Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1384/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6246 Orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 58 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. N. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej oraz ustalenia związku poszczególnych chorób i ułomności ze służbą 1. oddala skargę w części dotyczącej określenia zdolności do czynnej służby wojskowej; 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. N. (dalej: "Skarżący") jest orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej jako: "CWKL", "Komisja II instancji") z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej.

Z akt sprawy wynika, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (dalej: "RWKL", "Komisja I instancji"), działając na skierowanie Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...], przeprowadziła wobec M. N. postępowanie orzecznicze i w dniu [...] listopada 2020 r. wydała orzeczenie nr [...] stwierdzające w punkcie 10 niezdolność Skarżącego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla Terytorialnej Służby Wojskowej (kategoria D - 12 - Zał. 2, grupa II). W punkcie 9 orzeczenia RWKL rozpoznała: stan po operacji dyskopatii odcinka L4-L5 ze stabilizacją międzytrzonową tego oraz dyskopatii na poziomach L3/L4 i L5/S1 z objawową rwą kulszową obustronną L4/L5 - § 34 pkt 6, § 62 pkt 2; nieznaczne upośledzenie rozpoznania barw - § 14 pkt 5.

Podstawę prawną orzeczenia stanowił art. 30a ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1541), dalej: "ustawa", § 8, § 10 i § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrany Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2018 r., poz. 258 ze zm.), dalej: "rozporządzenie MON z dnia 24 stycznia 2018 r.", oraz § 5 i 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013), dalej: "rozporządzenie MON z dnia 24 sierpnia 2012 r.".

W uzasadnieniu orzeczenia RWKL wskazała, że w dniu [...] października 2020 r. wykonano badanie audiometryczne, badanie elektrokardiograficzne, przeprowadzono konsultacje specjalistyczne: internistyczną, laryngologiczną, okulistyczną, psychologiczną, neurologiczną, ortopedyczną i neurochirurgiczną. Rodzaj i charakter rozpoznanych schorzeń został ustalony w oparciu o zgromadzoną dokumentację i wyniki przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych RWKL badań lekarskich specjalistycznych, a ich kwalifikacji orzeczniczej dokonano adekwatnie do tych ustaleń zgodnie z obowiązującymi przepisami orzeczniczymi.

Komisja I instancji stwierdziła, że na podstawie zebranego wywiadu, konsultacji neurologicznej i neurochirurgicznej oraz dostarczonej dokumentacji medycznej (obejmującej: wynik badania MRI kręgosłupa L/S z dnia [...] września 2020 r., karty informacyjnej z leczenia szpitalnego w Oddziale Urazów i Schorzeń Kręgosłupa Wojewódzkiego Szpitala Chirurgii Urazowej w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] września 2015 r. nr [...] wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...]) u Skarżącego rozpoznano: "dyskopatię L3/L4 i L4/L5 z objawową rwą kulszową obustronną, leczoną operacyjnym usunięciem jądra miażdżystego L4/L5 oraz stabilizacją międzytrzonową tego odcinka (maj 2015 r.)". Skarżący otrzymał już kategorię zdrowia "D" z ww. powodu - orzeczenie RWKL w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...].

Ponadto Komisja i instancji stwierdziła, że schorzenie rozpoznane w punkcie 1 mieści się w zakresie pojęciowym § 34 pkt 6 i § 62 pkt 2 załącznika nr 2 rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r., co czyni Skarżącego niezdolnym do pełnienia czynnej służby wojskowej w czasie pokoju - kategoria zdrowia D. Schorzenie rozpoznane w punkcie 2 nie upośledza istotnie sprawności ustroju i zgodnie z zapisami załącznika nr 2 ww. rozporządzenia i nie stanowi przeciwwskazania do pełnienia czynnej służby wojskowej.

Powyższe orzeczenie zostało wysłane w dniu [...] listopada 2020 r. - jako przesyłka polecona oznaczona Nr [...] - na adres Skarżącego wskazany w skierowaniu i - po dwukrotnym awizowaniu - zostało zwrócone do nadawcy - RWKL.

W dniu [...] lipca 2021 r. Skarżący, drogą elektroniczną, wysłał do Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] pismo zatytułowane "zażalenie - wniosek o wydanie orzeczenia". Do pisma dołączony został, skierowany do RWKL w [...], "wniosek o wydanie orzeczenia" datowany na [...] lipca 2021 r.

Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] przy piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] przesłał ww. pismo Skarżącego do Przewodniczącego RWKL.

Przewodniczący RWKL przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] przesłał Skarżącemu orzeczenie RWKL z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] informując jednocześnie, że w sprawie doszło do domniemanego doręczenia w wyniku "podwójnej awizacji".

Pismem z dnia [...] września 2021 r., Skarżący złożył odwołanie podnosząc, że orzeczenie RWKL z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] otrzymał w dniu [...] sierpnia 2021 r.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że od 2015 r. WKU w [...], a także RWKL były informowane o tym, że aktualny adres pobytu M. N. to ul. [...]. Jako dowód powołał korespondencję z ww. podmiotami, w której wskazywał adres zameldowania oraz do korespondencji. Podał, iż Komendant WKU powinien przekazać RWKL w całości materiały sprawy wraz ze wskazaniem aktualnego adresu jego pobytu - adresu do korespondencji. Podkreślił, iż nie można mu przypisać winy, że nie złożył oświadczenia o aktualnym miejscu pobytu, bowiem w każdym z pism wskazywał ww. adres.

Skarżący podniósł również zarzut bezprzedmiotowości orzeczenia RWKL z dnia [...] listopada 2020 r. Wskazał, iż kierował wniosek do WKU w [...] o powołanie komisji lekarskiej w sprawie o ustalenie, czy uraz jakiego doznał podczas odbywania Zasadniczej Służby Wojskowej, na [...] (JW. [...]) w 2003 r., pozostaje w związku z jego chorobą oraz obecną sytuacją zdrowotną, w tym nabytym inwalidztwem, tj. w sprawie powstania inwalidztwa określonego w art. 30 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Tymczasem z zaskarżonego orzeczenia wynika, że schorzenie rozpoznane w punkcie 2 nie upośledza istotnie sprawności ustroju i zgodnie z zapisami załącznika nr 2 ww. rozporządzenia i nie stanowi przeciwwskazania do pełnienia czynnej służby wojskowej.

Skarżący podniósł w związku z tym, że nabył niepełnosprawność przed 21 rokiem życia, poprzez dysfunkcję narządu ruchu. Mając 22 lata, tj. już z problemami zdrowotnymi, i dysfunkcją narządu ruchu został powołany do zasadniczej służby wojskowej, gdzie w styczniu 2003 r. uległ urazowi odcinka L-S kręgosłupa, tj. odcinka, który w 2015 r. - mimo wieloletniego wcześniejszego leczenia specjalistycznego - był poddany operacji chirurgicznej i stabilizacji na poziomie L-S (3-4).

Zaznaczył, że specyfika choroby i inwalidztwa wskazuje, że od wielu lat (przynajmniej od 20-go roku życia) ma zwyrodnienia kręgosłupa w części L-S, przewlekłe stany bólowe, w tym bolesne dla funkcjonowania rwy kulszowe. Dostarczona dokumentacja medyczna w postaci wojskowej książeczki zdrowia (która stanowi dokumentację urazu, zgodnie z rozporządzeniem MON z dnia 10 stycznia 2006 r. i kserokopii wizyty lekarskiej u lekarza rodzinnego (specjalista reumatolog) wskazuje, że pełniąc służbę wojskową i wykonując polecenie służbowe, doznał urazu ze względu na warunki panujące podczas służby wojskowej oraz stan zdrowia, tj. zwyrodnienia kręgosłupa i przewlekłe stany bólowe. Zgodnie z diagnozą lekarza reumatologa stwierdzono u niego w 2003 r. chorobę zwyrodnieniową stawów kręgosłupa określoną przez ICD 10 kodem M47. Z książeczki zdrowia żołnierza wynika również, że w jednostce wojskowej był leczony neurologicznie na dolegliwości bólowe kręgosłupa od momentu doznania urazu do chwili zwolnienia do rezerwy (ok. 3 miesiące).

Nadto Skarżący wskazał, że w 2015 r., w trakcie komisji lekarskiej, której podstawą było orzeczenie nr [...], ten sam lekarz wskazał na zdolność jedynie do pracy biurowej, z przeciwwskazaniem do wysiłku. Oznacza to, że stan zdrowia Skarżącego pogarsza się i już wcześniej został on uznany za niezdolnego do służby wojskowej w zakresie pełnienia funkcji, która wymaga jakiegokolwiek wysiłku, w tym sanitariusza-kierowcy. Zaznaczył przy tym, że w strukturach wojska polskiego funkcja sanitariusza łączona jest z zadaniami zwiadowczymi, desantowo-szturmowymi i innymi obciążającymi i wymagającymi czynnościami. Natomiast w myśl załącznika nr 2 cytowanego przez RWKL rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r., nawet nieznacznie upośledzające funkcje zmiany kręgosłupa stanowią przeciwwskazania do pełnienia ww. roli.

