Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 114/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 3 ust. 1 , § 4 ust. 3, § 6
journal: Dz.U. 2023 poz 762
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań  związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Damian Bronowicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy dla rolników oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

E. G. B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (skarżąca, spółka) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (organ drugiej instancji, OR ARiMR) z dnia [...] marca 2024 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (organ pierwszej instancji, BP ARiMR) z dnia [...] listopada 2023 r. w sprawie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] lipca 2023 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek spółki E. G. B. o przyznanie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy. Do wniosku Spółka załączyła kopię faktur z [...], [...] r., [...] r., potwierdzających sprzedaż żyta.

Pismem z [...] września 2023 r. Kierownik BP ARiMR zawiadomiłspółkę o niezałatwieniu sprawy w terminie przewidzianym w § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz. U. z 2023 r., poz. 762 ze zm., dalej jako: rozporządzenie RM).

Ponadto organ poinformował, że naliczona kwota pomocy wynikająca ze złożonych przez rolników wniosków, przekracza kwotę środków, o których mowa w:1) art. 2 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2023/739, wyrażonej w złotych, oraz równowartości tej kwoty pochodzącej z budżetu państwa oraz2) art. 2 ust. 1 lit. c rozporządzenia 2023/1343, wyrażonej w złotych, oraz dwukrotności tej kwoty pochodzącej z budżetu państwa. W związku z tym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podejmuje działania zmierzające do przyznania przez Komisję Europejską zwiększonej części pomocy krajowej, tj. zmianę art. 2 ust. 2 rozporządzenia 2023/1343, co umożliwi realizację pomocy dla wszystkich wnioskujących spełniających warunki do jej przyznania. Jednocześnie organ wskazał, że wydanie decyzji w sprawie przyznania pomocy nastąpi do 30 listopada 2023 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. Kierownik BP ARiMR odmówił przyznania pomocy w związku z wyczerpaniem kwoty środków określonych w § 6 ust. 4 rozporządzenia RM.

W postępowaniu odwoławczym Dyrektor OR ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w przypadku Polski, łączny limit środków unijnych oraz krajowych pomocy w ramach działania pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy wynosił 799 mln zł. Do ustalonej wysokości limitu środków (799 mln zł) pomoc była przyznawana zgodnie z kolejnością złożenia wniosków. Środki te okazały się niewystarczające i zaspakajały potrzeby finansowe dla wniosków o pomoc złożonych do dnia 30.06.2023 r. Wszystkie wnioski o pomoc złożone po 30.06.2023 r. nie zmieściły się w kwocie limitu i nie można było dokonać wypłaty środków. Ponadto Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podjął czynności zmierzające do zwiększenia środków finansowych na pomoc w tym zakresie, o czym strona została powiadomiona pismem z dnia [...] 09.2023 r. Dodatkowy budżet na pomoc określoną w rozporządzeniu RM nie został zwiększony, tym samym dla wszystkich wniosków złożonych od 1.07.2023 r. do 31.07.2023 r. należało odmówić pomocy ze względu na wyczerpanie limitu budżetu na to działanie.

Spółka nie zgodziła się z decyzją Dyrektora OR ARiMR i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy: 1) § 3 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz.U.2023.928) (dalej także jako: Rozporządzenie RM) poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy wystąpiły ku temu przesłanki, a w konsekwencji nie przyznanie pomocy finansowej Spółce w sytuacji, gdy Skarżąca spełniła wymagane powyższymi przepisami warunki formalne i merytoryczne by otrzymać pomoc w zakresie zbóż i nasion oleistych;

2) § 6 ust. 4 rozporządzenia RM poprzez wadliwe uznanie przez Organ II instancji, iż w sytuacji wyczerpania środków pieniężnych na wypłatę Skarżącej pomocy nie dokonuje się badania wniosku pomocowego Strony pod względem spełnienia przez nią warunków formalnych i merytorycznych;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na rozstrzygnięciu sprawy bez jej dostatecznego wyjaśnienia w przedmiocie niezbadania wniosku pomocowego Spółki pod kątem formalnym i merytorycznym, a jedynie poprzestanie na arbitralnym uznaniu braku środków na wypłatę pomocy;

2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Organu I instancji, podczas gdy Organ II instancji powinien był na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić decyzję i orzec co do istoty sprawy, ewent. uchylić decyzję Organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na pominięcie faktu rozpoznania wniosku o pomoc pod kątem warunków formalno-merytorycznych.

Spółka wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji w całości oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: P.p.s.a.),rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Stwierdzenie, że poddaną kontroli decyzję (postanowienie) wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia RM, pomoc przyznaje się rolnikowi:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2001 i 2727 oraz z 2023 r. poz. 412), i który wyraził zgodę, o której mowa w art. 10c ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;

2) który dokonał sprzedaży:

a) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub

b) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą;

3) który poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739 oraz w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/1343;

4) który w 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię upraw kukurydzy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku.

Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia RM pomoc przyznaje się:

1) na wniosek rolnika złożony za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji;

2) w wysokości ustalonej zgodnie z § 6;

3) danemu rolnikowi tylko raz.

Wniosek zawiera (§ 4 ust. 2 rozporządzenia RM):

1) imię i nazwisko albo nazwę rolnika;

2) numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2a) numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy wymienionej w pkt 2, małżonka rolnika, jeżeli małżonek ten złożył wniosek, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 4, lub została mu przyznana pomoc, o której mowa w § 13zt ust. 1 lub § 13zw ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR", i ten numer jest odrębny od numeru identyfikacyjnego rolnika;

2b) numer identyfikacji podatkowej (NIP) - w przypadku gdy rolnik ubiegający się o przyznanie pomocy jest jednocześnie podmiotem skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą, jeżeli posiada taki numer;

3) oświadczenie rolnika, że:

a) poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739 oraz w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/1343,

b) ten rolnik lub jego małżonek dokonał sprzedaży:

- żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub

- kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą.

Do wniosku, rolnik dołącza faktury VAT potwierdzające sprzedaż przez rolnika (§ 4 ust. 3 rozporządzenia RM):

1) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub

2) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą.

W § 5 ust. 1 rozporządzenia RM określono termin składania wniosku od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 31 lipca 2023 r. Termin ten nie podlega przywróceniu (§ 5 ust. 2 rozporządzenia RM).

Jednocześnie w § 6 ust. 4 rozporządzenia przewidziano, że pomoc jest przyznawana według kolejności złożenia wniosków, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, do wysokości sumy kwoty środków, o których mowa w:

1) art. 2 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2023/739, wyrażonej w złotych, oraz równowartości tej kwoty pochodzącej z budżetu państwa oraz

2) art. 2 ust. 1 lit. c rozporządzenia 2023/1343, wyrażonej w złotych, oraz dwukrotności tej kwoty pochodzącej z budżetu państwa.

Zgodnie z § 7 rozporządzenia RM Kierownik biura powiatowego Agencji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika wydaje decyzję w sprawie przyznania pomocy w terminie do dnia 15 września 2023 r.

W niniejszej sprawie organ odmówił Spółce przyznania pomocy, powołując się na okoliczność wyczerpania kwoty środków, o których mowa w § 6 ust. 4 rozporządzenia RM. Z kolei Skarżąca stoi na stanowisku, że organ winien dokonać badania wniosku pod względem spełnienia przez Spółkę warunków formalnych i merytorycznych, a nie odmawiać przyznania pomocy jedynie z uwagi na wyczerpanie środków finansowych.

W ocenie Sądu, stanowisko organu jest prawidłowe. W sprawie poza sporem pozostaje okoliczność wyczerpania ww. środków. W takiej sytuacji, zgodnie z literalnym brzmieniem § 6 ust. 4 rozporządzenia RM, nie było możliwe wydanie decyzji innej, niż decyzja odmawiająca przyznania przewidzianej pomocy finansowej. W konsekwencji nie było potrzeby badania innych przesłanek do udzielenia wsparcia finansowego. Okoliczność czy Skarżąca spełniła warunki formalne i merytoryczne jest bowiem bez znaczenia. Wbrew stanowisku Skarżącej, przedstawienie w zaskarżonej decyzji analizy czy Skarżąca kwalifikuje się do otrzymania pomocy na podstawie § 3 ust. 1 i § 4 Rozporządzenia RM, nie ma wpływu na wynik sprawy. W sytuacji wyczerpania środków, o których mowa w § 6 ust. 4 rozporządzenia RM, organ nie mógł wydać decyzji o przyznaniu pomocy.

W odniesieniu do zarzutów naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., należy wskazać, że na mocy art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. Jednocześnie art. 10a ust. 1a tej ustawy przewiduje, że w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). W dalszej kolejności organ obowiązany jest uwzględnić wytyczne art. 107 § 3 K.p.a., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

O wyniku sprawy zadecydowała wyłącznie nie budząca wątpliwości okoliczność wyczerpania środków. W związku z tym zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz § 3 ust. 1, § 4, § 6 ust. 4 Rozporządzenia RM należy uznać za nietrafione. Z kolei uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wymienione elementy art. 107 § 3 K.p.a. i pozwala na odtworzenie motywów, którymi kierował się organ podejmując decyzję.

Na marginesie można zauważyć, że 23 września 2023 r. (a zatem po wydaniu w kontrolowanym postępowaniu postanowienia o niezałatwieniu sprawy w terminie) weszły w życie przepisy § 13 zzg rozporządzenia Rady Ministeriów z dnia 19 września 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 stycznia 2015 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 1965).Pomoc finansowa wprowadzona na podstawie § 1 pkt 5 rozporządzenia zmieniającego została adresowana do producentów rolnych, którzy spełnili warunki przyznania pomocy, o której mowa w przepisach rozporządzenia RM z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych, i mimo tego nie otrzymali tej pomocy. Zgodnie z brzmieniem nowego § 13zzg ust. 3 pkt 4 lit. b. rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. wniosek składany w trybie § 13zzg miał zawierać oświadczenie rolnika o zrzeczeniu się prawa do pomocy, o której mowa w rozporządzeniu z dnia 21 kwietnia 2023 r. Równocześnie przepisy § 13zzg nie przewidywały konieczności wcześniejszego wydanie decyzji o odmowie przyznania pomocy na podstawie rozporządzenia RM. Zatem wskazane w §13zzg ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. nieotrzymanie pomocy, mimo spełnienia warunków, można rozumieć również jako niewydanie decyzji do czasu złożenia nowego wniosku w ramach drugiego naboru.

W związku z powyższym, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę.