Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 255/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 24 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Asesor WSA Robert Talaga Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2024 roku sprawy ze skargi D. M. na decyzję Wojewody z dnia 8 marca 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Starosta K. (dalej również jako: "Starosta" albo "organ I instancji") decyzją z dnia 15 października 2008 r., znak: [...], zatwierdził projekt budowlany i udzielił "H. " spółce jawnej K. B., P. P. pozwolenia na rozbudowę istniejącego budynku handlowo-usługowego w K. przy ul. [...] (działka ew. nr [...]).

W dniu 30 listopada 2017 r. do organu wpłynął wniosek D. M. z żądaniem stwierdzenia wygaśnięcia opisanej powyżej decyzji, ponieważ budowa została przerwana na czas dłuższy niż 3 lata, tj. na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (obecny tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., dalej również jako: "Prawo budowlane" albo "ustawa").

Decyzją z 23 kwietnia 2018 r. Starosta odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, jednakże Wojewoda decyzją z dnia 06 czerwca 2018 r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, uznając, że Starosta nie zbadał, czy zachodzą przesłanki wynikające z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego oraz nie przytoczył też żadnych dowodów na poparcie swojego stanowiska.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z 22 sierpnia 2018 r., znak: [...], Starosta po raz kolejny odmówił stwierdzenia wygaśnięcia swojej decyzji w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Decyzją z dnia 05 października 2018 r. Wojewoda utrzymał powyższą decyzję w mocy. W ocenie organów roboty budowlane nie zostały przerwane na okres dłuższy niż trzy lata, lecz były kontynuowane - na co wskazują wpisy w dzienniku budowy - 4 listopada 2014 r., kiedy to miało miejsce wytyczenie obiektu oraz 15 września i 14 października 2016 r., kiedy wykonano przebudowę rozdzielni elektrycznej T1, montaż tablicy rozdzielczej T2 i wyłącznika przeciwpożarowego.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. M. podnosząc, że w sprawie błędnie ustalono stan faktyczny, bowiem wbrew wpisowi w dzienniku budowy w 2014 r. nie doszło do wytyczenia obiektu budowlanego, a wykonane w 2016 r. roboty elektryczne nie były objęte projektem i zostały wykonane niezależnie od wydanego pozwolenia na budowę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Po [...], oddalił skargę na decyzję Wojewody z dnia 05 października 2018 r., jednak Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 października 2022 r., sygn. akt II OSK [...], uchylił powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oraz decyzję Wojewody z dnia 5 października 2018 r., jak i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 22 sierpnia 2018 r.

Uzasadniając powyższe stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił w pierwszej kolejności uwagę, że wyrokiem z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt II OSK [...], Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną D. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dni 09 kwietnia 2015 r. oddalającego skargę D. M. na decyzję Wojewody z 27 października 2014 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia przedmiotowej decyzji o pozwoleniu na rozbudowę z 15 października 2008 r. Oznacza to, że w rozpoznawanej obecnie sprawie należało wziąć pod rozwagę - przy badaniu przesłanek wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę - okres po wydaniu decyzji z 27 października 2014 r.

W przedmiotowej sprawie podstawowym dokumentem w postępowaniu wyjaśniającym, stanowiącym dowód realizowania inwestycji był dziennik budowy, którego wpisy odzwierciedlają przebieg robót budowlanych. Nie jest on jedynym środkiem dowodowym, na podstawie którego organ ocenia wystąpienie przesłanki wygaśnięcia pozwolenia na budowę, gdyż organ administracji architektoniczno- budowlanej może ustalać tę okoliczność wszelkimi dozwolonymi prawem środkami dowodowymi, wskazanymi w kodeksie postępowania administracyjnego, w tym oględzinami miejsca budowy, dokumentacją fotograficzną czy zeznaniami świadków. Dowód z treści dziennika budowy podlega ocenie tak jak każdy inny dowód w sprawie i tak jak inne dowody może być podważany.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie organy nie zbadały w sposób prawidłowy wystąpienia przesłanek stwierdzenia wygaśnięcia decyzji określone w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego. Nie ustaliły w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, zgodny z wymogami z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecny tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej jako: "K.p.a."), tego, jakie działania zostały faktycznie podjęte przez inwestora ani czy mieszczą się one w zakresie robót budowlanych objętych przedmiotowym pozwoleniem na rozbudowę budynku handlowo-usługowego. Organy ustaliły jedynie, że wpisy w dzienniku budowy obejmują wytyczenie obiektu - wpis z 4 listopada 2014 r., a także wykonanie przebudowy rozdzielni elektrycznej T1 oraz montażu tablicy rozdzielczej T2 i wyłącznika przeciwpożarowego - wpisy z 15 września i 14 października 2016 r. Nie dokonały jednak oceny, czy powyższe wpisy świadczą o kontynuowaniu prac zgodnie z udzielonym inwestorowi pozwoleniem na budowę. Nie zbadano, czy zakres prac, których dowodem jest dziennik budowy, mieści się w zakresie realizacji udzielonego pozwolenia. Organy nie odniosły się w ogóle do treści pozwolenia na budowę i nie zbadały, jakie czynności wchodzą w zakres robót nim objętych, a co za tym idzie, czy w tym zakresie mieszczą się roboty elektryczne wymienione w dzienniku budowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że skarżący skutecznie podważył prawdziwość dokonanych wpisów, jak również to, czy dotyczą robót objętych przedmiotowym pozwoleniem na budowę. Twierdzenia skarżącego nie są jedynie polemiką, albowiem znajdują potwierdzenie w załączonej do skargi decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia 9 października 2018 r. umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego podczas wykonywania robót budowlanych objętych przedmiotowym pozwoleniem na budowę. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że: ,,(...) obecnie inwestor nie zrealizował jeszcze części inwestycji polegającej na "rozbudowie" istniejącego obiektu, co powoduje, że aktualnie nie było potrzeby wytyczania tej nowej części obiektu w terenie, który graniczyłby z działką nr [...] (działką skarżącego). Aktualnie w granicy nie powstał żaden nowy obiekt budowlany. Roboty budowlane zostały wykonane tylko w obrębie istniejącego budynku handlowo-usługowego, (...). Co oznacza, że skoro fizycznie nie doszło do wytyczenia obiektu budowlanego nie było potrzeby dołączania do dziennika budowy oryginału szkicu tyczenia, skoro część inwestycji dotycząca rozbudowy nie została zrealizowana". Powiatowy Inspektor wprost stwierdził zatem - w decyzji wydanej 4 lata po dokonaniu wpisu w dzienniku budowy - że nie doszło do wytyczenia obiektu. Ponadto w powyższej decyzji przywołano fragment pisma A. B. (wg wskazań skarżącego - kierownika robót elektrycznych) z lipca 2018 r., z którego wynika, że: "(...) dokonane zmiany w 2016 r. podczas robót elektrycznych w zakresie wykonania dodatkowej instalacji wraz z dodatkowym wyłącznikiem P. Poż. przy głównym wejściu do budynku (na zewnątrz budynku) zostały wprowadzone w celu dostosowania obiektu do obecnie obowiązujących przepisów (...)". Wprawdzie w decyzji wskazano, że w powyższym piśmie A. B. zakwalifikował tę zmianę w instalacji jako nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, jednak nie ulega wątpliwości, że kwestia ta powinna zostać zbadana przez organy w toku niniejszego postępowania.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na konieczność ustalenia, przez organy administracji publicznej, w sposób jednoznaczny, jakie działania (i w jakim czasie) faktycznie zostały podjęte przez inwestora, nie ograniczając się w tym celu jedynie do jednego środka dowodowego, jakim jest dziennik budowy (jako że prawidłowość wpisów została podważona i budzi wątpliwości). Następnie organy powinny zbadać, czy podjęte czynności mieszczą się w zakresie objętym udzielonym inwestorowi pozwoleniem na budowę. Kwestia ta również wymaga wyjaśnienia, zwłaszcza w odniesieniu do robót elektrycznych - organy powinny szczegółowo zbadać, czy rzeczywiście zostały przewidziane projektem, czy były wykonane niezależnie od realizowanej rozbudowy obiektu, z uwagi _na konieczność dostosowania istniejącego, użytkowanego obiektu do wymagań obecnie obowiązujących przepisów przeciwpożarowych.

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta wezwał A. B. (projektant), S. P. (geodeta), G. K. (projektant) iw charakterze świadka do stawienia się 27 stycznia 2023 r. w Starostwie Powiatowym w K., celem złożenia wyjaśnień w przedmiotowej sprawie.

W dniu 27 stycznia 2023 r. wezwani stawili się w Starostwie i złożyli wyjaśnienia, potwierdzając zgodność dokonanych wpisów w dzienniku budowy dotyczących czynności wykonanych w dniu 14 listopada 2014 r., odnoszących się do wytyczenia obiektu budowlanego, jak również zgodność dokonanych wpisów w dzienniku budowy dotyczących czynności wykonanych w dniach 15 września 2016 r. i 14 października 2016 r. odnoszących się do wykonania tablicy rozdzielczej T2.

Następnie Starosta decyzją z dnia 09 marca 2023 r., znak: [...] odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji własnej z 15 października 2008 r. W uzasadnieniu wskazano, iż nie było przerwy w prowadzeniu robót budowlanych uprawniających do wygaszenia przedmiotowej decyzji. Roboty budowlane wykonane przez inwestora mieszczą się w zakresie projektu branży elektrycznej zatwierdzonego decyzją z 15 października 2008 r. Wszyscy przesłuchani uczestnicy biorący udział w budowie potwierdzili prawidłowość dokonanych wpisów, a geodeta przedłożył kopię szkicu tyczenia obiektu z dnia 04 listopada 2014 r. na działce nr [...] w K.. Dokonane nieistotne odstąpienie od projektu budowlanego branży elektrycznej dokładnie wyjaśnione w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 09 października 2018 r., znak: [...] oraz w piśmie z 19 lipca 2018 r. A. B. (projektanta branży elektrycznej) wynikało z konieczności dostosowania rozbudowywanego od 2008 r. obiektu do warunków technicznych. Stąd organ I instancji stwierdził brak przesłanek z tytułu art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z 15 października 2008 r.

Odwołanie od powyższej decyzji, wniósł D. M..

Wojewoda decyzją z dnia 20 kwietnia 2023 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 09 marca 2023 r.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania, organ I instancji słusznie wezwał inwestora do przedłożenia wszelkich protokołów odbioru, rachunków, dziennika budowy, jak również przesłuchał uczestników budowy celem ustalenia, czy w procesie budowlanym nastąpiła przerwa trwająca ponad 3 lata. W związku z powyższym uznać należy, że w celu ustalenia okoliczności o których mowa w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego Starosta [...] nie ograniczył się jedynie do jednego środka dowodowego, jakim jest dziennik budowy.

Następnie Wojewoda wskazał, że z sentencji decyzji Starosty [...] z 23 czerwca 2008 r., znak: [...] wynika jednoznacznie, że zatwierdza ona projekt budowlany i udziela na rzecz "H." Spółka Jawna K. B., P. P. pozwolenia na rozbudowę istniejącego budynku handlowo-usługowego na działce nr [...], przy ul. [...] nr [...] w K..

Z materiału dowodowego wynika, że: załącznikiem (nr [...]) do ww. decyzji z 23 czerwca 2008 r. była opieczętowana przez Starostę [...] dokumentacja projektowa branży architektonicznej i konstrukcyjnej opracowana przez projektantów: M. J. oraz G. K.; załącznikiem (nr [...]) do ww. decyzji z dnia 23 czerwca 2008 r. była opieczętowana przez Starostę [...] dokumentacja projektowa branży elektrycznej wykonana przez projektantów A. B. i J. H. (co wynika również z pkt 8.1 opisu technicznego branży architektoniczno-konstrukcyjnej pt. "pozostałe opracowania projektowe - projekt wewnętrznej instalacji elektrycznej"), załącznikiem (nr [...]) do ww. decyzji z 23 czerwca 2008 r. była opieczętowana przez Starostę [...] dokumentacja projektowa branży sanitarnej wykonana przez projektanta M. T..

W pkt 9 opisu do projektu zagospodarowania działki, wskazano, że zaopatrzenie w energię elektryczną powstanie poprzez rozbudowę wewnętrznej linii zasilającej z istniejącego przyłącza. Z opisu technicznego instalacji elektrycznej zamieszczonego w projekcie budowlanym branży elektrycznej wynika, że w celu zasilania projektowanych pomieszczeń należy wyprowadzić linię zalicznikową z istniejącej tablicy T1 do projektowanej tablicy T2 przewodem YDY 5x10 o długości 8 m. Tablicę T1 wyposażyć dodatkowo w rozłącznik tablicowy [...] oraz ochronniki przepięć stopień B i C. Na tablicy T2 umieścić rozłącznik tablicowy [...], ochronnik przepięć stopień "C", wyłączniki różnicowoprądowe oraz nadmiarowoprądowe. Dla ochrony od przepięć zastosować ochronniki przepięć zabezpieczone wyłącznikiem nadmiaroprądowym. Ochronę przeciwpożarową należy zrealizować zgodnie z PN-IEC-60364. Schemat instalacji wg rysunków nr [...] i [...]

Zgodnie z art. 47d Prawa budowlanego za prowadzenie dziennika budowy zgodnie z przepisami ustawy odpowiada kierownik budowy. Wpisów w dzienniku budowy datowanych na dzień 15 września 2016 r. i 14 października 2016 r. dokonała osoba uprawniona tj. A. B. (uprawniony projektant i kierownik budowy bez ograniczeń w specjalności, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych). W pkt 3 dziennika budowy wskazano kierownika budowy do pełnienia tej funkcji w zakresie robót elektrycznych. Ponadto z wpisów w dzienniku budowy wynika, że wykonano przebudowę rozdzielni elektrycznej T1, montażu tablicy rozdzielczej T2 oraz wyłącznika przeciwpożarowego zgodnie z założeniami projektu budowlanego. Na dowód wykonania ww. robót budowlanych przedłożono certyfikaty, materiał zdjęciowy (karta nr [...] i [...] akt organu I instancji) oraz fakturę nr [...] (karta nr [...] akt organu I instancji) wystawioną na dzień 07 października 2016 r. z wykonania usługi pt. instalacja elektryczna.

Oznacza to, iż roboty budowlane polegające na przebudowie rozdzielni elektrycznej T1, montażu tablicy rozdzielczej T2 oraz wyłącznika przeciwpożarowego zostały przewidziane w projekcie branży elektrycznej (zob. rys. nr [...] oraz opis techniczny instalacji elektrycznej), a zatem podjęte roboty budowlane mieściły się w zakresie udzielonego inwestorowi pozwolenia na rozbudowę powyższego budynku.

Potwierdzeniem dokonanych wpisów w dzienniku budowy są także zeznania świadków, a zarazem uczestników budowy (protokoły z 27 stycznia 2023 r.) tj. A. B., S. P., G. K., którzy potwierdzili zgodność dokonanych wpisów w dzienniku budowy dotyczących czynności wykonanych 4 listopada 2014 r., odnoszących się do wytyczenia obiektu budowlanego, jak również zgodność dokonanych wpisów w dzienniku budowy dotyczących czynności wykonanych 15 września 2016 r. i 14 października 2016 r., odnoszących się do wykonania tablicy rozdzielczej T2 oraz to, że tablica ta była objęta projektem rozbudowy ww. obiektu. Ponadto z treści decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 09 października 2018 r. znak: [...] umarzającej postępowanie w sprawie przestrzegania i stosowania przepisów Prawa budowlanego podczas wykonywania robót budowlanych objętych decyzją z 15 października 2008 r. wynika, iż kontrola PINB [...] nie kwestionowała zakresu wykonanych robót budowlanych oraz dokonanych wpisów w dzienniku budowy. Z kolei, kopia potwierdzenia szkicu tyczenia obiektu budowlanego z 4 listopada 2014 r. przedłożona została przy piśmie z 3 lutego 2023 r. przez geodetę S. P., co potwierdza wykonanie czynności z 4 listopada 2014 r., odnoszących się do wytyczenia obiektu budowlanego.

W związku z powyższym z zebranego materiału dowodowego wynika, iż roboty budowlane, które objęte były zatwierdzoną przez organ I instancji dokumentacją techniczną, nie zakończyły się w dniu 04 listopada 2014 r. na "wytyczeniu obiektu zgodnie z dokumentacją projektową", lecz były kontynuowane dnia 15 września 2016 r. i 14 października 2016 r., tak jak wynika to z przedłożonej kopii dziennika budowy (karta nr [...] akt organu I instancji) oraz zebranego materiału dowodowego i zeznań świadków. Zatem pomiędzy robotami budowlanymi, wskazanymi w dzienniku budowy prowadzonym dla powyższej inwestycji, a zarazem wynikającymi z zatwierdzonego projektu budowlanego nie wystąpiła przerwa trwająca ponad 3 lata.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. M. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 03 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po [...], uchylił decyzję Wojewody z dnia 20 kwietnia 2023 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 09 marca 2023 r.

Sąd zwrócił uwagę, że w ramach ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji wezwał do złożenia wyjaśnień A. B., S. P., G. K.. Co ważne, w treści decyzji organu I instancji wskazano, że zostali oni przesłuchani jako świadkowie, co miały potwierdzać protokoły z dnia 27 stycznia 2023 r. Analiza akt sprawy wskazuje jednak, że osoby powyższe nie były przesłuchane, lecz złożyły jedynie oświadczenia, a znajdujące się aktach dokumenty stanowią notatki służbowe. Dlatego też należało przyznać rację skarżącemu, że nie zapewniono mu czynnego udziału w postępowaniu, gdyż w jego ramach powinien mieć on co najmniej zagwarantowaną możliwość udziału w czynnościach procesowych, w tym możliwości zadania pytania osobom, których wyjaśnienia stanowiły podstawę wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Sąd podzielił również zarzuty skargi, że nie została definitywnie rozstrzygnięta kwestia wytyczenia budynku (pozwolenie obejmowało rozbudowę budynku). Choć Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że PINB [...] w decyzji z dnia 09 października 2018 r. jednoznacznie stwierdził, iż, fizycznie nie doszło do wytyczenia obiektu budowlanego, to jednak organ dał wiarę przedłożonej w dniu 3 lutego 2023 r. kopii potwierdzenia szkicu tyczenia obiektu budowlanego z dnia 04 listopada 2014 r. Istnieje więc sprzeczność pomiędzy ustaleniami PINB, a oświadczeniami geodety, co jednak nie zostało w jakikolwiek sposób rozstrzygnięte przez organy prowadzące postępowanie, a co ma szczególne znaczenie w świetle twierdzeń skarżącego, że szkic tyczenia nie jest żadnym obiektywnym dowodem, gdyż mógł być sporządzony w dowolnym czasie i nie został ujawniony przed organem nadzoru budowlanego.

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta wezwał pełnomocnika "H." do przedłożenia wszelkich protokołów odbioru, dzienników budowy lub innych dowodów (np. rachunków zakupu, faktur, lub innych dokumentów księgowych) celem udokumentowania wykonania robót budowlanych zgodnie z wydanym pozwoleniem na budowę. W odpowiedzi otrzymanej w dniu 29 listopada 2023 r. pełnomocnik nie przedłożył żadnych dodatkowych rachunków zakupu czy też faktur.

Równocześnie Starosta [...] pisemnie zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z zapytaniem, czy w związku ze stwierdzeniem kierownika robót elektrycznych pana A. B. o dokonaniu nieistotnego odstępstwa od projektu budowlanego organ nadzoru budowlanego prowadził postępowanie w tym zakresie (istotne lub nieistotne), zgodnie z art. 36a ust. 6 ustawy Prawo budowlane oraz czy ewentualnie, kiedy inwestor zgłosił zakończenie budowy lub wystąpił z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie prosząc o informacje jak zakończyło się postępowanie oraz czy obejmowało wykonanie istotnych lub nieistotnych odstępstw. W odpowiedzi pismem z dnia 06 grudnia 2023 r. PINB poinformował że, nie prowadził postępowania administracyjnego w powyższym zakresie, oraz w ustawowym terminie nie zgłosił sprzeciwu w drodze decyzji co do wniesionego przez inwestora zawiadomienia o zakończeniu budowy.

W dniu 18 grudnia 2023 r. przesłuchano w obecności stron G. K. projektanta i kierownika budowy oraz pana S. P. geodetę. Kierownik budowy zeznał iż, prace budowlane były prowadzone zgodnie z zapisami w dzienniku budowy i rozpoczęły się od prac modernizacyjnych w istniejącym budynku. Świadek potwierdził wytyczenie budynku z zaznaczeniem znaków farbą na murze i podłożu. Jednocześnie na pytanie pełnomocnika J. K. nie pamiętał i nie potrafił odpowiedzieć, czy szkic tyczenia został dołączony do dziennika budowy ponieważ dokument ten znajdował się u Inwestora. Ze względu ostrożność procesową oraz na toczące się inne postępowania administracyjne prace były wykonywane wewnątrz budynku. Dodatkowo świadek potwierdził że, roboty elektryczne były wykonane zgodnie z wpisami w dzienniku budowy. Na pytanie pełnomocnika inwestora czy przebudowa instalacji byłaby konieczna gdyby nie było rozbudowy budynku świadek potwierdził że, nie byłoby takiej konieczności. Jednocześnie na pytania pełnomocnika J. K. świadek zeznał że, budowa została zgłoszona do użytkowania i nie wniesiono sprzeciwu. Faktury na materiały budowlane nie przechodziły przez jego ręce, oraz nie potrafi odpowiedzieć jak trwałe (jak długo) mogą przetrwać ślady tyczenia. S. P. pełniący funkcję geodety potwierdził że, dokonał wytyczenia obiektu zgodnie z szkicem tyczenia (teczka nr [...] str. [...]) i zapisem w dzienniku budowy w dniu 04 listopada 2014r. Tyczenia dokonano czarnym markerem oraz farbą w postaci kresek na murze. Zdaniem świadka znaki te mogły zejść nawet po 2 - 3 miesiącach od wyznaczenia i równocześnie nie potrafi udzielić odpowiedzi czy znaki te mogły przetrwać do 2018 r. Zdaniem geodety na tak prostym obiekcie nie było potrzeby stabilizacji ław ciesielskich. Budynek całkowicie mieścił się pomiędzy ogrodzeniem a budynkiem firmy "H.". Świadek nie pamiętał komu przekazał szkic tyczenia kierownikowi budowy celem przekazania inwestorowi czy bezpośrednio inwestorowi. Potwierdził, że był na budowie dwu lub trzykrotnie, lecz nie było konieczności wykonywania kolejnego szkicu tyczenia. Czynność taka byłaby konieczna gdyby zaszła zmiana w projekcie co nie nastąpiło. Dodatkowo potwierdził że znaki na murze były wykonane prawdopodobnie jednokrotnie. W przypadku ich zaniku wystarczyło rozciągnąć sznurek i wskazać do którego miejsca ma być usytuowany obiekt. Na pytanie pełnomocnika J. K. świadek nie przypominał sobie czy całościowo na koniec budowy czy częściowo rozliczał się z inwestorem.

W dniu 16 stycznia 2024 r. przesłuchano A. B. kierownika robót elektrycznych. Świadek nie potrafił udzielić odpowiedzi, czy została już wówczas wytyczona budowa ponieważ nie zajmował się tym i prowadził roboty wewnątrz budynku. Jednocześnie ponownie potwierdził że, została wykonana zgodnie z projektem tablica T2 ponieważ była niezbędna do rozbudowy budynku. Roboty zostały wykonane zgodnie z wpisami w dzienniku budowy, przebudowa tablicy T1 była wymagana do budowy tablicy T2. Całość została szczegółowo wyjaśniona w piśmie z dnia 19 lipca 2018r. do PINB w K. (teczka nr [...] str. [...]) Założenie wyłącznika ppoż. było zmianą nieistotną. Na pytanie pełnomocnika J. K. świadek poinformował, że on nie kupował materiałów, a za budowę rozliczył się całościowo na koniec budowy. Dodatkowo na pytania pełnomocnika świadek potwierdził że roboty były wykonywane przez pracowników pana P. P. współwłaściciela firmy "H.". Na dzień przesłuchania ze względu na upływ czasu nie potrafił określić kosztu zakupu materiałów oraz ich nazwy handlowej. Jednocześnie pan J. K. zwrócił się z wnioskiem do inwestora o dokumenty związane z zakupem materiałów. W odpowiedzi pełnomocnik Inwestora adw. W. B. ponownie poinformował że, więcej faktur nie posiada. Dodatkowo świadek zeznał, że budowa została zakończona, a sam ze względu na upływ czasu nie pamięta co dokładnie zawierało jego oświadczenie.

Pismem z dnia 22 stycznia 2024 r. pełnomocnik D. M. wypowiedział się żądając zbadania i uwzględnienia całego okresu realizacji inwestycji tj. od dnia wydania pozwolenia na budowę, przedłożenia przez inwestora dowodów zakupu wbudowanych materiałów czy też zwrócenia się do Urzędu Skarbowego w celu ujawnienia dokumentów księgowych, oraz zapoznania się z przytoczonym wyrokiem dotyczącym decyzji WINB w P.. Natomiast pismem z dnia 25 stycznia 2024 r. do zawiadomienia pełnomocnik inwestora doprecyzował brak konieczności wbijania ław i kołków do tyczenia obiektu. Stąd do dziennika budowy nie było konieczności dołączenia szkicu tyczenia. Pomiędzy tyczeniem geodezyjnym a zaznaczeniem na gruncie przebiegu ścian zewnętrznych na potrzeby robót budowlanych minęło kilka lat, podczas których teren ten był wykorzystywany gospodarczo, a potem do prac związanych z rozbudową uzbrojenia podziemnego. W tym czasie znaki sprejem i markerem na murze mogły ulec zatarciu, a co za tym idzie geodeta był wzywany ponownie na nieruchomość aby wskazać przebieg wznoszonych ścian zewnętrznych. Nie było to już jednak oficjalne wytyczenie obiektu, bo miało to miejsce tylko raz - w 2014 r. W swoim piśmie pełnomocnik wyjaśnił, że organ nadzoru budowlanego trafiając właśnie na czas pomiędzy wytyczeniem obiektu w 2014 r. a rozpoczęciem prac budowlanych użył sformułowania "obecnie Inwestor nie zrealizował jeszcze części inwestycji polegającej na rozbudowie" istniejącego obiektu co powoduje, że aktualnie nie było potrzeby wytyczenia tej nowej części obiektu w terenie, który graniczyłby z działka nr [...]. Pełnomocnik wyjaśniał, że skoro nie doszło do wykonania robót zewnętrznych to nie było konieczności dołączania szkicu tyczenia do dziennika budowy bo inwestycja w tym zakresie nie została zrealizowana. Użyte w decyzji PINB sformułowania odnoszą się do dwóch różnych czynności - wytyczenia geodezyjnego punktów kluczowych dla rozbudowy (poprzez umieszczenie znaków na murze granicznym) oraz wytyczenia fizycznego przebiegu ścian (poprzez ich zaznaczenie na gruncie). Pierwsza z tych czynności miała miejsce w dniu 04 listopada 2014 r., druga w momencie rozpoczęcia stawiania obiektu. Dodatkowo pełnomocnik wskazał, że zostało jednoznacznie udowodnione ,iż roboty elektryczne były ujęte w projekcie budowlanym i były niezbędne dla przyszłej realizacji rozbudowy.

W tak ustalonym stanie faktycznym Starosta [...] decyzją z dnia 31 stycznia 2024 r. nr [...], znaka [...], odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia 15 października 2008 r. w przedmiocie pozwolenia na rozbudowę istniejącego budynku handlowo-usługowego w K. przy ul. [...] (działka ew. nr [...]).

Organ wskazał w szczególności, że nie ma konieczności badania całego okresu budowy tj. od 2008 r. ponieważ sprawa ta była wielokrotnie badana jak chociażby z jego pierwszego wniosku z dnia 05 czerwca 2014 r. o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nr [...] z dnia 15 października 2008r. zakończonej decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia 25 sierpnia 2014 r. odmawiającą wygaśnięcia powyższej decyzji. Rozstrzygniecie powyższe zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody nr [...] z dnia 27 października 2014r., a następnie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Po [...] oddalającym skargą. Dalej również została oddalona skarga kasacyjna w wyroku z dnia 14 marca 2017r. Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II OSK [...].

Starosta [...] mając na uwadze zeznania projektanta i jednocześnie kierownika budowy, projektanta i jednocześnie kierownika robót elektrycznych, oraz geodety złożone podczas przesłuchania świadków w obecności stron postępowania, jako osób wykonujących zawody zaufania publicznego nie znalazł podstaw do braku dania wiary ich zeznaniom. Biorąc pod uwagę zeznania kierownika robót elektrycznych, że prace elektryczne były wykonywane przez pracowników jednego z współwłaścicieli firmy "H." pana P. P. należy stwierdzić, że faktury na materiały elektryczne w firmie prowadzącej prace elektryczne również i na innych obiektach nie byłyby jednoznacznym wyznacznikiem wbudowania ich w spornym obiekcie. Z tego też powodu organ nie widział podstaw do zwracania się do innych organów o kontrole dokumentów księgowych. Mając na uwadze uzasadnienie zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2017 r. (tom [...] str.[...] i [...]) w którym sąd stwierdził, że "w tej sytuacji dokonywanie innych ustaleń dowodowych, na które powoływał się skarżący w skardze kasacyjnej nie ma znaczenia dla wyniku sprawy skoro w oparciu o przeanalizowane wpisy w dzienniku budowy organ mógł dokonać jednoznacznej i niebudzącej wątpliwości kwalifikacji stanu faktycznego pod kątem weryfikacji przesłanek wygaśnięcia pozwolenia na budowę". Należy również zwrócić uwagę, że już w dniu wydania wyroku tj. 14 marca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny posiadał wiedzę o dokonanych wpisach tyczenia z dnia 04 listopada 2014 r. lecz nie mógł ich uwzględnić ze względu dokonania ich po dacie wydania decyzji II instancji tj. po 27 października 2014 r. Reasumując przyjęto, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i przesłuchaniu świadków, mając na uwadze brak dodatkowych dokumentów, wykonywanie robót elektrycznych przez pracowników współwłaściciela firmy "H." należało stwierdzić, że dziennik budowy jest najważniejszym dokumentem dowodowym odzwierciedlającym przebieg prac budowlanych i wobec tego postanowiono orzec jak w sentencji decyzji.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł D. M. nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem.

Wojewoda decyzją z dnia 08 marca 2024 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 31 stycznia 2024 r.

Organ odwoławczy powtórzył dotychczasowy przebieg postępowania, wyjaśniając następnie, że z materiału z materiału dowodowego wynika, że: załącznikiem (nr [...]) do ww. decyzji z 23 czerwca 2008 r. była opieczętowana przez Starostę [...] dokumentacja projektowa branży architektonicznej i konstrukcyjnej opracowana przez projektantów: M. J. oraz G. K.; załącznikiem (nr [...]) do ww. decyzji z 23 czerwca 2008 r. była opieczętowana przez Starostę [...] dokumentacja projektowa branży elektrycznej wykonana przez projektantów A. B. i J. H. (co wynika również z pkt 8.1 opisu technicznego branży architektoniczno-konstrukcyjnej pt. "pozostałe opracowania projektowe - projekt wewnętrznej instalacji elektrycznej"), załącznikiem (nr [...]) do ww. decyzji z 23 czerwca 2008 r. była opieczętowana przez Starostę [...] dokumentacja projektowa branży sanitarnej wykonana przez projektanta M. T.. W pkt 9 opisu do projektu zagospodarowania działki, wskazano, że zaopatrzenie w energię elektryczną powstanie poprzez rozbudowę wewnętrznej linii zasilającej z istniejącego przyłącza. Z opisu technicznego instalacji elektrycznej zamieszczonego w projekcie budowlanym branży elektrycznej wynika, że w celu zasilania projektowanych pomieszczeń należy wyprowadzić linię zalicznikową z istniejącej tablicy T1 do projektowanej tablicy T2 przewodem YDY 5x10 o długości 8 m. Tablicę T1 wyposażyć dodatkowo w rozłącznik tablicowy [...] oraz ochronniki przepięć stopień B i C. Na tablicy T2 umieścić rozłącznik tablicowy [...], ochronnik przepięć stopień "C", wyłączniki różnicowoprądowe oraz nadmiarowoprądowe. Dla ochrony od przepięć zastosować ochronniki przepięć zabezpieczone wyłącznikiem nadmiaroprądowym. Ochronę przeciwpożarową należy zrealizować zgodnie z PN-IEC-60364. Schemat instalacji wg rysunków nr [...] i [...]. Zgodnie z art. 47d Prawa budowlanego za prowadzenie dziennika budowy zgodnie z przepisami ustawy odpowiada kierownik budowy. Wpisów w dzienniku budowy datowanych na dzień 15 września 2016 r. i 14 października 2016 r. dokonała osoba uprawniona tj. A. B. (uprawniony projektant i kierownik budowy bez ograniczeń w specjalności, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych). W pkt 3 dziennika budowy wskazano kierownika budowy do pełnienia tej funkcji w zakresie robót elektrycznych. Ponadto z wpisów w dzienniku budowy wynika, że wykonano przebudowę rozdzielni elektrycznej T1, montażu tablicy rozdzielczej T2 oraz wyłącznika przeciwpożarowego zgodnie z założeniami projektu budowlanego. Na dowód wykonania ww. robót budowlanych przedłożono certyfikaty, materiał zdjęciowy (karta nr [...] i [...] akt organu I instancji) oraz fakturę nr [...] (karta nr [...] akt organu I instancji) wystawioną na dzień 7 października 2016 r. z wykonania usługi pt. instalacja elektryczna. Z powyższego zatem wynika, iż roboty budowlanego polegające na przebudowie rozdzielni elektrycznej T1, montażu tablicy rozdzielczej T2 oraz wyłącznika przeciwpożarowego zostały przewidziane w projekcie branży elektrycznej (zob. rys. nr [...] oraz opis techniczny instalacji elektrycznej), a zatem podjęte roboty budowlane mieściły się w zakresie udzielonego inwestorowi pozwolenia na rozbudowę ww. budynku.

Potwierdzeniem dokonanych wpisów w dzienniku budowy są także zeznania świadków, a zarazem uczestników budowy (protokoły z 18 grudnia 2023 r. i 16 stycznia 2024 r.) tj. A. B., S. P., G. K., którzy potwierdzili zgodność dokonanych wpisów w dzienniku budowy, dotyczących czynności wykonanych 04 listopada 2014 r., odnoszących się do wytyczenia obiektu budowlanego, jak również zgodność dokonanych wpisów w dzienniku budowy, dotyczących czynności wykonanych 15 września 2016 r. i 14 października 2016 r., odnoszących się do wykonania tablicy rozdzielczej T2 oraz to, że tablica ta była objęta projektem rozbudowy powyższego obiektu.

Ponadto, zdaniem organu odwoławczego z treści decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z 9 października 2018 r. znak: [...] umarzającej postępowanie w sprawie przestrzegania i stosowania przepisów Prawa budowlanego, podczas wykonywania robót budowlanych objętych decyzją z 15 października 2008 r. wynika, iż kontrola PINB [...] nie kwestionowała zakresu wykonanych robót budowlanych oraz dokonanych wpisów w dzienniku budowy. Zwrócić należy uwagę, że organ nadzoru budowlanego zapoznawał się z treścią wpisów w dzienniku budowy z lat 2014-2016, gdyż wpis o dokonanej przez siebie kontroli tej budowy zamieścił bezpośrednio na tej samej stronie dziennika. Co więcej, nie tylko nie kwestionował ich w uzasadnieniu decyzji z 9 października 2018 r., lecz przeciwnie, potwierdził on, że w 2016 r. zostały wykonane roboty elektryczne i że stanowiły one nieistotne odstąpienie od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty [...] z 15 października 2008 r., znak: [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] w uzasadnieniu swej decyzji potwierdził, że w 2014 roku wytyczono obiekt zgodnie z dokumentacją projektową, natomiast z uwagi na fakt, że roboty budowlane zostały na ten moment wykonane tylko w obrębie istniejącego budynku handlowo-usługowego, zaś inwestor nie zrealizował wówczas jeszcze części inwestycji polegającej na rozbudowie tego obiektu, a zatem nie było potrzeby dołączania do dziennika budowy oryginału szkicu tyczenia. Niemniej PINB [...] w żaden sposób nie negował, iż szkic taki został sporządzony w 2014 r. (jedynie robót jeszcze wówczas nie rozpoczęto), a jego kopię geodeta przedłożył Staroście [...] dnia 3 lutego 2023 r. i znajduje się ona w aktach sprawy. Należy również zauważyć, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że roboty elektryczne tj. zarówno montaż wyłącznika przeciwpożarowego, jak i montaż tablicy rozdzielczej były wykonane w istniejącej już wcześniej części budynku, ale tylko dlatego, że budynek ten był najpierw przebudowywany wewnątrz po to, żeby następnie mógł zostać rozbudowany. Z kolei tyczenie obiektu dnia 4 listopada 2014 r. odbyła się poprzez zaznaczenie (markerem i sprayem) na murze granicznym z sąsiednią działką punktów (które z biegiem czasu mogły ulec zatarciu), do których mają biec ściany zewnętrzne przyszłej, rozbudowywanej części budynku inwestora. Stąd fizyczne wytyczenie ścian zewnętrznych obiektu budowlanego miało miejsce dopiero po rzeczywistym rozpoczęciu budowy, a wcześniej nie było potrzeby dołączania do dziennika budowy oryginału szkicu tyczenia, gdy część inwestycji dotycząca rozbudowy, nie przeszła jeszcze do etapu realizacji.

Zdaniem organu odwoławczego, zeznania świadków oraz kopia potwierdzenia szkicu tyczenia obiektu budowlanego z 4 listopada 2014 r. (przedłożona przy piśmie z 3 lutego 2023 r. przez geodetę S. P.), potwierdzają wykonanie czynności z 4 listopada 2014 r., odnoszących się do wytyczenia obiektu budowlanego oraz sposobu w jaki został on wykonany, a decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z 9 października 2018 r. nie podważa wiarygodności wykonania tych czynności przez ww. geodetę.

W związku z powyższym, z zebranego materiału dowodowego wynika, iż roboty budowlane, które objęte były zatwierdzoną przez organ I instancji dokumentacją techniczną, nie zakończyły się jak twierdzi Skarżący dnia 4 listopada 2014 r. na "wytyczeniu obiektu zgodnie z dokumentacją projektową", lecz były kontynuowane dnia 15 września 2016 r. i 14 października 2016 r., tak jak wynika to z przedłożonej kopii dziennika budowy (karta nr [...] akt organu I instancji) oraz zebranego materiału dowodowego i zeznań świadków. Zatem pomiędzy robotami budowlanymi, wskazanymi w dzienniku budowy prowadzonym dla ww. inwestycji, a zarazem wynikającymi z zatwierdzonego projektu budowlanego, nie wystąpiła przerwa trwająca ponad 3 lata.

Odnosząc się do zarzutów, iż sprawę powinien zbadać i ocenić biegły w trybie art. 84 § 1 k.p.a. wskazać należy, iż w świetle art. 84 § 1 k.p.a. powołanie przez organ biegłego należy uznać za uzasadnione, jeśli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Oceny w tym zakresie dokonuje jednak organ administracji uwzględniając okoliczności danej sprawy, wymagany zakres ustaleń, stopień ich skomplikowania, a także kwalifikacje własnego zasobu kadrowego. Zarówno powołanie biegłego, jak i przeprowadzenie oględzin ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie. Wykorzystanie tego środka dowodowego jest zasadne, gdy dla prawidłowego załatwienia sprawy, ze względu na poziom jej skomplikowania, wymagane są wiadomości, którymi nie dysponuje organ, a zdaniem organu odwoławczego, Starosta [...] dysponował wszystkimi niezbędnymi informacjami, które przyczyniły się do prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszego postępowania, przez co nie było podstaw do powoływania biegłego w ww. sprawie.

Przechodząc do poniesionych zarzutów, że jeżeli roboty budowlane zostały wykonane z odstępstwami to charakter tych odstępstw (istotne, czy nieistotne) powinien dokonać organ nadzoru budowlanego, przez co organ winien w tej sprawie zwrócić się do PINB w K. o zajęcie stanowiska, czy organ nadzoru prowadził postępowanie w takim zakresie, wskazać należy, że zgodnie z art. 36 a ust. 6 Prawa budowlanego projektant dokonuje kwalifikacji zamierzonego odstąpienia od projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę, a w przypadku uznania, że jest ono nieistotne, dołącza do dokumentacji budowy odpowiednie informacje (rysunek i opis) dotyczące tego odstąpienia. Nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno- budowlanego, lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę oraz ponownego zgłoszenia. Z przedłożonej przez inwestora kopii pisma projektanta A. B. z 19 lipca 2018 r. adresowanego do PINB w K. wynika jednoznacznie, że roboty budowlane polegające na dołożeniu włącznika przeciwpożarowego przy głównym wejściu do budynku w celu dostosowania obiektu do obowiązujących przepisów nie stanowiło istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego.

Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutów Skarżącego, iż w niniejszej sprawie uwzględnić należy cały 15-letni okres realizacji ww. inwestycji tj. od dnia wydania decyzji o pozwoleniu na budowę do dnia wydania pozwolenia na użytkowanie, ponieważ w razie gdy zostanie zaskarżona decyzja do sądu administracyjnego, a sąd uchyli decyzję, to sprawa wraca do rozpoznania według stanu faktycznego, istniejącego w dniu wydania decyzji ostatecznej. W wyniku uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny, nie powstaje bowiem nowa sprawa, a organ ma obowiązek rozpoznać sprawę według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji ostatecznej, co organ I instancji uczynił. Przewlekłość postępowania sądowoadministracyjnego nie może wszak prowadzić do negatywnych następstw dla strony (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2010 r., sygn. akt: I OSK 1092/09). W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego Starosta [...] na podstawie zebranych dowodów prawidłowo ustalił, że w procesie budowlanym (pomiędzy wykonywanymi robotami budowlanymi wynikającymi z zatwierdzonego projektu budowlanego) nie nastąpiła przerwa trwająca ponad 3 lata. Stąd brak było przesłanek do wygaszenia przedmiotowego pozwolenia na budowę w trybie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. M. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Wojewoda nie odniósł się do żądania skargi z dnia 29 listopada 2017 r. oraz nie wskazał wprost, jaki był zakres jego oceny. Zdaniem skarżącego okresem oceny powinien być objęty okres do dnia 20 kwietnia 2023 r.

Odpowiadając na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się bezzasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Rozpoznanie przedmiotowej sprawy determinuje okoliczność, że w sprawie wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 21 października 2022 r., sygn. akt II OSK [...] oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 03 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po [...]. Jest to o tyle istotne, że w świetle art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Powyższy przepis mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym, zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że o ile ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie to "wskazania" określają sposób postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 2022 r., sygn. akt II OSK [...], wskazał na konieczność ustalenia, przez organy administracji publicznej, w sposób jednoznaczny, jakie działania (i w jakim czasie) faktycznie zostały podjęte przez inwestora, nie ograniczając się w tym celu jedynie do jednego środka dowodowego, jakim jest dziennik budowy (jako że prawidłowość wpisów została podważona i budzi wątpliwości). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy powinny zbadać, czy podjęte czynności mieszczą się w zakresie objętym udzielonym inwestorowi pozwoleniem na budowę. Kwestia ta również wymagała wyjaśnienia, zwłaszcza w odniesieniu do robót elektrycznych - organy powinny szczegółowo zbadać, czy rzeczywiście zostały przewidziane projektem, czy były wykonane niezależnie od realizowanej rozbudowy obiektu, z uwagi na konieczność dostosowania istniejącego, użytkowanego obiektu do wymagań obecnie obowiązujących przepisów przeciwpożarowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 03 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po [...], wskazał natomiast na konieczność zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu wszystkim stronom postępowania oraz konieczności wyjaśnienia sprzeczności pomiędzy ustaleniami PINB, a oświadczeniami geodety.

Jak wskazuje analiza akt sprawy w ramach ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji przesłuchał G. K. projektanta i kierownika budowy, S. P. geodetę oraz A. B. kierownika robót elektrycznych. W ramach powyższych czynności procesowych zapewniono stronom czynny udział w postępowaniu, a tym samym zrealizowano wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 03 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po [...].

Równocześnie zgromadzony materiał dowodowy – szeroko opisany w części historycznej uzasadnienia – został oceniony, zdaniem Sądu, na zasadach określonych w art. 80 K.p.a. i pozwala przyjąć, że roboty budowlane polegające na przebudowie rozdzielni elektrycznej T1, montażu tablicy rozdzielczej T2 oraz wyłącznika przeciwpożarowego zostały przewidziane w projekcie branży elektrycznej (co wynika z rys. nr E-l oraz opisu technicznego instalacji elektrycznej), a zatem podjęte roboty budowlane mieściły się w zakresie udzielonego inwestorowi pozwolenia na rozbudowę przedmiotowego budynku. Oprócz wpisu w dzienniku budowy, za powyższym wnioskiem przemawiając również zeznania świadków, a zarazem uczestników budowy (protokoły z 18 grudnia 2023 r. i 16 stycznia 2024 r.) tj. A. B., S. P., G. K., którzy potwierdzili zgodność dokonanych wpisów w dzienniku budowy, dotyczących czynności wykonanych 04 listopada 2014 r., odnoszących się do wytyczenia obiektu budowlanego, jak również zgodność dokonanych wpisów w dzienniku budowy, dotyczących czynności wykonanych 15 września 2016 r. i 14 października 2016 r., odnoszących się do wykonania tablicy rozdzielczej T2. Potwierdzono również, że tablica była objęta projektem rozbudowy obiektu.

Przechodząc do sprzeczności pomiędzy decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 09 października 2018 r. znak: [...] umarzającej postępowanie w sprawie przestrzegania i stosowania przepisów Prawa budowlanego, podczas wykonywania robót budowlanych objętych decyzją z 15 października 2008 r., a ustaleniami organu, Sąd podziela stanowisko Wojewody, że kontrola PINB w K. nie kwestionowała zakresu wykonanych robót budowlanych oraz dokonanych wpisów w dzienniku budowy, przy czym organ nadzoru budowlanego zapoznawał się z treścią wpisów w dzienniku budowy z lat 2014-2016. W swojej decyzji PINB potwierdził, że w 2016 r. zostały wykonane roboty elektryczne i że stanowiły one nieistotne odstąpienie od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty [...] z 15 października 2008 r., znak: [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w uzasadnieniu swej decyzji potwierdził, że w 2014 r. wytyczono obiekt zgodnie z dokumentacją projektową, natomiast z uwagi na fakt, że roboty budowlane zostały na ten moment wykonane tylko w obrębie istniejącego budynku handlowo-usługowego, zaś inwestor nie zrealizował wówczas jeszcze części inwestycji polegającej na rozbudowie tego obiektu, nie było potrzeby dołączania do dziennika budowy oryginału szkicu tyczenia. Niemniej PINB w K. w żaden sposób nie negował, iż szkic taki został sporządzony w 2014 r. (jedynie robót jeszcze wówczas nie rozpoczęto), a jego kopię geodeta przedłożył Staroście [...] dnia 3 lutego 2023 r. i znajduje się ona w aktach sprawy. Roboty elektryczne tj. zarówno montaż wyłącznika przeciwpożarowego, jak i montaż tablicy rozdzielczej były wykonane w istniejącej już wcześniej części budynku, ale tylko dlatego, że budynek ten był najpierw przebudowywany wewnątrz po to, żeby następnie mógł zostać rozbudowany.

Odnosząc się do tyczenia obiektu, zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że odbyło się ono poprzez zaznaczenie (markerem i sprayem) na murze granicznym z sąsiednią działką punktów (które z biegiem czasu mogły ulec zatarciu), do których mają biec ściany zewnętrzne przyszłej, rozbudowywanej części budynku inwestora, co potwierdziły osoby biorące udział w tyczeniu. Sąd podziela stanowisko organów, że fizyczne wytyczenie ścian zewnętrznych obiektu budowlanego miało miejsce dopiero po rzeczywistym rozpoczęciu budowy, a wcześniej nie było potrzeby dołączania do dziennika budowy oryginału szkicu tyczenia, gdy część inwestycji dotycząca rozbudowy, nie przeszła jeszcze do etapu realizacji.

Zdaniem Sądu Wojewoda prawidłowo ocenił zeznania świadków oraz kopię potwierdzenia szkicu tyczenia obiektu budowlanego z dnia 04 listopada 2014 r. (przedłożona przy piśmie z 03 lutego 2023 r. przez geodetę S. P.), przyjmując, że powyższe środki dowodowe potwierdzają wykonanie czynności z dnia 04 listopada 2014 r., odnoszących się do wytyczenia obiektu budowlanego oraz sposobu w jaki został on wykonany, przy czym decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 09 października 2018 r. nie podważa wiarygodności wykonania tych czynności przez ww. geodetę.

Konsekwentnie, konkluzja Wojewody, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż roboty budowlane, które objęte były zatwierdzoną przez organ I instancji dokumentacją techniczną, nie zakończyły się w dniu 4 listopada 2014 r. lecz były kontynuowane dnia 15 września 2016 r. i 14 października 2016 r., tak jak wynika to z przedłożonej kopii dziennika budowy (karta nr [...] akt organu I instancji) oraz zebranego materiału dowodowego i zeznań świadków. Zatem pomiędzy robotami budowlanymi, wskazanymi w dzienniku budowy prowadzonym dla ww. inwestycji, a zarazem wynikającymi z zatwierdzonego projektu budowlanego, nie wystąpiła przerwa trwająca ponad 3 lata.

Przechodząc do podnoszonych przez skarżącego zarzutów dotyczących konieczności uwzględnienia całego okresu realizacji inwestycji tj. od dnia wydania decyzji o pozwoleniu na budowę do dnia wydania pozwolenia na użytkowanie, wyjaśnienia wymaga w pierwszej kolejności, że w przedmiotowej sprawie okres do dnia 27 października 2014 r. był już przedmiotem kontroli, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 14 marca 2017 r. Natomiast w okresie od dnia 27 października 2014 r. obowiązkiem organów było dokonanie oceny, czy przerwa w prowadzeniu robót budowlanych miała miejsce do dnia 05 października 2018 r., a więc do dnia wydania ostatecznej decyzji Wojewody odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Sąd stoi bowiem na stanowisku, że późniejsze uchylenie decyzji przez sąd administracyjny, nie spowodowało powstania nowej sprawa, a organ miał obowiązek rozpoznać sprawę według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji ostatecznej.

Podsumowując powyższe rozważania wskazać należy, że na podstawie zebranych dowodów prawidłowo ustalono, że w procesie budowlanym (pomiędzy wykonywanymi robotami budowlanymi wynikającymi z zatwierdzonego projektu budowlanego) nie nastąpiła przerwa trwająca ponad 3 lata. Stąd brak było przesłanek do wygaszenia przedmiotowego pozwolenia na budowę w trybie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego, a wniesiona skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.