Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2027/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 78 ust. 1 i art. 76 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 145 § 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska, , Protokolant spec. Agnieszka Wrzodak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. G., L. G. i P. G. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 sierpnia 2022 r. nr 875/22 w przedmiocie nakazu wykonania niezbędnych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz J. G., L. G. i P. G. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) decyzją z 4 sierpnia 2022 r. nr 875/22, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 83 ust. 2 Prawo budowlane (Dz.U z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania L. i J. G., od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z [...] czerwca 2022 r., nr [...] nakładającej na wyżej wymienionych obowiązek wykonania do 3 lipca 2022 r. robót w celu uporządkowania terenu katastrofy i zabezpieczenia obiektu budowlanego, lokalu od strony zachodniej na działce ew. nr [...], poprzez: demontaż eternitu oraz jego ułożenie i zabezpieczenie folią budowlaną, uporządkowanie przejścia między budynkami i zabezpieczenie deskami szczytu budynku - uchylił decyzję w części dotyczącej terminu i wyznaczył nowy termin do 8 września 2022 r., w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ wskazał, że 14 maja 2022 r. przeprowadzono w [...] wizję lokalną, która wykazała, że w wyniku podmuchu wiatru część zachodnia budynku mieszkalnego drewnianego, dwulokalowego na działkach nr [...] uległa zawaleniu. W protokole z 16 maja 2022 r. stwierdzono, że zawaliła się konstrukcja więźby dachowej kryta eternitem na długości ok 3,1 m mierząc od zachodniej ściany budynku; konstrukcja dachowa do środka budynku i częściowo na długości ok. 2 m na zewnątrz budynku w kierunku zachodnim; ściana południowa na długości 4,6 m mierząc od ściany zachodniej, - ściana zachodnia wykonana z bali drewnianych, na odcinku 5,7 m - częściowo ściana północna; 3 belki stropowe łączące ścianę północną z południową, wspierające więźbę dachową. Wskazano na konieczność wykonania opisanych robót.

WINB wyjaśnił, że zgodnie z art. 76 ust. 1 w zw. z art. 74 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego, niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o katastrofie, powołuje komisję w celu ustalenia przyczyn i okoliczności katastrofy oraz zakresu czynności niezbędnych do likwidacji zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Zgodnie zaś z art. 78 ust. 1 Prawa budowlanego po zakończeniu prac komisji wydaje decyzję określającą zakres i termin wykonania niezbędnych robót w celu uporządkowania terenu katastrofy i zabezpieczenia obiektu budowlanego do czasu wykonania robót doprowadzających obiekt do stanu właściwego.

WINB podniósł, że wykładnia literalna ww. przepisu jednoznacznie ogranicza organ do nałożenia obowiązku wykonania "niezbędnych robót w celu uporządkowania terenu katastrofy i zabezpieczenia obiektu budowlanego". W tej sprawie powołano komisję, która ustaliła, że zniszczenia powstały w wyniku podmuchu wiatru. Prawidłowo zatem PINB określił zakres robót zabezpieczających i porządkowych.

WINB stwierdził, że materiał dowodowy i argumentacja skarżących nie dają podstawy do uznania, że ww. roboty wymagają wejścia na działkę sąsiednią. Z fotografii bowiem wynika, że zawaliła się część budynku na działce nr [...] od strony zachodniej i to na tej działce należy wykonać roboty, których w trakcie kontroli J. G. nie negował - podpisał protokół bez uwag.

Dalej organ przedstawił argumentację odnośnie zasadności przedłużenia terminu wykonania ww. robót.

Skargę na powyższą decyzję złożyli J. i L. G. zarzucają naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 78 ust. 1 i art. 79 Prawo budowlane poprzez nałożenie wykonania obowiązków na cudzym gruncie - demontaż eternitu i zabezpieczenie deskami szczytu budynku wymagają wejścia na nieruchomość J. K., z którą pozostają w głębokim konflikcie, a więc wykonanie prac jest niemożliwe;

- art. 78 ust. 1 Prawo budowlane poprzez nałożenie obowiązków sprzecznych z decyzją PINB w S. z [...] czerwca 2022 r. nakładającą na J. K. obowiązek wykonania prac uniemożliwiających wykonanie zaskarżonej decyzji;

- art. 78 ust. 1 oraz art. 79 Prawo budowlane poprzez nałożenie obowiązków niewykonalnych z uwagi na zły stan techniczny obiektu;

- art. 78 ust. 1 oraz art. 79 Prawo budowlane poprzez skierowanie decyzji do osób nie będących właścicielami nieruchomości;

2. przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy :

- art. 28 k.p.a. w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. poprzez pominięcie, że przed wydaniem decyzji w II instancji zmienił się właściciel działki nr [...] i P. G. winien być stroną postępowania;

- art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie wszystkim stronom czynnego udziału w postępowaniu;

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w szczególności przebiegu granic między działkami [...] i stanu krokwi dachowych, co uniemożliwia bezpieczny demontaż eternitu i zabezpieczenie deskami szczytu dachu;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, mimo że istniały podstawy do jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia;

Skarżący wnieśli m.in. o uchylenie decyzji organów obu instancji, zasądzenie kosztów postępowania i przeprowadzenie dowodu z aktu notarialnego z [...] czerwca 2022 r. Rep A nr [...] na okoliczność zmiany właściciela nieruchomości oraz aktualnych fotografii oraz filmu, w celu wykazania obecnego stanu obiektu .

W uzasadnieniu skargi wskazali, że umową darowizny z [...] czerwca 2022 r. darowali P. G. zabudowaną działkę nr [...] o pow. 0,0831 ha - KW nr [...]. Podnieśli, że zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni.

Przytoczyli następnie art. 79 Prawo budowlane i stwierdzili, że decyzja dotyczy w części nieruchomości, której nie są właścicielami, inwestorami i zarządcami. Demontaż eternitu i zabezpieczenie deskami szczytu wymaga wejścia na nieruchomość J. K., z którą są w konflikcie, o czym organom wiadomo z urzędu. Nie ma zatem możliwości wykonania ww. prac.

Podnieśli, że na okoliczność własności części tego obiektu wskazywał WSA w W-wie w wyroku z 4 lipca 2019 r. VII SA/Wa 2891/18, po rozpoznaniu skarg skarżących i J. K.. Roboty dotyczące szczytu budynku na działkach [...] nie mogą być podstawą do wkraczania na cudzą własność i bez współdziałania współwłaścicielki.

W ocenie skarżących, organy nie przeprowadziły dokładnej i niezbędnej oceny przebiegu granic między działkami nr [...]. Nie wyznaczono ich w terenie, co doprowadziło do wydania niesłusznego rozstrzygnięcia i nałożenia na skarżących obowiązku wykonania prac na cudzym gruncie.

Ponadto, w protokole z 16 maja 2022 r. pominięto, że belki dachowe są spróchniałe, rozpadają się i są niebezpiecznie przechylone. Niemożliwym jest zabezpieczenie szczytu budynku deskami bowiem przy próbie wbicia gwoździa, czy położenia desek istnieje niebezpieczeństwo ich zawalenia, a na działce [...] leży gruz z zawalonego komina, którego nie nakazano usunąć, więc wykonanie prac na wysokości jest niemożliwe.

Decyzja jest też sprzeczna z decyzją PINB w S. z [...] czerwca 2022 r., na mocy art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawo budowlane, nakazującą J. K. rozebranie komina i budowę nowego do 31 października 2022 r. Natomiast w skarżonej decyzji nakazano skarżącym przeprowadzenie opisanych robót do 8 września 2022 r. Obie decyzje się wykluczają. Niemożliwe jest uprzątnięcie terenu przed demontażem komina, a zabezpieczenie dachu jest bezcelowe w sytuacji konieczności rozebrania i wybudowania komina, co powoduje niewykonalność decyzji. Jedynym rozsądnym wyjściem jest wykonanie przez PINB ww. wyroku WSA VII SA/Wa 2891/18 i rozebranie całego budynku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r. poz. 259, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, podczas gdy przepis art. 145 p.p.s.a. ogranicza tą kontrolę do oceny zgodności zaskarżonych orzeczeń administracji publicznej pod kątem legalności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami proceduralnymi o ile naruszenie tych ostatnich mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowił art. 78 ust. 1 Prawo budowlane, zgodnie z którym po zakończeniu prac komisji organ nadzoru budowlanego niezwłocznie wydaje decyzję określającą zakres i termin wykonania niezbędnych robót w celu uporządkowania terenu katastrofy i zabezpieczenia obiektu budowlanego do czasu wykonania robót doprowadzających obiekt do stanu właściwego.

Należy zgodzić się z organami, że skoro doszło do katastrofy budowlanej, to w świetle art. 76 ust 1 pkt 1 i art. 78 - należało przeprowadzić wymaganą procedurę, a następnie nałożyć obowiązki w celu uporządkowania terenu katastrofy i zabezpieczenia obiektu budowlanego do czasu wykonania robót doprowadzających go do stanu właściwego. Prawidłowo również określono zakres robót zabezpieczających i porządkowych oraz nałożono obwiązek demontaż eternitu, jego ponowne ułożenie i zabezpieczenie folią budowlaną, a także uporządkowanie przejścia między budynkami oraz zabezpieczenie deskami szczytu budynku.

