Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 314/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 84 ust. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 1336
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: sekretarz sądowy Elżbieta Polody po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. II sp. komandytowo-akcyjna z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 19 lutego 2024 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia 5 kwietnia 2023 r. (nr [...]) o pobraniu od A. Sp. z o.o. II S.K.A. z siedzibą w [...] (dalej: spółka, skarżąca) opłaty w wysokości [...] zł, ustalonej w decyzji Wójta Gminy S. z dnia 1 lutego 2017 r. (znak: [...]), zmienionej decyzją z dnia 15 listopada 2017 roku, znak: [...], za usunięcie 44 sztuk w związku z niezachowaniem żywotności nasadzeń zastępczych w ilości 16 sztuk drzew iglastych i 9 sztuk drzew liściastych.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano m. in. art. 84 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336 ze zm.; dalej jako: u.o.p.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 § 1 k.p.a.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikał następujący stan sprawy:

Wójt Gminy S. zezwolił skarżącej na usunięcie 44 sztuk drzew, rosnących na działce ew. nr [...] (obręb B. , gmina S. , w związku z wystąpieniem kolizji z prowadzoną inwestycją. Zezwolenie na usunięcie drzew zostało uzależnione od zastąpienia ich nasadzeniami zastępczymi w ilości 20 sztuk drzew iglastych i 24 sztuk drzew liściastych, o wysokości pnia minimum 180 cm, w terminie do końca marca 2018 roku. Za usuniecie ww. drzew naliczona została opłata za korzystanie ze środowiska w wysokości [...] zł, która została odroczona pod warunkiem wykonania ww. nasadzeń rekompensujących ubytek zieleni w środowisku.

Pismem z dnia 25 marca 2021 r. Wójt Gminy S. wezwał stronę do przedłożenia dokumentu potwierdzającego wywiązanie się z obowiązku nałożonego w ww. zezwoleniu na usunięcie drzew, a skarżąca - odpowiadając na wezwanie - poinformowała o wykonaniu nasadzeń w postaci 20 sztuk żywotnika zachodniego oraz 25 sztuk klonu szczepionego w pniu w terminie określonym w ww. decyzji.

Wójt Gminy S. pismem z dnia 9 kwietnia 2021 r. poinformował skarżącą o wszczętym z urzędu postępowaniu administracyjnym w sprawie pobrania lub umorzenia odroczonej opłaty za usunięcie drzew, ustalonej w decyzji Wójta Gminy S..

W dniu 22 kwietnia 2021 r. dokonano oględzin w terenie. Stwierdzono żywotność tylko 4 sztuk drzew iglastych z gatunku żywotnik zachodni oraz 15 sztuk drzew liściastych z gatunku klon pospolity odmiany [...]. Ustalono, że nasadzenia zostały wykonane na działce ewidencyjnej nr [...] (obręb B., gmina S. , która aktualnie jest podzielona na trzy nowe działki ewidencyjne o nr [...], [...] i [...].

Następnie, pismem z dnia 26 kwietnia 2021 r., wezwano stronę do wyjaśnienia przyczyn niezachowania żywotności przez 16 sztuk drzew iglastych oraz 9 szt. drzew liściastych, o wysokości pnia minimum 180 cm. Pismem z 19 maja 2021 roku strona poinformowała m.in. o tym, że nasadzenia zastępcze znajdują się na ogrodach obecnych właścicieli, do których strona nie ma dostępu. W piśmie wskazano również, iż nowi właściciele kontaktowali się z urzędem Gminy S. telefonicznie i informowali, iż nasadzenia zastępcze dokonane przez stronę uległy wysuszeniu i otrzymali informację, aby w to miejsce posadzić nowe drzewa.

Z kolei pismem z dnia 9 czerwca 2021 r. Wójt Gminy S. wezwał stronę do wyjaśnienia: rozbieżności co do terminu wykonania nasadzeń; podania informacji, czy nasadzenia zastępcze zostały wykonane przed czy po ogrodzeniu terenu ogrodów lokatorskich; przedłożenia dokumentacji potwierdzającej prowadzenie zabiegów pielęgnacyjnych oraz ich częstotliwość; przedłożenia dokumentacji potwierdzającej zgłoszenia obumarcia roślin, podania przyczyny, w jakim terminie miało miejsce oraz jakiej ilości i gatunków to dotyczyło; podania ilości żywotnika zachodniego, który zdaniem strony nie był uwzględniony podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 22 kwietnia 2021 r.

Pismem z 1 lipca 2021 r. strona wyjaśniła, że: rozbieżności terminów obowiązku wykonania nasadzeń a faktycznym ich wykonaniem wynikała z tego, że w ostatnim momencie wykonawca odwołał zadeklarowany termin wykonania ww. prac; nasadzenia zostały wykonane przed ogrodzeniem ogródków lokatorskich, strona nie posiada dokumentacji potwierdzającej prowadzenie prac pielęgnacyjnych przy przedmiotowych nasadzeniach, ponieważ były prowadzone przez pracownika strony do momentu przekazania budynków nowym właścicielom; brak również zgłoszeń obumarcia roślin, ponieważ nastąpiło to po przekazaniu budynków. W piśmie wskazano również, iż nasadzenia wykonane w miejscach innych niż na przedłożonym planie nasadzeń, zostały posadzone przez obecnych właścicieli budynków.

Następnie decyzją z dnia 2 sierpnia 2021 r. Wójt Gminy S. orzekł o pobraniu od skarżącej pełnej opłaty w kwocie [...]zł czyli w pełnej wysokości ustalonej w decyzji zezwalającej na usunięcie drzew, a to wobec uznania, że skarżąca dokonała nasadzeń po upływie terminu wynikającego z zezwolenia.

W wyniku uwzględnienia wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 24 sierpnia 2022 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji.

W ponownym postępowaniu Wójt Gminy S. wezwał stronę do wyjaśnienia, kiedy nastąpiło przekazanie budynków przez spółkę nowym właścicielom oraz czy nowi nabywcy zostali poinformowani w akcie notarialnym łub w inny sposób o występowaniu przedmiotowych nasadzeń zastępczych na ich nieruchomości (ogrodzie lokatorskim) i konieczności ich pielęgnacji.

W dniu 21 lutego 2023 r. pełnomocnik strony wniósł odpowiedź na ww. wezwanie, w którym wyjaśnił, iż "wydanie lokali w ramach przedmiotowego przedsięwzięcia deweloperskiego nastąpiło pomiędzy dniem 25 sierpnia 2018 roku a dniem 20 maja 2019 roku". Załączono również przykładowy protokół zdawczo-odbiorczy, w którym przekazano nabywcom informację o obowiązku pielęgnacji wykonanych nasadzeń znajdujących się na terenie ogrodu nabywcy.

Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 5 kwietnia 2023 r. Wójt Gminy S. orzekł o:

1) pobraniu od skarżącej [...] zł w związku z niezachowaniem żywotności nasadzeń zastępczych w ilości 16 sztuk drzew iglastych i 9 sztuk drzew liściastych.

2) umorzeniu z urzędu w części opłaty w wysokości [...] zł

Wójt Gminy S. ustalił bowiem, iż całość nasadzeń zastępczych została wykonana w marcu 2018 r. (zgodnie z oświadczeniem z dnia 19 sierpnia 2021 r. wykonawcy nasadzeń).

Wyjaśniono, że podczas przeprowadzonych w dniu 22 kwietnia 2021 r. oględzin stwierdzono żywotność 4 szt. drzew iglastych z gatunku żywotnik zachodni oraz 15 szt. drzew liściastych z gatunku klon pospolity, pozostałych drzew nie stwierdzono w terminie. W toku prowadzonego ponownie postępowania organ I instancji zbadał również kwestię obumarcia drzew z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Organ wskazał, że strona nie przedłożyła żadnego dowodu potwierdzającego, że drzewa obumarły z przyczyny niezależnej od strony. Nie wystąpiły potwierdzone akty wandalizmu czy działanie siły wyższej.

Pismem z 20 kwietnia 2023 r. skarżąca wniosła odwołanie od decyzji w części dotyczącej ustalenia opłaty za usunięcie 44 drzew tj. w części dotyczącej pkt 1.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, motywując utrzymanie w mocy decyzji Wójta Gminy S. , wyjaśniło, że zgodnie z art. 84 u.o.p., posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usuniecie drzewa lub krzewu. Opłaty naliczane są w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu i pobierane przez organ właściwy do wydania tego zezwolenia. W przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych (ust. 3). Przy czym przepis art. 84 w ust. 7 stanowi, że w przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3, lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona oplata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem.

Kolegium wyjaśniło dalej, że w rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że decyzja Wójta Gminy S. z dnia 1 lutego 2017 r. zmieniona następnie decyzją z dnia 15 listopada 2017 r. była ostateczna i nie została zmieniona ani wyeliminowana z obrotu prawnego. Po drugie, w decyzji tej na podstawie art. 84 u.o.p. naliczona została oplata w wysokości [...] zł za usunięcie drzew, której termin uiszczenia został odroczony na okres trzech lat od dnia wydania decyzji z uwagi na nałożenie na wnioskodawcę obowiązku wykonania w terminie do końca marca 2018 r. nasadzeń kompensacyjnych (zastępczych) na terenie działki o nr. ewid. [...], obręb B.. Kolegium przychyliło się do poczynionych ustaleń przez organ I instancji, iż całość nasadzeń zastępczych została wykonana w marcu 2018 r. (zgodnie z oświadczeniem z dnia 19 sierpnia 2021 r. wykonawcy nasadzeń).

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że strona podała, iż nie posiada dokumentacji potwierdzającej prowadzenie prac pielęgnacyjnych przy przedmiotowych nasadzeniach, ponieważ były prowadzone przez pracownika strony do momentu przekazania budynków nowym właścicielom. Wskazano, że brak było również zgłoszenia obumarcia roślin, ponieważ nastąpić to miało już po przekazaniu budynków. Organ odwoławczy stwierdził dalej, że niemożliwe jest uwzględnienie nasadzeń dokonanych przez nowych właścicieli nieruchomości, ponieważ weszli oni w ich posiadanie już po upływie terminu do dokonania nasadzeń wynikającym z decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew.

Kolegium stwierdziło, że jak wynika z akt sprawy organu I instancji ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie była dowolna, gdyż organ I instancji po ustaleniu, że część drzew nie zachowała żywotności, podjął działania celem ustalenia, czy nasadzenia nie przetrwały w wyniku siły wyższej. Jak ustalono nie wystąpiły w zaistniałym stanie faktycznym potwierdzone akty wandalizmu czy działania siły wyższej.

Kolegium wyjaśniło też, że obowiązek wykonania nasadzeń zastępczych jest ściśle powiązany z przyznanym w drodze zezwolenia uprawnieniem usunięcia określonych drzew. Gdyby przyjąć, że za nasadzenia zastępcze odpowiadają nowi właściciele, to doprowadziłoby to do sytuacji, w której określony podmiot (adresat decyzji) uzyskał korzyść w wyniku usunięcia drzew, które kolidowały z planowanym zamierzeniem inwestycyjnym, natomiast nie byłby on obciążony obowiązkiem zapewnienia odpowiedniej kompensacji przyrodniczej. Wskazać należy, iż zezwolenie na usunięcie drzew nie ma charakteru uznaniowego, ale jest decyzją związaną - strona zrealizowała uprawnienia wycinając drzewa pod warunkiem wykonania kompensacji w środowisku. Ustawa o ochronie przyrody nie przewidziała możliwości by w drodze decyzji, administracyjnej (bądź w inny sposób) było możliwe przeniesienie obowiązku dokonania nasadzeń kompensacyjnych i ich pielęgnacji (bądź uiszczenia opłaty za usunięcie drzew i krzewów). Mogłoby to doprowadzić do sytuacji, że organ administracyjny byłby narażony na utratę więzi z podmiotem. Kolegium podkreśliło też, że posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa łub krzewu (art. 84 ust. 1 u.o.p.).

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, podmiot profesjonalnie realizujący przedsięwzięcie polegające na budowie zespołu budynków mieszkalnych, na który nakłada się obowiązek nasadzeń, w razie trudności obiektywnych uniemożliwiających dokonanie nasadzeń we wskazanych miejscach przed upływem terminu do wykonania nasadzeń może zawsze wystąpić o skorygowanie miejsc nasadzeń występując do właściwego organu. Tego rodzaju działań spółka nie podjęła.

Pismem z dnia 10 kwietnia 2024 r. skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego M. I., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania:

a. art. 7, w zw. z art. 7a, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie wyjaśnienia okoliczności istotnych dla ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, zaniechanie zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego i w konsekwencji oparcie zaskarżonej decyzji o niepełny i błędnie ustalony stan faktyczny sprawy na skutek wybiórczej, fragmentarycznej i powierzchownej oceny materiału dowodowego oraz przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób pozorny, ukierunkowany na wydanie zaskarżonej decyzji, nie zaś w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a także przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów i niezgodne z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami doświadczenia życiowego uznanie, że niezachowanie żywotności nasadzeń zastępczych nastąpiło w okresie 3 lat od dnia 31 marca 2018 roku, to jest od dnia upływu terminu na wykonanie nasadzeń zastępczych, wskazanego w decyzji Wójta S. z dnia z dnia 1 lutego 2017 roku, znak: [...], zmienionej decyzją z dnia 15 listopada 2017 roku, znak: [...], i nastąpiło z przyczyn zależnych od skarżącego;

b. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy S. z dnia 05 kwietnia 2023 roku;

2. naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:

a. art. 84 ust. 4 u.o.p. poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie pomimo istnienia przesłanek do jego zastosowania i zaniechanie umorzenia całości należności z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew;

b. art. 84 ust. 5 u.o.p. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, pomimo braku przesłanek do jego zastosowania i orzeczenie o pobraniu od skarżącego części należności z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Natomiast w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, a także inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd uwzględnia wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od twierdzeń podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Po rozpoznaniu sprawy w tak opisanych granicach kognicji, Sąd ocenił, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia były przepisy zawarte w art. 84 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którymi:

1. Posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu.

2. Opłaty naliczane są w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu i pobierane przez organ właściwy do wydania tego zezwolenia.

3. W przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych.

4. Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu.

W rozpoznawanej sprawie nie było sporne, że spośród 44 drzew, które miały być i - co również nie budzi sporu - zostały posadzone na działce spółki (w liczbie, gatunkach i terminie określonym decyzją zmieniającą pierwotną decyzję o zezwoleniu na usunięcie drzew), w dniu dokonywania oględzin przez pracownika organu czyli 22 kwietnia 2021 r. żywotność zachowało tylko 19 z nich. Z decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew wynikało, że nasadzenia miały być dokonane do końca marca 2018 r. (decyzja z 15 listopada 2017 r. - k. [...] akt wójta). Oznacza to, że dla umorzenia opłaty winny były zachować żywotność do końca marca 2021 r. (art. 84 ust. 3 u.o.p.).

Rozwiązania u.o.p. w odniesieniu do możliwości nałożenia obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych przyjmują formę prawną warunku, od spełnienia którego zależy obowiązek uiszczenia opłaty z tytułu usunięcia drzew i krzewów (zob. wyrok NSA z 31.03.2017 r., II OSK 1965/15, LEX nr 23580000). Należy przy tym zaznaczyć, że konstrukcja prawna opłaty za wycięcie drzew przewiduje, że zasadą jest jej poniesienie. Jej nieumorzenie nie jest więc karą za niedokonanie nasadzeń zastępczych, czy też niedochowanie obowiązku ich pielęgnacji, lecz rekompensatą za usunięcie drzew bez trwałego zastąpienia ich kolejnymi.

Niezachowanie żywotności nie oznacza jednak automatycznie, że nie został spełniony warunek umorzenia opłaty, o którym mowa w art. 84 ust. 4 u.o.p., ponieważ zgodnie z tym przepisem opłata podlega umorzeniu również wówczas, gdy nasadzenia nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Zdaniem Sądu, organy orzekające w rozpoznawanej sprawie trafnie uznały, że posiadacz nieruchomości, o którym mowa w art. 84 ust. 4 ustawy to adresat decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew, czyli podmiot, który zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy jest zobowiązany do poniesienia opłaty. Ustawa nie przewiduje bowiem sukcesji praw i obowiązków wynikających z decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew w przypadku zbycia nieruchomości, której dotyczyła decyzja. Oznacza to, że - co do zasady - dla oceny przesłanek umorzenia opłaty (art. 84 ust. 4 u.o.p.) w przypadku niezachowania żywotności przez drzewa posadzone w ramach nasadzeń zastępczych rozważać należy działania bądź zaniechania adresata decyzji by móc stwierdzić czy stan ten nie nastąpił z przyczyn od niego niezależnych. Uwzględniając wskazane rozumienie art. 84 ust. 4 u.o.p. co do podmiotu, którego działania bądź zaniechania należy rozważać przy ocenie przyczyn niezachowania żywotności przez drzewa nasadzone zastępczo, nie można uznać, że gdyby obumarcie drzew było spowodowane działaniami bądź zaniechaniami nabywców nieruchomości, wówczas takie przyczyny należy uznać za okoliczności niezależne od adresata decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew.

Ustawa nie precyzuje przy tym, co należy uznać za "przyczyny niezależne od posiadacza nieruchomości" toteż ich katalog pozostaje otwarty. Przykładowo wymienia się sytuacje nadzwyczajne takie jak: klęski żywiołowe czy akty wandalizmu.

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji zasadnie przyjął więc, że sprzedaż podzielonych działek gruntu nie przeniosła na nabywców opłaty ani nie uchyliła zasady wynikającej z art. 84 ust. 4 u.o.p., wedle której to działania wnioskodawcy należy oceniać w kontekście przyczyn niezachowania żywotności.

Badając zakres powinnego postępowania strony należy uznać, że by zagwarantować umorzenie opłaty także w przypadku obumarcia nasadzonych zastępczo drzew, adresat decyzji musi dokonywać zgodnych ze sztuką ogrodniczą zabiegów służących zapewnieniu żywotności drzew, bądź też zapewnić prowadzenie takich zabiegów przez inne osoby, w tym również nabywców działek. W tym przypadku jednak ich działania lub zaniechania, których efektem jest utrata żywotności, nie mogą być uznane za "przyczyny niezależne" od posiadacza nieruchomości.

W rozpoznawanej sprawie organy nie miały możliwości poczynienia takich ustaleń. Uniemożliwiła to postawa skarżącej spółki. Skarżąca nie podjęła bowiem nawet prób wykazania, że po dacie sprzedaży i wydania nabywcom działek powstałych z podziału działki na której dokonała wycinki i nasadzeń zastępczych, dochowywała jakichkolwiek starań by zapewnić żywotność drzew nasadzonych zastępczo. Pytania organu dotyczące zakresu podejmowanych czynności zbyła stwierdzeniem o utracie posiadania nieruchomości oraz brakiem prawa do wkraczania na cudzy grunt w celu pielęgnacji drzew (pisma spółki z: 17 maja 2021 r. - k. [...] akt pierwotnego postępowania Wójta; z 29 czerwca 2021 r. - k. [...] akt Wójta). Nie wskazała ani dat, ani przyczyn obumarcia poszczególnych drzew. Sformułowała jedynie twierdzenie, że wg informacji nabywców nieruchomości, drzewa uschły. Sformułowanie takie było na tyle ogólnikowe, że nie pozwalało na poczynienie na jego podstawie jakichkolwiek ustaleń. Co więcej, spółka nie wskazała nawet jakie zabiegi pielęgnacyjne wykonywała przed przekazaniem nieruchomości, informując tylko, że dokonywał ich pracownik w ramach zadań służbowych. Brak więc też informacji wskazujących czy to działania lub zaniechania spółki (jej pracownika) nie doprowadziły do utraty żywotności niezachowanych drzew, która nastąpiła już po sprzedaży działek.

Spółka wykazała jedynie, że nabywców działek, w treści protokołu przekazania nieruchomości, informowała o obowiązku pielęgnacji, wraz z informacją, że utrata żywotności przez drzewa "może skutkować nałożeniem kary przez UG" (k. [...] akt ponownego postępowania Wójta). Taka informacja - nota bene mylna, bo opłata nie jest karą - nie mogła jednak dawać podstaw do uznania, że obumarcie części z nasadzonych zastępczo drzew - zakładając, że taka była faktyczna przyczyna ich braku w dacie dokonywania oględzin - nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżącej.

Ostatecznie Sąd uznał, że trafnie stwierdzono, iż spółka nie przedstawiła żadnych okoliczności pozwalających na zbadanie przyczyn utraty żywotności przez drzewa. Nie zaoferowała bowiem żadnych dowodów czy wręcz spójnych, konkretnych i zindywidualizowanych danych, które mogłyby stać się przedmiotem procesowej weryfikacji przez organ.

Tymczasem to skarżąca, wobec jej ostatecznej odpowiedzialności za opłatę, we własnym interesie winna była zapewnić sobie choćby wiedzę na temat losów drzew oraz tego czy prowadzone są przy nich niezbędne zabiegi pielęgnacyjne.

Z tych przyczyn zarzuty dotyczące nieustalenia przez organy przyczyn niezachowania się części z drzew były bezzasadne. W konsekwencji nie mógł być skuteczny zarzut skargi nieodniesienia się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do podnoszonych w odwołaniu zastrzeżeń dotyczących braku ustalenia tych przyczyn przez organ I instancji.

Ostatecznie niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia prawa materialnego, ponieważ w sytuacji braku informacji dotyczących przyczyn utraty żywotności przez drzewa, organy zasadnie uznały, że opłata w części odpowiadającej stosunkowi liczby niezachowanych drzew do ogólnej liczby nakazanych nasadzeń zastępczych, nie mogła zostać umorzona.

Z opisanych tu przyczyn Sąd oddalił skargę (art. 151 p.p.s.a.).