Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1983/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka Protokolant starszy asystent sędziego Adrianna Tarłowska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 1469/19 w sprawie ze skargi A.Z. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 23 sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z 11 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 1469/19, oddalił skargę A. Z. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 23 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Starosta Mikołowski prowadził postępowanie administracyjne w przedmiocie wniosku o pozwolenie na budowę, które zakończyło się decyzją Starosty Mikołowskiego nr [...] z dnia 9 sierpnia 2018 r. Decyzja ta stała się ostateczna.

Pismem z dnia 17 października 2018 r. A. L.-G. wystąpiła do organu I instancji o udostępnienie niezbędnych dokumentów dotyczących budowy prowadzonej na sąsiedniej nieruchomości, w oparciu o pozwolenie na budowę orzeczone ww. decyzją Starosty Mikołowskiego nr [...]. Jak wynikało z treści tego pisma — wnioskodawczyni nie była stroną postępowania zakończonego ww. decyzją, lecz uważa, że została niesłusznie pominięta w tym postępowaniu, ponieważ przymiot strony jej przysługiwał.

Postanowieniem z dnia 15 listopada 2018 r., znak: [...], organ I instancji odmówił wnioskodawczyni wszczęcia postępowania w przedmiocie udostępnienia niezbędnych dokumentów dotyczących decyzji Starosty Mikołowskiego nr [...] z dnia 09.08.2018 r. Jako podstawę prawną wydanego postanowienia organ I instancji wskazał art. 61a § 1 w związku z art. 73 § 3 k.p.a.

Postanowieniem z dnia 5 lutego 2019 r. nr [...], Wojewoda Śląski, po rozpatrzeniu zażalenia wnioskodawczyni, uchylił w całości ww. tj. odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie udostępnienia akt. W uzasadnieniu wyjaśnił, że udostępnienie akt, w trybie art. 73 k.p.a., stanowi czynność, która nie wymaga wszczęcia i przeprowadzenia przez organ dodatkowego postępowania administracyjnego. Stosownie do przepisów art. 73 i art. 74 k.p.a. organ albo udostępnia wnioskodawcy akta sprawy albo odmawia ich udostępnienia w drodze postanowienia, na które służy zażalenie - jeżeli np. wniosek złożyła osoba nie będąca stroną postępowania, którego dotyczą wnioskowane do udostępnienia akta. Jakkolwiek zażalenie to również odnosiło się do kwestii nieuznania skarżącej — w jej mniemaniu niesłusznie - za stronę postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 9 sierpnia 2018 r. Wojewoda Śląski, będąc związany zakresem orzekania przez organ I instancji, nie mógł odnieść się do tego zarzutu.

Postanowieniem z dnia 5 marca 2019 r., nr [...], Starosta Mikołowski odmówił wnioskodawczyni udostępnienia niezbędnych dokumentów dotyczących decyzji Starosty Mikołowskiego nr [...] z dnia 9 sierpnia 2018 r.

W dniu 23 marca 2019 r. do organu I instancji wpłynęło, przekazane przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach, ponaglenie wnioskodawczyni z dnia 4 marca 2019 r. dotyczące zażalenia wniesionego z datą 10 grudnia 2018 r. W piśmie tym wnioskodawczyni wskazała, że została pominięta jak strona postępowania w sprawie dot. decyzji Starosty Mikołowskiego nr [...] z dnia 9 sierpnia 2018 r., oraz że wciąż oczekuje na rozpatrzenie swojego zażalenia.

Pismem z dnia 1 kwietnia 2019 r. wnioskodawczyni wniosła zażalenie postanowienie organu I instancji z dnia 5 marca 2019 r., w którym wniosła o uchylenie tego postanowienia oraz o udostępnienie dokumentów, a także o potraktowanie jej jako stronę postępowania. W piśmie tym zawarto wniosek o wznowienie postępowania oraz wniosek o wstrzymanie budowy.

Kolejnym pismem z dnia 1 kwietnia 2019 r. wnioskodawczyni wniosła ponaglenie na działanie organu stopnia podstawowego, stwierdzając, że "wydane przez Starostę Mikołowskiego postanowienie z dnia 5 marca 2019 r. to nic innego jak ruch pozorny, a zarazem dowód na przewlekanie postępowania". Podkreśliła, że uniemożliwianie jej dostępu do akt postępowania, w którym ma prawo być stroną, a przy prowadzeniu którego ją pominięto, jest jedną z form przewlekania postępowania przez Starostę. W piśmie tym wnioskodawczyni zawarła wniosek o wznowienie postępowania oraz wniosek o wstrzymanie budowy.

Pismem z dnia 1 kwietnia 2019 r. zatytułowanym "Wniosek o wznowienie postępowania" wnioskodawczyni zawarła tożsame stanowisko, jak w swoim zażaleniu z dnia 1 kwietnia 2019 r. w kwestii pominięcia jej jako strony w postępowaniu zakończonymi decyzją Starosty Mikołowskiego nr [...] z dnia 9 sierpnia 2018 r. Pismo to zawiera również wniosek o wstrzymanie budowy.

Organ I instancji wezwał skarżącą o doprecyzowanie wniosku, poprzez wskazanie przesłanki, na podstawie której wnosi o wznowienie postępowania oraz do wskazania terminu, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do jego wznowienia. W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji, wskazała, że "na tydzień przed tym jak napisałam do Państwa pierwsze pismo zauważyłam tablicę informacyjną i ludzi kręcących się na sąsiedniej działce przy budowie". Zaznaczyła również, że "jako strona bez własnej winy nie brałam udziału w postępowaniu ".

Postanowieniem z dnia 27 maja 2019 r. Starosty Mikołowski odmówił wznowienia postępowania dotyczącego ostatecznej decyzji Starosty Mikołowskiego nr [...] z dnia 9 sierpnia 2018 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni dowiedziała się o tej decyzji "w dniu ok. 10 października 2018 r. ", a "wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do tut. organu w dniu 4 kwietnia 2019 r.". Organ I instancji podkreślił, że "gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną, albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania", na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Organ I instancji w treści uzasadnienia tego postanowienia nie odniósł się w żaden sposób do "wniosku o wstrzymanie budowy".

W zażaleniu na powyższe postanowienie wnioskodawczyni zarzuciła organowi I instancji, że nieprawidłowo dokonał ustaleń w kwestii daty złożenia przez nią wniosku o wznowienie postępowania.

W piśmie z dnia 24 czerwca 2019 r. zatytułowanym "ponaglenie" wnioskodawczyni poruszyła tożsame kwestie jak w swoim zażaleniu. Ponadto pismem z dnia 13 czerwca 2019 r. złożyła kolejne "ponaglenie" dot. braku rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie budowy prowadzonej na działce nr ewid. [...] w [...] przy ul. [...].

Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2019 r. Wojewoda Śląski uchylił powyższe postanowienie Starosty w całości i orzekł o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 9 sierpnia 2018 r. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji uznał za pierwotny wniosek wznowieniowy z dnia 17 października 2018 r., ponawiany kolejnymi pismami w tym wnioskiem z dnia 1 kwietnia 2019 r. Zauważył, że o decyzji wnioskodawczyni dowiedziała się ok. 10 października 2018 r., a zatem wnioskodawczyni dochowała miesięcznego terminu do skutecznego wniesienia podania o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty Mikołowskiego nr [...] z dnia 9 sierpnia 2018 r. Odnosząc się natomiast do złożonych ponagleń (pisma z dnia 13 czerwca 2019 r. i z dnia 24 czerwca 2019 r.) na działanie organu I instancji odnośnie braku rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie budowy organ II instancji stwierdził, że organ administracji architektoniczno-budowlanej może "wstrzymać roboty budowlane" wykonywane na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę tylko i wyłącznie na podstawie art. 152 § 1 k.p.a., czyli poprzez wstrzymanie wykonania decyzji. Dalej wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji odmówił wznowienia, uznając, iż wnioskodawczyni nie dochowała terminu do skutecznego złożenia wniosku o wznowienie. Tym samym nie było możliwości wznowienia postępowania, a w związku z tym prawdopodobieństwa uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 9 sierpnia 2018 r. Organ II instancji wskazał, że Starosta Mikołowski był zobowiązany do rozpatrzenia złożonych wniosków dotyczących tej kwestii, chociażby poprzez zawarcie stosownych wyjaśnień w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia z 27 maja 2019 r. Organ ten odniósł się do złożonych "wniosków o wstrzymanie budowy" dopiero w piśmie z dnia 19 czerwca 2019 r. przekazującym ponaglenie wnioskodawczyni z dnia 13 czerwca 2019 r, co w ocenie organu II instancji należy uznać za uchybienie. Organ II instancji wskazał, że niniejsze postanowienie obliguje Starostę Mikołowskiego do przeprowadzenia postępowania wznowieniowego, zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a., co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Jednocześnie stwierdził, że w toku postępowania wznowieniowego organ I instancji zobowiązany jest do rozpatrzenia, w pierwszej kolejności, "wniosku o wstrzymanie budowy" z dnia 1 kwietnia 2019 r.

Skargą A. Z. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 28 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie w sprawie i uznanie, że wnioskodawczyni jest stroną toczącego się postępowania podczas gdy nie ma ona przymiotu strony i nie może być za nią uznana w niniejszym postępowaniu oraz art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i wszczęcie postępowania wznowieniowego podczas gdy przepis ten ma zastosowanie do strony postępowania, a wnioskodawczyni nie jest stroną postępowania w związku z czym postępowanie nie powinno być wszczęte oraz błąd w ustaleniach faktycznych organu II instancji poprzez przyjęcie, że wnioskodawczyni jest stroną toczącego się postępowania podczas gdy z materiału dowodowego w sprawie wynika odmienny wniosek tj. że nie jest ona stroną postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku wskazał, że nie jest sporne, że w realiach rozpatrywanej sprawy organ I instancji postanowieniem z dnia 27 maja 2019 r. odmówił wznowienia postępowania dotyczącego ostatecznej decyzji Starosty Mikołowskiego nr [...] z dnia 9 sierpnia 2018 r. uznając, że został przekroczony miesięczny termin złożenia wniosku. Organ I instancji w treści uzasadnienia tego postanowienia nie odniósł się do "wniosku o wstrzymanie budowy". Podstawową kwestią sporną w niniejszej sprawie było zachowanie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, a w konsekwencji istnienia podstawy do jego wznowienia.

Sąd wyjaśnił, że w przypadku, gdy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w pierwszej kolejności należy zbadać zachowanie przez wnioskodawcę terminu do wniesienia tego żądania. Kontrola ta następuje na wstępnym etapie badania przez organ żądania wznowienia postępowania. Złożenie wniosku w terminie jest bowiem jedną z przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania i powinna być zbadana przez organ z urzędu przed wszczęciem postępowania wznowieniowego. Stwierdzenie uchybienia przez stronę terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania wyklucza możliwość dokonania merytorycznej oceny decyzji kwestionowanej w postępowaniu wznowieniowym. W orzecznictwie jednoznacznie przyjmuje się, że w przypadku powołania jako podstawy wznowienia przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) badanie tej przesłanki zasadniczo powinno następować po wznowieniu postępowania. Tylko wyjątkowo dopuszcza się możliwość odmowy wznowienia na tej podstawie w przypadku braku legitymacji strony, jeżeli taki brak jest oczywisty i wynika już z samego wniosku. Sąd powołał przykładowo wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. II OSK 872/16, w którym podniesiono, że "w przypadku powołania przez wnoszącego podanie o wznowienie jako podstawy wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. dochodzi do swoistej kolizji, bowiem z jednej strony podanie powinno pochodzić od podmiotu legitymującego się przymiotem strony po to żeby wznowić postępowanie i przejść do badania powołanej podstawy wznowienia (art. 149 § 2 k.p.a.), z drugiej właśnie to zagadnienie - bycie stroną - powinno być jako podstawa wznowienia badane w drugim etapie po wznowieniu. Zasługuje na akceptację pogląd, który nie wyklucza w takiej sytuacji odmowy wznowienia, z tym że ogranicza ją wyłącznie do przypadków jasnych i oczywistych niewymagających prowadzenia postępowania wyjaśniającego. W sytuacjach natomiast wątpliwych, dość skomplikowanych, wymagających np. analizy projektu budowlanego pod kątem oddziaływania projektowanego budynku na nieruchomość wnioskodawcy, ten pogląd opowiada się za wznowieniem i przeprowadzeniem tego badania dopiero w drugim etapie postępowania wznowieniowego przeznaczonym właśnie dla badania przyczyny wznowienia, jak stanowi art. 149 § 2 k.p.a. Weryfikacja przymiotu strony dokonywana po wznowieniu postępowania pozwala wnioskodawcy zaprezentować argumenty przemawiające za posiadaniem interesu prawnego. Podmiot ten może wtedy wdać się w szczególności w merytoryczną polemikę ze stanowiskiem organów administracji już na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji. Jeżeli natomiast zbadanie posiadania statusu strony następowałoby przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, to wnioskodawca mógłby bronić swoich interesów dopiero przed organem drugiej instancji przez wniesienie zażalenia". Sąd uznał, że na obecnym etapie postępowania nie ma możliwości odniesienia się do kwestii podstaw wznowienia postępowania i legitymacji wnioskodawcy. Wykraczałoby to poza granice niniejszej sprawy. Wobec powyższego zarzuty podnoszone w skardze są w ocenie Sądu chybione. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, skargę oddalił.

