Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 602/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 200 i art. 200a
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 października 2023 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 29 maja 2023 r. nr DSS.405.55.2023 w przedmiocie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 1 marca 2023 roku numer 113 dr/st.dok.proj./2023; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu w Białymstoku na rzecz skarżącego J.D. kwotę 200,00 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną decyzją z 29 maja 2023 r. nr DSS.405.55.2023 Rektor Uniwersytetu w Białymstoku utrzymał w mocy własną decyzję z 1 marca 2023 r. nr 113 dr/st.dok.proj./2023 odmawiającą przyznania J. D. (dalej: wnioskodawca, skarżący) zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

II. 1. W dniu 30 marca 2022 r. do Rektora wpłynął wniosek ww.

o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej

w roku akademickim 2022/2023. Do wniosku dołączono m.in. opinię promotora rozprawy doktorskiej, publikacje, certyfikaty i zaświadczenia uczestnictwa i aktywnego udziału w konferencjach naukowych.

2. Decyzją z 1 marca 2023 r. Rektor odmówił przyznania wnioskodawcy zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023. Wskazał na § 1 ust. 2 oraz ust. 3 Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 195 ust. 4a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm., dalej: p.s.w.) studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej niż 4 lata. Taki sam zapis został przeniesiony do § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu

w Białymstoku. Ponadto zgodnie z programem studiów doktoranckich czas ich trwania (studia doktoranckie w zakresie historii, filozofii i socjologii) został określony na 4 lata. Wnioskodawca będąc na IV roku studiów doktoranckich w roku akademickim 2021/2022 nie uzyskał zaliczenia seminarium doktoranckiego. Rok 2021/2022 oznaczał - zgodnie z § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich - koniec czasu trwania jego studiów.

Organ zaznaczył, że 10 czerwca 2022 r. ww. wystąpił do Kierownika Studiów Doktoranckich z wnioskiem o przedłużenie okresu odbywania studiów z powodu przedłużających się badań. Warunkiem uzyskania zgody na przedłużenie studiów z powodu prowadzenia badań naukowych było zaliczenie wszystkich przedmiotów objętych programem studiów, z wyłączeniem seminarium doktoranckiego. Powyższa przesłanka została spełniona, w związku z czym 30 czerwca 2022 r., na podstawie §9 ust. 2 Regulaminu studiów doktoranckich została wydana przez Kierownika pozytywna decyzja w przedmiocie przedłużenia odbywania studiów doktoranckich na

rok akademicki 2022/2023. Jednak wnioskodawca w ocenianym roku akademickim 2021/2022 nie wykazał się terminową realizacją programu studiów doktoranckich i tym samym nie znalazł się w gronie 30% najlepszych doktorantów. Organ odnotował, że Komisja stypendialna rekomendowała wnioskodawcę do przyznania przedmiotowego zwiększenia stypendium z wynikiem 119 punktów, jednak w jego ocenie strona nie spełniła warunków określonych w § 1 ust. 2 Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego uprawniających do otrzymania, zgodnie z dyspozycją § 1 ust 3 tego Regulaminu, środków finansowych w wysokości kwoty zwiększenia stypendium doktoranckiego stanowiących stypendium doktoranckie z dotacji projakościowej.

3. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył J. D. Zarzucił:

- mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego w postaci obrazy §15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego

z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. poz. 1696, dalej: rozporządzenie) w związku z art. 279 ustawy z dnia

3 lipca 2018 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669, dalej: ustawa wprowadzająca) poprzez jego niezastosowanie polegające na odmowie przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej z powodu przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich;

- mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania

w postaci obrazy § 13 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w związku z art. 279 ustawy wprowadzającej przez jego nieprawidłowe zastosowanie, podczas gdy prawidłowo nie ma on zastosowania do doktorantów, którzy skorzystali z przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich;

- mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania

w postaci obrazy art. 8 § 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie polegające na odstąpieniu bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.

4. Zaskarżoną decyzją z 29 maja 2023 r. Rektor utrzymał w mocy własną decyzję wydaną w pierwszej instancji. Organ wskazał na § 9 ust.

1 Regulaminu studiów doktoranckich, zgodnie z którym rok akademicki 2021/2022 stanowił ostatni rok studiów doktoranckich skarżącego (IV rok). W ocenie organu fakt przedłużenia realizacji toku studiów nie jest równoznaczny z uznaniem, że doktorant realizuje program studiów terminowo. Paragraf 11 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich stanowi, że doktorant jest zobowiązany do zaliczenia zajęć określonych planem i programem studiów w terminach ustalonych organizacją roku akademickiego, zaś § 4 ust. 1 Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego

z dotacji projakościowej wskazuje, że kierownik studiów doktoranckich może wystąpić do Rektora z wnioskiem o cofnięcie zwiększenia stypendium doktoranckiego w przypadku, gdy doktorant nie wypełnia obowiązków wynikających

z Regulaminu studiów doktoranckich.

Dalej organ wyjaśnił, że wskazane przez skarżącego przepisy, tj. § 15 ust.

3 oraz § 13 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia dotyczą tylko kwestii związanych

z przyznaniem stypendium doktoranckiego, tak więc w niniejszej sprawie nie mają zastosowania. Ponadto w zakresie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej zaznaczono, że kwestia ta podlega uznaniowości organu w zakresie przyznania tego świadczenia, a więc organ może odmówić jego przyznania.

W ocenie Rektora nie doszło także do nadmiernej uznaniowości organu

w zakresie przedmiotowego rozstrzygnięcia. Tak jak w latach poprzednich organ rekomendował do zwiększenia stypendium z dotacji projakościowej nie więcej niż 30% doktorantów każdego roku studiów doktoranckich (§ 3 pkt 2 i 3 Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego UwB).

5. Skargę do sądu administracyjnego wywiódł J. D. Zarzucił naruszenie:

- § 21 ust. 3 Uchwały nr 2061 Senatu Uniwersytetu w Białystoku z dnia 26 kwietnia 2017 r. w sprawie regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu

w Białystoku (dalej: regulamin studiów doktoranckich) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zwrot "może otrzymać" daje dowolność organowi

w zakresie przyznania stypendium nawet przy spełnieniu wszystkich kryteriów;

- §1 ust. 2 zarządzenia nr 7 Rektora Uniwersytetu w Białystoku z dnia

5 czerwca 2012 r. w sprawie regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego

z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białystoku (dalej: regulamin stypendiów) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż pomimo spełniania wszelkich wymogów wskazanych w tym przepisie istnieje prawo odmowy przyznania stypendium;

- § 2 ust 1, 3 i 4 zarządzenia nr 7 Rektora Uniwersytetu w Białystoku z dnia

5 czerwca 2012 r. w sprawie regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego

z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białystoku poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż skarżący nie spełnił wymogów niezbędnych do przyznania stypendium;

- art. 200a ust. 1 p.s.w. w zw. z art. 286 ust 1 ustawy wprowadzającej poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż skarżący nie spełnił wymogów niezbędnych do przyznania stypendium z dotacji projakościowej, pomimo iż wyróżniał się osiągnięciami w pracy naukowej i dydaktycznej oraz spełnił szczegółowe wymogi określone w regulaminie stypendiów;

- § 16 w zw. z § 15 ust. 3 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie

i przyjęcie, że przypadek przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich wyłącza możliwość przyznania stypendium;

- § 13 ust 2 pkt 1 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię i przyjęcie,

iż terminowe realizowanie programu studiów doktoranckich nie odnosi się do doktorantów, którzy skorzystali z przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich.

- art. 8 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na odstąpieniu bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, w tym przyznawania stypendium doktoranckiego także w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich.

Zdaniem skarżącego organ działał w sprzeczności z dotychczasową praktyką naruszając zasadę zaufania do władzy publicznej. Skarżący, mimo że otrzymał 119 pkt, co plasowało go w gronie 30% najlepszych studentów oraz mimo otrzymanej rekomendacji od Doktoranckiej Komisji Stypendialnej, wskutek dowolnej decyzji Rektora otrzymał odmowę w zakresie przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej.

6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

III. Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sądowoadministracyjna kontrola działalności organów administracji publicznej odbywa się według kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zdaniem sądu, zaskarżona decyzja o odmowie przyznania skarżącemu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023 została wydana z naruszeniem prawa materialnego i procesowego w warunkach art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a., co skutkuje koniecznością jej uchylenia i uchylenia decyzji Rektora wydanej w pierwszej instancji.

IV. Skarżący rozpoczął studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, zatem do rozpatrzenia jego wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.), lecz przepisy przejściowe przewidziane w akcie wprowadzającym tę ustawę, tj. ustawie z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. poz. 1669 ze zm., dalej: ustawa wprowadzająca). W myśl art. 279 ust. 1 ustawy wprowadzającej studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. (z dniem 6 września 2023 r. zmieniono ten termin na 31 grudnia 2024 r.). Stosownie do treści art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm., dalej: p.s.w.) w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 p.s.w. Z kolei w myśl art. 286 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej doktoranci, którzy rozpoczęli stacjonarne studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, mogą otrzymywać zwiększenie stypendium doktoranckiego, o którym mowa w art. 200a ust. 1 p.s.w. na zasadach dotychczasowych. Do dnia 31 grudnia 2023 r. regulaminy, o których mowa w art. 200a ust. 1 p.s.w., przyjęte przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, zachowują moc.

Zgodnie z art. 200a ust. 1 i 2 p.s.w. zwiększenie stypendium doktoranckiego

z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Doktorantowi znajdującemu się w grupie liczącej nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, mogą zostać przyznane środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium, o którym mowa w ust. 1. Kwota zwiększenia stypendium staje się stypendium doktoranckim.

Stosownie do regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku (zarządzenie nr 7 Rektora UwB

z dnia 5 czerwca 2012 r.) zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, zwanej dalej dotacją projakościową, przyznawane jest przez Rektora na wniosek doktoranta, zaopiniowany przez właściwą komisję doktorancką. Komisja sporządza listę doktorantów, których rekomenduje do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z zachowaniem zasady, iż uprawnienie do zwiększenia stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich (§ 1 ust. 2 regulaminu). Doktorantowi znajdującemu się w grupie 30 % najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, przyznaje się środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium doktoranckiego. Zwiększenie to staje się stypendium doktoranckim (§ 1 ust. 3 regulaminu).

Przesłanki przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej zostały szczegółowo opisane w § 2 regulaminu. Stosownie do § 2 ust.

1 regulaminu, zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej przysługuje doktorantowi wyróżniającemu się w pracy naukowej i dydaktycznej.

Z kolei § 2 ust. 3 regulaminu stanowi, że zwiększenie stypendium doktoranckiego

z dotacji projakościowej może być przyznane doktorantowi na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich, który wyróżniał się osiągnięciami w pracy badawczej

w poprzednim roku studiów. Ocena osiągnięć doktoranta w pracy badawczej powinna uwzględniać w szczególności: 1) publikacje, 2) udział w konferencjach z wygłoszonym referatem lub plakatem dotyczącym tematyki pracy badawczej doktoranta, 3) odbyte staże związane z tematyką pracy badawczej doktoranta, 4) postępy w pracy doktorskiej/wszczęcie przewodu doktoranckiego, 5) kierowanie projektem naukowo-badawczym w ramach NCBiR lub NCN.

Rada wydziału na wniosek komisji doktoranckiej właściwej jednostki organizacyjnej ustala szczegółowe zasady dokonywania oceny doktorantów drugiego i kolejnych lat studiów. Zasady podaje się do wiadomości publicznej poprzez ogłoszenia na stronie internetowej jednostki. Jednocześnie w myśl § 3 ust.

2 regulaminu, Komisja doktorancka dokonuje oceny wniosków zgodnie z zasadami,

o których mowa w § 2 ust. 2 i 4 i rekomenduje do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie więcej niż 30% doktorantów każdego roku danych studiów doktoranckich.

V. W niniejszej sprawie Rektor odmawiając przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w podstawie prawnej decyzji wskazał na

§ 1 ust. 2, § 2 ust. 1, 3 i 4 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego, zaś w uzasadnieniu zasadniczą przesłanką odmowy jego przyznania było nieterminowe realizowanie przewidzianego stosownymi przepisami programu studiów doktoranckich przez skarżącego.

W ocenie sądu nie można zgodzić się z powyższym stanowiskiem. Nieterminowe realizowanie studiów doktoranckich nie może stanowić przesłanki uzasadniającej odmowę przyznania stypendium z dotacji projakościowej. Przesłanka ta nie wynika z obowiązujących na Uniwersytecie w Białymstoku regulacji prawnych, w szczególności Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku. W § 2 ust. 3 regulaminu, wśród kryteriów oceny zwiększenia stypendium doktoranckiego – poza wyróżnianiem się osiągnięciami w pracy badawczej w poprzednim roku studiów – nie znajduje się przesłanka "terminowego realizowania programu studiów doktoranckich". Nie może być ona zatem postrzegana jako podstawowa, zasadnicza kwestia przy ocenie wniosku doktoranta o przyznanie stypendium.

