Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 762/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83a ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 916
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
article: art. 145 par. 1pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "W." w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 14 sierpnia 2023 r. nr 408.130/G-5/8/23 w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie drzewa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 30 czerwca 2023 r. DOŚ-I.6131.801.2022.SAK; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku na rzecz skarżącej Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "W." w B. kwotę 200,00 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 14 sierpnia 2023 r. nr 408.130/G-5/8/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 9 i ust. 2 pkt 5, art. 4 ust. 1 i art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1336 – dalej w skrócie: "u.o.p.") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 30 czerwca 2023 r. o odmowie wydania zezwolenia na usunięcie 1 szt. drzewa z gatunku grab pospolity, rosnącego na nieruchomości przy ul. [...] w Białymstoku, na działce nr geod. [...], obręb [...] w Białymstoku.

Decyzje te wydano w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Pismem z dnia 29 września 2022 r. Spółdzielnia Budowlano – Mieszkaniowa "W." w B. (dalej powoływana jako: "Spółdzielnia") zwróciła się do Prezydenta Miasta Białegostoku z wnioskiem o wydanie zezwolenia na wycinkę drzewa z gatunku grab pospolity o obwodzie pnia 122 cm rosnącego w pobliżu budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] wskazując na zagrożenie życia i zdrowia. Jak wyjaśniła Spółdzielnia drzewo uniemożliwia dostęp światła słonecznego do mieszkań w przedmiotowym budynku, zaciemnia pomieszczenia w tych lokalach mieszkalnych w takim stopniu, że panuje w nich półmrok, a taka sytuacja negatywnie wpływa na zdrowie i jakość życia mieszkańców. Skutkuje to też tym, że budynek ten nie spełnia wymogów przewidzianych w § 13 ust. 1a oraz § 60 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2012r. o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022r., poz. 1225) w zakresie wystarczającej ilości naturalnego światła oraz minimalnego czasu nasłonecznienia pomieszczeń. Spółdzielnia wskazała dodatkowo, że drzewo rośnie zbyt blisko budynku, co uniemożliwia dojazd od tej strony budynku wozów straży pożarnej i stworzenie drogi przeciwpożarowej (§ 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych - Dz. U. z 2009 r., Nr 124, poz. 1030).

Pismem z dnia 3 stycznia 2023 r. organ wezwał Spółdzielnię do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez wyjaśnienie możliwości zastosowania rozwiązań zamiennych w zakresie przeprowadzenia drogi przeciwpożarowej w innym miejscu oraz dowodów potwierdzające zacienianie pomieszczeń w budynku mieszkalnym.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie Spółdzielnia wyjaśniła, że nie ma innej możliwości przeprowadzenia drogi przeciwpożarowej, ze względu na stałe elementy zagospodarowania tereny występujące z drugiej strony budynku. Dodatkowo Skarżąca przedłożyła analizę przesłaniania lokali mieszkalnych budynku przy ul. [...] oraz fotografie wykonane przez mieszkankę przedmiotowego budynku potwierdzające fakt zaciemnienia pomieszczeń.

