Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1530/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 56, art. 54 § 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 201 § 1 pkt 2, art. 243 § 1, 240 § 1 pkt 1  11
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska- Kuraszkiewicz Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Go 249/13 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego urządzania i prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz [...] kwotę 760 (siedemset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Go 249/13, oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Wnioskiem z dnia 22 października 2012 r. [...], powołując się na przepisy art. 240 § 1 pkt 11, art. 241 § 1, art. 241 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (DZ.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej: o.p.) w zw. z art. 8 ustawy o grach hazardowych i w zw. z ustawą z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, przy pominięciu art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w zw. z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11, C-217/11), zwróciła się do Dyrektora Izby Celnej w [...] o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. w przedmiocie zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...]

Jako podstawę wniosku o wznowienie strona wskazała orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-231/11, C-214/11 i C – 217/11, opublikowanego w dniu 29 września 2012 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (C 295/12).

W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r., dotyczy wykładni w zakresie charakteru zaskarżonych norm prawa krajowego, a konkretnie art. 129 ust. 2, art. 135 ust.2 i art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, w odniesieniu do dyrektywy nr 98/34/WE. Zdaniem strony Trybunał wypowiedział się pozytywnie co do technicznego charakteru wskazanych regulacji ustawy o grach hazardowych. Strona wskazała, że wyrok TSUE ma moc wiążącą wszystkie sądy krajowe oraz organy administracji publicznej, które mają obowiązek rozpatrywania spraw zgodnie z wytycznymi zawartymi w tymże wyroku. Rzetelna analiza doprowadzi do ustaleń, w wyniku których przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, w tym przepis art. 129 ust. 2, zostaną zakwalifikowane do kategorii przepisów technicznych objętych obowiązkową notyfikacją w Komisji Europejskiej. Zasadniczym skutkiem niedopełnienia obowiązku notyfikacji jest bezskuteczność takich przepisów technicznych, co oznacza że nie można ich stosować i egzekwować w obrocie prawnym.

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...], powołując się na przepis art. 243 § 3 o.p. w związku z art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2012 r. poz. 270) odmówił wznowienia postępowania.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, w pierwszej kolejności, organ wskazał na treść przepisu art. 128 o.p., który statuuje zasadę trwałości decyzji podatkowych. Dalej organ zauważył, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (art. 240 § 1 o.p.). Strona wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], ale należy zauważyć, że strona na tę decyzję złożyła również skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., a następnie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która jeszcze nie została rozpoznana.

Wskazując na treść przepisu art. 56 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, organ zauważył, że przepis ten nie reguluje kwestii dotyczącej dopuszczalności wszczęcia przez organ postępowania wznowieniowego lub nieważnościowego, po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. Jednakże na tle tego przepisu w doktrynie oraz orzecznictwie utrwalił się pogląd, że prawnie skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do prowadzenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. W celu zapobieżenia dwutorowości postępowania administracyjnego i sądowoadminstracyjnego należy zatem przyjąć, że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego wykluczona jest możliwość prowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym. Organ wyraził pogląd, zgodnie z którym po wniesieniu skargi do sądu prowadzenie postępowania przez organ podatkowy jest dopuszczalne jedynie w granicach określonych w art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Reasumując za niedopuszczalne uznał organ wszczęcie przez Dyrektora Izby Celnej w [...] postępowania w zakresie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, w sytuacji gdy toczy się postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie kontroli legalności tej decyzji.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, wnosząc o jej zmianę i uwzględnienie wniosku o wznowienie postępowania. Zarzuciła, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 240 §1 i 241 o.p. Strona wskazała, że podstawową zasadą weryfikacji decyzji jest zasada prymatu orzeczeń organów administracji.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ w całości podtrzymał argumentację zawartą w decyzji organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Go 249/13, oddalił skargę [...] na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r.

Sąd I instancji wskazał, że wznowienie postępowania jest jedną z instytucji procesowych umożliwiających wzruszenie decyzji ostatecznych, które mimo że są dotknięte wadami kwalifikowanymi, funkcjonują w obrocie prawnym. Przesłanki wznowienia postępowania podatkowego zostały enumeratywnie wymienione w art. 240 § 1 o.p. Jedną z przesłanek wznowienia, na którą powołuje się skarżąca, wskazaną w art. 240 §1 pkt 11 o.p., jest orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości mające wpływ na treść wydanej decyzji

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 i § 3 o.p. w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, natomiast odmowa wznowienia następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Odmowa wznowienia postępowania wiąże się z niedopuszczalnością wznowienia, która może nastąpić z przyczyn podmiotowych (np. gdy z żądaniem występuje podmiot niebędący stroną postępowania), jak i przedmiotowych (np. gdy decyzja nie jest ostateczna), a w niektórych przypadkach z uwagi na upływ terminu. Ponadto, jako niedopuszczalne uważa się żądanie wznowienia postępowania w sprawie, która jest przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej.

WSA zauważył, że decyzja ostateczna może być przedmiotem kontroli zarówno przez sąd administracyjny ( wyniku wniesienia skargi), jak i postępowania o charakterze nadzwyczajnym, co w konsekwencji prowadzi do zbiegu postępowań weryfikacji decyzji ostatecznej. Zarówno jednak względy ekonomii postępowania organów państwowych, jak i ochrona autorytetu ich orzeczeń nie zezwalają na dopuszczenie możliwości zajmowania się tą samą sprawą oraz wydawania rozbieżnych orzeczeń przez organy administracji publicznej i sąd administracyjny.

Sąd I instancji podkreślił, że w orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, iż dwa konkurencyjne wobec siebie tryby weryfikacji decyzji ostatecznych, a zatem administracyjny i sądowoadministracyjny, wzajemnie się wykluczają, dlatego nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego.

WSA stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]. Wyrokiem z dnia 20 października 2010 r. w sprawie sygn. akt II SA/Go 528/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę. Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 20 lutego 2013 r. sygn. akt II GSK/141/11 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. oraz decyzje organów obydwu instancji.

Wnioskiem z dnia 22 października 2012 r. (data wpływu do organu – 29 października 2012 r.) skarżąca wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]. A zatem w dacie składania wniosku o wznowienie postępowania zostało wszczęte postępowanie sądowej kontroli ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], a sprawa zawisła przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W ramach tegoż postępowania organ administracyjny, na zasadzie art. 54 § 3 p.p.s.a. mógł skargę uwzględnić.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła [...] wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 243 § 1 i 3 w zw. z art. 240 § 1 o.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo że, badanie dopuszczalności wznowienia postępowania sprowadza się na etapie wstępnym do badania wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania, wyrażonych w art. 240 § 1 o.p., zaś Organ postępowania administracyjnego dokonał w tym zakresie badania wykraczającego ponad przedmiot rozpoznania etapu wstępnego przy wznowieniu postępowania;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. art. 243 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej i w zw. z art. 1 oraz 56 p.p.s.a, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 56 p.p.s.a., który zgodnie z zakresem zastosowania Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyrażonym w art. 1 p.p.s.a., nie może stanowić podstawy do orzekania przez Organy administracji (podatkowe), w tym nie może być podstawą dla konstruowania przesłanek niedopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego (podatkowego);

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 w zw. z art. 243 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi wskutek bezzasadnego uznania, że postępowanie zawisłe przed sądem administracyjnym ze skargi strony na decyzję objętą następnie wnioskiem o wznowienie postępowania, stanowi bezwzględną oraz nieusuwalną przeszkodę procesową dla postępowania administracyjnego (podatkowego), podczas gdy postępowanie przed Sądem Administracyjnym stanowi negatywną przesłankę procesową względną (jest przeszkodą procesową do orzekania o charakterze usuwalnym], uzasadniającą zawieszenie wznowionego postępowania w sprawie do czasu wydania prawomocnego wyroku przez Sąd Administracyjny, który wiąże Organ podatkowy (art. 170 p.p.s.a.) lub formalnego zakończenia postępowania sądowo-administracyjnego, które z kolei uzasadniałoby podjęcie zawieszonego postępowania i wydanie merytorycznej decyzji.

Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca spółka przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Na wstępie należy przypomnieć, że Dyrektor Izby Celnej w [...] odmówił skarżącej spółce wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. z dwóch powodów. Po pierwsze organ uznał, że powołany przez stronę w uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania wyrok TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. w połączonych sprawach C- 213/11, C-214/11, C-217/11, nie ma wpływu na treść wydanej w sprawie decyzji ostatecznej z dnia 29 kwietnia 2010 r. Niezależnie od tego organ wskazał, że strona zaskarżyła ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Według Dyrektor Izby Celnej w [...], po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego wykluczona jest możliwość prowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym.

Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, niemniej jednak z treści uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że WSA badając legalność kwestionowanej decyzji skupił się wyłącznie na kwestii dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją w sytuacji, gdy na tę decyzję została wniesiona skarga do sądu administracyjnego i toczy się postępowanie sądowoadministracyjne.

Wobec powyższej argumentacji na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznej, jaką stanowi wznowienie postępowania, jest ukształtowana w taki sposób, że postępowanie w tym przedmiocie ma charakter dwuetapowy. Tego rodzaju konstrukcja, służąca zasadzie trwałości decyzji ostatecznych, przyjęta została tak na gruncie postępowania podatkowego normowanego przepisami Ordynacji podatkowej, jak też na gruncie postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zarówno w postępowaniu podatkowym, jak też administracyjnym, aby mogło dojść do zbadania czy w sprawie zachodzi podnoszona we wniosku o wznowienie postępowania przesłanka (art. 240 § 1 pkt 1 – 11 o.p. i art. 145 § 1 pkt 1 – 8 oraz art. 145a § 1 i 145b § 1 k.p.a.), właściwy organ musi przeprowadzić postępowanie wstępne, którego celem jest zbadanie dopuszczalności wznowienia postępowania. Na tym wstępnym etapie postępowania o wznowienie postępowania organ podatkowy/administracyjny bada, czy wniosek złożyła strona postępowania, czy dochowała terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oraz czy powołała podstawę wznowieniową wskazaną w art. 240 § 1 pkt 1 – 11 o.p. Niespełnienie jednego z wymienionych wyżej warunków formalnych zamyka postępowanie wznowieniowe na etapie wstępnym i uzasadnia odmowę wznowienia postępowania na podstawie art. 243 § 3 o.p.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w żadnym razie nie jest dopuszczalne, jak twierdzi organ, dokonanie na wstępnym etapie oceny zaistnienia powoływanej we wniosku przesłanki wznowienia postępowania. Ocena zasadności merytorycznej wniosku o wznowienie dokonuje się wyłącznie po ustaleniu, że spełnione zostały formalne przesłanki prowadzenia dalszego postępowania. Zakończenie etapu wstępnego postępowania wznowieniowego i otwarcie drogi do drugiego, właściwego etapu, jakim jest merytoryczne badanie wniosku, następuje po wydaniu przez organ podatkowy, na podstawie art. 243 § 1 o.p., postanowienia o wznowieniu postępowania.

Stosownie do treści art. 243 § 2 o.p. postanowienie, o którym mowa wyżej, stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Powołany przepis jednoznacznie przeczy tezie organu, że ocena istnienia przesłanek wznowieniowych może dokonać się na etapie wstępnym. Stanowisko organu należy zatem uznać za sprzeczne z prawem w sposób oczywisty.

Przedstawiony powyżej pogląd znajduje oparcie w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wykładając istotę postępowania o wznowienie postępowania podatkowego, wielokrotnie podkreślał charakterystyczne dla tego postępowania cechy jakimi są: dwuetapowość oraz dopuszczalność badania istnienia przesłanek wznowieniowych dopiero w drugim etapie tj. po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 20 października 2010 r. o sygn. akt I FSK 1716/09, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r. o sygn. akt II FSK 737/07; te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Identyczne stanowisko wyrażone zostało wielokrotnie przez Naczelny Sąd Administracyjny na tle art. 149 § 1 i § 2 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 1983 r. o sygn. akt SA/Ka 245/83, wyrok NSA z dnia 12 października 2012 r. o sygn. akt II OSK 1925/12).

Warto dodatkowo przywołać wyrażony w doktrynie radykalny pogląd, zgodnie z którym czynności podejmowane przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania nie są w ogóle czynnościami procesowymi postępowania administracyjnego (dotyczy także postępowania podatkowego), a wszelkie merytoryczne rozważania co do zasadności wniosku o wznowienie postępowania są na tym etapie niedopuszczalne (vide: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz; wyd. 11, wyd. C. H. Beck, str. 574).

Nie może również zasługiwać uwzględnienie stanowisko organu zaakceptowane przez Sąd I instancji, że nie jest możliwe wznowienie postępowania w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy na decyzję ostateczną z dnia [...] kwietnia 2010 r. została wniesiona skarga do sądu administracyjnego i toczy się postępowanie sądowoadministracyjne.

Zatem istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego już po zawiśnięciu sprawy w sądzie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z powoływanym zarówno przez Sąd I instancji jak i autora skargi kasacyjnej art. 56 p.p.s.a. - w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Przepis ten dotyczy, zatem sytuacji odwrotnej, nie reguluje zaś ani nie rozstrzyga zbiegu postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, które potencjalnie i jednocześnie zmierzają do wzruszenia tej samego aktu, jak w okolicznościach faktycznych tej sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno organ jak i Sąd I instancji stawiając znak równości pomiędzy złożeniem wniosku o wznowienie postępowania, a prowadzeniem takiego postępowania, wyprowadził błędne wnioski z przywołanych poglądów doktryny i orzecznictwa. Należy z całym przekonaniem stwierdzić, że prawu do skorzystania przez stronę postępowania administracyjnego ze wskazanej w art. 240 § 1 o.p. formy kontroli decyzji ostatecznej poprzez złożenie stosownego wniosku i uruchomienie postępowania zmierzającego do wznowienia postępowania nie stoi na przeszkodzie prowadzona kontrola tej decyzji przez sąd administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt I GSK 609/13). Ze względu na realizowaną przez sąd administracyjny kontrolę określonego rozstrzygnięcia, nie jest możliwe jedynie prowadzenie przez organ postępowania wznowieniowego i dlatego po złożeniu wniosku o wznowienie postępowania musi ono zostać zawieszone aż do prawomocnego zakończenia kontroli sądowej (por. wyrok NSA z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt I GSK 580/13).

Powyższy pogląd jest wynikiem analizy treści art. 56 p.p.s.a. oraz art. 54 § 3 tej ustawy, z których to przepisów jednoznacznie wynika, iż organ może korygować ostateczne rozstrzygnięcie w dopuszczonych obowiązującymi przepisami formach, jednak wyłącznie do czasu złożenia skargi na to rozstrzygnięcie i podjęcia przez sąd jego kontroli. Zatem, zważywszy na zakaz dwutorowości postępowania, ewentualne postępowanie nadzwyczajne może toczyć się dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego. Prowadzenie równolegle dwóch postępowań w jednej sprawie przez sąd i organ administracyjny jest niedopuszczalne. Podobne stanowisko, aczkolwiek w innym stanie faktycznym, bo na tle wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji kontrolowanej przez sąd administracyjny, wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2008 r. o sygn. akt I FSK 153/07 oraz przedstawiciele doktryny (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, komentarz, wyd. 5, s. 204, Komentarze LexisNexis). Wobec tego toczące się postępowanie sądowe mające na celu zbadanie legalności określonej decyzji nie stoi na przeszkodzie uruchomieniu postępowania mającego na celu wznowienie postępowania w sprawie zakończonej kontrolowaną przez sąd decyzją z zastrzeżeniem obowiązku zawieszenia postępowania nadzwyczajnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby wskutek upływu terminu, do nieuzasadnionego pozbawienia strony prawa skorzystania z instytucji procesowej umożliwiającej wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, w związku z zaistnieniem przesłanki wznowieniowej, której sąd nie mógłby usunąć (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt I GSK 544/13).

Zatem dostrzegając zarówno znajdujące pierwszeństwo, uruchomionej wcześniej niż wniosek o wznowienie postępowania, kontroli sądowej, jak też nieprzekraczalny, miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż złożenie wniosku o wznowienie postępowania podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, powinno skutkować wszczęciem postępowania wznowieniowego i zawieszeniem go na zasadzie art. 201 § 1 pkt 2 o.p. do czasu wydania przez sąd prawomocnego orzeczenia. Należy jeszcze raz podkreślić, że już samo złożenie wniosku o wznowienie postępowania wszczyna wstępne postępowanie, prowadząc do oceny dopuszczalności wznowienia na zasadzie art. 243 § 1 lub 3 o.p. i w dalszej dopiero kolejności – w razie stwierdzenia, że wniosek oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia – do rozstrzygnięcia na zasadzie art. 245 § 1 pkt 1, pkt 2 lub pkt 3 o.p.

Nie ma też podstaw do wywodzenia niedopuszczalności wznowienia postępowania z treści art. 170 p.p.s.a., skoro w badanych okolicznościach sprawy - co należy podkreślić - na dzień wydania decyzji zarówno w pierwszej jak i drugiej instancji, postępowanie sądowoadministracyjne było w toku i nie wydano orzeczenia, które stało się prawomocne.

Sytuacja ta uległa jednak zmianie, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 141/11 uchylił wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt II SA/Go 528/10 oraz zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Została, zatem na dzień wyrokowania przez Sąd I instancji wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja wydana w postępowaniu, którego wznowienia domagała się strona skarżąca. Wobec powyższego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien tę okoliczność mieć na uwadze rozważając przesłanki wznowienia postępowania.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 188 oraz z art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.