Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 676/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 128, art. 129 § 1
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 25 września 2023 r. znak: SKO.PS-80/4709/2662/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z 25 września 2023 r. znak: SKO.PS-80/4709/2662/2023, po rozpatrzeniu odwołania K. W. od wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Daleszyce decyzji z 28 kwietnia 2023 r. odmawiającej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że niniejsza sprawa była rozpatrywana już dwukrotnie przez Kolegium, które zwracało ją do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Rozpatrując obecnie przedmiotową sprawę Kolegium zleciło organowi I instancji dodatkowe postępowanie dowodowe. W sprawie tej bezsporne jest, że W. W. legitymuje się orzeczeniem z 9 lutego 2023 r. zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu wskazano, że nie można ustalić daty powstania niepełnosprawności.

Kolegium zaznaczyło, że orzekając w przedmiotowej sprawie organ I instancji, będąc związanym wcześniejszymi decyzjami, znając stanowisko organu odwoławczego, niezmiennie dokonuje błędnej interpretacji art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390, ze zm.), dalej zwanej "u.ś.r.", uważając, że stronie nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r., w sytuacji kiedy zgodnie z orzeczeniem niepełnosprawność u osoby chorej nie powstała przed 18 lub 25 rokiem życia. Kolegium wyjaśniło, że w wyroku z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13., TK orzekł, że art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Organ II instancji podkreślił, że orzeczenia TK wiążą wszystkich adresatów bez wyjątku i winny być przez nich respektowane oraz stwierdził, że na tle powyższego wyroku ugruntowała się linia orzecznicza sądów administracyjnych, zgodnie z którą w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W rezultacie nie jest więc dopuszczalne przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Pomimo jednak błędnej interpretacji ww. przepisów, rozstrzygnięcie organu I instancji, zdaniem Kolegium jest prawidłowe. Organ wskazał, że K. W. nie figuruje w krajowym systemie ewidencji producentów, wskazano również, że żona skarżącego H. W. nie jest zarejestrowana jako producent rolny. Jak wynika z oświadczenia skarżącego podejmował on systematycznie pracę za granicą w okresach 19 luty 2020 r. do 19 czerwiec 2020 r. od 14 kwietnia 2021 r. do 16 lipca 2021 r. i od 20 kwietnia 2022 r. do 31 maja 2022 r. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że przesłanka z rezygnacji z pracy została spełniona.

Organ wskazał, że w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego potwierdzono, że matka skarżącego mieszka sama a na opiekę ze strony skarżącego składa się: pranie, sprzątanie, gotowanie przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, umawianie wizyt lekarskich i zawożenie na nie matki, zawożenie do kościoła na cmentarz, wykupywanie leków, podawanie leków, palenie w piecu, przyniesienie opału, koszenie trawy, zakładanie na noc pampersa. W toku postepowania ustalono również, że skarżący ma pięcioro rodzeństwa. W ocenie organu odwoławczego z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby rodzeństwo wnioskodawcy nie miało możliwości wywiązania się z ciążącego na nich (w tym samym stopniu) obowiązku alimentacyjnego względem matki.

Organ odwoławczy powołał wyroki WSA w Krakowie z 18 stycznia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1148/21 oraz z dnia 7 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 3/22 które zapadły w podobnych stanach faktycznych sprawy, jak obecnie rozpatrywana. W wyrokach tych Sąd wskazał, że: "[...] Niemożność sprawowania osobistej opieki przez dzieci osoby niepełnosprawnej z uwagi na zatrudnienie czy inne okoliczności osobiste i rodzinne, nie zwalnia z obowiązku alimentacyjnego, którego celem jest dostarczanie środków niezbędnych do egzystencji osoby uprawnionej. Przy czym obowiązek alimentacyjny może polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych, albo na dostarczaniu w naturze określonych rzeczy, albo na osobistych staraniach. Ustawodawca wskazując katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie pozostawił organom dowolności w przyznawaniu tego świadczenia, dowolnością tą nie dysponują także osoby z kręgu rodziny, które nie mogą wskazać, komu ich zdaniem należy przyznać świadczenie. W sytuacji, w której osoby zobowiązane do alimentacji z różnych przyczyn nie świadczą opieki nad osobą jej wymagającą, mogą swój obowiązek alimentacyjny realizować nie poprzez starania osobiste, a poprzez przykładowo opłacenie osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni". Warto dodać, że cytowanym wyrokiem Sąd poparł stanowisko organu odwoławczego, który w swoim wystąpieniu wyraził pogląd, że: " [...] obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na osobistym staraniu, lecz może ograniczać się do łożenia na osobę uprawnioną. Stąd też, jeżeli dzieci z subiektywnych względów nie mogą sprawować osobistej opieki nad matką (realizować obowiązku alimentacyjnego w ww. sposób), to nie ma przeszkód, aby opiekę taką sprawowało jedno z nich, zaś koszty związane z opieką (jako ekwiwalent za rezygnację przez niego z zatrudnienia lub podjęcia zatrudnienia) pokrywane były przez pozostałe dzieci w ramach obowiązku alimentacyjnego, zobowiązane w takim samym stopniu do alimentacji względem matki".

Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie mamy do czynienia właśnie z sytuacją, w której uprawniona do opieki ma sześcioro dzieci, które nie dowiodły okoliczności zwalniających ich z obowiązku alimentacyjnego względem wstępnej, a tym samym nie dowiodły braku możliwości zorganizowania matce opieki poprzez partycypowanie w kosztach stanowiących ekwiwalent za rezygnację strony z aktywności zawodowej w zamian za podjęcie się opieki. Organ zauważył, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że przynajmniej troje dzieci W. W. jest dyspozycyjnych i może opiekować się matką. Zdaniem organu rodzeństwo może pogodzić opiekę w taki sposób, aby nie zmuszać skarżącego z rezygnacji z aktywności zawodowej. Organ podkreślił, że w pierwszej kolejności kosztami opieki powinny być obciążone osoby zobowiązane, a dopiero w dalszej kolejności należy obciążać ogół społeczeństwa. W ocenie Kolegium nie jest moralnym i sprawiedliwym społecznie akceptowanie sytuacji, w której zstępni uchylają się od obowiązku alimentacyjnego względem rodzica, nie podejmują nawet przy tym próby wykazania okoliczności zwalniających ich z tej powinności i występują o świadczenie pielęgnacyjne (dla jednego z zstępnych), które jest świadczeniem finansowanym z środków publicznych, czyli od ogółu obywateli. W cytowanym wyroku Sąd podsumował: "Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż w opisanym stanie faktycznym przyznanie skarżącej świadczenia byłoby niezgodne z przepisami prawa, jak również przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który - z mocy prawa - w pierwszej kolejności ciąży na wszystkich dzieciach M. G."

Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie został wykazany związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją odwołującego z aktywności zawodowej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W sprawie nie wykazano, aby odwołujący wraz z rodzeństwem nie mogł zorganizować opieki w taki sposób, że strona nie musiałaby rezygnować z aktywności zawodowej lub (jeżeli już zrezygnowała) by nie mogła otrzymywać od pozostałych zobowiązanych ekwiwalentu za rezygnację z pracy w związku z wykonywaniem opieki nad matką.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, K. W., zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez błędną wykładnię polegającą na:

- pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy,

- przyjęciu, że faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż ma ona więcej dzieci, a skoro istnienie po stronie wszystkich dzieci potencjalnego obowiązku alimentacyjnego względem natki uprawnia organ administracji do wkraczania w kompetencje zastrzeżone dla sądu powszechnego poprzez ocenę możliwości sprawowania przez te dzieci opieki nad matką w kontekście realizacji nieskonkretyzowanego obowiązku alimentacyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionej konstatacji, że kwestia realizacji potencjalnego obowiązku alimentacyjnego przez dzieci może stanowić kryterium negatywne do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego,

- przyjęcie, że w sytuacji, gdy o świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką ubiega się jedno z dzieci, to brak po stronie pozostałych dzieci obiektywnych przeszkód do wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego względem matki, może stanowić okoliczność przesądzającą o braku podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wobec niespełnienia wynikającego z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wymogu istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją z) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem opieki.

2. przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy:

art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 kpa poprzez nieuwzględnienie wszystkich dowodów zebranych w sprawie i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez K. W. i stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej – W. W. a tylko takich, które mogą potwierdzić, że świadczenie pielęgnacyjne dla skarżącego się nie należy

W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że o przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, decydować winno przede wszystkim ustalenie, czy rzeczywiście sprawuje on opiekę nad matką oraz, czy z powodu tej opieki (w tym jej zakresu) rezygnuje on z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a więc ustalenie, czy spełnia ona podstawowe przesłanki uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zaznaczył, że w sytuacji, gdy opieki podejmuje się jeden z członków rodziny, który należy do kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, brak jest podstaw do odmowy przyznania świadczenia z uwagi na istnienie innych osób, które mogłyby świadczyć pomoc osobie niepełnosprawnej. Ustawodawca nie przewidział bowiem takiej negatywnej przesłanki przyznania świadczenia. Jeżeli zatem jest kilka osób zobowiązanych w jednakowym stopniu do alimentacji, to można przyznać świadczenie jednej z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki.

Wnoszący skargę również podkreślił, że ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji oraz Kolegium nie kwestionują, że strona, jako jedyna z rodzeństwa, wzięła na siebie pełny ciężar opieki nad matką i zakres tej opieki wyklucza możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia, a badanie możliwości sprawowania tej opieki również przez pozostałe osoby zobowiązane w równym stopniu do alimentacji wobec matki, pozostało zbędne, jako niemające umocowania prawnego w obowiązujących przepisach czy też w utrwalonym orzecznictwie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej pod względem legalności, była decyzja SKO w Kielcach utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy w Daleszycach odmawiającą skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z niepodejmowaniem lub rezygnacją zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką.

Zasadniczą przyczyną zaakceptowania odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było uznanie przez organ odwoławczy, że nie zostało wykazane, aby skarżący wraz z rodzeństwem nie mógł zorganizować opieki w taki sposób, żeby nie musiał rezygnować z aktywności zawodowej lub (jeżeli już zrezygnował) by nie mógł otrzymywać od pozostałych zobowiązanych ekwiwalentu za rezygnację z pracy w związku z wykonywaniem opieki nad mamą. W. W. ma bowiem sześcioro dzieci, które nie dowiodły okoliczności zwalniających ich z obowiązku alimentacyjnego względem wstępnej, a tym samym nie dowiodły braku możliwości zorganizowania matce opieki poprzez partycypowanie w kosztach stanowiących ekwiwalent za rezygnację skarżącego z aktywności zawodowej w zamian za podjęcie się opieki. W nawiązaniu do ustawowych przesłanek prawa do świadczenia pielęgnacyjnego SKO w Kielcach zauważyło, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej strony, a sprawowaniem opieki. Odnośnie pozostałych ustawowych przesłanek prawa do wnioskowanego świadczenia, w sprawie nie było kwestionowane, że skarżący je spełnia. Kolegium wyraziło jednak pogląd, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na charakter i źródło finansowania ze środków publicznych, powinno mieć miejsce dopiero wtedy, kiedy nie jest możliwe obciążenie kosztami opieki osób zobowiązanych w pierwszej kolejności.

Odnosząc się do takich argumentów Sąd wyraża pogląd, że opierają się one na błędnej wykładnia przepisów prawa, które miały w sprawie zastosowanie. Podobne stanowisko zostało również zaprezentowane w wyroku z dnia 7 grudnia 2023 r. w sprawie sygn. akt II SA/Ke 574/23.

Świadczenie, którego skarżący się domagała – zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. - przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że jedyną z przewidzianych w przytoczonym przepisie przesłanek prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, której brak stwierdziło Kolegium, było nieistnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej, a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawną matką. Przyczyny braku tego związku przyczynowego organ upatrywał natomiast przede wszystkim w tym, że skarżący ma możliwość korzystania przy sprawowaniu tej opieki z pomocy rodzeństwa, które nie dowiodło, że występują okoliczności, zwalniające je z obowiązku alimentacyjnego względem matki, a przy tym nie dowiodło możliwości zorganizowania tej opieki poprzez ponoszenie jej kosztów.

Odnosząc się do wskazanych powodów braku związku przyczynowego należy stwierdzić, że pogląd Kolegium opiera się na błędnym i niesprawiedliwym rozumieniu istoty prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z treścią art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej k.r.o.), obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 k.r.o.).

W świetle przedstawionych wyżej regulacji oczywiste jest, że wszystkie dzieci W. W., w tym skarżący, są zobowiązane w pierwszej kolejności do wykonywania na jej rzecz świadczeń alimentacyjnych, zaś ze względu na równy stopień ich pokrewieństwa, obowiązek ten obciąża ich w równym stopniu. Wszystkie te osoby, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., należą więc do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. W tej sytuacji, o przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, decydować winno przede wszystkim ustalenie, czy rzeczywiście sprawuje on opiekę nad matką oraz, czy z powodu tej opieki (w tym jej zakresu) rezygnuje on z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a więc ustalenie, czy spełnia on podstawowe przesłanki uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. (a także pozostałe warunki zawarte w tym artykule). Wbrew natomiast stanowisku Kolegium, przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, w żaden sposób nie jest uzależnione od stwierdzenia możliwości sprawowania tej opieki przez kogokolwiek z jej rodzeństwa, którego obowiązek alimentacyjny wobec matki – co należy ponownie podkreślić – nie wyprzedza obowiązku alimentacyjnego skarżącego, lecz jest z nim równy. Takich bowiem kryteriów art. 17 u.ś.r. nie przewiduje. Niedopuszczalne jest natomiast wprowadzanie przez organy administracji dodatkowych negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nieprzewidzianych w obowiązujących przepisach (por. wyroki WSA we Wrocławiu z 28 czerwca 2023 r., IV SA/Wr 45/23 i WSA w Lublinie z 18 kwietnia 2023 r., II SA/Lu 93/23, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela tym samym przedstawiany w orzecznictwie pogląd, że w sytuacji, gdy opieki podejmuje się jeden z członków rodziny, który należy do kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, brak jest podstaw do odmowy przyznania świadczenia z uwagi na istnienie innych osób, które mogłyby świadczyć pomoc osobie niepełnosprawnej. Ustawodawca nie przewidział bowiem takiej negatywnej przesłanki przyznania świadczenia. Jeżeli zatem jest kilka osób zobowiązanych w jednakowym stopniu do alimentacji, to można przyznać świadczenie jednej z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki (zob. przykładowo wyroki: NSA z 9 sierpnia 2023 r. I OSK 1661/22, WSA w Gdańsku z 7 czerwca 2023 r., II SA/Gd 1097/22, WSA w Lublinie z 24 stycznia 2023 r., II SA/Lu 662/22, dostępne jw.).

Nie można się również zgodzić z tezą przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że z uwagi na charakter i źródło finansowania ze środków publicznych, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinno być ostatecznością. Obowiązujące przepisy w żadnym razie nie upoważniają do takiego wniosku. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zależne jest od spełnienia wszystkich przesłanek określonych w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale zarazem tylko tych przesłanek. Niedopuszczalne jest uzależnianie przyznania, bądź odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od warunków nieprzewidzianych w obowiązujących przepisach. Przy rozstrzyganiu wniosków o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organy administracji nie dysponują uznaniem administracyjnym, przez co niedopuszczalne jest ich ocenianie w kategoriach innych niż wynikające z przesłanek ustawowych.

Dodatkowo trzeba zauważyć, że twierdzenie w okolicznościach niniejszej sprawy, że osoby zobowiązane do alimentacji w równym stopniu, co skarżący, tj. jego rodzeństwo, również mogłyby świadczyć pomoc matce, jest nieusprawiedliwione w sytuacji, gdy to skarżący mieszka z matką i faktycznie sprawuje opiekę zgodnie z wolą matki i rodzeństwa. Nadto organ nie jest uprawniony, by decydować za dzieci osoby niepełnosprawnej o sposobie zapewnienia jej opieki. Nie było zatem podstaw w niniejszej sprawie do badania alternatywnych sposobów zapewnienia matce skarżącego niezbędnej opieki, poprzez nakazywanie dokonywania ustaleń odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej pozostałych osób zobowiązanych względem niej do alimentacji, tj. rodzeństwa skarżącego, jeżeli opiekę tę sprawuje faktycznie skarżący. Jedynie ustalenie, że rodzeństwo partycypuje w opiece nad matką, przez co zakres opieki przypadający skarżącemu nie jest na tyle duży, by konieczna była rezygnacja przez niego z zatrudnienia, pozbawiałoby skarżącego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. O ile jednak ustalenia faktyczne wskazują, że skarżący, wzięł na siebie pełny ciężar opieki nad matką i zakres tej opieki wyklucza możliwość podjęcia przez niego zatrudnienia, badanie możliwości sprawowania tej opieki również przez pozostałe osoby zobowiązane w równym stopniu do alimentacji, pozostaje zbędne.

Powyższe rozważania świadczą o naruszeniu przez organ II instancji przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., które miało wpływ na wynik sprawy. Dlatego zaskarżona decyzja, a także decyzja organu I instancji, podlegały uchyleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.). Uchylenie decyzji organu I instancji jest następstwem naruszenia przez ten organ prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. w sposób wynikający z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, na co szczegółowo i zasadnie wskazał organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji, kierując się przedstawioną wyżej wykładnią przepisów prawa, przeprowadzi ponownie postępowanie zmierzające do merytorycznej oceny zasadności wniosku skarżącego.