Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 289/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 126 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 931
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako, Protokolant sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 października 2022 r. sprawy ze skargi I. B. na czynność Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia wywozu zakupionego towaru 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. na rzecz skarżącej I. B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowo-administracyjnego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2022 r. I. B. (dalej jako: "skarżąca"), przekraczając granicę polsko-białoruską przez drogowe przejście graniczne w B. na kierunku wyjazdowym z Polski, przystępując do odprawy paszportowej przedstawiła kontrolującemu ją funkcjonariuszowi Straży Granicznej polski paszport. Dane podróżnej, z okazanego dokumentu podróży o godz. 22.43 zostały zaewidencjonowane w systemie odpraw Straży Granicznej (ZSE6). Niecałą godzinę później, w momencie zgłoszenia się podróżnej do odprawy celnej, wraz z 3 dokumentami TAX FREE (w tym kwestionowanym[...]) podróżna przedstawiła paszport białoruski. Na podstawie danych systemu Cyfrowa Granica, kontrolujący skarżącą funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej ustalił, że posługuje się ona dwoma paszportami, jednym wydanym w kraju UE i drugim wydanym w kraju trzecim. Dokumentem, za pomocą, którego zainicjowano odprawę graniczną w systemie Cyfrowa Granica, był dokument unijny.

Z uwagi na fakt, że skarżąca w trakcie przekraczania granicy przedłożyła dwa różne dokumenty, to zgodnie z art. 126 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r.

o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2022 r. poz. 931 ze zm., dalej jako: "u.p.t.u."), funkcjonariusz odmówił potwierdzenia ww. dokumentu TAX FREE (rejestracja odmowy w elektronicznym systemie "Zwrot VAT" nastąpiła o godz. 23.42). Ustalono, że strona skarżąca w chwili odprawy, nie przedstawiła żadnych innych dokumentów świadczących o miejscu zamieszkania, uprawdopodabniających jej prawo do uzyskania zwrotu podatku zapłaconego przy nabyciu towarów na terytorium kraju, które w stanie nienaruszonym zostały wywiezione przez nią poza terytorium Unii Europejskiej w bagażu osobistym podróżnego, zgodnie z art. 126 ust. 1 u.p.t.u.

Funkcjonariusz celny dokonał odmowy potwierdzenia wywozu po sprawdzeniu zgodności danych dotyczących podróżnego, zawartych w dokumencie elektronicznym TAX FREE, z danymi zawartymi w przedstawionych dokumentach stwierdzających tożsamość, zgodnie z art. 128 ust. 3 u.p.t.u. Wraz z odmową potwierdzenia wyprowadzenia towarów funkcjonariusz poinformował podróżną o jej przyczynach, wskazując możliwość złożenia skargi na powyższą czynność do sądu administracyjnego.

W dniu 5 lipca 2022 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę na czynność organu, w której wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw. Zaskarżonej czynności zarzucono naruszenie:

1. art. 126 ust. 1 u.p.t.u. poprzez odmowę potwierdzenia wywozu zakupionego towaru i w konsekwencji zwrotu podatku zapłaconego przy nabyciu towaru, który wstanie nienaruszonym został wywieziony przez skarżącą poza terytorium UE, a która to mieszka na stałe poza terytorium UE, chociaż skarżąca spełniła wszelkie przesłanki ku zwrotowi podatku zapłaconego przy nabyciu towaru,

2. art. 126 ust. 2 u.p.t.u. poprzez nieustalenie stałego miejsca zamieszkania poza terytorium UE w sytuacji, gdy skarżąca miała wypełniony dokument do zwrotu podatku VAT "Global Blue Tax Free Form" ze wskazaniem danych i miejsca stałego zamieszkania na Białorusi oraz okazała dokument - paszport Republiki Białoruskiej stwierdzający, iż jej stałe miejsce zamieszkania jest poza UE,

3. art. 1 pkt 21 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 poprzez odmowę potwierdzenia wywozu zakupionego towaru i w konsekwencji zwrotu podatku zapłaconego przy nabyciu towaru, w sytuacji, gdy przewożony produkt stanowił towar przeznaczony na jej własny użytek,

4. art. 6, 7, 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do zebrania całego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także dokonania dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia faktycznego miejsca stałego pobytu skarżącej podczas, gdy organ poprzestał jedynie na stwierdzeniu " brak możliwości weryfikacji stałego miejsca zamieszkania - dwa paszporty, w tym jeden UE", zaś posiadanie paszportu UE nie uprawniało organu do odmowy potwierdzenia wywozu , a nakazywało podjęcie czynności mających na celu stwierdzenie stałego miejsca zamieszkania,

5. art. 6, 7, 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do zebrania całego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także dokonania dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia faktycznego miejsca stałego pobytu skarżącej, podczas gdy organ zaniechał weryfikacji stałego miejsca zamieszkania skarżącej, które wskazała na terytorium Republiki Białoruskiej, przy braku jakiejkolwiek nieruchomości, miejsca zamieszkania w Polsce, które mogłoby wskazywać na ewentualne stałe miejsce zamieszkania w UE,

6. jednocześnie powyższe naruszenia doprowadziły do pośredniego naruszenia

art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez odmowę potwierdzenia wywozu zakupionego towaru i w konsekwencji zwrotu podatku zapłaconego przy nabyciu towaru, w sytuacji powzięcia przez organ wątpliwości, co do miejsca stałego zamieszkania skarżącej w rozumieniu normy prawnej Ustawy, przy jednoczesnym jej braku rozstrzygnięcia na korzyść skarżącej oraz braku wyjaśnienia sposobu wniesienia skargi oraz terminu.

Ponadto strona skarżąca wniosła na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.

o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów:

a) uwierzytelnionego odpisu dokumentu TAX FREE z dnia 8 czerwca 2022 r.; b) uwierzytelnionej kopii strony paszportu skarżącej z adresem zameldowania na Białousi - powyższe na fakt: odmowy potwierdzenia wywozu i braku zwrotu podatku zapłaconego przy nabyciu towaru oraz posiadania przez skarżącą paszportu Republiki Białoruskiej z wpisanym adresem stałego zamieszkania –zameldowania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko

w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Podczas rozprawy w dniu 12 października 2022 r. Sąd postanowił dopuścić wnioski dowodowe zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w skrócie "p.u.s.a."), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Z przepisu art. 1 p.u.s.a. wynika, że sądowoadministracyjna kontrola administracji publicznej zawsze powinna uwzględniać trzy aspekty, a mianowicie: 1) ocenę zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; b) ocenę dochowania wymaganej procedury; c) ocenę respektowania reguł kompetencji. Kontrola ta polega więc na wszechstronnym zbadaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, a sąd powinien poddać szczególnie gruntownej ocenie i analizie te wszystkie aspekty sprawy, w odniesieniu do których istnieją wątpliwości, a ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń strony. Należy również dodać, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.")).

Przede wszystkim zauważyć należy, że organ odmawiając potwierdzenia wywozu towarów w przedmiotowej sprawie, jedynie z uwagi na "brak możliwości weryfikacji stałego miejsca zamieszkania - dwa paszporty, w tym jeden UE", dokonał naruszenia szeregu przepisów tj. art. 6, 7, 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. Organ zaniechał podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do zebrania całego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także dokonał dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie podjął z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia faktycznego miejsca stałego zamieszkania Skarżącej, szczególnie w przypadku gdy Skarżąca legitymowała się paszportem białoruskim dla celów Tax Free, a w tym paszporcie jej miejsce zamieszkania było wykazane. Wskazać także należy, że posiadanie paszportu UE jako drugiego nie uprawniało Organu do samoistnej odmowy potwierdzania wywozu towaru. Ustawa o podatku od towarów i usług w art. 126 ust. 1 i 2 umożliwia zwrot podatku w przypadku stałego miejsca zamieszkania poza terytorium UE, zaś posiadanie dwóch lub więcej paszportów niezależnie od kraju ich wydania nie ma wpływu na procedurę TAX FREE. Tym samym Organ był zobowiązany do stwierdzenia czy Skarżąca ma miejsce zamieszkania poza Unią Europejską, czy też nie, co zostało zaniechane. Szczególnie jest to istotne w sytuacji, gdy adres zamieszkania widnieje w paszporcie białoruskim. Przypomnieć również należy, że Organ dysponował dokumentem TAX FREE, w którym zostało wskazane, iż Skarżąca mieszka na stałe na Białorusi. Co więcej okazała ona wszelkie dokumenty i złożyła oświadczenie potwierdzające ten fakt. Natomiast Organ z przyczyn nieznanych dokonał dowolnej oceny tych dowodów, nie przeprowadzając również żadnych innych niezbędnych czynności wyjaśniających, stwierdzając, że odmowa jest uzasadniona z uwagi na jedynie posiadanie dwóch paszportów, w tym jednego z kraju UE, co niema znaczenia w przedmiotowej sprawie. Podobnie Organ zaniechał weryfikacji stałego miejsca zamieszkania Skarżącej, które wskazała, przy braku jakichkolwiek nieruchomości lub miejsca zamieszkania w Polsce, a które mogłyby wskazywać na ewentualne stałe miejsce zamieszkania w EU. Wskazać bowiem należy, że Organ był uprawionym do sprawdzenia dokumentów Skarżącej, które mogłyby posiadać polski adres lub świadczyłyby o dłuższym pobycie na terytorium EU. Stanowczo należy stwierdzić także, że pomimo połączenia systemów komputerowych celem ułatwienia odprawy, na co wskazuje organ, wjazd na granicę i kontrola graniczna jest czym innym niż procedura wnioskowa przy zwrocie VAT podróżnym. To, że systemy są połączone w jeden nie oznacza, że nie można legitymować się jednym paszportem przy wjeździe, a innym przy Tax Free. To są bowiem dwie różne procedury administracyjne.

Z uwagi na powyższe naruszenie przez organ przepisów postępowania, przedwczesnym byłoby orzekanie o naruszeniu przepisów prawa materialnego zawartych w skardze. Organ rozpoznając sprawę ponownie powinien zweryfikować miejsce zamieszkania Skarżącej lub przyjąć, iż jej miejscem zamieszkania jest Białoruś, co wynika z wpisu w jej paszporcie.

Ze względu na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.