Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 742/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 11
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Protokolant referent Agnieszka Zych-Zaborska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 4 października 2022 r. nr SKO 4311/76/22 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adwokatowi P.B. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych), w tym podatek od towarów i usług w kwocie 89,80 zł (słownie: osiemdziesiąt dziewięć złotych i osiemdziesiąt groszy), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w postępowaniu sądowym.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi H. C. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 4 października 2022 r. (nr SKO 4311/76/22) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia z dnia 5 sierpnia 2022 r. (nr MOPS/ZTPS 3/LPO/000671/2022) o odmowie przyznania zasiłku celowego w ramach Lokalnego Programu Osłonowego w związku z trwałą zmianą systemu ogrzewania opartego na paliwie stałym na jeden z systemów niskoemisyjnych.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

We wniosku z dnia 7 lipca 2022 r. skarżąca zwróciła się do organu pierwszej instancji o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie zwiększonych kosztów grzewczych lokalu mieszkalnego związanych ze zmianą systemu ogrzewania na niskoemisyjny.

Organ pierwszej instancji ustalił, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem T. C. i zamieszkuje w domu przy "ul. [...]" we W. o powierzchni faktycznej [...] m2. Legitymuje się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Na dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego składają się świadczenia małżonków z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwotach – 1.719,73 zł i 2.757,47 zł. Organ pierwszej instancji stwierdził również, że w październiku 2021 r. mąż strony osiągnął dochód ze sprzedaży dwóch działek budowlanych w kwocie – 66.900,00 zł i 53.900,00 zł. Z uwagi na to, że środki pieniężne ze sprzedaży działek zostały uzyskane w okresie 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o zasiłek, organ pierwszej instancji uwzględnił te kwoty w dochodzie rodziny na kolejne 12 miesięcy, tj. w wysokości 10.066,67 zł miesięcznie. Na tej całościowej podstawie przyjął, że w czerwcu 2022 r. dochód na osobę w rodzinie wyniósł 7.271,93 zł oraz że kwota ta przekracza 500% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie uprawniającą do uzyskania zasiłku w ramach Lokalnego Programu Osłonowego (w skrócie: LPO).

W konsekwencji, w wydanej w sprawie decyzji z dnia 5 sierpnia 2022 r. odmówił przyznania stronie zasiłku celowego w ramach LPO w związku z trwałą zmianą systemu ogrzewania opartego na paliwie stałym na jeden z systemów niskoemisyjnych, tj. ogrzewanie elektryczne.

W podstawie prawnej tej decyzji organ powołał się na - art. 7-8, art. 39 ust. 1, art. 106 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, dalej: u.p.s.), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1296), uchwałę nr LIX/1375/18 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 5 lipca 2018 r. w sprawie lokalnego programu pomocy społecznej o nazwie Lokalny Program Osłonowy dla osób, które ponoszą zwiększone koszy grzewcze lokalu związane z trwałą zmianą systemu ogrzewania opartego na paliwie stałym na jeden z systemów niskoemisyjnych (Dz. U. Województwa Dolnośląskiego z 2018 r. poz. 3771).

W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła zarzut błędnych ustaleń faktycznych oraz kwalifikacji prawnej. Stwierdziła, że T. C., formalnie pozostaje wprawdzie małżonkiem strony, ale faktycznie z nią nie zamieszkuje ani nie gospodaruje. Pomaga jedynie funkcjonować schorowanej stronie, natomiast jego miejscem zamieszkania są [...], [...]-[...] B., powiat S. (tam też koncentruje się jego życie, jest zameldowany). Akcentując powyższe strona wyraziła stanowisko, że dochód małżonka nie może być brany pod uwagę przy ocenie zasadności wystąpienia przez stronę z wnioskiem o zasiłek celowy w ramach Lokalnego Programu Osłonowego.

Niezależnie od powyższego zarzutu strona podniosła również, że sprzedane nieruchomości stanowiły majątek odrębny jej małżonka, w związku z czym, pieniądze uzyskane z ich sprzedaży weszły do majątku odrębnego męża, a strona nie ma żadnych praw do tych środków pieniężnych (nie stanowią jej dochodu).

W podsumowaniu strona stwierdziła, że organ pierwszej instancji dokonał nieprawidłowego ustalenia wysokości dochodu, czym naruszył art. 8 u.p.s.

Decyzją z dnia 4 października 2022 r. (nr SKO 4311/76/22) organ drugiej instancji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Zdaniem organu drugiej instancji, zebrany w sprawie materiał dowody wskazuje, że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a zarzuty podniesione w odwołaniu wynikają wyłącznie z faktu, że łączne dochody małżonków przekraczają kryterium dochodowe uprawniające do przyznania pomocy w ramach LPO.W rozwinięciu tej argumentacji organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że w drodze wywiadu środowiskowego ustalono w sposób niebudzący wątpliwości, że strona prowadzi wspólnie z mężem gospodarstwo domowe. Fakt ten strona potwierdziła własnoręcznym podpisem na egzemplarzu aktualizacji wywiadu, w części czwartej. Również we wniosku z dnia 7 lipca 2022 r. o przyznanie prawa pomocy w ramach Lokalnego Programu Osłonowego wskazała dwóch członków gospodarstwa domowego uprawnionych do korzystania z pomocy. W ocenie organu, nie są przekonywujące twierdzenia strony, że jej małżonek mieszka na stałe pod innym adresem niż wnioskodawczyni, tj. w miejscowości [...], [...]-[...] B. W ocenie organu, analiza załączonych do odwołania dokumentów, w tym w szczególności faktur za zużycie energii elektrycznej dla punktu poboru [...], [...]-[...] B. nie wskazuje na stałe, całoroczne zamieszkiwanie pod tym adresem oraz prowadzenie tam gospodarstwa domowego. W ramach analizy faktur za zużycie energii elektrycznej dla wspomnianego punktu poboru organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że zużycie energii elektrycznej w tym punkcie poboru w okresie od 1 lipca 2022 do 25 sierpnia 2022 r. było znikome i wynosiło 17 kWh, co może odpowiadać kilku dniom (od dwóch do czterech dni) przeciętnego życia energii elektrycznej w gospodarstwie domowym. Wskazał, że także pozostałe rachunki dotyczące nieruchomości w Z., np. z Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej za okres od 1 grudnia 2021 do 31 maja 2022 r. (na kwotę 46,37 zł) nie potwierdzają stałego zamieszkania pod tym adresem męża strony.

SKO podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji odnośnie do doliczenia do dochodu rodziny kwoty uzyskanej przez męża strony z tytułu sprzedaży działek oraz rozliczenia tego dochodu na podstawie art. 8 ust. 11 u.p.s. Zdaniem organu drugiej instancji, w sprawie bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy dochód osiągnięty z tytułu sprzedaży działek budowlanych stanowi część majątku osobistego małżonka strony, czy też wchodzi do wspólności majątkowej małżeńskiej. Dochód ten, stosownie do art. 6 pkt 3 i 4 u.p.s., podlega wliczeniu do dochodu rodziny w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s.

Konstatując SKO odnotowało, że w czerwcu 2022 r. rodzina wnioskodawczyni uzyskała dochód na osobę w rodzinie w kwocie 7.271,93 zł i kwota ta przekracza 500% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, uprawniające do uzyskania zasiłku w ramach LPO. Wnioskodawczyni nie jest zatem uprawniona do otrzymania pomocy ramach tego Programu.

W skardze na decyzję SKO z dnia 4 października 2022 r., wnosząc o jej uchylenie, strona zarzuciła naruszenie:

- art. 6 pkt 10 i pkt 14 w zw. z art. 8 ust. 1 u.p.s. poprzez przyjęcie, że strona prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, podczas gdy faktycznie gospodarstwo domowe skarżącej jest jednoosobowe, a małżonek jedynie pomaga stronie w jej codziennym funkcjonowaniu;

- art. 8 ust. 11 u.p.s. poprzez bezpodstawne doliczenie do dochodu pieniędzy pochodzących - ze sprzedaży nieruchomości oraz z zaciągniętego kredytu;

- art. 6 k.p.a. poprzez zastosowanie niewłaściwych przepisów ustawy o pomocy społecznej;

- art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie dokładnie roli T. C. i miejsca jego zamieszkania;

- art. 8 k.p.a. poprzez oparcie się na "dokumencie wypełnionym przez urzędnika już po jego podpisaniu i wypełnieniu go niezgodnie z wolą petenta".

W uzasadnieniu skargi strona argumentowała, że T. C. formalnie tylko pozostaje jej małżonkiem, a rozwiązanie małżeństwa przed sądem, uwzględniając stan zdrowia skarżącej, byłoby trudne do przezwyciężenia i wymagałoby ustanowienia opiekuna. Podniosła, ze małżonkowie nie mieszkają razem. Mąż strony mieszka tam, gdzie prowadził kiedy gospodarstwo rolne i sklep spożywczy (w miejscowości B. – przypis Sądu). Musi jednak praktycznie pojawiać się codziennie u skarżącej ze względu na stan jej zdrowia, która wymaga opieki. Jak podkreśliła, MOPS do tej pory nie przyznał stronie miejsca w ośrodku zapewniającym pomoc odpowiednią dla jej potrzeb, przez co opieka nad stroną przypada jej małżonkowi.

W nawiązaniu do przeprowadzonej przez organ drugiej instancji oceny materiału dowodowego w postaci rachunków i innych dokumentów dołączonych do odwołania strona podniosła, że małżonek strony jest osobą starszą, nie ma większych zapotrzebowań na sprzęty elektroniczne (wcześnie chodzi spać) oraz często w ciągu dnia musi pomagać schorowanej skarżącej.

Zarzuciła również, że sprzedane działki budowlane stanowiły majątek osobisty (odrębny) małżonka a w związku z tym pieniądze ze sprzedaży nie weszły do majątku wspólnego małżonków.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem sądowej kontroli w sprawie jest decyzja SKO z dnia 4 października 2022 r. o odmowie przyznania stronie zasiłku celowego w ramach Lokalnego Programu Osłonowego w związku z trwałą zmianą systemu ogrzewania opartego na paliwie stałym na jeden z systemów niskoemisyjnych.

W ocenie Sądu, organ drugiej instancji nie naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji albowiem trafnie orzekły organy obu instancji o tym, że strona nie jest uprawniona do otrzymania wnioskowanego zasiłku celowego.

Na wstępie należy wskazać, że na mocy uchwały nr LIX/1375/18 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 5 lipca 2018 r. przyjęto lokalny program pomocy społecznej o nazwie Lokalny Program Osłonowy (w skrócie: LPO) dla osób, które ponoszą zwiększone koszty grzewcze lokalu związane z trwałą zmianą systemu ogrzewania opartego na paliwie stałym na jeden z systemów niskoemisyjnych (§ 1).

Celem LPO jest wsparcie grupy odbiorców energii cieplnej, ponoszących zwiększone koszty grzewcze wynikające z trwałej zmiany systemu ogrzewania oraz zachęcenie mieszkańców W. do dokonania trwałej zmiany systemu ogrzewania (§ 3)

W § 5 uchwały unormowano przesłanki uprawniające do przyznania pomocy w ramach LPO. Zgodnie z tą regulacją, pomoc w ramach LPO może dotyczyć tylko lokalu, w którym nie wcześniej niż 1 stycznia 2018 r. przeprowadzono trwałą zmianę systemu ogrzewania (§ 1 ). Pomoc w ramach LPO może być przyznana osobom (§ 2):

1) zobowiązanym do regulowania opłat na rzecz dostawcy energii cieplnej służącej ogrzaniu lokalu, o którym mowa w ust. 1, na podstawie dokumentów: umowy z dostawcą, umowy bądź porozumienia z właścicielem lokalu lub innego dokumentu, który zobowiązuje do regulowania opłat związanych z ogrzaniem lokalu;

2) które faktycznie zamieszkują w lokalu, o którym mowa w ust. 1, i zamieszkiwały w nim także przed przeprowadzeniem trwałej zmiany systemu ogrzewania;

3) których dochód nie przekracza kryterium wskazanego w ust. 3;

4) które posiadają dokument potwierdzający tytuł prawny do zajmowanego lokalu, a w przypadku braku takiego dokumentu - zaświadczenie od właściwego zarządcy lub właściciela lokalu potwierdzające spełnienie warunku, o którym mowa w § 5 ust. 2 pkt 2 uchwały.

