Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 169/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 66 ust. 1 pkt 5-7
journal: Dz.U. 2023 poz 1094
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 października 2024 r. sprawy ze skargi [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] w [...] kwotę [...] (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2021 r. inwestor – Z. .. z siedzibą w C. wystąpił do Burmistrza S. z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na: "Budowie zakładu [...], na działkach o numerach ewidencyjnych: [...] w obrębie wiejskim K. i [...] w obrębie wiejskim S., w gminie S.".

2. Decyzją z dnia [...] września 2023 r. Burmistrz S. działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej "k.p.a.") w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt, art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm. – dalej "u.i.o.ś." lub "ustawa środowiskowa") oraz § 3 ust. 1 pkt 4, 37 lit. b, c i d, 54 lit. b, 58 lit. b, 73, 80, 93, 96, 99 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839 ze zm. – dalej :rozporządzenie) ustalił środowiskowe uwarunkowania dla inwestycji polegające na "Budowie zakładu mięsnego z ubojnią trzody chlewnej, rozbiorem półtusz wieprzowych, konfekcją, magazynami i ekspedycją, na działkach o numerach ewidencyjnych: [...] w obrębie wiejskim K. i [...] w obrębie wiejskim S., w gminie S.".

W powyższej decyzji tej organ I instancji wskazał:

- rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia;

- istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowana przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, które zostały ujęte w 23 punktach;

- wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.i.o.ś., które zostały określone w 36 punktach.

Organ nie określił wymogów w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych. Ponadto organ I instancji wskazał też, że przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia nie należy przeprowadzać oceny oddziaływania na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę.

2. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Związek Zawodowy Rolników [...] (dalej: "skarżący", "strona", "związek" zarzucając jej naruszenie:

- art. 79 ust. 1 w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 3 u.i.o.ś. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę/uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w postępowaniu z udziałem społeczeństwa;

- art. 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 66 ust. 1 u.i.o.ś., poprzez brak merytorycznego rozpoznania sprawy w pełnym zakresie ze względu na oparcie jej na sporządzonym z naruszeniem art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który nie zawiera opisu stanu wyjściowego środowiska, tj. opisu elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, wyników inwentaryzacji przyrodniczej, nie zawiera informacji na temat powiązań inwestycji z innymi przedsięwzięciami, nie zawiera właściwie zróżnicowanych wariantów realizacji inwestycji, nie zawiera wymaganej prawem ilości wariantów realizacji inwestycji, pomija właściwe uzasadnienie wyboru właściwego wariantu realizacji inwestycji;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak rozpoznania sprawy i przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego w sprawie na skutek oparcia decyzji wyłącznie na wyjaśnieniach inwestora i pominięcie merytorycznej analizy przeprowadzonego w sprawie dowodu z opinii biegłej - Pani A. B..

W oparciu o tak skonstruowane zarzuty strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

3. Rozpoznając sprawę w postepowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] grudnia 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie.

W motywach rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności przedstawił obszernie stan faktyczny ustalony w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, opisał zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a także powołał przepisy mające zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Kolegium wskazało, że raport przedłożony przez wnioskodawcę spełnia wszystkie wymogi o których mowa w art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. W tym zakresie organ w szczególności wskazał, że inwestor opisując racjonalny wariant alternatywny wskazał, że na etapie planowania przedsięwzięcia nie rozpatrywano wariantów alternatywnych w zakresie lokalizacji, bowiem wybrane miejsce lokalizacji projektowanej inwestycji zostało poprzedzone analizą mającą na celu wybór lokalizacji optymalnej z punktu widzenia logistyki, dostępności miejsca i ekonomii. Na etapie planowania przedsięwzięcia opisując wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia stwierdził, że nie przewiduje się wystąpienia bezpośrednich negatywnych oddziaływań na środowisko wynikających z realizacji tzw. wariantu zerowego. Potencjalne użytkowanie rolnicze terenu inwestycji zgodnie z obowiązującymi przepisami, zwłaszcza w zakresie gospodarowania nawozami, nie będzie negatywnie oddziaływać na środowisko gruntowo-wodne. Wariant ten nie powodowałby też konieczności realizacji wycinki zieleni na przedmiotowym obszarze. Jednak odstąpienie od realizacji przedsięwzięcia w dłuższej perspektywie czasowej powodowałoby, że teren ten zostałby zagospodarowany przez innych przedsiębiorców, przede wszystkim ze względu na jego przeznaczenie w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Inwestor przyjął, że wariant proponowany przez Wnioskodawcę do realizacji stanowi jednocześnie racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska. W ramach analizy wariantu alternatywnego Inwestor uznał, że z uwagi na korzystne uwarunkowania przedmiotowego terenu, zwłaszcza od strony planistycznej i komunikacyjnej, nie rozważano alternatywnych wariantów lokalizacji planowanego zakładu. Rozważano natomiast wariant techniczny polegający na budowie zakładu bez realizacji biofiltra oczyszczającego powietrze z poczekalni dla żywca. Powietrze odciągane byłoby za pośrednictwem wentylatorów wywiewnych i bez oczyszczenia wprowadzane byłoby do środowiska. Wariant ten był analizowany na etapie opracowania karty informacyjnej przedsięwzięcia i nie powodował on przekroczeń dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń w powietrzu. Wariant ten byłby korzystniejszy z ekonomicznego punktu widzenia, ponieważ urządzenia związane z procesem oczyszczania powietrza są elementami instalacji kosztownymi w zakupie i eksploatacji. Od wariantu tego odstąpiono z uwagi na obawy okolicznych mieszkańców odnoszące się do oddziaływania odorowego planowanej inwestycji. Określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko wariantu alternatywnego (nieprzeznaczonego do realizacji) zostało w raporcie przedstawione w rozdziale VII na stronach od 124 do 128. W opisie tym zawarto charakterystykę wariantu alternatywnego, a także przedstawiono oddziaływanie na glebę i powierzchnię ziemi; na wody podziemne i powierzchniowe; na krajobraz; na dobra materialne, zabytki i krajobraz kulturowy. Rozdział ten zawiera również ocenę wpływu inwestycji na elementy środowiska przyrodniczego wraz z propozycją środków minimalizujących ewentualny negatywny wpływ; na jakość powietrza atmosferycznego; na klimat akustyczny. W ocenie Kolegium, tak zaprezentowany wariant alternatywny, może zostać uznany za racjonalny w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. Z kolei raport w szczegółowy sposób opisuje oddziaływanie wariantu przeznaczonego do realizacji na poszczególne elementy środowiska naturalnego, a w tym w rozdziale VIII oddziaływanie na powietrze atmosferyczne tego wariantu.

Organ wskazał również, że w przedmiotowej sprawie strona odwołująca się nie przedstawiła żadnej opinii (ekspertyzy) specjalistycznej, która podważałaby ustalenia organu I instancji dokonane m.in. na podstawie raportu. W tym zakresie nie są wystarczające twierdzenia samej strony związane z wątpliwościami, co do informacji zawartych w raporcie albo z koniecznością dodatkowej weryfikacji tych informacji. Kolegium podkreśliło, że odwołanie zawiera tylko sformułowane zarzuty bez ich uzasadnienia.

Organ odwoławczy podkreślił również, że Burmistrz w odpowiedzi na wniosek sołtysa i mieszkańców K., postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2022 r. postanowił dopuścić dodatkowy dowód w sprawie w postaci niezależnej opinii biegłego z zakresu oceny oddziaływania inwestycji na środowisko, a także w dniu [...] lipca 2023 r. organ przeprowadził rozprawę administracyjną otwartą dla społeczeństwa w przedmiotowej sprawie. Kolegium podzielając stanowisko organu I instancji oraz inwestora stwierdziło, że wiele uwag krytycznych zawartych ww. opinii wynikało prawdopodobnie z pobieżnego i zbyt mało wnikliwego zapoznania się z treścią raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i jego licznych uzupełnień. Przykładowo zarzut, że planowane przedsięwzięcie obniży ceny nieruchomości i pogorszy warunki życia mieszkańców jest nieuzasadniony, ponieważ planując zakup działki i budowę domu powinno się uwzględniać miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. Zatem realizacja przedsięwzięcia nie może wpływać na ceny nieruchomości zlokalizowane w pobliżu planowanej inwestycji, ponieważ fakt realizacji zabudowy przemysłowej w tej lokalizacji jest znany od wielu lat i osoby planujące budowę domów w tej okolicy powinni się liczyć z tym że na analizowanym terenie powstanie zakład przemysłowy. Z kolei nie powinno się kwestionować dopuszczalnych poziomów hałasu i dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu atmosferycznym, jeśli z obliczeń przedstawionych w raporcie wynika, że żadne normy nie zostaną przekroczone. Z kolei również nie można się zgodzić z zarzutem, że w raporcie nie zaplanowano żadnego monitorowania oddziaływań na środowisko, jeżeli w raporcie w rozdziale VIII zatytułowanym: "Oddziaływanie na powietrze atmosferyczne wariantu przeznaczonego do realizacji" szczegółowo zostały opisane zagadnienia monitoringu w tym zakresie. W odpowiedzi na zarzuty biegłej w odniesieniu do braku obliczeń w odniesieniu do wariantu alternatywnego inwestor stwierdził, że w raporcie przedstawiono analizę oddziaływania i porównanie wpływu wariantów na środowisko w szczegółowości odpowiadającej różnicom w zakresie realizowanych prac i oddziaływaniu na poszczególne komponenty środowiska na etapie eksploatacji. Zakres ten został zaakceptowany przez RDOŚ jako organ merytoryczny, czego wyrazem był o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia dokonane przez ten organ współdziałający.

Kolegium podkreśliło również, że wniosek inwestora o wydanie decyzji środowiskowej wraz z kartą informacyjną przedsięwzięcia, a następnie z raportem o oddziaływaniu na środowisko, przedłożony został organom współdziałającym, w wyniku czego uzyskano pozytywne opinie i uzgodnienia: Starostwa Powiatowego w N. , Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. , Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. oraz Dyrektora Zarządu Zlewni w I. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...].

Końcowo organ odwoławczy wskazał, że realizacja przedsięwzięć takich jak m.in. przedmiotowa inwestycja zawsze wiąże się z określonymi uciążliwościami dla okolicznych mieszkańców, co potwierdza również fakt zakwalifikowania tego przedsięwzięcia do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, lecz okoliczność ta wiąże się także z określonymi ustawowymi konsekwencjami i obostrzeniami, jakie nakładane są na Inwestora i jeżeli Inwestor spełni wszystkie nałożone warunki, to znaczy, że będzie działał zgodnie z prawem, a więc również zgodnie z przepisami z zakresu ochrony środowiska. Kolegium wskazuje również, że w rozpatrywanej sprawie istotna jest funkcja i znaczenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która stwarza jedynie i określa niezbędne warunki, jakie powinny być spełnione, aby inwestycja mogła zostać zrealizowana. Strony niniejszego postępowania mają prawo aktywnie korzystać z ustawowo zakreślonych uprawnień strony także w procesie inwestycyjnym i porealizacyjnym. Oznacza to, że w każdym przypadku naruszenia warunków określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach istnieje możliwość interwencji i podjęcia działań ochronnych przewidzianych przez właściwe przepisy prawa.

4. W skardze do tut. Sądu skarżący reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 79 ust. 1 u.i.o.ś. w zw. z art. 49 §1 i 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej odwołaniem decyzji środowiskowej, która naruszała art. 79 ust. 1 u.i.o.ś. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę/uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w postępowaniu przeprowadzonym bez zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu;

- art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 80 ust. 1 w zw. z art. 59 ust. 1 pkt 1 i z art. 79 oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 lit a u.i.o.ś. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej odwołaniem decyzji środowiskowej organu pierwszej instancji pomimo naruszenia przez nią art. 7, art. 77 ś 1, art. 80, art. 107 ś 3 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. poprzez brak merytorycznego rozpoznania sprawy w pełnym jej zakresie ze względu na oparcie jej na sporządzonym z naruszeniem art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. raporcie oddziaływania na środowisko, który:

a) nie zawiera opisu stanu wyjściowego środowiska, tj. opisu elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, ani wyników inwentaryzacji przyrodniczej;

b) nie zawiera informacji na temat powiązań inwestycji z innymi przedsięwzięciami;

c) nie zawiera właściwie zróżnicowanych wariatów realizacji inwestycji;

d) pomija właściwe uzasadnienie wyboru właściwego wariantu realizacji inwestycji;

e) braku przeprowadzenia postępowania z udziałem społeczeństwa i niewskazania w uzasadnieniu decyzji, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w postępowaniu z udziałem społeczeństwa,

- art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 u.i.o.ś.. poprzez jego błędną wykładnię oraz uznanie, że wariant wnioskowany realizacji inwestycji nie może być jednocześnie wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, pomimo, że zgodnie z powołanymi powyżej przepisami konieczne jest wskazanie wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, który to wariant może być zarówno wariantem proponowanym przez inwestora, jak też wariantem alternatywnym;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez naruszające prawo utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo przedstawieniu w odwołaniu zarzutów wskazujących na niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz oparcia tej decyzji wyłącznie na wyjaśnieniach inwestora i pominięcie merytorycznej analizy planowanego przedsięwzięcia oraz przeprowadzonego w sprawie dowodu z opinii biegłego A. B., a w konsekwencji naruszenie zasady praworządności, zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie pełnego materiału dowodowego oraz niewłaściwe sporządzenie uzasadnienia decyzji, co ostatecznie doprowadziło do utrzymanie w mocy zaskarżonej i naruszającej prawo decyzji organu pierwszej instancji opartej na raporcie, który nie zapewnia właściwej oceny przedsięwzięcia na środowisko i nie może stanowić podstawy merytorycznej do wydania prawidłowej decyzji;

W uzasadnieniu strona wskazała, że organ odwoławczy w żaden sposób nie rozpoznał większości z przedstawionych w odwołaniu zarzutów, które wskazywały na raport będący podstawą wydania decyzji środowiskowej obarczony był szeregiem fundamentalnym błędów, co spowodowało iż decyzja organu pierwszej instancji naruszała art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak merytorycznego rozpoznania sprawy w pełnym jej zakresie ze względu na oparcie jej na sporządzonym z naruszeniem art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. raporcie oddziaływania na środowisko.

5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

6. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zasadniczo z innych powodów niż w niej podano.

7. Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia [...] września 2023 r. którą organ ustalił środowiskowe uwarunkowania dla inwestycji polegającej na "Budowie zakładu mięsnego z ubojnią trzody chlewnej, rozbiorem półtusz wieprzowych, konfekcją, magazynami i ekspedycją, na działkach o numerach ewidencyjnych: [...] w obrębie wiejskim K. i [...] w obrębie wiejskim S., w gminie S."

W pierwszej kolejności wskazać należy, że planowane przedsięwzięcie nie kłóci się z właściwymi regulacjami dla terenu planowanej inwestycji planu miejscowego. Działka nr [...], obręb S., objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] maja 2014 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu obejmującego część wsi K. i S. (Dz. Urz. Woj. Kuj.-Pom. z 2014 r., poz. 1649). Powyższa nieruchomość położona jest na terenach oznaczonych symbolami: 26 P/U, przeznaczonych pod tereny zabudowy produkcyjnej, składów i magazynów z dopuszczeniem usług. Natomiast działka nr [...] obręb wiejski K., znajduje się w obszarze, dla którego obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, przyjęty uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] września 2021 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w zachodniej części wsi K., gmina S. (Dz. Urz. Woj. Kuj.-Pom. z 2021 r., poz. 5005). Powyższa nieruchomość oznaczona jest dla celów obiektów produkcyjnych, składów i magazynów z dopuszczeniem zabudowy usługowej, na cel drogi publicznej dojazdowej oraz drogi publicznej lokalnej.

Dokonując zatem kontroli zaskarżonej decyzji wskazać w tym miejscu należy, że z art. 59 ust. 7 u.i.o.ś. wynika, że przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, bądź planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy. Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 63 ust. 1 u.i.o.ś.), Postanowienie, o którym mowa w art. 63 właściwy organ wydaje po zasięgnięciu opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska i właściwego inspektora sanitarnego (art. 64 u.i.o.ś.).

Bezspornym w sprawie pozostaje, że postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. Burmistrz S. nałożył na inwestora obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, w tym sporządzenia raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

Przedłożony przez inwestora raport oddziaływania na środowisko, uzupełniany i wyjaśniany został ostatecznie pozytywnie uzgodniony przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r. oraz Dyrektora Zarządu Zlewni w I. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r. Ponadto Burmistrz uzyskał pozytywne opinie Starostwa Powiatowego w N. oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. .

8. Zdaniem Sądu na gruncie niniejszej sprawy pierwszorzędne znaczenie, wobec treści zarzutów skargi ma podniesienia w niej kwestia ustaleń raportu w zakresie przedstawionych w nim wariantów realizacji przedmiotowej inwestycji, w tym zaproponowany przez wnioskodawcę wariant alternatywny.

W tym miejscu wskazać należy, że obligatoryjną treść raportu określa art. 66 ustawy środowiskowej. Jego istotną część stanowi zagadnienie wariantowania planowanej inwestycji, do czego odnoszą się w szczególności przepisy art. 66 ust. 1 pkt 5-7 u.i.o.ś. W tym zakresie podkreślenia wymaga, że z dniem 16 października 2023 r. art 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej został zmieniony przez art. 1 pkt 11 lit. a tiret drugie ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. (Dz.U.2023.1890) zmieniającej ww. ustawę, otrzymując brzmienie:

"5) opis wariantów przedsięwzięcia uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania na środowisko, ze wskazaniem wariantu wybranego do realizacji, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska; racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska może być tożsamy z wariantem wybranym do realizacji albo racjonalnym wariantem alternatywnym".

Zmiany w zakresie art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy ooś mają na celu wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących zarówno liczby rozwiązań alternatywnych wymaganych do opisania w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, jak i sposobu ich różnicowania. W projektowanym brzmieniu art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy ooś utrzymano wymóg wskazania wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Wariant ten należy rozumieć jako wzorcowy, jeżeli chodzi o kwestie środowiskowe, tj. jako taki, który być może nie jest tożsamy z wariantem wskazanym do realizacji przez inwestora, ale stanowi również dla organu informację, że to wariant kształtujący stan najbardziej pożądany dla środowiska (zob. druk sejmowy nr 3304.). Zatem powyższa norma prawna zasadniczo nie zmieniła się, a jedynie została przez samego ustawodawcę doprecyzowana, poprzez uzupełnienie dotychczasowej regulacji, że racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska może być tożsamy z wariantem wybranym do realizacji albo racjonalnym wariantem alternatywnym.

Jednocześnie zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy zmieniającej "do spraw prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art 1 wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, z wyjątkiem przepisów art. 61 ust. 1, art. 66 ust. 1 pkt 5, art. 82 ust. 1 oraz art. 86f ust. 2 i 4 ustawy zmienianej w art 1, które stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz stosuje się przepisy art. 86f ust. 1a, 2a i 8 ustawy zmienianej w art 1". Zatem znowelizowany przepis art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie.

Ponadto z kolejnych pkt powyższego przepisu art. 66 ust. 1 ustawy środowiskowej wynika, że określenie przewidywanego oddziaływania analizowanych wariantów na środowisko, w tym również w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej i katastrofy naturalnej i budowlanej, na klimat, w tym emisje gazów cieplarnianych i oddziaływania istotne z punktu widzenia dostosowania do zmian klimatu, a także możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko, a w przypadku drogi w transeuropejskiej sieci drogowej, także wpływu planowanej drogi na bezpieczeństwo ruchu drogowego,

6a) porównanie oddziaływań analizowanych wariantów na:

a) ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze,

b) powierzchnię ziemi, z uwzględnieniem ruchów masowych ziemi, i krajobraz,

c) dobra materialne,

d) zabytki i krajobraz kulturowy, objęte istniejącą dokumentacją, w szczególności rejestrem lub ewidencją zabytków,

e) formy ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, w tym na cele i przedmiot ochrony obszarów Natura 2000, oraz ciągłość łączących je korytarzy ekologicznych,

f) elementy wymienione w art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. b, jeżeli zostały uwzględnione w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub jeżeli są wymagane przez właściwy organ,

g) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-f (pkt 6);

Uzasadnienie proponowanego przez wnioskodawcę wariantu, z uwzględnieniem informacji, o których mowa w pkt 6 i 6a (pkt 7).

Z powyższej regulacji wynika, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko musi zawierać opis analizowanych, co najmniej trzech wariantów jego realizacji. Są to po pierwsze, wariant proponowany przez wnioskodawcę, po drugie racjonalny wariant alternatywny, po trzecie wariant najkorzystniejszy dla środowiska, przy czym racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska może być tożsamy z wariantem wybranym do realizacji albo racjonalnym wariantem alternatywnym. Raport musi także określać przewidywane oddziaływanie na środowisko każdego z analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 6).

Warianty przedsięwzięcia, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś., powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich kluczową rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających chronić środowisko w jak najpełniejszym wymiarze. Warianty powinny odwoływać się do różnych kryteriów realizacji przedsięwzięcia takich jak: czynniki społeczne, ekonomiczne, środowiskowe, przestrzenne zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Wariant proponowany przez inwestora może pokryć się z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, ale nigdy nie może być tożsamy z wariantem alternatywnym. W takiej bowiem sytuacji nie ma żadnego wyboru (żadnej alternatywy). Wobec tego brak przedstawienia innego możliwego do realizacji rozwiązania funkcjonowania danego przedsięwzięcia, które stanowiłoby racjonalny wariant alternatywny musi oznaczać, że raport nie może być uznany za spełniający wymogi określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. i z tego powodu nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przy czym podkreślana przez ustawodawcę "racjonalność" wariantów oznacza, że wariant taki faktycznie mógłby zostać wybrany przez organ dokonujący oceny raportu zamiast wariantu zaproponowanego przez wnioskodawcę. Bezsprzecznie wariant racjonalny nie może mieć charakteru abstrakcyjnego, teoretycznego czy też pozornego, tj. nie może się sprowadzać do zaproponowania realizacji przedsięwzięcia takiego samego w tej samej lokalizacji przy niewielkich różnicach technologicznych (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r. sygn. II OSK 1871/17). "Alternatywność" oznacza bowiem, że wariant ten musi się różnić od wariantu proponowanego przez inwestora w zakresie oddziaływania na środowisko. "Alternatywność" wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń). Należy bowiem podkreślić, że na gruncie obowiązujących przepisów wybór wariantu do realizacji przedsięwzięcia należy do organu. Aby to było możliwe konieczne jest szczegółowe opisanie w raporcie nie tylko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, który może być tożsamy z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, ale i racjonalnego wariantu alternatywnego, tak aby organ mógł sam dokonać porównania, a nawet wyboru innego niż zaproponowany przez inwestora wariant realizacji przedsięwzięcia. Powyższe wynika wprost z art. 81 ust. 1 u.i.o.ś., który stanowi, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia. Należy mieć przy tym na względzie, że środowisko stanowi dobro publiczne, natomiast jego ochrona, zgodnie z art. 74 ust. 2 Konstytucji RP jest obowiązkiem władz publicznych. Dlatego inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś., a nie tylko wariantu, którym inwestor jest zainteresowany (por. wyrok WSA w Poznaniu z 29 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Po 190/14). Zatem brak w raporcie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego musi być uznane za wadę pozbawiającą raportu przydatności dla postępowania. W przypadku zaś oparcia się przez organy na tego rodzaju wadliwym raporcie za uchybienie mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W odniesieniu do racjonalnego wariantu alternatywnego, w orzecznictwie przyjmuje się, że można przyjąć, iż zaproponowany przez wnioskodawcę wariant ma wymagany ustawowo charakter, jeżeli bilans zysków i strat wynikłych z działań opartych na wnioskach uzyskanych tym sposobem z przesłanek prawdziwych nie będzie przy zastosowaniu tego sposobu wnioskowania na długą metę ujemny. Wariant racjonalny to tyle co zgodny z zasadą ekonomiczności. Racjonalny wariant alternatywny powinien opierać się na racjonalnych przesłankach realizacji przedsięwzięcia. Wymagana jest tu racjonalność metodyczna, instrumentalna oraz racjonalność społeczna i związana z ochroną środowiska obejmująca również cele i zasady prawne ochrony środowiska. Racjonalności nie może ograniczyć jedynie do instrumentów realizacji przedsięwzięcia, ponieważ w ramach oceny oddziaływania na środowisko należy zbadać nie tylko jak będzie realizowane przedsięwzięcie, ale przede wszystkim jak dobrać skutecznie metody i środki jego wykonania, a przede wszystkim po co i w jakim celu je stosować z punktu wymagań przepisów u.u.i.ś. w przypadku wyboru racjonalnego wariantu alternatywnego" (wyrok NSA z dnia 19 marca 2019 r., sygn. II OSK 1092/17, LEX nr 2646682). Nawiązując do realności (a nie pozorności) wariantów, zarówno intencja ustawodawcy, jak i judykatura wskazują, że przedkładane warianty nie mogą różnić się pozornie (sytuacja taka mogłaby wystąpić przy wariantach przedsięwzięcia, zakładających jego realizację dokładnie w tym samym miejscu i z technicznego punktu widzenia wcale lub niewiele różniących się od siebie). Opis analizowanych wariantów powinien być na tyle rzetelny i dokładny, by organ rozpatrujący sprawę mógł zbadać, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w wariancie alternatywnym. Przygotowanie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego wymaga każdorazowo przeprowadzenia indywidualnej oceny danego przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdyby ten wariant miał być zrealizowany por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. II OSK 1871/17).

Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy inwestor wskazał, że wariant przez niego proponowany jest jednocześnie najkorzystniejszy dla środowiska.

Odnosząc się natomiast do przedstawionego w raporcie racjonalnego wariantu alternatywnego stwierdzić należy, że racjonalnym wariantem alternatywnym dla planowanego przedsięwzięcia z uwagi na jego skalę nie może być wariant polegający tylko na realizacji zbiornika biofiltra oczyszczającego powietrze z poczekalni dla żywca. Z tabeli znajdującej się na str. 200 raportu wynika, że w wariancie alternatywnym (brak realizacji zbiornika biofiltra) powierzchnia zabudowy byłaby jedynie mniejsza o 350 m˛. Rozwiązanie, które inwestor wskazał jako wariant alternatywny dla proponowanego przez siebie wariantu, jest w istocie tożsamą wersją wariantu inwestorskiego, różniącą się jedynie rozwiązaniem w braku realizacji zbiornika biofiltra. W wariancie "alternatywnym" zaproponowano realizację całego przedsięwzięcia w tym samym miejscu i w tych samych rozmiarach, co w wariancie inwestorskim. Oba warianty nie różnią się od siebie pod względem technologicznym, skali przedsięwzięcia, harmonogramu, organizacji prac związanych z realizacją czy funkcjonowaniem przedsięwzięcia. Z przedstawionego wariantu "alternatywnego" nie sposób wywnioskować w jaki sposób zmienia on sposób oddziaływania na środowisko w stosunku do wariantu proponowanego przez inwestora, który co wymaga szczególnego podkreślenia jest w ocenie autorów raportu również wariantem najkorzystniejszym dla środowiska. Tymczasem w przypadku omawianej inwestycji to nie pomieszczenie pełniące rolę poczekalni dla żywca jest jedynym i głównym emitentem oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Jak wynika z treści raportu źródłami emisji wprowadzającymi do powietrza będą: źródła energetycznego spalania gazu ziemnego, źródła energetycznego spalania oleju napędowego, piece do opalania, odciągi od komór wędzarniczych, odciągi spalin w myjniach samochodowych, wentylacja oczyszczalni ścieków, emisja ze zbiornika magazynowego ON, ruch wózków widłowych, ruch pojazdów ciężarowych, ruch pojazdów osobowych.

Podkreślenia przy tym wymaga, że przepisy ustawy środowiskowej wymagają, aby uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zawierało informację, w jaki sposób organ ustosunkował się do ustaleń raportu (art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. b u.i.o.ś.). Przepisy nie wskazują, aby z zakresu tych informacji wyłączyć ustalenia raportu odnoszące się do wariantów. Prowadzi to do wniosku, że organ powinien w uzasadnieniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedstawić i wyjaśnić jak potraktował zaproponowane warianty. Tymczasem decyzja organu I instancji, zdaniem Sądu w niniejszej sprawie, tego warunku nie spełnia. Na stronie 41 tej decyzji wskazano jedynie, że "(...) w ramach analizy wariantowej zaproponowano budowę bez realizacji biofiltra oczyszczającego powietrze w poczekalni żywca. W przedłożonych analizach wykazano, że emisja siarkowodoru i amoniaku z poczekalni żywca w wariancie alternatywnym jest dziesięciokrotnie wyższa niż w wariancie podstawowym. W związku z czym, wariant ten odrzucono z przyczyn środowiskowych i społecznych (pozwoli na ograniczenie oddziaływania w zakresie emisji związków zapachowych)". Zdaniem Sądu, w świetle przywołanych regulacji prawnych o uzasadnieniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymóg ustawowy nie został spełniony, mianowicie organ I instancji nie rozwinął w jaki sposób wziął pod uwagę i w jakim zakresie uwzględnił ustalenia raportu w zakresie wariantów realizacji przedsięwzięcia. Błędu tego nie sanuje orzeczenie Kolegium, a Sąd nie podziela zajętego przez Kolegium stanowiska, że w realiach niniejszej sprawy, raport przedłożony przez inwestora spełnia wszystkie wymogi o których mowa w art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. W tym zakresie Kolegium wskazało, że inwestor przyjął, że wariant proponowany przez wnioskodawcę do realizacji stanowi jednocześnie racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska. W ramach analizy wariantu alternatywnego Inwestor uznał, że z uwagi na korzystne uwarunkowania przedmiotowego terenu, zwłaszcza od strony planistycznej i komunikacyjnej, nie rozważano alternatywnych wariantów lokalizacji planowanego zakładu. Rozważano natomiast wariant techniczny polegający na budowie zakładu bez realizacji biofiltra oczyszczającego powietrze z poczekalni dla żywca. Powietrze odciągane byłoby za pośrednictwem wentylatorów wywiewnych i bez oczyszczenia wprowadzane byłoby do środowiska. Wariant ten byłanalizowany na etapie opracowania karty informacyjnej przedsięwzięcia i nie powodował on przekroczeń dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń w powietrzu. Wariant ten byłby korzystniejszy z ekonomicznego punktu widzenia, ponieważ urządzenia związane z procesem oczyszczania powietrza są elementami instalacji kosztownymi w zakupie i eksploatacji. Od wariantu tego odstąpiono z uwagi na obawy okolicznych mieszkańców odnoszące się do oddziaływania odorowego planowanej inwestycji. Określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko wariantu alternatywnego (nieprzeznaczonego do realizacji) zostało w raporcie przedstawione w rozdziale VII na stronach od 124 do 128. W opisie tym zawarto charakterystykę wariantu alternatywnego, a także przedstawiono oddziaływanie na glebę i powierzchnię ziemi; na wody podziemne i powierzchniowe; na krajobraz; na dobra materialne, zabytki i krajobraz kulturowy. Rozdział ten zawiera również ocenę wpływu inwestycji na elementy środowiska przyrodniczego wraz z propozycją środków minimalizujących ewentualny negatywny wpływ; na jakość powietrza atmosferycznego; na klimat akustyczny.

Odnosząc się do powyższego stanowiska organu odwoławczego wskazania wymaga, że zasadniczo cały opis wariantu alternatywnego pokrywa się z wariantem proponowanym przez inwestora, co znajduje potwierdzenie tabelarycznym zestawieniu porównania wariantów w zakresie ich oddziaływania na środowisko. W powyższym zestawieniu jako kryteria porównawcze przyjęto: ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby , siedliska przyrodnicze, wodę, powietrze, powierzchnię ziemi z uwzględnieniem ruchów masowych ziemi, krajobraz, dobra materialne, zabytki i krajobraz kulturowy, formy ochrony przyrody o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (...).

Z "ważenia" wariantów wynika, że oddziaływanie wariantu alternatywnego zasadniczo prawie we wszystkich punktach jest analogiczne do wariantu proponowanego, co prowadzi do wniosku, że brak jest racjonalnego wariantu alternatywnego, ponieważ oba warianty zasadniczo całkowicie się pokrywają.

W konsekwencji zasada jest konstatacja, że wariant alternatywny nie jest żadną alternatywą dla wariantu inwestorskiego i ma charakter pozorny. W rozpoznawanej sprawie proponowane rozwiązania nie różnią się zasadniczo niczym od siebie za wyjątkiem realizacji biofiltra oczyszczającego powietrze tylko z poczekalni dla żywca. Z powyższych względów nie można zgodzić ze stanowiskiem organów, że inwestor przedstawił wymagane dwa warianty planowanego przedsięwzięcia. W istocie w raporcie przedstawiono jedynie wariant inwestorski, który jak wskazali autorzy raportu jest jednocześnie najbardziej korzystny dla środowiska, a nie ma w nim opisu racjonalnego wariantu alternatywnego. Wskazać należy, że opis wariantów przedsięwzięcia musi znajdować swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym postępowania w ten sposób, aby spełniał wymagania określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. Wszystkie rzeczywiste i odrębne warianty powinny zawierać analizę oddziaływania na poszczególne elementy środowiska z uwzględnieniem zasady kompleksowości ochrony środowiska określonej w art. 5 p.o.ś. Należy także pamiętać, że uwarunkowania środowiskowe nie są jedynymi, które mogą przesądzać o ostatecznym wyborze wariantu przewidzianego do realizacji. Zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju w opisie, a następnie w analizie wariantów należy uwzględnić kwestie: ekonomiczne, społeczne, techniczne i prawne. W raporcie powinno znaleźć się wskazanie głównych przyczyn dokonanego wyboru wszystkich wariantów, z uwzględnieniem skutków dla środowiska. Każdy z wariantów powinien zawierać opis aspektów środowiska, które mogą być znacząco dotknięte skutkami realizacji przedsięwzięcia, obejmujący w szczególności populację, faunę, florę, glebę, wodę, powietrze, czynniki klimatyczne, aktywa materialne, łącznie z dziedzictwem architektonicznym i archeologicznym, krajobrazem oraz wzajemne relacje pomiędzy powyższymi elementami. Przy czym wariantowanie o czym była już mowa wcześniej dotyczy w szczególności: odmiennej lokalizacji przedsięwzięcia, stosowania różnych technologii, odpowiednio różnej skali przedsięwzięcia, rozwiązań technicznych, harmonogramu, organizacji prac związanych z realizacją i funkcjonowaniem przedsięwzięcia, czego w przedmiotowej sprawie zabrakło.

W rezultacie nie było również możliwości dokonania rzeczywistej oceny, który

z wariantów jest najkorzystniejszy dla środowiska. Sąd rozpoznający sprawę podziela stanowisko wyrażone w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, że tego typu "wariantowość" jak przedstawiona w raporcie oddziaływania na środowisko sporządzonym w niniejszej sprawie, ma jedynie charakter pozorny (por. wyroki NSA z 21 lutego 2018 r. sygn. II OSK 1871/17, z 14 stycznia 2020 r. sygn. II OSK 507/18, z 20 kwietnia 2021 r. sygn. III OSK 376/21, WSA w Gorzowie Wlkp. Z 22 sierpnia 2018 r. sygn. II SA/Go 229/18, WSA w Warszawie z 19 października 2020 r. sygn. IV SA/Wa 895/20 i z 10 listopada 2021 r. sygn. 762/21). W tej sprawie nie można mówić wobec tego o określeniu przewidywanego oddziaływania na środowisko wariantów, o których mowa a wart. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej.

W konsekwencji za zasadny należy uznać zarzut zawarty w skardze,

że przedłożony raport nie uwzględnia wymogu wariantowania określonego w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś.

9. Odnosząc powyższe do pozytywnego uzgodnienia RDOŚ i Dyrektora Zarządu Zlewni w I. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] oraz pozytywnych opinii Starostwa Powiatowego w N. i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. nad N. wskazać należy, że wiążący charakter stanowiska zajętego przez organ uzgadniający wyraża się jedynie w niemożności wydania decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego oraz w niedopuszczalności określenia w decyzji pozytywnej warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny niż uczynił to organ uzgadniający. Natomiast pozytywne stanowisko organu uzgadniającego nie obliguje automatycznie organu prowadzącego postępowanie główne, w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, do wydania pozytywnej decyzji

o środowiskowych uwarunkowaniach, jeśli ten ostatni organ z uzasadnionych przyczyn nie akceptuje któregokolwiek z istotnych ustaleń lub warunków określonych

w postanowieniu organu uzgadniającego. Dodatkowego wsparcia dla tej tezy należy upatrywać w trafnym poglądzie doktryny, iż organ występujący o uzgodnienie powinien za każdym razem dokonywać weryfikacji stanowiska organu współdziałającego,

gdyż to on ponosi ostateczną odpowiedzialność za końcowy wynik postępowania,

a zatem również za warunki przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (por. K. Gruszecki, Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku

i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, Wrocław 2009, s. 229; tak też wyrok WSA w Poznaniu

z 21 października 2010 r., II SA/Po 411/10, CBOSA, wyrok WSA z 20 kwietnia 2021 r. sygn. III OSK 376/21).

10. Za niezasadny należy uznać zarzut pominięcia opinii biegłego A. B. i oparcie się wyłącznie na wyjaśnieniach inwestora. W tym względzie należy przede wszystkim zauważyć, że ww. opracowanie, ma charakter zarzutów kierowanych tylko do części raportu oddziaływania na środowisko. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest natomiast podgląd według którego z punktu widzenia zasad postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, raport jest dokumentem prywatnym. Raport nie stanowi opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a., lecz jest to dokument, który posiada szczególną moc dowodową, która wynika przede wszystkim z kompleksowej oceny przedsięwzięcia. Ten szczególny charakter raportu wynika z jednej strony z jego celu jakim jest określenie oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko. Właściwy organ jest zobowiązany do sprawdzenia treści raportu w kontekście spełnienia przez niego warunków, o jakich stanowi art. 66 u.u.i.ś. oraz jego aktualności i rzetelności sporządzenia. Raport może być kwestionowany przez strony, jak i również przez przedstawicieli społeczeństwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2015 r., sygn. II OSK 2213/13). Organ ocenia zatem raport pod kątem jego zupełności, rzetelności i spójności. W konsekwencji jednak, kwestionowanie merytorycznej treści raportu przez strony postępowania możliwe jest wyłącznie na podstawie dokumentu posiadającego taką samą moc dowodową, a więc tzw. kontrraportu czyli opinii sporządzonej również przez osobę posiadającą wiadomości specjalne. Wskazane wyżej opinia biegłego Anicenty Bubak nie ma charakteru kompleksowego kontrraportu, gdyż – jak powiedziano, odnosi się tylko do części sporządzonego raportu. Wobec tego mógł być potraktowany co najwyżej jako materiał, który organ winien przeanalizować jako materiał pomocniczy przy badaniu raportu w ww. zakresie tj. ocenie jego zupełności, rzetelności i spójności. Tak jak wskazało Kolegium w zaskarżonej decyzji - w tym zakresie zostały uzyskane wyjaśnienia inwestora, a ponadto ww. opinia była przekazana również organom uzgadniającym i opiniującym.

Ponadto jak wynika z akt sprawy Burmistrz S. przeprowadził w dniu [...] lipca 2023 r. rozprawę administracyjną otwartą dla społeczeństwa, podczas której strony postępowania oraz okoliczni mieszkańcy mieli możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego. W rozprawie uczestniczyło 26 osób, a wśród nich mieszkańcy K., Radni Rady Miejskiej w S., radni powiatowi oraz przedsiębiorcy z terenu Gminy S.. Wbrew zatem argumentacji zawartej w skardze postepowanie zostało przeprowadzono z udziałem społeczeństwa.

Nie można więc w tym zakresie uznać, że doszło do naruszenia powołanych w skardze przepisów postepowania administracyjnego.

11. Konkludując stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. nie dokonały prawidłowej i wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wadliwie zaakceptowały raport oddziaływania na środowisko niespełniający wymogów art. 66 ust. 1 pkt 5-7 ustawy środowiskowej. W konsekwencji błędnie uznały, ze raport zawiera wszystkie i prawidłowo uzasadnione warianty, o której mowa w tych przepisach, w szczególności racjonalny wariant alternatywny. Wskazany przez inwestora jako racjonalny wariant alternatywny stanowi wariant pozorny, a z uwagi na okoliczność, iż wariantowość przedstawionych

w raportach rozwiązań nie może mieć charakteru pozornego, stanowisko organów

obu instancji w powyższym zakresie, uznać należy za naruszające prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym uznać należy, iż opracowany dla spornej inwestycji raport o jej oddziaływaniu na środowisko nie spełnia wymogów

z art. 66 ust. 1 pkt 5-7 u.i.o.ś.

Wykazana nieprawidłowość raportu przesądziła o uwzględnieniu skargi,

co w konsekwencji przełożyło się na wskazanie, że w sprawie nie doszło do wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, a zatem kwalifikującego ją do ostatecznego rozstrzygnięcia. Raport powinien ściśle odpowiadać treści art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. i być wszechstronnie przeanalizowany przez organ decyzyjny, zaś pojawienie się wątpliwości - co do jego kompletności czy rzetelności ocen w nim przedstawionych – powinno być asumptem do uzupełnienia materiału dowodowego. Stwierdzone przez Sąd z urzędu uchybienie jest na tyle istotne, że skutkowało uwzględnieniem skargi. Zarzuty skargi są zasadne zakresie odnoszącym się do naruszenia norm procesowych poprzez niedostateczne uwzględnienie konieczności realizacji zasady prawdy obiektywnej,

co było konsekwencją naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego.

Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną i wskazania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.

W tym stanie rzeczy, Sąd uwzględnił skargę i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji. Wobec uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot poniesionych przez nią kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi w wysokości [...] zł, opłatę od pełnomocnictwa [...] zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika [...] zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).