Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 90/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61a
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 155
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2024 r. sprawy ze skargi D. M. na postanowienie Wojewody z dnia 12 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia 07 listopada 2023 r. nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta [...], postanowieniem z dnia 7 listopada 2023 r., nr [...], na podstawie art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. dalej: K.p.a.) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zmiany własnej decyzji ostatecznej z dnia 14 marca 2022 r., znak: [...], poprzez zmianę daty uznania D. M. za osobę bezrobotną z dnia 14 marca 2022 r. na dzień 16 marca 2022 r.

W uzasadnieniu Starosta wskazał na następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 14 marca 2022 r. D. M. (dalej: skarżąca) zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w P. w celu dokonania rejestracji jako osoba bezrobotna. Na podstawie przedłożonych dokumentów oraz złożonych oświadczeń decyzją Starosty [...] z 14 marca 2022 r., znak: [...], orzeczono o uznaniu D. M. z dniem 14 marca 2022 r. za osobę bezrobotną.

Postanowieniem z 21 marca 2022 r., znak: [...], Starosta [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub jego odmowy, do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy P. , V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sprawy z powództwa skarżącej przeciwko firmie "H. Sp. z o. o. [...]." o wydanie świadectwa pracy, zasądzenie odszkodowania w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia, zasądzenie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, zasądzenie wynagrodzenia za czas gotowości do pracy.

Następnie decyzją z 9 grudnia 2022 r., znak: [...], Starosta [...] orzekł o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 7 grudnia 2022 r. z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego.

W dniu 11 września 2023 r. skarżąca przedłożyła: (1) świadectwo pracy z dnia 21 marca 2022 r. wystawione przez "H. Sp. z o. o. [...]., w którym wskazano okresy zatrudnienia skarżącej w wymiarze pełnego etatu od 14 kwietnia 2016 r. do 30 grudnia 2018 r. oraz od 1 stycznia 2019 r. do 28 lutego 2022 r.; (2) pismo z 4 kwietnia 2022 r. do Sądu Rejonowego [...] w P. Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o korektę złożonego pozwu w związku z interwencją Państwowej Inspekcji Pracy w P.; (3) pismo z dnia 04 kwietnia 2022 r. do pracodawcy z wnioskiem o sprostowanie świadectwa pracy z dnia 21 marca 2022 r.;( 4) prawomocny wyrok z dnia 25 kwietnia 2023 r. Sądu Rejonowego [...] w P. Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie przeciwko ww. Spółce o sprostowanie świadectwa pracy, ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, wynagrodzenie, odszkodowanie z art. 55 § 1(1) Kodeksu Pracy; (5) wniosek z dnia 8 września 2023 r. o interwencję u pracodawcy.

Na podstawie opisanych wyżej dokumentów Starosta [...] ustalił, iż w firmie "H. Sp. z o. o. [...]." skarżąca była zatrudniona w okresie od 14 kwietnia 2016 r. do 30 grudnia 2018 r. oraz od 1 stycznia 2019 r. do 15 marca 2022 r. w wymiarze pełnego etatu jako specjalista do spraw administracji, a stosunek pracy został rozwiązany bez wypowiedzenia z winy pracodawcy na mocy art. 55 par. 1(1) Kodeksu pracy. W związku z powyższym postanowieniem z dnia 20 września 2023 r., znak: [...] [...], Starost odmówił podjęcia zawieszonego z urzędu postępowania w sprawie przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub jego odmowy, zaś postanowieniem z dnia 20 września 2023 r., znak: [...] [...], wznowił z urzędu postępowania w sprawie uznania D. M. za osobę bezrobotną z dniem 14 marca 2022 r. oraz w sprawie utraty przez D. M. statusu osoby bezrobotnej z dniem 7 grudnia 2022 r.

Starosta wskazał iż w odpowiedzi na wznowienie postępowań w sprawie uznania D. M. z dniem 14 marca 2022 r. za osobę bezrobotną oraz w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 7 grudnia 2022 r., w dniu 6 października 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o zmianę decyzji z dnia 14 marca 2022 r. o uznaniu za osobę bezrobotną przez zmianę daty przyznania statusu bezrobotnego na dzień 16 marca 2022 r., jednocześnie wyrażając zgodę na zmianę tejże decyzji.

Starosta wskazał, iż w myśl art. 155 K.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zdaniem organu, w związku z tym, że w sprawie toczą się postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., tj. doszło do wznowienia postępowań zakończonych decyzjami ostatecznymi, nie jest możliwe prowadzenie odrębnego postępowania z wniosku skarżącej o zmianę decyzji w trybie art. 155 K.p.a.

Pismem z dnia 22 listopada 2023 r. D. M. wniosła do Wopjewody [...] zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego: (1) art. 61a § 1 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że możliwa jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej dotyczącej statusu jako osoby bezrobotnej z tego powodu, że organ wznowił postępowanie administracyjne w zakresie uznania skarżącej z dniem 14 marca 2022 r. za osobę bezrobotną oraz w sprawie utraty przez nią tego statusu z dniem 7 grudnia 2022 r.; (2) art. 155 K.p.a. poprzez brak jego zastosowania i pominięcie tego że skarżąca wydała zgodę na zmianę decyzji ostatecznej z dnia 14 marca 2022 r., znak PUP [...], w zakresie zmiany daty uznania skarżącej za osobę bezrobotną z dnia 14 marca 2022 r. na dzień 16 marca 2022 r. Zdaniem skarżącej, takiej zmianie nie stoją na przeszkodzie przepisy szczególne oraz przemawia za tym interes społeczny i interes samej skarżącej. D. M. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Starosty [...] i dokonanie zmiany decyzji Starosty z dnia 14 marca 2022 r., znak PUP [...], zgodnie z wnioskiem.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, iż powoływanie się na podstawę prawną odmowy z art. 61a § 1 K.p.a. nie może zostać uznane za prawidłowe, gdyż D. M. jest stroną postępowania, a nadto nie ma żadnych uzasadnionych przyczyn by taką odmowę wydać. Nie może za taką przyczynę być postrzegany fakt wznowienia postępowania w sprawie uznania skarżącej z dniem 14 marca 2022 r. za osobę bezrobotną oraz w sprawie utraty tego statusu przeze mnie z dniem 7 grudnia 2022 r., bowiem jeśli zgodnie z żądaniem skarżącej doszłoby do zmiany decyzji, to postępowanie wznowieniowe mogłoby być na mocy art. 105 § 1 umorzone jako bezprzedmiotowe. Nie ma zresztą podstaw prawnych by przy takiej konkurencji postępowań odmawiać prowadzenia postępowania zmierzającego do zmiany decyzji. Zaskarżone postanowienie w tym kontekście nawet nie analizuje przesłanek do zmiany decyzji z art. 155 K.p.a., choć one w przypadku skarżącej w pełni zaistniały. W kontekście zatem art. 155 K.p.a. skarżąca wskazuje, że złożyła stosowny wniosek, zgadzając się na zmianę decyzji ostatecznej, tak by jej status jako osoby bezrobotnej był ustalony na dzień 16 marca 2022 r. Skarżąca podniosła, że czuje się pokrzywdzona, jako pracownik czyli strona słabsza, musiała toczyć walkę z pracodawcą przed sądem, a jej były pracodawca w zasadzie z dnia na dzień zostawił ją bez jakiegokolwiek uregulowanego statusu jako pracownika i bez środków do życia z początkiem listopada 2021 r.

Wojewoda, postanowieniem z dnia 12 grudnia 2023 r., nr [...], na podstawie art. 134 oraz art. 123 w związku z art. 129 § 2 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 t.j.) oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 735 t.j.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, iż w przypadku skarżącej toczy się już wszczęte uprzednio postępowanie w sprawie zasadności uznania jej z dniem 14 marca 2022 r. za osobę bezrobotną oraz w sprawie utarty statusu osoby bezrobotnej z dniem 7 grudnia 2022 r. wznowione przez PUP w P. z urzędu z uwagi na wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Oran podniósł, iż ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. W niniejszej sprawie pierwsza przesłanka nie ma zastosowania. Natomiast należy rozważyć czy została wypełniona druga przesłanka. Zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn", uniemożliwiających wszczęcie postępowania obejmuje sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, to jest, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Postanowienie wydane w trybie art. 61a § 1 K.p.a. jest aktem formalnym, a nie merytorycznym i organ nie rozstrzyga w nim sprawy co do jej istoty, a także nie prowadzi postępowania administracyjnego przed wydaniem postanowienia, prowadzącego do wyjaśnienia sprawy. Wskazane w art. 61a § 1 K.p.a. "inne uzasadnione przyczyny" to funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji dotyczącej przedmiotu sprawy lub gdy toczy się już postępowanie w sprawie. Nie można bowiem ponownie żądać wszczęcia postępowania w sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną, bądź gdy toczy się już postępowanie administracyjne dotyczące tego samego przedmiotu, w takim samym stanie prawnym. Warunkiem koniecznym do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. jest stwierdzenie tożsamości sprawy administracyjnej. Tożsamość ta istnieje wówczas gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Ponadto, kiedy trwa już postępowanie w sprawie administracyjnej to nie jest dopuszczalne wszczęcie kolejnego, nowego postępowania w tej samej sprawie. Wszczęcie postępowania na podstawie wniosku D. M. z dnia 6 października 2023 r. nie było możliwe. W każdym przypadku, gdy organ stwierdzi, że postępowanie nie może być wszczęte z jakiejkolwiek przyczyny, zobligowany jest do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

Pismem z dnia 12 stycznia 2024 r. D. M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższe postanowienie Wojewody. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego: (1) art. 138 § 1 w zw. z art. 124 § 1 i art. 144 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie i tym samym wydanie zaskarżonego postanowienia bez podstawy prawnej, bowiem w podstawie prawnej postanowienia Wojewody z dnia 12 grudnia 2023 r. nie podano przepisu umożliwiającego utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji, a poprzestano na przywołaniu przepisów o niedopuszczalności odwołania; (2) art. 61a § 1 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że możliwa jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej dotyczącej statusu skarżącej jako osoby bezrobotnej z tego powodu, że Starosta [...] wznowił postępowanie administracyjne w zakresie uznania jej z dniem 14 marca 2022 r. za osobę bezrobotną oraz w sprawie utraty tego statusu przez nią z dniem 7 grudnia 2022 r.; (3) art. 155 K.p.a. poprzez brak jego zastosowania i pominięcie tego że odwołująca wydała zgodę na zmianę decyzji ostatecznej z dnia 14 marca 2022 r. w zakresie zmiany daty uznania jej za osobę bezrobotną z dnia 14 marca 2022 r. na dzień 16 marca 2022 r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty [...] z dnia 07.11.2023 r., znak [...], oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym wynagrodzenie radcy prawnego według norm przepisanych.

Ponadto skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym [...] w P., V Wydziałem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, o sprostowanie świadectwa pracy, odszkodowanie i ekwiwalent za urlop i o wynagrodzenie (sygn. akt V P [...]), w szczególności z: pozwu z dnia 11.03.2022 r.; odpowiedzi na pozew z dnia 25.07.2022 r. wraz z aktem notarialnym z dnia 18.01.2022 r. (rep. A nr [...]) - likwidacja H. sp. z o. o. [...].; pisma skarżącej z dnia 29.11.2021 r. z prośbą o wypowiedzenie jej stosunku pracy; pisma Państwowej Inspekcji Pracy z dnia 19.07.2022 r. ([...], [...]); pisma skarżącej do H. sp. z o. o. [...] z dnia 04.04.2022 r.; oświadczenia D. M. z dnia 11.03.2022 r. pt. rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia wraz z dowodami jego doręczenia M. B., M. B. oraz samej spółce; pism procesowych skarżącej z dnia 4 kwietnia 2022 r., z dnia 30 sierpnia 2022 r. i z dnia 23 lutego 2023 r.; nagrania i protokołu z przesłuchania D. M. w dniu 09.02.2023 r.; pism procesowych pozwanej spółki z dnia 06.10.2022 r. i z dnia 16.03.2023 r.; świadectwa pracy z dnia 21 marca 2022 r.; wyroku z dnia 25 kwietnia 2023 r. – na okoliczność sporu jaki skarżąca toczyła ze swoim pracodawcą, porzucenia jej przez pracodawcę już w listopadzie 2021 r. bez uregulowania jej statusu pracowniczego, kwestionowania przez H. sp. z o. o. [...]. twierdzeń D. M., problemów w ustaleniu prawidłowej daty ustania stosunku pracy skarżącej także przez Państwową Inspekcję Pracy, skomplikowanego statusu prawnego samej spółki H. sp. z o. o. [...]., przez co niemożliwe było ustalenie właściwego reprezentanta tej spółki do przyjęcia oświadczeń skarżącej, a w konsekwencji braku winy/odpowiedzialności skarżącej w określeniu błędnej daty zakończenia stosunku pracy.

W uzasadnieniu skargi powtórzono zarzuty i argumentację zawartą w zażaleniu, podkreślając, że brak było podstaw do zastosowania art. 61a § 1 K.p.a., taką podstawą nie może być fakt wznowienia postępowania w sprawie uznania skarżącej z dniem 14 marca 2022 r. za osobę bezrobotną oraz w sprawie utraty tego statusu przez nią z dniem 7 grudnia 2022 r., zaskarżone postanowienia nawet nie analizują przesłanek do zmiany decyzji z art. 155 K.p.a., choć one w przypadku skarżącej w pełni zaistniały. Dodatkowo skarżąca podniosła, że w oparciu o przepisy dotyczące wznowienia postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., organy w niniejszej sprawie po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego uchylają, po stwierdzeniu ku temu przesłanek, istniejące decyzje oraz rozstrzygają o istocie sprawy. Nie dokonują one zmiany istniejącej decyzji konstytuującej status osoby bezrobotnej, co w konsekwencji skutkować będzie wprost odmową przyznania skarżącej takiego statusu. W przeciwnym bowiem wypadku nie byłoby potrzebne uchylenie przedmiotowych decyzji skoro in merito status skarżącej jako osoby bezrobotnej nie byłby kwestionowany, a istotą zmiany byłaby tylko data powstania tego statusu. Z tego należy wnosić, że postępowanie ws. wznowienia postępowań zakończonych decyzją ostateczną oraz postępowanie ws. zmiany decyzji ostatecznej nie są wobec siebie konkurencyjne i mogą toczyć się jednocześnie - inny jest ich przedmiot, a od wyniku zmiany decyzji będzie zależeć w dalszej kolejności postępowanie ws. wznowienia postępowania zakończonego taką decyzją. Z tych już choćby powodów stanowisko organów obu instancji należy uznać za zupełnie chybione. W kontekście art. 155 K.p.a. skarżąca podkreśla, iż złożyła stosowny wniosek, zgadzając się na zmianę decyzji ostatecznej, tak by jej status jako osoby bezrobotnej był ustalony na dzień 16 marca 2022 r. Ponadto nie ma przepisu, który takiemu wnioskowi stawiałby tamę. Skarżąca wskazała również, iż zaskarżone postanowienie Wojewody z dnia 12 grudnia 2023 r. nie ma w sentencji podanej postawy prawnej. Otóż brak w niej jest art. 138 § 1 K.p.a. tj. procesowej podstawy rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy postanowienie Starosty [...]. Skoro jednak jest to element konstytuujący treść zaskarżonego postanowienia, jego brak decyduje o jego nieistnieniu w obrocie prawnym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Dodatkowo w odniesieniu do zarzutu braku wskazania w postanowieniu podstawy prawnej, organ argumentował, że przez brak podstawy prawnej należy rozumieć to, że dane postanowienie rzeczywiście nie posiada podstawy prawnej, a nie to, że nie została ona wymieniona. Przesłanka braku podstawy prawnej jest spełniona, gdy przepisy powszechnie obowiązującego prawa nie zawierają podstawy do wydania danego postanowienia. W razie wskazania w podstawie prawnej postanowienia niewłaściwego przepisu nie mamy do czynienia ani z rażącym naruszeniem prawa ani z brakiem podstawy prawnej. Trzeba bowiem odróżnić uchybienia formy postanowienia od przypadków braku podstawy prawnej w ogóle lub braku podstawy prawnej właściwej rangi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęte było postanowienie Wojewody z dnia 12 grudnia 2023 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia 7 listopada 2023 r., nr [...], którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej Starosty z dnia 14 marca 2022 r., znak: PUP [...], o uznaniu D. M. za osobę bezrobotną z dniem 14 marca 2022 r. Wnioskiem z dnia 6 października 2023 r. D. M. wystąpiła o zmianę wymienionej decyzji Starosty [...] – powołując się na art.154 § 1 K.p.a. i art. 155 K.p.a. – poprzez uznanie jej za osobę bezrobotną z dniem 16 marca 2022 r.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775). Zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przepis art. 61a § 1 K.p.a. stanowi jednak, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, w związku z czym, w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym.

Z powyższych regulacji wynika, że ustawodawca wprowadził dwie różne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwsza to wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną (np. dana osoba występuje w interesie innej osoby), zaś druga to zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyn tych ustawa nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi np. gdy żądanie wniesie osoba, która nie posiada zdolności do czynności prawnych; żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej; żądanie wniesiono w sprawie rozstrzygniętej już decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw; brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.

Z kolei zgodnie z art. 155 K.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

W rozpoznawanej sprawie organy uznały, iż skoro toczy się już wznowione z urzędu postępowanie w sprawie uznania skarżącej z dniem 14 marca 2022 r. za osobę bezrobotną oraz w sprawie utraty przez nią statusu osoby bezrobotnej z dniem 7 grudnia 2022 r., to nie może zostać wszczęte postępowanie na podstawie wniosku skarżącej z dnia 6 października 2023 r. o zmianę lub uchylenie decyzji Starosty z dnia 14 marca 2022 r. przez zmianę daty przyznania statusu bezrobotnego na dzień 16 marca 2022 r.

Wskazać jednak należy, że okoliczność wznowienia organ administracji postępowania zakończonego decyzją ostateczną nie uzasadnia odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany lub uchylenia tejże decyzji.

Należy podkreślić to, że postępowanie wznowieniowe oraz postępowanie w przedmiocie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, chociaż są zaliczane do tzw. trybów nadzwyczajnych, nie są jednak postępowaniami konkurencyjnymi względem siebie, czy też wzajemnie się wykluczającymi, o czym mogą świadczyć przesłanki wznowienia postępowania wynikające z art. 145 § 1 K.p.a. oraz warunki dopuszczające możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, o których mowa w art. 155 K.p.a.

W kontekście niniejszej sprawy należy również przytoczyć pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 6 marca 2019 r. II OSK 981/17, zgodnie z którym dopuszczalny jest wniosek o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 155 K.p.a., w stosunku do której zostało wszczęte postępowanie nieważnościowe (art. 156 § 1 K.p.a.) lub w sprawie której nastąpiło wznowienie postępowania. W takim przypadku należy jednak zawiesić to drugie postępowanie do czasu ostatecznego zakończenia postępowania, które rodzi dalej idące następstwa prawne.

Tym samym w rozpoznawanej sprawie organy administracji nie mógły odmówić wszczęcia postępowania w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji Starosty [...] z dnia 14 marca 2022 r. z tej przyczyny, że w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wznowiono postępowanie zakończone tą decyzją i postępowanie to jest w toku. Okoliczność ta nie stanowi bowiem "innej uzasadnionej przyczyny odmowy postępowania", o której mowa w art. 61a § 1 K.p.a.

Oznacza to, że wydane w niniejszej sprawie przez organy obu instancji postanowienia naruszają art. 61a § 1 K.p.a., co uzasadniało konieczność ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: P.p.s.a.).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.).

Na mocy art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.