Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 181/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 16 par 1 art 105 par 1 art 156 par 1 pkt 3 art 154
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), Protokolant starszy referent Agnieszka Stefańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2023 r. sprawy ze skargi B. G., P. M. i T.M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 14 listopada 2022 r. nr 2 utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z 6 lipca 2022 r. nr 2 umarzającą postępowanie administracyjne w zakresie wniosku o uchylenie decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014 r. nr WS-VIII.7541.1.89.2014.TH odmawiającej potwierdzenia J. M. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie fatycznym i prawnym sprawy:

Wojewoda Małopolski decyzją z 28 listopada 2014 r. odmówił J. M. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. L. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w miejscowościach [...], [...], [...] i [...], pow. [...], woj. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie został spełniony wymóg wynikający z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097 ze zm.), tj. złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie do 31 grudnia 2008 r. Decyzja stała się ostateczna z dniem 17 grudnia 2014 r.

J. M. wnioskiem z 2 marca 2018 r. wystąpił do Wojewody Małopolskiego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. ostateczną decyzją z 28 listopada 2014 r.

Wojewoda Małopolski postanowieniem z 18 kwietnia 2018 r. odmówił wznowienia postępowania we wskazanym zakresie.

Zgodnie z notarialnym aktem poświadczenia dziedziczenia z 30 lipca 2018 r. Rep. A Nr [...], spadek po J. M., zmarłym 6 kwietnia 2018 r. w [...], na podstawie ustawy nabyli B. G., P. M. oraz T. M. - po 1/3 części.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 24 października 2018 r. po rozpatrzeniu wniosku B. G., P. M. i T. M., odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 2 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 102/19 oddalił skargę na decyzję z 24 października 2018 r.

B. G., P. M. i T. M. 14 października 2019 r. złożyli do Wojewody Małopolskiego wniosek o uchylenie, w trybie art. 154 k.p.a., decyzji z 28 listopada 2014 r. podnosząc, że przedmiotowa decyzja w części wskazanej we wniosku jest sprzeczna z obecnie obowiązującą linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczącą interpretacji art. 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. ustaloną uchwałą z dnia 9 października 2017 r. w sprawie I OPS 3/17, zgodnie z którą złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych.

Wojewoda Małopolski decyzją z 16 grudnia 2019 r. nr WS-VIII.7541.3.7.2019.TH, odmówił uchylenia ww. decyzji z 28 listopada 2014 r. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 7 stycznia 2020 r.

B. G., P. M. i T. M. 8 czerwca 2020 r. złożyli do Wojewody Małopolskiego wniosek na podstawie art. 154 k.p.a. o zmianę decyzji z 16 grudnia 2019 r. oraz uchylenie decyzji z 28 listopada 2014 r.

Wojewoda Małopolski decyzją z 7 października 2020 r. nr WS-VIII.7541.3.4.2020.TH, odmówił zmiany decyzji z 16 grudnia 2019 r. oraz uchylenia decyzji z 28 listopada 2014 r. Decyzja stała się ostateczna z dniem 28 października 2020 r.

Następnie B. G., P. M. oraz T. M. 25 lutego 2022 r. złożyli do Wojewody Małopolskiego wniosek na podstawie art. 154 k.p.a. o zmianę decyzji Wojewody Małopolskiego z 7 października 2020 r. oraz ponowny wniosek o uchylenie decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014 r.

Wojewoda Małopolski decyzją z 6 lipca 2022 r. nr 1 odmówił zmiany ostatecznej decyzji Wojewody Małopolskiego z 7 października 2020 r. odmawiającej zmiany ostatecznej decyzji z 16 grudnia 2019 r.

Z kolei decyzją z 6 lipca 2022 r. nr 2 Wojewoda umorzył postępowanie w zakresie wniosku o uchylenie decyzji z 28 listopada 2014 r. wskazując, że z uwagi na fakt, że sprawa z wniosku B. G., P. M. oraz T. M. w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014 r. została w całości prawomocnie rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną (res iudicata), niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

B. G., P. M. i T. M. wnieśli odwołanie od ww. decyzji Wojewody Małopolskiego z 6 lipca 2022 r. nr 2.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpatrując sprawę wskazał, że sprawa z wniosku ww. stron o uchylenie na podstawie art. 154 k.p.a. decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014 r. została już uprzednio rozpatrzona przez Wojewodę Małopolskiego. Ostateczną decyzją z 16 grudnia 2019 r. Wojewoda Małopolski odmówił uchylenia ww. decyzji z 28 listopada 2014 r.

Organ zaznaczył, że w związku z faktem, że sprawa o tym samym zakresie podmiotowym i przedmiotowym została już uprzednio rozstrzygnięta przez Wojewodę Małopolskiego decyzją, która stała się ostateczna, organ I instancji nie mógł w przedmiotowej sprawie wydać nowego i jednocześnie odmiennego rozstrzygnięcia merytorycznego. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym stwierdzenie w toku postępowania administracyjnego, że sprawa administracyjna została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną, powoduje konieczność umorzenia tego postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Niedopuszczalne jest ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, gdyż prowadziłoby to do naruszenia obowiązującej również w postępowaniu administracyjnym zasady res iudicata oraz do wydania decyzji nieważnej z mocy art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie z wniosku B. G., P. M. i T. M. wystąpiła tożsamość sprawy.

Tożsamość podmiotowa przejawia się tym, że zarówno w postępowaniu wszczętym na wniosek z 22 lutego 2022 r. jak i w postępowaniu zakończonym decyzją z 16 grudnia 2019 r., wnioskodawcami są B. G., P. M. oraz T. M. Tożsamość, co do przedmiotu postępowania, przejawia się natomiast tym, że oba postępowania, wszczęte na wniosek ww. osób, dotyczą uchylenia na podstawie art. 154 k.p.a. decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014 r.

Organ zaznaczył, że postępowania toczyły się w oparciu przepisy k.p.a. oraz ustawę z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Tym samym w rozpatrywanym przypadku zachodzi tożsamość sprawy zakończonej uprzednio decyzją ostateczną oraz sprawy objętej wnioskiem z 22 lutego 2022 r. Ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy i wydanie przez Wojewodę Małopolskiego decyzji w przedmiocie uchylenia decyzji z 28 listopada 2014 r. stanowiłoby naruszenie powagi rzeczy osądzonej i musiałoby skutkować w konsekwencji stwierdzeniem nieważności tego rozstrzygnięcia merytorycznego. W związku z powyższym zaistniały podstawy do umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem z 22 lutego 2022 r. jako bezprzedmiotowego.

Organ odniósł się ponadto do zarzutów podnoszonych w odwołaniu wskazując, że są one bezzasadne.

B. G., P. M. oraz T. M. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

1. art. 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niezastosowanie tych przepisów zgodnie z ich brzmieniem oraz celem ich wydania,

2. art. 61 § 1 k.p.a. poprzez rozpoznanie wniosku, którego nie złożyli wnioskodawcy, na których żądanie zostało wszczęte postępowanie, gdyż złożyli oni jeden wniosek, który winien być rozpoznany jedną decyzją, a nie podzielony przez organ i rozpoznany dwiema decyzjami,

3. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne umorzenie postępowania,

4. art. 154 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie,

5. art. 2, art. 7, art. 21 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej, działania organu na podstawie przepisów prawa, naruszenie przepisu o ochronie własności, naruszenie zasady równego traktowania obywateli oraz zasady, że własność i inne prawa majątkowe podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej.

W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczyli argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt.1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarga nie jest zasadna.

W sprawie niniejszej przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr 2 z 14 listopada 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego nr 2 z 6 lipca 2022 r. umarzającą postępowanie w zakresie wniosku skarżących o uchylenie decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014 r., odmawiającej J. M. potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP.

Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w następstwie ustalenia, że sprawa objęta żądaniem wniosku została już wcześniej, w innym postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięta decyzją ostateczną, pozostającą w obrocie prawnym w dacie wydania zaskarżonej decyzji tj. decyzją Wojewody Małopolskiego z 16 grudnia 2019 r. odmawiającą uchylenia opisanej wyżej decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014 r., odmawiającej poprzednikowi prawnemu Skarżących potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie na dawnych Kresach RP.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo uznał za niedopuszczalne przeprowadzenie ponownego postępowania w tej samej sprawie i ocenił je jako bezprzedmiotowe.

Analiza akt prowadzi do wniosku, że pomiędzy postępowaniem administracyjnym w niniejszej sprawie a postępowaniem administracyjnym zakończonym decyzją Wojewody Małopolskiego z 16 grudnia 2019 r. zachodzi tożsamość pozwalająca na uznanie, że rozpoznawana sprawa została wcześniej merytorycznie rozstrzygnięta i zakończona ostateczną decyzją tego organu, wobec uchybienia terminu do wniesienia od niej odwołania.

Tym samym postępowanie wszczęte przez Skarżących wnioskiem z 25 lutego 2022r. uznać należało za bezprzedmiotowe. Przedmiot postępowania administracyjnego istnieje o ile, między innymi, nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. Orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonujące w obrocie prawnym oznacza, że kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii musi być ocenione jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a.. Art. 16 § 1 k.p.a. ustanawia bowiem ochronę decyzji ostatecznych przyznając im cechę trwałości a art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Doktryna i orzecznictwo są zgodne, że decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Sprawa musi dotyczyć zatem tych samych podmiotów jak i tego samego przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. (por. J. Borkowski (w:) Komentarz, 2004, s. 732; wyrok NSA z 10 czerwca 1994 r., II SA 1192/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 83).

Wydając zaskarżoną decyzję Minister prawidłowo ocenił, że w sprawie niniejszej zaistniała tożsamość podmiotowa ponieważ jego wnioskodawcami, identycznie jak w sprawie zakończonej decyzją z 16 grudnia 2019 r. była B. G., P. M. oraz T. G. Podstawę prawną wniosku Skarżących w obu sprawach było żądanie uchylenia, na podstawie art. 154 k.p.a., decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014 r. odmawiającej J. M. potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami obecnej RP wobec treści uchwały składu 7 sędziów NSA z 9 października 2017 r. sygn. I OPS 3/17, która przesądza, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r., skutkuje wszczęciem postępowania w stosunku do wszystkich innych uprawnionych z tego tytułu, co oznacza tożsamość przedmiotową obu spraw.

Z uwagi na powyższe uznać należało, że organ prawidłowo ustalił i ocenił w zaskarżonej decyzji, że sprawa będąca przedmiotem postępowania została już uprzednio prawomocnie rozstrzygnięta, co uzasadniało umorzenie postępowania w niniejszej sprawie, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

W odniesieniu do zarzutów skargi podkreślić należy, że są one niezasadne. Minister trafnie wskazał, że art. 61 § 1 k.p.a. odnosi się do wszczęcia postępowania z urzędu lub na żądanie strony, które w rozpoznawanej sprawie dotyczyło dwóch żądań tj. wniosku o zmianę decyzji Wojewody Małopolskiego z 7 października 2020 r. oraz wniosku o uchylenie decyzji tego samego organu z 28 listopada 2014 r. Jakkolwiek żądania te mogły być rozstrzygnięte jedną decyzją administracyjną, to wydanie przez organ dwóch odrębnych decyzji nie wpływa, zdaniem Sądu, na prawidłowość dokonanego w sprawie rozstrzygnięcia. Organy administracji wydały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, co oznacza, że nie naruszyły norm opisanych w skardze.

Mając to uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a.