Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 304/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatek leśny
Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
article: art. 6c ust. 1 , art.3 ust. 1, art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 333
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t.j.
article: art. 2 ust. 1 , art. 3,
journal: Dz.U. 2019 poz 888
law: Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym - tekst jedn.
article: art. 199a par. 3 , art. 121, art. 122, art. 191
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi E. S. i W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 19 września 2023 r., nr SKO.40.3026.2023.po w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2023 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez E. S. i W. S. (dalej jako: skarżący, strony, podatnicy) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej również jako: SKO) z dnia 19.09.2023 r., którą organ ten działając na podstawie przepisu art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.) [dalej: op] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Namysłowa z dnia 23.06.2023 r. ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2023 w wysokości 5.215 zł.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Burmistrza Namysłowa decyzją z dnia 23.06.2023 r. ustalali skarżącym łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2023 w wysokości 5.215 zł, w tym podatek rolny w wysokości 5.027,07 zł, podatek od nieruchomości w wysokości 122,64 zł i podatek leśny w wysokości 65,41 zł.

Organ I instancji uznał stanowisko strony, że powierzchnia gospodarstwa rolnego podlegającego opodatkowaniu jest taka sama jak wykazana w informacji w sprawie podatku rolnego, złożonej w 2019 r. nie jest zgodne z prawdą. Zdaniem organu z analizy zebranych dowodów w sprawie wynika, że areał podlegający opodatkowaniu od dnia 1.03.2020 r. powinien być pomniejszony o powierzchnię 5,5500 ha tj. o część działki nr a a.m. [...] położonej w N. Jak podniósł organ strona utraciła bowiem tytuł prawny do wyżej wskazanego gruntu z powodu wygaśnięcia w dniu 30.09.2019 r. umowy dzierżawy, jednak mimo tego dalej go użytkowała. W związku z powyższym organ naliczył opłatę za okres od 1.10.2019 r. do 29.02.2020 r. z tytułu bezumownego korzystania oraz pobierania pożytków z tej nieruchomości (położonej w N. o pow. 5,5500 ha – nr a a.m. [...]). Organ I instancji wskazał także, że przedmiotowa działka została przeznaczona do przetargu, który odbył się 03.03.2020 r. i zgodnie z umową dzierżawy z dnia 20.03.2020 r., od dnia 1.04.2020 r. użytkownikiem tej działki nie był skarżący lecz inna osoba. Z akt sprawy wynika także, że działka ta od dnia 31.03.2021 r. nie jest dzierżawiona.

Ponadto Burmistrz Namysłowa uznał, że grunt o powierzchni 3,00 ha, który sklasyfikowany jest w ewidencji gruntów i budynków jako użytek rolny nie stanowi lasu i tym samym nie może podlegać opodatkowaniu podatkiem leśnym, jak wskazywali podatnicy. Zatem sporny grunt o powierzchni 3,00 ha, który stanowi cześć działki nr b położonej w N., należy opodatkować podatkiem rolnym.

