Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1793/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 2, art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 c), art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 240 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 21 ust. 1 pkt 2, art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. c), art. 108
journal: Dz.U. 2017 poz 2126
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 3 i art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Protokolant Izabela Dalkowska-Jóźwiak, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 października 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 485/19 w sprawie ze skargi H.K. i J.K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 9 maja 2019 r. nr [...], [...], [...], [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2013-2016 po wznowieniu postępowania 1) uchyla zaskarżony wyrok w pkt 2 i w tym zakresie zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz H.K. i J.K. kwotę 2.788 (dwa tysiące siedemset osiemdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 2) oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz H.K. i J.K. kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dna 24 października 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 485/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w sprawie ze skarg J.K., H.K. (dalej: skarżący) na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej: SKO lub organ drugiej instancji) z dnia 9 maja 2019 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2013 r., 2014 r., 2015 r. i 2016 r., uchylił zaskarżone decyzje. Zasądził od SKO na rzecz skarżących kwotę 44 068 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skargę kasacyjną wniosło SKO. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło:

I. Na podstawie w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1997 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 c) P.p.s.a. poprzez uchylenie się od obowiązku wykonania pełnej kontroli działalności administracji publicznej, wybiórcze przedstawienie stanu sprawy i nie odniesienie się do jej kluczowego aspektu, tj. ujawnienia przez organ pierwszej instancji faktu "zajęcia" znacznej części będącej przedmiotem opodatkowania nieruchomości gruntowej stanowiącej grunty rolne na prowadzenie działalności gospodarczej w aspekcie przesłanki wznowienia postępowania, a tym samym nie dokonanie szczegółowego uzasadnienia wyroku;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: O.p.) poprzez uwzględnienie skargi na skutek błędnego przyjęcia, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania z uwagi na to, iż - w ocenie Sądu - organ na bieżąco był informowany o wszystkich zmianach zachodzących w nieruchomości podatników o czym świadczy fakt otrzymania "do wiadomości" zarówno koncesji z dnia 23 grudnia 1998 r. na wydobywanie kruszywa naturalnego wydanej Usługom Transportowym J.K., jak i decyzji z dnia 11 marca 2014 r. zatwierdzającej Plan Ruchu Odkrywkowego razem z tym planem i załącznikami do niego, podczas gdy decyzje te w żaden sposób nie informują o faktycznych "zmianach zachodzących w nieruchomości podatników", w szczególności o prawnie relewantnym "zajęciu" gruntu rolnego na potrzeby działalności gospodarczej, gdyż koncesja daje jedynie potencjalne uprawnienie do wydobycia złoża, a jej wydanie możliwe jest wyłącznie przed przystąpieniem do wydobycia, co wprost wynika z treści art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r., poz. 2126, dalej: p.g.g.), zaś plan ruchu zakładu górniczego wraz z załącznikami należy do długoterminowych aktów planowania tej działalności (art. 108 p.g.g.);

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez uwzględnienie skargi na skutek błędnego przyjęcia, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że w sprawie ujawniła się istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, nieznana organowi, który ją wydał, a mianowicie istotny z punktu widzenia opodatkowania gruntów rolnych fakt "zajęcia" znacznej części będącej przedmiotem opodatkowania nieruchomości gruntowej na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie wydobywania kruszywa ujawniony podczas kontroli podatkowej przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji w 2017 r. i potwierdzony dodatkowo pozyskanymi zdjęciami lotniczymi wykonanymi przez Instytut Geodezji i Kartografii w Warszawie w dniach 5 czerwca 2010 r., 18 maja 2013 r. i 8 maja 2016 r. w ramach prac geodezyjnych i kartograficznych na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. c) p.g.g.;

4) art. 151 P.p.s.a. polegające na niezastosowaniu normy tego przepisu, pomimo iż skarga, jako nieuzasadniona, winna zostać oddalona.

5) art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyznaniu skarżącym kosztów postępowania sądowego w nieprawidłowej wysokości.

II. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 3 i art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. przez błędne przyjęcie, iż otrzymanie przez organ "do wiadomości" zarówno koncesji z dnia 23 grudnia 1998 r. na wydobywanie kruszywa naturalnego wydanej Usługom Transportowym J.K., jak i decyzji z dnia 11 marca 2014 r. zatwierdzającej Plan Ruchu Odkrywkowego razem z tym planem i załącznikami do niego potwierdza "zajęcie" gruntów rolnych na prowadzenie działalności gospodarczej, podczas gdy decyzje te w żaden sposób nie informują o faktycznym wykorzystywaniu tych gruntów, gdyż koncesja daje jedynie potencjalne uprawnienie do wydobycia złoża, a jej wydanie możliwe jest wyłącznie przed przystąpieniem do wydobycia, co wprost wynika z treści art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., zaś plan ruchu zakładu górniczego wraz z załącznikami należy do długoterminowych aktów planowania tej działalności (art. 108 p.g.g.).

SKO wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wnieśli o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od SKO na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania w tym wynagrodzenia adwokata według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna. Zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania, który został uruchomiony z urzędu przez organ pierwszej instancji. Organ ten uznał, że spełniona została przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Przypomnieć należy, że zgodnie z postanowieniami przywołanego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Zatem wznowienie postępowania jest uprawnione wyłącznie wówczas, gdy zostaną spełnione kumulatywnie trzy przesłanki: po pierwsze - ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są nowe (nowo odkryte albo po raz pierwszy zgłoszone przez stronę) i są istotne dla sprawy (muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne), po drugie - nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, po trzecie - nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły określone w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. przesłanki. Wbrew bowiem twierdzeniu organów, w dacie wydawania decyzji wymiarowych w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r., 2014 r., 2015 r. i 2016 r., będący organem podatkowym Burmistrz Miasta i Gminy B. posiadał dowody zaświadczające o tym, że na działce o numerze geodezyjnym ¾ obręb K. J.K. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wydobycia kruszywa naturalnego – piasku ze żwirem. Tymi dowodami są: koncesja z dnia 23 grudnia 1998 r. na wydobywanie kruszywa naturalnego wydana Usługom Transportowym J.K., decyzja z dnia 11 marca 2014 r. zatwierdzająca Plan Ruchu Odkrywkowego razem z tym planem i załącznikami do niego, decyzje określające wysokość opłat eksploatacyjnych za wydobycie piasku i żwiru, dowody potwierdzające wpłacanie opłaty eksploatacyjnej na konto gminy. Zauważyć warto, że posiadanie tych dokumentów przez organ pierwszej potwierdziło SKO w decyzji z dnia 11 czerwca 2021 r. uchylającej wydaną w analogicznym stanie faktycznym i prawnym decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B. ustalającą, po wznowieniu postępowania, skarżącym wysokość zobowiązania podatkowego za 2017 r. i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. SKO trafnie zwróciło uwagę, że pracownicy poszczególnych wydziałów zawiadywanego przez Burmistrza Urzędu nie mogą powoływać się na brak przepływu informacji pomiędzy jego poszczególnymi jednostkami organizacyjnymi. Należy mieć na uwadze, że w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. mowa jest o dowodach nieznanych organowi, a nie poszczególnej komórce organizacyjnej organu. W niniejszej sprawie organem jest Burmistrza Miasta i Gminy B. i przez pryzmat tego organu należy oceniać wiedzę odnośnie do posiadanych dowodów.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zarzuty dotyczące pkt I sentencji zaskarżonego wyroku są niezasadne. Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, zaskarżony wyrok nie narusza art. 240 § 1 pkt 5 O.p, ani art. 3 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd poddał należytej kontroli zaskarżoną decyzję. Odnośnie do tego ostatnio wymienionego zarzutu wyjaśnić trzeba, że z naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie zapewnia możliwości kontroli instancyjnej orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 502/17; publ. CBOSA). Zauważyć bowiem wypada, że w świetle treści art. 184 P.p.s.a. in fine skarga kasacyjna jest bezzasadna także wówczas, gdy samo orzeczenie jest zgodne z prawem, a błędne jest jedynie jego uzasadnienie. Dotyczy to również przypadku, kiedy uzasadnienie prawidłowego orzeczenia jest błędne tylko w części (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 682/15; publ. CBOSA). Uwzględnienie zatem zarzutu naruszenia komentowanego przepisu może mieć miejsce wówczas, gdy wskazywana wada uzasadnienia jest na tyle poważna, że może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I FSK 1741/15; publ. CBOSA). Nadto, poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Wbrew sformułowanemu w skardze kasacyjnej zarzutowi zaskarżony wyrok nie narusza regulacji art. 141 § 4 P.p.s.a. w stopniu stanowiącym - w świetle powyższych uwag - podstawę do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 P.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty oraz wskazano podstawę prawną oddalenia skargi. Sąd pierwszej instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia i co istotne, wyrok poddaje się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zasadny jest natomiast zarzut dotyczący II punktu sentencji zaskarżonego wyroku. Zgodnie ze stanowiskiem skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej wskazał błędną kwotę kosztów postępowania sądowego. Uwzględnił bowiem wysokość wpisu od wartości przedmiotu sporu, podczas gdy zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 2263, ze zm.), wpis stały w sprawach skarg dotyczących postanowienia lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, pobiera się w wysokości 200 zł.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w 2 sentencji i orzekł o kosztach postępowania sądowego. Na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił w pozostałym zakresie. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowił na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.

sędzia J. Sokołowska sędzia J. Pruszyński sędzia B. Dauter