Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 113/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1 pkt 1, art. 151, art. 200 i 205 § 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 lipca 2024 r. sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Człuchowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Człuchowie do rozpoznania wniosku J. K. o udostępnienie informacji publicznej z dnia 16 kwietnia 2023 r. w odniesieniu do punktów 3, 4 i 8 w całości, w odniesieniu do punktu 9 w części dotyczącej pytania o liczbę zawieszonych postępowań, w odniesieniu do punktu 15 w części dotyczącej pytania o ilość wniosków dotyczących umorzenia lub zawieszenia postępowania, w odniesieniu do punktu 16 w części dotyczącej pytania o przypadki zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka, u którego wystąpił NOP, w odniesieniu do punktu 19 w części dotyczącej pytania o liczbę konsultacji z prawnikiem - w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Człuchowie na rzecz skarżącej J. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 16 kwietnia 2024 r. J. K. wystąpiła do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Człuchowie o udzielenie informacji publicznej w zakresie objętym przedstawionymi w piśmie 20 punktami, to jest:

1/ Czy tutejszy Organ pełni kontrolę nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów?

2/ W jaki sposób Organ może dowiedzieć się o wykroczeniu lekarza polegającym na niezgłoszeniu NOP? Ile takich przypadków miało miejsce w ostatnich 5 latach? Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony do rejestru NOP-ów?

3/ Czy Organ zgłasza działania lekarzy stanowiące uchybienie przepisów prawa do właściwej Izby Lekarskiej?

4/ Ile Organ dokonał zgłoszeń uchybień prawa do Izb Lekarskich w ciągu ostatnich 5 lat?

5/ Czy w związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz jest obowiązany wydać jakiś dokument?

6/ Ile tutejszy Organ w ciągu ostatnich 5 lat odnotował niepożądanych odczynów poszczepiennych z podziałem na poszczególne szczepionki?

7/ Ile ze zgłoszeń zostało przez pracownika PPIS zmienionych w zakresie kwalifikacji NOP-u i z jakiej przyczyny?

8/ Ile w każdym z ostatnich 5 pełnych lat i roku obecnym tutejszy Organ wystosował do organu egzekucyjnego wniosków o wszczęcie postępowań w zakresie przymuszania rodziców do wykonania szczepień ochronnych u dzieci?

9/ Ile wszczętych na wniosek tut. Organu postępowań egzekucyjnych w okresie wskazanym w punkcie 1 toczy się nadal, ile zostało zawieszonych, a ile zostało umorzonych?

10/ Ile z zakończonych w okresie wskazanym w punkcie 8 postępowań zakończyło się na skutek rozpoczęcia lub kontynuowania przez rodziców obowiązku szczepień, a ile w związku z zaistnieniem długotrwałych przeciwwskazań do szczepień lub wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego?

11/ Skąd tutejszy Organ pozyskuje informacje o braku realizacji przez rodziców szczepień obowiązkowych? Proszę wskazać jakie instytucje przekazały informacje o braku realizacji obowiązku szczepień w bieżącym roku?

12/ Ile upomnień tutejszy Organ w okresie wskazanym w punkcie 8 przesłał do rodziców, którzy nie wykonali wszystkich szczepień ochronnych?

13/ Jaka była skuteczność wysłanych upomnień? Ile rodziców po otrzymaniu upomnień rozpoczęło lub zaczęło kontynuować wykonywanie szczepień ochronnych?

14/ Czy we wskazanym w punkcie i okresie zdarzały się sytuacje, że wszczynano postępowanie egzekucyjne, a dziecko miało zaświadczenie odraczające szczepienia ochronne? Ile takich sytuacji było w każdym z ostatnich 5 lat i w roku obecnym.

15/ Ile tutejszy organ w okresie wskazanym w punkcie 1 złożył do organu egzekucyjnego wniosków o umorzenie, lub zawieszenie postępowań egzekucyjnych i jakie były podstawy złożenia tych wniosków.

16/ Czy tutejszy Organ zgłosił kiedykolwiek wniosek o wszczęcie postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka, u którego wystąpił NOP? Czy przed wszczęciem postępowania tutejszy Organ weryfikuje rejestr NOP i bierze informacje tam zawarte pod uwagę przed decyzją o złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?

17/ Jakie okoliczności wpływają na decyzję tut. Organu o wystosowaniu lub nie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?

18/ Ile osób pracuje w komórce tut. Organu zajmującej się szczepieniami ochronnymi? Czy oprócz inicjowania postępowań egzekucyjnych podejmowane są inne działania w zakresie szczepień np. działalność edukacyjna i jakie to są działania?

19/ Czy w związku z postępowaniami egzekucyjnymi dot. obowiązku szczepień pracownicy tut. Organu konsultują kwestie problematyczne z prawnikiem? Ile takich sytuacji miało miejsce w okresie wskazanym w punkcie 1 i jakie były powody zasięgnięcia pomocy u prawnika?

