Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 56/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 par 3,
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Tomasz Zborzyński, po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 254/23 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 15 listopada 2022 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 15.11.2022r. w przedmiocie określenia skarżącemu A. C. zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2020 r. Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co stanowi przesłankę zastosowania ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: P.p.s.a. W szczególności skarżący nie uprawdopodobnił twierdzenia, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego w następstwie wydania decyzji zaskarżonej do sądu administracyjnego i zajęcie środków pieniężnych uzyskanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pozbawi go możliwości dalszego prowadzenia tej działalności oraz środków do życia. Twierdzenia te mają charakter ogólnikowy oraz pozostają w sprzeczności z zarządzeniem Sądu o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy, a to w następstwie cofnięcia tego wniosku przez skarżącego. Ponieważ skarżący nie przedstawił informacji obrazujących jego sytuację majątkową, nie wykazał też przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji.

W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. przez przyjęcie, że nie uprawdopodobnił niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków i dowolne przyjęcie, że jego sytuacja finansowa pozwala na regulowanie zobowiązań, w sytuacji, gdy podstawą wydania zarządzenia o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy było cofnięcie tego wniosku. Ponadto podniósł, że Sąd pominął wysokość ciążących na nim zobowiązań podatkowych za wcześniejsze lata, w łącznej kwocie blisko 900.000 zł, a egzekucja skierowana do pojazdów, które wykorzystuje na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, pozbawi go możliwości zarobkowania. Sąd błędnie więc przyjął, iż sytuacja finansowa skarżącego pozwala na regulowanie zobowiązań, zwłaszcza, że w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy sytuacja majątkowa skarżącego nie podlegała ocenie z uwagi na cofnięcie wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd administracyjny, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania sądowoadministracyjnego, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu, bowiem skarżący - wbrew dyspozycji wyrażonej w art. 61 § 3 P.p.s.a. - nie uprawdopodobnił okoliczności mogących przemawiać za słusznością złożonego wniosku.

Podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z wyczerpująco opisanymi przesłankami oraz dowodami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie jest przy tym wystarczające złożenie samego wniosku, nawet z przytoczeniem w jego uzasadnieniu okoliczności, które mogą pojawić się na etapie wykonywania zaskarżonego aktu, czy sparafrazowanie treści art. 61 § 3 P.p.s.a., bez odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy. Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi informacjami, pozwalającymi na zastosowanie omawianej instytucji prawnej, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności ostatecznych decyzji, mimo zaskarżenia ich do sądu administracyjnego. Samo powołanie określonych twierdzeń na okoliczności związane z sytuacją materialną czy majątkową skarżącego nie jest wystarczające do uznania, że wniosek spełnia przesłanki zawarte w hipotezie art. 61 § 3 P.p.s.a. (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3.07.2014 r., II OZ 661/14, z dnia 6.02.2009 r., II FZ 39/09, z dnia 18.03.2010 r., II FSK 502/09).

Słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje realne niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków, nie przedstawił bowiem żadnej konkretnej argumentacji oraz dowodów uprawdopodobniających te okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje przy tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji może mieć wpływ na finanse skarżącego i jego byt, jednakże bez wskazania, jaka jest rzeczywista sytuacja majątkowa skarżącego, nie można dokonać pełnej oceny, czy w sprawie zaistnieje niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Sytuację materialną skarżącego mogłyby zobrazować dane podane w następstwie złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże skarżący cofnął swój wniosek i nie wykonał zarządzenia Sądu wzywającego o przedstawienie wymaganych dokumentów. Jakkolwiek wyprowadzanie daleko idących wniosków z faktu rezygnacji z ubiegania się przez skarżącego o prawo pomocy może budzić wątpliwości, niemniej nie sposób zaprzeczyć, że argumentacja mająca wspierać wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej jest nie tylko enigmatyczna, ale także oparta na hipotezach i przewidywaniach, bez odniesienia się do rzeczywiście zaistniałych okoliczności. Wystarczy odnotować, że skarżący nie twierdzi ani nie wykazuje, że egzekucja zaległości podatkowych oraz zobowiązań określonych w zaskarżonej decyzji została wszczęta oraz jaki jest jej przebieg i jakie środki egzekucyjne rzeczywiście zastosowano; skarżący nie wskazuje także, jaki środkami finansowymi dysponuje, jakie ma koszty utrzymania, a jakie stałe koszty prowadzenia działalności.

Należy dodać, że odwołanie się skarżącego do znacznych obciążeń podatkowych za poprzednie lata podatkowe oraz skutków finansowych wykonania zobowiązania określonego skarżoną obecnie decyzją stanowi zespół argumentów mogących wspierać ewentualny wniosek o umorzenie zaległości podatkowych lub rozłożenie ich na raty, nie stanowi jednak wsparcia dla wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Przesłankami udzielenia takiej ochrony są dwie odmienne okoliczności, a to: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z wyrządzeniem szkody nie może też być utożsamiane wykonanie ciążącego na skarżącym obowiązku, a ku temu zmierza przytoczona w zażaleniu argumentacja. Owszem, za niebezpieczeństwo kwalifikujące do udzielenia ochrony tymczasowej mogłoby zostać uznane pozbawienie skarżącego możliwości zarobkowania przez odebranie mu służących działalności gospodarczej urządzeń czy pojazdów, ale nawet samo zajęcie egzekucyjne takich ruchomości niebezpieczeństwa takiego jeszcze nie stwarza, powoduje ono bowiem tylko niemożność ich zbycia bez zgody organu egzekucyjnego; dopiero przystąpienie do ich egzekucyjnej sprzedaży czyniłoby omawiane niebezpieczeństwo realnym. Trzeba podkreślić, że i te rozważania mają charakter hipotetyczny, gdyż skarżący ani nie wskazał, ani nie udowodnił faktu wszczęcia egzekucji skierowanej do posiadanych przez niego pojazdów. Z kolei zajęcie środków pieniężnych na rachunkach bankowych ze swej istoty ma charakter odwracalny i może być łatwo zrekompensowane. Udzielenie ochrony tymczasowej ze swej istoty nie może być natomiast traktowane jako środek prowadzący do trwałego uchylania się od wykonania ciążących na podatniku obowiązków świadczenia pieniężnego, a ku temu wniosek skarżącego zdaje się zmierzać, skoro eksponuje on okoliczność, że wykonanie zaskarżonej decyzji godziłoby w jego interesy majątkowe. Można jedynie przypomnieć, że każde wypełnienie obowiązku podatkowego godzi w interesy majątkowe zobowiązanego, prowadzi bowiem do uszczuplenia jego majątku; stanowi jednak powszechny obowiązek, przewidziany w art. 84 Konstytucji. Wreszcie, skarżący odwołuje się do (ewentualnej) niemożności prowadzenia działalności gospodarczej w czasie trwania postępowania podatkowego, zdając się nie zauważać, że postępowanie podatkowe zostało już zakończone wydaniem decyzji ostatecznej, a obecnie trwa jedynie zainicjowana przez skarżącego sądowa kontrola tego postępowania pod względem jego zgodności z prawem.

Mając na uwadze wnioski sformułowane przez skarżącego na etapie postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że nie rozpoznaje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ale bada zgodność z prawem wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a więc orzeka na podstawie stanu, jaki istniał w dacie orzekania przez ten Sąd. Jednak wobec niestwierdzenia zarzucanego w zażaleniu naruszenia prawa, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. zażalenie oddalił.