonanie przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu i dane rejestrowane przez tachograf.

Mając na względzie powyższe sąd nie uwzględnia zarzutów skargi koncentrujących się na podważeniu prawidłowości kwalifikacji stwierdzonego naruszenia. Zdaniem sądu opisanego powyżej naruszenia nie można zakwalifikować do grupy 6.3. obejmującej naruszenie zasad i warunków użytkowania tachografu.

Strona formułuje również w skardze zarzut naruszenia art. 92b oraz art. 92c u.t.d. podnosząc, że inicjatywa dowodowa w zakresie spełnienia przesłanek objętych tymi przepisami nie została kompletnie uwzględniona przez organy. Powyższe zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. W realiach sprawy strona zaniechała bowiem jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej w tym zakresie, natomiast oczekiwanie podjęcia przez organ z urzędu ustaleń co do istnienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność spółki jest błędne.

W ustawie o transporcie drogowym wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika za naruszenie prawa może mieć miejsce w dwóch przypadkach określonych w art. 92b i 92c. Zgodnie z art. 92b ust. 1 u.t.d., nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006, b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014, c) umowy AETR, d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców; 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Cytowany przepis mógłby znaleźć więc zastosowanie, o ile strona wykazałaby "właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów", co w kontrolowanej sprawie nie nastąpiło.

Drugą podstawą umożliwiającą przewoźnikowi uniknięcie odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy jest art. 92c ust. 1 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia,

a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.

Odnośnie przesłanki z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w orzecznictwie przyjmuje się, że przepis ten odnosi się do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, w tym w zakresie doboru kadr i nadzoru nad pracownikami nie był w stanie przewidzieć (por. np. wyrok WSA w Krakowie z 5 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 1237/13). Objęte art. 92c u.t.d. przesłanki egzoneracyjne odnoszą się zatem jedynie do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć (por. wyrok WSA w Opolu z 2 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Op 186/14). Dla zwolnienia się z odpowiedzialności przedsiębiorca musi zatem wykazać, że dołożył należytej staranności, czyli uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać w związku z organizacją przewozu, a jedynie wskutek nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. W piśmiennictwie wyrażane jest stanowisko, że przesłankę egzoneracyjną z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosić należy nie do zachowania przedsiębiorcy, lecz do siły wyższej, na którą nie ma on żadnego wpływu, i do wyłącznej winy osoby trzeciej, za którą nie może odpowiadać (por. Paweł Daniel, Odpowiedzialność administracyjna z tytułu naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego w świetle nowelizacji ustawy o transporcie drogowym, ZNSA 2012/5/32-49, teza 5.). Skarżąca nie wykazała w kontrolowanej sprawie, że zaistniały nadzwyczajne okoliczności zewnętrzne, wyłączające jej odpowiedzialność za popełnienie naruszeń, a na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek takiej organizacji działalności gospodarczej, aby odbywała się ona z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa.

Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2016 r. sygn. akt II GSK 2527/14, że udowodnienie okoliczności objętych hipotezą art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu, w postaci uwolnienia się od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia. Z kolei niezbędnym elementem odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z tytułu ujawnionych nieprawidłowości jest wykazanie przez przedsiębiorcę, że nie przyczynił się on swoim zachowaniem do ich powstania, co oznacza, że musi on wykazać takie okoliczności i zdarzenia, które nie są przewidywalne, a więc typowe i zwyczajne w działalności polegającej na wykonywaniu przewozu w transporcie drogowym.

Na gruncie kontrolowanej sprawy spółka nie przedstawiła żadnej argumentacji wykazującej zaistnienie przesłanek uwalniających ją z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, przy czym istotnym jest, że o brzmieniu w/w przepisów została pouczona już w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z 17 marca 2023r.

Nawiązując do podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy zauważyć, że są one bardzo ogólne. Strona omawiając znaczenie zasad ogólnych postępowania, podnosząc brak kompletności materiału dowodowego, jego sprzeczność, błędną ocenę zgromadzonych dowodów nie konkretyzuje na czym uchybienia te polegały. Formułowanie zarzutów procesowych jest niezrozumiałe również z tego względu, że sama skarżąca nie przeczy ustaleniom organu co do przemieszczenia pojazdu bez karty kierowcy, lecz jej zdaniem zakwestionowany przewóz nie podlegał przepisom rozporządzenia. Nie można także w powyższym kontekście pominąć braku inicjatywy dowodowej strony, która w toku postępowania, oprócz lakonicznych wyjaśnień podstawy prawnej użycia trybu out, pozostała bezczynna. Zaniechania strony w tym względzie nie mogą obciążać organu administracji. To sama strona była bowiem źródłem wiedzy i dowodów w zakresie okoliczności zarówno użycia trybu out, jak i przesłanek uwalniających ją od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia.

Strona w skardze nie zakwestionowała drugiego ze stwierdzonych naruszeń, jednak dokonując kontroli zaskarżonej decyzji również i w tym zakresie, zdaniem sądu organ prawidłowo ustalił okoliczności i skutki naruszenia, polegającego na przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone o czas do mniej niż 1 godziny, za co przewidziana jest kara pieniężna w wysokości 100 zł. (lp. 5.2.1. załącznika nr 3 u.t.d.).

Ponieważ sformułowane zarzuty skargi okazały się niezasadne, a sąd nie dostrzegł z urzędu innych naruszeń prawa skutkujących wyeliminowaniem zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.