Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 409/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36a ust. 1, 2 i 5, art. 51 ust. 1 pkt 3, art. 51 ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)

SENTENCJA

[...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 listopada 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 kwietnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki budynku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 24 stycznia 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 51 ust. 5 i art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.; dalej: "Prawo budowlane") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "K.p.a."), nakazał T. K. rozbiórkę budynku gospodarczego wraz z instalacjami, składającego się z dwóch brył [bryły nr 1 stanowiącej część warsztatu naprawy [...] (dług. ok. 12,70 m, szer. ok. 8,70 m) i bryły nr 2 stanowiącej część warsztatu naprawy [...] (dług. ok. 10,55 m i szer. ok. 8 m)] użytkowanego obecnie jako warsztat naprawy [...], w K. przy ul. [...] nr [...], na działce nr [...], wybudowanego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie architektoniczno-budowlanym i w przepisach.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że początkowo prowadził dwa odrębne postępowania – w sprawie samowolnej budowy budynku warsztatowego [...] nr 1 oraz w sprawie samowolnej budowy budynku warsztatowego [...] nr 2 i zakończył je decyzjami o nakazie rozbiórki tych budynków w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym. Decyzje te zostały jednak uchylone przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w związku z wyjściem na jaw nowych dowodów w sprawie, które miały wpływ na zmianę stanu prawnego postępowania. Do odwołania T. K. załączył bowiem dodatkowe dokumenty, tj. kopię pozwolenia na budowę z dnia 23 grudnia 1983 r., nr [...] obejmującego budynek gospodarczy, opieczętowaną przez organ dokumentację techniczną oraz dziennik budowy (bez wpisów). W uzasadnieniu decyzji uchylających organ odwoławczy wyjaśnił, że skoro zostało udzielone pozwolenie na budowę budynku gospodarczego w 1983 r. zlokalizowanego w tym samym miejscu i niemal o identycznych wymiarach, co budynek będący przedmiotem niniejszego postępowania, to organ powiatowy ponownie rozpatrując sprawę winien przeanalizować, czy w nie doszło do wybudowania budynku z istotnymi odstępstwami od udzielonego pozwolenia na budowę, czy też z rozbudową przedmiotowego budynku.

Wobec tego organ I instancji pismem z dnia 10 listopada 2022 r. wezwał T. K. do przedstawienia oryginału dokumentacji projektowej budynku gospodarczego, oryginału pozwolenia na budowę z dnia 23 grudnia 1983 r., nr [...] r., oryginału dziennika budowy dla budynku gospodarczego i dokumentów, z których wynika formalne zakończenie budowy. W dniu 22 listopada T. K. udostępnił oryginały dokumentów, o których mowa w wezwaniu, z wyjątkiem dokumentów, z których wynika formalne zakończenie budowy. Z kolei Starosta [...] przy piśmie z dnia 22 listopada 2022 r. przesłał kserokopię rejestru pozwoleń na budowę, w którym figuruje pozwolenie na budowę budynku gospodarczego z dnia 23 grudnia 1983 r., nr [...]

Następnie organ I instancji zawiadomieniem z dnia 30 listopada 2022 r. poinformował o scaleniu powyższych postępowań administracyjnych w jedno postępowanie w sprawie budowy budynku gospodarczego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w K. z dnia 23 grudnia 1983 r., nr [...], o pozwoleniu na budowę, projekcie architektoniczno-budowlanym i w przepisach.

Przechodząc do meritum organ I instancji wyjaśnił, że Naczelnik Miasta i Gminy w K. decyzją z dnia 23 grudnia 1983 r., udzielił J. K. pozwolenia na budowę budynku gospodarczego w K. przy ul. [...] (w granicach oznaczonych na planie zagospodarowania działki kolorem żółtym). Z zatwierdzonego planu realizacyjnego wynika, że jest to teren działki nr [...], a projektowany budynek gospodarczy (o wymiarach 8,85 m x 12,25 m) jest zlokalizowany w miejscu, gdzie aktualnie znajduje się "Budynek warsztatowy nr 1" (o wymiarach 8,70 m x 12,70 m). Opieczętowana przez organ udzielający pozwolenia na budowę dokumentacja techniczna (projekt architektoniczno-budowlany) została opracowana w 1983 r przez mgr inż. H. K. i obejmowała budynek gospodarczy o wymiarach: długość 12,25 m, szerokość 8,65 m, wysokość 5,55 m - 6,45 m, który był przeznaczony do użytkowania jako magazyn sprzętu rolniczego i garaż. Przedstawiony przez właściciela dziennik budowy wydany w dniu 23 grudnia 1983 r. zawiera na str. [...] wpis kierownika budowy H. K., że roboty budowlane rozpoczęto dnia 10 stycznia 1984 r. W dzienniku budowy nie zostały zarejestrowane roboty budowlane związane z budową budynku gospodarczego. Z otrzymanej z Wydziału Architektury i Budownictwa kserokopii rejestru pozwoleń na budowę także wynika, że roboty budowlane rozpoczęto dnia 10 stycznia 1984 r. W przedmiotowym rejestrze nie figuruje natomiast zapis dotyczący zakończenia budowy, co oznacza, że budowa budynku gospodarczego nie została formalnie zakończona.

Jak ustalono, w toku postępowania inwestorzy odstąpili od zatwierdzonego projektu budowlanego, ponieważ posiada on inne wymiary i kształt niż budynek projektowany, a także jest użytkowany niezgodnie z zamierzonym sposobem użytkowania (zamiast zaprojektowanego budynku gospodarczego użytkowany jest jako warsztat naprawy [...]. Organ I instancji ustalił, że w trakcie budowy budynku gospodarczego zmieniono charakterystyczne parametry obiektu budowlanego: długość, szerokość i wysokość, a tym samym nastąpiła zmiana kubatury, powierzchni zabudowy i elewacji. Z ustaleń organu I instancji wynika, że zaprojektowany budynek gospodarczy posiadał długość 12,25 m, szerokość 8,65 m i wysokość 5,55m - 6,45 m. Inwestor wybudował natomiast budynek większy, składający się z dwóch brył o przeznaczeniu jako budynek warsztatowy naprawy [...] nr 1 (bryła nr 1) i budynek warsztatowy naprawy [...] nr 2 (bryła nr 2). Bryła nr 1 posiada następujące wymiary: długość ok. 12,70 m, szerokość ok. 8,70 m, wysokość ok. 5,43 m (od strony podwórza) i ok. 5,80 m (od strony budynku warsztatowego nr 2). Przylegająca do tego obiektu bryła nr 2 (której nie obejmowała dokumentacja projektowa) posiada długość ok. 10,55 m, szerokość ok. 8,00 m i wysokość ok. 4,45 m (w części niższej). Przy budowie budynku gospodarczego inwestor dokonał również odstąpienia dotyczącego geometrii dachu. Zaprojektowany budynek (bryła nr 1) posiadał dach jednospadowy (spadek w kierunku północno-wschodnim) o nachyleniu 10%. Nad bryłą nr 1 obiektu wykonano dach jednospadowy o innym spadku ok. 4,2 %. Dodatkowy dach jednospadowy niski (w kierunku południowo-wschodnim) został wykonany nad bryłą nr 2 wybudowanego obiektu. Spadki dachów nad tymi bryłami obiektów są skierowane w innych kierunkach.

Z kolejnych ustaleń organu I instancji wynika, że nastąpiła zmiana zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Budynek został zaprojektowany jako budynek gospodarczy składający się magazynu sprzętu rolniczego i garażu. Aktualnie bryła nr 1 budynku jest użytkowana jako warsztat naprawy [...] nr 1 i składa się z warsztatu naprawy [...] i magazynu części. Natomiast bryła nr 2 obiektu jest użytkowana jako warsztat naprawy [...] nr 2. W związku z koniecznością dostosowania budynku gospodarczego do użytkowania jako warsztatu naprawy [...] nastąpiła również zmiana niezbędnych elementów wyposażenia budowlano-instalacyjnego, zapewniających użytkowanie obiektu jako warsztat naprawy [...] wyposażonego w maszyny i inne urządzenia. Zatwierdzony projekt nie przewidywał przy tym wyposażenia budynku gospodarczego w instalacje. Aktualnie warsztat naprawy [...] jest wyposażony w instalację elektryczną (w tym zasilającą maszyny naprawy [...] i instalację centralnego ogrzewania.

Organ I instancji zwrócił także uwagę, że powiększenie budynku gospodarczego poprzez wybudowanie bryły nr 2 powoduje zmiany w projekcie zagospodarowania działki. Niewątpliwie więc podczas budowy budynku gospodarczego inwestor dokonał istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego w zakresie wskazanym powyżej. Jednocześnie w tym miejscu organ I instancji wyjaśnił, że przepis art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego w postaci, która zawiera wskazówki co do tego, jakie odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego należy uznać za istotne, obowiązuje od 31 maja 2004 r. Wcześniej w ustawie z 1994 r. Prawo budowlane nie było żadnej definicji istotnych odstępstw od zatwierdzonego pozwoleniem na budowę projektu budowlanego. Przepisy przejściowe zawarte w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane nie obejmowały przy tym sytuacji, która polega na tym, że od zatwierdzonego projektu budowlanego odstąpiono przed wejściem jej w życie. Oznacza to, że definicję istotnych odstępstw od zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę projektu budowlanego zawartą w art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego można stosować jedynie do robót budowlanych, które zostały wykonane po 31 maja 2004 r. Natomiast odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, których dopuszczono się przed tym dniem muszą być oceniane bez pomocy tej definicji. Ma to o tyle istotne znaczenie, że w stanie prawnym, w którym nie było ustawowej definicji istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, organy administracji cieszyły się większym marginesem swobodnego uznania.

Mając powyższe na uwadze, organ I instancji kwalifikując dokonane odstępstwa za istotne nie kierował się swobodnym uznaniem, lecz uznał, że w przedmiotowym przypadku doszło do naruszenia przepisów art. 36a ust. 5 pkt, 1, 2 i 4 Prawa budowlanego. W konsekwencji w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego organ I instancji decyzją z dnia 16 lutego 2023 r., znak: [...], zobowiązał obecnego właściciela budynku T. K. do sporządzenia i przedstawienia projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w terminie do dnia 31 maja 2023 r. Ostatecznie termin ten został przedłużony do dnia 31 sierpnia 2023 r. T. K. nie skorzystał jednak z możliwości wynikającej z postępowania naprawczego, mającego doprowadzić wykonane roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem i nie wykonał obowiązku przedstawienia projektu zamiennego. Okoliczność ta spowodowała, że organ I instancji zobligowany jest do zastosowania art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego i wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. W ocenie organu I instancji ze względu na brak projektu zamiennego oraz charakter ustalonych istotnych odstępstw od projektu budowlanego brak jest możliwości wydania w niniejszej sprawie decyzji o doprowadzeniu obiektu do stanu poprzedniego. W przedmiotowym przypadku nie można również wydać decyzji orzekającej o zaniechaniu dalszych robót, gdyż brak jest możliwości doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Ocenę możliwości doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, w tym przepisami techniczno-budowlanymi dokonuje się na podstawie przedłożonej przez inwestora dokumentacji. Organ nie miał możliwości dokonania takiej oceny, bowiem właściciel nie przedstawił stosownych dokumentów (projektu zamiennego). Na przedmiotowej budowie nie prowadzono dziennika budowy, a tym samym nie zarejestrowano przebiegu wykonywania robót budowlanych. W związku z brakiem informacji dotyczących przebiegu robót oraz wszystkich zdarzeń i okoliczności związanych z wykonywaniem robót, organ nie może ocenić prawidłowości wykonywania budowy i wbudowania w obiekt właściwych wyrobów budowlanych. Wskazać również należy, że w obiekcie wykonano dodatkowe wyposażenie w instalacje, w tym instalację elektryczną dla potrzeb warsztatu naprawy [...], wykonaną bez stosownej dokumentacji oraz bez właściwego nadzoru. Ponadto stwierdzono, że przedmiotowa budowa była prowadzona bez udziału kierownika budowy, co skutkuje brakiem kontroli przebiegu procesu inwestycyjnego. Nie zgłoszono także zakończenia budowy do ówczesnego właściwego organu, co oznacza, że nie przedstawiono między innymi wypełnionego dziennika budowy i oświadczenia kierownika budowy o zgodności z projektem. W ocenie organu I instancji jedynym właściwym orzeczeniem, w związku z brakiem udokumentowania bezpieczeństwa konstrukcji budynku, bezpieczeństwa pożarowego oraz bezpieczeństwa użytkowania budynku gospodarczego użytkowanego aktualnie jako warsztat naprawy [...], jest wydanie nakazu rozbiórki budynku wybudowanego z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz bez stosownej dokumentacji budowy i bez wymaganej kontroli przebiegu robót budowlanych.

W odwołaniu z dnia 8 lutego 2024 r. do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego T. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 9, art. 75, art. 77, art. 80 i art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., art. 51 ust. 5 i art. 52 Prawa budowlanego oraz art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 maja 2004 r.

W uzasadnieniu odwołujący wskazał, że wbrew stanowisku wyrażonemu przez organ I instancji, w niniejszej sprawie nie zostały zrealizowane przesłanki pozwalające na wydanie nakazu rozbiórki budynku. Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się dotąd w przedmiocie legalizacji budynku gospodarczego. Obowiązki, jakie zostały nałożone na odwołującego dotyczyły przedłożenia dokumentów legalizacyjnych dla budynku gospodarczego. Skoro organ uznał, że odwołujący ma obowiązek przedłożyć dokumenty dotyczące legalizacji budynku użytkowego, winien był najpierw postanowieniem nałożyć na odwołującego odpowiednie obowiązki, wyznaczyć termin na wykonanie tych obowiązków i dopiero wówczas, gdyby odwołujący nie wykonał ciążących na nim obowiązków, organ miałby możliwość wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Tymczasem w niniejszej sprawie, organ wydał decyzję nakazującą rozbiórkę przy błędnym założeniu, że odwołujący nie wykonał ciążących na nim obowiązków legalizacyjnych.

Dalej odwołujący podniósł, że organ I instancji błędnie zastosował w sprawie art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego, albowiem w dacie prowadzenia budowy przepis ten nie obowiązywał. Zdaniem odwołującego odstępstwa, jakie zostały ustalone przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego nie są istotnymi odstępstwami w rozumieniu Prawa budowlanego obowiązującego przed dniem 31 maja 2004 roku.

Odwołujący wskazał również, że obecnie toczy się postępowania w przedmiocie wzruszenia decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej przez Naczelnika Miasta i Gminy K. z dnia 23 grudnia 1983 r., [...], a co za tym idzie, stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. postępowanie w niniejszej sprawie winno zostać zawieszone.

Zdaniem odwołującego o tym, że organ I instancji naruszył zasady prowadzenia postępowania administracyjnego świadczy również to, że odwołujący pismem z dnia 28 grudnia 2023 r. zwrócił się do organu I instancji o wyjaśnienie jakiego budynku dotyczy postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie przez organ I instancji - budynku gospodarczego, czy użytkowego oraz o wskazanie jaki projekt architektoniczno - budowlany ma być opracowany, na podstawie przepisów obowiązujących przed wrześniem 2021 r., czy tych obowiązujących po tej dacie. Udzielenie przez organ I instancji wyjaśnień w przedmiotowym zakresie miało istotne znaczenie dla wykonania przez odwołującego obowiązku nałożonego na niego przez organ w postanowieniu z dnia 17 stycznia 2022 r. Organ I instancji zamiast udzielić odwołującemu niezbędnych wyjaśnień wydał natomiast zaskarżoną decyzję.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 19 kwietnia 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie organ I instancji prawidłowo ustalił, iż dokonane zmiany stanowią istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków pozwolenia na budowę w myśl art. 36a Prawa budowlanego. Organ I instancji dokonując kwalifikacji odstąpień od projektu uwzględnił przy tym fakt, że definicja istotnych odstąpień pojawiła się dopiero w 2004 r., tj. przed dopuszczeniem się ich na gruncie niniejszej sprawy, wobec czego organy przy ich kwalifikowaniu posiadały większy margines swobody. Organ I instancji mimo wszystko wziął jednak pod uwagę brzmienie art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego i stwierdził, że inwestor dopuścił się naruszenia art. 36a ust. 5 pkt 1 (tj. odstąpienie od projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany), 2 (tj. odstąpienie w zakresie charakterystycznych parametrów obiektu z przekroczeniem dopuszczalnej różnicy) i 4 (tj. odstąpienie w zakresie zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części). Skoro przy tym zrealizowany obiekt budowlany nie został wykonany w wyniku samowoli budowlanej, lecz został wykonany w ramach udzielonego pozwolenia na budowę z odstępstwami, to organy nadzoru budowlanego zobowiązane są do prowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 50-51 Prawa budowlanego. Wobec tego organ I instancji decyzją z dnia 16 lutego 2023 r. nałożył na T. K. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, obejmującego "budynek gospodarczy" wraz z instalacjami w K. przy ul. [...] nr [...], na działce nr [...], w terminie do dnia 31 maja 2023 r. Termin wykonania powyższego obowiązku został na wniosek zobowiązanego przedłużony do dnia 31 sierpnia 2023 r. Mimo przedłużenia terminu zobowiązany z nałożonego obowiązku nie wywiązał się. W związku z brakiem przedłożenia projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego organ I instancji prawidłowo zastosował art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego. Wobec biernej postawy zobowiązanego rozbiórka stanowi jedyne możliwe rozwiązanie, które pozwoli doprowadzić wykonane roboty do stanu zgodnego z prawem. Należy bowiem pamiętać, że oprócz zmiany wymiarów budynku, w toku budowy dopuszczono się także odstąpienia w zakresie funkcji i właściciel nie wskazał rozwiązania, które pozwoliłoby zalegalizować taki stan. Przepisy art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego nie dają przy tym w żadnym wypadku podstawy prawnej do określenia terminu rozbiórki obiektu budowlanego, a w konsekwencji decyzja nakazująca rozbiórkę podlega wykonaniu z dniem, w którym stała się ostateczna.

Końcowo organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji nie naruszył zasad określonych w art. 75 i 77 K.p.a. Organ I instancji spełnił bowiem obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym, a wydana decyzja została poprzedzona wyczerpującym zebraniem oraz rozpatrzeniem i oceną materiału dowodowego, na podstawie obowiązujących przepisów. Organ I instancji nie naruszył również art. 107 K.p.a., a w szczególności art. 107 § 3 K.p.a.

W skardze z dnia 10 maja 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 maja 2004 r., art. 51 ust. 5 i art. 52 Prawa budowlanego, art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 1, art. 77, art. 80, art. 97 § 1 pkt 4 i art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. w zw. z art. 140 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a.

W uzasadnieniu skarżący powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu. Podkreślił, że pismem z dnia 28 grudnia 2023 r. zwrócił się o wyjaśnienie jaką decyzję o warunkach zabudowy powinien uzyskać, tj. w szczególności dla jakiej inwestycji i w oparciu o jakie przepisy winna zostać wydana ta decyzja. Skarżący od organu I instancji uzyskał informację, że decyzja powinna zostać wydana dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania budynku gospodarczego na warsztat naprawy [...]. Wcześniej skarżący został poinformowany, że wymagana jest decyzja o warunkach zabudowy w celu legalizacji budynku gospodarczego. Decyzja o warunkach zabudowy w celu legalizacji budynku gospodarczego została wydana przez Burmistrza K. w dniu 22 czerwca 2023 r. O tym, że taka decyzja została wydana, skarżący poinformował organ I instancji, w tym w treści pisma z dnia 28 grudnia 2023 r. Gdy przedmiotowa decyzja została wydana, skarżący uzyskał informację, że jest błędna, bowiem organ I instancji wymagał decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania budynku gospodarczego na warsztat naprawy [...]. Skarżący po tym kiedy dowiedział się, że decyzja o warunkach zabudowy z dnia 22 czerwca 2023 r. jest błędna, ponownie zwrócił się do Burmistrza K. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania budynku gospodarczego na warsztat naprawy [...] - pierwotnie w ramach procedury zmiany decyzji o warunkach zabudowy, a ostatecznie poprzez złożenie wniosku o wydanie kolejnej decyzji o warunkach zabudowy. Zdaniem skarżącego zobowiązanie organu co do tego, jakie dokumenty powinny zostać przedłożone przez wnioskodawcę powinno być precyzyjne i szczegółowe. Jedynie takie sformułowanie zobowiązania pozwoli na prawidłowe wykonanie przez stronę zobowiązania i przedłożenie wymaganych i odpowiednie dokumentów. Niestety w niniejszej sprawie organ I instancji wprowadził skarżącego w błąd co do tego, jakie dokumenty ma przedłożyć, co jest przedmiotem postępowania, tj. jaki budynek i czego dotyczy procedura legalizacyjna, tj. czy dotyczy zmiany sposobu użytkowania, czy też wybudowania budynku. Brak jasnych wytycznych ze strony organu I instancji nie może obciążać i rodzić negatywnych konsekwencji dla skarżącego. Skarżący pozostawał w stałym kontakcie z organem I instancji, zwracał się o udzielanie wyjaśnień i wskazanie precyzyjne, jakie dokumenty ma przedłożyć. Postępowanie skarżącego w niniejszej sprawie wskazuje, że w sposób należyty prowadzi swoje sprawy, a nałożone na niego przez organ obowiązki (jeżeli są odpowiednio określone) wywiązuje terminowo i prawidłowo. Tymczasem w niniejszej sprawie, co całkowicie zostało pominięte przez organ odwoławczy, skarżącemu czyni się zarzuty związane z nieprzedstawieniem w określonym przez organ terminie wymaganej dokumentacji, pomijając całkowicie to, że nałożone na skarżącego zobowiązanie nie było prawidłowe i precyzyjne, a co za tym idzie, było niemożliwe do wykonania z przyczyn przez niego niezawinionych.

Na rozprawie w dniu 7 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżącego wniósł i wywiódł jak w skardze.

Skarżący T. K. oświadczył, że popiera stanowisko swojego pełnomocnika. Ponadto wyjaśnił, że przedmiotowy obiekt był wybudowany przez jego ojca J. K. w latach 80-tych na podstawie pozwolenia na budowę z 1983 r. Przedmiotowy obiekt jest jednym obiektem o dwóch bryłach połączonych wewnętrznymi drzwiami. Obiekt powstał w jednym czasie jako jedna całość. Na pytanie Sądu, czy od czasu otrzymania decyzji o warunkach zabudowy dla warsztatu naprawy [...] podjął jakiekolwiek działania i konkretnie jakie w celu opracowania projektu budowlanego zamiennego, skarżący oświadczył, że czynił w tym zakresie działania, ale nie potrafi jednak podać nazwiska projektanta, któremu zlecono opracowanie projektu budowlanego zamiennego. Nie jest w stanie podać, kiedy zlecił wykonanie projektu. Oświadczył, że nie ma pisemnej umowy na wykonanie projektu zamiennego. Wyjaśnił, że w istocie nie zlecił wykonania projektu zamiennego, tylko prowadził w tej kwestii rozmowy.

Pełnomocnik skarżącego złożył do akt kopię decyzji Burmistrza K. z dnia 22 listopada 2023 r. ustalającą warunki zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania budynku na warsztat naprawy [...].

Uczestniczka postępowania N. K. oświadczyła, że popiera skargę. Ponadto oświadczyła, że potwierdza i podtrzymuje stanowisko skarżącego – jej męża, co do procesu otrzymania projektu budowlanego zamiennego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Kontroli Sądu poddano decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 kwietnia 2024 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 stycznia 2024 r., nr [...], nakazującą T. K. rozbiórkę budynku gospodarczego wraz z instalacjami, składającego się z dwóch brył [bryły nr 1 stanowiącej część warsztatu naprawy [...] (dług. ok. 12,70 m, szer. ok. 8,70 m) i bryły nr 2 stanowiącej część warsztatu naprawy [...] (dług. ok. 10,55 m i szer. ok. 8 m)] użytkowanego obecnie jako warsztat naprawy [...], w K. przy ul. [...] nr [...], na działce nr [...], wybudowanego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie architektoniczno-budowlanym i w przepisach.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że poza sporem pozostaje, że przedmiotowy budynek został wybudowany w sposób odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w K. z dnia 23 grudnia 1983 r., nr [...], o pozwoleniu na budowę i że sporny budynek – składający się z dwóch brył – jest jednym obiektem, powstał jako jedna całość i został wybudowany przez J. K. w latach 80-tych na podstawie pozwolenia na budowę z 1983 r. Okoliczność tę potwierdził skarżący na rozprawie w dniu 7 listopada 2024 r. Oś sporu w sprawie koncentruje się natomiast wokół ustalenia, czy organy rozstrzygające w sprawie prawidłowo uznały, że budynek gospodarczy znajdujący się na działce nr [...], obecnie użytkowany jako warsztat naprawy [...], został wybudowany w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, a w konsekwencji, czy organ I instancji prawidłowo wdrożył postępowanie z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego i nałożył na skarżącego decyzją z dnia 16 lutego 2023 r. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Niewykonanie tego obowiązku przez skarżącego skutkowało bowiem wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki tego obiektu.

Zdaniem Sądu w składzie orzekającym stanowisko organów rozstrzygających w sprawie jest prawidłowe, co musiało skutkować oddaleniem skargi.

W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że z uwagi na fakt, iż sporny obiekt budowalny powstał w latach 80-tych, kwestia odstąpienia od projektu budowlanego, jak i ocena charakteru tego odstąpienia, dokonywana musi być w świetle stanu prawnego obowiązującego w czasie kiedy realizowana była inwestycja.

Przypomnienia więc wymaga, że ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., nr 38, poz. 229) nie zawierała definicji istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego. Pojęcie "istotnego odstąpienia" pojawiło się dopiero w 1997 r., w wyniku dodania do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, przepisu art. 36a ust. 1, na mocy art. 1 pkt 18 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane, ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych ustaw (Dz. U z 1997 r., nr 111, poz. 726).

Przepis art. 36a ust. 1 Prawa budowlanego wszedł w życie 24 grudnia 1997 r. i stanowił, że istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Natomiast przepis art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego w postaci, która zawiera wskazówki co do tego, jakie odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego należy uznać za istotne, obowiązuje od 31 maja 2004 r. na mocy art. 1 pkt 14 lit. b w związku z art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz.U. z 2004 r., nr 93, poz. 888). Przepisy przejściowe zawarte w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane nie obejmowały przy tym sytuacji, która polega na tym, że od zatwierdzonego projektu budowlanego odstąpiono przed wejściem jej w życie. Wobec tego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że definicję istotnych odstępstw od zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę projektu budowlanego zawartą w art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane można stosować jedynie do robót budowlanych, które zostały wykonane po 31 maja 2004 r. Natomiast odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, których dopuszczono się przed tym dniem muszą być oceniane bez pomocy tej definicji. Ma to o tyle istotne znaczenie, że w stanie prawnym, w którym nie było ustawowej definicji istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, organy administracji cieszyły się większym marginesem swobodnego uznania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3174/18 – dostępny pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Swoboda ta nie oznacza jednak dowolności i w przypadku inwestycji zrealizowanej przed 31 maja 2004 r. organy nadzoru budowlanego kontrolując jej zgodność z projektem budowlanym, nie są zwolnione z obowiązku dokonania wnikliwej i wszechstronnej oceny tej kwestii. Z mocy art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego na organach nadzoru budowlanego i w tym przypadku ciąży obowiązek dokonania wyczerpujących ustaleń faktycznych w celu określenia, czy doszło do wykonania robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. W ich ramach organ powinien szczegółowo ustalić, czy i jakich odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę dopuścił się inwestor i które z tych odstępstw mają charakter istotny.

W niniejszej sprawie wymogi te zostały przez organy zachowane. Co prawda organ I instancji ostatecznie odwołał się do treści art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego, ale zrobił to z korzyścią dla skarżącego, albowiem zweryfikował, czy w sprawie wystąpiły przesłanki wskazane w tym przepisie. Gdyby tego nie zrobił, jego ocena mogłaby być znacznie swobodniejsza. Zdaniem Sądu zakres i charakter wprowadzonych zmian przy budowie spornego budynku nie pozostawia przy tym żadnych wątpliwości, że został on wybudowany w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w trakcie budowy budynku gospodarczego zostały zmienione charakterystyczne parametry obiektu budowlanego: długość, szerokość i wysokość, a tym samym nastąpiła zmiana kubatury, powierzchni zabudowy i elewacji. Z ustaleń organu I instancji wynika, że zgodnie z projektem budowalnym budynek gospodarczy miał posiadać długość 12,25 m, szerokość 8,65 m i wysokość 5,55m - 6,45 m. Inwestor wybudował natomiast budynek znacznie większy, składający się z dwóch brył. Bryła oznaczona przez organ I instancji jako bryła nr 1 posiada następujące wymiary: długość ok. 12,70 m, szerokość ok. 8,70 m, wysokość ok. 5,43 m (od strony podwórza) i ok. 5,80 m (od strony budynku warsztatowego nr 2). Przylegająca do tego obiektu bryła nr 2 (której w ogóle nie obejmowała dokumentacja projektowa) posiada długość ok. 10,55 m, szerokość ok. 8 m i wysokość ok. 4,45 m (w części niższej). Przy budowie budynku gospodarczego inwestor dokonał również odstąpienia dotyczącego geometrii dachu.

Organ I instancji zasadnie zwrócił przy tym uwagę na fakt, że znaczące powiększenie budynku gospodarczego poprzez wybudowanie dodatkowej bryły nr 2 spowodowało zmiany w projekcie zagospodarowania działki.

Z kolejnych ustaleń organu I instancji wynika, że nastąpiła zmiana zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Budynek został zaprojektowany jako budynek gospodarczy składający się magazynu sprzętu rolniczego i garażu, a aktualnie jest użytkowany jako warsztat naprawy [...] i magazyn części. W związku z koniecznością dostosowania budynku gospodarczego do użytkowania jako warsztatu naprawy [...] nastąpiła również zmiana niezbędnych elementów wyposażenia budowlano-instalacyjnego, zapewniających użytkowanie obiektu jako warsztat naprawy [...] wyposażonego w maszyny i inne urządzenia. Zatwierdzony projekt nie przewidywał przy tym wyposażenia budynku gospodarczego w instalacje. Aktualnie warsztat naprawy [...] jest wyposażony w instalację elektryczną (w tym zasilającą maszyny naprawy [...] i instalację centralnego ogrzewania.

Wszystkie te okoliczności świadczą o tym, że doszło do wykonania robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że nie jest zasadne stanowisko, iż w sytuacji, kiedy obowiązujące w dacie wydawania pozwolenia budowlanego przepisy prawa nie przewidywały instytucji istotnego odstępstwa od projektu zagospodarowania, nie można postawić takiego zarzutu inwestorowi i zobowiązać go do doprowadzenia tego odstępstwa do stanu zgodnego z prawem. W istocie jest wręcz odwrotnie, bowiem w sytuacji braku stosownej regulacji ustawowej w tym zakresie, każde odstępstwo od warunków projektu lub pozwolenia na budowę wymagało uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, z tym że możliwe to było jedynie na zasadach ogólnych określonych w art. 155 K.p.a. Istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego jest takie odstąpienie, które powoduje zmianę ustalonych w decyzji warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, zmianę przeznaczenia obiektu budowlanego, czy jego usytuowania. Co do zasady zatem zmiana usytuowania obiektu budowlanego w stosunku do usytuowania przyjętego w zatwierdzonym projekcie budowlanym "istotnie" narusza ten projekt (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1080/20).

Wobec powyższego zachodziła konieczność wdrożenia procedury określonej w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, który ma zastosowanie wówczas, gdy roboty budowlane prowadzone były na podstawie ważnego pozwolenia na budowę, ale jednocześnie organy nadzoru budowlanego stwierdziły, że doszło do istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Jej celem jest rozstrzygnięcie o losach zrealizowanej inwestycji. Zasadnie więc organ I instancji decyzją z dnia 16 lutego 2023 r. nałożył na skarżącego obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz – w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowalnych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, obejmującego budynek gospodarczy wraz z instalacjami w K. przy ul. [...] nr [...], na działce nr [...], zakreślając termin wykonania tego obowiązku.

Odnosząc się przy tym do zarzutów odwołana i skargi Sąd zauważa, że skarżący wbrew podniesionym twierdzeniom nie został wprowadzony przez organ I instancji w błąd co do przedmiotu postępowania. Pismem z dnia 30 listopada 2022 r. skarżący został zawiadomiony o połączeniu dwóch postępowań (początkowo budynek składający się z dwóch brył traktowany był jako dwa odrębne budynki) w jedno, które odtąd będzie prowadzone pod sygnaturą [...] i będzie obejmowało postępowanie w sprawie budowy budynku gospodarczego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę (decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w K. z dnia 23 grudnia 1983 r., nr [...]), projekcie architektoniczno-budowlanym i w przepisach, na nieruchomości w K. przy ul. [...] nr [...] (działka nr [...]), będącej własnością T. K. (k. [...] akt [...]). Zawiadomienie to zostało odebrane przez skarżącego osobiście w dniu 6 grudnia 2022 r. (k. [...] akt [...]). Tymczasem w odwołaniu skarżący odniósł się do obowiązków nałożonych na niego postanowieniami z dnia 17 stycznia 2022 r. wydanymi w toku prowadzonych postępowań legalizacyjnych uproszczonych, których niewykonanie doprowadziło do wydania decyzji nakazujących rozbiórki. Decyzje te zostały jednak następnie uchylone przez organ II instancji, a następnie postępowanie zostało scalone i od tej pory było prowadzone w przedmiocie opisanym powyżej. Kwestia ta jednoznacznie wynika z akt sprawy.

Dalej, zdaniem Sądu obowiązek nałożony na skarżącego w decyzji z dnia 16 lutego 2023 r. został sformułowany precyzyjnie i w sposób prawidłowy. W treści decyzji zostały wyraźnie opisane wszystkie odstępstwa od projektu budowlanego uznane za istotne, w tym nie tylko zmiana charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, ale także zmiana zamierzonego sposobu użytkowania budynku z budynku gospodarczego na warsztat naprawy [...] i magazyn części. W treści tej decyzji organ I instancji wyjaśnił przy tym, że " z treści art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego wynika, że przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Oznacza to, że w postępowaniu naprawczym odpowiednie zastosowanie znajduje przepis art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego (...). Zatem w przypadku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego (nakazanego przedmiotową decyzją) należy sporządzić nowe opracowanie projektowe, w którym elementy bez odstępstw pozostaną takie jak w projekcie pierwotnym, zaś elementy, w stosunku do których dopuszczono się odstępstw powinny zostać przedstawione wg nowego stanu projektowego. Ponadto wskazać należy, że integralną częścią projektu zamiennego winna być ocena techniczna (lub ekspertyza techniczna) elementów konstrukcyjnych budynku, wykonanych bez dokumentacji projektowej oraz bez nadzoru uprawnionego kierownika budowy (brak zapisów w dzienniku budowy), z treści której może wynikać potrzeba wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych samowolnie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. (...) Ponadto projekt zamienny winien być opracowany zgodnie z wydaną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu."

Z powyższego jednoznacznie wynika, że skarżący w celu legalizacji winien wystąpić o decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji w kształcie obecnym – tj. obejmującej budynek w obecnych wymiarach i o aktualnym przeznaczeniu. W sentencji decyzji zasadnie natomiast użyto sformułowania "budynek gospodarczy", albowiem to przy budowie budynku gospodarczego w oparciu o pozwolenie z dnia 1983 r. doszło do istotnych odstępstw od tego pozwolenia na budowę.

Dalej, spełnienie obowiązków nałożonych decyzją wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego jest fakultatywne. Jest to przywilej, z którego zobowiązany nie musi skorzystać. To od woli zobowiązanego zależy, czy podejmie kroki w celu legalizacji budowy, czy też nie, i w tym zakresie wymagana jest od niego należyta staranność.

W rozpoznawanej sprawie pierwotny termin do przedstawienia projektu budowlanego zamiennego został wyznaczony do dnia 31 maja 2023 r., jednak w piśmie z dnia 30 maja 2023 r., które wpłynęło do organu w dniu 2 czerwca 2023 r. skarżący wyjaśnił, że "w związku z postanowieniem z dnia 16 lutego 2023 r. nr [...]" wnosi o przedłużenie terminu wykonania obowiązku do dnia 31 sierpnia 2023 r. Prośba o przedłużenie terminu wynika z faktu toczącego się postępowania przed Burmistrzem K. w sprawie ustalenia warunków zabudowy (k. [...] akt [...]). W odpowiedzi organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 16 lutego 2023 r. nie wydał postanowienia, lecz decyzję i w przypadku zmiany decyzji organ jest zobowiązany zbadać, czy zachodzą przesłanki do zmiany terminu wykonania decyzji i czy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, a przepisy szczególne nie sprzeciwiają się takiej zmianie. Wobec tego organ I instancji wezwał skarżącego do przedstawienia dokumentu świadczącego o toczącym się postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji będącej przedmiotem postępowania. Organ I instancji wyjaśnił, że należy przedstawić zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy w terminie 5 dni od daty otrzymania pisma (k. [...] akt [...]). Pismo to zostało odebrane przez skarżącego osobiście w dniu 20 czerwca 2023 r. (k. [...] akt [...]), jednak pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Organ I instancji już wtedy wykazał swoją dobrą wolę i samodzielnie pismem z dnia 5 lipca 2023 r. wystąpił do Urzędu Miejskiego w K. o przesłanie kopii wydanej decyzji o warunkach zabudowy (k. [...] i [...] akt [...]). W odpowiedzi przy piśmie z dnia 7 lipca 2023 r. Urząd Miejski w K. przekazał wydaną w dniu 22 czerwca 2023 r. decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji obejmującej budowę budynku gospodarczego (w celu legalizacji). W decyzji tej wskazano, że T. K. wystąpił o wydanie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego (k. [...] i [...] [...]).

Także wtedy organ I instancji zadziałał z korzyścią dla strony skarżącej, postanowieniem z dnia 14 lipca 2023 r., nr [...], zmieniając decyzję z dnia 16 lutego 2023 r. w zakresie wyznaczonego terminu wykonania obowiązku i wyznaczył go do dnia 31 sierpnia 2023 r. Organ I instancji w uzasadnieniu tego postanowienia wyraźnie wskazał przy tym skarżącemu, że decyzja z dnia 16 lutego 2023 r. została wydana w związku z dokonaniem istotnych odstępstw przy budowie budynku gospodarczego. W przedmiotowej decyzji organ wskazał przesłanki świadczące o dokonaniu istotnych odstępstw, w tym odstępstwa polegającego na zmianie zamierzonego sposobu użytkowania. Zaprojektowany obiekt jako budynek gospodarczy jest aktualnie użytkowany jako warsztat naprawy [...], zatem projekt zamienny i inne dokumenty winy uwzględniać tę okoliczność (s. [...] postanowienia, k. nienumerowana akt [...]). Postanowienie to zostało odebrane przez skarżącego osobiście w dniu 19 lipca 2023 r. (k. [...] akt [...]) i od tego dnia skarżący już z pewnością wiedział jaki kształt ma przybrać decyzja o warunkach zabudowy.

Z akt sprawy wynika przy tym, że termin wyznaczony w postanowieniu z dnia 14 lipca 2023 r. upłynął bezskutecznie, a skarżący nie wystąpił przed jego upływem o jego przedłużenie, chociażby powołując się na to, że wystąpił o wydanie nowej decyzji o warunkach zabudowy.

Chociaż już wtedy organ I instancji mógł z całą pewnością wydać decyzję o nakazie rozbiórki, pismem z dnia 2 października 2023 r. wezwał T. K. do przedstawienia projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz – w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowalnych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, obejmującego budynek gospodarczy wraz z instalacjami w K. przy ul. [...] nr [...], na działce nr [...], nakazanego decyzją znak [...] z dnia 16 lutego 2023 r. Organ I instancji wskazał, że termin ten upłynął w dniu 31 sierpnia 2023 r. i projekt zamienny należy przedłożyć w terminie do dnia 18 października 2023 r. W zasadzie więc organ I instancji otworzył skarżącemu na nowo termin do złożenia wymaganych dokumentów, pomimo upływu terminu wykonania tego obowiązku. Jednocześnie organ I instancji pouczył skarżącego, że w przypadku niewykonania w terminie obowiązku przedstawienia projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego, zgodnie z przepisem art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, zostanie wydana decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części (k. [...] akt [...]). Pismo to zostało odebrane przez skarżącego osobiście w dniu 3 października 2023 r. (k. [...] akt [...]), jednak i w tym razem, podczas tego dodatkowego, wyznaczonego na nowo terminu, skarżący nie przedłożył żądanych dokumentów ani nie wystąpił o przedłużenie terminu do wykonania obowiązku. Na wykonanie tego obowiązku skarżący miał natomiast czas już od dnia 24 lutego 2023 r., kiedy odebrał decyzję z dnia 16 lutego 2023 r.

Dopiero w piśmie z dnia 28 grudnia 2023 r., które wpłynęło do organu I instancji w dniu 3 stycznia 2024 r. skarżący wskazał organowi, że pismem z dnia 24 sierpnia 2023 r. wystąpił o zmianę decyzji o warunkach zabudowy, jednak decyzją z dnia 13 września 2023 r. Burmistrz K. odmówił zmiany decyzji, co skutkowało wystąpieniem z nowym wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy. Ostatecznie decyzją z dnia 22 listopada 2023 r. Burmistrz K. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania budynku gospodarczego na warsztat naprawy [...] (w celu legalizacji). To skarżący nie zachował więc należytej staranności i nie zawiadomił organu I instancji o tym fakcie w terminie otwartym do złożenia dokumentów (tj. w terminie do dnia 31 sierpnia 2023 r.), albo chociaż w kolejnym sztucznie wykreowanym przez organ I instancji terminie do dnia 18 października 2023 r.

Jednocześnie w piśmie tym skarżący zażądał udzielenia informacji jakiego budynku dotyczy postępowanie i jaki projekt zamienny ma przedstawić oraz na podstawie jakich przepisów projekt ten ma być opracowany. Są to jednak informacje, które skarżący posiadał już od daty zapoznania się z treścią decyzji z dnia 16 lutego 2023 r., a już na pewno od daty zapoznania się z treścią postanowienia z dnia 14 lipca 2023 r. Pełną wiedzę co do opracowania projektu zamiennego ma natomiast projektant. Obowiązkiem projektanta jest opracowanie projektu zamiennego w sposób zgodny z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, a także zapewniający doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Oczywistym jest natomiast, że projekt budowlany zamienny musi zostać sporządzony w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie jego sporządzania. Pismo to nie było więc niczym innym, niż próbą przedłużenia postępowania. Należy przy tym zwrócić uwagę, że pismo to zostało sporządzone prawie dwa i pół miesiąca po upływie dodatkowego terminu na przedstawienie dokumentów wyznaczonego w piśmie z dnia 2 października 2023 r. i cztery miesiące po upływie terminu wskazanego w zmienionej decyzji (tj. 31 sierpnia 2023 r.).

Zauważenia przy tym także wymaga, że organ I instancji pismem z dnia 24 stycznia 2024 r. (k. [...] akt [...]) odpowiedział na pismo skarżącego z dnia 28 grudnia 2023 r., wyjaśniając wszystkie podniesione w nim kwestie, jednak nawet na etapie postępowania odwoławczego skarżący nie przedłożył stosownej dokumentacji ani jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałoby, że zlecił jej sporządzenie. Także podczas rozprawy w dniu 7 listopada 2024 r., a więc po upływie 20 miesięcy od daty odebrania przez skarżącego decyzji z dnia 16 lutego 2023 r. skarżący przyznał, że nie zlecił wykonania projektu budowlanego zamiennego.

Mając powyższe na uwadze, w związku z bezskutecznym upływem terminu do wykonania obowiązku przedłożenia projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego, organ I instancji był zobowiązany wydać decyzję w oparciu o art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego. Sąd w całości podziela przy tym przytoczone w części historycznej niniejszego uzasadnienia motywy wydania decyzji rozbiórkowej, a nie decyzji nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego i przyjmuje je za własne.

Odnosząc się końcowo do zarzutu, że postępowanie administracyjne w związku z wszczęciem procedury uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 23 grudnia 1983 r. winno zostać zawieszone Sąd wyjaśnia, że w przypadku wydania decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, organ administracji architektoniczno-budowlanej ma obowiązek uchylić decyzję o pozwoleniu na budowę i obowiązek ten wynika z art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego. Zarzut ten jest więc niezasadny.

Reasumując, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy ani przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem brak jest podstaw do ich uchylenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), oddalił skargę.