Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1430/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 235
journal: Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący- Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie: WSA Jakub Makuch ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Szpitala Powiatowego w C. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 19 sierpnia 2022 r. nr NP.9081.2.26.2022 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. decyzją z dnia 3 marca 2022 r. Nr [...], znak: [...], stwierdził chorobę zawodową u K. P. (uczestniczki postępowania) - choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa, wymienioną w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych.

W odwołaniu strona skarżąca – Szpital Powiatowy w C. podniósł, że stan epidemii zarówno w Polsce, jak i na świecie niesie ze sobą ryzyko zachorowania na SARS- CoV-2 nie tylko w zakładzie pracy, ale również w każdym innym miejscu, w związku z tym ciężko jednoznacznie stwierdzić związek przyczynowo-skutkowy między chorobą uczestniczki postępowania, a narażeniem zawodowym. Szpital podkreślił, że w miejscu pracy pracownik wykonuje swoje obowiązki służbowe w odzieży i obuwiu roboczym oraz jest zaopatrzony w środki ochrony indywidualnej, w kontakcie z pacjentem z podejrzeniem lub potwierdzeniem zakażenia SARS-CoV-2: pakiety ochrony biologicznej - (kombinezon, ochrona oczu - gogle, przyłbice, maska FFP2, FFP3, rękawice, czepek), fartuchy barierowe, maski, przyłbice, fartuchy foliowe, rękawice, obuwie foliowe, rękawiczki jednorazowe sterylne, niesterylne, czepki, odzież jednorazowa (bluza i spodnie). Wprowadzono również środki ochrony zbiorowej w postaci np. płynów do dezynfekcji, urządzeń do pomiarów temperatury, opracowano również szereg procedur zapobiegających zakażeniu wirusem SARS-CoV-2. Zdaniem strony skarżącej wprowadzono wszelkie możliwe działania zapobiegające zakażeniu wirusem - SARS-CoV-2 i zmniejszające ryzyko ich wystąpienia w miejscu pracy.

Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 19 sierpnia 2022 r. nr NP.9081.2.26.2022 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że uczestniczka postępowania jest zatrudniona od 27 stycznia 2020 r. w Szpitalu Powiatowym w C. na stanowisku pielęgniarki w Oddziale Rehabilitacji Neurologicznej. Do jej obowiązków należy wykonywanie czynności związanych z utrzymaniem higieny pacjentów, wykonywanie czynności diagnostycznych, prowadzenie dokumentacji, podawanie leków, pomoc w wykonywaniu badań specjalistycznych. W okresie od 1 listopada 2020 r. do 4 grudnia 2020 r. oraz od 2 marca 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. ww. została oddelegowana do pracy w Oddziale Covidowym, gdzie wykonywała ww. czynności. Poprzez stały kontakt z pacjentami w miejscu pracy jest narażona na czynnik biologiczny - wirus SARS-CoV-2. Opisane wyżej warunki pracy stwarzały, zdaniem organu, ryzyko powstania choroby zawodowej.

W toku postępowania ustalono również, że uczestniczka postępowania w okresie od 15 września 1985 r. do 30 września 1993 r. (w tym urlop wychowawczy od 1 maja 1987 r. do 30 września 1993 r.) była zatrudniona na stanowisku pielęgniarki w Zespole Opieki Zdrowotnej w C. w ekspozycji na czynniki biologiczne z wyłączeniem ekspozycji na wirus SARS-CoV-2.

Organ wskazał, że testem PCR wykonanym w dniu 23 października 2020 r. zostało potwierdzone u uczestniczki zakażenie wirusem SARS-CoV-2. W tym czasie pracowała tylko w Szpitalu Powiatowym w C. Na podstawie oceny narażenia zawodowego przeprowadzonej w dniu 4 października 2021 r. i uzupełnionej w dniu 27 maja 2022 r. przez PPIS w C. ustalono, iż warunki pracy uczestniczki postepowania w Szpitalu stwarzały ryzyko powstania choroby zawodowej pod postacią COVID-19. Ww. czynności zawodowe wykonywała w bezpośrednim kontakcie z pacjentami w Oddziale Rehabilitacji Neurologicznej Szpitala Powiatowego w C., gdzie była narażona na czynnik biologiczny, w tym od maja 2020 r. na wirus SARS-CoV-2. W tej samej karcie oceny narażenia zawodowego znajduje się zapis o kontakcie uczestniczki z pacjentami zakażonymi wirusem SARS-CoV-2, a kartę tą podpisał upoważniony przedstawiciel pracodawcy.

MPWIS wyjaśnił także, że uczestniczka była badana w [...] Ośrodku Medycyny Pracy, który w dniu 8 lutego 2022 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej - choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo ich następstwa - zakażenie wirusem SARS-CoV-2, wymienionej w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 z późn.zm.). W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż cyt.: Pacjentka skierowana na badanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej o etioiogii zakaźnej - zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Aktywne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 potwierdzono badaniem genetycznym PCR z dnia 23 października 2020 r. Badanie wykonano w związku z występującymi od około 3-4 dni objawami - dolegliwości bólowe głowy i stawów (zwłaszcza kolanowych), ból pięt, gorączka 38,8°C. W trakcie izolacji domowej objawy jak wcześniej, dodatkowo dolegliwości bólowe w klatce piersiowej (niezależnie od wysiłku lub stresu). W dniu badania orzeczniczego (30.08.2021.r.) pacjentka zgłaszała osłabienie wzroku do bliży, sporadyczne bóle i łzawienie oczu, bóle głowy, zaburzenia koncentracji i pamięci świeżej (nie upośledzające codziennego funkcjonowania), okresowo ucisk w klatce piersiowej (kardiologicznie nie diagnozowana). W ramach postępowania diagnostyczno-orzeczniczego przeprowadzono badanie ogólnolekarskie, wykonano badania serologiczne na obecność przeciwciał w klasie IgM i IgG w kierunku wirusa SARS-CoV-2, badanie EKG, badania laboratoryjne (morfologia krwi, bilirubina, aminotransferaza alaninowa (ALAJ), aminotransferaza asparaginianowa (AspAT), gammaglutamylotranspeptydaza (GGTP), kreatynina, lipidogram, białko C - reaktywne, glukoza), zapoznano się z dostarczoną dokumentacją medyczną oraz dokonano oceny narażenia zawodowego. W wykonanych w trakcie postępowania diagnostyczno- orzeczniczego w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w K. testach serologicznych w kierunku wirusa SARS-CoV-2 stwierdzono ujemny wynik dla przeciwciał w klasie IgM i dodatni dla przeciwciał w klasie IgG. Wyniki wykonanych badań laboratoryjnych nie wykazały odchyleń od normy. W badaniu EKG bez istotnych nieprawidłowości. Biorąc pod uwagę wywiad, dostarczoną dokumentację medyczną, wyniki wykonanych badań i ocenę narażenia zawodowego sporządzoną przez PPIS w C. istnieją podstawy do uznania z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo - skutkowego między chorobą, a narażeniem zawodowym i rozpoznania choroby zawodowej - stan po zakażeniu wirusem SARS-CoV-2 (COVID-19). Na podstawie ww. orzeczenia lekarskiego oraz oceny narażenia na czynniki biologiczne, PPIS w C. wydał ww. decyzję.

Organ wskazał też, że zwrócił się do jednostki orzeczniczej z prośbą o weryfikację orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 8 lutego 2022 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej, poprzez podanie pełnej nazwy jednostki chorobowej wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, która została rozpoznana. W odpowiedzi OMP w K. wskazał, że "w wyniku przeprowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego u Pani K. P. rozpoznano chorobę zawodową, tj. chorobę zakaźną lub pasożytniczą albo ich następstwa: COVID-19, wymienioną w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, powstałą w wyniku przebytego przez pacjentkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Biorąc pod uwagę wyniki wykonanych badań, dostarczoną dokumentacje medyczną i potencjalne narażenie zawodowe uznano związek przyczynowo-skutkowy między rozpoznaniem choroby, a warunkami pracy, co dało podstawę do rozpoznania u ww. choroby zawodowej. Zakażenie wirusem SARS-CoV-2 jest tożsame z wywołaniem choroby zakaźnej COVID-19 (definicja Światowej Organizacji Zdrowia WHO). OMP potwierdził zatem rozpoznanie choroby zakaźnej pod postacią COVID-19 powstałej w wyniku przebytego zakażenia wirusem SARS-CoV-2.

Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, organ II instancji stwierdził, że w przypadku uczestniczki postępowania zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do stwierdzenia choroby zawodowej. Choroba została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia, tj. OMP w K., która w wydanym orzeczeniu lekarskim z dnia 8 lutego 2022 r. orzekła o rozpoznaniu choroby zawodowej - choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo ich następstwa, wymienionej w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Jednostka orzecznicza, w uzupełnieniu orzeczenia, wydała w dniu 27 lipca 2022 r. opinię medyczną, w której podtrzymała swoje stanowisko o rozpoznaniu choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo ich następstwa: COVID-19, wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, powstałej w wyniku przebytego przez pacjentkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2 i pozostającej w związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaną przez ww. pracą w Szpitalu. Wydane orzeczenie lekarskie uzupełnione opinią jest jasno i wyczerpująco uzasadnione. Z kolei ocena narażenia zawodowego potwierdziła ekspozycję na czynniki biologiczne w środowisku pracy (w tym wirus SARS-CoV-2). W wykazie szkodliwych czynników biologicznych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. z 2005 r. Nr 81, poz. 716 z późn.zm.) wymieniony jest wirus SARS zakwalifikowany do 3 grupy zagrożenia.

Organ wskazał, że w ramach prowadzonego procesu diagnostyczno-orzeczniczego na podstawie wywiadu epidemiologicznego, wywiadu chorobowego, obrazu klinicznego pacjenta, oceny dokumentacji medycznej oraz oceny narażenia zawodowego potwierdzono rozpoznanie przebytego zakażenia wirusem SARS-CoV-2 (badanie genetyczne z dnia 23 października 2020 r.). Różnica między zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 a COVID-19 jest taka, że wirus jest czynnikiem biologicznym a COVID-19 jest chorobą zakaźną, którą ten czynnik wywołuje.

W opinii organu, odwołanie nie wniosło nowych faktów, mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Strona odwołująca podniosła, że w stanie epidemii pracownik mógł zarazić się wirusem SARS-CoV-2 gdziekolwiek. Wskazała również, iż pracownik podczas realizacji podstawowych obowiązków zawodowych był właściwie chroniony przed kontaktem z czynnikiem biologicznym.

Odnosząc się do powyższego organ wyjaśnił, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji uzyskał od Szpitala szczegółowe informacje dotyczące przebiegu zatrudnienia uczestniczki, wykonywanych czynności, organizacji pracy oraz środków profilaktycznych, podejmowanych w zakładzie pracy w związku z narażeniem zawodowym. Pracodawca w piśmie z 6 września 2021 r. oraz w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 4 października 2021 r. potwierdził pracę uczestniczki w kontakcie z pacjentami zakażonymi wirusem SARS-CoV-2. Uczestniczka narażona była na duże ryzyko zakażenia SARS-CoV-2 z uwagi na wykonywanie czynności związane z utrzymaniem higieny pacjenta oraz wykonywaniem czynności diagnostycznych, jak również kontakt z innymi pracownikami. Wykonany w dniu 23 października 2020 r. molekularny test potwierdził u niej aktywne zakażenie SARS-CoV-2. Klasa przeciwciał znana jako immunoglobulina M (IgM) rozwija się wcześnie, zwykle po pierwszym tygodniu po wystąpieniu zakażenia. IgM wskazuje na aktywną postać zachorowania i nie utrzymuje się długo. Kilka dni później, po pierwszych 2 tygodniach od zakażenia, wytwarza się immunoglobulina G (IgG). Badanie przeciwciał IgM daje nam wiedzę o aktywnym zakażeniu, ale tylko u tych pacjentów, którzy chorują więcej niż 7 dni. Natomiast przeciwciała anty SARS-CoV-2 w klasie IgG utrzymują się i są wykrywane przez kilka miesięcy po wygaśnięciu zakażenia. Ich obecność może świadczyć o przebytym kontakcie z wirusem. Jednak możliwa jest też sytuacja, że osoba, która chorowała na COVID-19, wytworzyła przeciwciała IgG w bardzo niewielkiej ilości, poniżej wykrywalności metody. Testy serologiczne na obecność przeciwciał w klasie IgM i IgG zostały wykonane u uczestniczki postępowania w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniego w OMP, czyli po około roku po stwierdzonym aktywnym zakażeniu wirusem SARS-CoV-2. W takiej sytuacji brak przeciwciał klasy IgM jest jak najbardziej uzasadniony. W przypadku ww. stwierdzono ujemny wynik dla przeciwciał w klasie IgM i dodatni dla przeciwciał w klasie IgG.

Skarżący szpital w złożonym odwołaniu podniósł także, że wyniki badań laboratoryjnych nie wskazują jednoznacznie na przebyte zakażenie wirusem SARS-CoV-2 oraz, że pogorszenie stanu zdrowia nastąpiło w sposób trwały i nieodwracalny. Podniesiony argument, zdaniem organu, nie można uznać za słuszny, bowiem decyzje wydawane w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej stanowią wyjątek od zasady aktualności, zgodnie z którą organ działa na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w czasie wydawania decyzji. W przypadku chorób zawodowych jedyną przesłanką wydania pozytywnej dla pracownika decyzji jest stwierdzenie wystąpienia u niego w trakcie zatrudnienia lub po ustaniu zatrudnienia, w terminie określonym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, dla konkretnej choroby, co do której można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Ponadto organ uznał, że argument strony dotyczący braku możliwości wskazania miejsca zakażenia nie może być uznany za zasadny. Pomimo iż, ten sam czynnik szkodliwy, występuje także w innych miejscach związanych z aktywnością życiową pracownika, należy wskazać, że zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądowym, występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą.

Inspektor wskazał, że zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy, nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między warunkami pracy, a stwierdzoną chorobą. Ustawodawca w powyższym przepisie, posłużył się bowiem określeniem "z wysokim prawdopodobieństwem" wystąpienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy. [...] Ośrodek Medycyny Pracy w wydanym orzeczeniu lekarskim nr [...] z 8 lutego 2022 r. uzasadniał, iż "istnieją podstawy do rozpoznania z wysokim prawdopodobieństwem choroby zawodowej - przebytego zakażeniu wirusem SARS-CoV-2 (COVID-19) w miejscu pracy."

Organ wyjaśnił nadto, że indywidualne środki ochrony, takie jak maski, fartuchy, kombinezony czy ochronne rękawiczki stosowane nawet prawidłowo, nie zapewniają pełnego bezpieczeństwa i nie gwarantują całkowitej ochrony przed zakażeniem. Statystycznie ryzyko zakażenia wywołanego koronawirusem podczas wykonywania obowiązków zawodowych jest w grupie zawodowej służb medycznych znacznie wyższe, niż w przypadku innych grup zawodowych. Ryzyko to zwiększa się jeszcze bardziej, gdy zagrożenie epidemiczne jest nowe - wirus SARS-CoV-2 nie został jeszcze dostatecznie dokładnie przebadany pod kątem naukowym, w tym sposobów skutecznej ochrony przed nim.

Reasumując, w ocenie Inspektora, dla uznania rozpoznanego schorzenia za chorobę zawodową konieczne jest każdorazowe dokładne zbadanie warunków, w jakich pracownik wykonywał pracę i ustalenie występowania na jego stanowisku pracy narażenia na określone czynniki szkodliwe dla zdrowia. Jeżeli bowiem określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia na stanowisku pracy daje podstawę by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej. Zgromadzony materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wnikliwy. Wydane w sprawie orzeczenie lekarskie i wydana do niego dodatkowa opinia medyczna są jasno i wyczerpująco uzasadnione w kwestii dokonanego rozpoznania. Rozpoznana u ww. osoby choroba zakaźna: COVID-19, w wyniku przebytego zakażenia wirusem SARS-CoV-2, została wymieniona w poz. 26 obowiązującego wykazu chorób zawodowych.

W skardze do WSA w Krakowie strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 2351 Kodeksu pracy poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie można było stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że wystąpiła u uczestniczki choroba zawodowa, która została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym", podczas gdy wirusem SARS - CoV - 2 uczestniczka mogła zarazić się wszędzie, również poza miejscem pracy, tym bardziej, że w szpitalu wprowadzone i stosowane zostały działania prewencyjne poprzez szereg zabezpieczeń higienicznych, medycznych i technologicznych aby zminimalizować ryzyko zachorowania na COVID -19, zatem ryzyko było nieznaczne. Mając to na uwadze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, decyzji organu I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 19 sierpnia 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia 31 marca 2022 r. stwierdzającą chorobę zawodową u K. P. - choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa - wymienioną w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych.

Zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz.U. z 2022 r., poz. 1510 ze zm.) – dalej k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 k.p.).

Wykaz chorób zawodowych wraz ze sposobem i trybem postępowania dotyczącym zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 ze zm.). W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Sąd podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z 27 września 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 534/22 - oddalającym skargę na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie choroby zawodowej - zgodnie z którym, pomimo tego, że w wykazie chorób zawodowych (rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) oraz w załączniku do ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2021 r., poz. 2069 ze zm.) nie został wymieniony COVID-19, to organy prawidłowo przyjęły, że rozpoznana choroba zakaźna COVD-19, w wyniku przebytego przez uczestniczkę (pielęgniarkę) zakażenia wirusem SARS-CoV-2, mieści się w katalogu chorób zakaźnych lub pasożytniczych albo ich następstw, wymienionych w poz. 26 wykazu chorób zawodowych.

Chorobę zawodową można stwierdzić nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". Ponadto wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy, zebrany materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że w przypadku uczestniczki postępowania zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do stwierdzenia ww. choroby zawodowej wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych.

Po pierwsze, choroba została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia. W wykazie chorób zawodowych, zawartym w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, znajdują się "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa", a w wykazie szkodliwych czynników biologicznych rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. z 2005 r., Nr 81, poz. 716) znajduje się wirus SARS – CoV-2 zakwalifikowany do 3 grupy zagrożenia, który bez wątpienia w świetle definicji legalnej, zawartej w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wywołuje chorobę zakaźną, jaką jest COVID-19. W załączniku nr 2 Lp.4 ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w wykazie prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych wymieniono natomiast prace w jednostkach ochrony zdrowia.

Po drugie, jednostka orzecznicza lekarska w orzeczeniu nr [...] z dnia 8 lutego 2022 r. (doprecyzowanym w dnia 3 sierpnia 2022 r.) wskazała, że Pacjentka skierowana na badanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej o etioiogii zakaźnej - zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Aktywne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 potwierdzono badaniem genetycznym PCR z dnia 23 października 2020 r. Badanie wykonano w związku z występującymi od około 3-4 dni objawami - dolegliwości bólowe głowy i stawów (zwłaszcza kolanowych), ból pięt, gorączka 38,8°C. W trakcie izolacji domowej objawy jak wcześniej, dodatkowo dolegliwości bólowe w klatce piersiowej (niezależnie od wysiłku lub stresu). W dniu badania orzeczniczego (30.08.2021.r.) pacjentka zgłaszała osłabienie wzroku do bliży, sporadyczne bóle i łzawienie oczu, bóle głowy, zaburzenia koncentracji i pamięci świeżej (nie upośledzające codziennego funkcjonowania), okresowo ucisk w klatce piersiowej (kardiologicznie nie diagnozowana). (...) W wykonanych (...) testach serologicznych w kierunku wirusa SARS-CoV-2 stwierdzono ujemny wynik dla przeciwciał w klasie IgM i dodatni dla przeciwciał w klasie IgG. (...) "w wyniku przeprowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego (...) rozpoznano chorobę zawodową tj. chorobę zakaźną lub pasożytniczą albo ich następstwa: COVID-19, wymienioną w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, powstałą w wyniku przebytego przez pacjentkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Biorąc pod uwagę wyniki wykonanych badań, dostarczoną dokumentację medyczną i potencjalne narażenie zawodowe uznano związek przyczynowo-skutkowy między rozpoznaniem choroby a warunkami pracy, co dało podstawę do rozpoznania u ww. choroby zawodowej. Zakażenie wirusem SARS-CoV-2 jest tożsame z wywołaniem choroby zakaźnej COVID-19 (definicja Światowej Organizacji Zdrowia WHO)."

Podkreślić należy, że organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej merytorycznej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania choroby. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (zob. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt II GSK 2321/21).

