Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1192/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 11, art. 77 l par.  1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 28 ust. 2, ust. 3 i  ust. 3a
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne I. uchyla zaskarżona decyzję, II. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem zł).


UZASADNIENIE

D. G. (dalej: Strona, Wnioskodawca, Skarżący) złożył w dniu 28 lipca 2020 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

W uzasadnieniu wniosku Wnioskodawca wskazał na swoją trudną sytuację materialną, zdrowotną oraz rodzinną. Nadmienił, że od 2010 r. jest w separacji faktycznej z żoną, a w 2006 r. została ustanowiona między małżonkami notarialna rozdzielność majątkowa. Wskazał, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa. Podkreślił, że samodzielnie reguluje wszystkie swoje koszty utrzymania i nie ma żadnego związku z dochodami żony. Nadmienił, że córka nie mieszka z nim, ponieważ wyprowadziła się do Ł..

Podkreślił, że bardzo trudna sytuacja materialna spowodowana została okolicznościami niezależnymi od niego. Wskazał, że w latach od 2014 r. do 2017 r. stracił płynność finansową, ponieważ Jego kontrahenci nie wywiązali się z umówionych terminów płatności. Nadmienił, że w związku z utratą płynności finansowej zaciągnął liczne pożyczki i kredyty, których nie spłacał, ponieważ nie osiągał dochodów w wysokości, która pozwalałby spłacić zobowiązania finansowe. Podkreślił, że z działalności gospodarczej nie osiąga stałych dochodów, a ich wysokość jest uzależniona od ilości zleceń. Wskazał, że jeden z Jego wierzycieli -D. Sp. z o.o. - wystąpił o orzeczenie wobec Niego zakazu prowadzenia działalności, ponieważ nie regulował swoich zobowiązań. Nadmienił, że sąd dnia 3 września 2018 r. wydał nakaz zapłaty, z którego wynika, że musi uregulować na rzecz spółki M. sp. z.o.o. kwotę 7.977,77 zł. Podkreślił, że w latach 2014 i 2015 z prowadzonej działalności osiągnął stratę, w 2018 r. dochód z prowadzonej działalności był pomniejszony o kwotę 62.294,84 zł, a w 2019 r. dochód był pomniejszony o kwotę 25.711,90 zł.

Dalej Wnioskodawca wskazał, że w stosunku do Niego były prowadzone postępowania egzekucyjne, jednak zostały one umorzone z uwagi na bezskuteczność, ponieważ nie posiada żadnego majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Podkreślił, że może zostać wszczęte w stosunku do Niego kolejne postępowanie egzekucyjne, ponieważ nie spłacił zadłużenia wobec wierzyciela U. w kwocie 15.305,57 zł.

Podkreślił, że z powodu epidemii COVID-19 i kryzysu gospodarczego stracił wiele zleceń, ponieważ kontrahenci wstrzymują planowane inwestycje. Nadmienił, że przez trzy miesiące z prowadzonej działalności nie osiągnął żadnych dochodów i podjął decyzję o złożenie wniosku do Urzędu Skarbowego o odroczenie terminu zapłaty podatku dochodowego PIT-36 oraz zaległego podatku VAT.

Wskazał, że na przełomie 2017 r. i 2018 r. przeszedł ostry zawał mięśnia serca ściany dolnej. Podkreślił, że ma liczne problemy zdrowotne (nadciśnienie tętnicze, dislipidemię, dnawe zapalenie stawów, dnę moczanową, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa z dyskopatią C5-C7, oraz zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowego z dyskopatią L5/S1, kamicę pęcherzyka żółciowego oraz artropatię w przebiegu chorób współistniejących). Nadmienił, że w związku ze swoimi problemami zdrowotnymi co miesiąc ponosi wydatki związane z leczeniem oraz koniecznością zakupu leków. Wskazał, że w okresie od 2018 r. do 2019 r. trzykrotnie przebywał w szpitalu ponadto musi wykonywać specjalistyczne badania co wiąże się dodatkowymi kosztami. Podkreślił, że nie możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia, ponieważ nie przejdzie wymaganych badań wstępnych na stanowisko pracownika fizycznego. Wskazał, że jeśli nie będzie się leczył i nie będzie miał możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, będzie musiał starać się o zasiłek socjalny. Podkreślił, że nie posiada środków finansowych na zatrudnienie dodatkowego pracownika, który mógłby pomóc w realizacji inwestycji. Nadmienił, że pracuje sam i ze względu na swoje problemy zdrowotne ma ograniczone możliwości zarobkowania. Wskazał, że uzyskiwany dochód wystarcza jedynie na utrzymanie. Nadmienił, że Jego sytuację pogorszyła epidemia COVID-19, ponieważ należy do l grupy ryzyka zarażenia. Podkreślił, że w związku z problemami zdrowotnymi, zaistniały przesłanki do umorzenie należności wskazane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. nr 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie MGPiPS) oraz przesłanka wskazana w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 1998 r. nr 137, poz. 887 ze zm.; obecnie Dz.U. z 2021 r., poz. 423; dalej: u.s.u.s.), ponieważ nie posiada żadnego majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. (dalej: ZUS, Zakład, organ) decyzją z dnia 12 lutego 2021 r. nr [...] odmówił Stronie umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 39.218,09 zł, w tym na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, za okresy od lutego 2018 r. do czerwca 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wyliczył przedłożone przez Stronę i zgromadzone w toku postępowania dowody, w oparciu o które przedstawił sytuację majątkową i finansową Strony. Wskazał też, że wniosek o umorzenie został rozpatrzony również na podstawie dokumentów przedłożonych przez Wnioskodawcę i Jego pełnomocnika do postępowania o umorzenie należności prowadzonego w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 października 2019 r. sygn. akt l SA/Kr 854/19.

Odmowną decyzję organ uzasadnił m.in. tym, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż Strona nadal prowadzi działalność gospodarczą. Wnioskodawca nie wywiązał się z obowiązku opłacania składek. W ten sposób został dłużnikiem Zakładu, który naliczył odsetki od nieopłaconych w terminie należności. W oparciu o uregulowania zawarte w art. 24 u.s.u.s. Zakład ustalił, że nie upłynął jeszcze termin, w którym należności nie mogą być dochodzone. Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat od ich wymagalności.

Z przedstawionej dokumentacji finansowej (zeznania podatkowe, wyciągi z księgi przychodów i rozchodów) wynika, że - w 2018 r. z prowadzonej działalności gospodarczej Wnioskodawca wygenerował dochód w kwocie 83.789,96 zł, natomiast - w 2019 r. wygenerował dochód w kwocie 66.250,64 zł. Według księgi przychodów i rozchodów za 2020 r. (dołączonej do akt sprawy o umorzenie należności za okresy: od 9.2014 r. do 12.2014 r., od 10.2015 r. do 1.2018 r.) za okres od 1.2020 r. do 4.2020 r. z prowadzonej działalności wygenerował dochód 21.968,14 zł.

Do przedmiotowego wniosku nie zostały dostarczone dokumenty o wysokości dochodów aktualnie osiąganych przez Stronę z prowadzonej działalności. Do akt sprawy przedmiotowego wniosku zostały dołączone dwa oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z dnia: 10 lipca 2020 r. i 19 grudnia 2020 r.

Analizy sytuacji finansowej Strony dokonano na podstawie danych zawartych w oświadczeniu z dnia 19 grudnia 2020 r. Wnioskodawca jest żonaty, jednak oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wskazał, że nie posiada innych źródeł dochodów poza dochodami z prowadzonej działalności gospodarczej. Zgodnie z informacjami zawartymi w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS Strona jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jedynie jako osoba prowadząca działalność gospodarczą.

Organ opisał przedstawione przez Stronę ponoszone stałe miesięczne wydatki (1.200,00-1.500,00 zł), posiadane zobowiązania finansowe (ponad 160.000,00 zł) oraz wierzytelności w kwocie ponad 300.000,00 zł, których egzekucja okazała się nieskuteczna.

Wskazał, że zgodnie z oświadczeniem Wnioskodawcy, nie posiada On majątku nieruchomego, środków transportu oraz innych praw majątkowych, co potwierdzają dane zawarte w Centralnej Bazie Ksiąg Wieczystych oraz Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców.

Dalej organ przedstawił rozważania w kwestii zgodności działań Zakładu w zakresie umorzenia z przepisami ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 708) i art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z dnia 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną (pomoc de minimis).

Następnie organ wskazał, że nie zachodzi w sprawie żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i ust. 3, a także przesłanki z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z rozporządzeniem MGPiPS, co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku.

W szczególności organ stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Śródmieścia z dnia 8 kwietnia 2016 r., który prowadził przeciwko Stronie postępowanie egzekucyjne z wniosku innego wierzyciela tj. D. Sp. z o.o. Na podstawie art. 824 1 pkt 3 K.p.c. ww. organ egzekucyjny umorzył prowadzone postępowanie. W toku tego postępowania nie ustalono składników majątkowych, z których byłaby możliwość egzekwowania należności tj.: rachunków bankowych, świadczeń emerytalno-rentowych, nieruchomości czy środków transportu. Opisano bezskuteczne próby zajęcia ruchomości. Umorzenie postępowania uzasadniono brakiem wpłacenia przez wierzyciela zaliczki na dokonanie czynności egzekucyjnych.

Z uwagi na powyższe zdaniem organu brak jest podstaw do definitywnego stwierdzenia, że w sprawie występuje brak majątku, z którego można egzekwować ze Strony obowiązania.

Kolejno organ wskazał, że należności, o których umorzenie Strona zawnioskowała, dnia 11 stycznia 2021 r. zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym, w ramach którego zastosowano zajęcie rachunków bakowych w Getin Bank oraz ING Bank. W stosunku do należności za okres od 8.2019 r. do 6.2020 r. nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, a Zakład podjął działania przedegzekucyjne.

Dnia 24 stycznia 2020 r. została wydana decyzja określająca zadłużenie za okres od 8.2019 r. do 10.2019 r., natomiast dnia 16 grudnia 2020 r. zostało wysłane do Strony zawiadomienie o wszczęciu postępowania, które zakończy się wydaniem decyzji określającej wysokość zadłużenia za okres od 11.2019 r. do 6.2020 r. Decyzje określające wysokość zadłużenia będą stanowiły podstawę do wystawienia tytułów i skierowania należności do przymusowego dochodzenia.

Powołując się na orzecznictwo sądowoadministraycjne organ wskazał, że informacje o braku zatrudnienia, czy też o braku majątku nieruchomego nie pozwalają na stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ocena odnośnie braku możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji, czy też wystąpienia trwałej nieściągalności długu należy wyłącznie do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji.

Odnośnie możliwości umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanego na tej podstawie rozporządzenia MGPiPS organ wskazał, że w aktach sprawy brak jest informacji o wysokości dochodów, jakie Strona aktualnie uzyskuje z prowadzonej działalności, a ciężar wykazania istotnych okoliczności pozwalających na ocenę zaistnienia którejś z przesłanek z § 3 ww. rozporządzenia spoczywa na osobie, która ubiega się o umorzenie należności z tytułu składek. W związku z tym, że nie zostały dostarczone pełne dokumenty obrazujące sytuację materialną, nie jest możliwe dokonanie rzetelnej oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Strona nie udowodniła, że nie ma żadnej możliwości uregulowania należności z tytułu składek. Nie wystarczy, gdy osoba wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie należności, problemy w znalezieniu pracy, czy brak w chwili obecnej stałego wynagrodzenia. W takich przypadkach istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste.

Odnośnie innych zobowiązań Wnioskodawcy, w tym cywilnoprawnych, organ wskazał, że nie uzasadniają one podjęcia decyzji o umorzeniu należnych zobowiązań z tytułu składek. Zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem publicznoprawnym, jakim jest zapłata składek na ubezpieczenia. Pozycja ZUS nie może być gorsza od innych podmiotów jakimi są np. banki. Takie stanowisko byłoby sprzeczne z interesem społecznym. Wywiązywanie się z zobowiązań wobec innych wierzycieli jest ważne, ale spłata zadłużenia wobec ZUS też jest bardzo istotna i nie może być pomijana.

Wnioskodawca nie korzysta z pomocy społecznej. Brak jest również informacji, aby korzystał z innych instytucji wsparcia skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku.

Aktualna sytuacja finansowa Strony stwarza pewne ograniczenia czasowe, ale nie wyklucza możliwości spłaty zadłużenia w dalszej perspektywie. Organ zauważył, że Wnioskodawca jest w wieku aktywności zawodowej (59 lat) i nadal prowadzi działalność gospodarczą, ponadto posiada wierzytelności.

W związku z powyższym, na tym etapie postępowania, zdaniem ZUS nie można jednoznacznie wykluczyć, że w przyszłości Strona nie będzie osiągać dochodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej bądź z tytułu zatrudnienia, w wysokości pozwalającej na spłatę zadłużenia czy to w formie dobrowolnej czy to w ramach potrąceń egzekucyjnych. Ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości.

Przesłanka z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.

Odnosząc się do podnoszonych we wniosku kwestii zdrowotnych i pandemicznych i ich wpływu na sytuację majątkową i potencjał zarobkowy Wnioskodawcy, organ wskazał, że przewlekła choroba zobowiązanego może stanowić podstawę ubiegania się o umorzenie należności z tytułu składek tylko wówczas, gdy pozbawia ona zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego na opłacenie należności. W przypadku, gdy zobowiązany mimo istnienia choroby uzyskuje dochody, wspomniana podstawa umorzenia nie ma zastosowania.

Z kolei odnośnie podnoszonej utraty płynności finansowej w latach 2014-2017 na skutek m.in. niewywiązywania się kontrahentów z umówionych terminów płatności, organ wskazał, że każdy podmiot działający na określonym rynku winien liczyć się z warunkami na nim panującymi. Każdy podmiot funkcjonujący na rynku jest jego elementem i prowadząc działalność gospodarczą należy liczyć się nie tylko z korzystnymi wpływami warunków rynkowych lecz przewidywać te mniej korzystne i ich w miarę możliwości unikać. Trudności w dostosowywaniu się do zmieniających warunków rynkowych nie mogą stanowić przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek.

W postępowaniu w sprawach o umorzenie należności analizie nie podlegają przyczyny powstania zadłużenia, ocenie podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia określonych w ww. przepisach. Innymi słowy, okoliczności powstania zadłużenia z tytułu składek nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności.

Zdaniem organu również argument, że epidemia COVID-19 znacznie pogorszyła sytuację finansową Strony nie jest przesłanką uzasadniającą umorzenie należności. Organ zasugerował również Wnioskodawcy możliwości zawarcia układu ratalnego.

Pełnomocnik Wnioskodawcy zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek, zaskarżając powyższą decyzję I instancji w całości. W związku z tym wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów:

a) zawiadomienia osoby trzeciej o zajęciu ruchomości wydanego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie - M. K. z 9 lutego 2021 r. (sygn. akt Km 1577/20);

b) protokołu zajęcia ruchomości z 5 lutego 2021 r.;

c) skargi na czynności Komornika Sądowego - E. G. z 8 lutego 2021 r. - na okoliczność prowadzenia przeciwko Stronie postępowania egzekucyjnego przez Komornika Sądowego na podstawie tytułu wykonawczego z 31 sierpnia 2020 r., braku posiadania jakiegokolwiek majątku nadającego się do licytacji w egzekucji (zajęte ruchomości są wyłączną własnością żony), braku możliwości spłaty zaległości wobec dłużników, jak również Zakładu;

d) nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z 28 lipca 2014 r. wydanego przez Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej Wydział VI Gospodarczy (sygn. akt VI GNc 2851/14) utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej Wydział VI Gospodarczy z 3 grudnia 2014 r. (sygn. akt VI GC1378/14);

e) zajęcia świadczeń emerytalno-rentowych w toku egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie - K. G. (sygn. akt GKm 29/20);

f) zawiadomienia o wszczęciu egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie - K. G. (sygn. akt GKm 29/20) - na okoliczność braku możliwości spłacania bieżących zobowiązań z tytułu pożyczek i kredytów na skutek utraty płynności finansowej w latach 2013-2014 r., wysokości długu w wysokości 102.800,96 zł wobec P. C. P. Sp. z o.o. w B.-B., a w związku z tym skutków utraty płynności finansowej w powyższych latach rzutujących na bieżącą sytuację finansową przedsiębiorstwa oraz uzyskiwany dochód przez dłużnika;

g) PIT-36L za 2012 r. - na okoliczność wykazania dochodu w 2012 r. oraz płynności finansowej do 2012 r.;

h) PIT-36L za 2013 r. - na okoliczność poniesienia w 2013 r. straty w wysokości 146.735,29 zł, utraty płynności finansowej w 2013 r., braku uzyskiwania jakiegokolwiek dochodu i konieczności pokrywania bieżących kosztów z oszczędności, jak również braku możności uiszczania składek;

i) PIT-36L za 2014 r. - na okoliczność poniesienia w 2014 r. straty w wysokości 6.880,26 zł, dalszej utraty płynności finansowej w 2014 r., braku uzyskiwania jakiegokolwiek dochodu i konieczności pokrywania bieżących kosztów z oszczędności, jak również braku możności uiszczania składek, a który to okres składkowy objęty jest niniejszym postępowaniem;

j) PIT-36 za 2017 r. - na okoliczność osiągnięcia w 2017 r. dochodu w wysokości 24.730,80 zł;

k) PIT-36L za 2018 r. - na okoliczność wykazania, że w latach 2013, 2014, 2015 r. (lata od których Wnioskodawca rozpoczął zalegać z płatnościami składek) poniósł stratę w wysokości 62.294,84 zł (stan straty w 2018 r.), dochód wyniósł 17.294,87 zł, z czego wynika, że średniomiesięczny dochód w 2018 r. wynosił około 1.442,00 zł;

I) PIT-36L za 2019 r. oraz księgi przychodów i rozchodów - na okoliczność wykazania faktu, że w latach 2014 i 2015 poniósł stratę w wysokości 25.711,90 zł (stan straty w 2019 r.), dochód wyniósł 40.538,74 zł, z czego wynika, iż średniomiesięczny dochód w 2018 r. wynosił około 3.778,00 zł;

m) pisma S. Sp. z o.o. Sp. k. z dnia 31 marca 2020 r.

n) pisma S. Sp. z o.o. Sp. k. z dnia 29 kwietnia 2020 r. - na okoliczność wykazania utraty zleceń w okresie marzec - maj 2020 r. wskutek pandemii COVID-19, a tym samym utraty dochodu;

o) pisma Strony do Urzędu Skarbowego o rozłożenie zadłużenia na raty z dnia 25 maja 2020 r. - na okoliczność wykazania braku możliwości spłaty zadłużenia, z uwagi na brak zleceń na skutek pandemii, a tym samym spadku osiąganego dochodu; złej kondycji finansowej przedsiębiorstwa związanej z sytuacją gospodarczą w związku ze stanem pandemii;

p) wyniku badania scyntygrafii perfuzyjnej mięśnia sercowego - na okoliczność wykazania faktu, że podlega stałej opiece specjalistycznej w związku z wcześniej przebytym ostrym zawałem serca, jak również konieczności wykonywania specjalistycznych badań.

W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Strony podniósł m.in., że w powołanej decyzji wskazano, że w świetle obowiązujących przepisów, tj. art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz pracy mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

Według pełnomocnika organ w ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, który został zgromadzony w latach 2018-2021, nie wziął pod uwagę szeregu okoliczności, które wpływają na sytuację materialną Strony. Wnioskodawca bowiem wielokrotnie wskazywał, że wskutek problemów finansowych mających miejsce w latach 2013-2014 z powodu zalegania przez kontrahentów w płatnościach za świadczone usługi, poniósł stratę finansową w latach 2013-2015 r. To właśnie we wskazanym okresie popadł w długi oraz brakowało Mu środków do opłacania bieżących składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, jak również rat zaciągniętego kredytu.

Wnioskodawca podniósł, że ZUS analizując okoliczności sprawy całkowicie pominął następujące fakty:

1) od dnia złożenia wniosku o umorzenie, tj. od dnia 27 lipca 2020 r. na bieżąco informował ZUS o swojej sytuacji zdrowotnej; wskazywał, że ma problemy zdrowotne związane z przebytym ostrym zawałem mięśnia sercowego, nadciśnienie, problemy ze stawami i zwyrodnieniem kręgosłupa; ponadto treść przedłożonej dokumentacji medycznej obiektywnie wskazuje, że stan zdrowia nie ulega poprawie, a wręcz przeciwnie wymaga ścisłej kontroli i opieki przez lekarzy specjalistów, a także okresowej hospitalizacji, bowiem w okresie toczącego się niniejszego postępowania był kilkukrotnie hospitalizowany; według pełnomocnika ZUS w ogóle nie wziął tego pod uwagę; ponadto na skutek pandemii COVID-19 wszelkie planowane zabiegi zostały przeniesione na późniejszy okres, bowiem Wnioskodawca należy do pierwszej grupy ryzyka zarażeniem; ponadto sam dostęp do bezpośredniej (a nie online) konsultacji medycznej jest aktualnie znacznie utrudniony, a wręcz niemożliwy; wobec powyższego Strona uważa, że ZUS całkowicie pominął spełnienie przesłanki przewlekłej choroby zobowiązanego;

2) Wnioskodawca wielokrotnie wykazywał, że nie posiada majątku nadającego się do egzekucji, a przeciwko Stronie toczące się postępowania egzekucyjne zostały uznane za bezskuteczne; wyjaśnił, że w toku egzekucji komorniczej prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie - M. K. z dnia 9 lutego 2021 r. (sygn. akt: Km 1577/20) zostały zajęte ruchomości należące do żony Wnioskodawcy, przez co została złożona skarga na czynności komornika oraz konieczny jest pozew przeciwegzekucyjny; ponadto przeciwko Stronie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie - K. G. (sygn. akt: GKm 29/20), które jest skutkiem utraty płynności finansowej w latach 2013-2014 rzutującym na bieżącą sytuację finansową przedsiębiorstwa oraz uzyskiwany przez Stronę dochód, bowiem dług wobec P. C. został zaciągnięty w latach 2013-2014, aby ratować sytuację finansową firmy; wysokość zadłużenia wynikająca z obu ww. postępowań wynosi łącznie około 180.000,00 zł; tym samym według Strony ZUS nieprawidłowo ustalił okoliczności mające wpływ na przyjęcie możliwości spłaty należności;

3) możliwość uzyskiwania przez Stronę zwiększonych dochodów w przyszłości jest niepoparta żadnymi dowodami; z dokumentów PIT przedłożonych już w toku niniejszego postępowania za lata 2017-2019 wynika, że Wnioskodawca uzyskiwał dochód nie wystarczający na pokrycie składek z tytułu ubezpieczenia społecznego, zdrowotnego oraz Funduszu Pracy bez uniemożliwienia zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych; dodatkowo pełnomocnik wskazał, że w styczniu 2018 r. Wnioskodawca przeszedł ostry zawał serca, co skutkowało koniecznością pokrywania w pierwszej kolejności kosztów leczenia; niemniej jednak w latach 2018-2019 opłacał składki, które zostały zaliczone na poczet najstarszych zaległości; o złym stanie zdrowia wobec możliwości Strony zarobkowych świadczy również wysokość osiąganego średniomiesięcznego dochodu w wysokości niespełna 1.442,00 zł, a więc w wysokości znacznie niższej niż minimalne wynagrodzenie; ponadto w latach 2014-2021 nie nabył żadnej wartościowej rzeczy ruchomej, ani nieruchomości, nie posiada żadnego majątku nadającego się pod licytację komorniczą, dodatkowo nie posiada żadnych oszczędności;

4) nieprawdziwe są również twierdzenia organu, że sytuacja związana z pandemią COVID-19 nie ma wpływu na aktualną sytuację materialną Strony; w niniejszej sprawie przedłożono bowiem właściwe wnioski do Urzędu Skarbowego i decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., z których wynika m.in., że Wnioskodawca nie jest w stanie pokryć zaległych podatków z tytułu VAT; dodatkowo wielokrotnie podnosił, że wskutek kryzysu gospodarczego związanego z pandemią COVID-19 utracił bieżące zlecenia, a tym samym utracił źródło dochodu; Wnioskodawca podniósł również, że Urząd Skarbowy potrafił znaleźć podstawy dla udzielenia Stronie pomocy de minimis, zaś ZUS ogranicza się jedynie do wskazania, że: "każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą musi liczyć się z warunkami panującymi na rynku"; tym samym stanowisko ZUS sprowadza się wprost do tego, aby utrudniać, jak i nie udzielać żadnej pomocy przedsiębiorcom, bowiem sami ponoszą ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej, a jeżeli nie przynosi ona dochodu to taką działalność gospodarczą (mimo zmiennych warunków na rynku) należy zlikwidować;

5) zaznaczenia wymaga fakt, że Strona nie ma obiektywnej możliwości opłacania bieżących składek, bowiem kwoty te są zaliczane na poczet najstarszych zaległości; ZUS całkowicie pomija inne postępowanie toczące się przed ZUS o umorzenie należności za okres od 2014 r. do lutego 2018 r. (znak; [...]);

6) za rażące naruszenie Wnioskodawca wskazał przyjętą przez ZUS interpretację art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., z którego to przepisu wynika, że całkowita nieściągalność zachodzi wówczas, gdy zaprzestano prowadzenie działalności gospodarczej, brak majątku, z którego można egzekwować należności, brak małżonka, brak następców prawnych oraz brak osób trzecich, na które można przenieść odpowiedzialność za należności; Wnioskodawca wskazał, że powyższe stanowisko nie zostało poparte żadnymi orzeczeniami, jak i stanowiskiem doktryny; tym samym powyższa interpretacja jest wręcz abstrakcyjna, stworzona jedynie z konieczności uzasadnienia odmowy umarzania należności przedsiębiorcom;

7) ZUS pominął, że wykluczone w przypadku Strony jest podjęcie zatrudnienia na podstawie umowy o pracę; dodatkowo, według Wnioskodawcy, pominął również fakt, że przed zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę konieczne są odpowiednie badania lekarskie z zakresu medycyny pracy, jak również dobra kondycja fizyczna; natomiast stan zdrowia Strony, w tym problemy z ciśnieniem, całkowicie uniemożliwiają Stronie wykonywanie pracy przez 8-10 godzin dziennie pięć razy w tygodniu, bowiem grozi to ponownym zawałem wg informacji przekazanych przez lekarza; ponadto prowadząc własną działalność gospodarczą ma możliwość samodzielnego organizowania czasu pracy, jak również zlecania prac w czasie gorszego samopoczucia znajomym firmom; natomiast w przypadku umowy o pracę taka możliwość jest wykluczona z uwagi na obowiązek osobistego świadczenia pracy; ZUS pominął, że zatrudnienie przez pracodawcę osoby schorowanej przewlekle pociąga za sobą dodatkowe koszty, jak również konieczność organizacji zastępstw, co wyklucza Stronę z rynku pracy na rzecz osób młodych i w pełni sił.

Reasumując powyższe, Wnioskodawca uważa, że ZUS wydając zaskarżoną decyzję pominął szereg istotnych okoliczności dla sprawy. Ponadto uznał, że z zajętego przez ZUS stanowiska wprost wynika, że użyte są tylko argumenty uzasadniające wydanie odmownej decyzji co do umorzenia zaległości. Natomiast z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że Wnioskodawca spełnia przesłanki umorzenia zaległości z tytułu składek, bowiem:

1) jest przewlekle chory wskutek przejścia ciężkiego zawału i miażdżycy serca, wymaga stałej opieki specjalistów i nie może nadwyrężać organizmu;

2) opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby Stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, bowiem nie osiąga dochodu umożliwiającego spłatę zaległych zaległości, jak i bieżących składek oraz pozostałych długów;

3) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, bowiem Strona nie posiada żadnego majątku nadającego się do egzekucji.

W świetle powyższego Strona wskazała, że umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe, jak również w żaden sposób nie narusza zasad społecznej sprawiedliwości.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: PZUS, organ odwoławczy) decyzją z dnia 30 czerwca 2021 r. znak UP - [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej: K.p.a., w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia 12 lutego 2021 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że odmówiono umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ:

- nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s.;

- Wnioskodawca nie wykazał, że zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a ww. ustawy, ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych Jego gospodarstwa domowego;

- Wnioskodawca nie wykazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń;

- Wnioskodawca nie wykazał, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły Go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ przywołał brzmienie art. 83 ust. 4 oraz art. 32 i art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia MGPiPS. Wskazał, że ustawodawca w art. 28 ust. 3 ww. ustawy zawarł zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że w takich okolicznościach zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Stwierdził, że po zapoznaniu się z treścią wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz faktami w nim przytoczonymi, biorąc pod uwagę analizę materiału dowodowego i jednocześnie ustosunkowując się do argumentów Strony, oparł rozstrzygnięcie na analizie zebranych w trakcie prowadzonego postępowania pierwszej i drugiej instancji dokumentów.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości, z dnia 28 grudnia 2020 r. wynika, że Wnioskodawca:

- jest żonaty, lecz pozostaje w separacji od 1 stycznia 2010 r.,

- jest mikroprzedsiębiorcą,

- prowadzona działalność gospodarcza wygenerowała:

- w roku 2017 - przychód: 121.933,00 zł, koszty: 78.485,55 zł, dochód: 24.730,80 zł, zobowiązania firmowe wyniosły: 100.000,00 zł, firmowe krótkoterminowe: ok. 50.000,00 zł, prywatne: 40.000,00 zł;

- w roku 2018 - przychód: 250.805,67 zł, koszty: 167,075,65 zł, dochód: 17.294,37 zł, zobowiązania firmowe wyniosły: 100.000,00 zł, firmowe krótkoterminowe: 50.000,00 zł, prywatne: 30.000,00 zł;

- w roku 2019 - przychód: 207.552,26 zł, koszty: 141.301,62 zł, dochód 40.538,74 zł, majątek prywatny 500,00 zł, zobowiązania firmowe wyniosły: 130.000,00 zł, firmowe krótkoterminowe: 70.000,00 zł, prywatne: 60.000,00 zł;

- działalność gospodarcza jest jedynym miejscem zatrudnienia Strony,

- nie pobiera renty czy emerytury,

- nie wskazał, czy otrzymuje dochód z pracy dorywczej czy też nie,

- nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej,

- nie korzysta z innych form pomocy,

- ponosi wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat w wysokości 500,00 zł, opłaty eksploatacyjne w wysokości 200,00 zł oraz koszty związane z leczeniem w wysokości od 500,00 zł do 800,00 zł,

- prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe,

- posiada zobowiązania finansowe, których nie spłaca:

- z tytułu podatków za okres 2018-2019 w wysokości 20.000,00 zł,

- z tytułu zaciągniętych kredytów za okres 2018-2019 w wysokości 10.000,00 zł,

- w bankach za okres 2018-2020 w wysokości 10.000,00 zł,

- w instytucjach (ZUS) za okres od marca 2018 r. do grudnia 2020 r. w wysokości ponad 50.000,00 zł,

- u osób fizycznych za okres 2018-2020 w wysokości 60.000,00 zł,

- inne za okres 2018-2020 w wysokości 130.000,00 zł,

- posiada laptop o wartości 500,00 zł,

- nie posiada nieruchomości oraz praw majątkowych,

- posiada wierzytelności:

- wymagalne pieniężne - NIP: [...] z terminem spłaty do 21 grudnia 2016 r. na kwotę 34.560,00 zł,

- pieniężne przedawnione - w kwocie 157.000,00 zł (C. S. sp. z o.o.) oraz w kwocie 123.000,00 zł (M. I. P. sp. z o.o.),

- z uwagi na trwający kryzys gospodarczy związany z COVID-19 Wnioskodawca stracił możliwości dochodowe, a zarazem źródło dochodu; dodał, że firmy wstrzymują budowy bądź oszczędzają na ludziach; w związku z tym oznajmił, że nie ma pieniędzy na spłatę kredytu i opłat, żona opłaca mieszkanie, dlatego nie może uregulować zaległości wobec ZUS bez uszczerbku dla swojej codziennej egzystencji; dodatkowo oświadczył, że nie może zostać nigdzie zatrudniony, z uwagi na stan zdrowia,

- przeciwko dłużnikom Strony toczyły się postępowania sądowe, mimo to nie odzyskano pieniędzy; dodatkowo nie stać Strony na koszty komornicze, a przez kryzys gospodarczy trudni się drobnymi zleceniami, aby zarobić na życie,

- jest osobą przewlekle schorowaną; oznajmił, że w styczniu 2018 r. przeszedł ostry zawał serca, ponadto choruje na: miażdżycę, chorobę niedokrwienną serca, nadciśnienie tętnicze, dnę moczanową, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, kamicę, zaburzenia perfuzji mięśnia sercowego; dodał, że stan zdrowia ulega pogorszeniu, dodatkowo dostęp do lekarzy jest utrudniony przez COVID-19, a na prywatne leczenie Go nie stać; oświadczył, że odwołano Mu scyntygrafię i koronografię serca; ponieważ należy do pierwszej grupy ryzyka, w czasie pandemii unika kontaktu z ludźmi;

- gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, z żoną posiada rozdzielność majątkową od 29 czerwca 2006 r., poinformował także, że sam opłaca czynsz, media, leki czy wyżywienie, umowa najmu mieszkania jest na żonę; dodał, że nie ma zleceń i nie zarabia, wobec czego nie stać Go na spłatę długu w ZUS; oznajmił, że bez umorzenia długu nie będzie w stanie płacić bieżących składek.

W celu rozpatrzenia sprawy PZUS skorzystał z danych wygenerowanych z systemu informatycznego oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów oraz Bazy Danych Ksiąg Wieczystych.

Na ich podstawie organ odwoławczy ustalił, że:

- od dnia 1 sierpnia 2004 r. Strona prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą D. G. D. E. (kod PKD [...] - Wykonywanie instalacji elektrycznych),

- nie podlega do ubezpieczeń społecznych z innego tytułu,

- nie jest właścicielem czy współwłaścicielem nieruchomości,

- nie jest właścicielem czy współwłaścicielem samochodu.

Ponowna analiza sprawy pod względem przepisów ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej doprowadziła PZUS do wniosku, że organ l instancji prawidłowo ustalił, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a ewentualne umorzenie zadłużenia stanowiłoby pomoc de minimis.

Dalej organ odwoławczy przywołał treść art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. wskazując, że spełnienie którejkolwiek z przesłanek automatycznie nie powoduje podjęcia decyzji o umorzeniu należności, ponieważ przepisy art. 28 ust. 3 u.s.u.s. cytowanej ustawy określają jedynie warunki, w których zaległości mogą być umorzone.

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ odwoławczy ustalił, że:

1. przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;

2. przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

3. przesłanka wymieniona w art, 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi – Strona prowadzi działalność gospodarczą;

4. przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość należności z tytułu składek, o których umorzenie Strona wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5. przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi - Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; wprawdzie w aktach sprawy znajduje się postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie - D. U. z dnia 8 kwietnia 2016 r. umarzające postępowanie prowadzone wobec Strony na wniosek innego wierzyciela, tj. D. sp. z o.o., ale z przywołanych przez PZUS okoliczności tej sprawy wywiódł on, że skoro brak podjęcia czynności i umorzenie spowodowane było brakiem przekazania przez wierzyciela zaliczek, m.in. na ślusarza i asystę Policji, to umorzenie postępowania egzekucyjnego przez ww. organ nie jest oznaką całkowitej bezskuteczności egzekucji co do posiadanego majątku, a jedynie do określonych składników majątkowych; fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego, na które powołuje się Strona i w którym dochodzono zobowiązań cywilnoprawnych, jest niewystarczającą przesłanką do uznania, że w odniesieniu do zobowiązań z tytułu składek również zachodzą przesłanki do umorzenia;

6. przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż zaległości figurujące na koncie Strony zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora Oddziału ZUS w K., a przymusowe dochodzenie należności nie zostało zakończone jako bezskuteczne.

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 969/09, postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek.

Zdaniem PZUS, w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. Nieściągalność należności z tytułu składek bowiem związana jest generalnie z całkowitą, aktualną i przyszłą niemożnością skutecznego ich dochodzenia w postępowaniu egzekucyjnym oraz nieracjonalnością wszczęcia takiego postępowania.

W związku z powyższym zdaniem organu odwoławczego nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Dalej organ odwoławczy przywołał treść art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia MGPiPS i powtórzył wykładnię ww. przepisów zaprezentowaną przez Zakład w decyzji I instancji.

W zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia PZUS stwierdził, że zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

W szczególności organ odwoławczy podkreślił obowiązki i ryzyka działania przedsiębiorcy. Wskazał, że brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody Zakładu. Priorytetem dla przedsiębiorcy winno być gromadzenie dostatecznych środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, a tym samym obowiązkowych składek.

Stwierdził, że analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania, itp.), czy mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się.

Dalej PZUS wskazał, że wystąpienie przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MGPiPS dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu.

Odnosząc się do sytuacji zdrowotnej Wnioskodawcy organ odwoławczy stwierdził, że nie neguje problemów zdrowotnych Strony i podchodzi do nich ze zrozumieniem. Podkreślił przy tym, że Strona nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, z którego jednoznacznie wynikałoby, że jest całkowicie i trwale niezdolna do pracy. Pomimo wykazanych problemów zdrowotnych nadal jest czynnym przedsiębiorcą. Wobec powyższego PZUS uznał, że powołana sytuacja zdrowotna nie pozbawia Strony możliwości zarobkowania. Tym samym nie udowodniła, że nie może uzyskiwać dochodów ze względu na własny stan zdrowia lub w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, która w składanych wnioskach nie została podniesiona.

Organ odwoławczy zaznaczył, że przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie, to znaczy, że przewlekła choroba osoby zobowiązanej lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Zaznaczył przy tym, że jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie dłużnika brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb, czego po ponownej analizie sprawy PZUS nie stwierdził.

Organ odwoławczy uznał, że bardzo ograniczone możliwości płatnicze Strony podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości.

Rozpatrując sprawę PZUS ustalił, że Wnioskodawca jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Według Jego oświadczenia oraz informacji zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uzyskiwane w ten sposób środki finansowe stanowią jedyne źródło dochodu Strony. Informacje o osiąganych dochodach w poszczególnych latach Wnioskodawca udokumentował złożonymi zeznaniami PIT za 2017 r., 2018 r. i 2019 r. oraz zapisami w księdze i buforze za 2020 r. - zestawienie narastające, data wydruku 31 maja 2020 r. Za okres od stycznia 2020 r. do kwietnia 2020 r. z prowadzonej działalności gospodarczej Wnioskodawca wygenerował przychód w wysokości 70.815,53 zł.

Otrzymywanie w poszczególnych latach niewysokiego przychodu nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Specyfika działalności gospodarczej charakteryzuje się tym, że dochody uzyskiwane z tego tytułu są zmienne, zarówno w poszczególnych miesiącach, jak i latach. Prowadząc działalność Wnioskodawca powinien bowiem dbać o to, aby była ona rentowna przy uwzględnieniu wszystkich związanych z tym zobowiązań, także publicznoprawnych. Umorzenie zaległości nie może być też sposobem na prowadzenie działalności gospodarczej, gdyż stawiałoby Stronę w sposób permanentny na pozycji uprzywilejowanej wobec innych podmiotów gospodarczych, co stanowiłoby zagrożenie dla uczciwej konkurencji. Nie może stanowić normy taki stan rzeczy, w którym płatnik zdobywa przewagę gospodarczą nad konkurentami działającymi w tej samej branży poprzez swobodne dysponowanie środkami, które powinny zostać odprowadzone w ustawowym terminie do budżetu państwa. Prowadzona działalność nie jest podmiotem nowym, Strona funkcjonuje na rynku od 2004 roku. Zatem powinna była liczyć się z problemami finansowymi oraz zabezpieczyć się na ewentualność niższych od zakładanych obrotów. Jeśli nie rezygnowała z prowadzenia działalności, to zdaniem PZUS upatrywała szansę na uzyskiwanie dochodu z tego tytułu. Zaletą prowadzenia działalności gospodarczej jest to, że z czasu pracy Strona rozlicza się sama przed sobą, dostosowując elastyczne godziny pracy do swojej aktualnej sytuacji zdrowotnej.

PZUS badając sytuację finansową Strony odniósł ją do danych z Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych dotyczących poziomu i struktury minimum socjalnego, które za IV kwartał 2020 r. zostało oszacowane na kwotę 1.269,30 zł dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego. Organ odwoławczy zauważył, że minimum socjalne jest jednym z najbardziej znanych wzorców konsumpcji niezamożnych gospodarstw domowych, opracowany przy wykorzystaniu metody potrzeb podstawowych. Wyznacza on skromną wartość i zawartość koszyka, by zapewnić odpowiednie warunki życia. Nie przedstawiono pozostałych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym, czyli zakupu żywności, artykułów higienicznych, ubrań, a wspomniane wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie płatnik musi ponosić. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Jednocześnie analiza ustalonych w postępowaniu faktów nie doprowadziła organu odwoławczego do wniosku, by sytuacja Strony nosiła znamiona ubóstwa, a przedstawione argumenty nie znalazły odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Sytuacja Wnioskodawcy w kontekście przedstawionych wyżej wydatków jest na tyle stabilna, że reguluje bieżące zobowiązania związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego.

PZUS zauważył również, że podana kwota minimum socjalnego zawiera już szacunkowe kwoty jakie jednoosobowe gospodarstwo przeznacza na zakup odzieży i obuwia, na higienę osobistą, kulturę i rozwój, wydatki związane z użytkowaniem i energią, a także na ochronę zdrowia oraz transport. Dodatkowo podniesione przez Stronę okoliczności w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które również borykają się z trudnościami finansowymi. Zdaniem organu odwoławczego Wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał, aby w dążeniu do osiągania wyższych lub dodatkowych dochodów, umożliwiających spłatę zaległości i codzienną egzystencję podejmował jakiekolwiek skuteczne starania. Jest to zatem okoliczność, która w każdej chwili może ulec zmianie przy odpowiednim zaangażowaniu i woli podjęcia działań zmierzających do poprawy sytuacji finansowej i chęci dobrowolnego uregulowania zaległości.

Ponadto zdaniem PZUS wskazane przez Stronę inne zobowiązania pieniężne, które nie są spłacane, nie stanowią argumentu przemawiającego za umorzeniem należności z tytułu składek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciel należnych składek nie może uwzględniać interesów innych wierzycieli, a Wnioskodawca nie ma podstaw, aby przedkładać ich interesy nad roszczenia względem należności z tytułu składek.

Organ odwoławczy podkreślił, że Wnioskodawca nie wskazał, w jaki sposób ewentualne umorzenie zaległości z tytułu składek wpłynie na poprawę Jego sytuacji finansowej, zwłaszcza, że zadłużenie to stanowi tylko niewielką część wszystkich zobowiązań, które bez względu na decyzję organu w przypadku braku spłaty mogą być dochodzone przez innych wierzycieli. Ich ewentualne umorzenie nie spowoduje więc znaczącej poprawy sytuacji materialnej Strony. Przepisy, w oparciu o które ZUS realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej.

Reasumując PZUS stwierdził, że sytuacja finansowa Strony nie nosi znamion ubóstwa. Każdy dorosły człowiek musi sam racjonalnie ocenić co jest dla niego dobre i szukać rozwiązań wyjścia z trudnej sytuacji, bierne poddawanie się problemom powoduje tylko ich narastanie.

Odnosząc się do informacji zawartej w powołanym oświadczeniu, że jeśli ZUS nie umorzy Stronie zaległych składek, nie będzie w stanie płacić składek bieżących, PZUS wyjaśnił, że roszczenia te polegające na uzależnieniu opłaty bieżących składek od wcześniejszego umorzenia, zatem w celu uniknięcia konieczności ich uregulowania, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania ulgi, o którą Wnioskodawca się ubiega. Taka postawa dyskwalifikuje wprost wniosek, w świetle kategorii "ważnego interesu", stanowiącego podstawowy wymóg zastosowania art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Z tego względu umorzenie należności stałoby w sprzeczności z interesem publicznym, gdyż premiowałoby osoby o biernej postawie wobec budżetu państwa, a "karało" obywateli, którzy na bieżąco lub w ramach układu ratalnego realizują swoje zobowiązania.

Podstawa umorzenia należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została stworzona dla "uzasadnionych przypadków", a zatem wyjątkowych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika). Płatnik składek odpowiada za zadłużenie całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Dlatego też, jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie negatywnego rozstrzygnięcia nie może być uważane za dowolne, a umorzenie zaległości z tytułu składek byłoby przedwczesne.

Udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległości z tytułu składek, nie może być również traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych, co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Umorzenie oznaczałoby uprzywilejowanie względem innych podmiotów, które regulują zobowiązania wynikające z nieopłaconych w terminie składek.

Pełnomocnik Skarżącego wniósł na powyższą decyzję PZUS skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie niżej wymienionych przepisów prawa:

I. prawa materialnego, a to:

a) art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia MGPiPS, poprzez:

- w zakresie pkt. 1 ww. normy - przyjęcie, że Skarżący nie jest w szczególnie trudnej sytuacji i uznanie, iż stan ubóstwa przemawia za umorzeniem należności wobec ZUS w sytuacji, gdy Skarżącego nie stać na zorganizowanie sobie innego miejsca zamieszkania i korzysta na zasadach użyczenia z lokalu należącego do jego żony, z którą pozostaje w separacji faktycznej, nie stać go na prywatne leczenie, w sytuacji gdy jego stan zdrowia jest trudny i wymagający stałego monitoringu, przechodzenia zabiegów i konsultacji lekarskich, które w okresie pandemii zostały zawieszone, stan zadłużenia powoduje liczne problemy egzekucyjne, karne, skarbowe - brak możliwości świadczenia opieki przez NFZ wobec zaległości wobec ZUS-u, które rozpoczęły się od odmowy przyznania świadczenia rehabilitacyjnego po pierwszym przebytym zawale;

- w zakresie pkt. 2 ww. normy - przyjęcie, iż nie nastąpiło żadne nadzwyczajne zdarzenie, które spowodowało takie trudności, że opłacenie składek pozbawiło by Skarżącego dalszego prowadzenia działalności gospodarczej - w sytuacji gdy na przełomie 2013 r. i 2014 r. - miało miejsce zdarzenie mogące nosić znamiona wyłudzenia od Skarżącego świadczonej przez niego usługi i nie zapłacenie mu należności opiewających na kwotę łączną ok 250.000,00 zł, co spowodowało utratę płynności finansowej, zapaść na zdrowiu, popadnięcie w długi u kontrahentów, Urzędu Skarbowego, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ze skutkami do chwili obecnej - wówczas nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia, konieczność leczenia i ZUS odmówił przyznania świadczenia rehabilitacyjnego i wymagał dalszej płatności składek w sytuacji, gdy stan zdrowia i finansów Skarżącego był uniemożliwiający skuteczne zarobkowanie;

- w zakresie pkt. 2 ww. normy - błędne uznanie, iż pandemia COVID-19 nie jest zdarzeniem nadzwyczajnym, w sytuacji gdy nie można było jej przewidzieć, leży poza prowadzoną działalnością gospodarczą i nie można zaliczyć jej wystąpienia jako typowego ryzyka dla prowadzenia działalności gospodarczej; pominięcie, że Skarżący utracił źródło dochodu ze względu na wstrzymanie zleconej mu pracy przy inwestycji budowlanej, czego nie mógł przewidzieć;

- w zakresie pkt. 3 ww. normy - przyjęcie, iż u Skarżącego nie występuje taka przewlekła choroba, która uniemożliwiałaby mu opłacenie należności - w sytuacji gdy stan majątkowy - liczne postępowania egzekucyjne, stan pogłębiających się zaległości wobec ZUS, stan zdrowia i dokumentacja medyczna obrazują, że taka choroba istnieje - przemawiają jednak za spełnieniem przedmiotowej przesłanki;

b) art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez uznanie, iż umorzenie należności wobec ZUS w sprawie Skarżącego stanowiłoby pomoc de minimis, w sytuacji gdy organ nie wykazał, że pomoc ta byłaby przyznana przez Państwo przy użyciu zasobów państwowych, w sytuacji, gdy:

- są to składki należne od płatnika na poczet jego ubezpieczenia zdrowotnego, renty, emerytury, a brak świadczenia ekwiwalentnego ze strony ZUS - w tym przypadku tj: odmowa przyznania świadczenia rehabilitacyjnego, brak możliwości korzystania z publicznej opieki zdrowotnej w ramach NFZ, nienaliczenie tego okresu do podstawy emerytury, brak możliwości ubiegania się o rentę - w istocie stanowi o tym, iż Państwo nie może udzielić takiej pomocy, bo nie zostały opłacone składki - a Skarżący nie domaga się roszczenia za nieudzielone ww. świadczenia - zatem nie nastąpi żadna ekwiwalentna finansowo pomoc Państwa, a co najwyżej pomoc w zwolnieniu z obowiązku zapłacenia składek wstecznych, za które i tak Skarżący nie otrzymał i nie otrzyma żadnego ekwiwalentu;

- uznanie nawet takiej pomocy za pomoc Państwa mogłoby w jakimkolwiek stopniu zakłócić lub grozi zakłóceniem konkurencji, zwłaszcza że ta przesłanka odnosi się do takiego zakłócenia, które wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi - co w tej sytuacji faktycznej miejsca nie miało i nie ma;

c) art. 28 ust. 3 pkt. 5 i pkt. 6 u.s.u.s. poprzez przyjęcie, że w sytuacji materialno-faktycznej Skarżącego nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, w sytuacji gdy organ samodzielnie również takiego majątku nie ustalił, by wykazać okoliczność przeciwną, a nadto poprzez przyjęcie niepoparte żadnymi ustaleniami ponad domysły, iż w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne;

II. postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 80 K.p.a. poprzez:

- dowolną ocenę zgromadzonego materiału w trakcie postępowania, polegającą na stwierdzeniu, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia zadłużenia z tytułu składek w okolicznościach obiektywnego braku możliwości uregulowania tychże zaległości przez Skarżącego bez pozbawienia go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

- błędne przyjęcie za tożsame pojęcia przychodu oraz dochodu, a tym samym brak dokonania ustaleń wysokości dochodu osiąganego przez Skarżącego;

- pominięcie istotnych okoliczności w sprawie, a to że Skarżący utracił w okresie marzec-maj zlecenia pracy przy inwestycji S. oraz wskutek pandemii COVID-19 i znacznego pogorszenia zdrowia, odwołania koronarografii serca oraz zabiegu zbijania cholesterolu nie może wykonywać osobiście pracy, a działalność gospodarcza jest jedynym jego źródłem dochodu, a w przypadku jej zawieszenia, zlikwidowania, pozostanie całkowicie bez pracy;

- brak uwzględnienia w ustaleniach, iż oprócz starych należności wobec ZUS Skarżący zmuszony jest uiszczać bieżące składki, na które go również nie stać, a ponadto wszelkie bieżące wpłaty są zaliczane na poczet najstarszych należności objętych niniejszym postępowaniem, co wyklucza możliwość spłaty bieżących i zaległych składek, a wyniku tego Skarżący zostaje bez możliwości ubezpieczenia chorobowego;

- błędne uznanie, iż umorzenie tychże należności stanowiłoby w tej sytuacji faktycznej pomoc de minimis ze strony Państwa;

- błędne określenie wysokości średniego miesięcznego dochodu w 2018, 2019 oraz 2020 r., a to z uwagi na brak wzięcia pod uwagę w ustaleniach strat z lat ubiegłych 2014 i 2015 r., co powoduje, że dochód jest obniżony o te straty na rzecz Urzędu Skarbowego;

- nieprawidłowe uznanie, iż fakt prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej jednoznacznie przemawia za osiąganiem dochodu umożliwiającego spłatę zaległości, pomijając jednocześnie, że pomimo tego Skarżącego nie stać na opłacenie składek zaległych i bieżących wobec zadłużenia na rzecz ZUS – ponad kwotę 80.000,00 zł oraz wobec zadłużenia u innych podmiotów, gdzie egzekucja jest bezskuteczna i skutkuje wszczęciem (bezzasadnych) postępowań karnych wobec Skarżącego;

- pominięcie w ustaleniach istotnego faktu dla sprawy, a to umorzenia postępowania egzekucyjnego na mocy postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa Śródmieścia z dnia 8 kwietnia 2016 r., z uwagi na bezskuteczność egzekucji (braku majątku nadającego się do ściągnięcia), co jednoznacznie przemawia za brakiem posiadania przez Skarżącego majątku, z którego można byłoby przeprowadzić egzekucję, a stan majątkowy i sytuacja zarobkowa Skarżącego się nie poprawiła od 2016 r. - co mimo ustaleń organu - umknęło w procesie decyzyjnym Zakładu;

- pominięcie przedłożonej przez Skarżącego bogatej dokumentacji medycznej jednoznacznie wskazującej na istotne problemy zdrowotne związane z przebytym ostrym zawałem mięśnia sercowego, nadciśnienia, problemami ze stawami, a także zwyrodnieniem kręgosłupa, ponadto treść tejże dokumentacji medycznej obiektywnie wskazuje, iż stan zdrowia Skarżącego nie ulega poprawie, a wręcz przeciwnie wymaga ścisłej kontroli i opieki przez lekarzy specjalistów, a także okresowej hospitalizacji - gdzie wg organu stan taki nie uniemożliwia prowadzenia działalności gospodarczej w sposób efektywny - co li tylko wskazuje na w istocie powierzchowne zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Mając powyższe na uwadze pełnomocnik Skarżącego wniósł o:

1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; ze zm.; dalej: P.p.s.a.), jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, zobowiązanie organu rentowego do wydania w terminie miesięcznym decyzji umarzającej należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w odpowiedniej wysokości, a w przypadku braku znalezienia podstaw do powyższego:

2. na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a oraz c P.p.s.a., uchylenie zaskarżonej decyzji nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 27 października 2020 r., znak sprawy: [...];

3. na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych w uzasadnieniu skargi dokumentów;

4. na podstawie art. 200 P.p.s.a. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

W obszernym uzasadnieniu zarzutów skargi pełnomocnik Skarżącego powtórzył argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodatkowo podniósł, że z przedłożonej dokumentacji medycznej Skarżącego wprost wynika, że jest on przewlekle chory, przebył zawał serca, a jego stan zdrowia się pogarsza, bowiem stwierdzono dodatkowo miażdżycę, w związku z czym konieczne jest zbijanie cholesterolu z krwi, czy też często wizyty u specjalistów i stała ich opieka od stycznia 2018 r.

Podkreślił, że w orzecznictwie wskazuje się, że oceniając istnienie "uzasadnionych przyczyn umorzenia", o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wykładając § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS należy także mieć na względzie, że wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Wr 836/17).

Pomimo weryfikacji sytuacji finansowej przez ZUS w toku tego postępowania - nie wskazano na taki majątek, na takie źródła dochodu, które mogłyby wydobyć Skarżącego z tej sytuacji, która ma swoje początki w marcu 2013 r. i trwa do chwili obecnej. Naliczane składki pogłębiają stan zadłużenia dłużnika, i pogłębiają jego biedę - nie może on bowiem korzystać ze świadczeń NFZ, nie może korzystać z przywileju świadczenia rehabilitacyjnego, renty ani emerytury wobec tak nieuregulowanej sytuacji ubezpieczeniowej - czego organ nie dostrzega. Organ nie dostrzega także, że brak opłacania składek nie wynika ze złej woli Skarżącego, a z tego, że nie stać go na przejście na rentę, nie stać go na pokrycie bieżących kosztów leczenia - gdzie przecież świadczenia z NFZ wobec zaległości ubezpieczeniowo - zdrowotnych są zawieszone.

W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie umorzenia należności wobec ZUS organ, ustalając możliwości majątkowe i płatnicze nie może rozpatrywać ich w oderwaniu od trudnej sytuacji zdrowotnej zobowiązanego i jego wieku, które to okoliczności niewątpliwie wpływają bezpośrednio na odpowiednie zmniejszenie tych możliwości, lub nawet ich całkowite wykluczenie.

Skarżący podkreślił, że nie jest przypadkiem odosobnionym, gdy nieuczciwy główny wykonawca lub inwestor nie wypłacił swoim podwykonawcom należnych środków i pozostaje nie ściągalny, wpędzając ich w stan ubóstwa. Skarżący takim stanem się charakteryzuje, nie posiada lokalu własnościowego, mieszka na zasadzie użyczenia w lokalu należącym do jego żony, z którą pozostaje w separacji faktycznej, lecz przez wzgląd na wspólne lata pożycia i jej samej pomaga, czy to w bieżących czynnościach dnia codziennego, czy to w dowozie do lekarza, albowiem i ona sama cierpi na chorobę nowotworową - co też zostało pominięte przez organ.

Na moment wydawania decyzji stan zdrowia Skarżącego nie uległ żadnej poprawie. Nie może wykonywać pracy fizycznej z uwagi na problemy z przewlekłą chorobą serca, miażdżycą i nadciśnieniem nieprzerwanie od grudnia 2017 r. Odczuwa często ból w klatce piersiowej. Na co dzień próbuje podjąć działania związane z utrzymaniem rentowności działalności gospodarczej, jednakże wiąże się to z dużym wysiłkiem.

Aktualnie otrzymuje dochód z zaległych świadczeń od kontrahentów, stąd w ostatnich miesiącach dochód wyniósł przywołane w uzasadnieniu przez organ kwoty, natomiast organ pomija fakt istnienia strat, zadłużenia i kosztów leczenia - które Skarżący pokrywa samodzielnie.

Brak zapłaty Skarżącemu kwoty ok. 250.000,00 zł spowodowało stan załamania psychicznego, popadnięcie w spiralę zadłużeń, problemy zdrowotne nie leczone z uwagi na odmowę przyznania świadczenia rehabilitacyjnego i konieczność od marca 2014 r. ciągłego opłacania składek, na które nie było go stać i nie stać go na ich opłacenie do chwili obecnej.

Dlatego też zdaniem Skarżącego jego sytuacja uzasadnia możliwość umorzenia zaległości, z uwagi na stan zdrowia, a przede wszystkim przewlekłość jego choroby, bowiem zgodnie z treścią dokumentacji medycznej jego stan nie uległ poprawie oraz wymaga specjalistycznej opieki. Aktualnie Skarżący nie wykonuje żadnych zleceń, ewentualnie drobne prace celem zarobienia na swoje minimalne potrzeby, bowiem do dnia dzisiejszego nie miał zabiegu oczyszczania żył, wobec czego istnieje dodatkowe wysokie ryzyko kolejnego zawału serca. Ponadto Skarżący nie podejmie pracy u innego pracodawcy, bowiem zmuszony byłby przebywać na zwolnieniach lekarskich, a pracodawca ponosiłby straty.

Następnie pełnomocnik Skarżącego przestawił argumentację celem próby wykazania, że organ nie uzasadnił, iż umorzenie należności wobec ZUS w sprawie Skarżącego stanowiłoby pomoc de minimis, w sytuacji gdy chodzi jedynie o składki należne od płatnika na poczet jego ubezpieczenia zdrowotnego, renty, emerytury. Brak płatności tychże składek pociąga za sobą jedynie negatywne konsekwencje dla ubezpieczonego, bowiem brak uiszczania składek powoduje brak przyznania świadczenia ekwiwalentnego ze strony ZUS - w tym przypadku = odmowę przyznania świadczenia rehabilitacyjnego, brak możliwości korzystania z publicznej opieki zdrowotnej w ramach NFZ, nienaliczenie tego okresu do podstawy emerytury, brak możliwości ubiegania się o rentę. W istocie Państwo nie może udzielić takiej pomocy w formie powyższych świadczeń, w przypadku gdy nie zostały opłacone składki. Ponadto organ rentowy błędnie uznał, iż umorzenie należności składek mogłoby w jakimkolwiek stopniu zakłócić lub grozi zakłóceniem konkurencji, zwłaszcza że ta przesłanka odnosi się do takiego zakłócenia, które wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi - co w tej sytuacji faktycznej miejsca nie miało i nie ma.

Kolejno, uzasadniając zarzut naruszenia art. 28 ust. 3 pkt. 5 i pkt. 6 u.s.u.s. Skarżący podniósł, że organ rentowy w niniejszej sprawie nie ustalił rzeczywistej sytuacji materialno-faktycznej Skarżącego, nie stwierdził również żadnego majątku, z którego można przeprowadzić skutecznie egzekucję. Tym samym wszelkie twierdzenia organu rentowego w tym zakresie są niepoparte żadnymi ustaleniami ponad domysły, iż w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne.

Dodatkowo Skarżący podniósł, że dotychczas Naczelnik Urzędu Skarbowego nie przeprowadził żadnej skutecznej egzekucji, ze względu na brak posiadania przez Skarżącego majątku nadającego się do ściągnięcia.

Motywując zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego Skarżący podniósł m.in., że w wyniku wielu problemów na tle nerwowym związanych z depresją, psychicznym i fizycznym zmęczeniem związanym z utratą zarobków oraz brakiem spłaty długów przez wierzycieli – w grudniu 2017 r. przeszedł ostry zawał serca i został przyjęty na Oddział Ratunkowy Szpitala Specjalistycznego im. L. R. w K. w dniu 01 stycznia 2018 r. Następnie przebywał w [...] Szpitalu Specjalistycznym im. J. P. II w K., na Oddziale Klinicznym Kardiologii Interwencyjnej z pododdziałem intensywnego nadzoru kardiologicznego do dnia 15 stycznia 2018 r. Kolejno od dnia 18 stycznia 2018 r. do dnia 26 stycznia 2018 r. Skarżący przebywał na Oddziale Reumatologii MCRIiR w Szpitalu Specjalistycznym im. D. w K.. Wówczas stwierdzono u niego dnawe zapalenie stawów, artropatie w przebiegu chorób współistniejących, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa z dyskopatią C5-C7 oraz kręgosłupa lędźwiowego z dyskopatią L5/S1, stan po przebytym zawale mięśnia sercowego, nadciśnienie tętnicze oraz kamicę pęcherza żółciowego.

Kolejno dnia 5 marca 2018 r. przebywał w [...] Szpitalu Specjalistycznym im. J. P. II w K., na Oddziale Klinicznym Kardiologii Interwencyjnej z pododdziałem intensywnego nadzoru kardiologicznego, z powodu choroby niedokrwienia serca i pojawiających się uciążliwych duszności, które to są objawem dusznicy bolesnej a nadto stwierdzono wówczas zaburzenie gospodarki lipidowej.

Sytuacja zdrowotna Skarżącego nadal nie ulega poprawie, bowiem w dalszym ciągu odczuwa silny ból w klatce piersiowej spowodowanej problemami z sercem. Prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej wiąże się z ciągłym stresem i nerwami, co znowu pociąga za sobą brak możliwości poprawy, a chociażby złagodzenia doskwierających objawów, które nierzadko utrudniają funkcjonowanie w codziennym życiu, a w szczególności ograniczają możliwość realizacji przedsięwzięć związanych z przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej. W dniu 22 października 2018 r. Skarżący ponownie został przyjęty na leczenie szpitalne na Oddział Kliniczny Kardiologii Interwencyjnej z Pododdziałem Intensywnego Nadzoru Kardiologicznego. Kolejno w wyniku problemów z sercem, przebywał na Oddziale Klinicznym chorób serce od dnia 10 września 2019 r. do 16 września 2019 r. Zmuszony jest do dokonywania specjalistycznych badań wiążących się z dodatkowymi kosztami m.in. scyntygrafii. Aktualnie jego stan nie uległ poprawie. We wrześniu 2020 r. miał mieć badanie koronografii serca, co zostało przesunięte przez pandemię COVID-19.

W wyniku pandemii COVID-19 Skarżący utracił wszelkie źródła dochodu, ponieważ kryzys gospodarczy, jak również wstrzymanie inwestycji budowlanych, doprowadziły do utraty zleceń. Została wstrzymana budowa na ul. [...] przez spółkę S. Sp. z o.o. Sp. k., dlatego utracił możliwość uzyskania dochodu. Powyższa inwestycja została najpierw wstrzymana od dnia 31 marca 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r., a następnie pismem z dnia 29 kwietnia 2020 r. została wstrzymana do dnia 31 maja 2020 r. W wyniku powyższego przez ponad 3 miesiące Skarżący pozostał bez jakiegokolwiek źródła dochodu, ponieważ miał wykonywać tam zlecenie od początku marca 2020 r. przez niewiadomy okres.

W wyniku braku dochodu, jak również jakichkolwiek oszczędności został zmuszony do złożenia wniosku do Urzędu Skarbowego o odroczenie zapłaty podatku dochodowego FIT 36 oraz zaległego podatku VAT na okres 5 miesięcy. Powyższe spotkało się z aprobatą Urzędu Skarbowego, co jednoznacznie świadczy o złej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.

Jeszcze raz Skarżący wyjaśnił, że dochód uzyskany w styczniu oraz lutym 2020 r. wynikał ze spełnienia zaległych świadczeń pieniężnych za wykonane przez Skarżącego usługi w roku poprzednim, dlatego też kwota ta nie może jednoznacznie wskazywać na możliwość spłaty zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy.

Podsumowując Skarżący wskazał, że jest przewlekle chory, a choroba serca uniemożliwia mu osiąganie dochodu, a w wyniku pogarszającego się stanu zdrowia, braku zleceń oraz sytuacji związanej z pandemią COVID-19 nie może osiągnąć stabilnych dochodów w skutek zaległości wobec organu. Pomimo złego stanu zdrowia stara się osiągać jakikolwiek dochód, aby móc się utrzymać, bowiem nie zatrudni go żaden inny pracodawca ze względu na zły stan zdrowia. W aktualnej sytuacji nie jest on w stanie jednocześnie spłacać zaległości z tytułu składek, albowiem łączne zadłużenie wobec ZUS wynosi ponad 80.000,00 zł.

Z uwagi na powyższe zdaniem Skarżącego nie ponosi on winy za wyżej opisane okoliczności. W przypadku braku umorzenia tychże należności, zmuszony będzie do zlikwidowania prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, z uwagi na zwiększanie wysokości długu wobec organu i tym samym braku możliwości uiszczania bieżących składek. Zaś organ rentowy umożliwia umorzenie należności wobec ZUS jedynie w przypadku zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Tym samym stanowisko organu rentowego zmierza do utrudnienia prowadzenia działalności gospodarczej, zmuszając do jej zlikwidowania.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie, podnosząc że dołączone do niej dokumenty nie mają wpływu na zmianę zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm.). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu obowiązującym od dnia 2 lipca 2021 r. przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Zarówno organ jak i Skarżący wnieśli o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W niniejszej sprawie Przewodniczący I Wydziału WSA w Krakowie, zarządzeniem z dnia 24 listopada 2021 r. wyznaczył posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów na dzień 8 grudnia 2021 r.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób wymagający usunięcia jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję Zakładu, którą odmówiono Skarżącemu umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

W rozpoznawanej sprawie jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w pkt od 1 do 6.

W art. 28 ust. 1 u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umarzania składek na ubezpieczenie społeczne w całości lub w części, jednak tylko w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2) lub na szczególnych warunkach, w przypadku ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, określonych w rozporządzeniu.

Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 września 2021 r.) całkowita nieściągalność składek, o której mowa w art. 28 ust. 2 tej ustawy zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jak prawidłowo wskazał PZUS, powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

W myśl art. 32 u.s.u.s. do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Wobec treści wniosku Skarżącego, do kwestii umorzenia nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem tych składek, zastosowanie w sprawie miał także przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS. Zgodnie z powołanym przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Jak trafnie podkreślił organ odwoławczy, w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia MGPiPS także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście, gdy inne względy ustawowe za tym przemawiają.

Przytoczone powyżej regulacje wskazują, że decyzja Zakładu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu należności składkowych ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ przy zaistnieniu choćby jednej z przesłanek może, ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 K.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

W takich przypadkach, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów K.p.a. reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę.

Z kolei wedle art. 107 § 1 zdanie pierwsze K.p.a., decyzja powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Stosownie do § 3 tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Konieczność właściwego uzasadnienia decyzji wiąże się z zawartą w art. 11 K.p.a. zasadą przekonywania, zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Takim elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia, a zarazem przedstawiającym tok rozumowania organu jest uzasadnienie decyzji, stanowiące jej integralną część. Zasada przekonywania nie zostanie natomiast zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że organy w niniejszej sprawie przede wszystkim wadliwie stwierdziły brak całkowitej nieściągalności składek.

Sąd w składzie orzekającym zdecydowanie nie podziela postawionej przez organ tezy, iż postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, zawsze musi świadczyć o braku zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Postepowanie egzekucyjne bowiem, co jest oczywiste, nie w każdym przypadku doprowadza do zaspokojenia wierzyciela.

W niniejszej sprawie w zasadzie bezsporne było, że obecnie Skarżący nie posiada żadnego majątku, z którego możliwa byłaby egzekucja zaległych należności. W szczególności nie posiada nieruchomości, wartościowych ruchomości ani środków na kontach bankowych, co w dobitny sposób potwierdzają zalegające w aktach sprawy dokumenty ze zbiegających się postepowań egzekucyjnych prowadzonych przez komorników sądowych i urząd skarbowy. W konsekwencji możliwość spłaty zadłużenia wobec Zakładu PZUS upatrywał jedynie w przyszłych dochodach Skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej.

Należy tu wyjaśnić, że z akt sprawy wyłania się obraz jednoznaczny w swojej wymowie.

Skarżący z powodzeniem prowadził jednoosobową działalność gospodarczą jako mikroprzedsiębiorca, polegającą na wykonywaniu instalacji elektrycznych od dnia 1 sierpnia 2004 r. do roku 2013. Na przełomie 2013 r. i 2014 r. usługobiorca Skarżącego nie zapłacił za zrealizowane przez niego usługi na kwotę ok 250.000,00 zł, co spowodowało utratę płynności finansowej, a w konsekwencji zapaść na zdrowiu i popadnięcie w długi u pozostałych kontrahentów, Urzędu Skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Skutki powyższego trwają do dziś, a Skarżący ma problemy z właściwą reakcją na pogorszający się stan zdrowia, co utrudnia również odmowa przyznania Mu świadczenia rehabilitacyjnego. W efekcie stan zdrowia Skarżącego nie pozwala obecnie na skuteczne zarobkowanie, jak w latach 2004-2013.

W ramach prowadzonych zbiegających się egzekucji sądowych i administracyjnych dotychczas zajęcia kont bankowych okazały się bezskuteczne ze względu na brak środków na rachunkach. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] nie przeprowadził żadnej skutecznej egzekucji, ze względu na brak posiadania przez Skarżącego majątku nadającego się do ściągnięcia.

Stan zadłużenia powoduje liczne problemy egzekucyjne, karne, skarbowe i związane ze świadczeniem opieki przez NFZ wobec zaległości wobec ZUS-u.

Jak przyznał sam organ odwoławczy, ogólna sytuacja materialna Skarżącego jest tak zła, że nawet umorzenie przedmiotowych należności nie spowoduje jej znaczącej poprawy, a zadłużenie to stanowi tylko niewielką część wszystkich zobowiązań, które bez względu na decyzję organu w przypadku braku spłaty mogą być dochodzone przez innych wierzycieli.

Nie mniej jednak stwierdzenie PZUS, że Skarżący nie wskazał, w jaki sposób ewentualne umorzenie zaległości z tytułu składek wpłynie na poprawę Jego sytuacji finansowej, nie może być traktowane przez organ rentowy jako przesłanka do odmowy umorzenia należności.

Podzielając co do zasady stanowisko PZUS co do obowiązków i ryzyka działania przedsiębiorcy, a także że zwykły brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody Zakładu, nie można w realiach niniejszej sprawy abstrahować od jej wyjątkowych, wbrew zdaniu organu odwoławczego, okoliczności.

Fakt, że pomimo wykazanych problemów zdrowotnych Skarżący nadal jest czynnym przedsiębiorcą, wynika jedynie z tego, że nie potrafi odnaleźć lepiej odpowiadającej Mu prawnej formy możliwości jakiegokolwiek legalnego zarobkowania, a nie zdecydował się jeszcze na zakończenie aktywności zawodowej i zdanie się na pomoc osób trzecich czy pomoc społeczną.

Okoliczność, że sytuacja zdrowotna nie pozbawia Skarżącego całkowicie możliwości zarobkowania, nie oznacza nawet, że Jego obecny stan zdrowia pozwala choćby na taką skalę działalności, aby był w stanie utrzymać się na minimalnym poziomie socjalnym oraz uiszczać na bieżąco należne składki i podatki.

Podzielając zdanie PZUS, że umorzenie zaległości nie może być sposobem na prowadzenie działalności gospodarczej, nie sposób w okolicznościach niniejszej sprawy uznać, by umorzenie przedmiotowych składek, szczególnie w zestawieniu z pozostałą kwotą zaległości wobec Zakładu (łącznie ponad 80.000,00 zł), miało stawiać Skarżącego w sposób permanentny na pozycji uprzywilejowanej wobec innych podmiotów gospodarczych, co stanowiłoby zagrożenie dla uczciwej konkurencji.

Mając powyższe na uwadze Sąd wskazuje, że jako zupełnie bezpodstawne należało ocenić gołosłowne twierdzenia organu o braku podstaw do definitywnego stwierdzenia, że w sprawie występuje brak majątku, z którego można egzekwować zobowiązania Skarżącego, a także o możliwości zaspokojenia z przyszłych dochodów prowadzonej wcześniej, a w zasadzie wygaszonej w okresie walki z pandemią COVID-19 działalności gospodarczej Skarżącego.

Trzeba przy tym wyjaśnić, że z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie wynika, by stwierdzenie braku majątku musiało nastąpić w toku konkretnej egzekucji prowadzonej w stosunku do należności z tytułu składek, co implikuje po stronie organu obowiązek samodzielnego ustalenia, czy w toku prowadzonej egzekucji, bądź w przypadku jej zawieszenia, stwierdzono lub nie brak majątku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 2181/17 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu organy obu instancji nie dokonały rzetelnej oceny, czy badana na dzień orzekania sytuacja materialna i zdrowotna Skarżącego rokuje realne możliwości zaspokojenia przez Zakład zaległych należności z tytułu składek.

Hipotetyczny charakter dywagacji dotyczących możliwości dochodzenia zaspokojenia z przyszłych dochodów, nie został poparty jakąkolwiek analizą realności takich działań. Organ nie rozważył właściwie i przekonująco, czy istnieją rzeczywiste możliwości zaspokojenia przezeń zaległych należności z tytułu składek. Stwierdzenie, że obecnie istnieje możliwość prowadzenia skutecznych działań egzekucyjnych organu rentowego działającego jako wierzyciel, nie zostało poparte jakąkolwiek wiarygodną argumentacją.

Podsumowując tę kwestię, jako bezpodstawne, a co najmniej przedwczesne należy ocenić również twierdzenie organu, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6 u.s.u.s.

Należy podkreślić, że przejście przez organ rentowy do fazy uznaniowej badania możliwości umorzenia (art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia MGPiPS) musi być poprzedzone rzetelnym i prawidłowym ustaleniem wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3.

Należy powtórzyć, że odnośnie podniesionej przez Zakład okoliczności, że Skarżący może w przyszłości spłacać zadłużenie, wskazać trzeba, że zestawiając obecne dochody 59-letniego Skarżącego, całokształt Jego sytuacji materialnej i zdrowotnej, oczywistym staje się, iż nie sposób jest za logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym uznać, by mógł on dokonać jakiejkolwiek spłaty zaległości bez istotnego uszczuplenia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Stwierdzona przez organy możliwość uzyskiwania przez Skarżącego zwiększonych dochodów w przyszłości nie jest poparta jakimikolwiek dowodami.

Należy też mieć na uwadze rzeczywiste możliwości działania Skarżącego w branży instalacji elektrycznych biorąc pod uwagę jego stan zdrowia udokumentowany w aktach sprawy (karty informacyjne: z dnia 1 stycznia 2018 r., z pobytu w Szpitalu Specjalistycznym im. J.. D. w K. od 18 stycznia 2018 r. do dnia 26 stycznia 2018 r., z leczenia szpitalnego z dnia 7 marca 2018 r., z leczenia szpitalnego z dnia 15 stycznia 2018 r., z leczenia szpitalnego z dnia 16 września 2019 r. sporządzona przez K. Szpital Specjalistyczny im. J. P. II w K. Oddział Kliniczny Chorób Serca i Naczyń z Pododdziałem Intensywnego Nadzoru Kardiologicznego; wyniki badań z scyntografii mięśnia sercowego z dnia 4 października 2019 r. sporządzone przez V. Medyczne Centrum Diagnostyczne, zaświadczenie o hospitalizacji z dnia 23 października 2018 r.). Stan ten należy ocenić jako trudny, wymagający stałego monitoringu, przechodzenia zabiegów i konsultacji lekarskich, utrudnionych w okresie pandemii.

Upatrywanie przez Zakład perspektywy zaspokojenia zaległości z przyszłych dochodów Skarżącego w ramach prowadzonej przez niego jednoosobowej działalności gospodarczej kłócą się z elementarną powszechną wiedzą o realnych kosztach utrzymania i leczenia chorób takich jak opisane w wyżej wymienionej dokumentacji, w zestawieniu z charakterystyką pracy polegającej na wykonywaniu i montażu instalacji elektrycznych wymagającej sporej sprawności fizycznej (np. do wykonywania pracy na wysokości z urządzeniami do bruzdowania czy wiercenia) oraz kosztami prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej w Polsce.

Dodatkowo, mimo że Skarżący nie udokumentował szczegółowych danych dotyczących swoich dochodów i kosztów utrzymania, nie sposób przyjąć, by koszty te mogły być niższe niż ustalone powyżej minimum socjalne.

W konsekwencji organ nie wykazał by jak twierdzi, po opłaceniu stałych wydatków, Skarżący był w stanie osiągać w ramach swojego przedsięwzięcia takich dochodów, by po opłaceniu bieżących składek dysponował dodatkową kwotą, którą mógłby przeznaczyć na spłatę zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Biorąc pod uwagę całokształt sytuacji zdrowotnej Skarżącego trudno też uznać, by ta sytuacja mogła się w sposób istotny poprawić, skoro ma On ponad 59 lat, jest po ostrym zawale serca, cierpi na miażdżycę, chorobę niedokrwienną serca, nadciśnienie tętnicze, dislipidemię, dnawe zapalenie stawów, dnę moczanową, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, kamicę, artropatię oraz zaburzenia perfuzji mięśnia sercowego.

Zatem problematyczna i trudna sytuacja materialna i zdrowotna Skarżącego jawi się jednoznacznie jako trwała i pogłębiająca się.

W konsekwencji bezzasadnie organ stwierdził, że brak jest w sprawie podstaw do uznania, by wysokość aktualnych dochodów przy deklarowanych kosztach utrzymania powodowała, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby Skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, to zaś prowadzi do uznania, że spełniona była przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS. Organ nie wykazał też, by w realiach sprawy nie występowała u Skarżącego przewlekła choroba uniemożliwiająca mu opłacenie należności.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że argumentacja organu odwoławczego, że z jednej strony ze zrozumieniem podchodzi do obecnej sytuacji życiowej Skarżącego i nie neguje problemów zdrowotnych Skarżącego, a z drugiej strony zdaniem organu obecny stan zdrowia nie pozbawia Skarżącego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, jest wewnętrznie sprzeczne i nie może być aprobowane.

Podobnie z jednej strony PZUS uznaje, że możliwości płatnicze Skarżącego są bardzo ograniczone, a z drugiej forsuje tezę, że skoro pomimo wykazanych problemów zdrowotnych nadal jest czynnym przedsiębiorcą, to sytuacja zdrowotna nie pozbawia Go możliwości zarobkowania.

Odnosząc się z kolei do kwestii ciężaru dowodowego, należy wyjaśnić, że rozporządzenie MGPiPS używa co prawda sformułowania "gdy zobowiązany wykaże", niemniej jednak nie można uznać, by takie brzmienie przepisów zwalniało organ z obowiązku gromadzenia dowodów we własnym zakresie, a przede wszystkim do jego rzetelnej oceny zgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Obowiązek ewentualnego uzupełnienia materiału dowodowego aktualizuje się szczególnie wówczas, gdy jak w niniejszej sprawie, Skarżący przedstawił twierdzenia świadczące o dostępności dalszych dowodów. Organ nie może wówczas zasłaniać się stwierdzeniem, że istotne dla sprawy okoliczności nie zostały przez Skarżącego wykazane. Nadto treść dokumentów już zalegających w aktach sprawy winna skłonić Zakład do bardziej wnikliwej analizy sytuacji Skarżącego.

Nadmienić też trzeba, że okoliczność braku korzystania z pomocy społecznej nie może być traktowana jako dowód, że Skarżący w obecnej sytuacji jest w stanie zaspokoić swoje podstawowe potrzeby życiowe. W orzecznictwie zasadnie wskazuje się, że nie do zaakceptowania, także z punktu widzenia interesu społecznego (podkreślenie Sądu), jest sytuacja, w której spłata zobowiązań wobec ZUS zmuszałaby dłużnika do korzystania z pomocy społecznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1766/13).

Traktowanie przez organ niekorzystanie z opieki społecznej lub innych źródeł socjalnych jako wyznacznik braku poważniejszych problemów bytowych jest nieprawidłowe i naganne. Organ nie może odmowy uwzględnienia wniosku uzasadniać przedkładaniem interesu społecznego, jako nadrzędnego, nad interes indywidualny ubezpieczonego.

Podobnie stwierdzenie, że Skarżący reguluje bieżące zobowiązania związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, w tym zakupu żywności, artykułów higienicznych, czy ubrań, nie może prowadzić do automatycznej konstatacji, że Jego sytuacja jest na tyle stabilna, iż nie nosi znamion ubóstwa.

Niewątpliwie trafnie dostrzegł organ odwoławczy, że Skarżący nie zdołał podjąć skutecznych starań w dążeniu do osiągania wyższych lub dodatkowych dochodów, umożliwiających spłatę zaległości i codzienną egzystencję. Jednak wyprowadzenie z powyższego tezy, jakoby była to okoliczność świadcząca o możliwości zmiany przy odpowiednim zaangażowaniu i woli podjęcia działań zmierzających do poprawy sytuacji finansowej i chęci dobrowolnego uregulowania zaległości, stanowi w realiach niniejszej sprawy nadużycie.

Co do zasady, należy przyznać rację organowi, że zgodnie z zasadami racjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej, rozpoczęcie wszelkich działań powinno być poprzedzone planem finansowym opartym na wnikliwej analizie rynku w danej branży oraz możliwościach finansowych osoby podejmującej działalność. Decydując się na założenie działalności gospodarczej Skarżący powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc w ustawowo określonych terminach, nawet w przypadku braku zapłaty za wykonane usługi przez kontrahentów.

Nie deprecjonując przy tym obowiązków osób prowadzących działalność gospodarczą w zakresie opłacania składek stanowiących interes publiczny, trzeba wskazać, że nie może być aprobaty dla mechanicznej i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu społecznego nad interesem indywidualnym (art. 7 K.p.a.).

Zatem należało uznać, że organy nie dość wnikliwie zbadały kwestię ewentualnego wystąpienia przesłanek pozbawienia Skarżącego zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, pozbawiającej go możliwości uzyskiwania dodatkowego dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W tym zakresie organ nie wzywał Skarżącego o dodatkowe wyjaśnienia ani nie wskazał konkretnie, w jaki sposób powinien udowodnić podnoszone okoliczności.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących kwestii pomocy publicznej (de minimis) Sąd podziela stanowisko organów, uznając te zarzuty za niezasadne.

Trzeba też wskazać, że organy w prawidłowy sposób skoncentrowały się na sytuacji Skarżącego jako prowadzącego jednoosobowe gospodarstwo domowe, ze względu na ustanowioną w 2006 r. między małżonkami rozdzielność majątkową i faktyczną separację od 2010 r.

Końcowo stwierdzić należy powtórnie, że wprawdzie rację ma organ, że decyzje dotyczące umorzenia zaległych składek mają charakter uznaniowy, to jednak okoliczność ta nie oznacza sytuacji, w której instytucja określona w art. 28 ust. 2 i ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS może przybrać charakter wyłącznie "papierowy" i nie znaleźć żadnego zastosowania w praktyce. Wydając decyzję w przedmiocie umorzenia należności organ orzekający winien zawsze brać pod uwagę fakt, że ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności po spełnieniu określonych przesłanek, odmowa umorzenia nie może więc być traktowana jako zasada postępowania przy rozstrzyganiu tego typu spraw, czego zdaje się ZUS nie zauważać (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 485/07). Warto wskazać także, że uzasadnianie odmowy umorzenia należności, których dotyczy art. 28 ust. 3a u.s.u.s., ich publicznoprawnym charakterem, czy też okolicznością, że Skarżący, jako przedsiębiorca, prowadził profesjonalną działalność i ponosił ryzyko z nią związane, tak jak to zrobił organ w niniejszej sprawie, wyłączałoby możliwość jego stosowania i realizacji celu, któremu ma służyć. Taka wykładnia, podważająca w istocie zasadę racjonalności ustawodawcy, nie może zyskać akceptacji (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 172/10).

Jak słusznie podniósł Skarżący, w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie umorzenia należności wobec ZUS, organ rentowy ustalając możliwości majątkowe i płatnicze strony nie może rozpatrywać ich w oderwaniu od jej trudnej sytuacji zdrowotnej i wieku, które to okoliczności niewątpliwie wpływają bezpośrednio na odpowiednie zmniejszenie tych możliwości, lub nawet ich całkowite wykluczenie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Po 1294/16).

Zdaniem Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, organ bezpodstawnie stwierdził brak całkowitej nieściągalności należności, a ponadto nie wykazał, by w sprawie nie występowały przesłanki umorzenia należności.

Rozpoznając sprawę ponownie organ powinien mieć na uwadze przede wszystkim, że nie wykazał braku wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. Dodatkowo, w sytuacji spełnienia przez Skarżącego przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia MGPiPS, winien rozważyć możliwość przychylenia się do wniosku o umorzenie należności składkowych. W przeciwnym razie, w uzasadnieniu podjętej odmowy umorzenia należności składkowych organ winien wykazać w sposób jednoznaczny, jakie widzi konkretne możliwości odzyskania należności i jakie podjął rzeczywiste działania w tym celu. Dopiero w wyniku tak przeprowadzonego postępowania organ może podjąć rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności składkowych.

Warto też wskazać, odnosząc się do trafnej argumentacji Skarżącego, że w tego typu sprawach, gdy przychody z działalności gospodarczej spadły w okresie walki z pandemią (zamykania całych sektorów gospodarki), organ powinien dodatkowo rozważyć ziszczenie się przesłanki z § 3 pkt 2 rozporządzenia MGPiPS. Sytuacja bowiem wprowadzania przez rząd rozwiązań zbliżonych do przewidzianych w stanach nadzwyczajnych jak najbardziej może odpowiadać za poniesienie strat materialnych w wyniku innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Z całą pewnością rację ma Skarżący twierdząc, że pandemia COVID-19 jest zdarzeniem nadzwyczajnym, nie można wymagać od przedsiębiorców by ją przewidzieli i nie można traktować jej wystąpienia jako typowego ryzyka dla prowadzenia działalności gospodarczej. Organy rentowe nie mogą pomijać istotnych okoliczności w sprawie, takich jak utrata zleceń w okresie pandemii.

Na marginesie warto dostrzec, że wskazanie przez Skarżącego, iż wszelkie bieżące wpłaty są zaliczane na poczet najstarszych należności objętych niniejszym postępowaniem, co wyklucza możliwość spłaty bieżących i zaległych składek, a w wyniku tego Skarżący zostaje bez możliwości ubezpieczenia chorobowego, należy ocenić nie jako stawianie warunków, czy uzależnienie opłaty bieżących składek od wcześniejszego umorzenia, co zdaniem PZUS dyskwalifikuje wprost wniosek, w świetle kategorii "ważnego interesu", a niestety jako dość adekwatną i realistyczną ocenę nierokującej na poprawę sytuacji Skarżącego.

Z kolei odnosząc się do przedłożonych w toku postępowania sądowego dokumentów trzeba wskazać, że zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten nie daje podstawy do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego za organ administracji bądź dokonywania ocen, które powinny mieć miejsce na etapie postępowania przed organem, jako konieczne dla podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia.

Mimo jednak, że kontrola sądowa prawidłowości zaskarżonej decyzji musi ograniczyć się do stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, to jednak dalsze działanie organu nie może abstrahować od aktualnej sytuacji Skarżącego.

Odnośnie natomiast wniosku skargi o zastosowanie art. 145a § 1 P.p.s.a., należy wskazać, że przepis ten ma charakter wyjątkowy i ogranicza się wyłącznie do sytuacji uwzględnienia skargi z powodu wydania decyzji z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub stwierdzenia jej nieważności w całości lub w części z przyczyn określonych w art. 156 § 1 K.p.a. lub w innych przepisach. W literaturze przedmiotu akcentuje się, że żadne inne wady aktu administracyjnego, które w świetle postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i lit. c P.p.s.a. mogą uzasadniać uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego, nie mogą prowadzić do skorzystania przez sąd z uprawnień z art. 145a § 1 P.p.s.a. (por. T. Woś (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. T. Wosia, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2016, s. 854).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja, jako naruszająca przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie przepisów art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1800, ze zm.).

Zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Z kolei art. 205 § 2 P.p.s.a. stanowi, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Skarżący na podstawie przepisu art. 239 § 1 lit. e P.p.s.a. był zwolniony z uiszczania kosztów sądowych, dlatego zasądzone koszty postępowania obejmują tylko wynagrodzenie ustanowionego sprawie radcy prawnego z wyboru, wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia, w kwocie 480,00 zł oraz zwrot kwoty uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł. Łącznie Sąd zasądził od PZUS kwotę 497,00 zł.