Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 236/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Monika Nowicka WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2008 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosków A. J, M. N., H. W., J. W. i M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1962 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1962 r. nr [...] o odmowie ustanowienia na rzecz dotychczasowej właścicielki prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] i [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury podał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Minister Transportu i Budownictwa stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1962 r. oraz orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1962 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...].

Z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili M. S., M. N., H. W., J. W. i A. J.

Z ustaleń organu wynika, że obecnie grunt przedmiotowej nieruchomości, obejmujący działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] stanowi mienie komunalne i znajduje się w użytkowaniu wieczystym A. J. i T. J.

Minister Infrastruktury, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1987 r., sygn. akt IV SA 1062/86, publ. ONSA 1987/1, poz. 35, stwierdził, że celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z art. 16 kpa. Może mieć miejsce jedynie w przypadku gdy decyzja dotknięta jest niewątpliwie przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa.

Minister Infrastruktury wskazał, że zabudowana nieruchomość [...] położona przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] i [...], stanowiąca własność W. W., objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy W., a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130).

Minister Infrastruktury podał, że z materiałów inwentaryzacyjnych Biura Odbudowy [...] nadesłanych przez Archiwum Państwowe W. wynika, że na przedmiotowej nieruchomości znajdował się budynek stary, murowany, mieszkalny, o trzech kondygnacjach.

Z ustaleń organu wynika, że w dniu 12 kwietnia 1948 r. do Zarządu Miejskiego w W. wpłynął wniosek J. R. o przyznanie własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości, po rozpatrzeniu którego Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] kwietnia 1962 r. odmówiło przyznania prawa własności czasowej do powyższego gruntu z uwagi na fakt, iż "na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości [...] przy ul. [...] przeznaczony został pod użyteczność publiczną. Ponieważ korzystanie przez wnioskodawcę z gruntu będącego przedmiotem odmowy, nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu wg planu zagospodarowania przestrzennego, Prezydium Rady Narodowej w [...] W. nie może przyznać prawa wieczystego użytkowania".

W piśmie przekazującym odwołanie J. R. stwierdzono, że na nieruchomości znajduje się obecnie [...][...] i w 1959 r. wydano lokalizację dla [...] Zarządu Przedsiębiorstw Komunalnych dla rozbudowy [...][...]. Ponadto organ podniósł, że w dniu 26 października 1968 r. dokonano w księdze wieczystej wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., po rozpatrzeniu wniosku A. F. – odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1962 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1962 r. odmawiające dotychczasowej właścicielce przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości, a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2001 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt I SA 1292/02 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002 r. oraz decyzję z dnia [...] listopada 2001 r. wskazując, że " (...) w dniu wydania orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W., tj. [...] kwietnia 1962 r. W. .W. już nie żyła. Natomiast wniosek o przyznanie prawa własności czasowej złożyła J. R. Rozpoznając wniosek organ nie zajął się ustaleniem legitymacji wnioskodawczyni do złożenia wniosku, nie ustalił czy była ona pełnomocnikiem czy następcą prawnym W. W. i wydał w dniu [...] kwietnia 1962 r. skierowane do niej orzeczenie administracyjne, w sentencji którego odmówił "uprawnionej W. W." ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu. Takie orzeczenie rażąco naruszyło przepis obowiązującego ówcześnie art. 6 ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. – Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz. U. Nr 34, poz. 311), zgodnie z którym zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin i kończy się z chwilą jej śmierci. Organ nie mógł zatem orzekać o przyznaniu W. W. prawa własności czasowej".

Ponadto, Sąd zauważył, że ,,(...) nie poczyniono żadnych ustaleń co do tego, kto jest stroną postępowania dekretowego, a postępowanie zakończone decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej toczyło się bez udziału drugiego spadkobiercy – F. N.". Brak ustalenia zakresu podmiotowego postępowania administracyjnego spowodował, zdaniem WSA ,,(...) rażące naruszenie przepisu art. 7 kpa, zobowiązującego do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, art. 10 zgodnie z którym organ jest zobowiązany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, jak również art. 77 i art. 80 ustanawiającego obowiązek zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego oraz właściwej jego oceny (...)".

Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., mając na uwadze art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej i Prezydium Rady Narodowej z 1962 r.

Ponownie rozpatrując sprawę Minister Infrastruktury stwierdził, iż bezspornym jest, że decyzja Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 r. błędnie została skierowana do nieżyjącej od dnia [...] maja 2005 r. A. F., ale jej spadkobiercy brali udział w postępowaniu nadzorczym. Okoliczność ta, zdaniem organu, wymaga wyłączenia zmarłej z postępowania, ale błąd organu nie ma wpływu na rozstrzygnięcie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej praw do nieruchomości [...].

Minister Infrastruktury, mając na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2004 r., którym organ jest związany, stwierdził, iż decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1962 r. oraz orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1962 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] w W., wydane zostały z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy oraz ówcześnie obowiązującego art. 6 ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. Przepisy ogólne prawa cywilnego, polegającym na rozstrzygnięciu co do praw osoby zmarłej właścicielki nieruchomości, ponieważ organ ten nie mógł orzekać o przyznaniu W. W. prawa własności czasowej, bowiem zmarła ona w dniu [...] maja 1946 r. i z tą chwilą utraciła zdolność prawną, zatem nie mogła być stroną postępowania.

Tym samym, zdaniem organu, zachodzą przesłanki wynikające z art. 156 § 1 pkt 2 kpa do stwierdzenia nieważności zarówno decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca1962 r., jak i orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1962 r., co stwierdzono zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r.

Minister Infrastruktury stwierdził, że pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych wielokrotnie było przedmiotem interpretacji dokonywanej przez Sąd Najwyższy oraz Naczelny Sąd Administracyjny. W uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r. sygn. akt III AZP 4/92 (OSN CP 1992/12/211) stwierdzono, że odwracalność albo nieodwracalność skutku prawnego decyzji trzeba rozpatrywać, mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencje, tzn. umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych prawnych form działania. Jeżeli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może też skorzystać z drogi postępowania administracyjnego, to wtedy właśnie skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny. Nie oznacza to, że jest to nieodwracalność absolutna, że mamy do czynienia z całkowitą niemożnością przywrócenia poprzedniego stanu prawnego w ramach całego porządku prawnego. Jest to nieodwracalność skutku prawnego względna w tym znaczeniu, że "odwrócenie" tego skutku jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej działającego w granicach obowiązywania norm prawa publicznego, w formach prawnych właściwych dla tej administracji i w trybie postępowania przypisanym tejże administracji. Decyzja wywoła wobec tego skutek prawny nieodwracalny wtedy, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji. Tak samo skutek prawny decyzji, który może być odwrócony na podstawie norm prawa prywatnego przez sąd, dla organu administracji publicznej – tylko ze względu na zakres jego kompetencji – będzie nieodwracalny. W orzecznictwie od dawna uznany jest pogląd, że zmiana lub uchylenie ostatecznej decyzji, na podstawie której strony zawarły umowę cywilnoprawną, np. wzruszenie ostatecznej decyzji o sprzedaży nieruchomości państwowej lub o ustanowieniu użytkowania wieczystego, nie może być bezpośrednio źródłem nieważności czynności prawnej, chociaż będzie okolicznością mającą znaczenie w ocenie ważności tej czynności przez sąd (uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 25 kwietnia 1964 r. III CO 12/64, OSNCP z 1964 r. z. 12, poz. 244).

Minister Infrastruktury stwierdził również, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 1998 r., sygn. akt OPK 4-7/98 (publ. w ONSA 1/99), że należy odróżnić skutki prawne, które wywołała kwestionowana decyzja w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, od skutków prawnych, dotyczących tego samego przedmiotu, wywołanych późniejszymi decyzjami lub zdarzeniami prawnymi.

Minister Infrastruktury podał, że przedmiotowa nieruchomość położona jest przy ul. [...] i stanowi obecnie działkę ewidencyjną nr [...]. W dniu [...] czerwca 1993 r. Zarząd Związku Dzielnic – Gmin W. wydał decyzję nr [...], którą stwierdzono nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia1990 r. na 99 lat prawa użytkowania wieczystego powyższej działki przez Miejskie Przedsiębiorstwo [...][...], a następnie aktem notarialnym z dnia 2 lipca 2004 r., rep. [...] Hotele [...][...] sprzedały prawo wieczystego użytkowania przedmiotowego gruntu i własność stanowiącego odrębną nieruchomość budynku, na rzecz A. J. i V. J.

Minister Infrastruktury podniósł, iż w sytuacji, gdy umowa ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu na rzecz osoby trzeciej była poprzedzona decyzją administracyjną – tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie – to ta właśnie decyzja, a nie decyzja o odmowie przyznania prawa własności czasowej była podstawą ustanowienia na rzecz określonej osoby trzeciej użytkowania wieczystego i zawarcia umowy, stąd oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na podstawie decyzji, a następnie zbycie tego prawa (w formie aktu notarialnego) przy ocenie legalności decyzji administracyjnej odmawiającej byłemu właścicielowi przyznania własności czasowej, nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.

Ponadto, za nieodwracalny skutek prawny nie może być uznane nabycie prawa użytkowania wieczystego w drodze uwłaszczenia z mocy samego prawa, jak wynika z decyzji Zarządu Związku Dzielnic – Gmin W. z dnia [...]czerwca 1993 r., a nie z orzeczenia dekretowego z dnia [...] kwietnia 1962 r. Na takie rozumienie wpływa orzecznictwo Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 6 kwietnia 1995 r., (sygn. akt III ARN 8/95, OSN Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nr 18, poz. 22) stwierdził, że jeżeli skutki prawne decyzji administracyjnej mogą być zniesione w drodze postępowania administracyjnego, to oznacza to, że nie mają one charakteru nieodwracalnego. Inne są zatem skutki decyzji dekretowej, a inne decyzji uwłaszczeniowej.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. J.; zarzucając naruszenie:

1. art. 156 § 2 kpa poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w niniejszej sprawie wadliwa decyzja administracyjna nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych;

2. art. 7, 8, 16 i 77 kpa poprzez brak ochrony słusznego interesu prawnego właścicieli przedmiotowej nieruchomości, tj. V. i A. małż. J., poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i jednostronność w postępowaniu oraz naruszenie zasady stabilności decyzji;

– wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja, jak również decyzja poprzedzająca nie naruszają prawa.

Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie podziela zarzutów skargi.

Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...]czerwca 1962 r. oraz orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1962 r. zostało wszczęte wnioskiem z dnia 24 kwietnia 1998 r. A. F. – spadkobierczyni J. R.

Zabudowana nieruchomość [...]położona w W. przy ul. [...], objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), stanowiła własność W. W. W. W. zmarła w dniu [...] maja 1946 r., a spadek po niej nabyli J. R. i F. N. (postanowienie Sądu Rejonowego dla m. st. W. z dnia 8 grudnia 1995 r. [...]). W dniu 12 kwietnia 1948 r., w terminie, J. R. złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt I SA 1292/02 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...]kwietnia 2002 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2001 r. odmawiającą dotychczasowej właścicielce przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], twierdząc w uzasadnieniu, że w dniu wydania orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W., tj. [...] kwietnia 1962 r. W. W. już nie żyła, a organ w dniu [...] kwietnia 1962 r. wydał skierowane do niej orzeczenie administracyjne, w sentencji którego odmówił "uprawnionej W. W." ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu. Takie orzeczenie, zdaniem Sądu, rażąco naruszyło przepis obowiązującego ówcześnie art. 6 ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. – Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz. U. Nr 34, poz. 311), zgodnie z którym zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin i kończy się z chwilą jej śmierci.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 r. stwierdzającą nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1962 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...]kwietnia 1962 r. o odmowie ustanowienia na rzecz dotychczasowej właścicielki prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] i [...].

Prawidłowo organ uznał, że w niniejszej sprawie najistotniejsze znaczenie ma art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Prawidłowo zatem organ, mając na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt I SA 1292/02, stwierdził nieważność decyzji z 1962 r. bowiem bezspornym jest, że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...]czerwca 1962 r. oraz orzeczenie administracyjne z dnia [...] kwietnia 1962 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. wydane zostały z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, oraz ówcześnie obowiązującego art. 6 ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. Przepisy ogólne prawa cywilnego, które to naruszenie polegało na rozstrzygnięciu co do praw osoby nieżyjącej - zmarłej w dniu [...] maja 1946 r. W. W. - właścicielki nieruchomości, bowiem każdy człowiek z chwilą śmierci traci zdolność prawną, i tym samym nie może być stroną postępowania.

Prawidłowo organ również uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne.

Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem, pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych należy rozpatrywać, mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencje, tzn. umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych prawnych form działania. Jeżeli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może też skorzystać z drogi postępowania administracyjnego, to wtedy właśnie skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny. Decyzja administracyjna wywoła nieodwracalny skutek prawny wtedy, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji. Tak samo skutek prawny decyzji, który może być odwrócony na podstawie norm prawa prywatnego przez sąd, dla organu administracji publicznej – tylko ze względu na zakres jego kompetencji – będzie nieodwracalny. W orzecznictwie od dawna uznany jest również pogląd, że zmiana lub uchylenie ostatecznej decyzji, na podstawie której strony zawarły umowę cywilnoprawną, np. wzruszenie ostatecznej decyzji o sprzedaży nieruchomości państwowej lub o ustanowieniu użytkowania wieczystego, nie może być bezpośrednio źródłem nieważności czynności prawnej, chociaż będzie okolicznością mającą znaczenie w ocenie ważności tej czynności przez sąd (uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 25 kwietnia 1964 r. III CO 12/64, OSNCP z 1964 r. z. 12, poz. 244).

Prawidłowo organ również uznał, że należy odróżnić skutki prawne, które wywołała kwestionowana decyzja w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, od skutków prawnych, dotyczących tego samego przedmiotu, wywołanych późniejszymi decyzjami lub zdarzeniami prawnymi.

W sytuacji, gdy umowa ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu na rzecz osoby trzeciej była poprzedzona decyzją administracyjną, tak jak w niniejszej sprawie, to właśnie ta decyzja, a nie decyzja o odmowie przyznania prawa własności czasowej była podstawą ustanowienia na rzecz określonej osoby trzeciej użytkowania wieczystego i zawarcia umowy. Dlatego też oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na podstawie decyzji, a następnie zbycie tego prawa (w formie aktu notarialnego) przy ocenie legalności decyzji administracyjnej odmawiającej byłemu właścicielowi przyznania własności czasowej, nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.

Zasadne jest również stwierdzenie organu, że za nieodwracalny skutek prawny nie może być uznane nabycie prawa użytkowania wieczystego w drodze uwłaszczenia z mocy samego prawa, jak wynika z decyzji Zarządu Związku Dzielnic – Gmin W. z dnia [...] czerwca 1993 r., a nie z orzeczenia dekretowego z dnia [...] kwietnia 1962 r. Na takie rozumienie wpływa orzecznictwo Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 6 kwietnia 1995 r., (sygn. akt III ARN 8/95, OSN Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nr 18, poz. 22) stwierdził, że jeżeli skutki prawne decyzji administracyjnej mogą być zniesione w drodze postępowania administracyjnego, to oznacza to, że nie mają one charakteru nieodwracalnego. Inne są zatem skutki decyzji dekretowej, a inne decyzji uwłaszczeniowej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

-----------------------

8