Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 740/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 78 ust. 1 pkt 2, art. 140mb pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 450
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: art. 15zzzzzn ust. 1, art 31ia pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 7, art. 8 par. 1, art. 9
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 li. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 16 listopada 2023 r. nr SKO Gd/5289/22 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu niedopełnienia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Starogardzkiego z dnia 19 września 2022 r. nr KD.5410.5.579.2022; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego S. B. kwotę 100 ( sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 listopada 2023 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 78 ust. 2 pkt. 1, art. 140mb ustawy z 20 września 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1047, dalej: "p.r.d.") oraz art. 31 ia pkt 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 2095, dalej: "ustawa o COVID"), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło w całości decyzję Starosty Starogardzkiego z dnia 19 września 2022 r. i nałożyło na S. B. (dalej: skarżący") karę pieniężną w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

Skarżący (wraz z żoną) wnioskiem z dnia 7 września 2021 r. zawiadomił Starostę Starogardzkiego (dalej: "organ I instancji", "Starosta") o nabyciu w dniu 1 czerwca 2021 r. przyczepy ciężarowej rolniczej marki DIEDAM.

W toku postępowania organ I instancji ustalił, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. 30-dniowy termin do zawiadomienia organu o nabyciu przez skarżącego pojazdu upłynął z dniem 2 lipca 2021 r. Zatem stan niezgodności z prawem obejmował okres 67 dni. W konsekwencji decyzją z dnia 19 września 2022 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 300 zł. Określając jej wysokość organ I instancji zbadał przesłanki, o których mowa w art. 140n ust. 4 p.r.d. (zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tego tytułu). Rozważył także, czy zachodzą podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary z art. 189f k.p.a.

Skarżący wniósł odwołanie, w którym zarzucił błędną interpretację przepisu art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. W ocenie skarżącego skoro wskazany przepis, tak jak i art. 71 ust. 7 p.r.d., ustanawia jeden obowiązek dla właściciela pojazdu, to za jego niedopełnienie może zostać nałożona jedna kara, niezależnie od ilości współwłaścicieli (wyrok WSA w Kielcach z dnia 7 października 2021 r. w sprawie I SA/Ke 429/21). Skarżący wskazał, że pozostaje w związku małżeńskim, małżonkowie mają wspólność majątkową, a mimo to organ I instancji odrębną decyzją nałożył karę pieniężną za stwierdzone niedopełnienie obowiązku również na drugiego współwłaściciela pojazdu – żonę skarżącego. Skarżący jest zdania, że mnożenie kary przez liczbę współwłaścicieli prowadzi do naruszenia konstytucyjnej i unijnej zasady proporcjonalności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium") zaskarżoną decyzją uchyliło w całości decyzję organu I instancji i obniżyło wysokość kary pieniężnej do kwoty 200 zł.

Organ odwoławczy wziął pod uwagę art. 31ia ustawy o COVID, który od dnia 1 lipca 2021 r. wydłużył do 60 dni m. in. termin określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. oraz zgodnie z którym art. 140 mb p.r.d. stosuje się z uwzględnieniem tego terminu, i przyjął, że skarżący zobowiązany był zawiadomić starostę o nabyciu pojazdu do dnia 2 sierpnia 2021 r. Skarżący wywiązał się z tego obowiązku dopiero w dniu 7 września 2021 r. Stan niezgodności z prawem obejmował zatem okres 36 dni.

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. i odstąpienia od ukarania skarżącego za stwierdzone naruszenie. Oceniając możliwość odstąpienia od wymierzenia kary zwrócił uwagę na fakt, że ustawodawca jako zasadę ustanowił wymierzenie kary za czyn polegający na niezgłoszeniu nabycia pojazdu. Nałożenie obowiązku zgłoszenia miało na celu poprawę przestrzegania przez właścicieli pojazdów terminów składania informacji (wniosków o rejestrację/ wyrejestrowanie pojazdu i zawiadomień o nabyciu/zbyciu pojazdu), które wymagają zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym. Powinno także wpłynąć na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów (uzasadnienie projektu ustawy VIII.3495).

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 189d pkt 1 k.p.a. wymierzając karę pieniężną brane są pod uwagę: waga i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzeba ochrony życia lub zdrowia, ochrona mienia w znacznych rozmiarach lub ochrona ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia. Organ odwoławczy miał na uwadze, że przedmiotowe naruszenie jest pierwszym tego typu naruszeniem prawa przez skarżącego i z tego względu postanowił wymierzyć karę w najniższej wysokości, tj. w kwocie 200 zł. Uznał przy tym, że kara wymierzona przez organ I instancji jest zbyt wysoka.

Kolegium nie podzieliło stanowiska skarżącego wskazując, że obowiązek zawiadomienia spoczywa na każdym ze współwłaścicieli pojazdu. Nie oznacza to jednak, że na każdego z nich może zostać nałożona kara administracyjna. Cel zawiadomienia zostanie osiągnięty w momencie, gdy dokona go choćby jeden ze współwłaścicieli. W rozpatrywanej sprawie obowiązku terminowego zawiadomienia nie dokonał żaden ze współwłaścicieli, pomimo że termin został wydłużony do 60 dni.

Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, żądając jej uchylenia.

Zarzuty skargi są tożsame z zarzutami odwołania. Podobnie jak w odwołaniu skarżący prezentuje stanowisko, że na podstawie art. 140mb pkt 1 p.r.d. za niedopełnienie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu, niezależnie od ilości współwłaścicieli, może zostać nałożona tylko jedna kara pieniężna. Podkreślił przy tym, że nie kwestionował i nie kwestionuje zasadności nałożenia kary z tytułu stwierdzonego naruszenia, jak również nie występował o odstąpienie od jej wymierzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w sposób określony art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd uznał, że skarga jest zasadna.

Skarżący i jego żona nabyli pojazd marki DIEDAM w dniu 1 czerwca 2021 r.

Zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U. z 2021r., poz.450 ze zm., dalej "p.r.d."), właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu.

Z kolei w myśl art. 140mb pkt 2 p.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.

Wynika z powyższego, że skarżący powinien zawiadomić właściwy organ o nabyciu pojazdu najpóźniej 1 lipca 2021r. Jednak , jak słusznie zauważył organ odwoławczy, od dnia 1 lipca 2021 r., na mocy art. 31ia pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( tj. Dz.U. z 2020r., poz. 1842 ze zm., dalej "ustawa o COVID"), do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, wydłużono do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

Zgodnie z art. 31 ia pkt 2 ustawy o COVID, art. 140mb p.r.d. stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.

Wobec powyższego skarżący zobowiązany był zawiadomić starostę o nabyciu pojazdu do dnia 2 sierpnia 2021 r. , lecz z tego obowiązku wywiązał się dopiero w dniu 7 września 2021 r. Organ odwoławczy uznał zatem, że doszło do spełnienia przesłanek nałożenia kary pieniężnej, określonych art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb p.r.d. w zw. z art. 31 ia pkt 1 i 2 ustawy o COVID, za niezawiadomienie starosty o nabyciu pojazdu.

Stwierdzić jednak należy, że organy obu instancji bezzasadnie pominęły unormowania art. 15zzzzzn2 ust.1 ustawy o COVID, z którego wynika, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15zzzzzn2 ust.2 ustawy o COVID). Powyższa regulacja odnosi się do zdarzeń, które nastąpiły w okresie obowiązywania epidemii COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony w dniu 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020, poz. 491 ze zm.) i trwał do dnia 16 maja 2022 r., w związku z jego odwołaniem, na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027).

Wydłużenie terminu na dokonanie zawiadomienia o nabyciu pojazdu do 60 dni nie oznacza bynajmniej, że art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Niezachowanie terminu przewidzianego na zawiadomienie o nabyciu pojazdu pociąga za sobą ujemne skutki dla strony w postaci nałożenia kary pieniężnej. Termin na dokonanie zawiadomienia o nabyciu pojazdu jest terminem zawitym. Spełnione zostały zatem przesłanki do zawiadomienia strony o uchybieniu terminu na podstawie art. 15zzzzzn2 ust.1 pkt 5 ustawy o COVID.

Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącego terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu organ powinien zawiadomić stronę o tym uchybieniu i wyznaczyć jej 30 - dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe działania nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do naruszenia art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID oraz art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. Powyższe zaniechanie narusza spoczywający na organach obowiązek należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także narusza obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

Zaznaczyć należy, że w przypadku przywrócenia wskazanego terminu skarżącemu nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.

Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, nie było podstaw do nałożenia odrębnej kary pieniężnej na każdego z małżonków – współwłaścicieli pojazdu. Sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym , że jeżeli po stronie zbywcy/nabywcy pojazdu występuje wielość podmiotów zobowiązanych do zawiadomienia o zbyciu/nabyciu pojazdu będącego przedmiotem współwłasności, a wypełnienie tego obowiązku zwalnia pozostałych zobowiązanych, to w przypadku braku wywiązania się z tego obowiązku mamy do czynienia z jednym czynem, którego zaistnienie może pociągnąć za sobą wymierzenie jednej kary, niezależnie od liczby współwłaścicieli. W ocenie Sądu niedopuszczalne jest, aby jeden czyn związany ze zbyciem/nabyciem pojazdu i brakiem odpowiedniego zawiadomienia, obwarowany sankcją administracyjną, był traktowany jako dwa lub więcej odrębnych zdarzeń, zależnie od liczby współwłaścicieli. Ani treść, ani cel przepisu nie dają podstaw do nakładania na każdego ze współwłaścicieli pojazdu odrębnych kar pieniężnych za jedno naruszenie. Objęcie każdego ze współwłaścicieli pojazdu odrębnym ukaraniem za naruszenie z art. 140 mb pkt 2 p.r.d. w związku ze zbyciem/nabyciem tego samego pojazdu i tym samym zawiadomieniem - prowadziłoby do wielokrotnego ukarania za ten sam czyn. Byłaby to kara niewspółmierna do naruszenia i celu przepisu statuującego obowiązek zgłoszenia ( por. wyroki: WSA we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Wr 349/20, WSA w Kielcach z dnia 7 października 2021 r. sygn. akt I SA/Ke 429/21, WSA w Rzeszowie : z dnia 20 kwietnia 2023r. II SA/Rz 1656/22 i z dnia 13 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 98/23; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uwzględnił skargę.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ będzie miał na uwadze powyższe wskazania i oceny prawne. W pierwszej kolejności organ rozważy połączenie spraw skarżącego i jego żony , którzy w dniu 1 czerwca 2021 r. nabyli przedmiotowy pojazd , do łącznego rozpoznania i prowadzenia postępowania w kierunku ewentualnego nałożenia jednej kary pieniężnej na zasadzie solidarności, a następnie poinformuje strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do powiadomienia organu o zbyciu pojazdu w trybie art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 i wyznaczy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania - uiszczonego wpisu od skargi.