20/ Co możemy zrobić, jeśli stawimy się na badaniu kwalifikacyjnym, a lekarz nie będzie chciał wydać zaświadczenia o braku możliwości szczepień ani nie zaszczepi dziecka? Jakie kroki powinniśmy podjąć?

Pismo z pytaniami wpłynęło do organu w dniu 19 kwietnia 2024 r.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Człuchowie w odpowiedzi wysłał do strony pismo z dnia 26 kwietnia 2024 r. nr SNP.9022.148.2024.MNK, w którym udzielił stronie odpowiedzi na wniosek z dnia 16 kwietnia 2024 r., nawiązując do numeracji pytań wskazanych w piśmie z dnia 16 kwietnia 2024 r.

Po uzyskaniu odpowiedzi organu z dnia 26 kwietnia 2024 r. J. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 7 maja 2024 r. skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Człuchowie. Skarżąca wskazała, że udzielona przez organ informacja nie była wyczerpująca, wobec czego organ pozostaje w bezczynności. Skarżąca wskazała, że w odpowiedzi na wezwanie do wykonania obowiązku szczepień złożyła pismo z dnia 16 kwietnia 2024 r. o udostępnienie informacji dotyczących zarejestrowanych powikłań poszczepiennych, ciężkiego NOP, przypadków śmiertelnych W ocenie skarżącej do dnia wniesienia skargi nie otrzymała wyczerpujących odpowiedzi na powyższe pismo.

Skarżąca wniosła o: zobowiązanie organu przez Sąd aby udzielił jej żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni, orzeczenie przez Sąd, że bezczynność organu miała charakter rażący, wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu skarżąca zarzuciła, że nie dostała wyczerpującej odpowiedzi dotyczącej pytania w przedmiocie niepożądanych odczynów poszczepiennych, ciężkiego NOP, przypadków śmiertelnych. Tymczasem w piśmie o udzielenie informacji publicznej zadano tylko pytanie o ilość NOP z podziałem na szczepionki i takiej informacji organ udzielił stronie w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. W treści wniosku nie zwrócono się natomiast ani o informacje o ciężkich odczynach poszczepiennych, ani o przypadkach śmiertelnych. Organ wskazał, że gdyby strona zamieściła we wniosku takie pytania to odpowiedziałby na nie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność.

Istotną dla możliwości stwierdzenia zaistnienia bezczynności kwestią jest ustalenie istnienia podstawy prawnej do podjęcia przez określony podmiot działania w zakresie zgłoszonego żądania. W rozpoznawanej sprawie - z uwagi na jej przedmiot określony żądaniem strony skarżącej o udostępnienie informacji publicznej - kwestie te regulują przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej w skrócie: "u.d.i.p.".

Złożenie przez indywidualnie oznaczony podmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznej, inicjuje sprawę administracyjną, której zakończenie podlega kontroli sądu administracyjnego.

Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej o bezczynności możemy mówić, o ile wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia w formie i terminach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

Stosownie do art. 13 ust. 1 i art. 14 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Przy czym podmiot, do którego został skierowany wniosek o udzielenie informacji, może dokonać następujących działań: 1) udzielić informacji publicznej; 2) udzielić w formie pisma (zawiadomienia) odpowiedzi, że wniosek nie znajduje podstawy w przepisach prawa, gdyż żądanie nie dotyczy informacji publicznej albo organ nie jest w posiadaniu danej informacji lub obowiązuje inny tryb jej udostępniania; 3) odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie administracyjne w drodze decyzji administracyjnej.

W przedmiotowej sprawie J. K. zarzuciła Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Człuchowie bezczynność w udzieleniu, na jej wniosek, informacji publicznej w trybie przewidzianym właśnie przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Człuchowie jest podmiotem zobowiązywanym do udzielania informacji publicznej, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Zasadniczą dla rozstrzygnięcia sprawy kwestię stanowiła zatem ocena tego jak wskazany organ procedował, udzielając żądanych informacji, a przede wszystkim czy rzeczywiście na dzień wniesienia przedmiotowej skargi, organ pozostawał w zarzucanej mu bezczynności.

Sąd badał przy tym sprawę w pełnym zakresie, mając na względzie wynikającą z przepisu art. 134 p.p.s.a. zasadę niezwiązania granicami skargi, albowiem skarga na bezczynność, poza zaprzeczeniem rozpoznania wniosku w sposób wyczerpujący, nie zawiera żadnych indywidulanych, odnoszących się do okoliczności faktycznych tej konkretnej sprawy, zarzutów. W szczególności strona nie wskazała na które z pytań ujętych w 20 punkach wniosku, organ zdaniem skarżącej nie udzielił wyczerpującej odpowiedzi.

Tym samym Sąd dokonał zestawienia wszystkich zadanych pytań z udzielonymi odpowiedziami. Analiza ta wykazała, że w zakresie części zadanych pytań organ istotnie pozostaje w bezczynności.

W przedmiotowej sprawie kluczowym pozostawało ustalenie czy dany punkt wniosku oraz w zakresie których pytań w ogóle dotyczył informacji publicznej. Jeżeli bowiem zapytanie nie dotyczy informacji publicznej, brak odpowiedzi organu na to pytanie nie oznacza bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej.

Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.i.d.p. Stosownie do art. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Z kolei przepis art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ww. ustawy, o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności". Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 13/16; wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02), przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy. Co istotne, poza tym, że informacja publiczna musi odnosić się do sfery faktów, to dla jej udzielenia konieczne jest aby istniała w formie utrwalonej w chwili złożenia wniosku (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 października 2023 r. III SAB/Gd 137/23). Na tym tle co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2023 r., poz.338 ze zm.) w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie. Przede wszystkim informację publiczną stanowią informacje zbierane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, które gromadzone są w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, prowadzonym na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm.) oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. 2024, poz. 138 ze zm.).

Nie stanowią natomiast informacji publicznej zapytania nie odnoszące się do sfery faktów, pytania nieprecyzyjne, zapytania o opinie, a także zapytania o wszelkiego rodzaju porady prawne, czy medyczne kierowane do organów inspekcji sanitarnej. Jeżeli zapytanie dotyczy tego rodzaju kwestii, organ może zwykłym pismem poinformować wnioskodawcę, że jego pytanie nie dotyczy informacji publicznej. Na zarzut bezczynności nie naraża się również organ, który zwykłym pismem poinformuje wnioskodawcę, że nie posiada określonej informacji. Skoro jej bowiem nie posiada, nie ma również obowiązku jej udzielać. Jednocześnie nie może być też powodem do uwzględnienia skargi na bezczynność sytuacja, gdy organ pomimo tego, że zapytanie nie dotyczy informacji publicznej, ale jest pytaniem o obowiązujące przepisy, czy też w istocie pytaniem o udzielenie porady dla wnioskodawcy, udzieli wnioskodawcy odpowiedzi. Takie działanie może być co najwyżej oceniane jako działanie ponad obciążający organ obowiązek i nie stanowi o bezczynności organu. W istocie bowiem jeśli dana informacja nie stanowi informacji publicznej, organ w ogóle nie ma obowiązku udzielania odpowiedzi na tego rodzaju pytanie.

Jak zostanie wykazane szczegółowo poniżej, przeprowadzona przez Sąd analiza wniosku skarżącej z jednej strony wykazała, że nie wszystkie zadane przez nią pytania dotyczyły informacji publicznej. Z drugiej strony analiza pisma organu wykazała, że nie we wszystkich przypadkach, w których pytanie dotyczyło informacji publicznej dotyczącej działalności publicznej organu, stronie udzielono adekwatnej odpowiedzi.

W zakresie punktu 1 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytanie: "Czy tutejszy organ pełni kontrolę nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów?"

W odniesieniu do punktu 1 wniosku, w ocenie Sądu w udzielonej odpowiedzi poinformowano, że taka kontrola jest prowadzona. W piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. skazano, że Państwowy Inspektor Sanitarny, dwukrotnie w ciągu roku kontroluje punkty szczepień na terenie mu podległym. Kontroli podlegają również zgłoszenia niepożądanych odczynów poszczepiennych. Zgodnie z art. 52 pkt 3. ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U 2023 poz. 1284) kto wbrew obowiązkowi o którym mowa w art. 21 ust. 1, nie zgłasza niepożądanego odczynu poszczepiennego podlega karze grzywny. Pytanie dotyczyło informacji publicznej i udzielono na nie odpowiedzi.

W zakresie punktu 2 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytania "W jaki sposób organ może dowiedzieć się o wykroczeniu lekarza polegającym na niezgłoszeniu NOP? Ile takich przypadków miało miejsce w ostatnich 5 latach? Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony do rejestru NOP-ów?

W odniesieniu do punktu 2 wniosku w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. poinformowano, że opiekun osoby małoletniej bądź osoba, której niepożądany odczyn poszczepienny dotyczy, może skontaktować się organami Inspekcji Sanitarnej, czy niepożądany odczyn poszczepienny został zgłoszony. Poinformowano też, że w ostatnich 5 latach w PSSE w Człuchowie nie było takiej sytuacji, o jaką pyta wnioskodawca. W zakresie w jakim pytanie dotyczyło informacji publicznej udzielono zatem na nie adekwatnej odpowiedzi. Wskazać przy tym należy, że organ nie ma obowiązku udzielać porad prawnych w ramach dostępu do informacji publicznej. Odnosząc się do ostatniego z zapytań zawartych w punkcie 2, wskazać dodatkowo należy, że jako niejasne nie wymagało w ogóle odpowiedzi ze strony organu. Zgłoszenie NOP przez lekarza to "zaliczenie" NOP do rejestru NOP. Tym samym w ocenie Sądu z literalnej treści trzeciego pytania z punktu 2 wniosku nie wynika o co chciała zapytać wnioskodawczyni. Organ, do którego kierowane jest zapytanie o udzielenie informacji publicznej nie może domniemywać jaką informację, poprzez niejasne, czy też nielogicznie sformułowane pytanie, faktycznie chciałby uzyskać wnioskodawca.

W zakresie punktu 3 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytanie "Czy organ zgłasza działania lekarzy stanowiące uchybienie przepisów prawa do właściwej Izby Lekarskiej?"

W zakresie punktu 4 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytanie "Ile organ dokonał zgłoszeń uchybień prawa do Izb Lekarskich w ciągu ostatnich 5 lat?

W odniesieniu do punktu 3 i 4 wniosku w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. zbiorczo poinformowano, że Państwowy Inspektor Sanitarny w Człuchowie pełni rolę nadzorczą nad zgłaszaniem niepożądanych odczynów poszczepiennych i w ramach kontroli postępuje zgodnie z obowiązującymi przepisami tj. art. 52 pkt 3 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U 2023 r. poz. 1284), który stanowi, iż kto wbrew obowiązkowi o którym mowa w art. 21 ust. 1, nie zgłasza niepożądanego odczynu poszczepiennego podlega karze grzywny.

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że żądane informacje w zakresie tego, czy dany organ inspekcji sanitarnej zgłasza w ramach realizowanych kompetencji nieprawidłowe działania lekarzy do Izby Lekarskiej oraz czy dokonał takich zgłoszeń w danym okresie stanowią informację publiczną (por. wyrok WSA w Lublinie o sygn. akt II SAB/Lu 40/24 z dnia 21 maja 2024 r., WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 12/24 z dnia 4 kwietnia 2024 r., WSA w Rzeszowie o sygn. akt II SAB/Rz 5/24 z dnia 13 marca 2024 r.). Mając na uwadze powyższe Sąd, stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania punktu 3 i 4 wniosku. Udzielona odpowiedz jest bowiem nieadekwatna i nie stanowi odpowiedzi na zadane pytania dotyczące informacji publicznej

W zakresie punktu 5 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytanie "Czy w związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz jest obowiązany wydać jakiś dokument?"

W odniesieniu do punktu 5 wniosku w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. poinformowano, że z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi wynika, że po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym przed szczepieniem obowiązkowym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (Dz. U 2023 r, poz. 1284). Organ udzielił odpowiedzi na pytanie, przy czym w ocenie Sądu nie był w tym zakresie obowiązany do udzielenia odpowiedzi na pytanie będące w istocie wnioskiem o udzielenie porady prawnej i informacji o powszechnie obowiązujących przepisach, to jest na pytanie niedotyczące udzielania informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.

W zakresie punktu 6 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytanie "Ile tutejszy organ w ciągu ostatnich 5 lat odnotował niepożądanych odczynów poszczepiennych z podziałem na poszczególne szczepionki?"

W odniesieniu do punktu 6 wniosku w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. poinformowano, że w ciągu ostatnich 5 lat odnotowano NOP po następujących szczepionkach: Act - Hib - 11 NOP-ów, DTP-16 NOP-ów, Bexero - 3 NOP- y, Imovax Polio - 4 NOP-y, Synflorix - 10 Nop- ów, Infanrix Hexa - 4 - NOP-y, Tetraxim - 9 NOP-ów, MMR VAX PRO - 8 NOP- ów, BCG- 4 NOP-y Euvax B- 5 NOP – ów, Prevenar 13-1 NOP, Pentaxim - 6 NOP – ów, Infanrix IPV - Hib - 3 NOP – y, Priorix - 2 NOP - y Hexacima - 2 NOP – y, Rotateą - 2 NOP – y, Cominraty - 2 NOP – y, Astra Zeneca - 1 NOP. Pytanie dotyczyło informacji publicznej, co do której organ niewątpliwie prowadzi statystyki i stronie udzielono pełnej odpowiedzi na zadane pytanie.

W zakresie punktu 7 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytanie "Ile ze zgłoszeń zostało przez pracownika PPIS zmienionych w zakresie kwalifikacji NOP-u i z jakiej przyczyny?

W odniesieniu do punktu 7 wniosku w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. poinformowano, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie dokonuje zmian w klasyfikacji NOP. Za zmianę odpowiedzialny jest Państwowy Zakład Higieny. W ciągu ostatnich 5 lat Państwowy Zakład Higieny zmienił klasyfikację NOP w 5 przypadkach. Organ udzielił pełnej odpowiedzi na zadane pytanie. Skoro bowiem organ nigdy nie zmienił klasyfikacji NOP, pytanie z jakiej przyczyny zmienił klasyfikację NOP jest bezprzedmiotowe. Udzielono też dodatkowej odpowiedzi, co do liczby zmian klasyfikacji NOP dokonanych przez Państwowy Zakład Higieny, wskazany przez PPIS jako właściwy w tym zakresie.

W zakresie punktu 8 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytanie "Ile w każdym z ostatnich 5 pełnych lat i roku obecnym tutejszy organ wystosował do organu egzekucyjnego wniosków o wszczęcie postępowań w zakresie przymuszania rodziców do wykonania szczepień ochronnych u dzieci?"

W odniesieniu do punktu 8 wniosku w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Człuchowie poinformował, iż w ostatnich pełnych 5 latach wraz z rokiem obecnym (stan na dzień udzielenia informacji publicznej) wystawiono 92 tytuły wykonawcze. W ocenie Sądu pytanie niewątpliwie dotyczyło informacji publicznej. Ponieważ jednak wnioskodawczyni pytała o liczbę "wystosowanych do organu egzekucyjnego wniosków o wszczęcie postępowania", a udzielono jej informacji o liczbie "tytułów wykonawczych", udzielonej odpowiedzi nie można uznać za adekwatną i odnoszącą się do literalnej treści zadanego pytania. W tym zakresie Sąd stwierdził zatem, że organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku strony w zakresie punktu 8 w całości.

W zakresie punktu 9 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytania "Ile wszczętych na wniosek tut. organu postępowań egzekucyjnych w okresie wskazanym w punkcie 1 toczy się nadal, ile zostało zawieszonych, a ile zostało umorzonych?"

W odniesieniu do punktu 9 wniosku w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. poinformowano, że 13 postępowań zostało umorzonych, 59 postępowań pozostaje w toku. W ocenie Sądu pytanie niewątpliwie dotyczyło informacji publicznej. W ramach udzielonej odpowiedzi nie wskazano ilości zawieszonych postępowań. W tym zakresie Sąd stwierdził zatem, że organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku strony w zakresie punktu 9 w części dotyczącej pytania o liczbę zawieszonych postępowań.

W zakresie punktu 10 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytania "Ile z zakończonych w okresie wskazanym w punkcie 8 postępowań zakończyło się na skutek rozpoczęcia lub kontynuowania przez rodziców obowiązku szczepień, a ile w związku z zaistnieniem długotrwałych przeciwwskazań do szczepień lub wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego?

W odniesieniu do punktu 10 wniosku w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. poinformowano, że 31 postępowań zakończyło się zaszczepieniem dziecka, 7 z powodu przeciwskazań zdrowotnych. W ocenie Sądu pytanie niewątpliwie dotyczyło informacji publicznej, a organ udzielił pełnej odpowiedzi na zadane pytanie.

W zakresie punktu 11 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytania "Skąd tutejszy organ pozyskuje informacje o braku realizacji przez rodziców szczepień obowiązkowych? Proszę wskazać jakie instytucje przekazały informacje o braku realizacji obowiązku szczepień w bieżącym roku?"

W odniesieniu do punktu 11 wniosku w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. w zakresie pytania pierwszego poinformowano, że zgodnie z art. 17 pkt. 9 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U 2023 r. poz. 1284) lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad osobą małoletnią przekazuje Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu, właściwemu dla miejsca udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, imienny wykaz: 1/osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia; 2/osób sprawujących prawną pieczę nad osobą małoletnią o której mowa w pkt 1, o ile jest to możliwe do ustalenia - zwany dalej raportem o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. Organ udzielił odpowiedzi na pytanie, przy czym w ocenie Sądu nie był w tym zakresie obowiązany do udzielenia odpowiedzi na pytanie będące w istocie wnioskiem o udzielenie porady prawnej i informacji o powszechnie obowiązujących przepisach, to jest na pytanie nie dotyczące udzielenia informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.

W zakresie pytania drugiego z omawianego punktu 11 w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. poinformowano, że do organu inspekcji sanitarnej wpływają zgłoszenia o osobach uchylających się od szczepień ochronnych pochodzące z POZ i SP ZOZ. W ocenie Sądu pytanie niewątpliwie dotyczyło informacji publicznej, a organ udzielił pełnej odpowiedzi na zadane pytanie odnosząc się wprost do jego literalnej treści.

W zakresie punktu 12 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytanie "Ile upomnień tutejszy organ w okresie wskazanym w punkcie 8 przesłał do rodziców, którzy nie wykonali wszystkich szczepień ochronnych?"

W odniesieniu do punktu 12 wniosku w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. poinformowano, że tutejszy organ w latach wskazanych we wniosku, wystosował do opiekunów prawnych dzieci uchylających się od szczepień ochronnych 157 upomnień. W ocenie Sądu pytanie niewątpliwie dotyczyło informacji publicznej, a organ udzielił pełnej odpowiedzi na zadane pytanie odnosząc się wprost do jego literalnej treści.

W zakresie punktu 13 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytania "Jaka była skuteczność wysłanych upomnień? Ile rodziców po otrzymaniu upomnień rozpoczęło lub zaczęło kontynuować wykonywanie szczepień ochronnych?"

W odniesieniu do punktu 13 wniosku w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. poinformowano, że 54 opiekunów prawnych dzieci zaszczepiło dzieci po otrzymaniu upomnień. W zakresie w jakim zawarte w punkcie 13 wniosku pytania dotyczyły informacji publicznej udzielono zatem adekwatnej odpowiedzi.

Pytanie o "skuteczność" upomnień nie jest pytaniem precyzyjnym i odnoszącym się do sfery faktów. Tym niemniej strona posiadając informację z punktu 12 o ilości wystawionych upomnień i z punktu 13 o ilości dokonanych szczepień na skutek dokonanych upomnień, otrzymała w istocie informację także w tym zakresie.

W zakresie punktu 14 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytania "Czy we wskazanym w punkcie i okresie zdarzały się sytuacje, że wszczynano postępowanie egzekucyjne, a dziecko miało zaświadczenie odraczające szczepienia ochronne? Ile takich sytuacji było w każdym z ostatnich 5 lat i w roku obecnym."

W odniesieniu do punktu 14 wniosku w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. poinformowano, że w ciągu ostatnich 5 lat wraz z rokiem obecnym (stan na dzień udzielenia informacji publicznej) wstrzymano 7 postępowań egzekucyjnych z powodu przeciwskazań zdrowotnych. Zaświadczenia o przeciwskazaniach wpłynęły do tutejszego organu po rozpoczęciu postępowania egzekucyjnego. Organ udzielił informacji w adekwatnym zakresie odnosząc się do literalnej treści wniosku, to jest wskazując ile we wskazanym przez wnioskodawcę okresie było sytuacji, gdy wszczęto postępowanie egzekucyjne a dziecko miało zaświadczenie odraczające szczepienia. Z udzielonej przez organ odpowiedzi wynika przy tym dodatkowo, że we wszystkich tych przypadkach uzyskane zaświadczenia były przedkładane organowi po wszczęciu postepowania egzekucyjnego. Udzielenie informacji ponad zadane pytanie nie stanowi uchybienia skutkującego koniecznością uwzględnienia skargi na bezczynność.

W zakresie punktu 15 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytanie "Ile tutejszy organ w okresie wskazanym w punkcie 1 złożył do organu egzekucyjnego wniosków o umorzenie, lub zawieszenie postępowań egzekucyjnych i jakie były podstawy złożenia tych wniosków".

W odniesieniu do punktu 15 wniosku w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. poinformowano, że podstawy umorzenia lub zawieszenia postępowań to zaszczepienie dziecka, przedstawienie prawidłowego zaświadczenia o zaszczepieniu, skończone 18 lat, wyrok Sądu Administracyjnego bądź decyzja umarzająca Ministra Zdrowia. Wskazano, że do dnia udzielenia odpowiedzi umorzono 15 postępowań spełniających powyższe kryteria.

W ocenie Sądu pytania niewątpliwie dotyczyły informacji publicznej. Stronie udzielono informacji o podstawach złożenia wniosków o umorzenie lub zawieszenie postępowań egzekucyjnych, nie udzielono jednak informacji dotyczącej ilości tych wniosków. W tym zakresie Sąd stwierdził zatem, że organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku strony w zakresie punktu 15 w części dotyczącej pytania o ilość wniosków dotyczących umorzenia lub zawieszenia postępowania.

W zakresie punktu 16 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytania "Czy tutejszy organ zgłosił kiedykolwiek wniosek o wszczęcie postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka, u którego wystąpił NOP? Czy przed wszczęciem postępowania tutejszy organ weryfikuje rejestr NOP i bierze informacje tam zawarte pod uwagę przed decyzją o złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?"

W odniesieniu do punktu 16 wniosku w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. poinformowano, że organ gromadzi dane o niepożądanych odczynach poszczepiennych od 2004 r w postaci Powiatowego Rejestru Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych. W przypadku stwierdzenia NOP u dziecka, lekarz kieruje dziecko do Poradni Konsultacyjnej ds. Szczepień, ustala Indywidulany Kalendarz Sczepień bądź stwierdza przeciwskazania do szczepień. Do tutejszego organu wpływają zaświadczenia przeciwskazaniach do szczepienia i w takich sytuacjach nie ma podstaw prawnych do wszczynania egzekucji szczepień.

W zakresie w jakim zawarte w punkcie 16 wniosku pytania dotyczyły informacji publicznej - co odnosi się tylko do pytania o liczbę zgłoszeń wniosków o wszczęcie postępowania wobec dziecka, u którego wystąpił NOP – stronie skarżącej nie udzielono odpowiedzi. W tym zakresie Sąd stwierdził zatem, że organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku strony w zakresie punktu 16, tylko w części dotyczącej pytania o przypadki zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka, u którego wystąpił NOP. W pozostałym zakresie zawarte w punkcie 16 pytania stanowią w istocie wniosek o udzielenie porad prawnych i informacji o przepisach. Udzielenie informacji w tym zakresie, to jest, że organ bierze pod uwagę dane wynikające z rejestru NOP, nie stanowi uchybienia skutkującego koniecznością uwzględnienia skargi na bezczynność.

W zakresie punktu 17 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytanie

"Jakie okoliczności wpływają na decyzję tut. organu o wystosowaniu lub nie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?"

W odniesieniu do punktu 17 wniosku poinformowano w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r., że postępowanie egzekucyjne tutejszy organ wszczyna po 7 dniach od odebrania upomnienia. Wynika to z ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U 2023 r. poz. 2505 ze zm.). W ocenie Sądu zadane pytanie nie stanowi zapytania o informację publiczną, lecz jest wnioskiem o udzielenie porady prawnej w zakresie wykładni obowiązujących przepisów prawa. Organ nie był zatem w ogóle zobowiązany do udzielenia odpowiedzi na tak zadane pytanie.

W zakresie punktu 18 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytanie "Ile osób pracuje w komórce tut. organu zajmującej się szczepieniami ochronnymi? Czy oprócz inicjowania postępowań egzekucyjnych podejmowane są inne działania w zakresie szczepień np. działalność edukacyjna i jakie to są działania?"

W odniesieniu do punktu 18 wniosku w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. poinformowano, że w Państwowej Inspekcji Sanitarnej w Człuchowie pracuje 1 osoba odpowiedzialna za szczepienia ochronne. Tutejszy organ prowadzi liczne programy dotyczące szczepień. Informacje na temat edukacji prowadzonej przez Państwową Powiatową Inspekcję Sanitarną w Człuchowie udostępnione są na stronie internetowej, której adres podano wnioskodacy.

W ocenie Sądu pytania z punktu 18 dotyczyły informacji publicznej, a organ udzielił na nie pełnej odpowiedzi.

W zakresie punktu 19 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytania "Czy w związku z postępowaniami egzekucyjnymi dot. obowiązku szczepień pracownicy tut. organu konsultują kwestie problematyczne z prawnikiem? Ile takich sytuacji miało miejsce w okresie wskazanym w punkcie 1 i jakie były powody zasięgnięcia pomocy u prawnika?

W odniesieniu do punktu 19 wniosku w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. poinformowano, że Państwowa Powiatowa Inspekcja Sanitarna w Człuchowie korzysta z obsługi prawnej adwokata, z którym konsultowane są postępowania egzekucyjne dotyczące szczepień.

W ocenie Sądu pytania z punktu 19 w zakresie tego, czy organ korzysta z pomocy prawnika oraz z jakich powodów oraz o liczbę tych konsultacji, jako pytania dotyczące sposobu wykonywania przez organ zadań publicznych leżących w jego kompetencji dotyczyły informacji publicznej. W ocenie Sądu organ udzielił odpowiedzi zarówno w zakresie tego, czy korzysta z pomocy prawnika oraz wskazał, że powodem konsultacji są postępowania egzekucyjne dotyczące szczepień. W tym zakresie Sąd stwierdził zatem, że organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku strony w zakresie punktu 19 tylko w części dotyczącej pytania o liczbę konsultacji z prawnikiem. Udzielenie informacji w tym zakresie jest z oczywistych względów uzależnione od tego, czy organ odnotowuje tego rodzaju konsultacje.

W zakresie punktu 20 wniosku z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zadała pytania "Co możemy zrobić, jeśli stawimy się na badaniu kwalifikacyjnym, a lekarz nie będzie chciał wydać zaświadczenia o braku możliwości szczepień ani nie zaszczepi dziecka? Jakie kroki powinniśmy podjąć?"

W odniesieniu do punktu 20 wniosku w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. poinformowano, że ocena możliwych do podjęcia czynności w sytuacji przedstawionej w zapytaniu, nie stanowi przedmiotu informacji publicznej. Działanie organu w tym zakresie było prawidłowe. Zadane pytanie nie dotyczy informacji publicznej, lecz jest wnioskiem o udzielnie porady. Organ nie był zobowiązany do udzielenia odpowiedzi na tak zadane pytanie i w tym zakresie nie pozostaje w bezczynności.

Reasumując, Sąd dokonał częściowego uwzględnienia skargi w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., to jest poprzez zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 16 kwietnia 2024 r. w odniesieniu do punktów 3, 4 i 8 w całości, w odniesieniu do punktu 9 w części dotyczącej pytania o liczbę zawieszonych postępowań, w odniesieniu do punktu 15 w części dotyczącej pytania o ilość wniosków dotyczących umorzenia lub zawieszenia postępowania, w odniesieniu do punktu 16 w części dotyczącej pytania o przypadki zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka, u którego wystąpił NOP, w odniesieniu do punktu 19 w części dotyczącej pytania o liczbę konsultacji z prawnikiem – w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt 1 sentencji wyroku).