Na podstawie przedłożonej dokumentacji oraz oględzin przeprowadzonych z udziałem przedstawiciela Spółdzielni, Prezydent Miasta Białegostoku decyzją z dnia 30 czerwca 2023 r. nr DOŚ-I.6131.801.2022.SAK odmówił udzielenia zezwolenia na usunięcie przedmiotowego drzewa. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wnioskowane do usunięcia drzewo rośnie w szpalerze, na zieleńcu, przy budynku mieszkalnym, na terenie osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego. Drzewo to jest w dobrym stanie zdrowotnym i fitosanitarnym, bez widocznych zmian patologicznych, ubytków wgłębnych, zmian martwiczych, próchniczych, patogenów grzybowych, o prawidłowej stabilnej statyce, a korona drzewa nie ma kontaktu z elewacją budynku. W ocenie organu przedstawiony przez stronę materiał dowodowy oraz złożone wyjaśnienia w żaden sposób nie dowodzą, że przedmiotowe drzewo mogłoby stanowić przeszkodę dla funkcjonującej drogi przeciwpożarowej lub też uniemożliwiać powstanie projektowanego rozwiązania przeciwpożarowego. Wspomniane rozwiązania, na podstawie przepisów, muszą się opierać o stosowne dokumenty umożliwiające zakwalifikowanie jako spełniające wymogi działań przeciwpożarowych. Odnosząc się zaś do argumentacji zaciemnienia pomieszczeń przez przedmiotowe drzewo organ wskazał, że nie może to być jedyna przyczyna wydania zezwolenia na usunięcie drzewa, albowiem art. 87a ust. 2 u.o.p. dopuszcza możliwość przycinania korony drzew. Organ wyjaśnił też, że powołany przez Spółdzielnię przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie stosuje się wyłącznie przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków, a nie do budynków już istniejących.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się Spółdzielnia zarzucając organowi m.in. brak wnikliwego rozpatrzenia stanu faktycznego sprawy oraz rozważenia słusznego interesu obywateli, którzy doznają niedogodności z uwagi na zaciemnienie pomieszczeń w budynku [...], naruszenie zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania w związku z nieuzasadnionym i nadmiernym przedkładaniem wartości przyrodniczych nad rzeczywiste potrzeby i interesy osób zamieszkujących w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, brak przekonującego uzasadnienia przy wydawaniu decyzji, jak też pominięcie przedłożonych dowodów w kwestii zacieniania pomieszczeń budynku [...] oraz faktu, iż w niniejszej sprawie wycinka drzew jest związana z racjonalną gospodarką.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku, po analizie akt sprawy, w tym protokołu oględzin, wyjaśnień Spółdzielni, a także załączonej dokumentacji fotograficznej, nie znalazło podstaw do uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku i decyzją 14 sierpnia 2023r. utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu Kolegium w pierwszej kolejności wyjaśniło przepisy mające zastosowanie w sprawie, podkreślając, że przewidziane w art. 83 ust. 1 u.o.p. zezwolenie na wycinkę drzew jest wyjątkiem od ogólnej zasady, mającej na celu ochronę przyrody i powinno być stosowane bardzo rozważnie, wyłącznie z dobrze uzasadnionych powodów. W dalszej kolejności Kolegium przypomniało, że zarówno wyrażenie zgody na wycięcie drzew, jak i warunki, na jakich usunięcie drzew jest możliwe, pozostawiono uznaniu administracyjnemu. Zatem organ, działając w ramach uznania administracyjnego, może uwzględnić wniosek o usunięcie drzew lub odmówić wyrażenia zgody. Ponieważ przeprowadzone oględziny potwierdziły, że wnioskowane do usunięcia - drzewo jest w dobrym stanie zdrowotnym i fitosanitarnym, bez widocznych zmian patologicznych, ubytków wgłębnych, zmian martwiczych, próchniczych, patogenów grzybowych, korona nie ma kontaktu z elewacją budynku, a prowadzone postępowanie nie ujawniło żadnych innych ważnych powodów przemawiających za jego usunięciem - organ I instancji prawidłowo, w ocenie Kolegium, uznał, że z punktu widzenia szeroko rozumianego interesu społecznego oraz troski organów administracyjnych o ochronę wartości przyrodniczych, w tym zieleni w miastach, wskazane jest zachowanie ww. drzewa.

Kolegium zgodziło się też z organem I instancji, że przywołane przez Spółdzielnię przepisy § 13 ust. 1a oraz § 60 ust. 1 rozporządzenia MI nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem stosuje się je wyłącznie przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków. Ograniczony zaś dostęp światła do mieszkań, nie może być jedyną przyczyną wydania zezwolenia na usunięcie drzewa, albowiem zgodnie z art. 87a ust. 2 u.o.p. prawo dopuszcza możliwość przycinania korony lecz prace w jej obrębie nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa chyba że zabiegi te mają na celu usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych, utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa, lub wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki.

W ocenie Kolegium, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje też podstawy do uznania, że wnioskowane drzewo mogłoby stanowić przeszkodę dla funkcjonującej drogi przeciwpożarowej lub też uniemożliwiać powstanie projektowanego rozwiązania przeciwpożarowego. Jak podkreśliło, Spółdzielnia pomimo wezwania do przedstawienia projektu zagospodarowania terenu określającego przebieg drogi przeciwpożarowej, nie przedstawiła wymaganego dokumentu. Ponadto, brak utwardzenia terenu daje podstawę do uznania, iż teren ten nie może stanowić obecnie rozwiązania przeciwpożarowego a co za tym idzie rosnące tam drzewa nie mogą zostać uznane za uniemożliwiające dostęp do elewacji budynku za pomocą podnośników i drabin mechanicznych.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożyła Spółdzielnia zarzucają jej naruszenie;

1. art. 7 k.p.a. poprzez brak wnikliwego rozpatrzenia stanu faktycznego sprawy oraz rozważenia słusznego interesu obywateli, którzy doznają niedogodności z uwagi na zaciemnienie pomieszczeń w budynku przy ul. [...] w Białymstoku;

2. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania w związku z nieuzasadnionym i nadmiernym przedkładaniem wartości przyrodniczych nad rzeczywiste potrzeby i interesy osób zamieszkujących w budynku mieszkalnym wielorodzinnym;

3. art. 11 k.p.a. poprzez brak przekonującego uzasadnienia przy wydawaniu decyzji;

4. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego i pominięcie przedłożonych dowodów w kwestii zacieniania pomieszczeń budynku [...];

5. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w kwestii pominięcia dowodów z fotografii oraz pisma mieszkanki budynku, w zakresie stwierdzenia nadmiernego zacieniania pomieszczeń;

6. art. 83a ust. 1 u.o.p. poprzez niewydanie decyzji zezwalającej na wycinkę drzewa przez Spółdzielnię, pomimo tego, że nadmiernie zacienia pomieszczenia budynku mieszkalnego i w tym zakresie uznanie, iż nie może być to jedyne przesłanka do wydania zezwolenia oraz pomimo tego, iż pozostawienie drzewa uniemożliwia stworzenie drogi przeciwpożarowej;

7. art. 125 pkt 3 u.o.p. poprzez pominięcie faktu, iż w niniejszej sprawie wycinka drzew jest związana z racjonalną gospodarką.

W uzasadnieniu skargi Spółdzielnia wskazała, że podstawowym problemem argumentem, który przemawia za usunięciem przedmiotowego drzewa jest kwestia zaciemniania pomieszczeń w lokalach mieszkalnych budynku [...], a w tej kwestii organ II instancji powtórzył lapidarne stwierdzenie, iż fakt ten nie może być jedyną przesłanką usunięcia drzewa. W rozstrzygnięciu nie znalazło się jednak uzasadnienia dla takiej tezy. W ocenie skarżącej skoro decyzja dotycząca zezwolenia na wycinkę drzewa jest decyzją uznaniową, to powinna posiadać przekonujące uzasadnienie, co do przyczyn konkretnego rozstrzygnięcia oraz być poprzedzona wyczerpującym postępowaniem dowodowym, czego w sprawie - zabrakło. SKO w prowadzonym postępowaniu nie zauważyło, że organ I instancji nie przeanalizował wyczerpująco materiału dowodowego i nie wypowiedział się w kwestii zasadniczej, tj. czy drzewa o które wycinkę wnioskowała Spółdzielnia zasłaniają dostęp światła słonecznego do lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...] oraz jaki to może mieć wpływ na komfort życia mieszkańców budynku oraz ich zdrowie. Zdaniem Skarżącej, organ I instancji nie uwzględnił w tym zakresie interesu mieszkańców bloku, polegającego na prawie dostępu do światła słonecznego w ich mieszkaniach. Dodatkowo, nie zostały wzięte pod uwagę przez organ dowody przedłożone w sprawie, m.in. analizy przesłaniania, z której wynika, że drzewo rośnie za blisko budynku, jak też pisma właścicielki mieszkania budynku przy [...]. Organ ograniczył się w tym zakresie wyłącznie do określenia stanu zdrowotnego drzewa i tezy o niewystarczającej wadze występowania przesłanki zaciemniania pomieszczeń, ale powyższej tezy w żaden sposób nie uzasadnił. Ponadto, organy obu instancji nie zwróciły uwagi na obowiązki wynikające z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.), które nakładają na zarządcę budynku obowiązek jego utrzymywania w odpowiednim stanie technicznym i użytkowym.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a.").

