Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 852/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 281 ust. 1, art. 284 ust. 2, art. 288 ust. 1 pkt 1, art. 292 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1973
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
article: art. 533 ust. 4
journal: Dz.U. 2021 poz 2233
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Janowicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 marca 2023 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza oraz poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego oraz pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia [...] października 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 281 ust. 1, art. 284 ust. 2, art. 288 ust. 1 pkt 1 i art. 292 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1973 ze zm., dalej jako: "p.o.ś.") w związku z art. 533 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm., dalej p.w.), po rozpatrzeniu odwołania P. R. od decyzji Marszałka Województwa P. z dnia [...]09.2022 r. znak [...] w sprawie wymierzenia opłaty podwyższonej z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza oraz poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego oraz pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych w 2016 r. i w 2017 r., a także z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego za lata 2018 r.-2021,utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Marszałka Województwa P. w decyzji z dnia [...]09.2022 r. określił skarżącemu:

1) opłatę podwyższoną z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza oraz poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego oraz pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych w 2016 r. w wysokości 44.012 zł, w 2017 r. w wysokości 45.893 zł, a także

2) opłatę podwyższoną z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego w 2018 r. w wysokości 32.533 zł, w 2019 r. w wysokości 34.445 zł, w 2020 r. w wysokości 34.714 zł, w 2021 r. w wysokości 43.640 zł;

3) określił skarżącemu prowadzącemu gospodarstwo rolno - hodowlane pod adresem S.- P. [...] w N. P., wysokość zaległości w opłacie za korzystanie ze środowiska;

4) zobowiązał skarżącego do wpłaty zaległości decyzji na rachunek bankowy.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że P. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, pismem z dnia 15 grudnia 2021 r. poinformował Marszałka Województwa P. o wynikach kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie rolno - hodowlanym prowadzonym przez P. R. Z zapisów przekazanego przy piśmie protokołu kontroli nr [...] wynikało m.in., iż kontrolowany podmiot prowadzi hodowlę drobiu o obsadzie większej niż 40.000 stanowisk dla drobiu bez wymaganego prawem pozwolenia zintegrowanego oraz nie wnosi opłat za korzystanie ze środowiska w związku z eksploatacją przedmiotowej instalacji. W zarządzeniu będącym następstwem przeprowadzonej kontroli P. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zobowiązał P. R. m.in. do sporządzenia oraz przekazania Marszałkowi Województwa P. informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat, wyznaczając jednocześnie termin poinformowania o wykonaniu powyższego zobowiązania na dzień [...] marca 2022 r. W oparciu o informacje pozyskane w toku postępowania dowodowego, mając na uwadze zapisy art. 284 ust. 2 p.o.ś. Marszałek Województwa P. ustalił, iż Strona powinna uiścić opłaty podwyższone za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego w zakresie wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza w latach 2016 - 2021 oraz z tytułu poboru wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w latach 2016 - 2017. Skarżący nie przedłożył Marszałkowi Województwa P. wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska, jak też nie wniósł należnych z tego tytułu opłat w odniesieniu do lat 2016 - 2021.

W związku z powyższym, zgodnie z dyspozycją art. 288 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. marszałek województwa winien wymierzył należną opłatę w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący, nie zgadzając się z jej treścią.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swego stanowiska wskazało, że zgodnie z treścią art. 276 ust. 1 p.o.ś., podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska, zaś w myśl art. 285 ust. 1 p.o.ś., opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce. Na podstawie zaś art. 292 p.o.ś., w przypadku braku wymaganego pozwolenia podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 500% za wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów.

Organ odwoławczy podkreślił, że podstawę wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie stanowiła informacja o wynikach kontroli PWIOŚ. PWIOŚ w informacji [...] kwietnia 2022 r. poinformowała organ I instancji, że: gospodarstwo rolno - hodowlane prowadzone jest na działkach ewidencyjnych o numerach [...] (obręb [...] S. – P.), stanowiących własność P. R., strona prowadzi w gospodarstwie hodowlę brojlerów, kaczek oraz gęsi, hodowla brojlerów prowadzona jest w dwóch kurnikach (K1 na działce o nr [...] i K2 na działce o nr [...], o powierzchni 2400 m2 każdy) wyposażonych w system wentylacji mechanicznej; cykl hodowli brojlerów trwa 6 tygodni, hodowla kaczek prowadzona jest na działkach o nr [...]; kaczki hodowane są systemie zamkniętym w kompleksie 5 budynków inwentarskich; cykl hodowlany trwa 6 tygodni, hodowla gęsi prowadzona jest z wykorzystaniem wybiegów (działka o numerze ewid. [...]), tj. nie wiąże się z emisją zorganizowaną do powietrza, oprócz podłączenia do wodociągu gminnego na terenie działki o nr [...] znajduje się studnia głębinowa, która zaopatruje w wodę wszystkie budynki inwentarskie; R. nie jest opomiarowana; zgodnie z ustaleniami kontroli pobór wody przekracza 5 m3 na dobę; podmiot nie posiada pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód; gospodarstwo posiada jeden licznik energii elektrycznej oraz korzysta ze wspólnej chłodni do przechowywania padłego drobiu, gospodarstwo w myśl zapisów ustawy Prawo ochrony środowiska stanowi teren jednego zakładu, w związku z czym parametry charakteryzujące wielkość hodowli w poszczególnych budynkach inwentarskich w obrębie gospodarstwa należy sumować a tym samym prowadzoną hodowlę drobiu należy zakwalifikować zgodnie z ust. 6 pkt 8 lit. a rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z 2014 r. poz. 1169) jako wymagającą uzyskania pozwolenia zintegrowanego, podmiot nie wylicza i nie wnosi opłat za korzystanie ze środowiska prowadzoną działalnością.

Organ odwoławczy w tym zakresie powołał się na art. 201 w zw. z art. 3 pkt 6 p.o.ś. wskazujący na wymóg uzyskania przez skarżącego pozwolenia zintegrowanego w sytuacji posiadania instalacji czy też zakładu (kilku instalacji art. 3 pkt. 48 p.o.ś.). Wykaz instalacji zawarto w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z 2014 r. poz. 1169). W ust. 6 pkt 8 lit. a ww. załącznika wymieniono instalacje do hodowli drobiu o więcej niż 40.000 stanowisk, jako wymagające uzyskania pozwolenia zintegrowanego, a także konieczność ich sumowania.

Na tej podstawie organ II instancji przyjął, że gospodarstwo rolno - hodowlane prowadzone jest na działkach ewidencyjnych o numerach [...] (obręb [...] S. – P.), stanowiących własność skarżącego. Skarżący prowadzi na terenie działek stanowiących jego własność, pod jednym adresem, tożsame rodzaj działalności polegający na hodowli brojlerów, kaczek i gęsi. Organ nie podzielił stanowiska skarżącego, że załączone przez niego do akt sprawy postanowienie, decyzja i raport nie zakładają konieczności uzyskania pozwolenia zintegrowanego. RDOŚ w postanowieniu z dnia [...]03.2015 r. wyraźnie bowiem stwierdza, że "Budowa kurnika o obsadzie 158 DJP w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącego kurnika o obsadzie 159 DJP spowoduje kumulacje oddziaływań tego samego rodzaju, zwłaszcza w zakresie emisji szkodliwych gazów i pyłu". Żaden z tych dokumentów nie wyłączał zatem konieczności uzyskania pozwolenia zintegrowanego dla analizowanego przedsięwzięcia.

W przypadku prowadzenia przedmiotowej instalacji, której funkcjonowanie ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, (w każdym cyklów wstawień od 2016 r. do 2021 r. sumarycznie dla kurnika K1 i K2 następowało przekroczenie limitu określonego w stosownym rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz.U. poz. 1169), mogło powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości i wymagało pozwolenia zintegrowanego (art. 201 ust. 1 p.o.ś. Nie bez znaczenia przy tym pozostawała kwestia, że wszystkie kurniki korzystały ze wspólnej sieci energetycznej, zaopatrzenie w wodę, kontenera na padłe sztuki drobiu. Z zestawienia wielkości wstawień do poszczególnych kurników (przedłożonego przez stronę oraz Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. M.) wynikało, iż w przypadku części cyklów hodowlanych miało miejsce wstawienie drobiu w ilości przekraczającej 40 000 sztuk w pojedynczym budynku inwentarskim (zarówno kurniku K1, jak i K2). Dlatego też organ odwoławczy stwierdził, że nawet przy pominięciu przepisów nakazujących sumowanie parametrów charakteryzujących skalę działalności w instalacjach tego samego typu, zarówno eksploatacja pojedynczo kurnika K1 oraz K2 wymagała uzyskania pozwolenia zintegrowanego.

Odnosząc się o zarzutu dowolnych ustaleń w zakresie ilości faktycznie pobranej wody ze studni w latach 2016 - 2021 oraz twierdzenia, że studnia ma głębokość ponad 30 m lub pobór przekracza 5m3 na dobę, organ II instancji wyjaśnił, że w protokole pokontrolnym PWIOŚ stwierdzono, iż studnia nie jest opomiarowana, podmiot nie rejestruje ilości pobranych wód ze studni głębinowej, zaś zgodnie z ustaleniami kontroli pobór wody przekracza 5m3/dobę. Ustalenia kontroli nie były kwestionowane przez skarżącego (podpisał on bez zastrzeżeń protokół pokontrolny). Brak jest więc podstaw, by kwestionować ustania kontrolne odnoszące się do ilości pobranej wody. W przypadku opłat za pobór wód w latach 2016 -2017 (co do zasady) odnieść się należy do ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2017 r.). Zgodnie z zapisami ww. ustawy pobór wód podziemnych w ilości przekraczającej 5 m3 na dobę stanowił szczególne korzystanie z wód, a te z kolei na podstawie art. 122 tejże ustawy wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Ponieważ z dokumentacji przekazanej przez PWIOŚ wynikało, iż pobór wody na potrzeby hodowli drobiu przekraczał 5 m3 na dobę, skarżący powinien był uzyskać w tym zakresie pozwolenie wodnoprawne.

Organ podkreślił także, że zgodnie z art. 533 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm.) do opłat za korzystanie ze środowiska należnych za okres do dnia 31 grudnia 2017 r. oraz wpływów z tych opłat stosuje się przepisy dotychczasowe. Stąd też w oparciu o art. 288 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. (w brzmieniu Dz. U. z 2017 r. poz. 519) właściwym do ustalenia opłaty podwyższonej z tytułu poboru wód w latach 2016 - 2017 był marszałek województwa.

Odnosząc się do zarzutu niezastosowania art. 189f § 1 pkt. 1 i 2 k.p.a. tj. odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej organ nie stwierdził, by waga naruszenia była znikoma. Skarżący prowadził działalność na znaczną skalę nie realizując ciążącego na nim obowiązku uzyskania pozwolenia zintegrowanego.

Ustosunkowują się natomiast do nałożenie sankcji za ten sam czyn decyzjami Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w S. P., to organ II instancji stwierdził, że wysokość opłaty podwyższonej za usługi wodne dotyczy lat 2018 - 2020 r., przedmiotowa zaś decyzja wymierzała opłatę podwyższoną m. in. za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego za lata 2016 - 2017. Za pozostały zaś okres decyzja dotyczyła tylko opłaty podwyższonej z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza.

Odnosząc się do zarzutów zaniechania naliczenia opłaty za korzystanie ze środowiska według stawki podstawowej oraz przyjęcia do wyliczenia opłaty za korzystanie ze środowiska ilości sztuk wstawianych w miejsce sztuk przekazanych do ubojni, wyjaśnić należy, że obliczeń opłaty podstawowej za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w związku hodowlą drobiu organ dokonał na podstawie wzoru wskazanego w objaśnieniach do tabeli E Załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 października 2015 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. z 2015 r. poz. 1875) — dla lat 2016 — 2017 oraz objaśnieniach do tabeli E Załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 2490 ze zm.) - dla lat 2018 - 2021, które to wzory są tożsame. Nadto organ I instancji ustalenie wielkości poboru wody podziemnej na potrzeby przedmiotowej hodowli drobiu oparł o dane literaturowe w tym zakresie, tj. opracowanie Ministerstwa Środowiska pt. "Charakterystyka technologiczna hodowli drobiu i świń w Unii Europejskiej" i wskazane tam zapotrzebowanie. Tożsame wartości zużycia wody zawarto w "Dokumencie Referencyjnym o Najlepszych Dostępnych Technikach dla Intensywnego Chowu Drobiu i Świń" opracowanym przez Komisję Europejską. Niniejszego szacowania organ dokonał w oparciu o art. 23 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.; zgodnie z art. 281 p.o.ś.) uznając, iż zawarte w ww. dokumentach wartości w sposób realny odzwierciedlają zużycie wody na potrzeby hodowli drobiu. Kierując się zasadą rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony do obliczeń ilości zużytej wody przyjęto dolne wartości podanych zakresów.

Organ odwoławczy wskazał także, że nie było podstawy aby zastosować tylko stawkę podstawową, bowiem w myśl zapisów art. 276, a także art. 292 p.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska bez wymaganego pozwolenia ponosi opłatę podwyższoną o 500% w odniesieniu do opłaty podstawowej z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza oraz pobór wód. Za nieuzasadniony zarzut organ uznał również konieczność rozdzielenia opłaty w zależności od tego czy dotyczy wprowadzania gazów, pyłów czy poboru wody. Opłata została rozdzielona na poszczególne lata, z uwzględnieniem tytułów z jakich jest należna.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia zobowiązania organ odwoławczy odwołał się do treści art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej wskazującej, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zgodnie z art. 285 ust. 2 p.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku. Obowiązek naliczenia i uiszczenia opłat podwyższonych tak, jak opłat w rozumieniu art. 284 p.o.ś. nakłada ustawodawca na każdy podmiot korzystający ze środowiska, który musi ustalić we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją następnie na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego, do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza (art. 285 ust. 2 p.o.ś.). Wprawdzie w następstwie uchybienia takiemu obowiązkowi organ ochrony środowiska może wydać decyzję, ale w sposób następczy, czyli z powodu właśnie uchybienia obowiązkowi wynikającemu z prawa (por. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1728/10, dostępny na: CBOSA). Oznacza to, że opłata za rok 2016 powinna być wniesiona do 31 marca 2017 r. a to z kolei prowadzi do wniosku, że nie podlegała ona przedawnieniu.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniósł P. R.

I. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1. przepisów art. 281, 292, 321 ustawy Prawo ochrony środowiska w związku z przepisami działu III ordynacji podatkowej w szczególności art 68 §1 ustawy ordynacji podatkowej, poprzez wydanie decyzji ustalającej wysokość podwyższonej opłaty za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza oraz poboru wody bez wymaganego pozwolenia wodno - prawnego za okres 2016-2019 podczas gdy, na skutek przedawnienia upłynęło uprawnienie do wydania decyzji ustalającej, gdyż może być ona wydana w odniesieniu do opłat, co do których obowiązek zapłaty powstał co najwyżej 3 lata wstecz licząc od końca roku, w którym powstał obowiązek uiszczenia opłaty;

2. przyjęcia do wyliczeń opłaty za korzystanie miejsce sztuk przekazanych do ubojni;

3. wyliczenia łącznej opłaty korzystania za środowisko z tytułu wprowadzania gazów i pyłów do powietrza z opłatą z tytułu poboru wód podziemnych, podczas gdy opłaty winny być wyodrębnione oddzielnie;

II. ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść orzeczenia tj.

1. art. 8,11 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do dowolnego arbitralne ustalenia okoliczności faktycznych tj.: wykonania studni w roku 2016, ilości faktycznie pobranej wody ze studni w latach od 2016 do 2021, ustalenia, że studnia ma głębokość ponad 30 m głębokości lub pobór przekracza 5 m3 na dobę;

2. art 7, 7a k.p.a. poprzez zaniechanie tłumaczenia powstałych wątpliwości na korzyść strony;

3. art. 136 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego uzupełniającego na okoliczność ustalenia głębokości studni - dowód z oględzin, ustalenia ilości pobieranej wody - dowód z opinii biegłego, ustalenie terminu wykonania studni - dowód ze świadków i nieuprawnione dokonanie ustaleń w oparciu o niekwestionowany przez stronę protokół z kontroli;

4. art. 186 f § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, wprowadzającego nakaz odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej w przypadku nałożenia kary pieniężnej prawomocną decyzją innego organu tak jak w przedmiotowym stanie faktycznym kara nałożona przez Wody Polskie i nieuprawnione przyjęcie, iż wymiar opłat w decyzji nie jest tożsamy przedmiotowo z wymiarem kar Wód Polskich;

5. art 16 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, mimo związania administracyjnego decyzją o środowiskowego uwarunkowaniach realizacji inwestycji, Starostwa Powiatu W. z dnia [...]07.2015r., postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...]03.2015r. i załącznika w postaci Raportu Oddziaływania na Środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie kurnika o obsadzie 158 DJP wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce o nr geodezyjnym [...] w sąsiedztwie kurnika o obsadzie 156 DJP na działce [...], z których wynika brak obowiązku uzyskiwania pozwolenia zintegrowanego."

Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji obu instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności

z prawem, co wynika z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 259). Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.).

Uwzględniając powołane kryteria Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2022 r., jak i poprzedzająca ją wydanie decyzja Marszałka Województwa P. z dnia [...] września 2022 r. są prawidłowe.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzji Marszałka Województwa P. w sprawie wymierzenia P. R. opłaty podwyższonej z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza oraz poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego oraz pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych w 2016 r. i w 2017 r., a także z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego za lata 2018 r.-2021.

Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji należy podkreślić, że wprawdzie główny zarzut skargi dotyczy przedawnienia roszczenia, niemniej jednak w pierwszej kolejności należy odnieść się do tego, czy skarżący powinien posiadać pozwolenie zintegrowane na wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza i ponosić z tego tytułu opłaty oraz pozwolenie wodnoprawne na pobór wód podziemnych, bowiem to te okoliczności determinują w pierwszej kolejności prawidłowość zaskarżonych decyzji. Konieczne jest bowiem ustalenie, czy stan faktyczny sprawy uzasadniał przyjęcie przez organy orzekające w sprawie stanowiska o możliwości i obowiązku zastosowania względem skarżącego przepisów o określeniu opłaty za wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza.

Na wstępie wskazać należy, że w świetle art. 273 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska są obowiązane, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, podmioty korzystające ze środowiska (art. 275 P.o.ś.). Zgodnie zaś z art. 284 ust. 2 P.o.ś. osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami ponoszą opłaty za korzystanie ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie wymaga pozwolenia na wprowadzanie substancji lub energii do środowiska. Z kolei w myśl art. 3 pkt 20 P.o.ś. (w brzmieniu w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce) podmiotem korzystającym ze środowiska był przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz przedsiębiorca zagraniczny w rozumieniu art. 5 pkt 3 tej ustawy, a także osoba prowadząca działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego (lit. a) oraz osoba fizyczna niebędącą podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia (lit. c). Dodać należy przy tym, iż wysokość opłaty zależy odpowiednio od ilości i rodzaju gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza (art. 274 ust. 1 pkt 1 p.o.ś.). Stosownie zaś do art. 284 ust. 1 P.o.ś., podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Obowiązek ponoszenia opłat powstaje z mocy samego prawa, bez konieczności wydawania przez organ administracji decyzji ustalającej wysokość zobowiązania z tego tytułu. Oznacza to, że podmiot korzystający ze środowiska powinien we własnym zakresie ustalić ilość i rodzaj gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza. Opłatę za korzystanie ze środowiska ustala się według stawek obowiązujących określonym terminie (art. 285 ust. 1 i 2 P.o.ś.). Ponadto w myśl art. 3 pkt 6 p.o.ś. ilekroć w ustawie jest mowa o instalacji - rozumie się przez to: a) stacjonarne urządzenie techniczne, b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 48 P.o.ś. ilekroć w ustawie jest mowa o zakładzie - rozumie się przez to jedną lub kilka instalacji wraz z terenem, do którego prowadzący instalacje posiada tytuł prawny, oraz znajdującymi się na nim urządzeniami.

W ocenie skarżącego, przedmiotowa opłata nie znajduje wobec niego zastosowania, a przyjęta przez organy wykładnia jest niedopuszczalna, w sytuacji gdy zostały wydane decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji dotyczące budowy kurnika o obsadzie 158 DJP i drugiego w sąsiedztwie, o obsadzie 156 DJP i nie wynikał z nich obowiązek uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Także raport takiego pozwolenia zintegrowanego nie wymagał. W tym zakresie skarżący powoływał się na naruszenie art. 16 k.p.a. dotyczącego związania administracyjnego organów, wydanymi wcześniej decyzjami środowiskowymi i dołączonym do nich raportem.

Należy jednakże podzieli ustalenia organu I instancji, że zgodnie z art. 201 p.o.ś. pozwolenia zintegrowanego wymaga prowadzenie instalacji, której funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, z wyłączeniem instalacji lub ich części stosowanych wyłącznie do badania, rozwoju lub testowania nowych produktów lub procesów technologicznych. Wykaz tychże instalacji zawarto natomiast w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z 2014 r. poz. 1169). W ust 6 pkt 8 lit. a ww. załącznika wymieniono instalacje do hodowli drobiu o więcej niż 40.000 stanowisk, jako wymagające uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Ponadto w załączniku tym widnieje zapis, iż "Parametry tego samego rodzaju, charakteryzujące skalę działalności prowadzonej w instalacji, odnoszące się do instalacji tego samego rodzaju położonych na terenie jednego zakładu, wymienione w ust. 1-3, 5 pkt 1, pkt 3 lit. a i b oraz ust. 6, sumuje się." Co prawda rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z 2002 r. Nr 122, poz. 1055) zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z 2014 r. poz. 1169), lecz zapisy ust. 6 pkt 8 lit. a załącznika do rozporządzenia określające wielkość instalacji do hodowli drobiu obligującą do uzyskania pozwolenia zintegrowanego, jak też zapisy nakazujące sumowanie parametrów tego samego rodzaju charakteryzujących skalę działalności prowadzonej w instalacjach, w obu brzmieniach rozporządzenia są tożsame. Ponadto sporny okres, co do którego ustalono opłatę podwyższoną rozpoczął swój bieg w 2016 r., a zatem już pod rządami nowego rozporządzenia.

W tej mierze skład orzekający podziela stanowisko wyrażone przez organy w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, że w myśl art. 273 ust. 1 pkt 1, art. 275 i art. 284 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 p.o.ś. (w brzmieniu w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce) podmiotem korzystającym ze środowiska była także osoba prowadząca działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego (lit. a), a także osoba fizyczna niebędącą podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia (lit. c). W ustawie o swobodzie działalności gospodarczej wyłączono stosowanie jej przepisów do działalności wytwórczej w rolnictwie (w określonych zakresach). Zatem wskazanie w art. 3 pkt 20 lit. a p.o.ś. osób prowadzących działalność wytwórczą w rolnictwie powoduje jednoznaczność regulacji prawnej i stąd nie budzi wątpliwości, że w prawie ochrony środowiska są to podmioty korzystające ze środowiska.

Zasadnie zatem Kolegium wskazało, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący jest osobą prowadzącą działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie chowu lub hodowli zwierząt, tym bardziej, że w ust. 6 pkt 8 lit a załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. wymieniono instalacje do hodowli drobiu o więcej niż 40.000 stanowisk, jako wymagające uzyskania pozwolenia zintegrowanego.

Za niezasadny Sąd uznał też zarzut skarżącego dotyczący błędnej wykładni organów polegającej na przyjęciu, że dwa kurniki stanowią jedną instalację, podczas gdy kurniki te nie są ze sobą powiązane technologicznie ani nie znajdują się na terenie jednego zakładu, wobec czego należy je zakwalifikować jako dwie odrębne instalacje (każda nie przekraczająca 40.000 stanowisk). Należy w tym zakresie powołać się na wyrok NSA z dnia 20 marca 2018 roku, sygn. II OSK 1667/17, w którym stwierdzono, że dokonując wykładni pojęcia prawnego "instalacja", którego definicję zawiera art. 3 pkt 6 p.o.ś. należy uwzględnić procesy korelacji pomiędzy jej częściami składowymi i to takich korelacji, które znajdują swój wyraz w procesie eksploatacji mogącej spowodować emisję. Zależność ta może mieć charakter bezpośredni, lub też pośredni i funkcjonalny. Dwa elementy lub więcej elementów instalacji mogą pod względem swych funkcji gospodarczych zależeć od jakiegoś trzeciego elementu, który nie został wymieniony w art. 3 pkt 6 P.o.ś. Nie oznacza to jednak, że przestaje być on częścią składową instalacji. Korelacje elementów (części składowych instalacji) należy więc oceniać na podstawie różnych kryteriów (prawnych, technologicznych, ekonomicznych oraz związanych z bezpieczeństwem eksploatacji instalacji). Wykładnia pojęcia prawnego "instalacja" nie może zatem powodować sytuacji, w której nastąpi wyłączenie jakiejś części składowej instalacji w oderwaniu od jej funkcjonalnego znaczenia dla całokształtu jej eksploatacji powodującej emisję. Taki sposób interpretacji pojęcia prawnego "instalacja" byłby sprzeczny z treścią art. 5 p.o.ś. Zasadnie organ odwoławczy wskazał także, że w przypadku prowadzenia instalacji, której funkcjonowanie ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, (przekraczającej limit określony w stosownym rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 roku w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości), może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, wymagane jest pozwolenie zintegrowane (art. 201 ust. 1 p.o.ś.) (podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 28 września 2022 r. sygn. akt III OSK 1193/21, CBOSA).

Trzeba też podzielić pogląd organu II instancji, że Minister Środowiska, korzystając z delegacji art. 201 ust. 2 p.o.ś., w rozporządzeniu z dnia 27 sierpnia 2014 roku w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości w ust. 6 pkt 8 lit. a załącznika do rozporządzenia wymienia jako inne rodzaje instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, instalacje do chowu lub hodowli drobiu o więcej niż 40.000 stanowisk dla drobiu, przy czym parametry tego samego rodzaju, charakteryzujące skalę działalności prowadzonej w instalacji, odnoszące się do instalacji tego samego rodzaju położonych na terenie jednego zakładu, wymienione w ust. 6, sumuje się. Jeżeli tak, to zasadna jest konkluzja Kolegium, że w świetle powołanej wyżej wykładni pojęcia instalacja należy uznać, że kurniki (każdy o obsadzie maksymalnej powyżej 39.000 stanowisk) zlokalizowane w miejscowości S. P. [...], gmina N. P.- na działkach ewidencyjnych o numerach [...], stanowiących własność P. R., stanowią jedną instalację wymagającą posiadania pozwolenia zintegrowanego. Nie ma przy tym znaczenia, że części składowe instalacji (poszczególne kurniki) były eksploatowane oddzielnie czy razem, bowiem korelacje elementów (części składowych instalacji) należy oceniać, jak już podniesiono, na podstawie różnych kryteriów (prawnych, technologicznych, ekonomicznych oraz związanych z bezpieczeństwem eksploatacji instalacji). Nie bez znaczenia w tym kontekście pozostają wzajemne powiazania poszczególnych kurników co do wspólnego ujęcia wody, jednego licznika energii elektrycznej oraz wspólnej chłodni do przechowywania padłego drobiu.

Nie mają przy tym żadnego znaczenia, do wyliczenia opłaty za korzystania ze środowiska ilości sztuk wstawionych w miejsce sztuk przekazanych do ubojni, bowiem to obie instalacje łącznie dają wymóg uzyskania pozwolenia zintegrowanego czego skarżący nie posiadał. Odnosząc się natomiast do zarzutów zaniechania naliczenia opłaty za korzystanie ze środowiska według stawki podstawowej oraz wskazanego wyżej przyjęcia do wyliczenia opłaty za korzystanie ze środowiska ilości sztuk wstawianych w miejsce sztuk przekazanych do ubojni, podkreślić także należy, że obliczeń opłaty podstawowej za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w związku hodowlą drobiu organ dokonał na podstawie wzoru wskazanego w objaśnieniach do tabeli E Załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 października 2015 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. z 2015 r. poz. 1875) - dla lat 2016 - 2017 oraz objaśnieniach do tabeli E Załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 2490 ze zm.) - dla lat 2018 - 2021, które to wzory były tożsame.

Jednocześnie organ ustalając stan faktyczny sprawy, w celu ustalenia wysokości należnych opłat oraz okresu jakiego będą one dotyczyć, pismem z dnia 11 kwietnia 2022 r. zwrócił się do Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w W. M. o udzielenie informacji, od kiedy instytucja ta sprawuje nadzór nad ww. hodowlą drobiu oraz jaka była obsada poszczególnych budynków inwentarskich w tym okresie. W odpowiedzi na powyższe Powiatowy Lekarz Weterynarii w W. M., pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r., przekazał informacje o terminie rozpoczęcia hodowli w poszczególnych budynkach inwentarskich, podając jednocześnie przybliżoną ich obsadę.

W oparciu o informacje pozyskane od ww. organu, mając na uwadze zapisy art. 284 ust. 2 p.o.ś. organ I instancji zasadnie ustalił, iż strona powinna uiścić opłaty podwyższone za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego w zakresie wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza w latach 2016 - 2021 oraz z tytułu poboru wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w latach 2016 - 2017, stąd też wszczął postępowanie w tym zakresie. Organ ponadto dał skarżącemu możliwość przedłożenia żądanych informacji i dokumentów niezbędnych do ustalenia przedmiotowych opłat, z której skarżący tylko częściowo skorzystał.

Zasadnie również organ przyjął, że w sprawie miał zastosowanie art. 276 p.o.ś. wskazujący na konieczność zastosowania opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska z uwagi na brak wymaganego pozwolenia.

Zgodnie z art. 276 ust. 1 p.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Wskazać należy, że ponoszenie opłat podwyższonych jest wynikiem realizacji odpowiedzialności administracyjnej w ochronie środowiska. Realizują one funkcję prewencyjną (por. Z. Bukowski, Prawo ochrony środowiska. Komentarz. LexisNexis 2013). Treść art. 292 i 293 p.o.ś. wskazuje, że odpowiedzialność administracyjna w tym zakresie jest odpowiedzialnością obiektywną, niezależną od winy. Zwrócić należy uwagę, że Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że odpowiedzialność obiektywna w prawie administracyjnym nie stanowi naruszenia Konstytucji (por. wyrok TK z 29 kwietnia 1998 r., sygn. akt K 17/97, wyrok TK z 26 marca 2002 r. SK 2/01).

Przechodząc do kwestii zarzutu przedawnienia przez organ uprawnienia do wydania decyzji ustalającej opłatę podwyższoną należy wskazać, że zgodnie z art. 284 ust. 1 p.o.ś.: "Podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego". Obowiązek ponoszenia opłat powstaje ex lege, bez konieczności wydawania przez organ administracji decyzji ustalającej wysokość zobowiązania z tego tytułu. Oznacza to, że podmiot korzystający ze środowiska powinien we własnym zakresie ustalić ilość i rodzaj gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza. Opłatę za korzystanie ze środowiska ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce i wnosi w ustawowo określonym terminie (art. 285 ust. 1 i 2 p.o.ś.). Skład orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1730/10 (LEX nr 1152017), "że obowiązek naliczenia i uiszczenia opłat podwyższonych tak jak opłat w rozumieniu art. 284 p.o.ś. nakłada ustawodawca na każdy podmiot korzystający ze środowiska, który musi ustalić we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją następnie na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego, do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza (art. 285 ust. 2 p.o.ś., aktualnie do dnia 31 marca następnego roku). Natomiast wszczęcie postępowania w tych sprawach z urzędu i wydanie przez właściwy organ decyzji o charakterze deklaratoryjnym następuje dopiero w przypadku braku realizacji powyższego obowiązku nałożonego z mocy prawa na dany podmiot korzystający ze środowiska (art. 288 ust. 1 i 2 p.o.ś.).".

W myśl art. 288 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. jeżeli podmiot korzystający ze środowiska, będąc do tego obowiązanym, nie przedłożył wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz wykazu o wysokości należnych opłat, o którym mowa w art. 286 ust. 2 - marszałek województwa wymierza opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska stosuje się odpowiednio przepisy działu III ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa (art. 281 ust. 1 p.o.ś.). Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1 o.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Związanie powstania zobowiązania z chwilą zaistnienia określonego stanu faktycznego; dokonuje się na mocy ustawy, bez konieczności dokonywania jakichkolwiek czynności dodatkowych przez strony stosunku prawnopodatkowego. Zobowiązania tego typu powstają niejako automatycznie, bez względu na wolę i zamiar podmiotu korzystającego ze środowiska. Jedyną przesłanką decydującą o ich powstaniu jest zaistnienie stanu faktycznego, z którym ustawodawca łączy powstanie zobowiązania. Dlatego ten rodzaj zobowiązań określa się jako powstające z mocy prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 437/09 (LEX nr 597592) stwierdził, że: "ciążący na podmiocie korzystającym ze środowiska z mocy prawa obowiązek poniesienia opłaty z tego tytułu stanowi rodzaj zobowiązania podatkowego". Przyjął ponadto, że: "upływ czasu powoduje wygaśniecie tego zobowiązania, stwierdza to przepis art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, mieszczący się w dziale III tej ustawy, w myśl którego zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku".

Jak podniesiono wyżej opłata za korzystanie ze środowiska stanowi zobowiązanie powstające ex lege, co oznacza, że decyzja wymierzająca opłatę za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza ma charakter deklaratoryjny. W myśl art. 68 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 o.p. nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 68 § 2 pkt 1 o.p.). Oznacza to, że powołany przez skarżącego przepis art. 68 § 1 o.p. nie mógł mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z przepisem art. 70 § 1 o.p.: "Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku". Oznacza to, że opłaty za korzystanie ze środowiska przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin ich płatności. Opłatę za korzystanie ze środowiska wnosi się za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku (art. 285 ust. 2 p.o.ś. w brzmieniu obowiązującym obecnie a także w roku 2016 r.). Zatem termin przedawnienia opłaty za korzystanie za środowiska w 2016 r. (okres najbardziej odległy) rozpoczął swój bieg w dniu 1 kwietnia 2017 r. i co do zasady zakończyłby się z dniem 31 grudnia 2022 r. Decyzja organu II instancji z dnia 4 października 2022 r. w przedmiocie opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza została zatem zarówno wydana, jak i doręczona (w dniu 11 października 2022 r.) przed upływem terminu przedawnienia. Tym bardziej nie uległy przedawnieniu opłaty należne za kolejne lata, poczynając od 2017 r. Powyższe stanowisko w zakresie tego, że decyzja wymierzająca opłatę za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza ma charakter deklaratoryjny, a zatem stosuje się art. 70 o.p. znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie NSA m.in. w wyroku z dnia 13 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 4881/21, CBOSA).

W całości przy tym należy podzielić stanowisko organów o braku konieczności rozdzielenia opłaty w zależności od tego czy dotyczy wprowadzania gazów, pyłów czy poboru wody. Opłata ta została rozdzielona na poszczególne lata, z uwzględnieniem tytułów z jakich jest należna.

W przypadku opłat za pobór wód w latach 2016 -2017 odnieść się należy do ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2017 r.). Zgodnie z zapisami ww. ustawy pobór wód podziemnych w ilości przekraczającej 5 m3 na dobę stanowi szczególne korzystanie z wód, a te z kolei na podstawie art. 122 tejże ustawy wymagała uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Ponieważ z dokumentacji przekazanej przez PWIOŚ wynikało, iż pobór wody na potrzeby hodowli drobiu przekraczał 5 m3 na dobę, skarżący powinien był uzyskać w tym zakresie pozwolenie wodnoprawne. Zgodnie z art. 533 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm.) do opłat za korzystanie ze środowiska należnych za okres do dnia 31 grudnia 2017 r. oraz wpływów z tych opłat stosuje się przepisy dotychczasowe. Stąd też w oparciu o art. 288 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. (w brzmieniu Dz.U. z 2017 r. poz. 519) właściwym do ustalenia opłaty podwyższonej z tytułu poboru wód w latach 2016 - 2017 był marszałek województwa.

Odnosząc się o zarzutu dowolnego ustalenia faktów w postaci wykopania studni w 2016 r., ilości faktycznie pobranej wody ze studni w latach 2016 - 2021, oraz twierdzenia że studnia ma głębokość ponad 30m lub pobór przekracza 5m3 na dobę, słusznie organ odwoławczy wyjaśnił, że w protokole pokontrolnym PWIOŚ stwierdzono, iż studnia nie jest opomiarowana, podmiot nie rejestruje ilości pobranych wód ze studni głębinowej, zaś zgodnie z ustaleniami kontroli pobór wody przekracza 5m3/dobę. Ustalenia kontroli nie były kwestionowane przez skarżącego (podpisał on bez zastrzeżeń protokół pokontrolny). Brak było zatem podstaw, by kwestionować ustania kontrolne odnoszące się do ilości pobranej wody. Odnosząc się do zarzutu niezastosowania art. 189 f § 1 pkt. 1 i 2 k.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, nie można stwierdzić, by waga naruszenia była znikoma. Skarżący prowadził działalność na znaczną skalę, nie realizując ciążącego na nim obowiązku uzyskania pozwolenia zintegrowanego, co trwało przez kilka lat. Ponadto sankcje nałożone decyzjami Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w S. P., dotyczą opłat podwyższonych za usługi wodne za lata 2018 - 2020 r., zaskarżone zaś decyzje wymierzają opłaty podwyższone m. in. za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego za lata 2016 - 2017. Decyzje obu organów zatem nie pokrywają się. Za pozostały okres decyzja dotyczy tylko opłaty podwyższonej z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza.

Nie można również zgodzić się ze skarżącym, że załączone przez niego do akt sprawy postanowienia, decyzja i raport nie zakładają konieczności uzyskania pozwolenia zintegrowanego. W tym zakresie organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę słusznie podkreślił, że w Raporcie Oddziaływania Przedsięwzięcia na Środowisko (przygotowanym na zlecenie Inwestora – Skarżącego) stwierdza się, że: "(...] na wspomnianej wyżej działce nr [...] stwierdzono obecność kurnika o wymiarach 130 - 190 m o obsadzenie 39.000 sztuk kur - brojlerów (156 DJP). Kurnik ten ze względu na posiadanie własnej infrastruktury towarzyszącej nie jest powiązany technologicznie z kurnikiem będącym przedmiotem raportu niemniej jednak został on uwzględniony w obliczeniach skumulowanego odziaływania rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń...".RDOŚ w postanowieniu z dnia [...]03.2015 r. wyraźnie stwierdził natomiast, że "Budowa kurnika o obsadzie 158 DJP w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącego kurnika o obsadzie 159 DJP spowoduje kumulacje oddziaływań tego samego rodzaju, zwłaszcza w zakresie emisji szkodliwych gazów i pyłu". Żaden z tych dokumentów nie wykluczał zatem konieczności uzyskania pozwolenia zintegrowanego dla analizowanego przedsięwzięcia.

Podsumowując należy wskazać, że wbrew twierdzeniom skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób dostateczny wyjaśniło podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia w zakresie jakim przyjęło, że sporne kurniki stanowią jedną instalacje. Organ podał konkretne okoliczności, które wskazują na istniejący między kurnikami powiązania technologiczne (wspólne ujęcie wody, sieć energetyczna oraz wspólne składowisko odpadów). Okoliczność zaś, że skarżący nie podziela tej oceny nie świadczy o naruszeniu powołanych powyżej przepisów postępowania. W zakresie tej oceny Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przekroczyło także granic swobodnej oceny dowodów i nie stwierdziło arbitralnie o konieczności posiadania pozwolenia zintegrowanego, co przesądza o niezasadności wszystkich zarzutów skargi.

W konsekwencji Sąd uznał, że w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób pełny i ocenione w świetle mających w sprawie zastosowanie przepisów ustawy prawo ochrony środowiska, bez naruszenia norm tego prawa a zarzuty skargi są niezasadne. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i prawidłowy, z zachowaniem reguł wynikających z art. 7, 77 § 1 i 78 K.p.a., zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został oceniony właściwie (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.