Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 731/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c, art. 2 ust. 35a, art. 61, art. 64 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2023 r. sprawy ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 13 marca 2023 r., nr 1801-IGC.48.53.2022 w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, decyzją z 13 marca 2023r. nr 1801-IGC.48.53.2022, wydaną po rozpatrzeniu odwołania "M." Sp. z o.o. w W. (dalej: Spółka/Skarżąca) od decyzji Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu nr 408000-408000-C00.48.741.2021 z dnia 21 lipca 2022 r., w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia właściwej kategorii, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 25 kwietnia 2021r. funkcjonariusze Oddziału Celnego w [...] przeprowadzili kontrolę wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu członowego - trzyosiowego pojazdu silnikowego marki SCANIA o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o nr rej. [...], którego kierowcą był B.Ł. Kontrolowanym pojazdem przewożony był ładunek niepodzielny w postaci ładowarki [...], a przewoźnikiem była firma "M." Sp. z o.o. w W.

W wyniku kontroli dopuszczalnych norm technicznych pojazdu, tj. ważenia masy całkowitej i dynamicznego obciążenia osi oraz pomiaru długości, wysokości i szerokości ww. pojazdu, stwierdzono przekroczenie:

— dopuszczalnej normy nacisku grupy osi składającej się z dwóch osi pojazdu, w której jedna oś składowa jest osią nienapędową, a druga osią napędową, o 150 kg/0,79%,

— dopuszczalnej normy nacisku grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych naczepy o 3450 kg/14,38%,

— dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 13600 kg/34%,

— dopuszczalnej długości pojazdu o 410 cm/24,85%.

W wyniku powtórnego pomiaru parametrów technicznych pojazdu stwierdzono przekroczenie:

— dopuszczalnej normy nacisku grupy osi składającej się z dwóch osi pojazdu, w której jedna oś składowa jest osią nienapędową, a druga osią napędową, o 300 kg/1,58%,

— dopuszczalnej normy nacisku grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych naczepy o 3450 kg/14,38%,

— dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 13950 kg/34,88%,

— dopuszczalnej długości pojazdu o 410 cm/24,85%.

Powyższe oznaczało, że pojazd jest nienormatywny, a przejazd nim wymaga zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego. W trakcie kontroli kierowca pojazdu okazał kontrolującym jedynie zezwolenie kategorii VI na przejazd pojazdu nienormatywnego.

Mając na uwadze wyniki kontroli przedmiotowego pojazdu, Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu wszczął wobec przewoźnika postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia odpowiedniej kategorii.

Decyzją z dnia 21 lipca 2022r. Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu, nałożył na Spółkę jako przewoźnika, karę pieniężną w wysokości [...]zł, zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 988, - dalej: p.r.d.) za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia odpowiedniej kategorii.

Rozpoznając złożone przez Spółkę odwołanie od ww. decyzji, organ II instancji uznał, że wyniki kontroli parametrów technicznych jednoznacznie potwierdzają nienormatywność w/w pojazdu w tym samym zakresie, tj. przekroczenie dopuszczalnej normy nacisku grupy osi składającej się z dwóch osi pojazdu, w której jedna oś składowa jest osią nienapędową, a druga osią napędową, przekroczenie dopuszczalnej normy nacisku w grupie osi składającej się z trzech osi nienapędowych naczepy, przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu oraz przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu. Ustalone w trakcie kontroli rzeczywiste parametry kontrolowanego pojazdu, zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym, zakwalifikowały pojazd jako nienormatywny kategorii V. Tym samym, właściwym dokumentem uprawniającym do poruszania po drodze krajowej i przewożenia towaru niepodzielnego było zezwolenie kategorii V, wydane na podstawie znowelizowanych przepisów obowiązujących od 13 marca 2021r., lub zezwolenie kategorii VII, wydane na podstawie przepisów dotychczasowych, ważne na dzień kontroli. Tymczasem w trakcie kontroli kierowca pojazdu okazał zezwolenie kategorii VI (wydane na podstawie dotychczasowych przepisów), które nie mogło być uznane za zezwolenie odpowiedniej kategorii.

Brak wymaganego zezwolenia odpowiedniej kategorii stanowił podstawę nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej zgodnie z art. 140aa ust.1 i ust. 3 pkt 1 p.r.d. Z kolei wielkość przekroczenia dopuszczalnej rzeczywistej masy całkowitej pojazdu o 13 600 kg/34% przesądziła o nałożeniu kary w wysokości [...]zł, zgodnie z art. 140ab ust.1 pkt 3 lit. c ustawy p.r.d.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że proces ważenia dotyczył nacisków osi oraz masy całkowitej i został przeprowadzony przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu, która spełniała wymogi techniczne, była sprawna i posiadała ważne świadectwo legalizacji ponownej Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Krakowie. Świadectwa legalizacji są dokumentami urzędowymi i potwierdzają prawidłowy stan wag i rzetelność ich wskazań. Użyta w toku kontroli samochodowa waga dynamiczna o numerze fabrycznym EWP-MARS- 108, była przeznaczona do pomiaru sumarycznej masy pojazdu, co wynika jednoznacznie z wystawionego przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Krakowie Świadectwa legalizacji pierwotnej.

W ocenie organu II instancji o zachowaniu właściwych warunków przejazdu przez panel wagowy świadczy fakt zarejestrowania wyników ważenia. W sytuacji bowiem niezachowania właściwej prędkości przejazdu bądź innych nieprawidłowości, urządzenie pomiarowe sygnalizowałoby błąd, a pomiar zostałby przerwany i powtórzony z urzędu.

W przedmiotowej sprawie kontrolowanym pojazdem nie przewożono ładunku w postaci drewna lub towaru sypkiego w rozumieniu art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. Ponadto w ocenie organu strona nie wykazała i nie udowodniła zaistnienia niezależnych od niej, nieoczekiwanych i niedających się przewidzieć zdarzeń, które spowodowały ujawnione naruszenie i zwalniałyby ją z odpowiedzialności administracyjnej w oparciu o przepis art. 140aa ust. 4 pkt 1 ustawy. Stwierdzenie naruszeń powoduje, że po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organ administracji odstąpić nie może. Oznacza to, że odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy jego dobrej lub złej woli. Wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie:

1. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;

2. art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niezrozumiałe i niepoparte dowodami uzasadnienie prawne decyzji;

3. art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy w jej całokształcie;

4. art. 8, art.9, art.27 Rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wynikach pomiarów dokonanych w miejscu, które nie spełnia odpowiednich wymogów.

5. naruszenie zasady obiektywizmu oraz zasady praworządności poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wynikach pomiarów dokonanych w miejscu, które nie spełnia odpowiednich wymogów.

W uzasadnieniu Skarżący zakwestionował dokonanie ważenia pojazdu w miejscu, które nie posiada dopuszczenia do użytkowania przez odpowiedniego geodetę. Jego zdaniem, w przedmiotowej sprawie brakuje legalizacji miejsca ważenia czyli dokumentu, który potwierdzi, iż nie tylko waga, ale również strefa ważenia oraz powierzchnia poza strefą ważenia spełniają normy rozporządzenia. W świadectwie legalizacji wagi nigdzie nie wskazano na dopuszczalne spadki terenu oraz procentową ich wartość. Takie pomiary dokonuje bowiem uprawniony geodeta. Skoro więc miejsce ważenia nie spełnia w/w wymogów, to tym samym wyniki ważenia są niewiarygodne.

Zdaniem Skarżącego, miejsce ważenia pojazdów w Korczowej powinno legitymować się tego rodzaju dokumentem, jaki dołączył do skargi, bowiem zgodnie z dyspozycją art. 27 ust. 2 Rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, geometria powierzchni strefy ważenia oraz powierzchni poza strefą ważenia w zakresie, o którym mowa w § 8 i § 9 ust. 1 i 2, powinna być opisana i udokumentowana. Miejsce ważenia pojazdów w Korczowej nie legitymowało się na dzień kontroli stosownym dokumentem opisującym geometrię strefy ważenia co oznacza, iż nie zostało przebadane i dopuszczone do użytkowania. Organ II instancji nie odniósł się do tego zarzutu w uzasadnieniu decyzji. Organ w toku postępowania nie udowodnił, iż miejsce w strefie ważenia jest wykonane z betonu, a pochylenie terenu jest w granicach normy. Nie wiadomo również czy powierzchnia jezdni poza strefą ważenia spełnia dopuszczalne spadki. Organ do dnia dzisiejszego nie przedstawił stronie skarżącej wydruku z drukarki zainstalowanej w przedmiotowej wadze. Powyższe jest bowiem dowodem na okoliczność zachowania przez ważony pojazd prędkości w zakresie 1-5km/h. Strona skarżąca otrzymała jedynie protokół z ważenia pojazdu. Podkreślenia wymaga bowiem, iż zgodnie z dyspozycją art. 11 ust. 2 w/w Rozporządzenia, urządzenie drukujące wagi powinno drukować co najmniej następujące dane:

1) liczbę osi pojazdu i obciążenie każdej osi;

2) sumaryczną masę pojazdu;

3) datę i czas pomiaru;

4) obciążenia osi wielokrotnych, jeżeli jest wyznaczane obciążenie osi wielokrotnej pojazdu. Jeżeli wyniki ważenia nie zostaną wydrukowane, oznacza to zgodnie z art. 12 w/w rozporządzenia, iż pojazd poruszał się z nieprawidłową prędkością. W protokole kontroli nie wpisano również, w którym kierunku ważono pojazd. W związku z powyższym wyniki ważenia uzyskane w takim miejscu nie mogą stanowić podstawy do nałożenia kary administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: P.p.s.a.), następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja wydana na podstawie m.in. art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit.c p.r.d., nakładająca na Skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł, za złamanie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku niepodzielnego.

Stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d., pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Dopuszczalne parametry pojazdów, poruszających się po drogach publicznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, określone zostały w przepisach art. 61 p.r.d.

W myśl art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej przez właściwy organ. Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii l-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (art. 64 ust. 3 p.r.d.). Zgodnie z treścią tego załącznika, w brzmieniu obowiązującym w dacie przeprowadzenia kontroli, w przypadku pojazdu nienormatywnego o naciskach osi, przekraczających wielkości dopuszczalne, wymagane jest zezwolenie kategorii V. (dotychczasowe zezwolenie kategorii VII). Przepis art. 140ab w ust. 1 pkt 3 p.r.d. za brak zezwolenia kategorii V przewiduje karę pieniężną w wysokości: a) 6 000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%, b) 10 000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.

W okolicznościach niniejszej sprawy wyniki kontroli parametrów technicznych pojazdu członowego składającego się z pojazdu silnikowego marki [...] o nr rej. [...] i trzyosiowej naczepy marki [...] nr rej [...], przedstawione w protokołach nr 00000442/W/2021 i nr 00000443/W/2021 z dnia 25 kwietnia 2021 r., jednoznacznie potwierdzają nienormatywność ww. pojazdu w tym samym w zakresie, tj. przekroczenie dopuszczalnej normy nacisku grupy osi składającej się z dwóch osi pojazdu, w której jedna oś składowa jest osią nienapędową, a druga osią napędową, przekroczenie dopuszczalnej normy nacisku w grupie osi składającej się z trzech osi nienapędowych naczepy, przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu oraz przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu. Ustalone w trakcie kontroli rzeczywiste parametry kontrolowanego pojazdu, zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym, zakwalifikowały pojazd jako nienormatywny kategorii V. W związku z tym, właściwym dokumentem uprawniającym do poruszania się po drodze krajowej i przewożenia towaru niepodzielnego było zezwolenie kategorii V, wydane na podstawie znowelizowanych przepisów obowiązujących od 13 marca 2021r., lub zezwolenie kategorii VII, wydane na podstawie przepisów dotychczasowych, ważne na dzień kontroli.

Nie ulega wątpliwości, że kierowca kontrolowanego pojazdu nie dysponował zezwoleniem właściwej kategorii, bowiem okazane zezwolenie kategorii VI (wydane na podstawie dotychczasowych przepisów), nie spełniało wymogów dla pojazdu nienormatywnego objętego kontrolą. Zasadnie więc nałożona została na przewoźnika kara pieniężna przewidziana w art.140aa ust.1 i ust.3 pkt 1 p.r.d. Ze względu na wielkość przekroczenia dopuszczalnej rzeczywistej masy całkowitej pojazdu o 13 600 kg/34% wysokość kary wynosiła [...] zł, zgodnie z art. 140ab ust.1 pkt 3 lit. c p.r.d.

W ocenie Sądu nietrafne są zarzuty Skarżącego, co do braku wiarygodności pomiarów, ze względu na brak protokołu – legalizacji miejsca zamontowania wag oraz brak wydruku z drukarki zainstalowanej na wadze.

Ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów kontroli wynika jednoznacznie, że kontrola nacisków osi pojazdu w obu przypadkach została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu EWP-MARS- 108, posiadającej świadectwo legalizacji pierwotnej z dnia 14 lipca 2020r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Krakowie. Jednocześnie brak jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, by urządzenie to zostało użyte nieprawidłowo. W szczególności nie można uznać, aby brak wydruku z drukarki zainstalowanej na wadze świadczył o błędnie przeprowadzonym procesie ważenia. Trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że waga jest wyposażona w system automatycznej sygnalizacji błędów pomiaru. W sytuacji, gdy w okolicznościach sprawy system wagi nie sygnalizował błędu, należało uznać, że ważenie przebiegło w sposób prawidłowy i nie zachodzą podstawy do kwestionowania wyników pomiaru. Wymaga podkreślenia, że Skarżący nie zanegował zawartego w zaskarżonej decyzji stwierdzenia przez organ, iż w trakcie ważenia system wagi nie sygnalizował nieprawidłowości pomiaru. Jednocześnie kierujący pojazdem nie zgłaszał uwag do protokołów kontroli. W tej sytuacji nie zachodzą przesłanki do uznania, że proces pomiaru przebiegał w sposób niezgodny z instrukcją obsługi wagi.

W ocenie Sądu brak też podstaw, aby kwestionować prawidłowość zainstalowania wagi, bowiem podczas pierwotnej legalizacji wagi badana jest prawidłowość jej zainstalowania w miejscu użytkowania, podczas którego kontrolowane jest spełnienie wymagań dotyczących m.in. wypoziomowania powierzchni jezdni, strefy ważenia i terenu poza strefą ważenia, stosownie do § 28, § 29 ust.1 pkt 3 lit. j i § 30 ust.1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny opowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczególnego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych.

Zasadnie więc stwierdzono w zaskarżonej decyzji, że ważne świadectwo legalizacji wagi stacjonarnej świadczy o tym, że zarówno waga, jak i stanowisko pomiarowe (strefa ważenia) spełniają wszelkie wymogi metrologiczne i umożliwiają dokonywanie właściwych pomiarów.

Zaznaczyć także należy, że protokół kontroli, z uwagi na zawarty w nim bezpośredni opis przebiegu przeprowadzanych czynności, uznawany jest za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. protokół kontroli stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zasadnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, że kierowca nie zgłosił uwag do sposobu przeprowadzonej kontroli, a jedynie wniósł o przeprowadzenie ponownego ważenia, nie podnosząc jednak jakichkolwiek zarzutów co do warunków pomiaru, sprzętu, którym pomiar nacisku osi był dokonywany, czy też postępowania funkcjonariuszy przeprowadzających kontrolę, mimo że został pouczony o możliwości zgłoszenia uwag co do wykonywanych czynności kontrolnych. Natomiast protokoły z kontroli zawierające wyniki pomiarów zostały przesłane Skarżącemu. W wydanych decyzjach organy w należyty sposób wyjaśniły zasadnicze przesłanki rozstrzygnięcia i jego podstawę prawną, a uzasadnienie decyzji jest jasne i logiczne, oparte na dowodach zebranych w sposób nie naruszający prawa.

W tym stanie rzeczy bezpodstawne są zarzuty Skarżącego dotyczące naruszenia zasady zaufania do organów administracji, jak też zasad obiektywizmu i praworządności.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego, a podniesione przez Skarżącego zarzuty są niezasadne, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.