Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 719/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 58, art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2024r. sprawy ze skargi F. spółka cywilna S. M. D. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 sierpnia 2023 r. nr 560500.71.56214/2021.RDZ.B6-ODW-UT w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. uchyla postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 czerwca 2023r. nr 560500.71.56214/2021/RDZ.B6-ODW-UT w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] sierpnia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2021 r. odmawiającą Firmie Handlowo Usługowej S. spółka cywilna prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i podejmowane w jego toku czynności oraz wydane rozstrzygnięcia. Organ podał, że w dniu [...] czerwca 2023 r., uwzględniając wyjaśnienia skarżących oraz mając na uwadze wskazania Sądu zawarte w wyroku z 19 lipca 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 292/22, wydał postanowienie o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ przeprowadził postępowanie dowodowe dotyczące prowadzonej przez wspólników działalności gospodarczej. Po analizie zgromadzonych w sprawie dokumentów Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że brak jest podstaw do zmiany decyzji w zakresie zwolnienia płatnika z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. Wykazany we wniosku kod PKD 47.71.Z dotyczy wspólników spółki. Natomiast spółka prowadziła przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 47.19.Z, który nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek za listopad 2020 r. Organ zwrócił uwagę, że każdy ze wspólników spółki cywilnej odrębnie prowadzi działalność gospodarczą, posiada odrębny wpis w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Wspólnik spółki cywilnej (każdy oddzielnie), jako przedsiębiorca, zgłasza siebie do Zakładu poprzez złożenie stosownych druków ubezpieczeniowych, jako płatnika składek oraz jako osobę ubezpieczoną. Każdy ze wspólników posiada swój indywidualny NIP i REGON. Wspólnicy spółki cywilnej jako przedsiębiorcy muszą się zarejestrować w CEiDG, a przy rejestracji podają kod PKD przeważającej działalności. Natomiast stosowna zmiana PKD prowadzonej przez wspólników spółki została dokonana [...] czerwca 2021 r., w wyniku czego jako przedmiot przeważającej działalności spółki wprowadzono kod 47.71.Z. Zatem z rejestru wynika, że we wrześniu 2020 r. spółka prowadziła działalność gospodarczą oznaczoną innym kodem PKD. W ocenie organu zgłoszenie zmiany kodu PKD przeważającej działalności spółki z 47.19.Z "Pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach" na 47.71.Z "Sprzedaż detaliczna odzieży prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach" nastąpiło zbyt późno, aby można było uznać, że przysługuje Skarżącym prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy za okres od [...] listopada 2020 r. do [...] listopada 2020 r. Zmiany oznaczenia przeważającej działalności dokonano [...] czerwca 2021 r., co według organu nie może stanowić podstawy do udzielenia zwolnienia za wyżej wymieniony okres. Nie ma przy tym znaczenia, że wspólnicy spółki mają wykazany w rejestrze REGON kod PKD przeważającej działalności uprawniający do zwolnienia, gdyż są to osobne jednostki prowadzenia działalności gospodarczej o innych numerach REGON. Do wniosku o zwolnienie z opłacania składek kod PKD jest weryfikowany w kontekście konkretnego płatnika z konkretnym numerem REGON podanym we wniosku. Ponadto z analizy zgromadzonego materiału wynika, że we wniosku z [...] stycznia 2021 r. Skarżący oświadczyli, że przychód z działalności uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r., jednakże na dzień [...] września 2020 r. prowadzili działalność z przeważającym kodem PKD 47.19.Z "Pozostała sprzedaż detaliczna prowadząca w niewyspecjalizowanych sklepach", co oznacza, że nie spełnili warunku, gdyż kod ten nie jest wymieniony jako kod uprawniający do zwolnienia za okres od [...] listopada 2020 r. do [...] listopada 2020 r. Ponadto z przedłożonych do sprawy dokumentów wynika, że Skarżący dokonali zakupu towarów, natomiast nie można jednoznacznie stwierdzić, że prowadzili przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD, który uprawniał do zwolnienia z opłacania składek. Ponadto nie udokumentowali spadku przychodów z tej samej działalności. Organ wyjaśnił, że z powołanych przepisów wynika, iż zwolnienie będzie przysługiwało, jeśli płatnik spełni następujące warunki: - był zgłoszony do ZUS jako płatnik składek do [...] czerwca 2020 r., - przychód z tej działalności uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego z tej działalności w listopadzie 2019 r., - deklaracja rozliczeniowa i imienne raporty miesięczne za listopad 2020 r. zostaną złożone najpóźniej do [...] grudnia 2020 r., chyba że płatnik jest zwolniony z obowiązku jej składania, - złożył wniosek RDZ-B6 o zwolnienie z opłacania należnych składek nie później niż do [...] stycznia 2021 r. Reasumując dokonane ustalenia organ stwierdził, że na podstawie przeprowadzonego postępowania ustalono, że spółka była zgłoszona do ZUS jako płatnik składek do [...] czerwca 2020 r., jednak przedłożona w toku postępowania dokumentacja nie udowodniła w sposób jednoznaczny, że na dzień [...] września 2020 r. Skarżący prowadzili działalność gospodarczą z przeważającym kodem PKD 47.71.Z - "Sprzedaż detaliczna odzieży prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach". W związku z tym organ uznał, że wnioskodawcy nie spełnili warunku uprawniającego do zwolnienia z opłacania składek wskazanego w art, 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach z zapobieganiem,

przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Uwzględniając nadto brak spełnienia warunku z zakresu przychodu z tej samej działalności prowadzonej w ramach przeważającego kodu 47.71.Z, organ postanowił utrzymać w mocy odmowną decyzję z [...] lutego 2021 r.

W skardze do tut. Sądu Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucili błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji, a polegający na uznaniu, że na dzień 30 września w 2020 r. Skarżący prowadzili działalność gospodarczą z przeważającym kodem PKD 47.71.Z - sprzedaż detaliczna odzieży prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach, bez podania konkretnego uzasadnienia oraz uznaniu, że z analizy sprawy wynika, iż na dzień [...] września 2020 r. prowadzili działalność gospodarczą z kodem PKD 47.19. Z - pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach, pomimo przedłożenia licznych dokumentów w postaci faktur zakupowych odzieży, dodatków odzieżowych, umów dzierżawy lokalu, faktur za energię elektryczną oraz przedłożonych dodatkowo do skargi 2 wypisów z dnia [...] sierpnia 2023 r. z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, które są również aktualne na obecną chwilę i z których wynika stan wpisu historycznego po zmianach na dzień 2012.01.23, a tym samym, z których wynika, iż już od dnia [...] stycznia 2012 r. przeważającą działalnością gospodarczą Firmy Handlowo-Usługowej "S. " Sklep "D. " S. M. była działalność gospodarcza prowadzona pod kodem PKD 47.71. Z – sprzedaż detaliczna odzieży prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach, czyli z których wynika, iż na dzień [...] września 2020 r. Skarżący prowadzili działalność gospodarczą o przeważającym PKD 47.71.Z, uprawniającym do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. Skarżący wnieśli również o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, gdyż potrzeba powołania świadków na tym etapie postępowania wyniknęła z odmownej decyzji ZUS oraz niepoinformowaniu Skarżących przez ZUS o możliwości powołania świadków w osobach A. D. i P. G. na okoliczność, iż na dzień [...] września 2020 r. w sklepach "D. " była prowadzona sprzedaż detaliczna odzieży w wyspecjalizowanych sklepach, a tym samym na okoliczność zasadności zwolnienia od opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020 r. Skarżący wnieśli także o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów potwierdzających prowadzenie sprzedaży detalicznej odzieży w wyspecjalizowanych sklepach, a tym samym na okoliczność zasadności zwolnienia od opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020 r. Z uwagi na powyższe zarzuty Skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za okres od [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r., ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 6 grudnia 2023 r. sygn. akt I SA/Bd 579/23 uchylił zaskarżoną decyzję. Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył organ, który wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt I GSK 499/24 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, a także zasądził od skarżącej na rzecz organu [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. NSA zgodził się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie kwestia doręczenia decyzji organu nie została wyjaśniona. Braku tego nie może sanować uwzględnienie żądania przywrócenia terminu, bo jeżeli nie jest pewne, czy termin został uchybiony, to nie można w ogóle rozpatrywać kwestii jego przywrócenia. [...] jednak wykonaniu trafnych wskazań Sądu pierwszej instancji co do dalszego postępowania stoi na przeszkodzie ostateczne postanowienie o przywróceniu terminu, wydane niejako "na wyrost", bez dostatecznego rozważenia zagadnienia doręczenia decyzji organu wydanej w pierwszej instancji. Sąd odwoławczy stwierdził, że postanowienie to niewątpliwie pozostaje w materialnie rozumianych granicach sprawy, bo dotyczy tego samego stosunku prawnego regulowanego przez przepisy prawa materialnego. Podkreślił, że w przedmiotowej sprawie uchylenie postanowienia o przywróceniu terminu stanowi warunek sine qua non doprowadzenia działań administracji do stanu zgodności z prawem. Tym samym zachodzi konieczność rozważenia możliwości skorzystania przez sąd administracyjny z kompetencji przewidzianej w art. 135 p.p.s.a. Konsekwencją braku takiej analizy przez Sąd pierwszej instancji jest wystąpienie naruszenia tego przepisu, które to uchybienie nie tylko mogło wywrzeć wpływ na wynik sprawy, ale wpłynęło na ów wynik. NSA dodał, że w tym przypadku nie wchodzi w grę naruszenie ustanowionego w art. 134 § 2 p.p.s.a. zakazu reformationis in peius, bo rozpatrzenie środka odwoławczego od decyzji, która nie została doręczona oznaczałoby wystąpienie wady kwalifikowanej takiej decyzji.