Skarżący zaznaczył również, że zgodnie z orzeczeniami cywilnych komisji lekarskich (PZON i WSON oraz wyrokiem SR w [...]) jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym ze względu na upośledzenie narządu ruchu. W myśl art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającej czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Nie jest zaś możliwe, aby w stanie wojny lub mobilizacji bojowej, wojsko zapewniło Skarżącemu warunki chronione, podczas wykonywania zadań sanitariusza, kierowcy-sanitariusza, zwiadowcy-sanitariusza, sanitariusza funkcjonującego w brygadzie desantowo-szturmowej. Powyższe daje podstawę do stwierdzenia, że Skarżący jest całkowicie niezdolny do pełnienia służby wojskowej w ww. zakresie, co w kontekście urazu kręgosłupa doznanego podczas pełnienia służby wojskowej w 2003 r. oraz zgodnie z § 18 rozporządzenia MON z dnia 10 stycznia 2006 r. - daje podstawę do stwierdzenia, że niezdolność do służby ustala się jako pozostającą w związku z czynną służbą wojskową.

W związku z powyższą argumentacją Skarżący wniósł o zmianę orzeczenia RWKL z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] oraz uznanie, że niezdolność do służby ustala się jako pozostającą w związku ze służbą.

Przewodniczący RWKL przy piśmie z dnia [...] września 2021 r. nr [...] przekazał powyższe odwołanie do CWKL, która postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...], na podstawie art. 134 w związku z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 r., poz. 735), dalej: "k.p.a.", stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu postanowienia CWKL wskazała, że Skarżący otrzymał orzeczenie RWKL z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w dniu [...] sierpnia 2021r., co potwierdził własnoręcznym podpisem. Natomiast odwołanie od ww. orzeczenia wniósł w dniu [...] września 2021 r., tj. z uchybieniem 14-dniowego terminu do jego wniesienia.

Na skutek skargi M. N. na powyższe postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 197/22 uchylił zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że CWKL zaskarżonym postanowieniem stwierdziła uchybienie przez Skarżącego terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia RWKL w [...], wskazując, że "(...) orzekany wysłał do CWKL odwołanie od orzeczenia RWKL w [...] w dniu [...] września 2021 r.", a więc "po upływie 14 dni od daty otrzymania zaskarżonego orzeczenia", które "badany otrzymał w dniu [...] sierpnia 2021 r.".

Powyższe stanowisko CWKL stoi w sprzeczności z ustaleniem RWKL, która w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. adresowanym do Skarżącego stwierdziła, że "(...) doszło do domniemanego doręczenia przesyłki na skutek tzw. podwójnej awizacji" (por. k. 15 akt admin). Uzasadniając swoje stanowisko RWKL wywiodła, że Skarżący poprzez "brak złożenia oświadczenia o zmianie adresu zamieszkania spowodował, iż wysyłka orzeczenia nastąpiła pod nieaktualny adres".

Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, iż nawet jeśli zważy się, że przy piśmie RWKL z dnia [...] sierpnia 2021 r. przesłano Skarżącemu orzeczenie z dnia [...] listopada 2021r. nr [...], to jednak - wobec uzasadnienia tegoż pisma, iż - zdaniem RWKL - już wcześniej, tj. po wysłaniu tegoż orzeczenia w dniu [...] listopada 2020 r. na adres zamieszkania "doszło do domniemanego doręczenia" Skarżącemu ww. orzeczenia z dnia [...] listopada 2021 r. - uznać należy za zarzutami skargi, że organy uchybiły obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego na okoliczność daty doręczenia Skarżącemu orzeczenia RWKL. Stanowi to o naruszeniu art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 134 k.p.a.

Powyższy wniosek wzmacnia okoliczność, że w ww. piśmie RWKL z dnia [...] sierpnia 2021 r. nie pouczono w ogóle Skarżącego, że przysługuje mu odwołanie od "ponownie" przesłanego orzeczenia z dnia [...] listopada 2021 r.

Formułując wytyczne co do dalszego postępowania Sąd wskazał, iż CWKL będzie związana poglądem prawnym wyrażonym w uzasadnieniu wyroku, co oznacza, że w pierwszej kolejności winna zbadać kiedy i w jakim trybie doręczono Skarżącemu orzeczenie RWKL z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...]. Następnie, jeśli CWKL uzna, że Skarżący w istocie uchybił terminowi do wniesienia odwołania, powinna odnieść się do wniosku odwołania o przywrócenie terminu do jego wniesienia, a jeśli uzna, że na tym tle są wątpliwości, powinna zwrócić się o ich wyjaśnienie do Skarżącego. W przypadku ustaleń pozytywnych w tym zakresie, CWKL powinna rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu i w zależności od podjętego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia albo stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania, albo przystąpić do merytorycznego rozpoznania odwołania Skarżącego.