Zgodzić się należy z Rektorem, że z treści art. 195 ust. 4a p.s.w. oraz § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku wynika, że studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej niż 4 lata. Powyższa regulacje nie oznacza jednak, że studia doktoranckie nie mogą trwać dłużej, co wprost zostało przewidziane w § 9 ust. 2-7 regulaminu studiów doktoranckich. Jak wskazano w § 9 ust. 2 i 3 ww. regulaminu, kierownik studiów doktoranckich, na wniosek doktoranta, po zasięgnięciu opinii opiekuna naukowego lub promotora, może przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich zwalniając jednocześnie doktoranta z obowiązku uczestniczenia w zajęciach w przypadku konieczności prowadzenia długotrwałych badań naukowych, realizowanych w ramach studiów, łącznie nie dłużej niż o 2 lata. Warunkiem uzyskania zgody na przedłużenie studiów z ww. powodu jest zaliczenie wszystkich przedmiotów objętych programem studiów, z wyłączeniem seminarium doktoranckiego. Oznacza to, że samo skorzystanie przez skarżącego, zgodnie

z obowiązującymi przepisami, z możliwości przedłużenia studiów doktoranckich

o określony czas – w niniejszej sprawie na podstawie decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich z 30 czerwca 2022 r. z uwagi na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach studiów - nie może być traktowane jako równoznaczne z nieterminową realizacją programu studiów doktoranckich. Legalne, usprawiedliwione koniecznością prowadzenia badań naukowych przedłużenie studiów doktoranckich z jednoczesnym zaliczeniem wszystkich przedmiotów objętych programem studiów (z wyłączeniem seminarium doktoranckiego) nie oznacza nieterminowej realizacji programu studiów. Przesłanki terminowej realizacji programu studiów doktoranckich nie można wprost odnieść do sytuacji doktorantów przedłużających studia na podstawie § 9 ust. 2 regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku. Tacy doktoranci nie są już objęci programem studiów – zaliczyli wszystkie wymagane przedmioty, zaś zaliczenie seminarium doktoranckiego zostało uzależnione od przygotowania rozprawy doktorskiej – na przygotowanie której w późniejszym terminie uzyskali zgodę właściwych organów UwB. Nie może zatem być przesłanką odmowy przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich.

Wbrew stanowisku Rektora, uzasadnienia odmowy przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie może stanowić § 4 ust. 1 regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie

w Białymstoku. Stosownie do tegoż paragrafu, kierownik studiów doktoranckich może wystąpić z wnioskiem o cofnięcie zwiększenia stypendium doktoranckiego

w przypadku gdy doktorant nie wypełnia obowiązków wynikających z regulaminu studiów doktoranckich lub został ukarany karą dyscyplinarną. Powyższy przepis dotyczy ewentualnego cofnięcia przyznanego stypendium z dotacji projakościowej a nie jego przyznania, a ponadto jego zastosowanie jest uzależnione od wniosku właściwego kierownika studiów doktoranckich a nie wyłącznej decyzji Rektora. Zdaniem sądu, nie można zarzucać doktorantowi, że nie wypełnia obowiązków wynikających z regulaminu studiów doktoranckich, jeżeli na podstawie tego samego regulaminu została wydana decyzja zezwalająca mu na przedłużenie studiów doktoranckich z uwagi na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach studiów. Interpretacja zaprezentowana przez Rektora nie tylko nie znajduje odzwierciedlenia w brzmieniu ww. przepisu, ale skutkowałaby przyjęciem, że wszyscy doktoranci, przedłużający studia na podstawie stosownych decyzji właściwych kierowników studiów doktoranckich, naruszają swoje obowiązki zapisane w ww. regulaminie, a w konsekwencji mogą być pociągnięci do odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Stwierdzić zatem należy, że przesłanka nieterminowego realizowania programu studiów doktoranckich nie ma zastosowania dla oceny spełnienia przesłanek do uzyskania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, względem doktorantów przedłużających okres odbywania studiów doktoranckich z uwagi na konieczność prowadzenia badań naukowych (§ 9 ust. 2 regulaminu studiów doktoranckich). Sama okoliczność legalnego przedłużenia studiów doktoranckich nie może stanowić podstawy do wykluczenia doktoranta z grupy 30% najlepszych doktorantów każdego roku danych studiów. Tym samym mamy do czynienia z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 200a p.s.w. w zw. z § 1 ust. 3 regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku.

