Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1372/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu
Powołane przepisy: article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: Art. 108 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędziowie WSA Katarzyna Marasek-Zybura WSA Janusz Kasprzycki Protokolant starszy referent Dominika Duda-Malik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie z dnia 28 czerwca 2024 r. nr BPiJK.451.44.2024 w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu II. zasądza na rzecz skarżącego S. B. 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Rektor Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie (dalej: "Rektor UR")decyzją z dnia 28 czerwca 2024 r. nr BPiJK.451.44.2024, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775) i art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekt jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 742 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku S. B. (dalej: "skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 17 maja 2024r. nr UR.J/ADM-28-60298/2024 sprawie skreślenia z listy studentów.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia 17 maja 2024r. nr UR.J/ADM-28-60298/2024 Rektor Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie skreślił skarżącego z listy studentów kierunku [...] Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie.

W uzasadnieniu, organ streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

Rektor UR wskazał, że skarżący w dniu 18 marca 2024 roku został zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy studentów, a następnie w dniu 15 kwietnia 2024 roku, decyzją l instancji nr URJ/ADM-072-451-60269/2024 skreślony został z listy studentów z powodu niezaliczenia semestru (niezdany egzamin z przedmiotu "[...]"). Decyzja nie była ostateczna. W dniu 17 kwietnia 2024 roku skarżący odebrał osobiście decyzję nr URJ/ADM-072-451-60269/2024, a w tzw. międzyczasie wystosował pismo wyjaśniające z dnia 12 kwietnia 2024 roku, które wpłynęło do uczelni w dniu 17 kwietnia 2024 roku.

Jednocześnie, w dniu 15 kwietnia 2024 roku skarżący, spotkał się z władzami uczelni, na którym zostały wyjaśnione wszelkie wątpliwości dotyczące wszczętej procedury skreślenia. Kluczowym efektem spotkania był wniosek skarżącego z dnia 16 kwietnia 2024 roku w sprawie wyznaczenia terminu egzaminu komisyjnego z przedmiotu "[...]".

W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 12 kwietnia 2024 r., które dotarło na uczelnię po wydaniu decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów z dnia 15 kwietnia 2024 r., organ uznał, że skoro skarżący podjął decyzję o przystąpieniu do egzaminu komisyjnego (czego wcześniej nie zrobił), to zmienił się stan faktyczny sprawy w ten sposób, że w dacie wydawania decyzji sprawa niezdanego egzaminu była o tyle niezakończona, że student złożył podanie o egzamin komisyjny, które zostało przyjęte. Decyzja o skreśleniu była zatem przedwczesna. Dlatego też, z uwagi na wpływ pisma wyjaśniającego już po wydaniu decyzji, organ potraktował je jako odwołanie od decyzji o skreśleniu i w trybie art. 132 § 1 k.p.a. (tzw. samokontrola), decyzją z dnia 19 kwietnia 2024 roku nr UR.J/ADM-28-60298/2024) uchylił decyzję o skreśleniu skarżącego z listy studentów i umorzył postępowanie w sprawie skreślenia, jako bezprzedmiotowe z uwagi na jego przedwczesność.

W związku z powyższym, skarżący został dopuszczony do egzaminu komisyjnego, który został wyznaczony na dzień 23 kwietnia 2024 r. Skarżący korzystając z przysługującego mu prawa, w związku z § 12 ust. 7 pkt 2 Regulaminu studiów, zawnioskował o obecność obserwatora podczas egzaminu. Egzamin komisyjny przed komisją w składzie: Przewodniczącego komisji, egzaminatora, członka Komisji oraz wskazanego przez studenta obserwatora, z przedmiotu "[...]" - odbył się zgodnie z ustaleniem, w formie egzaminu pisemnego - testu (49 pytań, z których można było uzyskać maksymalnie 54 punkty - szczegółowe kryterium oceniania znajduje się w dokumentacji -test). Skarżący uzyskał 29 punktów, co wskazywało, iż jest to mniej niż 61%, w związku z czym otrzymał ocenę niedostateczną. Nikt nie wnosił zastrzeżeń do przeprowadzenia i oceny tego egzaminu, także wskazany przez skarżącego obserwator.

W związku z powyższym – w ocenie Rektora UR – zaistniały przesłanki do skreślenia studenta z listy studentów.

Pismem z dnia 17 maja 2024 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że zaliczenie przedmiotu "[...]" posiadało znamiona błędów proceduralnych. W opinii skarżącego, egzamin z tego przedmiotu został przeprowadzony w sposób sprzeczny z sylabusem przedmiotu opublikowanym na stronie Uniwersyteckiego Centrum [...]. Skarżacy wskazał, że, została zastosowana inna skala oceniania i do wyniku końcowego nie zostały doliczone punkty z kolokwiów. Według skarżącego, za egzamin zgodnie z sylabusem można było uzyskać maksymalnie 50 pkt., natomiast podczas egzaminu została przyjęta skala punktowa wynosząca 54 pkt., co w sposób oczywisty przełożyło się na wynik końcowy egzaminu (przy zastosowaniu skali oceniania zgodnej z sylabusem, egzamin powinien zostać uznany za zaliczony przez studenta). Co równie istotne, na egzaminie pojawiły się pytania zamknięte wielokrotnego wyboru, podczas gdy zgodnie z sylabusem egzamin winien zawierać "pytania testowe jednokrotnego wyboru lub pytania otwarte". Zmiana formy przeprowadzenia egzaminu, poza tym, że nie została przewidziana przez sylabus, spowodowała także dodatkowy stres związany z przystąpieniem studenta do egzaminu. Powyższa zmiana przeprowadzenia egzaminu powinna być zakomunikowana studentowi podczas pierwszych zajęć dydaktycznych, a nie dopiero podczas przeprowadzenia egzaminu. Oczywistym jest, jak dalej wskazuje skarżący, że w inny sposób student przygotowuje się do formy pytań otwartych, w inny sposób do formy pytań zamkniętych, a w jeszcze inny w sytuacji pytań tzw. wielokrotnego wyboru. Skarżący podkreślił, że nie miał możliwości przygotowania się do egzaminu, w sytuacji, w której prowadzący nie stosował się do reguł jego przeprowadzenia wskazanych w sylabusie przedmiotu. Co więcej, nie zostały także doliczone punkty, jakie otrzymał na kolokwium, a które zgodnie z sylabusem bez względu na termin (i liczbę podejść do) przeprowadzonego egzaminu, powinny zostać doliczone do wyniku egzaminu końcowego, jak wskazuje sylabus: "ocena końcowa z przedmiotu jest wystawiana na podstawie łącznej ilości punktów uzyskanych w kolokwium oraz egzaminu końcowego". Dalej Skarżący wskazał również, że nieprawidłowości związane z przeprowadzeniem, egzaminu do dnia dzisiejszego nie zostały w żaden sposób wyjaśnione przez uczelnię. Pomimo kierowania wniosków o wyjaśnienie sprawy, uczelnia w żaden sposób nie zareagowała na wadliwości związane z przeprowadzeniem egzaminu z przedmiotu "[...]".

Nadto wskazał, że w pismach z dnia 4 i 18 marca 2024 r. zwrócił się do Zastępcy Dyrektora Uniwersyteckiego Centrum [...] o wydanie poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów egzamin sylabusa, oraz kolokwiów z przedmiotu "[...]". Nie udało się też uzyskać jednoznacznej odpowiedzi na pytanie dotyczące przyczyny i podstawy odstąpienia od zasad oceniania przyjętych w sylabusie podczas wspomnianego egzaminu z dnia 19 lutego 2024 roku. To wszystko nie tylko uniemożliwiło wyjście z patowej sytuacji, a tylko przedłużyło i pogorszyło sytuację doprowadzając do sytuacji, gdzie wszczęte zostało postępowanie skreślające z listy studentów, pomimo że nie została rozwiązana sprawa wadliwie przeprowadzonego egzaminu.

Opisaną we wstępie decyzją Rektor UR w Krakowie, utrzymał w mocy decyzję z dnia 17 maja 2024 r.

W uzasadnieniu organ, streścił przebieg dotychczasowego postępowania.

W swoich rozważaniach organ wskazał, że zgodnie z zapisami sylabusa przedmiotu, egzamin końcowy składa się z pytań punktowanych 1 lub 2 pkt każde. Pytania testowe jednokrotnego wyboru oceniane są w skali 0 do 1 pkt, pozostałe maksymalnie 2 pkt. Za całość egzaminu można uzyskać maksymalnie 50 pkt. Dodatkowo w trakcie trwania semestru przeprowadzane są dwa kolokwia. Wyniki tych kolokwiów przeliczane są również na punkty (2 kolokwia x 2 pkt = 4 pkt maksymalnie). Ocena końcowa z przedmiotu jest wystawiana na podstawie łącznej ilości punktów uzyskanych z kolokwium oraz egzaminu końcowego, a więc z obu części (50+4), maksymalnie można uzyskać 54 pkt. Aby otrzymać ocenę dostateczną należy uzyskać powyżej 60% maksymalnej liczby punktów tj. minimum 32,5 pkt. Podany w sylabusie przykładowy przelicznik punktów przy wartości procentowej odnosi się jedynie do 50 punktów uzyskanych z egzaminu, co może budzić wątpliwości interpretacyjne co do liczby punktów wpływających na ocenę końcową. Punkty z kolokwium doliczane są do punktacji, na podstawie której wystawia się ocenę końcową w I terminie (co zostało opisane w sylabusie). Nieuzasadnione byłoby ponowne doliczenie tych samych punktów w kolejnych terminach, poprawkowych. Dlatego ocena z terminu poprawkowego wstawiana jest jedynie na podstawie egzaminu poprawkowego, którego maksymalną punktację podnosi się do 54 pkt, tak aby punktacje we wszystkich terminach były jednakowe, a tym samym obowiązywał ten sam procentowy przelicznik punktów. Powyższy sposób oceniania w terminach poprawkowych nie został tak szczegółowo opisany w sylabusie przedmiotu, jednak zasady te przedstawiane są i omawiane zarówno na pierwszych zajęciach, a także na ostatnich zajęciach przed egzaminem. Na tym etapie skarżący, nie wniósł żadnych uwag, swoje zastrzeżenia do egzaminu wniósł dopiero po uzyskaniu oceny niedostatecznej z egzaminu poprawkowego, uwag nie było w stosunku do I terminu egzaminu. Podkreślił, że przez kilka lat sposób zaliczania przedmiotu takich wątpliwości nie budził.

Co jednak najistotniejsze, nawet przyjmując metodę obliczania wyniku z egzaminu wskazaną przez skarżącego (czyli ponowne dodanie 2 punktów, które uzyskał z kolokwium do wyniku egzaminu poprawkowego) - skarżący uzyskałby z egzaminu 30,5 pkt (28,5 +2), co nadal stanowi 52,6% maksymalnej liczby punktów, a więc nie zmienia to wyniku, na podstawie którego wystawiona została ocena końcowa. Punktacja uzyskana przez skarżącego z kolokwiów oraz egzaminów w dwóch terminach wykazuje, że na żadnym z tych etapów nie uzyskał punktacji powyżej 60%, co nie daje podstaw do wystawienia oceny dostatecznej.

Dalej, organ wskazał, że skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podniósł, że podczas spotkania w dniu 15 kwietnia 2024 roku z władzami Uczelni, nie uwzględniono okazanego zaświadczenia o stanie zdrowia. Skarżący w związku ze skierowaną w jego stronę, jak podnosi, "falą hejtu, ostracyzmu i groźbami przez środowisko akademickie, co zgłaszał JM Rektorowi" w styczniu br. został objęty leczeniem w Poradni Zdrowia Psychicznego. Lekarz badający, stwierdził u niego [...]. Do wniosku dołączył zaświadczenie lekarskie wystawione w dniu 12 kwietnia 2024 roku, potwierdzające, że pozostaje pod opieką PZP. W odniesieniu do powyższego, organ wskazał, że zgodnie z Regulaminem studiów zły stan zdrowia może być podstawą udzielenia urlopu zdrowotnego udzielanego w przypadku długotrwałej choroby, na okres jednego lub dwóch semestrów, gdyż były w pełni spełnione warunki uzyskania takiego urlopu. Skarżący mógłby w tym czasie odzyskać spokój i pokonać negatywne skutki stresu. Jednakże do spotkania w dniu 15 kwietnia 2024 roku nie informował o swoim stanie zdrowia i pozostawaniu w leczeniu od stycznia, co więcej - sam zdecydował inaczej i zamiast wniosku o urlop zdrowotny złożył wniosek o przeprowadzenie egzaminu komisyjnego.

Nadto organ wyjaśnił, że w wyniku niezaliczenia egzaminu komisyjnego, w dniu 24 kwietnia 2024 r., na podstawie § 20 Regulaminu Studiów zostało ponownie wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie skreślenia z listy studentów skarżącego. W dniu 9 maja 2024 r. skarżący złożył w regulaminowym czasie odpowiedź na zawiadomienie o wszczęciu postępowaniu administracyjnym w sprawie skreślenia z listy studentów z dnia 24 kwietnia 2024 roku, w którym wskazał, że skoro organ uznał, że wyjaśnienia datowane na dzień 12 kwietnia 2024 roku, a dostarczone do Uczelni w dniu 17 kwietnia 2024 roku (czyli po wydaniu pierwszej decyzji o skreśleniu z listy studentów Nr: UR.J/ADM-072-451-60269/2024), w szczególności wskazywały na wady przeprowadzenia pierwszego egzaminu - to tym samym jako organ Uczelnia uznała, że egzamin ten był wadliwy i skarżący pozytywnie zaliczył przedmiot.

Takie stanowisko – zdaniem organu – nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze określenie "odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie" będące podstawą uchylenia decyzji w trybie art. 132 § 1 k.p.a. odnosi się do wniosków odwołania (wyjaśnienia) dotyczących wyrzeczenia decyzji - tj. w tym przypadku uchylenia skreślenia z listy studentów, a nie ewentualnego uzasadnienia takiego wniosku. Ale, co ważniejsze - w omawianej sprawie skarżący w swoich wyjaśnieniach datowanych na dzień 12 kwietnia 2024 roku wskazywał, że nie zostały spełnione przesłanki skreślenia wskazane w § 20 Regulaminu Studiów i tylko to stwierdzenie odnosiło się do instytucji skreślenia z listy studentów (przedmiot decyzji o skreśleniu) i to właśnie stwierdzenie organ uznał za zasługujące na uwzględnienie w całości z uwagi na fakt, że skreślenie z powodu złożenia wniosku o egzamin komisyjny, było przedwczesne.

W związku z zagmatwaną sytuacją (błędne dostarczanie e-maili przez Uczelnię i wniosek skarżącego o egzamin komisyjny złożony w dacie, kiedy decyzja o skreśleniu została już wydana, ale nie była jeszcze ostateczna) - organ uznał, że rzeczywiście na chwilę wydawania decyzji l instancji o skreśleniu z listy studentów brak było przesłanek do skreślenia - stąd w tzw. trybie samokontroli decyzją z dnia 19 kwietnia 2024 roku organ uchylił własną decyzję o skreśleniu skarżącego z listy studentów i umorzył postępowanie w sprawie skreślenia. W żadnym miejscu tej decyzji nie wskazano, że przyczyną uchylenia decyzji o skreśleniu jest nieprawidłowość pierwotnego egzaminu.

Co więcej - nawet zakładając, że egzamin ten był przeprowadzony nieprawidłowo (czego w żaden sposób nie potwierdzono), jedyną prawną ścieżką naprawy błędów lub nieprawidłowości egzaminu jest właśnie dopuszczenie studenta do egzaminu komisyjnego. l taką ścieżkę prawną zastosowano, przy czym z uwagi na błędne informowanie skarżącego o podejmowanych decyzjach w sprawie przedłużenia sesji (wysyłka na błędny adres e-mail), Uczelnia przyznała skarżącemu prawo do egzaminu komisyjnego, pomimo upływu terminu wskazanego w Regulaminie studiów do złożenia wniosku o taki egzamin.

W dniu 17 kwietnia 2024 roku skarżący taki wniosek złożył i podszedł do egzaminu komisyjnego w dniu 23 kwietnia 2024 r. którego nie zdał. Z chwilą tą zatem pojawiły się przesłanki do skreślenia skarżącego z listy studentów i skarżący został powiadomiony o ponownym wszczęciu postępowania w tej sprawie pismem z dnia 24 kwietnia 2024 roku. W odpowiedzi na to powiadomienie skarżący w dniu 9 maja 2024 r. złożył kolejne pismo (datowane na 9 maja 2024 roku), w którym podtrzymał swoje dotychczasowe wyjaśnienia i wniósł m. in. o uznanie egzaminu komisyjnego za "niezasadny i niebyły".

W ocenie organu – taki wniosek – nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem brak jest zarówno w powszechnie obowiązujących przepisach, jak też w przepisach wewnętrznych Uczelni instytucji uznawania egzaminów za niebyłe. Uczelnia nigdy nie zaliczyła ww. przedmiotu, egzamin pierwotny, jak i egzamin komisyjny - o który skarżący wnioskował i do którego mimo przekroczenia terminu został dopuszczony z uwagi na wcześniejsze błędy proceduralne po stronie Uczelni (błędne e-maile i równoległe wydanie decyzji i umówienie spotkania) - nie zostały przez skarżącego zdane. Tym samym, wyjaśnienia skarżącego, nie zasługują na uwzględnienie.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięcie, skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskrzonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 1, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy;

- art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i skreślenie skarżącego z listy studentów pomimo braku podstaw ku temu oraz brak należytego uzasadnienia decyzji.

Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów I i II instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Dodatkowo skarżacy wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj.: wniosku o wznowienie studiów z dnia 11 lipca 2024 roku: - na fakt podjęcia przez skarżącego działań zmierzających do zaliczenia semestru i tym samym spełnienia wymogów Uczelni w zakresie dotyczącym zaliczenia danego etapu studiów.

W uzasadnieniu obszernej skargi skarżący przedstawił stan faktyczny w sprawie i rozwinął powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Rektor Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie z dnia 28 czerwca 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję własną z dnia 17 maja 2024r. w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1571), zwanej dalej p.s.w.n.

Zgodnie z art. 108 ust. 2 p.s.w.n. student może zostać skreślony z listy studentów w przypadku m.in. nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej.

W niniejszej sprawie organ uznał, że skarżący nie zdał egzaminu komisyjnego z przedmiotu "[...]" i z tego powodu wydał decyzję o skreśleniu go z listy studentów.

Zgodnie z § 10 ust. 1 Regulaminu studiów Uniwersytetu Rolniczego im. H. Kołłątaja w Krakowie prowadzący zajęcia dydaktyczne na pierwszych zajęciach jest zobowiązany określić i podać do wiadomości studentów zasady realizacji oraz warunki i kryteria zaliczenia zajęć. W szczególności prowadzący powinien określić:

a) wymogi w zakresie przygotowania do zajęć i czynnego udziału studenta w tych zajęciach;

b) zasady oceniania, w tym kryteria uzyskania zaliczenia z poszczególnych zajęć i uwarunkowania przystępowania do zaliczenia powtórnego, w przypadku braku takiego zaliczenia;

c) warunki zaliczenia końcowego określonej formy kształcenia oraz warunki ustalania oceny końcowej z przedmiotu.

Z kolei ust. 10 powołanego §10 stanowi, że w przypadku uzyskania oceny niedostatecznej z zaliczenia końcowego lub egzaminu, studentowi przysługuje prawo do dwukrotnego poprawienia oceny, w terminach zgodnych z planem rozliczenia zajęć w sesji, o którym mowa w § 7 ust. 6 lub po indywidualnym uzgodnieniu terminu z wykładowcą, z zastrzeżeniem warunków określonych w § 7 ust. 2 pkt 3 lit a).

Natomiast § 12 regulaminu dotyczy zaliczenia komisyjnego, przy czym przepisy dotyczące zaliczenia komisyjnego dotyczą także egzaminu komisyjnego. Zaliczenie komisyjne zajęć na wniosek studenta ma miejsce wówczas, gdy student kwestionuje bezstronność oceny lub sposób, warunki, zakres lub formę przeprowadzenia wskazanego we wniosku zaliczenia lub egzaminu, bądź zaszły inne, istotne okoliczności mogące mieć wpływ na uzyskaną ocenę. Zaliczenie komisyjne przeprowadza powołana przez dziekana komisja.

1) W skład komisji wchodzą:

a) przewodniczący, którym jest dziekan lub nauczyciel akademicki przez niego wskazany, odpowiedzialny za przeprowadzenie zaliczenia komisyjnego;

b) nauczyciel specjalista z zakresu treści kształcenia objętych zaliczeniem;

c) osoba prowadząca daną formę zajęć, z których kwestionowana jest ocena.

Na wniosek studenta, w zaliczeniu komisyjnym uczestniczy wskazany przez studenta obserwator.

Zgodnie z ust. 9 § 12 regulaminu student na zaliczeniu lub egzaminie komisyjnym losuje pytania z zestawu przygotowanego wcześniej przez koordynatora przedmiotu lub nauczyciela specjalistę, o którym mowa w ust. 8. Dalej wskazuje się, że wyniki zaliczenia komisyjnego komisja egzaminacyjna ustala zwykłą większością głosów, a przewodniczący sporządza protokół, który podpisują wszyscy członkowie komisji.

W tym miejscu należy również zaznaczyć, że zgodnie z § 3 ust.1 rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2787) w programie studiów określa się:

1) formę lub formy studiów, liczbę semestrów i liczbę punktów ECTS konieczną do ukończenia studiów na danym poziomie;

2) tytuł zawodowy nadawany absolwentom;

3) zajęcia lub grupy zajęć, niezależnie od formy ich prowadzenia, wraz z przypisaniem do nich efektów uczenia się i treści programowych zapewniających uzyskanie tych efektów;

4) łączną liczbę godzin zajęć;

5) sposoby weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w trakcie całego cyklu kształcenia;

6) łączną liczbę punktów ECTS, jaką student musi uzyskać w ramach zajęć prowadzonych z bezpośrednim udziałem nauczycieli akademickich lub innych osób prowadzących zajęcia;

7) liczbę punktów ECTS, jaką student musi uzyskać w ramach zajęć z dziedziny nauk humanistycznych lub nauk społecznych, nie mniejszą niż 5 punktów ECTS - w przypadku kierunków studiów przyporządkowanych do dyscyplin w ramach dziedzin innych niż odpowiednio nauki humanistyczne lub nauki społeczne;

8) wymiar, zasady i formę odbywania praktyk zawodowych oraz liczbę punktów ECTS, jaką student musi uzyskać w ramach tych praktyk.

Na tej podstawie istnieje obowiązek tworzenia tzw. sylabusów (kart przedmiotów) do poszczególnych zajęć, w których określane są nie tylko same efekty kształcenia, ale sposób ich weryfikacji i oceny. Należy przy tym podkreślić, że sylabus przedmiotu jest dokumentem gwarantującym studentowi określony sposób zdawania egzaminu i liczenia punktów w odniesieniu do oceny końcowej z przedmiotu. Wynika z niego podstawowa wiedza zarówno co do formy egzaminu, jak i sposobu weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta. Jest więc dokumentem bardzo ważnym dla oceny prawidłowości przeprowadzanego egzaminu, wystawionej w konsekwencji studentowi noty oraz również ewentualnej prawidłowości skreślenia studenta z listy studentów.

W niniejszej sprawie z załączonego sylabusa wynika, że weryfikacja efektów kształcenia następuje poprzez "egzamin pisemny z całości materiału. Pytania testowe jednokrotnego wyboru lub pytania otwarte. Maksymalna ilość punktów z egzaminu 50. Pytanie testowe oceniane jest w skali 0 lub 1 natomiast pytanie otwarte w skali 0; 0,5; 1; 1,5; 2. Ocena końcowa z przedmiotu jest wystawiana na podstawie łącznej ilości punktów uzyskanych z kolokwium oraz egzaminu końcowego. Ocena końcowa:

0-60% (0-30 pkt) – 2,0 (ndst)

61-68% (30,5-34 pkt) – 3,0 (dost)"

Dalej następuje dalsze uszczegółowienie ocen w odniesieniu do procentowo określonych wartości punktów oraz wskazania dokładnej ich liczby z przypisaniem konkretnej oceny. W rubryce sylabusa poświęconej ćwiczeniom zapisano m.in., że "zaliczenie kolokwium z [...] przeprowadza się w ramach ćwiczeń (...) Punktacja uzyskana na kolokwiach jest doliczana do punktacji z egzaminu końcowego". Jak z powyższego wynika na ocenę końcową składa się ilość punktów uzyskanych z kolokwium praz egzaminu końcowego. Z żadnego zapisu nie wynika, aby punkty z kolokwium nie były brane pod uwagę w ramach egzaminu poprawkowego (których powinny być dwa - §10 ust. 10 regulaminu studiów) oraz egzaminu komisyjnego. Z uwagi więc na brak stosownego zastrzeżenia w sylabusie, co do niedoliczania punktów z kolokwiów należy je doliczyć do każdego przeprowadzonego egzaminu, zgodnie z zapisem w sylabusie.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie skreślenia z listy studiów z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie ma charakter fakultatywny i podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Z uznaniem administracyjnym mamy natomiast do czynienia, gdy ustawodawca daje organowi możliwość wyboru konsekwencji prawnych. "Wybór ten jednak nie jest zupełnie dowolny i swobodny, ale ograniczony przez ustawodawcę w samej normie wprowadzającej uznanie" (J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2018, s. 409). Przyjmuje się, że w przypadku wprowadzenia uznania administracyjnego organ podejmuje decyzje nie tylko na podstawie ustawy, ale także uwzględnia zasady celowości, sprawiedliwości oraz szczególne cechy stanu faktycznego (ibid., s. 413). "Skoro prawo daje organowi administracji możliwość wyboru, to każdy wybór mieszczący się w ramach tego upoważnienia jest zgodny z prawem i on sam nie może być z zasady zakwestionowany przez sąd administracyjny. Kontrolując akty swobodne, sąd administracyjny może więc tylko badać, czy nie zostały przekroczone granice uznania i czy podjęte rozstrzygniecie nie było dowolne" (ibid., s. 417). W orzecznictwie sądów administracyjnych zostało wypracowanych szereg reguł dotyczących kontroli decyzji uznaniowej. Jedną z nich jest konieczność zgodności uznania z ogólnymi zasadami prawa, Konstytucją RP oraz zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. Szczególnie podkreśla się znaczenie kontroli zgodności decyzji uznaniowej z art. 7 k.p.a. oraz z konstytucyjną zasada równości co do prawa. Zgodnie z powołanym art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. "Pojęcie interesu społecznego jest trudne do sprecyzowania. Przyjmuje się, że "interes społeczny" jest klauzulą generalną, tj. stanowi zwrot językowy będący częścią przepisu prawnego, służący uelastycznieniu tekstu aktu prawnego, który celowo jest niedookreślony, ma charakter oceniający oraz odsyła do kryteriów pozaprawnych [szerzej na temat klauzul generalnych zob. A. Choduń, A. Gomułowicz, A. Skoczylas, Klauzule generalne i zwroty niedookreślone w prawie podatkowym i administracyjnym, LEX 2013]. Pojęcie to uzyskuje treść poprzez odniesienie do konkretnego przypadku. Powołanie się przez organ administracji na interes społeczny wymaga wskazania, na czym polega interes społeczny w konkretnej sytuacji i dlaczego przemawia przeciwko załatwieniu sprawy zgodnie z wnioskiem strony [zob. wyrok NSA z 11.06.1981 r., SA 820/81, ONSA 1981/1, poz. 57]."(P. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XIII, Warszawa 2021, art. 7.).

W odniesieniu do interesu obywateli ustawodawca wprowadził obowiązek uwzględniania tylko tego, który jest "słuszny". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że nie można uznać, iż interes strony jest słuszny, jeżeli godzi on zarazem w interes społeczny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23.06.1995 r., SA/Wr 2744/94, LEX nr 26845). W innym orzeczeniu podkreślono, że "korzystanie z uprawnień w sposób niezgodny z prawem, przez prawo zabroniony, w tym zwłaszcza zagrażający konstytucyjnie chronionym dobrom innych obywateli, zarówno narusza interes społeczny, jak i powoduje, że interes naruszającego nie może być uznany za słuszny" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6.02.1995 r., II SA 1835/93, ONSA 1996/1, poz. 36).

Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz, czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd bada, czy w takim postępowaniu podjęto kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz czy organ uwzględnił słuszny interes strony. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie akt uznaniowego z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną. Ocenie Sądu nie podlegają natomiast kryteria słuszności, czy celowości podjętego rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA: z dnia 20 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 130/10 i z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK1981/14, CBOS).

W orzecznictwie podkreśla się, że wydając akt o charakterze uznaniowym organ uczelni jest związany nie tylko przepisem prawa, ale i celem ustanowionego przepisu. Ustawodawca pozostawił decyzję w tym zakresie do uznania organom uczelni, mając na uwadze zasadę autonomii uczelni. Wskazana regulacja pozostawia decyzję o skreśleniu studenta z listy studentów, w przypadku zaistnienia co najmniej jednej z przyczyn w nim wskazanych, swobodnemu uznaniu kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej w szczególności po to, ażeby mógł on uwzględnić wystąpienie po stronie studenta przyczyn, które usprawiedliwiają niedopełnienie ciążących na nim obowiązków i tym samym przemawiają za odstąpieniem od skreślenia go z listy studentów. W postępowaniu dotyczącym skreślenia z listy studentów organy uczelni powinny ustalić i rozważyć wszystkie inne okoliczności podnoszone przez studenta mogące mieć wpływ na treść decyzji, w tym także ocenić obiektywną możliwość uzyskania tego zaliczenia (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4974/21, LEX nr 3332783).

Skreślenie z listy studentów jest najdalej idącą i dotkliwą sankcją. Organy uczelni obowiązane są zatem zgodnie z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. szczegółowo i wnikliwie przeprowadzić postępowanie dowodowe, zebrać wyczerpująco materiał dowodowy i wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że student prawidłowo nie uzyskał zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie uzasadniającego wydanie decyzji o skreśleniu z listy studentów (por. wyrok WSA w Lublinie z 27 grudnia 2018 r. sygn. akt III SA/Lu 556/18, LEX nr 2618308). Istotne jest bowiem, że podstawą nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie może być, tak jak w niniejszej sprawie, niezaliczenie egzaminu z konkretnego przedmiotu. Organ powinien więc dokładnie sprawdzić, czy konkretny stan faktyczny się ziścił, aby móc w konsekwencji wydać decyzję uznaniową. Bez bowiem spełnienia się podstawowego założenia – niezdania egzaminu – wydanie takiej decyzji jest w ogóle niedopuszczalne. Należy bowiem podkreślić, że absolutnie wstępnym warunkiem wydania decyzji uznaniowej jest ziszczenie się podstawy faktycznej. Ta przesłanka również podlega kontroli ze strony sądów administracyjnych. Sąd nie kontroluje przy tym merytorycznej treści samego egzaminu. Należy to bowiem do właściwości egzaminatorów, którzy są specjalistami w wykładanej dziedzienie. Sąd jednak ma odpowiednie kompetencje do przeliczenia punktów i porównania wyniku z zapisem w sylabusie (karcie przedmiotu).

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy, sąd uznał, że organ dopuścił się naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie skarżący nie uzyskał zaliczenia z przedmiotu "[...]" na skutek nieprawidłowego policzenia punktacji do oceny końcowej z egzaminu komisyjnego. Na wstępie należy zaznaczyć, że w aktach administracyjnych brak jest egzaminów z poprzednich terminów. Co więcej, z oświadczeń i pism zarówno organu, jak i skarżące wynika, że skarżącemu umożliwiono jedynie podejścia do jednego egzaminu poprawkowego wbrew zapisowi w §10 ust. 10 regulaminu studiów. Należy też podkreślić, że nie budzi wątpliwości, że skarżący uzyskał 2 punkty z kolokwiów przeprowadzonych w ramach ćwiczeń z przedmiotu "[...]". Strony również przyznały, że z egzaminu końcowego - poprawkowego skarżący uzyskał 29,5 pkt. Sąd z urzędu stwierdza, że z egzaminu końcowego – komisyjnego skarżący uzyskał 29 pkt. W obu przypadkach należało do wyniku osiągniętego z egzaminu pisemnego doliczyć 2 pkt z kolokwiów. Ocena końcowa z egzaminu poprawkowego oraz kolokwiów powinna więc wynosić 31,5 pkt co daje według zapisu sylabusa ocenę dostateczną. Z kolei ocena końcowa z egzaminu komisyjnego oraz kolokwiów powinna wynosić 31,5 pkt co również daje według zapisu sylabusa ocenę dostateczną. Powyższa punktacja nie budzi w niniejszej sprawie jakichkolwiek wątpliwości i jest zgodna z zapisem sylabusa (karty przedmiotu). Jeżeli prowadzący przedmiot chciałby stworzyć inne warunki od których zależy ocena końcowa to powinien zmienić zapis w sylabusie. Z kolei sylabus (karta przedmiotu) jest dokumentem wiążącym, do czasu wprowadzenia stosownych zmian. Należy podkreślić, że zarówno w terminie poprawkowym, jak i podczas zaliczenia komisyjnego ocena końcowa skarżącego powinna być pozytywna. Nie było więc najmniejszych podstaw do skreślenia go z listy studentów i wszczynania całej procedury administracyjnej w tym zakresie.

Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Powołana regulacja ma o tyle istotne znaczenie w niniejszej sprawie, że kwestionowana przez skarżącego decyzja zapadła w konsekwencji rozstrzygnięć właściwych organów uczelni, które co do zasady nie podlegają kognicji sądów administracyjnych, będąc zaliczanymi do tzw. aktów władztwa wewnętrznego uczelni dotyczący realizacją toku kształcenia (w tym przypadku chodzi o rozstrzygniecie dotyczące oceny z egzaminu komisyjnego). Przyjęcie jednak, iż tego rodzaju akty nie podlegają żadnej kontroli prowadziłoby do sytuacji, w której cześć decyzji mających status administracyjnych, w tym dotyczących skreślenia z listy studentów - zwłaszcza wydawanych w ramach uznania administracyjnego - nie poddawałaby się faktycznej kontroli, gdyby uniemożliwić ocenę legalności także tych działań organów uczelni, które stanowiły jej pierwotną podstawę faktyczną (por. wyrok WSA w Łodzi z 2.10.2024 r., III SA/Łd 385/24, LEX nr 3774495).

Istotne jest również, że sylabus przewiduje, że na egzaminie pisemnym będą pytania testowe jednokrotnego wyboru oraz pytania otwarte. W niniejszej sprawie z zalegającego w aktach egzaminu komisyjnego wynika, że nie było pytań otwartych, a w zamian były pytania wielokrotnego wyboru, co jest sprzeczne z wyżej wymienionym sylabusem (kartą przedmiotu). Ponadto z akt administracyjnych nie wynika, aby skarżącemu umożliwiono dwukrotne podejście do egzaminu poprawkowego, a prawo to wywodzi się z §10 ust. 10 regulamin studiów.

Organ prowadząc postepowanie w niniejszej sprawie powinien był kierować się zasadami wynikającymi z kodeksu postepowania administracyjnego, które wprost w niniejszej sprawie mają w całości zastosowanie, z uwagi choćby na fakt, że ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przewiduje, że rozstrzygniecie w sprawie skreślenia z listy studentów zapada w formie decyzji administracyjnej. Stąd powinien stosować art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Dalej organ powinien stosować zasadę rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony (art. 7a k.p.a.), jak również rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony (art.81a k.p.a.). Oprócz tego organ powinien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 ust. 1 k.p.a.). W niniejszej sprawie zdaniem Sądu doszło do naruszenia powyższych zasad postępowania administracyjnego. Nie można bowiem w trakcie egzaminu zmieniać zasad określonych w sylabusie (karcie przedmiotu) na niekorzyść studenta. Godzi to w standardy uczciwego postępowania.

Organ administracyjny uczelni podejmujący rozstrzygnięcie powinien także stosować zasadę dobrej administracji. Zasada ta jest "traktowana jako obowiązek, który powinien być realizowany przez administrację publiczna. Obowiązkowi temu odpowiada publiczne prawo podmiotowe obywatela do dobrej administracji" (J. Zimmermann, "Prawo administracyjne", Warszawa 2018, s. 170). Zdaniem powołanego autora zasada ta powinna być zaliczana do zasad ogólnych prawa administracyjnego. W ramach tejże zasady mieści się zasada sprawiedliwości społecznej, równości, realizacja dobra wspólnego, czy zasada jawności. Zasada dobrej administracji stanowi więc fundament demokratycznego państwa prawa i "obejmuje m.in.: obowiązek starannego i bezstronnego zbadania relewantnych okoliczności sprawy, obowiązek rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie, obowiązek uzasadnienia decyzji, prawo do bycia wysłuchanym i dostępu do akt" (K. Milecka, Zasada dobrej administracji w orzecznictwie sądów unijnych, cz. I., EPS 2012, nr 2, s. 33-38).

W niniejszej sprawie organ naruszył zarówno wskazane wyżej zasady postępowania administracyjnego jak również zasadę dobrej administracji poprzez nieuwzględnienie zapisu sylabusa i brak uznania, że skarżący zaliczył przedmiot "[...]". Jeszcze raz należy podkreślić, że zapis sylabusa dotyczący sposobu weryfikacji oraz zasad i kryteriów oceny zarówno co do egzaminu jak i zaliczenia ćwiczeń są wiążące i kształtują stosunek prawny pomiędzy studentem i uczelnią. Niedopuszczalna jest modyfikacja tych zasad na niekorzyść studenta w trakcie egzaminu. Takie postepowania podważa zaufanie studenta do uczelni, jak również godzi w zasady dobrej administracji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien uwzględnić fakt zdania egzaminu przez skarżącego.

Z przedstawionych wyżej względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.