Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 909/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 16 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1390
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
article: art. 24 ust. 2a pkt 1 lit c i d
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 27 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (sprawozdawca) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Skrzypczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2024 roku sprawy ze skargi J. P. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 15 czerwca 2023 r . nr [...] w przedmiocie zmiany danych ewidencyjnych działki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 15 czerwca 2023 r. nr [...] Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: "organ" lub " [...]WINGK" utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "starosta" lub "organ I instancji") z 22 marca 2023 r. w przedmiocie zmiany danych ewidencyjnych działki o nr ewid.[...], położonej w obrębie ewidencyjnym [...] [...], gmina Z., zapisanej w księdze wieczystej nr [...] (dalej: "działka nr [...]").

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.

Pismem nadanym 20 stycznia 2023 r. J. P. (dalej: "strona" lub "skarżący") zwrócił się do starosty o "przywrócenie granic działki nr [...]" i wyjaśnienie rozbieżności w powierzchni działki istniejącej w momencie jej zakupu (11,8170 ha) z powierzchnią wpisaną do ewidencji gruntów i budynków (11,7889 ha). Zdaniem strony przesunięto linię graniczną działki, która odbiega od linii wyznaczonej kamieniami granicznymi, a rów który stanowił naturalną granicę działki znalazł się poza nią.

Decyzją z 22 marca 2023 r. starosta orzekł o wykazaniu nowych współrzędnych w bazie danych ewidencji gruntów i budynków dla działki o nr ewid.[...], dla punktów granicznych: 100874, 100534, 100533, 100532, 100531, 100530, 100529, 100528, 100527, 100526, 100525, 100880 i 100881 oraz o wykazaniu powierzchni 11,7846 ha dla działki o nr ewid.[...]

W uzasadnieniu decyzji starosta wskazał, że na podstawie umowy sprzedaży z 14 stycznia 2003 r. strona nabyła nieruchomość, w skład której wchodziły działki ewid. nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 11,8170 ha. W wyniku połączenia ww. działek powstała działka o nr [...] o pow. 11,8770 ha, którą ujawniono w ewidencji gruntów i budynków w 2006 r.

W latach 2012-2013 dokonano modernizacji ewidencji. W celu opracowania dokumentacji geodezyjnej wykonawca obliczył współrzędne punktów granicznych. Przy użyciu ww. współrzędnych obliczono powierzchnię działki nr [...], która wyniosła 11,7889 ha.

Starosta po wszczęciu postępowania w sprawie zmiany danych ewidencyjnych, na podstawie dokumentacji geodezyjnej, ponownie obliczył współrzędne punktów granicznych działki. W związku ze stwierdzeniem błędnych danych w ewidencji, starosta dokonał zmiany ww. współrzędnych. Z kolei zmiana współrzędnych spowodowała konieczność zmiany powierzchni działki nr [...], która w wyniku ponownych obliczeń wyniosła 11,7846 ha. Starosta odnosząc się do twierdzeń strony, że rów który stanowił naturalną granicę przedmiotowej działki znalazł się poza nią stwierdził, że na działce nr [...] nie występował i nie występuje użytek gruntowy – grunty pod rowami "W".

Od decyzji organu I instancji strona wniosła odwołanie zarzucając naruszenie zasad ochrony prawa własności oraz zaufania obywatela do państwa. Odwołujący wskazał, że modernizacja ewidencji pozbawiła stronę prawa własności do części działki tj. 0,0324 ha podnosząc, że starosta nie posiadał kompetencji do orzeczenia o przepadku ww. gruntu.

[...]WINGK utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że organ I instancji prawidłowo nie dokonał aktualizacji powierzchni przedmiotowej działki, a jedynie ujawnił zmiany współrzędnych punktów granicznych i powierzchni działki. Organ odwoławczy jako niezasadny uznał zarzut odwołującego się o przesunięciu linii granicznej działki nr [...] wskazując, że położenie punktów granicznych działki nie uległo zmianie od czasu ich ustalenia w postępowaniu rozgraniczeniowym tj. w operacie technicznym, zatwierdzonym decyzją Wójta Gminy Z. z 9 grudnia 1999 r.

W skardze wniesionej do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie decyzji [...]WINGK i o przywrócenie granic działki nr [...] oraz jej powierzchni zarzucając wydanie decyzji z naruszeniem zasad ochrony własności oraz zaufania obywatela do Państwa. Skarżący zaprzeczył twierdzeniom organu o nieistnieniu rowu na granicy działek nr [...] i nr [...] wskazując, że starosta wydał pozwolenie wodnoprawne dotyczące tego rowu. Podniósł, że modernizacja ewidencji pozbawiła skarżącego prawa własności do części działki bez żadnej rekompensaty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie skarżący wniósł i wywiódł jak w skardze. Oświadczył, że dotychczas nie przeprowadzał we własnym zakresie ustalenia granic działki przez geodetę. Nadto oświadczył, że jego zdaniem granica została źle poprowadzona w wyniku modernizacji oraz że w wyniku tego działka jest mniejsza. Jednocześnie wskazał, że punkty graniczne nie były przestawiane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy przede wszystkim wskazać, że Sąd aby mógł orzec o uchyleniu decyzji, muszą zajść ku temu ściśle wskazane przesłanki ustawowe. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził natomiast, że nie zostały spełnione przesłanki do uchylenia decyzji przewidziane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 t.j. zwanej P.p.s.a.) zgodnie z którym Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie zaszły również, zdaniem Sądu, pozostałe przesłanki konieczne dla uchylenia zaskarżonej decyzji, przewidziane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., gdyż żaden z przepisów prawa materialnego nie został naruszony w sposób, w którym miałoby to wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy również wskazać, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie zgodności z prawem, nie oceniają celowości czy słuszności aktów administracyjnych. Kontrola ta została zatem ukształtowana inaczej, niż orzekanie w sprawach cywilnych czy karnych. Sądy administracyjne kontrolują bowiem prawidłowość podstawy rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, którą stanowią przepisy prawa materialnego, regulacje proceduralne, a także przepisy ustrojowe (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt SK 7/06). Sąd administracyjny bada zatem czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2007 r. II FSK 72/06, uchwała pełnego składu sędziów NSA z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dalej "CBOSA"). Zgodnie z art. 133 P.p.s.a. podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zebrany przez organy administracji publicznej. Sąd administracyjny ma przy tym na uwadze fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 P.p.s.a.) oraz dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a., ale tylko gdy jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

Przechodząc do meritum to podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c i lit. d ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm. dalej "u.p.g.i.k.") zgodnie z którym aktualizacja operatu ewidencyjnego odbywa się z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: materiałów zasobu lub wykrycia błędnych informacji.

Na podstawie ww. przepisu organ wszczął postępowanie administracyjne, w wyniku którego ponownie obliczył współrzędne punktów granicznych działki nr [...], w oparciu o operat ewidencyjny z 1999 r. i tym samym ustalił prawidłowe współrzędne, które następnie ujawnił w zaskarżonej decyzji.

Zgodnie natomiast z art. 24 ust. 1 u.p.g.ik. operat ewidencyjny zawiera m.in. informacje dotyczące powierzchni gruntu podlegające ujawnieniu w ewidencji gruntów (art. 20 u.p.g.i.k.). W myśl natomiast § 16 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Prac i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 27 lipca 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 1390 ze zm. dalej "rozporządzenie") pole powierzchni ewidencyjnej oblicza się na podstawie współrzędnych punktów granicznych i wykazuje się w hektarach, z precyzją zapisu do 0,0001 ha. W związku z powyższym skoro współrzędne punktów granicznych okazały się błędne, organ na podstawie ww. przepisów prawidłowo dokonał obliczenia powierzchni działki nr [...], dokonując jej aktualizacji i ujawnienia w bazie danych ewidencji.

Skarżący zarzucił, iż na skutek wydania zaskarżonej decyzji doszło do zmiany granic przedmiotowej działki i domagał się przywrócenia właściwych jego zdaniem granic działki. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, a ani organ, ani sąd w kontrolowanej sprawie nie byli władni do ustalania granic działki.

W ocenie Sądu organy prawidłowo potwierdziły w decyzjach stan prawny dotyczący przedmiotowej działki, w oparciu o dokumenty ewidencyjne. W kontrolowanej sprawie organ w sposób zgodny z prawem skorygował oczywistą - w świetle znajdujących się w zasobach ewidencji gruntów i budynków dokumentów - omyłkę matematyczną. Nie doszło przy tym, wbrew twierdzeniom skarżącego do zmiany granic działki przez samoistne zmiany w ewidencji gruntów, a jedynie do aktualizacji danych poprzez usunięcie błędnych danych i zastąpienie ich poprawnymi. Położenie punktów granicznych działki nie uległo zmianie, co stanowiło okoliczność bezsporną, przyznaną przez skarżącego. Przebieg granicy przedmiotowej działki jest zgodny z dokumentacją geodezyjną z 1999 r. i od tego czasu nie uległ zmianie. W kontrolowanej sprawie doszło bowiem nie do zmiany pola powierzchni przedmiotowej działki jako takiej, a jedynie do zmiany samego wyniku matematycznych obliczeń współrzędnych granic działki, co spowodowało zmiany w obliczeniach matematycznych powierzchni działki. Takie działanie organu było prawnie dopuszczalne w świetle ww. przepisów prawa. Sąd stwierdził, że organy administracji publicznej dokonały prawidłowej subsumcji ww. przepisów prawa materialnego do poczynionych przez organ prawidłowych ustaleń faktycznych.

Ewidencja gruntów i budynków jest prowadzonym zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, który rejestruje stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można ani dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich lub uprawnień do władania nieruchomością lub częścią nieruchomości. Przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie dają staroście podstaw prawnych do kształtowania stosunków własnościowych i związanych z nimi uprawnień i obowiązków. Również modernizacja ewidencji gruntów i budynków nie jest trybem właściwym do rozstrzygania sporów granicznych i nie może zastąpić rozgraniczenia nieruchomości. Postępowanie z wniosku o zmianę danych w ewidencji gruntów i budynków nie jest postępowaniem w toku którego ustalane są granice nieruchomości czy też prawa własności przez dokonanie określonych wpisów. (por. wyrok NSA z 30 sierpnia 2022 r. I OSK 1118/19, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 20 sierpnia 1998 r., sygn. akt II SA 766/98; 14 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2566/12; 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1718/13, CBOSA). Ewidencja gruntów i budynków spełnia jedynie funkcje informacyjno-techniczne, a nie prawotwórcze. Techniczno- deklaratoryjny charakter ewidencji gruntów i budynków wyklucza bowiem dokonywanie zmian ewidencyjnych, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych lub które powinny zostać rozstrzygnięte w drodze cywilnego sporu o własność.

W związku z powyższym podstawą ujawnienia w ewidencji danych dotyczących przedmiotowej działki była dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W kontrolowanej sprawie granice działki nr [...] zostały ustalone w postępowaniu rozgraniczeniowym w 1999 r. tj. jeszcze przed nabyciem przez stronę przedmiotowej działki i od czasu przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego nie uległy zmianie. Stąd też zarzuty o naruszeniu konstytucyjnego prawa własności, przepadku własności nieruchomości czy też zasady zaufania obywatela do Państwa nie zasługują na uwzględnienie.

W przypadku stwierdzenia, że ewidencja gruntów i budynków stała się nieaktualna, starosta jako organ administracji geodezyjnej i kartograficznej był zatem zobowiązany podjąć działania niezbędne do jej zaktualizowania. Jedną bowiem z zasad prowadzenia ewidencji gruntów i budynków jest zasada aktualności, zgodnie z którą, starostowie są zobowiązani do utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.

Sąd dokonując analizy akt administracyjnych sprawy stwierdził również że organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy w sprawie, którego ocenę zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób zrozumiały wyjaśnia powody aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie współrzędnych punktów granicznych, co z kolei spowodowało konieczność aktualizacji danych w zakresie powierzchni przedmiotowej działki.

Skarżący nie podważył skutecznie obliczeń współrzędnych punktów granicznych dokonanych przez organ, w oparciu o które doszło do ujawnienia określonej w decyzji powierzchni działki. Organ wyczerpująco przedstawił skarżącemu w uzasadnieniu decyzji z jakich względów doszło do ujawnienia aktualizacji powierzchni przedmiotowej działki. Nie ma zatem żadnych podstaw do kwestionowania zebranego materiału dowodowego, opisanego przez organ. Rozumowanie, w wyniku, którego organ ustalił prawidłowe współrzędne punktów granicznych jest przy tym zgodne z zasadami logiki. Sąd natomiast w ramach kontroli sądowoadministracyjnej nie bada prawidłowości obliczeń organu, czy też, o czym już była mowa powyżej nie prowadzi postępowania dowodowego z urzędu. Tymczasem w skardze przedstawiono jedynie twierdzenia odnośnie właściwej, zdaniem skarżącego, powierzchni przedmiotowej działki. Na poparcie ww. twierdzeń skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, czy też własnych obliczeń, a to na skarżącym jako na właścicielu przedmiotowej działki ciążył obowiązek udokumentowania wnioskowanej zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków (por. D. Felcenloben, Ewidencja gruntów i budynków. Zagadnienia materialne i procesowe, Warszawa 2022, s. 259, por. wyrok WSA w Krakowie III SA/Kr 520/23, CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie skarżący domagając się sprostowania powierzchni przedmiotowej działki i przebiegu granic nie uzasadnił swojego żądania dokumentami źródłowymi potwierdzającymi zaistnienie nowego zdarzenia prawnego ustalającego w sposób odmienny, niż obecnie uwidoczniony w ewidencji, przebieg granicy i wielkość powierzchni działki. Nie było zatem możliwe zaktualizowania ewidencji (zastąpienia dotychczasowego przebiegu granicy) zgodnie z wnioskiem strony. Skarżący w sposób ogólny zakwestionował poczynione ustalenia organu, w wyniku których powierzchnia stwierdzona w decyzji rożni się od powierzchni działki w momencie jej nabycia przez skarżącego. Na rozprawie z kolei oświadczył, że nie przeprowadzał we własnym zakresie ustalenia granic działki przez geodetę.

Nieakceptowanie przebiegu granicy przedmiotowej działki nie oznacza, że ustalenie przebiegu granic widniejące w dokumentacji geodezyjnej jest bezskuteczne. Sąd zauważa, że wszelkie wątpliwości skarżącego dotyczące przebiegu granic, ustalenia istnienia rowu na granicy działek nr [...] i nr [...], mogą być rozstrzygane w ramach innych, przewidzianych prawem procedur. Organ ewidencyjny, nie był natomiast władny w kontrolowanej przez sąd sprawie, do dokonana samodzielnej oceny prawidłowości dokumentów stanowiących podstawę wpisu do ewidencji. Działanie takie prowadziłoby bowiem do naruszenia przepisów wskazujących organy i sądy właściwe do wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności decyzji czy prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2022 r., I OSK 865/21, CBOSA).

Reasumując Sąd stwierdził zatem, że organy administracji publicznej wydając decyzje nie dopuściły się wyżej omówionych naruszeń przepisów postępowania, ani też przepisów prawa materialnego, mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.