Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 25/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 29 listopada 2023 r. nr SKO.41/6135/OS/2023 w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 29 listopada 2023 r. nr SKO.41/6135/OS/2023, po rozpatrzeniu odwołania T. W. (dalej także jako "skarżąca" lub "strona") od decyzji Wójta Gminy Niemce z dnia 16 października 2023 r. nr OPS.450.44.2023 w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 16 listopada 2022 r. nr OPS.4523.770.2022, wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Niemce przez Zastępcę Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach, przyznano T. W. częściowo odpłatnie prawo do świadczenia niepieniężnego w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych realizowanych w miejscu zamieszkania, w wymiarze: 10 godzin miesięcznie (z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych) w okresie od 30 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. Jednocześnie organ I instancji ustalił odpłatność za przyznane usługi w wysokości 25% kosztu realizacji jednej godziny wynoszącego 115,00 zł brutto, tj. 28.75 zł za każdą godzinę zrealizowanych usług, a także ustalił następujący zakres przedmiotowy usług:

a) interwencja i pomoc w życiu i w rodzinie, w tym:

- pomoc w radzeniu sobie w sytuacjach kryzysowych,

- poradnictwo specjalistyczne interwencje kryzysowe, wsparcie psychologiczne, rozmowy terapeutyczne,

- doradztwo, koordynacja działań innych służb na rzecz rodziny, której członkiem jest osoba uzyskująca pomoc w formie specjalistycznych usług,

- kształtowanie pozytywnych relacji osoby wspieranej z osobami bliskimi,

- współpraca z rodziną - kształtowanie odpowiednich postaw wobec osoby chorującej niepełnosprawnej,

b) pomoc w załatwianiu spraw urzędowych, w tym:

- w uzyskaniu świadczeń socjalnych, emerytalno-rentowych,

- w wypełnianiu dokumentów urzędowych.

c) pomoc w gospodarowaniu pieniędzmi, w tym:

- nauka planowania budżetu, asystowanie przy ponoszeniu wydatków,

- zwiększenie umiejętności gospodarowania własnym budżetem oraz

usamodzielnianie finansowe,

d) pielęgnacja jako wspieranie procesu leczenia w tym:

- pomoc w dostępie do świadczeń zdrowotnych,

- uzgadnianie i pilnowanie terminów wizyt lekarskich, badań diagnostycznych,

- pomoc w wykupywaniu lub zamawianiu leków w aptece, -pilnowanie przyjmowania leków oraz obserwowanie ewentualnych skutków ubocznych ich stosowania,

- pomoc w dotarciu do placówek służby zdrowia,

e) pomoc mieszkaniowa, w tym :

- w organizacji drobnych remontów, adaptacji, napraw,

- kształtowanie właściwych relacji osoby uzyskującej pomoc z sąsiadami.

Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji, po rozpatrzeniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 23 maja 2023 r., znak: [...] utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.

Skarga T. W. na decyzję organu odwoławczego została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 606/23 (wyrok stał się prawomocny z dniem 27 lutego 2024 r.).

W dniu 16 sierpnia 2023 r. skarżąca złożyła w Urzędzie Gminy Niemce wniosek o zmianę wymiaru i zakresu specjalistycznych usług opiekuńczych przyznanych decyzją z dnia 16 listopada 2022 r., poprzez podwyższenie wymiaru usług do 160 godzin miesięcznie oraz rozszerzenie zakresu przedmiotowego usług o następujące czynności: "współpraca, podejmowanie i wykonywanie usług asystowania w codziennych czynnościach życiowych". Jako adresata wniosku strona oznaczyła: "SKO Lublin/UG OPS Niemce".

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Zastępca Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach, działając z upoważnienia Wójta Gminy Niemce, decyzja z dnia 16 października 2023 r. (sprostowaną postanowieniem z dnia 20 października 2023 r.) odmówił zmiany własnej decyzji z dnia 16 listopada 2022 r. nr OPS.4523.770.2022.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że pomimo przyznania skarżącej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Niemcach pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych, od dnia 30 grudnia 2022 r. do chwili obecnej świadczenia te nie były realizowane z uwagi na to, że opiekunka skierowana przez Ośrodek w celu realizacji usług nie była wpuszczana do domu T. W. i jej męża.

