Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1330/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 i § 2 pkt 5, art. 17 § 1 i art. 18
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi W.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 3 października 2022 r. nr. 2201-IEW.720.51.2022/MSz w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do sądu postanowieniem z dnia 3 października 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako Dyrektor IAS lub organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000) - dalej: k.p.a., art. 33 § 1 i § 2 pkt 5, art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.) – dalej: u.p.e.a. oraz art. 70 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.) - dalej: O.p., po rozpatrzeniu zażalenia W. N. (dalej: podatnik lub Skarżący) na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej: organ I instancji lub Naczelnik US) z dnia 4 sierpnia 2022 r., którym oddalono zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Naczelnik US prowadził wobec podatnika postępowanie egzekucyjne na podstawie 49 wskazanych tytułów wykonawczych. Ponieważ podejmowane w toku tego postępowania czynności nie doprowadziły do wyegzekwowania należności postępowanie zostało postanowieniem z dnia 31.12.2014 r. umorzone z przyczyn wskazanych w art 59 § 2 u.p.e.a., tj. "bezskuteczność egzekucji".

W związku z ustaleniem nowego składnika majątku w postaci środków przekazywanych przez Bank 1 S.A. wierzyciel stosownie do treści art 61 u.p.e.a. wystąpił o wszczęcie ponownej egzekucji i wystawił w dniach 18.11.2016 r. i 21.11.2016 r. nowe tytuły wykonawcze dotyczące tych samych należności.

Podejmowane przez organ czynności nie doprowadziły do wyegzekwowania należności. Mając na uwadze powyższe Naczelnik US postanowieniem z dnia 18.05.2020 r., działając na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., umorzył postępowanie prowadzone na podstawie 52 wymienionych tytułów wykonawczych.

Zawiadomieniem z dnia 14.06.2022 r. Naczelnik US ponownie wszczął wobec podatnika egzekucję na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Pismem z dnia 14.06.2022 r. Naczelnik US zawiadomił B spółkę z o.o. o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Odpis zawiadomienia doręczono podatnikowi w dniu 29.06.2022 r.

Pismem z dnia 5.07.2022 r. podatnik wniósł skargę na podjętą czynność egzekucyjną, zarzucając wprowadzenie do obrotu prawnego zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym wynagrodzenia za pracę z naruszeniem przepisów u.p.e.a. Podatnik zawarł także zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej sformułowany w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., tj. zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości, w związku z przedawnieniem zaległości podatkowych będących przedmiotem wydanego zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę.

Postanowieniem z dnia 4.08.2022 r. Naczelnik US oddalił wniesiony zarzut.

Pismem z dnia 24.08.2022 r. podatnik złożył zażalenie na ww. postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości i uznanie, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa.

W uzasadnieniu podatnik podtrzymał w całości zarzut przedstawiony w piśmie z 5.07.2022 r. W ocenie podatnika kwestionowane zaległości podatkowe uległy przedawnieniu w zakresie, w jakim pokrywają się z zaległościami wskazanymi w postanowieniu o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z dnia 31.12.2014 r.

Postanowieniem z dnia 3.10.2022 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że co do zasady zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następnego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

W ocenie Dyrektora IAS, regulacja zawarta w art. 70 § 4 O.p. jednoznacznie wskazuje, że warunkami koniecznymi, a jednocześnie wystarczającymi do przerwania biegu terminu przedawnienia na tej podstawie są: zastosowanie środka egzekucyjnego i zawiadomienie o tym fakcie podatnika, przy czym obie te czynności powinny nastąpić przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania. Przez zastosowanie środka egzekucyjnego należy rozumieć, w świetle art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., m.in. egzekucję z wynagrodzenia za pracę (...).

Zdaniem organu odwoławczego, art. 70 § 4 O.p. umożliwia wielokrotne przerywanie biegu terminu przedawnienia. Każdorazowe zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony, skutkuje bowiem przerwaniem biegu pięcioletniego terminu. W opinii Dyrektora IAS, środki egzekucyjne, które przerywają bieg przedawnienia zobowiązań podatkowych muszą być środkami realnymi i prowadzić do zajęcia składników majątkowych pozostających w dyspozycji dłużnika. Ponadto w sytuacji, gdy organ podatkowy stosuje środek egzekucyjny w celu zaspokojenia należności podatkowej, przerywa on bieg przedawnienia jedynie na pięć lat. Do ponownego przerwania biegu przedawnienia konieczne jest zastosowanie kolejnego środka egzekucyjnego, skierowanego do innego składnika majątkowego dłużnika.

Dyrektor IAS wyjaśnił, że z obowiązujących przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej jest m.in. wygaśnięcie obowiązku w całości lub w części. Przesłanką wniesienia zarzutu jest sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z powodu jego przedawnienia. Spełnienie tej przesłanki następuje również w przypadku upływu czasu, z którym przepisy prawa wiążą przedawnienie się obowiązku, albo w przypadku wystąpienia innych okoliczności uregulowanych w przepisach prawa skutkujących wygaśnięciem obowiązku.

W ocenie Dyrektora IAS, z akta sprawy wynika, że zobowiązania podatkowe nie uległy przedawnieniu ponieważ Naczelnik US trafnie zastosował środki egzekucyjne, które spowodowały przerwanie biegu terminu przedawnienia dochodzonych zobowiązań. Wobec powyższe nie przedawniły się zaległości w podatku:

1. od towarów i usług za okres: wrzesień, październik i grudzień 2007 r.; od stycznia do sierpnia 2008 r., październik i grudzień 2008 r.; od stycznia do kwietnia 2009 r., od sierpnia 2011 r. do maja 2012 r. w związku z przerwaniem biegu terminu przedawnienia wskutek zastosowania następujących środków egzekucyjnych:

- zajęcie 7.08.2012 r. wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank 2 S.A., o którym podatnik został zawiadomiony w dniu 20.08.2012 r.;

- zajęcie 24.10.2012 r. wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank 3 S.A., o którym podatnik został zawiadomiony w dniu 19.11.2012 r.;

- zajęcie 14.02.2014 r. wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank 4 S.A., o którym podatnik został zawiadomiony w dniu 4.03.2014 r.;

- zajęcie 14.02.2014 r. wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank 5 S.A., o którym podatnik został zawiadomiony w dniu 4.03.2014 r.;

- zajęcie 30.06.2017r. wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank 6 S.A., o którym podatnik został zawiadomiony 19.07.2017 r.;

- zajęcie 22.06.2022 r. wynagrodzenia o pracę należnego od B sp. z o.o., o którym podatnik został zawiadomiony w dniu 29.06.2022 r.;

2. od towarów i usług za okres czerwiec i lipiec 2012 r. w związku z przerwaniem biegu terminu przedawnienia wskutek zastosowania następujących środków egzekucyjnych:

- zajęcie 14.02.2014 r. wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank 4 S.A., o którym podatnik został zawiadomiony 4.03.2014 r.;

- zajęcie 14.02.2014 r. wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank 5 S.A., o którym podatnik został zawiadomiony 4.03.2014 r.;

- zajęcie 30.06.2017r. wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank 6 S.A., o którym podatnik został zawiadomiony 19.07.2017 r.;

- zajęcie 22.06.2022 r. wynagrodzenia o pracę należnego od B sp. z o.o., o którym podatnik został zawiadomiony 29.06.2022 r.;

3. od towarów i usług za okres: sierpień i październik 2012 r., od marca do lipca 2013 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. w związku z przerwaniem biegu terminu przedawnienia wskutek zastosowania środków egzekucyjnych:

- zajęcie 14.02.2014 r. wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank 4 S.A., o którym podatnik został zawiadomiony 4.03.2014 r.;

- zajęcie 14.02.2014 r. wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank 5 S.A., o którym podatnik został zawiadomiony 4.03.2014 r.;

- zajęcie 30.06.2017r. wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank 6 S.A., o którym podatnik został zawiadomiony 19.07.2017 r.;

- zajęcie 22.06.2022 r. wynagrodzenia o pracę należnego od B sp. z o.o., o którym podatnik został zawiadomiony 29.06.2022 r.;

4. od towarów i usług za okres: wrzesień 2012 r, od listopada 2013 r. do stycznia 2014 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w związku z przerwaniem biegu terminu przedawnienia wskutek zastosowania środków egzekucyjnych:

- zajęcie 30.06.2017r. wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank 6 S.A., o którym podatnik został zawiadomiony 19.07.2017 r.;

- zajęcie 22.06.2022 r. wynagrodzenia o pracę należnego od B sp. z o.o., o którym podatnik został zawiadomiony w dniu 29.06.2022 r.;

5. w podatku od towarów i usług za okres od czerwca do września 2017 r. w związku z przerwaniem biegu terminu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, tj. zajęcia 22.06.2022 r. wynagrodzenia o pracę należnego od B sp. z o. o., o którym podatnik został zawiadomiony w dniu 29.06.2022 r.

Zatem w ocenie organu odwoławczego nie można uznać za zasadny zarzut odnośnie przedawnienia zobowiązań podatkowych, ponieważ są one nadal wymagalne.

Odnosząc się do twierdzeń podatnika dotyczących niezastosowania się do orzeczenia WSA w Gdańsku Dyrektor IAS stwierdził, że podatnik wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika US z dnia 18.05.2020 r. W wyniku jego rozpatrzenia Dyrektor IAS postanowieniem z 17.07.2020 r. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie. Na powyższe postanowienie podatnik wniósł skargę do WSA w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 20.04.2021 r., sygn. akt I SA/Gd 909/20 uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS z 17.07.2020 r. Wskazany wyrok WSA w Gdańsku z 20.04.2021 r. nie jest prawomocny, bowiem Dyrektor IAS wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ocenie Dyrektora IAS działania wierzyciela były zgodne z obowiązującym stanem prawnym, gdyż art. 61 u.p.e.a. w nowym brzmieniu (Dz. U. z 2019 r., poz. 1553 i 2070), na które powołał się WSA w ww. wyroku wszedł w życie 20.02.2021 r., a więc w przedmiotowej sprawie - do tytułów wykonawczych wystawionych w 2016 r. - nie miał zastosowania. Przed wprowadzoną nowelizacją nie istniała norma prawna, która dopuszczałaby prowadzenie nowej egzekucji bez doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Ten tylko mógł zaś powstać poprzez jego wystawienie na nowo.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na ww. postanowienie Skarżący, wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji w całości, powielił zarzuty sformułowane w zażaleniu, a ponadto stwierdził, że organ odwoławczy naruszył: zasadę legalizmu wyrażoną w art. 6 i art. 7 K.p.a., art. 120 i art 121 O.p. oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego między innymi na podstawie tytułów egzekucyjnych wystawionych w 2016 r. z naruszeniem norm i przepisów prawa; przepisy u.p.e.a. poprzez niedoręczenie upomnienia przed wydaniem tytułów egzekucyjnych wystawionych w 2016 r. i odmowę przysługującego Skarżącemu prawa do ochrony przed nadmiernym fiskalizmem, poprzez dwukrotne prowadzenie postępowań egzekucyjnych odnoszących się do tych samych zaległości podatkowych, na podstawie dwóch różnych tytułów wykonawczych.

Ponadto, w ocenie Skarżącego, organy naruszyły przysługujące Skarżącemu prawa do ochrony przed nadmiernym fiskalizmem, poprzez celowo nieskuteczne i pobieżne rozpoznanie sprawy częściowego przedawnienia zaległości podatkowych.

Skarżący zarzucił również naruszenie art. 8 i art. 9 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz zasad rozpatrywania zażaleń od postanowień organu pierwszej instancji, poprzez nieuwzględnienie prawomocnych wyroków sądów administracyjnych, w odniesieniu do zasad przedawnienia zaległości podatkowych oraz poprzez celowy brak wyjaśnienia kwestii czy będące przedmiotem wydanego postanowienia przez Naczelnika US zaległości podatkowe rzeczywiście istnieją; celowo błędne powielanie wskazanej chronologii działań podejmowanych przez Naczelnika US w sprawach postępowań egzekucyjnych, bez jej dogłębnej weryfikacji, mające ukryć bezprawne działania tego organu, w związku z prowadzeniem dwukrotnej egzekucji do tych samych zaległości podatkowych z jednego rachunku bankowego; niezgodne ze stanem rzeczywistym wskazanie w wydanym postanowieniu, że obecnie prowadzona jest egzekucja administracyjna wobec zaległości od września 2017 r., pomimo znanego Dyrektorowi IAS faktu, że z rachunku Skarżącego w Banku 7 prowadzona jest cały czas egzekucja odnosząca się do zaległości od maja 2007 r. do sierpnia 2007 r., które to zaległości zostały wyegzekwowane, a postępowanie w ich sprawie zakończone.

Skarżący zarzucił ponadto lakoniczność i ubogość pod względem rozpoznania sprawy wydanego postanowienia, mającą na celu zaczernienie jej rzeczywistego stanu i ochronę organu egzekucyjnego przed ujemnymi skutkami prawnymi w związku z naruszeniem praw strony; celowe przedkładanie uprawnień organu egzekucyjnego ponad prawo Skarżącego do ochrony, co stanowi przejaw dyskryminacji prawnej.

Uzasadnienie skargi stanowi rozwinięcie stawianych zarzutów.

W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz zwrot pobranych do tej pory w wyniku prowadzonej egzekucji administracyjnej środków finansowych z wynagrodzenia za pracę; naliczenie od pobranych do tej pory środków finansowych z wynagrodzenia za pracę Skarżącego należnych odsetek ustawowych (stosownie do dyspozycji art. 359 kodeksu cywilnego) i ich wypłatę lub zaliczenie ich na czynne postępowania egzekucyjne; przedstawienie przez organy jednoznacznych dowodów na to, że w chwili obecnej oraz terminie poprzedzającym wydanie zawiadomień z 14.06.2022 r. o ponownym wszczęciu egzekucji i zajęciu egzekucyjnym wynagrodzenia za pracę, nie prowadzą (i nie prowadziły) w sposób równorzędny dwóch postępowań egzekucyjnych (na podstawie dwóch różnych tytułów wykonawczych, wystawionych w różnych okresach czasu), w stosunku do zaległości podatkowych, będących przedmiotem tego zawiadomienia; przedstawienie, że zostały dopełnione wszystkie wymogi formalne wskazane w przepisach u.p.e.a. i w przywołanych wyrokach sądów administracyjnych; przedstawienie dowodu, że po wszczęciu ponownej egzekucji dopełniono formalności w postaci doręczenia upomnienia, oraz że od dnia wydania zawiadomienia o umorzeniu postępowań egzekucyjnych w 2014 r. nie egzekwowano środków finansowych, które są przedmiotem postępowania egzekucyjnego z 14.06.2022 r.; skierowanie do Bank 7, w którym Skarżący posiada konto bankowe pytania prawnego - czy organ egzekucyjny przesłał jakąkolwiek korespondencję na temat czynnych zajęć egzekucyjnych rachunku bankowego ze szczególnym uwzględnieniem zaległości za okres 05-05/2007, w zakresie ich umorzenia, zawieszenia lub zakończenia, od dnia ich wprowadzenia do chwili obecnej; odrzucenie wskazanego w uzasadnieniu wydanego postanowienia wyroku WSA w Gliwicach z 23.09.2021r. sygn. akt I SA/GI 650/21, z uwagi na jego nieprawomocność lub o uznanie zgodnie z zasadą równości pod względem prawnym obu stron sporu, za pełnoprawny wyrok WSA w Gdańsku z 20.04.2021 sygn. akt I SA/Gd 909/21 (oraz wszystkich płynących z niego konsekwencji); uznanie przez WSA w Gdańsku wszystkich dołączonych dokumentów do niniejszej skargi za dowody w sprawie, bez konieczności występowania ze specjalnym wnioskiem w tej kwestii i rozpoznanie sprawy na ich podstawie; nałożenie kary grzywny na oba organy administracji odpowiedzialne za zaistniałą sytuację, powstałą na skutek ich bezprawnych działań, stosownie do art. 154 § 1 u.p.e.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3).

W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Wobec zarzutów sformułowanych w skardze w pierwszej kolejności należało wskazać na zakres przedmiotowy niniejszej sprawy. Kontroli sądu zostało poddane postanowienie Dyrektora IAS utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji, którym oddalono zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, a przedmiotem sporu jest zarzut przedawnienia zobowiązań objętych postępowaniem, zgłoszony w oparciu o art. 33 § 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., tj. wygaśnięcie obowiązku w całości.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Zatem wskazane w skardze zarzuty związane z działaniem i czynnościami podejmowanymi przez organ egzekucyjny dotyczą przedmiotowej sprawy, natomiast kwestia w sprawie skargi na prowadzone postępowanie egzekucyjne przez organ egzekucyjny, tj. Naczelnika US będzie rozpatrywana przez WSA w Gdańsku z uwagi na złożoną skargą na postanowienie Dyrektora IAS z 19.09.2022 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika US z 21.07.2022 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu wynagrodzenia za pracę, dokonaną zawiadomieniem z 14.06.2022 r. Powyższe nie może być przedmiotem rozpoznania w niniejszej spawie, bowiem rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej, niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania i wydawanych w nim orzeczeń administracyjnych.

W ocenie Sądu, z obowiązujących przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej jest m.in. wygaśnięcie obowiązku w całości lub w części (art. 33 § 2 pkt. 5 u.p.e.a.).

Przesłanką wniesienia zarzutu jest sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z powodu jego przedawnienia. Spełnienie tej przesłanki następuje również w przypadku upływu czasu, z którym przepisy prawa wiążą przedawnienie obowiązku, albo w przypadku wystąpienia innych okoliczności uregulowanych w przepisach prawa skutkujących wygaśnięciem obowiązku. W orzecznictwie sądowym podnosi się, że organ jest zobligowany uwzględnić zarzut strony, jeśli okaże się, że obowiązek, w stosunku do którego prowadzona jest egzekucja, został wykonany lub umorzony w całości albo w części, przedawnił się, wygasł lub w ogóle nie istniał (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 14.2.2013 r., sygn. akt I SA/Ke 713/12, CBOSA).

Przedmiotem sporu, jak już powyżej wskazano, jest zarzut przedawnienia zobowiązań objętych postępowaniem, zgłoszony w oparciu o art. 33 § 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., tj. wygaśnięcie obowiązku w całości.

W opinii Skarżącego, przedawnieniu uległy zaległości podatkowe z tytułu:

- podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 i 2013 rok;

- odsetek od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za okres od stycznia do czerwca i od sierpnia do listopada 2012 r.;

- podatku od towarów i usług za wrzesień, październik i grudzień 2007 r.; od stycznia do sierpnia oraz październik i grudzień 2008 r.; od stycznia do kwietnia 2009 r.; od sierpnia 2011 r. do października 2012 r.; od marca do lipca 2013 r. i od listopada 2013 r. do stycznia 2014 roku.

Wskazać należy, że wszystkie dochodzone przez Naczelnika US należności wynikają ze złożonych przez Skarżącego do Urzędu Skarbowego deklaracji podatkowych, w których podatnik wykazał podatek do zapłaty.

W świetle przepisu art. 21 § 1 pkt 1 O.p., zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. W myśl art. 21 § 2 O.p., jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty. Zgodnie z art. 51 § 1 O.p. zaległość podatkowa to podatek niezapłacony w terminie płatności. Zgodnie z art. 55 § 1 O.p. odsetki za zwłokę wpłacane są bez wezwania organu podatkowego.

Zgodnie z art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Ponadto ustawodawca wskazał, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następnego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny (art. 70 § 4 O.p.).

W ocenie Sądu, zobowiązania podatkowe Skarżącego nie uległy przedawnieniu na skutek zastosowanych środków wskazanych w zaskarżonym postanowieniu, co organ odwoławczy prawidłowo wykazał w zaskarżonym postanowieniu, zatem zarzut Skarżącego w tym przedmiocie Sąd uznał za bezzasadny.

Zdaniem Sądu, zgodnie z przepisem art 70 § 4 O.p., bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Obydwa zdarzenia (zastosowanie środka egzekucyjnego i zawiadomienie podatnika) powinny wystąpić przed upływem terminu przedawnienia, aby można było mówić o skutecznym przerwaniu biegu przedawnienia. Pogląd ten znalazł swój wyraz w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 3 marca 2013 r,. sygn. akt I FPS 6/12, w której wyeksponowana została teza, że zastosowanie środka egzekucyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 O.p.

W opinii Sądu nie jest również uprawniony zarzut Skarżącego, że organy obu instancji celowo błędnie powieliły chronologię działań podejmowanych przez Naczelnika US w sprawach postępowań egzekucyjnych, ponieważ celem prowadzonego postępowania w przedmiotowej sprawie nie była dogłębna weryfikacja postępowań w sprawie zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych, a przedstawienie stanu faktycznego co do umorzonych i wznowionych postępowań egzekucyjnych. Podkreślić należy, że w przedmiotowej sprawie organy podatkowe działają jako wierzyciel, a nie organ egzekucyjny.

Na poparcie swojego stanowiska, Skarżący odwoływał się do nieprawomocnego wyroku WSA w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 909/20. Nie uwzględnił jednak, że orzeczenie to nie przesądzało definitywnie kwestii istnienia wskazanych zaległości podatkowych Skarżącego, lecz dotyczyło możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przepis art. 59 § 2 u.p.e.a. w ustalonych okolicznościach sprawy.

W konsekwencji, orzekając w oparciu o akta sprawy i biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, Sąd doszedł do wniosku, że Skarżący nie podważył skutecznie oceny wyrażonej w zaskarżonym postanowieniu, w zakresie braku podstaw do przyjęcia przedawnienia spornego zobowiązania podatkowego, wobec przerwania jego biegu, na podstawie art. 70 § 4 O.p., tj. zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. W konsekwencji, po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Z powyższych względów nie mogły odnieść pożądanego przez Skarżącego skutku dokumenty załączone do skargi i sformułowane w niej zarzuty w tym przedmiocie.

Wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie doszło do naruszenia zasady legalizmu, albowiem zaskarżone postanowienie zostało podjęte na podstawie i w granicach prawa. Stąd, wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie mogło również dojść do naruszenia art. 8 i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 120 i art. 121 oraz art. 7 Konstytucji RP, dlatego Sąd uznał zarzut w tym przedmiocie za bezzasadny. Organy podatkowe obu instancji działały na podstawie i w granicach przepisów prawa – ustawy u.p.e.a. i k.p.a. Zdaniem Sądu, nie została tym samym naruszona zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 121 O.p., zgodnie z którą postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, bowiem przepis ten w rozpoznawanej sprawie nie miał zastosowania. Nie mniej jednak, w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji działały w sposób budzący zaufanie, przeprowadzając postępowanie starannie i merytorycznie poprawnie.

Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia wskazanych w skardze zasad prowadzenia postępowania podatkowego w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wreszcie, nie sposób mówić o naruszeniu na gruncie rozpoznawanej sprawy przepisów o randze konstytucyjnej, skoro zaskarżone postanowienie ma umocowanie w obowiązujących przepisach prawa – k.p.a. oraz u.p.e.a.

Ustosunkowując się do wniosku Skarżącego o zwrot pobranych środków finansowych z wynagrodzenia za pracę oraz naliczenie od nich odsetek i ich wypłatę lub zaliczenie na poczet czynnych postępowań egzekucyjnych, podkreślić należy, iż sądy administracyjne - w myśl art. 184 Konstytucji RP - sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sąd administracyjny na skutek zaskarżenia działania lub zaniechania organu nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego jej załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować pod względem legalności działanie tego organu. Z tego względu sąd administracyjny, co do zasady, nie może zastępować organu administracji i wydawać końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli administracji publicznej.

Odnosząc się do wniosku o nałożenie na oba organy administracji publicznej kary grzywny wskazać należy, że możliwość wymierzania przez Sąd grzywien stronom, które nie wykonują swoich obowiązków, zgodnie z przepisami p.p.s.a., została ograniczona do ściśle określonych przypadków. Podkreślić należy, że z żadnego z przepisów ustawy nie wynika, by Sąd posiadał kompetencje do karania organów za niewłaściwe, zdaniem Skarżącego, działania. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że w niniejszej sprawie żadna z wskazanych w ustawie okoliczności nie miała miejsca. Z tych względów wniosek należało uznać za bezzasadny.

Końcowo, odnosząc się do sformułowanych w skardze wniosków w przedmiocie uzupełnienia materiału dowodowego o wskazane dokumenty Sąd stwierdził, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym, z uwagi na wszystkie konsekwencje wynikające z art. 133 § 1 p.p.s.a. ma wyłącznie charakter uzupełniający, ograniczający się do dowodów z dokumentów i co więcej, nie służy ustalaniu stanu faktycznego sprawy administracyjnej, albowiem rolą i zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola prawidłowości jego ustalenia przez organ, nie zaś wyręczanie w tym względzie organu administracji właściwego do załatwienia sprawy.

Dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2009 r., sygn. akt II FSK 615/08). Przepis ten nie jest również instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. II FSK 1306/08).

Wskazać również należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym na wskazanej podstawie. Przy czym rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest uzależnione od woli Skarżącego. Nawet więc złożenie przez Skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2023 r. sygn. akt III FSK 1673/21, publ. j.w.).

Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.