Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 113/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 30
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Protokolant: Referent Aleksandra Bartczak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 lutego 2023 r. nr 470000/71/68137/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowej przez ubezpieczonych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B. P. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ) z dnia 9 lutego 2023 r. nr 470000/71/68137/2023 utrzymująca w mocy decyzję ZUS z dnia 9 stycznia 2023 r. nr 470000/71/599371/2020 odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie wniosku strony o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 2011 r. do czerwca 2013 r. w kwocie 256.363,16 zł oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2011 r. do czerwca 2013 r. w kwocie 172.561,56 zł za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Z akt sprawy wynika, że strona w dniu 26 listopada 2020 r. złożyła wniosek o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek. Zadłużenie związane było z odpowiedzialnością za zobowiązania spółki M. Sp. z o.o. Decyzją z 28 listopada 2017 r. organ orzekł o odpowiedzialności strony jako osoby trzeciej – członka zarządu spółki – za zadłużenie płatnika ww. spółki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP wraz z odsetkami za zwłokę. Uzasadniając wniosek o umorzenie na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 pkt 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 423; dalej: u.s.u.s.) należności z tytułu składek za pracowników zatrudnianych przez M. sp. z o.o., nie własnych składek strony, skarżący argumentował, że znajduje się w sytuacji całkowitej nieściągalności oraz jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Przedstawił swoją sytuację rodzinną i majątkową oraz materialną (brak jakiegokolwiek majątku podlegającego egzekucji). Wyjaśnił też, że obecny pracodawca strony nie przewiduje zwiększenia wynagrodzenia ani powierzenia innej pracy, a osiągane wynagrodzenie ze stosunku pracy odpowiada poziomowi egzystencji i podlega regulacji art. 871 Kodeksu pracy. Ponadto wskazał, że na dzień złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki strona nie dysponowała wiedzą o istnieniu zobowiązania względem ZUS, które zostało uwzględnione jako zadłużenie spółki po złożeniu przez syndyka masy upadłości korekt deklaracji w 2014 r. w wyniku kontroli przeprowadzonej przez ZUS (za okres 2010 r. - 2013 r. ) po ogłoszeniu upadłości spółki. W czynnościach tych strona nie mogła wziąć udziału i składać środków odwoławczych. Końcowo skarżący wniósł o ustalenie przez ZUS wymagalności składek objętych wnioskiem o umorzenie, tj. czy należności te istnieją, czy wygasły z powodu przedawnienia powołując w tym zakresie art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 u.s.u.s.

Organ decyzją z dnia 25 marca 2021 r. nr 470000/71/599371/2020 na podstawie art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 30, art. 83b ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 3 i ust. 3a, art. 31 i art. 32 u.s.u.s. w punkcie 1 odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku strony o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2011 r. do czerwca 2013 r. w kwocie 172 561, 56 zł za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Natomiast na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 3a, art. 83b ust. 1 u.s.u.s. w punkcie 2 tej decyzji odmówił częściowo wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz na FP i FGŚP za pracowników w części finansowanej przez płatnika.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że w stosunku do należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek organ nie może podjąć jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie ich umorzenia z uwagi na treść art. 30 u.s.u.s. Wskazał, że wniosek strony w części dotyczącej odsetek od tych należności będzie rozpatrzony odrębną decyzją. W zakresie wniosku o umorzenie składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika organ wskazał, że również nie może podjąć jakiegokolwiek rozstrzygnięcia z uwagi na treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s., zgodnie z którym umorzenie z powodu trudnej sytuacji może dotyczyć wyłącznie składek na własne ubezpieczenie płatnika. W odniesieniu do należności z tytułu składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika, które figurują na koncie płatnika składek, przepis ten nie ma zastosowania. ZUS stwierdził, że nie może prowadzić postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wskazał, że prowadzi postępowanie wyjaśniające, które dotyczy pozostałych kwestii poruszonych we wniosku strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) we Wrocławiu wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2022 r. sygn. akt III SA/Wr 304/21 uchylił ww. decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że organ nie dopełnił obowiązków z uwagi na brak wskazania zakresu przeniesienia odpowiedzialności na skarżącego, co stanowi o tym, że zakres odmowy wszczęcia postepowania jest nieweryfikowalny. Dalej jako zasadne uznał WSA stanowisko organu wyrażone w pkt 1 decyzji i podzielił stanowisko organu z pkt 2 decyzji z zastrzeżeniem, że wniosek powinien być rozpoznany w zakresie należności za pracowników w części finansowanej przez płatnika w oparciu o przepisy art. 28 ust 1-3 u.s.u.s.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r. na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku strony o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 2011 r. do czerwca 2013 r. w kwocie 256.363,16 zł oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2011 r. do czerwca 2013 r. w kwocie 172.561,56 zł za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że ZUS wydał w stosunku do strony decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek znak sprawy 470000/71/2017/RED/ZO-358/D/LIT. W decyzji określono, że strona odpowiada jako członek zarządu za zobowiązania spółki M. Sp. z o.o. NIP [...]. W decyzji wykazano należności zarówno za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika jak i samych ubezpieczonych.

Argumentował organ, że art. 30 u.s.u.s. stanowi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28, na podstawie którego ZUS umarza należności z tytułu składek. W przypadku tego rodzaju składek, Zakład nie może badać przesłanek umorzenia przewidzianych w art. 28 u.s.u.s.

Podkreślił ZUS, że niniejsza decyzja dotyczy odmowy wszczęcia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., w związku z art. 30 ust. 1 u.s.u.s. tylko składek finansowanych przez ubezpieczonych.

Dalej wskazał ZUS, że w trakcie przeprowadzonego postępowania ustalono, że na dzień wydania niniejszej decyzji wniosek z dnia 26 listopada 2020r. został rozpatrzony. W dniu 13 kwietnia 2021r. wydana została decyzja nr 877/2021 o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika, odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Wyjaśnił organ, że w dniu 7 maja 2021r. (pismo datowane na 28 kwietnia 2021r.) strona złożyła wniosek do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia 26 listopada 2020 r., o umorzenie należności z tytułu odpowiedzialności za zobowiązania składkowe spółki M. Sp. z o.o. W piśmie strona wniosła o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed WSA we Wrocławiu w sprawie skargi na decyzję z dnia 25 marca 2021r., znak sprawy: 470000/71/599371/2020. Jak wskazał organ, ZUS postanowieniem z dnia 17 maja 2021 r. znak sprawy 470000/71/215050/2021 zawiesił postępowanie w sprawie o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek otrzymanego 7 maja 2021 r., do czasu kiedy strona zwróci się o podjęcie postępowania. W postanowieniu ZUS wskazał, że rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie nie jest uzależnione od prawomocnego rozstrzygnięcia w/s decyzji z 25 marca 2021 r., zatem nie ma podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie powołanych przez stronę przepisów kodeksu postępowania administracyjnego art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a., ale organ potraktował wniosek jako wniosek o zawieszenie postępowania na wniosek strony zgodnie z art. 98 § 1 k.p.a., o czym stronę poinformowano. Zaznaczył organ, że jeżeli strona chce podjęcia postepowania, to należy w tym zakresie złożyć odpowiednie pismo.

W wyniku wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS zaskarżoną decyzją utrzymał decyzję z 9 stycznia 2023 r. w mocy.

W skardze do Sądu strona wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji ZUS z dnia 9 lutego 2023 r (znak sprawy: 470000/71/599371) - w całości; 2) uchylenie zaskarżonej decyzji ZUS z dnia 9 stycznia 2023 r (znak sprawy: 470000/71/599371) - w całości (art. 135 p.p.s.a.); 3) zwrot kosztów od organu rentowego na rzecz skarżącego według norm przepisanych.

Zarzuciła strona naruszenie:

1) przepisów prawa procesowego, tj:

a. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolne rozstrzygnięcie z pominięciem rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych towarzyszących sprawie, zaniechanie wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, co skutkowało utrzymaniem w mocy błędnej i niekompletnej decyzji z dnia 9 stycznia 2023 r., tj. nie zawierającej rozstrzygnięcia dotyczącego kwestii wszczęcia lub odmowy wszczęcia części postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz na Fundusz Pracy i FGŚP za pracowników w części finansowanej przez płatnika, której to części, na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a., w związku z art. 28 ust. 3a, art. 83b ust. 1 u.s.u.s., organ wyraźnie odmówił wszczęcia postępowania (częściowo) w uchylonej decyzji z dnia 25 marca 2021 r. (pkt 2 sentencji decyzji z dnia 25 marca 2021 r.), podczas gdy istniały podstawy do merytorycznego rozpoznania tej kwestii, a względem skarżącego obiektywnie istniały przesłanki do umorzenia zaległych składek oraz należności z tytułu składek;

b. art. 7 w zw. z art. 104 § 2 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy oraz wydanie decyzji w niepełnym zakresie, podczas gdy istniały podstawy do merytorycznego rozpoznania sprawy, a względem skarżącego obiektywnie istniały przesłanki do umorzenia zaległych składek oraz należności z tytułu składek;

c. przepis art, 107 k.p.a. poprzez wydanie decyzji zawierającej wadliwie sporządzone uzasadnienie, które w sposób lakoniczny, niepełny, sprzeczny i wprowadzający skarżącego w błąd odnosi się do okoliczności stanowiących podstawę stosowania przez organ określonych przepisów prawa materialnego i formalnego;

2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 u.s.u.s. i art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., poprzez ich niezastosowanie w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz na Fundusz Pracy i FGŚP za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika, której to części, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., w związku z art. 28 ust. 3a, art. 83b ust. 1 u.s.u.s., organ wyraźnie odmówił wszczęcia postępowania (częściowo) w uchylonej decyzji z dnia 25 marca 2021 r. (pkt 2 sentencji decyzji z dnia 25 marca 2021 r.) - w sytuacji gdy mają one zastosowanie do tych składek, co oznacza, że organ rentowy był zobowiązany do oceny wniosku w tym zakresie, w kontekście tych właśnie przepisów oraz zaistnienia wskazanych w ich treści przesłanek.

W uzasadnieniu skargi strona argumentowała, że zarówno w decyzji z dnia 9 stycznia 2023 r., jak i decyzji z dnia 9 lutego 2023 r. organ w żadnym miejscu nie rozstrzyga odnośnie części postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz na Fundusz Pracy i FGŚP za pracowników w części finansowanej przez płatnika, której to części wyraźnie odmówił wszczęcia postępowania (częściowo) w decyzji z dnia 25 marca 2021 r. (pkt 2 sentencji decyzji z dnia 25 marca 2021 r.). Zdaniem strony w ww. decyzjach organ rentowy wskazuje na różne i sprzeczne ze sobą przyczyny nierozpatrzenia tej kwestii. W decyzji z dnia 9 stycznia 2023 r. organ rentowy wskazał, że w trakcie przeprowadzonego postępowania ustalono, że na dzień wydania decyzji wniosek z dnia 26 listopada 2020 r. został rozpatrzony, bowiem w dniu 13 kwietnia 2021 r, wydana została bowiem decyzja nr 877/2021 o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika, odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, od której skarżący wniósł wniosek do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy (postępowanie aktualnie zawieszone). Natomiast w decyzji z dnia 9 lutego 2023 r. organ rentowy już lakonicznie stwierdza, że utrzymana w mocy decyzja z dnia 9 stycznia 2023 r. "Nie jest to decyzja wydana w zakresie całości, a tylko części długu. W pozostałym zakresie zostanie wydana osobna decyzja". Wskazała strona, że w konsekwencji sprzecznych stwierdzeń organu nie ma wiedzy, czy wniosek z dnia 26 listopada 2020 r. został rozpatrzony, czy w tym zakresie zostaną wydane jeszcze jakieś decyzje.

Jednocześnie strona wskazała, że decyzja nr 877/2021 z dnia 13 kwietnia 2021 r. została jej doręczona i że złożyła od niej wniosek do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz że sprawa ta pozostaje aktualnie w zawieszeniu. Jednak w ocenie strony postępowanie, w wyniku którego wydana została decyzja nr 877/2021 z dnia 13 kwietnia 2021 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika, odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, jak i sama decyzja nr 877/2021 z dnia 13 kwietnia 2021 r., nie obejmują swym zakresem nieokreślonej przez organ rentowy części postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz na Fundusz Pracy i FGŚP za pracowników w części finansowanej przez płatnika, której to części, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., w związku z art. 28 ust. 3a, art. 83b ust. 1 u.s.u.s., organ wyraźnie odmówił wszczęcia (częściowo) w decyzji z dnia 25 marca 2021 r. (pkt 2 sentencji decyzji z dnia 25 marca 2021 r.). Zdaniem skarżącego, w przeciwnym razie oznaczałoby to, że decyzja nr 877/2021 z dnia 13 kwietnia 2021 r. obejmuje swym zakresem przedmiot, który w tamtym czasie był przedmiotem postępowania skargowego przed WSA (sygn. akt III SA/Wr 304/21).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił organ, że zaskarżona decyzja dotyczy wyłącznie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku strony o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 2011 r. do czerwca 2013 r. oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2011 r. do czerwca 2013 r. za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja dotycząca odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku strony o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 2011 r. do czerwca 2013 r. w kwocie 256.363,16 zł oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2011 r. do czerwca 2013 r. w kwocie 172.561,56 zł za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Wskazać należy, że w sprawie decyzja organu dotycząca rozpoznania wniosku strony o umorzenie należności była już przedmiotem oceny przez WSA we Wrocławiu – wyrok WSA III SA/Wr 304/21. W konsekwencji, ramy kognicji Sądu rozpoznającego obecnie skargę, zostały ograniczone rozstrzygnięciem zapadłym wcześniej w sprawie.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. A zatem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Ocena ta wiąże tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2012r. sygn. akt I OSK 670/11, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Innymi słowy wyłącznie zmiana stanu faktycznego czy prawnego pozwala na odstąpienie od oceny i wskazań zawartych w wyroku.

W ocenie Sądu, w sprawie w zakresie oceny prawnej nie zaistniała przesłanka wyłączająca obowiązek zastosowania się do wykładni prawa zawartej w wyroku WSA. Natomiast dla właściwego zastosowania przepisów niezbędne jest uwzględnienie okoliczności stanu faktycznego.

W pierwszej kolejności należy odwołać się do ww. wyroku WSA, z którego wynika, że Sąd stwierdził, że z uwagi na brak w aktach sprawy decyzji orzekającej o odpowiedzialności strony jako osoby trzeciej – członka zarządu za zobowiązania spółki M. sp. z o.o. Sąd w ramach kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie ma możliwości zbadać jej pod kątem w ogóle istnienia obowiązku solidarnej odpowiedzialności skarżącego i jej zakresu. "Nie jest możliwie w oparciu o przedstawione akta sprawy oraz uzasadnienie decyzji skontrolowanie zakresu odmowy wszczęcia postępowania w kontekście zakresu przeniesienia odpowiedzialności".

W dalszej części uzasadnienia wyroku, Sąd jako uzasadnione ocenił stanowisko organu, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w zakresie wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Jak również za uzasadnione uznał Sąd stanowisko organu, że art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczy wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne "ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia". A skoro przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nie dotyczy umorzenia należności z tytułu składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika, to umorzenie na tej podstawie prawnej składek spółki, za które odpowiedzialność ponosi osoba trzecia – członek zarządu spółki – nie jest dopuszczalne. Jednocześnie Sąd wskazał, że ewentualne umorzenie składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika jest dopuszczalne na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s., a więc przy istnieniu całkowitej nieściągalności, co organ powinien uwzględnić.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ wydał zaskarżoną decyzję, którą rozpoznał wniosek strony w zakresie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku strony o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 2011 r. do czerwca 2013 r. w kwocie 256.363,16 zł oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2011 r. do czerwca 2013 r. w kwocie 172.561,56 zł za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Stanowisko organu w powyższym zakresie jest w pełni prawidłowe. Jego zasadności nie kwestionował również WSA w wyroku III SA/Wr 304/21.

Zgodnie z art. 30 u.s.u.s., do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i art. 29 u.s.u.s. Oznacza to, że nie można skutecznie ubiegać się o umorzenie składek ujętych na koncie płatnika, w części nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników finansowanych przez nich samych. Wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się" należy interpretować w sposób ścisły, tj. że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s. (wyrok NSA z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2277/15, CBOSA).

A zatem zaskarżona decyzja ZUS w zakresie zawartego w niej rozstrzygnięcia jest w pełni uzasadniona. ZUS prawidłowo stwierdził, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w zakresie wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych i prawidłowo zastosował art. 61a § 1 k.p.a. (na podstawie art. 180 k.p.a. oraz 123 i art. 83b u.s.u.s. w sprawie mają zastosowanie przepisy k.p.a.)

Z art. 61a § 1 zdanie pierwsze k.p.a wynika, że gdy żądanie strony o wszczęcie postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną w sprawie lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie to nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 83b u.s.u.s. jeżeli przepisy k.p.a. przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, ZUS w tych przypadkach wydaje decyzję.

ZUS wykonał również zalecenia Sądu w zakresie uzupełnienia akt sprawy - w zakresie dotyczącym odpowiedzialności strony jako osoby trzeciej – członka zarządu M. sp. z o.o. - o decyzję z 28 listopada 2017 r. nr 470000/71/2017/RED/ZO-358/D/LIT o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek.

Jako nieuzasadnione ocenia Sąd zarzuty skargi dotyczące wadliwości zaskarżonej decyzji z uwagi na brak rozpoznania wniosku strony o umorzenie należności z tytułu składek w pozostałym zakresie – na innej podstawie prawnej. Przede wszystkim wskazać należy, że nie jest zabronione rozdzielenie rozpoznania wniosku strony (na podstawie odrębnych podstaw prawnych) na kilka decyzji. Istotne jest natomiast, aby strona była o tym poinformowana i aby wniosek ostatecznie został rozpoznany w ramach wszystkich przewidzianych prawem przepisów (podstaw rozpoznania wniosku).

W niniejszej sprawie ZUS zaskarżoną decyzją rozstrzygnął, co do części składek objętych wnioskiem o umorzenie (należności za osoby zgłaszane do ubezpieczenia w części finansowanej przez ubezpieczonych) i jednocześnie wskazał, że w pozostałym zakresie zostało w odrębnie prowadzonym postępowaniu wydane rozstrzygnięcie, doręczone stronie (czego strona nie kwestionuje). W zakresie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych została wydana decyzja z dnia 13 kwietnia 2021 r. nr 877/2021. Od ww. decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wniosła o zawieszenie postępowania. Jak wskazał organ postanowieniem z 17 maja 2021 r. ZUS zawiesił postępowanie, o czym strona została powiadomiona. Strona, co wynika ze skargi powyższych okoliczności nie kwestionuje.

A zatem na obecnym etapie sprawy, wniosek strony został rozpoznany w części w zaskarżonej decyzji, a w pozostałym zakresie w innej decyzji, co do której stronie przysługują odrębne środki zaskarżenia.

W ocenie Sądu w wyroku WSA sygn. akt III SA/Wr 304/21, Sąd obok stwierdzenia nieweryfikowalności twierdzeń organu, co do odpowiedzialności strony jako członka zarządu (z uwagi na brak w aktach decyzji), zawarł jedynie zalecenia co do zakresu w jakim należy rozpoznać wniosek strony dotyczący różnego rodzaju należności z tytułu składek. Skoro jednak, jak wynika ze stanu faktycznego sprawy w obrocie pozostawała decyzja (o czym Sąd nie wiedział) obejmująca należności inne, niż za osoby zgłaszane do ubezpieczenia w części finansowanej przez ubezpieczonych, to organ wykonując wyrok Sądu nie mógł w tej części wydać kolejnego rozstrzygnięcia.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.