Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 465/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i 2 ustawy  o dodatku węglowym
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r., nr [...] Burmistrz K. działając na podstawie art. 3 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 1, 2, 3, 12, 15 i 16 oraz art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 141) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 tj. ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku J. S. z dnia [...].08.2022 r., orzekł odmowie przyznania dodatku węglowego.

W uzasadnieniu decyzji orzekający organ podniósł, iż strona we wniosku wskazała adres zamieszkania K., ul. [...]/1, natomiast organ ustalił, że zainteresowana zamieszkuje pod adresem K. ul. [...].

Do wniosku wnioskodawczyni załączyła kopię deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw. W wyniku dokonanej weryfikacji, organ ustalił, że deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożona w dniu [...].03.2022 r., zawiera informację, iż w budynku jednorodzinnym przy ul. [...] w K. jest zainstalowane źródło ciepła, to ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny; kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy, a rodzaj stosowanego w kotłach paliwa to węgiel i paliwa węglopochodne i drewno kawałkowe, a dane adresowe są tożsame z adresem budynku/lokalu, którego dotyczy formularz,

Ponadto na adres K. ul. [...] została złożona druga deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożona w dniu [...].12.2021 r., która zawiera informację, iż w budynku jednorodzinnym przy ul. [...] w K. jest zainstalowane źródło ciepła - ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny; kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy, a rodzaj stosowanego w kotłach paliwa to węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe, a dane adresowe są tożsame z adresem budynku/lokalu, którego dotyczy formularz. Właściciel złożył na adres Kasprzaka 9 dwie deklaracje dotyczące źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, które dotyczą dwóch budynków, natomiast w ewidencji miejscowości, ulic i adresów prowadzonej przez Burmistrza K. widnieje nr [...] przy ul. [...] w K.. Z rejestru PESEL wnioskodawcy wynika, że strona jest zameldowana w miejscowości K. przy ul. [...]. Z rejestru PESEL wynika też, pod tym adresem zameldowany jest również E. S. oraz M. S.. Z informacji widniejących w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r., poz. 1297, 1549 i 1768) wynika, że wnioskodawczyni posiada złożoną deklarację za gospodarowanie odpadami komunalnymi na 3 osoby. Z informacji uzyskanych w związku z postępowaniem o przyznanie dodatku osłonowego wynika, że strona podała adres K. przy ul. [...] (taki adres nie istnieje). We wniosku wskazała 2 osoby (siebie i męża, nie uwzględniając syna M. ), przy czym decyzją nr [...] z dnia [...].05.2022r. dodatek osłonowy został przyznany.

Organ ustalił, iż wnioskodawczyni zamieszkuje pod adresem K. ul. [...], a nie adresem wskazanym we wniosku, na podstawie: faktury [...] z dnia [...].04.2022r., oświadczenia nr [...], ksera decyzji nr [...], aktu notarialnego nr Repertorium A nr [...]. Na adres K. ul. [...] został przyznany dodatek węglowy decyzją z dnia [...].10.2022r. nr [...].

Dodatkowo w dniu [...] stycznia 2023 r. organ sporządził notatkę służbową z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, z której wynika, że pod adresem miejsca zamieszkania wskazanym we wniosku, wybudowano dwa osobne budynki oddalone od siebie o kilka metrów i prowadzone są dwa gospodarstwa domowe wieloosobowe. Domy te mają dwa odrębne wejścia, a w budynkach tych znajdują się: odrębna kuchnia, odrębna łazienka, oddzielne źródła ogrzewania i prowadzone są odrębne gospodarstwa domowe wieloosobowe. Podczas wywiadu ustalono, iż zainteresowana wraz z mężem i synem zamieszkuje pod adresem K. ul. [...] w budynku gospodarczym przystosowanym do zamieszkania; nie jest właścicielką lokalu, posiada osobistą służebność, co potwierdza akt notarialny Repertorium A nr [...] z dnia [...].07.1991 r. – posiada dożywotnią i nieodpłatną służebność osobistą mieszkania znajdującego się w budynku gospodarczym przystosowanym na mieszkalny, obejmujący 2 pokoje i kuchnię z prawem przejścia po całej nieruchomości. Wobec tego, że budynek, który wnioskodawczyni zajmuje jest budynkiem gospodarczym, czyli jest budynkiem niemieszkalnym, w ocenie organu I instancji dodatek węglowy nie przysługuje.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. S. wskazała, że zamieszkuje wraz z rodziną w budynku, który organ I instancji błędnie uznał jako gospodarczy. Strona obszernie opisała swoją sytuację osobistą i materialną, końcowo wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie dodatku węglowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] [...] 2023 r., [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji orzekający organ wyjaśnił, iż dodatek węglowy nie może zostać stronie przyznany, bowiem w świetle obowiązujących przepisów, budynek gospodarczy nie może być uznany za budynek mieszkalny. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, świadczenie przysługuje osobie w gospodarstwie domowym zdefiniowanym w ust. 2 z użyciem określenia "zamieszkiwanie i gospodarowanie". Wobec tego, dodatek węglowy nie może być przyznany wnioskodawcy deklarującemu prowadzenie gospodarstwa w budynku gospodarczym, niemieszkalnym, ponieważ w takiej sytuacji nie jest spełniony warunek zamieszkiwania.

W skardze do Sądu J. S. wyraziła swoje niezadowolenie z treści zapadłych w jej sprawie rozstrzygnięć organów administracji I i II instancji i wniosła o przyznanie dodatku węglowego, gdyż w jej ocenie – spełnia wszystkie warunki niezbędne do otrzymania tego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z

2021 r. poz. 2095) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Zgodnie ze stanowiącym podstawę decyzji obu instancji art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Art. 2 ust. 2 ustawy stanowi, że przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się:

1. osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo

2. osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).

W rozpoznawanej sprawie kwestią decydującą o odmowie przyznania skarżącej opisanego w art. 2 ustawy dodatku węglowego okazała się okoliczność, że skarżąca prowadzi gospodarstwo wieloosobowe, mieszkając w budynku gospodarczym, a więc w budynku niemieszkalnym, co w ocenie organu oznacza niespełnienie warunku zamieszkiwania.

Badając okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że zamieszkiwanie w tym budynku jest realizacją uprawnienia skarżącej z tytułu ustanowionej aktem notarialnym A Nr [...] na jej rzecz dożywotnio, służebności osobistej mieszkania znajdującego się w budynku gospodarczym, przystosowanym na mieszkalny. Istnieje zatem formalnoprawne źródło uprawnienia do zamieszkania w tym obiekcie. Zamieszkiwać, mieszkać, to według Słownika Języka Polskiego PWN «zajmować jakieś pomieszczenie i traktować je jako główne miejsce swojego pobytu». Zamieszkiwanie oznacza więc rodzaj pobytu osoby, cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby w mieszkaniu faktycznie zajmowanym, stanowiącym jej centrum życia domowego w danym okresie, a w szczególności nocowania, stołowania się i wypoczynku po pracy czy nauce. Organ prowadzący postępowanie zakończone omawianą decyzją nie miał zatem podstawy do kwestionowania podstawy prawnej zajmowania przez skarżącą na cele mieszkalne wskazanego budynku. Miał natomiast obowiązek zbadania, czy skarżąca prowadzi we wskazanym budynku gospodarstwo domowe, faktycznie tam zamieszkując, czego wymaga treść art. 2 ust. 2 ustawy.

Powołany przepis ustawy wśród przesłanek konstruujących uprawnienie do otrzymania dodatku węglowego wskazuje na konieczność spełnienia warunku w postaci prowadzenia gospodarstwa domowego, którego elementem jest zamieszkiwanie, ale bez wyraźnego wskazania na skuteczną podstawę prawną zamieszkiwania.

Formalistyczne podejście zaprezentowane przez organy obu instancji nie daje się obronić w kontekście celów ustawy o dodatku węglowym. Jak wskazuje się w uzasadnieniu projektu ustawy (druk IX.2471) "projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego wspomoże budżety domowe oraz zwiększy poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego. Tym samym przyczyni się do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji międzynarodowej na te z gospodarstw domowych, dla których główne źródło ciepła zasilane jest paliwami stałymi. Proponowane rozwiązania związane z wypłatą dodatku węglowego uzupełniono o inne regulacje, o tożsamym celu, czyli zwiększeniu bezpieczeństwa energetycznego państwa".

Powyższe potwierdza, że ratio legis świadczenia wprowadzonego u.d.w. koncentruje się na udzieleniu pomocy w postaci dodatku węglowego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.

Rozpoznając sprawę z wniosku o dodatek węglowy, organ związany jest ogólnymi zasadami postępowania dowodowego opisanymi w k.p.a. Organ winien zatem w toku postępowania z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 § 1 k.p.a.). Organ winien ponadto działać w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), a także należycie i wyczerpującego informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Następnie dokonać właściwej subsumpcji.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu dokonano nieprawidłowej wykładni przepisu art. 2 ust.1 i 2 ustawy w zakresie definicji zwrotu "gospodarstwo domowe" przez nieprawidłowe rozumienie pojęcia "zamieszkiwanie". Ta okoliczność wpłynęła na wynik postępowania. Ponownie rozpoznając sprawę, organ oceni, czy skarżąca spełnia warunki do uzyskania wnioskowanego świadczenia uwzględniając interpretację przepisu podaną przez Sąd.

Mając to na uwadze Sąd uchylił decyzje organów obu instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259).