Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 63/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 6
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G.G.M. na postanowienie zawarte w punkcie II (drugim) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 836/22 w sprawie ze skargi G.G.M. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 9 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie zawarte w punkcie II (drugim) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 836/22 i w tym zakresie zasądzić od Wojewody Podkarpackiego na rzecz G.G.M. kwotę 7.417 (siedem tysięcy czterysta siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 2. zasądzić od Wojewody Podkarpackiego na rzecz G.G.M. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego


UZASADNIENIE

W punkcie I wyroku z 13 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 836/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Podkarpackiego z 9 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Postanowieniem zawartym w punkcie II niniejszego wyroku (dalej postanowienie z 13 grudnia 2022 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zasądził od Wojewody Podkarpackiego na rzecz G.G.M. (dalej skarżący) 2.497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że o należnych skarżącemu kosztach postępowania sądowego w łącznej kwocie 2.497 zł (obejmujących zwrot równowartości uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 2000 zł, wynagrodzenia radcy prawnego - 480 zł i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa - 17 zł) orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej ppsa) (k. 65-70 akt sądowych).

Zażalenie na postanowienie z 13 grudnia 2022 r. złożył skarżący, reprezentowany przez r. pr. M.Z., zaskarżając je w części i wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie od Wojewody Podkarpackiego na jego rzecz 7.417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego i kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1. art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (dalej rozporządzenie z 22 października 2015 r.) przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że sprawa, w której orzeczono o zwrocie kosztów postępowania jest tzw. "inną sprawą" w rozumieniu § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 22 października 2015 r., a w konsekwencji niewłaściwe przyznanie na rzecz skarżącego zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości 480 zł i w rezultacie nieprawidłowe ustalenie wysokości zasądzonych na jego rzecz kosztów postępowania sądowego w łącznej kwocie 2.497 zł, podczas gdy orzekano w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, do której nie znajduje zastosowania § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 22 października 2015 r.;

2. art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 6 rozporządzenia z 22 października 2015 r. przez ich niezastosowanie, mimo że orzekano w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna (odszkodowanie) w wysokości 171.718 zł, a zatem na rzecz skarżącego winien zostać przyznany zwrot wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości 5.400 zł i w rezultacie wysokość zasądzonych na jego rzecz kosztów postępowania sądowego winna wynosić łącznie 7417 zł (k. 80-81).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 205 § 2 ppsa, do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez [...] radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego [...] radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, a więc także i wynagrodzeniu pełnomocnika strony wygrywającej proces, ma charakter wtórny w stosunku do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, stanowiąc - co do zasady - jego konsekwencję.

Wysokość wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącego ustalić należało w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 265), zgodnie z którym stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 2, [...], c) w innej sprawie - 480 zł. Rację ma przy tym skarżący, że Sąd I instancji błędnie zakwalifikował niniejszą sprawę jako tzw. "inną sprawę", o której stanowi § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 22 października 2015 r., w sytuacji w której winien był ustalić wysokość stawki należnej pełnomocnikowi skarżącego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia z 22 października 2015 r. Przedmiotem postępowania sądowego było rozpoznanie skargi na decyzję Wojewody Podkarpackiego z 9 maja 2022 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty Rzeszowskiego z 17 grudnia 2021 r. znak [...] o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...] o pow. 0,0462 ha, [...] o pow. 0,0199 ha i [...] o pow. 0,0985 ha, położone w G.M., które przeszły z mocy prawa na własność G.G.M. pod drogę publiczną na podstawie decyzji Burmistrza G.M. z 4 września 2020 r. znak [...].

Należy zwrócić uwagę - co słusznie zasygnalizował skarżący w uzasadnieniu zażalenia - że powyższy sposób ustalenia wysokości wynagrodzenia radcy prawnego, polegający na uznaniu, że przedmiotem sprawy o odszkodowanie za przejęte z mocy prawa pod drogi publiczne wydzielone działki gruntu jest należność pieniężna w postaci odszkodowania, znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu uchwały NSA z 3.10.2016 r. I OPS 1/16, w której rozstrzygając zagadnienie dotyczące wpisu sądowego w tego rodzaju sprawach, wskazano, że: w sprawie, której przedmiotem jest wyłącznie odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, choć znajduje ona podstawę w stosunku publicznoprawnym, rozstrzyga się wyłącznie o uprawnieniu właściciela nieruchomości do żądania naprawienia szkody. Wywłaszczenie nie jest zatem przedmiotem takiej sprawy w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, ale ustalenie odszkodowania. Badanie zgodności wywłaszczenia z prawem, może być przedmiotem odrębnych postępowań. Zasadniczym przedmiotem zaskarżonej decyzji w takiej sprawie nie jest pozbawienie prawa własności nieruchomości, ale należność pieniężna w przedstawionym wyżej rozumieniu przepisów art. 216 i art. 231 ppsa, bowiem skarżący może kwestionować tylko ustalenie wysokości odszkodowania zawarte w decyzji o odszkodowaniu. Decyzja ta kończy odrębne postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, choć oczywiście dla jej wydania konieczne jest uprzednie wydanie decyzji, której skutkiem jest wywłaszczenie. Uznać należy, że decyzja o ustaleniu odszkodowania ma odrębny byt, jest formalnie i materialnie odrębną sprawą od sprawy w przedmiocie wywłaszczenia i jako taka bezpośrednio wiąże się z ustalanymi świadczeniami pieniężnymi, określając jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania. Decyzja taka kreuje jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania. Z takiej decyzji można wprost wyprowadzić obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej. Skoro przedmiotem sprawy jest wyłącznie odszkodowanie, to wpisem od skargi należnym w takiej sprawie jest wpis stosunkowy określony w art. 231 ppsa w zw. z § 1 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zależny od wartości przedmiotu zaskarżenia. Odnosi się bowiem tylko do sumy pieniężnej, jaką jest kwota odszkodowania, nie zaś także do faktu wywłaszczenia nieruchomości (uchwała NSA z 3.10.2016 r. I OPS 1/16, ONSAiWSA 2017/1/1, s. 17). Wywód Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowany w przytoczonej uchwale ma analogiczne zastosowanie w sprawie odnoszącej się do ustalenia wysokości kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie.

Mając na względzie, że wartość odszkodowania wynosiła 171.718 zł, która to wartość zawiera się w przedziale powyżej 50.000 zł do 200.000 zł, o którym mowa w § 2 pkt 6 rozporządzenia z 22 października 2015 r., należało ustalić stawkę minimalną należną skarżącemu z tytułu reprezentowania go w niniejszym postępowaniu przez pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości 5.400 zł. Łącznie zatem na rzecz skarżącego należało zasądzić zwrot 7.417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, uwzględnił zażalenie. O zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego orzeczono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia z 22 października 2015 r., przyjmując stawkę minimalną w wysokości 240 zł i uwzględniając uiszczony wpis od zażalenia w wysokości 100 zł.