Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 1026/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 11, art. 80 i art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 21 ust 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi P. M. wspólnika spółki cywilnej "[...]" na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego P. M. wspólnika spółki cywilnej "[...]" kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1.1. Decyzją z [...] października 2013 r., po rozpatrzeniu odwołania P. M. (wspólnika spółki cywilnej "[...]"; dalej: "skarżący"), Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji") z [...] lipca 2013 r. Przedmiotem tych decyzji była odmowa przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej: "płatność ONW") na 2008 rok. Jako podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał między innymi przepisy § 2 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. nr 68 poz. 448; dalej: "rozporządzenie ONW"), przepisy art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427; dalej: "ustawa PROW"), art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu

do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L z 23 grudnia 2006 r.).

1.2. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że [...] maja 2008 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności ONW, w którym zadeklarowano grunty rolne o łącznej deklarowanej powierzchni użytków rolnych [...] ha, w tym do płatności ONW [...] ha. Jednocześnie skarżący złożył oświadczenie o przeznaczeniu traw na susz paszowy. Nadto dołączył oświadczenia z [...] kwietnia 2008 r. przejmującego posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na terenach ONW dotyczące części działki nr [...] o pow. [...] ha, położonej w m. P., gmina C., części działki [...] o powierzchni [...] położonej w m. K., gmina N.P., działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w m. N., gmina B., działki [...] położonej w m. C., gmina C. oraz działki [...] położonej w m. T., gmina R. Skarżący złożył również "Porozumienie w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych" z [...] kwietnia 2008 r., z którego treści wynikało między innymi, że P. M. w związku z wniesieniem do spółki [...] s.c. wkładu niepieniężnego w postaci prawa dzierżawy nieruchomości rolnych przenosi na Spółkę posiadanie części działki [...] o powierzchni [...] ha, położonej w m. K., gmina N. P., działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w m. N., gmina B., działki [...] położonej w m. T., gmina R. Działki zostały wydzierżawione od Agencji Nieruchomości Rolnych OT w S. Do porozumienia dołączono protokół dotyczący przeniesienia posiadania działek objętych porozumieniem z dniem [...] kwietnia 2008 r. i "Porozumienie w sprawie dzierżawy nieruchomości rolnych" z [...] kwietnia 2008 r. zawarte między [...] s.c. a [...] sp. z o.o. i P. M. W § 1 ww. porozumienia wskazano, że P. M. jako właściciel, w ramach umowy dzierżawy przenosi na Spółkę posiadanie nieruchomości oznaczonej numerem [...] położonej w m. P., gmina C. o powierzchni [...] ha, działki [...] położonej w m. C., gmina C. Do porozumienia dołączono protokół przeniesienia posiadania działek objętych ww. porozumieniem z dniem [...] kwietnia 2008 r.

Organ I instancji wezwał stronę skarżącą do złożenia wyjaśnień dotyczących nieprzekazania wszystkich działek objętych wnioskiem P. M. na 2007 r.

z pouczeniem o konsekwencjach niedopełnienia tej czynności. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że możliwe jest przejęcie poszczególnych działek rolnych. W dniach [...] – [...] listopada 2008 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono kontrole na miejscu metodą inspekcji terenowej w zakresie suszu paszowego, która nie wykazała nieprawidłowości. Odnośnie działek oznaczonych nr [...], [...], [...] nieprawidłowości wykazała kontrola administracyjna wniosku. Skarżący złożył korektę wniosku.

Decyzją z [...] maja 2009 r., utrzymaną w mocy przez Dyrektora ARiMR, Kierownik ARiMR przyznał skarżącemu częściową płatność. Wyrokiem z 12 stycznia 2011r. (sygn. akt VIII SA/Wa 758/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje organów obu instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 listopada 2012 r. (sygn. akt II GSK 1527/11) oddalił skargę kasacyjną organu.

W toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień, kto w 2008 r. wykonywał prace rolne na gruntach deklarowanych do płatności i przedstawienia dokumentów potwierdzających posiadanie gruntów rolnych w 2008 r. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że prace rolne na zlecenie Spółki w 2008 r. przeprowadzał przedsiębiorstwo [...] P. M. Odbiór prac dokumentowano protokołem. Dołączył kopie faktur. Skarżący wystąpił z wnioskami dowodowymi, między innymi wniósł o przesłuchanie świadków.

Decyzją z [...] lipca 2013 r. Kierownik ARiMR odmówił Spółce wnioskowanej płatności ONW na 2008 r. Przyjął, że skarżący, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, sztucznie podzielił gospodarstwo, stwarzając warunki wymagane do otrzymania płatności ONW. To skarżący był posiadaczem gruntów rolnych deklarowanych we wniosku z [...] maja 2008 r. i zarządzał tymi gruntami (zob.

s. 24 decyzji organu I instancji). Zdaniem organu, nie stanowią odrębnych, samodzielnych gospodarstw grunty deklarowane przez P. M. oraz spółki, w których jest on wspólnikiem.

1.3. W odwołaniu od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie, skarżący zarzucił błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego oraz pominięcie jego wniosków dowodowych. Za wadliwe uznał ustalenia faktyczne dokonane przez organ. W szczególności co do tego, że spółka nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego, zaś P.M. dokonał sztucznego jego podziału.

1.4. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy wyjaśnił, że [...] s.c. zgłosiła do pomocy z tytułu ONW grunty rolne, których nie była posiadaczem w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW, gdyż wchodziły one w skład gospodarstwa rolnego P. M. i były przez niego zarządzane. W ocenie organu odwoławczego doszło więc do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego w celu obejścia prawa i uzyskania nienależnych uprawnień do płatności. Stroną niniejszego postępowania jest [...] s. c., której wspólnikami w 2008 r. byli P. M. oraz jego żona R. M. P. M. występuje jako wspólnik, prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik spółek cywilnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, zarejestrowanych w ewidencji producentów jako odrębne podmioty. Prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą

[...] P. M. Z innych ustaleń organu I instancji wynika, że P. M. i R. M. jako małżeństwo (osoby fizyczne) posiadali dwa odrębnie nadane numery w ewidencji producentów. Będąc ówcześnie w związku małżeńskim i działając wspólnie, założyli 10 spółek, których są jedynymi wspólnikami: [...] sp. z o.o., [...] s.c, [...] s.c, [...] s.c, [...] s.c, [...] s.c, [...] s. c., [...] s.c, [...] s.c, [...] s.c. Małżonkowie założyli także 80 spółek cywilnych, w których jedno z nich jest wspólnikiem. W 2008 r. występując bezpośrednio lub poprzez założone przez siebie spółki złożyli łącznie 40 wniosków

o przyznanie płatności ONW na łączną powierzchnie [...] ha. Wspólnikiem we wszystkich 39 spółkach występujących o płatności jest P. M. Z umów spółek cywilnych oraz z odpisów KRS spółek z ograniczoną odpowiedzialnością wynika, że są one powiązane ze sobą osobowo poprzez wymienione wyżej osoby P.M. i R. M. Przemawia za tym struktura organizacyjna spółek, w których małżonkowie mają bezpośredni wpływ na ich funkcjonowanie albo bezpośredni, jako wspólnicy, bądź pełniąc inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółki (np. prokurenta lub prezesa zarządu), względnie pośrednio, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są wymienione osoby. W dniu wydania niniejszej decyzji P. M. występuje jako wspólnik, prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik ponad 90 spółek ubiegających się o płatności w ramach wspólnej polityki rolnej. Podmioty ubiegające się o płatności w 2008 r. w większości podawały jako adres siedziby: ul. [...] w B., względnie ul. [...]

w B., będący adresem zamieszkania P. M. Adresy te były także podawane jako korespondencyjne. Spółka [...] ma siedzibę przy ul. [...] w B. Organ odwoławczy zauważył, że w 87 z 90 funkcjonujących w 2012r . spółek podano jedno konto bankowe należące do P. M. oraz D. M.. [...] s. c. od 2008 r. do 2011 r. posługiwała się numerem rachunku bankowego należącym do P.M., którym w latach 2008 – 2009 posługiwały się także inne spółki cywilne. Wymienione podmioty nie wykazywały organizacyjnej odrębności i samodzielności. Poszczególne działki ewidencyjne były w kolejnych latach deklarowane przez różne spółki, które swobodnie przenosiły między sobą posiadanie działek, legitymując się umowami przeniesienia posiadania podpisywanymi na ogół przez P. M. Powyższe dane znane są organowi z urzędu, tj. ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli, który jest w dyspozycji ARiMR. Przedstawione zestawienie w połączeniu z analizą osobową wymienionych podmiotów wskazuje zdaniem organów, że w kolejnych latach grunty deklarowały do płatności różne podmioty, jednak przenoszenie posiadania poszczególnych działek było fikcyjne. Uprawą działek zajmowali się pracownicy wykonujący polecenia P. M., używający jego sprzętu. Przedstawione przez skarżącego w toku postępowania dokumenty organ odwoławczy uznał za niewiarygodne, z uwagi na opisaną wyżej strukturę własnościową i organizacyjną spółki.

Reasumując, zdaniem Dyrektora ARIMR skarżący nie prowadzi samodzielnej działalności. Jest bowiem organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązany z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M. Działanie takie jest zorganizowane i celowe, zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności. Grunty zgłoszone do płatności przez Spółkę są zarządzane przez P. M. i stanowią część posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego. W celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności dokonał on sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, tworząc podmioty faktycznie zarządzane przez niego, formalnie występujące o płatności jako odrębni rolnicy. Takim podmiotem jest także skarżąca. Brak jest zatem podstaw do wniosku, że Spółka posiadała grunty rolne w rozumieniu

§ 2 rozporządzenia ONW. Organ dodał, że posiadanie w świetle przepisów powołanego rozporządzenia należy rozumieć szerzej niż tylko poprzez pryzmat art. 336 Kodeksu cywilnego. Płatność przysługuje bowiem za rolnicze użytkowanie działek rolnych, a nie za posiadane prawo własności do działek. Zasadnie odmówioną zatem przyznania Spółce wnioskowanych płatności ONW, na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW w związku z art. 5 ust 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 i art. 18 ust. 2 ustawy PROW, gdyż posiadaczem deklarowanych do płatności gruntów był P.M., a nie Spółka.

Organ odwoławczy za pozbawione wpływu na wynik sprawy uznał nadto przeprowadzenie wnioskowanych przez skarżącego dowodów. Stan faktyczny sprawy został bowiem ustalony w sposób wystarczający do wydania decyzji. Organ nie kwestionuje, że wspólnicy prowadzą działalność gospodarczą, jednakże działalność ta nie obejmuje samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zbędne było przeprowadzenie dowodów dla wyjaśnienia okoliczności bezspornie wyjaśnionych. Zasada określona w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy PROW stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części 2 art. 7 k.p.a. Na organach nie ciążył obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów celem przyznania Spółce płatności.

2.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR. Wnosząc o uchylenie decyzji organów obydwu instancji, postawił zarzuty związane z wadliwym ustalaniem stanu faktycznego niniejszej sprawy, w tym brak staranności przy zbieraniu dowodów oraz dowolną ocenę materiału dowodowego. Wskazał na bezpodstawne pominięcie jego wniosków dowodowych oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 4 ustęp 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011. Zakwestionował sposób argumentacji organów.

2.2. Obszernie uzasadniając skargę jej autor podniósł, że wnioski dowodowe dotyczyły okoliczności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej w formie spółki cywilnej. Działanie wspólników było korzystne z ekonomicznego punktu widzenia, zaś przyjęta przez nich forma współdziałania była w pełni racjonalna. Zdaniem skarżącego, zaniechano jakichkolwiek ustaleń co do tego, na czyją rzecz, w czyim imieniu i na czyje ryzyko prowadzone było gospodarstwo spółki, w czyim imieniu wnioskowani świadkowie podejmowali czynności prawne oraz gospodarcze związane

z działalnością Spółki, a także prowadzeniem i zarządzaniem jej gospodarstwem. Stanowisko organów uznał za sprzeczne z uchwałą NSA o statusie spółki cywilnej

w postępowaniach rolniczych (sygn. akt II GSK 2/12) oraz późniejszymi wyrokami sądów administracyjnych w tym zakresie.

Zdaniem skarżącego, organy przyjęły wadliwe założenie, że jakikolwiek wnioskodawca, tj. osoba fizyczna (rodzina), spółka cywilna lub spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która ma bądź miała jakikolwiek związek osobowy lub kapitałowy (udziałowiec, wspólnik) z P. M., traci uprawnienie do otrzymania płatności. Argumenty, które w ocenie Kierownika ARiMR przemawiają za ustaleniem istnienia "sztuczności", nie znajdują jakiegokolwiek oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, zaś wnioski wysuwane przez organ oparte są na "domysłach". Organy pominęły wskazania zawarte w wydanych dla spółki wyroku WSA w Warszawie z 12 stycznia 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 758/10 oraz w wyroku NSA z 8 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1275/11. Pominęły także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12, w świetle którego poprawności nadania odrębnych numerów małżonkom nie budzi jakichkolwiek wątpliwości. Skarżący przedstawił nadto charakter działania firmy [...] P. M. w ramach struktury o charakterze zbliżonym do holdingu (zob. s. 8 skargi), co było uzasadnione z uwagi na minimalizację kosztów i nie świadczyło o pozorności czynności wykonywanych na rzecz poszczególnych gospodarstw rolnych. Organ pominął także treść umowy o współpracy przedsiębiorstwa P. M. z [...] s. c. błędnie wywodząc, że przedsiębiorstwo P. M. i współdziałającą z nim grupę osób (R. M., D. M.) należy uznać za jednego rolnika, zaś wszystkie spółki, powiązane osobowo i zarządzane przez tą grupę osób, jako jedno gospodarstwo rolne prowadzone przez P. M. z członkami jego rodziny.

Organ nie włączył nadto do akt sprawy znanej mu z urzędu dokumentacji obejmującej przejęcie przez spółkę gruntów gospodarstwa od innych podmiotów, wraz z informacją o składanych przez poprzedniego posiadacza wnioskach o płatności, zaciągniętych i przejętych zobowiązaniach i decyzjach organu. Przejęto bowiem odrębne gospodarstwo i związane z nim zobowiązania w zakresie ONW i RŚ. Okoliczności te nie mogą zostać pominięte przy ocenie odrębności spółki i jej gospodarstwa. Pominięto również żądanie o włączenie do akt sprawy wyroków wydanych w sprawach wspólników Spółki przez WSA i NSA za lata 2008-2010.

Skarżący podkreślił końcowo, że organy dokonały w sprawie błędnej wykładni przepisów art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji WE 1975/2006. Powołał się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 września 2013 r. (C – 434/12), dotyczący wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011.

2.3. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie i wystąpił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie.

3.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. Nr 270; dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

3.2. Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania płatności ONW na rok 2008. Zdaniem organów, Spółka założona przez P. M. i jego żonę R. M. nie była posiadaczem, w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW, gruntów rolnych wskazanych w jej wniosku o przyznanie płatności. Małżonkowie założyli 80 spółek cywilnych i 10 spółek z o. o. W 2008 r. złożyli łącznie 40 wniosków o płatność na łączną powierzchnię [...] ha. Wspólnikiem we wszystkich 39 spółkach występujących

o płatność jest P. M., który występuje jako wspólnik, prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik ponad 90 spółek ubiegających się o płatności. Zdaniem organów, P. M. stworzył sztuczne warunki gospodarowania w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Zarządzał gruntami rolnymi wskazanymi przez Spółkę we wniosku i był ich posiadaczem. W 2012 r. 87 spółek spośród 90 funkcjonujących spółek wskazało jedno konto bankowe należące do P. M. i D. M. Spółka posługiwała się od 2008 r. do 2011 r. rachunkiem bankowym należącym do P. M. Zdaniem Dyrektora ARiMR, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i nie wymaga uzupełnienia. W świetle powołanych w decyzji przepisów, w tym art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EUROATOM) nr 2988/95 65/2011 oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006, należało Spółce odmówić płatności ONW na 2008 r.

Skarżący kwestionuje ustalenia faktyczne dokonane przez organy w zakresie stworzenia jakoby przez P. M. sztucznych warunków gospodarowania celem osiągnięcia sprzecznych z prawem korzyści. Stawia zarzuty naruszenia art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 i kwestionuje dokonana przez Dyrektora ARiMR wykładnię art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006.

4. W ocenie Sądu organy ARiMR dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania, tj. w szczególności art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, a także art. 21 ust. 2 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bezpodstawnie odmówiły bowiem stronie skarżącej przeprowadzenia stosownych dowodów, które zdaniem strony skarżącej potwierdzają posiadanie gruntów rolnych przez Spółkę i gospodarowanie na tych gruntach. Uzasadnienie uchylonych decyzji jest wewnętrznie sprzeczne. Organy nie ustaliły w szczególności, kto stworzył jakoby sztuczne warunki gospodarowania. Raz wskazują na P. M., a innym razem na R. i P. małżonków M. Wskazują także na D. M. Nie wskazują gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, które zostało rzekomo sztucznie podzielone, a także osób, które posiadały tytuł prawny do tych gruntów. Organy powołują się na różne ilości spółek występujących o dopłaty. Nie wyciągają wniosków na podstawie cytowanych i powoływanych w decyzjach przepisów.

W świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 września 2013 r. (C – 434/12 Słynczewa siła EOOD), dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta sytemu wsparcia wymaga zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, ze pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty. Dowód ten wymaga także wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej

z uregulowań UE poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Obowiązek prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego spoczywa na organach administracyjnych, a ocena prawidłowości ich działań należy do sądu krajowego.

Akta sprawy nie zawierają materiału dowodowego, którego ocena uzasadniałaby zasadność wniosku, że ktoś (P. M. samodzielnie lub z innymi osobami) stworzył sztuczne warunki gospodarowania w celu osiągnięcia korzyści sprzecznych

z celami systemu wsparcia. W aktach znajdują się nieczytelne kopie dokumentów, także z postępowań karnych, których oceny organy nie dokonały (zob. s. 54 – 206).

W aktach sprawy brak jest natomiast dowodów, które pozwalałyby dokonać Sądowi kontroli legalności decyzji, z uwzględnieniem procesu myślowego osób, które brały udział w ich wydawaniu. W szczególności brak jest dowodów świadczących o tym, że P. M. był posiadaczem jednego gospodarstwa rolnego, które następnie podzielił w celu osiągania korzyści finansowych w sposób sprzeczny z celami wsparcia. W aktach sprawy znajdują się dokumenty, z których wynika, że tytuł prawny do działek rolnych posiadają P. M. i R. M. (zob. s. 246 – 250 akt administracyjnych).

Zdaniem Sądu, jeżeli organy odmawiają wnioskodawcy prawa do płatności rolnych z uwagi na jego udział w tworzeniu sztucznych warunków gospodarowania celem osiągnięcia korzyści sprzecznych z celami wsparcia, to ciężar wykazania okoliczności faktycznych i prawnych potwierdzających zasadność takiego wniosku spoczywa na organach. Obowiązkiem organów jest wówczas przeprowadzenie dowodów wskazywanych przez podmiot ubiegający się o płatność lub wskazanie przyczyn odmowy przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Szczególnie wówczas, gdy dopiero po 5 latach prowadzenia postępowania organy dostrzegły okoliczności faktyczne i prawne, które stanowiły podstawę zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. W realiach niniejszej sprawy organy nie tylko bezpodstawnie odmówiły skarżącemu przeprowadzenia stosownych dowodów (Dyrektor ARiMR nie wykazał trafności tego działania), to odstąpiły od obowiązku ustalenia we własnym zakresie okoliczności, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ustaliły okoliczności towarzyszących uzyskaniu tytułu prawnego przez daną osobę do poszczególnych działek rolnych (prawo własności, dzierżawa). Jeżeli stawiany jest zarzut stworzenia "sztucznych warunków", to należy ustalić, kto takie warunki stworzył i w jakim celu. Należy także ustalić okoliczności towarzyszące tworzeniu poszczególnych podmiotów, które zdaniem organów były wykorzystywane do tworzenia "sztucznych warunków", przykładowo więzi natury prawnej, ekonomicznej i personalnej pomiędzy osobami zaangażowanymi w daną inwestycję.

Podstawowym źródłem ustaleń dokonanych przez organy są dane i informacje zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK). Organy powołują się na dane wynikające z systemu informatycznego. Zdaniem Sądu fakt, że system ten jest prawnie zatwierdzony, dopuszczalny i konieczny, jak twierdza organy, nie oznacza jeszcze, że organy wydając swoje decyzje mogą jedynie poprzestać na danych jakie znajdują się w przedmiotowym systemie, nie rozpatrując innego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy. Aby organ mógł powoływać się na dane

z ZSZiK, winny one znajdować stosowne odzwierciedlenie w aktach kontrolowanej przez Sąd sprawy. Innymi słowy, każde ustalenie organu wynikające z systemu informatycznego winno wynikać z dokumentów, które znajdują się w tych aktach.

5. W związku z powyższym za przedwczesne Sąd uznał odnoszenie się

w sposób wiążący do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego. Szczególnie w sytuacji, gdy skarżący stawia zarzuty naruszenia przepisów, które nie znajdowały zastosowania w sprawie, gdyż jeszcze nie obowiązywały (art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r.). Warto jednak zauważyć, że także w orzecznictwie krajowym wskazywana jest możliwość odmowy przyznania płatności rolnych podmiotom, które stworzyły sztuczne warunki celem uzyskania płatności (korzyści) sprzecznych z celami wsparcia (zob. wyroki WSA

we Wrocławiu z 15 kwietnia 2014 r., III SA/Wr 778/13 oraz III SA/Wr 62/14; dostępne

w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.cbois.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"), jeżeli organy przeprowadziły w sposób prawidłowy postępowanie administracyjne i ustaliły okoliczności faktycznego niezbędne do prawidłowego zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego.

6. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji obowiązany będzie uwzględnić powyższe rozważania Sądu i ustalić w pierwszej kolejności, które przepisy prawa materialnego mogą mieć zastosowanie w sprawie, a następnie przeprowadzić postępowanie w celu dokonania ustaleń faktycznych umożliwiających prawidłowe zastosowanie tych przepisów. Obowiązany będzie także uzasadnić swoje rozstrzygnięcie w sposób spójny i logiczny, z uwzględnieniem realiów danej sprawy. Okoliczności faktyczne ustalone przez organy powinny znajdować swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym danej sprawy, ze wskazaniem numeru strony (karty), jeżeli organy opierają swoje rozstrzygnięcie na znacznej ilości dowodów uzyskanych w trakcie innych postępowań. Z akt sprawy powinno także wynikać, które dowody przeprowadziły organy orzekające w niniejszej sprawie, które dowody złożyła strona skarżąca, a także które dowody zostały uzyskane w trakcie innych postępowań.

7. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W punkcie drugim wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 §1 p.p.s.a., jak w punkcie trzecim wyroku.