Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SAB/Go 100/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 6, art. 232 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 100c, art. 100d
journal: Dz.U. 2023 poz 103
law: Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 października 2023 r. sprawy ze skargi G. B. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić z urzędu od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skarżącej – G. B. kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] marca 2023 r., G.B. (obywatelka Gruzji) zwróciła się do Wojewody o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. wnioskodawczyni, reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego, wniosła - w trybie art. 37 ustawy 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - do organu wyższego stopnia, tj. Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponaglenie na niezałatwienie przez Wojewodę sprawy w terminie, o którym mowa w art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 519 ze zm.).

Następnie, w skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skardze z dnia [...] czerwca 2023 r., reprezentujący G.B. pełnomocnik zarzucił Wojewodzie bezczynność w ww. sprawie, skutkującą naruszeniem przez tenże organ przepisów art. 7, art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 3-4 k.p.a.

Odpowiadając na skargę i wnosząc o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie, Wojewoda podkreślił, iż w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącej zastosowanie znajduje przepis art. 100d pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 103 ze zm. dalej jako ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy), na mocy którego w okresie do dnia 4 marca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Dodatkowo, w okresie tym nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie, jak również nie wymierza się organowi prowadzącemu postępowanie grzywny, ani nie zasądza się od niego na rzecz skarżących sum pieniężnych za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (ust. 3 pkt 1-2). Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem w ww. okresie nie może stanowić nadto podstawy wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (ust. 4). Wojewoda podnosząc, iż cytowane przepisy ustawy o pomocy mają zastosowanie do postępowań o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy prowadzonych wobec wszystkich cudzoziemców, wniósł o zastosowanie w sprawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), z uwagi na czasową niedopuszczalność wywodzenia środków prawnych zwalczających bezczynność lub przewlekłość w tego rodzaju postępowaniach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała odrzuceniu.

Przedmiotem zaskarżenia była bezczynność Wojewody w sprawie udzielenia cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy. Na podstawie ustawy o cudzoziemcach sprawy dotyczące udzielania cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy są sprawami z zakresu administracji publicznej, rozstrzyganymi w drodze decyzji administracyjnej, a zatem zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. podlegają kognicji sądów administracyjnych, a sąd może - co do zasady - badać bezczynność organu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W sprawach tych znajdują jednak zastosowanie przepisy art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1- 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zmieniające czasowo ogólne zasady postępowania przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy dodanym przez art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 830) zmieniającej ww. ustawę z dniem 15 kwietnia 2022 r., w okresie od dnia 15 kwietnia do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a). Zgodnie z art. 100c ust. 3 w powyższym okresie: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Jednocześnie zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w powyższych sprawach lub ich dokonywanie z opóźnieniem we wskazanym wyżej terminie, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100c ust. 4). Z kolei zgodnie z art. 100d ustawy o pomocy obywatelom dodanym przez art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 185) zmieniającej ww. ustawę z dniem 1 stycznia 2023 r. - w okresie do dnia 24 sierpnia 2023 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a). Art. 100d ust. 3 i 4 ma identyczne brzmienie jak cyt. wyżej art. 100c ust. 3 i 4. Termin określony w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy został przedłużony do 4 marca 2024 r. na mocy art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1088) zmieniającej ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy.

Przytoczone przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadziły istotne modyfikacje i ograniczenia w zakresie terminu załatwienia wymienionych w ustawie spraw (w tym spraw dotyczących udzielania cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy) oraz możliwości korzystania ze środków zaskarżenia w zakresie wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości, w stosunku do reguł wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiąc lex specialis wobec art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i art. 53 § 2b p.p.s.a.

