Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 118/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 9 z indeksem 6, art. 14, ar.t 15, art. 16, art. 18
journal: Dz.U. 2021 poz 1119
law: Ustawa z dnia 6 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t. j.)
article: art. 155 par. 2, art. 384 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1360
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 38 ust. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2020 poz 287
law: Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 22
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 2 stycznia 2023 r., nr SKO Gd/1288/22 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 20 stycznia 2022 r., nr WGK-VI.7340.1125.2021.AS/C; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 stycznia 2022 r. (nr WGK-VI.7340.1125.2021.AS/C) Prezydent Miasta Gdańska – działając na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – dalej jako "k.p.a.") oraz art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z ust. 7 pkt 6 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1119 ze zm. - dalej w skrócie "u.w.t.") – cofnął B. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. (zwanej dalej także "stroną", "skarżącą", "Spółką") zezwolenie z dnia 17 września 2021 r. (nr [...]) na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18 % alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, w punkcie detalicznym - sklep spożywczy "[...]" w G., przy ul. [...], wystawione na: B. Sp. z o.o. z siedzibą w O.

W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu 15 listopada 2021 r. do organu wpłynęło pismo klienta Spółki z dnia 29 października 2021 r. (zawiadomienie) informujące o naruszeniu przez Spółkę warunków zawartych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, poprzez sprzedaż - za pośrednictwem platformy internetowej - napojów alkoholowych (zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa, powyżej 4,5 % do 18 % alkoholu z wyjątkiem piwa oraz zawierających powyżej 18 % alkoholu). W piśmie wskazano, że Spółka prowadzi sprzedaż internetową alkoholu, realizując zamówienia "pod drzwi", co wynika bezpośrednio ze strony internetowej [...], a także z informacji prasowych publikowanych w portalach branżowych. Dostawy produktów alkoholowych realizowane są przez Spółkę na trzech obszarach na terenie Polski (na podstawie niezależnych zezwoleń wydanych przez właściwe organy), m.in. na obszarze Trójmiasta, na podstawie zezwoleń wydanych przez Prezydenta Miasta G. na lokalizację: Punkt sprzedaży detalicznej - sklep spożywczy "[...]"- ul. [...], [...] G. Wskazano, że sprzeczność działalności prowadzonej przez Spółkę z przepisami u.w.t. polega na tym, że sprzedaż alkoholu jest dokonywana na odległość w sposób niekontrolowany, a wydanie alkoholu następuje poza miejscem wskazanym w zezwoleniach. Na dowód takich nieprawidłowości do pisma zostało załączone potwierdzenie przyjęcia przez Spółkę - za pośrednictwem platformy internetowej - zamówienia napojów alkoholowych, które następnie, po dokonaniu płatności, zostało dostarczone poza obszar G., bez jakiejkolwiek weryfikacji. Ponadto w ww. piśmie została przedstawiona chronologia czynności składających się na proces składania zamówienia za pośrednictwem strony internetowej Spółki, wskazująca, że po wyborze miejsca dostawy pojawia się zakładka dotycząca płatności i w żadnym miejscu - podczas ścieżki składania zamówienia - nie ma technicznej możliwości "wyboru" opcji odbioru osobistego. Z tegoż powodu należy uznać, że wprowadzona do treści Regulaminu sklepu internetowego "możliwość" odbioru osobistego ma charakter pozorny. Do omawianego pisma załączony został również list przewozowy, z którego wynika, że firma dostarczyła napoje alkoholowe poza miejsce wskazane w zezwoleniu, a co więcej był to adres znajdujący się poza obszarem G. (w treści listu przewozowego została wskazana marka, model i numer rejestracyjny pojazdu oznakowanego logotypami sklepu). Jako istotny dowód na potwierdzenie faktu sprzedaży przez Spółkę napojów alkoholowych "z dostawą do domu" załączona została również faktura, zawierającą dostarczone towary (napoje alkoholowe po jednym z każdej kategorii zawartości alkoholu). Ponadto zwrócono uwagę na to, że towar wydano osobie, która nie była zamawiającym, lecz jedynie przebywała pod danym adresem, jak również, że nie doszło do faktycznego zlecenia usługi transportowej (brak wyodrębnienia opłaty za transport w treści faktury), lecz napoje alkoholowe dowieziono samochodem firmowym z logotypami sklepu na podany przez zamawiającego adres.

Przedstawiona w piśmie argumentacja, ukazująca niezgodnie z prawem działanie Spółki, podparta została również zapisami Regulaminu sklepu internetowego B. Sp. z o.o., który w dziale XVI - Zasady sprzedaży Towarów z kategorii Alkohole, w punkcie 7. stanowi, że klient "może" skorzystać z Dostawy albo odebrać Towary z kategorii Alkohole w Punkcie Sprzedaży, a jednocześnie w punkcie 8. pojawia się wzmianka, że niezależnie od tego, którą z opcji klient "wybierze" - "w każdym przypadku miejscem zawierania Umów sprzedaży Towarów z kategorii Alkohole jest Punkt Sprzedaży".

Pismem z dnia 23 listopada 2021 r. Prezydent Miasta Gdańska zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia ww. zezwolenia, jednocześnie informując o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz składania oświadczeń, żądań, dowodów, wniosków i zastrzeżeń.

W piśmie z dnia 15 grudnia 2021 r. strona, działająca przez pełnomocnika, potwierdziła fakt internetowej formy działalności Spółki w zakresie sprzedaży detalicznej artykułów spożywczych i przemysłowych, w tym napojów alkoholowych, w ramach której: "Klienci dokonują zamówień produktów oferowanych przez spółkę za pomocą serwisu internetowego pod adresem [...]". Jednocześnie zapewniono, że sprzedaż alkoholu prowadzona jest na podstawie zezwoleń, po spełnieniu wymogów art. 18 ust. 7 u.w.t. Nie przedłożono jednakże żadnych dowodów, które świadczyłyby o tym, że Spółka prowadzi sprzedaż alkoholu zgodnie z warunkami uzyskanych zezwoleń, tj. wyłącznie w ramach sklepu stacjonarnego zlokalizowanego przy ul. [...] w G.

Pełnomocnik Spółki wniósł o uwzględnienie/przeprowadzenie dowodu z Regulaminu sklepu internetowego [...] dostępnego pod adresem: [...], na podstawie którego miejscem zawarcia umowy (w rozumieniu przepisów art. 384 i następnych Kodeksu cywilnego) oraz sprzedaży napojów alkoholowych jest Punkt Sprzedaży zlokalizowany przy ul. [...] w G. Jednocześnie - celem wykazania możliwości bezpośredniego odbioru towaru zawierającego produkty z kategorii alkohole w Punkcie Sprzedaży przy ul. [...] w G. – powołano się na zapisy ww. Regulaminu sklepu internetowego, wydruk z serwisu [...] oraz zeznania świadka (P. P.), które miałyby zostać przeprowadzone na okoliczność udostępnienia klientom takiej "możliwości", jako spełnienie warunku wynikającego z art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t.

Organ po zapoznaniu się z ww. Regulaminem stwierdził, że prowadzenie osobowych środków dowodowych na okoliczność udostępnienia klientom "możliwości" odbioru osobistego produktów alkoholowych jest bezprzedmiotowe i bez znaczenia dla rozstrzygnięcia z uwagi na bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t., z którego wynika, że warunek prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych - "wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu" - powinien być przestrzegany bezwzględnie a nie opcjonalnie.

W toku postępowania strona powołała się także na art. 22 Konstytucji RP dotyczący swobody działalności, wskazując że "ustawa alkoholowa jest zupełnie niedostosowana do obecnych realiów rynkowych, co powinno być postulatem de lege ferenda do jej zmian w tym zakresie". Zaznaczyła także, że wieloetapowość procesu sprzedaży przez Internet oraz czas trwania realizacji nie stoją w sprzeczności z realizacją celów i zasad przewidzianych przepisami u.w.t. Ponadto strona kwestionowała zarzut prowadzenia niedozwolonej sprzedaży napojów alkoholowych (z dostawą do klienta) stwierdzeniem, że: "Błędne i niezrozumiałe są twierdzenia wnioskodawcy (tu: wspomnianego klienta Spółki), jakoby doręczenie faktury dokumentującej sprzedaż w przypadku jednego złożonego przez niego zamówienia miałoby wyłączać możliwość bezpośredniego odbioru przez klientów serwisu [...] zamówień, zawierających napoje alkoholowe z punktu sprzedaży prowadzonego przez spółkę". Spółka wskazywała także, że "sprzedaż napojów alkoholowych poprzez serwis internetowy oraz ich dostawa pod adres wskazany przez klienta jest powszechną praktyką rynkową stosowaną przez podmioty prowadzące działalność zarówno o zasięgu ogólnopolskim, jak i lokalnym. Taką działalność prowadzą bezpośredni konkurenci rynkowi spółki. Cofnięcie zezwoleń na sprzedaż alkoholu, które przysługuje spółce, stanowiłoby zatem przejaw niczym nieuzasadnionego ograniczenia konkurencji na tym rynku".

Organ stwierdził, że stanowisko strony nie zasługuje na aprobatę, gdyż nie znajduje oparcia w bezwzględnie obowiązujących przepisach u.w.t. i świadczy o bagatelizowaniu obowiązujących reguł na zasadzie poczucia bezkarności wywodzonego z sugerowanej powszechności zakazanego procederu.

Organ – po przeanalizowaniu zgromadzonych dokumentów załączonych przez klienta Spółki do pisma z dnia 29 października 2021 r. oraz po sprawdzeniu we własnym zakresie informacji zamieszczonych na portalu internetowym B. Sp. z o.o. odnośnie warunków sprzedaży napojów alkoholowych – stwierdził, że okoliczności te jednoznacznie potwierdzają fakt prowadzenia przez Spółkę sprzedaży napojów alkoholowych - za pośrednictwem platformy internetowej - z dostawą do klienta, co zresztą pozostaje okolicznością bezsporną, potwierdzoną w toku postępowania przez samą stronę.

Z dyspozycji art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t. wynika, że sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych prowadzi się w punktach sprzedaży (placówkach handlowych), tj. w ściśle określonym w zezwoleniu miejscu, natomiast wymogi w zakresie lokalizacji takich punktów określa uchwała rady gminy. Z treści powyższego przepisu wynika wprost, że bezwzględnym warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych jest realizowanie tej sprzedaży "wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu", co w przypadku Spółki winno odbywać się w Punkcie Sprzedaży Detalicznej - sklepie spożywczym "[...]" - usytuowanym przy ul. [...], [...] G.

Powyższe oznacza, że Spółka na podstawie wskazanego zezwolenia mogła realizować sprzedaż napojów alkoholowych wyłącznie w powyższym Punkcie Sprzedaży.

