Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 494/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2a, ust. 2c
journal: Dz.U. 2023 poz 1752
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
article: § 12 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1390
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Strzelec, Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2023 r., nr [...], Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania H. S., utrzymał w mocy decyzję Starosty Radzyńskiego z [...].04.2023 r., znak: [...] o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie praw nabytych przez wnioskodawcę na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. I Wydział Cywilny z 23 października 2015 r., sygn. akt I Ns [...].

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

W dniu 1 lutego 2023 r. do Starostwa Powiatowego w Radzyniu Podlaskim wpłynął wniosek H. S. o dokonanie aktualizacji informacji w rejestrze gruntów w związku z wydaniem przez Sąd Rejonowy w P. I Wydział Cywilny postanowienia z 23 października 2015 r. w sprawie o sygn. akt I Ns [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po J. S. przez H. S. oraz J. S.. Wniosek dotyczył działek nr [...], [...], [...], położonych w obrębie ewidencyjnym [...] w jednostce ewidencyjnej [...]. Do wniosku załączono odpis postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Wnioskodawca wskazał, że z rejestru gruntów wynika, że J. S. była współposiadaczką samoistną działki nr [...] z przypadającym jej udziałem 34/272, natomiast co do działek nr [...] i [...] była współużytkowniczką z udziałem 45/455.

W związku ze złożonym wnioskiem, Starosta Radzyński (dalej jako "organ I instancji") wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień i wskazania dowodów potwierdzających faktyczny stan posiadania oraz użytkowania gruntów oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] jako działki ewidencyjne o numerach [...], [...] i [...], jak również wskazania adresu J. S.. Organ wyjaśnił w wezwaniu, że przedłożone postanowienie w sprawie nabycia spadku nie wskazuje na faktyczne użytkowanie lub władanie przez zstępnych J. S. wymienionymi działkami. Na powyższe wezwanie wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi.

Natomiast w toku prowadzonego postępowania, organ I instancji uzyskał informację o śmierci J. S., jak również poświadczenia dziedziczenia z [...] maja 2020 r., potwierdzające, że spadek po J. S. nabył w całości H. F. S., s. S. i J..

Decyzją z [...] kwietnia 2023 r., znak: [...] organ I instancji odmówił dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że podstawą ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków władającego nie może być wyłącznie fakt dziedziczenia, lecz potwierdzone faktyczne władanie gruntem. Przedłożone przez wnioskodawcę postanowienie nie potwierdza, że władającymi gruntem są J. S. i H. S.. Potwierdza jedynie bezspornie fakt zaprzestania władania (jako czynności faktycznej) przez J. S.. Organ I instancji podkreślił, że wpisy w ewidencji gruntów mają charakter informacyjny, a organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków może ujawnić tylko takie prawo do nieruchomości, które w sposób niebudzący wątpliwości wynika z dokumentów prawnych, służących jako podstawa aktualizacji wpisów w ewidencji gruntów i budynków.

Od powyższej decyzji organu I instancji odwołanie złożył H. S., zaskarżając przedmiotową decyzję w całości i wniósł o jej uchylenie oraz dokonanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z wnioskiem.

Rozpatrując odwołanie Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej jako "organ odwoławczy" lub organ II instancji") w pierwszej kolejności przedstawił obowiązujący stan prawny. Organ wyjaśnił, że stosownie do treści art. 24 ust. 2a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji i wskazał podstawy dokonywania zmian w ewidencji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wniosek nie może być uwzględniony z kilku powodów. Organ stwierdził po pierwsze, że w postępowaniu wszczynanym na żądanie strony treść tego żądania wyznacza przedmiot postępowania. Zakres żądania wiąże organ. Organ administracji publicznej nie może zmieniać przedmiotu postępowania. Organ odwoławczy stwierdził, że jak wynika z akt sprawy, w momencie składania wniosku J. S. nie żył. Nie było więc możliwe wprowadzenie nieaktualnych danych w sytuacji, gdy organ ewidencyjny posiadał taką wiedzę oraz gdy dysponował dokumentem stwierdzające inny stan prawny niż ten, którego wprowadzenia żądano we wniosku.

Po drugie, organ wyjaśnił, że w zakresie podmiotowym regułą jest ujawnianie w ewidencji gruntów i budynków właścicieli nieruchomości. Wyjątek stanowią nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, gdyż tylko w przypadku nieruchomości, dla których nie można ustalić właściciela ze względu na brak odpowiednich dokumentów (m.in. księgi wieczystej czy zbioru dokumentów), ujawnia się osoby lub inne podmioty władające tym gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Przy czym wykazanie w ewidencji gruntów i budynków tych podmiotów może nastąpić w wyniku przeprowadzenia modernizacji tej ewidencji lub w ramach bieżącej jej aktualizacji przeprowadzonej w drodze decyzji administracyjnej. Organ odwoławczy wyjaśnił w dalszej kolejności, że pojęcie "samoistne posiadanie" nie zostało zdefiniowane w przepisach Prawa geodezyjnego i kartograficznego, dlatego w ramach wykładni systemowej należy posłużyć się jego definicją zawartą w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Posiadaczem samoistnym jest posiadacz, który włada rzeczą jak właściciel. Posiadanie zostało zdefiniowane za pomocą pojęcia "władanie".

Wykazanie w ewidencji gruntów i budynków władającego na zasadach samoistnego posiadania wiąże się zatem z koniecznością ustalenia przez organ, czy władający jest posiadaczem i czy władanie to odbywa się na zasadach samoistnego posiadania.

Starosta zobowiązany jest, zatem do ustalenia, czy dany podmiot włada gruntem jak właściciel. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji podjął próbę ustalenia powyższych zależności, jednakże na wezwanie organu I instancji skarżący nie zareagował. W świetle powyższego, w ocenie organu odwoławczego nie sposób było uznać, że J. S., w dacie złożenia wniosku był posiadaczem samoistnym i należało go ujawnić wraz z H. S. w ewidencji gruntów zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku. Wnioskodawca nie przedstawił również dowodów świadczących, iż on sam, jak właściciel włada przedmiotowym gruntem.

Organ wskazał po trzecie, że nawet gdyby istniała możliwość ujawnienia władającego na zasadach samoistnego posiadania, tj. np. gdyby grunt nie stanowił własności osób fizycznych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków na podstawie tytułu prawnego, lub posiadał nieuregulowany stan prawny w całości, to nie ma możliwości ujawnienia władającego jedynie do części działki.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy ustalił, że w odniesieniu do działek objętych wnioskiem widnieje w aktualnej ewidencji gruntów i budynków wpis: J. S. — władanie samoistne udział 34/272 do działki nr [...] oraz J. S. – użytkowanie, udział 45/455 do działek nr [...] i [...]. Z wpisów tych wynika, że J. S. nie posiadała tytułu własności do wyżej wymienionych działek. Organ odwoławczy podkreślił, że żaden przepis prawa nie przewiduje ujawnienia samoistnego posiadania w udziale. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowe działki mają częściowo uregulowane tytuły własności w udziałach na rzecz innych osób fizycznych, poprzez wydane akty własności ziemi, natomiast do udziału J. S. brak jest tytułu własności.

W ocenie organu odwoławczego obecny wpis w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do udziału J. S. może być wpisem nieaktualnym i ta część działki nr [...] może nie mieć ustalonego właściciela. Jednakże kwestia ta nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Ponadto starosta jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie rozstrzyga roszczeń dotyczących praw do nieruchomości, ani żadnych kwestii spornych związanych z ustaleniem tytułu własności. Natomiast wszelkie spory na tle własności i sposobu korzystania z nieruchomości mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi lub w innych odrębnych postępowaniach, a nie w trybie aktualizacji operatu ewidencyjnego.

Organ stwierdził, że nie ulega wątpliwości, że w ewidencji gruntów i budynków, w przypadku gdy istnieje właściciel, nie wpisuje się użytkowników. Możliwość taka istnieje jedynie w odniesieniu do gruntów państwowych lub samorządowych. Organ odwoławczy stwierdził, że żądanie zmiany wpisu widniejącego w ewidencji gruntów do działek nr [...] i [...], w którym J. S. figuruje jako użytkownik w częściach ułamkowych nie może być uwzględnione, ponieważ działki te mają w całości uregulowany stan prawny. W świetle powyższego, w ocenie organu odwoławczego nie można dokonać wpisu nowych osób w miejsce wykazanego już użytkownika, gdyż zarówno obecny wpis, jak i ewentualna zmiana zgodna z żądaniem wnioskodawcy doprowadziłby do kontynuowania istnienia wpisu niezgodnego z przepisami prawa. W ocenie organu odwoławczego obecny wpis w tym zakresie jest błędny i należy go wyeliminować poprzez wykreślenie użytkowników, co organ I instancji może dokonać z urzędu w myśl art. 24 ust. 2a pkt 1 lit a lub d ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie można zgodzić się z poglądem skarżącego, że nie istnieje konieczność wykazywania swojego posiadania przez H. S., albowiem spadkobranie to sukcesja generalna, polegająca na tym, iż spadkobierca wstępuje we wszystkie prawa spadkodawcy - w tym przypadku J. S.. Organ podkreślił, że w art. 23 wskazane zostały rodzaje dokumentów, stanowiących podstawę aktualizacji ewidencji gruntów w zakresie podmiotowym, jednakże odnoszą się jedynie do własności nieruchomości lub jej części. Organ stwierdził, że organy obu instancji nie kwestionują spadkobrania po J. S.. Nie jest natomiast możliwa realizacja wniosku.

H. S. zaskarżył decyzję organu odwoławczego z [...] lipca 2023 r. w całości

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

a) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

• art. 138 § 1 pkt 2 ustawy kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) poprzez uznanie, że zaskarżona decyzja organu I instancji odpowiada prawu;

• art. 107 §1 pkt. 4 k.p.a. poprzez niewskazanie podstawy prawnej odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków;

• art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników do władzy publicznej;

• art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy;

b) naruszenie prawa materialnego, tj.:

• art. 24 ust. 2c w zw. z art; 23 ust. 1 pkt 1a w zw. z art. 23 ust. 7 w zw. z art. 24 ust. 2a pkt 1 b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez błędną jego wykładnię, zgodnie z którą organ uznał, że niedokonanie przez starostę wpisu, o którym mowa w art. 23 ust. 7 ustawy zgodnie z wnioskiem pomimo przekazania przez stronę odpisu prawomocnego orzeczenia sądu w przedmiocie nabycia praw do spadku, o którym mowa w art. 23 ust.1 pkt. 1 a ustawy odpowiada prawu;

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw wraz z kosztami zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika.

Skarżący nie zgodził się rozstrzygnięciem organu Podkreślił, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego posiadanie samoistne podlega dziedziczeniu. Spadkobranie to bowiem sukcesja generalna, a więc skarżący wstąpił we wszystkie prawa i obowiązki J. S.. Skarżący podniósł, że błędny jest pogląd prawny, utożsamiający samoistne posiadanie nieruchomości z pobytem na działce lub jej gospodarczym wykorzystywaniem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona. W ocenie sądu organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja o odmowie dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków polegającej na wpisaniu w ewidencji gruntów w miejsce zmarłej J. S. jej spadkobierców: H. S. i J. S. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. I Wydział Cywilny z 23 października 2015 r. w sprawie o sygn. akt I Ns [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po J. S.. Wniosek dotyczył działek nr [...], [...], [...], położonych w obrębie ewidencyjnym [...] w jednostce ewidencyjnej [...]. Z ustaleń organu wynika, że J. S. wpisana była w rejestrze gruntów w dacie złożenia wniosku jako posiadaczka samoistna działki nr [...] w 34/272 częściach oraz jako użytkowniczka działek nr [...] i [...] w 45/455 częściach.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r., poz. 1752 z późn. zm.), dalej w skrócie jako "p.g.k." oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 1390 z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie w sprawie ewidencji" lub "rozporządzenie".

Przepis art. 2 pkt 8 powołanej ustawy definiuje ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W odniesieniu do gruntów ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.k.). Wskazuje ona także właściciela lub władającego gruntem (art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k.). Podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 22 ust. 2 p.g.k.).

Z powołanych przepisów wynika, że istotą ewidencji gruntów i budynków jest rejestrowanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest zbiorem informacji o gruntach, nie rozstrzyga natomiast sporów o prawo. Wpisy mają charakter deklaratoryjny. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny stwierdzony dokumentami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1718/13).

Stosownie do art. 24 ust. 2a p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1 - 4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje, zgodnie z art. 24 ust. 2b ustawy:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.k.).

Aktualizacja ewidencji gruntów i budynków polega na wprowadzeniu nowych informacji, wynikających z dokumentów źródłowych. Aktualizacja ewidencji ma na celu zastąpienie danych nieaktualnych nowymi danymi, przedstawiającymi stan aktualny. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że na wniosek strony można wprowadzać do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych już nieaktualnych, gdy konieczność wprowadzenia zmian wynika z nowych zdarzeń prawnych. Nie jest dopuszczalne dokonywanie w trybie aktualizacji zmian, które odnosiłyby się do stanu już nieaktualnego.

Mając na uwadze powyższy stan prawny należało zgodzić się ze stanowiskiem organu, że żądanie skarżącego nie może być uwzględnione.

W skierowanym do organu wniosku skarżący żąda wprowadzenia zmian w ewidencji poprzez wpisanie w miejsce J. S. jej następców prawnych: H. S. i J. S.. Jest poza sporem, że dane dotyczące J. S. stały się nieaktualne, ponieważ J. S. zmarła w 2011 r. Należy jednak zauważyć, że w dacie składania wniosku nie żył już także jeden ze spadkobierców J. S. – J. S.. Jak wynika z akt sprawy, J. S. zmarł 2 grudnia 2019 r., natomiast wniosek został złożony 1 lutego 2023 r. Żądanie dotyczyło zatem stanu nieaktualnego. Wniosek o wpisanie w ewidencji gruntów H. S. i J. S. nie mógł być więc uwzględniony.

Zarzut skarżącego, że J. S. jest następcą prawnym J. S., co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w P. z 23 października 2015 r., sygn. akt I Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. S. i na tej podstawie powinien być wpisany w ewidencji gruntów, jest nieuzasadniony. Wprawdzie śmierć podmiotu wpisanego w ewidencji gruntów jest niewątpliwie zdarzeniem, które spowodowało, że ewidencja przestała być w tym zakresie aktualna, jednak sam fakt stwierdzenia nabycia spadku na rzecz J. S. i przedstawienie dokumentu w postaci postanowienia sądu nie daje podstaw do dokonania zmian w ewidencji gruntów, skoro w dacie składania wniosku J. S. nie żył. Skarżący pomija, że ewidencja jako zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami, z istoty swej zawierać powinna dane aktualne, a aktualizacja ewidencji polega na zastąpieniu danych nieaktualnych danymi aktualnymi.

Podkreślenia wymaga, że mimo świadomości, że dane zawarte we wniosku nie są aktualne z uwagi na śmierć J. S., skarżący nadal podtrzymywał żądanie wpisania J. S. w ewidencji gruntów.

Należy w związku z tym wyjaśnić, że organ jest związany treścią wniosku, co oznacza, że nie ma uprawnienia do samodzielnej modyfikacji wniosku. Żądanie zawarte we wniosku wyznacza przedmiot postępowania. Rozpoznając wniosek o dokonanie zmian w ewidencji gruntów organ ewidencyjny bada, czy na podstawie dostępnych dokumentów uzasadnione jest dokonanie zmian wpisów zawartych w ewidencji zgodnie z żądaniem. Z zebranego w sprawie przez organ I instancji materiału dowodowego wynika, że J. S. zmarł 2 grudnia 2019 r., a spadek po nim nabył w całości skarżący (odpis skrócony aktu zgonu – k. 15 akt adm. organu I instancji, kopia aktu poświadczenia dziedziczenia – k. 9 - 10 akt adm. organu I instancji).

Dysponując tymi dokumentami organ nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego o wpisanie w ewidencji gruntów J. S. w miejsce J. S., wniosek zawierał bowiem nieaktualne dane, które nie mogłyby zostać ujawnione w ewidencji gruntów w trybie przepisów o aktualizacji ewidencji.

Niezależnie jednak od powyższego trafnie stwierdza organ, że wniosek nie mógłby być uwzględniony także z tego powodu, że brak podstaw do wpisu na rzecz następców prawnych J. S. posiadania samoistnego działki nr [...] oraz użytkowania działek nr [...] i [...].

Jak wskazano wyżej, w ewidencji gruntów – poza informacjami dotyczącymi, gruntów, budynków i lokali – wykazuje się także, zgodnie z art. 20 ust. 2 p.g.k.:

1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:

a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,

b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania;

Z powołanego przepisu wynika, że co do zasady w przypadku gruntów, niestanowiących własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego ujawnia się właścicieli nieruchomości, a osoby, które władają gruntami na zasadach posiadania samoistnego – tylko wówczas, gdy nie można ustalić właścicieli nieruchomości.

Sąd podziela stanowisko organu, że ujawnienie w ewidencji posiadacza samoistnego wymaga wykazania, że dany podmiot włada nieruchomością jak właściciel.

Definicję posiadania samoistnego zawiera art. 336 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. Posiadanie jest stanem faktycznym, a nie prawem, aczkolwiek wiążą się z nim określone uprawnienia. Rację ma skarżący, że w doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd o dziedziczności posiadania. Dziedziczenie posiadania rzeczy polega na przejściu na spadkobierców wszystkich skutków prawnych, jakie wynikały z jej posiadania przez spadkodawcę, nie zależy natomiast od tego, czy spadkobiercy objęli w faktyczne władztwo rzecz znajdującą się dotychczas w posiadaniu spadkodawcy.

Należy jednak wyjaśnić, że dziedziczenie posiadania nie oznacza dziedziczenia stanu faktycznego, który nie jest prawem, lecz przejście z mocy prawa skutków prawnych, jakie wynikały z faktu posiadania rzeczy przez spadkodawcę. W istocie chodzi zatem o uprawnienia, jakie przepisy prawa cywilnego wiążą z faktem posiadania samoistnego (np. nabycie prawa własności przez zasiedzenie, nabycie roszczenia o przeniesienie własności zajętego pod budowę gruntu czy nabycie roszczeń z tytułu posiadania rzeczy, takich jak prawo pobierania pożytków czy prawo żądania zwrotu nakładów).

Nie kwestionując zatem poglądu o dziedziczności posiadania wskazać należy, że na gruncie przepisów regulujących zasady prowadzenia ewidencji gruntów i dokonywania jej aktualizacji, a więc na gruncie przepisów prawa administracyjnego, następcy prawni osoby, w której faktycznym władaniu znajdowała się określona nieruchomość, nie mogą być niejako automatycznie, tylko i wyłącznie na podstawie orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spodku lub poświadczenia dziedziczenia, wpisani w miejsce spadkodawcy. Ujawnienie w ewidencji gruntów posiadacza samoistnego jest wyjątkiem od zasady ujawniania właścicieli nieruchomości i następuje tylko w ściśle określonym przypadku, o czym była mowa wyżej. Wpisanie w ewidencji gruntów posiadacza samoistnego wymaga wykazania, że nie da się ustalić właściciela nieruchomości oraz że grunt znajduje się – w dacie składania wniosku o dokonanie wpisu – we władaniu samoistnym wnioskodawcy. Aktualizacja zmierzać ma bowiem do potwierdzenia aktualnego stanu faktycznego i prawnego. Jak wynika z akt sprawy, J. S. zmarła w 2011 r., a wniosek o aktualizację ewidencji gruntów złożony został w 2023 r. i nie zawierał danych, pozwalających na stwierdzenie, że dotyczy aktualnego stanu władania nieruchomością. Skarżący powołał się tylko i wyłącznie na fakt dziedziczenia potwierdzony w 2015 r. i nie wskazał jakichkolwiek okoliczności potwierdzających faktyczne władanie nieruchomością w dacie złożenia wniosku, pomijając już fakt, że domagał się także wpisania nieżyjącego brata, który – co oczywiste – nie mógł już być władającym gruntem. Nie odpowiedział także na wezwanie organu do złożenia wyjaśnień w tym przedmiocie. Z tego zatem także powodu wniosek w zakresie wpisu posiadania samoistnego co do działki nr [...] nie mógłby być uwzględniony. Wobec powyższego bez znaczenia jest okoliczność, czy żądanie dotyczyło wpisu posiadania samoistnego w zakresie prawa własności czy też ułamkowej części tego prawa.

Podzielić należy także stanowisko organu o braku podstaw do dokonania wpisu skarżącego oraz J. S. jako użytkowników działek nr [...] i nr [...] w określonych udziałach. Przypomnieć należy, że przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów nie przewidują ujawniania w ewidencji użytkowników. Zgodnie z § 12 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ II instancji, w ewidencji oprócz danych, o których mowa w § 11 pkt 7 dotyczących właścicieli posiadaczy samoistnych, wykazuje się także dane dotyczące:

a) użytkowników wieczystych gruntów,

b) jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd albo trwały zarząd nieruchomościami,

c) państwowych osób prawnych, którym Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych,

d) organów administracji publicznej, które gospodarują nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz gminnych, powiatowych i wojewódzkich zasobów nieruchomości,

e) użytkowników gruntów państwowych i samorządowych.

Nie ma zatem podstaw do wpisywania użytkowników gruntów niebędących gruntami państwowymi lub samorządowymi. Z ustaleń organu wynika, że stan prawny działek nr [...] i nr [...] jest uregulowany. Działki te stanowią współwłasność osób fizycznych

Jak słusznie zauważył organ wpis użytkowania w określonych częściach na rzecz J. S. jest nieprawidłowy i powinien być wyeliminowany przez organ z urzędu.

W ocenie sądu organy obu instancji podjęły w rozpoznawanej sprawie wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia istotnych okoliczności oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły i oceniły materiał dowodowy, niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnie z art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jest kompletny i został poddany wszechstronnej analizie, a wyprowadzone wnioski należało uznać za spójne i logiczne. Zarzut naruszenia wskazanych przepisów oraz art. 8 k.p.a. jest więc nieuzasadniony.

Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego. Jak wykazano wyżej, organ prawidłowo zastosował przepisy ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, odmawiając dokonania aktualizacji ewidencji zgodnie z wnioskiem skarżącego.

Zaskarżona decyzja odpowiada wymogom art. 107 § 1 i 3 k.p.a., zawiera bowiem wszystkie wskazane w tym przepisie elementy oraz wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Z przytoczonych powodów brak podstaw do uwzględnienia skargi.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.).