Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 647/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 pkt 2, pkt 8; art. 210 § 1 pkt 1, § 2, art. 226 § 2 - 4; art. 229 § 3; art. 246 § 1
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
article: art. 26
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 623
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne

SENTENCJA

Sygn. akt III SA/Łd 64713 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2013 roku sprawy ze skargi B. A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty wynikającej z długu celnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi M. N., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. P., kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych zawierającą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi M. N. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

III SA Łd 647/13

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy swoją uprzednią decyzję z dnia [...] (znak [...]) odmawiającą B. A. umorzenia kwoty wynikającej z długu celnego, określonej decyzją Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...].

W uzasadnieniu organ wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne:

W dniu 22.08.2012 r. do Dyrektora Izby Celnej w Ł. wpłynęło pismo B. A. w sprawie umorzenia należności celnych oraz odsetek wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] (znak [...]). Uzasadniając wniosek B. A. wyjaśnił, że od 8 lat przebywa w Zakładzie Karnym w S., nie posiada żadnego majątku, nie może być zatrudniony, a jego sytuacja, zarówno materialna, jak i prawna nie zmieni się do czasu zakończenia kary więzienia, tj. do dnia 31.12.2031 r.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione warunki określone w art. 246 §1 Kodeksu celnego, dla umorzenia należności celnych, bowiem określająca dług celny decyzja Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...], w wyniku zakończonego postępowania administracyjnego i sądowego, jako ostateczna pozostaje w obrocie prawnym, tym samym kwota należności wynikających z tej decyzji jest prawnie należna.

Dyrektor Izby Celnej stwierdził również, że nie wystąpiły okoliczności wskazane w art. 248 Kodeksu celnego oraz w § 2 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.09.2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych, które odnoszą się do towaru, i które mogą być podstawą umorzenia.

Organ wyjaśnił, że nie ma podstaw do umorzenia odsetek za zwłokę, gdyż liczone są one od zaległości głównej według zasad i w wysokości określonej w przepisach dotyczących pobierania odsetek za zwłokę od należności podatkowych, natomiast ich istnienie jest uzależnione od wysokości i czasu trwania zaległości.

W związku z tym odmówił umorzenia kwoty długu celnego określonego decyzją Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] wraz z odsetkami.

Od decyzji tej odwołał się B. A.. W treści odwołania pisma podniósł, że: jest obywatelem Armenii, który nie był zameldowany na terenie Polski, nie zna języka polskiego, a w szczególności prawa polskiego; nie miał zezwolenia na pobyt w Polsce, zarówno czasowy, jak i stały; nie był właścicielem samochodu nielegalnie wprowadzonego na polski obszar celny, a przedmiotowy samochód został zatrzymany przez organ celny; nastąpiło przedawnienie zobowiązania, gdyż minęło 9 lat od momentu powstania długu celnego, tj. od dnia 03.12.2003 r., do chwili obecnej, a ponadto, że nie zgadza się ze stwierdzeniem, iż określona decyzją Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] kwota należności celnych jest prawnie należna, a decyzja jako ostateczna pozostaje w obrocie prawnym, gdyż nie ustalono faktycznego właściciela pojazdu.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy swoją uprzednią decyzję z [...].

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że z treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) wynika, że należności celne są zwracane lub umarzane, jeżeli w chwili zarejestrowania kwota należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3.

Dalej organ precyzyjnie wyjaśnił i wskazał na okoliczności, które wykluczają zastosowanie w sprawie przepisów art. 229 § 3 oraz art. 226 § 2-4 Kodeksu celnego.

Wskazał w związku z tym na stan faktyczny sprawy, z którego wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. decyzją z dnia [...] określił kwotę długu celnego w wysokości 11.617,00 zł z tytułu nielegalnego wprowadzenia w dniu 03.12.2003 r. na polski obszar celny samochodu osobowego marki Nissan Sunny rok produkcji 1987 r., określił kwotę należnych odsetek w wysokości 5.189,00 zł oraz poinformował o zarejestrowaniu kwoty cła wraz z należnymi odsetkami.

Jak dalej wyjaśnił, w wyniku postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej podstawy prawnej i orzekł w tym zakresie, w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Skarga na ww. decyzję została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27.02.2008 r., sygn. akt III SA/Łd 824/07. Postanowienie Sądu stało się prawomocne, a tym samym decyzja określająca należności celne stała się ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym. W związku z powyższym – w ocenie Dyrektora Izby Celnej - nie zostały spełnione warunki wymienione w powołanym powyżej art. 246 § 1 Kodeksu celnego, które stanowią podstawę do umorzenia należności celnych.

Organ wyjaśnił również, że w niniejszej sprawie nie ma także zastosowania art. 248 Kodeksu celnego oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.09.2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz.U. Nr 170, poz.1653), z regulacji których wynika, że należności celne mogą zostać umorzone ze względu na szczególną sytuację dotyczącą towaru. Wypadki te dotyczą wadliwego towaru, dostawy niezgodnej z zamówieniem, dostawą zrealizowaną po terminie przewidzianym w kontrakcie lub dostawą zrealizowaną na podstawie oczywistej pomyłki w zamówieniu, a także sytuacji, gdy po zwolnieniu towarów dopuszczonych do obrotu stwierdzono, że w momencie zwolnienia towarów obowiązywał zakaz ich posiadania, rozpowszechniania lub obrotu takim towarem, lub gdy niemożliwe było otwarcie środka transportu, w którym znajdowały się towary uprzednio dopuszczone do obrotu i w związku z tym niemożliwe było dokonanie jego rozładunku. Jak dalej skonstatował organ, nie wystąpiły również okoliczności, które mogą skutkować umorzeniem należności celnych, o których mowa w § 4 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.09.2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych, bowiem stosownie do powołanego przepisu należności mogą zostać umorzone w całości lub w części, jeżeli nie ściągnięto ich w toku zakończonego postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego, albo w wypadku zawarcia układu z dłużnikiem w postępowaniu układowym, w granicach przewidzianych w układzie. Okoliczności takie nie wystąpiły w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania B. A. organ stwierdził, że powołanie się na nieznajomość języka polskiego, a w konsekwencji prawa polskiego, na obce obywatelstwo czy też brak meldunku w Polsce, brak zezwolenia na pobyt stały lub czasowy, nie może być podstawą do kwestionowania słuszności decyzji wydanej w pierwszej instancji, a odmawiającej umorzenia należności celnych.

W kwestii zarzutu odwołania dotyczącego przedawnienia Dyrektor Izby Celnej w Ł. stwierdził, że toku postępowania dotyczącego umorzenia należności celnych nie ma możliwości procedowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...], którą określono te należności. Postępowanie w sprawie umorzenia jest niewątpliwie postępowaniem następczym w stosunku do postępowania prowadzonego w przedmiocie określenia należności celnych i ustalenia dłużnika ponoszącego odpowiedzialność za jego powstanie.

Dalej organ wyjaśnił kwestię zakreślonego przepisami prawa 3-letniego terminu w jakim należności celne są umarzane na wniosek dłużnika. Wskazał w związku z tym, że termin ten może ulec przedłużeniu jeżeli dłużnik udowodni, że niezłożenie wniosku przed upływem 3 lat od dnia powiadomienia go o tych należnościach było spowodowane nieprzewidzianymi okolicznościami lub działaniem siły wyższej. Wyjaśnił, że w związku ze złożeniem wniosku o umorzenie należności celnych i upływem 3-letniego terminu na jego złożenie postanowieniem z dnia 18.10.2012 r. wezwał B. A. do wskazania przyczyn tego uchybienia, a następnie uwzględniając wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia 25.10.2012 r. uznał, iż w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka z art. 246 § 6 Kodeksu celnego, który dopuszcza możliwość przedłużenia zakreślonego w nim terminu i rozpatrzył przedmiotowy wniosek merytorycznie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji celem ponownego przeprowadzenia postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa i interesu prawnego poprzez:

- błędną wykładnię art. 246 § 1 Kodeksu celnego poprzez uznanie, że dla stwierdzenia, iż kwota należności celnej była w dacie zarejestrowania prawnie należna wystarczającym, na etapie postępowania o umorzenie należności celnej, jest stwierdzenie, że decyzja określająca tą należność pozostaje w obrocie prawnym, w sytuacji, gdy z treści art 246 Kodeksu celnego wynika wprost, że przesłanka "prawnej należności" należności celnej, stanowi autonomiczną przesłankę postępowania o umorzenie długu celnego, która musi być przez organ rozpatrujący wniosek o umorzenie długu celnego analizowana, w sposób odrębny od ustaleń wynikających z decyzji określającej dług, co stanowi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

- naruszenie przepisów postępowania odwoławczego uregulowanych w Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie kontroli instancyjnej nad decyzją organu I instancji, w zakresie podniesionego przez skarżącego zarzutu, zgodnie z którym w niniejszej sprawie nie można mówić, o istnieniu "prawnie należnej" należności celnej, z uwagi na to, że w odniesieniu do pojazdu, jako towaru, w stosunku, do którego określono należność celną nigdy nie ustalono, kto był jego właścicielem, w jaki sposób został wprowadzony na teren RP, czy przeprowadzono w związku z tym towarem jakąkolwiek procedurę celną, czy istniała podstawa do przeprowadzania takiej procedury, np. z uwagi na to, że towar ten był wprowadzony do obszaru celnego jedynie na czas pobytu w nim jego właściciela, co powoduje, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w zakresie procedur celnych uregulowanych Ordynacji podatkowej i nie przeprowadzono postępowania odwoławczego w tym zakresie, a także zaniechano w tym zakresie kontroli instancyjnej w postępowaniu administracyjnym;

- nieuwzględnienie podnoszonych przez skarżącego okoliczności związanych z faktem, iż z uwagi na brak po jego stronie obywatelstwa polskiego, brak zameldowania na terenie RP, przebywanie od 8 lat i przez następny okres do 2031 r. w zakładzie karnym, w którym nie może podjąć pracy, ponieważ jest cudzoziemcem nieposiadającym żadnych dokumentów, nie jest w stanie spłacać ciążącego na nim zadłużenia, co uniemożliwia mu spłatę długu celnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wnosił o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Sąd administracyjny bada zatem zgodność kwestionowanego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej, obowiązującymi w dacie jego wydania.

W przedmiotowej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia 13 grudnia 2012 r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. Nr 68 poz. 623 ze zm.) podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia był przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks Celny (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.). Na mocy bowiem wskazanego przepisu art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, zostały utrzymane w mocy przepisy dotychczasowe w stosunku do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. W ustępie 14 Załącznika IV Nr 5 do Aktu akcesyjnego stwierdzono równocześnie, że "zwrot i umorzenie należności celnych jest dokonywane na warunkach określonych w ustawodawstwie wspólnotowym. Jednakże w przypadku, gdy należności celne, których dotyczy wniosek o zwrot lub umorzenie, odnoszą się do długu celnego, który powstał przed dniem przystąpienia, zwrot i umorzenie należności zostanie przeprowadzone zgodnie z warunkami obowiązującymi w nowym Państwie Członkowskim, przez to Państwo oraz na jego koszt". Oznacza to, że w sytuacji, gdy zgłoszenie celne przyjęto przed dniem 1 maja 2004 r., to w sprawach zwrotu lub umorzenia należności celnych, zastosowanie będą miały przepisy państwa członkowskiego, które postępowanie prowadzi, tj. w przypadku Polski przepisy obowiązujące przed dniem 1 maja 2004 r.