Powyższy wyrok stał się prawomocny od dnia 20 stycznia 2023 r.

Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 84 ust. 2 oraz art. 190 ust. 1 i 10 ustawy z dnia 11 marca 2022r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. 2022 r., poz. 655), § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MON z dnia 24 sierpnia 2012 r. oraz § 11 ust. 1 i § 12, ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. 2022 r., poz. 1243 ze zm.), dalej: "rozporządzenie MON z dnia 7 czerwca 2022 r.", utrzymała w mocy orzeczenie RWKL z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia, odnosząc się do określenia kategorii zdolności do służby wojskowej, CWKL podniosła, że RWKL przeprowadziła rzetelne badania diagnostyczne i konsultacje specjalistyczne między innymi internistyczną, laryngologiczną, neurochirurgiczną, neurologiczną, okulistyczną, ortopedyczną i psychologiczną. Badania to zostały przeprowadzone zgodnie ze sztuką lekarską i zakwalifikowane zgodnie z zasadami orzeczniczymi i obowiązującymi przepisami. Na podstawie oceny stopnia zaawansowania tych schorzeń RWKL orzekła kategorię D - niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej.

Skarżący, poza zgłoszeniem sprzeciwu wobec orzeczenia i sugestią uznania "niezdolności do tej służby jako pozostającej w związku z czynną służbą" nie przedstawił dokumentacji, która by dowodziła innego stanu faktycznego niż ustalony orzeczeniem RWKL. Proces orzeczniczo-lekarski w ramach RWKL był przeprowadzony prawidłowo z uwzględnieniem szczegółowej dokumentacji medycznej, a jego wynik adekwatny w odniesieniu do rozpoznanych schorzeń na dzień wydania orzeczenia i - co należy podkreślić - wystarczający dla potrzeb orzecznictwa wojskowego. Dalsza diagnostyka lekarska oraz leczenie powinno być przeprowadzone w ramach NFZ pod nadzorem lekarza POZ. Zebrana przez RWKL dokumentacja jest przekonująca i nie ma podstaw do dalszych badań specjalistycznych czy obserwacji szpitalnej Skarżącego w tej sprawie dla potrzeb komisji wojskowych. CWKL zaznaczyła przy tym, że stanowisko to nie wyklucza możliwości pogorszenia stanu zdrowia Skarżącego, co będzie mogło znaleźć odzwierciedlenie w kolejnych orzeczeniach wydawanych przez wojskowe komisje lekarskie w tej sprawie.

Odnośnie związku poszczególnych schorzeń Skarżącego ze służbą CWKL powołała rozporządzenie MON z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wojskowej wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz. U. z 2003 r. Nr 62, poz. 567 ze zm.). Rozporządzenie to zawiera dwa załączniki, tj. Załącznik nr 1 "Wykaz chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej" oraz Załącznik nr 2 "Wykaz chorób będących istotnym pogorszeniem stanów chorobowych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej". W związku z powyższym, aby zaliczyć schorzenie rozpoznane podczas badania komisyjnego za pozostające w związku ze służbą wojskową winny być spełnione dwie przesłanki, a mianowicie schorzenie rozpoznane u badanego winno występować w jednym z załączników oraz warunki służby na stanowisku służbowym orzekanego winny odpowiadać kryteriom zawartym w ww. załącznikach. Jeżeli rozpoznane schorzenie nie występuje w Załączniku nr 1 lub 2 lub warunki służby badanego nie odpowiadają kryteriom określonym w tych Załącznikach, to wówczas Komisja lekarska nie ma podstaw do uznania związku tego schorzenia ze służbą wojskową.

CWKL wskazała również, że schorzenie może być uznane za pozostające w związku ze służbą wojskową w następstwie doznanego urazu, ale wówczas musi być przeprowadzone postępowanie powypadkowe zgodnie z rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 września 2003 r. w sprawie postępowania w razie wypadku lub ujawnienia choroby pozostającej w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1083 ze zm.) zakończone wydaniem kwalifikacji prawnej przez właściwego Szefa WSzW (aktualnie CWCR). Brak protokołu powypadkowego i kwalifikacji prawnej Szefa WSzW (aktualnie CWCR), w którym uznano by wypadek za pozostający w związku ze służbą wojskową, uniemożliwia komisji lekarskiej zaliczenie schorzenia będącego następstwem wypadku za pozostające w związku ze służbą wojskową.

Uwzględniając powyższe CWKL wskazała, że występujące u Skarżącego postępujące i leczone operacyjnie zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa odcinka lędźwiowo-krzyżowego trudno uznać za pozostające w związku ze służbą wojskową, gdyż warunki służby wojskowej badanego nie odpowiadają szczególnym właściwościom i warunkom służby wymienionym w Załącznikach nr 1 lub 2 rozporządzenia MON z dnia 31 marca 2003 r. Aby uznać schorzenie narządu ruchu za pozostające w związku ze służbą wojskową Skarżący winien pełnić długotrwałą służbę wojskową z narażeniem na ujemne wpływy atmosferyczne, czy też wykonywać pracę wymagającą długotrwałego obciążenia ograniczonych grup mięśniowych i przymusowej postawy ciała. Pełniona przez Skarżącego zasadnicza służba wojskowa w okresie od dnia [...] kwietnia 2002 r. do dnia [...] marca 2003 r. nie spełnia tych kryteriów. Skarżący przed odbyciem zasadniczej służby wojskowej w latach 2002-2003, orzeczeniem RWKL w [...] z dnia [...] kwietnia 1998 r. nr [...] miał orzeczoną kategorię zdrowia Z - zdolny do zawodowej służby wojskowej.

Podsumowując CWKL stwierdziła, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane zgodnie z prawem, a przy jego formułowaniu nie pominięto żadnych istotnych faktów mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wskazała również, że żądania Skarżącego nie dają podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia.

Pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. M. N. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe orzeczenie CWKL z dnia [...] kwietnia 2023 r. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie orzeczenia RWKL z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...]; rozpatrzenie sprawy co do meritum, w tym uwzględnienie stanowiska Skarżącego, że niezdolność do służby ustala się jako pozostającą w związku ze służbą wojskową.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że wbrew wytycznym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie CWKL nie zbadała czy i w jakim trybie zostało doręczone mu orzeczenie RWKL z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...]. Podniósł, że zbadanie w jakim trybie zostało doręczone ww. orzeczenie "ma istotny wpływ na wiarygodność organu w zakresie intencjonalności działań wobec Skarżącego i podejścia do niego samego, w tym wiarygodności wydanych orzeczeń". Zdaniem Skarżącego, zaniechanie CWKL w tym względzie stanowi o naruszeniu art. 8 k.p.a.

Skarżący podkreślił, że nie uchybił terminowi do wniesienia odwołania od ww. orzeczenia, bowiem nie zostało mu ono w ogóle doręczone, mimo że RWKL posiadała jego aktualny adres. Zgodnie zaś z art. 110 k.p.a. decyzja jest wiążąca z chwilą jej doręczenia przez organ, co w niniejszej sprawie nie zostało wykonane.

Nawet gdyby uznać, że pismo z dnia [...] sierpnia 2021 nr [...], jest próbą doręczenia ww. orzeczenia RWKL, to termin do wniesienia odwołania nie minął do chwili obecnej. RWKL nie pouczyła bowiem Skarżącego o prawie do wniesienia odwołania, a wręcz przeciwnie stwierdziła, że orzeczenie jest prawomocne. RWKL nie dopełniła także obowiązku pouczenia Skarżącego o możliwości przywrócenia terminu do wniesienia dowołania, czym naruszyła art. 7, art. 8 oraz art. 107 k.p.a. Brak pouczenia strony o możliwości wniesienia odwołania od decyzji (orzeczenia) powoduje, że termin do wniesienia odwołania nie biegnie. Strona nie może ponosić negatywnych skutków błędnego pouczenia, które jest integralną częścią rozstrzygnięcia administracyjnego.

Odnosząc się do meritum sprawy Skarżący wskazał, iż bezspornym jest, że w 2002 r., kiedy to został powołany do pełnienia Zasadniczej Służby Wojskowej, miał zdiagnozowaną chorobę kręgosłupa polegającą m.in. na zwyrodnieniu kręgosłupa w odcinku lędźwiowo-krzyżowym (L-S), powodującą niepełnosprawność (wyrok Sądu Rejonowego w [...] o sygn. akt [...]). Ustalono, że niepełnosprawność występuje od 20-go roku życia. Jako osoba niepełnosprawna, w styczniu 2003 r., uległ urazowi podczas pełnienia służby wojskowej - wykonując obowiązki służbowe na jednostce ORP [...]. Bezspornym jest, że po odbyciu Zasadniczej Służby Wojskowej leczył się (i nadal leczy) na postępującą chorobę kręgosłupa, co w konsekwencji doprowadziło do konieczności przeprowadzenia operacji kręgosłupa. Ortopeda wykonujący badania na zlecenie RWKL w 2019 r. stwierdził jednoznacznie, że Skarżący jest trwale niezdolny do służby wojskowej.

Uwzględniając powyższe Skarżący podniósł, iż w przeciwieństwie do stanowiska CWKL, występująca u niego choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa nie jest naturalnym i normalnym stanem człowieka w wieku 40 lat, a tym bardziej nie była naturalnym stanem organizmu u Skarżącego w wieku 22 lat, kiedy został powołany do wojska. Zaznaczył, że z powodu ww. schorzenia nie powinien być w ogóle zakwalifikowany do odbycia służby wojskowej. Podkreślił, że zgodnie z opinią biegłego ortopedy jest stale niezdolny do służby wojskowej, bowiem przebyte operacje kręgosłupa świadczą o niezdolności do służby wojskowej.

Uwzględniając powyższe, zdaniem Skarżącego, należy odrzucić stanowisko RWKL oraz CWKL zawarte w zaskarżonych orzeczeniach - w całości.

W odpowiedzi na skargę CWKL wniosła o oddalenie skargi w części dotyczącej ustalenia kategorii zdolności do pełnienia służby wojskowej - z powodu bezzasadności zarzutów skargi oraz o odrzucenie skargi w części dotyczącej ustalenia związku poszczególnych chorób lub ułomności ze służbą - z powodu braku właściwości sądu administracyjnego w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Z treści skargi wynika, że M. N. zaskarżył w całości orzeczenie CWKL z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie RWKL w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej. Stwierdzić zatem należy, że w części dotyczącej związku stwierdzonych schorzeń ze służbą oraz inwalidztwa skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczana (punkt 2 sentencji wyroku), a podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tym bowiem zakresie sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Zauważyć należy, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1203/0; publ. CBOSA).

Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej.

Drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią natomiast orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, ustalenia stopnia inwalidztwa. Podstawę takich orzeczeń stanowią m.in. przepisy ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. 2022 r., poz. 655), ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2023 r. poz. 1100 ze zm.), ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2023 r., poz. 1280 ze zm.).

Orzeczenia te poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

W świetle powyższego sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie ustalenia związku schorzenia ze służbą wojskową, ustalenia inwalidztwa, czy związku inwalidztwa ze służbą wojskową (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. sygn. akt III ZP 9/99; publ. OSNP 2000/5/167; postanowienie NSA z dnia 6 listopada 2000 r. sygn. akt OSA 1/100; publ. ONSA z 2001 r. Nr 2, poz. 47; wyroki NSA: z dnia 9 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1203/04, z dnia 20 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2227/11; publ. CBOSA).

Z powyższych względów skarga M. N. na orzeczenie CWKL z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w zakresie dotyczącym związku schorzeń ze służbą wojskową oraz określenia inwalidztwa jest niedopuszczalna i w tej części podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia w tym zakresie nie należy bowiem do właściwości sądu administracyjnego.

Uznając natomiast za dopuszczalną skargę na ww. orzeczenie CWKL w zakresie dotyczącym określenia zdolności do pełnienia czynnej służby wojskowej, Sąd stwierdził, że skarga w tej części nie zasługuje na uwzględnienie (punkt 1 sentencji wyroku).

Sąd nie podzielił zarzutu skargi odnośnie naruszenia art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Formułując wytyczne co do dalszego postępowania Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 24 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 197/22 stwierdził, że CWKL powinna zbadać kiedy i w jakim trybie doręczono Skarżącemu orzeczenie RWKL z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...]. Następnie, jeśli CWKL uzna, że Skarżący w istocie uchybił terminowi do wniesienia odwołania powinna odnieść się do wniosku odwołania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a jeśli uzna, że na tym tle są wątpliwości, powinna zwrócić się o ich wyjaśnienie do Skarżącego. W przypadku ustaleń pozytywnych w tym zakresie, CWKL powinna rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu i w zależności od podjętego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia albo stwierdzi uchybienie terminu do wniesienia odwołania, albo przystąpi do merytorycznego rozpoznania odwołania Skarżącego.

CWKL zaskarżonym orzeczeniem rozpatrzyła merytorycznie odwołanie Skarżącego z dnia [...] września 2021 r. od orzeczenia RWKL z dnia [...] listopada 2021r. nr [...], a skoro tak, to przyjęła, że odwołanie zostało złożone w terminie, zaś ww. orzeczenie RWKL zostało doręczone Skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2021 r., którą to datę wskazywał sam Skarżący w treści odwołania. Podał bowiem: "w nawiązaniu do otrzymanego w dniu [...].08.2021 roku orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...] z dnia [...].11.2020 r. wnoszę odwołanie od ww. orzeczenia zaskarżając je w całości" (k. 28 akt admin.).