W przedmiotowej sprawie kontroli Sądu poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku w przedmiocie odmowy wydania Spółdzielni zezwolenia na usunięcie drzewa – grab pospolity, rosnącego - jak ustalono w toku prowadzonego postępowania - na działce o nr [...] w odległości 5,2 m od budynku wielorodzinnego przy ul. [...] w Białymstoku, o wysokości około 16 m i obwodzie pnia - 122 cm.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi przywołana już wyżej ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Stosownie do art. 83 ust. 1 tej ustawy usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości co do zasady może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza albo prezydenta miasta) na wniosek: posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Ze względu na to, że ustawodawca w przepisie art. 83 u.o.p. nie wskazał żadnych szczegółowych przesłanek określających przypadki, które obligują organ do udzielenia pozwolenia na wycięcie drzew lub odmowy jego wydania, rozstrzygnięcie sprawy w tym zakresie odbywa się, jak trafnie podkreślono w zaskarżonych decyzjach w granicach tzw. uznania administracyjnego. Skoro jednak decyzja w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, to na organie administracji ciąży obowiązek uwzględnienia zarówno interesu społecznego, wynikającego z ustawowo chronionego dobra, jakim jest przyroda jak i słusznego interesu strony wynikającego chociażby z prawa własności. Wspomniana uznaniowość rozstrzygnięcia nie oznacza bowiem dowolności w działaniu organu. W ramach kontroli tego rodzaju aktów administracyjnych kluczowe jest to, czy organ w sposób rzeczowy i logiczny przedstawił motywy zajętego stanowiska. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że kontrola rozstrzygnięć opartych na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do oceny, czy organ przed wydaniem decyzji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a także czy organ właściwie wykorzystał przysługujące mu uprawnienia i nie przekroczył granic swobodnego uznania administracyjnego, czy rozstrzygnięcia takie nie posiadają cech dowolności oraz czy w sposób należyty zostały wyważone interesy społeczne i uzasadnione interesy stron postępowania (tak m.in. NSA w wyrokach: z 23 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1761/14; z 25 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1535/08, dostępne w CBOSA).

W kontekście powyższych rozważań co do uznaniowego charakteru decyzji w przedmiocie zezwolenia na usuniecie drzewa zasadniczego znaczenia nabiera sprawa prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, występującego w każdym konkretnym przypadku. Organ administracji ma zatem obowiązek szczególnie wnikliwie dokonać ustalenia zarówno sytuacji w terenie, jak również przeanalizować przyczyny, które przywołał zainteresowany w celu uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia. Następnie konieczne jest wyjaśnienie stanowiska organu poprzez sporządzenie stosownego uzasadnienia, ze szczególnym uwzględnieniem wyważenia dwóch przeciwstawnych interesów - interesu wnioskodawcy oraz publicznego wynikającego z prawnego obowiązku ochrony elementów przyrody. Kluczowe znaczenie ma zatem rozważenie, czy zgoda na usunięcie danego drzewa, która ze swej istoty prowadzi do zniszczenia drzewa, jakim jest w realiach danej sprawy racjonalnie uzasadniona innymi wartościami określonymi w Konstytucji RP i ustawach. Chodzi tu w szczególności o zasadę zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji RP) oraz ochronę życia i zdrowia ludzi (art. 38 Konstytucji RP). Warto podkreślić, że istotna z punktu widzenia niniejszej sprawy potrzeba ochrony życia i zdrowia ludzi, na która wprost powołała się we wniosku Spółdzielnia, jest wprost przewidziana również w ustawie o ochronie przyrody (art. 125 pkt 9 u.o.p.).

Zatem aby móc ocenić prawidłowość wydanych decyzji w kontekście właściwego wyważenia interesu Spółdzielni jako wnioskodawcy, jak i interesu społecznego, konieczne jest stwierdzenie, że w sprawie ustalone zostały okoliczności istotne dla sprawy. Tymczasem, jak słusznie wskazała Spółdzielnia, orzekające w niniejszej sprawie organy nie przeanalizowały zasadniczej przesłanki wniosku, a mianowicie kwestii zacienienia przez przedmiotowe drzewo lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...]. Organy orzekając o odmowie uwzględnienia wniosku skupiły się natomiast na ustaleniu, że ww. drzewo jest w dobrej kondycji zdrowotnej i fitosanitarnej, bez widocznych zmian patologicznych, ubytków, zmian martwiczych, próchniczych, patogenów grzybowych, o prawidłowej stabilnej statyce, a korona drzewa nie ma kontaktu z elewacją budynku. Zaakcentowano też, że wnioskowane do usunięcia drzewo rośnie w szpalerze, na zieleńcu, przy budynku mieszkalnym, na terenie osiedla mieszkaniowego, a przywołane we wniosku przepisy § 13 ust. 1 i § 60 ust 1 rozporządzenia MI nie maja zastosowania w sprawie albowiem dotyczą nowo projektowanych i budowanych budynków. Co do wskazywanej zaś okoliczności zacienienia organ lakonicznie jedynie wskazał, że ograniczony dostęp światła do mieszkań nie może być wyłączną przyczyną wydania zezwolenia na usunięcie drzewa.

