Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 94/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2017 r. sprawy ze skargi K. Z. i M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 4 listopada 2016 r., znak: [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących K. Z. i M. G. solidarnie kwotę 300,00 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 22 czerwca 2016 r. nr [...] działając na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne oraz art. 104 i art. 108 § 1 K.p.a. stwierdził, że na działce nr [...] obr. [...] w K., stanowiącej własność M. G. nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie poprzez niewłaściwe użytkowanie systemu odwadniającego, nieposiadającego ujścia do odbiornika, polegające na odprowadzaniu wód opadowych i drenażowych ze studzienki zbiorczej (nazwanej na potrzeby niniejszej decyzji Sil) w sposób ukierunkowany na powierzchnię działki nr [...] obr. [...] w K., szkodliwie oddziaływujące na grunty sąsiednie — tj. na działkę nr [...] obr. [...] w K. Jednocześnie organ nakazał M. G. , właścicielce działki nr [...] obr. [...] w K., wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w postaci rurociągu łączącego studzienkę zbiorczą Sil, zlokalizowaną na działce nr [...] obr. [...] w K. w odległości ok 1 ,8 m od granicy z działką nr [...] obr. [...] w K., z najbliższą studzienką kanalizacji opadowej (nazwaną na potrzeby niniejszej decyzji D4) zlokalizowaną na działce nr [...] obr. [...] w K. Rurociąg łączący studzienki Sil z D4, umożliwiający odpływ wód gromadzących się w studzience Sil do systemu kanalizacji opadowej i za jej pośrednictwem do zarurowanego odcinka rowu - odbiornika wód z rozpatrywanego obszaru, wykonać po uzyskaniu niezbędnych pozwoleń, zgłoszeń, uzgodnień i zgód oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ podniósł, że działka nr [...] obr. [...] w K. stanowi własność B. B. Działka nr [...] obr. [...] w K. stanowi własność M. G. W wyniku przeprowadzonych oględzin w dniu [...] czerwca 2016 r. stwierdzono na terenie działki nr [...] obr. [...] w K., w rejonie przy granicy z działką [...] obr. [...] w K. (środkowa część działki), wyraźne grzęzawisko, teren zabagniony, podmokły. W sąsiedztwie studzienki D4 stwierdzono zastoiska wody. Widoczne ślady w terenie (wyraźna podmokłość) wskazują, że napływ wód na teren tej działki następuje z terenu działki nr [...] obr. [...] w K . Ślady podmokłości na działce nr [...] obr. [...] w K. wskazują, iż woda gromadzi się w rejonie studzienki kanalizacyjnej (D4), a następnie odpływa w kierunku północno-zachodnim po terenie działki [...]. Wzdłuż granicy działek [...] i [...] zlokalizowane jest ogrodzenie na betonowej podmurówce o wysokości ok 15-20 cm ponad poziom terenu. W podmurówce ogrodzeniowej w rejonie występującej podmokłości znajdują się otwory - 3 otwory na wysokości wyraźnego zamoknięcia terenu. Kilka otworów widocznych jest w podmurówce na odcinku południowym. Jeden otwór widoczny jest w części północnej ogrodzenia. W wyniku przeprowadzonych oględzin w dniu[...] czerwca 2016 r. na terenie działki nr [...] obr. [...] w K stwierdzono studzienkę (Sil) zlokalizowaną na wysokości podmokłości na działce nr [...]. W rejonie tej studzienki wyczuwalna jest wyraźna podmokłość terenu. Ze studzienki wyprowadzony jest wąż, z którego podczas oględzin wypływała woda na teren działki nr [...]. W studzience (Sil) znajduje się pompa połączona z wężem odprowadzającym wodę. Stwierdzono napływ - sączenie wody do studzienki. Nie stwierdzono zapachu ścieków w studzience. W studzience na głębokości 1,4 m ma miejsce wyżej opisany napływ wody. Po włączeniu pompy i odprowadzeniu wody zwierciadło ustabilizowało się na głębokości 145 cm od powierzchni terenu. Stwierdzono wyloty w studzience. Jeden wylot z kierunku budynku mieszkalnego, sączenie z kierunku wschodniego, jeden wylot z kierunku południowego. Stwierdzono widoczny odpływ w kierunku działki nr [...] obr. [...] w K, jednakże stan zwierciadła wody w tej studzience wskazywał na brak przepływu wody z tej studzienki w kierunku działki nr [...]