Nie można przy tym podzielić argumentacji skarżących, że decyzja jest niewykonalna z uwagi na konieczność wejścia na nieruchomość J. K. w celu wykonania opisanych robót. Podkreślić bowiem trzeba, że niewykonalność decyzji, jest przesłanką określoną w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. i oznacza, że rozstrzygnięcie z przyczyn prawnych bądź faktycznych nie może zostać wykonane, przy czym niewykonalność ta musi istnieć już w dacie jego wydania, zaś przeszkody powodujące niewykonalność trwają cały czas, aż do czasu stwierdzenia jej nieważności. Niewykonalność prawna oznacza niemożność zastosowania się do dyspozycji rozstrzygnięcia z uwagi na istniejący w obowiązującym prawie zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostającego w sprzeczności z wydaną decyzją. Przesłanką uznania obowiązku za niewykonany nie mogą być natomiast trudności w jego wykonaniu wiążące się z takimi działaniami adresatów obowiązku, które skutkują utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy, a z taka sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Nadto, z utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego jednoznacznie wynika, że zarówno przeszkody ekonomiczne (konieczność zaciągnięcia kredytu), finansowe czy trudności techniczne nie stanowią przyczyny niewykonalności decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z 4 lutego 2009 r. sygn. II OSK 89/08). Okoliczności te mają bowiem charakter czasowy, a nie trwały.

Niezależnie wskazać trzeba, że stanowiska skarżących nie potwierdza zarówno materiał fotograficzny, jak ustalenia poczynione przez powołaną komisję podczas wizji lokalnej przeprowadzonej 14 maja 2022 r. Z protokołu sporządzonego na tę okoliczność w dniu 16 maja 2022 r. wynika bowiem, że uszkodzeniu uległa tylko część znajdująca się na nieruchomości skarżących - działce nr [...] od strony zachodniej. (konstrukcja więźby dachowej kryta eternitem na długości 3,1 m od zachodniej ściany budynku; konstrukcja dachowa do środka budynku i częściowo na ok. 2 m długości na zewnątrz budynku w kierunku zachodnim; ściana południowa na długości 4,6 m od ściany zachodniej, ściana zachodnia wykonana z bali drewnianych, na odcinku 5,7 m, częściowo ściana północna; 3 belki stropowe łączące ścianę północną z południową, wspierające więźbę dachową).

Sąd jeszcze raz podkreśla, że nałożone obowiązki obejmowały tę część nieruchomości, którą dysponują skarżący i miały na celu – zgodnie z art. 78 ust. 1 Prawa budowlanego – wyłącznie uporządkowanie terenu katastrofy i zabezpieczenia obiektu budowlanego do czasu wykonania robót doprowadzających obiekt do stanu właściwego.

Organy nie musiały zatem analizować przebiegu granic między działkami nr [...], jak i wyznaczać ich przebieg w terenie, jak wskazywali skarżący.

Niemniej rację mają skarżący, że w tej sprawie doszło do naruszenia art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy. Art. 30 § 4 k.p.a. reguluje bowiem instytucję następstwa procesowego stanowiąc, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania, na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Art. 28 k.p.a. zaś stanowi, że przymiot strony postępowania administracyjnego przysługuje wyłącznie temu, kto ma interes prawny. W sytuacji przejścia osobistego prawa podmiotowego, na przykład w związku z przeniesieniem własności, dana osoba traci interes prawny, a uzyskuje go jej następca prawny (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oz. w Katowicach z 29 stycznia 2003 r., sygn. II SA/Ka 657/01 ).

W rozpatrywanej sprawie doszło do zmiany właściciela nieruchomości, na której wystąpiła katastrofa budowlana. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji (4 sierpnia 2022r.) J. G. i L. G. mocą aktu notarialnego z [...] czerwca 2022 r. Repertorium A nr [...] darowali bowiem działkę nr ew. [...] objętą księgą wieczystą nr [...], synowi P. G. Opisane obowiązki powinny być zatem nałożone na P. G.

Organ powinien ustalić ponadto, czy pp. G., jako właściciele działki nr ew. [...] także nie powinni być adresatami ww. obowiązku, jeżeli zawalona część budynku znajduje się również na działce skarżących.

W niniejszej sprawie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 30 § 4 k.p.a.

Z podanych przyczyn, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję – na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.