Organ I instancji odniósł się również do wniosku podatników o naliczenie podatku od gruntów stanowiących działkę nr c, położoną w miejscowości S. Podatnicy zwrócili uwagę, że działkę tę użytkują od 1986 r. jako właściciele samoistni oraz, że sprawa w przedmiocie zasiedzenia aktualnie znajduje się w Sądzie Najwyższym. W związku z powyższym organ I instancji ustalił, że sporna działka jest własnością Gminy N., a jak wynika z pisma Wydziału Rolnictwa i Gospodarki Nieruchomościami z dnia 16.05.2023 r. tylko W. S. został obciążony z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości za okres od 1.10.2016 r. do 30.09.2017 r. oraz za okres od 1.10.2017 r. do 16.05.2023 r. W świetle przytoczonych wyżej okoliczności organ I instancji uznał, że skoro wskazana działka była w wyłącznym posiadaniu W. S., podatek za nią naliczono w odrębnej decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania, SKO opisaną na wstępie decyzją z dnia 19.09.2023 r., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu SKO wskazało na treść przepisów mających zastosowanie w sprawie, w szczególności: art. 6c ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 333) [dalej: upr], art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 70) [dalej: upol], art. 1 upr, art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz.U. z 2019 r. poz. 888 ze zm.) [dalej: upl], art. 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 upol, art. 2 ust. 1 pkt 1 upol, art. 5 ust. 1 upol, art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b i pkt 10 upol, art. 2 ust. 1 pkt 1 upl, art. 4 ust. 1 upol, art. 6 ust. 4 upol, art. 4 ust. 1 upr, art. 2 ust. 1 upr, art. 6 ust. 1 i ust. 2 upr, art. 12 ust. 1 pkt 1 upr, art. 3 upl, art. 1 ust. 2 upl, art. 4 ust. 1 i ust. 4 upl, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2023 r. poz. 1752) [dalej: upgk].

Wyjaśniło, że nieruchomości, których właścicielami są skarżący podlegają opodatkowaniu odpowiednio podatkiem od nieruchomości, podatkiem rolnym i podatkiem leśnym.

Z danych ewidencji gruntów i budynków, informacji w sprawie podatku rolnego, informacji w sprawie podatku od nieruchomości wynika, że podatnicy są właścicielami: działki nr d a.m. [...] w S. o powierzchni 0,32 ha, stanowiącej grunty rolne zabudowane budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej 168 m2 i budynkami gospodarczymi służącymi wyłącznie działalności rolniczej o powierzchni użytkowej 24,32 m2 i 516 m2; działki nr e a.m. [...] w N. o powierzchni 23,35 ha, stanowiącej grunty orne i nieużytki oraz działki nr f a.m. [...] w N. o powierzchni 13,90 ha, stanowiącej grunty orne i lasy. Ponadto strony są użytkownikami części działki nr g a.m. [...] w N. o powierzchni 1,4115 ha (której zarządcą jest PGL Lasy Państwowe Nadleśnictwo N.), stanowiącej grunty orne i lasy.

W ocenie organu II instancji, zważywszy na posiadane przez strony nieruchomości gruntowe i budynkowe, łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2023 zostało prawidłowo ustalone przez Burmistrza Namysłowa. Zgodnie z uzasadnieniem decyzji oraz materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, za podstawę opodatkowania przyjęto i opodatkowano następujące nieruchomości, od których podatki wyniosły:

- po uwzględnieniu zwolnień na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 upr i zastosowaniu przeliczników z art. 4 ust. 5 upr - gospodarstwo rolne o powierzchni 32,7070 ha przeliczeniowych x stawka 153,70 zł/ha = 5.027,07 zł podatku rolnego,

- budynek mieszkalny o powierzchni 168 m2 x stawka 0,73 zł/m2 = 122,64 zł podatku od nieruchomości,

- las o powierzchni 0,9200 ha x stawka 71,0996zł/ha = 65,41 zł podatku leśnego.

Natomiast nieużytki rolne oraz dwa budynki gospodarcze (jako położone na gruncie gospodarstwa rolnego, służące wyłącznie działalności rolniczej) podlegały zwolnieniu od podatku na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b i pkt 10 upol, zatem łączne zobowiązanie pieniężne na 2023 rok wyniosło 5.215,00 zł.

Jak podniósł organ, kwestią sporną w sprawie jest w istocie kwestia nieobjęcia opodatkowaniem części działki nr a położonej w N. Jak wynika z akt sprawy, W. S. w dniu 27 stycznia 2017 r. zawarł z Gminą Namysłów umowę dzierżawy, której przedmiotem było 5,5500 ha powierzchni ww. działki, w tym łąki LIII o powierzchni 2,5800 ha i łąki ŁIY o powierzchni 2,9700 ha. Umowa ta, zgodnie z § 4 ust. 1, została zawarta na czas określony - do 30 września 2019 r. Po zakończeniu ww. okresu, do 29 lutego 2020 r. podatnicy korzystali ze spornego gruntu bezumownie, w związku z czym została im naliczona opłata w wysokości 616,25 zł, co wynika z pisma Burmistrza Namysłowa z 25 lutego 2020 r. nr [...] znajdującego się w aktach sprawy.

W dniu 20 marca 2020 r. Gmina Namysłów podpisała umowę dzierżawy z innym podmiotem, przy czym umowa ta wygasła 31 marca 2021 r. (por. pisma do Wydziału Finansowego Urzędu Miejskiego w Namysłowie z dnia 22 kwietnia 2020 r. i 1 sierpnia 2022 r.).

W związku z powyższym zdaniem SKO - wbrew przekonaniu odwołujących - brak było podstaw do objęcia opodatkowaniem przez organ I instancji części działki nr a w N. stanowiącą własność Gminy Namysłów, o powierzchni 5,5500 ha.

Odnosząc się do powołanego w odwołaniu art. 199a § 3 op. Kolegium wyjaśniło, że w przedmiotowej sprawie wątpliwości co do braku umowy dzierżawy między E. i W. S., a Burmistrzem Namysłowa nie występują, stąd nie było i nie ma podstaw do skorzystania z niniejszego uregulowania.

Jak wynika z kontekstu pism składanych przez odwołujących w sprawie, przekonanie o kontynuacji ww. umowy dzierżawy podatnicy wywodzą z wyrażenia przez nich woli kontynuowania dzierżawy po upływie terminu, na jaki została zawarta umowa dzierżawy z dnia 27 stycznia 2017 r., co zostało zakomunikowane Burmistrzowi Namysłowa w piśmie z dnia 20 marca 2023 r.

Organ zauważył, że zgodnie z § 4 ust. 2 Umowy: "Dzierżawca zobowiązuje się w terminie 3 miesięcy przed wygaśnięciem umowy powiadomić pisemnie Wydzierżawiającą o zamiarze dalszej dzierżawy". Zdaniem SKO tak sformułowane postanowienie umowy - wbrew przeświadczeniu odwołujących - nie oznacza jednak, że w razie wyrażenia woli kontynuowania dzierżawy doszłoby do automatycznego przedłużenia umowy. Przeciwnie - celem dalszej dzierżawy należało zawrzeć kolejną umowę, a taka nie została z odwołującymi podpisana, co nie budzi żadnych wątpliwości. Przedmiotowy grunt został bowiem wydzierżawiony innej osobie, również na określony czas (do 31 marca 2021 r.), a obecnie nie jest dzierżawiony.

Zdaniem organu odwoławczego, niewystąpienie przez organ podatkowy I instancji do sądu powszechnego w trybie art. 199a § 3 op., nie stanowi - wbrew zarzutom odwołania - naruszenia art. 6 Europejskiej Karty Praw Człowieka ustanawiającej prawo do rzetelnego procesu sądowego, bowiem zgodnie z tym przepisem, każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej. Nie stanowi też naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, wskazującego, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Jak już wskazano, zastosowanie art. 199a § 3 op. może mieć miejsce wyłącznie w wypadku wątpliwości co do istnienia stosunku prawnego, natomiast w niniejszej sprawie - wobec nie zawarcia umowy dzierżawy z Gminą Namysłów na dalszy okres przez odwołujących - brak stosunku prawnego nie budzi żadnych wątpliwości.

SKO podniosło, że organ I instancji prawidłowo i zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, objął opodatkowaniem i prawidłowo sklasyfikował - według zapisów zawartych w wyżej opisanej ewidencji gruntów i budynków - wszystkie nieruchomości podlegające podatkiem od nieruchomości, rolnym oraz leśnym, których właścicielami byli odwołujący, a także prawidłowo zastosował stawki podatkowe. W konsekwencji naliczenie przez Burmistrza Namysłowa podatku w wysokości 5.215,00 zł było prawidłowe.