W świetle powyższego stanowisko orzekających organów inspekcji sanitarnej nie budzi wątpliwości. Uczestniczka postępowania ze względu na rodzaj wykonywanej pracy (pielęgniarka) narażona była bezsprzecznie na duże ryzyko zakażenia SARS-CoV-2, zwłaszcza, że jak wynika z karty narażenia zawodowego podpisanej przez upoważnionego pracownika pracodawcy skarżącej, miała ona kontakt z pacjentami zakażonymi wirusem SARS-CoV-2. Jak wynika z akt sprawy do obowiązków skarżącej należy m.in. wykonywanie czynności związanych z utrzymaniem higieny pacjentów, wykonywanie czynności diagnostycznych, podawanie leków i pomoc w wykonywaniu badań specjalistycznych. Uczestniczka postępowania w swoim środowisku pracy narażona była zatem na czynnik biologiczny, jakim jest wirus SARS-CoV-2. Nie można przy tym pominąć, że wykonując pracę ww. miała również kontakt z innymi pracownikami, którzy również mogli być chorzy lub pracowali na oddziałach, na których stwierdzono ogniska epidemiologiczne. Zarzuty skargi w tym względzie nie zasługują zatem na uwzględnienie. Zakażenie SARS-CoV-2 w przypadku osób wykonujących zawody medyczne z dużym prawdopodobieństwem może zostać wywołane czynnikami występującymi w środowisku pracy. Możliwość stwierdzenia, że dana osoba wykonująca zawód medyczny cierpi na chorobę zawodową, będzie każdorazowo zależało od jej miejsca pracy i charakteru pracy, np. lekarz lub pielęgniarka pracująca w szpitalu ponosi bardzo duże ryzyko zakażenia się COVID-19 w miejscu pracy ze względu na wysokie prawdopodobieństwo występowanie tam wirusa SARS-CoV-2, który bezpośrednio powoduje chorobę zakaźną. Podobnie w przypadku ratownika medycznego, który ze względu na częsty kontakt z osobami chorymi narażony jest na styczność z tym wirusem podczas wykonywania pracy. Oczywiście niemożliwe będzie uznanie COVID-19 za chorobę zawodową u lekarza wykonującego zawód jedynie w formie teleporad, bez kontaktu z pacjentami.

Zaliczenie pracy w jednostkach ochrony zdrowia w wykazie prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych (w ww. rozporządzeniu) jest zatem w pełni zrozumiałe skoro pracownicy ci ze względu na charakter pracy (bezpośredni i bliski kontakt z osobami chorymi) narażeni są na różnorodne czynniki niebezpieczne i szkodliwe, zagrażające ich zdrowiu, a nawet życiu, w szczególności na szkodliwe czynniki biologiczne, do których niewątpliwie zalicza się wirus SARS-CoV-2. Pracownicy zakładów opieki zdrowotnej czy też szpitala są zatem niewątpliwie zaliczani do grupy zwiększonego ryzyka zachorowania na choroby zakaźne. Rację należy przyznać zatem organowi, że indywidualne środki ochrony, takie jak maski, fartuchy, kombinezony czy ochronne rękawiczki stosowane nawet prawidłowo, nie zapewniają pełnego bezpieczeństwa i nie gwarantują całkowitej ochrony przed zakażeniem.

W konsekwencji powyższego, mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, w tym rodzaj pracy wykonywanej przez uczestniczkę, należy uznać, że zasadne było stwierdzenia u niej przedmiotowej choroby zawodowej. Wydane orzeczenie lekarskie i dodatkowe opinie medyczne są jasno i wyczerpująco uzasadnione. Rozpoznana choroba zakaźna COVD-19 w wyniku przebytego przez uczestniczkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2 mieści się w katalogu chorób zakaźnych lub pasożytniczych albo ich następstw, wymienionych w poz. 26 wykazu chorób zawodowych.

Wobec powyższego, nie można skutecznie postawić orzekającym organom zarzutu naruszenia wymienionego w skardze art. 2351 k.p.

W ocenie Sądu, organy w sposób właściwy zgromadziły i oceniły cały materiał dowodowy, a ponadto prawidłowo ustaliły, zinterpretowały i zastosowały przepisy Kodeksu pracy, powołanej ustawy oraz ww. rozporządzeń.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.