Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 238/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2011 nr 30 poz 151
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant asystent sędziego Anna Ziółkowska po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 października 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 240/19 w sprawie ze skargi B.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 grudnia 2018 r. nr SKO.UP/4121/255/2018 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 17 grudnia 2018 r., nr SKO.UP/4121/255/2018, w przedmiocie skierowania na badania lekarskie, wyrokiem z 8 października 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 240/19, oddalił skargę oraz przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego K. S. – Kancelaria Radcy Prawnego w K., ul. P. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Wyrok ten, podobnie jak pozostałe wyroki sądów administracyjnych przywołane poniżej, jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożył B. J., reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. W skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez ich niezastosowanie, a tym samym niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a., polegające na braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej następujących zarzutów skarżącego, dotyczących naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 i art. 11 k.p.a., poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz nieprawidłowe uzasadnienie decyzji;

2. art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 7a, art. 7b oraz art. 77 § 1, art. 80, oraz art. 107 § 1 pkt 6 i 3 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, a tym samym niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a., polegające na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów II i I instancji, pomimo iż w toku postępowania administracyjnego popełniono rażące uchybienia w gromadzeniu materiału dowodowego - istotne, polegające na tym, że organy obu instancji w ramach wykonywania zadań własnych nie zebrały żadnego materiału dowodowego, nie dokonały żadnych własnych ustaleń stanu faktycznego, a tym samym wręcz nie były w stanie w sposób prawidłowy dokonać rozważenia całego i kompletnego materiału dowodowego;

3. art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 11 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, a tym samym niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a., polegające na zaaprobowaniu przez Sąd prowadzenia postępowania przez organy w sposób niebudzący zaufania do organów i nie wyjaśnieniu skarżącemu zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez skarżącego decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu, o czym świadczy fakt, że skarżący traktuje dotychczasowe rozstrzygnięcia, jako działania represyjne względem niego i zaskarża rozstrzygnięcia;

II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię przepisów prawa materialnego, a to art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, dalej, jako "u.k.p.", polegającą na błędnej subsumpcji wskazanych przepisów, które (w szczególności art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p.) zostały zastosowane w okolicznościach braku podstaw do ich zastosowania, bowiem zostały tak zredagowane, że po pierwsze musi istnieć przesłanka materialnoprawna w postaci "uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" a po drugie, muszą one być potwierdzone w wyniku przeprowadzonego postępowania, które kończy decyzja o skierowaniu na badania lekarskie, skutkiem czego w sposób wadliwy uznano, że ustalony w sprawie stan faktyczny sprawy odpowiada abstrakcyjnemu stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie określonej normy prawnej, podczas gdy skierowanie na badania nastąpiło bez wykazania istnienia przesłanek ustawowych.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący kasacyjnie, wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie (art. 185 p.p.s.a.), ewentualnie;

2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy w przypadku stwierdzenia, iż istota sprawy jest dostateczne wyjaśniona (art. 188 p.p.s.a.);

oraz

3. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.

Nadto na zasadzie art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Pełnomocniczka skarżącego na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. sprostowała wniosek o zasądzenie kosztów postępowania oświadczając, że wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu.

Strona przeciwna nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd I instancji (por. postanowienia NSA z: 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04).

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił w uchwale pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, że w sytuacji, gdy strona w petitum skargi kasacyjnej przytoczy wyłącznie zarzut naruszenia prawa przez organ administracji publicznej, nie wiążąc go z zarzutem naruszenia prawa przez sąd pierwszej instancji, nie jest uzasadnione dyskwalifikowanie takiej skargi kasacyjnej, z powołaniem się na niespełnienie wymogów konstrukcyjnych związanych z prawidłowym przedstawieniem podstaw kasacyjnych, wynikających z art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. Taki sposób prezentacji zarzutów skargi kasacyjnej ogranicza jednak jej skuteczność z powodu braku możliwości nałożenia samej kontroli kasacyjnej oraz jej wyniku dokonanej na określoną i wskazaną w tej skardze argumentację "zwalczającą" argumentację przeprowadzoną w tym zakresie przez sąd pierwszej instancji (wyrok NSA z 28 sierpnia 2014 r., I GSK 565/13).

Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Mimo że przepisy p.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy, tj. treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Trzeba wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie kasatora naruszył Sąd I instancji (wyrok NSA z 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18).

W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów - szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć Sąd I instancji, nie wskazując konkretnie, na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny – por. np. wyrok NSA z 19 grudnia 2014 r., II FSK 2957/12 i powołane tam orzecznictwo).

Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje brakiem możliwości zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia.

Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna w znacznej mierze nie spełnia tak określonych wymogów.

W pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, że część wstępna skargi kasacyjnej, w której powinny zostać zawarte zarzuty skargi kasacyjnej, została w dużej mierze zbudowana wadliwie z naruszeniem art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Wadliwość zgłoszonej podstawy kasacyjnej jest w ograniczonym stopniu możliwa do usunięcia w drodze rozumowania przez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego, co nie narusza ani autonomii strony postępowania kasacyjnego do stanowienia o formie i treści zarzutów podnoszonych w postępowaniu kasacyjnym, ani związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej na mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. Tym samym może być zrealizowany obowiązek, nałożony na Naczelny Sąd Administracyjny, a zawarty w art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., w myśl którego w procesie kontroli kasacyjnej należy odnieść się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwałę pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, wyrok NSA z 9 listopada 2011 r., II FSK 776/10 i powołane tam orzecznictwo).

Biorąc pod uwagę, że autor skargi kasacyjnej w sformułowaniu zarzutu naruszenia prawa materialnego używa zwrotu "w szczególności", konieczna jest uwaga, wynikająca z utrwalonego w orzecznictwie poglądu, że zwrot taki jest semantycznie pusty. Naczelny Sąd Administracyjny bada podstawy skargi kasacyjnej jedynie w zakresie przepisów wyraźnie powołanych. Użycie tego zwrotu nie pozwala także na kontrolę kasacyjną szerszą, niż z punktu widzenia powołanego przepisu oraz wskazanego sposobu jego naruszenia (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2875/17). Ponadto sformułowanie w skardze kasacyjnej takiego zwrotu sugeruje, że Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu skargi kasacyjnej powinien objąć swą analizą również inne kwestie poza wprost wskazanymi przez Skarżącą. Jest to jednak niedopuszczalne z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej oraz jej uzasadnieniem.

Wskazać należy, mając powyższe na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela stanowisko judykatury, że wojewódzki sąd administracyjny w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to, aby z wywodów wynikało, dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15). Stwierdzić również należy, że wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej obowiązek sądu odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącego nie wynika z rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy Rec(2004) 20 z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie sądowej kontroli aktów administracyjnych. W punkcie 81 wyjaśnień dołączonych do projektu tej rekomendacji, dotyczącym zasady 4.h rekomendacji, stwierdzono mianowicie, że nie jest wymagane szczegółowe odniesienie się do każdego argumentu, jak to orzekł Trybunał Strasburski w orzeczeniu Ruiz Torija (1994).

Autor skargi kasacyjnej na poparcie swego stanowiska w powyższej kwestii przywołuje wyrok NSA z 28 września 2011 r., II OSK 1457/11. Należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny w tym wyroku wskazał, że w uzasadnieniu wyroku sąd I instancji ma obowiązek nie tylko przedstawić zarzuty zawarte w skardze, ale także podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie; obejmuje to także odniesienie się do kwestii prawnych wynikających z zarzutów skarżącego. Z wyroku tego nie wynika jednak, że obowiązkiem sądu jest odniesienie się do wszystkich zarzutów strony skarżącej. Powyższa ocena prawna była wynikiem stwierdzenia, że sąd I instancji nie rozpoznał sprawy w pełnym zakresie, ponieważ nie dokonał oceny zarzutów skarżących dotyczących naruszenia określonych przepisów.

Analiza akt administracyjnych nie potwierdza oceny autora skargi kasacyjnej, że organy obu instancji w ramach wykonywania zadań własnych nie zebrały żadnego materiału dowodowego, nie dokonały żadnych własnych ustaleń stanu faktycznego. Przypomnieć należy, że do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w M. wpłynął wniosek prokuratora o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania B. J. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi. Z uzasadnienia w/w wniosku wynikało, że Sąd Rejonowy w M., [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich, postanowieniem z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt [...] orzekł wobec B. J. obowiązek poddania się leczeniu odwykowemu w warunkach ambulatoryjnych. Według opinii biegłych B. J. jest osobą uzależnioną od alkoholu, o głębokim nasileniu choroby alkoholowej, natomiast sam badany nie dostrzega problemu uzależniania i konsekwencji nadużywania alkoholu, a dodatkowo - mimo podjętej próby leczenia - nie zaprzestał pić.

Organ wystąpił do Sądu Rejonowego w M. o udostępnienie informacji dotyczących ww. postępowania sądowego, od których zależy wydanie decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. W odpowiedzi Sąd Rejonowy w M. przesłał kserokopię opinii biegłych w przedmiocie uzależnienia od alkoholu oraz odpis ww. postanowienie Sądu Rejonowego w M. opatrzonego stwierdzeniem prawomocności orzeczenia z dniem 27 lipca 2018 r.

W tym stanie rzeczy nie można twierdzić, że organy nie podjęły jakichkolwiek działań w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Zakres postępowania wyjaśniającego jest zależny od treści normy prawa materialnego. Z normy tej wynika bowiem, jakie okoliczności są istotne i w związku z tym wymagają ustalenia.

Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 2 u.p.k. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4, osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Stosownie do ustępu 2 pkt 2 tego artykułu badanie lekarskie, o którym mowa w ust. 1, przeprowadza się na podstawie skierowania w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 4, 5 i 7.

Przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Naczelny Sąd Administracyjny już wielokrotnie na tle podobnych spraw wskazywał, że powyższe regulacje prawne nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania danego kierowcy na badania lekarskie. Mowa jest w nich bowiem tylko, by były one uzasadnione i poważne.

Zatem dla prawidłowego zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami właściwy organ administracji, po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość brak przeciwskazań zdrowotnych u danej osoby do kierowania pojazdami, powinien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji o skierowaniu na badania. Sformułowanie, że wątpliwości mają być uzasadnione oznacza, że powinny być one oparte na wiarygodnych podstawach (por. wyroki NSA z 24 kwietnia 2020 r. sygn. I OSK 1170/19, z 13 września 2018 r. sygn. I OSK 2774/16).

Oznacza to, że właściwy organ administracji, po otrzymaniu informacji, poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy, winien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, iż uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy. Sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza zatem przede wszystkim, iż winny być one oparte na wiarygodnych podstawach. Za takie zaś z pewnością można uznać opinię sądowo-psychiatryczną stwierdzającą u skarżącego zespół zależności alkoholowej z zaleceniem terapii odwykowej. Nie ma przy tym znaczenia, że opinia sądowo-psychiatryczna została wydana na potrzeby innego postępowania niż administracyjne (zob. wyrok NSA z 16 września 2022 r., I OSK 1672/19).

Trzeba zauważyć, że stwierdzenie uzależnienia od alkoholu stanowi przeciwwskazanie zdrowotne do kierowania pojazdami przy ubieganiu się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Warunkiem uzyskania prawa jazdy jest bowiem m.in. uzyskanie orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem (art. 11 ust. 1 pkt 2a u.k.p.), a orzeczenie takie wydawane jest przez uprawnionego lekarza po przeprowadzeniu badań na zasadach i w zakresie określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2017 r. poz. 250 ze zm.). Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 10 tego rozporządzenia, w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie. Jak wynika z załącznika Nr 4 pkt 7 do rozporządzenia, w przypadku stwierdzenia uzależnienia od alkoholu lub niemożności powstrzymania się od picia alkoholu i kierowania pojazdem lub uzależnienia od środków działających podobnie do alkoholu orzeka się istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zgodnie zaś z pkt 8 załącznika Nr 4 w przypadku stwierdzenia w przeszłości uzależnienia od alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu, można orzec brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, jeżeli osoba badana: 1) udokumentuje co najmniej roczny okres abstynencji; 2) przedstawi opinię lekarza lub terapeuty prowadzącego leczenie odwykowe potwierdzającą leczenie i utrzymywanie abstynencji oraz przeprowadza regularne kontrolne badania lekarskie.

Analogiczne rozwiązania przewiduje zarówno później obowiązujące rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2020 r., poz. 2213), jak i obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2022 r., poz. 2503).

Jak z powyższego wynika, w przypadku stwierdzenia uzależnienia od alkoholu istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, a tylko w szczególnych przypadkach istnieje możliwość orzeczenia braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami osoby uzależnionej

Skoro zatem w przypadku ubiegania o prawo jazdy warunkiem jest badanie lekarskie w trakcie którego lekarz zobowiązany jest stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie, to oczywiste jest, że w przypadku stwierdzenia uzależnienia od alkoholu u osoby posiadającej już prawo jazdy również konieczne jest przeprowadzenie badania lekarskiego. Dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest bowiem czuwanie nad tym, aby osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o takie uprawnienie, ale także w okresie późniejszym, kiedy z tych uprawnień mogą korzystać (zob. wyrok NSA z 21 września 2021 r., II GSK 747/21).

Mając na uwadze powyższe słusznie Sąd I instancji uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy opinia biegłych sądowych z 4 lutego 2018 r. w przedmiocie uzależnienia od alkoholu, wydana na potrzeby postępowania w sprawie nałożenia obowiązku leczenia odwykowego, była wystarczająca do przyjęcia przez organy, iż istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego kasacyjnie jako kierowcy w rozumieniu art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p., a związku z tym zarzut skargi kasacyjnej naruszenia tych przepisów był bezzasadny.

Odnosząc się do zarzutu prowadzenia postępowania przez organy w sposób niebudzący zaufania do organów i niewyjaśnienia skarżącemu zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez skarżącego decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu, należy podkreślić, że okoliczność nieprzekonania strony do zasadności rozstrzygnięcia nie stanowi sama w sobie dowodu na naruszenie ww. zasady ogólnej. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie nie jest bowiem osiągnięcie rezultatu w postaci pełnej akceptacji rozstrzygnięcia przez stronę, ale dążenie do osiągnięcia takiego rezultatu. Strona może zatem pozostać nieprzekonana do racji organu, a mimo to nie można skutecznie zarzucić organowi nierespektowania ww. zasady ogólnej.

Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.).