Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 666/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 37, art. 40, art. 42
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2023 r. w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 lipca 2022 r. Nr 718/22 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dobudowy do budynku mieszkalnego bez pozwolenia na budowę oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 1 lipca 2002 r. skierowanym do Starostwa Powiatowego w Oleśnicy A. i U. T. zwrócili się o pozwolenie na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczo – garażowego z wiatą na sprzęt rolniczy oraz klatki schodowej dobudowanej do budynku mieszkalnego z częścią kuchenną i podpiwniczeniem. Do pisma dołączono oświadczenie sołtysa wsi B., że budynek gospodarczo – garażowy wybudowany został w latach 1983-1994, natomiast dobudówka do budynku mieszkalnego w latach 1978-1980.

Starosta Powiatowy w Oleśnicy wszczął w dniu 4 lipca 2020 r. postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanych obiektów i decyzją z dnia 23 sierpnia 2002 r. udzielił pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczo-garażowego z wiatą na maszyny i sprzęt rolniczy o pow. zabudowy 235m2, pow. użytkowa 217,4m2, kubaturze 752m3; dobudowanych do budynku mieszkalnego pomieszczeń mieszkalnych i tarasu o pow. zabudowy 43,7m2, pow. użytkowej 62,4m2, kubaturze 244.7m3.

Na skutek wniesionego odwołania Wojewoda Dolnośląski decyzją nr IX-365/02 z dnia 9 grudnia 2002 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu po zebraniu dodatkowego materiału dowodowego Starosta Oleśnicki wydał decyzję nr 49/2003 z dnia 31 stycznia 2003 r., którą udzielił pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczo-garażowego z wiatą na maszyny i sprzęt rolniczy o pow. zabudowy 235m2, pow. użytkowa 217,4m2, kubaturze 752m3; dobudowanych do budynku mieszkalnego pomieszczeń mieszkalnych i tarasu o pow. zabudowy 43,7m2, pow. użytkowej 62,4m2, kubaturze 244,7m3.

Decyzją nr 111/2003 z dnia 16 października 2003 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W dniu 27 listopada 2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Oleśnicy (dalej PINB), któremu przekazano sprawę do rozpoznania zgodnie z wprowadzonymi przepisami o właściwości, przeprowadził oględziny, z których sporządzony został protokół, do którego załączono 9 zdjęć i stwierdzono w nim, że: "budynek gospodarczo- garażowy z wiatą na sprzęt rolniczy oraz dobudowane do budynku pomieszczenie mieszkalne i taras pokrywają się z opisem i inwentaryzacją budowlaną załączoną do akt sprawy. Inwentaryzacja została opracowana przez K. M. w czerwcu 2002 r."

Dnia 20 czerwca 2005 r. PINB wydał decyzję nr 107/2005, którą udzielił pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczo-garażowego z wiatą na maszyny i sprzęt rolniczy o pow. zabudowy 235m2, pow. użytkowa 217,4m2, kubaturze 752m3; dobudowanych do budynku mieszkalnego pomieszczeń mieszkalnych i tarasu o pow. zabudowy 43,7m2, pow. użytkowej 62,4m2, kubaturze 244.7m3.

Od tej decyzji odwołanie wniósł A. G., po rozpatrzeniu którego Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB) decyzją nr 1296/2005 z dnia 16 sierpnia 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Wykonując zalecenia organu odwoławczego PINB postanowieniem z dnia 25 lutego 2011 r. nr 5/2011 wyodrębnił do osobnego postępowania część sprawy dotyczącą budowy budynku gospodarczo- garażowego w miejscowości B. na działce nr [...].

W dniu 17 maja 2011 r. PINB dokonał oględzin nieruchomości podczas których stwierdził, że stan faktyczny się nie zmienił, wykonano jednie prace wykończeniowe pod gankiem, położono tynk strukturalny i pomalowano elewację. Ponadto Pan M. T. oświadczył, że prace związane z dobudową zakończono w roku 1980.

Dnia 27 lipca 2016 r. PINB dokonał kolejnych oględzin w sprawie podczas których stwierdzono, że: stan dobudowy nie uległ zmianie względem ustaleń z 2011 r. M. T. ponownie potwierdził, że prace związane z dobudową zakończono w 1980 r., dobudowa jest w dobrym stanie technicznym, nie ma również wpływu na pogorszenie warunków środowiskowych. Dodatkowo wyjaśnienie złożył A. G. (dalej jako: "skarżący") stwierdzając, że: ganek budowano w 2 etapach, od strony ul. [...] w latach 80-tych, natomiast od strony nieruchomości [...], zakończono w 1996 r.

W dniu 8 grudnia 2017 r. PINB wydał decyzję nr 135/2017, którą umorzył postępowanie administracyjne w sprawie dobudowy do budynku mieszkalnego w miejscowości B., ul. [...] dz. nr [...] bez pozwolenia na budowę.

Od decyzji tej odwołanie wywiódł A. G. Po jego rozpoznaniu decyzją z dnia 30 marca 2022 r., DWINB uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu PINB pozyskał informację o obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz jego treści jak również o wcześniej obowiązującym planie i jego regulacjach.

Następnie przeprowadzono w dniu 12 maja 2022 r. oględziny nieruchomości, które potwierdziły niezmieniony jej stan od dnia ostatniej kontroli w sprawie.

W dniu 7 czerwca 2022 r. PINB w Oleśnicy wydał decyzję nr 45/2022, którą umorzył postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie dobudowy do budynku mieszkalnego w miejscowości B. ul. [...], dz. nr [...], bez pozwolenia na budowę.

Od decyzji tej odwołał się A. G.

DWINB decyzją z dnia 14 lipca 2022 r. (zaskarżoną do sądu w niniejszej sprawie), utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Oleśnicy wydał zaskarżoną decyzję na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej Kpa) zgodnie z którym "gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części." Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej. Innymi słowy, z bezprzedmiotowością postępowania mamy w szczególności do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Dalej organ wywodził, że dobudowa (kwalifikowana zgodnie z pojęciem z art. 3 pkt 6 Pb jako rozbudowa) do budynku mieszkalnego w miejscowości B. ul. [...] dz. nr [...] wykonana została bez pozwolenia na budowę, w latach 80-tych XX w. i została zakończona przed 1 stycznia 1995 r. (data wejścia w życie aktualnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane).

Na gruncie obowiązujących przepisów tj. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (dalej Pb, Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, te przepisy miały zastosowanie w aktualnie badanej sprawie z uwagi na to, że nie została ona wszczęta po 19 września 2020 r.), kwalifikując wykonane roboty budowlane na podstawie przepisów z daty ich wykonania oraz sprzed zmian z dnia 19 września 2020 r. roboty polegające na wykonaniu rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego (potocznie w niniejszej sprawie nazywanymi dobudową) wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, a następnie zgłoszenia (art. 29 ust. 1 pkt 1a Pb) w związku z czym powinny zostać objęte procedurą określoną w art. 48 Prawa budowlanego z uwagi na ich samowolny charakter (art. 48 ust. 1 pkt 1 i pkt 2), ponieważ jednak zostały wykonane jeszcze przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r., to na mocy art. 103 ust. 2 Pb zastosowanie w niniejszej sprawie powinny mieć przepisy dotychczasowe w rozumieniu tego przepisu tj. ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 z późn. zm., dalej Pb z 1974 r.), a nie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane Q'.t. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333).

Odesłanie w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. do przepisów poprzednio obowiązujących ma ten skutek, że w stosunku do obiektów, których budowa została zakończona przed wejściem w życie tej ustawy, to jest przed 1 stycznia 1995 r., co ma miejsce w kontrolowanej sprawie, skutki samowoli budowlanej należy likwidować z użyciem środków prawnych przewidzianych w ustawie z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane. Prawo budowlane w żadnym momencie nie wyłączyło stosowania tych przepisów dla budowy dotyczącej obiektu wykonanego przed 1 stycznia 1995 r.. Stosowanie przepisów dotychczasowych, to jest przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., oznacza stosowanie ich w takim zakresie, jaki jest niezbędny do realizacji zastrzeżenia wynikającego z art. 103 ust. 2 Pb. W przypadkach określonych w tym przepisie zatem zastosowanie mają art. 37, 38, 39, 40 i 42 Prawa budowlanego z 1974 r. (Prawo budowlane. Komentarz, pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2012, s. 738).

Organ wyjaśnił, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza dokonanie samowoli budowlanej i datę wykonania samowoli budowlanych. W szczególności organ powołała się przy tym na oświadczenia posiadaczy samowolnie wybudowanych obiektów, protokoły oględzin i oświadczenia świadków tj. ówczesnego Sołtysa wsi B. - Pana J. N., Pana S. B. (ówczesnego właściciela sąsiedniej działki) i stanowiska zajęte podczas przeprowadzonej w sprawie rozprawy administracyjnej. Wskazano przy tym, że choć skarżący od początku kwestionuję ustalone przez organ daty, to jego oświadczenia pozostają w sprzeczności z całością zebranego materiału dowodowego. Zaznaczono przy tym, że i skarżący w toku postepowania przyznał, że część dobudowy wykonano w latach 80-tych, a następnie rozbudowano ją o kolejną część, a prace zakończono w 1996 r. Ponadto jak przyznał A. T. na nieruchomości wykonywano roboty budowlane, jednakże z ich opisu wynika, że nie była to dobudowa objęta przedmiotowym postępowaniem (rozbudowa zgodnie z art. 3 pkt 6 Pb), a jedynie prace wykończeniowe, zatem zakończenie procesu samej rozbudowy budynku należało przyjąć, że miało miejsce przed 1 stycznia 1995 r. tj. doprowadzono tą część obiektu do takiego momentu, w którym możliwe było jej użytkowanie zgodne z przeznaczeniem. Organ odwoławczy podniósł, że późniejsze prace nie przesądzają o tym, że robót budowlanych związanych z rozbudową budynku nie zakończono. Pojęcie zakończenia robót budowlanych nigdzie nie zostało zdefiniowane w Prawie budowlanym, co za tym idzie powinno się przyjmować jego znaczenie językowe i wynikające z kontekstu obowiązujących przepisów, jak również każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy administracyjnej, a tak jak w badanym przypadku o zakończeniu wykonanych samowolnie robót stanowiły zebrane oświadczenia uczestników postępowania oraz stan wykonanych robót.

Organ przytoczył treść art. 103 ust. 2 Pb, przepis art. 37 ustawy z 1974 r. który stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

DWINB podniósł, że jak wynika z zebranych wypisów obowiązujących w czasie istnienia obiektu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, nie zakazywały one zabudowy jak w przedmiotowym przypadku tj. dobudowy do budynku mieszkalnego, który pierwotnie istniał na nieruchomości oraz jest częścią zabudowy zagrodowej. Co więcej, obowiązujący w roku 1984 plan dla nieruchomości przewidywał możliwość rozbudowy budynków mieszkalnych, które na działce się już znajdowały. Aktualnie obowiązujący plan ustalony uchwałą Rady Gminy O. nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. również wskazuje na możliwość istnienia takiej zabudowy jaka została wybudowana w przedmiotowym przypadku.

Organ nadzoru budowlanego przytoczył tezy z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i wskazując na nie podniósł, że zasadą jest, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy nadzoru budowlanego. Wyjątkowo należy jednak uwzględnić przeznaczenie terenu w całym okresie trwania samowoli od momentu jej powstania, jeżeli wymaga tego ochrona zaufania jednostki do państwa i porządku prawnego. W rozpoznawanej sprawie bezsprzecznie ustalono, że przeznaczenie terenu w każdym momencie istnienia wykonanej rozbudowy (dobudowy) umożliwiało wykonanie jej na terenie działki nr [...] w miejscowości B.

Odnosząc się do przesłanek wyłączających możliwość nakazania przymusowej rozbiórki, o których mowa w art. 37 ust. 1 ustawy z 1974 r., organ wskazał, że długość istnienia rozbudowanego obiektu, dokonywane oględziny w sprawie, oraz zgromadzona dokumentacja techniczna potwierdza, że przedmiotowa samowola budowlana nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W ocenie organu tak zebrany materiał dowodowy wykluczał możliwość zastosowania art. 37 Pb z 1974 r.

Dodatkowo w decyzji wskazano, że zgodnie art. 40 ustawy z 1974 r. w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. W ocenie tut. organu, co wynika również ze znajdujących się w aktach sprawy projektów (ekspertyz), dokonana rozbudowa nie narusza przepisów w taki sposób, aby koniecznym było wydanie decyzji nakazującej wykonanie zmian lub przeróbek, w szczególności jak wynika z ekspertyzy technicznej stanu elementów konstrukcyjnych dobudowy do budynku mieszkalnego wykonano ją zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. – w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Równocześnie z przedstawionych dokumentów oraz wykonanych oględzin przez organ I instancji nie wynika w żaden sposób, aby rozbudowa naruszała przepisy Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. - w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Odnosząc się do zarzutu odwołania o braku wyrażenia zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane współwłaściciela nieruchomości (odwołującego się), organ wyjaśnił, że okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie, kwestia dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie ma bowiem znaczenia a dla możliwości zastosowania, któregoś z przepisów ustawy Pb z 1974 r. Jak podniósł organ, w orzecznictwie wskazuje się, że przepisy art. 37. 40 i 42 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane nie uzależniają wydania rozstrzygnięć na ich podstawie od tego, czy inwestor obiektu budowlanego, wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę, posiadał w czasie budowy prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, czy też takiego prawa nie posiadał.

Konkludując organ podniósł, że przedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie dobudowy do budynku mieszkalnego w miejscowości B. ul. [...], dz. nr [...] bez pozwolenia na budowę, należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 Kpa, z uwagi na to, iż zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i stwierdzone okoliczności faktyczne w przedmiotowej sprawie nie pozwalają na zastosowanie, któregokolwiek z przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. W związku z powyższym Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Oleśnicy nr 45/2022 z dnia 7 czerwca 2022 r., tj. zastosować art. 138 § 1 pkt 1 Kpa.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem A. G. wniósł skargę do tutejszego sądu, domagając się jego uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedokonanie oceny całości materiału dowodowego, przejawiające się w zaniechaniu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w zakresie terminu wykonania samowoli obiektu budowlanego, poprzez zaniechanie dokonania oceny zgodności wykonanych robót budowlanych z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 48 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w postępowaniu poprzez jego niezastosowanie, przejawiające się w braku orzeczenia nakazu rozbiórki, w sytuacji gdy sprawca samowoli nie legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane ewentualnie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez jego niezastosowanie przejawiające się w braku orzeczenia nakazu rozbiórki podczas gdy sprawca samowoli budowlanej nie legitymuje się zgodą wszystkich współwłaścicieli na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ w decyzji nie wyjaśnił jakie przepisy regulują kwestie daty zakończenia budowy, tymczasem w jego ocenie nie uległy zmianie żadne przepisy, które w sposób odmienny nakazują oceniać kwestię daty zakończenia budowy. W ocenie skarżącego, rozstrzygnięcie organów nadzoru budowlanego zmierza do nieuzasadnionej obrony sprawcy samowoli.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja DWINB z dnia 14 lipca 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję PINB w Oleśnicy z dnia 7 czerwca 2022 r., umarzającą, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie dobudowy do budynku mieszkalnego w miejscowości B., ul. [...] dz. nr [...] bez pozwolenia na budowę.

Zgodnie z powołanym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przepis ten kładzie nacisk na bezprzedmiotowość, rozumianą jako brak przedmiotu postępowania administracyjnego.

W doktrynie powszechnie wyrażane jest stanowisko, zgodnie z którym bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi przepis art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z konstytutywnych elementów sprawy, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, s. 563). Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne, staje się prawnie niedopuszczalne. Tak więc w przypadku stwierdzenia bezprzedmiotowości umorzenie postępowania jest obligatoryjne.

Skarżący podnosi dwa zarzuty, po pierwsze nieustalenie w sposób prawidłowy daty samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego, co ma wpływ na ustalenie właściwych do zastosowania w sprawie przepisów, a po drugie realizację przedmiotowej inwestycji, bez wymaganej prawem budowlanym zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane.

W ocenie Sądu żaden z tych zarzutów nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnośnie daty wykonania robót budowlanych organy zasadnie przyjęły, że nastąpiły one w dacie wskazywanej przez inwestora i zakończyły się przed wejściem w życie nowej ustawy Prawo Budowlane, tj przed 1995 . Wskazują na to nie tylko zgodne oświadczenia inwestorów i świadków w tym przedmiocie ale również rachunki za materiały budowlane jaki skarżący przestawił organowi do akt sprawy. Z rachunków tych wynika, że materiały budowlane użyte w rozbudowie budynku mieszkalnego, w tym cement, wapno, cegły, kupowane były przez inwestora od marca do czerwca 1994 r. Skarżący nie wykazał, aby w istocie było inaczej. Co więcej skarżący przyznał, że część prac była wykonywana przed 1994 rokiem, jednak w jego ocenie prace te nie zakończyły rozbudowy, która trwała jeszcze w latach późniejszych. Jak wynika z akt, w tym z oświadczeń inwestora i samego skarżącego, tymi późniejszymi pracami było montowanie balustrady i położenie tynku strukturalnego (lata 2002 – 2004). Należy jednak zgodzić się z rozważaniami organów nadzoru budowlanego, że wykonywanie tych prac nie przesądza, że budowa nie została ukończona wcześniej. Przeciwnie, jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, prace dekoracyjne i wykończeniowe mogą być wykonywane w każdym czasie i nie przesądzają o ciągłym trwaniu wcześniej rozpoczętej budowy. Oczywiście, wobec bezspornego aktu samowoli budowlanej nie nastąpił odbiór prac budowlanych, co uniemożliwia precyzyjne wskazanie daty zakończenia prac budowlanych prowadzących do nadbudowy budynku mieszkalnego, jednakże bez wątpienia, nadbudowa w kształcie umożliwiającym korzystanie z niej zgodnie z celem jej powstania została zakończona przed 1995 r. Do czasu rozpoczęcia wspomnianych robót mających na celu zmianę wykończenia, nadbudowa była użytkowa jako ganek z częścią kuchenną i podpiwniczeniem. Zatem analizując zebrany materiał dowodowy, Sąd doszedł do przekonania, że ocena organów administracji, zgodnie z którą nie można potwierdzić precyzyjnie daty powstania rozbudowy, ale jednocześnie można uznać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że postała ona przed 1 stycznia 1995 r. - jest prawidłowa.

Sąd w całości podziela również pogląd, że kwestia braku zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane nie mogła przesądzać o ewentualnej rozbiórce rozbudowy, czego żąda skarżący.

W przepisach ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229), które na mocy art. 103 aktualnego Prawa Budowlanego znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie, nie było przepisu obligującego badanie przy samowoli budowlanej legitymowanie się przez inwestora taką zgodą.

Kwestie samowoli budowlanej i jej skutków regulował 37 p.b. z 1974 r.. Według jego treści, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Są to zatem jedyne przesłanki jakie organ zobowiązany jest badać przed wydaniem decyzji o rozbiórce. Inaczej rzecz ujmując, wyłącznie stwierdzenie przez organ, że samowolnie wybudowany obiekt jest niezgodny z planem zagospodarowania przestrzennego lub powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, umożliwiał takiemu organowi wydanie decyzji o rozbiórce.

W sprawie ustalono, że obowiązujące na terenie wykonanej samowoli na przestrzeni lat plany zagospodarowania przestrzennego dopuszczały taką zabudowę, nadto organy nadzoru budowlanego w zakresie swych kompetencji ustaliły, że budynek nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. Organy prawidłowo zatem zbadały wszystkie wymagane przepisem przesłanki, których spełnienie skutkowałoby nakazem rozbiórki rozbudowy. Wśród przesłanek tych nie figuruje brak zgody na dysponowania nieruchomością do celów budowlanych, zatem nawet jeśli organ ustaliłby taki brak, nie mogłoby to stanowić powodu do nakazania rozbiórki rozbudowy. Dalsze rozważania skarżącego w tym zakresie mogłyby podlegać ocenie co najwyżej w trakcie ewentualnych postępowań cywilnych, natomiast nie mają wpływu na kwestie administracyjnoprawne.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd wskazuje, że w sytuacji zgromadzenia opisanego w decyzjach materiału dowodowego dotyczącego przedmiotowej inwestycji nie było potrzeby ponownego przesłuchiwania świadków pod rygorem odpowiedzialności karnej, na okoliczność czasu powstania inwestycji, ani wyznaczania w tym celu kolejnej rozprawy administracyjnej.

Skoro postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiocie legalności rozbudowy nie dało podstaw do stwierdzenia, że wystąpiła przesłanka uzasadniająca ingerencję organów nadzoru budowlanego i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, należało uznać, że postępowanie to stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. Materiał dowodowy – zebrany w sposób prawidłowy – nie pozwolił orzeczenie o rozbiórce samowolnie wybudowanego obiektu.

W związku z tym, Sąd zgodnie z dyspozycją art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.