Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 695/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140  ust. 1 i  ust. 2  pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 1072
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Referent-stażysta Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 23 czerwca 2022 r. nr PR.5432.30.2022 ldz.17985/06/2022/WS w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 23 czerwca 2022 r., nr PR.5432.30.2022 ldz.17985/06/2022/WS Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: organ drugiej instancji, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a..)w zw. z art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2022 r., poz. 1072) – dalej P.g.g.- utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. z dnia 19 kwietnia 2022 r. nr [...], ldz. [...] ustalającej W. L. (dalej: skarżący) opłatę podwyższoną w kwocie 16.605 zł za wydobycie bez wymaganej koncesji 298,65 m2 torfu, na działkach n numerze ewidencyjnym [...], [...] i [...] położonych w obrębie miejscowości [...]., gmina [...]., powiat [...]., w okresie od lutego do maja 2020 r.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

31 marca 2020 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło zawiadomienie z dnia 26 marca 2020 r., dotyczące zbywania i wydobywania torfu na działkach w gminie [...]., obręb [...]. Do zawiadomienia załączono dokumentację fotograficzną. W związku z powyższym pracownicy organu I instancji przeprowadzili 20 maja 2020 r. wizję terenową na działkach nr [...], [...], [...]. Stwierdzono, że na terenie działki nr [...], w jej zachodniej części, znajdowała się hałda torfu o wysokości 1,5 do 2 m, a pozostała część działki pokryta była ziemią i gruzem. Na działkach nr [...], [...] zlokalizowane było wąskie, podłużne, zawodnione wyrobisko odkrywkowe torfu o powierzchni 597,30 m2 i głębokości pod wodą 0,5 m. W sąsiedztwie wyrobiska teren był zniwelowany, pokryty ziemią i gruzem. Podczas wizji wykonano zdjęcia dokumentujące stan działek oraz dokonano pomiaru geodezyjnego, na podstawie którego sporządzono dokumentację z 25 maja 2020 r., ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji.

Organ I instancji poinformował Burmistrza Miasta S., że w toku wizji stwierdzono składowiska gruzu i ziemi, a na podstawie wypisu z rejestru gruntów ustalił, że współwłaścicielem działki nr [...] jest skarżący, działki nr [...] są własnością K. S., a działka nr [...] stanowi współwłasność H., A., K. M. i A. M. Ponadto otrzymał informację od Burmistrza Miasta S., że organ ten nie wydał względem tych działek decyzji przewidujących prowadzenie robót ziemnych, w tym decyzji o warunkach zabudowy lub decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego zaś od Starosty S., że dla przedmiotowych działek nie zostały wydane decyzje koncesyjne, rekultywacyjne, pozwolenia na budowę, czy rozbiórkę, ani pozwolenia wodnoprawne.

W tym stanie rzeczy, pismem z 14 września 2020 r., nr [...], Idz. [...], organ I instancji zawiadomił W. L. o wszczęciu postępowania w sprawie wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji na działkach nr [...], [...], [...], informując jednocześnie o przysługujących mu uprawnieniach strony postępowania do wzięcia udziału w każdym jego etapie oraz wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, co do zebranych dowodów i materiałów.

12 października 2020 r. w charakterze świadka została przesłuchana H. M. - współwłaścicielka działki nr [...], która zeznała, że będąc na swojej działce około 25 września 2020 r. zauważyła jak pracowały dwie ładowarki oraz wywrotka z napisem "[...]". Wywrotka wyjeżdżała poza teren działek i wracała z gruzem, który wyrzucała na działkę nr [...]. Ładowarki z działki nr [...] zbierały pozostały nawieziony gruz i przewoziły na działkę nr [...], gdzie zasypywały wykopane dziury. Pracownicy maszyn powiadomili skarżącego, który po przyjeździe na działkę powiedział, że to się wymknęło spod kontroli i że jakby świadek przyjechała za 3 dni to by było wszystko wyrównane, jak na działce nr [...]. Skarżący zapewnił, że wszystko to sprzętem rozplantuje i wyrówna. Świadek poinformowała o zdarzeniu Policję. Oświadczyła, że ani ona, ani jej córki, które są współwłaścicielkami działki nr [...], nie wyrażali zgody ani na wymianę gruntu, ani na nawożenie gruzu, czy odpadów, ani na kopanie torfu na działce. Do protokołu przesłuchania świadka z dnia 12 października 2020 r. załączono oświadczenia jej córek o braku posiadania przez nich wiedzy w przedmiotowej sprawie.

Przesłuchany 21 grudnia 2020 r. w charakterze strony skarżący oświadczył, że nie posiada koncesji na wydobywanie kopaliny z działek nr [...], [...], [...]. Przyznał, że z przedmiotowych działek wydobywał kopalinę, na odkład, który składował na swojej działce. Do wyrobiska powstałego po wykopaniu kopaliny wpychał przywożony gruz przez różne firmy, a kopalina wcześniej wydobyta miała posłużyć do zasypania wierzchniej warstwy wyrobiska oraz utwardzenia terenu. Skarżący nie był w stanie określić ilości wydobytej kopaliny. Oświadczył, że kopalinę wykopał własnym sprzętem, czyli koparko - ładowarką [...] oraz koparką kołową [...]. Wydobycie i zasypywanie terenu urobkiem prowadził od lutego do maja 2020 r. Wyjaśnił również, że celem jego działania nie był jakikolwiek handel urobkiem, lecz wzmocnienie podłoża pod przyszłe budownictwo. Wskazał, że prace wydobywcze wykonywał dla niego W. C. - pracownik firmy PUH "[...]". Stwierdził, że to co zostało wykopane częściowo z powrotem wbudowano w grunt, a reszta znajduje się na hałdzie.

18 lutego 2021 r. w charakterze świadka przesłuchany został W. C., który zeznał, że został skierowany z początkiem 2020 r., tj. od lutego do maja 2020 r. przez skarżącego do wykonywania prac na działkach nr [...], [...], [...]. Koparko-ładowarką [...] wybierał torf i odkładał na hałdę, a następnie w to miejsce wpychał większe betony oraz nawiezioną ziemię. Hałda wydobytego urobku miała posłużyć do wyrównania terenu. Celem prac było utwardzenie gruntu. Świadek nie potrafił określić ilości wydobytego torfu.

Postanowieniem z dnia 14 lutego 2022 r. organ I instancji włączył do akt postępowania określone dokumenty, w tym m.in. protokół z wizji terenowej z 20 maja 2020 r. i dokumentację z 25 maja 2020 r.

W tym stanie rzeczy wydana została opisana na wstępie decyzja organu I instancji nakładająca na skarżącego opłatę podwyższoną w wysokości 16.605 zł.

Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie: art. 7, art. 75 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej "K.p.a.", poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym w szczególności:

- dowolne ustalenie, że wydobycie kopaliny - torfu nastąpiło w ilości 298,65 m

przy czym pomiaru dokonano bez zawiadomienia odwołującego się, pomimo wiedzy organu kto jest właścicielem działek, na których miało dojść do wydobycia kopaliny,

- brak ustalenia ilości kopaliny wbudowanej na nowo do złoża po uprzednim wydobyciu, celem utwardzenia terenu,

- brak wskazania, czy doliczono do ilości wydobytej kopaliny kopalinę składowaną na działce nr [...] , która następnie została dołączona do złoża oraz czy ilość wydobytej kopaliny zawiera w sobie tzw. nadkład, czy też nie.

W tym stanie rzeczy organ odwoławczy wydał opisaną na wstępie decyzję z23 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu podzielił w całości ocenę prawną podjęta na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego sprawy podkreślając iż organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy.

. W skardze do tutejszego Sądu skarżący ponownie zarzucił organowi naruszenie art. 7 k.p.a.. art. 75 k.p.a. art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym w szczególności dowolnego ustalenia, że wydobycie kopaliny- torfu nastąpiło w ilości 298,65 m3 przy czym pomiaru dokonano bez zawiadomienia skarżącego pomimo wiedzy organu kto jest właścicielem działek, na których miało dojść do wydobycia kopaliny ponadto braku ustalenia ilości kopaliny wbudowanej na nowo do złoża po uprzednim wydobyciu celem utwardzenia terenu co ma wpływ na wysokość opłaty, czy ilość wydobytej kopaliny zawiera w sobie tzw. nadkład czy też nie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Zarzuty podniesione w skardze uznał za nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były powołane przez organy przepisy P.g.g. tj., art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3. Zgodnie z art. 140 ust. 1 P.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Takim rodzajem działalności jest wydobywanie kopalin. Stosownie do art. 140 ust.3 pkt 3 P.g.g. karę za taka czynność ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopalin. Jak wynika z art. 6 ust. 1 pkt 3 P.g.g., kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża. Złożem jest zaś naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może (nie musi) przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g.). Natomiast art. 143 ust. 2 i 3 P.g.g. stanowi, że stroną postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji, w tym podmiot na którego zlecenie wydobycie jest prowadzone. W tym wypadku podmiotem takim był skarżący, bowiem to on zlecił dokonanie wydobycia torfu, a nie posiadał on wymaganej koncesji. Sam skarżący przyznał, że w okresie od lutego do maja 2020 r. z terenu czterech działek wydobywał kopalinę własnym sprzętem, czyli koparko-ładowarką [...] oraz koparką kołową [...]. Prace wydobywcze wykonywał dla niego W. C. - pracownik jego firm. Koparko-ładowarką [....] wybierał torf i odkładał na hałdę, a następnie w to miejsce wpychał większe betony oraz nawiezioną ziemię Powyższe znajduje również potwierdzenie w zeznaniach W. C. i H. M. Należy zwrócić uwagę, że zarzuty skargi sprowadzają się do naruszeń prawa procesowego a to: art. 7 k.p.a. (Zasada prawdy obiektywnej)), art. 75 k.p.a. (określający, co może być dowodem w postępowaniu administracyjnym oraz art. 77 k.p.a. (zobowiązujący organ do zebrania i uwzględnienia całego materiału dowodowego. W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 7, art. 75 i art. 77 K.p.a. Zarzuty te są bezzasadne. Skarżący nie uczestniczył w wizji w dniu 20 maja 2020 r., gdyż odbyła się ona przed wszczęciem postępowania. Nie można uznać, że w ten sposób naruszona została zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie bowiem z art. 153 ust. 1 P.g.g., przy wykonywaniu nadzoru i kontroli upoważnionym pracownikom organów nadzoru górniczego, w granicach ich właściwości rzeczowej i miejscowej, przysługuje, po okazaniu legitymacji służbowej, prawo m.in. całodobowego wstępu, wraz z pracownikami pomocniczymi, rzeczoznawcami i niezbędnym sprzętem do miejsc wydobywania kopalin (pkt 1 lit. b). Regulacją art. 153 P.g.g. są objęte zarówno zakłady i zakłady górnicze, w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 17a i 18 P.g.g., jak i miejsca wydobywania kopalin (art. 153 ust. 1 pkt 1 lit. b P.g.g.). Jak podkreśla się w orzecznictwie, art. 153 ust. 1 pkt 4 P.g.g. jest regulacją szczególną wobec art. 79 K.p.a. i wyklucza zastosowanie tego przepisu, zgodnie z którym strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem oraz ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (por.wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 1393/16, CBOSA). Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącego, w czasie przeprowadzania wizji terenowej, tj. w dniu 20 maja 2020 r. organ pierwszej instancji nie posiadał wiedzy o właścicielach działek nr [...], [...], [...], jednak wiedza ta nie była niezbędna do przyjęcia odpowiedzialności skarżącego, jako osoby, która niezależnie od tytułu prawnego do poszczególnych działek podjęła zakwestionowane przez organy administracyjne czynności. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest także sposób zagospodarowania wydobytej kopaliny, w szczególności, czy i jaka ilość kopaliny została wbudowana na nowo do złoża po uprzednim wydobyciu. Fakt ten nie zwalnia od odpowiedzialności za nielegalne wydobycie kopaliny, tj. jej odłączenie od złoża. Warunkiem koniecznym odpowiedzialności z art. 140 ust. 3 pkt 3 P.g.g. nie jest zbycie uzyskanych kopalin. Cechą istotną dla uznania substancji za kopalinę jest zdatność do sprzedaży a nie faktyczne przeznaczenie. Sąd podziela również ocenę dowodów dokonaną przez organy obu instancji i zwraca uwagę, że skarżący nie podjął z nimi merytorycznej polemiki ani nie przedstawił też przeciwnych do ustaleń organów obu instancji, jak również dowodów przemawiających przeciwko ustaleniom organów. Godzi się podnieść, że pomiaru geodezyjnego wyrobiska w dniu 20 maja 2020 r. dokonał nadinspektor ds. miernictwa – W. L. posiadający kwalifikacje mierniczego górniczego i dysponuje wiedzą specjalistyczną do wykonania geodezyjnego pomiaru wyrobiska. Pomiar wykonano przy użyciu urządzenia [...] z wykorzystaniem systemu stacji referencyjnych [...]. Na podstawie pomiaru sporządzono "Dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji." z dnia 25 maja 2020 r., zawierającą m.in. mapę sytuacyjno-wysokościową, na której przedstawiono lokalizację wyrobiska oraz hałdy. Na s. 1 dokumentacji opisano szczegółowo sposób obliczenia ilości wydobytego torfu, który uzyskano poprzez pomnożenie powierzchni wyrobiska zawodnionego, tj. 597,30 m2 przez głębokość pod wodą do jego spągu pomierzonego za pomocą wyskalowanej tyczki geodezyjnej, tj. 0,5 m (597,30 m2 x 0,5 m = 298,65 m2). W dokumentacji z dnia 25 maja 2020 r. na s. 7 zawarto również informację o braku nadkładu. Obliczona ilość wydobytej kopaliny nie zawiera zatem w sobie nadkładu. Zasadnie zatem organy obu instancji uznały przyjęte metody i sposób obliczenia ilości wydobytej kopaliny za prawidłowe. Podkreślić należy także, że zarówno w piśmie z dnia 14 września 2020 r., o wszczęciu postępowania, jak i w zawiadomieniu o jego zakończeniu z dnia 22 marca 2022 r. organ I instancji poinformował skarżącego o przysługujących mu uprawnieniach strony postępowania do wzięcia udziału w każdym jego etapie, zapoznania się z zebranymi dowodami i materiałami oraz wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji., co więcej w trakcie przesłuchania udostępniono W. L. akta sprawy dotyczące wydobywania kopaliny na przedmiotowych działkach. Miał on zatem możliwość wniesienia zastrzeżeń do zebranych w sprawie dowodów i dokonanych ustaleń, w szczególności zawartych w protokole z wizji terenowej w dniu 20 maja 2020 r. i dokumentacji z dnia 25 maja 2020 r., jednak tego nie uczynił.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.