Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 162/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1, pkt 1 lit. c, art. 269 § 1, art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 8, art 14 ust.1, art. 91, art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 165
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jedn.
article: art. 122, art. 125 § 1, art. 187 § 1, § 3, art. 188, art. 191
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ WSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2024 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 13 grudnia 2023 r.nr 1801-IOA.4246.211.2023 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzenie gier hazardowych bez koncesji I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia 25 października 2023 r. nr 408000-408000-COP-1.4246.546.2023; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie na rzecz skarżącej B. R. kwotę 2000 zł /słownie: dwa tysiące złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 162/24

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi B.R. jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej DIAS) z 13 grudnia 2023 r. nr 1801-IOA.4246.211.2023 dotycząca nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych bez koncesji.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych sprawy, decyzją z 25 października 2023 r. nr 408000-408000-COP-1.4246.546.2023 Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno Skarbowego w [...] nałożył na B.R. karę pieniężną w wysokości 200 000 zł z tytułu urządzania gier hazardowych bez koncesji na automatach o nazwie: [...] i [...] (bez numerów) w lokalu "[...]", mieszczącym się przy ul. [...] w P.

W uzasadnieniu wskazał, że w trakcie czynności kontrolnych w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2018 r., poz. 165 ze zm., dalej: u.g.h.) przeprowadzonych 15 stycznia 2019 r. w lokalu "[...]" przy ul. [...] (działka nr [...]) w P. przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, stwierdzono dwa urządzenia bez numeru o nazwie [...] i [...]. Urządzenia w trakcie postępowania poddane zostały badaniu przez Dział Laboratorium Celno - Skarbowe Podkarpackiego Urzędu Celno - Skarbowego w [...], które potwierdziło, że są automatami do gier w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. W toku postępowania ustalono, że B.R., zatrudniona w kontrolowanym lokalu, spełniła warunki uznania jej za osobę urządzającą gry na tych automatach.

W odwołaniu od wskazanej wyżej decyzji B.R. wniosła o uchylenie decyzji Naczelnika PUCS w całości, przy ustaleniu, że nie zaistniały podstawy do nałożenia na nią kary pieniężnej w wysokości 200 000 zł. Decyzji tej zarzuciła naruszenie przepisów art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit a), art. 2 ust. 3-4, art. 3, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 23a. ust. 1, art. 90 ust. 1 pkt 1 i art. 91 u.g.h. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące nałożeniem kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych bez koncesji, tj. gier na automatach.

DIAS wskazaną na wstępie decyzją z 13 grudnia 2023 r. - działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2383, dalej: O.p.) -utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wywiódł, że zgodnie z art. 91 u.g.h., do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy O.p. W myśl art. 90 ust. 1 u.g.h., karę pieniężną nakłada, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celno-skarbowego, na którego obszarze urządzana jest gra hazardowa lub znajduje się niezarejestrowany automat - w przypadkach, o których mowa w art. 89 ust. 1 pkt. 1-4, 6 i 8 oraz ust. 3. Wg art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.

Podstawą nałożenia kary pieniężnej o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt. 1 u.g.h. jest zatem zaistnienie w sposób łączny następujących przesłanek: ustalenie w sposób jednoznaczny charakteru urządzanych gier, tj. muszą to być gry na automatach w rozumieniu u.g.h., ustalenie konkretnego podmiotu urządzającego gry na automatach, ustalenie, że gry na automatach urządzane były bez wymaganej koncesji.

W świetle art. 2 ust. 3 u.g.h., kluczowe jest rozważenie, czy dana gra spełnia następujące warunki: jest rozgrywana na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych; czy jest rozgrywana o wygrane: pieniężne, czyli takie które są wypłacane w gotówce, lub rzeczowe, tzn. wydawane w formie rzeczowej, albo zgodnie z art. 2 ust. 4 u.g.h., polegają na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także na możliwości rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze; czy zawiera element losowości.

