Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 194/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Stwierdzono nieważność aktu, niebędącego aktem prawa miejscowego w całości
Powołane przepisy: article: art. 383  par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 1277
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska - Wojnar, Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Protokolant referent Kamila Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi K.L. na uchwałę Rady Miejskiej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.


UZASADNIENIE

Rada Miejska w Kowarach - na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.) oraz art. 383 § 1 pkt 2 oraz § 2 w zw. z art. 11 § 1 pkt 5 oraz art. 10 § 1 pkt 3 lit. a) ustawy z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2022 r. poz. 1277 ze zm., dalej k.w.) - podjęła 1 czerwca 2023 r. uchwałę nr LXXI/432/23 w sprawie wygaszenia mandatu radnego. W § 1 tej uchwały Rada Miejska w Kowarach stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w Kowarach K. Ł. (dalej: radny, skarżący) z uwagi na utratę prawa wybieralności, zaprzestania stałego zamieszkiwania na obszarze Gminy Miejskiej Kowary, a w § 2 zobowiązała Przewodniczącego Rady Miejskiej w Kowarach do niezwłocznego przesłania uchwały Wojewodzie Dolnośląskiemu i Komisarzowi Wyborczemu w Jeleniej Górze oraz o doręczenie jej radnemu wraz z pouczeniem o prawie złożenia skargi do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu uchwały Rada Miejska w Kowarach przywołała art. 383 § 1 pkt 2, art. 11 § 1 pkt 5, art. 10 § 1 pkt 3 lit. a k.w. i podkreśliła, że radny w celu uzyskania oraz utrzymania w trakcie kadencji mandatu radnego musi zamieszkiwać na terenie gminy, w której sprawuje mandat radnego w jej organie stanowiącym. Tymczasem skarżący nie zamieszkuje od 2009 r. pod adresem zameldowania tj.: [...]-[...] K. "ul. [...]" i na mocy decyzji Burmistrza Miasta Kowary z 24 stycznia 2023 r. został wymeldowany z tego adresu. Decyzja stała się prawomocna z dniem 2 marca 2023 r. Dalej Rada wskazała, że pismem z 27 marca 2023 r. Przewodniczący Rady Miejskiej wystąpił do radnego o wskazanie adresu zamieszkania na terenie Gminy Miejskiej Kowary, na które radny pismem z 29 marca 2023 r. udzielił odpowiedzi, lecz nie wskazał adresu zamieszkania. Radny takiego adresu nie podał także w innym piśmie złożonym po tej dacie. Przewodniczący Rady zapoznał się z pismem radnego 2 maja 2023 r. Rada podkreśliła nadto, że 10 maja 2023 r. do Biura Rady wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze wydane 5 maja 2023 r. w sprawie I Ns 843/22, w którym orzeczono o ustanowieniu kuratora radnego tj. dla osoby, której miejsce pobytu jest nieznane. Tym samym z uwagi na: brak zameldowania na terenie Gminy Miejskiej Kowary, brak wskazania w ewidencji ludności adresu zamieszkania na terenie Gminy Miejskiej Kowary oraz na treść postanowienia Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze wydane 5 maja 2023 r. w sprawie I Ns 843/22, należało – zdaniem Rady Miejskiej w Kowarach uznać – że radny nie posiada tego adresu na terenie Gminy Miejskiej Kowary, a tym samym utracił prawo wybieralności do organu stanowiącego Gminy Miejskiej. Rada podniosła końcowo, że 24 stycznia 2023 r. radny został skreślony z rejestru wyborców.

Od niniejszej uchwały skarżący wywiódł skargę zarzucając jej naruszenie:

1) art. 10 § 1 pkt 3 lit. a k.w. gdyż, jak wskazał, ma ukończone 18 lat, posiada obywatelstwo polskie oraz stale zamieszkuje na obszarze Gminy Miejskiej Kowary, a zameldowanie na pobyt stały nie jest niezbędne do dopisania się do rejestru wyborców w wyborach powszechnych do organu wykonawczego i stanowiącego w gminach (art. 19 § 3 i art. 9 k.w). W Centralnym Rejestrze Wyborców w części A wyborcy stale zamieszkali na obszarze gminy bez zameldowania na pobyt stały w tej gminie są ujawniani w stałym obwodzie głosowania właściwym do adresu zamieszkiwania, jeżeli złożą wniosek w tej sprawie do urzędu gminy właściwego do miejsca zamieszkania. Zgodnie z § 9 przepis § 3 stosuje się odpowiednio do wyborcy nigdzie niezamieszkałego, przebywającego stale na obszarze gminy, z zastrzeżeniem, że wyborca ten w miejscu adresu stałego miejsca zamieszkania podaje adres, pod którym będzie możliwe skontaktowanie się z nim przez pracowników urzędu gminy.

2) art. 383 § 1 pkt 2 k.w. poprzez uznanie utraty wybieralności lub nieposiadania go w dniu wyborów. Zgodnie z art. 10 § 2 k.w. nie ma prawa wybierania osoba: 1) pozbawiona praw publicznych prawomocnym wyrokiem sądu 2) pozbawiona praw wyborczych prawomocnym orzeczeniem Trybunału Stanu 3) ubezwłasnowolniona prawomocnym orzeczeniem sądu. Żadna z tych przesłanek nie dotyczy radnego Gminy Miejskiej Kowary.

3) art. 11 § 1 pkt 5 k.w. dotyczy biernego prawa wyborczego w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego i posiada je osoba mająca prawo wybierania tych organów. Radny Rady Miejskiej w Kowarach ma prawo wybierania tych organów.

4) art. 47 oraz art. 51 ust. 1 i 2 Konstytucji RP polegające na naruszeniu prawa do prywatności poprzez zobowiązanie w uchwale, będącej aktem prawa miejscowego, do podania danych osobowych w postaci adresu stałego zamieszkiwania na terenie Gminy Miejskiej Kowary, podczas gdy zobowiązanie do ujawniania takich informacji może wynikać tylko z ustawy oraz powinno być zgodne z zasadą proporcjonalności, wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz pozyskiwanie i gromadzenie tych informacji przez władzę publiczną powinno być niezbędne w demokratycznym państwie prawnym.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł (w szczególności), że fizycznie przebywa na obszarze Gminy Miejskiej Kowary, ma zamiar stałego pobytu w Kowarach, z którym wiąże przyszłość, ma kilka miejsc zamieszkania na terenie Gminy Kowary. Z treści skargi wynika nadto, że 5 czerwca 2023 r. został złożony wniosek na podstawie postanowienia o nabycie spadku przez skarżącego lokalu przy "ul. [...]" [...]-[...] K. Do skargi skarżący załączył nadto wniosek o wpisanie wyborcy do rejestrów wyborców, w którym wskazał jako adres ostatniego zameldowania na pobyt stały: K., [...] oraz pisemną deklarację zawierającą informację niezbędną do wpisania rejestrów wyborców 7 czerwca 2023 r., w której jako adres stałego zamieszkania wskazał: K., [...].

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.

Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu 3 sierpnia 2023 r. skarżący oświadczył, że "z kuratorem korespondował mailowo", i "do wiadomości Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze podał swoje miejsce zamieszkania, a także podał swój adres e-mail".

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta, z mocy art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.), obejmuje również akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

W sprawach dotyczących uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego przewidziany został specjalny tryb zaskarżenia, uregulowany w art. 384 Kodeksu wyborczego (Dz.U. z 2022 r. poz. 1277 ze zm., dalej: k.w.), stanowiący lex specialis w stosunku do ogólnej regulacji zaskarżania uchwał rady gminy, zawartej w art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U.z 2023 r. poz. 40). Zgodnie z art. 384 § 1 k.w. od uchwały rady i postanowienia komisarza wyborczego o wygaśnięciu mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w art. 383 § 1 pkt 2-5 i 7, zainteresowanemu, czyli radnemu, przysługuje skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia uchwały albo postanowienia. Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, który stwierdził wygaśnięcie mandatu. Wygaśnięcie mandatu radnego następuje z dniem uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego (§ 3). W rozpoznawanej sprawie termin do zaskarżenia uchwały Rady Miejskiej w Kowarach z 1 czerwca 2023 r. nr LXXI/432/23 w sprawie wygaszenia mandatu radnego został zachowany. Uchwała została bowiem doręczona skarżącemu 1 czerwca 2023 r., skarga zaś została wniesiona do organu 9 czerwca 2023 r. (8 czerwca 2023 r. był dniem wolnym od pracy).

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest uchwała Rady Gminy stwierdzająca wygaśnięcie mandatu skarżącego, będącego radnym, z powodu utratyprawa wybieralności. Z jej uzasadnienia wynika, że z uwagi na brak zameldowania radnego na terenie Gminy Miejskiej Kowary, brak wskazania w ewidencji ludności adresu zamieszkania na terenie Gminy Miejskiej Kowary oraz z uwagi na treść postanowienia Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze wydanego 5 maja 2023 r. w sprawie I Ns 843/22, Rada Miejska w Kowarach uznała, że radny nie posiada adresu zamieszkania na terenie Gminy Miejskiej Kowary, a tym samym utracił prawo wybieralności do organu stanowiącego tej Gminy.

W tym miejscu podnieść należy, że art. 383 § 1 k.w. wskazuje przyczyny wygaśnięcia mandatu radnego, a wśród nich wymienioną w pkt 2 przesłankę utraty prawa wybieralności lub nieposiadania go w dniu wyborów. W myśl art. 383 § 2 k.w., wygaśnięcie mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w § 1 pkt 2 - z wyjątkiem powodów wskazanych w art. 10 § 2 i art. 11 § 2, oraz pkt 3, 5 i 7, stwierdza rada, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu.

Z kolei z art. 11 § 1 pkt 5 k.w. wynika, że prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze) w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego posiada osoba mająca prawo wybierania tych organów. Natomiast prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) w wyborach do rady gminy posiada obywatel polski, obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim oraz obywatel Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat, oraz stale zamieszkuje na obszarze tej gminy (art. 10 § 1 pkt 3 lit. a k.w.).

Z powyższych uregulowań wynika zatem, że zarówno dla czynnego jak i biernego prawa wyborczego istotne znaczenie ma miejsce zamieszkania. Definicję "stałego zamieszkiwania" zawarto natomiast w art. 5 pkt 9 k.w., który przez to pojęcie rozumie zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu. Definicja ta zbliżona jest do pojęcia miejsca zamieszkania osoby fizycznej, o którym mowa w 25 Kodeksu cywilnego - jest to miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Czynnikiem wyróżniającym jest konieczność wskazania adresu w określonej miejscowości (art. 5 pkt 9 k.w). O miejscu zamieszkania dla określenia praw wyborczych decydują zatem dwie przesłanki faktyczne, które muszą wystąpić łącznie: przebywanie w znaczeniu fizycznym w określonej miejscowości pod wskazanym adresem (corpus, tj. czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego pobytu (animus, tj. czynnik wewnętrzny). Na stałość pobytu w danej miejscowości wskazuje skupienie w niej życiowej aktywności, związanej z pracą czy rodziną, jednakże zamiar stałego pobytu ma charakter subiektywny, w związku z czym jego ustalenie może powodować trudności. Z tego powodu dla oceny miejsca stałego pobytu nie należy kierować się wyłącznie oświadczeniami osoby zainteresowanej. Konieczne jest też uwzględnienie okoliczności zewnętrznych mogących świadczyć o tym, że dana osoba rzeczywiście zamierza stale przebywać w tej miejscowości (wyrok NSA z 9 kwietnia 2013 r., II OSK 479/13, LEX nr 1337428, A. Kisielewicz (w:) Kodeks wyborczy. Komentarz, LEX 2014).

W orzecznictwie (A. Kisielewicz, op. cit.) podkreśla się, że nie sposób ustalić pewnego, obiektywnego (np. czasowego) miernika stałego pobytu, co oznacza, że każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny (por. również uchwała Trybunału Konstytucyjnego z 21 sierpnia 1991 r., W 7/91, OTK 1991/1/24). Nie ulega wątpliwości, że ta ocena winna być dokonywana w oparciu o okoliczności ustalone w sposób niebudzący wątpliwości i znajdujące potwierdzenie w zebranych dowodach, co do których radny miał możliwość wypowiedzenia się jeszcze przed podjęciem uchwały. Wymóg taki wprost przewiduje § 3 art. 383 k.w., który stanowi, że m.in. w przypadku określonym w § 1 pkt 2 radnemu przed podjęciem uchwały należy umożliwić złożenie wyjaśnień.

Zaznaczyć nadto należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że legitymację do sprawowania mandatu radnego stanowi wola mieszkańców podstawowej jednostki samorządu, wyrażona w głosowaniu powszechnym. W procedurze wygaszania mandatu pochodzącego z wyborów powszechnych, stosując normy określające przesłanki jego wygaśnięcia w określonym stanie faktycznym, trzeba zawsze mieć na uwadze, że wykładnia tych norm prowadząca w efekcie do utraty mandatu, a zwłaszcza swoisty rygoryzm procedury wygaszania mandatu, dotyczą nie tylko biernego prawa wyborczego radnego, ale również czynnego prawa wyborczego mieszkańców, gdyż akt wyborczy jest unicestwiany, w tym wypadku, uchwałą rady. Instytucja wygaśnięcia mandatu nie może zatem prowadzić do pochopnego i niezgodnego z prawem zniweczenia wartości podstawowej dla funkcjonowania społeczności lokalnej, jaką jest wybór członków organu stanowiącego w wyborach powszechnych, bezpośrednich i tajnych (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 listopada 1998 r., sygn. K. 39/97, OTK ZU nr 6/1998, poz. 99 przywołany np. w wyroku NSA z 26 lutego 2015 r. sygn. II OSK 3229/14).

Dlatego też, choć przy podejmowaniu uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż organ uchwałodawczy, jakim jest rada, nie prowadzi postępowania administracyjnego, to jednak – co z uwagi na okoliczności sprawy wymaga podkreślenia Sądu – nie zwalnia to Rady z obowiązku ustalenia w sposób obiektywny i niebudzący wątpliwości, czy radny zamieszkuje stale w gminie i czy w tym miejscu stałego zamieszkania faktycznie koncentruje się jego życie osobiste i rodzinne. Zatem Rada winna przede wszystkim zgromadzić niezbędne dokumenty i przeprowadzić ewentualnie inne dowody, a następnie, zgodnie z zasadami demokratycznego państwa prawnego, obiektywnie je ocenić. Kontrolując zaskarżoną uchwałę Sąd stwierdził natomiast, że Rada Miejska w Kowarach nie sprostała ww. wymaganiom i poprzez brak czynności weryfikujących (własnych ustaleń) nie uprawdopodobniła w sposób niebudzący wątpliwości, iż w sprawie skarżącego wystąpiła przesłanka z art. 383 § 1 pkt 2 k.w. obligująca Radę do podjęcia uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu skarżącego z powodu utraty prawa wybieralności.

