Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 54/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1, art. 6, art. 22 ust. 1 pkt 1, ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
article: art. 67a § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi D.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2018 r. o godz. 23:45 w miejscowości [...] funkcjonariusze Policji zatrzymali do kontroli drogowej zestaw pojazdów ciężarowych o numerach rejestracyjnych [...], przewożący w pojemnikach typu mauzer – jak wskazywała treść listu przewozowego CMR – z Niemiec do Bułgarii przez terytorium Polski towar o nazwie handlowej CREANSEPAR 90, objęty pozycją CN 27101991, o masie brutto 22.180 kg i objętości 26.506 I, podlegający systemowi monitorowania na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz.U. z 2017 r., poz. 708 ze zm., dalej ustawa SENT). Przewoźnikiem towaru był D.B., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "D D.B.". Transport objęty był zgłoszeniem przewozu o numerze referencyjnym [...], którego rejestracja nastąpiła w dniu [...] kwietnia 2018 r. o godz. 00:23:06, tzn. już po zatrzymaniu zestawu przez funkcjonariuszy Policji. Czynności kontrolne w zakresie przestrzegania obowiązujących w dacie kontroli przepisów ustawy SENT były następnie kontynuowane przez upoważnionych funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, którzy z przeprowadzonych czynności sporządzili protokół kontroli datowany na [...] kwietnia 2018 r.

Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego wszczął wobec D.B. postępowanie w sprawie nałożenia kary w związku z niewykonaniem obowiązków, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy SENT.

Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT, nałożył na D.B. karę pieniężną w wysokości 20.000 zł z tytułu niedokonania zgłoszenia w rejestrze i braku uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 do 11 ustawy SENT.

Na skutek wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji uznając, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. W ocenie DIAS organ I instancji winien wezwać stronę do przedstawienia dowodów i informacji o istnieniu jej ważnego interesu do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W sytuacji zaś niedostarczenia takich dokumentów przez stronę, Naczelnik UCS ma obowiązek przeprowadzić w tym zakresie postępowanie z urzędu, występując o ich udostępnienie przez odpowiednie organy, skoro ustalenie kondycji finansowej podmiotu ma zasadnicze znaczenie dla oceny spełnienia przesłanki ważnego interesu przewoźnika.

Pismem z [...] września 2020 r. Naczelnik UCS wezwał przewoźnika do nadesłania lub przedstawienia dokumentów mających wpływ na ustalenie jego sytuacji, mogących skutkować odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 22 ust. 3 ustawy SENT: oświadczenia o posiadanych rachunkach bankowych; informacji o ewentualnych umowach leasingowych, rodzaju leasingu z harmonogramem spłat; informacji o zawartych kontraktach lub umowach wraz dokumentami potwierdzającymi zawarcie takich umów dot. prowadzonej działalności gospodarczej; informacji o stanie zatrudnienia za okres ostatnich 3 lat; informacji, czy strona jest zobowiązana do spłaty udzielonej jej w ostatnim okresie 3 lat pomocy z harmonogramem spłat; dokumentów dotyczących zaciągniętych przez stronę zobowiązań finansowych w latach 2017-2019; oświadczenia strony o prowadzonym w stosunku do niej postępowaniu likwidacyjnym, układowym, upadłościowym lub egzekucyjnym.

W odpowiedzi na to wezwanie strona przedstawiła swoją aktualną sytuację finansową, tj. że posiada jedno konto bankowe w PLN z ujemnym saldem oraz konto walutowe z saldem 50 EUR, nie posiada żadnych umów leasingowych oraz kontraktów związanych z działalnością gospodarczą, pozostające do spłaty zobowiązania strony wynoszą 382.823,87 zł. Ponadto strona poinformowała o zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej. Do pisma dołączono: rachunek zysków i strat, bilans na dzień 31 grudnia 2019 r.; stan zatrudnienia za lata 2017 -2019.

W toku postępowania organ I instancji z urzędu pozyskał informacje z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział odnośnie wywiązywania się płatnika z obowiązków w zakresie opłacania składek ZUS oraz z Urzędu Skarbowego odnośnie wywiązywania się podatnika z obowiązków w zakresie zapłaty zobowiązań i zaległości podatkowych.

Wobec ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz uzupełnienia (zgodnie z zaleceniami organu wyższego stopnia) materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego na podstawie art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.; dalej jako o.p.) oraz art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 ust. 1, art. 26 ust. 1-2 i ust. 5 ustawy SENT (w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli) nałożył na D.B. karę pieniężną w wysokości 20.000 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju strona nie dokonała zgłoszenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy SENT, a przewożony towar o masie brutto 22.180 kg, objęty pozycją CN 27101991, podlegał obowiązkowi monitorowania na podstawie art. 3 ust. 2 lit. b ustawy SENT, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Odnosząc się do wniosku strony o zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej ze względu na ważny interes przewoźnika, gdyż zaistniałe naruszenie przepisów ustawy SENT, polegające na dokonaniu zgłoszenia w niedługim czasie po rozpoczęciu przewozu przez terytorium kraju, było ewidentnym niezawinionym błędem, organ stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Odstąpienie od nałożenia kary jest bowiem możliwe jedynie w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym. W tym zakresie organ działa w ramach swobodnego uznania administracyjnego, ustawodawca pozostawił uznaniu tego organu rozstrzygnięcia dotyczące istnienia lub nieistnienia szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie kary pieniężnej. Przesłanka ważnego interesu przewoźnika i przesłanka interesu publicznego są pojęciami niedookreślonymi, których konkretyzacja dokonywana jest na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy.

W toku postępowania prowadzonego w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy strona nie złożyła wniosku o odstąpienie od nałożonej kary pieniężnej. Do dnia wydania decyzji nie wskazała również na istnienie szczególnych powodów czy wyjątkowych okoliczności, które mogłyby być zakwalifikowane jako przesłanki ważnego interesu, uzasadniającego odstąpienie od nałożenia kary. O istnieniu ważnego interesu przedsiębiorcy, uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz kryteria zobiektywizowane. Natomiast pojęcie interesu publicznego powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

W niniejszej sprawie, w dacie kontroli strona była zobowiązana dokonać, przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju zgłoszenia w rejestrze celem wypełnienia obowiązku nałożonego przez ustawodawcę (art. 7 ust. 1 ustawy SENT), czego nie uczyniła. Ponadto prowadząc działalność gospodarczą na podstawie licencji strona powinna dysponować niezbędną wiedzą na temat regulacji prawnych dotyczących dziedziny podjętej działalności i mieć świadomość grożących jej sankcji i powinna w taki sposób zorganizować przewóz, aby umożliwić właściwe wywiązywanie się z nałożonych obowiązków. Naruszenie przepisów w niniejszej sprawie nie powstało na skutek działania siły wyższej, czy jakiejkolwiek okoliczności, na którą przedsiębiorca nie miał wpływu. Niedokonanie zgłoszenia przez przewoźnika jest wynikiem braku dołożenia przez niego należytej staranności w prowadzonej działalności gospodarczej.

Z informacji uzyskanych w wyniku czynności podjętych z urzędu, wynika, że w okresie od 1 lutego 2010 r. do 13 marca 2020 r. strona prowadziła działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego towarów; obecnie nie figuruje jako płatnik składek na ubezpieczenia społeczne, a rozliczenie konta płatnika na dzień 4 listopada 2020 r. nie wykazuje zaległości w tym zakresie. Strona posiada zaległość podatkową z tytułu niezapłaconego podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 589.285,29 zł, których egzekucja została aktualnie umorzona ze względu na bezskuteczność. Na stronę zostały nałożone kary pieniężne w łącznej kwocie 40.000 zł, których egzekucja została również umorzona ze względu na bezskuteczność.

Analiza okoliczności sprawy oraz zebranych dowodów nie dostarczyła podstaw odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej ze względu na ważny interes przewoźnika. Strona realizując umowę przewozu towaru musiała liczyć się z możliwością wystąpienia zdarzeń niezależnych od niej i winna w taki sposób podjąć i prowadzić działalność gospodarczą, aby te ryzyka eliminować lub minimalizować. Stan faktyczny sprawy nie jest skutkiem ponadprzeciętnych i losowych okoliczności, a konieczność prawidłowego wypełniania obowiązków nałożonych na podstawie ustawy SENT, powinna być znana przedsiębiorcy. Dolegliwość wynikająca z zapłaty kary jest oczywista, jednakże sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie przedsiębiorcy, uzasadniającym odstąpienie od jej nałożenia. Ważny interes strony musi wynikać ze zdarzenia nadzwyczajnego, mającego bezpośredni związek z powstałym naruszeniem, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie kary, jak też jej sytuacji ekonomicznej. Natomiast fakt niedokonania zgłoszenia nie był spowodowany okolicznościami, na które strona nie miała wpływu. Nawet, jeśli konieczność zapłacenia kary czasowo pogorszy sytuację finansową strony, to stanowi to skutek jej działań. Podejmując decyzję o zarobkowym przewozie drogowym towarów strona wzięła na siebie ryzyko odpowiedzialności za jej prowadzenie w każdym aspekcie jej funkcjonowania.

Z kolei "interes publiczny" należy rozpatrywać na dwóch płaszczyznach: ekonomicznej sytuacji zobowiązanego, niosącej doniosłe w skutkach pogorszenie jego sytuacji finansowej, co w konsekwencji spowoduje konieczność sięgnięcia przez niego do środków państwa, oraz jego sytuacji pozaekonomicznej, związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, co nie powinno jednakże nieść ze sobą negatywnych skutków dla sprawności działania aparatu państwowego. Ponadto interes publiczny powinien być rozumiany także jako stan, w którym dokonanie zapłaty kary pieniężnej spowodowałoby takie pogorszenie sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy, że na skutek zapłaty, strona stałaby się beneficjentem pomocy publicznej. Efekt przysporzenia do budżetu państwa na skutek uiszczenia kary byłby zatem pozorny.

W ocenie Naczelnika UCS okoliczności sprawy nie wskazują, aby nałożenie kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia przepisów ustawy SENT mogło doprowadzić stronę do upadłości, nie wystąpiły także inne przesłanki pozwalające na odstąpienie od nałożenia kary z uwagi na interes publiczny. Analiza sytuacji finansowej strony wykazała wprawdzie, że prowadzone wobec niej postępowania egzekucyjne zostały umorzone z uwagi na bezskuteczność, jednak nie uzasadnia to odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ponadto do dnia wydania decyzji strona nie przedstawiła informacji na temat swojej sytuacji finansowej, stanu rodzinnego i sytuacji majątkowej. W sprawie nie wystąpiła również przesłanka "interesu publicznego" na płaszczyźnie pozaekonomicznej, gdyż zaufanie obywateli do organów państwa powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, co w przypadku kontroli przestrzegania przepisów ustawy SENT jest możliwe do spełnienia poprzez prawidłowe dokonywanie zgłoszeń SENT.

Od powyższej decyzji D.B., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł odwołanie, w którym domagając się jej uchylenia, zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj.:

a) art. 191 o.p. w zw. z art. 122 o.p. w zw. z art. 187 § 1 o.p., przez nie dążenie do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów przyjmując, że niecelowe jest w przedmiotowej sprawie przyznanie odwołującemu ulgi w postaci odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i nie leży to w interesie publicznym;

b) art. 121 o.p. przez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych i nie traktowanie równo interesów podatnika i Skarbu Państwa oraz rozstrzyganie materialnoprawnych wątpliwości na niekorzyść podatnika;

2) prawa materialnego, tzn. art. 22 ust. 3 ustawy SENT, poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny.

Decyzją z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 o.p. oraz art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 7 ust. 1, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy SENT, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne oraz wykładnię art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT, dokonane przez organ I instancji. W kontekście wynikającej z art. 22 ust. 3 ustawy SENT przesłanki możliwości odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, organ odwoławczy podzielił również analizę sytuacji materialnej strony. Wprawdzie po wykreśleniu z CEIDG przedsiębiorca będący osobą fizyczną nie może wykonywać działalności gospodarczej, jednak nie wpływa to na możliwości wierzyciela żądania od osoby fizycznej realizacji zobowiązań powstałych w czasie prowadzenia działalności gospodarczej. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, odpowiada bowiem całym swoim majątkiem za wynikłe z niej zobowiązania.

Ustalone w toku postępowania okoliczności oraz fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej nie uprawniają do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Obecnie strona nie posiada żadnych zobowiązań do zapłaty, gdyż wierzytelności zostały umorzone ze względu na bezskuteczność egzekucji. W sprawie nie wystąpiły również sytuacje nadzwyczajne czy zdarzenia losowe, które umożliwiałyby odstąpienie od nałożenia kary. Niedokonanie przez stronę zgłoszenia przewozu towaru klasyfikowanego do kodu CN 27101991 nie było spowodowane okolicznościami, na które nie miała ona wpływu. Ponadto obciążenie karą pieniężną nie wiąże się z zagrożeniem dla istotnego interesu strony. Dolegliwość wynikająca z zapłaty kary jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie, uzasadniającym odstąpienie od wymierzenia kary, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT.

Odstąpienie w opisywanym przypadku od nałożenia kary pieniężnej, będącej skutkiem działania niezgodnego z obowiązującym prawem, nie może być też uznane za działanie w interesie publicznym. W interesie publicznym leży bowiem przestrzeganie przez podmioty wskazane w ustawie SENT nałożonych na nie obowiązków i egzekwowanie przez właściwe organy państwowe ich przestrzegania. W interesie publicznym nie leży też doprowadzanie przedsiębiorców do upadłości, ale dyscyplinowanie ich w zakresie przestrzegania przepisów prawa, jak również to, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty przewożące lub nabywające towary na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, objęte systemem monitorowania, dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. Odstąpienie od nałożenia kary, stanowiące wyjątek od zasady powszechności i równości płacenia podatków i innych należności, powinno być podyktowane szczególnie ważnymi i uzasadnionymi powodami, a nie stanowić premiowania zachowań niezgodnych z prawem. Wszelka pomoc w jakiejkolwiek formie nie może zakłócać konkurencji na rynku. Brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie byłoby zachwianiem zasady proporcjonalności i stawiałoby stronę w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów.

Organ odwoławczy za nieuzasadnione uznał zarzuty odwołania wskazując, że wszelkie skutki złej realizacji obowiązków ustawowych obciążają podmiot obowiązany do ich realizacji. Odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, a zasadą jest uiszczanie kar. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były od niej niezależne. Ponadto przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu towarów wrażliwych. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz kryteria zobiektywizowane, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy.

W konsekwencji, w ocenie organu odwoławczego Naczelnik UCS prawidłowo zastosował w sprawie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT i wymierzył karę pieniężną w kwocie 20.000 zł, zaś dokonana analiza możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie dała podstaw do zastosowania art. 22 ust. 3 ustawy SENT.

Na powyższą decyzję DIAS D.B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj.:

a) art. 191 o.p. w zw. z art. 122 o.p. w zw. z art. 187 § 1 o.p., przez nie dążenie do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów przyjmując, że niecelowe jest w przedmiotowej sprawie przyznanie skarżącemu ulgi w postaci odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i nie leży to w interesie publicznym,

b) art. 121 o.p. poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych i nie traktowanie równo interesów podatnika i Skarbu Państwa oraz rozstrzyganie materialnoprawnych wątpliwości na niekorzyść podatnika;

2) prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 3 i 26 ust. 3 ustawy SENT przez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny.

Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. W myśl cytowanego art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, natomiast skarżący terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o tym fakcie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] o nałożeniu na D.B. kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł za naruszenie przepisów ustawy SENT, polegające na niewywiązaniu się przez w/w przewoźnika z obowiązku dokonania zgłoszenia SENT przewożonego przez terytorium Polski towaru objętego monitorowaniem.

Stosownie do treści art. 7 ust. 1 ustawy o SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Przepis ten określa obowiązki rejestracyjne przewoźnika w przypadku przewozu towarów przez terytorium kraju (RP), jeżeli zaczyna się on i kończy w innym państwie członkowskim lub trzecim (tzw. tranzyt). W myśl art. 10 ust. 3 kierujący, w momencie rozpoczęcia przewozu towaru, jest obowiązany posiadać numer referencyjny zgłoszenia, ewentualnie dokument zastępujący zgłoszenie i potwierdzenie przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokument, o którym mowa w art. 3 ust. 7.

Z ustaleń poczynionych przez organy obu instancji wynika, że w dniu [...] kwietnia 2018 r. o godz. 23:45 funkcjonariusze Policji zatrzymali do kontroli drogowej zestaw pojazdów ciężarowych o numerach rejestracyjnych [...], przewożący w pojemnikach typu mauzer – jak wskazywała treść listu przewozowego CMR – z Niemiec do Bułgarii przez terytorium Polski towar o nazwie handlowej CREANSEPAR 90, objęty pozycją CN 27101991, o masie brutto 22.180 kg i objętości 26.506 I, podlegający systemowi monitorowania na podstawie przepisów ustawy SENT. Przewoźnikiem towaru był D.B., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "D D.B.". Czynności kontrolne w zakresie przestrzegania obowiązujących w dacie kontroli przepisów ustawy SENT były następnie kontynuowane przez upoważnionych funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej. Kierowca rozpoczął przewóz towaru po terytorium Polski bez wymaganego numeru referencyjnego SENT. Rejestracja zgłoszenia nastąpiła bowiem dopiero w dniu [...] kwietnia 2018 r. o godz. 00:23:06, tzn. już po zatrzymaniu zestawu przez funkcjonariuszy Policji.

Opisywany przewóz towaru podlegał przepisom ustawy SENT. Dotyczył bowiem towaru wymienionego w jej art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b), którego masa brutto przekraczała 500 kg. Ponieważ towar ten przewożono z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego, przewoźnik stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy SENT zobowiązany był przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Ustalenia poczynione w sprawie bezsprzecznie wykazały, że skarżący, prowadzący działalność gospodarczą w zakresie przewozu towarów, był przewoźnikiem w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy SENT, zobowiązanym do dokonania zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego dla wykonywanego przewozu. Zaistniały zatem przesłanki merytoryczne uzasadniające nałożenie na skarżącego kwestionowanej przez niego kary pieniężnej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza bowiem jednoznacznie, że kontrolowany przewóz wykonywany był z terytorium Niemiec na terytorium Bułgarii, a więc podlegał obowiązkowi zgłoszenia o jakim mowa w art. 7 ust. 1 ustawy SENT. Jednakże przewoźnik takiego zgłoszenia przed rozpoczęciem przewozu nie dokonał.

Zarzuty i argumentacja zawarte w skardze nie podważają przy tym zgodności z prawem i prawidłowości zaskarżonej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Na uwzględnienie nie zasługują podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Treść art. 7 ustawy SENT nie pozostawia bowiem swobody decydowania o terminie dokonania zgłoszenia w rejestrze zgłoszeń. Przewoźnik ma obowiązek przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju dokonać zgłoszenia i uzyskać numer referencyjny dla takiego zgłoszenia. Ponieważ tego nie uczynił, organ prawidłowo zastosował opisywaną regulację. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego doprowadziła organ do trafnej konkluzji, że skarżącego jako przewoźnika obciążały obowiązki określone w ustawie SENT, których nie dopełnił. Dowody zostały zebrane w sposób wyczerpujący, obiektywny, z zachowaniem zasady swobodnej ich oceny, lecz nie noszącej znamion dowolności, co czyni zadość zasadom wynikającym z art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. Wszechstronnej analizy sprawy dowodzą też uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji obu instancji (art. 210 § 1 pkt 4 i 6 o.p.). Jednocześnie skarżący nie przedstawił dowodów, które uzasadniałyby odmienne ustalenia, w szczególności możliwość odstąpienia od ukarania. Powyższe świadczy o trafności argumentacji organu, zawartej w zaskarżonej decyzji.

W rozpatrywanej sprawie nie było również podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, z uwagi na wystąpienie przypadku uzasadnionego ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 tej ustawy.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż przepisy ustawy o SENT, m.in. jej art. 22 ust. 1 pkt 1, stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, mają charakter bezwzględnie obowiązujący i przewidują co do zasady obligatoryjną sankcję za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Do jej zastosowania wystarczające jest samo popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej uzasadnione jest jedynie w przypadkach spowodowanych czynnikami nadzwyczajnymi, na które przewoźnik nie miał wpływu i które są od niego niezależne. Oznacza to, iż z instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z obowiązku jej uiszczenia.

Zgodnie z przywołanym art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z kolei w myśl art. 26 ust. 3 organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż pojęcie "ważnego interesu" strony należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", którym ustawodawca posługuje się na gruncie art. 67a § 1 o.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. (wyrok NSA z 18 maja 2020 r., II GSK 220/20, orzeczenia.nsa.gov.pl), przy czym wymaga to wykazania konkretnych okoliczności, w tym m.in. sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy, uniemożliwiającej wywiązanie się z ciążących na niej obowiązków. Ponadto decyzja o odstąpieniu od wymierzenia kary ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet zaistnienie ustawowych przesłanek nie przesądza o obowiązku zastosowania tej instytucji, a jedynie stwarza organowi taką możliwość.

Z ustaleń poczynionych przez organ wynika, iż skarżący nie posiada zaległości w opłacaniu składek ZUS, obecnie nie figuruje jako płatnik składek, nie posiada zaległości podatkowych, których wierzycielem jest Naczelnik Urzędu Skarbowego, posiada natomiast zaległości podatkowe z tytułu podatku VAT w łącznej kwocie 589.285,29 zł, jednakże z uwagi na bezskuteczność egzekucji postępowanie zostało umorzone, posiada zaległości podatkowe z tytułu kar pieniężnych, jednakże z uwagi na bezskuteczność egzekucji postępowanie to również zostało umorzone. Poza tym Naczelnik Urzędu Skarbowego nie posiada informacji o czynnościach majątkowych za lata 2016-2019, nie odnotował też faktu złożenia wniosków o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych w latach 2016-2019 oraz wniosków ulgowych związanych ze szczególnymi instrumentami wsparcia przedsiębiorców w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-COV-2. W toku postępowania administracyjnego skarżący wykazał, iż posiada jedno prywatne konto w PLN z ujemnym saldem (bez wskazania kwoty) oraz jedno prywatne konto w EUR z saldem 50 EUR. Poza tym nie posiada żadnych umów leasingowych, kontraktów związanych z działalnością gospodarczą, zadeklarował natomiast zobowiązania do spłaty na kwotę 382.823,87 zł oraz nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę akceptuje prezentowane w orzecznictwie stanowisko, w myśl którego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie strony postępowania, prowadząc do zmniejszenia jej obciążeń finansowych, bądź spożytkowania środków z nałożonej kary na inne cele strony (wyrok NSA z 12 marca 2020 r., II GSK 1464/19). Nie jest to jednak równoważne z przesłanką "ważnego interesu" w rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Obowiązkiem każdego obywatela jest przestrzeganie norm prawnych, a konsekwencją ich naruszenia jest właśnie nałożenie kary. Kara pieniężna wiąże się z wypełnieniem nałożonych przez ustawodawcę wymogów, ważnych z punktu widzenia właściwego funkcjonowania życia społecznego. Zasadą jest uiszczanie należności publicznych, w tym kar, a odstąpienie od nich stanowi wyjątek i powinno być uzasadnione szczególnymi okolicznościami, które realnie zagrażają bytowi osoby wnioskującej. Należy zatem unikać sytuacji, w której odstąpienie od kary stawiałoby stronę w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do innych podmiotów, znajdujących się w podobnej lub gorszej sytuacji.

Z kolei przesłankę "interesu publicznego" scharakteryzowano w orzecznictwie jako "dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korekta błędnych decyzji itp.". Z jednej strony w interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty zajmujące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 28 lipca 2021 r., II SA/Go 467/21). Udzielanie pomocy w jakiejkolwiek formie nie może przy tym stanowić zakłócenia konkurencji na rynku poprzez sprzyjanie tylko niektórym przedsiębiorcom, stawianie ich w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów i prowadzić do zachwiania zasady proporcjonalności oraz równości wobec prawa. Z drugiej natomiast strony wprowadzenie przesłanki interesu publicznego do omawianej ustawy oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej będzie zbieżne z tym interesem. Ustalenie przez orzekający w takiej sprawie organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach. Jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą – wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy zastosowanie ulgi). Dokonując "ważenia" obu wartości organ powinien uwzględnić także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. Interes publiczny sprowadza się również do przeciwdziałania sytuacjom, gdy dokonanie zapłaty kary pieniężnej spowodowałoby takie pogorszenie sytuacji ekonomicznej podmiotu, że na skutek zapłaty kary stałby

się beneficjentem pomocy publicznej. Efekt przysporzenia do budżetu państwa na skutek uiszczenia kary byłby zatem pozorny. W interesie publicznym leży zatem, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i ponosili ich konsekwencje, ale nie w taki sposób, że konsekwencje te prowadziłyby do sięgania po pomoc publiczną (por. wyroki NSA z 27 lutego 2013 r., II FSK 1351/11, z 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/19, z 22 stycznia 2020 r., II GSK 629/19). W tym znaczeniu dopuszczenie przez ustawodawcę możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym oznacza, że rezygnacja z dochodzenia takich należności będzie zbieżna z tym interesem.

W ocenie Sądu, organy obu instancji, wartościując i oceniając podstawy ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie nosi cech dowolności, bowiem organy w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeanalizowały i oceniły kwestię wystąpienia przesłanek interesu publicznego oraz ważnego interesu strony jako okoliczności uzasadniających ewentualne odstąpienie od nałożenia kary, zaś wynik tej analizy i oceny, prowadzący do odmowy zastosowania tej instytucji, należy uznać za zgodny z prawem. Podobnie na uwzględnienie nie zasługuje argument jakoby wystąpienie interesu publicznego powinno być łączone z ustalaniem sytuacji, w jakiej doszło do uszczuplenia należności budżetu państwa wskutek zachowania podmiotu dopuszczającego się naruszenia przepisów ustawy SENT. Istota odpowiedzialności za naruszenia przepisów tej ustawy polega na karaniu także za uchybienia formalne, natomiast dla odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny muszą wystąpić inne, poza formalnym charakterem naruszenia, okoliczności uzasadniające przyjęcie, że mimo naruszenia, w sytuacji tego konkretnego podmiotu, nie pozostawałoby w interesie publicznym jego ukaranie. Z akt sprawy powinno wynikać, że istnieją podstawy do uwzględnienia takich szczególnych okoliczności uzasadniających rozważenie odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Organy orzekające w sprawie zasadnie uznały zatem, że skoro skarżący w sposób nie budzący wątpliwości zaniechał zgłoszenia w odpowiednim terminie przewozu towaru do rejestru systemu SENT, to zastosowanie przewidzianej przepisami ulgi byłoby nie tylko niezgodne z zasadą zaufania do organów podatkowych, ale nie uwzględniałoby wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak konstytucyjna zasada równego traktowania wszystkich podmiotów przez organy państwowe.

Jednocześnie również skarżący nie przedstawił żadnych dowodów czy okoliczności świadczących o wystąpieniu sytuacji nadzwyczajnej, niezależnej od niego, uniemożliwiającej wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku i uiszczenie wymierzonej kary. Nie udokumentował i nie wykazał wystąpienia przesłanek ważnego interesu strony ani interesu publicznego w rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Takich okoliczności skarżący w sprawie nie dowiódł, a jego argumentacja sprowadza się jedynie do kwestionowania ustaleń organów w tym zakresie. Ponadto jako profesjonalny przewoźnik, powinien on posiadać rozeznanie co do obowiązków, jakie w tym zakresie nakłada na niego ustawa, zaś odstępstwa od nałożenia kary nie mogą stanowić okoliczności związanych z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków. Wymierzona w niniejszej sprawie kara pieniężna nie jest konsekwencją omyłki, niezawinionego "potknięcia" – jak to określił skarżący, ale braku dokonania samego zgłoszenia w systemie SENT. Okoliczności sprawy w żadnej mierze nie potwierdzają tego, aby powstało ono w związku ze szczególnymi, nadzwyczajnymi zdarzeniami, niezależnymi od skarżącego, ale przeciwnie – stanowiło ono konsekwencję jego zaniechania. Jak wynika z art. 11 ust. 1 ustawy SENT, numer referencyjny jest ważny przez 10 dni od dnia jego nadania. To oznacza, że ustawodawca dał podmiotom dokonującym zgłoszeń możliwość dokonywania ich przed planowanym transportem. W tej sytuacji argumentacja podniesiona nie zasługiwała na uwzględnienie.

Organy orzekające w sprawie trafnie wywiodły, iż nałożenie na skarżącego kary pieniężnej było wynikiem jego własnego zachowania, którego konsekwencje, dochowując staranności wymaganej przy prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie transportu określonych grup towarów, mógł on przewidzieć. Za nieuprawnione należy też uznać stanowisko, że organ będzie z urzędu poszukiwał wszelkich dowodów, uzasadniających odstąpienie od kary, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona wykazuje bierną postawę i nie podaje okoliczności potwierdzających jej ważny interes lub interes publiczny.

W rozpatrywanej sprawie ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, omówiły ich treść oraz prawidłowo je zastosowały, czemu dały wyraz w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy czy nieobiektywny, zaś dokonana ocena dowodów nie nosi znamion dowolności. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 czy art. 191 o.p. Natomiast okoliczność, że organy na podstawie ustalonego stanu faktycznego nie znalazły podstaw do przyjęcia zaistnienia przesłanki ważnego interesu skarżącego czy interesu publicznego, nie może przesądzać o niewłaściwie i błędnie ustalonym stanie faktycznym. W sprawie zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 210 § 4 o.p.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.