Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 188/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Oświata
Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1400
law: Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka- Wiśniewska, Protokolant Specjalista Dorota Pellowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi F.O.O. O. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 11 grudnia 2023 r., Sygn. akt: SKO Gd/5871/23 w przedmiocie określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2018 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 sierpnia 2023 r. Prezydent Miasta Gdańska określił wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2018 roku przez O. z siedzibą w P., działającego w formie fundacji zarejestrowanej w KRS pod nr [...], zwanego dalej "Fundacją" (poprzednia nazwa: F.z siedzibą w P.), będącą organem prowadzącym publiczną Szkołę Podstawową nr [...] Gdańsku, ul. [...], w wysokości 457.437,11 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, od dnia przekazania dotacji z budżetu Gminy Miasta Gdańska do dnia zapłaty. Ponadto, organ nakazał dokonanie zwrotu dotacji wraz z odsetkami w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji na rachunek bankowy Gminy Miasta Gdańska oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że publiczna Szkoła Podstawowa [...], prowadzona przez F.(działającą od dnia 28 sierpnia 2019 r. pod nazwą O.), otrzymała z budżetu Gminy Miasta Gdańska w 2018 roku dotację na działalność oświatową w wysokości 2.085.096,47 zł na prowadzenie ww. szkoły (rozdział klasyfikacji budżetowej 80101) -stosownie do art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1400 ze zm.; dalej w skrócie u.f.z.o.) oraz zgodnie z procedurą określoną w uchwale Nr XLVII/1418/18 Rady Miasta Gdańska z dnia 25 stycznia 2018 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu Gminy Miasta Gdańska dla przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół oraz placówek publicznych i niepublicznych prowadzonych przez osoby prawne inne, niż jednostka samorządu terytorialnego lub osoby fizyczne na terenie Gdańska oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. Szkoła otrzymała ponadto dotację w wysokości 57.304,20 zł (rozdział klasyfikacji budżetowej 80150) na uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. W myśl art. 34 ust. 1 u.f.z.o. Urząd Miejski w Gdańsku przekazywał comiesięczne kwoty dotacji na wyodrębniony i wskazany przez stronę rachunek bankowy Szkoły.

Prezydent Miasta Gdańska otrzymał od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, wyniki audytu w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi pochodzącymi z dotacji z budżetu Miasta Gdańska na działalność publicznej Szkoły Podstawowej nr [...] w Gdańsku w 2018 roku, dokumentując czynności sprawozdaniem z audytu z dnia 16 lipca 2020 r., przekazanym do Urzędu Miejskiego w Gdańsku w dniu 3 września 2020 r.. W toku audytu stwierdzono wykorzystanie otrzymanej dotacji oświatowej niezgodnie z przeznaczeniem poprzez nieprawidłowe zakwalifikowanie do wydatków i rozliczenie z dotacji tych wydatków jako bezpośrednich i pośrednich w łącznej wysokości 369.884,50 zł, nie związanych z realizacją bieżących zadań Szkoły w zakresie kształcenia, opieki i wychowania, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej.

Prezydent Miasta Gdańska, po otrzymaniu sprawozdania Izby Administracji Skarbowej, pismem z dnia 21 września 2020 r. wezwał Fundację do zwrotu kwoty 369.884,50 zł wraz z odsetkami, określonej w sprawozdaniu Izby Administracji Skarbowej (doręczonym stronie w dniu 24 września 2020 r.).

Pracownicy Biura Audytu i Kontroli Urzędu Miejskiego w Gdańsku, przeprowadzili kontrole, zwaną dalej: "kontrolą własną", w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi w 2018 r. pochodzącymi z dotacji udzielonej z budżetu Gminy Miasta Gdańska, na działalność publicznej Szkoły Podstawowej nr [...] w Gdańsku, pod kątem zgodności rozliczonych dotacją wydatków z art. 35 u.f.z.o., dokumentując powyższe czynności protokołem kontroli z dnia 11 lutego 2022 r. podpisanym przez kontrolowanego w dniu 21 lutego 2022 r. wraz z załącznikami od 1 do 53 do protokołu kontroli oraz wystąpieniem pokontrolnym z dnia 11 kwietnia 2022 r.. Przeprowadzona kontrola własna wykazała nieprawidłowości w zakresie wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, o którym mowa w art. 35 u.f.z.o. - w łącznej wysokości: 755.745,68 zł (Rozdział 80101 i 80150).

Pismem z dnia 22 czerwca 2022 r. Prezydent Miasta Gdańska wezwał Fundację do zwrotu kwoty 755.446,88 zł wraz z odsetkami . W związku z brakiem wpłaty powyższej kwoty, Prezydent Miasta Gdańska wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie określenia kwoty dotacji oświatowej otrzymanej w 2018 roku, podlegającej zwrotowi w części wykorzystanej przez Fundację niezgodnie z przeznaczeniem.

Następnie, postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2022 r. Prezydent Miasta Gdańska włączył w skład materiału dowodowego akta kontroli organu kontroli skarbowej i kontroli własnej:

1) sprawozdanie z audytu z dnia 16 lipca 2020 r. przeprowadzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu w F. w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi pochodzącymi z dotacji z budżetu Miasta Gdańska na działalność Publicznej Szkoły Podstawowej nr [...] w 2018 roku, załączniki do niniejszego sprawozdania ponumerowane od 1-71, zastrzeżenia kontrolowanego z dnia 31 lipca 2020 r. do sprawozdania z audytu wraz z odpowiedzią kontrolującego z dnia 14 sierpnia 2020 r. pt. "Rozpatrzenie zastrzeżeń i zawiadomienie o sposobie ich załatwienia",

2) protokół z dnia 11 lutego 2022 r. dotyczący kontroli przeprowadzonej w Publicznej Szkole Podstawowej nr [...] w Gdańsku przez pracowników Biura Audytu i Kontroli Urzędu Miejskiego w Gdańsku w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi w 2018 roku pochodzącymi z dotacji z budżetu Miasta Gdańska wraz z zastrzeżeniami z dnia 18 lutego 2022 r. do protokołu kontroli wraz z wystąpieniem pokontrolnym z dnia 11 kwietnia 2022 r., doręczonym w dniu 19 kwietnia 2022 r..

Następnie pismem z dnia 23 sierpnia 2022 r. wezwano Fundację do złożenia pisemnych wyjaśnień, dotyczących zasadności i celowości poniesionych wydatków z dotacji oraz przedstawienia dokumentów niezbędnych do wyjaśnienia sprawy w zakresie wykorzystania środków z dotacji, otrzymanej w 2018 r., zakwestionowanych przez pracowników Biura Audytu i Kontroli Urzędu Miejskiego w Gdańsku.

Fundacja w piśmie z dnia 15 września 2022 r. nie ustosunkowała się pisemnie do zakwestionowanych wydatków. Złożono natomiast nowe wnioski dowodowe w postaci przesłuchania świadków i strony na okoliczność wykazania prawidłowości poniesionych wydatków.

Postanowieniem z dnia 27 września 2022 r. Prezydent Miasta Gdańska dopuścił dowód z zeznań świadków oraz strony, a w dniu 31 października 2022 r. wystąpiono do Prezydenta Miasta Poznań o przesłuchanie zgłoszonych osób, w trybie pomocy prawnej wynikającej z art. 52 k.p.a..

Pismem z dnia 13 czerwca 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Sopocie powiadomił Prezydenta o wszczętym w dniu 13 czerwca 2023 r. postępowaniu karnym-skarbowym wobec Fundacji, z zawiadomienia Izby Administracji Skarbowej. Wskutek czego, zawiadomiono Fundację o zawieszeniu z dniem 13 czerwca 2023 r. biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji za rok 2018 rok do budżetu Gminy Miasta Gdańska, w części wykorzystanej przez stronę niezgodnie z przeznaczeniem (doręczono w dniu 30 czerwca 2023 r.).

Ustalono, że z umowy z dnia 9 marca 2012 r. wynika, że zgodnie z Uchwałą Rady Miasta Gdańska nr XXII/436/12 z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie przekazania F. Szkoły Podstawowej Nr [...] oraz pozytywną opinią Pomorskiego Kuratora Oświaty w Gdańsku z dnia 11 stycznia 2012 r., z dniem 1 września 2012 r. Gmina przekazała Fundacji do prowadzenia Publiczną Szkołę Podstawową Nr [...] w Gdańsku. Z dniem przekazania Szkoły Gmina przestała być organem prowadzącym Szkołę, a Fundacja stała się osobą prawną prowadzącą szkołę publiczną na warunkach określonych w ww. Umowie o przekazanie szkoły publicznej z dnia 9 marca 2012 r. oraz obowiązującymi wówczas przepisami powołanej wcześniej ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, regulującymi prowadzenie placówek publicznych przez osoby prawne, niebędące jednostkami samorządu terytorialnego. Z dniem przejęcia Szkoły przez Fundację, prowadzenie placówki było finansowane na podstawie ustawy o systemie oświaty, następnie na podstawie ustawy o finansowaniu zadań oświatowych i aktualnych Uchwał Rady Miasta Gdańska w sprawie ustalania trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu Gminy Gdańska dla przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół oraz placówek publicznych i niepublicznych prowadzonych przez osoby prawne inne, niż jednostka samorządu terytorialnego lub osoby fizyczne na terenie Gdańska oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik Fundacji zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie ma istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 7, 9, 10 w zw. z art. 77, art. 80 oraz art. 107 k.p.a. poprzez rozpatrzenie przez organ w sposób niepełny i wybiórczy zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego konsekwencją było błędne przyjęcie przez organ, że kwestionowane wydatki nie stanowią wydatków bieżących szkoły, w rozumieniu ustawy o systemie oświaty i przedmiotowa część dotacji była wydatkowana niezgodnie z przeznaczeniem;

II. oparcie ustaleń faktycznych i wniosków poczynionych w niniejszej sprawie co do zasady na niepełnym materiale dowodowym i nieprawidłowym oddaleniu wniosków dowodowych, a przez to dopuszczenie się błędu w ustaleniach faktycznych;

III. pominięcie przez organ faktu i okoliczności, że wszystkie wydatki zostały w sposób prawidłowy poniesione;

IV. naruszenie art. 35 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 1, ust. 5 i 6 pkt 1 ustawy o finansach publicznych poprzez błędną wykładnię tych przepisów prowadzącą do uznania, że zakwestionowane wydatki nie stanowią wydatku bieżącego Szkoły Podstawowej nr [...] w Gdańsku w zakresie kształcenia, wychowania i opieki oraz nie są celowe i wydatkowano je niezgodnie z przeznaczeniem;

V. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego;

VI. naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków i wyjaśnień strony:

1. M. K. - Prezesa F. z siedzibą w P.,

2. M. Ru. - ówczesnego dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w Gdańsku, której dotyczy przedmiotowa dotacja oświatowa, zwłaszcza że Dyrektor składała i podpisała "Roczne rozliczenie z otrzymanych dotacji w roku 2018, które znajduje się w aktach sprawy,

3. P. W. - Prezesa Spółki I. z siedzibą w P. na fakt prawidłowego ponoszenia wydatków z przedmiotowej dotacji oświatowej i poszczególnych zarzutów organu, a w szczególności:

- na fakt prawidłowo zawartej Umowy świadczenia usług serwisu technicznego z I. Sp. z o.o. z dnia 29 grudnia 2017 roku i prawidłowo ponoszonych wydatków związanych z przedmiotową umową na rzecz Szkoły Podstawowej Nr [...] w Gdańsku, które mieszczą się w katalogu wydatków określonych w art. 35 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 1, ust. 5 i 6 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, a także szczegółowego wykazania poszczególnych wydatków w ramach tej umowy,

- na okoliczność dokumentacji i dowodów uzasadniających koszty transportu,

- na fakt wydatków związanych z transportem dzieci do szkoły oraz wydatków eksploatacyjnych z tym związanych (refaktury itp.);

- na okoliczność wydatków związanych z usługami administracyjno-technicznymi pozostałymi wydatkami określonymi w decyzji;

- na okoliczność wydatków związanych z ekwiwalentem za niewykorzystany urlop,

- na okoliczność wydatków w zakresie zadań wykonywanych mających związek z realizacją zadań dydaktycznych, opiekuńczych i wychowawczych oraz udowodnienia wykonywania czynności w zakresie wydatków na rzecz uczniów przedmiotowej szkoły,

- na okoliczność składnika wynagrodzenia w postaci "nagród/ew. premii" związanych z umowami o pracę zatrudnionych pracowników i nie traktowania przedmiotowej dotacji jako wypracowanego zysku czy gratyfikacji za realizację określonych zadań;

- na okoliczność i fakt braków w dokumentacji, bowiem brak dokumentacji wcale nie oznacza, że środki nie zostały poniesione na cel zgodny z celem dotacji lub poniesiono je w sposób nieprawidłowy oraz wykazania innymi dowodami zasadności ich poniesienia;

- na okoliczność wydatków związanych z nauczycielami i pracownikami, w tym kosztów dotyczących delegacji i szkoleń na okoliczność wydatków związanych z użytkowaniem pojazdów dla potrzeb uczniów i ich kształcenia,

- na okoliczność wydatków związanych z kosztami wspólnej administracji i innych kwestionowanych przez Fundację zarówno przed Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, jak i w trakcie kontroli przed Prezydentem Miasta Gdańska.

W niniejszej sprawie niezbędne było również dołączenie do akt przedmiotowej sprawy całej dokumentacji zgromadzonej w trakcie audytu przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, co pozwoliłoby zapoznać się ze wszystkimi dokumentami i wyjaśnieniami, które Fundacja składała na okoliczność uzasadnionego i prawidłowego wydatkowania z przedmiotowej dotacji, a nie tylko z ich częścią niezbędną organowi tylko do samego zakwestionowania wydatków. Pomimo wniosku strony nie przeprowadzono dowodu z dokumentów będących w posiadaniu Spółki I. w Poznaniu i nie zwrócono się do tej Spółki o przedstawienie poszczególnych wydatków i dowodów poniesionych wydatków, które składały się na realizację Umowy świadczenia usług serwisu technicznego zawartej z I. Sp. z o.o. z dnia 29 grudnia 2017 roku;

VII. naruszenie art. 108 k.p.a. poprzez nadanie zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w sytuacji, gdy żadna z przesłanek wymienionych w tym przepisie nie wystąpiła, a w szczególności wobec braku wystąpienia naruszenia interesu społecznego, uzasadniającego zastosowanie rygoru. W zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie wykazano naruszenia interesu publicznego ani też nie przedstawiono żadnego przypadku ewentualnego naruszenia tego interesu. Fakt udziału w przedmiotowym postępowaniu i odmienne stanowisko co do poszczególnych wydatków z dotacji oświatowej niż przedstawia to organ, a także obrona swoich praw przez stronę postępowania zgodnie i w ramach przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stanowi żadnego naruszenia interesu publicznego. Przy takim podejściu organu, to każdej decyzji należałoby nadać ów rygor, a przecież powinien on stanowić wyjątek, a nie normę i powinien być stosowany w szczególnych oraz wyjątkowych przypadkach, które w niniejszej sprawie nie występują i organ żadnego takiego przypadku nie wskazał poza ogólnymi i bezpodstawnymi stwierdzeniami o naruszeniu interesu publicznego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku rozpatrując sprawę w związku z wniesionym odwołaniem, decyzją z 11 grudnia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy jako podstawę prawną wydania decyzji o zwrocie dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wskazał przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 ze zm.) oraz Prawa oświatowego.

W przedstawionym kontekście, dokonując interpretacji pojęcia "wykorzystanie dotacji niezgodne z przeznaczeniem", uznano, że polega ono w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji za inne niż te, na które dotacja została udzielona. Dotacja oświatowa może zostać wykorzystana wyłącznie na te wydatki bieżące danej szkoły lub placówki, które realizować będą zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Wobec tego, zapłata ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona, czyli na realizację innych celów niż cele wskazane w przepisach u.f.z.o. - niezwiązanych z procesem kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, oraz zarazem nie stanowiących wydatków bieżących szkoły (przedszkola) lub placówki - winna być kwalifikowana jako wydatkowanie tej części dotacji niezgodnie z przeznaczeniem.

Zdaniem Kolegium, Prezydent Miasta Gdańska po analizie i ocenie zebranego, obszernego materiału dowodowego, prawidłowo uznał za wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem następujące wydatki z dotacji w rozdziale 80101, w łącznej wysokości 455.302,25 zł, tj.:

1. w wysokości 47.344,33 zł - wydatkowane z dotacji na premie uznaniowe i motywacyjne oraz pochodne pracodawcy (19,6%), wypłacone nauczycielom i pracownikom Szkoły. Szczegółowe wyliczenie poniesionych z tego tytułu wydatków zostało opisane w zaskarżonej decyzji oraz znajduje się w aktach sprawy. Kolegium wskazuje, ze brzmienie art. 35 u.f.z.o. wyklucza możliwość sfinansowania z dotacji takich wydatków,

2. w wysokości 3.821,97 zł - wydatkowane na premie uznaniowe, w tym pochodne pracodawcy (19,6%), wypłacone pracownikom administracji centralnej Fundacji z/s w Poznaniu, rozliczone jako koszty wspólne wszystkich placówek, przy zastosowaniu wskaźnika 3,29% przypadającego w udziale dla SP nr [...] w Gdańsku w 2018 roku. Szczegółowe wyliczenie poniesionych z tego tytuły wydatków zostało opisane w zaskarżonej decyzji oraz znajduje się w aktach sprawy. Kolegium wskazuje, że brzmienie art. 35 u.f.z.o. wyklucza możliwość sfinansowania z dotacji przyznanej w niniejszej sprawie.

Zdaniem SKO prawidłowo wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, iż wypłacone premie uznaniowe i motywacyjne nie stanowią stałego składnika wynagrodzenia pracownika, ponieważ nie wynikają z umowy o pracę oraz z wewnętrznego aktu dot. wynagrodzeń (Regulaminu wynagradzania). Przyznanie jej pracownikowi, jak też jej wysokość, jest uzależnione wyłącznie od decyzji, uznania pracodawcy, a żadne przepisy wewnątrzzakładowe nie określają przesłanek do jej przyznania. Premia uznaniowa jest dobrowolnym świadczeniem ze strony pracodawcy, a w konsekwencji nie ma charakteru roszczeniowego, chyba że została pracownikowi wyraźnie przyznana, lecz wstrzymano jej wypłatę. Zatem wynagrodzenia dla pracowników i wypłacana im premia uznaniowa nie są tożsamymi świadczeniami na rzecz pracownika. Kolegium podziela pogląd, iż wypłacone premie uznaniowe miały charakter motywujący, a przez to beneficjentem dotacji stał się pracownik/nauczyciel, a nie uczeń. Wypłacone premie służyły podniesieniu wynagrodzeń nauczycieli i pozostałych pracowników, a więc stanowiły przysporzenie majątkowe na rzecz pracowników. Strona nie udowodniła w postępowaniu kontrolnym oraz w postępowaniu administracyjnym, związku przyznanych premii z zadaniami SP nr [...] w zakresie kształcenia, opieki i wychowania oraz nie przedłożyła żadnej dokumentacji z tym związanej.

Podsumowując, w ocenie organu obu instancji, zasady przyznawania premii finansowanej z dotacji oświatowej, a zatem ze środków publicznych, powinny wynikać przede wszystkim z umowy o pracę (premia regulaminowa jako stały element wynagrodzenia), regulaminu wynagradzania/premiowania, a także we wniosku premiowym z uzasadnieniem jakie konkretnie cele oświatowe zostały zrealizowane (gdzie beneficjentem byłby uczeń), co pozwalałoby na ocenę ich wypłaty w oparciu o przyjęte uregulowania. Tymczasem dowolność i uznaniowość, brak transparentności co do zasad przyznawania premii, brak uregulowań w przepisach wewnętrznych Fundacji oraz w umowach o pracę, dopuszczających przyznanie i wypłatę premii oraz brak udokumentowania przyznania przez pracodawcę pracownikom premii uznaniowych i motywacyjnych (zwłaszcza, że oświadczenia składane podczas zeznań nie są wystarczającym dowodem na poniesienie wydatku), nie uzasadnia finansowania ich środkami z dotacji. W konsekwencji czego, brak jest podstaw do finansowania premii uznaniowych i motywacyjnych (czy też nagród, jak je strona nazywa) zgodnie z art. 35 u.f.z.o.. Zresztą przyznawanie nagród za szczególne osiągnięcia, aby je rozliczyć z dotacji, również powinno być właściwie udokumentowane. W przeciwnym wypadku, organ winien powyższe wydatki sfinansować we własnym zakresie.

Wskazano na stanowisko WSA w Białymstoku zawarte w wyroku z dnia 26 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Bk 136/20 w zakresie wypłaty premii uznaniowej pracownikom w roku 2017, w którym wyraził pogląd, iż premie wypłacone przez organ prowadzący placówkę pozostają poza zakresem art. 90 ust. 3d u.s.o. (analogicznie art. 35 ust. 1 u.f.z.o.) i nie służyły realizacji celów dotacji. W wyroku wskazano, że premie miały charakter motywujący nauczycieli (podniesienie wynagrodzeń nauczycieli), a przez to beneficjentem dotacji stali się nauczyciele i pracownicy Fundacji. Wobec tego wypłata dodatkowych premii nie była związana z kształceniem, wychowaniem i opieką, w tym profilaktyką społeczną. Ponadto, co wynika z art. 35 ust. 1 u.f.z.o., dotacja przeznaczona jest na pokrycie bieżących wydatków szkół, przedszkoli (...) oraz związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 Prawa oświatowego.

W świetle powyższych ustaleń, zarzuty składane podczas kontroli jak i w toku całego postępowania, są bezpodstawne. Organy nie kwestionują stanowiska strony, że nauczycielom mogą być przyznawane nagrody za osiągnięcia lub też premie, jednakże wydatek z tym związany musi być udokumentowany i musi istnieć podstawa, z której dany wydatek wynika, czego w danej sytuacji strona nie wykazała. Zatem w świetle dyspozycji art. 35 ust. 1 u.f.z.o., wydatki poniesione na premie uznaniowe i motywacyjne pracowników placówki i Fundacji (w tym pochodne) nie stanowią wydatku bieżącego SP nr [...], a kwota dotacji wydatkowana na premie uznaniowe i motywacyjne, została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, określonym w art. 35 ust. 1 u.f.z.o.,

3. w wysokości 12 313,93 zł - wydatkowane z dotacji na zapłatę ekwiwalentów za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe oraz składki pracodawcy dla nauczycieli i pozostałych pracowników,

4. w wysokości 302,32 zł - wydatkowane z dotacji na zapłatę ekwiwalentów za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe, w tym pochodne, wypłacone pracownikom administracji centralnej Fundacji z/s w Poznaniu.

W sprawie ad. 3 i 4 Kolegium uznało za zasadne stanowisko, zgodnie z którym wydatek poniesiony na wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy nie jest wynagrodzeniem w rozumieniu art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a u.f.z.o.. Zgodnie z treścią cytowanego wyżej przepisu, z dotacji można pokryć każdy wydatek bieżący służący działalności szkoły zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej poniesiony na wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej, w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce. Przenosząc się na grunta prawa pracy wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 22 § 1 ust. 1 i l1 Kodeksu pracy "Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem". Zgodnie z art. 29 § 1 pkt 3 Kodeksu pracy pracodawca w umowie o pracę określa wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia. Natomiast ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy został uregulowany w art. 171 § 1 Kodeku pracy i nie jest zaliczany do składników wynagrodzenia. Z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, iż jest on wypłacany tylko i wyłącznie w sytuacji rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem, jest świadczeniem jednorazowym stanowiącym rekompensatę za brak możliwości wykorzystania urlopu wypoczynkowego w trakcie zatrudnienia, nie mającym związku z wykonywaną pracą. Jak wskazuje E. Chmielnik-Łubińska (Komentarz do Kodeksu pracy, pod. red. L. Florek, Warszawa 205, s. 955) ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop jest, z punktu widzenia prawnego, świadczeniem szczególnego rodzaju, zbliżonym do odszkodowania, niebędącym jednak "należnością" za świadczoną poprzednio pracę ani wynagrodzeniem za czas urlopu, którego pracownik nie otrzymał, ani wreszcie świadczeniem zastępczym wypłaconym w zamian za nieudzielony urlop. Mając na uwadze powyższe, kwota wypłaconego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy bezspornie nie stanowi wynagrodzenia.

Kolegium także podziela stanowisko zawarte w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Rz 626/22, gdzie zaprezentowano pogląd, że: "W ocenie Sądu, ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy jest świadczeniem służącym wyłącznie pracownikowi i nie dotyczy bezpośrednio zadań wykonywanych przez pracownika na rzecz uczniów. Świadczenie takie nie jest wynagrodzeniem, czy jego pochodną, gdyż nie odnosi się do pracy (świadczenia na rzecz dzieci), a należne jest z reguły w związku z ustaniem stosunku pracy oraz zaprzestaniem świadczenia pracy". Podobnie orzekł WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 1 czerwca 2022 r., sygn. akt. SA/Sz 214/22.

Zgodnie z art. 35 u.f.z.o., w ramach dofinansowania mogą być finansowane potrzeby związane z funkcjonowaniem szkoły w sferze zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych i bezpośrednio z nimi związanych, a tym samym dofinansowanie w ramach dotacji może obejmować jedynie zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, realizowane wobec uczniów przez konkretną szkołę, a nie "każdy wydatek", jak błędnie interpretuje organ prowadzący. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, ostatecznym beneficjentem przedmiotowej dotacji ma być uczeń, wobec którego szkoła realizuje funkcje kształcenia, wychowania i opieki, a tego nie można przypisać wypłatom ekwiwalentów dla osób, które nie wykorzystały - niezależnie od przyczyny - przysługującego urlopu wypoczynkowego. To uczniowie w rezultacie mają korzystać z tej dotacji, a tym samym beneficjentem powinien być uczeń, a nie nauczyciel. Podkreślić należy, iż rola dotacji oświatowej nie polega na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez placówkę, czy też pokrywaniu wszelkich jej wydatków, a w myśl art. 126 u.f.p., środki publiczne - w tym przypadku przekazane w formie dotacji, podlegają szczególnym zasadom rozliczania. Ponadto warto przypomnieć, że środki z dotacji przekazane na konto placówki nie uzyskują przymiotu wartości prywatnej, co nie daje możliwości swobodnego nimi dysponowania i mają one nadal charakter publiczny, a podmiot je otrzymujący nie ma swobody w ich wykorzystaniu. Organ prowadzący nie włada dotacją jak właściciel - bez ograniczeń, natomiast może ją wykorzystać jedynie w sposób ściśle określony w przepisach prawa, (por. m.in. wyrok NSA z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1769/14, z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II GSK 229/13, z dnia 19 marca 2014 r. II GSK 1858/12, z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1002/13).

Zaprezentowane stanowisko strony, że ekwiwalenty stanowią element składowy wynagrodzenia, związanego ze stosunkiem pracy, wynikają z Kodeksu pracy, nie zmienia faktu, że jest to świadczenie nieperiodyczne, przewidziane obligatoryjnie tylko w przypadku rozwiązania umowy o pracę. Beneficjentem świadczenia jest bezspornie wyłącznie nauczyciel. W związku z powyższym, wydatki na ekwiwalenty za niewykorzystany urlop nie mogą być finansowane z dotacji oświatowej, ponieważ w żaden sposób nie wpisują się w katalog wydatków, możliwych do sfinansowania w myśl art. 35 ust. 1 u.f.z.o. Zarzuty strony uznaje Kolegium w tym zakresie za bezzasadne,

5. w wysokości 680,85 zł, wydatkowane z dotacji na wypłatę ryczałtów samochodowych, wypłaconych pracownikom SP nr [...], udokumentowanych listami płac, znajdującymi się w załączniku nr 20 do protokołu kontroli własnej oraz opisane jako L.p. nr 170, 171, 358 TABELI 1 do protokołu, pkt II 1.1. c) str. 18-20 protokołu kontroli.

Nie uznano wydatku poniesionego na zapłatę ryczałtu samochodowego, przyznanego na podstawie przedstawionej umowy używania osobowego samochodu pracownika do celów służbowych (w jazdach lokalnych) z dnia 2 listopada 2017 r. pomiędzy F., a pracownikiem. Wydatki nieuznane dotyczyły miesięcy wakacyjnych VII-VIII 2018. W ocenie Kolegium, finansowanie z dotacji ryczałtu samochodowego dyrektora podczas wakacji letnich Szkoły nie znajduje uzasadnienia faktycznego i prawnego. Tym bardziej, że strona nie uprawdopodobniła, jakie czynności na rzecz SP nr [...] były wykonywane w okresie wakacyjnym, tym samym nie udowodniła prawidłowości wykorzystania dotacji zgodnie z przeznaczeniem, o którym mowa w art. 35 ust. 1 u.f.z.o.,

6. w wysokości 284,35 zł, wydatkowane z dotacji na wypłatę ryczałtów samochodowych, wypłaconych pracownikom administracji centralnej z/s w Poznaniu, udokumentowanych listami płac, znajdującymi się w załączniku nr 34 do protokołu kontroli własnej oraz opisane jako L.p. nr 583-591 i 653 358 TABELI 1 do protokołu oraz w pkt 11.2.1. d) str. 33 protokołu kontroli.

Odnosząc się do tego punktu niniejszej decyzji, dotyczącej pracowników administracji centralnej wskazano, że wydatki z tytułu ryczałtu za używanie samochodu prywatnego do celów służbowych mogą zostać pokryte z dotacji, pod warunkiem wykorzystywania samochodu w tym zakresie wyłącznie do realizacji podstawowych zadań SP nr [...]. Ryczałt samochodowy wypłacony został: p. D. A. (stanowisko - pracownik biurowy), p. A. T. (stanowisko - dyrektor Działu księgowo-finansowego), p. E. O.-Ł. (stanowisko-koordynator sieci przedszkoli), K. G. (stanowisko - pracownik administracyjno-biurowy), a więc pracownikom Fundacji. Charakter pracy ww. pracowników nie wymaga używania samochodu przy wykonywaniu czynności, a praca ww. pracowników nie dotyczyła zadań wykonywanych na rzecz placówki w Gdańsku. Bowiem strona, nie wykazała związku ekwiwalentu z celami oświatowymi, wykonywanymi bezpośrednio na rzecz ucznia SP [...] w Gdańsku. Nadto dla wyjaśnienia przedmiotowej kwestii, wskazać należy, że ryczałt samochodowy jest świadczeniem na rzecz pracownika, nie spełniającym wymogu dofinansowania zadań SP nr [...] w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, a jego rozliczenie w poczet dotacji jest niezgodne z normą prawną zawartą art. 35 ust. 1 u.f.z.o.. Jak więc wynika z powyższego, bezspornym jest, że wypłacony ekwiwalent nie był związany z zadaniami SP nr [...] w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, tym samym nie może być finansowany z dotacji oświatowej w oparciu o art. 35 ust. 1 u.f.z.o..

Złożone w toku kontroli i niniejszego postępowania wyjaśnienia i oświadczenia o prawidłowości wykorzystania dotacji w tym przedmiocie, zostały ocenione jako bezzasadne,

7. w wysokości 7.120,00 zł, wydatkowane z dotacji na podstawie umowy zlecenia z dnia 8 czerwca 2018 r. z p. M. R. w przedmiocie wykonania audytu stanu placówki i wdrożenia zmian organizacyjnych w SP nr [...] w Gdańsku o okresie 1 lipca 2018 r. do 31 sierpnia 2018 r., udokumentowanych w załączniku nr 21 do protokołu kontroli własnej.

Jak wynika z akt sprawy, strony umowy, ustaliły za wykonanie przedmiotu zlecenia wynagrodzenie miesięczne w wysokości 3.560,00 zł. Powyższe kwoty znajdują odzwierciedlenie w listach płac: za sierpień 2018 r. nr [...] na kwotę 3.560,00 zł oraz za sierpień 2018 r. nr [...] na kwotę 3.560,00 zł. Jak już wcześniej wykazano, poza sporem jest fakt, że w okresie obowiązywania wyżej opisanej umowy, obowiązki Dyrektora SP nr [...] pełniła p. T. G. (od 1 listopada 2017 r. do 31 sierpnia 2018 r.), do której zadań należało organizowanie i prowadzenie kontroli wewnętrznej w kierowanych placówkach, a także organizowanie i prowadzenie kontroli wewnętrznych operacji gospodarczych, dokumentacji, korespondencji, zarządzeń wynikających z zadań kierowanej komórki oraz stałe usprawnianie wewnętrznej organizacji podległych placówek dla zmniejszenia kosztów i poprawy jakości usług. Ponadto S. B. - Wicedyrektor Szkoły, od 1 stycznia 2018 r. przyjął do stosowania zakres czynności, zgodnie z którym jednym z jego zadań było sporządzanie sprawozdań o pracy powierzonych placówek. W świetle powyższych ustaleń, audyt stanu placówki i wdrożenie zmian organizacyjnych w SP nr [...] w Gdańsku, który był przedmiotem umowy zlecenia zawartej z p. R., był w części powieleniem czynności wykonywanych przez dyrektora i wicedyrektora Szkoły. Organ prowadzący w każdym czasie mógł uzyskać niezbędne informacje od zatrudnionej kadry zarządzającej. Wynagrodzenia dyrektorów SP nr [...] zostało rozliczone z dotacji, a więc zapłata za wykonaną pracę została sfinansowana dotacją oświatową. Nadto charakter zleconych do wykonania zadań, wskazuje na wykonywanie czynności nadzorczych organu prowadzącego wobec Szkoły.

Abstrahując od powyższego, bez znaczenia na ocenę kwalifikowalności wydatku pozostaje fakt, że strona nie przedłożyła dowodu wykonania przedmiotu zlecenia, ponieważ poniesienie dodatkowych kosztów w zakresie audytu stanu SP nr [...] oraz wdrożenia zmian organizacyjnych nie wpisuje się w katalog zadań możliwych do sfinansowania dotacją oświatową. Albowiem z treści umowy jednoznacznie wynika, że beneficjentem tych usług nie jest z pewnością uczeń. Jak też umowa opisuje, wykonywanie audytu stanu placówki przypada w okresie wakacji letnich. Powyżej wskazane okoliczności wykazują jednoznacznie na brak związku ww. wydatków z zadaniami Szkoły w zakresie kształcenia, wychowaniu i opieki na rzecz SP [...], stosownie do art. 35 ust. 1 u.f.z.o. oraz do art. 10 ust. 1 Prawa oświatowego. W ocenie organów, sfinansowanie powyższych wydatków, określanych jako funkcje nadzorcze, leży wyłącznie w sferze organu prowadzącego, bez prawa do rozliczenia z dotacji,

8. w wysokości 13 683,64 zł, wydatkowanych na wynagrodzenia zasadnicze z pochodnymi, wypłacone pracownikom administracji centralnej z/s w Poznaniu, udokumentowane listami płac, znajdującymi się w załączniku nr 31 do protokołu kontroli własnej oraz opisane jako L.p. nr 624-635 TABELI 1 do protokołu oraz w pkt II.2.1.a) str. 30-32 protokołu. Jak wynika z akt kontroli, na podstawie analizy zapisów umów i list płac organ prawidłowo uznał za zasadne stanowisko kontrolujących, że stanowiska zajmowane przez pracowników wymienionych w poniższej tabeli wskazują, że praca przez nich wykonywana świadczona była na rzecz Fundacji i nie mieści się w zakresie wydatków określonych w art. 35 ust. 1 u.f.z.o., realizowanych na rzecz uczniów SP nr [...]. Tym samym nieuzasadnione jest rozliczenie dotacją wynagrodzeń z pochodnymi: dyrektora ds. wsparcia placówek, koordynatorów projektów, specjalisty ds. pozyskiwania funduszy, kierownik biura Zarządu Fundacji, koordynatorów sieci przedszkoli, pracowników zatrudnionych we Wrocławiu (wg zeznania strony w osobie S. B. z dnia 24 stycznia 2023 r. siedziba Fundacji mieściła się jedynie w Poznaniu, przy ul. [...], gdzie świadczone były usługi administracyjno/kadrowo/księgowe na rzecz prowadzonych przez Fundację placówek w formie centrum usług wspólnych). Ponadto wskazać jednak należy, że wydatek pokrywania powyższych wynagrodzeń jest zbędny nie co do zasady, lecz w zakresie finansowania go środkami z dotacji oświatowej. W tym kontekście, w ocenie organów, wydatek na wynagrodzenia o których mowa wyżej, narusza także wyrażoną w art. 44 ust. 3 u.f.p. zasadę dokonywania wydatków w sposób celowy i oszczędny, o której wspomniano wyżej. W tych okolicznościach aktualne są wnioski płynące z orzecznictwa sądowo-administracyjnego, podkreślające, że rola dotacji oświatowej nie polega bowiem na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę lub jednostkę prowadzącą szkoły, czy też pokrywania wszelkich ich wydatków. Reasumując, zadania wykonywane przez pracowników określonych w Tabeli nr 2, nie są bezpośrednio związane z procesem dydaktycznym i nie pełnią funkcji w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej na rzecz uczniów SP nr [...] w Gdańsku. Stanowisko strony, że dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem, uznaje się za niewiarygodne, a tym samym za bezzasadne,

9. w wysokości 356 934,74 zł wydatkowane z dotacji na podstawie 12 faktur wystawionych na rzecz Fundacji przez podmiot I,Sp. z o.o. w Poznaniu, tytułem "Abonamentu technicznego utrzymania placówki - [...]".

Jak wynika z danych, zawartych w Rocznym rozliczeniu dotacji otrzymanej w 2018 r., rozdział klasyfikacji budżetowej 80101, szkoła rozliczyła dotację w wysokości 649.492,48 zł z przeznaczeniem na usługę utrzymania budynku (co stanowi 31,15% dotacji oświatowej otrzymanej w wysokości 2.085.096,47 zł). Rozliczenie wydatków na abonament techniczny w Rocznym rozliczeniu, obrazuje Tabela nr 3 zaskarżonej decyzji.

Co istotne, przedmiotowe wydatki wynikały z zawartej w dniu 27 grudnia 2017 r. umowy w zakresie świadczenia usług serwisu technicznego między Fundacją (zwaną dalej Zleceniodawcą), a I. Sp. z o.o. w Poznaniu (zwaną dalej Zleceniobiorcą). Ustaleniem stanu faktycznego jest fakt, że Zleceniobiorca był powiązany kapitałowo z Fundacją, tj. 100% udziałów w/w spółki przejęła F.- wpis do KRS w dniu 10 października 2016 r. (do 31 grudnia 2018 r.). Nie ulega wątpliwości, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że samo takie powiązanie kapitałowe wywołuje wątpliwości w zakresie wiarygodności wysokości poniesionych wydatków, co znalazło potwierdzenie w ustaleniach Izby Administracji Skarbowej oraz ustaleń kontrolnych organu pierwszej instancji.

Ponadto Fundacja wskazała, że w ramach w/w umowy (tj. świadczenia usług serwisu technicznego) świadczona była również usługa transportu dzieci do szkoły, w tym utrzymanie floty autobusów szkolnych.

Na podstawie § 6 ust. 1 umowy ustalono, że wynagrodzenie Zleceniobiorcy z tytułu wykonania Usług jest ryczałtowe i wynosi miesięcznie kwotę 48.569,62 zł + VAT (od 1 stycznia 2018 r.). Aneksem z dnia 30 sierpnia 2018 r. strony umowy, dokonały zmiany wynagrodzenia miesięcznego, którego wysokość wynagrodzenia od 1 września 2018 r. wyniosła kwotę 34.871,43 zł netto + VAT. Jak wynika z akt kontroli własnej, pracownicy Biura Audytu i Kontroli Urzędu Miejskiego w Gdańsku zakwestionowali powyższy wydatek w kwocie 649.492,48 zł (w całości) z uwagi na ryczałtowość ustalonego wynagrodzenia oraz nieprzedłożenie dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków bieżących, związany z działalnością Szkoły. Natomiast, z sprawozdania z Audytu przeprowadzonego przez pracowników Dyrektora Izby Administracji w Poznaniu, w zakresie wydatkowania środków z dotacji na rzecz SP nr [...] na podstawie umowy świadczenia usług serwisu technicznego z dnia 29 grudnia 2017 r. wynika, że uznano jedynie faktycznie udokumentowane wydatki w ramach umowy o świadczenie usług serwisu technicznego, opisane szczegółowo w Tabeli nr 5 sprawozdania z audytu na łączną kwotę 292.557,74 zł.

Wskazano, że organy nie kwestionują zasady swobody zawierania umów cywilnoprawnych. Niemniej stoi na stanowisko, że zawarta umowa o świadczenie usług serwisu technicznego, z punktu widzenia dysponowania środkami dotacyjnymi, jest niedopuszczalna w świetle obowiązującego prawa. Zdaniem organu, dotacja winna być wykorzystana na faktycznie poniesione wydatki bieżące, związane z działalnością oświatową SP nr [...], czego nie można wywieść z ww. umowy. Ustalone wynagrodzenie ryczałtowe w umowie, nie daje żadnych gwarancji w zakresie prawidłowości wykorzystania dotacji, zgodnie z przeznaczeniem określnym w art. 35 ust. 1 u.f.z.o., a wręcz przeciwnie wydatek ustalony w kwocie ryczałtowej, świadczy o braku przejrzystości i transparentności wydatków bieżących na cele oświatowe. W tym też względzie, organy podzielają ustalenia audytujących, opisanych wyżej w punktach od 1 do 9, świadczących o braku przejrzystości i transparentności wydatków, ponoszonych bezpośrednio z dotacji oświatowej i przyjmuje je za własne. Jak wynika z akt sprawy, strona nie była w stanie udokumentować faktycznie poniesionych wydatków na rzecz SP nr [...], ponieważ dowody źródłowe znajdowały się w Firmie I. Sp. z o.o. w Poznaniu (Zleceniobiorcy). Wskazać należy, że dla prawidłowego rozliczenia dotacji kluczowe znaczenie ma możliwość wykazania (udokumentowania), że środki uzyskane z dotacji zostały wykorzystane na cele zgodne z jej przeznaczeniem. Ponadto wskazać należy, że wszelkie wydatki, które mają być sfinansowane z dotacji powinny być przez ten podmiot tak określone i udokumentowane, by organy dotacyjne mogły dokonać kontroli prawidłowości wydatkowania przyznanej na ten cel dotacji, w ramach kompetencji kontrolnych. Dane niezbędne do oceny prawidłowości wykorzystania dotacji powinny wynikać z dokumentacji: organizacyjnej, finansowej i przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, co oznacza, iż organ dotujący ma prawo wglądu w każdy rodzaj tej dokumentacji zarówno podczas kontroli, jak i prowadzonego postępowania administracyjnego. Jeśli z takiej dokumentacji dane te nie wynikają, to już wówczas uprawnione może być stanowisko, że dotacja nie została prawidłowo wykorzystana. Jak się przyjmuje, już wówczas organy mają podstawę do orzeczenia obowiązku zwrotu dotacji (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 248/19). Bowiem to na beneficjencie dotacji ciąży obowiązek wykazania rzeczywistego celu na jaki została przeznaczona przyznana dotacja, w tym także, że została ona spożytkowana zgodnie z przeznaczeniem, a organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczność prawidłowości działań podjętych przez osobę prowadzącą szkołę. Zawarta w ten sposób umowa, nie pozwala organowi na ocenę zasadności i celowości wydatków na rzecz SP nr [...] , w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, zgodnie ze wskazaniami określonymi w art. 35 ust. 1 u.f.z.o..

Wskazano, że opisana w umowie, usługa nadzoru nad pracami zleconymi (wyceniona ryczałtem), np. firmom budowlanym, kominiarskim, czy też przygotowanie budynków, lokali oraz dokumentacji do odbioru przez Państwowa Straż Pożarna, Powiatowego Inspektora Sanitarnego, Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nie wpisuje się w katalog zadań, możliwych do sfinansowania dotacją w trybie art. 35 u.f.z.o.. Sprawowanie nadzoru nad zadaniami zleconymi oraz wskazane w umowie odbiory obiektów odbywają się w momencie oddania budynku do użytku (budynek szkoły został przekazany do jej prowadzenia w 2012 r.), co nie kwalifikuje ww. wydatku do sfinansowania dotacją oświatową. Wbrew stanowisku Fundacji, że dowóz dzieci do szkoły mieści się w zapisach dotyczących optymalizacji kosztów, organ nie dopatrzył się takowych zapisów związanych z dowozem dzieci i nie podziela stanowiska strony (dowóz dzieci jest konkretnym i wymiernym zadaniem, które nie sposób nie sformalizować w postaci domyślnej). Wskazać należy, że w latach wcześniejszych usługa dowozu dzieci na rzecz uczniów SP nr [...], była realizowana bezpośrednio przez Fundację, na podstawie zawartych przez siebie umów transportowych.

Z kolei zadania związane z ponoszeniem kosztów dostawy mediów przez inny podmiot, niż odbiorca usług również nie są wydatkami racjonalnymi i uzasadnionymi, ani prawnie, ani ekonomicznie. Albowiem jak wynika z akt sprawy, faktury dostawców mediów były wystawiane na Fundację, a następnie były refakturowane na I. Sp. z o.o. w Poznaniu. W zamian za to, Zleceniobiorca wystawiał Fundacji fakturę ryczałtową za świadczenie usług serwisu technicznego. Nie jest wiarygodna i budzi wątpliwość argumentacja Fundacji w zakresie gwarancji stałych cen energii elektrycznej i innych mediów przez Zleceniobiorcę, w kontekście wzrostu ich cen rynkowych, ponieważ nie udowodniono nagłego wzrostu cen energii i innych mediów w kontrolowanym okresie. Nadto, wszystkie te wydatki są możliwe do sfinansowania dotacją jako wydatki bieżące. Stanowisko strony w zakresie, że wszystkie umowy na dostawę mediów do budynku SP nr [...], będą przepisywane na Zleceniobiorcę, również nie znajduje żadnego uzasadnienia. Zdaniem organów, wydatki związane z dostawą mediów winny być faktyczne, a nie fikcyjne, albowiem koszty dostawy mediów faktycznie wiążą się ścisłe i nierozerwalnie z SP nr [...], a nie z podmiotem Zleceniobiorcy. Przyjęcie faktury za media i przekazanie jej do księgowości Fundacji, nie stanowi znaczącego nakładu pracy i obciążenia w tym zakresie. Zatem, stanowisko Fundacji w zakresie zdjęcia obowiązków z dyrektora SP nr [...], który miał zajmować się jedynie działalnością dydaktyczną, również nie znajduje uzasadnienia prawnego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, to dyrektor szkoły kieruje działalnością szkoły lub placówki oraz reprezentuje ją na zewnątrz (art. 68 Prawa oświatowego). Nadto wskazać należy, że zakres zadań określonych w umowie, począwszy od konserwacji, po remonty, dostawę mediów, przeglądy techniczne i utrzymanie posesji w należytym stanie estetycznym w okresie letnim i zimowym, nieuregulowanym dowozie dzieci - za wynagrodzeniem ryczałtowym, w ocenie organów nie jest wydatkiem bieżącym, związanym bezpośrednio z kształceniem, wychowaniem i opieką na rzecz SP nr [...] (tj. wynagrodzenia ryczałtowego nie da się bowiem, powiązać bezpośrednio z konkretnymi wydatkami na rzecz SP nr [...]). Ustawodawca przewiduje wydatki do sfinansowania dotacją, które są wyodrębnione w art. 35 ust. 1 u.f.z.o., a każdy taki wydatek wymaga oceny w zakresie zasadności i celowości jego poniesienia na cele edukacyjne, co w danej sytuacji uniemożliwia wykazanie poszczególnych wydatków jako wydatków z dotacji. Brak konkretnych dowodów źródłowych, dokumentujących faktycznie poniesione wydatki, uniemożliwia zaliczenie wydatku wynikającego z tych dokumentów, do wydatków poniesionych z dotacji. Kontroli podlega bowiem poprawność wydatkowania dotacji, a więc m.in. prawidłowość ponoszenia wydatków z dotacji. To bowiem beneficjent dotacji ma przedstawić czytelne i wiarygodne dowody potwierdzające, że właściwie pobrał i wykorzystał dotację. Nadto, zgodnie z treścią art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości, dowody księgowe powinny być rzetelne, czyli zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, którą dokumentują, kompletne, zawierające co najmniej dane określone w art. 21, oraz wolne od błędów rachunkowych. Ogólne wydatki ryczałtowe związane z ww. umową o świadczenie usług utrzymania budynku SP nr [...], nie odzwierciedlają rzetelnego i faktycznego wydatkowania środków na cele oświatowe, co wskazuje na brak dowodów na wykorzystanie dotacji zgodnie z przeznaczeniem, określonym w art. 35 ust. 1 u.f.z.o..

Mając na uwadze powyższe okoliczności, organy kontroli wielokrotnie występowały do strony, udokumentowanie faktycznie poniesionych wydatków w ramach powyższej umowy na przestrzeni roku 2018. Nadto, w trakcie przeprowadzonego na wniosek strony dowodu z zeznań świadków, uzyskano informację, że Zleceniobiorca osiągał zysk z w/w umowy na poziomie 8-10.000,00 zł miesięcznie, co również jest faktem niedopuszczalnym do finansowania zysku z otrzymanej dotacji oświatowej, przekazywanej de facto na prowadzenie SP nr [...], a nie na rzecz Zleceniobiorcy. Wskazać należy, że określenie "każdy wydatek poniesiony na cele działalności szkoły" należy interpretować w kontekście zasady wyrażonej w art. 44 ust. 3 u.f.p., że wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny. Z tej samej przyczyny nie można uznać, zdaniem organu, za kwalifikowalne wydatków związanych z wykonywaniem umowy serwisu utrzymania budynku za wynagrodzeniem ryczałtowym, albowiem w opinii organu, zasada ta została ewidentnie naruszona. W tym kontekście zasadne i uprawnione jest więc kwestionowanie przez organ wydatków tego typu wydatków, gdzie bezpośrednim beneficjentem jest Zleceniobiorca, a nie uczeń SP nr [...]. W tym miejscu jeszcze raz podkreślić należy, że w trakcie kontroli własnej nie przedstawiono dokumentacji potwierdzającej faktycznie poniesionych wydatków na rzecz SP nr [...]. Na marginesie wskazać należy, że ustawodawca podaje cele na które winna być spożytkowania dotacja, a wśród nich nie przewidziano usług ryczałtowych w zakresie globalnej obsługi budynku. I nie obowiązuje tutaj zasada, że co nie jest prawem zabronione, jest dozwolone. Zdaniem organów, zaprezentowane stanowisko Fundacji w zakresie ww. umowy jest nieuprawnione i bezpodstawne. Organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów na korzyść strony (porównywania ofert cenowych w zakresie.

W tej sytuacji prawidło organ pierwszej instancji uznał za zasadne rozliczenie z dotacji oświatowej rzeczywistych, faktycznych i udokumentowanych wydatków, przedstawionych w trakcie kontroli Izby Administracji Skarbowej, które przyjmuje za własne, na łączną kwotę 292.557,74 zł. Reasumując, łączne wydatki z tytułu zawartej umowy wyniosły kwotę 649.492,48 zł, pomniejszone o kwotę faktycznie poniesionych i uznanych wydatków w kwocie 292.557,74 zł, zatem do zwrotu pozostaje kwota 356.934,74 zł. Dokumentację w przedmiotowym zakresie stanowi tabela nr 5 kol. 7 akt kontroli Izby Administracji Skarbowej i oparte na tej podstawie dokumenty źródłowe,

10. w wysokości 118,62 zł - wydatkowanych na usługi transportowe, a które składa się wydatek opisany w załączniku nr 23 do protokołu kontroli własnej Tabeli nr 1 poz. 20, dokonany na podstawie faktury Nr [...] z dnia 11 grudnia 2017 r. R. K. z/s w Poznaniu, rozliczonej w części na SP nr [...] w kwocie 88,62 zł na kwotę (według dekretacji przewóz osób - Wrocław) z terminem płatności 12 grudnia 2017 r. (k. 2355-2358). Wydatek ten rozliczono w poz. 20 Rocznego rozliczenia dotacji z dniem 7 lutego 2018 r. (k. 1920) i nie kwalifikuje się do rozliczenia dotacją, gdyż dotyczy poprzedniego roku budżetowego 2017, ujęty zaś niezasadnie w roku 2018, a więc po upływie terminu do zapłaty faktury. W ww. kwocie mieści się również wydatek w kwocie 30,00 zł, dokonany na podstawie faktury nr [...]z dnia 3 lipca 2018 r. ujęty pod poz. 102 z dnia 20 sierpnia 2018 r.. Rocznego rozliczenia dotacji. Wydatek nie kwalifikuje się do sfinansowania dotacją, gdyż dotyczy okresu wakacyjnego (lipca), w którym nie odbywały się zajęcia szkolne,

11. w wysokości 3.161,96 zł - pozostałe wydatki bezpośrednie wydatkowane z dotacji na zakup artykułów spożywczych, usług gastronomicznych, hotelowych, transportowych.

Wydatki z tytułu zakupu artykułów spożywczych nie były wydatkami bieżącymi związanymi z procesem kształcenia i tokiem edukacji. Oceniono również ww. wydatki w aspekcie ich niezbędności dla realizacji zadań SP nr [...] w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Po przeprowadzonej analizie stwierdzić należy, że wskazane wyżej wydatki, były zbędne dla realizacji celów oświatowych zgodnie z art. 35 ust. 1 u.f.z.o., tym samym nie powinny być finansowane z dotacji oświatowej. Nadto warto wspomnieć, że przepisy prawa nie dopuszczają co do zasady podawania dzieciom w szkołach słodyczy, napojów, ciast (vide: rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (Dz. U. poz. 1154).

Kolegium podzieliło stanowisko organu, iż wydatki na pobyt w hotelu i wydatki na obsługę konferencji nie zostały spożytkowany na zadania stricte związane z kształceniem, wychowaniem i opieką na rzecz uczniów SP nr [...], a więc zasadne jest żądanie jego zwrotu.

Powyższe wydatki nie służą bezpośrednio wymienionym w ustawie celom, a ostatecznym beneficjentem dotacji ma być uczeń, wobec którego szkoła realizuje funkcję kształcenia.

Wydatki dotyczące wspólnej obsługi administracyjnej Fundacji, rozliczone za pośrednictwem dokumentów PKE, opisują punkty od 12 do 16 zaskarżonej decyzji,

12. w wysokości 622,18 zł - wydatkowanych z dotacji na zakup artykułów spożywczych.

Zdaniem Kolegium, dotacja poniesiona na artykuły spożywcze i usługi gastronomiczne nie mieści się we wskazanych wyżej celach oświatowych,

13. w wysokości 1.730,25 zł - wydatkowanych z dotacji na koszty podróży służbowych i usług transportowych pracowników Fundacji.

W kwocie tej mieściły się między innymi wydatki na hotele i taksówki we Włoszech.

Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że dotacja oświatowa może być wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących SP nr [...], związanych z kształceniem, wychowaniem i opieką, o jakich mowa w art. 35 ust. 1 u.f.z.o., w zw. z art. 10 ust. 1 Prawa oświatowego. W związku z powyższym, niedopuszczalne jest wykorzystywanie dotacji na cele nie zmierzające bezpośrednio do realizacji zadań szkół w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, a wynikające jedynie z samego faktu funkcjonowania szkół. Kolegium podziela opinię, że wydatki opisane w zaskarżonej decyzji nie mogły być finansowane z otrzymanej dotacji. Dotacja ma służyć, subwencjonowaniu szkoły, realizującej cel wskazany w art. 35 u.f.z.o., nie zaś podmiotu prowadzącego szkołę. Podmiot prowadzący szkołę, podejmujący działalność oświatową z własnej inicjatywy, musi liczyć się z kosztami prowadzonej działalności jak każdy inny przedsiębiorca - nie może przerzucać ich na koszt organu dotującego.

Reasumując, wydatki powyższe nie dotyczyły kształcenia, wychowania i opieki uczniów SP [...] w Gdańsku. Dotacja oświatowa dla placówek musi być przeznaczona na konkretne cele związane z procesem kształcenia, wychowania i opieki uczniów. Zadanie organu prowadzącego, związane ze wspólną obsługą administracyjną, co do zasady może być rozliczone z dotacji jak stanowi art. 10 ust. 1 Prawa oświatowego, aczkolwiek zakres tego zadania nie może być nieograniczony.

Podobne stanowisko zajął WSA w Poznaniu (wyrok z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Po 565/18) konstatując, że nie jest zasadne finansowanie z dotacji oświatowej wydatków, które w sposób bezpośredni nie służą działalności oświatowej rozumianej jako proces kształcenia, opieki i wychowania w rozumieniu art. 80 ust. 3d u.s.o. (analogicznie art. 35 ust. 1 u.f.z.o.),

14. w wysokości 2.211,91 zł - wydatkowanych z dotacji na świadczenia na rzecz pracowników Fundacji oraz ogłoszeń prasowych.

Wydatki na zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej, obsługi finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2017 r. poz. 1189) i obsługi organizacyjnej szkoły lub placówki) są skoncentrowane na pracy placówki i zapewnieniu jej wszelkich niezbędnych warunków organizacyjnych, osobowych i rzeczowych, koniecznych do działalności. Jednakże dotacja oświatowa może zostać wykorzystana na te wydatki bieżące danej szkoły lub placówki, które realizować będą zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje przeznaczane na realizację zadań szkoły (przedszkola) ograniczone są do zakresu ich celowości oraz do bieżących wydatków szkoły (przedszkola). Są one zatem przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki przy czym mogą być wyłącznie wydatkowane na pokrycie bieżących wydatków szkoły (przedszkola). Rola dotacji oświatowej nie polega na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę (przedszkole) bądź jednostkę prowadzącą szkoły (przedszkola), czy też pokrywaniu wszelkich jej wydatków (por. m.in. wyrok NSA z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1769/14, z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II GSK 229/13, z dnia 19 marca 2014 r. II GSK 1858/12, z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1002/13).

Zdaniem Kolegium, są to w istocie stanowią koszty organu prowadzącego szkołę, nie kwalifikujące się do rozliczenia z dotacji oświatowej. Prezydent wskazuje, że przedmiotowe wydatki nie zostały spożytkowane na realizację zadań z zakresu kształcenia, wychowania i opieki SP nr [...], tym samym zostały wydatkowane niezgodnie z przeznaczeniem, określonym w art. 35 ust. 1 o.f.z.o, w zw. z art. 10 ust. 1 Prawa oświatowego. Bowiem nadal obowiązuje w tym zakresie zasada, iż w ramach dotacji dofinansowanie może obejmować jedynie zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej realizowane wobec uczniów. Wydatki te mogą muszą być ściśle związane z celami z zadaniami dydaktycznymi, opiekuńczymi i wychowawczymi Szkoły,

15. w wysokości 2 687,74 zł - wydatkowanych z dotacji na zakup usług doradczych, w tym prawniczych, konsultacyjnych, kadrowych i księgowych dla Fundacji oraz prenumeraty fachowych czasopism i poradników dla Fundacji.

Są to wydatki związane z ogólnymi kosztami prowadzonej przez siebie działalności oświatowej, niemającego żadnego związku z działalnością edukacyjną SP nr [...],

16. w wysokości 2.283,46 zł - wydatkowanych z dotacji na zakup pozostałych zakupów towarów i usług.

Wydatki w zakresie zapewnienia obsługi administracyjnej, w tym prawnej i finansowej nie mają uzasadnienia prawnego aby zostały rozliczone z dotacji oświatowej.

Podsumowując, organ podkreślił, że nie każda płaszczyzna działalności Fundacji może zostać dofinansowana ze środków finansowych pochodzących z dotacji. Nie można bowiem z dotacji ponosić wydatków pośrednio związanych z działalnością dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, ani tym bardziej twierdzić, że wystarczy dotację przeznaczyć na bieżącą działalność Szkoły bez wskazania konkretnego celu. Jeszcze raz należy podkreślić, iż rolą dotacji nie jest finansowanie wszelkiej działalności podmiotu prowadzącego placówki oświatowe, czy tez pokrywaniu wszelkich jej wydatków. Zdaniem organów, wszystkie wymienione wyżej wydatki (opisane jako pkt 1-16), nie były bezpośrednio związane z realizacją zadań SP nr [...] w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, przewidzianych przez art. 35 ust. 1 u.f.z.o. i dlatego też nie mogły być pokryte z dotacji.

Nadto, w ocenie organów, wynagrodzenia pracowników Fundacji, wynagrodzenia za audyt SP nr [...], premie, ekwiwalenty za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe, ryczałty za dojazdy przyznane pracownikom szkoły i pracownikom Fundacji nie stanowią wydatków bieżących, związanych bezpośrednio z kształceniem, wychowaniem i opieką, w tym kształceniem specjalnym i profilaktyką społeczną uczniów SP nr [...].

Kolejno, wydatki poniesione przez Fundację na zadania organu prowadzącego w zakresie wspólnej obsługi administracyjnej, księgowej i organizacyjnej (finansowane wskaźnikiem 3,29% na rzecz SP nr [...]) muszą mieć swoje odniesienie do zadań przypisanych szkole w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Dotacja nie służy bowiem finansowaniu zadań organu prowadzącego jako takich, ma ona charakter oświatowy, przysługuje "dla ucznia" i ma służyć lepszemu dostępowi do kształcenia, wychowywania, opieki. Należy pamiętać, że organizacja wspólnej obsługi administracyjno-finansowej szkół, mającej za zadanie obniżenie kosztów działalności, nadal pozostaje w ścisłym związku z art. 35 u.f.z.o., który dopuszcza dofinansowanie z dotacji realizacji zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki wobec uczniów danej placówki. Wydatki organu prowadzącego na zapewnienie obsługi administracyjnej, księgowej i organizacyjnej nie mogą być rozumiane jako wszelkie wydatki poniesione na ten cel. Co w konsekwencji oznacza również na brak dowolności i nieograniczonego zakresu zadań w wydatkowaniu środków z tego obszaru zadań. Wskazać należy, że organy nie kwestionują możliwości rozliczania wydatków na wspólną obsługę administracyjną szkól i placówek, ani zastosowanego w tym przypadku wskaźnika w odniesieniu do SP nr [...], ale kategorycznie kwestionuje celowość i zbędność niektórych wydatków, nie mających związku z celami edukacyjnymi, wykraczających poza owe wydatki. Przypomnieć należy, że uznano za zasadne rozliczenie z dotacji części wydatków związanych z prowadzeniem działalności przez Fundacje, jako wydatki tzw. "wspólne", związane z edukacją uczniów, w tym: usługi administracyjne (wynagrodzenia pracowników administracji, składki PFRON, składki ZUS), usługi informatyczne serwisowe, usługi outsourcingu ., zakup usług serwisowych do kserokopiarek ([...]), usługi teleinformatyczne ([...]), w tym abonamenty za Internet, telefony komórkowe i stacjonarne, opłaty za prąd i gaz siedziby Fundacji, zakup materiałów biurowych (papier do ksero, teczki osobowe, zeszyty, segregatory, długopisy, pieczątki i inne akcesoria biurowe); opłaty bankowe i pocztowe, zakup kopert i znaczków, przesyłki konduktorskie, wydruki materiałów dydaktycznych, itp..

Przykładem nieprawidłowego rozdysponowania dotacji (w ramach wspólnych kosztów administracyjnych) na rzecz SP nr [...] jest rozliczenie wydatków dot. innych placówek w innych miejscowościach (Poznań, Wrocław), jak np. nadzór pedagogiczny innych placówek lub sprzątanie biura Wrocławskiego Oddziału Fundacji. Całkowicie nieuprawnione i niewiarygodne jest stanowisko Fundacji, przedstawione w zastrzeżeniach do sprawozdania IAS, iż Fundacja działa na terenie całego kraju, a więc jeżeli w swoich biurach świadczy obsługę administracyjną, finansową i organizacyjną prowadzonych szkół, to w odpowiedni i proporcjonalny sposób koszty takiej działalności może wydatkować z dotacji poszczególnych biur, albowiem nie wynika z niczego, że w pomieszczeniach zlokalizowanych we Wrocławiu nie można wykonywać obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej placówki zlokalizowanej w Gdańsku, bez właściwego udokumentowania ww. wydatków. Przeczy temu chociażby zeznanie p. Sz. B., w którym w sposób oczywisty wskazuje, że wspólna obsługa administracyjna/kadrowa/księgowa SP nr [...] mieściła się w Poznaniu, przy ul. [...]. Z akt sprawy wynika również, że we Wrocławiu mieściła się siedziba Wrocławskiego Oddziału Fundacji, której utrzymanie nie wchodzi w zakres wspólnej obsługi administracyjnej SP nr [...], tym bardziej finansowanie tej obsługi z dotacji oświatowej przyznanej przez Gminę Miasta Gdańska.

Dodatkowo, strona nie wykazała zasadności, celowości oraz zgodności z prawem wydatków rozliczonych z dotacji, na podstawie zawartej z I. Sp. z o.o. w Poznaniu, umowy świadczenia usług serwisu technicznego z dnia 29 grudnia 2017 r., co spowodowało konieczność poszukiwania dodatkowych dowodów na faktycznie poniesione wydatki w Spółce, której zlecono zadanie. Bowiem jak już wcześniej wykazano, powyższa okoliczność wskazuje na całkowity brak transparentności i jasności wydatków na rzecz SP nr [...], ponieważ dowody źródłowe są wystawiane na obcy podmiot, nie związany bezpośrednio ze Szkołą SP nr [...]. Tymczasem prowadzenie rachunkowości w sposób uniemożliwiający ustalenie rzeczywiście poniesionych wydatków na bieżące utrzymanie budynku, przepisywanie umów dostawców mediów na Spółkę I.w Poznaniu, podczas gdy rzeczywistym odbiorcą usług jest SP nr [...], twierdzenie, że umowa obejmuje transport dzieci do szkoły, kiedy w umowie takiego zapisu nie ma, itp., uniemożliwia prawidłowość rozliczenia dotacji. Albowiem dla przypomnienia wszelkie wydatki, które mają być sfinansowane z dotacji powinny być przez ten podmiot tak określone i udokumentowane, by organy dotacyjne mogły dokonać kontroli prawidłowości wydatkowania przyznanej na ten cel dotacji, w ramach kompetencji kontrolnych. Dane niezbędne do oceny prawidłowości wykorzystania dotacji powinny wynikać z dokumentacji: organizacyjnej, finansowej i przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, co wynika z art. 36 ust. 2 u.f.z.o. (w brzmieniu obowiązującym w 2018 r.).

Podsumowując, stwierdzono, że warunki przyznania dotacji powinny bowiem zostać odczytane w kontekście zasad, na których oparty jest system funkcjonowania edukacji. Przerzucenie odpowiedzialności na podmiot kontrolujący lub organ prowadzący postępowanie, że nie zbadano cen rynkowych umowy, zgodnego zamiaru stron, ofert innych kontrahentów i przewoźników oraz innych wykazanych okoliczności, jest zbyt daleko idące i bezpodstawne. Albowiem, zgodnie z art. 7 k.p.a. podejmując rozstrzygnięcie w kontrolowanej sprawie organ zobligowany był z urzędu lub na wniosek strony, podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co też zostało uczynione. Dopuszczono dowód z zeznań strony i świadków na wniosek strony. Nadto, organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz ocenił na podstawie całokształtu tego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), co znajduje wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedmiotowej decyzji.

Jednocześnie, skoro podmiot prowadzący szkołę sięga po środki publiczne, w postaci dotacji, musi respektować prawnie określone warunki dotowanej działalności, a w szczególności wyrażoną w art. 44 ust. 3 u.f.p. zasadę dokonywania wydatków w sposób celowy i oszczędny. Jest to zasada, która determinuje również sposób korzystania z dotacji oświatowej, jako środków publicznych.

Nadto, wszystkie zakwestionowane wydatki, oceniono również pod kątem tego, czy ww. wydatki były niezbędne do funkcjonowania SP nr [...]. W opinii organów, należy przyjąć, że bez ponoszenia zakwestionowanych wydatków, SP nr [...] była w stanie realizować ustawowy obowiązek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Z tego też względu, sporne wydatki ponosić powinien organ prowadzący, a nie organ dotujący.

Zatem brak jest podstaw do pokrywania z dotacji wydatków na cele inne, niż edukacja uczniów, a związanych z prowadzoną działalnością Fundacji na innych płaszczyznach oraz ogólną działalnością organizacyjną, jak również na rzecz innych placówek oświatowych.

W opinii organów, nie jest zasadne i wiarygodne stanowisko Fundacji, określone w zastrzeżeniach do protokołu kontroli własnej oraz w zastrzeżeniach do sprawozdania z audytu Izby Administracji Skarbowej, że wszystkie zakwestionowane wydatki zostały wykorzystane na cele edukacyjne prawidłowo, czego zaprzeczeniem jest zebrany materiał dowodowy w sprawie. Subiektywne przeświadczenie Fundacji w tej materii, oparte de facto na jej oświadczeniach (brak właściwej dokumentacji lub brak kwalifikacji wydatku w rozumieniu przepisów u.f.z.o. i ustawy Prawo oświatowe oraz u.f.p.), nie może stanowić o dowodach w sprawie.

W ocenie Kolegium, za prawidłowo i zasadnie nadano zaskarżonej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W stanie faktycznym niniejszej sprawy zaszły okoliczności uzasadniające nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności z uwagi na sensu largo ważny interes społeczny - wyraźnie wskazany jako jedna z samoistnych przesłanek art. 108 § 1 K.p.a.. Przez interes społeczny należy rozumieć dyrektywę postępowania, która każe mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. W tym kontekście właściwe gospodarowanie pieniężnymi środkami publicznymi jest niewątpliwie istotne z punktu widzenia interesu społecznego, a ponadto dochodzone należności wydatkowane zostały niezgodnie z prawem i wbrew interesowi społecznemu. Także zbliżający się upływ terminu przedawnienia z dniem 31 grudnia 2023 r. uzasadnia nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Byłoby bowiem działaniem sprzecznym z tym interesem, gdyby organ pierwszej instancji, mając świadomość bezpowrotnej możliwości utraty możliwości dochodzenia zwrotu świadczenia z uwagi na przedawnienie zobowiązania, nie podjął wszelkich dopuszczalnych i zgodnych z prawem działań ukierunkowanych na niedopuszczenie do przedawnienia. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności niewątpliwie mieści się w zakresie takiego działania i przez to znajduje oparcie w interesie społecznym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 75/22).

W ocenie Kolegium, zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 9, art. 10, art. 77, art. 80, art. 107 k.p.a. cyt.: "poprzez rozpatrzenie przez organ w sposób niepełny i wybiórczy zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego konsekwencją było błędne przyjęcie przez organ, że kwestionowane wydatki nie stanowią wydatków bieżących szkoły, w rozumieniu ustawy o systemie oświaty i przedmiotowa część dotacji wydatkowana niezgodnie z przeznaczeniem", nie znajdują uzasadnienia w przedmiotowej sprawie.

Po pierwsze wskazać należy, że wskazana przez pełnomocnika ustawa o systemie oświaty nie stanowiła podstawy prawnej zakwestionowania wydatków, a tym samym nie była podstawą prawną w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, o czym powinien wiedzieć profesjonalny pełnomocnik strony postępowania.

Dalej, wskazany wyżej art. 7 k.p.a. nakazuje organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (zasada prawdy obiektywnej). Zasada ta jest realizowana przede wszystkim przez przepisy normujące postępowanie dowodowe, zwłaszcza przez art. 77 k.p.a. nakazujący organom administracji zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz art. 80 k.p.a., nakazujący ocenę faktu udowodnienia poszczególnych okoliczności na podstawie całego materiału dowodowego. Z zasadą tą pozostaje w związku zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) oraz zasada informowania stron (art. 9 k.p.a.).

Należy zauważyć, że organy administracyjne mają obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, gdyż prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem poprawnego zastosowania normy prawa materialnego. Kierując się zaś normą prawa materialnego, organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają udowodnienia i jakie dowody dla wykazania tych faktów są potrzebne. Ocena zgromadzonych dowodów musi odpowiadać zasadzie swobodnej oceny uregulowanej w art. 80 k.p.a., czyli oceny, która powinna być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł oceny: organ powinien opierać się na zebranym materiale, ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału z uwzględnieniem tego, że organ musi dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów, a rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, powinno być zgodne z zasadami logiki.

Wbrew zarzutom pełnomocnika strony, organ pierwszej instancji przeprowadził bardzo wnikliwe i wyczerpujące postępowanie dowodowe, wyjaśnił stan faktyczny i prawny sprawy, uwzględniając jednocześnie wszystkie zgłoszone przez pełnomocnika strony wnioski dowodowe.

Jak wynika bowiem z akt sprawy, organ pierwszej instancji w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2022 r. włączył w skład materiału dowodowego akta kontroli skarbowej i kontroli własnej. Następnie pismem z dnia 23 sierpnia 2022 r. wezwano stronę do złożenia pisemnych wyjaśnień, dotyczących zasadności i celowości poniesionych wydatków z dotacji oraz przedstawienia dokumentów niezbędnych do wyjaśnienia sprawy w zakresie wykorzystania środków z dotacji w 2018 roku. Strona w odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z dnia 15 września 2022 r. nie ustosunkowała się do zakwestionowanych wydatków, natomiast złożyła wnioski dowodowe o przesłuchanie świadków i strony na okoliczność wykazania prawidłowości poniesionych wydatków, w osobach:

1) M. K. - Prezesa I.Sp. z o.o. w Poznaniu (tj. Spółki, z którą strona zawarła umowę serwisu technicznego utrzymania budynku Szkoły Podstawowej nr [...] w Gdańsku za wynagrodzeniem ryczałtowym);

2) A.T. - członka zarządu Fundacji O. i dyrektora Działu Księgowo-Finansowego Fundacji;

3) M. K. - głównej księgowej Fundacji O.;

4) S. B. - członka zarządu Fundacji O. i ówczesnego wicedyrektora SP nr [...] w Gdańsku.

Pełnomocnik, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie dostrzegł, że postanowieniem z dnia 27 września 2022 r. organ pierwszej instancji dopuścił dowód z zeznań świadków oraz strony, w ramach którego przesłuchał S. B. oraz w ramach pomocy prawnej Urzędu Miasta Poznania, pozostałe osoby.

Nadto, jak wynika z akt sprawy, organ pierwszej instancji starał się pozyskać od strony dodatkowe dokumenty, potwierdzające realizację umowy serwisu technicznego budynku SP nr [...] w Gdańsku, natomiast strona nie przedłożyła dokumentów, wskazując że to organ powinien pozyskać dowody do Zleceniodawcy: I. Sp. z o.o. w Poznaniu. Ostatecznie Strona przesłała te same dokumenty, które przedłożyła pracownikom Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (str. 12 zaskarżonej decyzji).

Nadto, Prezydent Miasta Gdańska, stosownie do treści art. 10 k.p.a. zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania administracyjnego oraz o prawie strony do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w terminie 7 dni od dnia doręczenia. Odnosząc się do powyższego, upoważniony pracownik Fundacji w dniu 11 sierpnia 2023 r. zapoznał się z aktami sprawy, natomiast w pozostałym zakresie nie skorzystano z przysługujących stronie uprawnień.

Niezasadne okazały się zatem podnoszone w odwołaniu zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, ujętych w art. 7, art. 9, art. 10, art. 77, art. 80 oraz art. 107 k.p.a., gdyż przeprowadzone przez organy postępowanie czyniło zadość opisanym w tych przepisach zasadom, zapewniając stronie czynny udział w toku postępowania, które doprowadziło do prawidłowego odtworzenia zaistniałego w sprawie stanu faktycznego na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego oraz jego wszechstronnej oceny w ramach przyznanej organom swobody, co urzeczywistniło dyrektywę pogłębiania zaufania do organów państwowych.

Zauważono, że organy administracyjne mają wprawdzie obowiązek gromadzenia i uzupełniania materiału dowodowego, ale jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten nie jest więc nieograniczony i bezwzględny. Natomiast dokonanie przez organ w sprawie odmiennej od oczekiwań strony oceny niektórych z dowodów, czy też zgromadzenie dowodów w zakresie niesatysfakcjonującym strony nie oznacza, że doszło do naruszenia przepisów postępowania. Organ może odstąpić od dalszego procedowania, o ile zgromadzony w sprawie materiał jest kompletny w tym znaczeniu, że pozwala na podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia.

Dodać należy, że z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie wynika nałożony na organy obowiązek poszukiwania dowodów na korzyść strony postępowania, ale obowiązek ich gromadzenia w celu dokładnego wyjaśnienia staniu faktycznego sprawy. Nie jest zatem tak, że celem działania organu ma być tylko wykazanie tych twierdzeń, które są zgodne z oczekiwaniami strony postępowania. Organ ma obowiązek gromadzić wszelkie dowody, które są niezbędne do wyjaśnienia sprawy i końcowego jej załatwienia, niezależnie od tego, czy z dowodów organ wywodzić będzie dla strony negatywne czy pozytywne konsekwencje. W kontekście przytoczonych uwag SKO nie znajduje uchybienia w zakresie gromadzenia przez organy materiału dowodowego, a zebrane dowody uznaje za wystarczające do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydania końcowego rozstrzygnięcia.

Przyjętego w art. 9 k.p.a. obowiązku informowania nie należy rozumieć jako absolutnego obowiązku informacyjnej aktywności organów administracji we wszelkich kontaktach z obywatelem. Zasady ogólne k.p.a. mają bowiem chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności. W orzecznictwie NSA ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym artykuł 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych czy tez doradztwa (vide: II GSK 2737/154).

Zarzut w zakresie naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków i wyjaśnień strony jest całkowicie bezzasadny.

Po pierwsze wskazać należy, że strona w trakcie postępowania została wezwana pismem z dnia do złożenia pisemnych wyjaśnień, dotyczących zasadności i celowości poniesionych wydatków z dotacji otrzymanej w 2018 roku na prowadzenie SP nr [...] w Gdańsku oraz przedstawienia dokumentów niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, zakwestionowanych przez pracowników Biura Audytu i Kontroli Urzędu Miejskiego w Gdańsku. Odpowiadając na powyższe, strona w piśmie z dnia 15 września 2022 r. nie ustosunkowała się pisemnie do powyższego wezwania oraz nie przedłożyła żadnych dokumentów w sprawie, złożyła natomiast jak już wcześniej wspomniano wnioski dowodowe w zakresie przesłuchania świadków i strony na okoliczność wykazania prawidłowości poniesionych z dotacji wydatków za rok 2018.

Poza sporem jest fakt, że strona w trakcie postępowania administracyjnego nie składała wniosku dowodowego o przesłuchanie wskazanych w odwołaniu osób, zatem wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony, zarzut nieprzeprowadzenia dowodu w tym zakresie przez organ pierwszej instancji, nie jest zgodny z prawdą. Nadto, nie można podzielić stanowiska pełnomocnika strony w zakresie, że przeprowadzenie zawnioskowanych dowodów ma istotne znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1 k.p.a.), które organ winien przeprowadzić w celu wyjaśnienia, uzupełnienia i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Strona nie wskazała okoliczności świadczących o kluczowym i przełomowym znaczeniu w zakresie przesłuchania zgłoszonych osób. Organ pierwszej instancji zebrał i rozpatrzył pełny materiał dowodowy (akta kontroli własnej i akta sprawozdania z audytu Izby Administracji Skarbowej) oraz prawidłowo ustalił stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, uwzględniając zgłoszone przez stronę w trakcie postępowania administracyjnego, wnioski dowodowe. Składanie nowych wniosków dowodowych (na etapie postępowania odwoławczego) w zakresie przesłuchania nowych świadków i strony, nie znajduje żadnego uzasadnienia. Bowiem stan faktyczny został ustalony prawidłowo, na podstawie zgromadzonego obszernego materiału dowodowego, który był wystarczający do wydania decyzji określającej kwotę zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.

Stwierdzono, że wskazana przez pełnomocnika strony świadek M. R., objęła stanowisko dyrektora SP nr [...] w Gdańsku dopiero od 1 września 2018 r. Niemniej, podawany przez stronę fakt złożenia i podpisania dokumentu "Roczne rozliczenie z otrzymanych dotacji w roku 2018" przez ww. nie świadczy o tym, że R. posiada wiedzę w zakresie umowy świadczenia serwisu technicznego SP nr [...] w Gdańsku. Bowiem koordynatorem tego zadania był S. B., zgodnie z treścią zawartej w dniu 29 grudnia 2017 r. umowy, który posiadał niezbędną wiedzę w tym zakresie z racji koordynowania czynności w tym zakresie oraz, co najważniejsze składał na wniosek strony, szczegółowe wyjaśnienia w charakterze strony. Nadto, jak wynika z przesłuchania Pana B. w dniu 24 stycznia 2023 r., zawarcie umowy serwisu technicznego SP nr [...] w Gdańsku, bezspornie miało na celu, zdjęcie z obowiązków dyrektora Szkoły zadań związanych z obsługą techniczną budynku (dyrektor Szkoły miał zajmować się dziećmi i edukacją). Nadto także, wątpliwa jest wiedza na okoliczność wydatków związanych z kosztami wspólnej administracji i innych kwestionowanych przez Fundację zarówno przez Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, jak i w trakcie kontroli przed Prezydentem Miasta Gdańska. Bezsprzecznie wyjaśnić należy, że uprawnioną osobą do składania wszelkich wyjaśnień w powyższym zakresie była A. T. - Członek Zarządu Fundacji na podstawie oświadczenia Prezesa Fundacji M. K. z dnia 4 lutego 2020 r. (str. 5 sprawozdania z audytu Izby Administracji Skarbowej). Tym bardziej, że A. T., jako członek Zarządu Fundacji również została wskazana przez M. K. - Prezesa Fundacji, do reprezentowania O. w Poznaniu podczas kontroli prowadzonej przez Biuro Audytu i Kontroli UMG (upoważnienie z dnia 6 września 2021 r. stanowi załącznik nr 1 do protokołu kontroli). A. T., będąca także dyrektorem Działu Księgowo-Finansowego w Fundacji, podpisywała również pisma kierowane do organu w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego. Zatem stwierdzić należy z całą stanowczością, że w/w posiadała niezbędną wiedzę w zakresie wykorzystania dotacji przez Fundację za 2018 rok oraz została przesłuchana w charakterze świadka, zgodnie z wnioskiem strony w dniu 20 lutego 2023 r. również na te same okoliczności, które zostały zgłoszone w odwołaniu od decyzji. Zebrany w ten sposób materiał dowodowy jest nader wyczerpujący, bez konieczności dublowania przesłuchań w tym samym zakresie, tj. M. R. i M. K. - Prezesa Fundacji.

Wskazano, że przesłuchanie wskazanych w decyzji osób, nie wniosło co do zasady nowych okoliczności w postępowaniu, niż zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy (akta obu kontroli i prowadzonego postępowania), tj. uzyskane wyjaśnienia pokrywały się z dokumentami w sprawie. Dodatkowo natomiast uzyskano nowe informacje (poza zebranym w sprawie materiałem dowodowym) dot. umowy o świadczenie serwisu technicznego na rzecz SP nr [...], wskazujące, że Zleceniobiorca (I. Sp. z o.o. z/s w Poznaniu) w wyniku realizacji umowy serwisu technicznego SP nr [...] osiągała miesięczny zysk w wysokości 8-10.000 zł (Zleceniobiorcę). Biorąc pod uwagę brak podstawy prawnej do finansowania dotacją oświatową zysku podmiotu prywatnego, organ pierwszej instancji wyraził swoje negatywne stanowisko w decyzji merytorycznej o zwrocie dotacji. W trakcie przesłuchania uzyskano również informację, że comiesięczne premie wypłacane pracownikom SP nr [...] w Gdańsku oraz pracownikom administracji centralnej w Poznaniu, były przyznawane w związku z przystąpieniem ww. do programu prywatnego grupowego ubezpieczenia zdrowotnego dla pracowników Fundacji i opłacających składkę w ramach co najmniej pakietu indywidualnego. Pozyskana informacja jednoznacznie wyjaśniła, że ww. premie nie mogły zostać sfinansowane dotacją z uwagi brak związku z zadaniami w zakresie kształcenia, opieki i wychowania na rzecz SP nr [...] w Gdańsku. Szczegółowe wyjaśnienie wątku nieuznania premii i innych wydatków znajduje się w uzasadnieniu wydanej przez organ perwszej instancji decyzji (brak dokumentacji premiowej i związku z zadaniami Szkoły, brak regulacji prawnych w zakresie premiowania, itp.).

Przypomniano, że w trakcie postępowania przesłuchano na wniosek strony, M. K. - Prezesa I.w Poznaniu na podstawie protokołu z dnia 20 lutego 2023 r., zatem zgłoszenie nowego dowodu z zeznań świadka P. W. - również Prezesa Spółki I.w Poznaniu, jest zbędne (będącego Prezesem Spółki ). W tym miejscu wskazać należy, że orzecznictwo sądowo-administracyjne jednoznacznie wskazuje, iż dane dotyczące wykorzystania dotacji powinny wynikać z dokumentacji organizacyjnej, dokumentacji przebiegu nauczania i dokumentacji finansowej szkoły, a organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczność prawidłowości działań podmiotu prowadzącego szkołę i czy byłyby to czynności związane z realizacją zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Odpowiedzialnym bowiem za działalność szkoły - jest podmiot ją prowadzący, który to z mocy art. 10 ust. 1 Prawa oświatowego, m.in. zapewnia obsługę finansową i organizacyjną szkoły. Stąd w realiach badanej sprawy to organ prowadzący szkołę, a nie organ administracji - odpowiada za zobowiązania zaciągnięte w związku z jej prowadzeniem. Bezspornie takim obowiązkiem jest prowadzenie właściwej dokumentacji szkolnej, w tym dokumentacji związanej z wykorzystaniem otrzymanych środków publicznych. Tym samym również to nie na organie kontrolującym/prowadzącym postępowanie w zakresie wykorzystania dotacji, a na organie prowadzącym szkoły - spoczywa obowiązek rzetelnego rozliczenia kwot pochodzących z przyznanej ze środków publicznych dotacji, a więc przedstawienia stosownych dokumentów potwierdzających celowe i bezpośrednie wydatkowanie środków publicznych, zgodnie z treścią art. 35 ust. 1 u.f.z.o..

Całkowicie niezrozumiałe i bezpodstawne jest, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego twierdzenie strony co do "naruszenia art. 136 § 1 k.p.a. (pkt 10 odwołania od decyzji) poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i błędną jego ocenę, a także nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin siedziby Fundacji i wynajmowanych pomieszczeń, nie przesłuchania pracowników, których wydatki zostały poniesione z dotacji, a które zostały zakwestionowane przez organ, nie przesłuchania przedstawicieli I. na okoliczność kwestionowanych wydatków, ustaleń i uzgodnień stron poszczególnych umów oraz ewentualnych przyczyn zmian ich warunków, brak porównania z cenami rynkowymi i wskazania na ewentualne rażące odstępstwa, nie przesłuchanie w szczególności w szczególności strony, tj. Prezesa Fundacji Pana M. K., a także osoby (...). Jednocześnie Fundacja wnosi o przeprowadzenie tych uzupełniających dowodów, ponieważ jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych okoliczności i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie".

Wskazano, że zgłoszenie powyższych dowodów, dopiero na etapie postępowania odwoławczego, nie znajduje żadnego racjonalnego uzasadnienia. Strona w trakcie postępowania administracyjnego miała możliwość i składała, jak już wcześniej zasygnalizowano, wnioski dowodowe, które przez organ pierwszej instancji zostały uwzględnione. Podstawą zakwestionowanych w decyzji administracyjnej wydatków było w szczególności brak ich udokumentowania (np. premie) lub brak powiązania rozliczonych z dotacji wydatków, z celami edukacyjnymi Szkoły Podstawowej nr [...] w Gdańsku - np. wynagrodzenia wyszczególnionych w decyzji pracowników, których obowiązki nie wpisywały się w zadania na rzecz Szkoły, wspólna obsługa administracyjna szkół - dla przykładu: artykuły spożywcze, tort, rogale Marcińskie, ekwiwalenty za urlopy wypoczynkowe, wyjazdy krajowe i zagraniczne jako organizacji pozarządowej -pracowników Fundacji oraz inne). Natomiast wydatki związane z umową dot. obsługi technicznej SP nr [...] zostały zakwestionowane z uwagi na brak możliwości ich bezpośredniego powiązania i rozliczenia z wydatkami na rzecz SP nr [...] (szerokie spektrum różnego rodzaju zadań: prace remontowo-budowlane, dowozy dzieci, naprawy i konserwacje, dostawa mediów, nadzór nad pracami zleconymi), dokumentacja źródłowa znajdowała się w podmiocie zewnętrznym zamiast w Szkole lub organie prowadzącym szkołę, refakturowanie wydatków, wynagrodzenie ustalone ryczałtowo, zysk podmiotu zewnętrznego: I.Sp. z o.o. w Poznaniu osiągany w związku z realizacją umowy). W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji nie miał obowiązku badania cen rynkowych związanych z ww. umową, skoro nie uwzględnił wydatku wynikającego z tej umowy. Prawidłowo organ pierwszej instancji uwzględnił natomiast, rzeczywiste/faktyczne i udokumentowane wydatki Fundacji, które zostały przedstawione przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu.

Reasumując, w powyższych okolicznościach faktycznych, organ pierwszej instancji negatywnie ocenił wydatek związany z umową świadczenia serwisu technicznego z dnia 29 grudnia 2017 r., zawartą miedzy Fundacją a I. Sp. z o.o. w Poznaniu, który nie znajduje uzasadnienia z punktu widzenia art. 35 u.f.z.o., bowiem z góry ustalone wynagrodzenie ryczałtowe w żaden sposób nie odzwierciedla faktycznie poniesionych i rzeczywistych kwot wydatków, czyniąc tym poniekąd "sztucznie" wygenerowany wydatek, który z tych względów nie może zostać zakwalifikowany, jako wydatek bieżący, oraz de facto naruszający zasady gospodarności i celowości, o których mowa w art. 44 ust. 3 u.f.p.. Podkreślić również należy, że również w rocznym rozliczeniu dotacji powinny zostać wykazane rzeczywiście poniesione wydatki i niewłaściwe jest wykazanie w rocznym rozliczeniu dotacji za 2018 rok jako wydatku ryczałtowego, usługi utrzymania budynku. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 13 września 2018 r. I GSK 2219/18, (...) wszelkie braki staranności obciążają w konsekwencji podmiot korzystający z dotacji. Przy korzystaniu ze środków publicznych wykładnia rozszerzająca w sposób dowolny czy nawet słusznościowy zakres praw beneficjentów tych środków, byłaby w ocenie Sądu niedopuszczalna i sprzeczna z zasadami korzystania z dotacji. W ocenie NSA każdy podmiot gospodarczy ma obowiązek precyzyjnego dokumentowania ponoszonych wydatków, dotyczy to w sposób szczególny podmiotu uzyskującego dotacje, czyli należności o charakterze publicznoprawnym, które zobowiązany jest precyzyjnie dokumentować ze względu na obowiązek ich wydatkowego rozliczenia.

Podobnie WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 10 września 2019 r. I SA/GI 227/19: wskazał, że "(...) dla udzielającego dotacji, jej wykorzystanie zgodnie z przeznaczeniem następuje wówczas kiedy może ten fakt stwierdzić na podstawie stosownych dokumentów. Sąd zgadza się również z tym, że organ kontrolując wykorzystanie dotacji na realizację zadań wskazanych wart. 90 ust. 3d u.s.o. nie ma obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczność prawidłowości działań podjętych przez podmiot prowadzący szkołę, a dane niezbędne do oceny prawidłowości wykorzystania dotacji powinny wynikać z dokumentacji księgowej, finansowej, organizacyjnej i dotyczącej przebiegu nauczania przedstawionej na żądanie organu".

W ocenie obu organów, Fundacja nie spełniła standardów staranności w zakresie dokumentowania zakwestionowanych wydatków. Organ podziela opinię wyrażona w wyżej wskazanym wyroku NSA, zgodnie z którym wykładnia rozszerzająca jest sprzeczna z zasadami korzystania z dotacji (zawierając taką a nie inna umowę, strona świadomie doprowadziła do sytuacji, że dowody źródłowe dotyczące SP nr [...] były w posiadaniu podmiotu prywatnego -Zleceniobiorcy).

W tym też kontekście całkowicie chybiona jest argumentacja strony, odnośnie wyjaśniania poprzez zeznania świadków mechanizmu i rynkowości wydatków, związanych z ww. umową.

Nadto, przypomnieć należy, że wszelkie wydatki, które mają być sfinansowane z dotacji powinny być przez ten podmiot tak określone i udokumentowane, by organy dotacyjne mogły dokonać kontroli prawidłowości wydatkowania przyznanej na ten cel dotacji, w ramach kompetencji kontrolnych. Dane niezbędne do oceny prawidłowości wykorzystania dotacji powinny wynikać z dokumentacji: organizacyjnej, finansowej i przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, co wynika z art. 35 ust. 1 u.f.z.o. (w brzmieniu obowiązującym w 2018 r.), iż organ dotujący ma prawo wglądu w każdy rodzaj tej dokumentacji zarówno podczas kontroli, jak i prowadzonego postępowania administracyjnego. Jeśli z takiej dokumentacji dane te nie wynikają, to już wówczas uprawnione może być stanowisko, że dotacja nie została prawidłowo wykorzystana. Jak się przyjmuje, już wówczas organy mają podstawę do orzeczenia obowiązku zwrotu dotacji (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 248/19).

Organ pierwszej instancji swoje rozstrzygniecie oparł na obszernym i kompletnym materiale dowodowym, zatem zgłoszone w odwołaniu dowody są nadmierne i nie zawierają dostatecznej argumentacji. Albowiem przesłuchanie świadków podmiotu zewnętrznego na okoliczność prawidłowości wykorzystania dotacji na rzecz SP nr [...] nie jest celowe i ma na celu przedłużenie postępowania przed organem drugiej instancji. Nadto, przesłuchanie świadków na okoliczność np. otrzymywanych premii około kilkudziesięciu osób (w sytuacji braku udokumentowania wydatków w tym zakresie), jest całkowicie bezzasadne.

Kolejno wskazać należy, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika, organ pierwszej instancji włączył do akt postępowania administracyjnego całość dokumentacji zgromadzonej w trakcie audytu przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (postanowienie z dnia 9 sierpnia 2022 r.), zapoznał się ze wszystkimi dokumentami i wyjaśnieniami, które Fundacja składała na okoliczność uzasadnionego i prawidłowego wydatkowania środków z dotacji w trakcie audytu, a nie tylko z ich częścią niezbędną organowi tylko do zakwestionowanych wydatków (str. 7-8 zaskarżonej decyzji) i w oparciu o ww. materiał dowodowy wydał rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.

Nieuprawnionym jest również twierdzenie pełnomocnika strony, że pomimo wniosku strony nie przeprowadzono dowodu z dokumentów będących w posiadaniu Spółki I. w Poznaniu i nie zwrócono się tej Spółki o przedstawienie poszczególnych wydatków i dowodów poniesionych wydatków, które składały się na realizację Umowy świadczenia usług serwisu technicznego, zawartej z I. Sp. z o.o. z dnia 29 grudnia 2017 roku. Albowiem, jak bezspornie wynika z akt audytu oraz przeprowadzonego postępowania administracyjnego, to podmiot dotowany był zobowiązany do przedstawienia dokumentacji potwierdzającej faktycznie poniesienie wydatków na rzecz Szkoły Podstawowej nr [...] w Gdańsku, w ramach w/w umowy, opłacanych w ramach zryczałtowanego abonamentu miesięcznego. W skutek powyższego wzięto pod uwagę i oceniono przedłożony Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku dokument pt. Wykaz "[...]" oraz złożone w tym zakresie dowody źródłowe, oznaczone załącznikiem nr 22 do sprawozdania z audytu. Strona wykazała wydatki w zakresie realizacji wskazanej wyżej umowy, zgodnie z ww. załącznikiem na łączną kwotę 409.920,80 zł brutto. Ostatecznie, w wyniku weryfikacji wskazanych w załączniku wydatków, uznano rzeczywiste wydatki oparte o prawidłowo udokumentowane dokumenty źródłowe, potwierdzające wydatkowanie środków dotacyjnych w tym przedmiocie, których część została uznana za zasadne do rozliczenia dotacją w wysokości 292.557,74 zł (z całkowitej kwoty rocznej poniesionego wydatku na obsługę techniczną budynku SP nr [...] w wysokości 649.492,48 zł). Nadto, w trakcie postępowania administracyjnego, strona przedstawiła te same dokumenty, zgłoszone trakcie sprawozdania z audytu Izby Administracji Skarbowej (szczegółowo opisano na stronach 30-45 decyzji zaskarżonej decyzji).

Nieuprawniony i niezgodny z prawdą jest również zarzut pełnomocnika strony, dotyczący "naruszenia art. 81a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony", albowiem organ pierwszej instancji w trakcie postępowania administracyjnego uznał faktyczne i rzeczywiście udokumentowane wydatki, wpisujące się w katalog zadań możliwych do sfinansowania dotacją, opisanych w zakwestionowanej umowie ryczałtowej na świadczenie usług serwisu technicznego na rzecz SP nr [...] w Gdańsku (zwłaszcza, że w uznanych wydatkach znajdował się dowóz dzieci do Szkoły, którego de facto w umowie nie było).

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego "naruszenia art. 108 k.p.a. poprzez nadanie zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w sytuacji, gdy żadna z przesłanek wymienionych w tym przepisie nie wystąpiła, a w szczególności wobec braku wystąpienia naruszenia interesu społecznego, uzasadniającego zastosowanie rygoru", Kolegium nie podzieliło stanowiska pełnomocnika strony w tym zakresie.

Wskazano, że w niniejszym stanie faktycznym i prawnym sprawy zaszły okoliczności uzasadniające nadanie decyzji nieostatecznej, rygoru natychmiastowej wykonalności z uwagi na sensu largo ważny interes społeczny - wyraźnie wskazany jako jedna z samoistnych przesłanek powołanego wyżej art. 108 § 1 K.p.a.. Przez interes społeczny należy rozumieć dyrektywę postępowania, która każe mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. W tym kontekście właściwe gospodarowanie publicznymi środkami pieniężnymi jest niewątpliwie istotne z punktu widzenia interesu społecznego, a ponadto dochodzone należności wydatkowane zostały niezgodnie z prawem i wbrew interesowi społecznemu. Także upływ biegu terminu przedawnienia z dniem 31 grudnia 2023 r. uzasadnia nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Byłoby bowiem działaniem sprzecznym z tym interesem, gdyby organ, mając świadomość bezpowrotnej możliwości utraty możliwości dochodzenia zwrotu świadczenia z uwagi na przedawnienie zobowiązania, nie podjął wszelkich dopuszczalnych i zgodnych z prawem działań ukierunkowanych na niedopuszczenie do przedawniania. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności niewątpliwie mieści się w zakresie takiego działania i przez to znajduje oparcie w interesie społecznym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 75/22).

Ponadto, uzasadniając powyższe stanowisko wskazano, że przepis art. 84 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej stanowi, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Na gruncie tej konstrukcji podkreśla się, że organ rozstrzygając w niniejszej sprawie, powinien brać także pod uwagę uzasadniony interes Gminy Miasta Gdańska. Pod pojęciem interesu społecznego należy rozumieć pewną potrzebę (dobro), której zaspokojenie powinno służyć zbiorowości lokalnej (mieszkańcom gminy) lub całemu społeczeństwu. Oprócz tego aspektu podnosi się, że w "interesie publicznym" leży interes państwa, pewność obrotu prawnego i gospodarczego oraz stabilność stosunków w sferze finansów, w tym finansów publicznych.

Przy ustalaniu istnienia interesu społecznego należy mieć również na względzie, że organy samorządowe realizują nałożone nań zadania poprzez pobór podatków i działają w interesie publicznym zapewniając systematyczne i terminowe wpływy budżetowe, które są niezbędne do sprawnego funkcjonowania gminy poprzez m.in. zaspokojenie materialnych i niematerialnych potrzeb mieszkańców gminy i podmiotów gospodarczych działających na jej terenie. Z tego też względu organy winny mieć na uwadze, że względy sprawiedliwości społecznej wymagają, aby zobowiązania wobec Gminy były realizowane na zasadzie równości wobec każdego podmiotu prowadzącego działalność oświatową. W interesie Gminy Miasta Gdańska jest zapewnienie systematycznych i terminowych wpływów budżetowych, niezbędnych do sprawnego funkcjonowania samorządu.

Wskazano również , że strona konsekwentnie kwestionowała w postępowaniu zasadę wedle której miałaby zwracać dotację, która w jej ocenie nie została wydatkowana w sposób niezgodny z przeznaczeniem. Okoliczność ta uprawdopodobniła w stopniu znacznym ocenę, że bez nadania rygoru natychmiastowej wykonalności i bez zastosowania środka egzekucyjnego, zobowiązanie publicznoprawne określone w decyzji nie zostałoby wykonane na skutek jego przedawnienia (poz. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 2166/18, wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 251/23). Nadmienić należy, że postępowania administracyjne wobec O. w Poznaniu o zwrot dotacji oświatowej toczą się od roku 2015, strona w każdym przypadku korzysta ze środków odwoławczych i zaskarżenia oraz w każdym przypadku zastosowano środek egzekucyjny. Odnośnie roku 2018, strona wpłaciła cześć należności, do zwrotu pozostała kwota około 250.000,00 zł, której wyegzekwowanie przekazano do Wydziału Finansowego Urzędu Miejskiego w Gdańsku w dniu 31 października 2023 r..

Interes społeczny niewątpliwie wymaga, aby organ prowadzący szkołę, w swoich zamierzeniach gospodarczych uwzględniał obciążenia publicznoprawne.

Celem nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji było spowodowanie, aby zobowiązanie wynikające z przedmiotowej decyzji zostało wykonane. Zastosowany środek w postaci rygoru natychmiastowej wykonalności w pełni zabezpieczy interes Miasta Gdańska do czasu wydania rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Nadto podkreślono, że nieuzasadniony brak dochodzenia i nieegzekwowania należności finansowych przez Prezydenta Miasta Gdańska - stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Reasumując, należało orzec jak w pkt 3 zaskarżonej decyzji.

Stosownie do orzeczenia WSA w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 251/23z dnia 25 kwietnia 2023 r. cyt. "W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 108 k.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia. Rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji również po jej wydaniu. W tym przypadku organ wydaje postanowienie, na które służy stronie zażalenie. Wykonanie decyzji nieostatecznej ma charakter wyjątkowy, dlatego przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogą być interpretowane rozszerzająco, lecz muszą być poddawane wykładni ścisłej, chodzi o sytuacje gdy zwłoka w wykonaniu decyzji zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 k.p.a. Przy czym zagrożenie to musi mieć realny charakter i nie może być tylko prawdopodobne. Istotą natychmiastowej wykonalności decyzji administracyjnych jest to, że decyzja staje się wykonalna, mimo iż nie jest ostateczna. W najnowszym orzecznictwie wskazuje się, że przesłanką nadania decyzji nieostatecznej rygory natychmiastowej wykonalności na podstawie. Art. 108 k.p.a. może być zbliżający się termin przedawnienia należności, jeśli z okoliczności sprawy wynika niebezpieczeństwo nieuregulowania należności".

Odnosząc się do wskazanego przez pełnomocnika strony wyroku WSA w Gdańsku z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 75/22, w sprawie ze skargi O. w Poznaniu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2021 r. o sygn. akt SKO Gd/5244/20 w przedmiocie ustalenia kwoty dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem za 2015 rok, w którym uchylono zaskarżoną decyzję - podniesiono, że przedmiotowa sprawa dotyczy odmiennego stanu faktycznego i prawnego.

Ponadto zauważono, że w przywołanym przez pełnomocnika wyroku Sąd wskazano, iż cyt. "Trzeba mieć jednak na względzie, że przepis art. 108 § 1 k.p.a. nie wymienia przedawnienia, jako samodzielnej przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W związku z tym organ odwoławczy powinien wyjaśnić jak w kontekście zaistnienia takiej okoliczności należy rozumieć przesłanki (lub przesłankę) wskazane w treści wymienionego przepisu, których wystąpienie uzasadnia nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności; tego jednak Kolegium nie uczyniło".

Natomiast w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji wskazał, że zachodzą zarówno okoliczności uzasadniające nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności z uwagi na sensu largo ważny interes społeczny - wyraźnie wskazany jako jedna z samoistnych przesłanek powołanego wyżej art. 108 § 1 K.p.a. jak i zbliżający się upływ biegu terminu przedawnienia z dniem 31 grudnia 2023 r. Przez interes społeczny należy rozumieć dyrektywę postępowania, która każe mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. W tym kontekście właściwe gospodarowanie publicznymi środkami pieniężnymi jest niewątpliwie istotne z punktu widzenia interesu społecznego, a ponadto dochodzone należności wydatkowane zostały niezgodnie z prawem i wbrew interesowi społecznemu.

Byłoby bowiem działaniem sprzecznym z tym interesem, gdyby organ, mając świadomość bezpowrotnej utraty możliwości dochodzenia zwrotu świadczenia z uwagi na przedawnienie zobowiązania, nie podjął wszelkich dopuszczalnych i zgodnych z prawem działań ukierunkowanych na niedopuszczenie do przedawnienia. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności niewątpliwie mieści się w zakresie takiego działania i przez to znajduje oparcie w interesie społecznym.

Wbrew twierdzeniom pełnomocnika, odmienna ocena stanu faktycznego dokonana przez organ pierwszej instancji, nie stanowiła przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Wskazano, że organ w sposób wyczerpujący wyjaśnił, iż to ważny interes społeczny jak i zbliżający się termin przedawnienia stanowią jedyne przesłanki nadania przedmiotowej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zatem zarzut pełnomocnika strony w przedmiocie naruszenia przepisów art. 108 k.p.a. nie znajduje prawnego uzasadnienia.

Mając na uwadze powyższe, orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżonej decyzji zarzucono w szczególności:

I. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie ma istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a. albowiem pomimo obowiązku organu nie zapewniono stronie i jej pełnomocnikowi czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a w szczególności przed wydaniem decyzji nie umożliwiono Fundacji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów\materiałów, a także przejrzenia akt, a czynności, które Samorządowe Kolegium Odwoławcze wykonało były pozorne ponieważ zawiadomienie na podstawie art. 10 k.p.a. Samorządowe Kolegium odwoławcze w Gdańsku sporządziło 29 listopada 2023 roku. Pełnomocnikowi Fundacji doręczono je dopiero 19 grudnia 2023 roku. Organ natomiast już 11 grudnia 2023 roku wydał przedmiotową decyzję. Tym samym strona została całkowicie pozbawiona swoich praw, a organ nie wykonał nałożonych na niego obowiązków wynikającego z tego przepisu. Takie naruszenie ma istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza, że strona zamierzała jeszcze złożyć wnioski dowodowe w postaci dokumentów oraz wyjaśnienia. Zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. tj. zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie znajduje również swoje oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych i dla przykładu w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2023 roku o sygn. akt II OSK 2399/22,

II. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie ma istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 7, 9, 10 w zw. z art. 77, art. 80 oraz art. 107 k.p.a. poprzez rozpatrzenie przez organ pierwszej i drugiej instancji w sposób niepełny i wybiórczy zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego konsekwencją było błędne przyjęcie, że kwestionowane wydatki nie stanowią wydatków bieżących szkoły, w rozumieniu ustawy o systemie oświaty i przedmiotowa część dotacji była wydatkowana niezgodnie z przeznaczeniem;

III. oparcie ustaleń faktycznych i wniosków poczynionych w niniejszej sprawie co do zasady na niepełnym materiale dowodowym i nieprawidłowym oddaleniu wniosków dowodowych,

IV. pominięcie przez organ okoliczności, że wszystkie wydatki zostały faktycznie i w sposób prawidłowy poniesione,

V. naruszenie art. 80 ust. 3d u.s.o. w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych w brzmieniu obowiązującym w 2017 roku, czyli w okresie objętym zaskarżoną decyzją poprzez błędną wykładnię tych przepisów prowadzącą do uznania, że zakwestionowane wydatki nie stanowią wydatku bieżącego Szkoły Podstawowej nr [...] w Gdańsku w zakresie kształcenia, wychowania i opieki oraz nie są celowe i wydatkowano je niezgodnie z przeznaczeniem,

VI. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego,

VII. naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków i wyjaśnień strony:

a) M. K. - Prezesa Fundacji O. z siedzibą w P., czyli odmówiono przesłuchania strony i złożenia przez nią wyjaśnień w tej sprawie;

b) M. R. - ówczesnego dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w Gdańsku, której dotyczy przedmiotowa dotacja oświatowa, zwłaszcza że Dyrektor składała i podpisała "Roczne rozliczenie z otrzymanych dotacji w roku 2018, które znajduje się w aktach sprawy i które jest kwestionowane przez organy;

c) P. W. - Prezesa Spółki I. z siedzibą w P.,

- na fakt prawidłowego ponoszenia wydatków z przedmiotowej dotacji oświatowej i poszczególnych zarzutów organu, a w szczególności:

- na fakt prawidłowo zawartej Umowy świadczenia usług serwisu technicznego z I. Sp. z o.o. z dnia 29 grudnia 2017 roku i prawidłowo ponoszonych wydatków związanych z przedmiotową umową na rzecz Szkoły Podstawowej Nr [...] w Gdańsku, które mieszczą się w katalogu wydatków określonych w art. 35 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 1, ust. 5 i 6 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, a także szczegółowego wykazania poszczególnych wydatków w ramach tej umowy,

- na okoliczność dokumentacji i dowodów uzasadniających koszty transportu,

- na fakt wydatków związanych z transportem dzieci do szkoły oraz wydatków eksploatacyjnych z tym związanych (refaktury itp.),

- na okoliczność wydatków związanych z usługami administracyjno-technicznymi pozostałymi wydatkami określonymi w decyzji;

- na okoliczność wydatków związanych z ekwiwalentem za niewykorzystany urlop,

- na okoliczność wydatków w zakresie zadań wykonywanych mających związek z realizacją zadań dydaktycznych, opiekuńczych i wychowawczych oraz udowodnienia wykonywania czynności w zakresie wydatków na rzecz uczniów przedmiotowej szkoły,

- na okoliczność składnika wynagrodzenia w postaci "nagród/ew. premii" związanych z umowami o pracę zatrudnionych pracowników i nie traktowania przedmiotowej dotacji jako wypracowanego zysku czy gratyfikacji za realizację określonych zadań;

- na okoliczność i fakt braków w dokumentacji, bowiem brak dokumentacji wcale nie oznacza, że środki nie zostały poniesione na cel zgodny z celem dotacji lub poniesiono je w sposób nieprawidłowy oraz wykazania innymi dowodami zasadności ich poniesienia;

- na okoliczność wydatków związanych z nauczycielami i pracownikami, w tym kosztów dotyczących delegacji i szkoleń,

- na okoliczność wydatków związanych z użytkowaniem pojazdów dla potrzeb uczniów i ich kształcenia,

- na okoliczność wydatków związanych z kosztami wspólnej administracji i innych kwestionowanych przez Fundację zarówno przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, jak i w trakcie kontroli przed Prezydentem Miasta Gdańska.

W niniejszej sprawie niezbędne było również dołączenie do akt przedmiotowej sprawy całej dokumentacji zgromadzonej w trakcie audytu przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, co pozwoliłoby zapoznać się ze wszystkimi dokumentami i wyjaśnieniami, które Fundacja składała na okoliczność uzasadnionego i prawidłowego wydatkowania z przedmiotowej dotacji, a nie tylko z ich częścią niezbędną organowi tylko do samego zakwestionowania wydatków.

Pomimo wniosku strony nie przeprowadzono dowodu z dokumentów będących w posiadaniu Spółki I. w Poznaniu i nie zwrócono się do tej Spółki o przedstawienie poszczególnych wydatków i dowodów poniesionych wydatków, które składały się na realizację Umowy świadczenia usług serwisu technicznego zawartej z I. Sp. z o.o. z dnia 29 grudnia 2017 roku,

VIII. naruszenie art. 108 k.p.a. poprzez nadanie zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w sytuacji, gdy żadna z przesłanek wymienionych w tym przepisie nie wystąpiła, a w szczególności wobec braku wystąpienia naruszenia interesu społecznego, uzasadniającego zastosowanie rygoru. W zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie wykazano naruszenia interesu publicznego ani też nie przedstawiono żadnego przypadku ewentualnego naruszenia tego interesu. Fakt udziału w przedmiotowym postępowaniu i odmienne stanowisko co do poszczególnych wydatków z dotacji oświatowej niż przedstawia to organ, a także obrona swoich praw przez stronę postępowania zgodnie i w ramach przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stanowi żadnego naruszenia interesu publicznego. Przy takim podejściu organu, to każdej decyzji należałoby nadać ów rygor, a przecież powinien on stanowić wyjątek, a nie normę i powinien być stosowany w szczególnych oraz wyjątkowych przypadkach, które w niniejszej sprawie nie występują i organ żadnego takiego przypadku nie wskazał poza ogólnymi i bezpodstawnymi stwierdzeniami o naruszeniu interesu publicznego,

IX. zaskarżona decyzja nie spełnia również wymogów, o jakich mowa w art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zakresie odnoszącym się do wyjaśnienia kwestii przedawnienia prawa do dochodzenia zwrotu kwoty udzielonej dotacji oświatowej. Dla skuteczności dochodzenia należności stanowiącej niezgodnie z prawem wykorzystaną dotację, konieczne jest zarówno wydanie decyzji przed upływem okresu przedawnienia ale także jej doręczenie. Data wydania decyzji nie jest równoznaczna z momentem, od którego decyzja wywiera skutki prawne. Dopiero data jej doręczenia lub ogłoszenia wywiera takie skutki prawne. Przedmiotową decyzję doręczono dopiero 2 stycznia 2024 roku, a więc po upływie terminu przedawnienia prawa do żądania zwrotu tej należności publicznoprawnej. W sprawie tej organy, a zwłaszcza Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ogóle nie analizowało kwestii biegu terminu przedawnienia, ani też nie kierowało się wytycznymi, jakie wynikają z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2021 roku o sygn. akt I FPS 1/21., a co w niniejszej sprawie jest niezwykle istotne,

X. przedawnienie zobowiązania w związku z doręczeniem zaskarżonej decyzji w dniu 2 stycznia 2024 roku;

XI. nieuwzględnienie w zaskarżonych decyzjach, a w szczególności we wskazaniu i obliczeniu kwoty zwrotu dotacji oświatowej, faktu że Fundacja zwróciła część dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz odsetki, a więc kwota zwrotu dotacji określona w decyzji powinna być umniejszona o taką wpłatę i to powinno w sposób jednoznaczny wynikać z samej decyzji.

Mając na uwadze podnoszone zarzuty wniesiono o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji i ewentualnie poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 31 sierpnia 2023 roku oznaczonej numerem WEA/.4431.5.2023.IL oraz umorzenie postępowania;

2. ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 31 sierpnia 2023 roku oznaczonej numerem WE.N/.4431.5.2023.IL oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, celem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego) w znacznej części albowiem przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy byłoby nadmiernie utrudnione,

3. zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz Fundacji zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 869 ze zm. ), dalej u.f.p., dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Brak jest przy tym definicji legalnej "dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem". W doktrynie przyjmuje się, że jest to wydatkowanie przez beneficjenta przekazanych mu środków finansowych w całości bądź w części na realizację innych zadań lub celów niż określone dla danego rodzaju dotacji w umowie dotacyjnej lub w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Tym samym dotacja wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, to taka, która została wydatkowana na inne cele aniżeli te, na które została udzielona bądź nie służyła pokryciu wydatków, na które miała być wykorzystana. Jeżeli okaże się, że wydatki, na pokrycie których dotacja została przeznaczona nie wystąpiły, to także i taka dotacja nosi znamiona dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.

Stosownie zaś do art. 252 ust. 5 i ust. 6 pkt 1 u.f.p. zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego naliczane są począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem.

Sprawa niniejsza dotyczy tzw. dotacji oświatowej, której środki beneficjent zobligowany jest spożytkować na realizację zadań określonych w art. 35 ust. 1 u.f.z.o..

Zgodnie z art. 35 ust. 1 u.f.z.o., dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-30 i art. 32, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej.

Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, w tym na:

a) wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej, w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce oraz osoby fizycznej prowadzącej przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego, w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie:

- 250% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2017 r. poz. 1189) - w przypadku publicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz niepublicznych przedszkoli, o których mowa wart. 17 ust. 1, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych, o których mowa w art. 19 ust. 1, i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, o których mowa w art. 21 ust. 1,

- 150% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - w przypadku niepublicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, niewymienionych w tiret pierwszym, oraz niepublicznych szkół i placówek,

b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego,

których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe.

Zasadne jest przy tym odniesienie się również do przepisów ustawy prawo oświatowe. I tak, w myśl art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 1148 z późn. zm.) organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność.

Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności:

1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki;

2) zapewnienie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym;

3) wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie;

4) zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej, obsługi finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2019 r. poz. 351) i obsługi organizacyjnej szkoły lub placówki;

5) wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczo-profilaktycznych, przeprowadzania egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych;

6) wykonywanie czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w stosunku do dyrektora szkoły lub placówki;

7) przekazanie do szkół dla dzieci i młodzieży oraz placówek, o których mowa w art. 2 pkt 7, z wyjątkiem szkół artystycznych realizujących wyłącznie kształcenie artystyczne, informacji o podmiotach wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń zdrowotnych w zakresie leczenia stomatologicznego dla dzieci i młodzieży, finansowanych ze środków publicznych.

Dotacje przeznaczane na realizację zadań szkoły ograniczone są do zakresu ich celowości oraz do bieżących wydatków szkoły. Są one zatem przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki przy czym mogą być wyłącznie wydatkowane na pokrycie bieżących wydatków szkoły. W ww. przepisie ustawodawca zawarł katalog otwarty zadań realizowanych przez organ prowadzący szkołę. Stosownie natomiast do art. 44 ust. 1 u.p.o. szkoły i placówki podejmują niezbędne działania w celu tworzenia optymalnych warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej, zapewnienia każdemu uczniowi warunków niezbędnych do jego rozwoju, podnoszenia jakości pracy szkoły lub placówki i jej rozwoju organizacyjnego. Uszczegółowienie zadań (celu) organu prowadzącego szkołę znajduje również swój wyraz w przepisach wykonawczych do u.p.o., m.in. w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań wobec szkół i placówek. Załącznik do tego aktu prawnego w części, określa wymagania wobec szkół i placówek, m.in.

- nauczyciele stwarzają sytuacje, które zachęcają uczniów do podejmowania różnorodnych aktywności, - uczniowie inicjują i realizują różnorodne działania na rzecz własnego rozwoju, rozwoju szkoły lub placówki i społeczności lokalnej, - szkoła lub placówka realizuje działania wychowawcze i profilaktyczne - w tym mające na celu eliminowanie zagrożeń oraz wzmacnianie pożądanych zachowań - które są dostosowane do potrzeb uczniów i środowiska

- szkoła lub placówka, w sposób celowy, współpracuje z instytucjami i organizacjami działającymi w środowisku lokalnym. Współpraca szkoły lub placówki ze środowiskiem lokalnym wpływa na ich wzajemny rozwój oraz na rozwój uczniów, - zarządzanie szkołą lub placówką koncentruje się na zapewnieniu warunków organizacyjnych odpowiednich do realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, - podejmuje się działania zapewniające szkole lub placówce wspomaganie zewnętrzne odpowiednie do potrzeb i służące rozwojowi szkoły lub placówki, - w szkole lub placówce są ustalane i przestrzegane procedury dotyczące bezpieczeństwa, w tym sposobów działania w sytuacjach trudnych i kryzysowych.

W przedstawionym kontekście, dokonując interpretacji pojęcia "wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem", uznać należy za trafny pogląd, że polega ono w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona.

Dotacja oświatowa może zostać wykorzystana zatem wyłącznie na te wydatki bieżące danej szkoły lub placówki, które realizować będą zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Wobec tego, zapłata ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona, czyli na realizację innych celów niż cele wskazane w przepisach u.f.z.o. - niezwiązanych z procesem kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, oraz zarazem nie stanowiących wydatków bieżących szkoły (przedszkola) lub placówki - winna być kwalifikowana jako wydatkowanie tej części dotacji niezgodnie z przeznaczeniem.

Zaskarżoną decyzją zakwestionowano między innymi wydatki dotyczące kosztów transportu, koszty wynajmu pomieszczeń biurowych i usług bądź wydatków z tym związanych, nagród błędnie nazwanych premiami uznaniowymi, koszty wynagrodzeń pracowników, a także zakwestionowały wydatki związane z pracownikami, którzy w ocenie organu bądź nie wykonywali zadań dla tej szkoły bądź ich zadania nie były związane celami dotującego. Ww. wydatki nie mieszczą się, zdaniem organu, w katalogu wydatków, o których mowa w tym art. 35 ust. 1 u.f.z..

Sąd mając na uwadze stan faktyczny sprawy stanowisko to podziela.

W ocenie Sądu, organy -po wszechstronnej analizie i ocenie zebranego obszernego materiału dowodowego- prawidłowo uznały za wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem zakwestionowane wydatki dotacji.

Jak wskazano wyżej -rolą dotacji nie jest bowiem finansowanie wszelkiej działalności podmiotu prowadzącego placówki oświatowe, czy też pokrywaniu wszelkich jej wydatków. Zdaniem Sądu, wszystkie zakwestionowane wszystkie wydatki nie były bezpośrednio związane z realizacją zadań SP nr [...] w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, przewidzianych przez art. 35 ust. 1 u.f.z.o. i dlatego też nie mogły być pokryte z dotacji.

Nadto, za trafny należy uznać pogląd organów, iż wynagrodzenia pracowników Fundacji, wynagrodzenia za audyt SP nr [...], premie, ekwiwalenty za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe, ryczałty za dojazdy przyznane pracownikom szkoły i pracownikom Fundacji nie stanowią wydatków bieżących, związanych bezpośrednio z kształceniem, wychowaniem i opieką, w tym kształceniem specjalnym i profilaktyką społeczną uczniów SP nr [...].

Także, wydatki poniesione przez Fundację na zadania organu prowadzącego w zakresie wspólnej obsługi administracyjnej, księgowej i organizacyjnej (finansowane wskaźnikiem 3,29% na rzecz SP nr [...]) muszą mieć swoje odniesienie do zadań przypisanych szkole w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Dotacja nie służy bowiem finansowaniu zadań organu prowadzącego jako takich, ma ona charakter oświatowy, przysługuje "dla ucznia" i ma służyć lepszemu dostępowi do kształcenia, wychowywania, opieki. Należy pamiętać, że organizacja wspólnej obsługi administracyjno-finansowej szkół, mającej za zadanie obniżenie kosztów działalności, pozostaje w ścisłym związku z art. 35 u.f.z.o., który dopuszcza dofinansowanie z dotacji realizacji zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki wobec uczniów danej placówki. Wydatki organu prowadzącego na zapewnienie obsługi administracyjnej, księgowej i organizacyjnej nie mogą być rozumiane jako wszelkie wydatki poniesione na ten cel. W konsekwencji oznacza to również na brak dowolności i nieograniczonego zakresu zadań w wydatkowaniu środków z tego obszaru zadań. Wskazać należy, że organy nie zakwestionowały możliwości rozliczania wydatków, ani zastosowanego w tym przypadku wskaźnika w odniesieniu do SP nr [...], ale kwestionowały celowość i zbędność niektórych wydatków, nie mających związku z celami edukacyjnymi, wykraczających poza owe wydatki. Przypomnieć należy, że uznano za zasadne rozliczenie z dotacji części wydatków związanych z prowadzeniem działalności przez Fundację, jako wydatki tzw. "wspólne", związane z edukacją uczniów, w tym: usługi administracyjne (wynagrodzenia pracowników administracji, składki PFRON, składki ZUS), usługi informatyczne serwisowe, usługi outsourcingu A., zakup usług serwisowych do kserokopiarek ([...]), usługi teleinformatyczne ([...]), w tym abonamenty za Internet, telefony komórkowe i stacjonarne, opłaty za prąd i gaz siedziby Fundacji, zakup materiałów biurowych (papier do ksero, teczki osobowe, zeszyty, segregatory, długopisy, pieczątki i inne akcesoria biurowe); opłaty bankowe i pocztowe, zakup kopert i znaczków, przesyłki konduktorskie, wydruki materiałów dydaktycznych, itp.

Należy jednak zgodzić się, że przykładem nieprawidłowego rozdysponowania dotacji (w ramach wspólnych kosztów administracyjnych) na rzecz SP nr [...] jest rozliczenie dotyczących innych placówek w innych miejscowościach, jak np. nadzór pedagogiczny innych placówek lub sprzątanie biura Wrocławskiego Oddziału F.

Trudno bowiem uznać, że - poza brakiem dowodów na powyższe- można takie wydatki finansować z dotacji oświatowej przyznanej przez Gminę Miasta Gdańska.

Dodatkowo strona nie wykazała zasadności, celowości oraz zgodności z prawem wydatków rozliczonych z dotacji, na podstawie zawartej z I. Sp. z o.o. w Poznaniu, umowy świadczenia usług serwisu technicznego z dnia 29 grudnia 2017 r., co spowodowało konieczność poszukiwania dodatkowych dowodów na faktycznie poniesione wydatki w Spółce, której zlecono zadanie. Powyższa okoliczność wskazuje na brak transparentności i jasności wydatków na rzecz SP nr [...], ponieważ dowody źródłowe były wystawiane na obcy podmiot, nie związany bezpośrednio ze Szkołą SP nr [...]. Tymczasem prowadzenie rachunkowości w sposób uniemożliwiający ustalenie rzeczywiście poniesionych wydatków na bieżące utrzymanie budynku, przepisywanie umów dostawców mediów na Spółkę I.w Poznaniu, podczas gdy rzeczywistym odbiorcą usług jest SP nr [...], twierdzenie, że umowa obejmuje transport dzieci do szkoły, kiedy w umowie takiego zapisu nie ma, itp., uniemożliwia prawidłowość rozliczenia dotacji. Wszelkie wydatki, które mają być sfinansowane z dotacji powinny być przez ten podmiot tak określone i udokumentowane, by organy dotacyjne mogły dokonać kontroli prawidłowości wydatkowania przyznanej na ten cel dotacji, w ramach kompetencji kontrolnych. Dane niezbędne do oceny prawidłowości wykorzystania dotacji powinny wynikać, dokumentacji organizacyjnej, finansowej i przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, co wynika z art. 36 ust. 2 u.f.z.o. (w brzmieniu obowiązującym w 2018 r.).

Mając to na uwadze Sąd uznał w kontekście zarzutów, iż przerzucenie odpowiedzialności na podmiot kontrolujący lub organ prowadzący postępowanie, że nie zbadano cen rynkowych umowy, zgodnego zamiaru stron, ofert innych kontrahentów i przewoźników oraz innych wykazanych okoliczności, jest bezpodstawne. Zgodnie z art. 7 k.p.a. podejmując rozstrzygnięcie w kontrolowanej sprawie organ zobligowany był z urzędu lub na wniosek strony, podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co też zostało uczynione. W niniejszej sprawie dopuszczono dowód z zeznań strony i świadków na wniosek strony. Nadto, organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz ocenił na podstawie całokształtu tego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), co znajduje wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedmiotowej decyzji.

Nie ulega też wątpliwości, że podmiot korzystający z dotacji powinien kierować się wyrażoną w art. 44 ust. 3 u.f.p. zasadą dokonywania wydatków w sposób celowy i oszczędny.

Ponadto z akt sprawy wynika, że wszystkie zakwestionowane wydatki, oceniono również pod kątem tego, czy ww. wydatki były niezbędne do funkcjonowania SP nr [...]. Sąd ocenę dokonaną w tym zakresie podziela.

Brak jest bowiem podstaw do pokrywania z dotacji wydatków na cele inne niż edukacja uczniów, a związanych z prowadzoną działalnością Fundacji na innych płaszczyznach oraz ogólną działalnością organizacyjną, jak również na rzecz innych placówek oświatowych.

Nie jest zatem zasadne stanowisko Fundacji, że wszystkie zakwestionowane wydatki zostały wykorzystane na cele edukacyjne prawidłowo, gdyż zaprzeczeniem tego jest zebrany materiał dowodowy w sprawie. Subiektywne przeświadczenie Fundacji w tej materii, oparte de facto na jej oświadczeniach (brak właściwej dokumentacji lub brak kwalifikacji wydatku w rozumieniu przepisów u.f.z.o. i ustawy Prawo oświatowe oraz u.f.p.), nie może stanowić zatem o braku legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu, także prawidłowo i zasadnie nadano zaskarżonej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W stanie faktycznym niniejszej sprawy zaszły okoliczności uzasadniające nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności z uwagi na wskazany ważny interes społeczny - co stanowi jedną z samoistnych przesłanek art. 108 § 1 K.p.a. Przez interes społeczny należy rozumieć dyrektywę postępowania, która każe mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. W tym kontekście właściwe gospodarowanie pieniężnymi środkami publicznymi jest niewątpliwie istotne z punktu widzenia interesu społecznego, a ponadto dochód; wbrew interesowi społecznemu. Także należy się zgodzić, iż zbliżający się upływ terminu przedawnienia z dniem 31 grudnia 2023 r. uzasadniał nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia wyjaśnić należy wskazać, że termin przedawnienia zwrotu dotacji został zawieszony na podstawie art. 70c Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 i 1a, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia.

Wskazać należy, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. O tym fakcie strona (Fundacja) została zawiadomiona przez Prezydenta Miasta Gdańska pismem z dnia 26 czerwca 2023 r. (doręczonym w dniu 30 czerwca 2023 r.) informującym o zawieszeniu z dniem 13 czerwca 2023 r. (data wszczęcia postępowania karnego skarbowego) biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji do budżetu Gminy Miasta Gdańsk za rok 2018.

Odnosząc się zaś do zarzutów w zakresie naruszenia prawa do czynnego udziału w postępowaniu przypomnieć także należy, że organ drugiej instancji nie uzupełniał materiału dowodowego postępowania, a strona na każdym etapie postępowania miała możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie bez wymogu wyznaczenia stronie lub jej pełnomocnikowi terminu na zapoznanie się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się w każdym czasie.

Jak wynika z akt sprawy, pomimo doręczenia w dniu 20 grudnia 2023 r. pełnomocnikowi zawiadomienia o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się, pełnomocnik strony nie skorzystał z tego uprawnienia.

Reasumując należało uznać, że we wskazanym w decyzji zakresie doszło do wykorzystania dotacji oświatowej niezgodnie z jej przeznaczeniem.

Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.