Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1253/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi E. W. i M. W. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] września 2022 r., [...]; 2) zasądza od Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...]([...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września, znak [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. (dalej określany jako PINB) na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej powoływana jako kpa) nakazał B. L., E. W. i M. W. usunięcie w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego wspólnej ściany szczytowej usytuowanej w granicy działek ewidencyjnych [...], [...] i [...] w miejscowości R., gm. Miasto R., przy ul. R. poprzez:

1. zabezpieczenie istniejącego rozwarstwienia pionowego pomiędzy ścianą szczytową i ścianą podłużną przez "wstawienie metodą zszycia prętów poziomych wykonanych ze stali żebrowanej AIIIN o średnicy 10 mm w maksymalnym rozstawie co 20 cm (co trzecia spoina muru), wyprowadzonych 100 cm poza krawędź rozwarstwienia, a od strony naroża wykonanie odgięcia pręta długości 30 cm przewidzianego do montażu w narożniku, w odległości 10-15 cm od krawędzi ściany, pręty należy obsadzać w wyfrezowanych szczelinach poziomych muru na głębokości 4-6 cm;

2. zabezpieczenie istniejącej ściany przed opadami atmosferycznymi poprzez wykonanie nowej wiatrownicy, obróbki szczytu dachu i zabezpieczania z folii,

- w oparciu o wskazania zawarte w opracowaniach: ocenie stanu technicznego budynku sporządzonej przez mgr inż. [...] oraz propozycji naprawy odspojenia ściany poprzecznej od podłużnej budynku sporządzonej przez mgr inż. [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że działając na podstawie art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego, przeprowadził 1.03.2022 r. kontrolę przedmiotowego budynku w zakresie sprawdzenia jego stanu technicznego, w tym także stanu technicznego ściany znajdującej się w granicy z działkami o nr ewidencyjnych [...] i [...] i [...] . Podczas kontroli ustalono, że od strony działki [...] ściana szczytowa częściowo zabezpieczona jest od zewnątrz folią. W poziomie parteru liczne ubytki materiału ceglanego oraz spoin w przekroju poprzecznym ściany w narożniku od strony ul. R. przy oparciu stropu, oraz w drugim narożniku od strony podwórza, odspojenie ściany podłużnej od poprzecznej całą wysokość ściany, które nie stanowią zabezpieczenia chociażby przed wnikaniem wody opadowej w głąb obiektu czy też przemarzaniem. Ponadto widoczne są liczne pionowe zarysowania. Wewnątrz obiektu, według oświadczenia właścicielki, w 1995 r. wykonana została druga ściana z gazobetonu. Wewnątrz budynku nie zaobserwowano spękań, zarysowań ani zacieków na ścianach. W poziomie piętra ściana zasłonięta folią, od wewnątrz zabudowana płytą OSB.

Stwierdzone w wyniku kontroli nieprawidłowości dotyczące m.in. pęknięć i ubytków materiału ceglanego w przekroju poprzecznym ściany, odspojenia ściany podłużnej od poprzecznej sięgającego na całą jej wysokość, czy też zarysowania przedmiotowej ściany szczytowej budziły zastrzeżenia co do spełnienia przez ten element wymagań dotyczących nośności i stateczności, zatem organ 8.03.2022 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego przedmiotowego budynku stanowiącego własność B. L. Ponadto, działając na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, nałożył postanowieniem z 8.03.2022 r. na właścicielkę obiektu obowiązek sporządzenia oceny stanu technicznego obiektu budowlanego.

Przedmiotową ocenę sporządzoną przez mgr inż. [...] zobowiązana dostarczyła 12.05.2022 r. Autor opracowania stwierdził, że cyt.: "fundament (od strony działki [...] - przyp.) uszkodzony, widoczne elementy zniszczenia fundamentu (...) ubytki kamienia, widoczne braki, usunięcia kamienia. (...) W pobliżu części gospodarczo-mieszkalnej części dobudowywanej w latach osiemdziesiątych występuje znaczące odspojenie ściany podłużnej od poprzecznej ściany szczytowej. Na całej długości połączenia ścian odspojenie. Prawdopodobnie to brak skutecznego zabezpieczenia przed destrukcyjnym działaniem wody spowodował taką sytuację. Jest to najbardziej newralgiczne miejsce ściany, które należy jak najszybciej zabezpieczyć. Zastosowane przez Inwestora realizującego prace na działce [...] oraz [...] przypory w sposób prowizoryczny zabezpieczają ścianę przed możliwością jej obsunięcia, zawalenia. Stan zachowania ściany ocenia się jako bardzo zły". W związku z powyższym zalecił on wykonanie m.in. następujących czynności cyt.: "(...) należy zabezpieczyć istniejące rozwarstwienie pionowe ściany istniejącej, największe pęknięcie (ściana szczytowa i ściana podłużna od strony podwórka) przez "wstawienie metodą zszycia prętów poziomych". (...) Jak najszybciej wykonać zabezpieczenie istniejącej ściany przed opadami atmosferycznymi, negatywnym wpływem wody na materiał ścian, fundamenty, konstrukcję drewnianą w znaczący, szybki sposób zwiększa zagrożenie, (nowa wiatrownica, obróbka szczytu dachu, folia na czas kilku miesięcy zabezpieczy obiekt)".

W zakresie naprawy odspojenia ściany podłużnej i poprzecznej zbieżne stanowisko w opracowaniu dotyczącym naprawy odspojenia rozwarstwionej strefy murów podzielił mgr inż. [...] (pełniący funkcję projektanta i jednocześnie kierownika budowy obiektu na sąsiedniej nieruchomości (na działkach o nr ewidencyjnych [...] i [...]). W przedłożonej dokumentacji autor proponuje również zabezpieczenie istniejącego rozwarstwienia poprzez wykonanie zszycia zbrojeniem wykonanym ze stali żebrowanej, ze szczegółowym opisem wykonania robót.

Na podstawie analizy przedłożonej dokumentacji oraz ustaleń poczynionych przez organ podczas kontroli 1.03.2022 r. stwierdzono nieodpowiedni stan techniczny, w jakim znajduje się ściana graniczna zlokalizowana w granicy działek [...] , [...] i [...], a tym samym wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. Zaistnienie zaś stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska obliguje organ nadzoru budowlanego do podjęcia działań mających na celu usunięcie zagrożenia poprzez wydanie stosownej decyzji z określeniem terminu wykonana tego obowiązku. Wydanie decyzji w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w pierwszej kolejności ma na celu zabezpieczenie budynku przed dalszą jego degradacją mogącą w przyszłości powodować zagrożenia życia lub zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia, w tym również sąsiednich mieszkańców i budynków znajdujących się bezpośrednio przy granicy nieruchomości.

Decyzja wydana w oparciu o art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, w odniesieniu do będącej w nieodpowiednim stanie technicznym ściany granicznej położonej pomiędzy działkami [...], [...] i [...], która stanowi element wspólny obu nieruchomości (wcześniej budynków), winna dotyczyć wszystkich współwłaścicieli, tj. B. L., E. W. i M. W. W obecnej sytuacji organ nie jest uprawniony do badania, która ze stron ponosi odpowiedzialność za wystąpienie nieprawidłowości w stanie technicznym, a zaistniałe spory sąsiedzkie nie mogą stanowić przeszkody w kwestii właściwego utrzymania budynku, w szczególności kwestii wymagań dotyczących nośności i stateczności obiektu. Z wszelkimi roszczeniami w tym zakresie strony mogą wystąpić przed sądem powszechnym, na zasadach określonych w przepisach kodeksu cywilnego.

