Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1937/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 7 sierpnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 652/21 w sprawie ze skargi L.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 15 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 lipca 2022 r. (sygn. akt II SA/Rz 652/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie – orzekając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") i po rozpoznaniu skargi L. F. – uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 15 marca 2021 r. nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 3 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W motywach w/w wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, że decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 18 lutego 2020 r. nr [...], zostało przyznane L. F. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną – M.F. na stałe, począwszy od dnia 1 października 2019 r. W dniu 27 października 2020 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynęło jednak pismo z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], w którym poinformowano, że od 13 września 2020 r. L. F. została przyznana emerytura. Następstwem tego, organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie uchylenia skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie decyzją z dnia 15 grudnia 2020 r. nr [...], Wójt Gminy [...] uchylił stronie w/w prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 listopada 2020 r.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie, decyzją z dnia 15 stycznia 2021 r. nr [...], uchyliło w/w decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zdaniem Kolegium, przed wydaniem decyzji w tej sprawie organ I instancji powinien bowiem poinformować stronę o konieczności wyboru pomiędzy świadczeniem emerytalnym a pielęgnacyjnym. Stanowisko to następnie podtrzymał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który, wyrokiem z dnia 2 marca 2021r.(sygn. akt II SA/Rz 183/21), oddalił sprzeciw L. F. wniesiony na ww. decyzję Kolegium.

Rozpoznając ponownie sprawę i stosując się do zaleceń Kolegium, Wójt Gminy [...], pismem z dnia 21 stycznia 2021 r., poinformował stronę o konieczności dokonania wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a emeryturą.

W odpowiedzi na ww. pismo, L. F. oświadczył, że nie ma zamiaru rezygnować z któregokolwiek z powyższych świadczeń. W związku z tym, decyzją z dnia 3 lutego 2021 r. nr [...], Wójt Gminy [...] uchylił stronie od dnia 13 września 2020 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przyznanego decyzją z dnia 18 lutego 2020 r. nr [...], wskazując, że pismo skarżącego, w którym oświadczył, iż nie zamierza rezygnować z żadnego świadczenia zostało potraktowane jako rezygnacja z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego a wobec tego wystąpiła negatywna przesłanka, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111, dalej: u.ś.r.).

Rozpatrując sprawę na skutek odwołania, wniesionego przez L. F., Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Krośnie, decyzją z dnia 15 marca 2021 r. działając na postawie art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 ust. 5 pkt 1 lit. a i art. 32 ust. 1 i 2 u.ś.r., utrzymało w mocy decyzję Wójta.

W uzasadnieniu swego stanowiska Kolegium przywołując się m. in. na treść art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. oraz stanowisko zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. (sygn. akt SK 2/17) wyraziło pogląd, że stosując wykładnię systemową i funkcjonalną unormowań zawartych w art. 17 u.ś.r., dopuszczalne jest wprawdzie przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego również osobom pobierającym świadczenie inne niż renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy, tym niemniej niedopuszczalne prawnie i naruszające zasady równości byłoby przyznanie stronie tego rodzaju świadczenia obok pobieranego już świadczenia emerytalnego.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 15 marca 2021 r. L. F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, w której twierdził, że świadczenie rentowe oraz emerytalne są świadczeniami, które nie powodują utraty uprawnienia do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Uchylając – na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") - zaskarżoną decyzję a także decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 3 lutego 2021 r. nr [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć zasadniczo z innych przyczyn niż te, które zostały podniesione w skardze.

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, stanowisko strony co do tego, że uzyskanie prawa do emerytury nie ma wpływu na jego uprawnienie do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego nie było prawidłowe. Tym niemniej, cytując treść przepisu art. 32 ust. 1 u.ś.r. Sąd podkreślił, że uchylając w dniu 3 lutego 2021 r. decyzję przyznającą stronie świadczenie ze skutkiem wstecznym (od dnia 13 września 2020 r.) organ naruszył art. 32 ust. 1 u.ś.r. Decyzja wydawana na podstawie tego przepisu ma bowiem charakter konstytutywny a zatem może wywierać jedynie skutek ex nunc.

Ponadto Sąd zwrócił też uwagę, że (cyt.): "obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego obciąża tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być świadoma, że okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia, wystąpiła. Zatem obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia dotyczy osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń. Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma zatem świadomość osoby pobierającej świadczenie". Z tego powodu, jak wywodził dalej Sąd, (cyt.): "o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w okresie łącznego pobierania emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego decydować będzie świadomość Skarżącego o braku możliwości równoległego pobierania świadczenia emerytalnego i pielęgnacyjnego. W niniejszej sprawie Skarżący o tych okolicznościach został poinformowany w wezwaniu organu z dnia 21 stycznia 2021r. Zatem z chwilą doręczenia ww. wezwania Skarżący uzyskał świadomość o braku prawa do jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń, pozostających ze sobą w kolizji. Wyjaśnienia natomiast wymaga, czy Skarżący powyższą wiedzą dysponował w okresie poprzedzającym ww. wezwanie organu, w którym nabył uprawnienie emerytalne (od 13 września 2020r. do 22 stycznia 2021r.)". Ostatecznie więc Sąd Wojewódzki stwierdził, iż (cyt.): "Rzeczą organu będzie powyższą kwestię zbadać. W tym zakresie należałoby wyjaśnić, czy Skarżący na wcześniejszym etapie postępowania, w szczególności w trakcie postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został w sposób zrozumiały poinformowany, że nie jest możliwe jednoczesne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego oraz emerytalnego".

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Krośnie zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111, z późn. zm.), dalej "u.ś.r." i art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), dalej "k.p.a." - poprzez błędną wykładnię, polegająca na przyjęciu, że na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. dopuszczalne jest uchylenie danej decyzji ostatecznej wyłącznie ze skutkiem na przyszłość (ex nunc), podczas gdy tak doktryna jak i orzecznictwo sądowe dopuszcza w przypadku jaki miał miejsce w sprawie niniejszej, tj. gdy osoba nienależnie pobrała świadczenia rodzinne, możliwość wydania decyzji z mocą wsteczną (ex tunc);

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. - poprzez wskazanie na konieczność wyjaśnienia stanu świadomości strony skarżącej w okresie od dnia 13 września 2020 r. do dnia 22 stycznia 2021 r. co do braku prawa do jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń tj. emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy sprawa nienależnie pobranego świadczenia przez stronę skarżącą (w trakcie której bada się świadomość strony w wyżej wymienionym zakresie) została już prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 22 marca 2022 r. (sygn. akt II SA/Rz 1891/21, publ CBOSA), którym oddalono skargę na decyzję SKO w Krośnie z dnia 2 listopada 2021., znak: KO.4111.1211.2276.2021, w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego;

3. art. 153 p.p.s.a. - poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania w sprawie o uchylenie decyzji przyznającej skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną, wyrażoną w prawomocnym wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 02 marca 2021 r. (sygn. akt II SA/Rz 183/21, publ. CBOSA), w którym to Sąd nie zanegował wskazań Kolegium co do konieczności uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu prawa do przedmiotowego świadczenia z mocą wsteczną tj. od daty uzyskania uprawnień emerytalnych.

Odmienne stanowisko Sądu w powyższych kwestiach skutkowałoby oddaleniem skargi, stąd też naruszenia te uznać należy za istotne oraz mające wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący organ wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, względnie - uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi wraz zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Ponadto skarżący organ zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania - L. F. wnosił o jej oddalenie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.

Ponadto pełnomocnik uczestnika postępowania wnosił o zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu, a które to koszty nie zostały pokryte ani w całości, ani w części.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc, postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów, przytoczonych w w/w skardze.

Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest: na obrazie prawa materialnego ( art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111, z późn. zm.) i art. 163 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. a także na istotnym naruszeniu przepisów proceduralnych, w postaci: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a.

W ocenie składu orzekającego, skarga kasacyjna nie mogła być uznana za skuteczną, choć z częścią zarzutów i wywodów w niej zawartych należy się zgodzić.

Z uwagi zaś na ścisły związek zarzutów materialnoprawnych z zarzutami procesowymi, jaki w analizowanym stanie wystąpił, celowym było łączne się do nich odniesienie.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r., a zgodnie z treścią tego przepisu, organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, jak wyżej wspomniano, decyzje wydane w tej sprawie mogły być wprawdzie wydane, gdyż uzyskanie przez L. F. w czasie pobierania przez niego świadczenia pielęgnacyjnego prawa do emerytury stanowiło okoliczność objętą dyspozycją art. 32 ust. 1 u.ś.r., a zatem brak wstrzymania jej pobierania (zawieszenia), skutkował koniecznością uchylenia decyzji przyznającej to świadczenie, ale orzeczenia oparte na w/w przepisie mogły być wydane tylko ze skutkiem na przyszłość "ex nunc" a nie zaś (jak przyjęły organy orzekające w sprawie) ze skutkiem wstecznym.

Z tym stanowiskiem nie zgadzało się skarżące kasacyjnie Kolegium, które w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosiło, że na tle powyższej regulacji prawnej w orzecznictwie i doktrynie występują rozbieżności. W niniejszej sprawie organ przyjął stanowisko zawierające tezę, iż wyjątkowo możliwe jest uchylenie decyzji w oparciu o art. 32 ust. 1 u.ś.r. także ze skutkiem wstecznym tj. od konkretnie wskazanej daty dziennej, ale tylko w przypadku zaistnienia sytuacji nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Tego rodzaju zresztą stanowisko (oddalając skargę) zajął także Sąd Wojewódzki w Rzeszowie w sprawie niemal analogicznej do rozpoznawanej (vide: prawomocny wyrok z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 1678/21, publ. CBOSA).

Wskazano również, że i w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 maja 2021r. ( sygn. akt II SA/Lu i II SA/Lu 43/21 i 207/21, publ. CBOSA) zawarte zostało stwierdzenie, iż wprawdzie decyzja, wydawana na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r., ma charakter konstytutywny, przez co często w orzecznictwie kwestionowana jest możliwość jej działania ze skutkiem wstecznym, ale skład orzekający w w/w sprawach podzielił jednak pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w wyroku z dnia 17 kwietnia 2014 r.(sygn. akt I OSK 989/13) na gruncie posiadającego tożsame brzmienie przepisu art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, iż nie można wykluczyć, że decyzje weryfikujące w omawianym trybie decyzje wcześniejsze mogą mieć skutek wsteczny (...).

Z drugiej jednak strony organ wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2010 r. (sygn. akt I OSK 1208/09, publ. LEK nr 591223), w którym stwierdzono, że decyzja w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie rodzinne jest decyzją konstytutywną, kształtuje sytuację strony wyłącznie na przyszłość, a na mocy art. 32 ust. 1 uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie rodzinne nie może nastąpić z mocą wsteczną, za wyjątkiem sytuacji, o której mowa w art. 32 ust. 1 in fine. Oznacza to, iż w przypadku nienależnego pobrania świadczeń ustalonych w decyzji ostatecznej organ jest uprawniony orzec o uchyleniu decyzji ostatecznej przyznającej uprawnienie do tych świadczeń z mocą wsteczną, a to od momentu, gdy świadczenia te zostały nienależnie pobrane (...)." Tego rodzaju pogląd wyrażono także w Komentarzu do ustawy o świadczeniach rodzinnych autorstwa Barbary Katarzyny Godlewskiej - Bujok, która wskazywała, iż z uwagi na konstytutywny charakter decyzji, wydawanej w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r., niedopuszczalne jest, aby organy wskazywały datę, od której następuje uchylenie dotychczasowej decyzji, a jedynie w sytuacji uznania, iż świadczenie miało charakter świadczenia nienależnego, ustalenie daty tego świadczenia jest uzasadnione (B. K. Godlewska-Bujok [w:] Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, Warszawa 2014, art. 32).

W związku z tym, w ocenie skarżącego organu, za poglądem o możliwości uchylania lub zmiany decyzji ostatecznej z datą wsteczną na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. przemawiały nade wszystko argumenty natury systemowej. Trudno bowiem było zaakceptować sytuację, w której w stosunku do jednej strony oraz w odniesieniu do tego samego okresu czasu istniały w obrocie prawnym jednocześnie dwie decyzje, z których jedna przyznawała stronie pewne świadczenie za dany okres, a druga decyzja świadczenie to uznawała za pobrane nienależnie i zobowiązywała do jego zwrotu. Nie można bowiem pomijać faktu, że decyzja obejmująca swym zakresem wcześniejszy okres czasu i w tym okresie wykonana nadal pozostaje jednak w obrocie prawnym. Taka zaś sytuacja w tym przypadku zachodziła, gdyż sprawa nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego przez L. F. została już prawomocnie zakończona.

Biorąc powyższe pod uwagę, skład orzekający pragnie wyjaśnić, że istotnie na kanwie wykładni art. 32 ust. 1 u.ś.r. w orzecznictwie niejednokrotnie dochodzi do pewnych niedopowiedzeń i nieścisłości. W związku z tym należy stwierdzić, że ponieważ omawiany przepis nie zawiera podstawy do uchylenia wcześniej przyznanego świadczenia z datą wsteczną to z tego powodu miał rację Sąd Wojewódzki uznając, iż zaskarżona decyzja, która utrzymywała w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 3 lutego 2021 r. o treści: "postanawiam uchylić od dnia 13 września 2020 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 18.02.2020 r. nr [...]" nie była prawidłowa. Powyższe nie oznaczało jednak, że wydając ponownie decyzję o uchyleniu uczestnikowi prawa do omawianego świadczenia, organ miałby w sentencji nowej decyzji określić inną niż poprzednio (aktualną dla momentu orzekania) datę, z którą będzie następowało uchylenie decyzji pozytywnej dla strony. Mimo bowiem, że decyzja wydawana na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. ma charakter konstytutywny (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 896/21, publ. LEK nr 591223), to okoliczność ta nie oznacza jednak, iż nie można w danej sprawie dokonać określonych, właściwych ustaleń faktycznych i np. w uzasadnieniu takiej decyzji wskazać przyczyn (a także daty ich wystąpienia) z powodu których przyznane dotąd stronie określone świadczenie rodzinne nie powinno już przysługiwać. Konsekwencją zatem tego stanu rzeczy jest to, że nie istnieje sprzeczność czy brak konsekwencji pomiędzy treścią decyzji o uchyleniu stronie decyzji przyznającej świadczenie a treścią decyzji o nienależnie pobranym świadczeniu a w której to decyzji – jak wyżej wskazano – organ, orzekając na zasadzie art. 32 ust. 1 in fine u.ś.r., jest już uprawniony wskazać w sentencji decyzji datę od której uznał, że określone świadczenie stało się świadczeniem nienależnym.

W rezultacie zatem, orzekając ponownie w kwestii uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 18 lutego 2020 r. nr [...], organ będzie miał na uwadze to, że tylko w sentencji tej decyzji nie powinien określać daty od której uchyli decyzję z 2020 r.

Niezasadny także okazał się zarzut oparty na art. 153 p.p.s.a.

Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Zdaniem Kolegium, powyższy przepis został naruszony przez Sąd Wojewódzki, gdyż w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 marca 2021 r. (sygn. akt II SA/Rz 183/21), w którym został oddalony sprzeciw L. F. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie z dnia 15 stycznia 2021 r. nr [...] uchylającą decyzję organu I instancji i przekazującą sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania, Sąd I instancji nie zanegował wskazań Kolegium co do konieczności wydania decyzji w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej stronie prawo do przedmiotowego świadczenia z mocą wsteczną (tj. od daty uzyskania uprawnień emerytalnych). Tymczasem – zdaniem składu orzekającego – sama tylko okoliczność, iż w poprzednio wydanym w tej samej (w ujęciu materialnym) sprawie został wydany przez sąd administracyjny wyrok oddalający środek zaskarżenia (w tym przypadku sprzeciw) nie przesądza jeszcze w całości o takiej a nie innej wykładni prawa materialnego, którą wyraził sąd. Aby można było mówić o wiążącej ocenie prawnej – w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. – pogląd prawny w danej kwestii materialnoprawnej musiałby być wypowiedziany przez sąd administracyjny w sposób wyraźny a nie pozostawać jedynie w sferze prawdopodobieństw ( przypuszczeń).

Odnosząc się natomiast do kwestii procesowych, zauważyć wypada, że stanowisko Sądu Wojewódzkiego o konieczności wyjaśnienia w tym postępowaniu, czy strona dysponowała właściwą wiedzą, co do braku możliwości pobierania jednocześnie emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego, stwierdzić wypada, że nie było ono uzasadnione.

Słusznie w tym zakresie podnosi Kolegium, iż powyższa okoliczność nie miała bezpośredniego związku z oceną legalności orzeczeń zapadłych w niniejszej sprawie a istotna była w postępowaniu dotyczącym nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego przez L. F. a które to postępowanie dodatkowo zostało już prawomocnie zakończone. Tym niemniej, skoro zaskarżony wyrok pomimo częściowo wadliwego uzasadnienia odpowiadał prawu, to powyższe naruszenie przez Sąd Wojewódzki art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., nie mogło być uznane za istotne – w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

W rezultacie zatem uznając, że skarga kasacyjna nie okazała się skuteczną bo – jak wyżej wspomniano - zaskarżony wyrok pomimo częściowo nieprawidłowego uzasadnienia odpowiadał jednak prawu (sentencja decyzji organu I instancji była wadliwa), Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji - na zasadzie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a.

Przedmiotowe postępowanie sądowe było wolne od kosztów sądowych zaś w przedmiocie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeknie Sąd Wojewódzki.