Jeżeli organ prowadzący postępowanie w okresie od 15 kwietnia do 31 grudnia 2022 r. i od 1 stycznia 2023 r. do 4 marca 2024 r. dopuścił się bezczynności, to nie wymierza się mu grzywny, ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (art. 100c ust. 3 i art. 100d ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy), a zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem w tymże okresie, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). W związku z tym przyjmuje się, że w przypadku stanów zaniechania organu zaistniałych po dniu 15 kwietnia 2022 r. skarga jest niedopuszczalna, przy czym wyłączenie przewidziane w art. 100c ust. 3 pkt 2 pozostaje w zgodzie z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (tak NSA w postanowieniu z 12 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 510/23). Wyłączenie możliwości wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości, rozumiane jako pozbawienie strony możliwości wniesienia ponaglenia (art. 37 k.p.a.) oraz skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), powinno skutkować odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej z innych przyczyn na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (tak w komentarzu do Ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, Witold Antoni Klaus (red.), Rafał Cieślak, Marcin Górski, Małgorzata Jaźwińska, Ewa Kacprzak-Szymańska, Agnieszka Kwaśniewska-Sadkowska, Patrycja Mickiewicz, Katarzyna Słubik, Warszawa 2022, LEX/el 2023).

W orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się rozbieżne stanowiska odnośnie do kwestii, czy przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy mają zastosowanie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, opuszczającymi terytorium tego państwa w związku z wojną, czy też do wszystkich cudzoziemców. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w swoich wcześniejszych orzeczeniach, opowiadając się za pierwszym stanowiskiem wskazywał, że sam tytuł ustawy, treść jej art. 1, a także uzasadnienie projektu ustawy przemawiają za przyjęciem, że ustawa dotyczy wyłącznie obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa (por. np. wyroki z 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Go 30/23 i z 27 września 2023 r., sygn. akt II SAB/Go 113/23). Przeciwne stanowisko przyjął Naczelny Sąd Administracyjny (wyroki z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22 i z 4 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2421/22), wskazując, że art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie ma zastosowania tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy opuszczającymi terytorium tego państwa w związku z działaniami zbrojnymi. W ocenie NSA taka interpretacja nie wynika ani z brzmienia, ani z celu tego przepisu. Po pierwsze, w przepisie tym mówi się o "cudzoziemcu", a nie "obywatelu Ukrainy". Lege non distinguente, przepis ten dotyczy każdego cudzoziemca, czyli osoby, która nie posiada obywatelstwa polskiego (art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach). Po drugie, NSA wskazał na szeroki zakres spraw, których dotyczy ten przepis, w tym zezwoleń na pobyt rezydenta długoterminowego UE (art. 100c ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). Znaczna część tych spraw nie może mieć jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną (np. zezwolenia na pobyt stały, nie wspominając już o postępowaniach dotyczących cofnięcia posiadanych już zezwoleń). Po trzecie, art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadza szereg rozwiązań w sposób istotny ograniczających prawa cudzoziemców, w tym ich prawa do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Trudno znaleźć, zdaniem NSA, racjonalne uzasadnienie dla tezy, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadza równocześnie rozwiązania pogarszające sytuację prawną wyłącznie tej grupy cudzoziemców.

Pogląd, że przepis art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy znajduje zastosowanie nie tylko do spraw toczących się z udziałem obywateli Ukrainy, ale obejmuje także sprawy z udziałem wszystkich cudzoziemców, jest również wyrażany w doktrynie (Komentarz do Ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, Witold Antoni Klaus (red.), Rafał Cieślak, Marcin Górski, Małgorzata Jaźwińska, Ewa Kacprzak-Szymańska, Agnieszka Kwaśniewska-Sadkowska, Patrycja Mickiewicz, Katarzyna Słubik, Warszawa 2022, LEX/el 2023).

Mając na uwadze powyższe oraz wzgląd na wartości wynikające z jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego, WSA w Gorzowie Wlkp. w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, odstąpił od poglądu wyrażonego w wyrokach tego Sądu m.in. z 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Go 30/23 i z 27 września 2023 r., sygn. akt II SAB/Go 113/23 i przyjął, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zgodnie z ich literalnym brzmieniem, znajdują zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, opuszczającymi terytorium tego państwa w związku z wojną.

Wobec powyższego przepis art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy miał zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy do postępowania toczącego się z wniosku skarżącej (cudzoziemki nie będącej obywatelką Ukrainy) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, gdyż wniosek skarżącej został złożony w dniu 23 marca 2023 r., to jest w czasie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. W tej sytuacji należało uznać, że skarga - jako dotycząca bezczynności Wojewody zaistniałej po dniu 15 kwietnia 2022 r., w czasie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy - jest niedopuszczalna i jako taka podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a.

O zwrocie uiszczonego przez skarżącą wpisu sądowego od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od odrzuconego pisma.