. Według wyjaśnień strony studzienka Sil była studzienką przepływową z działki nr [...] i prowadziła wody do cieku przez działki nr [...] i [...]. Odpływ tego systemu został przerwany i zaczopowany. Wody z dachu budynku mieszkalnego na działce nr [...] zagospodarowywane są powierzchniowo na terenie tej działki. Połączenie ze studzienką Sil posiada natomiast studzienka wykonana na wjeździe do garażu. Dzień, w którym przeprowadzono oględziny terenowe, tj [...] czerwca 2016 r. poprzedzał kilkudniowy (3 dniowy) okres bezopadowy. Ukształtowanie terenu działek nr [...] i [...] obr. [...] w K. zostało zmienione poprzez nawiezienie i rozplantowanie na ich powierzchni mas ziemnych. Zmiana ukształtowania dotyczy również działek sąsiadujących z przedmiotowymi nieruchomościami. Proces nadsypywania terenu związany był z postępującą urbanizacją tego obszaru. W pierwotnym ukształtowaniu na działkach nr [...] i [...] obr. [...] w K. zlokalizowana była dolina, której dnem koncentrował się spływ wód w kierunku północno-zachodnim (karty nr 19, 20 i 21). W rejonie studzienek Sil i D4 wykonane nadsypanie posiada miąższość ok. 2 m (karta nr 17). Na podstawie rozstrzygnięcia decyzji Nr [...] z dnia 8 lipca 2013 r. na terenie działki nr [...] obr. [...] w K. został zrealizowany system odwodnieniowy, którego zadaniem jest m.in. przejęcie wód z działki nr [...] obr. [...] w K. Studzienka D4, stanowiąca element tego systemu, jest zlokalizowana w odległości ok. 5,4 m od studzienki zbiorczej Sil. Organ podał, że postępowanie przeprowadził na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne. Zatem właściciel działki nr [...] obr. [...] w K. nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla działki nr [...] obr. [...] w K. (własności B. B.). Zdaniem organu użytkowanie systemu odwadniającego, istniejącego na działce nr [...] obr. [...] w K., nieposiadającego ujścia do odbiornika, polegające na odprowadzaniu wód opadowych i drenażowych ze studzienki zbiorczej (nazwanej na potrzeby niniejszej decyzji Sil) w sposób ukierunkowany na powierzchnię działki nr [...] obr. [...] w K. , stanowi zmianę stanik wody na gruncie. Sposób odprowadzania tych wód tj. pośredni (za pomocą węża, a następnie otworów w podmurówce), czy bezpośredni (z węża na teren działki [...]) nie ma tutaj znaczenia. Sam fakt dokonania określonej zmiany nie jest jednak wystarczający do zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Konieczne jest ustalenie, że dokonana zmiana spowodowała zmianę stanu wody na gruncie, szkodliwie wpływającą na nieruchomość sąsiednią. Bezsporne dla organu jest to, iż odprowadzanie wód ze studzienki Sil na powierzchnię terenu działki nr [...] obr. [...] w K., na której nie występuje obecnie żaden powierzchniowy odbiornik dla tych wód, stanowi szkodliwe oddziaływanie na tą nieruchomość. Szkody mają postać nienaturalnych podmokłości występujących na działce nr [...] obr. [...] w K. Organ zwrócił uwagę na lokalizację działki nr [...] obr. [...] w K. w stosunku do sąsiednich nieruchomości (w obniżeniu), która powoduje spływ wód na powierzchnię tej nieruchomości i konieczność odprowadzenia tych wód do odbiornika. W stanie obecnym jedynym odbiornikiem dla wód spływających do studzienki zbiorczej Sil jest studzienka D4, specjalnie do tego celu wykonana. Połączenie tych studzienek odcinkiem rurociągu o długości ok 5,4 m nie tylko zlikwiduje problem szkodliwego oddziaływania na działkę nr [...] obr. [...] w K., ale również zlikwiduje problem wieloletniego zalewania samej działki nr [...] obr. [...] w K. Zdaniem organu w celu rozwiązania kilkunastoletniego problemu zalewania wodami ww. nieruchomości, właściciel działki nr [...] obr. [...] w K. winien dołożyć wszelkich starań, aby zrealizować obowiązek nałożony niniejszą decyzją w jak najkrótszym czasie, a właściciel działki nr [...] obr. [...] w K. winien umożliwić sprawne przeprowadzenie tego procesu inwestycyjnego.

Od wskazanej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosła M. G. Podniesiono zarzuty dotyczące sprzeczności wydanej decyzji z decyzją nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia 8 lipca 2013 roku; sprzeczności decyzji z opracowaniem T. S., ustaleń w dokonaniu nadsypań bez określenia która nieruchomość w jakim stopniu została nadsypana, na jaką wysokość, w jakim czasookresie i przez kogo; pozbawienia strony możliwości wypowiedzenia się ze względu na zastosowanie przez organ art. 10 § 2 K.p.a.; nieuwzględnienia dowodu w sprawie w sytuacji opadów deszczu w celu unaocznienia rzeczywistych kierunków spływu wody i miejsc tworzenia zastoisk, nadania rygoru natychmiastowej wykonalności; braku ustaleń co do zakresu niezbędności ochrony zdrowia i życia tj. przesłanek nadania rygoru; poświadczenia nieprawdy jakoby wąż ze studzienki Si1 odprowadzał wody bezpośrednio na dz. [...] ; brak precyzyjnego ustalenia w zakresie zastoisko wody; widoczne ślady w terenie na dz. [...] ; wydanie decyzji na podstawie art. 108 K.p.a. pomimo posiadania wiedzy o złożeniu wniosku w sprawie odwodnienia i odprowadzania wód z terenu dz. [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 4 listopada 2016 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ podniósł, że na właścicielu gruntu ciąży ponadto obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, jeżeli zaś spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Przekształcenie terenu, przez wykonanie systemu odwodnienia musi zmienić stosunki wodne celem usunięcia nadmiaru wody z nieruchomości odwanianej ale, jak ustalono, w tym wypadku wpływa to również negatywnie na nieruchomość sąsiednią. W ocenie zarówno organu l instancji jak i tut. Kolegium dla zastosowania art. 29 Prawa wodnego przekształcenie takie, jak opisane w niniejszej sprawie, spowodowało powstanie widocznych szkód na gruncie sąsiednim. Jak ustalił organ l instancji oraz, co jasno wynika zarówno z treści wniosku, jak i odwołania, wnioskodawcy i odwołujący nie zaprzeczają istnieniu problemów z usuwaniem nadmiaru wody z terenu działki nr [...]. Organ działający w trybie art. 29 ustawy Prawo wodne, zobligowany jest w przypadku stwierdzenia zmian stanu wody na gruncie oraz szkód na nieruchomości sąsiedniej nałożyć obowiązki wyłącznie na właściciela nieruchomości, z której odpływająca woda powoduje szkodę na sąsiednim gruncie. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że nie ma sprzeczności ustaleń organu I instancji z ustaleniami decyzji nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia 8 lipca 2013 r. oraz opinią dr T. S. Brak sprzeczności nie oznacza oczywiście, że opinia dr S. jest potwierdzeniem dla ustaleń organu l instancji, ale należy zwrócić uwagę, iż datowana jest ona na październik 2012 roku, co nie pozwala na uznanie jej za aktualną na dzień orzekania w niniejszej sprawie. Również w odniesieniu do treści decyzji nr [...] należy podkreślić, że jest w niniejszej sprawie oczywistym, iż decyzja ta stwierdzała naruszenie stosunków wodnych przez właścicieli działki nr [...] ze szkodą dla działki [...]. W treści zaskarżonej decyzji, organu l instancji uwzględniono kwestię wpływu wydanej przez ten organ decyzji nr [...]. Organ l instancji wskazał w tym zakresie, że na podstawie rozstrzygnięcia decyzji nr [...] z dnia 8.07.2013 r. na terenie działki [...] obr. [...] w K. został zrealizowany system odwodnieniowy, którego zadaniem jest m.in. przyjęcie wód z działki nr [...] obr. [...] w K. Studzienka D4 stanowiąca element tego systemu jest zlokalizowana w odległości ok. 5,4 m od studzienki zbiorczej Si1. Nie zasługują na uwzględnienie, w ocenie Kolegium, również zarzuty odwołania dotyczące braku ustaleń w zakresie która nieruchomość w jakim zakresie, przez kogo i kiedy została nadsypana. W tym właśnie zakresie organ l instancji, jak i Kolegium, opierają się na stanie faktycznym ustalonym m.in. w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia 8 lipca 2013 r. Tymczasem istotną okolicznością wyczerpującą zmiany stanu wody na gruncie o jakim mowa w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jest stwierdzone w sentencji zaskarżonej decyzji niewłaściwe użytkowanie systemu odwodniania powstałego w wyniku realizacji decyzji nr [...] z dnia 8 lipca 2013 r. Kolegium nie dopatrzyło się również opisanego w zarzucie odwołania poświadczenia nieprawdy stwierdzającego odprowadzanie wężem wody bezpośrednio na dz. nr [...]. Jak wynika z wyraźnej treści decyzji opis sposobu odprowadzania wody na dz. nr [...] czy to pośredni za pomocą węża, a następnie otworów w podmurówce czy bezpośredni za pomocą węża na działkę nr [...] nie ma dla rozstrzygnięcia istotnego znaczenia, bowiem organ ponad wszelką wątpliwość ustalił, że dochodziło do odprowadzania wody ze studzienki zlokalizowanej na dz. nr [...] z której nie było żadnego odbiornika i że woda ta czy to przez otwory w podmurówce czy w inny sposób przedostawała się na teren nieruchomości sąsiedniej szkodliwie na nią oddziaływując. Stwierdzenie o odprowadzaniu wężem wody w sposób bezpośredni na działkę nr [...] w treści decyzji nie padło, stąd niezasadny jest zarzut poświadczenia nieprawdy w tym zakresie.

Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła M. G. oraz K. Z. zarzucając naruszenie:

1/ art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie zebrania w sprawie istotnych dowodów i przeprowadzenia w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego;

2/ art. 7 w związku art. 77 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie dokonania przestronnej oceny dowodów zgromadzonych przez organ pierwszej instancji i będącej w jego posiadaniu;

3/ art. 7 w związku z art. 77 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia sprawy bez poddania dowodu w sprawie poprzez wybiórcze uznanie opinii sporządzonej na zlecenie gminy [...] , pomijając jej istotne zapisy dotyczące miedzy innymi poziomu wód. Organ winien posiadać dowód w sprawie a nie domniemanie i uznawanie za wiarygodne co mu się podoba, albo co mu jest wygodne;

4/ art. 7 i art. 10 K.p.a. § 1 poprzez zaniechanie rozważenia zastrzeżeń zgłaszanych przez strony wobec dowodów zebranych w postępowaniu przed organem I instancji i uznania tych dowodów za wiarygodne;

5/ art. 10 K.p.a. w związku z art. 86 i 89 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia oględzin w terenie (w trakcie) po opadach deszczu w celu jednoznacznego określenia wpływu wód;

6/ art. 11, art. 107 § 1 i art. 63 K.p.a. poprzez niedostateczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji w szczególności poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz przyczyn, z których innym faktom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego;

7/ art. 29 prawa wodnego poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie poprzez: pominięcie ukształtowania działki nr [...], niewłaściwego wykonania części nakazów zawartych w decyzji nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia 8 lipca 2013 r., całkowite pomięcie prawomocnej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 1 października 2013 r. dotyczącej nakazu uszczelniania studni chłonnych na działce [...] obr. [...] szkodliwie oddziaływujących na działce nr [...].

W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty - w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Przepis art. 151 p.p.s.a. mówi z kolei, iż w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.

Zgodnie z dyspozycją art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne Dz.U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm. (dalej: ustawa), właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Przepis art. 29 ust 3 przesądza, iż jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów sama zmiana stosunków wodnych przez właściciela nieruchomości nie uprawnia organów administracji do podejmowania decyzji, o których mowa w art. 29 ust 3 ustawy tj. decyzji o przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom a kierowanych do sprawcy naruszeń. Elementem koniecznym do podejmowania rozstrzygnięć w tym przedmiocie jest ustalenie, iż naruszenie stosunków wodnych wód powoduje niekorzystne zmiany na gruntach sąsiednich tj. nieruchomościach należących do innych podmiotów niż sprawca naruszenia. Dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem (naruszeniem stosunków wodnych) a szkodą. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2012 r. II SA/Sz 1381/11 LEX nr 1138839, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 marca 2012 r. II SA/Gl 890/11 LEX nr 1138468, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 sierpnia 2011 r. II SA/Rz 393/11 LEX nr 1153201.

W orzecznictwie podkreśla się, iż wydanie decyzji w trybie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne wymaga przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego, pozwalającego na jednoznaczne stwierdzenie czy właściciel dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim. Wszędzie tam, gdzie sprawa nie jest oczywista i w drodze logicznego myślenia po stosownych ustaleniach stanu faktycznego nie da się wykazać tych dwóch elementów tj. faktu naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich, organy administracji z reguły obowiązane są do uzyskania stosownej ekspertyzy biegłego z zakresu hydrologii, która okoliczności wykaże. (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r. II OSK 1621/13, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r. II OSK 1538/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lipca 2010 IV SA/Wa 586/10 LEX 668618, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 10 czerwca 2010 r. II SA/Bk 137/10 LEX 668564).

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania sądu, organ administracji uznał, iż zmiana stosunków wodnych nastąpiła na działce nr [...] ze szkodą dla działki nr [...] a zmiana ta miała postać niewłaściwego użytkowania systemu odwadniającego polegającą na odprowadzaniu wód opadowych i drenażowych ze studzienki zbiorczej zlokalizowanej na działce nr [...] na powierzchnię działki nr [...]. Odprowadzanie wody ma charakter pośredni tj. za pomocą węża a następnie do otworów w podmurówce ogrodzenia bądź bezpośredni tj. wężem wprost na działkę nr [...]. W ocenie sądu organy obu instancji w sposób niedopuszczalny interpretują przepis art. 29 ustawy, dokonując w konsekwencji wadliwej subsumpcji tj. przyporządkowanie stanu faktycznego pod normę prawną, jaka z tego przepisu wynika.

Naruszenie stosunków wodnych to jak wynika z literalnego brzmienia przepisu art. 29 ust 1 ustawy, to zmiana stanu wody na gruncie. Jak zatem upatrywać zmiany stanu wody na gruncie w "niewłaściwym użytkowaniu" systemu odwadniającego. Jeżeli nawet ustalenia organu, iż właściciel działki nr [...] przy pomocy węża ogrodowego odprowadza wody ze studzienki zbiorczej (aczkolwiek ustalenia te wydają się co najmniej niepełne, przynajmniej w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy), to trudno tu dopatrzyć się zmiany stanu wody na gruncie, a działanie takie należało by kwalifikować jako immisje czyli działanie właściciela nieruchomości na własnym gruncie, którego negatywne skutki odczuwalne są na gruncie sąsiedzkim. Właściciel działki dotkniętych immisją (w tym przypadku bezpośrednią) ma roszczenia do osoby immisji się dopuszczającej o zaniechanie tych działań i naprawę ewentualnej szkody. Są to jednak roszczenia o charakterze cywilnoprawnym. Do uznania ze nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie w rozumieniu art. 29 ust 1 ustawy, koniecznym jest wykazanie, na skutek działania właściciela na gruncie swojej nieruchomości, nastąpiła zmiana dotychczasowego stanu wód a zmiana ta ma negatywne oddziaływanie na grunty sąsiednie. Jak zasadnie wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 13 stycznia 2010 r. II SA/Ke 642/09 spowodowanie przez właściciela działki zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji o jakich mowa w art. 29 ust. 3 p.w. to takie działanie właściciela lub innych osób na jego gruncie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany przykładowo z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. Przytoczyć można także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 listopada 2016 r. który orzekł, iż w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji (dotyczy to też sytuacji, gdy urządzenie wodne przestaje taką funkcję pełnić, bo np. zostało zlikwidowane poprzez zasypanie) lub szkodliwe oddziaływanie na grunty konieczna jest interwencja na podstawie przepisu 64 p.w. Jest więc oczywiste, że w takim przypadku nie jest to kompetencja wójta (burmistrza), o której stanowi art. 29 p.w.

Kierowanie wody ze studzienki zbiorczej na powierzchnię innej nieruchomości, czy to bezpośrednio czy pośrednio za pomocą węża ogrodowego nie jest działaniem na gruncie, nie może być zatem kwalifikowane w oparciu o przepis art. 29 ustawy. Jak mowa o tym wyżej byłaby to niedozwolona immisja do usunięcia której uprawniony jest sąd powszechny w oparciu o szeroko rozumiane prawo sąsiedzkie.

Zdaniem sądu w decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy decyzją organu odwoławczego, wadliwie został także sformułowany obowiązek nałożony na skarżącego, gdyż ma swoisty, warunkowy charakter. Mianowicie, obowiązek wykonania rurociągu łączącego studzienkę zbiorczą ze studzienką kanalizacji opadowej nakłada po uzyskaniu niezbędnych pozwoleń, zgłoszeń, uzgodnień i zgód – nie wskazując nawet jakie to pozwolenia, zgłoszenia, uzgodnienia i zgody skarżący musi uzyskać by połączyć w/w obiekty. Jeżeli skarżący nie uzyskałby jakiejkolwiek zgody czy uzgodnienia (jakiego) obowiązek określony w decyzji byłby niewykonalny.

Jak mowa o tym wyżej, co do zasady należyte rozpoznanie sprawy o naruszenie stosunków wodnych wymaga wiadomości specjalnych – poza sytuacjami oczywistymi, konieczna jest zatem uzyskanie ekspertyzy hydrologicznej wyjaśniającej czy szkody powodowane na gruncie przez wodę mają związek przyczynowy z działaniami właściciela innej nieruchomości. W niniejszej sprawie ekspertyza taka byłaby tym bardziej konieczna, iż z uwagi na fakt, że jak wynika z załączonej do akt administracyjnych ekspertyzy sporządzonej przez dr Inż. T. S. "Ocena dokonanych zmian stanu wody" w obszarze, na którym znajdują się między innymi działki nr [...][...] i [...] dokonano wiele działań (podwyższania terenu budowa obiektów budowlanych w tym ogrodzeń) zmieniających stan wódy w tym rejonie. Nie sposób zatem ocenić, czy występowanie podmoknięć na działce nr [...] następuje przez działanie skarżącego (którego działka jak wynika to z materiału dowodowego, jest położona niżej niż działka nr [...]), czy na skutek działań właściciela jakiejkolwiek innej nieruchomości w tym rejonie, czy też ma charakter naturalny lub powodowany działaniami właściciela działki nr [...]. Organ nie przeanalizował w sposób dostatecznie wnikliwy, iż wcześniej prowadził postępowanie zakończone decyzją z 8 lipca 2013, w którym stwierdził naruszenie stosunków wodnych na działce nr [...] ze skodą dla działki nr. [...] - a zatem odwrotnie niż w postępowaniu będącym przedmiotem rozpoznania sądu w niniejszej sprawie. Naruszenie to miało polegać na nasypaniu terenu oraz wykonania ogrodzeń z cokołami przebiegu poprzecznym do doliny. Rozpoznając skargę na decyzję organu II instancji w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 30 maja 2014 r. II SA/Kr 418/14 wskazał, iż "okoliczność, że na skutek podwyższenia (zmiany ukształtowania) terenu działek nr [...] i [...] właściciele tych działek wykonali (nielegalnie) system drenażowy także nie ma istotniejszego w tej sprawie znaczenia. System ten dotyczył bowiem zagospodarowania wód z działek nr [...] i [...], a nie dodatkowo z działki nr [...]. Innymi słowy właściciele działek nr [...] i [...] mogli we własnym zakresie wykonywać czynności związane z zagospodarowaniem wody na ich działkach o ile nie szkodziłoby to działkom sąsiednim. Ale równie dobrze właściciele tych działek nie musieli nic robić, skoro i tak naturalny kierunek spływu wód prowadził te wody z działek nr [...] i [...] na działkę nr [...] i dalej w kierunku północno-zachodnim. Wprawdzie prawidłowo i zgodnie z prawem wykonany system drenażowy na działce nr [...] spowodowałby zmniejszenie ilości wód spływających w kierunku działki nr [...], ale nie można nakładać na właściciela danej działki (nr [...]) obowiązku wykonania określonych czynności tylko po to, aby właściciel innej nieruchomości (działki nr [...]) - który podwyższył wysokość swojej działki na tyle, że zakłócił dotychczasowy naturalny kierunek spływu wód - mógł nie odprowadzać wody z innych działek zgodnie z jej naturalnym biegiem. Podstawową przeszkodą blokującą i zmieniającą kierunek spływu wód z działki nr [...] jest podwyższenie działki nr [...] wraz z wybudowaniem ogrodzenia na nieprzepuszczalnej podmurówce na tej działce i tej podstawowej przeszkody dotyczą obowiązki wynikające z decyzji wydanej przez organ I instancji". Stanowisko to zaaprobował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 sierpnia 2016 r. II OSK 2865/14.

Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi dowód z ekspertyzy hydrologicznej, która powinna wyjaśnić, jakie są przyczyny występowania podmoknięć na gruncie działki nr [...]. Ewentualne obowiązki kierowane na właścicieli nieruchomości sąsiednich mogą być nakładane wyłącznie w sytuacji, kiedy organ ustali, że podmięknięcia te występują na skutek działań właścicieli tych nieruchomości, ale nie jakichkolwiek działań, a tylko takich, które można określić jako działanie na gruncie czyli dotyczących gruntu i wpływających na dotychczasową relację stosunków wodnych jaka na tym terenie była ukształtowana.