Odwołania od ww. decyzji złożyli E. W. i M. W. (dalej określani jako Skarżący), zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a w szczególności:

1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes obywateli;

2. art. 8 kpa poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa;

3. art. 10 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie, w jaki sposób Skarżący powinni wykonać, i to właściwie, nałożony na nich zaskarżoną decyzją obowiązek usunięcia nieprawidłowości, w odniesieniu do treści art. 61 w zw. z art. 66 Prawa budowlanego.

Mając na uwadze powyższe, Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu odwołań wskazano, że organ w żaden sposób nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji do ewentualnych okoliczności działających na korzyść Skarżących, którzy są inwestorami na sąsiedniej nieruchomości, ale nie dysponują tytułem prawnym do wykonania robót budowlanych na działce stanowiącej własność B. L. Organ przyjął bowiem, że tzw. ściana graniczna stanowi element wspólny obu nieruchomości (wcześniej budynków), dlatego skarżona decyzja winna dotyczyć wszystkich współwłaścicieli. Okolicznością bezsporną jest natomiast, że między stronami zobowiązanymi do wykonania decyzji nie zachodzi współwłasność.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 66 Prawa budowlanego są jedynie właściciele lub zarządca obiektu budowlanego objętego postępowaniem. Właściciele nieruchomości sąsiednich nie mają natomiast uprawnień strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie cyt. przepisu. Obowiązki utrzymania obiektów w odpowiednim stanie spoczywają jedynie na właścicielu (właścicielach) obiektu lub na zarządcy obiektu. Stosowanie wskazanych przepisów konsekwentnie musi odnosić się tylko do tych podmiotów. W przedmiotowej sprawie nie ma współwłasności, tym samym Skarżący nie mają żadnego tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością B. L. Ściana, której dotyczy nakaz zabezpieczenia, stanowi bowiem element budynku będącego jej własnością.

Odwołanie od ww. decyzji złożyła również B. L., zarzucając jej naruszenie:

1. art. 6, art. 7, art. 7b i art. 77 oraz art. 80 kpa poprzez brak wszechstronnego i należytego wyjaśnienia sprawy, dokonanie wybiórczej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, naruszenie obowiązującej zasady działania w granicach i na podstawie prawa, błędne ustalenie stanu faktycznego oraz zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, naruszenie zasady postępowania w odpowiedni sposób prowadzący do pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i konieczności wydania decyzji bez naruszenia prawa;

2. art. 11 i art. 107 § 3 kpa w następstwie niedokonania przez organ I instancji pełnej oceny materiału dowodowego i braku merytorycznego i kompletnego odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do podniesionych przez Odwołującą w toku postępowania zarzutów i wniosków dotyczących działań inwestora realizującego roboty budowlanego na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...] - organ był zobligowany na podstawie przepisów prawa do merytorycznej i wnikliwej oceny wszystkich dowodów i zarzutów zebranych w sprawie.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej określany jako WINB) decyzją z dnia [...] października 2022 r., znak [...] , na podstawie art. 104 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że zgodnie z art. 61 ust.1 Prawa budowlanego, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 tejże ustawy. W myśl art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Natomiast zgodnie z art. 62 ust. 1 Prawa budowlanego, obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli: 1) okresowej, co najmniej raz w roku, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego:

a) elementów budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu,

b) instalacji i urządzeń służących ochronie środowiska,

c) instalacji gazowych oraz przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych);

2) okresowej, co najmniej raz na 5 lat, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia; kontrolą tą powinno być objęte również badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów.

Przepisem pozwalającym organom nadzoru budowlanego zapewnić realizację powyższych obowiązków jest art. 66 Prawa budowlanego, którego treść określa przesłanki, kiedy organ nadzoru budowlanego jest zobligowany do wydania decyzji w celu nałożenia na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. I tak, art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego stanowi, że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:

1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, albo

2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo

3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo

4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia

- organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

W niniejszym przypadku podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji organu I instancji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego, przy czym fakt zaistnienia przesłanek obligujących organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 musi wynikać z ustaleń poczynionych przez ten organ w przeprowadzonym postępowaniu.

W niniejszej sprawie organ I instancji po przeprowadzonej kontroli budynku oraz na podstawie przedłożonych analiz autorstwa mgr inż. [...] i mgr inż. [...] stwierdził istnienie nieprawidłowości uzasadniających wydanie zaskarżonej decyzji (szczegółowo opisanych w uzasadnieniu organu I instancji).

W decyzji wydawanej na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego organ nie bada przyczyn, które doprowadziły obiekt do takiego stanu, nie ustala również, kto ponosi za to odpowiedzialność. Ujawniając nieodpowiedni stan techniczny lub estetyczny obiektu, organ nadzoru budowlanego kieruje nakaz usunięcia nieprawidłowości do właściciela bądź zarządcy budynku.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, zasadnym było wydanie decyzji w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego i nakazanie wykonanie określonych robót budowlanych w budynku w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, co prawidłowo uczynił organ I instancji, kierując nakaz do właściciela budynku o nr [...], tj. B. L. oraz właścicieli działki o nr [...] oraz [...] , tj. Skarżących, którzy dokonali rozbiórki budynku usytuowanego w zabudowie zwartej z budynkiem B. L.

Skargę na ww. decyzję złożyli E. W. i M. W., zaskarżając jej uzasadnienie, wnosząc o jej uchylenie i zarzucając jej naruszenie:

1. art. 7 w zw. z art. 77 kpa poprzez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności faktycznych sprawy, biorąc pod uwagę interes społeczny i słuszny interes obywateli, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez nieuwzględnienie ich twierdzeń i zarzutów w przedmiocie wykonywania robót budowlanych na działkach [...] i [...];

2. art. 8 w zw. z art. 11 kpa poprzez ogólnikowe sformułowanie uzasadnienia decyzji, a w szczególności brak wyczerpującego uzasadnienia, dlaczego organ II instancji odmówił wiarygodności przytaczanym przez nich zarzutom;

3. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy ze względu na to, że w odwołaniu podniesione zarzuty były zasadne, organ II instancji nie uchylił zaskarżonej decyzji w całości;

4. art. 107 § 3 kpa poprzez niewskazanie faktów, które organ II instancji uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz niezajęcie stanowiska przez organ w oparciu o cały materiał postępowania;

5. art. 66 ust. 1 pkt 3 i ust. 1 Prawa budowlanego, bowiem ten przepis nie zezwala na badanie przyczyn, które doprowadziły dany obiekt do takiego stanu, ani nie zezwala na ustalanie, kto ponosi odpowiedzialność za taki stan rzeczy.

W uzasadnieniu Skarżący wskazali, że rozstrzygnięcie w sprawie wydawanej na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego nie bada przyczyn, które doprowadziły obiekt do takiego stanu, który wymaga czynności naprawczych, ani nie ustala również, kto ponosi za taki stan odpowiedzialność. W ich ocenie fragment uzasadnienia tejże decyzji i wyrażona tam ocena faktów i prawa w zakresie poczynionych przez Skarżącą robót budowlanych na działce o nr [...] oraz [...] może jednak wpłynąć bezprawnie na ich dalszą sytuację prawną, gdyż prace inwestycyjne prowadzone przez Skarżącą nie spowodowały nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego ściany sąsiedniego budynku. Biorąc pod uwagę powyższe, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie powinno w ogóle odnosić się do prowadzonych przez Skarżącą robót budowlanych.

W aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że określone w art. 66 Prawa budowlanego nakazy w drodze decyzji mogą być kierowane do właścicieli lub zarządców obiektów budowlanych w celu usuwania nieprawidłowości związanych z naruszeniem zasad prawidłowego utrzymania lub użytkowania obiektu budowlanego. Ugruntowane jest stanowisko, że stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 66 Prawa budowlanego są jedynie właściciele lub zarządca obiektu budowlanego objętego postępowaniem. Właściciele nieruchomości sąsiednich nie mają natomiast uprawnień strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie cyt. przepisu (wyroki NSA w sprawach II OSK 999/06 i II OSK 1395/16, a także wyrok WSA w Łodzi w sprawie II SA/Łd 524/20). Faktycznie tzw. "ściana wspólna" znajduje się w granicy ich nieruchomości, nie oznacza to jednak, że można ich potraktować jako właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga była zasadna.

