Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 365/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 148 § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 12 września 2016 r. M. K. wystąpił do Wójta Gminy P. z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy P. z [...] lipca 2012 r. [...] zezwalającą A. J. na wycinkę drzew na jego działkach położonych w miejscowości B. D.. M. K. wniósł o wznowienie powołanego postępowania. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 18 sierpnia 2016 r. o sygn. II SA/Po 374/16 wskazał, iż Wójt Gminy P. wznawiając postanowieniem z [...] 2015 r. postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczna z dnia [...] 2012 r. nie zbadał czy wniosek M. K. został złożony w terminie oraz czy złożono wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Zdaniem wnioskodawcy wskazany przez Sąd błąd proceduralny powstał wyłącznie z winy organu. W myśl art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych dotyczących ich praw i obowiązków i do czuwania, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Wymóg ten nie został przez organ zrealizowany. M. K. podniósł, iż powołany błąd proceduralny starał się naprawić niezwłocznie jak tylko się o nim dowiedział - pismo z Sądu otrzymał 5 września 2016 r.

W dniu 19 września 2016 r. do Wójta Gminy P. wpłynęło pismo M. K., którym rozszerzył wniosek o wznowienie postępowania o przesłankę przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. W jego ocenie w postępowaniu [...] użyto fałszywego dowodu - zastrzeżenie to dotyczy mapy wskazującej położenie drzew na działkach objętych zezwoleniem. Zdaniem strony na działce [...] drzewa faktycznie rosły tylko w północno-wschodnim rogu działki, natomiast w dwóch pozostałych miejscach, które zaznaczono na mapie nie rosły żadne drzewa. Na działce [...] błędnie zaznaczono, że drzewa rosły na całej jej powierzchni gdy faktycznie rosły one w granicy działki [...] Na działce [...] błędnie zaznaczono, że objęte zezwoleniem drzewa rosły wzdłuż nieistniejącego rowu oddzielającego wspomnianą działkę od działki [...] Faktycznie te drzewa rosły wzdłuż granicy działki [...] na przestrzeni od działki [...] do klasoużytku oznaczonego symbolem RVI. Na działce [...] poprawnie zostało zaznaczono jedynie położenie dębu w północno- zachodnim rogu działki. M. K. wniósł, aby stosowną decyzję w sprawie podjąć z uwzględnieniem treści obu pism, tzn. z uwzględnieniem, że nie brał udziału w postępowaniu oraz że postępowanie przeprowadzono z użyciem dowodu, który okazał się fałszywy.

Wójt Gminy P., postanowieniem z [...] 2016 r., znak: [...] odmówił M. K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy P. z dnia [...] 2012 r., nr [...]

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż z treści pisma z 17 września 2013 r., adresowanego do Wójta Gminy P. wynika, iż już najpóźniej w tym dniu M. K. posiadał wiedzę o wydaniu przez ten organ decyzji z dnia [...] 2012 r. nr [...] oraz o tym, iż jej przedmiotem był zgoda na wycięcie drzew przez A. J.. W dniu 25 września 2013 r. doręczono stronie kserokopię tej decyzji. Przedmiotowy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w dniu 23 marca 2015 r. Zdaniem Wójta Gminy P. powyższe oznacza, iż żądanie M. K. o wznowienie postępowania zostało wniesione po upływie określonego w art. 148 § 1 i 2 K.p.a., miesięcznego terminu, liczonego od momentu, gdy dowiedział się o ostatecznej decyzji w sposób pozwalający na jej identyfikację i treść, tj. najpóźniej od dnia 25 września 2013 r.

Dalej organ zauważył, iż zgodnie z treścią art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociaż lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Zaznaczono przy tym, iż organ administracji publicznej prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do pouczenia strony o prawie do żądania przywrócenia terminu.

Zdaniem organu, M. K. nie wykazał, aby w przedmiotowej sprawie wystąpiły obiektywne okoliczności uniemożliwiające mu zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Nadto, w ocenie organu, dotychczas podejmowane przez stronę działania w sprawie (wnoszone odwołania od decyzji, skargi do WSA, zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa) wskazują, iż strona posiada dostateczną wiedzę z zakresu procedury administracyjnej, pozwalającą na dochowanie w terminie ustawowych obowiązków. Wójt wskazał także, iż nieznajomość prawa, niedbalstwo strony, brak staranności strony w zapoznaniu się z pouczeniami zawartymi w doręczanych decyzjach nie stanowi okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym.

W zażaleniu na powyższe postanowienie M. K. zarzucił, iż podano w nim fałszywą sygnaturę [...] oraz, że zostało ono wydane po terminie. Podniósł także, iż organ nie wypowiedział się na temat drugiego ze wskazanych zarzutów dotyczącego wydania decyzji z [...] 2012 r. w oparciu o sfałszowany dowód. Wskazał, iż w dniu 10 maja 2016 r. otrzymał ponownie decyzję z [...] 202 r., która różni się od poprzednio doręczonego mu egzemplarza tej decyzji. Na mapie dołączonej do decyzji doręczonej mu w dniu 10 maja 2016 r. błędnie zaznaczono położenie drzew mimo, iż istnieje protokół oględzin drzew z 26 lipca 2012 r., co może wskazywać, że tego dnia dokonano oględzin na miejscu. Zdaniem strony Wójta Gminy P. bagatelizuje zarzuty dotyczące oparcia decyzji z [...] 2012 r. na sfałszowanych dowodach i nie wyraził stanowiska w tym przedmiocie.

W pismach z dnia 18 i 21 listopada 2016 r. oraz z 31 stycznia 2017 r. M. K. zakwestionował kompletność akt sprawy przekazanych przez organ I instancji, wraz z jego zażaleniem, do Samorządowego Kolegium Odwoławczy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej w skrócie : "SKO" lub "Kolegium") postanowieniem z [...] 2017 r., nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia SKO wyjaśniło tryb i przesłanki wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną. Organ wyjaśnił przy tym, iż stosownie do przepisu art. 148 § 1 i 2 K.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję (lub w zw. z art. 144 K.p.a. postanowienie) w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji zaś termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. (dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe) wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Kolegium zaznaczyło, iż za dzień dowiedzenia się przez stronę o decyzji uznać należy dzień, w którym strona powzięła wiadomość o jej istnieniu, przy czym elementami tej wiedzy - niezależnie od źródła, z którego ona pochodzi - jest fakt wydania decyzji i przedmiot zawartego w niej rozstrzygnięcia. Zaznaczono także, iż termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania ma charakter prekluzyjny - w razie uchybienia mu może być więc przywrócony na ogólnych zasadach z art. 58 K.p.a. Orzeka o tym organ właściwy do wznowienia postępowania.

Dalej wyjasniono, iż w świetle postanowień zawartych w art. 58 § 1 i 2 K.p.a. uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione kumulatywnie cztery przesłanki:

1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu;

2) strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy (§ 1);

3) wniosek został wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu;

4) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (w tym wypadku wniesienie wniosku o wznowienie postępowania (§ 2).

Kolegium stwierdziło, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że już najpóźniej w dniu 17 września 2013 r. M. K. posiadał wiedzę o wydaniu przez Wójta Gminy P. decyzji z [...] 2012 r., Nr [...] oraz o tym, że jej przedmiotem była zgoda na wycięcie drzew przez A. J., o czym świadczy treść pisma z dnia 17 września 2013 r. adresowanego do Wójta Gminy P.. Kserokopia powołanej decyzji została doręczona M. K. w dniu 25 września 2013 r. Z uwagi na to, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony w dniu 23 marca 2015 r., oznacza to, że nie został zachowany miesięczny termin do zgłoszenia podania o wznowienie postępowania, przewidziany w art. 148 K.p.a. Aby M. K. zachował termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania musiałby złożyć wniosek w terminie jednego miesiąca od daty 25 września 2013 r.

Jednocześnie Kolegium stwierdziło, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania został złożony w terminie, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., który biegł od momentu doręczenia M. K. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 sierpnia 2016 r.

W ocenie SKO okoliczność powołane przez M. K. w treści wniosku o przywrócenie terminu od złożenia podania wznowienie postępowania nie uprawdopodobniają jednak, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Z treści wniosku o przywrócenie terminu jak również z akt zgromadzonych w niniejszym postępowaniu nie wynika też, aby uchybienie wskazanemu terminowi nastąpiło z winy Wójta Gminy P.. Niewątpliwie, co zostało też ustalone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 18 sierpnia 2016 r. o sygn. akt II SA/Po 374/16, organ I instancji wznowił w dniu 4 maja 2015 r. postępowanie bez zbadania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, jednak w świetle art. 58 K.p.a. nie stanowi to o wyłączeniu winy M. K. w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania po dacie 25 października 2013 r. Uchybienia organu I instancji w tym zakresie, nie wyłączają winy skarżącego w uchybieniu temu terminowi. Z uwagi na to, że M. K. nie uprawdopodobnił, że uchybienie zachowaniu terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której nie mógł usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, Kolegium uznało, że nie spełnił jednego z warunków wskazanych w art. 58 K.p.a., co uniemożliwia przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania ze względu na przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. - strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Kolegium zauważyło dalej, iż organ I instancji całkowicie pominął w zaskarżonym postanowieniu kwestię możliwości przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. - dowody na podstawie których wydano decyzję ostateczna okazały się fałszywe. SKO zauważyło też, iż M. K. datę w której dowiedział się o zaistnieniu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. wskazał dopiero w zażaleniu. W związku z powyższym organ I instancji powinien dokonać ponownej analizy złożonego przez M. K. wniosku wraz z uzupełnieniem pod kątem możliwości przywrócenia terminu do wznowienia postępowania z uwagi na okoliczność, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Dokonując wskazanej analizy organ I instancji powinien mieć na uwadze również okoliczności wskazane w treści złożonego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenia.

Kolegium wyraziło również pogląd, iż regulacja przewidująca miesięczny termin dla złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego powinna odnosić się wyłącznie do tych przypadków, w których podstawą jej wniosku jest okoliczność, z powodu której organ nie może wznowić postępowania z urzędu - tylko w takich przypadkach niezachowanie przez stronę terminu może być samoistną przesłanką rezygnacji ze wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach, gdy żądanie strony jest uzasadnione istnieniem jednej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 K.p.a., to bez względu na to, czy strona zachowała termin, czy nie, organ będzie zmuszony wznowić postępowanie. W takim przypadku organy nie powinny poprzestać na samej tylko konstatacji braku podstaw do wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie przez skarżącego terminu określonego w art. 148 § 1 K.p.a., ale w oparciu o zebrany materiał powinny rozważyć, czy w takiej sytuacji nie było by zasadne wznowienie postępowania z urzędu oraz dać tym rozważaniom wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie organ I instancji powinien rozważyć wniosek M. K. również pod kątem drugiej powołanej przesłanki i w zależności od poczynionych ustaleń powinien rozważyć, czy w sprawie zachodzą wystarczające przesłanki dla wznowienia postępowania z urzędu z powodu powołanej przez stronę przyczyny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia wójta Gminy P. oraz o przeprowadzenie dowodu z pisma skarżącego oraz pism organów II instancji dotyczących wniosków z 12 września 2016 r. oraz jego uzupełnienia z 19 września 2016 r. i stwierdzenie nielegalności wycinki drzew dokonanej przez A. J..

Zdaniem skarżącego brak było racjonalnego powodu, aby sprawę ponownie rozpatrywał organ I instancji, gdyż byłby on sędzią we własnej sprawie. Podniesiono, iż Wójt Gminy P. nie wypowiedział się sprawie użycia fałszywego dowodu tzn. mapy z błędnie zaznaczonym położeniem drzew podlegających wycince w postępowaniu [...] Ponadto postanowienie z dn. [...] 2016 zostało wydane po terminie przewidzianym przepisami K.p.a. Było też opatrzone błędną sygnaturą [...] dotyczącą postępowania uprzednio w całości umorzonego decyzją SKO w K. na podstawie prawomocnego wyroku sądu administracyjnego.

Zdaniem skarżącego organ I instancji wprowadził SKO w K. w błąd, co do przekazania całości sprawy nr [...] Kolegium nie wypowiedziało się też w swoim postanowieniu z dnia [...] 2017 r. odnośnie zarzutów dotyczących tych dwóch zbiorów dokumentów a tymczasem stwierdzone tam uchybienia wskazują, że organ I instancji nie powinien już prowadzić tego postępowania lecz sprawa powinna zostać rozstrzygnięta przez organ II instancji. Strona podniosła także uwagi dotyczące antydatowania pism znajdujących się w aktach sprawy a dotyczących przekazywania akt administracyjnych do sądu administracyjnego. Wskazano także na utrudnienia w dostępie do akt sprawy w siedzibie organu.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wiosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowienia. Wyjaśniono przy tym, iż Kolegium na etapie postępowania zażaleniowego, na wniosek strony, zwracało się do organu I instancji o nadesłanie akt lub określonych dokumentów na wyraźny wniosek M. K. . Odnosząc się do braku dostępności akt sprawy w siedzibie organu II instancji wskazano, iż w czasie gdy skarżący chciał się zapoznać z aktami zostały one udostępnione pozaetatowemu członkowi Kolegium będącemu sprawozdawcą sprawy. Akta te były jednak dostępne do wglądu po wysłaniu zawiadomienia o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie, a przed wydaniem zaskarżonego postanowienia.

W piśmie procesowym z dnia 5 maja 2017 r. skarżący podtrzymał swoje zarzuty dotyczące przekazywania akt sprawy między organami obu instancji. Wskazał, iż organ II instancji w chwili orzekania dysponował dwoma kompletami akt – oryginały i kopie - o różnej numeracji. Wskazał na błędy w numeracji (nieponumerowane strony) i brak pism dotyczących jego zażalenia z 10 października 2016 r. Podniesiono także zarzuty dotyczącego postanowienia organu I instancji wydanego w skutek zaskarżonego postanowienia SKO z dnia 17 lutego 2017 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd kontrolując w niniejszym postępowaniu legalność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającego postanowienie Wójta Gminy P. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia podania o wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego własną ostateczną decyzją z dnia [...] 2012 r., nr [...] zezwalającą A. J. na wycinkę drzew położonych na nieruchomości w B. .

Wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z trybów nadzwyczajnych służących weryfikacji decyzji ostatecznych. Celem tego postępowania nie jest, jak ma to miejsce w zwykłym postępowaniu administracyjnym, ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, lecz weryfikacja decyzji ostatecznej pod kątem wystąpienia ściśle określonych przesłanek, których zamknięty katalog określają przepisy art. 145 § 1 pkt 1-8 K.p.a., art. 145a § 1 K.p.a. i art. 145b § 1 K.p.a. Inicjatywę do uruchomienia tego postępowania posiada niewątpliwie organ administracyjny, który może wznowić postępowanie z urzędu oraz strona, która winna złożyć w tym przedmiocie stosowny wniosek. Ustawodawca zastrzegł jednak, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony (art. 147 K.p.a.). Zasadą jest, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 K.p.a.). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 K.p.a.). Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 K.p.a.), które otwiera kolejny etap postępowania wznowieniowego określany mianem właściwego, stanowiący podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy, kończący się wydaniem jednego z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 K.p.a. Z kolei, odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 3 K.p.a.), które organ administracyjny zobligowany jest wydać wówczas, gdy stwierdzi, że strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania bądź gdy wznowienie jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych (np. wniosek nie pochodzi od strony) lub przedmiotowych (np. wniosek dotyczy innej sprawy, niezakończonej decyzją ostateczną). Zatem o odmowie wznowienia postępowania decydują wyłącznie względy formalne, a nie merytoryczne. Wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę trwałości decyzji administracyjnych.

W rozpoznawanej sprawie niespornym jest, że skarżący pismem z dnia 23 marca 2015 r. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy P. z dnia [...] 2012 r., nr [...] zezwalającą A. J. na wycinkę drzew położonych na nieruchomości w [...], powołując jako przesłankę wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., a więc okoliczność, że jako strona bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. Faktem również jest, że Wójt Gminy P. postanowieniem z dnia [...] 2015 r., nr [...] wznowił postępowania a następnie wydał decyzję, o której mowa w art. 151 K.p.a. Bezspornym jest także, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 18 sierpnia 2016 r., sygn. II SA/Po 374/16 wydanym po kontroli decyzji wydanych w sprawie wznowionej ww. postanowieniem z [...] 2015 r. dostrzegł, iż organy rozpoznając wniosek M. K. o wznowienie postępowania nie zbadały czy zachowany został termin, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 K.p.a. Sąd ten wprost stwierdził, iż analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, iż wynikający z art. 148 § 2 k.p.a. termin nie został przez M. K. zachowany. Za powyższym stwierdzeniem przemawia treść pisma M. K. z 17 września 2013 r., adresowanego do Wójta Gminy P., z którego wynika, iż już najpóźniej w tym dniu posiadał wiedzę o wydaniu przez ten organ decyzji z [...] 2012 r. o nr [...] oraz o tym, iż jej przedmiotem był zgoda na wycięcie drzew przez A. J.. Natomiast w dniu 25 września 2013 r. doręczono mu kserokopię tej decyzji. Tymczasem przedmiotowy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w dniu 23 marca 2015 r. Powyższe oznacza, iż żądanie M. K. o wznowienie postępowania zostało wniesione po upływie miesięcznego terminu, liczonego od momentu, gdy dowiedział się o ostatecznej decyzji w sposób pozwalający na jej identyfikację i treść, tj. najpóźniej od dnia 25 września 2013 r. W konsekwencji Sąd uznał, iż postanowienie z dnia [...] 2015 r. (nr [...]) a także wszystkie wydane po nim decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisu art. 148 § 2 K.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zauważył także, iż termin, o których mowa w art. 148 § 1 i 2 K.p.a. jest terminem prekluzyjnym, co oznacza, iż w razie uchybienia mu może być przywrócony na ogólnych zasadach z art. 58 K.p.a.

W rozpatrywanej aktualnie sprawie, skarżący nie kwestionując braku dochowania terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy P. z [...] 2012 r. z przyczyny o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., wniósł pismem z dnia 12 września 2016 r. wniosek o jego przywrócenie. Wskazał, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania było zawinione przez organ I instancji, który wbrew dyspozycji art. 9 K.p.a. nie informował go należycie o okolicznościach faktycznych i prawnych dotyczących jego praw i obowiązków.

Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić go na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Przywrócenie terminu jest zatem instytucją procesową, mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania. Jest ono dopuszczalne, po spełnieniu przesłanek, opisanych w art. 58 § 1 i 2 K.p.a., które muszą wystąpić łącznie. Należy doń w pierwszym rzędzie uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych, uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar.

Niezależnie od tego podnieść należy, iż konieczną przesłanką przywrócenia terminu jest dochowanie nieprzywracalnego terminu do złożenia wniosku o jego przywrócenie. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi 7 dni.

Sąd podzielił ustalenia organów obu instancji, iż skarżący zachował termin do złożenia wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia żądania wznowienia postępowania z przyczyny o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Za moment ustąpienia przeszkody, o której mowa w 58 § 2 K.p.a. przyjęto moment w który skarżący dowiedział się, że jego wniosek z 23 marca 2015 r. został złożony z uchybieniem terminu. Informacje tę skarżący nabył z treści uzasadnienia wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu z dnia 18 sierpnia 2016 r., sygn. II SA/Po 374/16, który został mu doręczony w dniu 5 września 2016 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu złożył w dniu 12 września 2016 r. Sąd podzielił także stanowisko organów, iż skarżący nie wykazał aby do uchybienie terminu doszło bez jego winy. Fakt wznowienia przez organ I instancji w dniu 4 maja 2015 r. postępowania, mimo niedochowania terminu do złożenia wniosku o wznowienia postępowania nie stanowiło w żaden sposób okoliczności uniemożliwiającej M. K. złożenia wniosku przed datą 23 marca 2015 r. Nie można także uznać, iż ewentualny brak wcześniejszego pouczenia skarżącego przez organy o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 30 lipca 2012 r. oraz pouczenia o terminie do złożenia tego wniosku stanowił okoliczność usprawiedliwiająca uchybienie temu terminowi. Niewątpliwe z art. 9 K.p.a. wynika obowiązek organów administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Niemniej obowiązek ten nie zwalnia stron postępowania od należytego dbania o swoje interesy. Artykuł 9 K.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych czy też doradztwa. Nie może być utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów czy zastępowaniem jej aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Zasady ogólne K.p.a. mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GSK 1507/12 – dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaznaczyć należy, iż nieznajomość prawa lub podjęcie innej też wybranie innej drogi obrony interesu prawnego nie stanowi okoliczności świadczącej o braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GSK 1668/12, z 12 marca 2014 r. o sygn. akt I OSK 473/13 - dostępny jak wyżej). Podkreślić przy tym należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. Sąd miał też na względzie, iż skarżący decyzję z [...] 2012 r. o nr [...] zezwalającą na wycinkę drzew odebrał w dniu 25 września 2013 r., a więc najpóźniej od tego momentu mógł podejmować czynności zmierzające do ustalenia prawnej możliwości wzruszenia tej decyzji. Zaniechania skarżącego w tym zakresie lub podjęcie decyzji o zastosowaniu innych środków prawnych nie mogą usprawiedliwiać uchybienia terminowi do wniesienia wniosku o wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Sąd podzielił także stanowisko SKO, iż postanowienie organu I instancji z [...] 2016 r. zostało wydane z naruszaniem przepisów postępowania, bowiem organ ten nie odniósł się do wszystkich żądań zawartych we wniosku skarżącego z dnia 12 września 2016 r. uzupełnionego pismem z 19 września 2016 r. Skarżący w tym drugim piśmie rozszerzył swój wniosek wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją z 30 lipca 2012 r. z uwagi na wystąpienie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. – wskazał, iż mapa na której oparto rozstrzygniecie w sprawie okazała się fałszywa. Okoliczność ta została całkowicie pominięta przez organ I instancji, który w żadne sposób nie zbadał, od kiedy rozpoczął wnioskodawcy bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienia postępowania z uwagi na podstawę wskazaną w piśmie z dnia 19 września 2016 r., czy termin ten został zachowany, a jeśli nie to czy zaistniały okoliczności uzasadniające jego przywrócenie. Powyższe świadczy o naruszeniu przez organ I instancji przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a., a zakres okoliczności wymagających wyjaśnienia uzasadniał uchylenie postanowienia z 29 września 2016 r. i przekazanie sprawy Wójtowi Gminy P. do ponownego rozpoznania. Jak słusznie zauważyło Kolegium, rozpoznanie wniosku skarżącego w zakresie przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na wystąpienie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. przez organ II instancji naruszałby zasadę dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.) – pozbawiłoby stronę podstawowego prawa do rozpoznania jego wniosku w tym zakresie oprze organy dwóch instancji.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, Sąd stwierdził, iż nie zasługują one na uwzględnienie – nie mają bowiem wpływu na prawidłowość zaskarżonego postanowienia.

Skarżący podniósł, iż organ I instancji nie powinien rozpatrywać sprawy bowiem byłby "sędzią we własnej sprawie". Zgodnie z art. 150 § 1 K.p.a. o organem administracji publicznej właściwym do podjęcia postanowienia o wznowieniu postępowania, a więc również do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Niemniej stosownie do art. 150 § 2 K.p.a. jeżeli przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu wymienionego w § 1, o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia, który równocześnie wyznacza organ właściwy w sprawach wymienionych w art. 149 § 2. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, iż zwrot "przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu" zawarte w art. 150 § 2 K.p.a. należy interpretować jako odesłanie do przepisu art. 145 § 1 pkt 2 i 3 K.p.a., a więc dotyczy przyczyn wznowienia postępowania z uwagi na wydanie decyzji w wyniku przestępstwa lub przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 K.p.a. (tak Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1857 - dostępny jak wyżej). Orzekanie zatem przez organ wyższej instancji dopuszczalne jest tylko w razie, gdy wykaże się związek pomiędzy działaniem organu orzekającego w ostatniej instancji z podstawą uzasadniającą wznowienie postępowania. Jeżeli zaś z akt sprawy nie wynika, aby przyczyną wznowienia postępowania miała być wyżej wskazana działalność organu, który wydał decyzję - organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją jest ten organ. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., a nie w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a. Zauważyć przy tym należy, iż co do zasady wznowienie postępowania w oparciu o przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. powinno być potwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego uprawnionego organu co do zaistnienia okoliczność wskazanych w tym przepisie – tj. dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (1), decyzja wydana została w wyniku przestępstwa (2). Niemniej badanie na obecnym etapie przedmiotowej sprawie czy zaistniała okoliczność o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. jest przedwczesne, w pierwszej kolejności organ winieni zbadać czy wniosek o wznowieni postępowania spełnia warunki formalne (czy został wniesiony w terminie lub czy istnieją okoliczności uzasadniającej przywrócenie tego terminu) umożliwiające wznowienie tego postępowania.

Skarżący podniósł też szereg zarzutów dotyczących nieprawidłowości w udostępnianiu stronom akt sprawy oraz prowadzenia akt administracyjnych jednak nie wskazał w jaki sposób uchybienia te miały wpływ na wynik sprawy w zakresie kontrolowanym przez sąd administracyjny w niniejszym postępowaniu sądowym, tj. w zakresie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy P. z [...] 2012 r. Sąd zauważył, iż akta organu II instancji nie zwierając pełnej numeracji oraz stosownej metryki – co niewątpliwie winno zostać uzupełnione - jednak nie stwierdził, aby te uchybienia stanowiły okoliczność uzasadniającą uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący nie wykazał lub choć uprawdopodobnił, aby braki te miały wpływ na rozstrzygnięcie przez Kolegium w zakresie rozpoznania jego wniosku o przywrócenie terminu od wniesienia podania o wznowienie postępowania z uwagi na okoliczność wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Natomiast jego uwagi dotyczące braku rozpoznania przez organ I instancji wniosku o przywrócenie terminu od wniesienia wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na okoliczność wskazaną w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. zostały uwzględnione przez organ II instancji. Sąd zauważył też, iż mimo czasowego braku akt sprawy w siedzibie organu II instancji skarżący zapoznał się z ich zawartością w dniu 29 grudnia 2016 r. oraz został zawiadomiony o możliwości wglądu do akt po 10 lutego 2017 r. - bezpośrednio przed wydaniem zaskarżonego postanowienia.

Bez znaczenia dla rozpoznania niniejszej skargi na postanowienie SKO w K. z [...] 2017 r. pozostają także zarzuty dotyczące treści postanowienia Wójta Gminy P. z [...] 2017 r. wydanego po ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z uwagi na przyczynę z art. 145 § 1 pk1 K.p.a. Na to drugie postanowienie stronie przysługuje zażalenie do organu II instancji i dopiero od rozstrzygnięcia tego organu stronie będzie przysługiwał środek zaskarżenia do sądu administracyjnego.

W tych okolicznościach sprawy, uznając, iż zaskarżone postanowienie SKO w K. z dnia 17 lutego 2017 r. [...] został wydane bez naruszenia prawa mającego wpływa na jego treść, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Na zakończenie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym w oparciu o przepis art. 119 pkt 3 P.p.s.a. zgodnie z którymi sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Stosownie do art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.