Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 345/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost- Durchowska Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Danuta Rzyminiak- Owczarczak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz A.K. kwotę [...] ([...] ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ D. Rzyminiak- Owczarczak /-/ E. Kręcichwost- Durchowska /-/ M. Dybowski AT


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 maja 2005 r. sygn. akt III SA/Po 626/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego Powiatu Z. w Z. z dnia [...]Nr [...]. Powyższymi rozstrzygnięciami wskazane organy nie stwierdziły u skarżącego A.K. choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu o zawodowej etiologii. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wyjaśnił, iż orzeczenie lekarskie placówki medycznej drugiego stopnia - Instytutu Medycyny Pracy w L. z dnia [...].05.2003 r. wraz z pismem uzupełniającym nie spełniają cech opinii biegłego w rozumieniu art. 84 §1 kpa, bowiem z ich treści nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że zdiagnozowany u skarżącego ubytek słuchu nie ma żadnego związku z narażeniem na pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Wskazując na rozbieżności w diagnozach jednostek medycyny pracy badających stronę Sąd uznał, iż w orzeczeniu Instytutu nie odniesiono się do wyników badań audiometrycznych strony z lat 2000-2001, które różniły się od wyników takich badań przeprowadzonych w Instytucie. W ocenie Sądu w orzeczeniu Instytutu nie odniesiono się także do sygnalizowanych przez stronę już w 1997 roku problemów ze słuchem. Sąd wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego poprzez uzyskanie opinii dodatkowej na okoliczność wyjaśnienia zauważonych rozbieżności w orzeczeniach jednostek medycyny pracy, także poprzez zwrócenie się do innej uprawnionej jednostki orzeczniczej celem wydania orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej. Wskazano, iż uzupełnienie materiału dowodowego jest niezbędne, bowiem orzeczenie jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia uznało istnienie związku przyczynowego pomiędzy zdiagnozowanym u strony uszkodzeniem słuchu a pracą wykonywaną w warunkach narażenia na hałas, a z jego treści wynikało, iż nawet znaczne uszkodzenie słuchu w zakresie wysokich częstotliwości może nie być zauważone przez pacjenta przez długi czas. Zdaniem Sądu rozpoznając ponownie sprawę organ inspekcji sanitarnej winien uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie medycznej oceny schorzenia występującego u skarżącego i związku tego schorzenia z warunkami istniejącymi w środowisku pracy skarżącego.

Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] znak [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. ponowienie nie stwierdził u A.K. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem pochodzenia zawodowego "wymienionej w pozycji wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132 poz. 1115)". Jako podstawę prawną decyzji organ powołał art. 104 §1 i 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r. nr 90 poz. 575 ze zmianami). W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na treść orzeczeń jednostek medycyny pracy: Instytutu Medycyny Pracy im. [...] nr [...] w treści której wyjaśniono, iż nie rozpoznano u strony zawodowego uszkodzenia słuchu lecz zdiagnozowano obustronny odbiorczy ubytek słuchu małego stopnia z zaznaczoną dysfunkcja lewego błędnika w okresie kompensacji oraz orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] lutego 2006 r. W treści tej opinii podano, iż strona była konsultowana w Instytucie w dniach [...].01.2006 r. - [...].02.2006 r. i po przeprowadzeniu szczegółowych badań specjalistycznych stwierdzono obustronnie błony bębenkowe bladoszare z zachowanym refleksem, a pogłębiona diagnostyka audiologiczna wykazała średnie ubytki słuchu określone dla częstotliwości 1000, 2000 i 4000 Hz z uwzględnieniem fizjologicznej poprawki na wiek dla ucha prawego - 18 dB, dla ucha lewego - 17 dB. Dwukrotnie powtarzana audiometria tonalna wykazuje ubytki słuchu obustronnie, szczególnie w zakresie wysokich częstotliwości, typowe dla zaburzeń odbioru, a wielkość rezerwy ślimakowej we wszystkich częstotliwościach wyklucza obecność komponentu mieszanego niedosłuchu. Próba lokalizacyjna (próba SISI) osiąga wysokie wartości w uchu prawym, natomiast w uchu lewym tylko 4000 Hz osiąga wartość 90%, co w sumie jednak wskazuje na pozaślimakową lokalizację uszkodzenia narządu słuchu, obustronnie. W audiometrii impedancyjnej uzyskano tympanogramy typu A obustronnie oraz zarejestrowano odruchy z mięśni strzemiączkowych, co świadczy o braku patologii ucha środkowego obustronnie i potwierdza pozaślimakowy charakter uszkodzenia słuchu (różnica między progiem odruchu strzemiączkowego na progiem słuchowym w audiometrii tonalnej jest większa od 60 dB w zakresie niskich i średnich częstotliwości), co wskazuje na brak objawu wyrównania głośności, typowego dla uszkodzenia słuchu. Reasumując Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. stwierdził, iż brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej bowiem brak jest skutków społecznych i zdrowotnych mogących stanowić o chorobie narządu słuchu, co oznacza, że brak istnienia określonych skutków zdrowotnych narażenia zawodowego przesądza o nierozpoznaniu choroby zawodowej. W końcowej części decyzji organ wyjaśnił, iż zgodnie z §10 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. postępowanie w sprawie prowadzone jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65 poz. 294 z późniejszymi zmianami). Decyzję doręczono A.K. w dniu [...] lipca 2006 r., a w dniu [...] sierpnia 2006 r. także [...].

W odwołaniu od tej decyzji, złożonym w dniu [...] lipca 2006 r. A.K. zarzucił organowi I instancji rozpatrzenie sprawy w oparciu o przepisy rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Podniósł, iż nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności nie odniesiono się do zarzutów, które w ramach postępowania podniósł przeciwko orzeczeniu Instytutu w S., jako wydanego w oparciu o przepisy rozporządzenia z 2002 r. Odwołując się do treści wyroku Sądu z dnia 18 maja 2005 r. oraz orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, odwołujący się podniósł, iż jest w tych orzeczeniach zawarta wykładnia prawna, która stwierdza, że każde uszkodzenie słuchu przekraczające fizjologiczne uszkodzenie słuchu związane ze starzeniem się organu jest chorobą zawodową. Wskazał, iż w jego przypadku wyniki badań audiometrycznych, którym został poddany w P. oraz Ł., wykazują uszkodzenia słuchu na poziomie przekraczającym dla obu uszu 30 dB, podczas gdy w Instytucie w Sosnowcu stwierdzono w uchu lewym 17 dB i w uchu prawym 18 dB. Natomiast badania wyłonione metodą ABR w Ł. w S. wykazują obuuszne uszkodzenie słuchu na poziomie 30 dB. Zdaniem odwołującego się spełnia wszystkie warunki do stwierdzenia u niego choroby zawodowej.

Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podjętą na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych w zw. z §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach oraz art. 138 §1 pkt 1 kpa zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W sentencji decyzji organ odwoławczy powołał się na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 maja 2005 r. sygn. akt III SA/Po 626/04, a w uzasadnieniu decyzji podkreślił, iż rozpatrujące ponownie sprawę organy Inspekcji Sanitarnej zastosowały się do wskazań w nim zawartych, uzyskując opinię uzupełniającą Instytutu w S.. Organ wskazał, iż z akt sprawy wynika, że strona pracowała w pełnym wymiarze godzin jako operator maszyn w latach 1968-2000, będąc narażony na hałas ponadnormatywny, zatem kwestia narażenia zawodowego jest bezsporna. Powołując się na orzeczenie Instytutu w S. organ wskazał, iż zdiagnozowane uszkodzenie słuchu oraz określony na podstawie przeprowadzonej diagnostyki audiologicznej stan narządu słuchu nie spełnia kryterium rozpoznania choroby zawodowej zarówno z uwagi na wielkość stwierdzonych ubytków słuchu (poniżej 30 dB obustronnie), jak i lokalizacji uszkodzenia narządu słuchu (pozaślimakowa). Organ wyjaśnił, iż jakkolwiek zgodnie z orzecznictwem NSA nie ma podstaw do eliminowania z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu jedynie ze względu na stopień tego uszkodzenia, to jednak lokalizacja uszkodzenia wskazuje na przyczynę głuchoty, przy czym uszkodzenie ślimakowe ma związek ze szkodliwym działaniem hałasu, zaś pozaślimakowe zgodnie z wiedzą medyczną z zakresu patologii zawodowej spowodowane jest wyłącznie przyczynami pozazawodowymi. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w celu udzielenia odpowiedzi na pytanie strony o przyczynę zdiagnozowanego u niej uszkodzenia słuchu zwrócono się w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego z zapytaniem do W. Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w P. Z treści odpowiedzi otrzymanej pismem z dnia [...].10.2006 r. Kierownik Ośrodka - specjalista medycyny przemysłowej tłumaczy, iż nie każde uszkodzenie słuchu może zostać uznane za chorobę zawodową, a tylko typ uszkodzenia wywołanego działaniem hałasu. Wskazano, iż hałas wywołuje specyficzne zmiany patologiczne w narządzie słuchu pod postacią uszkodzenia komórek słuchowych narządu Cortiego znajdujących się w strukturze anatomicznej zwanej ślimakiem, a przewlekły uraz akustyczny nie wywołuje innych zmian poza ślimakiem, stąd można stwierdzić, iż tylko uszkodzenie komórek słuchowych ślimaka może być wywołane szkodliwym działaniem hałasu, przy czym uszkodzenie ślimaka mogą także wywołać inne czynniki, np. leki, toksyny, infekcje, zaburzenia naczyniowe, urazy. Orzecznik wyjaśnił, iż informacje te pochodzą z zakresu wiedzy medycznej, która obowiązywała także w czasie, gdy strona była diagnozowana w kierunku choroby zawodowej na podstawie przepisów rozporządzenia z 1983 r., gdyż patomechanizm działania hałasu na narząd słuchu znany jest od dawna. Wskazał, iż uszkodzenie słuchu istniejące u strony nie dotyczy samego receptora - tj. komórek słuchowych, lecz nerwu słuchowego. Takie uszkodzenie występuje w przypadku uszkodzeń toksycznych polekowych (streptomycyna, kanamycyna itp.), uszkodzeń infekcyjnych (np. wirusowe zapalenie nerwu), w przebiegu głuchoty starczej typu neutralnego, w przypadku nerwiaka nerwu słuchowego. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, iż w orzeczeniu z dnia [...].08.2002 r. w WCMP rozpoznano chorobę zawodową, w uzasadnieniu podając zaledwie ogólne rozpoznanie "niedosłuch odbiorczy obustronny" oraz przytoczono wyniki badań audiometrycznych z 2001 r. i z 2002 r., podczas gdy istotne jest określenie typu odbiorczego niedosłuchu ze względu na lokalizację uszkodzenia (ślimakową lub pozaślimakową), czego w orzeczeniu tym nie ma. Wskazano, że WCMP w P. Ośrodek w P. zweryfikowało swoje stanowisko i w orzeczeniu z dnia [...] maja 2006 r. ponownie wydało orzeczenie lekarskie, lecz o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, opierając się na opinii specjalistów z Instytutu w S. - karcie wypisowej. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w orzeczeniu tym co prawda niesłusznie powołano przepisy rozporządzenia z [...] lipca 2002 roku, lecz zgodnie z §10 rozporządzenia z dnia [...] lipca 2002 r. całe postępowanie w sprawie prowadzone jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. Wskazano też, iż w sprawie orzekały wiodące w kraju jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy.

Decyzję doręczono A.K. w dniu [...] marca 2006 r. oraz uczestnikowi postępowania - P. F. S.A.

W skardze na powyższą decyzję A.K. powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, szczególnie akcentując niezastosowanie się orzekających w sprawie organów do wskazań zawartych w wyroku z dnia 18 maja 2005 r., które wobec uprawomocnienia wyroku były dla organów wiążące. Wnosząc o uchylenie obu zaskarżonych decyzji skarżący odwołał się do wyników badań audiometrycznych, którym został poddany, w tym wyniki aktualnych badań audiometrycznych z dnia [...].02.2007 r. z opisem. Wskazał, że Poradnia Chorób Zawodowych rozpoznając chorobę zawodową zdiagnozowała uszkodzenie słuchu w zakresie wysokich częstotliwości charakterystycznych dla uszkodzenia słuchu przez hałas. Do skargi załączył fragmenty skryptu dla studentów medycyny - "Wybrane problemy higieny i ekologii człowieka" autorstwa dr hab. n. med. E.K. z opisem uszkodzeń słuchu wywołanych hałasem oraz wiekiem, argumentując przy tym, iż charakter krzywych audiometrycznych z badań, którym został poddany wskazują na fakt uszkodzenia słuchu w zakresie wysokich częstotliwości.

Na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2007 r. skarżący przedłożył kartę narażenia i ryzyka zawodowego w której zaznaczono nie występowanie w środowisku pracy jakichkolwiek substancji trujących oraz materiały, które w jego ocenie dezawuują to stanowisko: artykuł "Niebezpieczne substancje chemiczne emitowane z farb drukarskich" na okoliczność, ocenę zagrożenia na stanowisku pracy instruktora w drukarni, wyciąg z międzynarodowej karty charakterystyki zagrożeń zawodowych oraz artykuł A.K. "Czy tylko hałas niszczy słuch".

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił, iż wszystkie wątpliwości zawarte w zaleceniach wyroku WSA zostały wyjaśnione, przy rozpoznaniu sprawy uwzględniono orzeczenia jednostek upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, które nie stwierdziły klinicznych cech choroby zawodowej narządu słuchu, wskazał nadto, iż opinie i orzeczenia są spójne i wyczerpująco uzasadnione. Wskazano, iż w tej sytuacji w związku z ustalonym narażeniem zawodowym na hałas ponadnormatywny w latach 1968-2000 przy braku rozpoznania uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu - jednostki chorobowej wymienionej w pkt 15 wykazu chorób zawodowych zawartego w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych nie znaleziono podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek częściowo z innych przyczyn, aniżeli wskazano w jej treści.

Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. Jednocześnie, zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.-dalej ppsa) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego - art. 7 i 77 §1 k.p.a. oraz art. 153 ppsa , co w konsekwencji miało wpływ na wynik sprawy.

Uchylając wydane wcześniej w tej sprawie decyzje sąd administracyjny w wyroku z dnia [...] maja 2005 r. wskazał na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, w ramach którego wyjaśnione zostaną rozbieżności w treści orzeczeń jednostek orzeczniczych z zakresu medycyny pracy orzekających w obu instancjach, w tym w zakresie różnych wyników badań audiometrycznych, a także fakultatywnie organ skorzysta z dodatkowej opinii innej jednostki orzeczniczej medycyny pracy. Wskazano na konieczność uzyskania takiej opinii właściwych jednostek orzeczniczych z zakresu medycyny pracy, w których treści wyjaśnione zostanie, ponad wszelką wątpliwość, czy zdiagnozowane u strony skarżącej schorzenie ma wyłącznie pozazawodowe pochodzenie.

Zważyć należy, iż orzekający w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 18 maja 2005 r. sąd administracyjny nie zdyskredytował badań i orzeczenia wydanego przez Instytut MP w Ł., a wyłącznie wskazał na konieczność uzupełnienia tego orzeczenia w aspekcie wymogów stawianych opiniom biegłych, precyzując jednocześnie, w jakim zakresie orzeczenie to powinno zostać uzupełnione. Tym samym w ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, orzekające ponownie w sprawie organy inspekcji sanitarnej w pierwszej kolejności zobligowane były wskazane przez Sąd rozbieżności wyjaśnić. Tymczasem w postępowaniu prowadzonym po uprawomocnieniu tego wyroku nie uzyskano opinii uzupełniającej z Instytutu MP w Ł., a z treści skierowanego do skarżącego pisma tej jednostki z dnia [...].04.2006 r. nr [...] (karta 119 akt administracyjnych) wynika, że z wnioskiem o wydanie takiej opinii nie wystąpiono, co uzasadnia zarzut, iż postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7 k.p.a. i 153 ppsa.

W ramach postępowania administracyjnego wystąpiono natomiast o konsultację skarżącego w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Karta wypisowa skarżącego z tego Instytutu w dniu [...] lutego 2006 r. (karta 124 akt administracyjnych) oraz zawarta w tym dokumencie diagnoza wskazują, iż ocena badań, którym skarżący został w tym Instytucie poddany, przeprowadzona została w oparciu o przepisy rozporządzenia z 2002 r. W karcie wypisowej podano bowiem, iż w przypadku skarżącego brak podstaw do rozpoznania uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem pochodzenia zawodowego. Zdiagnozowano niedosłuch obustronny odbiorczy o lokalizacji pozaślimakowej, a stan narządów słuchu oraz wielkość stwierdzonych ubytków słuchu - poniżej 30 dB obustronnie, nie spełnia kryteriów rozpoznania choroby zawodowej. Odwołując się do wiedzy o patofizjologii urazu akustycznego oraz zależności pomiędzy zawodowym urazem akustycznym a podwyższeniem progowego poziomu słuchu w opinii wskazano, iż podwyższenie tego progu mniejsze niż 30 dB nie pociąga za sobą skutków społecznych i zdrowotnych mogących stanowić o chorobie narządu słuchu.

Zważyć należy, iż w ramach tego postępowania organ inspekcji sanitarnej wystąpił także do jednostki orzeczniczej medycyny pracy pierwszej instancji - WCMP w P. Ośrodek w P., które w treści pisma z [...].07.2006 r. wyjaśniło, że orzeczenia I i II instancji są ostateczne i nie można ich weryfikować. Powyższe oznacza, iż jednostka orzecznicza pierwszego stopnia uznała, iż jej diagnoza z 2002 roku jest nadal wiążąca, co jednakże uszło uwadze rozpatrujących sprawę organów inspekcji sanitarnej, które błędnie uznały, iż WCMP Ośrodek w P. zweryfikowało swoje wcześniejsze orzeczenie. Powyższe stanowisko jednostki orzeczniczej medycyny pracy pierwszego stopnia Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela. Rolą bowiem organów inspekcji sanitarnej na tym etapie postępowania było wyłącznie zweryfikowanie orzeczeń jednostek medycyny pracy, które stanowiły podstawę do wydanie decyzji uchylonych wyrokiem z dnia 18 maja 2005 r., poprzez wyjaśnienie wynikających z nich sprzeczności, a nie dyskredytowanie tych orzeczeń i to na podstawie wyników badań, które przeprowadzone zostały w innej jednostce i ocenione zostały na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów. Takie prowadzenie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie stawia skarżącego w daleko gorszej sytuacji, aniżeli osoby, które tak jak on wystąpiły z wnioskami o stwierdzenie choroby zawodowej pod rządami rozporządzenia z 1983 r. i których postępowania zakończono przed wejściem w życie nowych regulacji. Na powyższe zwrócił uwagę orzecznik WCMP Ośrodek w P., który w piśmie z dnia [...].10.2006 r. (karta 180 akt administracyjnych sprawy) wyjaśnił, że ta sama osoba z takim samym odbiorczym uszkodzeniem słuchu oceniana wg rozporządzenia z 1983 r. może mieć rozpoznaną chorobę zawodową, a oceniana wg rozporządzenia z 2002 r. może nie mieć rozpoznanej choroby zawodowej niezależnie od tego, jak bardzo szczegółowym badaniom będzie poddana i jakie najnowsze osiągnięcia medycyny będą wykorzystywane w trakcie stawiania diagnozy oraz w ilu jednostkach naukowo badawczych dana osoba będzie badana.

Wskazać przy tym należy, iż w orzeczeniu lekarskim nr [...] z [...].05.2006 r. orzecznik z Ośrodka WCMP w P. stwierdził, że co prawda u skarżącego nie ma jednostki chorobowej zgodnej z rozporządzeniem z 2002 r. - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, lecz jednocześnie wyjaśnił, że konsultacja laryngologiczna wykazała niedosłuch odbiorczy obustronny, a badanie audiometryczne z [...].05.2006 r. wykazało średni ubytek słuchu na poziomie UP 32 dB UL 32 dB (karta 125 akt administracyjnych). Powyższe wyjaśnienia właściwej w sprawie jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia z zakresu medycyny pracy nakazują uznać, iż jednostka ta podtrzymuje stanowisko zawarte w orzeczeniach o stwierdzeniu u skarżącego, a także, że nadal występują rozbieżności w wynikach badań audiometrycznych przeprowadzonych u skarżącego, które nie zostały wyjaśnione.

W sprawie bezspornym jest, iż postępowanie w sprawie rozpoznawania i stwierdzania u skarżącego choroby zawodowej wszczęte zostało przed dniem wejścia w życie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132 poz. 1115), stąd zgodnie z §10 tego aktu, postępowanie to jest prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 02.09.2002 r. - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65 poz. 294 ze zm.). Zgodnie z §1 ust.1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. za chorobę zawodową uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do tego aktu, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest wystąpienie jednostki chorobowej zawartej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie istnienia związku pomiędzy wystąpieniem choroby a pracą wykonywaną w warunkach narażenia zawodowego.

W badanym przypadku w orzeczeniach WCMP w P. Ośrodek w P. z dnia [...].08.2002 r. rozpoznano chorobę zawodową- uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, zdiagnozowano niedosłuch odbiorczy obustronny, podano, iż wyniki badań audiometrycznych z 2001 r. i 2002 r. wykazały średni ubytek słuchu z poprawką na wiek U.P. 31-46 dB, U.L. 31-41 dB. W piśmie WCMP z dnia [...].10.2003 r. podano, iż typowe uszkodzenie odbiorcze słuchu stwierdzono u strony w 1997 r., a także, ze nawet znaczne uszkodzenie słuchu w zakresie wysokich częstotliwości może nie być zauważone przez pacjenta. W piśmie z dnia [...].04.2004 r. WCMP wyjaśniło, iż nie podziela argumentacji przyjętej w orzeczeniu Instytutu w Ł. Wskazano, że przytaczanie danych z pomiarów słuchowych potencjałów wywołanych nie mogą stanowić podstawy orzeczniczej ponieważ "przepis prawny mówi wyraźnie, ze podstawę orzeczniczą stanowi badanie audiometryczne. Wskazano, że charakter krzywych audiometrycznych i większość pomiarów wskazująca na ubytek słuchu w uchu lepiej słyszącym powyżej 30 dB pozwala z wysokim prawdopodobieństwem podtrzymać rozpoznanie: uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu (karta 69a -nieponumerowana- akt administracyjnych-tom I). Zważywszy na definicję choroby zawodowej zawartą w rozporządzeniu z 1983 r., a także stanowisko WCMP zawarte w piśmie z dnia [...].10.2006 r., które wbrew wywodom przytoczonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zostało przez jednostkę orzeczniczą pierwszego stopnia zweryfikowane (orzeczenie z 19.05.2006 r. sporządzone zostało w oparciu o przepisy rozporządzenia z 2002 r.), w kontynuowanym postępowaniu koniecznym było wyjaśnienie, czy wskazywane przez ten Ośrodek WCMP przesłanki uznania u skarżącego choroby zawodowej w oparciu o przepisy rozporządzenia z 1983 r. zostały jednoznacznie wykluczone. W ocenie Sądu w badanym przypadku tych kwestii nie wyjaśniono, tym samym pomimo zdiagnozowanego u skarżącego niedosłuchu odbiorczego typu pozaślimakowego (orzeczenia Instytutów w Ł. i S.) nie można wykluczyć, iż na gruncie przepisów rozporządzenia z 1983 r. zdiagnozowany u skarżącego obustronny niedosłuch typu odbiorczego może zostać uznany za mający zawodową etiologię.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 lipca 1984 r. w sprawie o sygnaturze II PRN 9/84 (opublikowanym w OSNCP nr 4 z 1984 r. poz. 53), stwierdził, iż konstrukcja przepisu § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie oraz że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Pogląd ten podziela w swoim orzecznictwie również Naczelny Sąd Administracyjny, z tym jednakże zastrzeżeniem, iż wprowadzone w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. domniemanie prawne ma charakter wzruszalny (tzw. praesumptio iuris tantum), i jako takie może być obalone dowodem przeciwnym (por. wyrok NSA z 8.09.2005 r. sygn. akt II OSK 7/05 Lex nr 192102). W wymienionym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż w sytuacji, gdy organ rentowy wykaże, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została ona spowodowana przyczynami niepozostającymi w związku z pracą lub że czynniki szkodliwe, występujące w środowisku pracy, nie mogły wywołać stwierdzonego u pracownika schorzenia. Wskazać należy, iż pogląd ten stanowi kontynuację linii orzeczniczej przyjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z którą sam fakt zapadnięcia na chorobę wymienioną w załączonym wykazie do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. nie jest wystarczającą przesłanką do uznania jej za chorobę zawodową, jeżeli nie pozostaje ona w związku przyczynowym z warunkami występującymi w środowisku pracy bądź gdy takiego związku nie można wywieść w wysokim stopniu prawdopodobieństwa (tak m.in. NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 sierpnia 1998 r., sygn. akt I SA 471/98, niepublikowany, LEX nr 45823). W świetle powyższego wskazać należy, iż powoływane przez skarżącego wyroki nie stanowią o konieczności przyjęcia przez organy inspekcji sanitarnej, iż spełnia on przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej. Takiego wniosku w ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę nie można również wywodzić z treści wyroku z dnia 18 maja 2005 r., w którym wskazano, jaki czynności dowodowe powinny zostać podjęte, aby wykluczyć istnienie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a wykonywaną pracą. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę organy inspekcji sanitarnej nie obaliły domniemania istnienia związku przyczynowego pomiędzy chorobą wymienioną w pkt 15 wykazu chorób stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 1983 r., a warunkami występującymi w środowisku pracy skarżącego, gdy przez okres 30 lat pracował w warunkach narażenia na hałas. W celu skutecznego obalenia tego domniemania w tym przypadku koniecznym jest wyjaśnienie, czy i jaki wpływ na ustalenie istnienia choroby zawodowej w oparciu o przepisy rozporządzenia z 1983 r. ma charakter krzywych audiometrycznych z badań, którym skarżący został poddany.

Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 kpa (wyrok NSA z 5.11.1998- I SA 1200/98) i jako takie podlega swobodnej ocenie dowodów. W wyniku tej oceny właściwy w sprawie organ administracji publicznej może taką opinię uznać, bądź też nie (por. Tadeusz Widła "Ocena dowodu z opinii biegłego" Wyd. UŚ 1992 s. 82 i nast.). Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie jest także pogląd, że kontrola opinii biegłego winna polegać na sprawdzeniu prawidłowości- z punktu widzenia wymagań logiki i zasad doświadczenia życiowego- rozumowania przeprowadzonego w jej uzasadnieniu (por. orz. SN z: 3.11.1976- IV CR 481/76- OSNC 5-6/77/102, postanowienie SN z 7.11.2000- I CKN 1170/98- OSNC 4/01/64). W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę takiej oceny nie zawarto w zaskarżonej decyzji, bowiem zestawienie i analiza treści wszystkich orzeczeń lekarskich jednostek medycyny pracy obu instancji, uzyskanych w ramach przeprowadzonych postępowań, nadal nie pozwala ustalić, iż występujące u skarżącego schorzenie w świetle przepisów rozporządzenia z 1983 r. nie może zostać uznane za chorobę zawodową. Pełnej i prawidłowej analizy wskazanych dokumentów nie zawarto przy tym w decyzjach wydanych w sprawie przez organy obu instancji, co naraża te organy na zarzut naruszenia art. 107 §3 k.p.a.

Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia [...] lipca 2006 r. [...].

Rozpoznając ponownie sprawę organ inspekcji sanitarnej zobligowany jest uzyskać uzupełniającą opinię z Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w Ł. w zakresie ustosunkowania się do wskazanych rozbieżności w wynikach badań audiometrycznych skarżącego jakim strona została poddana w latach 2000 - 2001, oceny charakteru krzywych audiometrycznych (w tym wyjaśnić czy i jaki wpływ na ustalenie istnienia choroby zawodowej ma charakter krzywych audiometrycznych) oraz oceny materiału dowodowego na podstawie którego Instytut ten opracował orzeczenie w dniu [...] maja 2003 r., z uwzględnieniem treści wyroku z dnia [...] maja 2005 r. oraz w oparciu o przepisy rozporządzenia z 1983 r. Zważyć bowiem należy, iż na prawidłowy odczyt tych krzywych zwracał także uwagę skarżący oraz WCMP w Ośrodek w P. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2004 r.

/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ M. Dybowski

AT