Z kolei mając na względzie treść art. 2 ust. 5 u.g.h., dla stwierdzenia, że dana gra jest grą na automatach w rozumieniu treści wspomnianego przepisu, koniecznym jest ustalenie, czy spełnia następujące warunki: jest rozgrywana na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych; jest organizowana w celach komercyjnych; grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej; gra ma charakter losowy.

Wykluczenie choćby jednej z powyżej wymienionych przesłanek powoduje, że gra nie może być zakwalifikowana jako spełniająca kryteria gry na automatach zdefiniowane w przepisach u.g.h.

Na podstawie eksperymentów przeprowadzonych na urządzeniach i oględzin oraz badań automatów udokumentowanych sprawozdaniami z 20 sierpnia 2022 r. ustalono, że gry rozgrywane są na urządzeniach elektronicznych. W grach na automatach można uzyskać wygrane rzeczowe, pozwalające na rozpoczęcie nowych gier przez wykorzystanie wygranych punktów otrzymanych w poprzednich grach. Przebieg gier ma charakter losowy, zawierając tym samym w sobie elementy losowości, uzyskiwane wyniki gier są nieprzewidywalne i niezależne od woli oraz zręczności grającego. Warunkiem rozpoczęcia rozgrywania gier na urządzeniach jest ich zakredytowanie przez grającego poprzez wprowadzenie banknotów do akceptora banknotów, co świadczy o ich komercyjnym charakterze.

W wyniku ustaleń dokonanych na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że rozgrywane na obu urządzeniach gry o wygrane rzeczowe mają charakter losowy, zawierając jednocześnie element losowości, a otrzymane wyniki gier są nieprzewidywalne i niezależne od woli oraz zręczności grającego, a tym samym gry prowadzone na badanych urządzeniach zawierają się w definicji gier na automatach określonej w art. 2 ust. 3 u.g.h., zaś możliwość rozpoczęcia nowych gier za punkty otrzymane w wyniku wygranej zawiera się w definicji wygranej rzeczowej, określonej w art. 2 ust. 4 u.g.h. Zatem bezpodstawny jest zarzut odwołania, mówiący o naruszeniu art. 2 ust. 3 i 4 u.g.h.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h., działalność w zakresie gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry, przy czym urządzanie gier na automatach (poza monopolem państwa) dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. Lokal o nazwie "[...]" nie był objęty koncesją na prowadzenie kasyna gry, zaś zatrzymane urządzenia nie posiadały wymaganego urzędowego sprawdzenia, założonych wymaganych urzędowych zamknięć oraz nie były zarejestrowane przez naczelnika urzędu celno-skarbowego. Wobec powyższego bezzasadny jest zarzut odwołującej się dotyczący naruszenia przepisów art. 3, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1 i art. 23a ust. 1 u.g.h.

W kontekście przepisu art. 89 ust. 1 pkt 1 (znowelizowanej) u.g.h., ustawa ta nie zawiera definicji legalnej zwrotów: "urządzić" i "urządzający" i nie odsyła do ustaw je zawierających. Stąd przy ich interpretacji należy posłużyć się wykładnią językową, po zastosowaniu której możliwym stanie się nadanie tym terminom odpowiedniej treści znaczeniowej. Zgodnie z definicją zawartą w słowniku "Akademia Języka Polskiego PWN 2. Słownik Języka Polskiego" (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007), "urządzić" oznacza: 1. nadać czemuś pewien porządek, 2. przedsięwziąć, zorganizować. Z powyższego wynika, iż elementem wspólnym dla wskazanych definicji jest zapewnienie /stworzenie/, zorganizowanie komuś dobrych /odpowiednich /niezbędnych warunków do czegoś. Urządzającym gry na automatach w rozumieniu art. 89 u.g.h. będzie osoba stwarzająca odpowiednie warunki do udziału w grach na automatach.

W rozpatrywanej sprawie okoliczności wskazujące, że odwołującej należy przypisać przymiot urządzającej gry hazardowe na automatach, wynikają z materiału dowodowego zalegającego w aktach sprawy oraz udostępnionego organowi I instancji przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...], włączonego do niniejszego postępowania postanowieniami organu z 11 września 2023 r.

Oprócz standardowych obowiązków wykonywanych przez obsługę lokalu, takich jak pilnowanie porządku i czystości w lokalu "[...]", odwołująca wykonywała dodatkowe czynności związane z rozliczaniem automatów. Z materiału dowodowego wynika, że oprócz obowiązków związanych z zatrudnieniem, tj. obsługą lokalu, dbaniem o porządek i pilnowaniem graczy, odwołująca zajmowała się:

- w wypadku wygranych na automatach spisywaniem ilości tzw. kredytu i w oparciu o te punkty wypisywaniem karteczek z wysokością wygranej,

- kasowaniem kwoty wygranej, aby można było kontynuować grę,

- wypłacaniem wygranej z kwoty 3000 zł a później z kwoty 5000 zł.,

- uczestniczeniem w dwóch lub trzech dostawach automatów do lokalu, przy jednej dostawie do lokalu na ul. [...] i w dwóch dostawach do lokalu na ul. [...],

- na każdej zmianie zapisywaniem na karteczce kwoty wypłaconej wygranej, ze wskazywaniem automatu do gier z którego nastąpiła wygrana,

- rozliczaniem lokali (w zastępstwie pod koniec roku 2019), z tego tytułu miała otrzymywać dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 500 zł miesięcznie za rozliczanie od każdego lokalu oraz telefon służbowy,

- wysyłaniem raportów o wygranych po każdej zakończonej zmianie, zdjęć z każdego rozliczonego automatu z telefonu służbowego, informacji z rozliczenia danego lokalu oraz informacji ile pieniędzy pozostało w sejfie,

- przekazywaniem rozliczeń do sejfu,

- osobistym przekazywaniem pieniędzy z rozliczeń lokalu,

- wyciąganiem z automatów różnych kwot pieniędzy (od 1000 zł do kilku tysięcy zł),

- wyposażeniem lokalu w napoje i przekąski , co należało do obsługi i z czego była rozliczana przez osoby rozliczające,

- dysponowaniem środkami, które znajdowały się w kasie w lokalu, przy wygranych,

- sporządzaniem notatki i wypłacaniem gotówki, a w przypadku braku gotówki przekazywaniem graczowi kartki,

- uzupełnianiem pieniędzy w kasie z rozliczeń automatów.

Ponadto z dowodów włączonych przez organ I instancji do akt przedmiotowej sprawy wiadomym jest również, że odwołująca:

- ukrywała przed funkcjonariuszami pieniądze i wszelkie rozliczenia związane z wypłatą wygranych, a w trakcie kontroli nie wydawała pieniędzy i rozliczeń stosując się do wytycznych przełożonych,

- w trakcie przesłuchań po danej kontroli nie mówiła prawdy odnośnie rzeczywistego zakresu swoich obowiązków w lokalu,

- udała się do Urzędu Miejskiego celem podpisania umowy o wywóz śmieci oraz wybierała dokumenty z Zarządu Dróg Miejskich w [...] odnośnie przedłużenia dzierżawy lokalu przy ul. [...],

- pracowała w zastępstwie w lokalu "[...]" przy ul. [...] oraz w lokalu przy ul. [...] w P.,

- miała świadomość, że działalność lokalu jest nielegalna chociażby z uwagi na przeprowadzane kontrole, wiedziała również że po kontrolach były wstawiane nowe automaty.

Z powyższego wynika, że rola odwołującej polegała na aktywnych i wykonywanych we własnym imieniu czynnościach w procesie organizowania gier. Odwołująca zapewniała i stworzyła odpowiednie warunki, aby nielegalne gry na automatach w ogóle mogły się odbywać, miała wpływ na określenie sposobu korzystania z automatów przez klientów, jak również na sposób organizowania gier. Dodatkowo w kontekście ww. dowodów, zdaniem DIAS, istotnego charakteru nabiera także materiał dowodowy włączony przez organ I instancji do akt przedmiotowej sprawy w postaci zeznań świadków - pracowników lokalu "Salon gier" mieszczącego się przy ul. [...] w P. oraz lokalu mieszczącego się przy ul. [...] w P., z których wynika, że odwołująca pracowała w ww. lokalach i zajmowała się dostarczaniem pieniędzy na wygrane i gratisów dla klientów. Wskazuje to, że jej działalność nie ograniczała się do jednego lokalu, ale była zorganizowanym i znacznie szerszym przedsięwzięciem. Swoje zaangażowanie i udział w nielegalnym przedsięwzięciu jakim było urządzanie gier na przedmiotowych automatach w ww. lokalu potwierdza również fakt, że odwołująca była obecna podczas jedenastu innych kontroli w lokalu "[...]" oraz jednej kontroli w lokalu przy ul. [...] w P., w kilku kontrolach zażądała doręczenia postanowienia prokuratora o zatwierdzeniu przeszukania lokalu na adres jej zamieszkania, w imieniu G. Sp. z o.o. podejmowała zobowiązania w stosunku do Zarządu Dróg Miejskich w związku z zezwoleniami na zajęcie pasa drogowego oraz umieszczenie kiosków tymczasowych przy ul. [...] w P., w których następnie urządzane były nielegalne gry na automatach.

Bez znaczenia pozostaje fakt, że odwołująca nie była właścicielką zatrzymanych urządzeń ani właścicielką lokalu w którym znajdowały się zatrzymane urządzenia. Odwołująca się uzasadnia, że z tytułu zatrudnienia za wykonywanie czynności porządkowych otrzymywała wynagrodzenie na poziomie najniższego wynagrodzenia, jednak jak wynika z dowodów pozyskanych w przedmiotowej sprawie, wykonywała szereg innych czynności związanych z obsługą automatów i rozliczaniem lokalu, za które mogła otrzymywać dodatkowe wynagrodzenie. Ze swojej działalności czerpała zyski w wysokości 500 zł miesięcznie za rozliczenie od każdego lokalu oraz telefon służbowy.

Wobec powyższego organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji i nie dał wiary twierdzeniom odwołującej się, jakoby w przedmiotowym lokalu zajmowała się jedynie wykonywaniem obowiązków wynikających z zatrudnienia, tj. wykonywaniem czynności porządkowych. Zatem zdaniem organu II instancji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób jednoznaczny potwierdza, że to odwołująca jest podmiotem urządzającym gry w lokalu "[...]" bez wymaganej koncesji.

W odróżnieniu od postępowania karno-skarbowego opartego na zasadzie winy, administracyjna kara pieniężna o której mowa w art. 89 ust. 1 u.g.h. nakładana jest wobec podmiotu dopuszczającego się deliktu bez związku z jego zawinieniem, albowiem odpowiedzialność za delikt ma charakter obiektywny, a sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot w sytuacji, gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie, w tym samym miejscu i czasie, co jest niezbędne, jeżeli system kontroli skuteczności przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter.

Organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające zgodnie z wymogami art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 Op.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze ma opisaną na wstępie decyzję DIAS, B.R. zaskarżając ją w całości, zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit a), art. 2 ust. 3-4, art. 3, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 23a ust. 1, art. 90 ust. 1 pkt 1 i art. 91 u.g.h. przez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące nałożeniem na nią kary pieniężnej z tytułu ujawnionego 15 stycznia 2019 r. zdarzenia mającego dotyczyć urządzania gier hazardowych bez koncesji, tj. gier na automatach o nazwie [...] bez numeru - w wysokości 100 000 zł i [...] bez numeru - w wysokości 100 000 zł,

2. inne naruszenie przepisów postępowania które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 191 O.p. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w nieuwzględnieniu całości jej stanowiska.

Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że urządzaniem gry hazardowej jest w praktyce jej organizowanie, zatem tworzenie struktur i zaplecza technicznego umożliwiającego uruchomienie gier hazardowych. Natomiast uczestnictwo w grze wymaga aktywnego udziału w niej. Zestawiając powyższe wnioski z literalnym brzmieniem art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. uznać należy, że czynność "urządzania gier hazardowych" na gruncie u.g.h. jest równoznaczna z działalnością polegającą na ich organizacji. Organizatorem takiego przedsięwzięcia jest zaś podmiot który działa w celu faktycznego uruchomienia gier wskazanych w art. 1 ust. 2 u.g.h., a w efekcie czerpie korzyści finansowe z ich urządzania.

Bezpodstawne były ustalenia organu odnośnie tego, iż skarżąca aktywnie uczestniczyła w organizowaniu gier na urządzeniach. Nie była ona bowiem właścicielem urządzeń ani właścicielem lokalu w którym znajdowały się te urządzenia. Z wykonywanych w lokalu czynności porządkowych uzyskiwała jedynie wynagrodzenie na poziomie najniższego wynagrodzenia, nie związanego z urządzeniem gier na automatach i nie uzyskiwała z tego tytułu żadnych korzyści. Nie brała udziału w jakikolwiek inny sposób w stwarzaniu i organizowaniu warunków dotyczących urządzania komercyjnych procesów gier hazardowych na tych automatach. W konsekwencji nałożenie na nią łącznej kary w kwocie 200 000 zł było oczywiście bezpodstawne.

Mimo, iż zostały jej postawione zarzuty w postępowaniu karnoskarbowym, należy wskazać, iż postępowanie to jest nadal w toku, nie został jeszcze oceniony materiał dowodowy przez sąd ani wydany wyrok. Stąd też czynienie w tym zakresie zarzutów pod jej adresem przez organ wydający decyzję należy uznać za co najmniej przedwczesne i naruszające zasadę domniemania niewinności.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga jako zasadna została przez Sąd uwzględniona w całości, niemniej z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.); stosownie do tego przepisu, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy u.g.h., zgodnie z którymi urządzanie gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia (art. 3). Urządzanie gier na automatach jest dozwolone wyłącznie w kasynach gier (art. 14 ust. 1). Automaty do gier mogą być eksploatowane przez podmioty posiadające koncesję lub zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier losowych lub gier na automatach oraz przez podmioty wykonujące monopol państwa, po ich zarejestrowaniu przez naczelnika urzędu celno-skarbowego (art. 23a ust. 1). Urządzanie gier hazardowych bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia podlega karze (art. 89 ust. 1 pkt 1 i art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a). Dla przypisania odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej na podstawie tych przepisów konieczne jest ustalenie, czy gry prowadzone na urządzeniach (automatach) spełniały przesłanki określone w przepisach art. 2 ust. 3, 4 i 5 u.g.h., a podmiot na którego nałożono karę, był "urządzającym gry".

W ocenie Sądu, za zasadne należało uznać zarzuty związane z wadliwym ustaleniem stanu faktycznego sprawy w zakresie uznania skarżącej jako urządzającego gry w rozumieniu u.g.h. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w lokalu "[...]" przy ul. [...] w P. urządzane były gry hazardowe, a lokal nie był objęty koncesją na prowadzenie kasyna gry. Z przeprowadzonego eksperymentu procesowego sporządzono protokół z 15 stycznia 2019 r., spełniający wymogi stawiane art. 172 – art. 177 O.p. Ponadto w toku postępowania urządzenia zostały poddane badaniom Działu Laboratorium Celo-Skarbowego PUCS w [...]. W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że dwa stwierdzone w kontrolowanym lokalu i zatrzymane urządzenia stanowiły automaty do gier w rozumieniu u.g.h. Przebieg gier na nich zawierał bowiem element losowości, a uzyskiwane wyniki gier były nieprzewidywalne i niezależne od woli oraz zręczności grającego. Ponadto urządzenia umożliwiały uzyskiwanie wygranych punktowych, przekazywanie ich na licznik kredytowy i sumowanie z punktami kredytowymi uzyskiwanymi w wyniku zakredytowania urządzenia.

Jeżeli chodzi natomiast o status "urządzającego grę", to w orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę (co trafnie zauważył DIAS), że u.g.h. nie definiuje tego pojęcia. Ale posłużenie się nim przez ustawodawcę w wielu przepisach tej ustawy umożliwia określenie i ustalenie jego treściowego zakresu. "Urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze. "Urządzanie" wedle słownikowego rozumienia tego zwrotu, to "stwarzanie komuś odpowiednich warunków"; przykładowo do urządzania gier na automatach poza kasynem gry, poprzez udostępnianie w danym czasie oraz miejscu narzędzia służącego ich urządzaniu i tym samym udostępniania samych gier na automatach poza kasynem gry. Chodzi o stwarzanie technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z zasadniczo komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2022 r. II GSK 1100/19, z 29 września 2020 r. II GSK 3435/17, z 27 lipca 2020 r. II GSK 3728/17, z 21 maja 2019 r. II GSK 1140/17 i z 13 marca 2018 r. II GSK 3745/17).

Powyższe wyrażenie zostało w taki sposób zdefiniowane przez organy, ale poczynione ustalenia jako niepełne nie pozwalają na niewątpliwe przypisanie takiego statusu skarżącej. Stanowisko organów o zaktualizowaniu się przesłanek pozwalających na przypisanie skarżącej odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. było przedwczesne. W ocenie Sądu, organy nie dokonały wyczerpującej oceny co do tego, czy skarżąca faktycznie była "urządzającym gry".

Przypisania jej statusu podmiotu urządzającego gry i co za tym idzie odpowiedzialności administracyjnej, dokonano w zasadniczej części w oparciu o materiały dowodowe zgromadzone w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przed Prokuraturą Okręgową w [...] w sprawie [...] przeciwko M.W. i innym o przestępstwo z art. 258 § 1 kk i inne. Organ natomiast swoje ustalenia co do zakresu czynności wykonywanych przez skarżącą oparł na protokołach jej przesłuchań w toku postępowania przygotowawczego z 25 maja 2017 r., 21 września 2017 r., 27 października 2017 r. oraz z 20 września 2018 r. Zauważyć należy, że skarżąca została wówczas przesłuchana jako świadek. Nie mogła zatem, co do zasady, odmówić odpowiedzi na pytania, a ponadto zeznawała pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Nie zagwarantowano jej zatem wszelkich praw przysługujących stronie postępowania administracyjnego, prowadzonego w przedmiocie nałożenia na nią kary pieniężnej. Trudno uznać za prawidłowe, aby zeznania złożone przez stronę przed prokuratorem mogły w całości zastąpić ustalenia organu administracji i stanowić podstawę do nałożenia kary pieniężnej, zwłaszcza, że skarżąca jako świadek nie miała dostępu do materiałów zgromadzonych w aktach spraw karnych.

Organy nie rozważyły, czy bez obecności skarżącej w lokalu, rozgrywanie gier na automatach byłoby niemożliwe, czy działalność lokalu uzależniona była od jej woli, czy to od niej zależał sposób jego wykorzystania i organizacji prowadzonej w nim działalności. Nie wykazano, aby skarżąca była współpracownikiem podmiotów będących właścicielami lokalu lub urządzeń, względnie umożliwiających ich funkcjonowanie. Nie poparto tego żadnym dowodem na podstawie którego można byłoby przyjąć, że uczestniczyła z tymi podmiotami we wspólnym przedsięwzięciu gospodarczym. Skarżąca twierdziła, że działała zgodnie z wytycznymi jakie otrzymywała w związku z wykonywaniem pracy (mimo że świadczonej bez umowy o pracę), z tytułu której otrzymywała wynagrodzenie w kwocie najniższej krajowej. Wynagrodzenie było jej wypłacane ("przynoszone") przez "jakąś kobietę lub mężczyznę". Skarżącej nie dysponowała kluczami do automatów i poza sytuacjami, gdy w przypadku braku pieniędzy w automacie wypłacała grającym z własnych środków niskie wygrane w granicach 100 zł (które następnie były jej zwracane), nie wypłacała pieniędzy wygrywającym graczom. Większe wygrane były wypłacane grającym poza lokalem przez "kobietę i mężczyznę", którzy o wygranej dowiadywali się prawdopodobnie dzięki zainstalowanemu w lokalu monitoringowi. Powyższe pośrednio świadczy, że faktyczne działania skarżącej nie wykraczały poza wskazane czynności w ramach świadczenia pracy.

Wymaga również podkreślenia, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca czerpała zyski z opisanej działalności na miarę osoby, która stwarza techniczne, ekonomiczne i organizacyjne warunki umożliwiające sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używania do celów związanych z zasadniczo komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Samo pobieranie wynagrodzenia za pracę, nawet jeśli obejmuje premie, jeśli są to premie rzędu 500 zł, nie kwalifikuje jej jako podmiotu urządzającego gry na automatach, na który adekwatne jest nałożenie kary w wysokości po 100 000 zł za każdy automat.

Organy nie wykazały, aby zajmowała się rozliczaniem tego przedsięwzięcia, aby była autorem pomysłu prowadzenia tego typu działalności gospodarczej, czy jej organizatorem. Nie wykazano, aby skarżąca pozostawała w zmowie z organizatorami przedsięwzięcia i faktycznie prowadziła przypisaną jej działalność, oraz aby jej rola wykraczała poza realizację obowiązków pracowniczych i wykonywania - w ramach tych obowiązków - poleceń przełożonych.

Sąd stwierdził również uchybienia w postępowaniu wyjaśniającym w zakresie, w jakim pominięto przebieg i sposób zakończenia się postępowania karnoskarbowego oraz ocenę roli, w jakiej występowała w nim skarżąca.

Na etapie wydawania decyzji organu I instancji organ opierając się na aktach postępowania przygotowawczego uwzględnił fakt, że postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. sygn. [...] Prokurator PO w P. przedstawił B.R. zarzuty o to, że:

I. w okresie od 20 maja 2017 r. do bliżej nieustalonego dnia stycznia 2020 r. w [...] i innych miastach województwa podkarpackiego, działając umyślnie i z zamiarem bezpośrednim brała udział w zorganizowanej grupie przestępczej, której zadaniem było organizowanie w celu osiągniecia korzyści majątkowej zbiorowego uczestnictwa w grze hazardowej poprzez urządzanie i prowadzenie gier na co najmniej 460 automatach do gier wbrew przepisom u.g.h. w lokalach zajmowanych przez G. Sp. z o.o. z/s w K., przy czym z działalności tej uczyniła sobie stałe źródło dochodu, tj. o przestępstwo z art. 258 § 1 kk, oraz

II. w okresie od 20 maja 2017 r. do bliżej nieustalonego dnia stycznia 2020 r. w P., działając umyślnie w krótkich odstępach czasu z wykorzystaniem tej samej sposobności, działając w zorganizowanej grupie przestępczej, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej z organizowania zbiorowego uczestnictwa w grze hazardowej urządzała gry na automatach do gier w rozumieniu przepisów art. 2 ust. 3 u.g.h. wbrew przepisom art. 6 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 tejże ustawy, tj. bez koncesji i poza kasynem gry, w ten sposób, że przyjmowała urządzenia, utrzymywała automaty w stanie stałej aktywności umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, zapewniała wypłacanie wygranych i obsługę urządzeń oraz swobodny dostęp do nich uczestników gier, przy czym z popełnienia przestępstw skarbowych uczyniła sobie stale źródło dochodu, a w tym organizowała gry na automatach

- w lokalu [...] przy ul. [...] w P.,

- w lokalu "[...]" przy ul. [...] w P.,

- w lokalu [...] przy ul. [...] w P.,

tj. przestępstwo skarbowe z art. 107 § 3 zw. z art. 107 § 1 w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 i 5 w zw. z art. 6 § 2 K.k.s.

Obowiązkiem organów I i II instancji, orzekających odpowiednio niespełna 2 i 3 lata po przedstawieniu zarzutów skarżącej, było ustalenie, jaki było ewentualne zakończenie postępowania karnego, tj. czy wniesiono akt oskarżenia do sądu przeciwko skarżącej, a jeśli tak, to czy i jakim rozstrzygnięciem zakończyło się karne postępowanie sądowe. Z uwagi na znamiona określone w art. 107 ust. 1 K.k.s. (Kto wbrew przepisom ustawy lub warunkom koncesji lub zezwolenia urządza lub prowadzi gry hazardowe) oraz treść art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. (karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia), a także konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego, nie powinny wobec tej samej osoby być wydane dwa rozstrzygnięcia oparte na całkowicie odmiennej ocenie prawnej tych samych zdarzeń faktycznych (zachowań), niezależnie od celów u.g.h. i ustawy karnoskarbowej.

Ponieważ skarżąca miała świadczyć tożsamą pracę wraz innymi osobami, co wynika z zacytowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zeznań świadków, istotne staje się ustalenie, czy osoby te również zostały pociągnięte do odpowiedzialności na podstawie u.g.h., czy też ocena ich zachowania była odmienna od zachowania skarżącej. Sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. może zostać przecież nałożona na więcej niż jeden podmiot w sytuacji, gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie, w tym samym miejscu i czasie.

Z podanych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 125 § 1, art. 187 § 1 i 3, art. 188 i art. 191 O.p. w zw. z art. 91 u.g.h. Sąd - wobec konieczności uzupełnienia materiału dowodowego - orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, tj. o uchyleniu zaskarżonej decyzji DIAS oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.

Odnośnie zarzutów skargi ubocznie wymaga wyjaśnienia, że w zasadniczej większości nie mogły, nawet potencjalnie, odnieść zamierzonego rezultatu.

W wyroku z 11 marca 2015 r. P 4/14 Trybunał Konstytucyjny potwierdził konstytucyjność art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Trybunał stwierdził, że brak notyfikacji tych przepisów nie stanowi takiego naruszenia pozakonstytucyjnej procedury ustawodawczej, które byłoby równoznaczne z naruszeniem art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Innymi słowy, niedochowanie obowiązku notyfikacji art. 14 ust. 1 u.g.h. w czasie uchwalania tego aktu nie może pociągać za sobą tak daleko idącego skutku, jakim jest odmowa jego zastosowania w tych konkretnych sprawach, a tym samym stanowić podstawy uchylenia decyzji wymierzających kary administracyjne na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 i art. 14 ust. 1 u.g.h.

Ponadto 16 maja 2016 r. skład siedmiu sędziów NSA podjął uchwałę sygn. II GPS 1/16, w której orzeczono, że: I. art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h., a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy; II. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r. także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

W świetle powyższej uchwały nie ulega wątpliwości, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. może stanowić materialnoprawną podstawę nałożenia kary pieniężnej za określone nim naruszenie przepisów tej ustawy. Należy przy tym zaznaczyć, że art. 269 § 1 P.p.s.a. nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony NSA (por. wyrok NSA z 26 listopada 2014 r. II FSK 1474/14, postanowienie NSA z 8 lipca 2014 r. II GSK 1518/14). Jeżeli skład sądzący w sprawie nie stwierdzi zasadności uruchomienia trybu przewidzianego w art. 269 P.p.s.a. - a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie - to obowiązany jest respektować stanowisko wyrażone w uchwale składu poszerzonego Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 4 lutego 2015 r. II OSK 1632/13).

Odnośnie zaś naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w związku z wadliwie ustalonym stanem faktycznym sprawy oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. wobec utrzymania w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, Sąd wskazuje, że niezależnie od wyników dokonanej kontroli legalności zaskarżonych rozstrzygnięć, organy nie mogły naruszyć przepisów k.p.a. Postępowanie prowadzone w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych bez koncesji, wbrew zarzutom skarżącej, nie jest normowane przepisami k.p.a. lecz O.p. Stanowi o tym wprost art. 8 u.g.h., zgodnie z którym do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, chyba że ustawa stanowi inaczej.

O należnych skarżącej kosztach postępowania (obejmujących opłacony od skargi wpis w kwocie 2 000 zł) postanowiono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).