Organ I instancji przytoczył treść art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej jako "u.p.s."), a następnie wskazał, że w celu rozpatrzenia wniosku strony o zmianę wymiaru i zakresu przyznanych specjalistycznych usług opiekuńczych, pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. poinformował wyżej wymienioną, że w dniu 30 sierpnia 2023 r. w godzinach 09.00 - 10.00, w miejscu jej zamieszkania zostanie przeprowadzony wywiad środowiskowy. W treści zawiadomienia zwrócono się do skarżącej z prośbą o kontakt telefoniczny lub listowny z Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Niemcach, w przypadku zaistnienia konieczności zmiany terminu wywiadu. Odbiór zawiadomienia potwierdził w dniu 18 sierpnia 2023 r. mąż strony Z. W..

Próba przeprowadzenia wywiadu środowiskowego podjęta w dniu 30 sierpnia 2023 r. nie przyniosła oczekiwanego rezultatu, ponieważ T. W. i jej mąż nie otworzyli drzwi swojego domu i nie wpuścili pracowników socjalnych i towarzyszących im funkcjonariuszy Policji. Pomimo zapowiedzianej wizyty, T. W. zdecydowała się nie reagować na podejmowane przez Ośrodek starania nawiązania kontaktu i nie zgłosiła na piśmie lub telefonicznie potrzeby zmiany terminu wywiadu środowiskowego.

Zawiadomieniem z dnia 15 września 2023 r. Zastępca Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach poinformował stronę o nie spełnieniu przesłanek do wydania decyzji zgodnej z jej żądaniem. Odbiór zawiadomienia potwierdzono w dniu 19 grudnia 2023 r.

Kolejne próby nawiązania kontaktu ze skarżącą w jej miejscu zamieszkania pracownicy socjalni podejmowali w dniach 5 października 2023 r. oraz 13 października 2023 r. Również wówczas nie doszło do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z powodu nieobecności skarżącej bądź braku po jej stronie chęci do rozmowy z pracownikiem socjalnym.

Pismem z dnia 18 września 2023. Organ zawiadomił skarżącą o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Do dnia wydania decyzji T. W. nie złożyła żadnych dokumentów, w tym dotyczących jej aktualnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i dochodowej.

W tej sytuacji organ I instancji uznał, że brak jest podstaw do zmiany decyzji z dnia 16 listopada 2022 r. Organ podkreślił, że przyznając stronie specjalistyczne usługi opiekuńcze, ustalił możliwie szeroki ich zakres. Gdyby T. W. ze świadczeń tych korzystała, mogłaby w uzgodnieniu z opiekunką świadczącą usługi korygować je w zależności od potrzeb. Ponadto organ wskazał, że strona nie dostarczyła zaświadczenia lekarskiego, w którym wskazano by na konieczność zamiany zakresu usług. Strona we wniosku z dnia 16 sierpnia 2023 r., ani też w toku postępowania, nie wykazała w jakikolwiek sposób, że za zmianą decyzji w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, o których mowa w art. 155 k.p.a.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji T. W. podniosła, że do zmiany decyzji nie jest potrzebna aktualizacja wywiadu środowiskowego. Stwierdziła, że stan zdrowia nie pozwala jej na udział w takiej czynności. Skarżąca podkreśliła, że urzędnicy Ośrodka Pomocy Społecznej nie posiadają upoważnienia do dostępu do danych NZOZ Niemce, a także zarzuciła przekroczenie uprawnień poprzez udział funkcjonariuszy Policji w próbach przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia 29 listopada 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przytoczył na wstępie treść art. 155 k.p.a. Następnie wskazał, że organ I instancji, przyznając stronie częściowo odpłatne specjalistyczne usługi opiekuńcze w wymiarze 10 godzin miesięcznie, oparł się na aktualnych dokumentach medycznych oraz uwagach strony, które były możliwe do uwzględnienia. Organ kontrolny, jakim jest Kolegium, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, nie zauważyły natomiast, aby organ I instancji ustalając taki wymiar przyznanych usług, w jakikolwiek sposób naruszył przepisy prawa.

Wniosek strony z dnia 15 sierpnia 2023 r. w przedmiocie zmiany zakresu przedmiotowego usług opiekuńczych oraz zmiany ich wymiaru z 10 na 160 godzin miesięcznie, wszczął postępowanie administracyjne w ramach, którego organ I instancji podjął próby zbadania, czy wystąpiły przesłanki do zmiany decyzji z dnia 16 listopada 2022 r. Organ I instancji zobligowany był do przeprowadzenia w tym celu wywiadu środowiskowego i ustalenia, czy w okresie, na który przyznane zostały specjalistyczne usługi opiekuńcze, wystąpiły takie okoliczności (np. czy wystąpiły nowe schorzenia, niepełnosprawności).

Kolegium podkreśliło, że wywiad środowiskowy jest szczególnym dowodem w sprawie osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, który jest sporządzany we współdziałaniu z osobą zainteresowaną. Z akt sprawy wynika, że strona została zawiadomiona pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w jej miejscu zamieszkania w dniu 30 sierpnia 2023 r. w godzinach 9.00 - 10.00. Jednocześnie strona została pouczona, że w przypadku zaistnienia konieczności zmiany terminu wywiadu, jest proszona o kontakt telefoniczny lub listowny z OPS Niemce. Pismo to doręczone stronie w dniu 18 sierpnia 2023 r. Z akt sprawy nie wynika, aby w okresie od dnia 18 sierpnia 2023 r. do dnia 30 sierpnia 2023 r. strona kontaktowała się z OPS w Niemcach celem zmiany terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W dokumentacji zgromadzonej przez organ I instancji znajduje się notatka służbowa z dnia 30 sierpnia 2023 r. podpisana przez specjalistę pracy socjalnej M. B. oraz specjalistę pracy socjalnej E. W., z której wynika, że w dniu 30 sierpnia 2023 r. nikt z lokatorów budynku nie pojawił się, pomimo użycia przez pracowników OPS dzwonka przy drzwiach oraz kilkunastominutowego oczekiwania przed domem strony. W tym kontekście Kolegium powołało treść art. 107 ust. 4a u.p.s.

Nadto Kolegium podkreśliło, że organ I instancji pismem z dnia 15 września 2023 r. dodatkowo zawiadomił stronę o niespełnieniu przez nią przesłanek do wydania decyzji zgodnej z jej żądaniem.

Organ odwoławczy przyznał, że z akt sprawy wynika, iż przyznane stronie specjalistyczne usługi opiekuńczych w wymiarze 10 godzin miesięcznie nie były realizowane od momentu ich przyznania do dnia wydania przez organ I instancji zaskarżonej decyzji, z uwagi na fakt, że strona nie wpuszczała do swojego domu opiekunek. W ocenie Kolegium, skoro strona nie była zainteresowana specjalistycznymi usługami w wymiarze 10 godzin miesięcznie, to nieracjonalnym jest przyznanie jej usług w wymiarze szesnastokrotnie wyższym.

T. W. zaskarżyła powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze skarżąca określiła kwestionowane rozstrzygnięcie jako "bezprawie, głupota, patologia i.t.p. składu SKO". Stwierdziła, że jej "wniosek o zmianę decyzji ostatecznej SKO (wymiar i zakres) obowiązkowo I instancja (...) winna wysłać do SKO Lublin". Ponadto skarżąca wskazała, że "do budynku nie wejdą, ponieważ nie stosują prawa jakie obowiązuje, przy aktualizacji wywiadu w/g art. 107 ust. 4 ups".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Skarżąca, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej zawiadomienia o wniosku organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 4292) oraz art. 3 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Co istotne, w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje jedynie wówczas, gdy dokonywana przez sąd kontrola jego legalności wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postepowania administracyjnego bądź kwalifikowane naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji z dnia 16 października 2023 r. nie naruszają bowiem prawa w stopniu, który w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dawałaby podstawy do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Kontrolowane decyzje zostały wydane w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 16 sierpnia 2023 r., zawierającego żądanie zmiany wymiaru i zakresu specjalistycznych usług opiekuńczych, które to świadczenie zostało przyznane skarżącej decyzją Wójta Gminy Niemce z dnia 16 listopada 2022 r.

