Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 947/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7, 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 31
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 3 §1, art. 134, art. 141 § 4, art. 151, art. 153, art. 170, art. 183 § 1 i 2, art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Czapla po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 103/19 w sprawie ze skargi R.R. na decyzję nr 2 Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2018r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu działek oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 24 kwietnia 2019 r. oddalił skargę R.R. na decyzję Wojewody Małopolskiego z [...] listopada 2018 r. w przedmiocie odmowy zwrotu działek.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący. Zaskarżył to rozstrzygnięcie w całości, wniósł o jego uchylenie wraz z zaskarżonymi decyzjami bądź przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania:

a) art. 3 § 1 i art. 134 w zw. z art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, przez nienależyte wykonanie przypisanej sądowi pierwszej instancji funkcji kontrolnej;

b) art. 151 i art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, a także art. 107 § 3 kpa przez bezzasadne oddalenie skargi będące skutkiem przyjęcia za prawidłowy stan faktyczny sprawy ustalony przez orzekające w sprawie organy administracji i niedostrzeżenie istotnego naruszenia przy jego ustalaniu wyżej wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego;

c) art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 ppsa przez wybiórczą i sprzeczną wewnętrznie ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na akceptacji nieprawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych przez organy rozpoznające niniejszą sprawę, a także braku odniesienia się w sposób szczegółowy w uzasadnieniu wyroku, do wszystkich zarzutów i argumentów przedstawionych w skardze, w tym do zarzutu braku realizacji celu wywłaszczenia na działce;

2) prawa materialnego:

a) art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r. poz. 1774, z poźn. zm.), dalej: ugn, przez błędną wykładnię polegającą na nie uznaniu wywłaszczonej nieruchomości, jako zbędnej dla realizacji narodowych planów gospodarczych i podlegającej zwrotowi;

b) art. 151 w zw. z art. 3 § 1 ppsa przez bezzasadne oddalenie skargi i przyjęcie w ocenianym postępowaniu, że nie doszło do naruszenia przepisów dekretu Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych w sytuacji faktycznego wywłaszczenia właścicieli nieruchomości już w 1949 r.;

c) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 kpa oraz w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 ugn przez niewyjaśnienie sprawy w sposób wszechstronny i zgodnie z tzw. zasadą proporcjonalności, nieuwzględnienie słusznego interesu strony skarżącej oraz odmówienie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, podczas gdy zasada proporcjonalności nakazuje taką interpretację przepisów, aby w jak najmniejszym stopniu naruszane były podstawowe prawa konstytucyjne obywateli, takie jak prawo własności;

d) art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) przez jego niezastosowanie i pozbawienie Skarżącego prawnie uzasadnionego oczekiwania uzyskania efektywnego korzystania z nieruchomości stanowiącej własność J. i O.M., jak również naruszenie postanowień Karty Praw Podstawowych UE, w szczególności art. 17 kreującego ochronę własności.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania Województwo Małopolskie wniosło o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzucił wprawdzie wyrokowi Sądu pierwszej instancji naruszenie przepisów materialnych, jak i procesowych, jednakże te drugie stanowią jedynie kontynuację zarzucanych naruszeń prawa materialnego, a ich uzasadnienie opiera się na tezie, że skoro organy i Sąd pierwszej instancji wadliwie zastosowały wskazane przepisy ustawy, to dopuściły się także naruszeń procedury. W tej sytuacji ocena zarzucanych naruszeń prawa materialnego determinuje wynik oceny zarzutów naruszenia przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny w poniższych rozważaniach skoncentruje się na wykazaniu, że kontrola legalności decyzji organów administracji dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie instancji była prawidłowa, odnosząc się do wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów materialnych. Oznacza to bowiem, że nie doszło tym samym do naruszeń przepisów postępowania.

Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, należy wyjaśnić, że w rozpoznawanej sprawie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. Krakowa orzeczeniem z [...] sierpnia 1952 r. wywłaszczyło z mocą od [...] grudnia 1951 r. nieruchomość składającą się z parceli budowlanej l. kat. [...], b. gm. kat. P. o łącznej powierzchni 0,3169 ha stanowiącą własność J.i O.M. po ½ części, wraz z wszelkimi prawami i przynależnościami, a w szczególności z domem mieszkalnym jednopiętrowym oraz budynkami garażowymi i urządzeniami w granicach objętych zezwoleniem Zastępcy Przewodniczącego P.K.P.G. na rzecz Skarbu Państwa, reprezentowanego przez N.

Postępowanie zwrotowe zainicjowane zostało wnioskiem z [...] lutego 2009 r. W jego wyniku Prezydent Miasta Krakowa decyzją z [...] stycznia 2013 r. odmówił zwrotu spornych nieruchomości stanowiących obecnie działki nr [...] i [...] położone w obrębie [...] jedn. ewid. K. objęte księgą wieczystą nr [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego z [...] lipca 2013 r.