Odnosząc się do tak skonstruowanej argumentacji zaskarżonego rozstrzygnięcia należy po pierwsze zauważyć, że przepisy u.o.p. nie ograniczają możliwości ubiegania się o zezwolenie wyłącznie w odniesieniu do drzew obumarłych lub w słabym stanie zdrowotnym. Po drugie, zgodzić się należy ze Skarżącą, że organy nie przeanalizowały wyczerpująco materiału dowodowego i nie wypowiedział się czy drzewo, o którego wycinkę wnioskowała Spółdzielnia zasłania dostęp światła słonecznego do lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...] oraz, jaki to może mieć wpływ na komfort życia mieszkańców budynku oraz ich zdrowie. Organy w żaden sposób nie przeanalizowały interesu mieszkańców bloku, a przede wszystkim prawa dostępu do światła słonecznego w ich mieszkaniach. O szczególnym zaś znaczeniu dostępu do światła naturalnego w miejscu zamieszkania może świadczyć treść pisma mieszkanki bloku przy ul. [...] – B. Ł. (k. 28 akt administracyjnych), które to pismo stanowiło dla Spółdzielni motywację do wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenia. Wynika z niego zaś jednoznacznie, że w związku z tym, że drzewa przed blokiem są wyższe od samego bloku jej mieszkanie na III piętrze od strony południowej (a tym samym też na niższych kondygnacjach) przez większość dnia jest zacienione, co wymaga "palenia światła elektrycznego" i jedynie tylko zimą, kiedy drzewa są bezlistne, jest trochę słońca.

Orzekające w sprawie organy w żaden sposób nie odniosły się do powyższej argumentacji. Pominęły też milczeniem przedłożoną w toku postępowania - analizę przesłaniania, z której wynika, że odległość przedmiotowego drzewa od budynku [...] uniemożliwia dostęp naturalnego oświetlenia do pomieszczeń znajdujących się w tym budynku (k. 25 akt administracyjnych). Stawiając zaś w uzasadnieniu decyzji - tezę, że ograniczony dostęp światła do mieszkań nie może być jedyną przyczyną wydania zezwolenia na usunięcie drzewa, a przepisy § 13 ust. 1a oraz § 60 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie mogły być zastosowane, albowiem stosuje się je wyłącznie przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków, nie podano uzasadnienia tejże tezy. Akceptując powyższe rozstrzygnięcie SKO nie odniosło się też szerzej do tego zagadnienia przyjmując za organem I instancji regulacje dotyczące nasłonecznia i zacieniania stosuje się tylko do nowych budynków.

Tymczasem, jak słusznie zauważyła Spółdzielnia, drzewo, o którego wycinkę zawnioskowała znajduje się w środku osiedla mieszkaniowego, a nie kompleksu leśnego. W związku z tym podstawową funkcją i zarazem uprawnieniem jest niezakłócone zamieszkiwanie osób w zlokalizowanych na tym osiedlu - budynkach mieszkalnych. Jak wynika zaś z materiału fotograficznego korona wnioskowanego drzewa znajdującego się blisko budynku przy ul. [...], nadmiernie zaciemniając okna pomieszczeń mieszkalnych, znajdujących się na III i niższych piętrach tego budynku, pozbawiając te pomieszczenia dostępu przez większość dnia - światła słonecznego, co ma wpływ na jej zdrowie i komfort życia. Skarżąca zakwestionowała również stanowisko organu zgodnie z którym wycięcie wnioskowanego drzewa może skutkować uszczerbkiem w środowisku przyrodniczym. Jak podkreśliła, osiedle na którym znajduje się przedmiotowe drzewo charakteryzuje się ponadprzeciętnym stopniem zadrzewienia, a wnioskowane do usunięcia drzewo jest jednym z wielu, jakie rosną pomiędzy budynkami [...] i [...]. Ewentualny uszczerbek w środowisku spowodowany wycięciem tego drzewa, byłby zatem minimalny i mógłby co najwyżej spowodować polepszenie warunków mieszkania w tymże bloku, w którym mieszkańcy, posiadający swoje lokale od strony południowej zmuszeni są przez większość dnia korzystać ze światła elektrycznego.

Tak jak wskazano wyżej, organ II instancji nie rozważył powyższych okoliczności, w szczególności nie odniósł się do przedłożonej analizy nasłonecznia. Wskazując zaś na art. 87a ust. 2 u.o.p. nie wykazał ażeby sugerowany zabieg redukcji korony przedmiotowego drzewa był wystarczającym rozwiązaniem dla ograniczenia zacienienia sąsiadujących z drzewem - lokali mieszkalnych. Organy nie odniósł się też do kwestii komfortu mieszkańców w związku z pozbawieniem pomieszczeń dostępu światła słonecznego. Tymczasem, jak podkreślono w wyroku WSA w Rzeszowie (sygn. akt II SA/Rz 491/15, CBOSA), na ochronę zasługują te potrzeby, które są nieodłączne dla zamieszkiwania, a taką potrzebą jest bez wątpienia dostęp do naturalnego światła. Światło tak samo jak drzewa i krzewy jest elementem środowiska, a wobec tego dostęp do niego także podlega prawnej ochronie. Racjonalna gospodarka pozwala na usunięcie drzewa a więc także wydanie zezwolenia na podstawie art. 83 ust. 1 u.o.p., jeżeli drzewa tamują dostęp światła słonecznego do miejsc zamieszkania człowieka. O tym, że prawo nie pozostaje obojętne traktując światło naturalne jako czynnik mając wpływ na egzystencję człowieka świadczy szereg regulacji prawnych ten dostęp gwarantujących, a przykładem tego może być m.in. § 57 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który stanowi, że pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości, z uwzględnieniem warunków określonych w § 13 oraz w ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy.

Powyższe stanowisko w pełni akceptuje skład orzekający w niniejszej sprawie, podkreślając, że wbrew wywodom organów - dostęp do światła nie jest okolicznością obojętną dla sprawy wydania zezwolenia na usunięcia drzew, a tym samym dla stosowania przepisu art. 83 ust. 1 u.o.p. W szczególności, jeżeli uwzględni się regulację art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 682 ze zm.), z której wprost wynika, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Obowiązek utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z powołanymi zasadami obciąża właściciela lub zarządcę budynku (art. 61 ustawy Prawo budowlane).

Skoro zatem Spółdzielnia jako zarządca ma obowiązek utrzymywania budynku mieszkalnego w należytym stanie technicznym, a więc również z uwzględnieniem wymogu zapewnienia odpowiedniego oświetlenia dziennego, o jakim mowa w powołanym wyżej § 57 ust. 1 rozporządzenia, to okoliczność ta nie może być pominięta w postępowaniu o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa z uwagi na uniemożliwianie dostępu światła słonecznego do pomieszczeń mieszkalnych znajdujących się w tym budynku. Wbrew zaś przekonaniu organów, kwestia zapewnienia odpowiedniego oświetlenia dziennego nie może być uwzględniana tylko na etapie budowy nowego budynku, a całkowicie pomijana na etapie jego użytkowania, skoro – tak jak zasygnalizowano już wyżej – zarządca (właściciel) odpowiada za odpowiedni stan techniczny budynku przez cały okres jego użytkowania. Jak wyjaśnił zaś Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 maja 2022r. (sygn. akt II OSK 1363/19, CBOSA) obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym wówczas, kiedy zachodzi niezgodność tego stanu z przepisami techniczno-budowlanymi. Przepisy techniczno-budowlane to, jak wynika z art. 7 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, m.in. warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, określane w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa (tak też NSA w wyroku z dnia 28 stycznia 2009r., sygn. akt II OSK 1663/07, CBOSA).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że organy nie ustalając należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, naruszyły przepisy postępowania administracyjnego - art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art.107 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, i z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji (pkt 1 wyroku).

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącej ich zwrot w kwocie równej uiszczonemu wpisowi sądowemu (pkt 2 wyroku).

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania sformułowane w uzasadnieniu wyroku przeprowadzając wyczerpujące postępowanie dowodowe, w tym ponowne oględziny przedmiotowej nieruchomości, podczas których zbada zasadniczą w niniejszej sprawie kwestie – zacienienia przez wnioskowane do usunięcia drzewo - pomieszczeń budynku przy ul. [...]. Organ przeanalizuje też, czy zaproponowana w zaskarżonej decyzji alternatywa dla usunięcia przedmiotowego drzewa w postaci redukcji jego korony będzie wystarczająca dla rozwiązania problemu związanego z nadmiernym zacienieniem lokali przy ul. [...]. Pomocne w tym względzie może okazać się sporządzenie ekspertyzy ewentualnie opinii dendrologicznej. Następnie organ dokona kompleksowej oceny całokształtu okoliczności faktycznych wskazanych przez Spółdzielnię w zakresie przesłanek, które w jej ocenie przemawiają za usunięciem przedmiotowego drzewa czemu da wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu decyzji.

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., na wniosek organu i wobec braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez stronę skarżącą.