Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 79/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-11-09 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: *Przyznano pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu koszty nieopłaconej pomocy prawnej
*Przyznano pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu koszty nieopłaconej pomocy prawnej
Powołane przepisy: article: art. 250, art. 258 par. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: w związku z par. 21 ust. 1 pkt 2 lit. b i pkt 1 lit. c i par. 4 ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2009 nr 224 poz 1801
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2009 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom.
article: oraz par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i par. 2 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata, ustanowionego z urzędu, M. Z. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi K. K. na czynność Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zapewnienia pomocy w dowożeniu dziecka do szkoły podstawowej postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokatowi, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za udział w postępowaniu sądowym w I instancji w wysokości 240 zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie 55,20 zł, czyli ogółem 295,20 zł; II. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokatowi, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 120 zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie 27,60 zł, czyli ogółem 147,60 zł; III. odmówić przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w pozostałym zakresie przekraczającym kwotę wskazaną w pkt II sentencji.


UZASADNIENIE

Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 1 marca 2016 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym m in. ustanowienie adwokata z urzędu.

Okręgowa Rada Adwokacka pismem z dnia 7 marca 2016 r. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adw. M. Z.

W odpowiedzi na pismo Sądu z dnia 25 marca 2016 r. wzywające do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez sprecyzowanie przedmiotu skargi, tj. wskazanie jaki akt lub czynność została zaskarżona przez skarżącą - pełnomocnik z urzędu pismem z dnia 19 kwietnia 2016 r. ( nadanym w urzędzie pocztowym następnego dnia) poinformował Sąd, że zgodnie z wolą skarżącej wyrażoną w piśmie z dnia 26 listopada 2016 r. (czyli w treści skargi wniesionej do Sądu przez skarżącą) podtrzymuje wnioski i twierdzenia zawarte w tym piśmie. Dodał przy tym, że z treści pisma skarżącej wynika, że złożyła ona skargę na czynności Prezydenta Miasta, które zostały wyrażone w piśmie z dnia 3 listopada 2015 r. W piśmie tym pełnomocnik z urzędu wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa według norm przepisanych, ponieważ nie zostały one opłacone w całości ani w części.

Dnia 20 kwietnia 2016 r. pełnomocnik z urzędu zapoznał się z aktami sprawy.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 lipca 2016 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 23 sierpnia 2016 r. Z protokołu tej rozprawy wynika, że nie stawił się na niej pełnomocnik z urzędu, zawiadomiony o terminie rozprawy prawidłowo.

Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2016 r. wydanym na rozprawie Sąd odrzucił skargę. Z treści uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że skarżąca nie dochowała terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a tym samym nie wyczerpała środków zaskarżenia, jakie przysługiwały jej w administracyjnym toku instancji. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi z urzędu w dniu 14 września 2016 r (k-123).

Ponadto pismem z dnia 28 sierpnia 2016 r. pełnomocnik z urzędu wniósł o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia Sądu z dnia 23 sierpnia 2016 r. i jego doręczenie.

Następnie pełnomocnik z urzędu pismem z dnia 26 września 2016 r. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego postanowienia Sądu odrzucającego skargę.

Opinia ta zawiera również wniosek o uzupełnienia tego postanowienia Sądu poprzez orzeczenie o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (k-101) oraz odrębny wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na podstawie § 1 i 2 w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. związanych ze sporządzeniem tej opinii (k-102). Ten odrębny wniosek zawiera oświadczenie, że opłaty nie zostały opłacone w całości ani w części.

Pismem Sądu z dnia 3 listopada 2016 r. odpis wspomnianej opinii został przesłany stronie skarżącej zgodnie z art. 177 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wraz z pouczeniem, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia doręczenia odpisu tej opinii stronie.

Ponadto w sprawie Sąd postanowieniem z dnia 19 października 2016 r. odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Wniosek ten skarżąca sporządziła osobiście pismem z dnia 28 września 2016 r. Pismem Sądu z dnia 10 października 2016 r. odpis tego pisma został przesłany pełnomocnikowi organu administracji. Pełnomocnik organu pismem z dnia 19 października 2016 r. udzielił odpowiedzi na wspomniane pismo skarżącej z dnia 28 września 2016 r. Pismo to pełnomocnik organu przesłał również pełnomocnikowi z urzędu. Natomiast Sąd pismem z dnia 27 października 2016 r. przesłał skarżącej powyższe pismo pełnomocnika organu z dnia 19 października 2016 r.

Zarządzeniem Sędziego z dnia 3 listopada 2016 r. przekazano akta sprawy referendarzowi sądowemu celem rozpoznania wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej (k-101).

W niniejszej sprawie rozpoznaniu podlega zatem wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za udział w postępowaniu sądowym w I instancji zawarty we wspomnianym wyżej piśmie pełnomocnika z dnia 19 kwietnia 2016 r. (k-49) i w powyższej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nazwany wnioskiem o uzupełnienie orzeczenia Sądu z dnia 23 sierpnia 2016 r. (k-101).

Ponadto rozpoznaniu podlega również zawarty w powyższej opinii (k-102) wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za sporządzenie tej opinii, który został zakwalifikowany jako wniosek o zasądzenie tych kosztów według opłat maksymalnych, ponieważ powołany w tym wniosku przepis rozporządzenia reguluje wysokość opłat maksymalnych.

Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.

Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714).

Skoro ustawodawca w § 22 nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał postanowienie odrzucające skargę w dniu 23 sierpnia 2016 r., a więc przed wejściem w życie nowego rozporządzenia (2 listopada 2016 r.) należy stosować do postępowania w I instancji przepisy dotychczasowe.

Podobna reguła został zawarta w § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 1801), które na podstawie przepisu § 23 nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. utraciło moc z dniem 2 listopada 2016 r. Przepis ten również stanowił, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła pismem z dnia 26 listopada 2016 r. skargę bezpośrednio do Sądu. Skarga ta została nadana przez skarżąca w urzędzie pocztowym w dniu 2 grudnia 2016 r. (k-27). Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 grudnia 2016 r. zarejestrowano ją w dzienniku korespondencji pod numerem IV KO 86/15 i przekazano organowi. W wykonaniu tego zarządzenia pismem Sądu z dnia 7 grudnia 2016 r. przekazano skargę wniesioną bezpośrednio do Sądu organowi wraz z załącznikami. Pismo to zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 7 grudnia 2016 r., a wpłynęło do organu w dniu 9 grudnia 2015 r. Postanowienie Sądu I instancji odrzucające skargę zostało wydane w dniu 23 sierpnia 2016 r.

Zatem do przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za udział w postępowaniu sądowym w I instancji, które rozpoczęło się przed datą wejścia życie rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., czyli przed datą 1 stycznia 2016 r., zastosować należy - na podstawie § 22 rozporządzenia dnia 22 października 2015 r. w związku z § 22 najnowszego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. – do momentu zakończenia postępowania w tej I instancji przepisy dotychczasowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.); dalej; dotychczasowe rozporządzenie.

Zgodnie zaś z § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" tego dotychczasowego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie niż wymiona w pkt "a" i pkt "b" 240 zł

W myśl § 2 ust. 1 dotychczasowego rozporządzenia zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia.

Zgodnie z ust. 2 tego przepisu podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w ust. 1, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy.

W sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty, o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach (§ 2 ust. 3 dotychczasowego rozporządzenia). Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.).

Stosownie do przepisu § 20 dotychczasowego rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Oświadczenie to w zakresie dotyczącym zasądzenia kosztów za udział w postępowaniu sądowym w I instancji zostało zawarte w piśmie pełnomocnika z dnia 19 kwietnia 2016 r. (k-49).

Mając na uwadze treść powołanego wyżej § 2 ust. 1 dotychczasowego rozporządzenia, jak również to, że w niniejszej sprawie skarga wszczynająca postępowanie przed sądem została sporządzona przez skarżącą, a adwokat z urzędu został wyznaczony po jej sporządzeniu, zaś jego udział w postępowaniu w I instancji polegał na zapoznaniu się z aktami sprawy i udzieleniu wspomnianym wyżej pismem z dnia 19 kwietnia 2016 r. zwięzłej odpowiedzi na pismo Sądu wzywające do sprecyzowania przedmiotu skargi, w którym w istocie podtrzymał wnioski i twierdzenia sformułowane w skardze skarżącej oraz fakt odrzucenia tej skargi przez Sąd postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2016 r. - należało przyznać pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie według stawki minimalnej uregulowanej w przepisie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" tego dotychczasowego rozporządzenia wynoszącej 240 zł.

Z tych względów, należało przyznać pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną w postępowaniu sądowym w I instancji -powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 295,20 zł (wynagrodzenie: 240 zł + podatek VAT: 55,20 zł =295,20 zł), co orzeczono w pkt I sentencji.

Pełnomocnik z urzędu w opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wniósł również o przyznanie kosztów z tytułu jej sporządzenia. Wniosek ten został zakwalifikowany jako wniosek o zasądzenie tych kosztów według opłat maksymalnych, ponieważ powołany w tym wniosku przepis § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. reguluje wysokość opłat maksymalnych.

W rozpoznawanej sprawie orzeczenie Sądu I instancji odrzucające skargę zostało wydane w dniu 23 sierpnia 2016 r., a opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została sporządzona pismem z dnia 26 września 2016 r. i tego samego dnia nadana w urzędzie pocztowym, a więc szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu z tytułu sporządzenia tej opinii reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801), które zgodnie z § 23 tego rozporządzenia weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r., i utraciło moc z dniem 2 listopada 2016 r. na podstawie przepisu § 23 najnowszego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r.

Jedynie w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, co wynika z treści § 22 tego rozporządzenia 22 października 2015 r.

Przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie gdyż, jak już wyżej wskazano, postępowanie sądowe w I instancji zakończyło się już po wejściu w życie tego rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., tym samym do wynagrodzenia za sporządzenie, po dacie wejścia w życie tego rozporządzenia, opinii o braku podstaw do wniesienia skargi, należy stosować przepisy tego rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r.

Stosownie do art. 177 § 4 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia.

Powyższego przepisu § 4 zdanie trzecie, czyli przepisu dotyczącego biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nie stosuje się, jeżeli sąd stwierdzi, że opinia nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. W takim przypadku sąd zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręgowej izby radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, która wyznacza innego pełnomocnika (§ 5 art. 177). Zawiadomienie o którym mowa w powołanym przepisie art. 177 § 5 nie zostało sporządzone w niniejszej sprawie.

W myśl § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł.

Opłata o której mowa w pkt 1 dotycząca postępowania przed sądem administracyjnym w I instancji, wszczętego po wejściu w życie nowego rozporządzenia do którego nawiązuje § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia, wynosi zgodnie z pkt 1 lit "c" 480 zł.

Natomiast w myśl § 4. ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Rozdział IV, czyli § 21, reguluje opłaty maksymalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stosownie do ust. 2 tego przepisu ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.

W myśl zaś § 4 ust. 3 opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.

W rozpoznawanej sprawie, zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, należało ustalić opłatę w wysokości ½ opłaty maksymalnej wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b", czyli w wysokości ½ opłaty maksymalnej wynoszącej 240 zł, co stanowi kwotę 120 zł (1/2 x 240 zł). Kwota 240 zł stanowi bowiem opłatę maksymalną obliczoną jako 50 % kwoty 480 zł, co wynika z treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" w związku z pkt 1 lit "c".

Mając powyższe na uwadze, należało w pkt II sentencji, przyznać pełnomocnikowi z urzędu, który prowadził sprawę również w I instancji, wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 147,60 zł (wynagrodzenie: 120 zł + podatek VAT: 27,60 zł =147,60 zł).

W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik z urzędu wniósł jednak o przyznanie maksymalnego wynagrodzenia wynikającego z treści przepisu § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b".

Żądana na podstawie tego przepisu opłata stanowi maksymalną opłatę, jaką może zasądzić sąd na rzecz pełnomocnika z urzędu z tytułu wynagrodzenia za sporządzenie wspomnianej opinii.

Przepis § 4 ust. 2 tego rozporządzenia określa przesłanki, które należy uwzględnić przy ustaleniu opłaty maksymalnej przekraczającej opłatę wskazaną w ust.1 tego przepisu. Do przesłanek tych należy m. in. uwzględnienie stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie.

Ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w poszczególnych postępowaniach dokonał precyzyjnego rozważenia i uwzględnienia wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego typu spraw. W przyjętych stawkach minimalnych oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego (post. Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt III AKz 643/09, LEX nr 553823).

Orzeczenie to znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie mimo, iż nawiązuje ono stawek minimalnych zawartych w poprzednim rozporządzeniu, według których należało ustalić wynagrodzenie za czynności podjęte przez pełnomocnika z urzędu, które nie mogło być niższe od tych stawek minimalnych. Rozporządzenie to przewidywało także możliwość podwyższenia stawki minimalnej i do tej kwestii odnosi się stanowisko zawarte w powyższym orzeczeniu, że sąd może uwzględnić pewne nadzwyczajne, szczególne okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego.

Nowe rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. nie zawierało co prawda pojęcia stawek minimalnych, lecz w przepisie § 4 ust. 1 stanowiło jednoznacznie o ustaleniu wysokości opłaty. Zgodnie z tym przepisem opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Natomiast pojęcie tej opłaty reguluje § 2 pkt 1 tego rozporządzenia, w myśl którego koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia.

Z brzmienia przepisów § 4 ust. 1 i § 2 pkt 1 tego rozporządzenia wynika zatem, że "opłatą" ("stawką") minimalną z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu jest opłata w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4. Najniższa opłata wynosi więc co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (post. SA w Krakowie z dnia 13 września 2006 r., II AKz 350/06, KZS 2006/10/21).

W niniejszej sprawie pełnomocnik z urzędu został ustanowiony w toku postępowania przed Sądem I instancji. Natomiast aktywność pełnomocnika z urzędu w postępowaniu w II instancji przejawiła się w sporządzeniu pismem z dnia 26 września 2016 r. wspomnianej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

W świetle powyższego, przyjąć trzeba, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do zasądzenia z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynagrodzenia przekraczającego kwotę określoną w pkt II sentencji, tj. do przyznania wynagrodzenia według pełnej opłaty maksymalnej.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1402/06 uchylającym zaskarżony w tamtej sprawie wyrok oraz decyzje organów administracji obu instancji stwierdził bowiem, że zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego w podwójnej wysokości stawki minimalnej Sąd ten wziął pod uwagę skomplikowany charakter sprawy, mający swe źródła w niejasnym stanie prawnym, a także wkład pracy adwokata polegający na rzetelnym i wyczerpującym sporządzeniu skargi kasacyjnej, przez co walnie przyczynił się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

W niniejszej zaś sprawie nie zaistniały powołane w tym wyroku przesłanki, jak również przesłanki wymienione w § 4 ust. 2 nowego rozporządzenia, które uzasadniałyby przyznanie wynagrodzenia według pełnej opłaty maksymalnej, gdyż została sporządzona opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym adwokat z urzędu nie przyczynił się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy.

Ponadto w złożonej opinii pełnomocnik przedstawił zwięźle stan faktyczny sprawy i zgodził się z argumentacją Sądu zawartą w orzeczeniu Sądu.

W tej sytuacji należało w pkt III sentencji odmówić przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii w pozostałym zakresie, tj. w zakresie przekraczającym kwotę, określoną w pkt II sentencji.

Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" i § 4 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu i § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, orzeczono jak w sentencji.