Skargą kasacyjną A. Z. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu obrazę art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 149 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. przez błędną wykładnię i uznanie, że organ II instancji był uprawniony do wznowienia postępowania po uznaniu dotrzymania terminu do wniesienia skargi bez wzięcia pod uwagę, że wnioskująca o wznowienie postępowania nie jest stroną postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę, co zostało wykazane przez organ I instancji.

W oparciu o powyższy zarzut w skardze kasacyjnej wniesiono o jej rozpoznanie na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 23 sierpnia 2019 r. oraz przyznanie skarżącemu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W motywach skargi kasacyjnej przedstawił argumenty na poparcie wniesionego środka odwoławczego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. L. -G. wskazała, iż nie podziela zarzutów skargi kasacyjnej, a zaskarżony wyroku uznała za zgodny z prawem.

Pełnomocnik skarżącego na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonego dokumentu a to zaświadczenia PINB w Mikołowie z 1 lutego 2021 r. w przedmiocie zakończenia budowy budynku mieszkalnego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę oraz braku sprzeciwu organu w zakresie przystąpienia do użytkowania .

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Orzekając na tej podstawie Sąd odwoławczy uznał, iż przedstawione zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 149 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. pozostają w realiach tej sprawy nieusprawiedliwione.

Przedmiotowa sprawa generalnie dotyczy prawidłowości wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Starosty Mikołowskiego z 9 sierpnia 2018 r. nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę A. i A. Z. na skutek wniosku A. G.-L..

Forma wszczęcia oraz odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania normuje art. 149 stanowiąc, iż wznowienie postępowania jak i odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 1 i 3), postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Podanie o wznowienie postępowania administracyjnego wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia. Na tym etapie organ bada m.in., czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. (tj. jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, zaś z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. termin ten biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji).

Kwestią sporną w niniejszej sprawie było, jak słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, zachowanie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, a w konsekwencji istnienia podstawy do jego wznowienia.

Jak wynika z analizy akt sprawy, pismem z 17 października 2018 r. A. L.-G. wystąpiła do organu I instancji o udostępnienie niezbędnych dokumentów dotyczących budowy prowadzonej na sąsiedniej nieruchomości, w oparciu o pozwolenie na budowę orzeczone ww. decyzją Starosty Mikołowskiego nr [...]. Jak wynikało z treści tego pisma, wnioskodawczyni nie była stroną postępowania zakończonego ww. decyzją, lecz uważa, że została niesłusznie pominięta w tym postępowaniu ponieważ przymiot strony jej przysługiwał. Na skutek tego wniosku organ I instancji na podstawie art. 61a § 1 w związku z art. 73 § 3 k.p.a., postanowieniem z dnia 15 listopada 2018 r., znak: [...], odmówił wnioskodawczyni wszczęcia postępowania w przedmiocie udostępnienia niezbędnych dokumentów dotyczących decyzji Starosty Mikołowskiego nr [...] z dnia 9.08.2018 r. Wojewoda Śląski postanowieniem z dnia 5 lutego 2019 r. uchylił w całości ww. postanowienie. Następnie postanowieniem z 5 marca 2019 r., Starosta Mikołowski ponownie odmówił wnioskodawczyni udostępnienia niezbędnych dokumentów dotyczących decyzji Starosty Mikołowskiego nr [...] z dnia 9 sierpnia 2018 r. W dniu 23 marca 2019 r. do organu I instancji wpłynęło ponaglenie wnioskodawczyni z dnia 4 marca 2019 r. dotyczące zażalenia wniesionego z datą 10 grudnia 2018 r. W piśmie tym wnioskodawczyni wskazała, że została pominięta jak strona postępowania w sprawie dot. decyzji Starosty Mikołowskiego nr [...] z dnia 9 sierpnia 2018 r. oraz że wciąż oczekuje na rozpatrzenie swojego zażalenia. Następnie pismami z dnia 1 kwietnia 2019r. wnioskodawczyni wniosła zażalenie na postanowienie organu I instancji z dnia 5 marca 2019 r., wniosła również ponaglenie na działanie organu stopnia podstawowego, stwierdzając, że "wydane przez Starostę Mikołowskiego postanowienie z dnia 5 marca 2019 r. to nic innego jak ruch pozorny, a zarazem dowód na przewlekanie postępowania". Nadto kolejnym pismem z 1 kwietnia 2019 r. zatytułowanym "Wniosek o wznowienie postępowania" wnioskodawczyni zawarła tożsame stanowisko jak w swoim zażaleniu z dnia 1 kwietnia 2019 r. w kwestii pominięcia jej jako strony w postępowaniu zakończonymi decyzją Starosty Mikołowskiego nr [...] z dnia 9 sierpnia 2018 r. Pismo to zawiera również wniosek o wstrzymanie budowy.

To ostatnie pismo wnioskodawczyni z 1 kwietnia 2019 r. organ pierwszej instancji uznał za wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji przez Starostę Mikołowskiego z 9 sierpnia 2018 r. i po ustaleniu, iż wnioskodawczyni o ww. decyzji dowiedziała się 10 października 2018 r. (okoliczność niekwestionowana) przyjął, że skoro przesłanką wznowienia jest podstawa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. to w takiej sytuacji wnioskodawczyni złożyła wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego z naruszeniem terminu o jakim stanowi art. 148 § 2 k.p.a. tj. po upływie miesięcznego terminu od dowiedzenia się o decyzji z 9 sierpnia 2018 r.

Słusznie jednak, zdaniem Sądu odwoławczego, w realiach tej sprawy organ odwoławczy po zastosowaniu konstrukcji prawnej z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty Mikołowskiego z 9 sierpnia 2018 r. Analiza akt przedmiotowej spraw pozwala przyjąć, że wnioskodawczyni w każdym ze swoich pism - począwszy od tego z 17 października 2018 r. - kierowanych do organu pierwszej instancji podnosiła, iż nie była uznana za stronę postępowania w sprawie udzielonego pozwolenia na budowę dnia 9 sierpnia 2018 r. choć powinna nią być. Zatem wobec jednoznacznych i nie budzących wątpliwości twierdzeń wnioskodawczyni, określających żądanie brania udziału w tym postępowaniu, wobec braku właściwej reakcji organu, doprecyzowanego przecież w piśmie z 1 kwietnia 2019 r. jako żądanie o wznowienie postępowania, słusznie organ odwoławczy przyjął, że za pierwotny wniosek wznowieniowy należy uznać ten z 17 października 2018 r. Tym samym skoro wnioskodawczyni o decyzji dowiedziała się 10 października 2018 r., to oznacza, wbrew stanowisku organu pierwszej instancji, że dochowała miesięcznego terminu do skutecznego wniesienia podania o wznowienie. Okoliczność ta wraz ze wskazaną podstawą wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jak również to, że inwestycja budowlana realizowana jest na sąsiedniej działce, pozwalała na tym etapie postępowania uznać, iż wniosek oparty jest na ustawowych przesłankach wznowienia oraz został wniesiony z zachowaniem terminu z art. 148 § 2 k.p.a. To z kolei uzasadniało w realiach tego postępowania na uchylenie zaskarżonego postanowienia o odmowie wznowienia postępowania i orzeczenia reformatoryjnie o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Zdaniem NSA osoba, która nie była stroną w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, uznając się jednakże za taką stronę, która w tym postępowaniu została bez swojej winy pominięta, w oparciu o przyczynę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., żąda wznowienia postępowania, to w takim przypadku, gdy dochodzi do zbiegu kontroli przesłanki podmiotowej dopuszczalności wznowienia postępowania z merytoryczną oceną zaistnienia przyczyny wznowienia, która jest dokonywana w świetle art. 149 § 2 k.p.a. po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, weryfikacja twierdzeń wnioskodawcy o pozostawaniu stroną w sprawie bezwzględnie powinna nastąpić dopiero w drugiej fazie postępowania, tj. po wydaniu postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. O przesądzeniu tego, czy przyczyna wznowienia wystąpiła, jak podaje wnioskodawczyni, czy też wniosek ten jest nieuprawniony, wedle zasad, na których jest oparty kodeksowy model wznowienia postępowania w rozdziale 12 działu II k.p.a., organ rozstrzyga w fazie rozpoznawczej w formie decyzji administracyjnej (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.) a nie postanowieniem.

Dlatego też słusznie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż weryfikacja przymiotu strony dokonywana po wznowieniu postępowania pozwala wnioskodawcy zaprezentować argumenty przemawiające za posiadaniem interesu prawnego, a jednocześnie Sąd zasadnie uznał, że na obecnym etapie postępowania nie ma możliwości odniesienia się do kwestii podstaw wznowienia postępowania i legitymacji wnioskodawcy. To będzie dopiero oceniane w postępowaniu rozpoznawczym. Okoliczności powyższe w pełni uzasadniają przyjęcie stwierdzenia, że ustalenie tego czy zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nastąpi dopiero w postępowaniu, które będzie prowadzone na skutek wydanego przez organ odwoławczy postanowienia o wznowieniu przedmiotowego postępowania.

Tym samym nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 149 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.pa. Niezależnie od tego, iż w sprawie wznowieniowej dot. pozwolenia na budowę przy ocenie strony w tym postępowaniu zastosowanie ma art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane a nie art. 28 k.p.a., to wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, właściwa ocena interesu prawnego w tym postępowaniu nie mogła nastąpić przed wszczęciem właściwego postępowania wznowieniowego. Czyniony zarzut nie wzięcia pod uwagę przez organ odwoławczy tego, iż wnioskodawczyni nie jest stroną, pozostaje w tych okolicznościach całkowicie nieusprawiedliwiony.

Bez wpływu na wynik postępowania miał przedstawiony dowód w postaci załączonego dokumentu a to zaświadczenia PINB w Mikołowie z 1 lutego 2021 r. w przedmiocie zakończenia budowy budynku mieszkalnego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę oraz brak sprzeciwu organu w zakresie przystąpienia do jego użytkowania. Okoliczność ta nie stanowi przeszkody do przeprowadzenia właściwego postępowania wznowieniowego w sprawie zakończonej decyzją Starosty Mikołowskiego z 9 sierpnia 2018 r.

Zatem zarzuty skargi kasacyjnej nie okazały się usprawiedliwione, tym samym wniesiona skarga kasacyjna oparta na takich zarzutach nie mogła doprowadzić do podważenia zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o oddaleniu wniesionej skargi kasacyjnej.