Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 495/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 104 ust. 1, 3 i 4, art. 61 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 14 czerwca 2024 r. nr 406.507/E-13/25/24 w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.

Skarżący W. F. jest synem umieszczonego od 18 lutego 2022r. w Domu Pomocy Społecznej w U. H. F. Skarżący zawarł w dniu 24 czerwca 2022r.z Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku umowę w sprawie partycypacji finansowej w pokrywaniu kosztów pobytu ojca w domu pomocy społecznej. Od 1 kwietnia 2023r. wysokość umówionej opłaty wynosiła kwotę 1195,42 zł. Z uwagi na brak od grudnia 2023r. wpłat wynikających z umowy Prezydent Miasta Białegostoku wszczął w dniu 15 lutego 2024r. z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu należności poniesionych zastępczo przez Miasto Białystok z tytułu opłat skarżącego za pobyt ojca w placówce. W toku postępowania skarżący wniósł o zwolnienie go z zaległej opłaty za pobyt ojca w DPS w U.

Decyzją z 25 kwietnia 2024r. Prezydent Miasta Białegostoku powołując się na przepisy art. 104 ust. 1, 3 i 8 w związku z art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023r. poz. 901 z późn. zm.) zobowiązał W. F. do zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Miasto Białystok z tytułu opłat za pobyt ojca H. F. w Domu Pomocy Społecznej w U. za okres od dnia 01.12.2023r. do dnia 31.03.2024r. w łącznej wysokości 4 780,96 zł (pkt 1 decyzji) i odmówił odstąpienia od żądania zwrotu należności poniesionych zastępczo przez Miasto Białystok z tytułu opłat W. F. za pobyt ojca H. F. w Domu Pomocy Społecznej w U. za okres od dnia 01.12.2023r. do dnia 31.03.2024r. w łącznej wysokości 4 780,96 zł (pkt 2 decyzji). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie w przedmiocie zwrotu należności i odstąpienia od żądania ich zwrotu jest postępowaniem, w którego ramach konieczne jest wyjaśnienie, czy zachodzi szczególnie uzasadniona okoliczność, zwłaszcza z uwagi na sytuację osoby zobowiązanej, do żądania zwrotu poniesionych zastępczo przez gminę opłat.

W wyniku podjętych działań dokonując analizy sytuacji dochodowej W. F. na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 25.03.2024r. oraz dokumentacji zebranej w sprawie ustalono, że ww. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oddzielnie od wspólnie zamieszkałej córki i jej rodziny. Źródłem dochodu rodziny są świadczenia emerytalne oraz dodatek pielęgnacyjny z ZUS. Posiadany dochód w badanym okresie tj. w styczniu 2024r. i lutym 2024r. wyniosła 5 445,80 zł miesięcznie (emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym W. F. wynosi 3 026,63 zł + emerytura żony wynosi 2 419,17 zł) i przekroczyła kwotę 300% kryterium dochodowego rodziny o kwotę 922,90 zł, od marca 2024r. wyniosła zaś 6 032,86 zł (3 356,83 zł + 2 676,03 zł) i przekroczyła kwotę 300% kryterium dochodowego rodziny o kwotę 1 216,43 zł (6 032,86 zł: 2 - 1 800,00 zł = 1 216,43 zł). Wydatki rodziny wykazane przez W. F. w wywiadzie środowiskowym to energia elektryczna 504,43 zł, gaz 986,82 zł, woda 102,90 zł, MPO 59,30 zł, telefon 50,00 zł, wydatki na leki i leczenie 300,00 zł, łącznie ok. 2 003,45 zł miesięcznie.

Rozpoznając wniosek o zwolnienie z ponoszenia zaległej opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej organ administracji publicznej dokonał zbadania sytuacji życiowej zobowiązanego. Wziął pod uwagę, iż na sytuację życiową składają się zaś nie tylko wysokości osiąganych dochodów, ale również takie elementy jak stan rodziny i sytuacja zdrowotna. Następnie dokonano oceny, czy w którejś z powyższych sfer wystąpiły zdarzenia, którym można przypisać cechy "szczególnie uzasadnionych okoliczności". Trudna sytuacja materialna danej osoby sama w sobie nie może być traktowana jak sytuacja nadzwyczajna i szczególna.

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ uznał, iż w przypadku W. F. nie zachodzą aktualnie żadne okoliczności zdrowotne, materialne lub rodzinne, które stanowiłyby szczególną i wyjątkową sytuację, mając na względzie dochód, jakim dysponuje rodzina, przemawiającą za celowością zastosowania ulgi w postaci całkowitego bądź częściowego odstąpienia od żądania zwrotu należności poniesionych zastępczo przez Miasto Białystok z tytułu opłat W. F.za pobyt ojca H. F. w Domu Pomocy Społecznej w U. za okres od dnia 01.12.2023r. do dnia 31.03.2024r. w łącznej wysokości 4 780,96 zł.

Odwołanie W. . od tej decyzji nie zostało uwzględnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku po rozpoznaniu odwołania decyzją z 14 czerwca 2024r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej Kolegium na wstępie przytoczyło treść uregulowań prawnych ustawy o pomocy społecznej odnoszących się do kwestii ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Następnie Kolegium wskazało jakie okoliczności podniósł we wniosku o zwolnienie z opłat sam skarżący.

We wniosku W.F. podał, że jego sytuacja ostatnio się zmieniła, ponieważ od 20 czerwca 2023 r. nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji, jest zmuszony korzystać z pomocy osób trzecich, wymaga pomocy w robieniu zakupów, wizytach u lekarza, poruszaniu się i utrzymywaniu higieny osobistej. Podał, że ponosi koszty na wyżywienie, mieszkanie, leczenie, zakupy środków czystości i wydatki na ubrania, obuwie, kosmetyki - łącznie- 3000 zł, a w okresie zimowym 4000 zł. Wskazał, że razem z żoną mieszkają u córki, w zamian opłacają niezbędne rachunki. Emerytura strony wynosi 3026,63 zł netto, a żony 2.419,17 zł netto. Według strony nie jest ona w stanie ponosić opłat za utrzymanie ojca w DPS. Do wniosku dołączono dokumenty z ZUS, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 3.10.2023 r., rachunki za gaz, za wodę, decyzję na podatek od nieruchomości, za energię oraz potwierdzenie wpłat za gaz.

Kolegium zwróciło uwagę, że Miejski Ośrodek Pomocy Białymstoku w Białymstoku przeprowadził wywiad środowiskowy w rodzinie. Ustalono, iż rodzina składa się z dwóch osób, utrzymuje się z dwóch emerytur, oraz dodatku pielęgnacyjnego, łącznie dysponuje co miesiąc dochodem w wysokości 5.740,19 zł, a od marca 2024 r. łączny dochód wynosi 6.032,86 zł. Powyższe oznacza, że dochód rodziny do końca lutego przekraczał kwotę 300% kryterium dochodowego o kwotę 922,90 zł, a od marca 2024r., o kwotę 1216,43 zł. W. F. i jego żona zamieszkują w domu jednorodzinnym o pow. 122 m2 na działce 594,00 m2 razem z córką i jej rodziną. Dom jest zapisany na córkę, natomiast jak podaje strona i jak wskazują wystawione rachunki, stałe opłaty ponosi W. F. We wniosku strona podała, że jej wydatki wynoszą ok. 3000 zł miesięcznie, a w sezonie zimowym ok. 4000 zł, zaś podczas wywiadu wskazano na wydatki ok. 2.003,45 zł. W zaskarżonej decyzji, organ I instancji rozważył sytuację rodziny, jednak uznał, że takie okoliczności jak konieczność ponoszenia bieżących wydatków na życie, na leczenie oraz stan zdrowia strony - brak szczegółowych danych o chorobie oprócz - orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z 3.10.2023 r. stwierdzającego niezdolność do samodzielnej egzystencji od 20.06.2023 r. do 30.09.2024 r. - nie wyczerpują jeszcze pojęcia przypadku "szczególnie uzasadnionego". Organ I instancji zauważył, że małżonkowie posiadają stałe dochody w postaci emerytur, zgłaszają stałe wydatki w postaci utrzymania domu oraz wydatki na leki ok. 300 zł. Organ zauważył, iż pomimo że córka zamieszkuje w domu, to opłaty ponosi wyłącznie W. F., czyli strona ponosi te opłaty dobrowolnie i pomaga tym samym córce. W ocenie organu I instancji stan zdrowia strony i niepełnosprawność orzeczona czasowo do 30.09.2024 r. także nie może być uznana za sytuację nadzwyczajną. Wydatki na leki zostały określone na kwotę 300 zł. Zdaniem organu I instancji aktualna sytuacja dochodowa, zdrowotna i materialna nie stanowi szczególnej ani wyjątkowej sytuacji do zastosowania całkowitego lub częściowego odstąpienia od żądania zwrotu należności poniesionych zastępczo przez Miasto Białystok.

Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji w powyższej kwestii. W ocenie Kolegium materiał zgromadzony w sprawie należało uznać za wystarczający do pojęcia rozstrzygnięcia. Organ I instancji ustalił stan faktyczny sprawy, dokonał jego oceny i przedstawił w sposób pełny i kompletny swoje stanowisko. Zdaniem Kolegium argumenty wskazane we wniosku tj. trudna sytuacja finansowa i zdrowotna strony nie wyczerpują w tym przypadku przesłanki do zastosowania odstąpienia od stwierdzenia obowiązku zwrotu należności. Małżonkowie F. posiadają stałe dochody w postaci emerytur i nie podnoszą szczególnych nadzwyczajnych okoliczności, które wskazywałyby na brak możliwości ponoszenia opłat za pobyt ojca H. F. w DPS w U. Przywołane we wniosku kwestie sprowadzają się do wysokich opłat za utrzymanie domu oraz pogorszenie stanu zdrowia W. F. Choroba w rodzinie jest przykrym i trudnym zdarzeniem, z którym rodzina mierzy się na co dzień. Jednak jak wynika z akt sprawy, rodzina posiada stabilność finansową, nie posiada zadłużeń, ani kredytów, a zgłoszone wydatki na leczenie wynoszą ok. 300 zł, stanowią ok. 5% dochodów małżonków. Podnoszone trudności w samodzielnym poruszaniu i robieniu zakupów, higienie osobistej itd. - na pewno stanowią dodatkowy kłopot, jednak W. F. mieszka żoną, a także z innymi członkami rodziny, w tym córką, którzy zapewne mogą służyć pomocą. Nie wskazano przy tym na dodatkowe wydatki związane z koniecznością zatrudnienia osoby trzeciej do opieki. Odnosząc się do sytuacji materialnej strony, Kolegium zauważyło, że wymienione zostały wydatki związane z utrzymaniem domu: gaz, wodę, podatek od nieruchomości, energię, telefon. Wskazano, że konieczność ponoszenia bieżących opłat na życie i rachunki za dom, dotyczą wszystkich osób korzystających ze świadczeń z pomocy i nie stanowią nadzwyczajnych okoliczności ani wyjątkowych zdarzeń, które mogą być uznane, że zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 104 ust. 4 u.p.s., który stanowiłby nadmierne obciążenie i zagrożenie egzystencji dla strony. Kolegium stwierdziło, że skoro w domu przy ul. [...] zamieszkują dwie rodziny, a opłaty tylko i wyłącznie ponoszone są przez W. F. to oznacza, że udziela on dobrowolnej pomocy córce i na tę pomoc jest go stać. Tym samym, Kolegium nie dostrzegło przesłanek do całkowitego ani częściowego odstąpienia od żądania zwrotu należności, które aktualnie wynoszą 4.780, 96 zł. Kolegium podkreśliło, że dbanie i wspieranie rodziców, wynika zarówno z obowiązku etycznego jak i ustawowego.

Zdaniem organu odwoławczego, postępowanie organu nie posiada cech wskazujących na przekroczenie swobodnej oceny dowodów lub pominięcia istotnych faktów. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kpa. W sprawie nie doszło także do naruszenia art. 64 pkt 2 u.p.s., który wskazuje, że można zwolnić z opłaty osobę, w sytuacji gdy występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych.

Kolegium zauważyło, że decyzja została wydana w oparciu o art. 104 ust. 4 u.p.s, a argumentacja strony dotycząca zastosowania zwolnienia została wzięta pod uwagę. Podkreśliło, że decyzje dotyczące zastosowania ulgi - mają charakter uznaniowy tzn., że organ może ale nie musi zastosować zwolnienie, odstąpienie, rozłożenie na raty lub umorzenie. Tego rodzaju decyzja organu winna być poprzedzona stosownymi ustaleniami, a stanowisko organu winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu. W omawianej sprawie argumenty strony rozstały wzięte pod uwagę i rozważone, jednak organ I instancji doszedł do przekonania, że w tej konkretnej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania odstąpienia od żądania zwrotu należności. Rozstrzygnięcie organu I instancji nie narusza art. 104 ust. 4 u.p s i mieści sią granicach uznania administracyjnego.

W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję Kolegium W. F. podtrzymał zarzuty odwołania zarzucając decyzji:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez odmowę zwolnienia skarżącego z ponoszenia opłaty w całości łub części za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w U., podczas gdy w przedmiotowej sprawie zachodzą uzasadniające okoliczności przemawiające za zwolnieniem skarżącego z ich ponoszenia;

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § I w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę przez organ materiału dowodowego, skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że brak jest podstaw do zwolnienia W. F. z opłat za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w U. oraz odstąpienia od żądania zwrotu należności poniesionych zastępczo przez Miasto Białystok, podczas gdy z prawidłowej oceny materiału dowodowego wynika, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów utrzymania ojca w DPS bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny;

III. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, skutkującego błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że W. F. jest obowiązany do ponoszenia opłat za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w U., podczas gdy H. F. pobiera świadczenie' pieniężne z Niemiec, które wraz -z emeryturą – pozwala mu na opłacanie swojego pobytu w DPS w U. w całości, bez konieczności partycypowania w tych kosztach przez zstępnych H. F.;

IV. naruszenie art. 138 § I pkt I k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji wydanej w pierwszej instancji, w sytuacji gdy prawidłowe zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego przez prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego powinny skutkować uchyleniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jako organ drugiej instancji zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięciem niniejszej sprawy co do istoty poprzez wydanie decyzji o zwolnieniu W. F. z opłat za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w U., oraz odstąpienia od żądania zwrotu należności poniesionych zastępczo przez Miasto Białystok.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o:

I uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego

uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji wydanej przez organ I instancji;

II. zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kosztów postępowania;

Ponadto wniósł o:

I. przeprowadzenie dowodu z pisma z dnia 19 czerwca 2024 r. na wykazanie faktu próby ustalenia przez skarżącego wysokości pobieranej przez H. F. emerytury zagranicznej z Niemiec;

II. zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku do Oddziału ZUS w Opołu Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych o nadesłanie informacji czy i w jakiej wysokości H. F. pobiera emeryturę zagraniczną łub inne świadczenie z Niemiec, a następnie dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu na wykazanie faktu pobierania przez H. F. świadczenia pieniężnego z Niemiec, które wraz z pobieraną przez niego emeryturą pokrywa w całości jego opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w U., bez konieczności partycypowania w tych opłatach przez zstępnych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że 9 maja 2024r. zawarł notarialną umowę o rozdzielności majątkowej jego i żony a zatem teraz uiszczanie przez niego wydatków za pobyt ojca w domu pomocy społecznej będzie stanowiło dla niego znaczne obciążenie. Podkreślił, ze pozostali ustawowo zobowiązani do uiszczania opłat członkowie rodziny są w lepszej sytuacji materialnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku ważył, co następuje;

Skarga podlegała oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem a sąd administracyjny wyłącznie w tym aspekcie dokonuje sądowej kontroli legalności decyzji administracyjnych.

Jest bezspornym w sprawie, że skarżący zawarł z Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku umowę w sprawie swojej partycypacji finansowej w pokrywaniu kosztów pobytu ojca H. F. w Domu Pomocy Społecznej w U., w którym tenże przebywa od lutego 2022r. Umowa została zawarta 24 czerwca 2022r. na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. W umowie określono wysokość opłat, termin płatności oraz zastrzeżono prawo Miasta Białystok do dochodzenia od skarżącego zwrotu opłat wyłożonych zastępczo przez Miasto Białystok w przypadku niewnoszenia opłat terminie przez zobowiązanego. Jest też bezspornym, że od 1 kwietnia 2023r. wysokość umówionej opłaty obciążającej skarżącego wynosiła 1 195,42 złote miesięcznie, co wynika z podpisanego przez strony umowy aneksu z 20 lipca 2023r. Z umowy skarżący wywiązywał się do listopada 2023r., zaprzestając wnoszenia opłat od grudnia 2023r.

Zgodnie z art. 61 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (dz. U. z 2023r., poz. 90) w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a ustawy (skarżący jako zstępny H. F. do takich osób należy), z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustalonego w decyzji lub w umowie, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Należności z tytułu opłat podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji a wysokość należności podlegających zwrotowi oraz terminy zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (vide: art. 104 ust. 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej).

Wobec stwierdzonego zaprzestania wykładania przez skarżącego opłat za pobyt ojca w domu pomocy społecznej i tym samym "złamania" postanowień umowy, organ zasadnie wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu zastępczo wyłożonych przez Miasto Białystok opłat obciążających skarżącego a przypadających za miesiące od grudnia 2023r. do marca 2024r.

Stosownie do art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza, jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenia w całości lub w części, stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, odroczyć termin płatności albo rozłożyć należność na raty.

W świetle przywołanych wyżej norm prawnych zauważyć należy, że rozstrzygnięcie o przyznaniu ulgi w spłacie przypisanych do zwrotu a zastępczo wyłożonych przez gminę (tu Miasto Białystok) wydatków z tytułu opłat obciążających skarżącego za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, jest rozstrzygnięciem uznaniowym a nie obligatoryjnym. Świadczy o tym użycie przez ustawodawcę w przepisie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej sformułowania właściwy organ "może" zastosować ulgę a nie "przyznaje" ulgę. Powyższe oznacza, że nawet jeżeli ziszczą się "szczególnie uzasadnione" okoliczności dotyczące sytuacji zobowiązanego, wskazujące na możliwość zastosowania ulgi, organ ma prawo rozstrzygnięcia, czy ulgę przyznać i w jakim zakresie. Konsekwencją zaś uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia w sprawie przyznania ulgi w spłacie należności, jest ograniczony zakres sądowej kontroli legalności takiego rozstrzygnięcia. Jak wskazał NSA w wyroku z 27 października 2020r. (sygn. I OSK 1011/20, CBOSA) sądowa kontrola decyzji uznaniowej polega na zbadaniu, czy przed podjęciem tej decyzji organ administracji publicznej dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy, czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia a także, czy rozważył wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia. Sąd administracyjny nie ocenia natomiast decyzji uznaniowej z punktu widzenia jej słuszności (vide: wyrok WSA w Krakowie z 14 listopada 2012r. sygn. III SA/Kr 3/12, CBOSA). Innymi słowami sądowa kontrola decyzji uznaniowej służy sprawdzeniu, czy w okolicznościach danej sprawy, uznaniowość organu nie przekształciła się w dowolność działania organu.

Zdaniem sądu, całokształt materiału dowodowego oraz uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie wskazują na dowolność działania organów obu instancji i przekroczenie granic uznania administracyjnego.

Akta administracyjne potwierdzają ustalenia organów. Miejski Ośrodek Pomocy Białymstoku w Białymstoku przeprowadził wywiad środowiskowy w rodzinie. Ustalono, iż rodzina składa się z dwóch osób, utrzymuje się z dwóch emerytur, oraz dodatku pielęgnacyjnego, łącznie dysponuje co miesiąc dochodem w wysokości 5.740,19 zł, a od marca 2024 r. łączny dochód wynosi 6.032,86 zł. Powyższe oznacza, że dochód rodziny do końca lutego przekraczał kwotę 300% kryterium dochodowego o kwotę 922,90 zł, a od marca 2024r., o kwotę 1216,43 zł. W. F. i jego żona zamieszkują w domu jednorodzinnym o pow. 122 m2 na działce 594,00 m2 razem z córką i jej rodziną. Dom jest zapisany na córkę, natomiast jak podaje strona i jak wskazują wystawione rachunki, stałe opłaty ponosi W. F. We wniosku strona podała, że jej wydatki wynoszą około 3000 zł miesięcznie, a w sezonie zimowym około 4000 zł, zaś podczas wywiadu wskazano na wydatki około 2.003,45 zł. W decyzji organu I instancji rozważono sytuację rodziny, jednak organ uznał, że takie okoliczności jak konieczność ponoszenia bieżących wydatków na życie, na leczenie oraz stan zdrowia strony , przy czym brak szczegółowych danych o chorobie oprócz orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z 3.10.2023 r. stwierdzającego niezdolność do samodzielnej egzystencji od 20.06.2023 r. do 30.09.2024 r., nie wyczerpują jeszcze pojęcia przypadku "szczególnie uzasadnionego". Organ I instancji zauważył, że małżonkowie posiadają stałe dochody w postaci emerytur, zgłaszają stałe wydatki w postaci utrzymania domu oraz wydatki na leki ok. 300 zł. Organ zauważył, iż pomimo że córka zamieszkuje w domu, to opłaty ponosi wyłącznie W. F., czyli strona ponosi te opłaty dobrowolnie i pomaga tym samym córce. W ocenie organu I instancji ,stan zdrowia strony i niepełnosprawność orzeczona czasowo do 30.09.2024 r. także nie może być uznana za sytuację nadzwyczajną. Wydatki na leki zostały określone na kwotę 300 zł. Zdaniem organu I instancji aktualna sytuacja dochodowa, zdrowotna i materialna nie stanowi szczególnej ani wyjątkowej sytuacji do zastosowania całkowitego lub częściowego odstąpienia od żądania zwrotu należności poniesionych zastępczo przez Miasto Białystok.

Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji w powyższej kwestii. W ocenie Kolegium materiał zgromadzony w sprawie należało uznać za wystarczający do pojęcia rozstrzygnięcia. Zdaniem Kolegium argumenty wskazane we wniosku tj. trudna sytuacja finansowa i zdrowotna strony nie wyczerpują w tym przypadku przesłanki do zastosowania odstąpienia od stwierdzenia obowiązku zwrotu należności. Małżonkowie F. posiadają stałe dochody w postaci emerytur i nie podnoszą szczególnych nadzwyczajnych okoliczności, które wskazywałyby na brak możliwości ponoszenia opłat za pobyt ojca H. F. w DPS w U. Przywołane we wniosku kwestie sprowadzają się do wysokich opłat za utrzymanie domu oraz pogorszenie stanu zdrowia W. F. Choroba w rodzinie jest przykrym i trudnym zdarzeniem, z którym rodzina mierzy się na co dzień. Jednak jak wynika z akt sprawy, rodzina posiada stabilność finansową, nie posiada zadłużeń, ani kredytów, a zgłoszone wydatki na leczenie wynoszą ok. 300 zł, stanowią ok. 5% dochodów małżonków. Podnoszone trudności w samodzielnym poruszaniu i robieniu zakupów, higienie osobistej itd. - na pewno stanowią dodatkowy kłopot, jednak W. F. mieszka żoną, a także z innymi członkami rodziny, w tym córką, którzy zapewne mogą służyć pomocą. Nie wskazano przy tym na dodatkowe wydatki związane z koniecznością zatrudnienia osoby trzeciej do opieki. Odnosząc się do sytuacji materialnej strony- Kolegium zauważyło, że wymienione zostały wydatki związane z utrzymaniem domu: gaz, wodę, podatek od nieruchomości, energię, telefon. Wskazano, że konieczność ponoszenia bieżących opłat na życie i rachunki za dom, dotyczą wszystkich osób korzystających ze świadczeń z pomocy i nie stanowią nadzwyczajnych okoliczności ani wyjątkowych zdarzeń, które mogą być uznane, że zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 104 ust. 4 u.p.s., który stanowiłby nadmierne obciążenie i zagrożenie egzystencji dla strony. Kolegium stwierdziło, że skoro w domu przy ul. [...] zamieszkują dwie rodziny, a opłaty tylko i wyłącznie ponoszone są przez W. F. to oznacza, że udziela on dobrowolnej pomocy córce i na tę pomoc jest go stać. Tym samym, Kolegium nie dostrzegło przesłanek do całkowitego ani częściowego odstąpienia od

żądania zwrotu należności, które aktualnie wynoszą 4.780, 96 zł. Kolegium podkreśliło, że dbanie i wspieranie rodziców, wynika zarówno z obowiązku etycznego jak i ustawowego.

Zarzuty skargi nie podważają skutecznie argumentacji organów obu instancji.

Sąd nie dostrzega bowiem nieracjonalności i nietrafności oceny przez organy obu instancji sytuacji materialnej i życiowej skarżącego. Wskazuje, że ostatni aneks do umowy w sprawie ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS w U. skarżący podpisywał w lipcu 2023r. tj. w okresie objętym – według orzeczenia lekarza orzecznika ZUS – czasową niezdolnością do samodzielnej egzystencji a do listopada 2023r. zadeklarowane opłaty miesięczne były ponoszone. Dołączone do wniosku faktury o wysokości opłat za gaz, wodę oraz podatek od nieruchomości dotyczą utrzymania nieruchomości formalnie stanowiącej własność córki skarżącego, która nie partycypuje w kosztach utrzymania domu. Skarżący nie udokumentował wydatków na leki stwierdzając jedynie, że wynoszą około 300 złotych miesięcznie. Kwota wydatków zastępczo wyłożonych przez Miasto Białystok a obciążających skarżącego, przypisana do zwrotu, dotyczy okresu, gdy skarżący pozostawał we wspólności majątkowej małżeńskiej a zatem dochód na osobę w rodzinie skarżącego był rozpatrywany łącznie z dochodem jego małżonki.

Sąd nie miał obowiązku poszukiwania ewentualnego źródła dodatkowego dochodu H. F. tym bardziej, że przedmiot zaskarżonego rozstrzygnięcia nie dotyczył ustalenia wysokości opłat za pobyt w domu pomocy społecznej a obowiązku zwrotu wydatków, które z mocy podpisanej dobrowolnie przez skarżącego umowy, zobowiązał się skarżący uiszczać za pobyt ojca w placówce. Wydatki wyłożone zastępczo przez Miasto Białystok przypisane do zwrotu dotyczą bowiem okresu od grudnia 2023r. do marca 2024r., w którym kwota miesięcznej opłaty została określona w umowie, z której skarżący przestał się wywiązywać.

Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)