Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 8319/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant spec. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 4 listopada 2022 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "organ"), działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 oraz art. 102 ust. 7 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1285 z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach") w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: "K.p.a.") orzekł, że D. K. (dalej: "Zainteresowany", "Wykonawca", "Uczestnik") podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu zawartych z płatnikiem składek [...] Sp. z o. o. (dalej: "Płatnik", "Spółka", "Skarżący") w okresach: od 10.02.2017 r. do 28.02.2017 r., od 09.03.2017 r. do 31.03.2017 r., od 28.03.2017 r. do 31.03.2017 r., od 31.03.2017 r. do 05.04.2017 r., od 21.04.2017 r. do 25.04.2017 r., od 05.05.2017 r. do 10.05.2017 r., od 02.06.2017 r. do 07.06.2017 r., od 14.06.2017 r. do 25.06.2017 r., od 23.06.2017 r. do 30.06.2017 r., od 30.06.2017 r. do 07.07.2017 r., od 03.08.2017 r. do 26.08.2017 r., od 31.08.2017 r. do 06.09.2017 r., od 08.09.2017 r. do 09.09.2017 r., od 12.09.2017 r. do 18.09.2017 r., od 15.09.2017 r. do 16.09.2017 r., od 29.09.2017 r. do 30.09.2017 r., od 06.10.2017 r. do 13.10.2017 r., od 13.10.2017 r. do 18.10.2017 r., od 27.10.2017 r. do 06.11.2017 r., od 03.11.2017 r. do 10.11.2017 r., od 10.11.2017 r. do 11.11.2017 r., od 17.11.2017 r. do 21.11.2017 r., od 24.11.2017 r. do 30.11.2017 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ wyjaśnił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej: "ZUS") pismem z 13 maja 2022 r., wystąpił na podstawie art. 109 ustawy o świadczeniach z wnioskiem o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Zainteresowanego z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu zawartych z Płatnikiem w ww. okresach. Pismami z 21 lipca 2022 r. poinformowano strony postępowania, tj. Zainteresowanego oraz Płatnika o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie oraz o możliwości wglądu i wypowiedzenia się, co do zgromadzonej dokumentacji, zgodnie z art. 10 oraz art. 73 § 1 K.p.a.

Organ wskazał, że ZUS przekazał do Śląskiego OW NFZ kopie umów:

- umowa o dzieło nr [...] z 10.02.2017 r. od 10.02.2017 r. do 28.02.2017 r. "wykonanie usługi pierwszego założenia lin i naczyń w górniczym wyciągu szybowym szybu I przedział południowy [...], zgodnie z opracowaną do tego dzieła Technologią",

- umowa o dzieło nr [...] z 09.03.2017 r. od 09.03.2017 r. do 31.03.2017 r. "wykonanie usługi pierwszego założenia lin i naczyń w górniczym wyciągu szybowym szybu I przedział południowy [...], zgodnie z opracowaną do tego dzieła Technologią",

- umowa o dzieło nr [...] z 28.03.2017 r. od 28.03.2017 r. do 31.03.2017 "wykonanie usługi wymiany liny nośnej w górniczym wyciągu szybowym szybu [...] S.A. [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią",

- umowa o dzieło nr [...] z 31.03.2017 r. od 31.03.2017 r. do 05.04.2017 r. "wykonanie usługi wymiany lin nośnych w górniczym wyciągu szybowym szybu K.przedział południowy [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią",

- umowa o dzieło nr [...] z 21.04.2017 r. od 21.04.2017 r. do 25.04.2017 r. "wykonanie usługi wymiany lin nośnych w górniczym wyciągu szybowym szybu III przedział zachodni [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią",

- umowa o dzieło nr [...] z 05.05.2017 r. od 05.05.2017 r. do 10.05.2017 r. "wykonanie usługi wymiany lin nośnych w górniczym wyciągu szybowym szybu II [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią",

- umowa o dzieło nr [...] z 02.06.2017 r. od 02.06.2017 r. do 07.06.2017 r. "wykonanie usługi wymiany liny wyrównawczej w górniczym wyciągu szybowym szybu III przedział wschodni [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią",

- umowa o dzieło nr [...] z 14.06.2017 r. od 14.06.2017 r. do 25.06.2017 r. "wykonanie usługi wymiany lin nośnych w górniczym wyciągu szybowym szybu [...] III przedział skipowy [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią",

- umowa o dzieło nr [...] z 23.06.2017 r. od 23.06.2017 r. do 30.06.2017 r. "wykonanie usługi wymiany lin nośnych w górniczym wyciągu szybowym szybu [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią",

- umowa o dzieło nr [...] z 30.06.2017 r. od 30.06.2017 r. do 07.07.2017 r. "wykonanie usługi wymiany lin nośnych szyb [...] przedział wschodni KWK [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią",

- umowa o dzieło nr [...] z 03.08.2017 r. od 03.08.2017 r. do 26.08.2017 r. "wykonanie usługi wymiany skipoklatki i przeciwwagi oraz wymiany lin nośnych w górniczym wyciągu szybowym szybu [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią",

- umowa o dzieło nr [...] z 31.08.2017 r. od 31.08.2017 r. do 06.09.2017 r. "wykonanie usługi przygotowania maszyny wyciągowej do wymiany lin nośnych szyb [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią",

- umowa o dzieło nr [...] z 08.09.2017 r. od 08.09.2017 r. do 09.09.2017 r. "wykonanie połączenia lin nośnych 4xØ50mm [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią lub Instrukcją",

- umowa o dzieło nr [...] z 12.09.2017 r. od 12.09.2017 r. do 18.09.2017 r. "wykonanie usługi wymiany liny nośnej szyb [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią",

- umowa o dzieło nr [...] z 15.09.2017 r. od 15.09.2017 r. do 16.09.2017 r. "wykonanie połączenia lin nośnych 4xØ54mm szyb I przedział północny [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią lub Instrukcją",

- umowa o dzieło nr [...] z 29.09.2017 r. od 29.09.2017 r. do 30.09.2017 r. "wykonanie połączenia lin nośnych 4xØ50mm szyb [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią lub Instrukcją",

- umowa o dzieło nr [...] z 06.10.2017 r. od 06.10.2017 r. do 13.10.2017 r. "wykonanie usługi wymiany lin nośnych szyb [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią",

- umowa o dzieło nr [...] z 13.10.2017 r. od 13.10.2017 r. do 18.10.2017 r. "wykonanie usługi wymiany klatki czteropiętrowej szyb [...] przedział główny [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią",

- umowa o dzieło nr [...] z 27.10.2017 r. od 27.10.2017 r. do 06.11.2017 r. "wykonanie usługi wymiany lin nośnych III przedział wschodni [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią",

- umowa o dzieło nr [...] z 03.11.2017 r. od 03.11.2017 r. do 10.11.2017 r. "wykonanie usługi wymiany klatki szybowej czteropiętrowej szyb [...] przedział wschodni [...] sp. z o.o. [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią",

- umowa o dzieło nr [...] z 10.11.2017 r. od 10.11.2017 r. do 11.11.2017 r. "wykonanie połączenia lin nośnych 4xØ48mm szyb VII przedział zachodni [...] oraz liny nośnej Ø62 mm szyb [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią lub Instrukcją",

- umowa o dzieło nr [...] z 17.11.2017 r. od 17.11.2017 r. do 21.11.2017 r. "wykonanie usługi wymiany dwóch lin nośnych szyb VIII przedział [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią",

- umowa o dzieło nr [...] z 24.11.2017 r. od 24.11.2017 r. do 30.11.2017 r. "wykonanie usługi wymiany dwóch lin nośnych szyb VIII przedział [...], zgodnie z opracowaną dla tego dzieła Technologią".

Prezes NFZ opisał dokładnie przebieg postępowania administracyjnego i stwierdził następnie, że nie wystarczy odpowiednio nazwać umowę lub wprowadzić do jej treści określone postanowienia, aby stworzyć pożądany przez strony stosunek prawny. W zawartych z Zainteresowanym umowach cywilnoprawnych nazwanych przez Płatnika "umową o dzieło" strony określiły, m. in. rodzaj czynności (np. wykonanie usługi pierwszego założenia lin i naczyń w górniczym wyciągu szybowym szybu, wykonanie usługi wymiany lin nośnych, wykonanie usługi wymiany klatki szybowej czteropiętrowej), termin wykonania czy też wysokość wynagrodzenia przysługującego za ich wykonanie. Tymczasem umowa o dzieło jako umowa rezultatu powinna zawierać kryteria, tj. parametry, jednostki metryczne itp., w oparciu o które możliwa będzie weryfikacja jej wykonania. W treści zawartych umów nie było również postanowień dotyczących odbioru dzieła, czy rękojmi za wady, co jest elementem istotnym w przypadku umowy o dzieło.

Zdaniem Prezesa NFZ, prace wykonywane przez Zainteresowanego nie noszą cech pozwalających na uznanie ich za "dzieło" lecz stanowiły typowe prace na kopalni. Nie zmierzały one do stworzenia unikatowego wytworu o zindywidualizowanych cechach. Miały one charakter standardowy, typowy i nie odbiegały od innych powszechnie dostępnych na rynku usług. Chodziło tylko o wykonanie określonych czynności. Brak kryteriów określających pożądany przez zamawiającego wynik (wytwór) umowy prowadzi natomiast do wniosku, że przedmiotem zainteresowania Płatnika było wykonanie określonych czynności, a nie ich rezultat.

Zdaniem organu Strony pomimo wielokrotnego wezwania przez organ, nie przedstawiły, ani nie udokumentowały, aby usługi świadczone przez Zainteresowanego stanowiły dzieło.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący zaskarżył w całości decyzję Prezesa NFZ z 24 listopada 2022 r., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., w szczególności poprzez zaniechanie oceny treści umowy stron zgodnie z jej treścią i przepisami prawa, a nadto częściowo błędne ustalenie stanu faktycznego oraz wydanie decyzji w oparciu o wnioski niewynikające z częściowo prawidłowo ustalonego stanu faktycznego oraz brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

2) art. 627 K.c., poprzez jego niezastosowanie do częściowo prawidłowo ustalonego stanu faktycznego łącznie z naruszeniem art. 750 K.c., poprzez jego błędne zastosowanie do częściowo prawidłowo ustalonego stanu faktycznego,

3) art. 64 § 1 i § 2 K.c., poprzez dokonanie nieuprawnionej wykładni woli stron danej umowy o dzieło.

Skarżący wniósł także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania prowadzonego przez organ oraz przez ZUS, tj. z danych umów o dzieło i towarzyszących danym umowom dokumentacji w szczególności dotyczącej wykonania przedmiotów danej umowy, na okoliczności celu oraz treści danej umowy o dzieło, w tym przedmiotu danej umowy, zgodnej woli zawarcia przez strony danej umowy o dzieło, przebiegu i zakończenia wykonania danej umowy.

W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął i szczegółowo uzasadnił wskazane zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest, czy umowy zawarte przez Skarżącego z Uczestnikiem, była umowami o dzieło, czy też innymi umowami o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Istota sprawy sprowadza się więc do zweryfikowania stanowisk stron i udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w zaistniałym stanie faktycznym ubezpieczony podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartej umowy.

Podstawę prawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, którymi są m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami K.c., stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osoby z nimi współpracujące. W związku z powyższym osoba spełniająca przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdza wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają (...) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (...). Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Wyjaśnienia też wymaga, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Natomiast na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Z kolei według art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009, z poźn. zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

Jednocześnie do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, na podstawie art. 750 K.c., stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Oznacza to, że sam fakt nazwania umowy między jej stronami "umową o dzieło" nie przesądza o jej charakterze. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, iż subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 K.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 K.c. (vide: L. Ogiegło /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, ..., s. 573 i nast.). Decydująca okazuje się treść zawartej umowy. Zatem, nie nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot decydują o faktycznym charakterze współpracy.

Zgodnie z art. 734 § 1 K.c., przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski /w:/ G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387; podobnie: M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 685). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie.

Natomiast zgodnie z art. 627 K.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 K.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).

Co do zasady, w praktyce obrotu gospodarczego uznaje się, że w odróżnieniu od umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga, by czynności przyjmującego zamówienie (najczęściej nazywanego w umowie o dzieło – "wykonawcą") doprowadziły do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Istotą umowy o dzieło jest zatem osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. Umowa zlecenia jest z kolei umową starannego działania, w której co prawda rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty. Dlatego też w umowie zlecenia rezultat nie został objęty treścią świadczenia. Zaakcentować należy, że zasadniczo w treści umowy o dzieło istnieje konieczność opisania rezultatu, ponieważ to rezultat kreuje stosunki zobowiązaniowe między stronami tej umowy.

Zarówno w judykaturze, jak i w literaturze przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie utrudniona, albowiem, o ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2010, komentarz do art. 627 k.c., t. 36). Kwestia złożoności interpretacji tego rodzaju umów została wzięta pod uwagę przez organ przy wydawaniu decyzji i poddana analizie także z punktu widzenia bogatego orzecznictwa sądowego.

Obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy umowy zlecenia, przeprowadził Sąd Najwyższy w wyroku z 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12 (opubl. www.sn/sites/orzecznictwo): "Umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 k.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 k.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wad (por. wyrok Sądu Najwyższego z 3 listopada 1999 r., IV CKN 152/00, OSNC 2001 Nr 4, poz. 63). (...) Wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne - art. 734 § 1 k.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne - art. 750 k.c.). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 lipca 2012 r., II UK 60/12 - niepublikowane)". Ponadto w wyroku z 28 sierpnia 2014 r. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, dzieło jest wytworem, który w momencie zawierania umowy nie istnieje (sygn. akt II UK 12/14).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organ prawidłowo ustalił, że Uczestnik podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umów o świadczenie usług zawartych ze Skarżącym.

Z akt sprawy i prawidłowo ustalonego przez organ stanu faktycznego wynika, że przedmiotem spornych umów, (określonych mianem usługi) był ciąg określonych czynności starannego działania. Wbrew przekonaniu Skarżącego sporne umowy nie mogą zostać zakwalifikowana jako wykonywane w ramach umowy o dzieło, gdyż polegały one na dokonywaniu czynności z należytą starannością. Uczestnik zobowiązany był wykonać zleconą mu pracę sumiennie, według swojej najlepszej wiedzy, ze starannością, jakiej wymagał zakres i charakter pracy. Prace wykonywane przez Uczestnika stanowiły typowe prace fizyczne wykonywane w kopalni. Miały one charakter standardowy, nie zmierzały do powstania nowego bądź zmodyfikowanego, określonego w sposób dokładny, stanowiącego o jego indywidualnym charakterze samoistnego dzieła, które zostało zdefiniowane w momencie zawierania umowy. Każda z umów przewiduje wynagrodzenie za dokonanie określonych czynności. Wprawdzie czynności wykonywane przez Uczestnika prowadziły do powstania określonego skutku, jednak ten skutek był uzależniony od starannego działania wykonawcy umowy. Charakter wykonywanej pracy nie był twórczy i jednostkowy, stanowił część większej całości prac związanych z działalnością Skarżącego, nie wymagał indywidualizacji, a tylko starannego działania, czynności nie miały cech szczególnych, związanych z osobistymi właściwościami wykonawcy poza umiejętnościami zawodowymi, wyuczonymi. Nie wykazano też w sprawie aby czynności wykonywane w ramach spornych umów były pracą wymagającą posiadania przez wykonawcę jakiś rzadkich cech bądź specjalnych umiejętności. Dokonanie takich czynności nie miało jakiegokolwiek twórczego charakteru, zasadnym jest zatem stwierdzenie, że skutkiem podejmowanych przez Uczestnika czynności nie było wykonanie dzieła, w myśl przepisów o umowie o dzieło zawartych w K.c. Tym samym organ prawidłowo zinterpretował charakter spornych umów, a następnie właściwie zastosował w sprawie art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach uznając, że Uczestnik podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu ich wykonania. Praca Uczestnika wykonana została bowiem nie na podstawie umów o dzieło, ale na podstawie innych umów, tj. o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Odmienna ocena dowodów, do której Skarżący był uprawniony, nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Stanowisko Skarżącego stanowi jedynie polemikę z oceną dokonaną przez organ, przy czym jej skutecznie nie podważa. Ocena materiału dowodowego pod kątem rzeczywistego charakteru spornych umów znajduje oparcie zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie w którym przyjmuje się, że umowy, których treścią są stosunkowo proste i powtarzalne czynności nie są umowami o dzieło w rozumieniu art. 627 K.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2012 r. II UK 70/12; wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2012 r. II UK 187/11 OSNP 2013/9-10/115, wyrok SN z dnia 26 marca 2013 r. II UK 201/12; wyrok SN z 28 marca 2000 r, II UK 386/99, OSNP 2001 Nr 16, poz. 522; wyrok SN z 6 kwietnia 2011 r. II UK 315/10, OSNP 2012 nr 9-10, poz. 127).

Odnosząc się do wniosku dowodowego zawartego w skardze Sąd wyjaśnia, że w świetle art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "P.p.s.a."), kontrolę legalności decyzji administracyjnej opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżone rozstrzygnięcie. Oznacza to, że wnioskowane przez Skarżącego w skardze dowody, Sąd był zobligowany uwzględnić z urzędu i nie wymagało to odrębnego wniosku Skarżącego.

Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził uchybień w zakresie stosowania przez organ przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy lub których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Organ rozstrzygając o kwalifikacji prawnej spornych umów oparł się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, z uwzględnieniem w szczególności zapisów zawartych umów. Na podstawie ich treści oraz innych okoliczności sprawy organ dokonał merytorycznej oceny z uwzględnieniem ogólnych zasad proceduralnych określonych w ar. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a podjęte w tym zakresie rozstrzygniecie zostało uzasadnione w sposób wymagany przez normę prawa określoną w art. 107 § 3 K.p.a.

W świetle powyższych wyjaśnień Sąd nie stwierdził również naruszenia przez organ art. art. 627 K.c., poprzez jego niezastosowanie, jaki art. 750 K.c., poprzez jego błędne zastosowanie, a także art. 64 § 1 i § 2 K.c., poprzez dokonanie nieuprawnionej wykładni woli stron spornych umów. Ponieważ przyjęcie charakteru prawnego spornych w niniejszej sprawie umów zgodnie z wolą stron mogło prowadzić do ominięcia obowiązku uiszczenia należności publicznoprawnych związanych z ubezpieczeń zdrowotnym, konieczna była w niniejszej sprawie ocenach charakteru prawnego tych umów dokonana przez Prezesa NFZ. Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowej kwalifikacji spornych umów, co zostało wyjaśnione powyżej.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.