Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1811/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 63 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1429
law: Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
article: art. 135,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. B. (B.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 12 września 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2631/2023/19113 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej – organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 12 września 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2631/2023/19113, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. - dalej k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania M. B. (dalej – Skarżąca, Wnioskodawczyni), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. (dalej – organ I instancji) z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr [...] odmawiającą przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Prezydent Miasta decyzją z dnia 10 sierpnia 2023 r., po rozpoznaniu wniosku Skarżącej, odmówił przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem R. B. O ile organ I instancji nie miał wątpliwości, że osoba niepełnosprawna wymaga stałej i długotrwałej opieki, to uznał, że zachodzą przeszkody dla przyznania świadczenia określone w art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm. – dalej u.ś.r.). Mianowicie według Prezydenta Miasta, zawieszenie prowadzonej działalności nie jest równoznaczne z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ponadto zauważył, że niepełnosprawność męża Skarżącej powstała po ukończeniu 25 roku życia, a dodatkowo świadczenie jest nienależne małżonkowi.

W odwołaniu z dnia 28 sierpnia 2023 r. Skarżąca wniosła o zmianę decyzji organu I instancji poprzez przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. Zarzuciła rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnemu:

1) obrazę przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący i całościowy zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie wzięcie pod uwagę, iż małżonków w pierwszej kolejności obciąża obowiązek alimentacyjny wynikający z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego;

2) obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez:

– błędne uznanie, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie należy się z tej przyczyny, iż niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim ze Skarżącą,

– błędną ocenę stanu zdrowia małżonka Skarżącej wynikającą z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, iż wymaga on stałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;

3) dokonanie błędnych ustaleń faktycznych poprzez przyjęcie, iż pomimo, że organ I instancji przyznał, że niepełnosprawny mąż wymaga stałej opieki, a Skarżąca wypełnia wszystkie obowiązki związane z opieką nad mężem, co absorbuje jej cały czas i nie wykonuje pracy zarobkowej - to nie należy jej się świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Kolegium nie przychylając się do argumentacji odwołania, decyzją z dnia 12 września 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz obowiązujący stan prawny w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie organ odwoławczy zanegował stanowisko Prezydenta Miasta o wystąpieniu przeszkody opisanej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Przyjął bowiem – opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 – że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż w okresie określonym w art. 17 ust. 1b u.ś.r., kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego utraciło przymiot konstytucyjności. Wyjaśnił również, iż wykładnia prokonstytucyjna art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. prowadzi do wniosku, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być negatywną przesłanką dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba ta legitymuje się orzeczeniem o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności, a małżonek sprawujący nad nią opiekę i ubiegający się o to świadczenie spełnia pozostałe wymagania ustawowe uprawniające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium wyraziło natomiast pogląd, że podstawą dla przyznania świadczenia jest wykazanie, że wnioskodawca musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo – skutkowy. Tymczasem, w ocenie Kolegium, z akt sprawy wynika, iż zakres opieki sprawowanej przez Skarżącą oraz poszczególne czynności wykonywane przez nią nie są na tyle angażujące, aby nie mogła podjąć choćby częściowego zatrudnienia. Jak stwardziło Kolegium, ograniczają się one bowiem jedynie do wspomagania męża w czynnościach życia codziennego: przygotowywanie i podawanie posiłku, wykupywanie leków oraz ich podawanie, pomoc w podstawowych czynnościach, tj. higiena osobista. Powyższe – według organu odwoławczego – wynika z oświadczeń Wnioskodawczyni oraz ustaleń protokołu wywiadu środowiskowego. W ocenie Kolegium, czynności takie

należą do czynności związanych z prawidłowym funkcjonowaniem rodziny i nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia. Zwrócono również uwagę, że mąż Skarżącej potrafi pewne czynności wykonywać samodzielnie, wymaga jedynie wsparcia w czynnościach, które wykonuje Wnioskodawczyni.

W tej sytuacji Kolegium zdecydowało o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego.

W skardze z dnia 13 października 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Wnioskodawczyni zarzucił decyzji Kolegium:

1) naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, a to art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na tym, że według organu pojęcie opieki użyte w art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy utożsamiać ze stałą, bezpośrednią, codzienną i całodobową troską nad osobą niepełnosprawną, podczas gdy cytowany przepis stanowi jedynie o tym, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobie spełniającej kryteria, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami; konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;

2) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny materiału dowodowego oraz poczynienie ustaleń wbrew treści dokumentu urzędowego w postaci orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, z którego jednoznacznie i kategorycznie wynika, że mąż Skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki innej osoby z uwagi na ograniczenia w samodzielnej egzystencji;

b) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny materiału dowodowego oraz poczynienie ustaleń wbrew treści znajdującego się w aktach wywiadu środowiskowemu i uznaniu, że czynności Skarżącej ograniczają się jedynie do wspomagania męża w czynnościach życia codziennego, podczas gdy z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że Wnioskodawczyni sprawuje stałą i bezpośrednią opiekę nad mężem, a opieka ta jest ogromnie absorbująca i mąż Skarżącej nie jest w stanie funkcjonować bez pomocy żony;

c) art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. polegający na braku adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia zwłaszcza w zakresie przyjęcia stanowiska sprzecznego z treścią dokumentów urzędowych znajdujących się w aktach sprawy.

Wobec tych zarzutów pełnomocnik Skarżącej wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie jego mocodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

Ponadto w skardze zawarto żądanie przeprowadzenia dowodu z:

a) orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. na okoliczność zaliczenia męża Skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności, wskazania, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, i wskazania, że mąż Wnioskodawczyni pozostaje osobą niezdolną do pracy, a stan jego zdrowia i opieka sprawowana przez żonę znacznie wykracza poza "czynności związane z prawidłowym funkcjonowaniem rodziny";

b) orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r. na okoliczność ustalenia, że mąż Skarżącej jest osobą niezdolną do pracy, a stan jego zdrowia i opieka sprawowana przez jego żonę znacznie wykracza poza "czynności związane z prawidłowym funkcjonowaniem rodziny";

c) wydruku z CEiDG na okoliczność tego, że Wnioskodawczyni w związku ze stanem zdrowia swojego małżonka z dniem [...] marca 2023 r. zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej i nie prowadzi zarobkowej działalności;

d) karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 3 lipca 2023 r. na okoliczność nawracających infekcji bakteryjnych, krwawienia z niegojącej się rany z powodu odjęcia [...] w przebiegu nowotworu złośliwego [...] oraz tego, że stan jego zdrowia i opieka sprawowana przez Skarżącą znacznie wykracza poza "czynności związane z prawidłowym funkcjonowaniem rodziny";

e) karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 3 sierpnia 2023 r. na okoliczność nawracających infekcji bakteryjnych, krwawienia z niegojącej się rany z powodu odjęcia [...] w przebiegu nowotworu złośliwego [...], zalecenia zażywania leku [...] z morfiną w plastrach, konieczności stałej kontroli higieny wykonywanej przez osoby trzecie oraz na okoliczność potrzeby stałego nadzoru nad osobą będącą pod silnym wpływem leków opioidowych, silnych dolegliwości bólowych męża Skarżącej;

f) umowy najmu łóżka rehabilitacyjnego na okoliczność stanu zdrowia męża Skarżącej i konieczności korzystania ze specjalistycznego sprzętu medycznego.

W motywach skargi podniesiono, że Wnioskodawczyni zrezygnowała z zatrudnienia lub jakiejkolwiek innej formy zarobkowania, co dokumentuje wydruk CEiDG o zawieszeniu działalności gospodarczej. Jak podkreślił pełnomocnik, w czasie owego zawieszenia jego mocodawczyni ma zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Następnie zwrócił uwagę, że Kolegium wywiodło niczym nieuprawnione wnioski z wywiadu środowiskowego co do zakresu sprawowanej opieki przez Skarżącą. Podkreślił przy tym, że w dokumencie tym wskazuje się, że Wnioskodawczyni sprawuje stałą i długotrwałą opiekę nad mężem. Opisano także rodzaj choroby, na którą cierpi mąż Skarżącej. Zwrócono szczególną uwagę na to, że jest on całkowicie uzależniony od pomocy swojej żony, gdyż tylko ona może mu ulżyć w wymianie worków stomijnych oraz w higienie tego miejsca, rozmasowywaniu jelita itp. Nie uzasadnionym jest – według pełnomocnika – kwalifikowanie tych czynności jako zwykłych zabiegów higienicznych. W dalszej kolejności podniesiono, że mąż Skarżącej ma nieustające krwawienia z rany, cierpi na nawrotowe ciężkie zapalenia bakteryjne, worek stomijny musi być wypróżniany i wymieniany natychmiast w celu uniknięcia chorób bakteryjnych, w tym choćby posocznicy. Występujące krwotoki wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. Ponadto w związku z bólem zażywa leki na bazie opioidów. Pełnomocnik stwierdził również, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności i orzeczenie o niezdolności do pracy są dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc są dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Tymczasem Kolegium w sposób przewidziany prawem nie obaliło domniemania, że mąż Skarżącej jest osobą wymagającą stałej i długotrwałej opieki. Dodał, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zawiera upoważnienia dla organu do badania rodzaju niepełnosprawności w jej wymiarze medycznym, zakresu niezbędnej dla niepełnosprawnego opieki, kategoryzowania rodzaju wykonywanych wobec niego czynności opiekuńczych w kontekście znaczenia tych działań dla decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ stwierdzając, że zakres opieki sprawowanej nad mężem Skarżącej nie wyklucza podjęcia przez stronę zatrudnienia, jak i to, że przygotowanie posiłku, czy też pomoc w kąpieli mogą być z powodzeniem wykonywane przez osobę, która pracuje, wykroczył poza granice unormowania ustalone przez ustawodawcę.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Spór dotyczy wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. Mianowicie organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygniecie pierwszoinstancyjne z uwagi na to, że Skarżąca – w jego ocenie – dysponuje możliwością podjęcia zatrudnienia. Umotywował to tym, że czynności, jakie wykonuje są czynnościami życia codziennego związanymi z normalnym funkcjonowaniem rodziny. Wywiódł ponadto z materiału dowodowego, że stan męża Skarżącej nie wymaga stałej obecności opiekuna i nieustannego jego zaangażowania. Zauważyć jednocześnie należy, że organ odwoławczy nie przychylił się do twierdzenia o wystąpieniu przeszkód do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1b i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z nim świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. określa przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, które muszą zaistnieć, aby danej osobie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Istotne przy tym jest to, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom wymienionym w tym przepisie, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą w nim wskazaną. Nie jest ono przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, ale za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania (zob. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1333/21, Lex nr 3349289).

Wypada w tym miejscu wskazać, iż samo posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (czy orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji) nie przesądza automatycznie, że każdy, zajmujący się osobą legitymującą się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uniemożliwia zatrudnienie. Na tej samej zasadzie należy przyjąć, że orzeczenie to automatycznie nie oznacza istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną.

W tym kontekście należy stwierdzić, że niektóre czynności Skarżącej związane są z normalnym życiem dnia codziennego (sprzątanie, przygotowywanie posiłków, pranie, robienie zakupów itp.). Jednak nie można tracić z pola widzenia tego, że jej mąż z racji na chorobę nie jest w stanie ich wykonywać. Niezależnie do tego organ odwoławczy nie dostrzegł całego spektrum innego rodzaju zabiegów Wnioskodawczyni, które nie noszą cech czynności związanych z normalnym funkcjonowaniem rodziny. Mianowicie Skarżąca podejmuje cały szereg typowych działań opiekuńczych, jak: codzienna higiena osobista męża, pomoc przy przemieszczaniu się do toalety, zakup i podawanie leków, pomoc przy wstawaniu itp. Przede wszystkim zwracają uwagę czynności, jakie są związane z chorobą męża, tj. przemywanie [...] zmiana opatrunków po każdej kąpieli, wymiana worka stomijnego. Chory samodzielnie nie jest w stanie wykonać tych zabiegów. Podkreślenia wymaga to, że worek ten musi być wypróżniany i wymieniany natychmiast w celu uniknięcia chorób bakteryjnych. Ponadto u chorego występują krwotoki, kiedy to niezbędna jest natychmiastowa interwencja medyczna. Przyjmuje on również silne leki przeciwbólowe na bazie opioidów.

Wszystkie te okoliczności uzasadniają twierdzenie o tym, że Skarżąca sprawuje opiekę stałą i długotrwałą. Ponadto podnieść należy, że Wnioskodawczyni z dniem [...] marca 2023 r. zawiesiła działalność gospodarczą, co stanowi o jej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej jest bowiem tożsame z rezygnacją z innej pracy zarobkowej, o jakiej stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 236) w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Zawieszenie działalności gospodarczej należy zatem uznać za faktyczną rezygnację z jej wykonywania (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 812/23, Lex nr 3650295, wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 190/22, Lex nr 3353821).

Skoro więc opieka ta była sprawowana przez Skarżącą, to oczywistym jest, że nie może ona podjąć zatrudnienia chociażby w ograniczonym zakresie bez uszczerbku dla męża, który wymaga jej wsparcia. Tym samym spełnione zostały przesłanki do przyznania Wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Zgodzić się natomiast należy z Kolegium, że z racji na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, moment powstania niepełnosprawności, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie stanowi relewantnej przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 786/21, Lex nr 3309547). Oznacza to, że kryterium czasu wystąpienia niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie ma jakiegokolwiek wpływu na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium ma również rację co do tego, że okoliczność pozostawania przez niepełnosprawnego w związku małżeńskim ze Skarżącą, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może być traktowana jako przeszkoda do przyznania wnioskowego świadczenia. Systemowe bowiem odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wskazuje, że możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w pierwszej kolejności, co do zasady, przysługuje małżonkowi – chyba, że legitymuje się on orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (zob. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 817/21, Lex nr 3349845).

Z tego też względu w ramach ponownie prowadzonego postępowania – w myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) - organ I instancji uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.

Organ będzie miał na uwadze, że stosownie do art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 z późn. zm. – dalej u.ś.w.) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 852), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zdaniem Sądu – w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie – ustalając zakres stosowania wskazanego przepisu przejściowego należy uwzględnić art. 24 ust. 2 u.ś.r. Zgodnie z tą regulacją prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zasadniczo zatem momentem uzyskania prawa do świadczenia rodzinnego (w rozpatrywanej sprawie – świadczenia pielęgnacyjnego) jest data złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W konsekwencji art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożono skutecznie przed dniem 1 stycznia 2024 r. (tj. przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 lit. a u.ś.w. zamieniającego art. 17 u.ś.r.) organy rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązany jest ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. W przypadku spełnienia przez wnioskodawcę tych przesłanek organ winien wydać decyzję przyznającą to świadczenie, biorąc za podstawę przepisy u.ś.r. dotychczas obowiązujące. W razie zaś ustalenia, że przesłanki te nie są spełnione, art. 63 ust. 1 u.ś.w. nie znajdzie zastosowania, a tym samym organ winien rozpatrzyć wniosek na gruncie przepisów obowiązujących w dniu orzekania, tj. uwzględniając nowe brzmienie art. 17 u.ś.r.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Dlatego też o kosztach postępowania w kwocie 497 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając do nich wynagrodzenie adwokata w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz uiszczoną opłatę skarbową w wysokości 17 zł.

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem Kolegium w tym zakresie i brakiem żądania Skarżącej o przeprowadzenie rozprawy.