Za najdalej idący zarzut wobec wydanych na skutek ww. wniosku rozstrzygnięć organów obu instancji, uznać należy twierdzenie skarżącej, iż przedmiotowy wniosek winien zostać przekazany przez Wójta Gminy Niemce do rozpatrzenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Lublinie. Twierdzenie to w istocie sprowadza się bowiem do zarzutu, iż rozpatrzenie tego wniosku w pierwszej instancji przez Wójta Gminy Niemce nastąpiło z naruszeniem przepisów o właściwości, a zatem stanowi próbę przypisania decyzji Wójta Gminy Niemce z dnia 16 października 2023 r. kwalifikowanej wady określonej w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Odnosząc się do powyższego zarzutu przypomnieć na wstępie należy, że decyzja Wójta Gminy Niemce z dnia 16 listopada 2022 r. o przyznaniu skarżącej specjalistycznych usług opiekuńczych, której zmiany co do wymiaru i zakresu świadczenia domaga się skarżąca, była przedmiotem odwołania, po rozpatrzeniu którego została utrzymana w mocy decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 23 maja 2023 r.

W przypadku wniosku o zmianę decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej, ustalenie organu właściwego do jego rozpatrzenia zależne jest od trybu i podstawy prawnej żądania zmiany decyzji. W przypadku żądania zmiany decyzji na podstawie art. 155 k.p.a., właściwy jest organ, który wydał decyzję ostateczną w sprawie. Jeżeli natomiast żądanie zmiany takiej decyzji opiera się na przepisie szczególnym w stosunku do art. 155 k.p.a., zawartym w art. 106 ust. 5 u.p.s., właściwy jest organ I instancji (por. M. Kotulski, Zmiana lub uchylenie decyzji z zakresu pomocy społecznej, Samorząd Terytorialny 2008, nr 3, s. 36-46).

Skarżąca we wniosku z dnia 16 sierpnia 2023 r. nie wskazała podstawy prawnej żądanej zmiany decyzji w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Jednocześnie wniosek ten złożyła w Urzędzie Gminy Niemce, zaś jako jego adresata - jak należy uznać na podstawie zawartego w nagłówku tego pisma zwrotu "SKO Lublin/UG OPS Niemce" - oznaczyła zarówno organ, który w sprawie przyznania skarżącej specjalistycznych usług opiekuńczych orzekał w pierwszej instancji (tj. Wójta Gminy Niemce), jak i organ, który w owej sprawie wydał decyzję ostateczną (tj. SKO w Lublinie). W ocenie Sądu, zasadne było wobec tego uznanie, że przedmiotowy wniosek został skierowany do obu ww. organów i jako taki opierał się na obu ww. podstawach prawnych. W konsekwencji z zakresie, w jakim został skierowany do Wójta Gminy Niemce, zasadne było jego rozpatrzenie przez ten organ na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s., natomiast w zakresie, w jakim jego adresatem było Samorządowe Kolegium Odwoławcze, winien był zostać przekazany do Kolegium i rozpatrzony przez ten organ w trybie nadzwyczajnym uregulowanym w art. 155 k.p.a. Ubocznie w tym miejscu wypada zaznaczyć, że do rozpoznania przedmiotowego wniosku również przez Kolegium, na podstawie art. 155 k.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zobowiązał ów organ wyrokiem z dnia 20 lutego 2024 r. sygn. akt II SAB/Lu 176/23.

W treści decyzji Wójta Gminy Niemce z dnia 16 października 2023 r., wśród jej podstaw prawnych oznaczonych w komparycji wskazano art. 106 ust. 5 u.p.s. Przepis ten został także wskazany i przytoczony w uzasadnieniu decyzji. Nadto należy zauważyć, że zasadnicze rozważania organu I instancji przedstawione w tej decyzji (jak też i rozważania organu odwoławczego zawarte w zaskarżonej decyzji z dnia 29 listopada 2023 r.) skupiają się na próbach ustalenia, czy w sytuacji skarżącej wystąpiła zmiana uzasadniająca zwiększenie wymiaru i zakresu przyznanych jej specjalistycznych usług opiekuńczych. Rozważania te odnoszą się zatem do jednej z przesłanek zastosowania art. 106 ust. 5 u.p.s. (zmiana sytuacji dochodowej lub osobistej strony), nie zaś do przesłanek określonych w art. 155 k.p.a. (interes społeczny lub słuszny interes strony).

W tej sytuacji uznać należy, że kontrolowane decyzje zostały wydane w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s., a zatem prawidłowo w postępowaniu w pierwszej instancji orzekał Wójt Gminy Niemce. Wprawdzie w końcowej części decyzji organu I instancji, jak też i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium, przywołano również art. 155 k.p.a., jednak okoliczność tę należy ocenić jedynie w kategoriach wady części uzasadnień tych decyzji (tj. naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.), pozostającej bez wpływu na wynik sprawy, a przede wszystkim nie dającą podstaw do przyjęcia, że rzeczywista podstawą tych decyzji był art. 155 k.p.a., co skutkowałoby zmianą właściwości organu orzekającego w pierwszej instancji. Raz jeszcze podkreślić należy, że w oparciu o ten przepis wniosek skarżącej z dnia 16 sierpnia 2023 r. powinien zostać rozpatrzony przez Kolegium w odrębnym postępowaniu – zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 lutego 2024 r., sygn. akt II SAB/Lu 176/23.

Oceniając kontrolowane w niniejszym postępowaniu decyzje pod kątem zasadności odmowy zmiany decyzji Wójta Gminy Niemce z dnia 16 listopada 2022 r. w oparciu o art. 106 ust. 5 u.p.s., Sąd uznał je za prawidłowe.

Powyższy przepis stanowi, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Zmiana w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej, dokonywana na wniosek strony, w więc z istoty rzeczy na jej korzyść, wymaga zatem zaistnienia przemawiającej za tym zmiany przepisów prawa lub zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony. Pozostałe warunki wymienione w tym unormowaniu (pobranie nienależnego świadczenia lub wystąpienie przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5), w istocie bowiem sprowadzają się do okoliczności, które skutkować mogą uchyleniem lub zmianą decyzji o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej wyłącznie na niekorzyść strony.

W odniesieniu do przesłanki zmiany przepisów prawa, wyjaśnić trzeba, że wprawdzie z dniem 1 listopada 2023 r., tj. wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1693), uległo zmianie brzmienie art. 50 u.p.s., jednak nie w zakresie odnoszącym się kwestii wymiaru lub zakresu przyznawanych specjalistycznych usług opiekuńczych. Na zasady ustalania wymiaru lub zakresu specjalistycznych usług opiekuńczych nie wpłynęła również nowelizacja rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. Nr 189 poz. 1598), dokonana rozporządzeniem Ministra Rodziny i polityki Społecznej z dnia 16 lutego 2023 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. z 2023 r. poz. 395), która to nowelizacja weszła w życie z dniem 1 maja 2023 r. Zatem od czasu wydania przez Wójta Gminy Niemce decyzji z dnia 16 listopada 2022 r. o przyznaniu skarżącej specjalistycznych usług opiekuńczych, nie doszło do zmiany przepisów prawa, która uzasadniałaby zmianę tej decyzji w zakresie objętym żądaniem skarżącej, tj. poprzez zwiększenie zakresu i wymiaru przyznanych jej usług.

Sąd podziela stanowisko organów, iż skarżąca nie wykazała również, jakoby od czasu wydania decyzji w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych, zaistniała zmiana jej sytuacji osobistej lub dochodowej uzasadniająca uwzględnienie wniosku z dnia 16 sierpnia 2023 r. na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. Skarżąca nie wskazała żadnych takich okoliczności w treści przedmiotowego wniosku. Nie przedstawiła ich również w dalszym toku postępowania. Pomimo tego organ I instancji - zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - podjął we własnym zakresie próby ustalenia aktualnej sytuacji, życiowej, osobistej i zdrowotnej strony, celem oceny, czy rożni się ona od sytuacji z daty wydania decyzji o specjalistycznych usługach opiekuńczych. W tym miejscu stwierdzić należy, że organ zasadnie za właściwy ku temu środek dowodowy uznał wywiad środowiskowy, który jest szczególnie doniosłym i obligatoryjnym rodzajem dowodu w kategorii spraw z zakresu pomocy społecznej. Na stronie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych w takiej formie, albowiem co do zasady ta forma postępowania wyjaśniającego nie może zostać zastąpiona innymi środkami dowodowymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 33/19). Powyższy obowiązek strony pozostaje aktualny również w przypadku żądania zwiększenia zakresu i wymiaru wcześniej przyznanej pomocy.

Z akt sprawy wynika, że pomimo prawidłowego doręczenia skarżącej w dniu 18 sierpnia 2023 r. zawiadomienia o wyznaczonym na dzień 30 sierpnia 2023 r. terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, podjęta w tym dniu próba przeprowadzenia wywiadu okazała się bezskuteczna, albowiem przybyłym wówczas do miejsca zamieszkania skarżącej pracownikom socjalnym nie otworzono drzwi. Jednocześnie skarżąca – pomimo pouczenia jej w doręczonym zawiadomieniu o konieczności powiadomienia organu o ewentualnej potrzebie zmiany terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego - nie zgłosiła takowej potrzeby. Również podejmowane w innych dniach próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej (nie poprzedzone zawiadomieniem) okazały się bezskuteczne. Zauważyć przy tym trzeba, że już choćby z treści odwołania od decyzji organu I instancji jednoznacznie wynika, iż bezskuteczność powyższych prób nie była spowodowana zaistnieniem obiektywnych przeszkód uniemożliwiających przeprowadzenie wywiadu, lecz wyłącznie subiektywnym przekonaniem skarżącej, iż "do zmiany decyzji nie jest potrzebny rodzaj aktualizacji wywiadu (żaden)".

W związku z powyższym, skoro skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego na potrzeby rozpatrzenia jej wniosku z dnia 16 sierpnia 2023 r., a jednocześnie nie przedstawiła z własnej inicjatywy żadnych okoliczności lub dowodów świadczących o zmianie jej sytuacji dochodowej lub osobistej, to nie sposób uznać, że wykazała zaistnienie takowej przesłanki do zmiany decyzji z dnia 16 listopada 2022 r. na zasadzie art. 106 ust. 5 u.p.s. Za taką okoliczność nie można uznać faktu, iż przyznane tą decyzją usługi nie były realizowane, skoro przyczyną ich niewykonania była postawa samej skarżącej (odmowa wpuszczenia opiekunki). Uniemożliwienie realizacji przyznanych specjalistycznych usług opiekuńczych przez ich beneficjenta może co najwyżej stanowić podstawę do ograniczenia rozmiaru przyznanego świadczenia, wstrzymania jego wykonania lub uchylenia decyzji o jego przyznaniu, stosownie art. 11 ust. 2 u.p.s., natomiast - jak słusznie stwierdzono w zaskarżonej decyzji - zupełnie nieracjonalne byłoby zwiększenie z takiego powodu wymiaru przyznanego świadczenia.

Podsumowując stwierdzić należy, że decyzja odmowna organu I instancji z dnia 16 października 2023 r., jak też i utrzymująca ją w mocy decyzja Kolegium z dnia 29 listopada 2023 r. – pomimo wytkniętej wcześniej, częściowej wadliwości ich uzasadnień – są zasadne w świetle art. 106 ust. 5 u.p.s. Ubocznie zaznaczyć wypada, że odmowa zmiany decyzji z dnia 16 listopada 2022 r. na podstawie tego unormowania nie przesądza o sposobie rozstrzygnięcia przez Kolegium wniosku skarżącej z dnia 16 sierpnia 2023 r. w oparciu o art. 155 k.p.a., albowiem określone w tych przepisach przesłanki zmiany decyzji są różne.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.