Wobec powyższego w sprawie ma zastosowanie Kodeks celny. W świetle art. 246 § 1 Kodeksu celnego należności celne są umarzane, jeżeli w chwili zarejestrowania kwota należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3.

Zgodnie z art. 229 § 3 Kodeksu celnego, zarejestrowania retrospektywnego nie dokonuje się w wypadkach:

1) o których mowa w art. 226 § 2-4,

2) gdy kwota podlegająca zarejestrowaniu nie przekracza równowartości 10 euro,

3) gdy kwota należności prawnie należnych nie została zarejestrowana na skutek błędu organu celnego, pod warunkiem że błąd ten nie mógł zostać w żaden sposób wykryty przez dłużnika działającego w dobrej wierze i przestrzegającego przepisów dotyczących zgłoszenia celnego.

W myśl zaś art. 226 § 2-4, "Każda kwota należności wynikających z długu celnego, zwana dalej >>kwotą należności<<, jest obliczana przez organ celny z chwilą uzyskania niezbędnych danych i zostaje zarejestrowana (§ 1). § 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli na podstawie przepisów odrębnych ustanowione zostało tymczasowe cło antydumpingowe lub wyrównawcze. § 3. Jeżeli kwota należności prawnie należnych jest wyższa od tej, która została ustalona na podstawie wiążącej informacji taryfowej, organ celny rejestruje kwotę ustaloną na podstawie wiążącej informacji taryfowej. § 4. Organ celny anuluje zarejestrowaną kwotę należności, o której dłużnik nie został powiadomiony przed upływem terminów, o których mowa w art. 230 § 4 i 4a, z zastrzeżeniem art. 230 § 5 i 6".

W sprawie nie jest sporne, że podstawą złożonego wniosku o umorzenie należności celnych nie jest zaistnienie wypadków określonych w art. 229 § 3 Kodeksu celnego. Skarżący w dniu 22 sierpnia 2012 r. wystąpił z wnioskiem o umorzenie należności celnych, precyzując następnie w piśmie z dnia 16 grudnia 2012 r., iż wniosek dotyczy "zadłużenia wynikającego z nieuiszczenia cła za maj 2007 r. oraz odsetek wyrównawczych wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...]". Jako argumenty przemawiające za umorzeniem kwoty długu celnego skarżący podnosił w swoim wniosku okoliczności związane z jego sytuacją osobistą (w szczególności - pozostawanie w zakładzie karnym, brak zatrudnienia i nieosiąganie wynagrodzenia). Na etapie skargi do sądu administracyjnego, reprezentujący wówczas skarżącego profesjonalny pełnomocnik skarżącego, postawił także zarzut, iż należności były prawnie nienależne już w chwili zarejestrowania.

W tym miejscu należy przypomnieć, że decyzją z dnia [...] Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. określił kwotę długu celnego w wysokości 11.617,00 zł z tytułu nielegalnego wprowadzenia w dniu 03.12.2003 r. na polski obszar celny samochodu osobowego marki Nissan Sunny; określił kwotę należnych odsetek w wysokości 5.189,00 zł od ww. kwoty długu celnego liczonych od dnia 03.12.2003 r. do dnia wydania decyzji oraz poinformował o zarejestrowaniu kwoty cła wraz z należnymi odsetkami. W wyniku postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej podstawy prawnej i orzekł w tym zakresie, w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Skarga złożona na ww. decyzję została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27.02.2008 r., sygn. akt III SA/Łd 824/07. Postanowienie Sądu stało się prawomocne z dniem 05.04.2008 r., tym samym decyzja określająca należności celne stała się ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym.

Mając na uwadze tak ustalony stan prawny i faktyczny, w ocenie Sądu, organy orzekające prawidłowo przyjęły, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie należności celnych z uwagi na niespełnienie przesłanek wynikających z art. 246 § 1 Kodeksu celnego. Argumentacja skarżącego, że w chwili zarejestrowania należności celnych określonych decyzją Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia 17 maja 2007 r. były one prawnie nienależne jest nieuzasadniona. Opiera się ona bowiem na twierdzeniu, że istnienie ostatecznej decyzji określającej wysokość należności celnych nie stanowi przeszkody do oceny przesłanki z art. 246 § 1 Kodeksu celnego.

W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 3 pkt 2 Kodeksu celnego dług celny to powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych (dług celny w przywozie) lub należności celnych wywozowych (dług celny w wywozie) odnoszące się do towarów.

Należności celne przywozowe to w świetle art. 3 pkt 8 Kodeksu celnego cła i inne opłaty związane z przywozem towarów.

Jak przy tym wynika z art. 210 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego, dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (§ 2).

W przedmiotowej sprawie zaistniała sytuacja, gdy organ celny w dniu 18 maja 2007 r. wydał decyzję określającą kwotę długu celnego oraz określił kwotę należnych odsetek i poinformował o zarejestrowaniu kwoty cła wraz z należnymi odsetkami, która następnie decyzją z dnia 7 listopada 2007 roku została uchylona w części podstawy prawnej i utrzymana w mocy w pozostałej części. Wskazana decyzja Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia 7 listopada 2007 r. jest ostateczna i funkcjonuje w obrocie prawnym.

Zasadnie w tej sytuacji Dyrektor Izby Celnej w Ł. uznał, że brak jest podstaw do twierdzenie, że w chwili zarejestrowania należności celnych, kwota tych należności nie była prawnie należna. Decyzja, z której kwota ta wynikała została bowiem wydana w oparciu o obowiązujące prawo, odwołanie od tej decyzji nie zostało uwzględnione przez organ odwoławczy, a wniesiona do sądu administracyjnego skarga została odrzucona.

Wprawdzie postępowanie w sprawie umorzenia należności celnych jest odrębnym postępowaniem od postępowania w sprawie określenia kwoty długu celnego, ale Dyrektor Izby Celnej w Ł. rozpoznając przesłankę umorzenia należności celnych nie może nie uwzględnić rozstrzygnięcia będącego podstawą zarejestrowania kwoty należności celnych. Przepis art. 246 § 1 Kodeksu celnego odnosi się bowiem do chwili zarejestrowania kwoty należności celnych i pozwala na ich umorzenie w sytuacji, gdy w chwili ich zarejestrowania kwota należności nie była prawnie należna. Sąd podziela argumentację organu, że tylko skuteczne wzruszenie decyzji określającej kwotę należności celnych mogłoby skutkować ewentualnym ich umorzeniem. Tymczasem – jak wskazano powyżej – skarżący nie zakwestionował skutecznie decyzji w sprawie określenia kwoty długu celnego i ta stała się ostateczna.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych wprawdzie z przepisów działu V tytułu VII Kodeksu celnego, które regulują tryb postępowania w sprawach zwrotu lub umorzenia należności celnych, nie wynika, że załatwienie wniosku o zwrot lub umorzenie należności celnych winno być poprzedzone weryfikacją zgłoszenia celnego, jednakże wydanie decyzji określającej kwotę długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego wydaje się być w tej sytuacji uzasadnione (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 20/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 lutego 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1708/06). Tym bardziej więc w sytuacji, gdy w obrocie prawnym istnieje już ostateczna decyzja określająca wysokość długu celnego i powiadamiająca dłużnika o jej wysokości nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenie tych należności z uwagi na fakt, iż zarejestrowano kwotę należności, która nie była prawnie należna.

W ocenie Sądu, dopóki zatem istnieje w obrocie prawnym decyzja określająca kwotę należności celnych, kwota ta jest prawnie należna. Uwzględnienie wniosku o umorzenie należności celnych z uwagi na wystąpienie powyższej przesłanki bez uprzedniego wyeliminowania z obrotu decyzji określającej kwotę prawnie należną doprowadziłoby do niedopuszczalnej sytuacji, w której w obrocie prawnym istniałaby ostateczna decyzja o kwocie prawnie należnej i druga sprzeczna z nią decyzja stwierdzająca, iż w chwili zarejestrowania należności celne nie były prawnie należne.

Również zarzut skarżącego naruszenia przepisów postępowania odwoławczego - jak to określił - poprzez zaniechanie kontroli instancyjnej w odniesieniu do braku ustalenia właściciela pojazdu, jako towaru, w stosunku, do którego określono należność celną, okoliczności w jakich został on wprowadzony na teren RP nie jest uzasadniony. Zasadnie w tym zakresie podniósł Dyrektor Izby Celnej w Ł., że postępowanie w sprawie umorzenia należności jest odrębnym zagadnieniem niż określenie tych należności czy też ustalenie osoby odpowiedzialnej za powstanie długu celnego. Rozstrzyganie w sprawie umorzenia należności celnych określonych decyzją ostateczną i jednocześnie rozpatrywanie zarzutów w przedmiocie określenia tych należności i dłużnika, stanowiłoby podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż dotyczyłoby sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, stosownie do treści art. 247 § 1 pkt. 4 Ordynacji podatkowej.

Jedynie na marginesie zauważyć należy, iż warunkiem uwzględnienia skargi z powodu naruszenia przepisów postępowania innych niż dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, sąd uchylając decyzję na tej podstawie musiałby wskazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne. W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się po stronie organów naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenia zaskarżonej decyzji. Organy rozpoznające sprawę w granicach zakreślonych żądaniem wynikającym z wniosku strony przeprowadziły adekwatne postępowanie wyjaśniające, a rozstrzygnięcie zostało uzasadnione z powołaniem właściwych przepisów prawa odnoszących się do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. W ocenie Sądu organy rozpoznające sprawę nie naruszyły reguł postępowania dowodowego, postępowanie przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy, a tym samym postawione zarzuty nie mogą zostać uwzględnione.

Odnosząc się wreszcie do ostatniego zarzutu, mianowicie nieuwzględnienia podnoszonych przez skarżącego okoliczności związanych z faktem, iż z uwagi na brak po jego stronie obywatelstwa polskiego, brak zameldowania na terenie RP, przebywanie od 8 lat i przez następny okres do 2031 r. w zakładzie karnym, w którym nie może podjąć pracy, ponieważ jest cudzoziemcem nieposiadającym żadnych dokumentów, nie jest w stanie spłacać ciążącego na nim zadłużenia, co uniemożliwia mu spłatę długu celnego to uznać należało, iż zarzut ten jest całkowicie chybiony.

Przede wszystkim wskazać należy, że powołana w decyzji dotyczącej wniosku o umorzenie należności celnych regulacja prawna obejmuje warunki dotyczące wprost przedmiotu umorzenia należności. Przepisy Kodeksu celnego, jak i przepisy wykonawcze do niego nie mają charakteru uznaniowego. Brak jest w szczególności jakichkolwiek przesłanek umożliwiających organom wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności celnych z odwołaniem się do przesłanek o charakterze podmiotowym. Przepisy pozwalają na umorzenie należności celnych jedynie z przyczyn dotyczących sytuacji prawnej towaru, nie pozwalają natomiast w żadnym razie na umorzenie tychże należności ze względów podmiotowych, a więc w szczególności odnoszących się do sytuacji rodzinnej i materialnej wnioskodawcy. Dla umorzenia należności celnych konieczne jest bowiem spełnienie przesłanek przewidzianych w powołanych przepisach prawnych i w tym zakresie nie jest dopuszczalne żadne odstępstwo ani uznanie organu celnego.

Mając na uwadze wszystkie podniesione powyżej argumenty i okoliczności faktyczne zaistniałe w sprawie, w ocenie Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Łodzi, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.

R.A.