Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 555/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-15 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 260, art. 245 par. 1 i 3, art. 246 par. 2 pkt 2, art. 243 par. 1, art. 254 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku i. sp. z o.o. z siedzibą w G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi i. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie -


UZASADNIENIE

i. sp. z o.o. z siedzibą w G. (zwana dalej "Skarżącą" lub "Spółką") pismem z dnia 27 stycznia 2015 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.

Skarżąca w odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III z dnia 13 marca 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł wniosła o zwolnienie jej od powyższej opłaty. W nadesłanym na wezwanie referendarza sądowego urzędowym formularzu (PPPr) wniosku o przyznanie prawa pomocy wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Ponadto wskazała, że w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. zablokowano jej wszystkie konta bankowe, przez co uniemożliwiono jej pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. W jej ocenie zaistniała sytuacja uniemożliwia wniesienie wpisu. Ponadto zaznaczyła, że wszystkie środki ruchome zostały zajęte przez komorników. Spółka zwróciła uwagę, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych określiła na [...] zł, zaś stratę za ostatni rok obrotowy oszacowała na 56.585,17 zł. Skarżąca wezwanie referendarza sądowego do przedłożenie dodatkowych dokumentów i informacji obrazujących jej sytuację finansową pozostawiła bez odpowiedzi.

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2015 r. odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Skarżąca sprzeciwem z dnia 11 maja 2015 r. wniosła o uchylenie powyższego postanowienia oraz zwolnienie jej z kosztów sądowych.

W odpowiedzi na wezwanie z dnia 25 maja 2015 r. do nadesłania dodatkowych informacji oraz dokumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej, pismem z dnia 15 czerwca 2015 r. podniosła, że żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty. Uznając wystosowane do niej wezwanie za fikcję, która ma uzasadnić odmowę przyznania jej prawa pomocy za bezcelowe stwierdziła przesyłanie żądanej dokumentacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

W myśl art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej zwana: "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 2 pkt 1 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do § 2 pkt 2 powyższego artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu Państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Tym samym dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Nie ulega wątpliwości, iż każdy, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych, a także powinien być przygotowany na poniesienie wydatków związanych z prowadzeniem procesu sądowego.

Sąd może zwolnić od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma realnych możliwości finansowych ich poniesienia. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie Spółka nie wykazała istnienia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., gdyż nie podjęła rzeczywistej próby przekazania pełnej dokumentacji finansowej i wykazania własnej kondycji majątkowej. Skarżąca nie nadesłała żadnych dokumentów ani tych dotyczących aktualnej sytuacji finansowej, ani dotyczących lat ubiegłych. Tym samym stwierdzić należało, że brak podstawowych informacji o przychodach, majątku i działalności Spółki za lata 2014 – 2015 r. uniemożliwia ocenę jej sytuacji finansowej, z uwzględnieniem rozmiarów prowadzonej działalności gospodarczej i ewentualnej możliwości zabezpieczenia środków na poczet kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. Ponadto fakt zablokowania Skarżącej wszystkich kont bankowych co uniemożliwia jej dysponowanie środkami finansowymi oraz zajęcie przez komorników wszystkich środków ruchomych nie przesądza automatycznie o wypełnieniu przesłanek do przyznania prawa pomocy.

W związku z powyższym należało stwierdzić, że przedłożenie kopii pełnych wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, odpisów zeznań podatkowych o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2014 r., deklaracji VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy, bilansu oraz rachunku zysków i strat za ostatnie dwa lata, wskazania posiadanych udziałów w innych podmiotach oraz posiadanych nieruchomości i tytułu prawnego do nich, a także zestawienia aktualnych należności i zobowiązań Spółki jest niezbędnym warunkiem analizy wartości posiadanego przez podmiot prowadzący działalność gospodarcza majątku, zasobów finansowych i – co za tym idzie – możliwości uiszczenia wymagalnych w sprawie kosztów sądowych. Tym samym podkreślenia wymaga, że jeżeli Spółka w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. np. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09).

W ocenie Sądu, Skarżąca w niniejszej sprawie nie wykazała, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., tzn., że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.

Mając powyższe na uwadze, w szczególności uznając, iż Skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, Sąd działając na podstawie art. 260, art. 246 § 2 pkt 2, art. 243 § 1, art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 254 § 1 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.