Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1362/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Gospodarki~Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: § 27 ust. 1 i § 38 w zw. z ď 57 oraz w zw. z  § 79
journal: Dz.U. 1947 nr 16 poz 62
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa.
article: art. 2 ust. 7 w zw. z art. 3 ust. 5 i art. 10
journal: Dz.U. 1946 nr 3 poz 17
law: Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Ważny po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.M.M.-S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 2007/19 w sprawie ze skargi M.M.M.-S. na decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 12 czerwca 2019 r. nr DP-III.025.1.69.2018, DP-III.025-21-16/RK/19/MW w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M.M.M.-S. na rzecz Ministra Rozwoju i Technologii kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2007/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] na decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 12 czerwca 2019 r. nr DP-III.025.1.69.2018, DP-III.025-21-16/RK/19/MW w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Sądu decyzją Minister Przedsiębiorczości i Technologii po rozpatrzeniu wniosku [...], umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr 63 Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 28 grudnia 1948 r., o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Zakłady [...] "[...] " Spółka Akcyjna - [...], w zakresie odnoszącym się do 1/3 udziału [...] w prawie własności nieruchomości oznaczonej jako "część osady włościańskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...], a później znajdującej się w zbiorze dokumentów ZD.4240". Zdaniem organu, z orzeczenia nacjonalizacyjnego nie wynikało i nie mogło wynikać, czy jego zakresem objęta jest nieruchomość, na której przedsiębiorstwo działało, a która co nie ulegało wątpliwości nie była własnością przedsiębiorcy. Organ wskazał też, że orzeczenie ministra o przejęciu lub przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa na podstawie art. 2 lub 3 ustawy nacjonalizacyjnej nie może stanowić samodzielnej podstawy do przejęcia wraz z przedsiębiorstwem nieruchomości osób trzecich wobec właściciela tego przedsiębiorstwa. Przede wszystkim jednak w niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała swojego interesu prawnego warunkującego uznanie jej za stronę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia nacjonalizacyjnego. W ocenie organu, wnioskodawczyni nie wykazała by wskazane przez nią nieruchomości stanowiły przedmiot orzeczenia nr 63 Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 28 grudnia 1948 r., o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Zakłady [...] "[...] " Spółka Akcyjna - [...]. Wnioskodawczyni nie obaliła też domniemania, zgodnie z którym przejęcie przez Państwo na własność przedsiębiorstwa, na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, w związku z art. 6 ust. 1 tej ustawy, nie obejmowało przejęcia własności nieruchomości włączonej do tego przedsiębiorstwa, która nie należała do przedsiębiorcy, lecz stanowiła własność osoby trzeciej, dlatego postępowaniu podlegało umorzeniu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła [...].

Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu, legitymację do żądania wszczęcia postępowania na wniosek ma podmiot, który twierdzi, że decyzja wadliwa dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku. Stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważność jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżąca twierdzi, że wraz z przejętymi orzeczeniem nr 63 Ministra Przemysłu Handlu z dnia 28 grudnia 1948 r. Zakładami [...] "[...] " Spółka Akcyjna – [...], znacjonalizowany został majątek jej poprzednika prawnego, [...], stanowiący 1/3 udziału w prawie własności nieruchomości oznaczonej jako "część osady włościańskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...], a później znajdującej się w zbiorze dokumentów ZD.4240", który to udział nie stanowił własności znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Ustawa nacjonalizacyjna dokonywała jednak przekształcenia podmiotowego w zakresie prawa własności przedsiębiorstwa, przenosząc prawo własności przedsiębiorstwa służące dotychczasowemu właścicielowi na rzecz nowego właściciela, jakim było Państwo. Ustawa nacjonalizacyjna pozbawiała prawa własności właściciela przedsiębiorstwa. Tak, więc podmiotem, do którego była skierowana był właściciel przedsiębiorstwa. W ocenie Sądu prawidłowe jest zatem stanowisko organu o konieczności umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., gdyż w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała swojego interesu prawnego warunkującego uznanie jej za stronę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania - których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy - tj. - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 110 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że brak bezpośredniego dowodu wskazującego, że Orzeczeniem Nacjonalizującym został przejęty prywatny udział [...] do nieruchomości w Piastowie (o łącznej pow. 22.394,88 m2, oznaczonej w księdze hipotecznej "[...] nr [...] " jako część Osady włościańskiej, zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] i oznaczonej na mapie sytuacyjnej przez geodetę uprawnionego inż. [...], dalej: "Nieruchomość"), przesądza o braku zasadności skargi w sytuacji, gdy w sprawie na powyższą okoliczność zebrano pośrednie dowody, bowiem zgodnie ze zbiorem dokumentów ZD.4240, decyzją Wojewody Warszawskiego nr 880/97 z dna 31 grudnia 1997, jak i treścią księgi wieczystej KW nr [...] - przedmiotowa Nieruchomość została objęta Orzeczeniem Nacjonalizującym.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 28 k.p.a. w zw. § 27 ust. 1 i § 38 w zw. z § 57 oraz w zw. z § 79 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowania przedsiębiorstw na własność państwa (Dz.U. Nr 16, poz. 62, dalej: "Rozp. Tryb.") poprzez błędną wykładnię i uznanie, że Skarżąca nie legitymuje się interesem prawnym w sytuacji, gdy jest ona następcą prawnym [...], który:

a) był właścicielem przedmiotowej Nieruchomość w Piastowie w niepodzielnej części stanowiącej udział w wysokości 1/3, która to Nieruchomość (zgodnie ze zbiorem dokumentów ZD.4240, decyzją Wojewody Warszawskiego nr 880/97 z dna 31 grudnia 1997 oraz treścią księgi wieczystej o nr KW [...]) została objęta Orzeczeniem Nacjonalizującym - w tym również prywatny udział we współwłasności [...], gdyż Nieruchomość nie została faktycznie i prawnie podzielona po zakończeniu II wojny światowej;

b) był stroną postępowania w przedmiocie nacjonalizacji przedsiębiorstwa Zakładów [...] "[...]" (dalej: "Znacjonalizowane Przedsiębiorstwo" bądź "Przedsiębiorstwo [...]"), gdyż Główna Komisja - jako organ administracji publicznej, prowadzący postępowanie wyjaśniające - dopuściła do udziału w posiedzeniu jawnym jego pełnomocnika, jak i wydała postanowienie w przedmiocie przywrócenia mu terminu do wniesienia zarzutów (na zasadzie § 27 ust. 1 Rozp. Tryb.), jak i zezwoliła na udzielenie pisemnego i ustnego stanowiska;

c) był właścicielem 85% akcji Zakładów [...] "[...]" S.A.; tymczasem w toku postępowania wyjaśniającego przed Główną Komisją, uprawnienia właściciela przedsiębiorstwa - przysługujące na podstawie przepisów Rozp. Tryb. - w razie jego nieobecności przysługują akcjonariuszom spółek handlowych.

2. art. 2 ust 7 w zw. z art. 3 ust. 5 i art. 10 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17, dalej: "Ustawa Nacjonalizująca") w zw. z §72, §74, §75 ust.1- 4 i § 75a ust. 1 i 2 Rozp. Tryb. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że ewentualne niesporządzenie protokołu zdawczo-odbiorczego nie stanowi naruszenia prawa w sytuacji, gdy tego rodzaju czynność była elementem niezbędnym dla prawidłowego toku postępowania nacjonalizującego (tj. z uwagi na potrzebę ustalenia składników majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa, które miały przejść na własność Skarbu Państwa); ponieważ Nieruchomość została objęta Orzeczeniem Nacjonalizującym w stanie, w którym niepodzielny udział tejże Nieruchomości w wysokości 2/3 stanowił własność Spółki [...], zaś w pozostałym niepodzielnym udziale stanowiła prywatny majątek osoby trzeciej – doszło do rażącego naruszenia prawa, albowiem pozbawiono [...] jedynej możliwości wniesienia formalnych zarzutów i skarg w powyższym zakresie (gdyż dopiero na etapie sporządzenia protokołu przysługiwała możliwość złożenia odpowiednich uwag i zarzutów, że dany składnik majątkowy nie wchodzi w skład nacjonalizowanego przedsiębiorstwa).

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i wydanie wyroku reformatoryjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna (środek odwoławczy) została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawa o postępowaniu przed sądami (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.

W związku z sformułowanymi zarzutami kasacyjnymi pamiętać także należy, że kontrola sądowa, sprawowana w oparciu o kryterium legalności, następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w tej dacie, a nie w dniu orzekania (por. wyrok TK z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/33; wyroki NSA z dnia: 19 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2658/15, 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 614/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie powołano się na obie podstawy kasacyjne. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach środek odwoławczy należy stwierdzić, iż nie zawiera on usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępnie realizowanej sądowoadministracyjnej kontroli instancyjnej należy przypomnieć, że przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakacyjnych aktu normatywanego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021r. sygn. akt II GSK 2187/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862; B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2020, s. 612–620).

Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2020, s. 612–620).

Wadliwość w sformułowaniu zarzutów nie musi jednocześnie uniemożliwiać rozpoznania skargi kasacyjnej i Naczelny Sąd Administracyjny może zbadać jej podstawy, przychylając się do stanowiska, że nie każde nieprawidłowe przedstawienie podstaw kasacyjnych wynikających z art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. dyskwalifikuje skargę kasacyjną (zob. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Poczynienie powyższych uwag było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada w pełni omówionym wyżej wymogom p.p.s.a. Tytułem przykładu: w odniesieniu do zarzutu proceduralnego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy godzi się na wstępie przypomnieć, że art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 110 § 1 k.p.a. nie może stanowić właściwej podstawy skargi kasacyjnej, gdyż błąd w postaci uwzględnienia lub oddalenia skargi sąd pierwszej instancji popełnia w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. Zatem podstawą skargi kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a nie przepisy określające samo rozstrzygnięcie (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 1748/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarga kasacyjna (środek odwoławczy) nie wskazuje na naruszenie przez Sąd wojewódzki, a uprzednio przez Ministra, przepisów postępowania zawartych odpowiednio w p.p.s.a. oraz k.p.a. dotyczących ustalania stanu faktycznego objętego ostateczną decyzją administracyjną. Oznacza to, że środek odwoławczy nie kwestionuje skutecznie wyrażonej przez Sąd wojewódzki oceny postępowania wyjaśniającego (dowodowego) zrealizowanego przez organ w przedmiocie ustalenia stanu faktycznego.

W realiach sprawy należy przypomnieć, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego w odniesieniu do stanu faktycznego kwestionowanego w ramach tych zarzutów, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane, tj. w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (por. wyroki NSA z: 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyroki NSA z dnia: 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej – dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są co do zasady zarzutami bezpodstawnymi (por. wyroki NSA z: 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12; 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09; 11 października 2012r., I FSK 1972/11; 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).

Tym samym, w rozpoznawanej przez Sąd odwoławczy sprawie zarzut naruszenia wskazywanych w środku odwoławczym norm (przepisów) prawa materialnego nie mógł odnieść zamierzonego skutku, bowiem strona za jego pomocą próbuje kwestionować ustalenia faktyczne dotyczące braku wykazania interesu prawnego skarżącej kasacyjnie w zakresie objętym ostateczną decyzją administracyjną Ministra. Skarga kasacyjna nie zakwestionowała w żadnych aspekcie dokonanej przez Sąd I instancji oceny stanu faktycznego ulokowanego w aktach sprawy, który był podstawą dla wydanej przez organ ostatecznej decyzji administracyjnej. Przywołane niedociągnięcia (nieprawidłowości) są niewątpliwymi usterkami środka odwoławczego obniżającymi jego skuteczność.

Kluczową w sprawie kwestią jest to, czy zasadnie Sąd wojewódzki uznał, oddalając skargę na ostateczną decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii nr DP-III.025.1.69.2018, z dnia 12 czerwca 2019 r., którą Minister umorzył – wszczęte na wniosek skarżącej kasacyjnie – postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr 63 Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 28 grudnia 1948 r., o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Zakłady [...] "[...] " Spółka Akcyjna - [...], w zakresie odnoszącym się do 1/3 udziału [...] w prawie własności nieruchomości oznaczonej jako "część osady włościańskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...], a później znajdującej się w zbiorze dokumentów ZD.4240".

Istota sporu wyraża się w tym czy rzeczywiście skarżąca kasacyjnie nie wykazała interesu prawnego we wszczęciu wnioskowanego postępowania nadzorczego wobec orzeczenia nr 63 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 28 grudnia 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa. Należy stwierdzić, że pomimo multiplikacji zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym wszystkie one w istocie dotyczą wskazywanej wyżej kwestii spornej.

Na kanwie rozpoznawanej sprawy należy za Sądem Najwyższym należy podkreślić, że zgodnie z treścią § 75a ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62 z późn. zm.) zatwierdzony protokół zdawczo-odbiorczy jest integralną częścią orzeczenia właściwego ministra o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa. Zgodnie z § 75 tego rozporządzenia protokół ten zawiera między innymi dokładny opis przedsiębiorstwa i wymienienie wszystkich jego składników majątkowych. Zatwierdzenie tego protokołu ma istotne znaczenie z punktu widzenia przedmiotu nacjonalizacji (określenia jej zakresu), albowiem protokół zdawczo–odbiorczy wskazywał, z jakich składników majątkowych składało się przejmowane przedsiębiorstwo. Zatwierdzony protokół zdawczo-odbiorczy, jak wskazuję przywoływane orzeczenie Sądu Najwyższego, w pełni podzielane przez Sąd odwoławczy orzekający w sprawie jest – jedynym – dowodem świadczącym o tym, że dane przedsiębiorstwo z określonymi składnikami przeszło na własność Państwa z mocy ustawy nacjonalizacyjnej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2017 r. I CSK 139/16, LEX nr 2305905. por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 56/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie budzi jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych wątpliwości, że przejęcie przez Państwo na własność przedsiębiorstwa, na podstawie właściwych przepisów ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17) w związku z art. 6 ust. 1 tej ustawy, nie obejmowało przejęcia własności nieruchomości włączonej do tego przedsiębiorstwa, która nie należała do przedsiębiorcy, lecz stanowiła własność osoby trzeciej (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2007 r. I OPS 2/07, ONSA i WSA 2008, Nr 1, poz. 68. Por wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 56/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe w realia rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację Sądu wojewódzkiego oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia.

Jak wynika z akt rozpoznawanej przez Sąd kasacyjny sprawy nie odnaleziono protokołu zdawczo–odbiorczego nacjonalizowanego przedsiębiorstwa, ani orzeczenia je zatwierdzającego (por. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2010 r. sygn. I OSK 1415/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem nie ma bezpośredniego dowodu wskazującego, że orzeczeniem Nr 63 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 28 grudnia 1948 r., na własność Państwa został przejęty udział wynoszący 1/3, poprzednika prawnego skarżącej [...], w prawie własności nieruchomości oznaczonej jako "część osady włościańskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...], a później znajdującej się w zbiorze dokumentów ZD.4240". Skarżąca, jak zasadnie przyjął Sąd wojewódzki, jako następca prawny [...], gdyby jego udział w ww. nieruchomości był wymieniony w protokole zdawczo–odbiorczym, miałaby legitymację procesową w rozumieniu art. 28 k.p.a. jedynie w zakresie żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo–odbiorczy w zakresie tego udziału. Natomiast skarżąca nie ma legitymacji procesowej w żądaniu stwierdzenia nieważności samego orzeczenia nacjonalizacyjnego Nr 63 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 28 grudnia 1948 r., o przejęciu na własność Państwa Zakładów [...] "[...] " Spółka Akcyjna – [...], gdyż nie działa w imieniu Spółki, co zasadnie stwierdził Sąd I instancji (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2022, s. 680–688).

Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podziela ustalenie zaskarżonego wyroku, że prawidłowe jest stanowisko organu zawarte w ostatecznej decyzji administracyjnej o konieczności umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., gdyż w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała swojego interesu prawnego warunkującego uznanie jej za stronę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego (zob. odpowiednio uchwały NSA z dnia: 30 czerwca 2022 r. sygn. akt OPS 1/22; 3 lutego 1997 r. sygn. akt OPS 9/96, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Sąd I instancji dokonał zatem prawidłowej analizy prawnej i faktycznej sprawy. W świetle powyższego za niezasadne uznać należy zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego zwarte w środku odwoławczym.

Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna prowadzi do wniosku, że zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem, a tym samym Sąd I instancji zasadnie oddalił skargę.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.