W pozostałym zakresie, to jest w odniesieniu do pozostałych punktów i pytań wniosku skarżącej z dnia 16 kwietnia 2024 r. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. stwierdzając, że organ nie odpuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku strony (punkt 3 sentencji wyroku).

Jak wskazano wyżej, po pierwsze, nie wszystko o co wnioskodawczyni zwróciła się do organu stanowiło informację publiczną. Informacji publicznej nie będzie więc dotyczyło m.in. zapytanie o opinię, czy stanowisko organu w kwestii obowiązujących przepisów i wynikających z nich obowiązków i praw danej osoby, jak też zwracanie się do organu o dokonywanie wykładni przepisów, w tym wnioski stanowiące w istocie prośbę o udzielenie porady, w tym także porady prawnej. Po drugie, jak szczegółowo omówiono wyżej, w części punktów i pytań wniosku, które stanowiły zapytania o informację publiczną, organ udzielił wnioskodawczyni adekwatnych i pełnych odpowiedzi.

Zarzut strony, że organ w niepełny sposób rozpoznał jej wniosek nie ma zastosowania do całości udzielonych przez organ odpowiedzi, co stało się podstawą do częściowego oddalenia skargi, to jest w zakresie dotyczącym następujących punktów wniosku: 1, 2, 5, 6, 7, 9 w części dotyczącej pytania o postępowania w toku oraz postępowania umorzone, 10, 11, 12, 13, 14, 15 w części dotyczącej podstaw umorzenia lub zawieszenia postępowań, 16 w części dotyczącej pytania czy organ bierze pod uwagę rejestr NOP, 17, 18, 19 w części dotyczącej pytania czy organ konsultuje się z prawnikiem i z jakich powodów oraz punktu 20.

Orzekając w zakresie uregulowanym w art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd miał na względzie, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, gdyż wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. m.in. wyroki WSA: w Białymstoku z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Bk 38/17; w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 13/17; w Krakowie z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 35/17). W orzecznictwie sądowym zwraca się także uwagę, że naruszenie prawa rażące oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyroki: NSA: z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14; z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt I OSK 296/15 oraz z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Dla uznania, że bezczynność organu oraz przewlekłość w prowadzeniu przezeń postępowania miała miejsce z naruszeniem prawa w stopniu rażącym należy wykazać, że odpowiedzialność za nią ponosi organ administracji i że jest ona niemożliwa do zaakceptowania w państwie prawnym (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wr 311/17).

Kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że bezczynność organu w tej sprawie nie podlega takiej podwyższonej kwalifikacji. W oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził zatem, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2 sentencji wyroku).

Z akt wynika, że w przedmiotowej sprawie nie można mówić o lekceważeniu wniosku strony przez organ. Na złożony w dniu 16 kwietnia 2024 r. wniosek, który wpłynął do organu w dniu 19 kwietnia 2023 r., organ udzielił bowiem w dniu 26 kwietnia 2024 r. obszernej odpowiedzi. Brak udostępnienia informacji publicznej w znacznym stopniu wynikał z błędnej interpretacji części skierowanych do organu pytań, gdzie organ uwzględniając zmiany przepisów prawnych starał się jak się zdaje udzielić adekwatnych do nich odpowiedzi, podczas gdy powinien udzielić odpowiedzi literalnie odnoszących się do treści wniosku strony, nawet jeżeli nawiązywał on do nieaktualnych już przepisów np. wobec zmian ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd uwzględnił również, że pytania strony były bardzo rozbudowane, a brak udzielenia informacji publicznej miał w tej sprawie charakter częściowy. Przekroczenie terminu rozpoznania wniosku we wskazanym w punkcie 1 sentencji zakresie, również nie stanowi, zdaniem Sądu, w tej konkretnej sprawie okresu czasu, który można uznać za rażący.

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na przewlekłość postepowania może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Wskazany przepis wyposaża Sąd w dodatkowe środki, które mają zapobiegać dalszej przewlekłości postępowania. Podkreślić przy tym należy, że ani zasądzenie grzywny, ani przyznanie stronie sumy pieniężnej nie są bezpośrednimi konsekwencjami stwierdzenia bezczynności lecz oba stanowią dyskrecjonalne uprawnienia Sądu. Są to bowiem dodatkowe środki stosowane przez Sąd przede wszystkim w sytuacjach rażącego naruszenia prawa.

Ponieważ Sąd nie stwierdził, aby bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, realia tej konkretnej sprawy, w ocenie Sądu, nie uzasadniały zastosowania środków w postaci wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącej. Szczególnie też, że jak podkreślono wyżej, w przeważającej części punktów i pytań wniosku organ nie dopuścił się w ogóle bezczynności w rozpoznaniu wniosku strony, jak też nie lekceważył złożonego do niego wniosku. W ocenie Sądu w realiach tej sprawy nie istnieje zatem konieczność do dodatkowego dyscyplinowania organu dla rozpoznania wniosku strony we wskazanym w punkcie 1 sentencji wyroku zakresie.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. (punkt 4 sentencji wyroku).

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).