VI. Niewątpliwie postępowanie o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego jest postępowaniem konkursowym. Istota tego postępowania sprowadza się do ustalenia odpowiedniego, biorąc pod uwagę liczbę doktorantów na poszczególnych latach i ilość środków finansowych, którymi dysponuje uczelnia, liczby doktorantów na poszczególnych latach studiów, którzy będą mogli uzyskać zwiększenie stypendium. Organ uczelniany nie prowadzi więc postępowania wyjaśniającego w klasycznym rozumieniu tego pojęcia (stosując pełne spektrum dowodowe) lecz ogranicza się do oceny złożonych do wniosku wszczynającego postępowanie dokumentów i na tej podstawie dokonuje gradacji dokonań poszczególnych aktywności doktoranta stanowiących o wypełnieniu określonego

w ustawie kryterium wyróżniania się w pracy naukowej i dydaktycznej. Zatem

z powodu ograniczonej kwoty dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych prawo do zwiększenia stypendium doktoranckiego może być przyznane tylko niektórym doktorantom, tj. nie więcej niż 30% z grupy tych najlepszych. Powyższe nie oznacza jednak, że Rektor może wprowadzać dodatkowe, nieprzewidziane stosownym regulaminem kryteria oceny poszczególnych doktorantów, niemieszczące się w pojęciu "wyróżniania się w pracy naukowej i dydaktycznej".

VII. Za zasadny sąd uznał również zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji prowadzący postępowanie jest związany swoją wcześniejszą praktyką rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Przez utrwaloną praktykę należy rozumieć zgodne z prawem, akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wieloletnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych - zob. wyrok NSA z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1016/22, orzeczenia.nsa.gov.pl.

Z twierdzeń skarżącego wynika (czemu nie zaprzeczył Rektor na etapie postępowania przed organem jak i w odpowiedzi na skargę), że za wcześniejsze lata akademickie w odniesieniu do doktorantów przedłużających studia doktoranckie organ przyznawał stypendia doktoranckie. Powyższa praktyka nie została zakwestionowana przez sąd we wcześniejszych wyrokach dotyczących tej tematyki, nie uległ również zmianie stan prawny. Co więcej, sąd wypowiedział się już w kwestii przesłanek przyznawania stypendium doktoranckiego osobom przedłużającym studia doktoranckie na Uniwersytecie w Białymstoku. W prawomocnym wyroku z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 312/22 dotyczącym odmowy przyznania "zwykłego" stypendium doktoranckiego stwierdził, że przyznawanie stypendium doktoranckiego doktorantom, którym przedłużono okres odbywania studiów doktoranckich jest możliwe, jednak ich sytuacja prawna jest odmienna w stosunku do pozostałych doktorantów, co może wpływać też na sferę ubiegania się o określone świadczenia. Jednocześnie wskazał, że przesłanki terminowej realizacji programu studiów doktoranckich nie można wprost odnieść do sytuacji doktorantów przedłużających studia, gdyż nie są oni już objęci programem studiów, zatem przesłankę tę należy pominąć w stosowaniu.

Z akt sprawy nie wynika, a przynajmniej nie wskazał tego Rektor, z jakich przyczyn zmienił swoje ugruntowane stanowisko i obecnie uznaje, że osobom przedłużającym studia doktoranckie nie można przyznawać stypendium doktoranckiego, w tym z dotacji projakościowej. Niewątpliwie odstąpienie od tej utrwalonej praktyki, bez uzasadnionej przyczyny, jest sprzeczne z art. 8 § 2 k.p.a. Oczywiście powyższy zakaz nie ma charakteru bezwzględnego. Organ może od niego odstąpić, winien jednak wykazać uzasadnioną przyczynę, dla której tak czyni, czyli uzasadnić dlaczego wcześniejsze stanowisko było nieprawidłowe i w jakim zakresie nie daje się pogodzić z zasadą działania na podstawie i w granicach prawa (zasadą praworządności). Wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji, dyrektywa art. 8 § 2 k.p.a. nie odnosi się jedynie do kolejności działań podejmowanych w toku postępowania, ale również do merytorycznego sposobu załatwienia sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wskazaną powyżej ocenę prawną mając przede wszystkim na uwadze, że sama okoliczność przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, z uwagi na konieczność prowadzenia badań naukowych (§ 9 ust. 2 regulaminu studiów doktoranckich) nie jest równoznaczna z nieterminową realizacją programu studiów doktoranckich i nie może stanowić negatywnej przesłanki do przyznawania wnioskowanego stypendium. Organ powinien ocenić wniosek skarżącego o przyznanie stypendium z dotacji projakościowej w oparciu o kryteria wynikające z § 2 ust. 3 Regulaminu w sprawie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej UwB, mając na uwadze opinię właściwej komisji doktoranckiej.

Mając na uwadze powyższe sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c"

w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji wydanych w obu instancjach (pkt 1 sentencji). O kosztach postępowania, na które składa się kwota 200 zł wpisu sądowego, sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji).