Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 137/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 8
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2001 nr 71 poz 733
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
article: art. 25
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Burmistrzem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. K. o przyznanie zasiłku celowego postanawia: wskazać Burmistrza [...] jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Prezydentem Miasta [...] a Burmistrzem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. K. o przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego.

W uzasadnieniu wniosku podano, że R. K. był osobą bezdomną, a ostatni adres zameldowania posiadał w [...] przy ul. [...]

W toku postępowania ustalono, że po opuszczeniu schroniska "[...]" w [...] R. K. zamieszkał w [...] przy ul. [...]. Ustalono, że strona zamieszkała u swojej partnerki w [...]. Dlatego w dniu [...] maja 2018 r. wniosek strony został przekazany do OSP w [...]. Pismem z dnia [...] maja 2018 r. uczestnik odesłał wniosek wskazując, że nie jest właściwy do załatwienia sprawy. W ocenie wnioskodawcy strona nie posiada już statusu osoby bezdomnej, gdyż zamieszkuje w [...] stąd właściwym do rozstrzygnięcia sprawy jest Burmistrz [...].

W odpowiedzi na powyższy wniosek Burmistrz [...] wniósł o wskazanie jako właściwego do rozpoznania wniosku Prezydenta Miasta [...]. Stwierdził, że R. K. jest osobą bezdomną stąd zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w właściwą do rozpoznania wniosku jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., spory o właściwość. Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub tez żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przy ich rozstrzyganiu stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Burmistrzem [...], albowiem oba wymienione organy uznały się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku R. K. w przedmiocie przyznania zasiłku celowego.

Właściwość miejscowa organów udzielających świadczeń z pomocy społecznej uregulowana została w art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.), dalej u.p.s. Stosownie do tych regulacji, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). Od zasady tej przewidziano wyjątek w odniesieniu do osób bezdomnych. W myśl art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w stosunku do tych osób właściwą miejscowo jest gmina ostatniego ich zameldowania na pobyt stały.

Pojęcie osoby bezdomnej, na użytek ustawy o pomocy społecznej, definiuje art. 6 pkt 8 u.p.s. Przepis ten stanowi, że bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Artykuł 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, natomiast drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, ale posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1234 ze zm.), do której to regulacji odsyła art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. W rozumieniu tej ustawy lokalem mieszkalnym nie jest pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że R. K. ostatnio zameldowany był w [...] przy ul. [...]. Wcześniej przebywał w schronisku "[...]" w [...]. Obecnie wnioskodawca mieszka w lokalu mieszkalnym położonym w [...] przy ul. [...]. Brak jest zatem podstaw do zastosowania w sprawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Oczywistym bowiem jest, że R. K. zamieszkując w lokalu mieszalnym i nie jest osobą bezdomną. Nie ma przy tym znaczenia tytuł prawny, na podstawie którego zainteresowana zajmuje lokal (umowa najmu, użyczenie, bądź inna forma). Istotne jest natomiast samo zamieszkiwanie w pomieszczeniu będącym lokalem mieszkalnym. Skoro R. K. nie jest osobą bezdomną, to w jej sprawie zastosowanie ma art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje "miejsca zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 k.c., jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OW 231/05). Miejscem takim zatem jest miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa oraz gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe.

W sprawie bezsporne jest, że R. K. zamieszkuje w [...] i tu koncentruje się jej aktywność życiowa. Wnioskodawca przebywa bowiem w tej miejscowości, a takie przebywanie ma cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych interesów. Z uwagi na powyższe przyjąć należy, że przesłanki miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. w odniesieniu do R. K. spełnia obecnie [...].

Należy podkreślić, że zamiar pobytu w miejscu zamieszkania nie jest równoznaczny z pragnieniem dożywotniego lub długoletniego przebywania w danej miejscowości, ani też z brakiem jakichkolwiek planów do ewentualnej zmiany w przyszłości miejsca zamieszkania. Istotne bowiem w sprawie jest aktualne miejsce zamieszkania zainteresowanego a zatem to, czy w miejscu tym zainteresowany przebywa i czy w miejscu tym koncentrują się jej sprawy życiowe.

Dlatego właściwość miejscową w sprawie, zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s., należy ustalić według aktualnego miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W konsekwencji przyjąć należy, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku R. K. jest Burmistrz [...].

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia