Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2167/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 42 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2061
law: Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego
article: art. 21 ust. 6 pkt 3, art. 48d ust. 13
journal: Dz.U. 2018 poz 133
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz–Sierakowska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaconego świadczenia mieszkaniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Agencji Mienia Wojskowego, dalej: "Prezes AMW", decyzją z dnia [...] września 2023 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), dalej: "k.p.a.", art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2061), dalej: "ustawa o AMW" oraz art. 21 ust. 6 pkt 3 i art. 48d ust. 12 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2022 r., poz. 1623), dalej: "ustawa o zakwaterowaniu", utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego Oddział w [...], dalej: "Dyrektor Oddziału", z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...], orzekającą o nadpłaceniu na rzecz T. M. za okres od [...] sierpnia 2016 r. do [...] lutego 2023 r., w łącznej kwocie 52.080,00 zł, świadczenia mieszkaniowego i zobowiązującą T. M. do zwrotu nadpłaconego świadczenia mieszkaniowego.

Jak wynika z ustaleń w sprawie T. M., dalej: "strona", "skarżący", złożył do Dyrektora Oddziału w dniu [...] sierpnia 2016 r., [...] lipca 2018 r. (aktualizowany [...] maja 2020 r.) oraz [...] czerwca 2021 r., wniosek o wypłatę świadczenia mieszkaniowego. W wyniku rozpatrzenia wniosku, stronie od dnia [...] sierpnia 2016 r. do [...] lutego 2023 r. wypłacano comiesięczną wypłatę świadczenia mieszkaniowego, w tym: od [...] sierpnia 2016 r. do [...] grudnia 2016 r. w kwocie 600,00 zł miesięcznie, i od [...] stycznia 2017 r. do [...] grudnia 2022 r. w kwocie 660,00 zł miesięcznie i od [...] stycznia 2023 r. do [...] lutego 2023 r. w kwocie 780,00 zł miesięcznie. Łącznie została wypłacona kwota 52.080,00 zł.

W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego w sprawie powiązanej ze sprawą T. M., zostały potwierdzone okoliczności mające bezpośredni wpływ na prawo żołnierza do zakwaterowania, a tym samym do wypłaty świadczenia mieszkaniowego. W toku podjętych działań, przy weryfikacji tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego w [...] przy ul. [...] ustalono, iż lokal ten, na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] z dnia [...] czerwca 2006 r., małżonka T. M., tj. K. M. (wówczas S.) nabyła wspólnie z A. S. oraz A. S. od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej przy zastosowaniu 95% bonifikaty od wartości tego lokalu. T. M. pozostaje w związku małżeńskim z K. M. od dnia [...] czerwca 2013 r.

Z uwagi na wystąpienie negatywnej przesłanki wskazanej w art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu, pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. Dyrektor Oddziału wezwał stronę do zwrotu nadpłaconego świadczenia mieszkaniowego w kwocie 52.080,00 zł za okres od dnia [...] sierpnia 2016 r. do [...] lutego 2023 r.

W związku z tym, że strona nie zwróciła żądanej kwoty, Dyrektor Oddziału wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie, a następnie wydał decyzję w dniu [...] lipca 2023 r., stwierdzającą nadpłatę i zobowiązującą do zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia mieszkaniowego, za okres od dnia [...] sierpnia 2016 r. do dnia [...] lutego 2023 r. w kwocie 52.080,00 zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji powołał się na negatywną przesłankę realizacji prawa do zakwaterowania, o której mowa w art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu.

Po rozpoznaniu odwołania T. M., Prezes AMW decyzją z dnia [...] września 2023 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie, odwołał się do treści art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu, zgodnie z którym żołnierzowi zawodowemu od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej, albo za jego zgodą w innej miejscowości.

Podał, że prawo do zakwaterowania żołnierza zawodowego, zgodnie z ust. 2 ww. przepisu realizowane jest w jednej z następujących form: przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego na czas pełnienia służby, przydziału miejsca

w internacie albo kwaterze internatowej, wypłaty świadczenia mieszkaniowego.

