Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 604/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 475
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 14 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopada 2024 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody z dnia 9 lipca 2024 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia z dnia 06 czerwca 2024 r., nr [...], działając w oparciu o przepisy art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "K.p.a.") oraz art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 475, dalej również jako: "u.p.z.") orzekł w punkcie pierwszym sentencji rozstrzygnięcia o uznaniu K. K. z dniem 06 czerwca 2024 r. za osobę bezrobotną, zaś w jego punkcie drugim o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia dotyczącego odmowy przyznania zasiłku organ wskazał, że w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji łącznie przez 365 dni podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy była niższa niż minimalne wynagrodzenie za pracę.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła K. K..

Decyzją z dnia 09 lipca 2024 r., nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że jest w całości prawidłowa.

W uzasadnieniu przywołano treść art. 71 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. c ustawy u.p.z., zgodnie z którym prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy jeżeli w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Jak wskazuje analiza akt sprawy skarżąca nie spełniła powyższego warunku, gdyż w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających rejestrację w PUP nie wykazała odpowiedniego okresu uprawiającego do przyznania zasiłku dla bezrobotnych wynoszącego co najmniej 365 dni. Do okresu powyższego nie można zaliczyć żadnego dnia wykonywania umowy zlecenia, bowiem podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy była niższa niż minimalne wynagrodzenie za pracę.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] skardze K. K. wskazała na swoją trudną sytuację życiowa.

Odpowiadając na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwagi na wniosek skarżącej.

Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 lic c ustawy prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni: świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2.

Stosownie do przepisu art. 104b ust. 1 ustawy, pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne nie opłacają składek na Fundusz Pracy przez okres 12 miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę, za osoby zatrudnione, które ukończyły 50 rok życia i w okresie 30 dni przed zatrudnieniem pozostawały w ewidencji bezrobotnych powiatowego urzędu pracy. Składki na Fundusz Pracy, o których mowa w art. 104 ust. 1, opłaca się za osoby wymienione w art. 104 ust. 1 pkt 1-3, które nie osiągnęły wieku wynoszącego co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn (art. 104b ust. 2 ustawy).

W rozpoznawanej sprawie istota sporu dotyczy prawidłowości podjętego przez organy rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Bezsporne było w sprawie, że podstawa opłacanych przez skarżącą składek była niższa niż 100% minimalnego wynagrodzenia. Jednak w ocenie Sądu okoliczność opłacania przez nią niższych składek ZUS nie może skutkować odmową przyznania wnioskowanego przez nią świadczenia. Mieć bowiem należy na względzie, że zgodnie z art. 104b ust. 2 ustawy, składki na Fundusz Pracy (art. 104 ust. 1 ustawy), opłaca się za osoby wymienione w art. 104 ust. 1 pkt 1-3, które nie osiągnęły wieku wynoszącego co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn. Tym samym w momencie ukończenia 55-tego roku życia, skarżąca z mocy prawa została zwolniona z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy. Innymi słowy, obowiązek ten ustał. Do tej jednak kwestii organy w ogóle się nie odniosły i brak jest jakichkolwiek rozważań w tym zakresie pomimo, że skarżąca urodziła się 1965 r.

Przechodząc dalej, Sąd orzekający podziela w pełni pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 28 sierpnia 2022 r., I OSK 378/22, Baza NSA, iż odesłanie w art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy do art. 104b ust. 2 ustawy powoduje, że warunek przyznania prawa do zasiłku w postaci osiągania wynagrodzenia w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę ma znaczenie wtedy, gdy od wypłacanego wynagrodzenia istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy.

Jeśli takiego obowiązku nie ma, to zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przeszkodą do przyznania bezrobotnemu prawa do zasiłku nie może być wysokość wynagrodzenia w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wysokość wynagrodzenia ma znaczenie jedynie w kontekście wysokości składek na Fundusz Pracy, z którego finansowane są zasiłki (zob. art. 108 ust. 1 pkt 26 u.p.z.i.r.p.). Jeśli zatem nie ma obowiązku odprowadzania składek na Fundusz Pracy, to wysokość osiąganego wynagrodzenia, w kontekście prawa do zasiłku, nie ma znaczenia. Za taką wykładnią powyższego przepisu przemawia również cel wprowadzenia art. 104b ustawy a którym było m.in. utrzymanie aktywności zawodowej osób w wieku: co najmniej 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, prowadzące do wzrostu wskaźnika zatrudnienia (uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Druk sejmowy Nr 1196).

Sąd zauważa, że rozwiązanie wynikające z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c w połączeniu z regulacją zawartą w art. 104b ust. 2 u.p.z. stają się dla ich adresatów "pułapką", której, kierując się przepisami ustawy, obywatel nie może uniknąć. Nie można zaakceptować rozwiązania, które przyznając zwolnienie z obowiązku uiszczania składek na Fundusz Pracy, równocześnie wprowadza za to sankcję. Literalna wykładnia art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy kłóci się z treścią art. 2 Konstytucji RP. Narusza ona również zasadę równości obywateli wobec prawa. Nie ma żadnego aksjologicznego uzasadnienia dla wprowadzenia zróżnicowania skutków zwolnienia (z mocy prawa) od obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy. Warunek przyznania prawa do zasiłku w postaci osiągania wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia ma znaczenie wtedy, gdy od wypłacanego wynagrodzenia istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy. Jeśli takiego obowiązku nie ma, to przeszkodą do przyznania bezrobotnemu prawa do zasiłku, na gruncie art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.z., nie może być wysokość wynagrodzenia w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Przekładając powyższe w realia niniejszej sprawy, to odmawiając przyznania skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, organ poprzestał tylko na literalnej wykładni omawianego przepisu, która w świetle przywołanych poglądów judykatury nie może się ostać. W konsekwencji doszło więc do błędnej wykładni art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy. Przy czym rację mają organy, że stosowane w niniejszej sprawie przepisy ustawy nie mają charakteru uznaniowego.

W konsekwencji też dokonanych rozważań, zapadła w rozpoznawanej sprawie decyzja musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny Poznaniu orzekł jak sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany jest do uwzględnienia wykładni zawartej w niniejszym wyroku.