Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1107/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-10-26 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 245 par. 1 i 3, art. 246 par. 2 pkt 2, art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 26 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za listopad 2008 r. oraz podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

A, reprezentowany przez doradcę podatkowego, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej

Następnie A złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] określającą zobowiązanie podatkowe Spółki w podatku VAT za grudzień 2008 r. oraz podatku VAT do zapłaty na podstawie art. 108 ustawy o VAT. Mocą wskazanych decyzji określono Spółce zobowiązania podatkowe do zapłaty w wysokości [...]. Ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia oraz stan majątkowy strona skarżąca nie jest w stanie pokryć nawet w części wpisu od skargi i stąd wnosi o jej zwolnienie w całości. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] Sąd Rejonowy wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku Spółki. Postanowienie uprawomocniło się [...]. Zgodnie z wymogami ustawy o rachunkowości na dzień poprzedzający ogłoszenie upadłości sporządzone zostało sprawozdanie finansowe Spółki. W sprawozdaniu finansowym Spółki stan majątkowy został określony według następujących wartości: środki pieniężne [...], zapasy [...], należności [...], urządzenia, maszyny techniczne i inne środki trwałe [...], (dowód: bilans na dzień [...]), majątek ten został wyceniony na kwotę ok. [...] brutto. Równocześnie jednak w planie likwidacyjnym określono koszty prowadzenia postępowania upadłościowego na poziomie ok. [...] brutto (dowód: plan likwidacyjny). Syndyk podkreślił, iż oszacowanie zarówno wartości majątku Spółki, jak i kosztów postępowania upadłościowego ma jedynie charakter orientacyjny i dopiero w toku postępowania upadłościowego okaże się na ile przyjęte szacunki są trafne. Wobec powyższego wskazał, iż szacunkowo nadwyżka przychodów postępowania upadłościowego nad jego kosztami jest w realiach postępowania upadłościowego kwotą bardzo niską i każdy dodatkowy wydatek może powodować, że nie wystarczy środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Wartość majątku swoje odzwierciedlenie znalazła również w spisie inwentarza sporządzonym przez A, który został następnie zatwierdzony przez Sędziego-Komisarza. Na dzień złożenia wniosku stan środków pieniężnych Spółki na rachunku wynosił [...] oraz w kasie Spółki ok. [...]. Równocześnie chociażby w miesiącu [...] wydatki z tytułu wypłaty wynagrodzeń na rzecz pracowników i osób pozostających w stosunku zlecenia za miesiąc [...] wyniosą prawdopodobnie ok. [...], będzie to kwota zbliżona do kwoty wypłaconej pracownikom za miesiąc [...], która również wyniosła ok. [...] (lista płac za [...] dla pracowników oraz osób pozostających w stosunku zlecenia). A zobowiązany będzie do wykonania dodatkowych płatności na rzecz pracowników w miesiącu [...], których wysokości na dzień złożenia wniosku nie jest jeszcze w stanie określić – będą to jednak niższe płatności niż w [...], będzie to prawdopodobnie kwota ok. [...]. Ponadto A obciążają inne płatności okresowe, t.j. czynsze najmu i opłaty za składowanie produktów w wysokości ok. [...] (dowód: umowa najmu, dowód umowa o świadczenie usług, faktury VAT wystawione z tytułu świadczonych usług przez podmioty w trakcie trwania postępowania upadłościowego). Stan środków na rachunkach Spółki na chwilę obecną – przy założeniu wydatków, które A musi pokryć za miesiąc [...] oraz przy założeniu, że nie będzie innych wpływów do masy upadłości – nie wystarczy najprawdopodobniej na pokrycie bieżących wydatków związanych z prowadzeniem postępowania upadłościowego. Wskazano, że A na dzień złożenia wniosku nie rozpoczął jeszcze sprzedaży składników majątkowych wchodzących w skład masy upadłości oraz dopiero w najbliższym czasie podejmie czynności, które mają na celu odzyskanie należności Spółki – A nie jest jednak w stanie oszacować, w jakiej wysokości uda mu się z tego tytułu osiągnąć przychody.

A wskazał, iż zasadą jest, że koszty postępowania upadłościowego pokrywane są ze środków masy upadłości. Jeżeli w masie upadłości brakuje płynnych środków na pokrycie kosztów postępowania, to wówczas Sędzia-Komisarz zwołuje zgromadzenie wierzycieli w celu podjęcia decyzji o wypłacie przez to zgromadzenie zaliczki na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego (art. 232 Prawa upadłościowego i naprawczego). Mając na uwadze obecną sytuację finansową Spółki wskazał, że:

a) Spółka w chwili obecnej nie posiada wystarczających środków na pokrycie ewentualnej opłaty od skargi,

b) nawet gdyby Spółka zobowiązana zostałaby do pokrycia opłaty w jakiejkolwiek części, to wówczas najprawdopodobniej konieczne stałoby się zwołanie zgromadzenia wierzycieli, co wiązałoby się z dodatkowymi kosztami oraz z upływem znacznego czasu – upadła miałaby zatem znaczne problemy w zadośćuczynieniu żądania Sądu co do uiszczenia opłaty.

Syndyk wskazał, że decyzja określająca zobowiązanie podatkowe wobec Spółki jest przyczyną postawienia jej w stan upadłości. Wydanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w tak znacznej kwocie spowodowało utratę zaufania kontrahentów i ostatecznie stało się przyczyną utraty płynności finansowej. Podkreślono, że Spółka zatrudniała nawet do [...] pracowników, miała znaczne obroty – Spółce zatem ze względów słusznościowych należy się umożliwienie przeprowadzenia postępowania przed Sądem celem wykazania – zgodnie z jej dotychczasowymi twierdzeniami, że zaskarżone decyzje nie są słuszne.

W sytuacji braku środków na wpłatę wpisu od skargi, nie zwolnienie strony skarżącej z tego obowiązku sprawi, że zostanie pozbawiona możliwości dochodzenia swoich praw. W ten sposób sądowa kontrola organów administracji stanie się fikcją, gdyż najpierw te organy wydają decyzję o rzekomych [...] zaległościach, skutkiem których jest ogłoszenie upadłości Spółki, a następnie strona skarżąca nie ma środków na obronę swych praw, w tym środków na wpis sądowy i rozpoznanie przez niezawisły Sąd skargi, w której wskazano szereg bezprawnych działań organów obydwu instancji, poprzedzających wydanie decyzji.

A podkreślił, że dane, które zostały określone w punktach od 6 do 10 wniosku ze względu na okres, do którego się odnoszą, a więc okres kiedy Spółka nie była w stanie upadłości, nie można uznać za dane aktualne. Za aktualne należy uznać dane dotyczące wartości majątku Spółki, które zostały określone w uzasadnieniu wniosku.

A wskazał, że do wniosku załączono dokumenty celem wykazania twierdzeń w uzasadnieniu t.j.:

a) postanowienie o ogłoszeniu upadłości,

b) wydruk z KRS,

c) bilans na dzień [...],

d) rachunek zysków i strat zakres [...] w wariancie porównawczym,

e) plan likwidacyjny,

f) wydruk z rachunku bankowego pokazujący saldo na dzień [...],

g) lista płac za miesiąc [...],

h) faktury kosztowe za miesiąc [...].

W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że kapitał zakładowy Spółki wynosi [...], wartość środków trwałych [...] (według bilansu na dzień poprzedzający ogłoszenie upadłości Spółki [...]), zysk [...], (według rachunku zysków i strat na dzień poprzedzający ogłoszenie upadłości Spółka miała stratę w wysokości [...]). Stan na jednym rachunku bankowym na dzień sporządzenia wniosku wynosił [...], na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku [...], na drugim rachunku bankowym [...]. A podał, że na dzień ogłoszenia upadłości Spółka miała należności wycenione na kwotę [...], towary wycenione na kwotę [...], środki trwałe wyceniane na kwotę [...] oraz prawa wyceniane na kwotę [...].

Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy A w odpowiedzi z dnia [...]oświadczył, że nie prowadzi działalności operacyjnej przedsiębiorstwa. Czynności podejmowane przez A mają wyłącznie na celu likwidację majątku upadłego. A wskazał, że w okresie [...] przychody podlegające opodatkowaniu wyniosły [...], zaś podatkowe koszty uzyskania przychodów wyniosły [...]. We wskazanym okresie strata podatkowa wyniosła zatem [...]. A wskazał, że w kasie Spółki znajduje się dodatkowo kwota [...], przy czym kwota ta nie została ujęta w sporządzonych raportach kasowych. A przedłożył sprawozdanie finansowe Spółki za [...]. Równocześnie podkreślił, że sprawozdanie to zostało sporządzone za okres, kiedy Spółka nie pozostawała w stanie upadłości, a zatem sprawozdanie to nie jest miarodajne dla sytuacji obecnej, t.j. pozostawania Spółki w stanie upadłości likwidacyjnej. A zaznaczył, że sprawozdanie na dzień poprzedzający ogłoszenie upadłości zostało załączone do wniosku u prawo pomocy z [...]. A wskazał, że korzysta obecnie z jednego rachunku, który prowadzony jest przez B. Na dzień [...] na tym rachunku jest kwota [...]. Rachunek w C został zamknięty przez A na przełomie [...]. Z rachunku w C realizowane były przez A płatności po ogłoszeniu upadłości. A wskazał, że we wniosku z dnia [...] błędnie wskazano, że kwota zgromadzona na rachunku bankowym wyniosła [...]. W okresie bowiem do dnia [...] do Spółki wpłynęły jeszcze na skutek czynności windykacyjnych kwoty w łącznej wysokości [...]. A wyjaśnił, że plan podziału funduszów masy upadłości nie został sporządzony. Plan taki co do zasady sporządza się dopiero po sporządzeniu listy wierzytelności oraz spieniężeniu majątku Spółki. Przewiduje się, iż plan podziału zostanie sporządzony prawdopodobnie dopiero w [...], nie wliczając odrębnych planów podziału. Do pisma załączono: odpis zeznania rocznego podatkowego za [...], zestawienie przychodów i kosztów za okres [...], raporty kasowe, sprawozdanie za okres [...], deklaracje VAT-7 za miesiące [...], z których wynika, że podstawa opodatkowania w miesiącu [...] wyniosła [...], [...], , wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez B, z którego wynika, że saldo końcowe na tym rachunku wynosi [...].

W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane:

1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania,

2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego wskazać należy, że w świetle przedstawionych przez A oświadczeń i dokumentów wynika, że strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis od skargi), a wobec tego zasadnym jest zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych. A nie prowadzi działalności operacyjnej przedsiębiorstwa. Z oświadczeń A wynika, że na dzień [...] saldo końcowe na rachunku bankowym wynosiło [...], w kasie Spółki znajdowała się kwota w wysokości [...]. A przedstawił w jakiej wysokości ponosi koszty wynagrodzeń pracowników, koszty najmu i opłaty za składowanie produktów oraz usługi świadczone przez inne podmioty w trakcie postępowania upadłościowego. Z oświadczeń A wynika, że jeżeli nie będzie innych wpływów do masy upadłości – nie wystarczy najprawdopodobniej środków na pokrycie bieżących wydatków związanych z prowadzeniem postępowania upadłościowego.

Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.