Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 73/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Powołane przepisy: article: art. 147 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2490
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant: Starszy asystent sędziego Maja Pietrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Starogardzie Gdańskim na uchwałę Rady Miejskiej w Czarnej Wodzie z dnia 27 czerwca 2022 r., nr XXXI/287/2022 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu Gminy Czarna Woda uczestniczących w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach i ćwiczeniach pożarniczych stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 27 czerwca 2022 r. Rada Miejska w Czarnej Wodzie podjęła uchwałę nr XXXI/287/2022 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu Gminy Czarna Woda uczestniczących w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach i ćwiczeniach pożarniczych.

W podstawie prawnej podjętej uchwały wskazano art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 1372 ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako "u.s.g." oraz art. 15 ust. 1-2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2490), dalej powoływanej także w skrócie jako "u.o.s.p."

W § 1 uchwały ustalono wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych Gminy Czarna Woda za udział w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych lub szkoleniach pożarniczych, ćwiczeniach pożarniczych w wysokości:

1) 22 zł za każdą rozpoczętą godzinę udziału w działaniu lub akcji ratowniczej,

2) 11 zł za każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniu lub w ćwiczeniu.

W § 2 uchwały wskazano na utratę mocy uchwały XXIX/271/2022 z dnia 28 marca 2022 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za udział członków Ochotniczej Straży Pożarnej w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach i ćwiczeniach pożarniczych organizowanych przez Państwową Straż Pożarną lub Gminę Czarna Woda.

W § 3 uchwały wskazano, że stawki o których mowa w § 1 uchwały mają zastosowanie od dnia 1 stycznia 2022 r.

W § 4 uchwały wykonanie przedmiotowej uchwały powierzono Burmistrzowi Czarnej Wody.

W § 5 uchwały wskazano, że uchwała wchodzi w życie po 14 dniach od jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego.

W dniu 6 lutego 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła przekazana przez organ skarga Prokuratora Rejonowego w Starogardzie Gdańskim na wskazaną wyżej uchwałę XXXI/287/2022 z dnia 27 czerwca 2022 r.

Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części podnosząc zarzuty istotnego naruszenia prawa, to jest:

- art. 7 i art. 94 konstytucji RP, art. 40 ust. 1 u.s.g. oraz art. 15 ust. 2 u.o.s.p. poprzez ustalenie mocą zaskarżonej uchwały ekwiwalentu pieniężnego "za każdą rozpoczętą godzinę udziału w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej" oraz "za każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniu lub ćwiczeniu", podczas gdy przepis art. 15 ust. 2 u.o.s.p. uprawniał Radę Miejską do ustalenia ekwiwalentu pieniężnego "naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej", w konsekwencji czego zaskarżona uchwała jest sprzeczna z zakresem regulacji przekazanej radzie na podstawie ustawy kompetencyjnej.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zawarte w zaskarżonej uchwały zapisy dotyczące naliczania ekwiwalentu "za godzinę" wprowadzają dowolność uznania momentu (zdarzenia) uprawniającego do wypłacenia ekwiwalentu, bowiem pojęcie to jest szersze od regulacji przyjętej przez ustawodawcę. Przyjęcie samego zapisu "za udział" może zatem zostać odczytane za ograniczenie uprawnienia do ekwiwalentu. Treść zaskarżonej uchwały w tej części stoi zatem w sprzeczności z zakresem regulacji przekazanej radom gmin na postawie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, zmieniając zasadę wprowadzoną art. 15 ust. 2 u.o.s.p. Przyjmując akty prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową, prawodawca musi zaś ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu. Odstąpienie bowiem od tej zasady narusza zawiązek formalny i materialny między aktem a ustawą, co zwykle stanowi istotne naruszenie prawa. Z tych względów Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części.

W odpowiedzi na skargę organ przychylił się do stanowiska skarżącego Prokuratora w zakresie nieprawidłowości sformułowania zawartych w uchwale zapisów. Tym niemniej w opinii organu naruszenia te nie powinny powodować nieważności uchwały ex tunc. Wskazano przy tym na zamiar przedstawienia na najbliższej sesji Rady Miejskiej projektu nowej uchwały w tym przedmiocie zmieniającej nieprawidłowe zapisy zaskarżonej uchwały.

Następnie do Sądu przesłana została nowa uchwała Rady Miejskiej Czarnej Wody z dnia 13 marca 2023 r. nr XXXVII/336/2023 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu Gminy Czarna Woda uczestniczących w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach i ćwiczeniach pożarniczych. W uchwale tej uchylono zaskarżoną uchwałę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259), dalej "p.p.s.a.", obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. kontrola sądowa dokonywana jest w granicach sprawy, zaś sąd administracyjny orzekając w jej granicach, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego mogą być zaskarżane do sądu administracyjnego na podstawie ustaw szczególnych, m.in. ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 559 ze zm.). W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Z kolei zgodnie z art. 91 § 4 u.s.g., nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia w przypadku tzw. nieistotnego naruszenia prawa. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwo sprzeczności z prawem uchwały lub zarządzenia, ustawodawca nie zdefiniował naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania takiej sankcji. Wobec treści normy art. 91 § 4 u.s.g. przyjąć należy, że stwierdzenie nieważności może nastąpić w sytuacji naruszenia prawa, które ma charakter istotny. W piśmiennictwie za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102).

Zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała jest niewątpliwie aktem prawa miejscowego, gdyż ustanawia normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP akty prawa miejscowego są źródłami prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Stosownie do art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Oznacza to, że regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu "uzupełnienie" przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów.

Za niedopuszczalne uznać należy zarówno pomijanie przez radę gminy materii przekazanej temu organowi do uregulowania na mocy delegacji ustawowej, jak i regulowanie tego, co zostało już uregulowane w źródle prawa powszechnie obowiązującego. Także modyfikację przepisu ustawowego przez akt wykonawczy niższego rzędu wykraczającą poza granice upoważnienia ustawowego uznać należy za praktykę niedopuszczalną. Każdą regulację prawa miejscowego wykraczającą poza udzielone upoważnienie ustawowe należy uznać za naruszenie normy upoważniającej i zarazem naruszenie konstytucyjnych warunków legalności aktu prawa miejscowego wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego. Tego rodzaju wykroczenie przez organ uchwałodawczy poza granice normy kompetencyjnej do wydawania aktu prawa miejscowego należy ocenić jako istotne naruszenie prawa, skutkujące nieważnością wadliwego przepisu prawa miejscowego.

Podkreślić należy, że art. 7 Konstytucji RP nakazuje, by wszelkie działania organu władzy publicznej były oparte na wyraźnie określonej normie kompetencyjnej. Realizując kompetencję organ musi uwzględniać treść normy ustawowej. Odstąpienie od tej zasady z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Ponadto wskazać należy, że normy upoważniające powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Zakazuje się dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii.

Przepis art. 15 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych, stanowi, że strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 2 u.o.s.p., wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, ze zm.) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego, naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej.

Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych z 2021 r. weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Uprzednio kwestia ekwiwalentu pieniężnego za udział w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym członków ochotniczych straży pożarnych regulowana była przepisami art. 28 ust. 1 – 6 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 869 ze zm.). W przepisie art. 28 ust. 1 powyższej ustawy zawarta była delegacja ustawowa upoważniająca radę gminy do określenia wysokości ekwiwalentu. Rada Gminy Czarna Woda wypełniła obowiązek wynikający z poprzednio obowiązującego upoważnienia ustawowego, wydając uchwałę nr XIII/90/16 z dnia 27 czerwca 2016 r. w sprawie ustalenia ekwiwalentu pieniężnego dla członków Ochotniczej Straży Pożarnej za udział w działaniach ratowniczych i szkoleniach pożarniczych organizowanych przez Państwową Straż Pożarną.

Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych z 2021 r. uchylając poprzednio obowiązujące regulacje dotyczące ekwiwalentów z tytułu udziału w akcjach ratowniczych i szkoleniach dla członków ochotniczych straży pożarnych nie wprowadziła przepisów przejściowych, które utrzymywałyby czasowo w mocy przepisy prawa miejscowego uchwalone pod rządami poprzednio obowiązującego w tym zakresie prawa.

Zgodnie z regulacją § 32 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 283) - jeżeli uchyla się ustawę, na podstawie której wydano akt wykonawczy, albo uchyla się przepis ustawy upoważniający do wydania aktu wykonawczego, przyjmuje się, że taki akt wykonawczy traci moc obowiązującą odpowiednio z dniem wejścia w życie ustawy uchylającej albo z dniem wejścia w życie przepisu uchylającego upoważnienie do wydania tego aktu. Regulację tę stosuje się na podstawie § 143 powyższego rozporządzenia także do aktów prawa miejscowego.

W konsekwencji należy przyjąć, że akt prawa miejscowego, jakim była uchwała nr XIII/90/16 z dnia 27 czerwca 2016 r. określająca wysokość ekwiwalentów należnych członkom OSP utracił moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2022 r. (w dacie utraty mocy obowiązującej przez zawierający upoważnienie ustawowe do jego wydania przepis art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej).

Ustawodawca, wprowadzając w życie nowe regulacje dotyczące kwestii ekwiwalentów dla strażaków OSP i zakreślając prawodawcy lokalnemu termin 6 miesięcy na uchwalenie aktów prawa miejscowego określających wysokość ekwiwalentu dopuścił do sytuacji, w której z jednej strony strażakom ochotniczych straży pożarnych przysługiwało prawo do ekwiwalentu, ale zarazem utraciły moc przepisy prawa miejscowego określające wysokość tego ekwiwalentu.

Zmierzając do rozwiązania tej sytuacji w sposób pozwalający urzeczywistnić wynikające z ustawy prawo strażaków do ekwiwalentu, także za okres, w którym nie istniały przepisy prawa miejscowego regulujące jego wysokość, należy przyjąć, że ustawodawca wymaga, by prawu miejscowemu uchwalanemu na podstawie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. nadać moc obowiązującą od daty wejścia w życie tej ustawy.

Pozwala na to przepis art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1461), zgodnie z którym przepisy art. 4 (wejście w życie aktów normatywnych po ich ogłoszeniu lub wyjątkowo w dniu ich ogłoszenia) nie wyłączają możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. Mamy bowiem w analizowanej sytuacji do czynienia ze szczególną sytuacją, w której to właśnie retroaktywność aktu prawa miejscowego jest jedynym środkiem pozwalającym na wypłatę ekwiwalentu należnego strażakom OSP z mocy przepisu art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. Nie jest takim środkiem przyjęcie nie mającej podstaw prawnych fikcji mocy obowiązującej poprzednich aktów prawa miejscowego określających wysokość ekwiwalentu, które derogowane zostały wraz z przepisami zawierającymi delegację ustawową do ich uchwalenia.

Należy zatem stwierdzić, że uchwała podjęta po wejściu w życie nowej ustawy, winna wskazywać, jako datę swego wejścia w życie, dzień 1 stycznia 2022 r. - datę wejścia w życie u.o.s.p., zawierającej nowe przepisy regulujące uprawnienie strażaków OSP do ekwiwalentu. Podjęta na podstawie przepisu nowej ustawy uchwała nr XXIX/271/2022 z dnia 28 marca 2022 r. prawidłowo zatem wskazywała na zastosowanie uchwalonych stawek od 1 stycznia 2022 r.

W zaskarżonej uchwale, uchylającej poprzednio wydaną uchwałę nr XXIX/271/2022 z dnia 28 marca 2022 r. niezasadnie wskazano, że uchwalone stawki mają zastosowanie od 1 stycznia 2022 r. Taki zapis wprowadzała już poprzednio uchwalona uchwała i obecnie brak było podstaw do podejmowania aktu z mocą wsteczną w § 3 uchwały, stanowiącym, że stawki mają zastosowanie od 1 stycznia 2022 r. Utrata mocy obowiązującej uchylanej uchwały z 28 marca 2022 r. miała nastąpić po 14 dniach od ogłoszenia zaskarżonej uchwały i z tą datą zastosowanie winny znaleźć postanowienia nowej uchwały w sprawie stawek ekwiwalentu.

Prokurator zasadnie wskazywał na wadliwość unormowania określającego, że ustalona stawka ekwiwalentu przysługuje za każdą rozpoczętą godzinę udziału w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach pożarniczych i ćwiczeniach pożarniczych. Przepis § 1 uchwały stanowi: ustala się wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP Gminy Czarna Woda za udział w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych lub szkoleniach pożarniczych, ćwiczeniach pożarniczych w wysokości: 22 zł za każdą rozpoczętą godzinę udziału w działaniu lub akcji ratowniczej, 11 zł za każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniu lub w ćwiczeniu.

Stanowiący podstawę kompetencyjną jego podjęcia przepis art. 15 ust. 2 u.o.s.p. stanowi, że wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Redakcja przepisu art. 15 ust. 2 u.o.s.p. nie nasuwa wątpliwości, z jego treści wynika, że ekwiwalent nie przysługuje wyłącznie za udział w danych działaniach lecz "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej".

Na gruncie tego uregulowania odróżnić należy kwestię ustalenia wysokości ekwiwalentu oraz kwestię zasad jego naliczania (przyznawania). Zasady naliczania ekwiwalentu zostały określone przez ustawodawcę - ekwiwalent jest przyznawany za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Z regulacji tej wynika po pierwsze - zasada naliczania ekwiwalentu za każdą rozpoczętą godzinę oraz po drugie - zasada jego liczenia od momentu zgłoszenia wyjazdu jednostki. Skoro zasady te określono normą rangi ustawowej i brak jest podstaw do ich określania lub modyfikowania przez radę gminy.

Powszechnie uznaje się bowiem, że zapisy prawa miejscowego nie powinny powtarzać regulacji ustawowych i powtórki takie z zasady oceniane są w kategoriach istotnego naruszenia prawa, z uwagi na zawarcie w akcie prawa miejscowego regulacji przekraczanej przyznaną organowi kompetencję. Ustawodawca przekazał radzie gminy jedynie kompetencję do odkreślenia stawki godzinowej a więc wysokości ekwiwalentu należnego za godzinę. Nie upoważnił on natomiast rady gminy do określenia zasad wypłaty ekwiwalentu za niepełne godziny ani do określenia początku biegu czasu, za który należny jest ekwiwalent. Przy wypłacie tego ekwiwalentu należy zatem przestrzegać ustawowej zasady jego ustalenia za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej, przy przyjęciu wysokości stawki określonej w uchwale. Rzeczą rady gminy, działającej w oparciu o tę delegację było wyłącznie ustalenie wysokości ekwiwalentu poprzez wskazanie jego stawki godzinowej.

W uchwale bezpodstawnie określono zatem zasadę wypłaty ekwiwalentu za każdą rozpoczętą godzinę udziału w danym działaniu, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu. Takie sformułowanie uchwały jest sprzeczne z treścią regulacji ustawowej.

Nadto powyższe sformułowanie zostało w uchwale zawarte z przekroczeniem delegacji ustawowej, wynikającej z przepisu art. 15 ust. 2 u.o.s.p. Podejmując akty prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny między tym aktem a ustawą i stanowi istotne naruszenie prawa. Podniesiony w tym zakresie w skardze zarzut istotnego naruszenia prawa i nieważności zapisu uchwały zasługiwał zatem na uwzględnienie.

Nadto Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała zawiera także trzecie istotne naruszenie prawa. Przepis art. 15 ust. 1 o.s.p. stanowi, że ekwiwalent pieniężny otrzymuje strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu. Zapis ustawy nie wskazuje, że ekwiwalent należny jest wyłącznie za udział w szkoleniu pożarniczym lub ćwiczeniu pożarniczym. Strażacy OSP mogą z racji wykonywanych zadań brać udział przykładowo w szkoleniach medycznych lub BHP. Ustawodawca nie ograniczył praw do ekwiwalentu do szkoleń ściśle pożarniczych. Takie ograniczenie nie powinno zatem w uchwale nastąpić z woli prawodawcy gminnego.

Dodatkowo wyjaśnić należy, że przywołana przez organ okoliczność podjęcia w dniu 13 marca 2023 r. kolejnej uchwały w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jako bezprzedmiotowego. Uchylenie uchwały ma bowiem wyłącznie skutek konstytutywny (ex nunc, tj. na przyszłość), odmiennie niż w przypadku stwierdzenia nieważności uchwały, które przynosi skutek ex tunc, tj. od momentu jej uchwalenia. Oznacza to zatem uznanie braku skuteczności stosowania aktu od chwili jego podjęcia (wydania). Skutki stwierdzenia nieważności uchwały polegające na orzeczeniu o jej nieważności od daty jej podjęcia, są dalej idące niż uchylenie uchwały, wywierające skutki od daty uchylenia uchwały (por. wyroki NSA z dnia 22 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 1776/06, z dnia 27 września 2007 r. sygn. akt II OSK 1046/07). Trzeba również pamiętać, że nieważność uchwały sprzecznej z przepisami prawa rozciąga się na cały okres obowiązywania tego aktu, poczynając od momentu jego uchwalenia (skutek ex tunc), co może mieć znaczenie dla czynności prawnych podjętych na podstawie tego aktu (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 września 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 40/20).

Dokonana ocena potwierdza istotną wadliwość zaskarżonej uchwały w istotnym dla jej integralności zakresie. Determinowało to stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).