Należy zauważyć, że z treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że Rada Miejska w Kowarach w głównej mierze oparła się na materiale zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym w sprawie o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego z lokalu przy "ul. [...]" w K., na okoliczności skreślenia radnego z wpisu wyborców oraz na treści postanowienia Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze wydanego 5 maja 2023 r. w sprawie I Ns 843/22, z którego wynikało, że dla skarżącego, którego miejsce zamieszkania nie jest znane, na podstawie art. 693³ § 3 k.p.c. ustanowiono kuratora w osobie pracownika Sądu Rejonowego. Rada nie poczyniła natomiast żadnych własnych ustaleń, aby w sposób niebudzący wątpliwości dowieść, iż skarżący rzeczywiście nie ma stałego miejsca zamieszkania na terenie Gminy Miejskiej Kowary, na co też słusznie zwrócił uwagę skarżący. Tymczasem – jak wynika z wcześniejszych wywodów Sądu – postępowanie wyjaśniające w tym zakresie powinno być dogłębne. Do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu konieczna jest bowiem pewność, że radny rzeczywiście utracił prawo wybieralności.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z 24 stycznia 2023 r. (WSS.5343.30.2022) Burmistrz Miasta Kowary orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu przy "ul. [...]" w K. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Rada Miejska w Kowarach jako jedną z przyczyn podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego wskazała "brak zameldowania skarżącego na terenie gminy", co z uwagi na okoliczność, iż kodeks wyborczy nie wiąże prawa wybieralności z miejscem zameldowania, lecz ze stałym miejscem zamieszkania uznać należy za nieprawidłowe. Rada Miejska w Kowarach w sposób nieuprawniony utożsamiła bowiem miejsce zameldowania skarżącego z miejscem jego zamieszkania. Tymczasem dla potrzeb określenia praw wyborczych Kodeks wyborczy nie wiąże stałego zamieszkania z zameldowaniem. Przynależność do wspólnoty samorządowej powstaje ex lege z chwilą zamieszkania na terenie określonej jednostki samorządu terytorialnego, bez względu na dopełnienie obowiązku meldunkowego. Uprawnienia do głosowania w wyborach samorządowych nie należy bowiem wiązać z dokonaniem czynności materialno-technicznej, jaką jest zameldowanie. Instytucja zameldowania ma bowiem charakter wyłącznie ewidencyjno-porządkowy. Nie można utożsamiać miejsca zamieszkania z miejscem zameldowania na pobyt stały, gdyż z czynnością zameldowania nie wiąże się nabycie jakichkolwiek praw bądź obowiązków (zob. K. Wlaźlak, Wybrane aspekty wyborów samorządowych w orzecznictwie sądów administracyjnych, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2012 r., nr 3, s. 77; K. Skotnicki, Zasada powszechności w prawie wyborczym. Zagadnienia teorii i praktyki, Łódź 2000 r., s. 22-24).

Dodatkowo wskazać należy, że Rada Miejska w Kowarach w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały przywołała w sposób wybiórczy treść uzasadnienia decyzji z 24 stycznia 2023 r. o wymeldowaniu z pobytu stałego. Rada Miejska w Kowarach wskazała bowiem, że radny nie zamieszkuje od 2009 r. pod adresem zameldowania, przy czym w ogóle nie odniosła się do (wynikających również z treści tej decyzji) zeznań świadka E. C., która potwierdzając wprawdzie ww. okoliczność, podniosła też jednak, że "wielokrotnie widywała K. Ł. w budynku wielorodzinnym przy "ul. [...]" w K., w którym zamieszkuje również jej córka z rodziną". Tym samym Rada Miejska w Kowarach, nie poczyniła – w tym zakresie – żadnych ustaleń wyjaśniających. Tym bardziej jest to istotne, gdyż jak wynika z treści skargi radny wskazał, że posiada "kilka miejsc zamieszkania na terenie Gminy Kowary", a w pisemnej deklaracji zawierającej dane niezbędne do wpisania do rejestru wyborców podał – jako adres stałego zamieszkania "ul. [...]" w K. – a zatem ten sam adres, o którym wspominał świadek w trakcie postępowania o wymeldowanie radnego z "ul. [...]" w K.

Ponadto – jak wynika z akt sprawy – w wyjaśnieniach radnego, które zostały udzielone na wezwanie Burmistrza z 27 marca 2023 r. o wskazanie aktualnego miejsca zamieszkania w Gminie Kowary, pod rygorem podjęcia działań związanych z wygaszeniem mandatu radnego, skarżący – wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały – wskazał swój adres zamieszkania podnosząc, iż "do czasu rozstrzygnięcia, zakończenia sprawy przez sąd powszechny, jego aktualny adres pobytu stałego zamieszkania w Gminie Miejskiej Kowary to ul. Witosa 47, 58 – 530 Kowary". Rada Miejska w Kowarach informacji tej jednak (również) nie zweryfikowała przyjmując, iż wydanie decyzji o wymeldowaniu skarżącego z lokalu przy ul. Witosa 47 jest równoznaczne z niezamieszkiwaniem radnego w tym lokalu.

Drugą przesłanką na której Rada Miejska w Kowarach oparła uchwałę w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego była wskazana w piśmie Burmistrza Kowar z 15 marca 2023 r. (które wpłynęło do Rady 16 marca 2023 r.) okoliczność, że skarżący "w związku z brakiem stałego miejsca zameldowania na terenie Gminy nie jest ujęty w rejestrze wyborców". Jednakże czynność skreślenia skarżącego z rejestru wyborców nie przesądza, i nie może przesądzać o konieczności podjęcia uchwały na podstawie art. art. 383 § 1 pkt 2 k.w. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że rejestr wyborców potwierdza prawo wybieralności (art. 18 § 5 k.w. ). Nie oznacza to jednak, że tego prawa nie można utracić w przypadku zmiany stanu faktycznego. Rejestr ten nie ma jednak rozstrzygającego znaczenia dla oceny posiadania prawa wyborczego. W wyroku z 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OSK 479/13 Naczelny Sąd Administracyjny wprost stwierdził, że w świetle art. 16 ust. 1 Konstytucji RP członkostwo we wspólnocie samorządowej nie jest warunkowane wpisem do stałego rejestru wyborców. Wpis do stałego rejestru wyborców nie kreuje podmiotowego prawa wyborczego. Prawa wyborcze powstają bowiem z mocy Konstytucji RP (art. 62 ust. 1 i 2 Konstytucja RP) i Kodeksu wyborczego (art. 10 i 11 k.w.). Potwierdzenie prawa wybierania w rejestrze wyborczym i w spisie wyborców umożliwia korzystanie z tego prawa. Tym samym decyzja o wpisie do rejestru wyborców nie powinna mieć (i nie mogła mieć w sprawie) znaczenia rozstrzygającego w oceny posiadania biernego prawa wyborczego skarżącego.

Odnosząc się końcowo do przywłanego w treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały (jako kolejnej jej podstawy) postanowienia Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze wydanego 5 maja 2023 r. w sprawie I Ns 843/22, Rada Miejska w Kowarach, w którym orzeczono o ustanowieniu kuratora radnego tj. dla osoby, której miejsce pobytu jest nieznane wskazać należy, że z treści tego postanowienia wynika wprost, że na dzień jego wydania miejsce pobytu skarżącego nie było Sądowi znane. Postanowienie to zostało podjęte po "uprawdopodobnieniu" tej okoliczności, i jako takie (samo w sobie) nie może stanowić dowodu w rozpoznawanej sprawie. Rada Miejska w Kowarach winna zatem przed podjęciem zaskarżonej uchwały przeprowadzić czynności weryfikujące również w tym zakresie, czego jednak nie uczyniła.

W tym miejscu powtórzyć należy utrwalony pogląd, zgodnie z którym, pozbawienie mandatu uzyskanego w drodze demokratycznych wyborów stanowi ingerencję w materię praw konstytucyjnie chronionych. Zasadą jest, że im bardziej drastyczne (co do przedmiotu, zakresu, sposobu czy skutków) jest wkroczenie władzy w materię konstytucyjnie chronionych praw podstawowych, tym bardziej rygorystycznym przesłankom powinna podlegać procedura tej ingerencji (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2094/12).

W konsekwencji uznać należy, że choć jak wynika z akt administracyjnych sprawy Rada Miejska w Kowarach sprostała wymogowi, o którym mowa w art. 383 § 3 k.w., gdyż umożliwiła skarżącemu złożenie wyjaśnień w sprawie, to jednak nie sposób przyjąć, aby dokonała wyczerpujących ustaleń potwierdzających – w sposób niebudzący wątpliwości – że skarżący utracił prawo wybieralności z uwagi na "zaprzestanie stałego zamieszkiwania na obszarze Gminy Miejskiej Kowary".

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.