Zdaniem Sądu nie może budzić wątpliwości to, że w niniejszej sprawie nastąpiło co do zasady prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego w postaci art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego (z zastrzeżeniem jednak nieprawidłowego ustalenia adresatów decyzji, o czym mowa będzie dalej). W świetle tej regulacji, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

Słusznie podkreśla się w orzecznictwie, że fakt zaistnienia przesłanek obligujących organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji na podstawie cyt. przepisu musi wynikać z ustaleń poczynionych przez ten organ w przeprowadzonym postępowaniu i następnie znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (zob. wyrok WSA w Gdańsku w sprawie II SA/Gd 450/22). Jednocześnie, w przypadku wystąpienia w stanie faktycznym sprawy choćby jednej z przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1-3 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, ale zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (tak słusznie WSA w Olsztynie w wyroku w sprawie II SA/Ol 293/22).

Słusznie jednak wywodzą Skarżący, że działając w trybie tej regulacji, organ nadzoru budowlanego nie może kierować się przyczynami powstania nieprawidłowości w stanie obiektu budowlanego. Stwierdzając okoliczności wskazane w hipotezie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, organ na podstawie ustalonego stanu faktycznego władny jest określić rodzaj korekt, jakie należy wprowadzić w obiekcie, aby doprowadzić go do stanu niezagrażającemu wartościom chronionym przez przepisy Prawa budowlanego. Przy czym, co należy szczególnie podkreślić w realiach niniejszej sprawy, adresatem nakazanych działań naprawczych może być wyłącznie podmiot posiadający tytuł prawny do wymagającego poprawy obiektu pozwalający temu podmiotowi na wykonanie nakazów w obrębie obiektu budowlanego. Adresatem decyzji nie może być natomiast podmiot nie posiadający takich uprawnień, jak dla przykładu właściciel (dysponent) nieruchomości sąsiedniej graniczącej z działką zabudowaną (zob. wyroki NSA w sprawach II OSK 1852/11, II OSK 838/14; a także A. Despot-Mładanowicz (w:) Prawo budowlane. Komentarz, pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2016, uw. 10 do art. 66). Reasumując, adresatem obowiązków określonych na podstawie art. 66 Prawa budowlanego może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (vide wyrok NSA II OSK 1852/11, LEX nr 1358425).

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić trzeba, że organy w analizowanej sprawie nie dokonały żadnych ustaleń dotyczących tego, czyją własnością jest ściana, której dotyczą nałożone decyzją obowiązki. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że ściana ta znajduje się w granicy nieruchomości, co jednak nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, że znajduje się również na nieruchomości stanowiącej własność Skarżących. Jak wskazano wyżej, nie może stanowić uzasadnienia dla nałożenia na Skarżących obowiązków fakt wykonywania na ich nieruchomości robót budowlanych, które mogły mieć wpływ na stan techniczny przedmiotowej ściany. Organy zupełnie pominęły tę podstawową dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy kwestię, tj. ustalenie, czyją własnością jest przedmiotowa ściana, co stanowi naruszenie zarówno przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 i art. 107 § 3 kpa, jak i przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, przy czym naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej powoływana jako "ppsa"), orzeczono jak w sentencji.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 ppsa, w szczególności jednoznaczne ustalenie, czyją własność stanowi ściana, której dotyczy wydana na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego decyzja.

Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.

Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta [...] , będącego siedzibą tutejszego Sądu, oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z dnia 30.05.2023 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ppsa, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ppsa z uwzględnieniem uiszczonych przez skarżących wpisu w kwocie 500 zł.