W związku z tym nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 8 k.p.a. Uznając, że odwołanie zostało wniesione w terminie, CWKL jednocześnie podzieliła stanowisko Skarżącego, że orzeczenie RWKL z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] zostało doręczone w dacie wskazanej przez Skarżącego. Brak było zatem podstaw do wydania postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W świetle powyższego zarzuty i argumenty skargi dotyczące nieustalenia przez CWKL terminu i trybu doręczenia orzeczenia RWKL z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] nie mogły odnieść zamierzonego skutku. CWKL wprawdzie nie zawarła w treści zaskarżonego orzeczenia wyjaśnień w tej kwestii, jednak z samego faktu merytorycznego rozpatrzenia odwołania wnioskować należy, iż uznała, że ww. orzeczenie RWKL zostało doręczone Skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2021 r., a tym samym, że dochował on 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania. Stanowisko CWKL, zdaniem Sądu, jest trafne. Nadto, w okolicznościach sprawy, stanowisko to uwzględnia zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz zasadę uwzględniania słusznego interesu obywatela (art. 7 k.p.a.).

Sąd nie podzielił również pozostałych zarzutów skargi, a dotyczących błędnego określenia kategorii zdolności Skarżącego do czynnej służby wojskowej.

Z akt sprawy wynika, co trafnie stwierdziła CWKL, że orzeczenie RWKL zostało poprzedzone przeprowadzeniem kompletnych badań diagnostycznych i konsultacji specjalistycznych, w tym: internistyczną, laryngologiczną, neurochirurgiczną, neurologiczną, okulistyczną, ortopedyczną i psychologiczną. Stopień zaawansowania rozpoznanych schorzeń i zaburzeń został ustalony na podstawie wymaganych badań dodatkowych oraz licznych ww. konsultacji specjalistycznych przeprowadzonych przez doświadczonych lekarzy - specjalistów w swoich dziedzinach. Badania to zostały przeprowadzone zgodnie ze sztuką lekarską i zakwalifikowane zgodnie z zasadami orzeczniczymi i obowiązującymi wówczas przepisami rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.

RWKL rozpoznała u Skarżącego: 1) stan po operacji dyskopatii odcinka L4-L5 ze stabilizacją międzytrzonową tego oraz dyskopatii na poziomach L3/L4 i L5/S1 z objawową rwą kulszową obustronną L4/L5, które zakwalifikowała do § 34 pkt 6 oraz § 62 pkt 2 Załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia (Grupa II - żołnierze rezerwy); 2) nieznaczne upośledzenie rozpoznania barw, które to schorzenie zakwalifikowała do § 14 pkt 5 Załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia (Grupa II).

Zgodnie z treścią Załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia do § 34 pkt 6 kwalifikuje się choroby zwyrodnieniowe kręgosłupa upośledzające sprawność ustroju - Grupa II, kategoria D. Natomiast do § 62 pkt 2 kwalifikuje się przewlekłe zespoły bólowe korzeniowe, korzeniowo-nerwowe, splotów nerwowych, nerwobóle pojedynczych lub licznych nerwów z częstymi zaostrzeniami i objawami przedmiotowymi - Grupa II, kategoria D. Przepisy te nie zawierają objaśnień szczegółowych. Z kolei do § 14 pkt 5 kwalifikuje się nieznaczne upośledzenie rozróżniania barw – Grupa II, kategoria A, zaś z objaśnień szczegółowych wynika, że przez pojęcie to należy rozumieć utrudnienie rozróżniania czterech podstawowych barw (pomyłki przy odczytywaniu pojedynczych tablic z zestawu Ishihary lub Stillinga albo przedłużony czas odczytu - ponad 3 sekundy).

W świetle powyższego nie sposób zakwestionować stanowiska CWKL co do prawidłowości dokonanej przez RWKL kwalifikacji rozpoznanych schorzeń oraz określenia kategorii zdolności Skarżącego do czynnej służby wojskowej (kat. D - niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP).

CWKL trafnie również zauważyła, że Skarżący nie przedstawił na etapie postępowania odwoławczego żadnej nowej dokumentacji, która uzasadniałaby przeprowadzenie dodatkowych badań czy wskazywałaby na zasadność zmiany zaskarżonego orzeczenia RWKL w omawianym zakresie. Trafnie w związku z tym wskazała, że zebrana przez RWKL dokumentacja jest przekonująca i nie ma podstaw do przeprowadzenia dalszych badań specjalistycznych czy obserwacji szpitalnej Skarżącego w tej sprawie dla potrzeb komisji wojskowych. Jednocześnie zaznaczyła, że w przypadku Skarżącego dalsza diagnostyka lekarska oraz leczenie powinno być przeprowadzone w ramach NFZ pod nadzorem lekarza POZ.

