Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 753/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 par. 1, art. 110u par. 1, art. 110o
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi B. sp. z o.o. w organizacji w likwidacji z siedzibą w D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 24 października 2023 r. nr 0601-IEE.7192.193.2023.3 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 października 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ nadzorczy’, po rozpatrzeniu zażalenia B.-P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji w likwidacji; dalej: "spółka", zobowiązana", "skarżąca", na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C., dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ egzekucyjny", z dnia11 września 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, utrzymał w mocy postanowienie wydane przez organ egzekucyjny.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi wobec spółki postępowanie egzekucyjne m.in. na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego z dnia 2 października 2019 r. nr [...] którym objęty został zaległy podatek od towarów i usług za kwiecień 2016 r. W ramach tego postępowania, zawiadomieniem z dnia 17 grudnia 2019 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia, należącej do spółki nieruchomości składającej się z działek gruntu o numerach ewidencyjnych [...], dla której Sąd Rejonowy w C. VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] Zawiadomienie to wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczone zostało spółce w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: "K.p.a.", w dniu 3 stycznia 2020 r.

Pismem z dnia 15 maja 2023 r. organ egzekucyjny zawiadomił spółkę o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, wskazując iż czynność ta rozpocznie się w dniu 16 czerwca 2023 r. o godz. 9.30 pod adresem położenia nieruchomości, a zakończy w dniu 28 lipca 2023 r. o godz. 12.00 w siedzibie Urzędu Skarbowego. Pismo to zawiera pouczenie, że uczestnikom postępowania egzekucyjnego przysługuje prawo wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości w terminie 14. dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania, oraz że za dzień ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości przyjmuje się dzień podpisania protokołu przez sporządzające go osoby. Kolejnym pismem z dnia 15 maja 2023 r. organ egzekucyjny zawiadomił spółkę, że w związku z egzekucją prowadzoną z nieruchomości w dniu 16 czerwca 2023 r. o godz. 9.30, odbędą się oględziny tej nieruchomości. Zawiadomienia te doręczone zostały spółce w dniu 18 maja 2023 r.

W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny sporządził protokół opisu i oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości z dnia 28 lipca 2023 r. Z jego treści wynika, że zakończenie czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości nastąpiło 28 lipca 2023 r. o godz. 14.00. Protokół zawiera również pouczenie, że zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14. dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania. Protokół ten doręczony został spółce, w dniu 3 sierpnia 2023 r.

Pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. pełnomocnik spółki wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości stanowiącej działkę objętą księgą wieczystą nr [...] Wskazanym wyżej postanowieniem z dnia 11 września 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniesionych zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości z uwagi na uchybienie terminu do zgłoszenia zarzutów.

W zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego pełnomocnik spółki zarzucił naruszenie art. 18 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), dalej "u.p.e.a.", w zw. z art. 61 i 61a K.p.a. oraz art. 110u § 1 u.p.e.a., poprzez bezpodstawną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia zarzutów. Uzasadniając zażalenie pełnomocnik podniósł, że nie doszło do uchybienia terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości, ponieważ zostały one wniesione 16 sierpnia 2023 r., tj. 13. dnia od daty doręczenia protokołu z opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zdaniem pełnomocnika nie sposób przyjąć, aby 14 - dniowy termin do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mógł być liczony od daty sporządzenia tego opisu i oszacowania, skoro o takiej czynności nie została skutecznie zawiadomiona likwidator spółki, a zatem spółka nie mogła w niej uczestniczyć. Za właściwą datę do rozpoczęcia biegu 14 - dniowego terminu do zaskarżenia opisu i oszacowania należy więc zdaniem pełnomocnika uznać datę, w której spółka mogła zapoznać się z protokołem z tej czynności, tj. datę jego doręczenia. Odmienna wykładnia art. 110u § 1 u.p.e.a., w opinii pełnomocnika wypacza sens tego przepisu, gdyż wskazany w nim 14 - dniowy termin na złożenie środków odwoławczych ma charakter gwarancyjny i nie może być skrócony poprzez wadliwe czynności organu egzekucyjnego. Pełnomocnik podniósł również, że w protokole z dnia 28 lipca 2023 r. organ egzekucyjny błędnie podał, że czynność opisu i oszacowania wartości nieruchomości rozpoczęto tego dnia o godz. 12.00, a zakończono o godz. 14.00, skoro sam opis miał być wykonany wcześniej, a operat szacunkowy powstał 20 lipca 2023 r.

Utrzymując w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego organ nadzorczy przytoczył treść przepisów 61 § 1 oraz 61a § 1 K.p.a. oraz 110u § 1 u.p.e.a. Następnie organ nadzorczy zauważył, że z akt sprawy wynika, że opis i oszacowanie wartości nieruchomości zostały zakończone poprzez podpisanie protokołu z dnia 28 lipca 2023 r. Zgodnie z art. 110u § 1 u.p.e.a., to od tej właśnie daty, nie zaś jak twierdzi spółka od daty doręczenia protokołu, rozpoczyna bieg termin na wniesienie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Termin ten upłynął więc bezskutecznie z dniem 11 sierpnia 2023 r., gdyż zarzuty zostały wniesione 16 sierpnia 2023 r. Jak dalej podał organ nadzorczy, pisma organu egzekucyjnego, tj. zawiadomienie z dnia 15 maja 2023 r. i protokół z dnia 28 lipca 2023 r. zgodne z art. 110u § 1 u.p.e.a. zawierają pouczenie, że zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14. dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Wskazane zawiadomienie oraz protokół zostały doręczone przesyłkami poleconymi za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na adres spółki, tj.: B. [...], [...], odpowiednio w dniu 18 maja 2023 r. i w dniu 3 sierpnia 2023 r. Na zwrotnych potwierdzeniach odbioru przesyłek zawierających te pisma umieszczone zostały adnotacje sporządzone przez pracownika Poczty Polskiej, że korespondencję doręczono pracownikowi oraz podpisy M. K.. Powołując treść art. 45 K.p.a. organ egzekucyjny zwrócił uwag, że jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Doręczający nie musi znać zakresu obowiązków i uprawnień osób znajdujących się w lokalu jednostki, do której przesyłka jest adresowana, skoro osoby te zobowiązują się do jej odbioru, składając własnoręczny podpis. Uprawnienie do odbioru korespondencji nie musi być oparte na zasadzie udzielonego w tym zakresie pełnomocnictwa. Natomiast powinnością każdej jednostki organizacyjnej powinno być zapewnienie takiej organizacji odbioru pism, aby odbiór korespondencji odbywał się w sposób niezakłócony i wyłącznie przez osoby uprawnione. Organ oceniający skuteczność doręczenia pisma może oprzeć się na domniemaniu, że osoba odbierająca pismo skierowane do danego podmiotu w jego lokalu jest uprawniona do wykonania tej czynności, a nieuwzględnienie takiego domniemania pozostawałoby w sprzeczności z realiami obrotu prawnego. Wobec tego nie można zasadnie oczekiwać od organu, aby prowadził czynności wyjaśniające w celu ustalenia, czy osoba odbierająca pismo jest do tego uprawniona. Ponadto art. 45 K.p.a. posługuje się pojęciem osoby uprawnionej do odbioru pism, przez które należy rozumieć każdą osobę, która została regulaminowo, czy tylko zwyczajowo uprawniona przez dany podmiot do odbierania korespondencji przychodzącej do jej siedziby (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3927/19 oraz z dnia 24 maja 2004 r., sygn. akt FSK 40/04).

Przesyłki organu egzekucyjnego zawierające zawiadomienie z dnia 15 maja 2023 r. oraz protokół z dnia 28 lipca 2023 r. zostały więc prawidłowo doręczone spółce, odpowiednio: w dniu 18 maja 2023 r. i w dniu 3 sierpnia 2023 r. Zawierały one odpowiednie pouczenia. Zatem strona znała wskazany w nich termin zakończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości przypadający w dniu 28 lipca 2023 r.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie:

1) art. 45 K.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że skarżącej zostało skutecznie doręczone zawiadomienie o opisie i oszacowaniu nieruchomości wraz z zawiadomieniem o dokonaniu tej czynności w dniu 28 lipca 2023 r., podczas gdy to zawiadomienie odebrała osoba nieuprawniona i nie zostało ono przekazane likwidatorowi;

2) art. 110 u § 1 u.p.e.a poprzez wadliwe przyjęcie, że termin do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości powinien być liczony od dnia 28 lipca 2023 r., gdy oszacowanie nieruchomości zostało zakończone, a nie od 3 sierpnia 2023 r., gdy skarżącej zostało doręczone opis i oszacowanie nieruchomości wraz z protokołem i datą zakończenia oszacowania.

Formułując powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, a także o zasądzenie kosztów według norm przepisanych..

W odpowiedzi na skargę organ nadzorczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone z zaskarżonym postanowieniu.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności zaznaczyć trzeba, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: "P.p.s.a." Zgodnie z treścią tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaznaczyć przy tym trzeba, że rozpoznanie sprawy w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony, a wniosek o przeprowadzenie rozprawy nie wiąże sądu. Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła skargę, organ złożył zaś odpowiedź na skargę. Obie strony miały zatem możliwość przedstawienia sądowi swoich racji, z której skorzystały. Dodać należy, że zgodnie z treścią art. 133 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym. Natomiast zgodnie z treścią art. 134 § 1, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a. Jak zaś stanowi art. 61 § 1 K.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Na podstawie art. 61a § 1 powołanej ustawy, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Z kolei art. 110u § 1 u.p.e.a. stanowi, że zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14. dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zgodnie z art. 110o § 1, o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości organ egzekucyjny zawiadamia znanych mu uczestników postępowania egzekucyjnego. § 2 przewiduje natomiast, że organ egzekucyjny wzywa ponadto, przez obwieszczenie publiczne wywieszone w siedzibie urzędu skarbowego oraz urzędu właściwej jednostki samorządu terytorialnego, uczestników, o których nie ma wiadomości, oraz inne osoby, które roszczą sobie prawa do nieruchomości i jej przynależności, aby przed ukończeniem opisu zgłosiły swoje prawa. Zgodnie z § 3., zawiadomienia i obwieszczenia dokonywane są nie później niż na 14. dni przed rozpoczęciem opisu.

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy zauważyć trzeba, że protokół z opisu i oszacowania wartości nieruchomości podpisany został w dniu 28 lipca 2023 r. Od tej daty, zgodnie z treścią powołanego przepisu art. 110u § 1 u.p.e.a., rozpoczyna się bieg terminu wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, a nie od daty doręczenia protokołu zobowiązanej. Termin do wniesienia zarzutów, liczony zgodnie z treścią powołanego przepisu, upływał zatem z dniem 11 sierpnia 2023 r. Nie ulega wątpliwości i nie jest przedmiotem sporu, że zarzuty wniesione zostały przez pełnomocnika skarżącej w dniu 16 sierpnia 2023 r., a zatem po upływie terminu.

Skarżąca podnosi, że nie została zawiadomiona o czynności opisu i oszacowania nieruchomości i z tego powodu nie mogła brać udziału w sprawie, ponieważ, jak twierdzi, zawiadomienie odebrała osoba nieuprawniona i nie zostało ono przekazane likwidatorowi. Zauważyć więc należy, że pismem z dnia 15 maja 2023 r. organ zawiadomił skarżącą o dacie rozpoczęcia i zakończenia czynności opisu i oszacowania nieruchomości, tj. że rozpocznie się ona w dniu 16 czerwca 2023 r. o godz. 9.30 pod adresem położenia nieruchomości, a zakończy się w dniu 28 lipca 2023 r. o godz. 12.00 w siedzibie Urzędu Skarbowego. W piśmie tym organ egzekucyjny pouczył, że za dzień ukończenia opisu i oszacowania przyjmuje się dzień podpisania protokołu. Zawiera ono także prawidłowe pouczenie o terminie wnoszenia zarzutów.

Podane w protokole godziny rozpoczęcia i zakończenia czynności: 12.00 i 14.00, dotyczą czynności sporządzenia protokołu, a nie przeprowadzenia całego opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Protokół podpisany jest jedynie przez pracowników Urzędu Skarbowego, gdyż nikt z przedstawicieli spółki nie uczestniczył w czynności sporządzenia protokołu.

Podkreślić trzeba, że zawiadomienie o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości i protokół z opisu i oszacowania wartości nieruchomości zostały skarżącej doręczone przesyłkami poleconymi ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, odpowiednio: w dniu 18 maja i w dniu 3 sierpnia 2023 r. na adres skarżącej: B. [...], [...]. Z treści potwierdzeń wynika, że oba wskazane pisma odebrane zostały przez M. K., pracownika podejmującego się oddania pisma adresatowi, a zatem zgodnie z wymaganiem wynikającym z treści art. 45 K.p.a. Jak wynika z powołanego przepisu, jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio.

Sąd podziela stanowisko, zgodnie z którym za osobę uprawnioną do odbioru pisma uznaje się każdą osobę, która regulaminowo lub tylko zwyczajowo uprawniona jest przez dany podmiot do odbioru korespondencji (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3927/19). Wykonujący doręczenie w siedzibie jednostki organizacyjnej czynnej tam osobie nie ma zaś obowiązku każdorazowego weryfikowania, czy osoba odbierająca pismo jest do tego uprawniona. Dodać trzeba, że podpisana na zwrotnych potwierdzeniach odbioru M. K. odebrała zarówno zawiadomienie z dnia 15 maja 2023 r., jak też protokół z opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że skarżąca nie kwestionuje prawidłowości doręczenia protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości doręczonego jej w taki sam sposób jak zawiadomienie z dnia 15 maja 2023 r., tj. pod tym samym adresem i do rąk tej samej osoby. W ogóle cała korespondencji do skarżącej była kierowana na ten sam adres i albo była odbierana przez M. K., albo nie była w ogóle odbierana. Sama skarżąca (w pełnomocnictwie) i jej pełnomocnik (w piśmie zawierającym zarzuty) podają ten sam adres, na który korespondencję do skarżącej kierował organ egzekucyjny.

Przesyłki w postępowaniu egzekucyjnym, w tym przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, jak też zawierająca protokół z opisu i oszacowania wartości nieruchomości były zatem doręczane skarżącej prawidłowo w dniach, odpowiednio: 18 maja 2023 r. i 3 sierpnia 2023 r. Trzeba więc przyjąć, że skarżąca znała wskazany w nich termin zakończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości przypadający na dzień 28 lipca 2023 r. Pisma te zawierały również odpowiednie pouczenia o możliwości wniesienia zarzutów co do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. To zaś prowadzi do konstatacji, zgodnie z którą odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości z uwagi na uchybienie terminowi do zgłoszenia zarzutów odpowiada prawu. Jak bowiem stanowi powołany wyżej art. 61a § 1 zdanie pierwsze K.p.a., gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Mający powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 P.ps.a., oddalił skargę.