Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 342/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Leszek Kobylski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 26 lutego 2024 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania Sądu jest decyzja z 26 lutego 2024 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: Kolegium, organ odwoławczy lub SKO), wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta [...] (dalej: organ I instancji lub Burmistrz) z 24 lipca 2023 r. w sprawie odmowy przyznania B. R. (dalej: skarżąca lub strona) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem A. R..

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy:

Decyzją Burmistrza odmówiono skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem A. R.. Jako powód odmowy przyznania świadczenia wskazano niespełnianie przesłanek z przepisu art. 17 ust. 1, 1b oraz ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U.

z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych, u.ś.r.).

W odwołaniu od tej decyzji strona, reprezentowana przez pełnomocnika zaskarżyła powyższą decyzję w całości zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego:

- poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych

i niezasadne uznanie, że niepełnosprawność A. R. powstała po 18. roku życia i w związku z tym skarżącej jako jej opiekunowi nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne;

- błędną wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych

z pominięciem okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia

21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13, został on uznany za niekonstytucyjny

w zakresie w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez co narusza to art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędne uznanie, że pobieranie przez skarżącą świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym małżonkiem;

- błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że strona nie jest uprawniona do ubiegania się

o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem.

Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium, zaskarżoną i powołaną na wstępie decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przedstawiło na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania.

Przypomniało następnie, że 15 czerwca 2023 r. wpłynął wniosek skarżącej

o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem A. R., który orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] lipca 2020 r. został zaliczony do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności na stałe; niepełnosprawność istnieje od nie da się ustalić, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...].2020 r.

Do wniosku dołączono także decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej także: Prezes KRUS) z 15.03.2023 r. o waloryzacji świadczenia emerytalnego skarżącej od 1.03.2023 r.

W sprawie został przeprowadzony wywiad środowiskowy, w toku którego ustalono, iż skarżąca opiekuje się niepełnosprawnym mężem. Z pracy w gospodarstwie rolnym zrezygnowała w 2011 r. Małżeństwo ma 4 dorosłych dzieci.

Kolegium powołując treść art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r.

o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm.) wywiodło, że

w realiach rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności zbadać należało czy prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego powstałoby do 31 grudnia 2023 r. zgodnie

z obowiązującymi wówczas przepisami u.ś.r.

Przypomniało, że organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, iż mąż skarżącej nie legitymuje się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności. Do wniosku dołączone zostało dołączone orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a podczas wywiadu ustalono, iż A. R. nie legitymuje się innym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Materiał dowodowy potwierdzający fakt, iż mąż skarżącej legitymuje orzeczeniem

o jakim mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uzupełniony został przez pełnomocnika skarżącej na etapie odwoławczym.

Organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego także z uwagi na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r., z czym Kolegium nie mogło się zgodzić

z uwagi na wyrok TK z 21.10.2014r., sygn. akt K 38/13. TK wyraźnie stwierdził bowiem, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust.1 Konstytucji RP. Powyższy wyrok Trybunału został ogłoszony w Dzienniku Ustaw

z 23.10.2014r. pod poz.1443 i z tym dniem wszedł w życie. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Na płaszczyźnie tego wyroku ukształtowała się w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, że w odniesieniu do grupy opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych przesłanka negatywna przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności

i w konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez uwzględnienia tej przesłanki negatywnej (patrz: np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20.04.2017r. sygn. akt I OSK 2593/16;

z dnia 2.08.2016r. sygn. akt I OSK 923/16; z dnia 7.09.2016r. sygn. akt I OSK 755/16;

z dnia 16.05.2018r. sygn. akt I OSK 132/18). Kolegium podzieliło takie stanowisko

i uważa, że organ I instancji błędnie zastosował art. 17 ust. 1b u.ś.r. w przedmiotowej sprawie.

Jednakże uznało, że w niniejszej sprawie zachodzi inna negatywna przesłanka, na którą powołał się organ I instancji, a dotycząca pobierania przez skarżącą świadczenia emerytalnego. Z unormowań dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego

(w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2023 r.) wynika, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja (niepodejmowanie) z tego powodu z zatrudnienia to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (ale nie jedyne). Dla uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest spełnienie wszystkich niezbędnych warunków wskazanych w powyższych przepisach, jak również nie występowanie przesłanek negatywnych wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy.

Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie niekwestionowane jest, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, co potwierdza decyzja Prezesa KRUS o waloryzacji tego świadczenia z 15.03.2023 r.

W dalszej kolejności SKO powołało treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy

o świadczeniach rodzinnych dodając, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowało się stanowisko, przewidujące możliwość osobie uprawnionej prawa wyboru jednego ze świadczeń, tj. wyboru świadczenia emerytalnego lub świadczenia pielęgnacyjnego. Sądy podnoszą, że zarówno w ustawie o świadczeniach rodzinnych, jaki i w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników przewidziany jest zbieg świadczeń, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w danej ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowaną osobę. W ocenie Sądów - mając na uwadze zasady konstytucyjne - osoba spełniająca warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego ze świadczeń poprzez rezygnację z niższej emerytury. Wybór taki może być zrealizowany przez złożenie do organu emerytalno-rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Zawieszenie prawa do emerytury skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu emerytury. Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale należy uznać, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy, albowiem zawieszona emerytura nie będzie wypłacana (patrz: np. wyroki NSA

z 18.06.2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; z 24.08.2020 r. sygn. akt I OSK 650/20;

z 24.11.2020 r. sygn. akt I OSK 1416/20).

Odnośnie poglądu wyrażonego w orzecznictwie sądowym dotyczącego umożliwienia stronie wyboru świadczenia pielęgnacyjnego poprzez zawieszenie prawa do niższej emerytury Kolegium oceniło, że jest to stanowisko możliwe do przyjęcia, gdyż nie stoi w sprzeczności z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a), bowiem osoba, która ma zawieszoną emeryturę (nie pobiera emerytury) znajduje się w sytuacji, w której nie występuje negatywna przesłanka z powyższego przepisu.

Jednakże na uwadze mieć należy także przesłankę dotyczącą rezygnacji przez opiekuna z zatrudnienia (lub niepodejmowania) z powodu chęci sprawowania opieki nad osobą, która jej wymaga. Powyższe jest bowiem następstwem tego, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem uznaniowym, przyznawanym w celu wspomożenia osoby pozostającej w niedostatku, a świadczeniem, które ma w pewnym stopniu zrekompensować opiekunowi utracony przez niego zarobek w związku

z niepodjęciem przez niego zatrudnienia lub rezygnacji z tego zatrudnienia z uwagi na sprawowanie przez niego wspomnianej opieki. Z tego też względu, zarówno wykładnia przepisów, regulujących ten rodzaj świadczenia, jak ich zastosowanie musi być wiązana z zasadami regulującymi w sposób powszechny i generalny świadczenie pracy. Zasady te zaś przewidują, że kobieta po ukończeniu 60 lat życia, z uwagi na oczywiste ograniczenia związane z tym wiekiem, nie jest już zaliczana do tzw. osób pozostających w wieku produkcyjnym. Oczywiście nie ma przepisu, który zakazywałby pracy kobietom po osiągnięciu tego wieku i w związku z tym niejednokrotnie osoby takie nadal pozostają w stosunku pracy, tym niemniej - rozpatrując tę kwestię w aspekcie ogólnym - brak jest podstaw do przyjęcia założenia, że kobieta w wieku 71 lat (jak ma to miejsce

w niniejszej sprawie) nie podejmuje zatrudnienia tylko z powodu, że opiekuje się niepełnosprawnym mężem, (por. wyrok NSA z dnia 12.10.2022 r., sygn. akt I OSK 544/22).

Mając powyższe na uwadze, wezwanie skarżącej do przedstawienia decyzji odpowiedniego organu emerytalnego o zawieszeniu wypłacanej emerytury nie miało racji bytu z uwagi na brak występowania w niniejszej sprawie związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad mężem.

Reasumując, zdaniem Kolegium w okolicznościach niniejszej sprawy wystąpiła negatywna przesłanka do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wskazana w art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Tym samym uznało, że prawo to nie powstało do 31.12.2023 r., co czyni zasadnym w świetle art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym zastosować przepisy dot. świadczenia pielęgnacyjnego w brzmieniu obowiązującym od 1.01.2024 r. Powołując art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1.01.2024 r wskazało, iż wobec tego, że skarżąca sprawuje opiekę nad osobą w wieku po ukończeniu 18. roku życia, świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje.

Z tych względów, za zasadne uznało utrzymanie decyzji organu I instancji

w mocy.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie pełnomocnik skarżącej, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji i zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, postawił zarzuty naruszenia:

1. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez błędne uznanie, że pobieranie świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem,

2. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że żona niepełnosprawnego A.R. nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez nią z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem,

3. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię, tj. art. 6 k.pa., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia działań przez organ w celu ustalenia czy skarżąca jest obecnie w stanie podjąć pracę zawodową pomimo pobierania świadczenia emerytalnego.

W odpowiedzi na skargę, SKO wystąpiło o oddalenie skargi wywodząc, jak

w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.)

w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem, art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Może też zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych

w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie Kolegium odmówiło przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Przyczyną odmowy był fakt, że skarżąca, stosownie do treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. miała ustalone prawo do emerytury i nie wystąpiła o jej zawieszenie oraz stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy - nie wypełniła przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, albowiem uznało, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że kobieta w wieku 71 lat nie podejmuje zatrudnienia tylko

z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej organy obu instancji dokonały wadliwej oceny materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) i art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., wydając decyzję naruszającą w konsekwencji przepisy prawa materialnego.

W myśl powołanego w skardze orzecznictwa sądów administracyjnych pełnomocnik skarżącej podkreślił, art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Musi zatem istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką. Wobec tego, iż przesłanką świadczenia pielęgnacyjnego jest niepozostawanie

w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy, organ jest zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka zdolna jest do pracy i wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Tymczasem orzekające w sprawie organy nie ustaliły czy skarżąca pomimo pobierania świadczenia emerytalnego jest osobą zdolną do pracy, a także czy gdyby nie opieka nad niepełnosprawnym mężem, podjęłaby pracę pomimo tego, iż jest emerytką. Organ powinien także poinformować o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, co wynika z art.

9 i art. 79a k.p.a. Prawo do emerytury nie może bowiem automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu sporu, wskazać należy, iż podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 390, także jako: u.ś.r., ustawa o świadczeniach rodzinnych).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do dnia

31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy

z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis ten określa podstawowe kryteria przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, do których zalicza, między innymi, rezygnację z zatrudnienia bądź niepodejmowanie przez opiekuna osoby niepełnosprawnej zatrudnienia w celu sprawowania opieki.

Z brzmienia analizowanego przepisu wynika wprost, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w dwóch odmiennych stanach faktycznych. Pierwszy z nich ma miejsce wówczas, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie faktycznie rezygnuje

z wykonywanej dotychczas pracy. Natomiast drugi występuje, gdy wnioskodawca nie podejmuje zatrudnienia, a więc gdy nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową. Przy czym w obu tych przypadkach zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane potrzebą wykonywania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Jakkolwiek ustawodawca niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zrównuje w skutkach z rezygnacją z zatrudnienia, to nie sposób z tej regulacji wywieść, jakoby dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wymagane było posiadanie przez opiekuna zatrudnienia w okresie bezpośrednio poprzedzającym stwierdzenie niepełnosprawności i wystąpienie o przyznanie świadczenia. Podkreślenia bowiem wymaga, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie określa ram czasowych, w tym nie warunkuje przyznania świadczenia od długości okresu niepodejmowania pracy. Akcentuje natomiast cel rezygnacji z aktywności zawodowej, jakim jest opieka nad bliską osobą niepełnosprawną i niezdolną do samodzielnej egzystencji. Pomiędzy tymi dwoma elementami winien zachodzić bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy.

Ustalenie powyższego związku powinno odbywać się z zachowaniem podstawowych zasad kodeksu postępowania administracyjnego, kształtujących postępowanie dowodowe w sprawie. Organ odwoławczy nie może przy tym zapominać, że w postępowaniu odwoławczym obowiązują te same zasady co w postępowaniu przed organem I instancji, w zakresie zebrania całego materiału dowodowego i jego pełnej prawidłowej oceny (art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 15 k.p.a.), uwzględniającej znaczenie i wartość dowodów dla toczącej się sprawy, wskazując, którym dowodom organ przyznał rację, a którym tej racji odmówił (art. 80 k.p.a.). Obowiązek prawidłowego rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest przy tym związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Ocena ta winna być dokonana zgodnie

z normami prawa procesowego, opierać się na materiale dowodowym zebranym

w sprawie, uwzględniać całokształt materiału dowodowego. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny. Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem przedstawionych podstawowych zasad postępowania administracyjnego, Sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie organ odwoławczy nie sprostał powyższym obowiązkom.

Na gruncie badanej sprawy organy swoje przekonanie o tym, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia i koniecznością opieki nad niepełnosprawnym mężem wywiódł z okoliczności, iż skarżąca jest w wieku 71 lat

i uznał, iż brak jest z tego powodu podstaw do przyjęcia, ze nie podejmuje zatrudnienia tylko z powodu sprawowania opieki na niepełnosprawnym mężem.

Sąd nie podziela powyższego stanowiska Kolegium. W ocenie Sądu są to twierdzenia zbyt daleko idące i oparte jedynie na ogólnych założeniach, które nie były przedmiotem ustaleń orzekających w sprawie organów na gruncie niniejszej sprawy. Twierdzenia, iż z uwagi na wiek skarżąca z uwagi na oczywiste ograniczenia związane z tym wiekiem nie jest zaliczana do tzw. osób pozostających w wieku produkcyjnym, co stanowi o braku podstaw do przyjęcia, iż nie podejmuje zatrudnienia tylko z tego powodu, że opiekuje się niepełnosprawnym mężem, są gołosłowne. Wnioski te zostały wyprowadzone z ogólnych założeń i nie uwzględniają okoliczności tej konkretnej sprawy. Z tych względów trafne są zarzuty skargi naruszenia przez organ odwoławczy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które mogły doprowadzić do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2023 r.

Powyższe naruszenia nie dają jednak podstaw do uwzględnienia skargi, albowiem oprócz przesłanek pozytywnych, które są konieczne dla przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia, w ww. ustawie przewidziane zostały także przesłanki negatywne, których wystąpienie wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku o jego przyznanie. Jedną z takich przesłanek jest wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

(w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.). Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury (m.in.).

Tym samym ze względu na to, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury

i pobiera świadczenie z tego tytułu, wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne skarżącej na gruncie stanu prawnego obowiązującego do dnia 31 grudnia 2023 r. nie przysługuje. Należy w tym względzie zgodzić się z organami orzekającymi w sprawie.

Z aktualnego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż funkcję art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. należy rozumieć jako metodę wyeliminowania kumulacji pobieranych świadczeń, nie zaś jako wykluczenie możliwości ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie spełnia przesłanki do uzyskania innego świadczenia określonego w tym przepisie. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z tego przepisu, musi być bowiem interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Samo ustalenie, że wnioskodawcy przysługuje prawo do emerytury, nie pozbawia prawa do ubiegania się

o świadczenie pielęgnacyjne, pod warunkiem jednak, że wnioskodawca wykaże spełnienie kluczowej przesłanki, tj. braku podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu - sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. np. wyrok NSA z 23.11.23r., sygn. akt I OSK 1998/22; z 18.10.23r., sygn. akt I OSK 1753/22; dostępne pod adresem http://cbois.nsa.gov.pl).

Z powyższego wynika zatem, iż realizacja ustalonego skarżącej prawa do emerytury stanowi przeszkodę do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Jedynie rezygnacja z realizacji ustalonego prawa do emerytury usuwa negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. W sytuacji braku takiej rezygnacji do dnia 31 grudnia 2023 r. nie jest możliwe uznanie, iż do tej daty zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania wnioskowanego świadczenia. Powyższe jest istotne, albowiem z dniem 1 stycznia 2024 r. doszło do zmiany stanu prawnego

w zakresie świadczeń pielęgnacyjnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 43 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) zmieniono bowiem brzmienie tego przepisu i od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje osobom w tym przepisie wskazanym jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia, która spełnia warunki, o których w tym przepisie jest mowa.

Z tego względu w nowym stanie prawnym skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. W myśl art. 63 ust. 1 ustawy

o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Tym samym przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego byłoby możliwe jedynie wówczas gdyby wszystkie konieczne ku temu przesłanki zostały spełnione do dnia 31 grudnia 2023 r. Taki stan w sprawie jednak nie wystąpił, albowiem istniała negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w postaci pobierania emerytury przez skarżącą.

Zauważyć także należy, iż realizacja obecnie obowiązku wynikającego z art. 79a § 1 k.p.a. nie i wezwanie skarżącej do przedawnienia decyzji o zawieszeniu prawa do emerytury nie mogłoby doprowadzić do usunięcia ww. negatywnej przesłanki

i doprowadzić do wypełnienia wszystkich warunków dających prawi do wnioskowanego świadczenia do dnia 31.12.2023 r. Zawieszenie prawa do emerytury w chwili obecnej nie spowoduje bowiem spełnienia przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia przed 31 grudnia 2023 r.

Brak jest zatem podstaw do uznania naruszenia przez orzekające w sprawie organy art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych we wskazanym wyżej brzmieniu oraz art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym. Wystąpienie negatywnej przesłanki, o której mowa w tym przepisie sprawia, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Tym samym odmowa jego przyznania jest zasadna. Nawet przy przyjęciu naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez brak udzielenia stosownej informacji, nie jest możliwe doprowadzenie do wydania innego niż podjęte rozstrzygnięcia.

Z tych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd orzekając na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, orzekając jak w wyroku.