CWKL prawidłowo również zauważyła, że wobec zmiany stanu prawnego zaskarżone orzeczenie RWKL było rozpatrywane w oparciu o przepisy rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Wskazać w związku z tym należy, że w świetle przepisów tego rozporządzenia kwalifikacja schorzeń Skarżącego nie mogła ulec zmianie.

Zgodnie z treścią Załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia do § 34 pkt 6 kwalifikuje się choroby zwyrodnieniowe kręgosłupa upośledzające sprawność ustroju - Grupa II, kategoria A/D. Do § 62 pkt 2 kwalifikuje się przewlekłe zespoły bólowe korzeniowe, korzeniowo-nerwowe, splotów nerwowych, nerwobóle pojedynczych lub licznych nerwów z częstymi zaostrzeniami i objawami przedmiotowymi - Grupa II, kategoria A/D. Przepisy te nie zawierają objaśnień szczegółowych. Z kolei do § 14 pkt 5 kwalifikuje się nieznaczne upośledzenie rozróżniania barw - Grupa II, kategoria A, zaś z objaśnień szczegółowych wynika, że przez pojęcie to należy rozumieć utrudnienie rozróżniania czterech podstawowych barw (pomyłki przy odczytywaniu pojedynczych tablic z zestawu Ishihary lub Stillinga albo przedłużony czas odczytu - ponad 3 sekundy).

Z powyższego wynika, że treść ww. przepisów nie uległa zmianie w porównaniu do powołanych wyżej przepisów rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r. To z kolei uzasadnia rozstrzygnięcie CWKL o utrzymaniu w mocy orzeczenia RWKL w zakresie kategorii zdolności Skarżącego do czynnej służby wojskowej - "D" zwłaszcza w kontekście podkreślanego stopnia zaawansowania schorzeń Skarżącego potwierdzonego w postępowaniu orzeczniczym przed Komisją I instancji.

Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżone orzeczenie CWKL w omawianym zakresie nie narusza prawa. W szczególności w sprawie nie został naruszony § 12 ust. 2 rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r., zgodnie z którym wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, zaś w razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne, badania psychologiczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, jeżeli wyraża on na to zgodę, oraz przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie. Podkreślić należy, że przepis ten znajduje zastosowanie wówczas, gdy CWKL dostrzeże potrzebę przeprowadzenia dodatkowego postępowania orzeczniczego w określonej formie. W niniejszej sprawie CWKL wskazała, że na obecnym etapie postępowania, zważywszy na szczegółowe przeprowadzenie postępowania lekarsko-orzeczniczego przed RWKL, takiej potrzeby nie dostrzega. Wyjaśniła jednocześnie przyczyny takiego stanu rzeczy wskazując na możliwość zmiany stanowiska w przypadku pogorszenia stanu zdrowia Skarżącego, co - jak zauważyła - może znaleźć odzwierciedlenie w kolejnych orzeczeniach wydawanych przez wojskowe komisje lekarskie. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zostało sporządzone zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 9 ww. rozporządzenia i spełnia wymogi z art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a.

Końcowo wskazać należy, że sąd administracyjny kontrolując orzeczenia komisji lekarskich w przedmiocie zdolności do służby wojskowej (określenie kategorii zdolności do służby wojskowej) rozstrzyga kwestie formalne, dotyczące procedury wydawania orzeczeń oraz kwalifikacji rozpoznanych schorzeń do obowiązujących przepisów prawa. Sąd administracyjny nie rozstrzyga natomiast kwestii medycznych, a więc prawidłowości rozpoznania schorzeń czy zastosowanych do tego metod diagnostycznych. W związku z tym Sąd nie mógł odnieść się do twierdzeń Skarżącego odnośnie powoływanej w skardze opinii biegłego ortopedy i zająć w tym względzie merytorycznego stanowiska.

Z powodów, o których mowa powyżej, Sąd nie mógł odnieść się do tych wszystkich zarzutów i argumentów skargi, które dotyczą błędnego - zdaniem Skarżącego - rozstrzygnięcia Komisji lekarskiej I i II instancji co do związku rozpoznanych schorzeń Skarżącego ze służbą wojskową. Kwestie te wykraczają poza zakres kognicji sądu administracyjnego.

Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku.