Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 314/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 2 ust. 2
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 4 ust. 2
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
article: art. 75 § 1, art. 84 § 1, art. 7 i art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 1263/18 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 17 września 2018 r. nr 404/OR06/18 w przedmiocie odmowy uznania działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postepowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 29 sierpnia 2019r., sygn. akt I SA/Kr 1263/18 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., obecnie Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę J. W. (dalej też: "strona", "skarżący", "beneficjent") na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z 17 września 2018r., Nr 404/OR06/18, w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2016r.

W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zasądzenie na rzecz skarżącego od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 3 § 1 p.p.s.a i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 84 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a."), przejawiający się tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej oddalił skargę na decyzję strony przeciwnej z 17 września 2018r. pomimo, że w toku postępowania administracyjnego zaniechano przeprowadzenia w sprawie dowodu z opinii biegłego, wielokrotnie wnioskowanego przez skarżącego, na okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, w tym między innymi na okoliczność tego, czy wyłączone spod dzierżawy grunty (stanowiące 20% z gruntów dzierżawionych przez skarżącego) miały podstawowe znaczenie dla hodowli stada rasy bydło polskie czerwone przez skarżącego (czyli stada, które wymaga odpowiedniej bazy paszowej oraz innych dodatkowych nakładów), bez których dalsza hodowla nie była możliwa (m.in. z uwagi na prawdopodobieństwo klęski głodu lub bankructwa), czy też skarżący powinien był kontynuować hodowlę na zmniejszonym areale i w zmienionych warunkach ekonomiczno-organizacyjnych, podczas, gdy ocena powyższych okoliczności wymagała wiadomości specjalnych, a udowodnienie faktu, iż wyłączone spod dzierżawy grunty miały podstawowe znaczenie dla hodowli stada rasy bydło polskie czerwone przez skarżącego doprowadziłoby do ustalenia, iż w sprawie zachodzi przypadek działania siły wyższej lub wystąpiły nadzwyczajne okoliczności w rozumieniu przywołanego poniżej art. 2 ust. 2 Rozporządzenia 1306/2013 i w konsekwencji do uwzględnienia skargi skarżącego na decyzję strony przeciwnej z 17 września 2018r.;

II. Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię:

1) art. 2 ust. 2 lit. f w zw. z punktem 5 preambuły Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94 (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013, str. 549, z późn. zm., dalej: "Rozporządzenie 1306/2013"), polegające na interpretacji użytego we wspomnianym rozporządzeniu wspólnotowym pojęcia "wywłaszczenia" w oparciu o definicję wynikającą z polskiego prawa krajowego - art. 112 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2018r., poz. 2204 ze zm., dalej: "u.g.n."), podczas gdy pojęcie to należy rozumieć szerzej, w tym z uwzględnieniem różnych instytucji prawnych występujących w prawach krajowych państw członkowskich UE, jako pozbawienie faktycznego władztwa nad gospodarstwem rolnym lub jego dużą częścią, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż wyłączenie, dzierżawionych przez skarżącego, gruntów spod dzierżawy, nie może być zakwalifikowane, jako "wywłaszczenie dużej części gospodarstwa rolnego, którego nie można było przewidzieć w chwili złożenia wniosku", czyli jako jedną z przykładowych okoliczności stanowiących przypadek działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 2 lit. f Rozporządzenia 1306/2013;

2) art. 2 ust. 2 w zw. z punktem 5 preambuły Rozporządzenia 1306/2013, polegające na błędnym przyjęciu, iż indywidualne okoliczności przypadku skarżącego, w ramach którego wystąpiła niemożliwa do przewidzenia sekwencja zdarzeń zewnętrznych, w postaci działań różnych organów państwa (w tym ANR, sądów, Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Sejmu RP), nie stanowią przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 2 Rozporządzenia 1306/2013, pomimo, iż indywidualne okoliczności przypadku skarżącego wskazywały, że przywołany przez skarżącego konglomerat okoliczności powinien zostać zakwalifikowany jako przypadek działania siły wyższy lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 2 Rozporządzenia 1306/2013;

3) art. 4 ust. 2 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzana i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE. L. z 2014r. Nr 181, str -. 48 z późn. zm., dalej: "Rozporządzenie 640/2014), polegające na:

a) przyjęciu, iż przy zgłoszeniu przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności beneficjent zobowiązany jest przedstawić wszelkie możliwe dowody, pomimo że z przedmiotowego przepisu jednoznacznie wynika, że chodzi o odpowiednie dowody wymagane przez właściwy organ,

b) przyjęciu, że termin 15 dni roboczych na dokonanie zgłoszenia przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności może zacząć swój bieg przed dniem, w którym beneficjent zaprzestał realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego,

c) przyjęciu, że dla beneficjenta, który na skutek działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczność był zmuszony do sprzedaży stada, termin 15 dni roboczych na dokonanie zgłoszenia przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności może zacząć swój bieg przed dniem, w którym beneficjent dowiedział się, że nabywcy stada nie będą kontynuowali realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego beneficjenta,

w konsekwencji doprowadziło to do uznania za niewystarczające zgłoszeń dokonanych przez skarżącego i przyjęciu, iż skarżący dokonał zgłoszenia przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności po terminie, o którym mowa w przepisie art. 4 ust. 2 Rozporządzenia 640/2014.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty oparte na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego.

Przypomnieć należy, że skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności PRŚ w 2014r.

W 2014r. została mu przyznana płatność PRŚ w wariancie 7.1 do 116 sztuk bydła, a w 2015r. płatności PRŚK w wariancie 7.1.1. do 98 sztuk bydła.

W dniu 15 marca 2016r. skarżący sprzedał całe stado 5 rolnikom o czym poinformował organ 23 marca 2016r. oraz przedstawił dokumenty potwierdzające sprzedaż stada. W aktach sprawy znajdują tylko dwie umowy sprzedaży krów. Następnie pismem z 15 czerwca 2016r. (data wpływu: 16 czerwca 2016r.) złożył oświadczenie, że nie jest w stanie dalej kontynuować zobowiązania PRŚK podjętego w 2014r. w wariancie 7.1 (obecnie: 7.1.1.) dotyczącego zachowania lokalnych ras bydła, zwracając się o jego. W oświadczeniu tym podkreślił, iż przyczyną podjętej decyzji dot. zamknięcia wariantu 7.1 jest bardzo zły stan zdrowia oraz fakt, że Agencja Nieruchomości Rolnej wyłączyła spod dzierżawy ponad 30 ha zgłaszanych we wniosku o przyznanie płatności oraz. Ponadto poinformował, iż całe stado bydła (objęte programem PRŚK) zostało sprzedane do kilku gospodarstw rolnych. W dniu 17 listopada 2015r. skarżący wydał sporne grunty Agencji. Nastąpiło to na skutek wyroku Sądu Rejonowego w L. z 2 kwietnia 2015r., sygn. akt I C 696/14 od którego wniesiono apelację oddaloną wyrokiem Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 20 sierpnia 2015r., sygn. akt II Ca 426/15 (pkt 2). Skarżący 28 października 2013r. przebył też zawał serca.

Decyzją z 21 czerwca 2018r., Nr 0105-2018-007760 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. przyznał J. W., płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2016 (PROW 2014-2020) w łącznej wysokości 17.089,74 zł., w tym:

Wariant: 5.5 Półnaturalne łąki świeże (kod EFRROW 050460011011100, krajowa pozycja budżetowa 33010270000) w wysokości 17.089,74 zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 10.874,20 zł, środki krajowe 6.215,54 zł. ,oraz ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiący powierzchnię: Zobowiązanie Wariant: 5.5 Półnaturalne łąki świeże podjęte w dniu 15-03-2015 na powierzchni 15,78 ha.

Jednocześnie organ odmówił uznania działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 Rozporządzenia nr 1306/2013.

W tym zakresie wskazał, że skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności PRŚ w 2014r., dlatego też był zobowiązany do tego, aby przestrzegać wymogów wyznaczonych dla określonych pakietów i wariantów w okresie 5 lat zobowiązania, tj od dnia 15 marca 2014r. do dnia 15 marca 2019r. W tym okresie powinien posiadać zadeklarowane grunty do poszczególnych wariantów (do którego nie zalicza się wariantu 7.1.1.) lub zwierzęta w stosunku do których powinien przestrzegać wymogów, które wskazują przepisy prawa. Podkreślił, że skarżący, w związku z zaciągniętym zobowiązaniem RŚK, Wariant 7.1, otrzymywał płatności do zwierząt - samice rasy bydło polskie czerwone. W 2014r. została mu przyznana płatność PRŚ w wariancie 7.1 do 116 sztuk bydła, a w 2015r. płatności PRŚK w wariancie 7.1.1. do 98 sztuk bydła. W dniu 15 marca 2016r. skarżący sprzedał całe stado 5 rolnikom o czym poinformował organ w dniu 23 marca 2016r. oraz przedstawił dokumenty potwierdzające sprzedaż stada (przy czym w aktach sprawy znajdują tylko dwie umowy sprzedaży krów). Następnie pismem z 15 czerwca 2016r. (data wpływu: 16 czerwca 2016r.) złożył oświadczenie, że nie jest w stanie dalej kontynuować zobowiązania PRŚK podjętego w 2014r. w wariancie 7.1 (obecnie: 7.1.1.) dotyczącego zachowania lokalnych ras bydła, zwracając się o zamknięcie w/w wariantu. W oświadczeniu tym podkreślił, iż przyczyną podjętej decyzji dot. zamknięcia wariantu 7.1 jest bardzo zły stan jego zdrowia oraz fakt, że Agencja Nieruchomości Rolnej wyłączyła spod dzierżawy ponad 30 ha zgłaszanych we wniosku o przyznanie płatności oraz. Ponadto poinformował, iż całe stado bydła (objęte programem PRŚK) zostało sprzedane do kilku gospodarstw rolnych. Skarżący 28 października 2013r. przebył zawał serca. Pomimo, iż spełniał warunki podane w ogłoszeniu przetargowym, do dnia 12 lutego 2016r., w terminie przyjętym przez ANR OT w Rzeszowie, nie złożył woli skorzystania z przysługującego prawa do uczestnictwa w przetargu ograniczonym na dzierżawę gruntów rolnych czego skutkiem było nie przystąpienie do przetargu ograniczonego, który miał miejsce w dniu 29 lutego 2016r. Zwrot dzierżawionych gruntów nastąpił w dniu 17 listopada 2015r., co zostało stwierdzone protokołem zdawczo- odbiorczym. W tym samym czasie, kiedy skarżący sprzedał bydło i złożył oświadczenie o niemożności kontynuowania zobowiązania w w/w wariancie zawarł umowy dzierżawy krów od swoich dzieci tj. K. i A. W. W 2016r. dzierżawił od dzieci w 2016r. 24 krowy mleczne, natomiast w 2017r. 14 sztuk.

W świetle tychże ustaleń faktycznych podkreślić należy, że WSA zasadnie podzielił stanowisko organów, że skarżący nie spełnił warunków zgodnego z prawem zakończenia zobowiązania w ramach płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020), nie wykazał też żadnych okoliczności, które wskazywałyby , że w niniejszej sprawie wystąpiła siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności.

Skarżący kasacyjnie naruszenia przepisów postępowania wskazanych w pkt I. ppkt 1) petitum skargi kasacyjnej upatruje w tym, że w toku postępowania administracyjnego zaniechano przeprowadzenia w sprawie dowodu z opinii biegłego, na okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, w tym między innymi na okoliczność tego, czy wyłączone spod dzierżawy grunty (stanowiące 20% z gruntów dzierżawionych przez skarżącego) miały podstawowe znaczenie dla hodowli stada rasy bydło polskie czerwone, a udowodnienie faktu, iż wyłączone spod dzierżawy grunty miały podstawowe znaczenie dla hodowli stada doprowadziłoby do ustalenia, iż w sprawie zachodzi przypadek działania siły wyższej lub wystąpiły nadzwyczajne okoliczności w rozumieniu art. 2 ust. 2 Rozporządzenia 1306/2013 i w konsekwencji do uwzględnienia skargi skarżącego na decyzję strony przeciwnej z dnia 17 września 2018r.

W powołanym zarzucie procesowym wskazano przepisy, które w sprawie w ogóle nie miały zastosowania, a mianowicie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz 181a k.p.a. Odnosząc się w pierwszej kolejności do naruszenia przepisów art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. zauważyć należy, że w systemie płatności rolniczych ustawodawca odmiennie uregulował zasady prowadzenia tych postępowań, zmodyfikował reguły wynikające z k.p.a. W art. 4 ustawy PROW 2014-2020, ustawodawca postanowił, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl zaś art. 27 ust. 1 tej ustawy w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności (pkt 1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2); udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3); zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się (pkt 4). Z ust. 2 przytoczonego artykułu wynika zaś, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z przedstawionych regulacji wynika, że prawodawca w sposób istotny zmodyfikował reguły procesowe obowiązujące na gruncie postępowania administracyjnego. Na tle niniejszej sprawy istotne znaczenie mają regulacje dotyczące postępowania dowodowego, a mianowicie art. 27 ust. 1 pkt 2 i art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020, z której wynikają pewne odstępstwa, w zakresie prowadzenia postępowania, w stosunku do regulacji k.p.a. Przede wszystkim, ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej, ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Natomiast nie nałożył na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej, w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Stosownie bowiem do zasady praworządności, o której mowa w art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy PROW 2014-2020 a którą należy rozumieć jako działanie organów na podstawie przepisów prawa, organ powinien wprawdzie podejmować działania zmierzające do załatwienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym, niemniej jednak, zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia spełnienia kryteriów przyznania pomocy. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 k.p.a. (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2019r., sygn. akt I GSK 1538/18, LEX nr 2771551, a także wyrok NSA z 8 sierpnia 2017r., sygn. akt II GSK 710/17, LEX nr 2424917). Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 10 lipca 2019r., sygn. akt I GSK 1367/18, LEX nr 2725693).

Zatem przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. dotyczące ustaleń faktycznych na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego nie znajdują zastosowania w sprawach dotyczących płatności. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych przez organ, z których to dowodów organ wywodzi skutki prawne, np. w zakresie przedstawienia dowodów świadczących o uprawnieniu strony do wnioskowanych płatności. Nie mogły zatem w przedmiotowym postępowaniu zostać przez organy naruszone wskazane w zarzutach kasacyjnych art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., stanowiące podstawę prawną ustaleń faktycznych w ogólnym postępowaniu administracyjnym. Natomiast właściwych regulacji z art. 27 ustawy PROW 2014-2020 skarżący w złożonej skardze kasacyjnej jako naruszonych nie wskazał. Zatem postawiony w skardze kasacyjnej zarzut w części dotyczącej naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. należało uznać w sprawie za nieskuteczny.

Odnosząc się do wskazanego w zarzucie art. 75 § 1 k.p.a. przede wszystkim wypada przywołać jego treść. Z powołanego przepisu wynika, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Możliwość skorzystania z tego środka dowodowego jest pozostawiona do uznania organu prowadzącego postępowanie. Z samej istoty funkcjonowania organów wynika, że konkretna sprawa załatwiana jest przez te organy samodzielnie, zaś ocena istotnych jej okoliczności dokonywana jest w granicach obowiązującego prawa i w ramach przyznanych organom kompetencji. Należy zauważyć, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pismem z 9 października 2017r. zwrócił się do Kierownika Powiatowego Zespołu Doradztwa Rolniczego (PZDR) w L. o udzielenie informacji czy hodowla 100 sztuk bydła w niniejszej sprawie byłaby możliwa na areale 99,04 ha, stanowiących bazę paszową dla tych zwierząt. W odpowiedzi Kierownik PZDR poinformował, że dokonanie takiej kalkulacji wymaga wielu szczegółowych informacji oraz zależne jest od wielu czynników i nie jest w stanie dokonać precyzyjnych wyliczeń. Zaznaczył jednak, że niezbędna powierzchnia paszowa dla jednej krowy mlecznej przy założeniach w warunkach glebowych i klimatycznych powiatu l. wynosi 1,43 ha. Podniósł, że w 2015 roku skarżący we wniosku o przyznanie płatności obszarowych zadeklarował 127,82 ha, ale do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Strona nie posiadała już wtedy niezbędnej powierzchni 143 ha dla 100 krów deklarowanych do płatności PRŚK. Kierownik PZDR stwierdził też, że przy sporządzaniu planu działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej dla pakietu 7 zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, nie bilansuje się powierzchni paszowej, a tylko zwraca się uwagę czy w gospodarstwie nie będzie przekroczona dopuszczalna produkcja azotu zawartego w nawozach naturalnych, tj. 170 kg N/ha. Okoliczności tych skarżący kasacyjnie skutecznie nie podważył.

Zatem zarzut naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. w kontekście opisu dokonanych czynności należało uznać za nietrafny.

Omówione przepisy k.p.a. wskazane w zarzucie kasacyjnym powiązane zostały z art. 151 i art. 3 § 1 p.p.s.a.

Przede wszystkim wskazać należy, że przepis art. 151 p.p.s.a. ma charakter wynikowy, reguluje sposób rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd I instancji. Można go powołać w zarzucie jedynie w powiązaniu z innymi przepisami procedury lub prawa materialnego, które zostały naruszone (por. wyroki NSA z: 11 marca 2015r., sygn. akt I OSK 2383/14, LEX nr 1666121, 4 marca 2015r., sygn. akt II GSK 78/14, LEX nr 1677528, 30 czerwca 2015r., sygn. akt II FSK 1442/13, LEX nr 1783566, 30 czerwca 2015r., sygn. akt II FSK 1443/13, LEX nr 1774171).

Wobec braku stwierdzenia naruszenia któregokolwiek ze wskazanych w zarzucie skargi kasacyjnej przepisów k.p.a., zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. należało w okolicznościach sprawy uznać za nieusprawiedliwiony. Natomiast zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez Sądy administracyjne polega na rozpoznawaniu skarg na wskazane w tym przepisie akty i czynności oraz na bezczynność. Określa on zatem przedmioty zaskarżenia, wyznacza zakres właściwości rzeczowej Sądu administracyjnego, a tym samym zakres rzeczowy postępowania sądowoadministracyjnego (por. T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz- Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 41-42). Sąd może zatem go naruszyć wykraczając poza wyznaczoną nim właściwość rzeczową (rozpoznając skargę na akt lub czynność nie poddane jego kognicji), bądź odmawiając merytorycznego rozpoznania sprawy leżącej w jego właściwości (poprzez uznanie skargi za niedopuszczalną - art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie Sąd I instancji dokonał oceny zaskarżonej decyzji i w sposób prawidłowy wywiązał się z obowiązku oceny przeprowadzonego przez organy postępowania, w efekcie czego zasadnie uznał, że organ odwoławczy nie dopuścił się obrazy wskazanych w skardze przepisów prawa. W trakcie sporu skarżący podjął kroki w celu odkupienia dzierżawionych wcześniej gruntów ale w wyniku zmiany przepisów prawa stało się to niemożliwe. H. i J. W. mieli możliwość przystąpienia do przetargu ograniczonego na dzierżawę spornych gruntów. Pomimo, iż spełniali warunki podane w ogłoszeniu przetargowym do dnia 12 lutego 2016r., w terminie przyjętym przez ANR OT w Rzeszowie, nie złożyli woli skorzystania z przysługującego im prawa do uczestnictwa w przetargu ograniczonym na dzierżawę gruntów rolnych. Strona była obowiązana złożyć stosowne dokumenty, które wskazał organ. Rolnicy nie wzięli udziału w przetargu ograniczonym na dzierżawę nieruchomości rolnych w miejscowościach Jodłownik i Kostrza (tj. nie złożono dokumentów w odpowiednim terminie czego skutkiem było nie przystąpienie do przetargu ograniczonego, który miał miejsce w dniu 29 lutego 2016r.). W piśmie z 2 lutego 2016r. strona nie wyraziła swojej woli uczestnictwa w przetargu, a jedynie domagała się uchylenia decyzji od Prezesa ANR dot. wyłączenia działek wyłączonych spod dzierżawy. Zwrot dzierżawionych gruntów nastąpił w dniu 17 listopada 2015r., co zostało stwierdzone protokołem zdawczo- odbiorczym. W tym samym czasie, kiedy strona sprzedała bydło i złożyła oświadczenie o niemożności kontynuowania zobowiązania w w/w wariancie zawarła umowy dzierżawy krów od swoich dzieci tj. K. i A. W.. W 2016r. J. W. dzierżawił od dzieci w 2016r. 24 krowy mleczne, natomiast w 2017r. redukuje w/w ilość do ilości 14 sztuk.

Należy zatem podzielić stanowisko WSA, że organy podjęły wszystkie niezbędne czynności do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a zebrane dowody oceniły wyczerpująco.

Powyższe oznacza również, że skarżący kasacyjnie nie zakwestionował stanu faktycznego ustalonego przez organy administracyjne w sprawie i zaaprobowanego przez Sąd I instancji.

Niezasadne są zarzuty naruszenia prawa materialnego wskazane w pkt II. ppkt 1) -3) petitum skargi kasacyjnej.

Podkreślić należy, że przepis art. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48) przewiduje w ustępie 1, że w odniesieniu do płatności bezpośrednich gdy beneficjent nie jest w stanie spełnić kryteriów kwalifikowalności lub innych obowiązków w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, zachowuje on prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt, które były kwalifikowalne w chwili wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

Jednocześnie przepis art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 ustanawia wymóg zgłoszenia przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Pojęcie siły wyższej należy bowiem rozumieć, jako nadzwyczajne i nieprzewidywalne okoliczności niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Ustalenia w tym zakresie zależą od konkretnych okoliczności danego zdarzenia, które było nadzwyczajne, nieprzewidywalne, niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje i którego następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Obowiązek dostarczenia dowodów wystąpienia siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności spoczywa na beneficjencie.

Okoliczności podnoszone przez skarżącego nie mają takiego charakteru.

W sprawie nie może mieć zastosowania art. 2 ust. 2 pkt e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013r. (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.). który jako siłę wyższą i "nadzwyczajne okoliczności" uznaje w szczególności wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku. Skoro skarżący nie wziął udziału w przetargu, to już wcześniej musiał podjąć decyzję o rezygnacji z kontynuacji zobowiązania. Sama sprzedaż bydła (dokonana w dniu 15 marca 2016r. i zgłoszona do ARiMR w ramach realizacji obowiązku wynikającego z ustawy o identyfikacji i rejestracji zwierząt) była jedynie konsekwencją utraty ww. bazy paszowej. Tak przedstawiał to skarżący w odwołaniu od decyzji.

Skarżący nie wykazał też, że jego stan zdrowia spełnia kryteria nadzwyczajnych okoliczności. Nie przedstawił dokumentów, które potwierdzałyby, że zawał serca który miał miejsce w październiku 2013r. spowodował długotrwałą niezdolność do wykonywania zawodu, przy czym jak słusznie zauważył WSA zawał serca miał miejsce jeszcze przed przystąpieniem przez skarżącego do programu i pomimo to strona, po zapoznaniu się z przepisami prawa obowiązującymi w ramach powyższego działania, podjęła decyzję o uczestnictwie w nim. Uczestniczyła w nim aktywnie przez dwa lata a jej działania były nakierowane na dalszy rozwój. Po wyłączeniu gruntów z dzierżawy skarżący podjął kroki mające na celu ich zakup a następnie kontestował fakt wyłączenia tych gruntów z pod dzierżawy przed Sądem. Ponadto po wyprzedaży stada, wydzierżawił 24 krowy od swoich dzieci co przeczy przedłożonym przez stronę zaświadczeniu od lekarza pediatry z 8 kwietnia 2016r. o niezdolności skarżącego do pracy fizycznej . Tym bardziej, że składając wniosek o dopłaty na 2016r. zadeklarował co najmniej kilkadziesiąt hektarów użytków rolnych, które zobowiązał się utrzymywać w dobrej kulturze rolnej, natomiast jak sam podaje 30 ha wyłączonych z dzierżawy stanowiło jedynie 20 % dzierżawionych gruntów.

Dodatkowo skarżący nie zgłosił przypadków, które według jego oceny miały charakter siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, w odpowiednim czasie do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L., tj. w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać takiej czynności oraz nie dostarczył dowodu potwierdzającego wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności lub siły wyższej.

Zgłoszenie takie ze strony skarżącego nastąpiło natomiast dopiero w dniu 16 czerwca 2016r, czyli 3 miesiące po sprzedaży stada czyli z naruszeniem 15 dniowego terminu.

Nie można też uznać, że zgłoszenie sprzedaży stada które miało miejsce w 2016r. wypełnia przesłanki art. 4 ust 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014r. W piśmie tym skarżący jedynie poinformował o sprzedaży całego stada przedkładając na tę okoliczność tylko 2 umowy sprzedaży w kontekście przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego przez następcę. Natomiast żadna ze stron wskazanych w umowach nie kontynuowała realizacji przedsięwzięcia skarżącego.

W myśl § 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, rozporządzenie to reguluje szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatyczne, objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w tym min. przypadek, w którym przejmujący posiadanie wszystkich zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, zwanych dalej "stadem" może, na swój wniosek, wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce przekazującego, oraz warunki i tryb wstąpienia do tego postępowania.

W § 29 ust. 6 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego wskazano, że w przypadku gdy przeniesienie posiadania gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym podjętym przez rolnika lub zarządcę nastąpiło w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za dany rok do dnia doręczenia decyzji w sprawie o przyznanie tej płatności, nowy posiadacz tych gruntów lub stada wstępuje do toczącego się postępowania w sprawie o przyznanie tej płatności na miejsce tego rolnika lub zarządcy na wniosek złożony w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania tych gruntów lub stada. Kluczowym w tym miejscu jest fakt, że pod pojęciem "stado" zgodnie z dyspozycją § 1 pkt. 3 rozporządzenia należy rozumieć wszystkie zwierzęta danej rasy lokalnej objęte zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym.

Również nie zasługują na uwzględnienie twierdzenia skarżącego, iż dopiero od sprzedaży zwierząt rozpoczął biec termin na zgłoszenie siły wyższej. Przede wszystkim trudno uznać taką sprzedaż za zdarzenie zupełnie niezależne od strony, nagłe i nie do zapobieżenia zwłaszcza, co trafnie zauważył Sąd I instancji w okolicznościach tej sprawy.

Wskazać też należy, że zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 okoliczności te winny zostać zgłoszone na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Taka sytuacja jak trafnie zauważył to Sąd I instancji w badanej sprawie nie zaistniała, bowiem skarżący nie wziął udziału w przetargu, sprzedaż bydła dokonana w dniu 15 marca 2016r. zgłoszona do ARiMR w ramach realizacji obowiązku wynikającego z ustawy o identyfikacji i rejestracji zwierząt była konsekwencją utraty bazy paszowej i jej zgłoszenie nie może być traktowane jako zdarzenie o sile wyższej, ponadto nastąpiło dopiero w dniu 16 czerwca 2016r, czyli 3 miesiące po sprzedaży stada, a zatem z naruszeniem 15 dniowego terminu. Skarżący nie wykazał również, że jego stan zdrowia spełnia kryteria nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 pkt e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, bowiem nie przedstawił dokumentów, które potwierdzałyby, że zawał serca który miał miejsce w październiku 2013r. spowodował długotrwałą niezdolność do wykonywania zawodu, przy czym na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji zawał serca miał miejsce jeszcze przed przystąpieniem przez skarżącego do programu i pomimo to po zapoznaniu się z przepisami prawa obowiązującymi w ramach powyższego działania, podjął decyzję o uczestnictwie w nim i uczestniczył w nim aktywnie przez dwa lata. Zwrócić też należy uwagę, że po wyprzedaży stada skarżący wydzierżawił 24 krowy od swoich dzieci, co przeczy przedłożonym przez stronę zaświadczeniu od lekarza pediatry z 8 kwietnia 2016r. o niezdolności skarżącego do pracy fizycznej. Tym bardziej, że składając wniosek o dopłaty na 2016r. zadeklarował kilkadziesiąt hektarów użytków rolnych, które zobowiązał się utrzymywać w dobrej kulturze rolnej, natomiast jak sam podaje 30 ha wyłączonych z dzierżawy stanowiło jedynie 20 % dzierżawionych gruntów. Ponadto żaden z nabywców zwierząt nie kontynuował realizacji przedsięwzięć PRŚK prowadzonego przez stronę.

Tymczasem w § 29 ust. 6 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, wskazano, że w przypadku gdy przeniesienie posiadania gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym podjętym przez rolnika lub zarządcę nastąpiło w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za dany rok do dnia doręczenia decyzji w sprawie o przyznanie tej płatności, nowy posiadacz tych gruntów lub stada wstępuje do toczącego się postępowania w sprawie o przyznanie tej płatności na miejsce tego rolnika lub zarządcy na wniosek złożony w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania tych gruntów lub stada, przy czym zgodnie z § 1 pkt. 3 rozporządzenia pod pojęciem "stado" należy rozumieć wszystkie zwierzęta danej rasy lokalnej objęte zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w sprawie co do zasady nie może mieć zastosowania również art. 2 ust. 2 pkt e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013r., który jako siłę wyższą i "nadzwyczajne okoliczności" uznaje w szczególności przypadek wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku. O ile utrata dzierżawy była okolicznością niezależną od strony to nie była to okoliczność definitywna i nieodwracalna. Strona miała bowiem w 2016r. a więc w roku w którym zrezygnowała z zobowiązania w ramach płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej możliwość powtórnej dzierżawy spornych gruntów. Jak słusznie zauważył to Sąd I instancji wyłączenie z pod dzierżawy de facto miało charakter przemijający i spowodowane było chęcią sprzedaży gruntów przez ARN, z czego skarżący nie skorzystał.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, WSA dokonał prawidłowej wykładni zakwestionowanych przepisów.

Na stanowisko wyżej wyrażone nie wpływa wyrok Sądu Najwyższego z 7 lipca 2022r., sygn. akt I NSNc 122/21, bowiem w ramach niniejszego postępowania Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który jako zgodną z prawem ocenił decyzję odmawiającą skarżącemu uznania działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu art. 2 ust. 2 Rozporządzenia nr 1306/2013. Podkreślić należy, że warunkiem nieodzownym tego zgłoszenia jest udokumentowanie przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, jak również wykazanie zachowania 15-dniowego terminu, o którym mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 640/2014.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 206 i art. 207 § 2 p.p.s.a., odstąpił od zasądzenia od skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, mając na uwadze charakter rozpoznawanej sprawy oraz wynikającą z akt sprawy sytuację życiową skarżącego, który miałaby zostać obciążony kosztami postępowania.