Następnie wskazane powyżej decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 14 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1269/13, którym Sąd nakazał precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia nieruchomości i powtórne dokonanie oceny realizacji tego celu.

W wyniku powtórnego postępowania Prezydent decyzją z [...] marca 2017 r. orzekł o odmowie zwrotu spornych działek w związku ze zrealizowaniem celu wywłaszczenia nieruchomości.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z [...] listopada 2018 r. uchylił część zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zmarłej A.R. i orzekł o odmowie zwrotu wspomnianych działek na rzecz skarżącego w stosunku do przysługującego mu udziału w tej nieruchomości, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji.

Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu stwierdził, że organy w toku ponownego postępowania określiły szczegółowy cel wywłaszczenia nieruchomości i ustaliły, że został on zrealizowany, w związku z czym w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zwrotu tej nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze, należy wyjaśnić, że w myśl art. 136 ust. 3 ugn poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jednocześnie w myśl art. 137 ust. 1 ugn nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt 2).

W rozpoznawanej sprawie, jak to wyżej podniesiono, orzeczeniem z [...] sierpnia 1952 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. Krakowa wywłaszczyło z mocą od 13 grudnia 1951 r. przedmiotową nieruchomość. Wniosek o jej zwrot pochodzi z [...] lutego 2009 r. Zasadnie przeto Sąd I instancji przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, zgodnie z którym art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej.

Oznacza to, że w sytuacji zrealizowania celu wywłaszczenia przed dniem 22 września 2004 r. terminy z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 nie mają znaczenia dla oceny zbędności wywłaszczonej nieruchomości. Zasadniczą zatem kwestia w sprawie jest to, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że celem wywłaszczenia było zajęcie zespołu garaży, pomieszczeń użytkowych, biurowych wraz z kamienicą frontową na cele "N." do wykorzystania zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem. Nieruchomość ta stanowić zatem miała zaplecze techniczne powstającej Nowej Huty. Jak wynika z ustaleń dokonanych w toku powtórzonego postępowania administracyjnego, po wywłaszczeniu nieruchomość była wykorzystywana jako baza transportowo-warsztatowa i biurowo-socjalna. Na nieruchomości tej funkcjonowały bowiem garaże, warsztaty, baza paliwowa, biura oraz pomieszczenia dla szoferów.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stan taki pozwala na przyjęcie, że sporne działki służyły realizacji ustalonego przez organy celu wywłaszczenia. Podkreślenia przy tym wymaga, że cel ten nie zakładał budowy nowych obiektów, jak ma to miejsce przy typowym celu wywłaszczenia nieruchomości. Zgodnie bowiem z istniejącymi ówcześnie uwarunkowaniami powojennymi do zajęcia obiektów doszło już wcześniej, na co wskazuje autor skargi kasacyjnej, a orzeczenie z 23 sierpnia 1952 r. służyło jedynie legalizacji tego stanu i wskazywało, że obiekt ten jest przejmowany w celu kontynuacji dotychczasowego sposobu wykorzystania przez podmiot przejmujący.

Oznacza to, że brak dodatkowych inwestycji, poza bieżącymi remontami, nie może przesądzać o nierealizowaniu celu wywłaszczenia. Cel wywłaszczenia nie obejmował obowiązku dokonywania jakichkolwiek nakładów.

Zgromadzone przez organy dokumenty wskazują, że po wydaniu orzeczenia wywłaszczającego nieruchomość była ona wykorzystywana na cele parkowania napraw technicznych pojazdów, a podmiot korzystający z przejętych obiektów ponosił wydatki remontowo-adaptacyjne na te obiekty (por. m.in. protokół przekazania nieruchomości z [...] maja 1952 r.).

Z treści znajdującego się w aktach postępowania administracyjnego protokołu przejęcia z dnia [...] czerwca 1952 r. pomieszczeń garażowych, biurowych i magazynowych użytkowanych przez N., a przydzielonych Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego w Krakowie wynika, iż Przedsiębiorstwo to zastrzega sobie prawo użytkowania jeszcze dziesięciu boksów na wozy osobowe, które są położone po lewej stronie od bramy wjazdowej w części zewnętrznej podkowy. Okoliczność ta przesądza, iż przedmiotowa nieruchomość była wykorzystywana przez Przedsiębiorstwo Nowa Huta zgodnie z celem wywłaszczenia od dnia zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie, tj. od 13 grudnia 1951 r.

Faktem jest, że doszło do zajęcia przedmiotowej nieruchomości jeszcze przed wydaniem orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. Krakowa z [...] sierpnia 1952 r. Jednakowoż analiza przepisu art. 39 ust. 1 dekretu z 26 kwietnia 1949 r., który stanowi w zd. 1, że orzeczenie o wywłaszczeniu przenosi prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczającego z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie, pozwala na konkluzję, iż możliwe było nawet zrealizowanie inwestycji będącej celem wywłaszczenia jeszcze przed wydaniem przez właściwy organ orzeczenia o wywłaszczeniu.

Warto też podkreślić, że przedmiotem wniosku rozpatrywanego przez organy obu instancji było żądanie zwrotu nieruchomości, nie zaś kwestia dopuszczalności samego wywłaszczenia. Zatem na marginesie tylko podnieść należy, że nie jest tak, jak podnosi autor skargi kasacyjnej, iż wywłaszczenie było niedopuszczalne z uwagi na brak zezwolenia wydanego przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Otóż w aktach administracyjnych Urzędu Miasta Krakowa Wydziału Skarbu Państwa Referatu Zwrotu Wywłaszczonych Nieruchomości nr [...] (karty nie zostały ponumerowane) znajduje się odpis zezwolenia Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z [...] lipca 1951 r., wydane m.in. na podstawie art. 5 dekretu, na nabycie przedmiotowej nieruchomości dla potrzeb Nowej Huty. Przepisy przywołanego dekretu z 26 kwietnia 1949 r. stanowiły podstawę do dokonania wywłaszczenia nieruchomości. Ewentualne zatem naruszenie tych przepisów mogłoby stanowić podstawę wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu. Jako takie nie stanowi zatem podstawy do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ugn.

Zwrócić też należy uwagę na treść protokołu z czynności komisyjnej zarządzonej pismem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z [...] maja 1952 r., spisanego w dniu [...] maja 1952 r. Pełnomocnik właścicieli przedmiotowej nieruchomości oświadczył, że nie wnosi zastrzeżeń ani przeciw wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego (...), wniósł o wywłaszczenie całego przedmiotu objętego wnioskiem wywłaszczeniowym już z dniem 15 listopada 1949 r., jako z dniem faktycznego przejęcia garaży przez Nową Hutę.

W świetle powyższych ustaleń należało stwierdzić, że w związku z wykorzystaniem spornej nieruchomości na cele jej wywłaszczenia w rozpoznawanej sprawie nie doszło do ziszczenia się przesłanki zbędności wywłaszczonej nieruchomości w rozumieniu art. 137 ust. 1 ugn, w związku z czym zarzut naruszenia tego przepisu należało uznać za niezasadny.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak było także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 17 Karty Praw Podstawowych UE. Przepisy te – jak prawidłowo zauważył autor skargi kasacyjnej – dotyczą ochrony własności, a zatem powinny być respektowane na etapie wywłaszczania nieruchomości, a nie jej zwrotu. Ochrona prawa własności przez zwrot wywłaszczonej nieruchomości następuje na warunkach przewidujących taką możliwość, które jak wskazano powyżej, nie zostały spełnione. Na marginesie powyższego podkreślić także należy, że wspomniane przepisy nie obwiązywały w dacie wywłaszczenia spornej nieruchomości, na co słusznie wskazał uczestnik postępowania w swojej odpowiedzi na skargę kasacyjną.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie doszło także do naruszenia przepisów postępowania związanych z prowadzeniem postępowania wyjaśniającego. Zgromadzone w sprawie dokumenty są adekwatne do zakresu i przedmiotu postępowania, zostały prawidłowo ocenione przez organy prowadzące postępowanie, a ich znaczenie zostało dostatecznie uwidocznione w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Jednocześnie organy prowadząc postępowanie, zastosowały się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawartych w uzasadnieniu wyroku tego sądu z 14 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1269/13. Organy zgromadziły bowiem dokumenty związane z wywłaszczeniem tej nieruchomości (jego przyczyną) oraz rzeczywistym sposobem jej wykorzystania, a następnie porównały ich zawartość, dochodząc do słusznego przekonania o zrealizowaniu celu wywłaszczenia nieruchomości. Zauważyć przy tym należy, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał na żadne istotne w sprawie okoliczności, które nie zostały ustalone, albo na dowody świadczące a braku realizacji celu wywłaszczenia. Tym samym za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 151 i art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 kpa, naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 kpa oraz w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 ugn oraz art. 3 § 1 i art. 134 w zw. z art. 153 i art. 170 ppsa.

Na marginesie powyższego za nieczytelne należało uznać powiązanie zarzutu naruszenia art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 kpa z naruszeniem art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. O ile bowiem pierwsze ze wspomnianych przepisów dotyczą postępowania administracyjnego, to art. 31 ust. 3 Konstytucji RP dotyczy ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, przy czym autor skargi kasacyjnej nie wskazał, w jaki sposób zostały ograniczone prawa konstytucyjne skarżącego w toku postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej naruszenie tego przepisu zostało z kolei powiązane z ochroną prawa własności i naruszeniem art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i koniecznością przyznania "uczciwego" odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Mając to na uwadze, raz jeszcze należy podkreślić, że kontrolowana sprawa dotyczy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a nie jej wywłaszczenia i ustalenia słusznego odszkodowania, które to zagadnienia pozostają poza zakresem sprawy.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 151 w zw. z art. 3 § 1 ppsa, wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem art. 151 podobnie jak przepisy art. 145 § 1, art. 146 § 1, art. 147, art. 149 czy art. 151 p.p.s.a. mają charakter ogólny (blankietowy). Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2023 r., sygn. akt III OSK 3380/21, II OSK 560/20, z 15 lutego 2023 r., sygn. akt I GSK 359/19 i I GSK 1021/22). Prawidłowa konstrukcja takiego zarzutu wymaga zatem powiązania go z uchybieniem innym przepisom (procesowym lub materialnym). W ramach rozpoznawanego zarzutu za powiązanie takie nie można uznać wskazania naruszenia art. 3 § 1 ppsa, gdyż przepis ten wskazuje na zadanie sądów administracyjnych, jakim jest kontrola działalności administracji publicznej i stosowanie środków określonych w ustawie. Nie jest to zatem przepis, któremu uchybienie uzasadniałoby stwierdzenie naruszenia art. 151 ppsa. Z kolei powiązanie tego zarzutu z naruszeniem przepisów dekretu Rady Ministrów o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych należało uznać za wadliwe w stopniu istotnym, co stanęło na przeszkodzie rozpoznaniu tego zarzutu. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z zacytowanym na wstępie art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny związany jest zakresem zarzutów skargi kasacyjnej, w związku z czym nie może on samodzielnie poszukiwać podstawy kasacyjnej i argumentacji na jej poparcie, wyręczając tym samym profesjonalnego pełnomocnika procesowego sporządzającego skargę kasacyjną. To powinnością pełnomocnika jest sformułowanie zarzutów w taki sposób, aby rozpoznający je sąd nie miał wątpliwości co do zakresu i podstaw zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Implikuje to konieczność wskazania konkretnego przepisu ze wskazaniem numeru artykułu, a także dalszych jednostek redakcyjnych ,o ile zostały one zawarte w akcie normatywnym, których naruszenie w ocenie autora skargi kasacyjnej uzasadnia zarzut naruszenia art. 151 ppsa. Rozpoznawany zarzut wskazuje wyłącznie na naruszenie wspomnianego dekretu, nie wskazując dokładnego przepisu, który zdaniem autora skargi kasacyjnej był przedmiotem uchybienia. W sytuacji takiej analizowany zarzut nie mógł odnieść spodziewanego skutku.

Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 ppsa. Zgodnie z pierwszym z przywołanych przepisów uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza tego przepisu wskazuje, że może on zostać naruszony przez pominięcie któregokolwiek z elementów wymienionych w tym przepisie lub takie sformułowanie wywodów sądu, które powoduje, że kontrolowany przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Kontrolowany pod tym kątem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nie wykazuje wad przemawiających za koniecznością jego uchylenia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wskazane w zacytowanym powyżej przepisie, a wywody składu orzekającego w sprawie są logiczne, wyczerpujące i odnoszą się do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Zaznaczyć przy tym należy, że uzasadnienie to nie zawiera stwierdzeń, które wskazywałyby na słuszność twierdzenia autora skargi kasacyjnej, jakoby uzasadnienie to zawierało sprzeczną wewnętrznie ocenę zebranego materiału dowodowego. Ponadto w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ppsa nie ma możliwości merytorycznego odniesienia się do ustaleń i ocen prawnych prezentowanych przez Sąd pierwszej instancji. Rozpoznanie zarzutu naruszenia tego przepisu polega wyłącznie na zweryfikowaniu, czy uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie prawem wymagane elementy (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 1948/21). Tym samym próbę kwestionowania ustaleń faktycznych poczynionych w toku postępowania administracyjnego w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ppsa należy uznać za nieskuteczną.

Jednocześnie fakt, że skład orzekający nie wskazał wprost, do których zarzutów się odnosi, nie oznacza, że uzasadnienie wyroku należało uznać za wadliwe. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, ale wymaga odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Zarzuty i argumenty strony skarżącej mogą zostać zatem ocenione całościowo (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1489/20, z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 818/20, czy z 28 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 2009/21).

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, odniósł się do zarzutów skargi mających znaczenie w sprawie, w tym w szczególności przedstawił swoje rozważania w zakresie realizacji na wywłaszczonej nieruchomości celu wywłaszczenia. Sąd wskazał bowiem wyraźnie z jakich powodów uznał, że użytkowanie spornej nieruchomości, w tym zgodnie z jej dotychczasowym przeznaczeniem, nosiło znamiona realizacji celu wywłaszczenia.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.