Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 483/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant: Asystent sędziego Konrad Wróblewski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie budynku gospodarczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od organu administracji D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] wydaną po wcześniejszym dwukrotnym uchyleniu przez organ odwoławczy decyzji organu pierwszej instancji, wydanej w tej sprawie z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., stosując przepis art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie budynku gospodarczego wybudowanego przy ul. [...] w B.

W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wyjaśnił, że przeprowadzone w dniu [...] sierpnia 2016 r. oględziny nieruchomości znajdującej się przy ul. [...] w B., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], wykazały, że J. G. – poprzedni właściciel nieruchomości dokonał w dniu [...] lutego 2010 r. zgłoszenia zamiaru budowy budynku gospodarczego blaszanego, pokrytego tynkiem i uzyskał zaświadczenie o przyjęciu tego zgłoszenia bez sprzeciwu. Podczas oględzin P. i B. G., będący od dnia [...] lutego 2011 r. właścicielami przedmiotowej nieruchomości, oświadczyli do protokołu pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, że budynek gospodarczy został wybudowany po upływie 31 dni od daty uzyskania zaświadczenia, tj. od dnia [...] lutego 2010 r.

Z uzasadnienia decyzji wynika ponadto, że w toku oględzin przeprowadzonych w dniu [...] sierpnia 2016 r. J. A. nie wniosła uwag do protokołu, natomiast oświadczyła, że budynek blaszany znajduje się zbyt blisko jej budynku mieszkalnego i budynku mieszkalnego inwestorów tj. mniej niż 3 m i nie podpisała protokołu.

Organ orzekający zwrócił uwagę, że budynek J. A. znajduje się w odległości 1,82 m od granicy działki, czyli w odległości mniejszej niż wymagane przepisami 4 m.

W zakończeniu uzasadnienia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wyjaśnił, że na podstawie zeznania P. i B. G. nie stwierdzono samowoli budowlanej, a dalsze prowadzenie postępowania w sprawie stało się bezprzedmiotowe.

Decyzja opisana powyżej została w toku instancyjnym zaskarżona przez J. A., która w odwołaniu zarzuciła, że decyzja organu pierwszej instancji jako błędna nie może pozostać w obrocie prawnym, ponadto jest lakoniczna, nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego w stopniu umożliwiającym poznanie motywów wydanego rozstrzygnięcia, w tym rozważań prawnych z przytoczeniem przepisów prawa.

Po rozpatrzeniu odwołania D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2017 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając decyzję organ odwoławczy opisał szczegółowo z zachowaniem kolejności chronologicznej podjęte dotychczas w sprawie czynności procesowe. Wskazał m.in. że decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie wybudowania garażu, nadbudowy garażu blaszanego oraz budowy kominów wentylacyjnego i dymowego na nieruchomości przy ul. [...] w B.

Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny nieruchomości, w toku których ponownie ustalił, że realizacja komina dymowego i wentylacyjnego odbyła się na podstawie decyzji Starosty K. z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] o pozwoleniu na budowę, natomiast budynek gospodarczy został zrealizowany na podstawie zgłoszenia dokonanego do organu administracji architektoniczno-budowlanej z dnia [...] lutego 2010 r. przyjętego bez zastrzeżeń.

Ponadto pismem z dnia [...] marca 2012 r. wezwał J. A. do wykazania interesu prawnego uprawniającego do uczestniczenia w prowadzonym postępowaniu. Odpowiadając na wezwanie wnioskodawczyni w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. wskazała, że interes prawny w przedmiotowym postępowaniu wynika z faktu realizacji garażu w odległości 1,5 m od jej posesji, a komina przy jej budynku, co narusza – w jej odczuciu – jej prawa jako posiadacza sąsiedniej nieruchomości. Po dokonaniu oceny oświadczenia wnioskodawczyni, powiatowy organ nadzoru budowlanego, pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. poinformował J. A., że nie uznaje jej za stronę postępowania.

Organ odwoławczy podał też, że decyzją z dnia [...] października 2014 r. Nr [...], wydaną po wyznaczeniu przez D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] 30-dniowego terminu do załatwienia sprawy oraz po zobowiązaniu powiatowego organu nadzoru budowlanego do wydania decyzji w terminie orzeczonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 99/13, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. umorzył postępowanie w sprawie wybudowania przez B. G. w B. przy ul. [...] garażu blaszanego oraz przebudowy kominów wentylacyjnego i dymowego. Decyzja ta została uchylona w całości, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, decyzją D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2015 r. Nr [...], podjętą po rozpatrzeniu odwołania J. A.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika ponadto, że kolejne oględziny nieruchomości przeprowadzone zostały w dniach: [...] maja 2016 r. i [...] sierpnia 2016 r., przy czym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 5 maja 2016 r. (sygn. akt II SAB/Wr 4/16) zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku.

Organ odwoławczy wskazał też w uzasadnieniu, że podczas wizji przeprowadzonej w dniu [...] maja 2016 r. ustalono, że B. G. posiada pozwolenie na budowę komina ponad dachem budynku nr [...] przy ul. [...] i budowę budynku gospodarczego z blachy w granicach działki. Budynek gospodarczy użytkowany jest zgodnie z przeznaczeniem tj. jako magazyn sprzętu gospodarczego i do dnia oględzin nie dokonano w nim żadnych zmian.

Natomiast w toku kolejnych oględzin nieruchomości dokonywanych w dniu [...] sierpnia 2016 r. ustalono, iż w dniu [...] października 2009 r. J. A. zgłosiła samowolną budowę blaszanego budynku przez B. G., który przedstawił zgłoszenie budowy budynku gospodarczego o konstrukcji stalowej z dnia [...] lutego 2010 r. dokonane przez J. G., ówczesnego właściciela nieruchomości. B. G. wraz z P. G. są właścicielami nieruchomości od dnia [...] lutego 2011 r. Budynek znajduje się w odległości około 15-20 cm od osi ogrodzenia pomiędzy działkami. Znaków geodezyjnych granicznych nie ma. Wymiary budynku to: szerokość 2,90 m, długość 5,35 m, wysokość 2,30 m. Odległość od granicy pasa drogowego wynosi 7,80 m. Odległość od budynku mieszkalnego 0,50 m. Budynek J. A. znajduje się w odległości 1,82 m od granicy pomiędzy nieruchomościami oraz w odległości 2,65 m od budynku blaszanego (odległość pomiędzy narożami budynków).

Podczas oględzin P. i B. G. oświadczyli pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, że blaszany budynek został wybudowany po uzyskaniu zaświadczenia o przyjęciu zgłoszenia po upływie 31 dni od daty [...] lutego 2010 r.

Ponadto D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił w uzasadnieniu, że w dniu [...] września 2016 r. organ pierwszej instancji wystąpił do Starostwa Powiatowego w K. o udostępnienie całości dokumentów zgłoszenia złożonego w sprawie budynku gospodarczego w B. przy ul. [...], a w odpowiedzi w dniu [...] września 2016 r. doręczono Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w K. zaświadczenie o przyjęciu zgłoszenia robót budowlanych, zgłoszenie przystąpienia do budowy, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, mapę inwentaryzacji geodezyjnej budynku.

W tak kształtującym się stanie faktycznym decyzją nr [...] z dnia [...] września 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie administracyjne w sprawie budynku gospodarczego wybudowanego przy ul. [...] w B.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wyjaśnił przesłanki podjętego w sprawie orzeczenia, w tym opisał istotę bezprzedmiotowości postępowania w kontekście art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz wskazał na obowiązek ustalenia w sprawie prawdy obiektywnej poprzez przeprowadzenie wszystkich niezbędnych czynności dowodowych i podjęcie wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że wobec niewyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności, postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. Nr [...] zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. do ustalenia zgodności budynku gospodarczego znajdującego się przy ul. [...] w B. ze zgłoszeniem w zakresie lokalizacji tego obiektu na działce oznaczonej numerem [...].

Ustalenia zostały dokonane przez organ pierwszej instancji podczas oględzin przedmiotowej nieruchomości przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2017 r. po wcześniejszym uzyskaniu (w dniu [...] kwietnia 2017 r.) od Starosty Powiatu K. kompletnej dokumentacji dotyczącej budowy budynku gospodarczego na opisywanej wcześniej nieruchomości.

Podczas wizji dokonano pomiarów budynku gospodarczego w celu stwierdzenia jego zgodności ze zgłoszeniem złożonym do Starosty K. w dniu [...] lutego 2010 r. Obiekt zlokalizowano zgodnie ze szkicem na mapie zasadniczej. Elewacja frontowa w linii z elewacją budynku mieszkalnego. Odległość między cokołem ściany bocznej budynku mieszkalnego a ścianą boczną budynku gospodarczego wynosi 57÷58 cm, co pozwala na stwierdzenie zgodności lokalizacji budynku ze szkicem dotyczącym wymiarów obiektu (na szkicu wskazano odległość 60 cm). Szkic nie określa jednoznacznie lokalizacji budynku względem granicy działki lub ogrodzenia. Powyższa kwestia nie jest jednoznacznie zdefiniowana na rysunku. Szerokość budynku jest dokładnie taka jak w zgłoszeniu - 290 cm, wysokość i długość budynku różnią się nieznacznie od wskazanych w zgłoszeniu (wysokość w zgłoszeniu - 216 cm, w rzeczywistości - 230 cm, długość w zgłoszeniu - 5,50 m, w rzeczywistości - 5,35 m). Powyższe rozbieżności uznano za nieistotne.

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy wskazał, że jeżeli w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego okaże się, że nie ma konieczności wydawania w sprawie decyzji merytorycznej, ponieważ wszystkie czynności, które ewentualnie można nakazać w sprawie zostały już dobrowolnie wykonane bądź nie ma potrzeby ich wykonywania ze względu na brak wątpliwości, co do poprawności wykonanych prac pod względem techniczno-budowlanym, to organ powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania w trybie art. 105 § 1 kpa. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt VII SA/Wa 493/04 LEX nr 169372).

Zdaniem organu odwoławczego umorzenie postępowania w sprawie przez organ pierwszej instancji oznacza jego zakończenie, a więc przerwanie i uchylenie wszystkich dokonanych w nim czynności oraz orzeczenie o dalszym jego nieprowadzeniu. Decyzja umarzająca postępowanie nie rozstrzyga o istocie sprawy, wywiera natomiast skutek procesowy (kończy sprawę w danej instancji). W tak zakończonej sprawie nie dochodzi do skonkretyzowania w drodze decyzji administracyjnej indywidualnych uprawnień (obowiązków) wynikających z prawa materialnego i ich oceny przeprowadzonych w świetle regulacji zawartych w przepisach prawa materialnego. Z tego względu organ odwoławczy zobowiązany jest dokonać jedynie prawnej dopuszczalności wydania decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie, a nie rozpoznać w ramach postępowania odwoławczego merytorycznie (co do istoty) sprawę.

W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że przedmiotowy budynek gospodarczy powstał w warunkach samowoli budowlanej, zatem powiatowy organ nadzoru budowlanego prawidłowo umorzył postępowanie na podstawie art. 105 kpa.

Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionowała J. A. poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W skardze zarzuciła: rażące naruszenie przepisów zawartych w art. 28-30 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 290) poprzez ich wadliwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, rażące naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej decyzji i błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych na podstawie wydanej decyzji, polegający na uznaniu, że inwestor przystąpił do prac budowlanych na podstawie dokonanego zgłoszenia, podczas gdy przedmiotowa inwestycja została zrealizowana wcześniej.

Powołując się na tak sformułowane zarzuty J. A. wniosła o zmianę zaskarżonej poprzez stwierdzenie samowoli budowlanej, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Nr [...] z dnia [...] września 2016 r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi J. A. podała m.in., że dokonała zawiadomienia organu nadzoru budowlanego już w 2009 roku. Skarżąca poddaje w wątpliwość, aby organ administracji państwowej, bez uprzedniego sprzeciwu i żadnych zastrzeżeń, zgodził się na zamierzenie inwestycyjne, które narusza przepisy prawa, co najmniej w zakresie odległości i miejsca stawianych obiektów. Okoliczności dotyczące daty zgłoszenia robót budowlanych, które to prace zostały przeprowadzone wcześniej niż wszczęcie stosownej procedury budowlanej, nie zostały przez organy wyjaśnione. Tym bardziej, że skarżąca już po wykonaniu prac rozmawiała z właścicielami działki nr [...]. P. G. wyraźnie i jednoznacznie oświadczyła wówczas skarżącej, że stosownego zgłoszenia nie dokonali, ale jej mąż załatwi.

Obowiązkiem organu nadzoru budowlanego w przedmiotowej sprawie było ustalenie, jakie prace w obiekcie budowlanym zostały wykonane, zakwalifikowanie ich z punktu widzenia definicji art. 3 pkt 6-8 Prawa budowlanego, a następnie stwierdzenie, jakim wymogom działań prawnych powinny zostać poprzedzone dane prace budowlane (art. 28-30 Prawa budowlanego) i ustalenie, czy inwestor te wymogi spełnił.

Zdaniem skarżącej, organy rozpatrujące przedmiotową sprawę, nie sprostały wskazanym powyżej obowiązkom, bowiem uzasadnienie decyzji nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego, w stopniu umożliwiającym stronie analizę i poznanie wszystkich motywów wydanego rozstrzygnięcia.

Organ pierwszej instancji błędnie przyjął datę wykonania przez inwestora przedmiotowych robót i skutków z tego wynikających, zgodnie z przepisami Rozdziału 4 ustawy Prawo budowlane, bowiem inwestor winien dokonać zgłoszenia robót budowlanych przed przystąpieniem do ich realizacji, nie zaś po ich wykonaniu, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

W doręczonej Sądowi w dniu [...] lipca 2017 r. odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i odwołał się do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podtrzymując stanowisko przyjęte przy orzekaniu w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując orzeczenie w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sady administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacia wydania zaskarżonego aktu.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził naruszenie prawa obligujące do uwzględnienia skargi poprzez zastosowanie w sprawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. Z 2017 r., poz. 1369), wskazującego na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przy jednoczesnym skorzystaniu z dyspozycji art, 135 wskazanego aktu, z którego wynika, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Ponadto poprzedzając wyjaśnienie motywów podjętego wyroku Sąd uznał za właściwe wyjaśnić, że w ustawowo określonym zakresie kompetencji kontrolnych sądów administracyjnych ustawodawca nie przewidział uprawnienia tych sądów do merytorycznego orzekania w sprawie administracyjnej, co powoduje, że uwzględniając skargę sąd może wydać orzeczenie kasacyjne, określone w treści przepisów art. 145-150 powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie może natomiast – zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze – zmienić zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie samowoli budowlanej.

Przedmiot rozpoznawanej sprawy regulowany jest przepisami wskazywanej powyżej ustawy – Prawo budowlane. Należy ona do sfery materialnego prawa administracyjnego, co powoduje, że indywidualne sprawy, w których ta regulacja ma zastosowanie rozpatrywane są w sposób określony w kodeksie postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 104 kpa organ administracji publicznej właściwy w sprawie tzn. działający zgodnie z przyznaną mu przepisami ustrojowymi, materialnymi i procesowymi kompetencją jest zobligowany do załatwienia sprawy w sposób w tym przepisie określony tzn. Decyzją rozstrzygająca sprawę, co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończącą sprawę w danej instancji.

Rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty następuje poprzez konkretyzację uprawnienia lub obowiązku podmiotu, legitymowanego wg kryteriów ustalonych w art. 28 i art. 29 kpa, którego sytuacja prawna zostaje skutkiem tego ukształtowania w inny sposób. Wszelka ingerencja w sferę prawną podmiotu przez organ działający w warunkach wcześniej wskazanych może odbywać się wyłącznie na podstawie konkretnych przepisów prawa materialnego odpowiedniej rangi, do stosowania których uprawniony jest organ prowadzący postępowanie i posiadający kompetencję orzeczniczą /decyzyjną/. Ustawodawca dopuścił jednak inny tzn. nie merytoryczny sposób załatwiania sprawy administracyjnej określając jego warunki m.in. w przepisie art. 105 § 1 kpa. Przepis ten nakazuje organowi prowadzącemu postępowanie w sprawie wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w całości albo w części, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono w całości albo w części bezprzedmiotowe.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i niekwestionowanymi poglądami nauki bezprzedmiotowość postępowania wynika z braku jednego z elementów materialnego stosunku prawnego, a poprzez to oznacza niemożność skonkretyzowania prawa lub obowiązku określonego podmiotu, która obliguje do zakończenia postępowania w sprawie administracyjnej w inny sposób niż poprzez wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy /np. W. Dawidowicz: Postępowanie administracyjne, Warszawa 1983 r.; wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1996 r., sygn. art. Sa/Ka 2493/95 niepubl./. Oznacza ona brak legalnej możliwości ingerowania właściwego organu w sferę prawną jednostki.

W doktrynie i judykaturze rozróżnia się aspekt podmiotowy bezprzedmiotowości, dotyczący sfery podmiotowej danej sprawy administracyjnej (np. strony, organu) i aspekt przedmiotowy, dotyczący szeroko rozumianego przedmiotu sprawy. Jednym z przypadków bezprzedmiotowości postępowania o charakterze przedmiotowym będzie sytuacja polegająca na tym, że właściwy organ w okolicznościach faktycznych istniejących w konkretnym przypadku nie ma podstaw prawnych do działania w formach władczych w sposób merytoryczny.

Zważyć przy tym należy, że w postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej podporządkowane są ustrojowej zasadzie praworządności zawartej w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego, która w sposób bezwzględny wymaga od nich działania na podstawie przepisów prawa.

Jednym z aspektów zasady praworządności jest stosowanie prawa materialnego i procesowego, które obejmuje m.in. subsumpcję faktu uznanego za udowodniony pod stosowną norma prawną.

W warunkach rozpoznawanej sprawy istotne jest, że stwierdzona przez organy właściwe instancyjnie bezprzedmiotowość odnosi się do postępowania prowadzonego w sprawie przebudowy komina w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w B.

Orzekając o umorzeniu postępowania organy uznały, że czynności wyjaśniające podjęte w jego toku doprowadziły do takich ustaleń faktycznych, które eliminują możliwość orzekania w sprawie w sposób merytoryczny poprzez zastosowanie przepisu prawa materialnego, na podstawie którego kieruje się do inwestora jako adresata obowiązek określonego działania (dokonania określonych czynności). Podstawę takiej oceny stanowiło oświadczenie P. i B. G. złożone do protokołu pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania o wybudowaniu blaszanego budynku po uzyskaniu zaświadczenia o przyjęciu zgłoszenia, po upływie 31 dni od daty [...] lutego 2010 r. o użytkowaniu tego budynku zgodnie ze zgłoszeniem, czyli jako budynek gospodarczy, oraz ustalenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. dokonane podczas oględzin przedmiotowej nieruchomości przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2017 r. o zrealizowaniu tego obiektu w sposób zgodny ze zgłoszeniem w zakresie lokalizacji na działce nr [...] oraz parametrów wielkościowych.

Z akt sprawy wynika, że mimo prowadzenia postępowania przez organy nadzoru budowlanego od 2009 roku i kierowania do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. przez organy wyższego stopnia i sąd administracyjny nakazów w trybie zwalczania bezczynności postępowanie dowodowe w tej sprawie ograniczone zostało do czynności oględzin nieruchomości (w dniach: [...] kwietnia 2012 r., [...] sierpnia 2016 r. i [...] kwietnia 2017 r.) podczas których ustalono wymiary budynku oraz protokolarnego przyjęcia od P. i B. G. oświadczenia o treści wcześniej opisywanej.

W ocenie Sądu w okolicznościach istniejących w rozpoznawanej sprawie oraz wobec powinności ustalenia przez organ prowadzący postępowanie w sprawie administracyjnej prawdy obiektywnej poprzez podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zakres postępowania wyjaśniającego został ograniczony w sposób naruszający obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że ten obowiązek nie jest wyłączony w przypadku, gdy organ właściwy w sprawie załatwia ją w sposób nie merytoryczny, czyli poprzez orzeczenie o umorzeniu postępowania.

Istotne zatem jest, że czynności prowadzone w tej sprawie zostały zainicjowane pismem J. A. skierowanym w dniu [...] października 2009 r. do właściwego organu nadzoru budowlanego, zawiadamiającym m.in. o samowolnym postawieniu przez B. G. blaszanego garażu bez zachowania wymaganej odległości od granicy z sąsiednia nieruchomością. Organy właściwe instancyjnie orzekając w sprawie uznały za wiarygodne oświadczenie P. i B. G. o zrealizowaniu blaszanego budynku gospodarczego, którego sposób użytkowania był zawsze zgodny z określonym w zgłoszeniu po upływie 31 dni od uzyskania w dniu [...] lutego 2010 r. zaświadczenia o przyjęciu zgłoszenia zamiaru przystąpienia do budowy.

Zdaniem Sądu do uznania tej okoliczności za udowodnioną konieczne było potwierdzenie tego faktu poprzez skorzystanie z innych dostępnych środków dowodowych np. zeznań świadków, przesłuchania J. A. w charakterze strony. Trudno bowiem przyjąć, że wnioskodawczyni w 2009 r. mogła przewidzieć w tak konkretny sposób zamierzenia inwestorskie B. G. zrealizowane w 2010 r.

Sąd zwrócił też uwagę, że zgłoszenie zamiaru przystąpienia do budowy budynku gospodarczego wolnostojącego z blachy gładkiej pokrytej tynkiem o wymiarach 2900 cm x 5500 cm x 15,95 cm na działce położonej przy ul. [...] w B., oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], Staroście Powiatu K. dokonane zostało w dniu [...] lutego 2010 r. przez J. G., natomiast J. A. wskazywała B. G. jako inwestora.

Należy przy tym wskazać, że w zgłoszeniu termin rozpoczęcia robót budowlanych oznaczony został przez inwestora jako [...] marca 2010 r., co narusza wymóg dokonania zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych przynajmniej na 30 dni przed planowanym terminem ich rozpoczęcia.

Istotne też jest, że legalne działanie inwestora, polegające na zrealizowaniu budowy na podstawie zgłoszenia, czy pozwolenia na budowę, jeżeli są wymagane, nie powoduje niemożności ustalenia przez organ nadzoru budowlanego czy wykonany w takich warunkach obiekt budowlany (roboty budowlane) nie narusza przepisów prawa i zawartych w nich ustaleń i warunków, na co wskazuje treść art. 50 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane.

Wobec przedstawionych powyżej okoliczności należy uznać, że organy orzekające w rozpoznawanej sprawie naruszyły przepisy art. 7 i art. 77 § 1 kpa i nie wyjaśniły w sposób nie budzący wątpliwości wszystkich istotnych w sprawie kwestii, a orzeczenie o umorzeniu postępowania jest na obecnym jego etapie przedwczesne.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Zawarte wyroku postanowienie o kosztach postępowania uzasadnione jest treścią art. 200 wskazanej powyżej ustawy, stanowiącego że w razie uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia procesu. Za tak określone koszty Sąd orzekł kwotę wpisu uiszczonego od skargi.