W konsekwencji Spółka, prowadząc sprzedaż alkoholu za pośrednictwem platformy internetowej, naruszyła powyższą zasadę, gdyż tą drogą alkohol jest sprzedawany w nieograniczonej liczbie miejsc (znajdujących się poza zasięgiem Punktu Sprzedaży), wskazywanych przez klientów w procesie składania zamówienia (na etapie wprowadzania adresu dostawy).

Prowadzi to do naruszenia bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t., zaś wszelkie zabiegi podejmowane przez Spółkę w celu legalizacji tego typu działań, w szczególności mechanizmy wprowadzone w tym celu do treści Regulaminu sklepu internetowego - zmierzają do obejścia obowiązujących reguł i są nacechowane pozornością, np. wprowadzona do Regulaminu "możliwość" osobistego odbioru zamówienia, która w żaden sposób nie rozwiązuje problemu sprzedaży alkoholu poza miejscem wskazanym w zezwoleniu. Podkreślono, że nie chodzi tylko o to, że podczas ścieżki składania zamówienia nie ma technicznej możliwości skorzystania z powyższej "opcji" (co świadczy o jej pozorności), lecz o to, że nawet przy założeniu, że byłaby "aktywna", to za każdym razem, gdy potencjalni klienci "wybiorą" wariant dostawy do domu - alkohol trafi do nieograniczonej liczby miejsc dowolnie przez nich wskazanych, znajdujących się poza zasięgiem Punktu Sprzedaży. Organ wyjaśnił, że na gruncie art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t. sprzedaż alkoholu w Punkcie Sprzedaży ma mieć charakter wyłączny ("wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu"), nie zaś opcjonalny. Jest to jednoznaczny i precyzyjny zapis ustawy, w którym nie ma żadnych luk, a tym samym brakuje "pola" do dokonywania jakichkolwiek innych interpretacji.

Organ powołał się także na orzecznictwo sądowoadministracyjne, z którego wynika, że sprzedaż napojów alkoholowych za pośrednictwem Internetu jest w świetle aktualnie obowiązujących rozwiązań prawnych niedozwolona i bez zmiany przepisów nie da się tego legalnie "obejść" (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2566/14). W tym kierunku zmierza także przywołany przez stronę pogląd wyrażony w treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 sierpnia 2018 r. (sygn. akt III SA/Kr 493/18), w którym pojawia się zapatrywanie, że sprzedaż przez Internet jest jedynie "dodatkową formą komunikacji przedsiębiorcy z potencjalnymi klientami, a więc jednym ze sposobów sprzedaży funkcjonującym w dzisiejszych realiach". Powyższy pogląd nie ma jednak takiej mocy, by wyłączyć z obrotu bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t.

W ocenie organu wszelkie działania zmierzające w kierunku ignorowania czy też łagodzenia zasady, zgodnie z którą sprzedaż napojów alkoholowych może być realizowana wyłącznie w Punkcie Sprzedaży wskazanym w zezwoleniu - jak chociażby zapisy wprowadzone w tym celu do treści Regulaminu strony internetowej, na które powołuje się Spółka - zmierzają w istocie do obejścia ustawy, zaś argumentacja Spółki zmierzająca do wykazania, że napoje alkoholowe były jedynie zamawiane przez klientów za pomocą serwisu internetowego, a następnie dostarczane do klientów przez Dostawcę, natomiast do zawarcia umów sprzedaży dochodziło w Punkcie Sprzedaży określonym w Zezwoleniach (z chwilą wydania towarów Dostawcy), jest nieprawidłowa i została oparta na błędnych założeniach. Szczególnie argument, że Dostawca miałby rzekomo posiadać status pełnomocnika klienta jest nie do przyjęcia, gdyż klient nie może skutecznie poprzez samo złożenie zamówienia udzielić pełnomocnictwa anonimowemu Dostawcy (działającemu zresztą na zlecenie Sprzedawcy). Tego typu konstrukcja jest nie do zaakceptowania zarówno z punktu widzenia podstawowych reguł cywilistycznych, jak i zwykłych zasad rozsądku.

Odwołując się do przywołanego powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego organ stwierdził, że sprzedaż alkoholu realizowana z zastosowaniem technologii składania zamówień przy pomocy środków komunikacji na odległość, tj. przez Internet - nie mieści się w granicach zakreślonych ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Jest to stanowisko ugruntowane i zdecydowanie dominujące, a co więcej, aktualnie obowiązujące przepisy o charakterze norm bezwzględnych (ius cogens) nie pozwalają na prowadzenie wykładni w odmiennym kierunku. Wychodząc z ogólnych cywilistycznych zasad oddających charakter umowy sprzedaży wskazać należy, że ponieważ alkohol jest rzeczą oznaczoną co do gatunku, to kluczowe znaczenie dla zidentyfikowania miejsca zawarcia umowy ma przepis art. 155 § 2 k.c., z którego wynika, że przy rzeczach oznaczonych co do gatunku, przeniesienie własności rzeczy, które stanowi rozporządzający skutek umowy sprzedaży - następuje w chwili przeniesienia posiadania rzeczy. Z powyższego wynika, że co do zasady sprzedaż rzeczy oznaczonych co do gatunku realizuje się z chwilą wydania rzeczy nabywcy. Siłą rzeczy w sytuacji, gdy na skutek złożenia zamówienia za pośrednictwem Internetu sprzedający dostarcza alkohol do miejsca wskazanego przez kupującego i tam następuje wydanie nabywcy rzeczy oznaczonej co do gatunku, to w tym właśnie miejscu dochodzi do przeniesienia własności rzeczy, co stanowi realizację zawartej umowy sprzedaży.

O miejscu zawarcia umowy sprzedaży nie decyduje zatem abstrakcyjny zapis Regulaminu, lecz to w jakim miejscu doszło do faktycznego wydania towaru. Nie wystarczy zatem wpisać do Regulaminu, że "w każdym przypadku miejscem zawierania Umów sprzedaży Towarów z kategorii Alkohole jest Punkt Sprzedaży", lecz należy faktycznie (fizycznie) realizować sprzedaż w tym właśnie Punkcie.

W sytuacji gdy miejsce wydania rzeczy (alkoholu) nie jest miejscem, w którym prowadzony jest sklep dysponujący zezwoleniem, dochodzi do zrealizowania skutku rozporządzającego umowy sprzedaży poza tym sklepem, w istocie rzeczy w dowolnym miejscu wskazanym przez nabywcę. Dla oceny zgodności opisanej sytuacji z przepisami u.w.t. nie ma znaczenia, że zamówienie na dostarczenie alkoholu do miejsca wskazanego przez nabywcę przyjął i zrealizował sklep posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu, ani też fakt, że ten sklep wystawił paragon dokumentujący sprzedaż i z tego sklepu alkohol został dostarczony do miejsca wskazanego przez nabywcę. Posiadane zezwolenie nie obejmuje bowiem sprzedaży poza miejscem w nim wskazanym.

Niezależnie od tego czy złożenie zamówienia przez Internet jest tylko złożeniem oferty kupna przez nabywcę, czy też jest zawarciem umowy na skutek ofert sprzedawcy, rozporządzający skutek umowy sprzedaży następuje poza sklepem dysponującym zezwoleniem na sprzedaż, co powoduje, że alkohol niezgodnie z zezwoleniem staje się dostępny w nieograniczonej liczbie miejsc.

Organ zwrócił uwagę, że art. 1 ust. 1 u.w.t. nakłada na organy administracji rządowej i samorządowej obowiązki podejmowania działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych i właśnie ograniczenie spożycia alkoholu jest głównym celem ustawy. Z kolei z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.w.t. wynika, że przeciwdziałanie alkoholizmowi realizuje się m.in. przez ograniczenie dostępności alkoholu. To właśnie te dwa przepisy należy mieć na względzie wykładając i stosując u.w.t., bowiem dalsze uregulowania zawarte w ustawie służą właśnie realizacji wyżej wskazanych celów. Sposobem zaś na ograniczenie dostępu do alkoholu jest dopuszczalność jego sprzedaży tylko w miejscu ściśle określonym w zezwoleniu (art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t.). Przy takich uregulowaniach ustawy całkowicie niedozwolone jest wszelkie upraszczanie przyjętych w niej ograniczeń dostępności alkoholu i stosowanie jakichkolwiek ułatwień w dostępności alkoholu, np. poprzez przyjmowanie zamówień na odległość i dowożenie alkoholu do miejsca wyznaczonego przez klienta. Uznanie dopuszczalności takich działań, przy obecnej treści ustawy, całkowicie zaprzecza jej celowi, jak i pozbawia sensu płynące z niej ograniczenia, bowiem daje sposób na proste i pełne ich obejście. Odnosząc się zaś do stanowiska strony zaznaczono, że wszelkie rozważania na temat większego bezpieczeństwa dostarczania klientowi alkoholu zamówionego przez Internet - nie mieszczą się w granicach wykładni literalnej, systemowej i celowościowej ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (zob. uzasadnienie do ww. wyroku NSA z dnia 21 kwietnia 2016 r.).

W związku z powyższym, skoro stwierdzono, że Spółka prowadzi sprzedaż alkoholu z naruszeniem art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t., to została zrealizowana obligatoryjna przesłanka cofnięcie zezwolenia w trybie art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t.

Po rozpoznaniu odwołania Spółki decyzją z dnia 2 stycznia 2023 r. (nr SKO Gd/1288/22) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał m.in. art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t., wskazując, że warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jest wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu, natomiast sankcją za nieprzestrzeganie warunków sprzedaży napojów alkoholowych jest cofnięcie uprzednio wydanego zezwolenia, stosownie do postanowień art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t., które organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych.

Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązkiem podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych jest takie jej zorganizowanie, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek nieprzestrzegania, określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych, gdyż w razie zaistnienia jakiegokolwiek złamania warunku/ów sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t. musi być obligatoryjnie zrealizowane przez właściwy organ niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy. Rygoryzm znaczenia uregulowania przedmiotowego przepisu, odczytanego na podstawie wykładni językowej, jest bowiem założony przez ustawodawcę i całkowicie odpowiada celom ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a w konsekwencji w razie złamania któregokolwiek z warunków sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawy jest obligatoryjne niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy.

Organ odwoławczy stwierdził, że w jego ocenie zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie pozostawia żadnych wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze sprzedażą alkoholu z zastosowaniem technologii składania zamówień przy pomocy środków komunikacji na odległość, tj. przez Internet - z dostawą do klienta. Kolegium stwierdziło, że podejmując czynności w trakcie postępowania odwoławczego również dokonało sprawdzenia oraz potwierdziło, iż w trakcie procesu składania zamówienia na napoje alkoholowe (do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo, powyżej 4,5 % do 18 % zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) i powyżej 18% zawartości alkoholu) istnieje możliwość ich "dostarczenia pod drzwi" lub odbioru samodzielnego w "pick-up point G.".

Kolegium zaznaczyło odnosząc się do wskazanej wyżej okoliczności, że podziela w tej kwestii stanowisko konsekwentnie prezentowane przez sądy administracyjne, a wskazujące, że w sytuacji, gdy na skutek złożenia zamówienia przez Internet sprzedający dostarcza alkohol do miejsca wskazanego przez kupującego i tam następuje wydanie nabywcy, to w tym właśnie miejscu dochodzi do przeniesienia własności rzeczy, co stanowi realizację zawartej umowy sprzedaży. Zgodnie bowiem z art. 535 k.c. umowa sprzedaży jest umową wzajemną, zobowiązującą, mocą której sprzedawca zobowiązuje się przenieść własność rzeczy na kupującego i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się zapłacić cenę i odebrać rzecz. Zgodnie z art. 454 § 1 k.c. miejsce spełnienia świadczenia strony określają w umowie. Zgodnie z art. 155 § 2 k.c., przy rzeczach oznaczonych co do gatunku, przeniesienie własności rzeczy, które stanowi rozporządzający skutek zobowiązującej umowy sprzedaży, następuje w chwili przeniesienia posiadania rzeczy, czyli jej wydania nabywcy. Z powyższego wynika, że co do zasady sprzedaż rzeczy oznaczonych co do gatunku realizuje się z chwilą wydania rzeczy nabywcy w miejscu oznaczonym w umowie.

Ponieważ miejsce wydania rzeczy (alkoholu) nie jest miejscem, w którym prowadzony jest sklep (punkt sprzedaży detalicznej) dysponujący zezwoleniem na sprzedaż alkoholu, dochodzi do zrealizowania skutku rozporządzającego umowy sprzedaży poza tym sklepem, w istocie rzeczy w dowolnym miejscu wskazanym przez nabywcę. Przy czym podkreśla się, że dla oceny zgodności sytuacji z przepisami u.w.t. nie ma żadnego znaczenia, że zamówienie na dostarczenie alkoholu do miejsca wskazanego przez nabywcę przyjął i zrealizował sklep posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu, ani też fakt, że ten sklep wystawił paragon dokumentujący sprzedaż i z tego sklepu alkohol został dostarczony do miejsca wskazanego przez nabywcę, gdy posiadane zezwolenie nie obejmuje sprzedaży poza miejscem w nim wskazanym, w takim znaczeniu, że sprzedaż będzie zrealizowana poprzez wydanie rzeczy w miejscu innym niż określone w zezwoleniu (por. wyroki NSA: z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2566/14; z dnia 16 października 2018 r., sygn. akt II GSK 212/18 i z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt ll GSK 80/19 i 81/19 ).

O miejscu zawarcia umowy sprzedaży nie decyduje zapis Regulaminu, lecz to w jakim miejscu doszło do faktycznego wydania towaru. Dlatego - wbrew przyjętemu przez Spółkę założeniu - nie jest istotny i wiążący zapis Regulaminu, że "w każdym przypadku miejscem zawierania Umów sprzedaży Towarów z kategorii Alkohole jest Punkt Sprzedaży", w sytuacji gdy miejsce wydania rzeczy (alkoholu) nie jest miejscem, w którym prowadzony jest sklep dysponujący zezwoleniem, lecz dowolne miejsce wskazane przez nabywcę. Nie ma przy tym większego znaczenia - w ocenie Kolegium - fakt podnoszony przez stronę, że tego typu dostawa stanowi jedną z opcji, obok odbioru osobistego w punkcie sprzedaży detalicznej zlokalizowanym w G. przy ul. [...]. Zgodnie z art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t. warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych jest sprzedaż ich "wyłącznie w punkcie sprzedaży wymienionym w zezwoleniu" i warunek ten musi on być przestrzegany bezwzględnie, nie zaś opcjonalnie. Wydane przez właściwy organ zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych nie stanowi generalnego zezwolenia na prowadzenie danej działalności w skali całego kraju lub na całym terenie objętym właściwością organu udzielającego zezwolenia, ale ogranicza się do konkretnego punktu sprzedaży. Ponadto produkt, którego sprzedaż dopuszcza się jedynie na podstawie zezwolenia, powinien być dostępny w punkcie sprzedaży objętym tym zezwoleniem.

Nie ma też znaczenia zawarte w Regulaminie zastrzeżenie, że "W przypadku wybrania przez Klienta Dostawy Zamówienia zawierającego Towar lub Towary z kategorii Alkohole, wydanie Towarów Klientowi następuje z chwilą wydania przez Sprzedawcę zamówionych Towarów Dostawcy. Klient upoważnia Dostawcę do odebrania i doręczenia Klientowi Towarów wchodzących w skład Zamówienia obejmującego Towar lub Towary z kategorii Alkohole". W istocie bowiem z danego sklepu alkohol zostaje dostarczony do miejsca wskazanego przez nabywcę, a posiadane zezwolenie nie obejmuje sprzedaży poza miejscem w nim wskazanym, w takim znaczeniu, że sprzedaż będzie zrealizowana poprzez wydanie rzeczy w miejscu innym niż określone w zezwoleniu. Istotną dla rozstrzygnięcia kwestią jest to, że skutek polega na wydawaniu alkoholu nabywcy poza punktem posiadającym zezwolenie na sprzedaż i ten właśnie fakt miał znaczenie dla oceny, że doszło do naruszenia warunków zezwolenia. Taka wykładnia przepisu art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t. nie jest sprzeczna z celem i dyspozycją tego przepisu. Artykuł 1 ust. 1 u.w.t. nakłada bowiem na organy administracji rządowej i samorządowej obowiązki podejmowania działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych, a zatem ograniczenie spożycia alkoholu jest głównym celem ustawy określonym w samej ustawie. Z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.w.t. wynika, że przeciwdziałanie alkoholizmowi realizuje się m.in. przez ograniczenie dostępności alkoholu. Te dwa przepisy trzeba mieć na względzie wykładając i stosując wszystkie przepisy u.w.t., bowiem dalsze uregulowania zawarte w ustawie służą właśnie realizacji wyżej wskazanych celów. Sposobem na ograniczenie dostępu do alkoholu jest dopuszczalność jego sprzedaży tylko ze stosownym zezwoleniem i tylko w miejscach ściśle określonych w tym zezwoleniu. Ponadto, w ocenie Kolegium, zapisy pkt 13 i 14 dołączonego do akt Regulaminu (obecnie pkt 8 i 9) odnoszące się do weryfikowania wieku i stanu trzeźwości klienta przez Dostawcę są niewykonalne, bowiem dostawca nie ma takiego obowiązku, a przede wszystkim uprawnienia. W konsekwencji przyjąć należy, że sprzedający nie ma mechanizmu kontroli związanego z pełnoletnością i stanem trzeźwości zamawiających, o których mówi art. 15 u.w.t.

Skoro z ustaleń faktycznych wynika, że do sprzedaży napojów alkoholowych przez B. Sp. z o.o. dochodzi również w miejscu dostawy (miejscu wskazanym przez klienta), a miejsce to nie jest miejscem wskazanym w zezwoleniu na prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych, to po przyjęciu zamówienia przez Internet wydawanie alkoholu nabywcy następowało również poza miejscem określonym w zezwoleniu tj. punktem sprzedaży detalicznej - sklep spożywczy "[...]" w G. przy ul. [...]. Przyjęcie zamówienia przez Internet prowadziło zatem do zrealizowania rozporządzającego skutku sprzedaży poza sklepem, co jest niedozwolone. Oznacza to, że Spółka naruszyła warunki zezwolenia, co uzasadnia zastosowanie sankcji wskazanej w treści art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t.

Kolegium stwierdziło, że na podstawie udzielonego przez Prezydenta Miasta G. w dniu 17 września 2021 r. dla B. Sp. z o.o. z siedzibą w O. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych (zawierających powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży) miejscem ich sprzedaży, jednoznacznie wskazanym w udzielonym zezwoleniu, winien być wyłącznie sklep zlokalizowany w G. przy ul. [...]. Oznacza to, że obowiązkiem Spółki było prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych tylko i wyłącznie we wskazanym wyżej punkcie sprzedaży. Tymczasem zebrany w toku postępowania przed organem I instancji materiał dowodowy jednoznacznie wykazał, że Spółka uchybiła temu obowiązkowi, umożliwiając zakup napojów alkoholowych za pośrednictwem Internetu - poza punktem sprzedaży wykazanym w zezwoleniu.

Dodatkowo Kolegium stwierdziło, że za zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji przemawia treść art. 9⁶ u.w.t., zgodnie z którym sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych, zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa) przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, prowadzi się w punktach sprzedaży, którymi są: 1) sklepy branżowe ze sprzedażą napojów alkoholowych; 2) wydzielone stoiska - w samoobsługowych placówkach handlowych o powierzchni sprzedażowej powyżej 200 m²; 3) pozostałe placówki samoobsługowe oraz inne placówki handlowe, w których sprzedawca prowadzi bezpośrednią sprzedaż napojów alkoholowych.

Jak wyżej wskazano u.w.t. zawiera zamknięty katalog zezwoleń na prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych, co oznacza, że organ może udzielić tylko takiego zezwolenia, jakie jest przewidziane w przepisach prawa. Te natomiast nie przewidują kategorii zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przez Internet (w sklepie internetowym). Napoje alkoholowe są szczególnego rodzaju towarem, którego obrót możliwy jest tylko w ściśle określonych ramach wyznaczonych ustawą i przy podejmowaniu rozstrzygnięć w tego typu sprawach trzeba mieć na uwadze sformułowany w preambule cel ustawy, wyrażony w jej przepisach, które nakładają na wszystkie organy obowiązek podejmowania, m.in. działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych (art. 1 ust. 1). Naruszeniem warunków sprzedaży napojów alkoholowych jest samo stworzenie możliwości nawiązywania umów sprzedaży za pośrednictwem Internetu, a prowadzenie tego rodzaju działalności nie może być w żaden sposób akceptowane, albowiem taka akceptacja prowadziłaby do obejścia prawa, umożliwiając zaopatrywanie się w alkohol wbrew wprowadzonym przez ustawę zakazom.

Jednocześnie Kolegium wskazało, że znane są mu odmienne poglądy judykatury, co do omawianych wyżej kwestii wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 sierpnia 2018 r. (sygn. akt III SA/Kr 493/18) i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2022 r. (sygn. akt II GSK 2034/18) oddalającym skargę kasacyjną od przywołanego wcześniej wyroku, jednakże poglądów tych nie podziela.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołania, które w głównej mierze sprowadzały się do naruszenia przepisów i zasad dotyczących prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie, gdyż materiał dowodowy zgromadzony i przekazany przez organ I instancji pozwalał na potwierdzenie faktu dokonywania przez B. Sp. z o.o. sprzedaży napojów alkoholowych za pośrednictwem Internetu (przez stronę internetową) z dostawą do miejsca wskazanego przez klienta. Nie było więc konieczności poszerzania materiału dowodowego poprzez przeprowadzanie dowodu z przesłuchania świadka – P. P. (pracownika B. Sp. z o.o.), na okoliczność możliwości odbioru zamówienia zawierającego napoje alkoholowe w punkcie sprzedaży detalicznej - sklepie spożywczym "[...]" w G. przy ul. [...], bowiem już samo umożliwienie i udostępnienie opcji dostawy do miejsca wskazanego przez klienta (poza punktem sprzedaży detalicznej) stanowiło naruszenie wydanego zezwolenia.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut pominięcia dowodu z Regulaminu sklepu, bowiem organ I instancji przeanalizował jego zapisy i dokonał ich oceny w kontekście treści wydanego zezwolenia oraz przepisów u.w.t. odnoszących się do warunków sprzedaży napojów alkoholowych. W ocenie Kolegium postępowanie organu I instancji przeprowadzone zostało w sposób właściwy, z uwzględnieniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego. W jego toku podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia, jak też zapewniono stronie udział w postępowaniu. Zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny i nie pomija żadnego z aspektów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. zaskarżyła ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Gdańska, i zarzuciła naruszenie następujących przepisów:

- art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) oraz przepisów art. 2 i art. 8 ustawy z dnia z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 162) w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 6 oraz art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t., polegające na nieuzasadnionym przyjęciu przez organy obu instancji istnienia zakazu prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych przez przedsiębiorcę z określonego w zezwoleniu na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży punktu sprzedaży przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, pomimo, że zakaz ten nie wynika z przepisów tej ustawy, co stanowi naruszenie zasady ochrony wolności działalności gospodarczej wynikającej z przepisu art. 22 Konstytucji RP oraz reguły wynikającej z przepisu art. 8 ustawy - Prawo przedsiębiorców, zgodnie z którą w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej uznaje się, że wszystko co nie jest zakazane, jest dozwolone;

- art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t., polegające na zastosowaniu wobec skarżącej sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, pomimo że skarżącej nie można przypisać nieprzestrzegania określonych w tej ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych, w szczególności wykonywania działalności gospodarczej w innym miejscu niż wymienione w zezwoleniu;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie przez organy obu instancji oceny dowodów w sposób niewszechstronny, polegające na przyjęciu przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji, że zamówienie, o którym mowa we wniosku o wszczęcie postępowania zawartym w piśmie z dnia 29 października 2021 r., zostało dostarczone przez spółkę "bez jakiejkolwiek weryfikacji", a następnie powtórzenie w treści decyzji organu II instancji, że "zapisy pkt 13 i 14 dołączonego do akt Regulaminu (obecnie pkt 8 i 9), odnoszące się do weryfikowania wieku i stanu trzeźwości klienta przez Dostawcę są niewykonalne, bowiem dostawca nie ma takiego obowiązku, a przede wszystkim uprawnienia, a w konsekwencji przyjąć należy, że sprzedający nie ma mechanizmu kontroli związanego z pełnoletnością i stanem trzeźwości zamawiających, o którym mowa w pkt 15 u.w.t., co stanowi przejaw całkowicie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, albowiem takie stanowisko organów nie zostało poparte jakimikolwiek dowodami oraz zostało pozbawione uzasadnienia w jakimkolwiek zakresie;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 67 § 1 i § 2 oraz art. 68 § 1 k.p.a., polegającego na ogólnikowym wskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, że organ I instancji dokonał "sprawdzenia prawdziwości informacji zawartych w treści ww. pisma" (tj. pisma z dnia 29 października 2021), bez wskazania zarówno konkretnych czynności dokonanych w tym zakresie przez organ, jak również bez precyzyjnego określenia okoliczności, których takie potwierdzenie dotyczyło, co stanowi oczywiste naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione; a ponadto naruszenia polegającego na dokonaniu czynności postępowania mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia bez ich utrwalenia w formie protokołu, co łącznie uniemożliwia dokonanie jakiejkolwiek weryfikacji prawidłowości dokonania przez organ I instancji ustaleń okoliczności faktycznych, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że jedna z form sprzedaży napojów alkoholowych, którą stosowała skarżąca na podstawie posiadanego zezwolenia, tj. składanie zamówień przez klientów za pośrednictwem serwisu w sieci Internet oraz ich dostawa pod adres wskazany przez klientów w ramach obszaru dostawy określonego przez skarżącą w regulaminie tego serwisu (obok sprzedaży z możliwością odbioru zamówienia w punkcie sprzedaży), nie stanowiła naruszenia przepisów u.w.t., w szczególności w zakresie obowiązku dokonywania sprzedaży w miejscu określonym w zezwoleniu.

Skarżąca powołała się przy tym na stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 sierpnia 2018 r. (sygn. akt III SA/Kr 493/18) oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2022 r. (sygn. akt II GSK 2034/18) oddalającym skargę kasacyjną na ww. wyrok z dnia 8 sierpnia 2018 r., z którego wynika, że sprzedaż napojów alkoholowych "przez Internet" za pośrednictwem witryny internetowej czy też przy pomocy środków komunikacji na odległość przez przedsiębiorcę posiadającego realne, "stacjonarne" miejsce prowadzenia działalności oraz wydanie zakupionych napojów alkoholowych klientowi przez upoważnionego kuriera zgodnie z regulaminem witryny internetowej (...) poza miejscem wskazanym w zezwoleniu, nie wykracza poza zakres objęty zezwoleniem wydanym dla tego punktu, a tym samym nie narusza określonych w zezwoleniu warunków prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych. Podkreślenia wymaga, że w u.w.t. w sposób wyraźny nie dopuszczono ani nie wykluczono możliwości zawierania umów sprzedaży napojów alkoholowych przy użyciu środków komunikacji elektronicznej (np. przy zastosowaniu funkcjonalności strony internetowej), dlatego milczenie ustawodawcy w tym zakresie wymaga dokonania wykładni obowiązującej regulacji prawnej, uwzględniającej deklarowaną w Konstytucji RP wolność gospodarczą oraz to, że sfera działalności gospodarczej w zakresie obrotu napojami alkoholowymi jest sferą szczególną, podlegającą reglamentacji uzasadnianej ważnym interesem publicznym.

W art. 22 Konstytucji RP przewidziana została wolność działalności gospodarczej, której ograniczenia jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy tylko ze względu na ważny interes publiczny.

Przepisy art. 18 ust. 7 pkt 6 w zw. z art. 9⁶ u.w.t. dotyczą jedynie miejsca sprzedaży a nie formy tej sprzedaży. Skoro zatem działalność gospodarcza jest objęta konstytucyjną gwarancją wolności i jej ograniczenie jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny, a analiza treści aktualnie obowiązującej regulacji prawnej prowadzi do wniosku, że nie przewidziano ustawowego ograniczenia formy sprzedaży napojów alkoholowych przy użyciu środków komunikacji elektronicznej (np. przy zastosowaniu funkcjonalności strony internetowej) przez przedsiębiorcę z określonego w zezwoleniu punktu sprzedaży, to taką formę sprzedaży uznać należy za dopuszczalną. Wprawdzie sprzedaż alkoholu to gałąź działalności gospodarczej podlegająca reglamentacji i w świetle Konstytucji RP można ją ograniczyć ustawowo, jednak w spornym zakresie ustawodawca tego nie zrobił.

Ustawowy zakaz ograniczający jedną z podstawowych konstytucyjnych wolności musi być wyraźny i jednoznaczny. Nie jest możliwe jego domniemywanie, opierające się na interpretowaniu niedoprecyzowanych sformułowań ustawowych. Istnieje natomiast domniemanie wolności podejmowania i prowadzenia działalności, o ile co innego nie wynika z przepisów ustawowych. Stosownie do przepisu art. 8 ustawy - Prawo przedsiębiorców, przedsiębiorca może podejmować wszelkie działania, z wyjątkiem tych, których zakazują przepisy prawa. Przepis ten wyraża zasadę, że to, co nie jest prawem zabronione, jest dozwolone (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Op 125/22).

Skarżąca zwróciła uwagę, że organy obu instancji odmówiły doniosłości prawnej postanowieniom regulaminu serwisu internetowego prowadzonego przez Spółkę. W regulaminie zostały zamieszczone postanowienia o następującej treści (pierwotnie jako pkt 5 i 6 załącznika nr 2 do regulaminu a następnie pkt VII.6 i VII.7 regulaminu), z których wynika, że "W każdym przypadku miejscem zawierania Umów sprzedaży Towarów z kategorii Alkohole jest Punkt Sprzedaży", natomiast "W przypadku wybrania przez Klienta Dostawy Zamówienia zawierającego Towar lub Towary z kategorii Alkohole, wydanie Towarów Klientowi następuje z chwilą wydania przez Sprzedawcę zamówionych Towarów Dostawcy. Klient upoważnia Dostawcę do odebrania i doręczenia Klientowi Towarów wchodzących w skład Zamówienia obejmującego Towar lub Towary z kategorii Alkohole".

Przedmiotowy regulamin stanowi wzorzec umowy w rozumieniu przepisu art. 384 § 1 k.c., który wiąże klientów składających zamówienia. Złożenia zamówienia przez klienta nie jest i nigdy nie było możliwe, bez jednoznacznego dokonania akceptacji jego treści. W ocenie skarżącej te postanowienia jednoznacznie wskazują, że zarówno miejscem zawarcia umowy, jak i miejscem, w którym dochodzi do spełnienia świadczenia (wydania napoju alkoholowego zamawiającemu) jest punkt sprzedaży, wskazany we właściwej decyzji o zezwoleniu na sprzedaż napojów alkoholowych (miejsce, w którym skarżąca wydaje towar dostawcy, czyli punkt sprzedaży).

Regulamin określa miejsce spełnienia świadczenia w oparciu o treść przepisu art. 454 § 1 k.c. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie "nawet jeżeli zgodnie z art. 155 § 2 k.c. do przeniesienia własności rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku potrzebne jest przeniesienie posiadania rzeczy, to przeniesienie posiadania może nastąpić w jeden ze sposobów określonych w art. 348-351 k.c., w tym też w ten sposób, że dotychczasowy posiadacz samoistny zachowa rzecz w swoim władaniu jako posiadacz zależny albo jako dzierżyciel na podstawie stosunku prawnego, który strony jednocześnie ustalą (art. 349 k.c.). Tak więc, jeżeli na podstawie Regulaminu Witryny pełniącego funkcje umów, sprzedawca przygotuje do odbioru konkretne towary (wyodrębni rzeczy oznaczone co do gatunku), to do zrealizowania skutku rozporządzającego umowy sprzedaży dochodzi w punkcie sprzedaży, najpóźniej w chwili wydania towarów upoważnionej przez kupującego osobie, przy czym z punktu widzenia prawnego nie powinno mieć znaczenia, czy taką upoważnioną osobą jest np. małżonek lub pracownik kupującego, czy też przedstawiciel firmy kurierskiej".

Mając na uwadze powyższe argumenty natury cywilistycznej należy wskazać, że zarzuty organów obu instancji jakoby do sprzedaży napojów alkoholowych przez skarżącą dochodziło w innym miejscu niż miejsce wskazane w zezwoleniu na sprzedaż napojów alkoholowych, są całkowicie niezasadne. Brak również podstaw do kwestionowania ważności lub skuteczności treści Regulaminu określającego zasady składania zamówień w serwisie internetowym skarżącej oraz ich realizacji.

Wskazano też, że ustawodawca wprost dopuszcza sprzedaż napojów alkoholowych na odległość, a taka sytuacja została bowiem przewidziana przez przepis art. 38 ust. 1 pkt 7 (uprzednio art. 38 pkt 7) ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 287), zgodnie z którym prawo odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość nie przysługuje konsumentowi w odniesieniu do umów, w których przedmiotem świadczenia są napoje alkoholowe, których cena została uzgodniona przy zawarciu umowy sprzedaży, a których dostarczenie może nastąpić dopiero po upływie 30 dni i których wartość zależy od wahań na rynku, nad którymi przedsiębiorca nie ma kontroli.

Warto podkreślić, że przepis art. 94 pkt 7 u.w.t. w odniesieniu do obrotu hurtowego napojami alkoholowymi stanowi, że warunkiem prowadzenia działalności na podstawie zezwoleń, o których mowa w art. 91 ust. 1 (tzn. zezwoleń na obrót hurtowy napojami alkoholowymi), jest wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscach wymienionych w zezwoleniu. Jest to zatem analogiczna regulacja do wskazanego w decyzjach organów obu instancji przepisu art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t., dotyczącego sprzedaży detalicznej. W obu przypadkach, zarówno w odniesieniu do obrotu hurtowego, jak i sprzedaży detalicznej, jest mowa o prowadzeniu działalności wyłącznie w miejscach wymienionych w zezwoleniu, tymczasem w obrocie hurtowym napojami alkoholowymi powszechne jest komunikowanie się stron umów sprzedaży na odległość, w tym za pośrednictwem sieci Internet, realizacja zamówień polega natomiast na dostawie produktów do odbiorcy. Prowadzenie działalności przez podmioty w branży handlu hurtowego napojami alkoholowymi na przywołanych wyżej zasadach w żadnym przypadku nie jest kwestionowane jako wykraczające poza "miejsce wymienione w zezwoleniu". Organy obu instancji w niniejszej sprawie w żaden sposób nie odniosły się do podnoszonych w toku postępowania argumentów strony w tym zakresie, stwierdzając jedynie, że dostarczanie napojów alkoholowych przez Spółkę w reżimie tożsamej regulacji dotyczącej miejsca prowadzenia działalności stanowi sprzedaż z naruszeniem reguł ustawowych.

Skarżąca zwróciła także uwagę, że przy rozważaniu kwestii zgodności sposobu realizacji przez skarżącą zamówień z przepisami u.w.t. nie sposób pominąć faktu, że przepisy tej ustawy w zakresie, w jakim regulują zasady sprzedaży napojów alkoholowych, jak również ich interpretacja dokonana przez organy obu instancji w niniejszej sprawie, nie przystają do aktualnych realiów komunikacji elektronicznej oraz handlu, w tym handlu internetowego. Przykładowo warto wskazać, że potencjalny klient serwisu internetowego skarżącej spółki może osiągnąć cel w postaci zamówienia napojów alkoholowych z dostawą pod wskazany adres na wiele sposobów, m.in. za pośrednictwem aplikacji umożliwiających powierzenie pośrednikowi usługi wykonania zakupów oraz ich dostawy, czy nawet zamówienia dokonania zakupów z dostawą w korporacji taksówkowej. Ponadto należy zwrócić uwagę na szeroką dostępność napojów alkoholowych na terenach miejskich, takich jak Aglomeracja trójmiejska, stanowiąca obszar realizacji dostaw realizowanych przez skarżącą, wynikającą m.in. z prowadzenia ich sprzedaży przez sklepy konkurujących sieci handlowych ulokowane, otwarte siedem dni w tygodniu przez większą część doby oraz otwarte całą dobę stacje benzynowe. Tak powszechna dostępność napojów alkoholowych w sprzedaży stacjonarnej, wynikająca ze zgodnego z przepisami ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi dysponowaniu przez organy administracji zezwoleniami na ich sprzedaż, powoduje, że stanowisko organów jakoby forma sprzedaży realizowana w taki sposób, jak czyni to skarżąca de facto nie narusza zasadniczego celu ustawy, jakim jest ograniczenie spożycia napojów alkoholowych.

Skarżąca w pełni podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zaprezentowany w powołanym wyżej wyroku, zgodnie z którym sprzedaż alkoholu przy wykorzystaniu Internetu realizuje cele i zasady przewidziane przepisami u.w.t., niekiedy nawet w większym stopniu niż sprzedaż bezpośrednia. Nie jest do końca pozbawione racji twierdzenie, że sprzedaż online, która w ścisłym tego znaczeniu nie miała miejsca w tym przypadku, nie tylko nie ułatwia, co może utrudniać sprzedaż. Sprzedaż za pomocą Internetu jest wieloetapowa. Wymaga przyjęcia oferty, dokonania zapłaty, podania danych osobowych i adresowych, co trwa łącznie z dostawą do domu kilka godzin a nawet dłużej, niż by to miało miejsce w najbliższym położonym punkcie sprzedaży (por. Wiercińska-Krużewska, A., Czerniawski M., Sprzedaż napojów alkoholowych w Internecie - analiza problemu, Prawo i marketing 2012/8/18-19). Nade wszystko to w tym punkcie, konkretnie położonym ona następowała, a cele i zasady ustawy, w tym dostępności do alkoholu, jak i inne, realizują się (i realizowały się) także poprzez respektowanie wskazanych w ustawie zakazów przejawiających się poprzez udzielanie zezwoleń na sprzedaż alkoholu tym punktom sprzedaży detalicznej, które są położone w odpowiedniej odległości od miejsc chronionych, takich jak choćby szkoły, czy kościoły. Skoro ten punkt sprzedaży został pod tym względem zaaprobowany, to nie ma zasadniczej różnicy z punktu widzenia dostępności pomiędzy sprzedażą z tego punktu na odległość, a sytuacją, gdyby doszło do sprzedaży w tym punkcie z naruszeniem warunków związanych ze stanem trzeźwości, czy wiekiem bezpośrednio w tym punkcie, osobie, która z dozwolonego miejsca w mieście udałaby się do niego osobiście.

W ocenie skarżącej najbardziej istotne naruszenie w zakresie przepisów postępowania dotyczy zarzutów zawartych w decyzjach organów obu instancji, jakoby skarżąca spółka nie stosowała mechanizmów kontroli pełnoletności oraz stanu trzeźwości osób dokonujących odbioru napojów alkoholowych. Z tak postawioną przez organy tezą trudno polemizować, albowiem nie tylko nie została ona poparta żadnymi dowodami, ale również próżno szukać w treści zaskarżonych decyzji jakiegokolwiek uzasadnienia takiego stanowiska. Skarżąca podkreśliła, że postanowienia regulaminu serwisu internetowego skarżącej określające procedury weryfikacji wieku i stanu trzeźwości klientów (uregulowane obecnie w pkt VII.8 i VII.9, a uprzednio pkt 8 i 9 Załącznika nr 2 do Regulaminu), są ściśle przestrzegane przez skarżącą i nie zachodzą żadne okoliczności uniemożliwiające stosowanie tych regulacji.

Ponadto z treści zaskarżonych decyzji nie sposób wywnioskować na jakiej podstawie organy dokonały części ustaleń faktycznych, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Co prawda w uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ I instancji dokonał sprawdzenia prawdziwości informacji zawartych w treści pisma wszczynającego postępowanie, niemniej jednak organy nie wskazały jakie okoliczności stanowiły przedmiot dokonanej przezeń weryfikacji, a co istotne, czynności dowodowe organu nie zostały utrwalone w postaci protokołu, co uniemożliwia jakąkolwiek weryfikację rzekomo przeprowadzonych czynności sprawdzających i stanowi naruszenie przepisów art. 67 § 1 i § 2 oraz art. 68 § k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wnosząc o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja bądź postanowienie może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. W świetle natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast – stosownie do art. 135 p.p.s.a. – sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Orzekając w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 2 stycznia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 20 stycznia 2022 r., którą organ orzekł o cofnięciu skarżącej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18 % alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, w punkcie detalicznym - sklep spożywczy "[...]" w G., przy ul. [...].

Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (aktualny publikator t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 165 ze zm. – dalej w skrócie "u.w.t.").

Zgodnie z art. 18 ust. 1 u.w.t. sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży, zwanego dalej "organem zezwalającym". Także sprzedaż hurtowa odbywa się na podstawie stosownego zezwolenia. Według art. 9 u.w.t. obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości powyżej 18 % alkoholu może być prowadzony tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez ministra właściwego do spraw gospodarki (ust. 1). Obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości do 18 % alkoholu może być prowadzony natomiast tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez marszałka województwa (ust. 2). Zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jest wydawane na oznaczonego przedsiębiorcę i z dokładnie oznaczonym punktem sprzedaży. Stosownie do bowiem art. 18 ust. 2 u.w.t. zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wydaje się na podstawie wniosku przedsiębiorcy. W myśl art. 18 ust. 3 u.w.t. zezwolenia, o których mowa w ust. 1, wydaje się oddzielnie na następujące rodzaje napojów alkoholowych: 1) do 4,5 % zawartości alkoholu oraz na piwo; 2) powyżej 4,5 % do 18 % zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa); 3) powyżej 18 % zawartości alkoholu. Według przepisów art. 18 ust. 5 u.w.t., wniosek o wydanie zezwolenia zawiera: 1) oznaczenie rodzaju zezwolenia; 2) oznaczenie przedsiębiorcy, jego siedzibę i adres, w przypadku ustanowienia pełnomocników ich imiona, nazwiska i adres zamieszkania; 3) numer w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, o ile przedsiębiorca taki numer posiada, oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP); 4) przedmiot działalności gospodarczej; 5) adres punktu sprzedaży; 6) adres punktu składowania napojów alkoholowych (magazynu dystrybucyjnego). Zgodnie z art. 18 ust. 6 u.w.t. do wniosku o wydanie zezwolenia należy dołączyć następujące dokumenty: dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych (pkt 2), zgodę właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku, jeżeli punkt sprzedaży będzie zlokalizowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym (pkt 3), decyzję właściwego państwowego inspektora sanitarnego o zatwierdzeniu zakładu, o której mowa w art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2022 r. poz. 2132) (pkt 4). Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wydaje się na czas oznaczony, nie krótszy niż 4 lata, a w przypadku sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży - nie krótszy niż 2 lata. (art. 18 ust. 9 u.w.t.) i wydaje się go po uprzednim uzyskaniu pozytywnej opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych o zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z uchwałami rady gminy, o których mowa w art. 12 ust. 1-3 (art. 18 ust. 3a u.w.t.). Z kolei, jak stanowi ust. 3b tego przepisu, w przypadku gdy liczba wniosków o wydanie zezwolenia przewyższa ich maksymalną liczbę, o której mowa w art. 12 ust. 1, zezwolenie w pierwszej kolejności wydaje się uwzględniając kryterium jak największej odległości punktu, w którym ma być prowadzona sprzedaż napojów alkoholowych od najbliższego działającego punktu sprzedaży napojów alkoholowych, liczonej najkrótszą drogą dojścia ciągiem dróg publicznych, a w następnej kolejności - kryterium prowadzenia przez wnioskodawcę jak najmniejszej liczby punktów sprzedaży.

Z powyższego wynika, że – jak słusznie akcentują organy - sprzedaż napojów alkoholowych jest działalnością reglamentowaną (koncesjonowaną).

Stosownie do art. 18 ust. 7 u.w.t. warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jest: 1) posiadanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1; 2) wniesienie opłaty, o której mowa w art. 11¹; 3) zaopatrywanie się w napoje alkoholowe u producentów i przedsiębiorców posiadających odpowiednie zezwolenie na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych; 4) w terminach do dnia 1 lutego, 1 czerwca, 1 października każdego roku kalendarzowego objętego zezwoleniem, okazanie przedsiębiorcy zaopatrującemu dany punkt sprzedaży napojów alkoholowych odpowiedniego dowodu potwierdzającego dokonanie opłaty, o której mowa w art. 11¹; 5) posiadanie tytułu prawnego do korzystania z lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży; 6) wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu; 7) zgłaszanie organowi zezwalającemu zmian stanu faktycznego i prawnego, w stosunku do danych zawartych w zezwoleniu, w terminie 14 dni od dnia powstania zmiany; 8) prowadzenie sprzedaży w punkcie sprzedaży spełniającym wymogi określone przez radę gminy, na podstawie art. 12 ust. 1-3; 9) przestrzeganie innych zasad i warunków określonych przepisami prawa.

Sankcją za nieprzestrzeganie warunków sprzedaży napojów alkoholowych jest cofnięcie uprzednio wydanego zezwolenia, stosownie do postanowień art. 18 ust. 10 u.w.t., zgodnie z którym zezwolenie, o którym mowa w art. 18 ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku: 1) nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności: a) sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw, b) sprzedaży i podawania napojów alkoholowych z naruszeniem zakazów określonych w art. 14 ust. 3 i 4; 2) nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych; 3) powtarzającego się co najmniej dwukrotnie w okresie 6 miesięcy, w miejscu sprzedaży lub najbliższej okolicy, zakłócania porządku publicznego w związku ze sprzedażą napojów alkoholowych przez dany punkt sprzedaży, gdy prowadzący ten punkt nie powiadamia organów powołanych do ochrony porządku publicznego; 4) wprowadzenia do sprzedaży napojów alkoholowych pochodzących z nielegalnych źródeł; 5) przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 11¹ ust. 4; 6) popełnienia przestępstwa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez osobę odpowiedzialną za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie; 7) orzeczenia, wobec przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną albo wobec osoby odpowiedzialnej za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie, zakazu prowadzenia działalności gospodarczej objętej zezwoleniem.

W rozpoznawanej sprawie organy orzekające obu instancji uznały, że skarżąca naruszyła warunki określone w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a mianowicie określony w art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t. warunek (nakaz) wykonywania działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem tylko przez przedsiębiorcę oznaczonego w tym zezwoleniu i wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu, poprzez umożliwienie sprzedaży napojów alkoholowych poprzez Internet z możliwością ich dostawy do klienta i odbioru poza wskazanym w zezwoleniu punkcie sprzedaży, co – w ocenie organów – prowadziło do wniosku, że sprzedaż napojów alkoholowych odbywała się poza wyznaczonym punktem sprzedaży detalicznej, a co z kolei wskazywało na naruszenie warunków wydanego zezwolenia.

W ocenie Sądu nie ulega żadnej wątpliwości, że regulacje wskazane w art. 18 ust. 10 u.w.t., określające przesłanki cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, są przepisami bezwzględnie obowiązującymi. Oznacza to, że w przypadku spełnienia danej przesłanki organ jest zobowiązany wydać decyzję o cofnięciu zezwolenia, w tym m.in. w sytuacji, gdy następuje nieprzestrzeganie warunku wykonywania działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu (art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t.).

Wobec powyższego w postępowaniu w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych właściwy organ powinien bez cienia wątpliwości wykazać danemu podmiotowi, któremu udzielił zezwolenia, naruszenie ogólnych warunków i zasad sprzedaży alkoholu, określonych w ustawie, co jednak – w ocenie Sądu – nie zostało wykazane przez organy w świetle zgromadzonego w sprawie dotychczas materiału dowodowego.

W pierwszej kolejności Sąd pragnie wskazać, że przychyla się do stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, z którego wynika, że sprzedaż napojów alkoholowych przez Internet, przy jednoczesnym spełnieniu określonych warunków prawnych, nie stanowi wystarczającej podstawy do cofnięcia przedsiębiorcy zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży z powodu wypełnienia w takim przypadku przesłanki wskazanej w art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t., tj. nieprzestrzegania przez przedsiębiorcę określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych (zob. wyroki WSA: w Bydgoszczy z dnia 10 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 632/22 oraz w Krakowie z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 493/18, a także wyrok NSA z dnia 8 września 2022 r., sygn. akt II GSK 2034/18).

Podzielając w pełni prezentowaną w tym zakresie w przywołanych wyrokach argumentację należy stwierdzić, że o ile zgodzić należy się ze stanowiskiem, iż przepis art. 9⁶ u.w.t. wskazuje, że sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych, zawierających powyżej 4,5 % alkoholu (z wyjątkiem piwa) przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, prowadzi się w punktach sprzedaży, którymi są: "1) sklepy branżowe ze sprzedażą napojów alkoholowych; 2) wydzielone stoiska - w samoobsługowych placówkach handlowych o powierzchni sprzedażowej powyżej 200 m²; 3) pozostałe placówki samoobsługowe oraz inne placówki handlowe, w których sprzedawca prowadzi bezpośrednią sprzedaż napojów alkoholowych" i wyliczenie to jest enumeratywne, to jednak w postanowieniach żadnego z przepisów ustawy nie zostały określone dozwolone bądź zakazane formy sprzedaży, a jedynie gdzie może być ona prowadzona, w jakich punktach i gdzie położonych w odniesieniu do obiektów chronionych, w jakich warunkach i komu mogą być sprzedawane napoje alkoholowe.

Zdaniem Sądu, kluczowego znaczenia w tym kontekście dla rozstrzygnięcia w takim przypadku sprawy nabiera wykładnia użytego przez ustawodawcę w treści przepisu art. 9⁶ u.w.t. sformułowania "prowadzi się". Wyrażenie to oznacza tyle co "sprawować nad czymś nadzór, zarządzać czymś, zajmować się, trudnić się czymś, kierować czymś". W połączeniu natomiast z rzeczownikiem będącym dopełnieniem oznacza: "realizować, kontynuować to co jest wyrażone w dopełnieniu" (Słownik języka polskiego PWN pod red, M. Szymczaka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002, s. 902).

Wobec powyższego sprzedaż detaliczna napojów alkoholowych ma być prowadzona tylko we wskazanych punktach sprzedaży przez podmiot, któremu uprzednio właściwy organ udzielił stosownego zezwolenia. Wynika to również i z wykładni celowościowej.

Nie można zatem przyjąć, że skoro ustawodawca w treści u.w.t. nie przewidział (wprost) formy sprzedaży "przez Internet" to oznacza to, iż taka forma jest zakazana na gruncie tej ustawy. Jasne jest bowiem, że żadnej formy sprzedaży ustawodawca nie uregulował w ustawie, a jedynie określił we wskazanym powyżej przepisie art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t., że sprzedaż napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży ma się odbywać w stricte wyliczonych punktach sprzedaży. Zwrócić należy uwagę, że czym innym jest bowiem określenie formy czynności cywilnoprawnej, a czym innym jest, czy czynność ta dochodzi do skutku, a więc jest realizowana w określonym punkcie sprzedaży detalicznej alkoholu. I to właśnie ta okoliczność w istocie pozostaje kluczowa dla rozstrzygnięcia w niniejszym przypadku.

Sąd co prawda zauważa, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2016 r. (sygn. akt II GSK 2566/14) wskazano, że alkohol jest rzeczą oznaczoną co do gatunku i w konsekwencji, że: "Zgodnie z art. 535 k.c. umowa sprzedaży jest umową wzajemną, zobowiązującą, mocą której sprzedawca zobowiązuje się przenieść własność rzeczy na kupującego i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się zapłacić cenę i odebrać rzecz. Zgodnie z art. 454 § 1 k.c. miejsce spełnienia świadczenia strony określają w umowie. Zgodnie z art. 155 § 2 k.c., przy rzeczach oznaczonych co do gatunku, przeniesienie własności rzeczy, które stanowi rozporządzający skutek zobowiązującej umowy sprzedaży, następuje w chwili przeniesienia posiadania rzeczy, czyli jej wydania nabywcy. Z powyższego wynika, że co do zasady sprzedaż rzeczy oznaczonych co do gatunku realizuje się z chwilą wydania rzeczy nabywcy w miejscu oznaczonym w umowie". Powyższego poglądu - w ocenie Sądu - nie można jednak przyjąć w całości w niniejszej sprawie ze względu na odmienność okoliczności stanu faktycznego i prawnego rozpatrywanej sprawy.

Zgodzić się bowiem należy z argumentami skarżącej, że dopiero w przypadku, gdyby miejsce spełnienia świadczenia nie zostało określone w umowie pomiędzy jej stronami, to możliwe staje się ustalenie miejsca świadczenia na podstawie przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 155 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm. – w skrócie jako "k.c.") przy rzeczach oznaczonych co do gatunku, przeniesienie własności rzeczy, które stanowi rozporządzający skutek zobowiązującej umowy sprzedaży, następuje w chwili przeniesienia posiadania rzeczy, czyli jej wydania nabywcy. Istotnie wynika z tej regulacji, że co do zasady sprzedaż rzeczy oznaczonych co do gatunku realizuje się z chwilą wydania rzeczy nabywcy w miejscu oznaczonym w umowie.

W aktach niniejszej sprawy znajduje się jednak dokument - "Regulamin sklepu internetowego [...]" obowiązujący od dnia 25 stycznia 2021 r., w który to w rozdziale XVI zatytułowanym "Zasady sprzedaży Towarów z kategorii Alkohole" wskazano, że: "W każdym przypadku miejscem zawierania Umów sprzedaży Towarów z kategorii Alkohole jest Punkt Sprzedaży" (pkt 8), natomiast "W przypadku wybrania przez Klienta Dostawy Zamówienia zawierającego Towar lub Towary z kategorii Alkohole, wydanie Towarów Klientowi następuje z chwilą wydania przez Sprzedawcę zamówionych Towarów Dostawcy. Klient upoważnia Dostawcę do odebrania i doręczenia Klientowi Towarów wchodzących w skład Zamówienia obejmującego Towar lub Towary z kategorii Alkohole" (pkt 9). Nadmienić należy, że postanowienia tej samej treści znajdują się również w ww. Regulaminie, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2023 r. (tj. w rozdziale VII odpowiednio w pktch 5 i 6).

W ocenie Sądu – na co także wskazuje skarżąca – ww. Regulamin stanowi wzorzec umowy w rozumieniu przepisu art. 384 § 1 k.c., który wiąże klientów składających zamówienia przez Internet, a złożenia zamówienia przez klienta nie jest (i - jak wskazuje skarżąca – nigdy nie było) możliwe bez jednoznacznego dokonania akceptacji jego treści. W treści zatem przedmiotowego Regulaminu, który jest wzorcem umownym, zostało ustalone miejsce spełnienia świadczenia, którym jest Punkt Sprzedaży określony w udzielonym skarżącej zezwoleniu Prezydenta Miasta G. W związku z powyższym przyjąć należy, że sprzedaż alkoholu następuje w tym punkcie, bo co do zasady sprzedaż rzeczy oznaczonych co do gatunku realizuje się z chwilą wydania rzeczy nabywcy w miejscu oznaczonym w umowie, najpóźniej w chwili wydania towaru kupującemu bądź – co należy podkreślić i co wynika postanowień ww. Regulaminu - upoważnionej przez kupującego osobie.

Skoro zatem fakt, że klient chcący dokonać zakupu alkoholu ze Sklepu [...] pozostaje zobowiązany do zaakceptowania treści ww. Regulaminu, a w konsekwencji zgadza się na warunki umowy opisane w tym Regulaminie, to należy przyjąć, że zgodnie z postanowieniami Regulaminu miejscem zawierania umowy sprzedaży w tym przypadku jest punkt sprzedaży – określony sklep sprzedaży detalicznej alkoholu (ul. [...], [...] G.). Wszystkie zatem umowy sprzedaży zawierane na podstawie zamówień dotyczących towarów z kategorii alkohole składanych za pośrednictwem Internetu są zawierane i realizowane w należącym do skarżącej punkcie sprzedaży. Tam bowiem zgodnie z zapisami ww. Regulaminu (czyli w istocie umowy wiążącej strony transakcji nabycia alkoholu) następuje wydanie towaru osobie upoważnionej przez kupującego, czyli dostawcy.

Sąd uznaje przy tym – podzielając pogląd wyrażony w przywołanych powyżej wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Krakowie z dnia 8 sierpnia 2018 r. oraz w Bydgoszczy z dnia 10 stycznia 2023 r. - że z punktu widzenia prawnego nie ma znaczenia, czy taką upoważnioną osobą (dostawcą) jest np. małżonek lub pracownik kupującego bądź sprzedającego czy też przedstawiciel firmy kurierskiej, skoro z ww. Regulaminu wynika, że osoby te mogą odbierać towar pod pewnymi warunkami i co najważniejsze w zgodzie regulacjami ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Chodzi tu konkretnie o kwestie związane z pełnoletniością i stanem trzeźwości zamawiających, o których mówi art. 15 u.w.t. W tym względzie wskazać należy, że postanowienia ww. Regulaminu przewidują mechanizmy kontroli w tym zakresie poprzez z jednej strony konieczność złożenia oświadczenia przez kupującego, a z drugiej strony poprzez umożliwienie dostawcy odmowy wydania towaru osobie niepełnoletniej lub której zachowanie wskazuje na stan nietrzeźwości (odpowiednio: pkt 6, 10, 12-14 rozdz. XVI lub pkt 2, 4, 8 i 9 rozdz. VII Regulaminu).

Wobec powyższego za zasadną uznać należało przedstawioną przez skarżącą argumentację i sposób rozumienia przepisu art. 9⁶ u.w.t. oraz innych przepisów tej ustawy. Skarżąca w sposób przekonujący wyjaśniła, że w niniejszej sprawie realizacja umowy sprzedaży – w sensie prawnym i w świetle powołanych regulacji obowiązującego Regulaminu - następuje w miejscu wskazanym w zezwoleniu, udzielonym dla obiektu położonego przy ul. [...] w G. jako punktu sprzedaży detalicznej napojów alkoholowych, a nie poza nim.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stoi zatem na stanowisku, że "sprzedaż przez Internet", lecz z określonego w zezwoleniu punktu sprzedaży, nie jest jeszcze jednym, dodatkowym miejscem sprzedaży, niewymienionym w art. 9⁶ u.w.t., lecz jest to dodatkowa forma komunikacji przedsiębiorcy z potencjalnymi klientami, a więc jeden ze sposobów sprzedaży funkcjonujących w dzisiejszych realiach (por. w tym względzie A. Kubik, Sprzedaż alkoholu przez Internet, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego, Warszawa 2015, nr 3, s. 2). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jako nietrafne ocenia w związku z tym twierdzenie organu, że przyjęcie przez skarżącą konstrukcji upoważnienia udzielonego przez kupującego dostawcy tworzy taki model sprzedaży, który stanowi naruszenie ustawowych zasad sprzedaży alkoholu i zmierza do obejścia przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Ustawodawca nie wykluczył bowiem w ustawie pewnych form komunikowania się pomiędzy kupującym a sprzedającym przy zawieraniu umowy sprzedaży alkoholu, a zatem nie wprowadził przepisów szczególnych w tym zakresie, a zatem do takich umów należy stosować przepisy ogólne dotyczące sprzedaży uregulowane w Kodeksie cywilnym. W powołanym powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2022 r. wskazano, że "nie jest możliwe wywiedzenie zakazu prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych przez przedsiębiorcę z określonego w zezwoleniu punktu sprzedaży przy użyciu środków komunikacji elektronicznej . Przepisy te bowiem (...) dotyczą warunków prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży napojów alkoholowych, regulując w szczególności wymogi dotyczące punktów sprzedaży, ale nie formułują wymogów co do formy zawarcia umowy sprzedaży. Jako dopuszczalne punkty sprzedaży wymieniono w szczególności "sklepy branżowe ze sprzedażą napojów alkoholowych" oraz "inne placówki handlowe" i tylko w odniesieniu do tych ostatnich dodano niejasne sformułowanie o prowadzeniu przez sprzedawcę "bezpośredniej" sprzedaży napojów alkoholowych. W ustawie nie doprecyzowano jednak tego sformułowania, nie wiadomo zatem co ustawodawca miał na myśli wskazując w odniesieniu do "innych placówek handlowych", że sprzedawca ma w nich prowadzić "bezpośrednią sprzedaż napojów alkoholowych". W ustawie nie zdefiniowano również pojęcia "inne placówki handlowe", definiując jedynie "sklep branżowy ze sprzedażą napojów alkoholowych" poprzez wskazanie, że jest to "placówka, w której roczna wartość sprzedaży napojów alkoholowych stanowi nie mniej niż 70 % wartości sprzedaży ogółu towarów w tym punkcie". Zdaniem NSA z tej regulacji prawnej nie jest możliwe wywiedzenie obowiązywania zakazu sprzedaży na odległość przy użyciu środków komunikacji elektronicznej. Ustawowy zakaz ograniczający jedną z podstawowych konstytucyjnych wolności musi być wyraźny i jednoznaczny. Nie jest możliwe jego domniemywanie, opierające się na interpretowaniu niedoprecyzowanych sformułowań ustawowych i rozszerzaniu ich poprzez objęcie nimi również rodzajów punktów sprzedaży, do których wprost się one nie odnoszą. Z tych przyczyn, zdaniem NSA, nieuprawnione jest stanowisko (...), że skoro ustawodawca wprost i wyraźnie nie dopuszcza prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych na odległość przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, to znaczy, że taka sprzedaż jest niedozwolona. Prawidłowe rozumowanie prawnicze zmierzające do dokonania wykładni spornych przepisów powinno bowiem opierać się na założeniu odwrotnym, tzn. na przyjęciu, że skoro ustawodawca wprost i wyraźnie nie uregulował takiej formy sprzedaży, to znaczy że nie wprowadził w tym zakresie ograniczeń konstytucyjnej wolności i taka forma jest dopuszczalna".

Brak zakazu sprzedaży napojów alkoholowych przez Internet – na co zwracała również uwagę skarżąca – znajduje niejako potwierdzenie także w przepisach ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 287 ze zm.), a ściślej mówiąc w treści art. 38 ust. 1 pkt 7 tej ustawy, z którego wynika, że prawo odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość nie przysługuje konsumentowi w odniesieniu do umowy, w której przedmiotem świadczenia są napoje alkoholowe, których cena została uzgodniona przy zawarciu umowy sprzedaży, a których dostarczenie może nastąpić dopiero po upływie 30 dni i których wartość zależy od wahań na rynku, nad którymi przedsiębiorca nie ma kontroli. Z przepisu tego należy wywieść, że ustawodawca nie wykluczył sprzedaży napojów alkoholowych przy użyciu technologii składania zamówień przy pomocy środków komunikacji na odległość (m.in. za pośrednictwem platform internetowych).

Przyjęcie tezy, że z ustawy wynika definitywnie zakaz sprzedaży przez Internet prowadziłoby także do uzasadnionego twierdzenia, że również i sprzedaż przy wykorzystaniu e-maila, tradycyjnej poczty, faksu czy też telefonu należałoby uznać za sprzeczną z prawem, nie mówiąc już o powszechnym zamawianiu towaru w obrocie hurtowym napojów alkoholowych. Przyjęcie takiego stanowiska musiałoby prowadzić do wszczęcia postępowań o cofnięcie zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi podmiotowi, któremu wydano zezwolenie na obrót hurtowy, gdyż wręcz zasadą jest komunikowanie się na odległość pomiędzy sprzedawcą i kupującym oraz dostarczanie napojów alkoholowych przez sprzedawcę do magazyny lub punktu sprzedaży kupującego. W konsekwencji za nieznajdujące należytego uzasadnienia należałoby zatem przyjmować dopuszczalność takiej interpretacji przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, która dozwalałaby inaczej wykładać tę część przepisów, które odnoszą się do sprzedaży napojów alkoholowych i warunków tej sprzedaży w handlu detalicznym w odróżnieniu do tych, dotyczących obrotu hurtowego napojami alkoholowymi.

Zdaniem Sądu zgodzić należy się z organami, że przy wykładni przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi należy mieć na uwadze cele i zasady ustawy. W ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ustawodawca wprowadził pewne zakazy. Owe zakazy zostały określone w ustawie i są to: zakaz sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych we wskazanych obiektach i miejscach (art. 14 u.w.t.); zakaz sprzedaży i podawania alkoholu osobom nietrzeźwym, nieletnim i na kredyt (art. 15 u.w.t.); a wreszcie zakaz wnoszenia napojów alkoholowych na teren określonych obiektów (art. 16 u.w.t.). Wskazując w art. 1 i art. 2 ustawy, że: "Organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego są obowiązane do podejmowania działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych oraz zmiany struktury ich spożywania, inicjowania i wspierania przedsięwzięć mających na celu zmianę obyczajów w zakresie sposobu spożywania tych napojów, działania na rzecz trzeźwości w miejscu pracy, przeciwdziałania powstawaniu i usuwania następstw nadużywania alkoholu, a także wspierania działalności w tym zakresie organizacji społecznych i zakładów pracy" (art. 1) oraz, że sposobem realizacji zadań w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi jest kształtowanie polityki społecznej, która pozwalałaby na skuteczną walkę z alkoholizmem, naukę świadomego i odpowiedzialnego korzystania z tych napojów, to nie oznacza to - w przypadku sprzedaży z punktu sprzedaży przy wykorzystaniu Internetu, jako formy komunikacji na odległość - zupełnego zniweczenia celów, zadań i kierunków wykonywania kompetencji organów w obszarze stosunków społecznych. Zwrócić należy bowiem po raz kolejny uwagę, że sprzedaż napojów alkoholowych zgodnie z uregulowaniami ustawy, nawet w przypadku sprzedaży przez Internet, realizowana jest po uprzednim uzyskaniu pozytywnej opinii komisji rozwiązywania problemów alkoholowych o zgodności wnioskowanej lokalizacji przedmiotowego punktu sprzedaży. Przyjąć zatem należy, że pozostają realizowane cele i zasady ustawy, w tym także wbrew pozorom, zdaniem Sądu również i ta związana z ograniczeniem dostępności do alkoholu. Nie jest do końca pozbawione racji twierdzenie, że sprzedaż online, nie tylko nie ułatwia, co może utrudniać sprzedaż. Jak podniesiono w przywołanym powyżej orzecznictwie, a z czym Sąd się zgadza, sprzedaż za pomocą Internetu jest wieloetapowa, gdyż wymaga przyjęcia oferty, dokonania zapłaty, podania danych osobowych i adresowych, co trwa łącznie z dostawą do domu kilka godzin a nawet dłużej, niż by to miało miejsce w najbliższym położonym punkcie sprzedaży (por. A. Wiercińska-Krużewska, M. Czerniawski, Sprzedaż napojów alkoholowych w Internecie - analiza problemu. Prawo i marketing, 2012/8/18-19). Nade wszystko to w tym punkcie, konkretnie położonym następuje ta sprzedaż, a cele i zasady ustawy, w tym dostępności do alkoholu, jak i inne, realizują się (i realizowały się) także poprzez respektowanie wskazanych w ustawie zakazów przejawiających się poprzez udzielanie zezwoleń na sprzedaż alkoholu tym punktom sprzedaży detalicznej, które są położone w odpowiedniej odległości od miejsc chronionych, takich jak choćby szkoły czy kościoły. Skoro taki punkt sprzedaży został pod tym względem zaaprobowany i jest w nim faktycznie prowadzona sprzedaż napojów alkoholowych, to nie ma zasadniczej różnicy z punktu widzenia dostępności pomiędzy sprzedażą z tego punktu na odległość, a sytuacją, gdyby doszło do sprzedaży w tym punkcie z naruszeniem warunków związanych ze stanem trzeźwości czy wiekiem bezpośrednio w tym punkcie osobie, która z dozwolonego miejsca w mieście udałaby się do niego osobiście.

Zwrócić uwagę należy, że skarżąca trafnie też zauważa, że swoboda działalności gospodarczej, wskazana w art. 22 Konstytucji RP jest wolna, ale z zachowaniem warunków wynikających z przepisów prawa. Skoro w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi brak jest wyraźnego zakazu sprzedaży przez Internet, to nie można go wyprowadzać z celów i zasad tej ustawy, bo nie wynika z nich, że właśnie owe cele w postaci ograniczenia dostępności do napojów alkoholowych obejmowały tę formę sprzedaży.

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że wydając zaskarżone decyzje organy obu instancji dokonały błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 6 oraz art. 9⁶ u.w.t. w zw. z art. 535 w zw. z art. 155 § 2 oraz art. 454 § 1 w zw. z art. 384 § 1 k.c., polegającej na uznaniu, że sam fakt prowadzenia sprzedaży detalicznej napojów alkoholowych przez Internet świadczy o nieprzestrzeganiu określonych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi warunków sprzedaży napojów alkoholowych, gdyż w takim przypadku należy niejako a priori przyjmować, że do realizacji skutku rozporządzającego umowy sprzedaży dochodzi poza punktem sprzedaży oznaczonym w udzielonym przedsiębiorcy zezwoleniu na sprzedaż napojów alkoholowych.

Niezależnie jednak od powyższego, zastrzeżenia Sądu w niniejszej sprawie budzi także brak jednoznacznych ustaleń faktycznych, które w ocenie Sądu pozostają istotne dla prawidłowego jej rozstrzygnięcia. Należy bowiem podkreślić, że prezentowane przez Sąd powyżej stanowisko odnośnie wykładni ww. przepisów ustawy nie odnosi się do sytuacji, w której sprzedaż alkoholu przez Internet byłaby prowadzona przez przedsiębiorcę wyłącznie poprzez sklep stricte internetowy. Należy bowiem odróżnić sytuację, gdy sklep jest "internetowy", tzn. działa jedynie wirtualnie i prowadzi działalność jedynie w sieci i dokonuje transakcji za jej pośrednictwem od sytuacji, gdy przedsiębiorca posiada realne, "stacjonarne" miejsce prowadzenia działalności, a w Internecie jedynie prezentuje ofertę handlową lub reklamuje swe wyroby lub usługi (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 232/14, a także wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 431/10; zob. także P. Kościelny, Możliwość sprzedaży alkoholu przez Internet, Zeszyty Prawnicze Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu, 2021, nr 3, s. 257). W świetle zatem powyższego stwierdzenia koniecznym wydaje się jednoznaczne ustalenie na gruncie gromadzonego przez organy materiału dowodowego czy przedsiębiorca legitymujący się udzielonym mu zezwoleniem na sprzedaż alkoholu w konkretnie wskazanym stacjonarnym punkcie sprzedaży detalicznej w rzeczywistości prowadzi (umożliwia) w nim "konwencjonalną" sprzedaż napojów alkoholowych (niezależnie od prowadzenia sprzedaży "internetowej").

W rozpoznawanej sprawie wskazana okoliczność nie została jednoznacznie wyjaśniona. W piśmie z dnia 29 października 2021 r. inicjującym wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia skarżącej zezwolenia na sprzedaż alkoholu zwrócono uwagę, że dokonując zakupu alkoholu poprzez stronę internetową należącą do skarżącej nie jest możliwe w rzeczywistości dokonanie wyboru opcji odbioru towaru w sklepie (czyli w punkcie sprzedaży wskazanym w zezwoleniu), pomimo że formalnie taka możliwość na gruncie postanowień Regulaminu została zagwarantowana. W materiale dowodowym sprawy – pomimo stwierdzenia przez organ I instancji, że "sprawdził we własnym zakresie informacje zamieszczone na portalu internetowym B. Sp. z o.o. dotyczące warunków sprzedaży napojów alkoholowych" i stwierdzenia przez organ odwoławczy o istnieniu możliwości "odbioru samodzielnego w "pick-up point G;"" - brak jest w aktach sprawy jakiegokolwiek dowodu wskazującego na prowadzone w tym zakresie czynności wyjaśniające przez organy, a w szczególności mające na celu ustalenie czy działalność skarżącego przedsiębiorcy w istocie ogranicza się wyłącznie do prowadzenia sprzedaży internetowej napojów alkoholowych (na co mógłby wskazywać brak możliwości zakupu towarów z kategorii alkohole z możliwością ich odbioru osobistego w punkcie sprzedaży przy ul. [...] w G.) czy też jest równolegle prowadzona w formie stacjonarnej pod wskazanym w udzielonym mu zezwoleniu adresem punktu sprzedaży (co z kolei mogłoby zostać ustalone na podstawie przeprowadzonego dowodu z oględzin w miejscu prowadzenia przedmiotowego punktu sprzedaży). W ocenie Sądu zaniechanie przeprowadzenia przez organy postępowania wyjaśniającego we wskazanym zakresie stanowi, że zaskarżone decyzje organów obu instancji o cofnięciu skarżącej udzielonego uprzednio zezwolenia na sprzedaż przedmiotowych napojów alkoholowych wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewyjaśnienie, a w konsekwencji niewzięcie pod uwagę wszystkich istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł, jak w punkcie 1. sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które, oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, składa się również wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w osobie radcy prawnego w wysokości 480 zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.).

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

-----------------------

ł