Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 300/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art.29
journal: Dz.U. 2023 poz 1199
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.), Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 września 2024 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 15 marca 2024 r. nr 9016-2024-000016-6400 w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2021 r., po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu koszalińskiego i miasta K. z siedzibą w K. z dnia 8 listopada 2023 r. nr 0306-2023-003644, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. C. kwotę [...]([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (organ) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu k. i miasta K. w K. (organ I instancji) z [...] listopada 2023 r., mocą której organ I instancji, po wznowieniu postępowania administracyjnego:

- uchylił decyzję organu I instancji z [...] stycznia 2022 r. w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2021 r.;

- ponownie orzekł o częściowym przyznaniu tej płatności.

Organ powołał się na art. 145 § 1 pkt. 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 - K.p.a.) i tłumaczył, że "na podstawie wykazu działek przekazanych Kierownikowi Biura w K. w dniu [...] lipca 2022 roku oraz na podstawie dopuszczonych jako dowód przez organ I instancji zdjęć ortofotomap z dnia [...].10.2021 roku z G. E., pozyskanych dopiero po wznowieniu postępowania, nieznanych organowi na dzień wydania decyzji, ustalono, że powierzchnia działki rolnej [...] deklarowanej na działce ewidencyjnej [...], co do której należy się płatność wynosi [...] ha (wykluczona powierzchnie [...] ha). Z obrazu ortofotomapy można odczytać, że działka na dzień wykonania zdjęcia i w okresie późniejszym nie była użytkowana rolniczo i utrzymywana w dobrej kulturze rolnej, a tym samym powierzchnia wykluczona nie może zostać zaliczona jako powierzchnia użytkowana rolniczo. W odniesieniu do działki rolnej [...] deklarowanej na działce ewidencyjnej [...] powierzchnia, co do której należy się płatność wynosi [...] ha (wykluczono powierzchnię [...] ha). Z obrazu ortofotomapy można odczytać, że na działce na dzień wykonania zdjęcia nie była użytkowana rolniczo, widać, że prace związane z budowa drogi zostały rozpoczęte (teren został zabezpieczony ogrodzeniem ochronnym zabezpieczającym zatrzymanie przemieszczających się płazów i wymuszenie zmiany ich kierunku z ewentualnym naprowadzeniem ich do okresowych pułapek łownych, rozpoczęto prace związane z usunięciem humusu).

Powyższe w sposób jednoznaczny wynika z obrazu ortofotomapy z G. E. z dnia [...].10.2021 roku gdzie na ww. działkach zlokalizowana jest budowa drogi ekspresowej [...] z wyraźnymi granicami pod budowę drogi.

Wymienione okoliczności nie były znane Organowi I instancji w chwili wydania decyzji w pierwotnym trybie tj. w dniu [...].01.2022r. bowiem powierzchnie te zostały ustalone odpowiednio w dniu [...].06.2022r. dla działki [...] oraz w dniu [...].06.2022r. dla działki [...]. Tak więc nowe okoliczności, nieznane Organowi w dniu wydania decyzji, a istniejące na dzień wydania decyzji, są istotne dla sprawy i mają w konsekwencji wpływ na rozstrzygnięcie, tj. część powierzchni działek rolnych [...] podlegają wykluczeniu.

W konkretnych okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można skutecznie podważać zasadności wystąpienia podstaw do wznowienia postępowania, określonej w art. 145 § 1 pkt 5, w postaci ujawnienia się istotnej dla sprawy, nowej okoliczności w postaci stwierdzonego stanu taktycznego na działkach, który istniał co prawda w dniu wydania decyzji, nie był jednak wtedy znany organowi I instancji. Powyższe okoliczności przesądzają więc, iż nowe dowody, a zarazem nowe okoliczności są istotne dla rozstrzyganej sprawy, istniały w dniu wydania decyzji, a o których organ I instancji dowiedział się dopiero po wydaniu decyzji w sprawie."

"Organ I instancji przyjął w pierwotnie wydanej decyzji za wiarę, iż Strona użytkowała rolniczo działkę rolną [...] na całości deklarowanych powierzchni, jednakże nowe okoliczności sprawy w sposób jednoznaczny wykluczyły możliwość całości ich uwzględnienia i konieczność wznowienia postępowania.

W wyniku aktualizacji ortofotomap w 2021 roku i zaktualizowanych w oparciu o nią danych w LPIS, w tym określonego dla działek referencyjnej uwzględnionych przez wniosku, zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 maksymalny kwalifikowalny obszar (MKO) został zmieniony."

"Organ II instancji wskazuje, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. w prawidłowy sposób wykluczył część powierzchni działek [...] z prawa do przyznania płatności, ponieważ zastany stan faktyczny stwierdzony w październiku 2021 roku nie wskazywał na ich użytkowanie na całości powierzchni deklarowanej we wniosku. Tu należy zaznaczyć, że grunty zgłaszane do płatności winny być utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy.

W tym stanie rzeczy organ I instancji orzekając o przyznaniu płatności, po rozpatrzeniu całego zgromadzonego materiału dowodowego, ustalił, iż powierzchnia deklarowana we wniosku była nieuprawniona do płatności."

A. C. (skarżący) złożył skargę na powyższą decyzję organu.

Zarzucił, że decyzje organów zostały wydane z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, jak również przepisów prawa materialnego dotyczących przyznawania płatności.

Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji organu wraz z decyzją organu I instancji z [...] listopada 2023 r. oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego.

Nie przedstawił uzasadnienia formułowanych zarzutów i wniosków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja organu i decyzja organu I instancji z [...] listopada 2023 r. nie są zgodne z prawem.

W myśl art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 - P.p.s.a.) sąd, kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, nie jest związany wnioskami i zarzutami sformułowanymi w skardze (zastrzeżenia w tym zakresie nie dotyczą kontrolowanej decyzji).

Tym samym na sądzie spoczywa ustawowy obowiązek uwzględnienia wszystkich naruszeń prawa istotnych z punktu widzenia wyniku sprawy, niezależnie od stanowisk i toku argumentacji stron sporu zawisłego przed sądem.

Realizując wspomniany wyżej ustawowy obowiązek, w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W okolicznościach analizowanego wznowionego postępowania organy nie wykazały przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Decyzja objęta wznowieniem została wydana [...] stycznia 2022 r. Natomiast wymienione przez organy zdjęcia ortofotomap pochodziły z [...] października 2021 r. z G. E..

Jednocześnie organy nie wyjaśniły:

- z jakich przyczyn zdjęcia te nie zostały pozyskane przed [...] stycznia 2022 r.;

- w jakich konkretnych okolicznościach i kto przekazał wykaz działek [...] lipca 2022 r., kiedy taki wykaz został sporządzony, w jakich okolicznościach, jakie konkretnie informacje zawierał, jakie było źródło tych informacji;

- dlaczego powierzchnie działek zostały ustalone dopiero w czerwcu 2022 r., nie przed wydaniem decyzji z [...] stycznia 2022 r.

Co więcej, organ w swojej argumentacji nawiązał do stanu faktycznego stwierdzonego w październiku 2021 r.

W świetle powyższego na obecnym etapie sprawy okoliczności przedstawione przez organy prowadzą do stwierdzenia, że ewentualne luki, czy błędy w ustaleniach faktycznych należy wiązać z zaniechaniami pracowników organu I instancji przy wydaniu decyzji z [...] stycznia 2022 r., nie zaś z przesłanką wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W dotychczasowej argumentacji organów nic nie wskazuje na to, aby obiektywnie nie mogły uzyskać wszystkich niezbędnych informacji o działkach na potrzeby rozstrzygnięcia wniosku o płatność decyzją z [...] stycznia 2022 r., gdyby wyczerpująco wyjaśniły sprawę i skorzystały ze wszystkich dostępnych źródeł dowodowych. Jeśli natomiast organy dopuściły się zaniechań w tym zakresie, nie mogą podejmować prób uzupełnienia materiału dowodowego w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Taka sytuacja nie może być uznana za przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego.

Niezależnie od powyższego trzeba również wyjaśnić, że wznowienie postępowania administracyjnego jest trybem nadzwyczajnym, który z racji swojego szczególnego charakteru nie może zastępować zwykłego trybu postępowania przewidzianego przez ustawodawcę. Tymczasem w myśl art. 29 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2023.1199 - ustawa o ARiMR) środki publiczne:

1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowe, przeznaczone na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa albo regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków lub w postanowieniach umów o przyznaniu pomocy finansowej (art. 29 ust. 1).

Przepis ust. 1 stosuje się również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 1a).

Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 29 ust. 1c).

W realiach analizowanego nadzwyczajnego postępowania organy nie wyjaśniły dlaczego, po wydaniu przez organ I instancji decyzji z [...] stycznia 2022 r., nie zastosowały trybu przewidzianego w art. 29 ust. 1 i nast. ustawy o ARiMR, skoro przyjęły, że skarżący uzyskał płatność niezgodnie ze stanem faktycznym, w konsekwencji wbrew przesłankom ustanowionymi przez prawo. Nie omówiły, jakie konkretne względy faktyczne i prawne miały wykluczyć stosowanie art. 29 ust. 1 i nast. ustawy o ARiMR.

W świetle powyższego organy istotnie naruszyły art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i dowolnie pominęły znaczenie art. 29 ust. 1 i nast. ustawy o ARiMR.

W dalszym postępowaniu organy uwzględnią stanowisko prawne sądu.

Jednocześnie istotne naruszenie przez organy przepisów postępowania spowodowało, że przedwczesna była kontrola legalności decyzji objętych skargą w zakresie sposobu zastosowania przesłanek przyznania płatności.

Z powodów omówionych wyżej zaskarżona decyzja organu oraz decyzja organu I instancji z [...] listopada 2023 r. podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 P.p.s.a.

Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 P.p.s.a. Obejmują one wpis od skargi ([...] zł).