W myśl art. 21 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu, żołnierz zawodowy wybiera, na swój wniosek, jedną z form zakwaterowania, o których mowa w ust. 2. Natomiast treść art. 21 ust. 6 pkt 1-5 ustawy o zakwaterowaniu zawiera katalog przesłanek negatywnych, które wyłączają dopuszczalność realizacji prawa do zakwaterowania (w tym wypłaty świadczenia mieszkaniowego). Zgodnie z tym przepisem żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek,

z zastrzeżeniem ust. 10:

1) otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, wypłacony na podstawie przepisów ustawy obowiązujących do dnia 30 czerwca 2004 r.;

2) otrzymał odprawę mieszkaniową wypłaconą albo zrealizowaną w formie rzeczowej na podstawie przepisów ustawy obowiązujących od dnia 1 lipca 2004 r.;

3) nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia;

4) otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r.

o zakwaterowaniu sil zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 oraz z 1994 r. Nr 10, poz. 36);

5) nabył własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego od Agencji.

Organ stwierdził, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy bezspornym jest, że od [...] sierpnia 2016 r. do [...] lutego 2023 r. T. M. otrzymywał świadczenie mieszkaniowe, jak również, że jego małżonka K. M. [...] czerwca 2010 r. nabyła od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej – przy zastosowaniu 95% bonifikaty - lokal mieszkalny nr [...] w [...] przy ul. [...].

Z treści art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu wynika, że prawo do zakwaterowania, o którym mowa w art. 21 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu, nie przysługuje żołnierzowi zawodowemu m in. jeżeli żołnierz lub jego małżonek skorzystał z uprawnień w przypadkach określonych w art. 21 ust. 6. Jednym

z wymienionych negatywnych przypadków jest nabycie kiedykolwiek przez żołnierza lub jego małżonka lokalu mieszkalnego z bonifikatą lub z pomniejszeniem w cenie nabycia od wskazanych w tym przepisie enumeratywnie podmiotów (art. 21 ust. 6

pkt 3).

Organ zaznaczył, że art. 21 ust. 6 pkt 3 nie precyzuje żadnych innych okoliczności, w których doszło do nabycia lokalu mieszkalnego, takich jak czas nabycia, czy sposób nabycia (do majątku wspólnego lub odrębnego), zaś jedynie

w sposób wyczerpujący wskazuje podmioty, od których nabycie na preferencyjnych warunkach pozbawia żołnierza zawodowego prawa podstawowego do zakwaterowania, np. wypłaty świadczenia mieszkaniowego.

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił, że skarżący nie był uprawniony do otrzymywania świadczenia, gdyż K. M. nabyła od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej - przy zastosowaniu 95% bonifikaty - lokal mieszkalny nr [...] w [...] przy ul. [...].

Z tego powodu Dyrektor Oddziału, działając zgodnie z art. 48d ust. 12 i 13 ustawy o zakwaterowaniu, wezwał stronę do zwrotu nadpłaconego świadczenia mieszkaniowego od dnia [...] sierpnia 2016 r. do dnia [...] lutego 2023 r., a następnie wydał zaskarżoną decyzję o nadpłaceniu oraz zobowiązaniu T. M. do zwrotu świadczenia mieszkaniowego w kwocie 52.080,00 zł.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania w kwestii przedawnienia, powołał się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2021 r. sygn. akt. II SA/Wa 154/21,

w uzasadnieniu którego Sąd wskazał, że zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy

o zakwaterowaniu, do spraw roszczeń administracyjnoprawnych Agencji, w zakresie nieuregulowanym przez ustawę o zakwaterowaniu, stosuje się odpowiednio przepisy księgi pierwszej, tytułu VI Kodeku cywilnego (k.c.). Zgodnie z art. 120 § 1 k.c., bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Roszczenie staje się w świetle przepisów prawa wymagalne wtedy, gdy wierzyciel może skutecznie żądać wykonania świadczenia od dłużnika. W przypadku sprawy

o charakterze administracyjnym, żądanie następuje z chwilą wydania odpowiedniego aktu (decyzji) administracyjnego (por. M. Pyziak - Szajhicka, Komentarz do art. 120 Kodeksu cywilnego, LEX 2018, t. 3). Stwierdził w związku z tym, że dopiero, gdy decyzja administracyjna, nakazująca zwrot świadczenia, stała się ostateczna zaczął płynąć trzyletni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 42 ust. 1 ustawy

o zakwaterowaniu.

Prezes WAM zauważył, że postępowanie w niniejszej sprawie nie ma charakteru uznaniowego, co powoduje, że organ ma obowiązek wydania decyzji

o zwrocie, w sytuacji braku wpłaty pobranego nienależnie świadczenia

w wyznaczonym terminie.

Prezes AMW, podsumowując, wskazał, że T. M. otrzymywał świadczenie mieszkaniowe, pomimo wystąpienia negatywnej przesłanki realizacji prawa do zakwaterowania, o której mowa w art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy

o zakwaterowaniu i wobec tego Dyrektor Oddziału w oparciu o dyspozycję art. 48d ust. 12 w związku z ust. 13 ustawy o zakwaterowaniu był zobowiązany do wydania decyzji o zwrocie świadczenia mieszkaniowego nienależnie wypłaconego.

Pismem z dnia [...] października 2023 r. T. M. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa AMW z dnia [...] września 2023 r. nr [...].

W skardze zarzucił organowi naruszenie:

1) art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. w związku z art. 120 § 3 ustawy o AMW, poprzez pomięcie w procesie orzekania, wynikającego z art. 120 ustawy o AMW, faktu sukcesji generalnej Agencji Mienia Wojskowego i Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, mające wpływ na treść zaskarżonego orzekania w zakresie w jakim organ II instancji uznał, że wymagalność roszczenia o zwrot wypłaconego świadczenia powstała

w związku z ustaleniem podstaw do jego zwrotu w sprawie innego żołnierza - podczas, gdy prawidłowo zastosowane przepisy wskazane w treści niniejszego zarzutu nakazują przyjęcie, że Agencja Mienia Wojskowego, jako sukcesor generalny Wojskowej Agencji Mieszkaniowej miała wiedzą o zdarzeniu uzasadniającym jego zwrot co najmniej od dnia przyznania rozpatrywanego świadczenia - mające wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia w zakresie, w jakim organ II instancji ustalił obowiązek zwrotu świadczenia za okres przekraczający trzy lata przed datą wydania decyzji;

2) naruszenie art. 42 ustawy o AMW w zw. z art. 120 k.c. poprzez jego niezastosowanie w zakresie wyliczenia wysokości świadczenia podlegającego zwrotowi, w okresie przekraczającym trzy lata licząc od dnia wymagalności roszczenia, tj. od dnia, w którym organ mógł podjąć czynności zmierzające do zwrotu

świadczenia w najwcześniej możliwym terminie - mające wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia w zakresie w jakim zaskarżona decyzja nakazuje zwrot świadczenia za okres przekraczający trzy lata przed datą jej wydania,

3) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy decyzję organu I instancji, ze względu na naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o AMW, należało uchylić i orzec w tym zakresie co do istoty sprawy.

Skarżący, wskazując na powyższe uchybienia, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

a także zwrotu kwoty 17 zł uiszczonej tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Zdaniem skarżącego, już z samego tylko uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ administracyjny był stroną czynności prawnej stanowiącej

o negatywnej przesłance do wypłaty świadczenia. Czynność małżonki skarżącego została bowiem dokona z poprzednikiem organu wydającego decyzję, który jednocześnie jest jej sukcesorem generalnym. Zdaniem skarżącego, wydając decyzję organ II instancji nie uwzględnił powyższej okoliczności, co miało bezpośredni wpływ na nieprawidłowe zastosowanie w sprawie przepisu art. 120 k.c. w zakresie ustalenia daty wymagalności roszczenia.

Jednocześnie skarżący podniósł, iż nie ma wykształcenia prawniczego i na dzień składania każdego z oświadczeń o braku istnienia przesłanek uzasadniających odmowę wypłaty świadczenia nie miał wiedzy o wykładni obowiązującej w zakresie przesłanek negatywnych do jego wypłaty. Składane przez niego oświadczenia, na dzień ich złożenia, zgodne były z jego stanem wiedzy. Podkreślił także, iż żaden

z podpisanych przez niego formularzy nie zawierał informacji o tym, w jaki sposób należy interpretować przesłanki negatywne wypłaty świadczenia. Zwrócił uwagę, że powyższego nie można odnieść do organu.

Podkreślił, że czynność stanowiąca przesłankę negatywną dokona została

z organem przyznającym świadczenie. Stwierdził, że złożeniu przez niego oświadczenia o braku przesłanek negatywnych, nie można przypisywać żadnego znaczenia w sytuacji, gdy organ decydujący o prawie do tego świadczenia był jednocześnie stroną czynności stanowiącej przesłankę negatywną jego wypłaty. Organ ten bowiem z urzędu winien wziąć tę okoliczność pod uwagę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie dodał, iż skarżący we wnioskach o wypłatę świadczenia mieszkaniowego wielokrotnie poświadczał nieprawdę w zakresie oświadczeń dotyczących małżonki i faktu nabycia przez nią lokalu od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z bonifikatą, zatem nie miał wątpliwości w tym zakresie, niemniej w świetle art. 48d ust. 13 ustawy o zakwaterowaniu nie ma znaczenia czy żołnierz wprowadził w błąd organ świadomie, czy nieświadomie albowiem kwestia winy jest - dla zobowiązania do zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia - obojętna. Z wniosków strony o wypłatę świadczenia nie wynika też nazwisko panieńskie żony, pod którym nabyła od WAM lokal mieszkalny, stąd organy Agencji bazowały na rzetelności oświadczeń żołnierza.

Odnośnie przedawnienia roszczenia o zwrot świadczenia Prezes AMW podzielił stanowisko wyrażone w wyrokach: II SA/Wa 45/18; II SA/Wa 322/19;

II SA/Wa 154/21.

Dodatkowo zwrócił uwagę, iż ratio legis art. 42 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego sprowadzało się do objęcia przedawnieniem roszczeń Agencji wobec najemców zalegających z zapłatą czynszów, których najem lokali z zasobu Agencji, nawiązał się na podstawie decyzji administracyjnej, stąd nazwa roszczenia

o charakterze administracyjnoprawnym. W zakresie przyznania świadczenia mieszkaniowego - organ decyzji administracyjnej nie wydaje.

W uzasadnieniu (str. 19) rządowego projektu ustawy o Agencji Mienia Wojskowego (druk 3342 Sejmu VII kadencji) czytamy - " (...) Przewidziano również regulację, zgodnie z którą roszczenia Agencji o charakterze administracyjnoprawnym ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Przepis ten zaproponowano w wyniku wielokrotnych monitów zarówno ze strony Rzecznika Praw Obywatelskich, jak również interpelacji poselskich w celu równego traktowania osób, które korzystają z mieszkań z zasobów Agencji na podstawie decyzji administracyjnoprawnej, jak i tych, którzy zasiedlają je na podstawie umowy najmu. W drugim przypadku przedawnienie roszczeń następuje

w ciągu 3 lat stosownie do przepisów Kodeksu cywilnego, w pierwszym, z uwagi na brak regulacji w tym zakresie (dotyczy żołnierzy zawodowych), nie następuje nigdy. W związku z powyższym w celu zrównania praw żołnierzy zawodowych z osobami wynajmującymi mieszkania zaproponowano wprowadzenie trzyletniego okresu przedawnienia roszczeń administracyjnoprawnych (...).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu, żołnierzowi zawodowemu od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości. Przepis art. 21 ust. 2 i 3 ustawy

o zakwaterowaniu uprawnia zaś żołnierza służby stałej do wyboru jednej spośród następujących form zakwaterowania: przydziału kwatery (lokalu mieszkalnego) na czas pełnienia służby, przydziału miejsca w internacie (kwaterze internatowej), wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Z kolei w art. 21 ust. 6 pkt 1-5 ustawy

o zakwaterowaniu zostały enumeratywnie wyliczone przesłanki negatywne, które wyłączają dopuszczalność realizacji prawa do zakwaterowania. Jedną z nich jest nabycie lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia (art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu).

W swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że celem wynikającym z art. 21 ustawy o zakwaterowaniu jest zakwaterowanie żołnierza w jeden ze sposobów przewidzianych w tym przepisie, a takie wyjątkowe prawo, jak zakup mieszkania z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia

w cenie nabycia, żołnierz może wykorzystać tylko jeden raz. Zaś sformułowanie art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu pozwala przyjąć, że zamiarem ustawodawcy było szerokie ujęcie omawianego wyłączenia, obejmujące przypadki, gdy żołnierzowi lub jego małżonkowi kiedykolwiek udzielono pomocy ze środków publicznych na cele mieszkalne tam wskazane (m.in. wyroki NSA: z 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 1688/18; z 26 września 2018 r. sygn. akt I OSK 2559/16; z 25 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1240/13).

W orzecznictwie dominuje pogląd, że dla wyłączenia uprawnienia do zakwaterowania w świetle przepisu art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu, wystarczający jest wyłącznie fakt nabycia lokalu od podmiotu publicznoprawnego na preferencyjnych warunkach, bez względu na to, kiedy miał on miejsce i bez względu na łączące strony stosunki majątkowe (por. np. wyroki NSA z: 20 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 3038/12; 9 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 454/21; 23 marca 2022 r. sygn. akt III OSK 4520/21).

Z orzecznictwa wynika także, że przepis art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy

o zakwaterowaniu obejmuje wszystkie możliwe przypadki nabycia lokalu od podmiotów publicznoprawnych z bonifikatą lub pomniejszeniem w cenie nabycia, zaistniałe w różnych konfiguracjach. W wyroku z 27 czerwca 2023 r. sygn. akt III OSK 2381/21 (podobnie wyrok NSA z 20 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 3038/12) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "ratio legis normy zawartej w art. 21 ustawy to prawo do zakwaterowania, ale prawo to jest realizowane w jednej

z form, o których mowa w ustępie 2 tego artykułu - m.in. przez wypłatę świadczenia mieszkaniowego i nie przysługuje w przypadkach enumeratywnie wskazanych

w ustępie 3 - m.in. wówczas, gdy żołnierz lub jego małżonek nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia.

Treść przepisu nie uprawnia do konstruowania czy wprowadzania jakichkolwiek dodatkowych warunków wyłączających zaistnienie przesłanki negatywnej w nim zawartej. Analiza wszystkich przypadków wyłączenia prawa do zakwaterowania zawartych w punktach 1-5 ustępu 6 art. 21 ustawy dowodzi, że istotny jest jedynie fakt uzyskania pomocy publicznej w określonej formie (ekwiwalentu, odprawy, bonifikaty w cenie nabycia, itp.)".

Uznając ten pogląd za trafny, stwierdzić należy, że szerokie ujęcie wyłączeń dotyczących korzystania z prawa do zakwaterowania wskazuje na zamiar ustawodawcy objęcia nimi wymienionych w ust. 6 sytuacji (zdarzeń), także wówczas, gdy miały one miejsce przed datą wejścia w życie zmiany ustawy, wprowadzającej ust. 6 do art. 21, tj. od 1 lipca 2010 r. (tak też Naczelny Sąd Administracyjny

w powołanym wyżej wyroku z dnia 20 grudnia 2013 r. dostępny: https://cbois.nsa.gov.pl).

Jeżeli zatem żołnierzowi lub jego małżonkowi kiedykolwiek udzielono pomocy ze środków publicznych na cele mieszkalne (art. 21 ust. 6), to fakt ten stanowi przeszkodę w realizacji prawa do zakwaterowania unormowanego w art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu.

Taka wykładnia art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu pozostaje

w zgodzie z konstytucyjną zasadą praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, który stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Z zasady tej wynika, że w postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej obowiązane są stosować przepisy prawa obowiązujące

w dniu wydania decyzji. Od tej reguły mogą zostać wprowadzone odstępstwa przepisami przejściowymi, które mogą ograniczyć moc przepisów prawa w czasie, przez wyłączenie stosowania danych przepisów do zdarzeń prawnych mających miejsce przed wejściem ich w życie.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy

o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz.143), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy zmienianej

w art. 1 ustawy (tj. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP), w brzmieniu dotychczasowym. Art. 18 ust. 1 ustawy nowelizującej nie przyjął zatem ograniczenia mocy obowiązującej przepisów zmienionych, w tym art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy, do zdarzeń prawnych powstałych po ich wejściu w życie.

Ustawodawca, ograniczając prawo żołnierza zawodowego do zakwaterowania w przypadku, gdy nabył on lokal mieszkalny z bonifikatą, w sposób zamierzony objął tą przesłanką wszelkie stany faktyczne, niezależnie od daty nabycia lokalu. W tej sytuacji, bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy do nabycia lokalu doszło przed powołaniem żołnierza do zawodowej służby wojskowej, czy w trakcie jej pełnienia, oraz czy lokal ten nabyła żona przed zawarciem z żołnierzem związku małżeńskiego.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy K. M. - żona żołnierza (wówczas S.) nabyła wspólnie z A. S. (matką) i A. S. (siostrą) od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej – przy zastosowaniu 95% bonifikaty - lokal mieszkalny nr [...] w [...] przy ul. [...] (akt notarialny z dnia [...] czerwca 2010 r. repetytorium [...] nr [...]), a w dniu [...] czerwca 2013 r. zawarła związek małżeński z T. M.) i ta okoliczność ma znaczenie

z punktu widzenia art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu. Jak już powiedziano, istotny jest jedynie fakt uzyskania pomocy publicznej w określonej formie (ekwiwalentu, odprawy, bonifikaty w cenie nabycia itp.) przez któregokolwiek

z małżonków bez względu na późniejsze jej wykorzystanie.

Powadzi to do stwierdzenia, że zarzut naruszenia art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy

o zakwaterowaniu przez jego nieprawidłową wykładnię jest nieuzasadniony.

W świetle przepisu art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu, istotny jest bowiem wyłącznie fakt wcześniejszego skorzystania z pomocy finansowej państwa przy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, co w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie miało miejsce (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1037/13).

W sprawie nie doszło również do upływu terminu przedawnienia roszczenia.

W myśl bowiem art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego, roszczenia Agencji o charakterze administracyjnoprawnym ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jednocześnie stosowanie do ust. 2 tego przepisu, do przedawniania roszczeń administracyjnoprawnych Agencji w zakresie nieuregulowanym niniejszą ustawą stosuje się odpowiednio przepisy księgi pierwszej tytuł VI ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Stosownie do treści art. 120 § 1 k.c., bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Wskazać należy, iż w doktrynie przyjmuje się, że roszczenie staje się wymagalne wtedy, gdy wierzyciel może skutecznie żądać wykonania świadczenia przez dłużnika. Podnosi się przy tym, iż w przypadku sprawy o charakterze administracyjnym, żądanie następuje z chwilą wydania odpowiedniego aktu (decyzji) administracyjnego (por. M. Pyziak – Szafnicka, Komentarz do art. 120 Kodeksu cywilnego, LEX 2018,

t. 3). Skoro zatem przepis art. 48d ust. 13 ustawy o zakwaterowaniu nakazuje wydanie decyzji administracyjnej w razie bezskutecznego upływu terminu zakreślonego w wezwaniu, to uznać należy, że dopiero, gdy decyzja administracyjna zobowiązująca do zwrotu świadczenia staje się ostateczna, zaczyna płynąć trzyletni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 42 ust. 1 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 października 2018 r. o sygn. akt II SA/Wa 1535/17 oraz wyrok NSA z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 854/21).

Zarówno Prezes AMW, wydając zaskarżoną decyzję, jak i Dyrektor Oddziału, rozstrzygając w I instancji, nie uchybili normom zawartym w przepisach art. 6, art. 7

i art. 8 k.p.a., albowiem organy te podjęły wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, dokonując przy tym prawidłowej wykładni przepisu art. 26 ust. 6 pkt 3 ustawy

o zakwaterowaniu.

Ponadto, jak trafnie wskazano w odpowiedzi na skargę, organ nie mógł wiedzieć od dnia przyznania świadczenia mieszkaniowego o tym, że żona skarżącego K. M. nabyła lokal z bonifikatą, skoro z wniosków skarżącego

o wypłatę tego świadczenia nie wynika nazwisko panieńskie żony, pod którym nabyła od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej lokal mieszkalny.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga nie zasługiuje na uwzględnienie, co skutkowało jej oddaleniem, na podstawie art. 151 p.p.s.a.