W związku z powyższym NSA wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę, Sąd pierwszej instancji ma dokonać kontroli legalności także wspomnianego postanowienia i ma rozważyć możliwość wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, zważył co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić należy, że w sprawie wypowiedział się już NSA rozpatrując złożoną skargę kasacyjną. Zgodnie z art. 190 p. p. s. a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa w piśmiennictwie prawniczym określana jest jako zespół czynności zmierzających do ustalenia treści normy prawnej zawartej w przepisie prawnym, ciąg czynności odkodowujących znaczenie wyrażeń wchodzących w skład przepisu prawnego (zob. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2012). Zatem ponownie rozpoznając sprawę administracyjną Sąd nie dysponuje całkowitą swobodą, co oznacza, że zakres jego swobody jest węższy, niż gdy rozpoznawał sprawę po raz pierwszy. Jak podkreśla się w literaturze prawniczej, sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę przekazaną mu przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. – nie stosuje art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. Sąd I instancji z jednej strony pozostaje skrępowany granicami skargi kasacyjnej, nie mogąc wykroczyć poza oznaczony zakres kontroli. Z drugiej strony jest związany wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naruszenie chociażby jednego ze wskazanych ograniczeń stanowiłoby pogwałcenie norm o istotnym znaczeniu dla sprawy (J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 624).

Odwracając sytuację należy przyjąć, że gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny wyda wyrok z pominięciem wykładni dokonanej w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, przy zgłoszeniu takiego zarzutu w skardze kasacyjnej, doprowadzi do uwzględnienia tej skargi (zob. W. Piątek, Podstawy skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2011, s. 338). Takie stanowisko doktryny prawniczej znajduje aprobatę w orzecznictwie sądowym. Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że związanie wykładnią oznacza, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Przede wszystkim, "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a. podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznawał sprawę (art. 183 p.p.s.a.), i w jakich wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2020 r. sygn. akt II GSK 244/20).

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2024 r. I GSK 499/24 uchylił uprzednio wydany w tej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 grudnia 2023 r. I SA/Bd 579/23. W krótkim uzasadnieniu zgodził się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że kwestia doręczenia decyzji organu nie została wyjaśniona. Braku tego nie może sanować uwzględnienie żądania przywrócenia terminu, bo jeżeli nie jest pewne, czy termin został uchybiony, to nie można w ogóle rozpatrywać kwestii jego przywrócenia. Niemniej jednak wykonaniu trafnych skądinąd wskazań Sądu pierwszej instancji co do dalszego postępowania, zdaniem NSA stoi na przeszkodzie ostateczne postanowienie o przywróceniu terminu, wydane niejako "na wyrost", bez dostatecznego rozważenia zagadnienia doręczenia decyzji organu wydanej w pierwszej instancji. Jak ocenił Sąd drugiej instancji postanowienie to niewątpliwie pozostaje w materialnie rozumianych granicach sprawy, bo dotyczy tego samego stosunku prawnego regulowanego przez przepisy prawa materialnego.

W wyroku z 7 sierpnia 2024 r., jasno wskazano, że uchylenie postanowienia o przywróceniu terminu stanowi warunek sine qua non doprowadzenia działań administracji do stanu zgodności z prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 sierpnia 2024 r. wskazał, że zachodzi konieczność rozważenia możliwości skorzystania przez sąd administracyjny z kompetencji przewidzianej w art. 135 p.p.s.a., a konsekwencją braku takiej analizy przez Sąd pierwszej instancji jest wystąpienie naruszenia tego przepisu, które to uchybienie nie tylko mogło wywrzeć wpływ na wynik sprawy, ale wpłynęło na ów wynik. Dodał, że w tym przypadku nie wchodzi w grę naruszenie ustanowionego w art. 134 § 2 p.p.s.a. zakazu reformationis in peius, bo rozpatrzenie środka odwoławczego od decyzji, która nie została doręczona oznaczałoby wystąpienie wady kwalifikowanej takiej decyzji. Z tego powodu zarzuty skargi kasacyjnej okazały się uzasadnione i rozpoznając sprawę ponownie Sąd pierwszej instancji został zobowiązany do dokonania kontroli legalności także wspomnianego postanowienia i rozważy możliwość wyeliminowania go z obrotu prawnego. Obecnie Sąd przyjął, że chodzi o postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2023r. nr [...].

Mając na uwadze powyższe, dla porządku należy dowołać się do wyroku WSA z 6 grudnia 2023 r., I SA/Bd 579/23, co czyni poniżej.

Kontrolą Sądu została objęta decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tego Organu z dnia [...] lutego 2021 r. o odmowie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 do [...] listopada 2020 r. Zatem obecnie jedynie dla porządku należy przywołać stanowisko wyrażone w uchylonym przez NSA wyroku tut. Sądu. Istotne jest, że wyrok sądu pierwszej instancji został uznany za prawidłowy, a jego wyeliminowanie zostało spowodowane brakiem kontroli legalności postanowienia o przywróceniu terminu, jako warunku sine qua non doprowadzenia działań administracji do stanu zgodności z prawem. W sprawie jest to postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2023r. nr [...]

Jak przyjęto, sprawa była już przedmiotem oceny przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy. W wyroku z dnia [...] listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 606/21, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję (znajdującą się na k. 31-33 akt administracyjnych) o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy. Tym samym Organ został zobowiązany do ponownego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że "na moment złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie ustalono zasadniczej przesłanki tj. czy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w ogóle rozpoczął swój bieg. W sytuacji bowiem gdyby organ uznał, że decyzja z dnia [...] lutego 2021r. nie została doręczona zgodnie z przepisami k.p.a., to wniosek o przywrócenie terminu, który nie rozpoczął swego biegu jest bezprzedmiotowy." Ponadto Sąd wskazał, że "ponownie rozpoznając sprawę zainicjowaną wnioskiem Strony o przywrócenie terminu, organ będzie miał na uwadze, że założeniem konstrukcyjnym tejże instytucji procesowej jest przyjęcie, iż ma ona zastosowanie w przypadku, w którym nastąpiło uchybienie terminu. Dopiero stwierdzenie tej okoliczności powinno decydować o potrzebie merytorycznej oceny wniosku. W sytuacji natomiast stwierdzenia, że bieg terminu nie rozpoczął się organ rozważy umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość (art. 105 § 1 k.p.a.)" (k. 73 akt administracyjnych).

Następnie po ponownym rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu Organ wydał decyzję z dnia [...] marca 2022 r. (k. 76 – 81 akt administracyjnych) o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd wyrokiem z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 291/22 (k. 123-133 akt administracyjnych), ponownie uchylił decyzję wydaną przez ZUS (z dnia [...] marca 2022 r.). W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że "przy ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ uwzględni, że przywrócenie terminu może mieć miejsce w sytuacji, gdy rzeczywiście doszło do uchybienia terminu. Natomiast w przypadku stwierdzenia, że bieg terminu nie rozpoczął się organ rozważy umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość (art. 105 § 1 k.p.a.)".

Ocenami tymi Organ i Sąd rozpoznający sprawę byli związani stosownie do art. 153 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawne uległy zmianie. W świetle tego przepisu ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.

W związku z powyższym dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2023 r. w pierwszej kolejności należało poddać ocenie, czy w postępowaniu poprzedzającym jej wydanie, Organ, stosownie do art. 153 p.p.s.a., wykonał wiążące wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy przy ponownym rozpoznawaniu sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Nadmienić należy, że stosownie do art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W przypadku, gdy przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy następuje w trybie art. 15zzzzzn[2] ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID – 19, należy mieć na uwadze treść tego przepisu, który stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów określonych w tym przepisie w pkt od 1) do 6), organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu i wyznacza termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Postanowienie o przywróceniu uchybionego terminu stosownie do art. 135 p.p.s.a. podlega ocenie przez sąd administracyjny w postępowaniu zainicjowanym skargą na decyzję kończącą postępowanie w sprawie. Art. 135 p.p.s.a. stanowi bowiem, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W ocenie Sądu rozpoznającego aktualnie sprawę Organ wydając postanowienie z dnia [...] czerwca 2023 r. o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wykonał wiążących wytycznych sformułowanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 606/21 oraz wyroku z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 291/22. W aktach sprawy nadal brak jest potwierdzenia zasadniczej przesłanki przywrócenia terminu, tj. brak dokumentu pozwalającego na jednoznaczne ustalenie kiedy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoczął swój bieg a w konsekwencji czy Strona uchybiła temu terminowi.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, Organ naruszył art. 153 p.p.s.a. oraz art. 58 § 1, art. 59 § 2 k.p.a. i art. 15zzzzzn[2] ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID - 19. Wprawdzie w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2023 r. o przywróceniu terminu Organ podał, że decyzja z dnia [...] lutego 2021 r. została uznana za doręczoną w dniu [...] marca 2021 r. – doręczenie elektroniczne. Twierdzenie ZUS w tym zakresie nie zostało jednak poparte dowodem doręczenia znajdującym się w aktach sprawy.

Sąd wyjaśnia przy tym, że dla rozstrzygnięcia sprawy i oceny daty dokonania doręczenia decyzji z dnia [...] lutego 2021 r. znaczenie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji z dnia [...] lutego 2021 r. (czyli tekst tej ustawy opublikowany w Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.). W myśl art. 46 § 4 ówcześnie obowiązującego Kodeksu postępowania administracyjnego, w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ administracji publicznej przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające:

1) wskazanie, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego,

2) wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma,

3) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w określony sposób.

Zgodnie z art. 46 § 3 ówcześnie obowiązującego Kodeksu postępowania administracyjnego w przypadku doręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej doręczenie jest skuteczne, jeżeli adresat potwierdzi odbiór pisma w sposób, o którym mowa w § 4 pkt 3. Natomiast w przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego w podany wyżej sposób, organ administracji publicznej po upływie siedmiu dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma (§ 5). W przypadku nieodebrania pisma doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia (§ 6).

Zasady wymiany informacji, w tym doręczania dokumentów drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy e-PUAP, określają przepisy ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2020 r. poz. 346; dalej: "ustawa o informatyzacji").

Według art. 3 pkt 20 ustawy o informatyzacji urzędowe poświadczenie odbioru to dane elektroniczne powiązane z dokumentem elektronicznym doręczonym podmiotowi publicznemu lub przez niego doręczanym w sposób zapewniający rozpoznawalność późniejszych zmian dokonanych w tych danych, określające:

a) pełną nazwę podmiotu publicznego, któremu doręczono dokument elektroniczny lub który doręcza dokument,

b) datę i godzinę wprowadzenia albo przeniesienia dokumentu elektronicznego do systemu teleinformatycznego podmiotu publicznego - w odniesieniu do dokumentu doręczanego podmiotowi publicznemu,

c) datę i godzinę podpisania urzędowego poświadczenia odbioru przez adresata z użyciem mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 1 albo 2 - w odniesieniu do dokumentu doręczanego przez podmiot publiczny,

d) datę i godzinę wytworzenia urzędowego poświadczenia odbioru.

Urzędowe poświadczenie odbioru jest wspólnym określeniem dla urzędowego poświadczenia przedłożenia (UPP, do którego odnosi się art. 3 pkt 20 lit. b) i urzędowego poświadczenia doręczenia (UPD, do którego z kolei odnosi się art. 3 pkt 20 lit. c).

Mając na względzie powyższe regulacje, wskazać należy, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest urzędowego poświadczenia odbioru decyzji z dnia [...] lutego 2021 r. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się wydruk z "Portalu Pracowników" (k. 50-51 akt administracyjnych), który sugeruje, że "Decyzja odmowy prawa do zwolnienia..." została wysłana a następnie została uznana za doręczoną, jednak w ocenie Sądu wydruk z k. 50-51 akt administracyjnych nie stanowi potwierdzenia dokonania doręczenia bowiem nie spełnia powyżej opisanych wymogów wynikających z ówcześnie obowiązującego Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o informatyzacji.

Podkreślenia zdaniem Sądu wymaga również, że w aktach administracyjnych na k. 75 znajduje się Urzędowe Poświadczenie Doręczenia wystawione przez platformę PUE ZUS o identyfikatorze: [...] Jednakże analiza treści tego potwierdzenia wskazuje, że dotyczy ono dokumentu o identyfikatorze: [...]. Z kolei z dokumentu "Dane podpisu elektronicznego" (znajdującego się bezpośrednio za decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. - k. 13 akt administracyjnych) wynika, że dotyczy ono pisma o identyfikatorze: [...] Powyższe niezgodności nie pozwalają w związku z tym na jednoznaczne i pozbawione wątpliwości przyjęcie, że doszło do prawidłowego doręczenia decyzji Zakładu z dnia [...] lutego 2021 r., a tym samym, że termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoczął swój bieg.

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Nie można bowiem jednoznacznie i z pełnym przekonaniem stwierdzić, w jakiej dacie decyzja organu I instancji z dnia [...] lutego 2021 r. została doręczona Skarżącym - brak jest bowiem w aktach sprawy jednoznacznego i powiązanego logicznie z tą decyzją Urzędowego Poświadczenia Doręczenia. W związku z brakiem ustalenia tej daty, nie jest możliwe stwierdzenie czy Strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W konsekwencji nie jest również możliwe dokonanie oceny przez Sąd zasadności wydania postanowienia o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i dalszego rozpoznania merytorycznie sprawy przez organ II instancji. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę jednoznaczne i weryfikowalne (zgodnie z obowiązującymi przepisami) ustalenie daty doręczenia decyzji z dnia [...] lutego 2021 r. ma znaczenie również w przypadku, gdy przywrócenie terminu następuje w trybie art. 15zzzzzn[2] ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID - 19. Podstawą wystosowania zawiadomienia, o którym mowa w art. 15zzzzzn[2] ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID - 19, przez organ administracji jest uchybienie terminowi. W niniejszej sprawie natomiast okoliczność uchybienia terminowi przez Stronę nie została potwierdzona dostępnymi w aktach sprawy dokumentami.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji z uwagi na błąd procesowy mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy - naruszenie art. 58 § 1 k.p.a., art. 59 § 2 k.p.a., art. 15zzzzzn[2] ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID - 19, oraz art. 153 p.p.s.a. W tej sytuacji niecelowe stało się odnoszenie merytorycznie do pozostałych zarzutów skargi.

Podsumowując, Organ uzupełni materiał dowodowy o dokumenty pozwalające na wykazanie - w sposób niebudzący wątpliwości - faktu doręczenia decyzji z dnia [...] lutego 2021 r., i dopiero wówczas ponownie oceni kwestię uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w adekwatnym dla okoliczności sprawy stanie prawnym. W przypadku niewykazania (braku możliwości wykazania), że decyzja z dnia [...] lutego 2021 r. została doręczona zgodnie z przepisami art. 46 k.p.a. o w brzmieniu wówczas obowiązującym, Organ doręczy prawidłowo tę decyzję. W takiej sytuacji (tj. ponownego doręczenia decyzji z dnia [...] lutego 2021 r.) termin do wniesienia środka zaskarżenia będzie biegł na nowo od daty skutecznego jej doręczenia a Strona będzie miała prawo do ponownego zaskarżenia decyzji z dnia [...] lutego 2021 r.

Powyższy fragment (s. 7 – 13 tego uzasadnienia) odnosi się do wyroku WSA z 6 grudnia 2023 r., I SA/Bd 579/23, który jakkolwiek uchylony, w tych stwierdzeniach znalazł poparcie sądu odwoławczego.

Obecnie w sprawie, w wykonaniu wyroku NSA, stosownie do art. 190 p.p.s.a. przywołać należy art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Analiza orzecznictwa pozwala na wnioski, że warunkiem zastosowania art. 135 p.p.s.a. jest to, aby zaskarżony akt okazał się sprzeczny z prawem i to w stopniu uzasadniającym jego wzruszenie. Przepis art. 135 p.p.s.a. znajduje zastosowanie bowiem jedynie w razie uwzględnienia skargi, a więc w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Przesłanką jego zastosowania jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności ale także w aktach lub czynnościach poprzedzających, jeżeli tylko miało to miejsce w granicach danej sprawy. Dokonując wykładni art. 135 p.p.s.a. zauważyć należy, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, niezależnie od tego, czy skarżący na etapie postępowania odwoławczego zaskarżył akt.

Postanowienie Inne z dnia [...] czerwca 2023r. nr [...] zostało oparte art. 15zzzzzn2 uCOVID, zgodnie z którym: 1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. 2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. 3. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Kolejną z wymienionych podstaw prawnych był art. 58 k.p.a., gdzie zapisano, że § 1. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. § 3. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne.

Zatem dopiero prawidłowe stwierdzenie uchybienia terminu mogło stanowić podstawę do procedowania kwestii jego przywrócenia.

Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 31zq ust. 8 uCOVID okolicznością istotną dla uznania, że został przekroczony termin na złożenie środka odwoławczego od decyzji z [...] lutego 2021 r. jest fakt jej doręczenia. Skoro w sprawie NSA ocenił, że okoliczność ta wymagała ustalenia, to postanowienie o przywróceniu terminu zostało wydane z naruszeniem art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 31zq ust. 8 uCOVID i stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. należało je uchylić.

Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji.

Urszula Wiśniewska Mirella Łent Halina Adamczewska-Wasilewicz