Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1025/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 125 par 1, art. 29
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2024r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 15 września 2023r., nr PEA-X.7723.6.2021 w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim z dnia 6 lipca 2023 r. znak: NB.52/3/20; II. zasądza od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie na rzecz J. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 15 września 2023 r., nr PEA-X.7723.6.2021 Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lulinie po rozpatrzeniu zażalenia J. S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 17, art. 18, art. 23 § 1 oraz art. 23 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022r., poz. 479 ze zm.), dalej jako "u.p.e.a" utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim z dnia 6 lipca 2023r., znak: NB.52/3/20 odmawiające umorzenia grzywny w celu przymuszenia w wysokości 6 000 zł nałożonej na J. S. postanowieniem z dnia 15 lutego 2021 r., znak: NB.52/3/20.

Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 12 sierpnia 2019r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim nakazał J. S. zmianę sposobu odprowadzenia wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] położonej w miejscowości [...] poprzez odprowadzenie wód opadowych z dachu przedmiotowego budynku do dołów chłonnych znajdujących się na własnej działce w terminie do dnia 29 listopada 2019 r.

W dniu 11 grudnia 2019r. PINB w Opolu Lubelskim dokonał kontroli spornej nieruchomości, podczas której stwierdził, że obowiązek został wykonany (k. 5 akt admin.) – wody opadowe z dachu przedmiotowego budynku mieszkalnego zostały bowiem "odprowadzone do dołu chłonnego znajdującego się na działce nr [...]; odprowadzane są za pomocą rur PCV (...) do dołu w postaci wykopanego dołu zabezpieczonego od góry paletą drewnianą". Następnie w związku z pismem właścicielki nieruchomości sąsiedniej, organ ponownie przeprowadził kontrolę w dniu 10 grudnia 2020r. (k.11 akt admin.), podczas której stwierdził, że dół uległ zasypaniu.

W związku z tym, wypełniając ustawowy obowiązek określony w art. 6 § 1 u.p.e.a., PINB w Opolu Lubelskim jako wierzyciel i jednocześnie organ egzekucyjny skierował do skarżącej upomnienie, następnie w dniu 22 grudnia 2020r. wystawił tytuł wykonawczy wszczynając z dniem 23 grudnia 2020 r. egzekucję administracyjną.

Postanowieniem z dnia 15 lutego 2021r. nałożył na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 6 000 zł.

W dniu 26 maja 2021r. skarżąca wniosła o umorzenie grzywny podnosząc, że wykonała nałożony obowiązek.

Rozpatrując wniosek organ przeprowadził w dniu 27 maja 2021r. kontrolę, podczas której ustalił, że skarżąca wykonała z rury kanalizacyjnej karbowanej studzienkę o średnicy 0,31 m oraz głębokości 0,70 m; na jej dnie i wokół niej widoczne są kamienie. Do studzienki odprowadzane są rurami wody opadowe z większej połaci dachu budynku, z zadaszenia tarasu, a także oranżerii (ok.103 m3) . Studzienka zlokalizowana jest w odległości 7,4 m od budynku mieszkalnego oraz w odległości 2,90 m od granicy działki sąsiedniej nr ewid [...]. Spadek terenu działki powoduje spływ wód opadowych w kierunku budynku gospodarczego znajdującego się przy granicy z działką nr ewid.[...] i [...]. Organ uznał, że obowiązek nie został wykonany, bowiem sporna studzienka o pojemności ok. 56 I nie spełnia warunku określonego według wzoru Vs.max + Qf ? Qd). W związku z tym, postanowieniem z dnia 8 czerwca 2021r. odmówił umorzenia grzywny, a organ II instancji w dniu 28 lipca 2021r. utrzymał to postanowienie w mocy.

Wyrokiem z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 785/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił postanowienia organów obu instancji. Zwrócił uwagę, że organ nie przedstawił wyliczeń i rezultatów wynikających z zastosowanego wzoru.

Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji dokonał w dniu 18 lipca 2022 r. kolejnej kontroli, podczas której stwierdził, że stan faktyczny nie uległ zmianie.

Następnie dokonał ponownych obliczeń: biorąc pod uwagę wymiary studzienki - średnica 31 cm, głębokość 70 cm oraz średni opad roczny na poziomie 580 mm dla terenu J. nad W., a także powierzchnię dachu (zlewni) ok. 103 m2 stwierdził, że wartość Qd - do obliczeń ilości opadu na cykl trwania deszczu wynosi - 1,1007 m3, wartość Qf- do obliczeń zdolności chłonnej studni wynosi - 0,1053 m3, wartość Vs.max - do obliczenia pojemności czynnej studni wynosi - 0,0563 m3. Po podstawieniu powyższych danych do ww. wzoru Vs. max + Qf > Qd otrzymał następujący wynik: 0,0563 m3 + 0,1053 m3 = 0,1616, a więc mniejszy niż 1,1007, który wskazuje na to, że warunek nie został spełniony z uwagi na zbyt małą pojemność studzienki.

W związku z tym, postanowieniem z dnia 19 lipca 2022 r. ponownie odmówił umorzenia grzywny. Podniósł, że dla spełnienia opisanego warunku studzienka o średnicy 31 cm, powinna mieć głębokość minimum 4,98 m, ewentualnie - dla głębokości 0,70 cm - powinna mieć średnicę minimum 1,15 m. Przy takich wymiarach spełniony zostałby warunek stawiany urządzeniom technicznym wspomagającym infiltrację wód opadowych do gruntu. Podniósł, że pojęcie dołu chłonnego, czy studni chłonnej, nie zostały zdefiniowane w przepisach Prawa budowlanego, natomiast powszechnie przyjmuje się, że dół chłonny to sztucznie wykonany otwór w gruncie, sięgający warstw przepuszczalnych gruntu, służący do odprowadzania nadmiaru wód opadowych; stanowi on urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2023r., poz. 682), dalej jako "pr. bud.", które powinno mieć wystarczającą pojemność do zmagazynowania wody w czasie intensywnych opadów.

W zażaleniu skarżąca podnosiła, że organ przyjął do obliczenia niewłaściwą wartość współczynnika przepuszczalności gruntu. Rumosz (kamienie) to grunt bardzo mocno przepuszczalny, natomiast organ przyjął wartość współczynnika filtracji dla gruntów słabo przepuszczalnych.

Organ II instancji nie uwzględnił zażalenia i postanowieniem z 10 października 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Wyrokiem z dnia 28 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 841/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie ponownie uchylił postanowienia organów obu instancji, podzielając wątpliwości skarżącej.

Podniósł, że jako współczynnik przepuszczalności gruntu (kf) organ przyjął określoną wartość dla gruntów nasyconych, ale nie wyjaśnił tego wyboru. Sąd stwierdził brak precyzyjnego ustalenia, jaki jest rodzaju gruntu, w którym zrealizowano sporną studnię, co uniemożliwia ocenę, czy zastosowany współczynnik jest adekwatny do danego rodzaju gruntu. Sąd uchylił więc postanowienia organów obu instancji z zaleceniami ustalenia, jaki jest rodzaj gruntu, w którym zrealizowano przedmiotową studnię chłonną oraz zastosowania adekwatnego współczynnika przepuszczalności gruntu (kf) przy ustalaniu wartości zdolności chłonnej spornej studni (Qf) a następnie do oceny, czy studnia czyni zadość obowiązkowi wynikającemu z decyzji z dnia 12 sierpnia 2019 r. - zgodnie z oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 785/19.

Rozpatrując sprawę ponownie, organ pismem z dnia 25 maja 2023 r. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Opolu Lubelskim z prośbą o wypożyczenie mapy geologicznej obejmującej miejscowość R., nr ewid. działki [...]

Następnie w dniu 16 czerwca 2023 r. po raz kolejny przeprowadził kontrolę nieruchomości skarżącej, podczas której stwierdził, że nastąpiła zmiana stanu faktycznego, ponieważ wykonano odprowadzenie wód opadowych z całego budynku mieszkalnego, tj. dachu głównego, tarasu, oranżerii do zbiornika bezodpływowego naziemnego o pojemności 7500I, zlokalizowanego w odległości 8,19m od ogrodzenia pomiędzy działkami nr ewid.[...] i nr ewid. [...]. Zbiornik został wykonany z tworzywa sztucznego, ze szczelnym dnem (jako bezodpływowy). W piśmie z 3 lipca 2023 r. skarżąca wyjaśniła, że zainstalowała ten zbiornik, ponieważ organ zarzucał, że wykonana przez nią studnia chłonna jest niewystarczająca.

Zdaniem organu, sporny zbiornik pełni inną funkcję, niż dół chłonny czy studnia chłonna, gdyż służy jedynie do magazynowania wody w okresach jej nadmiaru i wykorzystywania w okresie suszy; wymaga systematycznego opróżniania ręcznie lub za pomocą systemu instalacji odprowadzającej wodę na teren nieutwardzony. Jego przeznaczeniem nie jest odprowadzanie wody na teren własnej działki, ale jej gromadzenie i magazynowanie. Wykonanie zbiornika nie może być więc uznane za wykonanie dołu chłonnego.

Ponadto przeprowadzono próby chłonności nadal istniejącej, choć obecnie nieużytkowanej, studni chłonnej o aktualnych wymiarach: 0,32 m (średnica) i 0,60 m (głębokość): pierwsza próba została wykonana, gdy studnia była sucha - wlano 50 I wody i po upływie 2 min i 11 s ubyło ze studni 40 I wody; podczas drugiej próby wlano również 50 I - do czasu wchłonięcia całej ilości wody upłynęło 9 min i 16 s, przy trzeciej próbie na wchłonięcie 50 I wody, studnia potrzebowała 15 min i 3 s, natomiast przy czwartej próbie - 19 min i 30 s; jako najbardziej realną do określenia chłonności studni organ przyjął wynik ostatniej próby.

Na podstawie pozyskanej mapy geologicznej dla terenu R. organ ustalił, że grunty, na których znajduje się przedmiotowa studnia, należą do grupy margli i opok i taki rodzaj gruntu uwzględnił dokonując ponownie obliczeń. Wskazał, że dla spornej studzienki o ustalonych wymiarach, przy średnim opadzie rocznym na poziomie 580 mm oraz powierzchni dachu (zlewni) ok 103 m2 dane do obliczeń są następujące: wartość Qd - do obliczeń ilości opadu na cykl trwania deszczu wynosi - 1,1007 m3, wartość Qf- do obliczeń zdolności chłonnej studni wynosi - 0,00000123 m3, wartość Vs.max - do obliczenia pojemności czynnej studni wynosi - 0,0562688 m3. Po podstawieniu powyższych danych do ww. wzoru Vs max + Qf > Qd otrzymano następujący wynik: 0,0563 m3 + 0,00000123 m3 = 0,056270026, a więc mniej niż 1,1007, co oznacza, że warunek chłonności nie jest spełniony z uwagi na zbyt małą pojemność studzienki.

Organ podniósł, że w świetle przedstawionych wyliczeń studzienka chłonna powinna mieć dla istniejącej średnicy 32 cm głębokość minimalną 12,34 m lub dla istniejącej głębokości 0,60 cm średnicę minimalną 3,023 m - przy takich wymiarach spełniony zostałby warunek stawiany urządzeniom technicznym wspomagającym infiltrację wód opadowych do gruntu stanowiącego margle i opoki.

W związku z powyższym organ I instancji wskazanym na wstępie postanowieniem z 6 lipca 2023r. po raz trzeci odmówił umorzenia grzywny, a zaskarżonym postanowieniem z 15 września 2023r. organ II instancji utrzymał to postanowienie w mocy. Stwierdził, że organ I instancji zastosował się do zaleceń zawartych w prawomocnych wyrokach WSA w Lublinie i trafnie uznał, że przedmiotowa studnia chłonna nie spełnia warunków stawianych urządzeniu technicznemu wspomagającemu infiltrację wody opadowej do gruntu, przy czym w obliczeniach zastosował "współczynnik adekwatny do danego rodzaju gruntu". Przytaczając fragmenty wybranych orzeczeń sądowych organ II instancji dodał, że umorzenie grzywny w celu przymuszenia, stosownie do art. 125 u.p.e.a., możliwe jest jedynie w razie wykonania w pełni (a nie tylko w części) obowiązku określonego w tytule wykonawczym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. S. domagała się uchylenia postanowień organów obu instancji, zarzucając ich wydanie z naruszeniem:

- art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenia faktyczne – organ określając przepuszczalność gruntu nie uwzględnił wyników badań geologicznych ze znajdującego się w odległości ok. 300m od wykonanej przez skarżącą studni chłonnej, otworu wiertniczego o nazwie [...] IG-I (Id: 118785) [oznaczony na załączonej przez organy mapie jako otwór nr [...] – k. 118]; w konsekwencji bezpodstawnie przyjął do wyliczeń współczynnik przepuszczalności gruntu dla skał nieprzepuszczalnych, podczas gdy powinien przyjąć współczynnik właściwy dla kamieni (z których skarżąca wykonała studnię chłonną) lub współczynnik odpowiedni dla gruntu rodzimego tj. gleby piaszczystej (na który wskazują wyniki badań z otworu wiertniczego nr [...]), który charakteryzuje się bardzo dobrą przepuszczalnością; w konsekwencji błędnego przyjęcia, że grunt jest słabo przepuszczalny, organ błędnie uznał, że wykonana studzienka ma zbyt małą pojemność, poza tym nie zauważył, że obecnie budynek nie posiada już podłączenia do tej studni;

- art. 8 § 1 k.p.a. i art. 153 p.p.s.a. poprzez prowadzenie postępowanie w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, kierowanie się zasadami nieproporcjonalności, stronniczości i nierównego traktowania, z pominięciem wytycznych wskazanych w wydanych w sprawie wyrokach WSA w Lublinie z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 785/21 oraz z dnia 28 lutego 2023r., sygn. akt II SA/Lu 841/22 – organ wbrew zaleceniom sądów nie ustalił prawidłowo rodzaju gleb na spornym terenie, przyjmując że są to margle i opoki, a nie gleby piaszczyste; poza tym organ źle ("na oko") zinterpretował wykonany test perkolacyjny (test obserwacji wsiąkania wody wlewanej do studzienki), gdyż prawidłowo odczytane wyniki prowadzą do wniosku, że gleba jest dobrze przepuszczalna, co koresponduje z wynikami badań geologicznych z otworu nr [...];

- art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków – podczas kontroli w dniu 18 lipca 2022r. pracownicy organu poinformowali skarżącą, że zbiornik na deszczówkę będzie wystarczający do wykonania obowiązku, mimo to organy następnie uznały, że skarżąca mimo to, musi wykonać dół chłonny;

- art 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez niezawieszenie postępowania egzekucyjnego, mimo wszczęcia postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności decyzji PINB w Opolu Lubelskim z dnia 12 sierpnia 2019 r.;

- art. 59 § 1 pkt 7 i art. 6 § 1. u.p.e.a. w zw. z art. 105 kpa oraz art. 1 pkt 1 u. p.e.a.w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a. poprzez nieumorzenie postępowania pomimo tego, że: na skutek wykonania zbiornika na deszczówkę stało się ono bezprzedmiotowe; organ już podczas kontroli 11 grudnia 2019r. stwierdził wykonanie nałożonego obowiązku; decyzja była od początku niewykonalna, gdyż nie wskazano parametrów spornych dołów chłonnych; skarżąca wielokrotnie zwracała się do organu z pytaniem, jak ma wykonać nałożony obowiązek, jednak nie otrzymała odpowiedzi, dlatego zdecydowała się na wykonanie zbiornika na deszczówkę, która gromadzi wodę deszczową (otrzymała na ten cel dofinansowanie w ramach programu "Moja Woda", ma pomóc w łagodzeniu skutków suszy i przeciwdziałaniu podtopieniom budynków);

- art. 4 pr. bud. oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez ograniczenie skarżącej możliwości zabudowania własnej nieruchomości poprzez zainstalowanie naziemnego zbiornika na deszczówkę.

W uzasadnieniu zarzutów skarżąca dodała, że jeżeli organ nadzoru budowlanego twierdzi, że zmieniony sposób gospodarowania wodami opadowymi narusza przepisy, to powinien wszcząć nowe postępowanie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ rozstrzygnięcie o odmowie umorzenia grzywny w celu przymuszenia jest co najmniej przedwczesne.

W wydanych w sprawie dwóch wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (sygn. akt II SA/Lu 785/21 i II SA/Lu 841/22) Sąd wskazał organom na konieczność ustalenia, jakiego rodzaju gleby pod względem przepuszczalności występują na działce skarżącej objętej decyzją z dnia 12 sierpnia 2019r.

W wykonaniu tych wyroków organ obecnie ustalił rodzaj gleb na podstawie pozyskanej mapy geologicznej dla terenu R. . Stwierdził, że są to gleby słabo przepuszczalne – to margle i opoki i zastosował współczynnik przepuszczalności właściwy dla gleb słabo przepuszczalnych.

Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w związku z tak słabą przepuszczalnością gleby, skarżąca powinna wykonać dół o wymiarach: dla średnicy 32 cm - głębokość minimalna 12,34 m albo dla głębokości 0,60 cm - średnica minimalna 3,023 m i w ten sposób zwolniłaby się z nałożonego obowiązku, natomiast studnia o aktualnych wymiarach nie stanowi wykonania obowiązku, a więc nie ma podstaw do umorzenia grzywny. Z obowiązku nie zwalnia też wykonanie zamiast dołu chłonnego, zbiornika na deszczówkę; skarżąca ma bowiem obowiązek wykonać dokładnie to, co zostało wskazane w ostatecznej decyzji z 12 sierpnia 2019r., objętej tytułem wykonawczym.

W aktualnie ustalonych okolicznościach niniejszej sprawy stanowisko organu egzekucyjnego nie jest uzasadnione.

Rzeczywiście w orzecznictwie sądowym wyrażany jest słuszny co do zasady pogląd, że "wykonanie innego obowiązku w miejsce tego, który - zgodnie z tytułem wykonawczym - powinien zostać zrealizowany, nie skutkuje automatycznie koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego, nawet gdyby w ocenie zobowiązanego był on równoważny ze spoczywającą na nim powinnością podjęcia określonego działania" (tak: NSA w wyroku z 15 grudnia 2020r., II OSK 1845/18), który ma też zastosowanie do umorzenia grzywny w celu przymuszenia (art. 125 § 1 u.p.e.a.). W każdym wypadku, gdy treść nałożonego ostateczną decyzją obowiązku jest szczegółowo określona i nie pozostawia adresatowi żadnej dowolności, wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 125 § 1 u.p.e.a. powinno polegać na działaniu zgodnym z treścią określoną w decyzji. W świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest bowiem uprawniony do oceny zasadności nałożonego obowiązku, a więc ma wyegzekwować działanie określone w ostatecznej decyzji, dłużnik zaś powinien wykonać nałożony na niego obowiązek, a nie podejmować działania alternatywne, które - wedle jego oceny - doprowadzą do tego samego rezultatu (wyrok NSA jak wyżej). W związku z tym, fakt, że skarżąca wykonała zbiornik na deszczówkę nie jest wystarczający do stwierdzenia wykonania obowiązku nałożonego na nią decyzją ostateczną z 12 sierpnia 2019r.

Nie można jednak pominąć, że bezspornie treść obowiązku została sformułowana ogólnie - jako nakaz "zmiany sposobu odprowadzania wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego na działce skarżącej do dołów chłonnych" na tej działce. W decyzji nie podano dokładnie, ile ma być dołów ani jakie mają mieć one rozmiary (szerokość, głębokość, pojemność).

Słusznie organy zauważyły, że przepisy nie zawierają legalnej definicji dołu chłonnego, natomiast niewątpliwie chodzi o tego rodzaju dół, który ze względu na przepuszczalność gleby będzie w stanie pomieścić i odprowadzić wody opadowe zebrane z budynków/obiektów budowlanych do wód podziemnych (czy do dalszych odcinków sieci hydrologicznej).

Z akt wynika, że niezwłocznie po nałożeniu na skarżącą grzywny w celu przymuszenia, skarżąca wykonała dół o wymiarach 0,70 m x 0,30 m. Okoliczność ta również jest bezsporna.

W toku postępowania okazało się jednak, że nie ustalono stopnia przepuszczalności gleby na działce skarżącej objętej decyzją ostateczną z 12 sierpnia 2019r., a więc nie była możliwa prawidłowa ocena, czy wykonana studzienka jest odpowiednio chłonna, a więc czy ze względu na jej rozmiary, a ponadto także na wskaźnik przepuszczalności gleby (gruntu) spełnia funkcję dołu chłonnego. Ta okoliczność okazała się kluczowa przy badaniu przesłanki umorzenia grzywny z art. 125 § 1 u.p.e.a., a więc tego, czy skarżąca wykonała nałożony obowiązek.

Ustalanie tej okoliczności nastąpiło dopiero na skutek dwóch wyroków sądowych, uchylających poprzednie odmowne postanowienia organu.

W wyniku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego stosownie do wytycznych sądu, okazało się, że ze względu na bardzo słabą przepuszczalność gruntu na działce skarżącej, dół chłonny, a więc taki, który będzie spełniać funkcję chłonną, a więc będzie w stanie pomieścić wodę opadową z dachu budynku mieszkalnego skarżącej i odprowadzić ją do wód podziemnych, musi być dołem o znacznych rozmiarach tj. albo 0,32 m x co najmniej 12, 34 m (głębokość), albo 0,6 m x co najmniej 3,023 m (średnica).

W związku z dokonanymi przez organ egzekucyjny ustaleniami, stan faktyczny sprawy zmienił się w porównaniu do stanu faktycznego na podstawie, którego orzekał poprzednio dwukrotnie sąd, dlatego zasada związania wyrokami sądowymi, o której mowa w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz.1634), dalej jako "p.p.s.a.", doznaje obecnie ograniczeń.

Wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego doprowadziły do istotnych wątpliwości co do tego, czy na skutek wykonania dołu (studzienki) o tak dużych rozmiarach, jak wskazał organ, nie dojdzie do powstania obiektu budowlanego (urządzenia), który nie będzie spełniał warunków techniczno – budowlanych, przede wszystkim zapewniających bezpieczeństwo ludzi, mienia i zwierząt. Działka jest przecież zagospodarowana budynkami mieszkalnymi i wykorzystywana na te cele, podobnie działka sąsiednia. Egzekwowanie nałożonej grzywny, w celu przymuszenia skarżącej do wykonania dołu, który bez odpowiedniego zabezpieczenia (odpowiednej konstrukcji) z wysokim prawdopodobieństwem może zagrażać bezpieczeństwu (dół o głębokości ponad 12 m), byłoby nie do przyjęcia. Również zwiększenie średnicy spornego dołu (studzienki) do co najmniej 3 m mogłoby okazać się niedostatecznie bezpieczne; nie wiadomo też, czy ze względu na rozmiary i istniejące już zagospodarowanie działki skarżącej taki obiekt spełniałby wymagania dotyczące zachowania odpowiednich odległości (od budynków i od granic działki).

Z treści decyzji ostatecznej z 12 sierpnia 2019r., objętej tytułem wykonawczym nie można zasadnie wyprowadzić wniosku, by organowi chodziło o wykonanie obiektu o takich rozmiarach. Ogólne wskazanie na konieczność wykonania dołów chłonnych, bez dokładnego określenia ich parametrów i usytuowania na działce, sugeruje, że w decyzji chodziło o takie doły, które są możliwe do wykonania w zasadzie w każdym miejscu, byle tylko zapewniły chłonność odebranej z dachów wody. Takie ogólne określenie obowiązku sugeruje też, że organ przy wydawaniu decyzji nie przewidywał, że dla osiągnięcia celu (chłonności) może okazać się konieczny dół o takich rozmiarach, które mogą być nie do pogodzenia z przepisami, przede wszystkim dotyczącymi bezpieczeństwa. Świadczy o tym również stwierdzenie podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 11 grudnia 2019r., a więc jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, że obowiązek wykonano, ponieważ wykopano dół chłonny – ze zdjęć załączonych do protokołu kontroli wynika, że był to dół niewielkich rozmiarów. Natomiast dopiero obecnie – i na skutek sądowej kontroli - okazało się, że teren działki skarżącej jest gruntem o słabej przepuszczalności, a więc odprowadzanie wód opadowych z dachów wskazanych obiektów wymaga wykonania nie jakichkolwiek dołów, lecz dołów o ściśle określonych parametrach i usytuowaniu. Bezsporne jest, że skarżąca wykonała dół chłonny, nazywany studzienką. To, że okazał się on niewystarczający nie może jej obciążać, ani tym bardziej zmuszać do powiększania dołu do rozmiarów, w jakich powodowałby zagrożenie bezpieczeństwa czy niezgodność z przepisami.

Warto też dodatkowo zauważyć, że tzw. "oczka wodne" wymagają zgłoszenia czy pozwolenia wodnoprawnego jako urządzenie, o którym mowa w przepisach art. 16 ust. pkt 65 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2020r., poz.310 ze zm.), dalej jako "pr. wod.", które przyczynia się do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów poprzez odprowadzanie do niego w sposób zorganizowany wód opadowych z budynku mieszkalnego. (zob. wyrok WSA w Warszawie z 19 kwietnia 2021r., sygn. akt IV SA/Wa 2294/20). Nie zostało wykluczone przez organ, że podczas intensywnych opadów dół o tak dużych wymiarach (czyli o średnicy minimum 3 m i głębokości ponad 0,5 m) i ewentualnej nieprawidłowej konstrukcji (co również jest niewykluczone, skoro skarżąca nie ma dokładnych wytycznych, jak taki dół wykonać), faktycznie zamieniałby się w takie "oczko", co rodziłoby wątpliwości co do obowiązku dokonania zgłoszenia tego urządzenia organom właściwym w sprawie stosunków wodnych.

W związku z tym organ ponownie rozpatrując wniosek skarżącej o umorzenie grzywny, powinien wziąć pod uwagę wyniki własnych ustaleń, że grunt jest słabo przepuszczalny, a chłonność wód opadowych z dachu budynku skarżącej może zapewnić dół o znacznych rozmiarach. Organ powinien wypowiedzieć się co do tego, czy tak duży/głęboki dół spełniałby wymagania techniczno – budowlane, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa i czy w ogóle możliwe byłoby jego usytuowanie biorąc pod uwagę istniejące zagospodarowanie działki skarżącej i sąsiedniej. Może okazać się też konieczne wszczęcie odrębnego postępowania z urzędu (zwłaszcza, że organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem), jeśli zostanie potwierdzone, że ze względu na słabą przepuszczalność gruntu, istniejące zagospodarowanie terenu, pomimo zainstalowania dodatkowego urządzenia – zbiornika bezodpływowego oraz istniejącego dołu chłonnego, wciąż nie jest zapewnione skuteczne odprowadzanie wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego skarżącej (oraz tarasu i oranżerii). W toku ponownie prowadzonego postępowania organ odniesie się też do zarzutów skarżącej dotyczącej wyników badań geologicznych z otworu wiertniczego nr [...], a także wskaże zasady interpretacji wyników testu perkolacyjnego. Może bowiem się okazać, że teren jej działki jest dobrze przepuszczalny, a w tej sytuacji konieczne byłyby ponowne obliczenia z zastosowaniem innego wskaźnika przepuszczalności (dla gleby dobrze przepuszczalnej).

Z tych względów Sąd uchylił postanowienia organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Orzeczenie o zwrocie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie ograniczają się do uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 złotych, znajduje natomiast uzasadnienie w art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.