Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2241/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-12-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia NSA Bożena Popowska sędzia del. WSA Czesława Nowak – Kolczyńska (spr.) Protokolant asystent sędziego Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 czerwca 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 357/13 w sprawie ze skargi D.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I OSK 2241/13

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi D.M., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] lutego 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Sopotu z dnia [...] października 2012 r. w częściach dotyczących określenia końcowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji przyjął następujący stan prawny i faktyczny:

Decyzją z dnia [...] października 2012 r. Prezydent Miasta Sopotu przyznał D.M. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem T.M. na okres od 12 listopada 2009 r. do 30 października 2010 r., w miesięcznej kwocie 520 zł.

W uzasadnieniu organ podał, że wniosek D.M. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożony w dniu 12 listopada 2009 r. zaginął i został odtworzony w dniu 25 października 2011 r. Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r., do postępowań w sprawach ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okresy zasiłkowe przypadające przed dniem wejścia w życie ustawy, rozpoczętych przed dniem wejścia w życie ustawy i niezakończonych ostateczną decyzją, stosuje się dotychczasowe przepisy. W związku z tym, że postępowanie o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie zostało zakończone decyzją ostateczną, w ocenie organu należało stosować przepisy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2009 r.

Organ powołał przepisy art. 17 w jego brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2010 r., tj. przed dniem wejścia w życie nowelizacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonanych ustawą z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych, wskazując, że zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia, w tym przesłanki ustalone w art. 17 ust. 2a-2d związane z kryterium dochodowym.

W odwołaniu od tej decyzji D.M. zakwestionowała przyznanie jej świadczenia tylko do końca okresu zasiłkowego 2009/2010. Podniosła, że jej wniosek wraz z dokumentacją zaginął i nikt jej nie poinformował o konieczności złożenia nowego wniosku na kolejne okresy rozliczeniowe. W jej ocenie świadczenie powinno przysługiwać za cały okres sprawowania opieki nad mężem.

Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, działając na podstawie m.in. art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 17 ust. 1, art. 20, art. 24 ust. 2 i 4, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, uchyliło zaskarżoną decyzję w części obejmującej w pierwszym akapicie sentencji słowa "na okres od 2009-11-12 do 2010-10-30. Świadczenie za miesiąc listopad 2009 roku wynosi 329,40 zł" i w to miejsce orzekło: "na okres od dnia 1 listopada 2009 r. do dnia 31 października 2010 r.".

W ocenie organu D.M. spełniała warunki przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego i w tym zakresie zaskarżona decyzja była prawidłowa. Organ I instancji nieprawidłowo jednak ustalił okres, na jaki świadczenie pielęgnacyjne przysługuje. Powołując przepisy art. 21 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych organ podał, że nakazywał on stosowanie do spraw wszczętych przed dniem 1 stycznia 2010 r. przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w ich brzmieniu dotychczasowym. Dlatego przy ustalaniu okresu, na jaki przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego należało bezwzględnie stosować przepisy art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych w ich brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2010 r. Z art. 24 ustawy wynika, że świadczenia pielęgnacyjne, regulowane przez art. 17, ustalane były na okres zasiłkowy, który zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Skoro zatem wniosek został złożony przed dniem 1 stycznia 2010 r., to prawo do zasiłku należało ustalić wyłącznie do dnia 31 października 2010 r. Z uwagi na treść art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczenia powstaje od pierwszego dnia tego samego miesiąca, w którym złożono wniosek.

Organ dodał, że z uwagi na treść art. 21 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych niemożliwe było przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w listopadzie 2009 r. na okres dłuższy niż do 31 października 2010 r. Nowelizacja art. 24 ust. 1, dokonana ustawą z dnia 19 listopada 2009 r., zniosła okres zasiłkowy w prawie do świadczenia pielęgnacyjnego, ale przepis art. 21 ustawy nowelizującej nie pozwala na stosowanie tej zmiany w niniejszej sprawie.

W świetle tych przepisów nie ma znaczenia zagubienie wniosku przez organ I instancji czy też twierdzenia wnioskodawczyni, że nie została pouczona o konieczności złożenia następnego wniosku po dniu 31 października 2010 r. Wnioskodawczyni nie reagowała na bezczynność organu aż do października 2011 r. Strona postępowania administracyjnego ma prawo żądać informacji oraz załatwienia sprawy w terminach wyznaczonych przepisami kpa.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku D.M. podniosła, że organ dokonał błędnej interpretacji przepisów prawa. Skarżąca ze swej strony nie ponosi winy, gdyż to organ zagubił akta. Podniosła, że pracownicy MOPS winny byli poinformować ją, że mogła składać kolejny wniosek już według nowych obowiązujących przepisów od dnia 1 stycznia 2010 r., wobec czego nie byłaby narażona na straty powstałe nie z jej winy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Sąd I instancji zauważył, że nie budziło wątpliwości, że skarżącej przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem.

Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie takiego świadczenia w dniu 12 listopada 2009 r. Organy przyjęły, że – z uwagi na treść art. 21 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych ( Dz.U. nr 219, poz.1706), który stanowi, że do postępowań w sprawach ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okresy zasiłkowe przypadające przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, rozpoczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (1 stycznia 2010 r.) i niezakończonych ostateczną decyzją, stosuje się dotychczasowe przepisy - do złożonego przez skarżącą wniosku zastosowanie mieć będą przepisy art. 17 i 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( t.j. Dz.U z 2006 r. , nr 139, poz. 992 ) w ich brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku.

Organy obu instancji nie wzięły jednak pod uwagę, że art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku nakładał na nie obowiązek informowania osób ubiegających się o świadczenia rodzinne o terminach składania wniosków, o których mowa w ust. 3 i 4 oraz w art. 24, czyli także wniosków o świadczenie pielęgnacyjne.

Przepis art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nakładał obowiązek ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres zasiłkowy, czyli – w przedmiotowym przypadku – do dnia 31 października 2010 r., jak wskazano w zaskarżonej decyzji. Na skutek nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych od dnia 1 stycznia 2010 r. świadczenie pielęgnacyjne ustalane było nie na okres zasiłkowy, lecz na czas nieokreślony (art. 13 pkt 3 tej ostatniej ustawy).

W ocenie Sądu I instancji art. 21 ustawy zmieniającej, stanowiący o stosowaniu przepisów dotychczasowych do postępowań w sprawach ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okresy zasiłkowe przypadające przed dniem wejścia w życie tej ustawy należy odnieść nie tylko ściśle do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także do innych działań podmiotów realizujących świadczenia rodzinne. Takimi działaniami był – wynikający z art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych – obowiązek informowania osób ubiegających się o świadczenia rodzinne o terminach składania wniosków - także kolejnych - o tego rodzaju świadczenia. Obowiązku tego nie niweczy fakt, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w 2010 r. przestało być ustalane na okresy zasiłkowe, a stało się prawem ustalanym na czas nieokreślony. Skarżąca na skutek nierozpoznania jej wniosku, w dniu upływu okresu zasiłkowego, tj. w dniu 31 października 2010 r., nadal była "osobą ubiegającą się o świadczenia rodzinne" na zasadach obowiązujących w dacie złożenia przez nią wniosku i powinna zostać poinformowana, że – w celu uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na czas nieokreślony - powinna złożyć nowy wniosek.

Należy też mieć na uwadze, że w przypadku załatwienia sprawy skarżącej w terminach określonych art. 35 § 3 kpa, czyli nie później niż w ciągu miesiąca lub dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania, skarżąca dysponowałaby wiedzą o tym, że przyznane jej świadczenie przysługuje jej jedynie na okres zasiłkowy, tj. do dnia 31 października 2010 r., bowiem wynikałoby to z wydanej decyzji. Z winy organu pierwszej instancji wniosek skarżącej zaginął i nie został rozpoznany w ustawowych terminach, a decyzja organu pierwszej instancji zapadła dopiero w dniu 10 października 2012 r., czyli prawie trzy lata po złożeniu wniosku. Tak więc w czasie, kiedy skarżąca powinna złożyć wniosek, by ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne na czas nieokreślony, nie dysponowała wiedzą o konieczności złożenia wniosku, i to z winy organu.

Przepis art. 9 kpa stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W ocenie Sądu organ pierwszej instancji nie wypełnił wspomnianego obowiązku informacyjnego, czym naruszył tak art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak i art. 9 kpa. Na organie tym ciążył obowiązek poinformowania skarżącej z odpowiednim wyprzedzeniem o konieczności złożenia nowego wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z którego to obowiązku organ pierwszej instancji się nie wywiązał.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu I instancji, stwierdzenie naruszenia przepisów art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 9 kpa powinno skutkować rozpoznaniem wniosku o przyznanie świadczenia z zachowaniem ciągłości, zwłaszcza, że skarżąca wyraziła wolę uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego na czas po okresie zasiłkowym w latach 2009 - 2010.

Z tych też przyczyn Sąd I instancji uznał, że niezłożenie przez skarżącą wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie powinno pociągać za sobą dla niej negatywnych skutków prawnych. Brak jest bowiem podstaw prawnych do przerzucania na stronę ubiegającą się o pomoc konsekwencji zaniedbania organu administracji publicznej. Brak reakcji skarżącej na bezczynność organu oceny tej nie zmienia.

Reasumując Sąd I instancji uznał, że stwierdzenie naruszenia przepisów art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 9 kpa oznacza, że w niniejszej sprawie organy naruszyły przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, co obligowało Sąd do uchylenia decyzji organów obu instancji w częściach dotyczących określenia końcowej daty przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, reprezentowane przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, podniosło zarzuty:

1) naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 21 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że świadczenie pielęgnacyjne przyznane na wniosek złożony przed dniem 1 stycznia 2010 r. może przysługiwać dłużej niż do dnia 31 października 2010 r., w sytuacji gdy z treści powołanych przepisów wynika jednoznacznie, że świadczenie pielęgnacyjne na wniosek złożony przed dniem 1 stycznia 2010 r. przysługuje wyłącznie do końca okresu zasiłkowego, tj. do dnia 31 października 2010 r.;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niewykazanie w uzasadnieniu, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy wszczętej na wniosek złożony przed dniem 1 stycznia 2010 r.;

3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zawierającego wewnętrzną sprzeczność, przejawiającą się uznaniem słuszności stanowiska organu co do zastosowania art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 21 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją ustaw budżetowych przy jednoczesnym w uzasadnieniu wyroku wskazań co do rozpoznania sprawy przez organ administracji w ponownym postępowaniu, które doprowadzą do wydania decyzji rażąco naruszającej powołane przepisy prawa materialnego poprzez przyznanie świadczenia na okres przypadający po dniu 31 października 2010 r. na wniosek złożony w listopadzie 2009 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2010 r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w sprawach wszczętych na wniosek złożony przed dniem 1 stycznia 2010 r. ustala się zatem wyłącznie do dnia 31 października 2010 r. na mocy art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 21 ustawy zmieniającej z dnia 19 listopada 2009 r. Sąd I instancji dopuścił się błędnej wykładni przyjmując, że ze względu na naruszenie prawa procesowego można stronie przyznać na wniosek z listopada 2009 r. prawo do świadczenia na okres dłuższy niż do dnia 31 października 2010 r. Sąd nakazał zatem organom wydanie decyzji pozostającej w sprzeczności z prawem materialnym. Sąd upatruje naruszenia przepisów postępowania w przewlekłym prowadzeniu postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji oraz w braku pouczenia wnioskodawczyni o tym, że powinna ona złożyć nowy wniosek, aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne na kolejny okres. Sąd nie wziął jednak pod uwagę, że niezależnie od tego, czy strona była czy nie była pouczona o konieczności złożenia nowego wniosku i niezależnie od tego, jak długo trwało postępowanie i czy nastąpiło to z winy organu, przepisy prawa materialnego nie pozwalały na to, aby na wniosek złożony przed dniem 1 stycznia 2010 r. można było przyznać stronie świadczenie pielęgnacyjne na okres następujący po dniu 31 października 2010 r. Niezależnie zatem od naruszenia przepisów postępowania, sprawa nie mogła być rozpoznana w sposób odmienny. Naruszenie prawa procesowego przez organ I instancji, o którym mowa w uzasadnieniu wyroku ma natomiast niewątpliwy wpływ na rozstrzygnięcie w odrębnej sprawie, tj. w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na nowy wniosek złożony w październiku 2012 r. Skarżąca przyznała, że otrzymała nowe świadczenie od dnia 1 października 2012 r., dlatego domagała się w skardze przyznania jej przez sąd prawa do świadczenia w okresie od dnia 1 listopada 2010 r. do 30 września 2012 r. Decyzja przyznająca świadczenie na nowy wniosek, złożony z opóźnieniem z winy organu, nie jest jednak przedmiotem postępowania sądowego w rozpoznawanej sprawie. Sąd I instancji błędnie utożsamia ze sobą dwie odrębne sprawy administracyjne – sprawę z wniosku z listopada 2009 r. i sprawę z wniosku kolejnego, co doprowadziło do wydania wyroku z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Powołując takie zarzuty w ramach podstaw kasacyjnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostawała natomiast zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych, jednak zgłoszone w ich ramach zarzuty, mimo że co do zasady nie można im odmówić trafności, nie mogą jednak przynieść zamierzonego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Istota rozpoznawanej skargi kasacyjnej sprowadza się do zarzutu naruszenia art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 21 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że świadczenie pielęgnacyjne przyznane na wniosek złożony przed dniem 1 stycznia

2010 r. może przysługiwać dłużej niż do dnia 31 października 2010 r.

Punkt wyjścia do rozważań stanowić musi fakt, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia rodzinnego w dniu 12 listopada 2009 r., który jednak został zagubiony i rozpatrzony dopiero decyzją z dnia [...] października 2012 r. Organy zasadnie przyjęły, że – z uwagi na treść art. 21 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych – zastosowanie do wniosku mieć będą przepisy art. 17 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w ich brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku.

I tak, stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Pod pojęciem okresu zasiłkowego, stosownie do art. 3 pkt 10 ustawy, rozumie się zaś okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych.

Co do zasady zatem w sytuacji, gdy z treści powołanych przepisów wynika jednoznacznie, że świadczenie pielęgnacyjne na wniosek złożony przed dniem 1 stycznia 2010 r. przysługuje wyłącznie do końca okresu zasiłkowego, tj. do dnia 31 października 2010 r., nie znajduje uzasadnienia uchylenie przez Sąd I instancji decyzji administracyjnych w części dotyczącej określenia końcowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Godzi się jednak podkreślić, że sprawując wymiar sprawiedliwości (art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych) sąd administracyjny rozstrzyga konkretną sprawę, czyli przesądza o tym, że skarga jest zasadna lub też bezzasadna, stosując wykładnię przepisów prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie. Wykładnia taka winna przy tym uwzględniać podstawowy akt prawny jakim jest Konstytucja RP (tzw. wykładnia prokonstytucyjna). Celem zastosowania wykładni prokonstytucyjnej, jest zapobieżenie sytuacji, w której mogłoby dojść do pozbawienia przysługujących stronie uprawnień. Takiej właśnie wykładni dokonał Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, a wykładni tej nie sposób odmówić racji. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, tj. w sytuacji, gdy nie można przypisać skarżącej winy w niezłożeniu kolejnego wniosku o przyznanie świadczenia wykładnia literalna nie spełnia bowiem celu, jaki na ustawodawcę nakłada norma art. 2 i art. 69 Konstytucji RP, prowadząc do powstania luki czasowej w pobieraniu świadczenia.

Sąd I instancji trafnie zwrócił uwagę, że skarżąca na skutek nierozpoznania jej wniosku, w dniu upływu okresu zasiłkowego, tj. w dniu 31 października 2010 r., nadal była "osobą ubiegającą się o świadczenia rodzinne" na zasadach obowiązujących w dacie złożenia przez nią wniosku i powinna zostać poinformowana, że – w celu uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na czas nieokreślony - powinna złożyć nowy wniosek. Słusznie też wskazano, że w przypadku załatwienia sprawy skarżącej w terminach określonych art. 35 § 3 kpa, skarżąca dysponowałaby wiedzą o tym, że przyznane jej świadczenie przysługuje jej jedynie na okres zasiłkowy, tj. do dnia 31 października 2010 r., bowiem wynikałoby to z wydanej decyzji. Z winy organu I instancji wniosek skarżącej zaginął i nie został rozpoznany w ustawowych terminach, a decyzja organu pierwszej instancji zapadła dopiero w dniu [...] października 2012 r., czyli prawie trzy lata po złożeniu wniosku. Tak więc w czasie, kiedy skarżąca powinna złożyć wniosek, aby ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne na czas nieokreślony, nie dysponowała wiedzą o konieczności złożenia wniosku, i to z winy organu.

Dokonując oceny zasadności stanowiska Sądu I instancji nie sposób zatem abstrahować od art. 2 i art. 69 Konstytucji. Zgodnie z tym ostatnim przepisem osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Poza sporem pozostawać musi fakt, że do instrumentów służących zabezpieczeniu egzystencji osób niepełnosprawnych zaliczyć należy świadczenie pielęgnacyjnego przysługujące uprawnionym osobom sprawującym opiekę nad osobami niepełnosprawnymi. Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 października 2007 r., P 28/07 (OTK-A 2007/9/106) przepis art. 69 Konstytucji należy odczytywać jako zobowiązanie władzy publicznej do wykreowania mechanizmu realizacji zadań w nim wskazanych, przy czym mechanizm ten musi zapewniać efektywne osiągnięcie celu. Cel ten niewątpliwie nie mógł być zrealizowany przy pomocy literalnej wykładni art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W świetle powyższych rozważań uprawniona jest konstatacja, że w okolicznościach niniejszej sprawy trafnie Sąd I instancji przyjął, że decyzje ustalające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego naruszają art. 24 ust. 2 w zw. z art. 9 kpa poprzez wskazanie końcowej daty okresu, w którym świadczenie przysługuje. Bowiem, wobec braku stosownej informacji organu o możliwości złożenia wniosku na kolejny okres zasiłkowy, żądnie zawarte we wniosku z dnia 12 listopada 2009 r. pozostawało aktualne, również po 31 października 2010 r. Jednocześnie biorąc pod uwagę fakt, że – jak wynika ze skargi kasacyjnej - skarżącej zostało przyznane prawo do świadczenia za okres od dnia 1 października 2012 r., a jednocześnie nie może budzić wątpliwości jej uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, uchylenie przez Sąd I instancji decyzji organów obu instancji w części dotyczącej określenia końcowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wywołać musi ten skutek, że organ określi jedynie datę końcową przysługującego stronie świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego na podstawie istniejących w obrocie prawnym decyzji i dokona stosownej wypłaty.

Tym samym zarzut naruszenia art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może przynieść oczekiwanego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku. Jako że pozostałe zarzuty zgłoszone w skardze kasacyjne mają charakter wtórny, należy uznać, że i one nie mogą być uznane za uzasadnione.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.