Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 602/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Asesor sądowy Jakub Polanowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 3 sierpnia 2023 r. nr 0601-IEE.7192.119.2023.3 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, dalej "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ odwoławczy", po rozpatrzeniu zażalenia J. K. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie, dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ egzekucyjny", z dnia 26 kwietnia 2023 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o licytacji nieruchomości: działki ewidencyjnej nr [...], położonej w L. przy ul. [...], o powierzchni 0,1639 ha, dla której Sąd Rejonowy L. w L. Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] wraz z udziałem w wysokości 1/8 części w działce ewidencyjnej nr [...], położonej w L. przy ul. [...] (dojazd), o pow.: 0,0403 ha, dla której Sąd Rejonowy L. w L. Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], utrzymał w mocy wskazane postanowienie organu egzekucyjnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadzi wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...]; [...]; [...] oraz [...] wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, a także tytułów wykonawczych o nr: [...]; [...]; [...]; [...] oraz [...] wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. .

W toku tego postępowania organ egzekucyjny wezwaniem z dnia 2 marca 2021 r. dokonał zajęcia działki ewidencyjnej nr [...]. Wezwanie doręczone zostało zobowiązanej w dniu 24 marca 2021 r. Z kolei wezwaniem z dnia 17 października 2022 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia udziału 2/8 w niezabudowanej działce nr [...]. Wezwanie doręczone zostało zobowiązanej w dniu 8 listopada 2022 r. W związku z tym zobowiązana zobligowana była w terminie 14. dni dnia doręczenia wezwania do uiszczenia należności wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Ponieważ wezwania okazały się bezskuteczne organ egzekucyjny przystąpił do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Proces ten zakończył się sporządzeniem protokołów opisu i oszacowania wartości nieruchomości z dnia 26 stycznia 2023 r. oraz z dnia 23 lutego 2023 r. Natomiast postanowieniem z dnia 13 marca 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego połączył postępowania egzekucyjne dotyczące działki ewidencyjnej [...] oraz udziału w działce nr [...].

Obwieszczeniem z dnia 14 marca 2023 r. organ egzekucyjny wyznaczył termin pierwszej licytacji wskazanych nieruchomości. Obwieszczenie to zobowiązana otrzymała w dniu 30 marca 2023 r. Pismami nadanymi 6 i 13 kwietnia 2023 r. zobowiązana wniosła tożsame w swojej treści "Skargi" co do wyznaczenia w dniu 14 marca 2023 r. pierwszej licytacji wskazanych nieruchomości na dzień 15 czerwca 2023 r.

Organ egzekucyjny wskazanym wyżej postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2023 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie "Skargi" z uwagi na przekroczenie terminu do jej wniesienia.

W zażaleniu na to postanowienie zobowiązana podniosła, że zaskarżone czynności zostały dokonane pomimo braku prawidłowego tytułu wykonawczego, braku uprawnienia organu do dokonania czynności oraz braku przeprowadzenia prawidłowych oględzin działki. W związku z powyższym wniosła ona o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, wszczęcie postępowania w sprawie "Skargi" oraz uchylenie czynności egzekucyjnych i umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył, że zostało ono wydane na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Następnie organ nadzorczy powołał przepisy art. 110w – 110z ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: "u.p.e.a." Z przepisów tych wynika, jak podał organ nadzorczy, że zajętą nieruchomość organ egzekucyjny sprzedaje w drodze licytacji publicznej, o której zawiadamia przez publiczne obwieszczenie. Obwieszczenie o licytacji doręcza się m.in. uczestnikom postępowania, a także wywiesza m.in. w siedzibie urzędu skarbowego ( art. 110w § 4 pkt 1 oraz § 5 u.p.e.a.). Na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o licytacji przysługuje skarga, którą można wnieść w terminie 14. dni od dnia ogłoszenia o licytacji (art. 110z § 1 u.p.e.a.).

Jak dalej podał organ nadzorczy, obwieszczeniem z dnia 14 marca Naczelnik Urzędu Skarbowego wyznaczył termin pierwszej licytacji. W dniu wydania obwieszczenie to zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Urzędu Skarbowego oraz na Elektronicznej Tablicy Ogłoszeń Urzędu Miasta Lublin. Zobowiązana obwieszczenie otrzymała w dniu 30 marca 2023 r. Skoro więc wniosła ona skargę co do wyznaczenia terminu licytacji pismami nadanymi 6 i 13 kwietnia 2023 r., to jak zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej trafnie przyjął organ egzekucyjny, dokonała tego po terminie do wniesienia skargi. Termin do wniesienia skargi rozpoczął bowiem bieg od dnia podania ogłoszenia o licytacji, tj. od 14 marca 2023 r.

Organ nadzorczy zauważył, że pomimo wniesienia skargi z uchybieniem terminu, zobowiązana nie wystąpiła z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 58 K.p.a., mającego z wz. art. 18 u.p.e.a. zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym. Uchybienie terminowi i brak wniosku o jego przywrócenie powoduje zaś bezskuteczność czynności zgłoszenia skargi. W takiej sytuacji nie ma możliwości merytorycznego jej rozpatrzenia. Organ egzekucyjny nie miał więc innej możliwości, jak na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. odmówić wszczęcia postępowania. Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w tym przepisie należy bowiem rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania.

Niezależnie od powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podał, że licytacja obejmująca wskazane wyżej nieruchomości została odwołana.

Wnosząc skargę zobowiązana zarzuciła naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: "K.p.a.", przez przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu zamiast umorzenia (w całości), po uchyleniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 26 kwietnia 2023 r. postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...]; [...]; [...]; [...] oraz [...]

Formułując powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie w części zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 3 sierpnia 2023 r. w odniesieniu do części, w zakresie której Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po uchyleniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 26 kwietnia 2023 r., orzekł o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania oraz o umorzenie w całości postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. Zdaniem skarżącej po wydaniu przez Naczelny Sad Administracyjny 4. wyroków z dnia 9 sierpnia 2023 r. w sprawach: III FSK 1094/22, III FSK 1095/22, III FSK 1272/22 oraz III FSK 1273/22, odpadła materialna podstawa tytułów wykonawczych, tzn. nie istnieje egzekwowana należność, więc konieczne jest natychmiastowe umorzenie wszystkich postępowań egzekucyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ nadzorczy, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Wyraził też stanowisko, że w sytuacji, gdy wskazane przez skarżącą wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały wydane w dniu 9 sierpnia 2023 r., a więc po dacie wydania zaskarżonego postanowienia z dnia 3 sierpnia 2023 r., okoliczność wydania tych wyroków pozostaje bez wpływu na treść zaskarżonego postanowienia.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność, w tym przypadku zaskarżonego postanowienia z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jego wydania. Usunięcie z obrotu prawnego postanowienia może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest zaś postanowienie organu nadzorczego z dnia 3 sierpnia 2023 r., utrzymujące w mocy, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 26 kwietnia 2023 r.

Przede wszystkim odnotowując treść zarzutu zawartego w skardze zwrócić trzeba uwagę, że przepis art. 138 § 2 K.p.a. nie był przez organ nadzorczy zastosowany, bowiem nie uchylił on postanowienia organu egzekucyjnego i nie przekazał mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Przeciwnie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., organ nadzorczy utrzymał w mocy postanowienie wydane przez organ egzekucyjny. Postanowieniem tym organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne dotyczące obwieszczenia o licytacji. W związku z tym zauważyć należy, że jak wynika z treści art. 110w § 1 u.p.e.a., zajętą nieruchomość organ egzekucyjny sprzedaje w drodze licytacji publicznej. O przeprowadzeniu licytacji, zgodnie z § 3 tego artykułu, organ zawiadamia przez publiczne obwieszczenie. Jak zaś stanowi § 4. i 5., obwieszczenie o licytacji doręcza się m.in. uczestnikom postępowania, a także wywiesza się w siedzibie urzędu skarbowego oraz urzędu właściwej jednostki samorządu terytorialnego co najmniej na 30 dni przed jej terminem. Na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o licytacji przysługuje skarga, którą jak wynika z treści art. 110z § 1 u.p.e.a., można wnieść w terminie 14. dni od dnia ogłoszenia o licytacji.

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy zauważyć trzeba, że obwieszczeniem z dnia 14 marca 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wyznaczył termin pierwszej licytacji wskazanych wyżej nieruchomości na dzień 15 czerwca 2023 r. W dniu 14 marca 2023 r. obwieszczenie o licytacji zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Urzędu Skarbowego oraz na Elektronicznej Tablicy Ogłoszeń Urzędu Miasta Lublin. Skarżąca otrzymała obwieszczenie w dniu 30 marca 2023 r. przy powiadomieniu z dnia 14 marca 2023 r. Pismami z dnia 6 i 13 kwietnia 2023 r. skarżąca wniosła tożsame w treści "Skargi" co do wyznaczenia w dniu 14 marca 2023 r. pierwszej licytacji nieruchomości na 15 czerwca 2023 r.

Trafnie zatem organ nadzorczy uznał, że skarga na obwieszczenie o licytacji wniesiona została po upływie czternastodniowego terminu od dnia ogłoszenia o licytacji. Prawidłowo organ zaznaczył, że jak to expressis verbis wynika z treści art. 110z § 1 u.p.e.a., początek terminu do wniesienia skargi na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o licytacji przypada na dzień ogłoszenia o licytacji. W rozpoznawanej sprawie był to 14 marca 2023 r. Od tego dnia rozpoczął się bieg czternastodniowego terminu do wniesienia skargi. Termin ten upływał zatem 28 marca 2023 r. Wnosząc skargę w dniu 6 kwietnia, skarżąca uchybiła więc terminowi.

Pomimo wniesienia skargi z uchybieniem terminowi, skarżąca nie wystąpiła jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu. Jak zaś wynika z treści art. 58 § 1 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przy czym, zgodnie z treścią § 2., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełniając czynności, dla której określony był termin.

Uchybienie terminowi do wniesienia skargi i brak wniosku o jego przywrócenie spowodowało, jak trafnie przyjął organ nadzorczy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego, jako organ egzekucyjny, nie mógł podjąć merytorycznego rozpoznania skargi. W takiej sytuacji znajduje zastosowanie przepis art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, tj. żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Złożenie skargi po upływie terminu stanowi, jak trafnie przyjęły organy, inną uzasadnioną przyczynę, stanowiącą przeszkodę do wszczęcia postępowania. I merytorycznego rozpatrzenia treści żądania.

W ocenie Sądu bez znaczenia i wpływu na ocenę zaskarżonego postanowienia pozostaje powoływany przez skarżącą fakt wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 9 sierpnia 2023 r. wyroków w sprawach III FSK 1094/22, III FSK 1095/22, III FSK 1272/22 oraz III FSK 1273/22, z tego względu, że okoliczności te zaistniały już po dacie wydania zaskarżonego postanowienia z dnia 3 sierpnia 2023 r. i nie mogły być w dacie wydania zaskarżonego postanowienia znane zarówno organowi, jak skarżącej.

Zawarte w skardze do sądu administracyjnego żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych wykracza poza zakres kontroli sądowej postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o licytacji z powodu uchybienia terminowi.

Z tych wszystkich względów, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.