Odnośnie terminu zapłaty łącznego zobowiązania pieniężnego organ odwoławczy wyjaśnił, że - jak wskazał organ I instancji w uzasadnieniu decyzji - zgodnie z art. 47 § 1 op., termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. W myśl art. 47 § 2 op., jeżeli przepisy prawa podatkowego określają kalendarzowo terminy płatności podatku, zaliczki na podatek lub raty podatku, a decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego nie została doręczona co najmniej na 14 dni przed terminem płatności podatku, pierwszej zaliczki na podatek lub pierwszej raty podatku, obowiązuje termin określony w § 1. W rozpatrywanej sprawie, powołane przez organ I instancji przepisy: art. 6a ust. 6 upr, art. 6 ust. 7 upol i art. 6 ust. 3 upl wskazują, że podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego w terminach do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego.

Powyższe oznacza, że ostatnia rata łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2023 w kwocie 1.304 zł jest płatna do 15 listopada 2023 r., natomiast kwota 3.911 zł podlega wpłacie na rachunek bankowy wskazany w decyzji organu I instancji w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji.

Kolegium nadmieniło, że zawarta w odwołaniu będącym przedmiotem rozpoznania argumentacja była przez strony podnoszona także w postępowaniu odwoławczym od decyzji Burmistrza Namysłowa z 30 marca 2021 r. nr [...] ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2021 rok. Decyzją z 25 czerwca 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu podatkowego I instancji, a w wyniku kontroli sądowoadministracyjnej, skarga na decyzję Kolegium została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 24 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Op 441/21. Podobnie za 2022 - decyzja Burmistrza Namysłowa z 7 kwietnia 2022 r. nr [...] ustalająca łączne zobowiązanie pieniężne na 2022 rok została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 22 września 2022 r., [...], a skarga na tę decyzję Kolegium została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 8 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Op 377/22.

We wniesionej skardze podatnicy zarzucili, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem porządku prawnego RP oraz z naruszeniem praw konstytucyjnych, tj. art. 45 Konstytucji RP. Zrzucili w szczególności, że SKO winno skierować sprawę do sądu powszechnego a nie wydawać zaskarżoną decyzję. Wnieśli o to, aby Sąd zażądał od Urzędu Miejskiego w Namysłowie wydania dowodów: decyzji o rozwiązaniu umowy dzierżawy łąki nr a oraz decyzji o ukaraniu skarżącego karami w 2020 r. za bezumowne korzystanie z tej działki, ponieważ w ocenie skarżących, dowodów takich nikt nigdy nie wydał. Powyższy wniosek powtórzono w piśmie procesowym skarżących z dnia 27.11.2023 r.

W związku z powyższym, strony wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 24.01.2024 r. Sąd uwzględnił na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: [ppsa], wniosek skarżącego o dopuszczenie jako dowodu w sprawie pisma Prokuratora Rejonowego w O. z dnia 9 stycznia 2024 r. wzywającego skarżących do usunięcia braku formalnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, na okoliczność wykazania, że skarżący zawiadamiał organy ścigania o możliwości popełnienia przestępstwa przez zastępcę Burmistrza Namysłowa z art. 233 kk, polegające na sfałszowaniu dowodu znajdującego się w aktach sprawy, a stanowiącego pismo organu I instancji z dnia 25 lutego 2020 r. informujące skarżącego, że opłata z tytułu bezumownego korzystania z części działki nr a za okres od 1 października 2019 r. do 29 lutego 2020 r. wynosi 616,25 zł.

Ponadto Sąd poinformował stronę, że przed tut. Sądem zawisła sprawa ze skargi skarżącego na decyzję ustalającą W. S. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku rolnym za rok 2023 (dotycząca działki c).

Skarżący podtrzymał zarzuty skargi. Oświadczył, że nie wystąpił do sądu powszechnego z powództwa cywilnego o ustalenie istnienia prawa do dzierżawy działki nr a i c z uwagi na to, że nie stać go na poniesienie kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, nie dała bowiem podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa procesowego dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził też okoliczności dających podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19.09.2023 r., w przedmiocie ustalenia skarżącym łącznego zobowiązania pieniężnego w wysokości 5.215 zł.

Z akt sprawy wynika, iż skarżący w badanym roku byli współwłaścicielami następujących nieruchomości: działki nr d a.m. [...] w S. o powierzchni 0,32 ha, stanowiącej grunty rolne zabudowane budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej 168 m2 i budynkami gospodarczymi służącymi wyłącznie działalności rolniczej o powierzchni użytkowej 24,32 m2 i 516 m2; działki nr e a.m. [...] w N. o powierzchni 23,35 ha, stanowiącej grunty orne i nieużytki oraz działki nr f a.m. [...] w N. o powierzchni 13,90 ha, stanowiącej grunty orne i lasy. Ponadto strony są użytkownikami części działki nr g a.m. [...] w N. o powierzchni 1,4115 ha (której zarządcą jest PGL Lasy Państwowe Nadleśnictwo N.), stanowiącej grunty orne i lasy.

Poczynione ustalenia faktyczne dawały podstawę do wydania zaskarżonej decyzji w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2023 r., albowiem w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 6c ust. 1 upr, zgodnie z którym, osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym), z zastrzeżeniem ust. 2. Przepisy art. 6a ust. 6a i 10a stosuje się odpowiednio.

Wskazać w tym miejscu należy, że art. 2 ust. 1 upol stanowi, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jak wynika z art. 2 ust. 2 upol opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 1 upr, opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.

Jak wynika z art. 1 ust. 1 upl, opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają określone w ustawie lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna.

Z art. 3 ust. 1 pkt 1 upol wynika, że podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, użytkownikami wieczystymi gruntów; posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2

Zgodnie z art. 3 ust. 1 upr podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2;

2) posiadaczami samoistnymi gruntów;

3) użytkownikami wieczystymi gruntów;

4) posiadaczami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, a także jeżeli dotyczy nieruchomości znajdujących się w Zasobie, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o Krajowym Zasobie Nieruchomości (Dz. U. z 2018 r. poz. 2363 oraz z 2019 r. poz. 1309), albo

b) jest bez tytułu prawnego, z wyjątkiem gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych; w tym przypadku podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa i Lasów Państwowych.

Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 upl, podatnikami podatku leśnego, z zastrzeżeniem ust. 2, są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami lasów, z zastrzeżeniem ust. 3;

2) posiadaczami samoistnymi lasów;

3) użytkownikami wieczystymi lasów;

4) posiadaczami lasów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 upol, podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości stanowi: 1) dla gruntów - powierzchnia; 2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa. Na mocy art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b i pkt 10 upol, zwalnia się od podatku od nieruchomości budynki gospodarcze lub ich części położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłącznie działalności rolniczej, a także grunty stanowiące nieużytki, użytki ekologiczne, grunty zadrzewione i zakrzewione, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 upr, podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi: 1) dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego; 2) dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków.

Za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1 upr, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej (art. 2 ust. 1).

Jak wynika z art. 12 ust. 1 pkt 1 upr zwalnia się od podatku rolnego użytki rolne klasy V, VI i VIz oraz grunty zadrzewione i zakrzewione ustanowione na użytkach rolnych.

Z kolei zgodnie z art. 3 upl, podstawę opodatkowania podatkiem leśnym stanowi powierzchnia lasu, wyrażona w hektarach, wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. Lasem w rozumieniu ustawy są grunty leśne sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy (art. 1 ust. 2 upl).

W ocenie Sądu organ prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie powołane przepisy prawa materialnego w doniesieniu do poszczególnych przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości, podatkiem rolnym jak i podatkiem leśnym. Nie budzi wątpliwości Sądu przyjęta podstawa opodatkowania jak i zastosowane stawki podatku wynikające z przepisów prawa miejscowego.

Trafnie w sprawie przyjęto za podstawę opodatkowania powierzchnie:

1) gospodarstwa rolnego, po uwzględnieniu zwolnień na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 upr i zastosowaniu przeliczników z art. 4 ust. 5 upr

- 37,7070 ha przeliczeniowych 32,7070 x 153,70 zł = 5.027,07 zł

2) budynku mieszkalnego 168 m2 x 0,73 zł/m2 = 122,64 zł, trafnie też przyjęto, że budynki gospodarcze podlegają zwolnieniu od podatku z art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b, nieużytki podlegają zwolnieniu od podatku z art. 7 ust. 1 pkt 10 upol;

3) lasu 0,92 ha x 71,0996 zł/ha – 65,41 zł.

Tym samym nie budzi zastrzeżeń Sądu ustalona przez organ wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2023 r. – 5.215 zł.

Dodać należy, że Sąd w składzie rozpoznający niniejszą sprawę podziela stawisko wyrażone w wyroku tut. Sądu z dnia 5.03.2021 r., sygn. akt I SA/Op 14/21 (publikowany na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu), oddalającego skargę podatników na decyzję SKO w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2020 r., że w zakresie kwalifikacji poszczególnych gruntów organ podatkowy związany jest zapisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, co wynika z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Powyższe potwierdza również orzecznictwo. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt II FSK 2876/19, odwołując się do swojego wyroku z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3108/12, "art. 21 ust. 1 upgk należy interpretować w ten sposób, że przy ustalaniu zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, w podatku rolnym i podatku leśnym, winny zostać uwzględnione zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Informacje dotyczące funkcji (użytkowego przeznaczenia) zarówno gruntu, jak i budynku (lokalu) mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji gruntów". Co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku) dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, nie tyle decyduje sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, a jej funkcje (przeznaczenie) ujawnione w ewidencji gruntów i budynków. W konsekwencji organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (wyrok NSA z 17 lipca 2020 r., sygn. akt IIFSK 1107/20).

W świetle powyższego podzielić należy także stanowisko organu, że podatnicy posiadają grunty sklasyfikowane jako lasy (Ls) o powierzchni jedynie 0,92 ha w ramach działki f a.m. [...] w N. Brak było podstaw do przyjęcia, że podatnicy posiadają dodatkowo 3,00 ha lasów. Działka nr f, o powierzchni 13,90 ha, zgodnie z ewidencją gruntów i budynków, oznaczona jest w części obejmującej 0,9200 ha - jako lasy (Ls), a w części obejmującej 12,98 ha - jako grunty orne (R).

Zauważyć należy, że zasadniczą kwestią sporną w niniejszej sprawie było nieobjęcie przez organy podatkowe opodatkowaniem części działki nr a położonej w N., a także pominięcie opodatkowaniem podatkiem rolnym gruntów stanowiących działkę nr c, położoną w miejscowości S.

Odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że jak wynika z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy sporna działka nr c, położona w miejscowości S. jest własnością Gminy Namysłów, a jak wynika z pisma Wydziału Rolnictwa i Gospodarki Nieruchomościami z dnia 16.05.2023 r. tylko W. S. został obciążony z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości za okres od 1.10.2016 r. do 30.09.2017 r. oraz za okres od 1.10.2017 r. do 16.05.2023 r. Zatem organ I instancji prawidłowo uznał, na podstawie art. 6c ust. 1 i 2 upr, że skoro wskazana działka była w wyłącznym posiadaniu W. S., podatek rolny za nią naliczono w odrębnej decyzji. Należy zgodzić się twierdzeniem, iż nieruchomości będące współwłasnością lub znajdujące się we współposiadaniu nie mogą być opodatkowywane "razem" z innymi nieruchomościami stanowiącymi "samodzielną" własność (posiadanie) podatników. Oznacza powyższe, że nieruchomość stanowiąca współwłasność powinna być opodatkowana w odrębnej decyzji ustalającej zobowiązanie, od decyzji dotyczących nieruchomości stanowiących wyłączną własność (posiadanie) podatnika (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z 21.06.2011 r., sygn. akt I SA/Bk 169/11). Dodatkowo podnieść należy, że skarżący wniósł skargę do tut. Sądu na decyzję ustalającą W. S. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku rolnym za rok 2023, dotyczącą opodatkowania działki nr c. Zatem ocena legalności decyzji, której przedmiotem jest kwestia opodatkowania tej działki będzie przedmiotem kontroli Sądu w odrębnym postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Przechodząc do istoty sporu dotyczącej nieobjęcia opodatkowaniem części działki nr a położonej w N., Sąd uznał, że trafnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów wywiodło, że W. S. w dniu 27 stycznia 2017 r. zawarł z Gminą Namysłów umowę dzierżawy, której przedmiotem było 5,5500 ha powierzchni ww. działki, w tym łąki LIII o powierzchni 2,5800 ha i łąki ŁIY o powierzchni 2,9700 ha. Umowa ta, zgodnie z § 4 ust. 1, została zawarta na czas określony - do 30 września 2019 r. Po zakończeniu ww. okresu, do 29 lutego 2020 r. podatnicy korzystali ze spornego gruntu bezumownie, w związku z czym została im naliczona opłata w wysokości 616,25 zł, co wynika z pisma Burmistrza Namysłowa z 25 lutego 2020 r. nr [...] znajdującego się w aktach sprawy.

W dniu 20 marca 2020 r. Gmina Namysłów podpisała umowę dzierżawy z innym podmiotem, przy czym umowa ta wygasła 31 marca 2021 r. Okoliczność ta wynika z pisma do Wydziału Finansowego Urzędu Miejskiego w Namysłowie z dnia 22 kwietnia 2020 r. i 1 sierpnia 2022 r. Wprawdzie jak wynika z treści skargi podatnicy nie zgadzają się z twierdzeniem organu o wygaśnięciu tej umowy dzierżawy, a de facto z nieprzedłużeniem jej trwania na kolejny okres. Przekonanie o kontynuacji ww. umowy dzierżawy skarżący wywodzą z wyrażenia przez nich woli kontynuowania dzierżawy po upływie terminu, na jaki została zawarta umowa dzierżawy z dnia 27 stycznia 2017 r., co zostało zakomunikowane Burmistrzowi Namysłowa w piśmie z dnia 20 marca 2023 r. W odniesieniu do powyższego, zdaniem Sądu, zasadnie organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie doszło do automatycznego przedłużenia umowy. Przeciwnie - przedmiotowy grunt został bowiem wydzierżawiony innej osobie, również na określony czas (do 31 marca 2021 r.), a obecnie nie jest dzierżawiony. Z przytoczonych okoliczności wynika zatem, że skarżący, wbrew ich przekonaniu, nie byli w 2023 r. posiadaczami części działki nr a położonej w N. – stąd brak było podstaw do objęcia opodatkowaniem tej działki, stanowiącą własność Gminy Namysłów, o powierzchni 5,5500 ha.

Bezzasadny był także zarzut naruszenia art. 199a § 3 op, zgodnie z którym, jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności zeznań strony, chyba że strona odmawia składania zeznań, wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyjaśniono, że przepis art. 199a § 3 op stanowi dopełnienie przepisów regulujących postępowanie podatkowe, które determinują kierunek oraz sposób prowadzenia przez organ podatkowy postępowania dowodowego. To powoduje, że organ podatkowy ma prawo do kwalifikowania zdarzeń na gruncie prawa podatkowego oraz oceny skutków prawnopodatkowych, jakie one wywierają. Z tych powodów, obowiązek wystąpienia do sądu powszechnego na podstawie tego przepisu powstaje jedynie wówczas, gdy zgromadzony materiał dowodowy pozostawia wątpliwości co do istnienia stosunku prawnego bądź prawa (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 listopada 2017 r., sygn. akt I FSK 316/16). Aprobując przestawione stanowisko należy zauważyć, że istnienie owej wątpliwości należy postrzegać w kategoriach obiektywnych. W sprawie nie istniały wątpliwości, które powinien rozwiać sąd powszechny w sprawie o ustalenie treści stosunku prawnego lub prawa. Organy podatkowe uprawnione są do samodzielniej oceny skutków zawieranych przez strony czynności cywilnoprawnych, na gruncie prawa podatkowego. Treść umowy i wyrażona w niej wola stron, w zakresie, w jakim rzutują na rozmiar obowiązku publicznoprawnego, są elementami prawnopodatkowego stanu faktycznego i dlatego powinny być ustalone i ocenione przez organy podatkowe w toku prowadzonego przez nie postępowania, na podstawie przepisów art. 121, art. 122 i art. 191 op (jak miało to miejsce w niniejszej sprawie). W ramach tej oceny organy są uprawnione uwzględniać wszelkie okoliczności, które pozwolą na rzetelną ocenę konkretnej, analizowanej w danej sprawie umowy cywilnoprawnej.

W tych warunkach w pełni uprawnione było zatem twierdzenie organu, że w sprawie nie istniały wątpliwości, które powinien rozstrzygnąć sąd powszechny w sprawie o ustalenie treści stosunku prawnego lub prawa, gdyż zgromadzone dowody pozwalały na stwierdzenie - wobec nie zawarcia umowy dzierżawy z Gminą Namysłów na dalszy okres przez odwołujących, że brak stosunku prawnego nie budzi żadnych wątpliwości. Zasadnie także zauważył organ, że jeżeli takie wątpliwości mają odwołujący, mają prawo do wystąpienia z powództwem przeciwko Gminie Namysłów do sądu powszechnego we własnym zakresie. Zatem zarzuty w ww. zakresie, dotyczące w szczególności naruszenia art. 199a § 3 op i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wskazującego, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, należy uznać za chybione.

Odnosząc się natomiast do argumentacji podniesionej na obecnym etapie postępowania w skardze i załączonej dokumentacji wskazać należy, że nie ma ona wpływu na wynik przedmiotowej sprawy. W szczególności wniosek skarżących o to, aby Sąd zażądał od Urzędu Miejskiego w Namysłowie wydania dowodów: decyzji o rozwiązaniu umowy dzierżawy łąki nr a oraz decyzji o ukaraniu skarżącego karami w 2020 r. za bezumowne korzystanie z tej działki, ponieważ w ocenie skarżących, dowodów takich nikt nigdy nie wydał, nie zasługiwał na uwzględnienie. Jak już wskazano, z materiału dowodowego wynikało, że skarżący w 2023 r. nie byli posiadaczami spornej działki, umowa dzierżawy wygasała, a obciążanie karami za korzystanie ze spornego gruntu bezumownie, wynikające z pisma organu I instancji z dnia 25 lutego 2020 r., znajdującego się w aktach sprawy (k. 18 akta administracyjnych) nie dotyczyło roku 2023. Próba zainicjowania przez skarżących wielu różnych postepowań karnych także nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy. Tylko na marginesie Sąd wskazuje, że przepisy ordynacji podatkowej przewidują możliwość wznowienia postępowania podatkowego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną (art. 240 § 1 pkt 1 i pkt 2 op), jeżeli: dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. W niniejszej sprawie skarżący, na obecnym etapie postępowania, nie wykazali takich okoliczności.

W tym stanie rzeczy, zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione i na podstawie przepisu art. 151 ppsa, Sąd oddalił skargę.