W uchwale ustanowiono także kryterium dochodowe dla osób ubiegających się o wspomnianą pomoc stanowiąc w § 5 ust. 3, że dla osób wskazanych w ust. 2 pkt 1, 2 i 4 podwyższa się kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 i 1985 oraz z 2018 r. poz. 650 i 700) odpowiednio do:

1) 550% w przypadku kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) 500% w przypadku kryterium dochodowego na osobę w rodzinie

Ukształtowane w uchwale kryteria dochodowe (mające dla beneficjentów korzystniejszy charakter aniżeli kryteria ustawowe) w sposób bezpośredni wynikają z upoważnienia ustawowego zawartego w art. 8 ust. 2 u.p.s. i realizują uprawnienia organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego do organizacji pomocy społecznej z uwzględnieniem potrzeb lokalnej społeczności.

Jak wynika z akt sprawy, stronie odmówiono przyznania wnioskowanego zasiłku z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego z § 5 ust. 3 pkt 2 ) uchwały.

Obliczając dochód gospodarstwa domowego na potrzeby wnioskowanego zasiłku, organy obu instancji uznały, że strona prowadzi wspólnie z mężem dwuosobowe gospodarstwo domowe. Na dochód tego gospodarstwa składają się świadczenia małżonków z ZUS w wysokości – 1.719,73 zł i 2.757,47 zł, nadto również, rozliczony na podstawie art. 8 ust 11 u.p.s. dochód, jaki małżonek strony osiągnął ze sprzedaży w październiku 2021 r. dwóch działek budowlanych na kwoty: 66.900,00 zł i 53.900,00 zł.

Ostatecznie organy przyjęły, ze dochód na osobę w rodzinie w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (w czerwcu 2022 r.) wyniósł kwotę 7.271,93 zł i i przekraczał kryterium dochodowe z § 5 ust. 3 pkt 2 w/w uchwały.

W ocenie Sądu, a wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze, podtrzymanym przez jej pełnomocnika na rozprawie w dniu 9 stycznia 2024 r., organy orzekające sprawie nie naruszyły przepisów prawa uznając, że łączny dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza kryterium dochodowe określone rzeczona uchwałą.

W kontekście zarzutów skargi, pogłębionej analizy wymagają dwie kwestie, obie odnoszące się do zasadności wyliczonego przez organy wysokości dochodu, przekraczającego kryterium dochodowe warunkujące przyznania pomocy w ramach LPO.

Pierwszym zagadnieniem spornym jest kwestia przyjęcia przez organy administracji, że strona prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że w § 5 ust. 3 uchwała wprowadza różne progi kryterium dochodowego w zależności od tego, czy mamy do czynienia z dochodem osoby samotnie gospodarującej, czy też z dochodem osoby w rodzinie.

W ocenie Sądu, przyjęcie przez organy orzekające w sprawie, że strona nie jest osobą samotnie gospodarującą, lecz prowadzi wspólnie z mężem dwuosobowe gospodarstwo domowe nie nosi cech dowolnej oceny materiału dowodowego. Wręcz przeciwnie, jest wnioskiem, który z tego materiału dowodowego w sposób uprawniony wynika. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że sama strona występując z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego w ramach LPO (wniosek z dnia 7 lipca 2022 r.) wskazała na dwóch członków gospodarstwa domowego. Fakt prowadzenia gospodarstwa domowego wspólnie z mężem został również ustalony w toku aktualizacji wywiadu środowiskowego. Zarzut, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a w związku małżeńskim pozostaje jedynie formalnie (jako że mąż na stale zamieszkuje w miejscowości Z.) został podniesiony dopiero w odwołaniu, a zatem już po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej, w której przyjęto, że łączny dochód małżonków przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania wnioskowanej pomocy.

Z urzędu należy dodać, że fakt wspólnego zamieszkiwania małżonków został potwierdzony już we wcześniejszej decyzji w sprawie zasiłku celowego w ramach LPO, tj. decyzji Prezydenta Wrocławia z dnia 12 stycznia 2021 r. (nr MOPS/ZTPS 3/LPO/000002/2021), mocą której przyznano stronie zasiłek celowy w ramach LPO w kwocie 971,59 zł, na okres od listopada do grudnia 2020 r. Pełnomocnik strony pytany na rozprawie o powód dla którego w kontrolowanym postępowaniu strona odmiennie twierdzi, że z mężem nie zamieszkuje oraz że łączą ją z małżonkiem tylko więzy formalne, nie potrafił wskazać na przyczynę dla której oboje małżonkowie mieliby obecnie mieszkać osobno poza powołaniem się na to, że mąż strony w miejscowości w której wedle twierdzeń strony ma zamieszkiwać jeździ na polowania.

W świetle niespornej okoliczności jaką jest stan zdrowia skarżącej oraz twierdzeń skargi, w myśl których ze względu na stan zdrowia skarżącej jej małżonek pomaga stronie praktycznie codziennie we wszystkich czynnościach dnia codziennego warto również odwołać się do dorobku orzecznictwa sądowego w kwestii "wspólnego gospodarowania". W nawiązaniu do tego dorobku należy zauważyć, że wspólne gospodarowanie opiera się na podziale zadań związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, ścisłej współpracy w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu. Wyraża się także w czerpaniu korzyści z tego gospodarstwa wspólnie z innymi członkami rodzony. Chodzi m.in. o korzystanie ze wspólnych urządzeń gospodarstwa domowego (łazienka, kuchnia itp.), wspólnych mediów, nawet jeśli koszty z tym związane pokrywa tylko jedna osoba. Przejawem wspólnego gospodarowania jest więc także możliwość swobodnego i nieograniczonego dostępu do wszystkich pomieszczeń i urządzeń domowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 347/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II SA/Go 432/10).

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca jest osobą po 5 udarach, wymaga stałej opieki. To skarżący "dba o dom" we W., korzystając jednocześnie ze wspólnych urządzeń gospodarstwa domowego.

Nie dając wiary oświadczeniu strony zawartemu w odwołaniu i podtrzymanym w skardze SKO zasadnie wypunktowuje w zaskarżonej decyzji, że faktowi stałego zamieszkiwania małżonka strony pod adresem przeczą niskie rachunki m. in. za zużycie prądu. Podnoszona przez stronę na uzasadnienie tej okoliczności argumentacja, w myśl której niskie zużycie prądu wynika z faktu prawie codziennego przebywania T. C. u małżonki, której niezbędna jest pomoc w codziennych sprawach, jedynie dodatkowo potwierdza wspólność gospodarowania w znaczeniu wyżej przedstawionym.

Dokonując podsumowania tej części rozważań stwierdzić trzeba, że Sąd w pełni akceptuje stanowisko organów, że w sprawie należało przyjąć kryterium dochodowe przypadające na osobę w rodzinie, a nie jak tego oczekuje skarżąca – kryterium osoby samotnie gospodarującej. Kryterium przyjęte przez organ znajduje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy, nadto również, w przyjętych w orzecznictwie kryteriach "przesłanki wspólnego gospodarowania".

W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 8 ust. 11 u.p.s.

Fakt uzyskania przez T. C. w okresie 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o zasiłek celowy w ramach LPO środków pieniężnych z tytułu sprzedaży dwóch działek w kwotach wskazanych w zaskarżonej decyzji (66.900,00 zł i 53.900,00 zł) jest niesporny. Uzasadnione (także i w ocenie Sądu) przyjęcie przez organy że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe obligował te organy (które wiąże zasada legalizmu) do zastosowania dyspozycji art. 8 ust. 11 u.p.s., w myśl którego - przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:

1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,

2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie

- kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

W sprawie, przepis art. 8 ust. 11 u.p.s. organy zastosowały prawidłowo, zasadnie przyjmując, że środki ze sprzedaży dwóch działek, uzyskane przez męża skarżącej w okresie 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o zasiłek podlegać będą uwzględnieniu w dochodzie rodziny na kolejne 12 miesięcy, w wysokości 10.066, 67 zł miesięcznie. Mając na uwadze przy tym również, otrzymywane co miesiąc, dochody małżonków uzyskiwane z tytułu świadczeń z ZUS (1.719,73 zł i 2.757.47 zł) zasadnie przyjęto, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej w miesiącu poprzedzającej miesiąc wystąpienia z wnioskiem (czerwiec 2022 r.) wyniósł kwotę 7.271,93 zł i kwota ta przekracza 500% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, jakie uprawnia do uzyskania zasiłku w ramach LPO. Zgodnie z uchwałą, kryterium dochodowe dla osób ubiegających się o pomoc w ramach LPO, nie będących osobami samotnie gospodarującymi, wynosi 500% w kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z ustawą, kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 600 zł.

Oznacza to, że zgodnie z uchwałą, w przypadku skarżącej próg kryterium dochodowego wynosi 3.000 zł. Próg kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania pomocy w ramach LPO skarżąca zatem przekracza. Zasadnie zatem organy orzekające w sprawie odmówiły stronie przyznania zasiłku celowego w ramach Lokalnego Programu Osłonowego z uwagi na przekroczenie progu dochodu na osobę w rodzinie, uprawniającego do otrzymania takiej pomocy.

Odnosząc się do argumentów, ukierunkowanych na wykazanie, że sprzedane nieruchomości stanowiły majątek osobisty męża skarżącej, a zatem środki pieniężne pochodzące ze sprzedaży nie stanowią majątku wspólnego małżonków należy zwrócić uwagę na treść art. 33 pkt 10 ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy z którego wynika, że w razie zbycia składnika majątku osobistego uzyskane z tego zbycia środki stanowią dochód wchodzący do majątku wspólnego małżonków stosownie do art. 31 § 2 pkt 2, chyba że w zamian za te składniki zostaną nabyte nowe przedmioty majątkowe, które wówczas dalej należą do majątku osobistego. Tak więc według tej regulacji nie występuje dochód (przychód) w przypadku surogacji, której pierwszym elementem zwykle jest uzyskanie środków pieniężnych za zbycie dotychczas posiadanego składnika majątkowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 maja 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 709/05).

Wskazując na powyższe, za nieuzasadniony ocenić należało zarzut skargi, dotyczący braku podstaw do wliczenia do dochodu rodziny środków pieniężnych pochodzących ze sprzedaży majątku osobistego należącego do męża skarżącej.

Kierując się całością przedstawionej argumentacji Sąd nie podzielił zasadności sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia art. 7, 7 i 8 k.p.a. oraz art. 8 ust. 11 u.p.s. oraz art. 6 pkt 10 i 14 u.p.s.

Odnosząc się do podniesione go w skardze zarzut bezpodstawnego doliczenia do dochodu środków uzyskanych z kredytu trzeba wskazać, że środki pieniężnego z tego tytułu nie zostały wzięte pod uwagę przy obliczaniu dochodu na osobę w rodzinie.

Z tych względów, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) Sąd w całości skargę oddalił, o czym orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

Podstawę prawną wydania rozstrzygnięcia w pkt II sentencji wyroku stanowił natomiast art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 4 ust. 1 i 3 zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18 ze zm.).

Sąd podziela bowiem stanowisko prezentowane w szeregu wyroków Trybunału Konstytucyjnego, kwestionujące konstytucyjność zróżnicowania wynagrodzenia otrzymywanego przez pełnomocników z urzędu ze stawkami opłat za czynności pełnomocników działających z wyboru (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt SK 66/19 – Lex nr 2952994, z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt SK 78/21 – Lex nr 3489599 oraz z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 85/22 – Lex nr 3519500).

W szczególności zwrócić należy uwagę na jedno z ostatnich orzeczeń trybunalskich wydanych w tej materii, tj. wyrok z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 53/22 (Dz. U. z 2023 r., poz. 842), w którym stwierdzono, że § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 68, ze zm.) w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265, ze zm.), wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP.

Zdaniem Sądu należy się zgodzić z poglądem wyrażonym w powołanym wyżej orzeczeniu, że ustalenie wynagrodzenia pełnomocników działających z urzędu – niezależnie od formy wykonywanego przez nich zawodu – w stawkach odmiennych od tych, które są stosowane w odniesieniu do pełnomocników z wyboru, nie znajduje uzasadnienia konstytucyjnego. Prawo do wynagrodzenia za wykonaną usługę nie może być bowiem uzależniane ani od pozycji procesowej pełnomocników, ani od możliwości budżetowych państwa. Zarówno bowiem pełnomocnicy z urzędu, jak i z wyboru, zobowiązania są do podjęcia tożsamych czynności procesowych oraz zachowania analogicznych zasad staranności. Ich wynagrodzenie nie powinno być więc odmienne. Argumentacja Trybunału Konstytucyjnego przedstawiona w w/w wyroku wprawdzie odnosi się do wysokości wynagrodzenia radcy prawnego wyznaczonego z urzędu to jednak zachowuje aktualność także w odniesieniu do wynagrodzenia adwokata świadczącego pomoc prawną z urzędu.

Kierując się zatem prokonstytucyjną wykładnią przepisów prawa oraz bazując na zasadzie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP należało przyznać pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie na poziomie równym wynagrodzeniu pełnomocnika z wyboru (480 zł wraz z podatkiem od towarów i usług), pomijając przy tym dyspozycję § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia.