Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2523/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Sędziowie: sędzia WSA Renata Nawrot, asesor WSA Marcin Maszczyński (spr.), , Protokolant: ref. Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi P. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 sierpnia 2023 r. znak: DOR.7200.66.2023.RKR; DON.7200.72.2023 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB" lub "organ") z dnia 21 sierpnia 2023 r., znak: DOR.7200.66.2023.RKR, DON.7200.72.2023, utrzymująca w mocy decyzję własną

z dnia 21 lipca 2023 r., znak: DOR.7200.66.2023.ABL, DON.7200.72.2023,

w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

P. Klub Działalności Podwodnej (dalej: "skarżący"), wnioskiem z dnia 12 czerwca 2021 r., wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego

w S. (dalej: "PINB w S.") z żądaniem wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem przez PINB w S. decyzji z dnia

[...] lipca 2020 r., zmienionej decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., w przedmiocie nakazania J. i J. T. rozbiórkę czterech nieużytkowanych budynków letniskowych znajdujących się na działce oznaczonej nr ewid. gruntów [...] w obrębie ewid. G., Gm. O.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. PINB w S. wznowił postępowanie administracyjne oraz postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. wstrzymał wykonanie nakazu rozbiórki.

Po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia, wobec stwierdzenia braku podstaw wznowieniowych, PINB w S. - decyzją z dnia

[...] sierpnia 2021 r. - odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej.

Od przedmiotowej decyzji skarżący wniósł odwołanie.

W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WWINB"), decyzją z dnia [...] października 2021 r., po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania, utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie PINB w S.

Od ww. decyzji WWINB z dnia [...] października 2021 r. skarżący w dniu 12 listopada 2021 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Jednocześnie skarżący wystąpił również do WWINB

z wnioskiem z dnia 30 października 2021 r. o stwierdzenie nieważności tej decyzji, który to został przekazany, według właściwości, do GINB - przy piśmie z dnia

23 listopada 2021 r.

GINB w dniu 15 grudnia 2021 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania

w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji WWINB z dnia

[...] października 2021 r.

Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2021 r. GINB zawiesił postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji WWINB z dnia [...] października 2021 r. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego (przed WSA w Poznaniu).

Postanowieniem z dnia 7 lutego 2022 r. GINB, na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia 30 grudnia

2021 r.

WSA w Poznaniu, wyrokiem z dnia 12 października 2022 r., sygn. akt:

IV SA/Po 981/21, oddalił skargę na decyzję WWINB z dnia

[...] października 2021 r. Wyrok jest prawomocny.

W związku z powyższym, GINB postanowieniem z dnia 10 lutego 2023 r. podjął zawieszone postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji WWINB z dnia [...] października 2021 r.

Następnie, w tym samym dniu, decyzją z dnia 10 lutego 2023 r., GINB umorzył w całości postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji WWINB z dnia [...] października 2021 r., uznając je za bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu organ podał, że z uwagi na związanie go prawomocnym wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 12 października 2022 r., sygn. akt:

IV SA/Po 981/21, nie posiada uprawnień do wzruszenia zaskarżonej decyzji i dlatego też postępowanie należy umorzyć jako bezprzedmiotowe.

Oba rozstrzygnięcia – postanowienie GUNB z dnia 10 lutego 2023 r. oraz decyzja GUNB z dnia 10 lutego 2023 r. zostały doręczone skarżącemu w dniu

16 lutego 2023 r.

Pismem z dnia 3 marca 2023 r., uzupełnionym pismem z dnia 23 kwietnia 2023 r., skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji GINB z dnia 10 lutego 2023 r., zarzucając organowi naruszenie art. 10 § 1 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2023 r.

poz. 775, dalej: "k.p.a."), polegające na uniemożliwieniu skarżącemu zapoznania się z aktami sprawy po podjęciu postępowania, a także uniemożliwienie złożenia wniosków dowodowych, z uwagi na to, że decyzja o umorzeniu postępowania zapadła w tym samym dniu, w którym podjęto to zawieszone postępowanie.

GINB pismem z dnia 29 maja 2023 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania

w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji GINB z dnia 10 lutego 2023 r.

Decyzją z dnia 21 lipca 2023 r., znak: DOR.7200.66.2023.ABL, DON.7200.72.2023, GINB odmówił stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia 10 lutego 2023 r.

Z powyższą decyzją nie zgodził się skarżący, wnosząc w dniu 2 sierpnia

2023 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Po rozpatrzeniu tego wniosku, GINB decyzją z dnia 21 sierpnia 2023 r. znak: DOR.7200.66.2023.RKR, DON.7200.72.2023, utrzymał w mocy decyzję własną

z dnia 21 lipca 2023 r.

W uzasadnieniu organ powołał się na prawomocny wyrok WSA w Poznaniu

z dnia 12 października 2022 r., sygn. akt: IV SA/Po 981/21, a także na to,

że skarżący nie wykazał, iż zarzucane naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Od tej decyzji skarżący w dniu 26 września 2023 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, stwierdzając, iż podtrzymuje wszystkie zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zastrzegając, iż wyrok WSA w Poznaniu nie jest jeszcze prawomocny (ze względu na złożony wniosek o prawo pomocy), podkreślając jednocześnie, iż działa bez pomocy prawnika, co oznacza, iż złożona przez niego skarga może być niewłaściwa lub nieuprawniona.

W odpowiedzi na skargę z dnia 23 października 2023 r. organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.

W dniu 5 marca 2024 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącego z dnia 3 marca 2024 r. o "zniesienie terminu rozprawy i ponowienie wniosków". W uzasadnieniu skarżący podał, że w okresie od dnia 1 do dnia 29 marca 2024 r. przebywa

w Ortopedycznym Rehabilitacyjnym Szpitalu Klinicznym w P. na oddziale Dziennego Pobytu Rehabilitacyjnego, na co przedłożył kserokopię zaświadczenie wydanego przez Pielęgniarkę Koordynującą tego Szpitala. Jednocześnie wniósł

o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie do czasu rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania przed WSA w Poznaniu

o sygn. akt: IV SPP/Po 981/21.

Sąd postanowił: nie uwzględnić wniosku skarżącego o odroczenie rozprawy oraz odmówić zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy - czy to prawa materialnego, czy postępowania - sąd uchyla zaskarżoną decyzję/postanowienie i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy organ prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności wydanej przez siebie w dniu 10 lutego 2023 r. decyzji z uwagi na zapadły przed WSA w Poznaniu wyrok z dnia 12 października 2022 r., sygn. akt: IV SA/Po 981/21.

W sprawie rację należy przyznać organowi.

Na początku trzeba odnieść się do jednego z podstawowych zarzutów skarżącego, iż wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 października 2022 r., sygn. akt:

IV SA/Po 981/21, oddalający skargę na decyzję WWINB z dnia

[...] października 2021 r. nie jest jeszcze prawomocny, co powoduje, że organ – zdaniem skarżącego - nie miał podstaw do umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji WWINB z dnia [...] października

2021 r.

Z powyższym nie sposób się jednak zgodzić, gdyż jak wynika z adnotacji WSA w Poznaniu znajdującej się na odpisie tego wyroku – jest on prawomocny już od dnia 16 grudnia 2022 r. Tym samym zarzut ten należy uznać za bezzasadny, a wydany wyrok za prawomocny.

W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2023 r. sygn. akt: II OSK 363/21 rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy", o jakim mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a. oznacza jedynie to, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd dokonując oceny zgodności

z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nie jest skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza,

że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu.

Stosownie natomiast do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Jak podkreśla się natomiast w utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym norma zawarta w art. 153 p.p.s.a. ma charakter doniosły i bezwzględnie obowiązujący. Oznacza bowiem, że ani organy administracji publicznej, ani sądy orzekające ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej

i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniach sądu, gdyż są nimi związane.

Jego zasięgiem oddziaływania objęte zostają również wszystkie przyszłe - ewentualne - postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Natomiast zwrot normatywny

"w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. Innymi słowy, kiedy mowa o "sprawie", chodzi w danym wypadku o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualnie określonego podmiotu oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2024 r. III FSK 667/23).

Jak wynika natomiast z uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu z dnia

12 października 2022 r., sygn. akt: IV SA/Po 981/21, którego prawomocność kwestionowała strona skarżąca, to sąd ten wskazał m.in., iż okoliczność, że skarżący nadal bezumownie zajmuje sporną nieruchomość oraz przewidziana na gruncie prawa cywilnego ochrona prawna stanu posiadania, a także nakłady na nieruchomość i wynikające z tego roszczenia, nie są okolicznościami, które stanowią o interesie prawnym, lecz faktycznym, w sprawie wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Jednocześnie WSA w Poznaniu podkreślił przy tym, iż okoliczność, że wykonanie nakazu rozbiórki odbyło się, wedle twierdzeń strony skarżącej, z naruszeniem ochrony stanu posiadania wykracza poza granice kontrolowanej sprawy administracyjnej, a także poza zakres kognicji sądów administracyjnych. Spory wynikłe na tle bezumownego zajmowania nieruchomości, roszczeń o zwrot nakładów, czy naruszenia stanu posiadania rozstrzygają sądy powszechne.

Zestawiając ze sobą powyższe, to zdaniem Sądu, należy zwrócić uwagę na dwie zasadnicze kwestie.

Po pierwsze - WSA w Poznaniu orzekając wyrokiem z dnia 12 października 2022 r. w sprawie o sygn. akt: IV SA/Po 981/21,dokonał kontroli legalności wydanej decyzji WWINB z dnia [...] października 2021 r. nie tylko w zakresie podniesionych we wniesionej przez skarżącego do tego sądu skardze zarzutów

ale także w zakresie jej ewentualnej nieważności (a więc także odnośnie zarzutów podniesionych we wniosku skarżącej z dnia 31 października 2021 r.

o stwierdzenie nieważności tej decyzji w sprawie prowadzonej przez GINB). Jeżeli więc sąd ten oddalił skargę na powyższą decyzję to oznacza, że nie tylko rozpatrzył podniesione w tej sprawie zarzuty ale także z urzędu rozpatrzył wszystkie przesłanki, które mogłyby powodować, że decyzja ta jest nieważna, do czego zobowiązywał go przepis art. 134 § 1 p.p.s.a.. Jeżeli zaś sąd skargę oddalił to oznacza, że decyzja zapadła zgodnie z prawem, a GINB nie miał podstaw

do dalszego poszukiwania przesłanek nieważnościowych, których nie odnalazł WSA w Poznaniu i zobowiązany był do umorzenia prowadzonego postępowania nieważnościowego jako bezprzedmiotowego. Tym samym, zapadła w dniu 10 lutego 2023 r. decyzja jest więc prawidłowa.

Po drugie – wyrok WSA w Poznaniu jest wiążący nie tylko dla wszystkich organów (w tym dla GINB) ale także dla sądów (w tym dla WSA w Warszawie),

co wprost wynika ze ww. przepisu art. 153 p.p.s.a. To zaś powoduje, że GINB nie miał jakichkolwiek podstaw do uznania, iż wydana przez WWINB

decyzja z dnia [...] października 2021 r. narusza prawo, a to zaś musiało skutkować umorzeniem prowadzonego postępowania (decyzją z dnia 10 lutego 2023 r.).

W konsekwencji organ prawidłowo – decyzją z dnia 21 lipca 2023 r. (jak i decyzją

z dnia 21 sierpnia 2023 r. z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia 10 lutego 2023 r.

W zakresie natomiast podniesionego zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia przez GINB przepisu art. 10 § 1 k.p.a., polegające na uniemożliwieniu skarżącemu zapoznania się z aktami sprawy po podjęciu postępowania a także uniemożliwienie złożenia wniosków dowodowych, z uwagi na to, że decyzja

o umorzeniu postępowania zapadła w tym samym dniu, w którym podjęto to zawieszone postępowanie, to zgodzić należy się ze skarżącym, iż organ pozbawił go prawa czynnego udziału w postępowaniu. Niemniej jednak, pomijając, iż zarzut ten może być podnoszony w postępowaniu wznowieniowym (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.),

a skarżący wyraźnie wskazał organowi, iż składa wniosek o stwierdzenie nieważności a nie o wznowienie postępowania (zob. pismo skarżącego z dnia

23 kwietnia 2023 r.), to Sąd zauważa, iż w niniejszej sprawie ww. naruszenie nie miało jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy bowiem bez względu na to jakie dodatkowe stanowisko skarżący zająłby w sprawie po wydaniu wyroku przez WSA w Poznaniu, a także jakie by wnioski dowodowe złożył, niczego by to już w sprawie nie zmieniło – wyrok WSA w Poznaniu był prawomocny i wiążący

i potwierdzał, że decyzja WWINB z dnia [...] października 2021 r. była zgodna z prawem. Jedyną możliwością kwestionowania legalności tej decyzji było złożenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Poznaniu, czego jednak skarżący nie uczynił. Tym bardziej już

w przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, nie można stwierdzić, iż w realiach niniejszej sprawy samo wydanie decyzji umarzającej prowadzone postępowanie nieważnościowe, bez umożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji, mogłoby zostać zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a w konsekwencji stanowić podstawę dla organu do stwierdzenia nieważności wydanej przez siebie w dniu 10 lutego 2023 r. decyzji.

Powyższe, zdaniem Sądu, prowadzi to do jednoznacznego wniosku, iż obie zaskarżone decyzje GINB, tj. z dnia 21 lipca 2023 r., jak też utrzymująca ją w mocy decyzja z dnia 21 sierpnia 2023 r., są zgodne z prawem.

W zakresie natomiast wniosku skarżącego o odroczenie rozprawy przed tutejszym Sądem w dniu 7 marca 2023 r. to zgodnie z art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy

w ich nieobecności. W związku z tym Sąd zauważa, iż z akt sprawy (zwrotne potwierdzenie odbioru) wynika, iż zawiadomienie o terminie rozprawy zostało doręczone skarżącemu w dniu 26 lutego 2024 r. i skarżący miał wystarczający czas aby ustanowić pełnomocnika, który będzie mógł w jego imieniu uczestniczyć

w rozprawie przed Sądem wyznaczonej na dzień 7 marca 2024 r. Z przedłożonej przez skarżącego kopii zaświadczenia wydanego przez Ortopedyczny Rehabilitacyjny Szpital Kliniczny w P. Oddział Dziennego Pobytu Rehabilitacyjnego, nie wynika również aby pobyt skarżącego w tym szpitalu

w okresie od dnia 1 do dnia 29 marca 2024 r. był zdarzeniem nagłym. Doświadczenie życiowe bowiem uczy, iż pobyt w takich placówkach jest z góry zaplanowany, często nawet na wiele miesięcy przed. Tym samym pobyt w tej placówce nie może zostać zakwalifikowany jako nadzwyczajne wydarzenie, które skutkować by musiało odroczeniem rozprawy. Odnośnie natomiast wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie do czasu rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania przed WSA w Poznaniu o sygn. akt: IV SPP/Po 981/21, to Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zdaniem Sądu jednak wynik ww. postępowania prowadzonego przez WSA w Poznaniu nie ma jakiegokolwiek wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy prowadzonej przez tutejszy Sąd. Tym samym Sąd oba wnioski oddalił.

Reasumując, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.