Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2898/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędzia WSA Maria Tarnowska, , Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2015 r. sprawy ze skargi A. D., T. D., małoletniej A. D. i małoletniego A. D. reprezentowanych przez A. D. i T. D. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] września 2014 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów rozporządzenia przez przewoźnika lotniczego I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] stycznia 2014 r. znak [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżących A. D., T. D., małoletniej A. D. i małoletniego A. D. reprezentowanych przez A. D. i T. D kwotę 657 zł (sześćset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2014r., znak: [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183 – dalej: "k.p.a."), w związku z art. 205a ust. 1 i art. 205b ust. 1 oraz art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002r. Prawo lotnicze (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 1393), w związku z art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 14 rozporządzenia WE nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/WE (Dz. Urz. UE L 46 z 17.2.2004) - zwanego dalej "rozporządzeniem", po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy opatrzonego datą [...] lutego 2014 r. wniesionego przez pasażerów: A. D., T. D., małoletnią A. D. oraz małoletniego A. D. odnośnie decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. wydanej w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] postanowień rozporządzenia w związku z opóźnieniem lotu o numerze [...] na trasie [...] ([...]) - [...] ([...]) z [...] lipca 2012 r., uchylił w części decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. wydaną w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika [...] Sp. z o.o. przepisów rozporządzenia, w części stwierdzającej brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. art. 9 rozporządzenia i w tym zakresie stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. przepisów rozporządzenia w związku z opóźnieniem lotu [...] na trasie [...] ([...]) - [...] ([...]) z dnia [...] lipca 2012 r. poprzez zaniechanie obowiązku z art. 9 ust. 1 lit. a rozporządzenia i nałożył na przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 200 zł za naruszenie art. 9 rozporządzenia w stosunku każdego z skarżących. Łączna wysokość nałożonej kary wyniosła 800 zł, a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy.

Prezes Urzędu swoje rozstrzygnięcie podjął w oparciu o następujący stan faktyczny:

W dniu [...] lutego 2013 r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynęła skarga złożona przez pasażerów: A. D., T. D., małoletnią A. D. oraz małoletniego A. D., reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika. Ww. skarga dotyczy lotu o oznaczeniu kodowym [...] z dnia [...] lipca 2012 r. wykonywanego przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. Skarżący zarzucili naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia.

Po rozpatrzeniu sprawy Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w dniu [...] stycznia 2014 r. wydal decyzję nr [...], w której stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. przepisów rozporządzenia.

Ww. pasażerowie mieli odbyć podróż na trasie [...] ([...]) - [...] ([...]) lotem o oznaczeniu kodowym [...]. Przedmiotowy rejs został jednak opóźniony. Opóźnienie to w starcie wyniosło około 4 godziny, z kolei w lądowaniu wyniosło 3 godziny 40 minut. W trakcie oczekiwania na lot [...] pasażerowie otrzymali od przewoźnika lotniczego posiłki i napoje o wartości do 20 zł, zostali również poinformowani o przysługujących im prawach. Prezes ustalił, że przyczyną opóźnienia lotu z dnia [...] lipca 2012 roku na trasie [...] były niekorzystne warunki meteorologiczne panujące w porcie lotniczym w [...] w dniu [...] lipca 2012 roku, które wstrzymały start rejsu [...]-[...], co w konsekwencji doprowadziło do zakłócenia pozostałych lotów, w tym rejsu [...]. Powyższe znalazło potwierdzenie w opinii Dyrektora Departamentu Operacyjno-Lotniczego Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] stycznia 2014 roku nr [...].

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 roku nr [...] Prezes Urzędu stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenia.

Uzasadniając swoje stanowisko Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził, iż przewoźnik nie miał obowiązku zwrotu ww. podróżnym kosztów zakupu biletu z uwagi na fakt, iż pasażerowie nie zrezygnowali z opóźnionego połączenia i na [...] udali się lotem [...]. Prezes Urzędu ustalił także, że skarżącym zapewniono stosowną pomoc oraz poinformowano ich o prawach pasażera, w związku z czym nie doszło do naruszenia art. 9 i art. 14 rozporządzenia. Z kolei w kwestii braku naruszenia art. 7 rozporządzenia Prezes Urzędu podniósł, iż do znacznego opóźnienia lotu doszło w wyniku nadzwyczajnych okoliczności zwalniających przewoźnika lotniczego z obowiązku wypłaty zryczałtowanego odszkodowania tj. niekorzystnych warunków pogodowych.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy opatrzonym datą [...] lutego 2014 roku skarżący podnieśli, iż przedmiotem analizy był lot z [...] lipca 2013 roku, podczas gdy pasażerowie posiadali rezerwację na lot z [...] lipca 2012 roku. W dalszej kolejności pasażerowie podali, że nadzwyczajne okoliczności, na które powołano się w decyzji z dnia [...] stycznia 2014 roku, winny dotyczyć wyłącznie opóźnionego lotu, co tym samym oznacza, że warunki pogodowe, które dotyczyły lotu realizowanego z [...] nie są okolicznościami nadzwyczajnymi uzasadniającymi stwierdzenie braku naruszenia przez przewoźnika przepisów rozporządzenia. Pasażerowie podnieśli także, że zgodnie z listą nadzwyczajnych okoliczności, stanowiącej przewodnik interpretacyjny, wynika, że niekorzystne warunki pogodowe, które są nadzwyczajnymi okolicznościami, winny dotyczyć lotniska wylotu lub przylotu, względnie trasy przelotu, z kolei w niniejszej sprawie takie okoliczności nie miały miejsca.

Dodatkowo skarżący podnieśli, że w trakcie oczekiwania na opóźniony lot przewoźnik nie zapewnił im pomocy w postaci posiłków i napojów oraz nie poinformował ich o prawach pasażera.

Prezes Urzędu ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę w pierwszej kolejności, że oznaczenie w decyzji z dnia [...] stycznia 2014 roku skarżonego przez pasażerów rejsu jako rejsu z "[...] lipca 2013 roku", stanowiło oczywistą omyłkę pisarską, która została sprostowana postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 roku. W rzeczywistości prowadzone przez Prezesa Urzędu postępowanie dotyczyło lotu [...] z [...] lipca 2012 roku.

Prezes Urzędu wskazał na naruszenie obowiązków wynikających z art. 9 ust. 1 lit. a rozporządzenia przez niezapewnienie pasażerom posiłków, ani napojów do kwoty 20zł . Przewoźnik nie udowodnił tej okoliczności w zasadnym stopniu np. z użyciem faktury VAT, podpisanego przez pasażerów oświadczenia o zapewnieniu pomocy itp.

Zgodnie z art. 14 rozporządzenia, obsługujący przewoźnik lotniczy, który znacznie opóźnił lot, ma obowiązek wręczenia pasażerom, których to opóźnienie dotyczy pisemną informację o przepisach na temat odszkodowania i pomocy przysługującej zgodnie z rozporządzeniem. Pasażer otrzymuje również pisemną informację o sposobach skontaktowania się z wyznaczonym organem krajowym, właściwym do rozpatrywania skarg na naruszenie przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenia.

Pasażerowie w swoim wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podnieśli, że przewoźnik lotniczy nie poinformował ich o przysługujących im prawach, niemniej jednak podnieść trzeba, że takie informacje są umieszczone na tablicach umieszczonych na stanowiskach odprawy pasażerskiej na lotnisku w [...]. Ustalenie to jest wynikiem wielokrotnych czynności kontrolnych przeprowadzanych przez Komisję Ochrony Praw Pasażerów na tym lotnisku w stosunku do różnych przewoźników lotniczych. W związku z powyższym należało stwierdzić, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 14 rozporządzenia.

Odnosząc się z kolei do podniesionych we wniosku kwestii związanych z wystąpieniem w sprawie nadzwyczajnych okoliczności, rozporządzenie w swojej treści nie przewiduje definicji pojęcia "nadzwyczajnych okoliczności". Jednakże analizując wcześniejsze wypowiedzi judykatury dotyczące tego zagadnienia należy przyjąć, że za nadzwyczajne należy uznać okoliczności odnoszące się do zdarzenia, które nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwala na skuteczne nad nim panowanie, ze względu na charakter lub źródło. Badając kwestię zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, Prezes Urzędu nie może skupić się wyłącznie na miejscu i czasie wylotu opóźnionego połączenia. Przewóz lotniczy charakteryzuje się swoistą specyfiką - niezmiernie istotna w takiej sytuacji jest cała siatka połączeń (rotacje, odcinki od - do), wykonywana przez konkretny samolot. Często jest więc tak, że pewne zdarzenia z początku dnia, mają w konsekwencji wpływ na loty następne. Zadaniem Prezesa Urzędu jest ocena, czy zdarzenie na jakie powołuje się przewoźnik lotniczy, miało realny, bezpośredni wpływ na odwołanie czy opóźnienie lotu. Nie zawsze jest więc tak, że Prezes Urzędu bada wyłącznie połączenie będące przedmiotem umowy przewozu (tj. lot opóźniony). Prezes Urzędu jako organ administracji publicznej ma obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy {art. 7 k.p.a.), czyli zbadania także lotów poprzedzających skarżone połączenie.

Za nadzwyczajne okoliczności, z całą pewnością należało uznać niekorzystne warunki meteorologiczne, które stanowiły bezpośrednią przyczynę odwołania czy też znacznego opóźnienia lotu. Przyjmuje się, że przykładowo mogą one wystąpić lub są przewidziane do wystąpienia na lotnisku wylotu, na lotnisku przylotu, lub na trasie przelotu statku powietrznego.

Następnie Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego nadmienił, iż "Lista nadzwyczajnych okoliczności" wypracowana przez Krajowe Organy Wykonawcze, stanowi niewiążące wytyczne, gdyż, krajowe organy wykonawcze winny rozpatrywać każdy przypadek indywidualnie wg metody "case by case".

W niniejszej sprawie przewoźnik wyjaśniał, że Ważny w sprawie był fakt, że, jak wynika z załączonego do akt wydruku siatki połączeń przewoźnika, loty [...],[...] i [...] zostały zaplanowane do wykonania na ten sam dzień i następowały bezpośrednio po sobie (z uwzględnieniem stosownej rezerwy czasu pomiędzy lądowaniem poprzedniego rejsu, a startem następnego). Tym samym przewoźnik lotniczy nie miał możliwości zapewnienia lotu zastępczego, w taki sposób, aby nie dopuścić do znacznego opóźnienia rejsu, w szczególności, że opóźnienie połączenia [...] w lądowaniu wyniosło 3 godziny 40 minuty.

Kontynuując uzasadnienie Prezes Urzędu wyjaśnił, iż mając powyższe na uwadze, jak również fakt, iż wydzierżawienie samolotu wymaga dokonania szeregu czynności, należało uznać, że przewoźnik nie miał możliwości zapobieżenia wystąpienia opóźnienia rejsu [...]. W ocenie Prezesa Urzędu przewoźnik lotniczy podjął wszelkie racjonalne środki w celu niedopuszczenia od opóźnienia lotu. Z uwagi na powyższe w sprawie należało stwierdzić brak naruszenia art. 7 rozporządzenia.

Jednocześnie ponownie rozpatrując sprawę Prezes Urzędu stwierdził brak naruszenia art. 8 rozporządzenia.

W myśl art. 209b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze, kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów rozporządzenia, podlega karze pieniężnej w wysokości określonej w załączniku nr 2 do ustawy. Zgodnie z pkt 1.3 załącznika nr 2 do ustawy Prawo lotnicze naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 9 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 4800 zł. Z uwagi na okoliczność, że prawa pasażerów w przedmiotowej sprawie zostały naruszone, zasadnym jest nałożenie na przewoźnika lotniczego kary pieniężnej w wysokości 200 zł za naruszenie w stosunku do A. D. obowiązku, o którym mowa w art. 9 rozporządzenia, kary pieniężnej wysokości 200 zł za naruszenie w stosunku do T. D. obowiązku, o którym mowa w art. 9 rozporządzenia, kary pieniężnej wysokości 200 zł za naruszenie w stosunku do małoletniej A. D. obowiązku, o którym mowa w art. 7 rozporządzenia oraz kary pieniężnej wysokości 200 zł za naruszenie w stosunku do małoletniego A. D. obowiązku, o którym mowa w art. 7 rozporządzenia. Łączna wysokość nałożonej kary pieniężnej wynosi 800 zł.

W ocenie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa, gdyż podróżnym nie zapewniono stosownej pomocy. Jednocześnie Prezes Urzędu podkreśli, że wysokość nałożonej kary jest proporcjonalna do stwierdzonego naruszenia oraz ma charakter prewencyjny.

Prezes Urzędu uchylił zaskarżoną decyzję w części tj. w części stwierdzającej brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. art. 9 rozporządzenia i w tym zakresie stwierdził naruszenie przez ww. przewoźnika lotniczego art. 9 rozporządzenia oraz nałożył karę pieniężną w łącznej wysokości 800zł, w pozostałym zaś zakresie utrzymał decyzję w mocy.

Skargę na powyższą decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2014r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A. D., T. D., małoletnia A. D. oraz małoletni A. D. domagając się :

1. uchylenie zaskarżonej Decyzji w części w zakresie w jakim stwierdzono brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. tj. brak naruszenia art. 7 Rozporządzenia oraz decyzji ją poprzedzającej w takim samy zakresie i orzeczenie zgodnie z żądaniem skargi,

2. zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa, w przypadku ustanowienia pełnomocnika, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili:

1. Naruszenia art. 7 ust. 1 pkt b) w zw. z art. 5 ust. 3 w zw. z Motywem 14 Preambuły Rozporządzenia poprzez uznanie, iż warunki meteorologiczne, jakie wystąpiły na lotnisku w [...] miały bezpośredni wpływ na lot z [...] na [...] oraz miały charakter nadzwyczajnych okoliczności, które wyłączyły odpowiedzialność przewoźnika lotniczego [...], naruszenia art. 205 b Ustawy prawo lotnicze poprzez uznanie, iż nie miało miejsca naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, co jednocześnie skutkowało brakiem zobowiązania przewoźnika lotniczego do wypłaty odszkodowania zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt b) Rozporządzenia

2. Naruszenie art. 7, 8 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "Kpa"), poprzez nie podjęcie przez organ administracji publicznej wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, tak jak wymagał by tego interes Skarżących oraz słuszny interes obywateli, co doprowadziło do uznania, iż normalne w danej strefie warunki atmosferyczne stanowią nadzwyczajne okoliczności uprawniające przewoźnika lotniczego do bezkarnego naruszania prawa pasażerów i stwierdzenia przez Prezesa ULC, iż brak jest naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o., który podjął wszelkie racjonalne środki w celu niedopuszczenia do opóźnienia lotu.

Skarżący w uzasadnieniu skargi zauważają, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w zaskarżonej decyzji powtórzył uzasadnienie z pierwszej decyzji w kwestii dotyczącej braku naruszenia art. 7 Rozporządzenia, w zasadzie nie odnosząc się do argumentów wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ich zdaniem stanowisko organu sprowadza się do stwierdzenia, iż jakiekolwiek niekorzystne warunki atmosferyczne występujące na innych lotniskach niż lotnisko startu, lądowania, czy trasy przelotu, w tym przypadku na lotnisku jednego z wcześniejszych lotów, który wykonywała maszyna, która obsługiwała także lot [...], należało uznać za nadzwyczajne okoliczności, których zaistnienie wykluczało odpowiedzialność przewoźnika. Należy zaznaczyć iż w decyzji nawet nie wskazano, ani nie opisano, jakie to niekorzystne warunki meteorologiczne wystąpiły na lotnisku w [...] w dniu [...] lipca 2012r., które miały charakter nadzwyczajnych okoliczności. Nie można bowiem przyjąć, iż wszelkie trudności pogodowe, które faktycznie mogą powodować trudności w zrealizowaniu lotu, są okolicznościami nadzwyczajnymi, które wykluczają odpowiedzialność linii lotniczych za opóźnienie na podstawie Rozporządzenia. Niczym nieuzasadnione jest także twierdzenie Prezesa Urzędu, jakoby istotne znaczenie dla stwierdzenia, czy wystąpiły nadzwyczajne okoliczności miał fakt, że połączenie którego dotyczy sprawa było drugie po locie [...] - [...].

Skarżący zarzucają nieprawdziwość stwierdzenia wskazanego w uzasadnieniu decyzji, że Rozporządzenie nie określa co to są nadzwyczajne okoliczności. Motyw 14 Preambuły wskazuje takie przykładowe okoliczności. Należy zwrócić uwagę, iż nie są to zwykle występujące zdarzenia, ale zdarzenia ciężkiej wagi, jak destabilizacja polityczna, nieoczekiwane wady, które mogą wpłynąć na bezpieczeństwo lotu, a także wskazano warunki meteorologiczne uniemożliwiające dany lot. Doprecyzowanie tych okoliczności zostało zawarte w dokumencie jakim jest Lista nadzwyczajnych okoliczności, stanowiącej przewodnik interpretacyjny, która powstała w wyniku spotkania Krajowych Organów Wykonawczych z dnia 12 kwietnia 2013r. organ nie uwzględnił jednak wskazanych w tej Liście wyjaśnień twierdząc, iż ma ona charakter niewiążący, co sugeruje, iż nie będzie brana pod uwagę, mimo istotnych i cennych treści jakie zawiera.

Niekorzystne warunki meteorologiczne nie stanowiły więc bezpośredniej przyczyny uniemożliwiającej wykonanie lotu z [...] na [...], gdyż w [...] panowały dobre warunki atmosferyczne niezbędne do wykonania lotu. Trudne warunki w [...] przy realizacji jednego z poprzednich lotów mogły co najwyżej stanowić pośrednią przyczynę opóźnienia, ale nie są to okoliczności nadzwyczajne, które wyłączają odpowiedzialność przewoźnika.

Skarżący wskazywali, że dodatkowo w przedmiotowej sprawie nie zostało wykazane i udowodnione, aby na lotnisku w [...] w dniu [...] lipca 2012r. wystąpiły niespotykane i nagłe anomalie pogodowe. Nadmieniają, także ,iż nie zostało przeanalizowane, czy przyczyną opóźnienia lotu z [...] były wyłącznie warunki atmosferyczne, czy też opóźnienie w starcie wynikało z warunków technicznych, jakie ma lokalne lotnisko (np. brak systemów, które mają duże lotniska, co pozwala wykonywać loty w trudniejszych warunkach). W ocenie skarżących w takim wypadku przewoźnik musi się liczyć z tego typu okolicznościami, które nie są nadzwyczajne, ale mogą wystąpić i należy je brak pod uwagę w wykonywaniu działalności przewoźnika lotniczego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.

W niniejszej sprawie takie naruszenia i wady wystąpiły, dlatego skarga została uwzględniona.

Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest reformatoryjna decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] września 2014r., znak: którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił w części własną decyzję z dnia [...] stycznia 2014r. wydaną w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika [...] Sp. z o.o. przepisów rozporządzenia, w części stwierdzającej brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. art. 9 rozporządzenia i w tym zakresie stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. przepisów rozporządzenia w związku z opóźnieniem lotu [...] na trasie [...] ([...]) - [...] ([...]) z dnia [...] lipca 2012 r. poprzez zaniechanie obowiązku z art. 9 ust. 1 lit. a rozporządzenia i nałożył na przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 200 zł za naruszenie art. 9 rozporządzenia w stosunku każdego z skarżących. Łączna wysokość nałożonej kary wyniosła 800 zł, a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy.

Zgodnie z art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., która weszła w życie z dniem 17 października 1997 r., jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Przepis ten, uchwalony w 1997 r. przygotowywał Polskę do wejścia do Unii Europejskiej a tym samym do przyjęcia prawa wspólnotowego (prawa europejskiego). Podstawą normatywną prawa europejskiego są traktaty założycielskie Wspólnot Europejskich, jest to tzw. europejskie prawo pierwotne. Na mocy tych traktatów stanowione jest przez odpowiednie organy - tzw. europejskie prawo wtórne (pochodne), do którego należą m. in. rozporządzenia, będące odpowiednikiem ustaw w wewnątrzkrajowym porządku prawnym. Istotną rolę prawotwórczą odgrywają orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu. Od chwili przystąpienia Polski do Unii Europejskiej prawo europejskie stosowane jest w Polsce bezpośrednio, a w przypadku kolizji z ustawami polskimi ma przed nimi pierwszeństwo, w oparciu o normę kolizyjną zawartą w art. 91 ust. 3 in fine Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (P. Winczorek - Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. LIBER, Warszawa 2000, Wydanie I, k. 118-119; Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej - Komentarz I, Wydawnictwo Sejmowe Warszawa 1999, K. Działocha, k. 6-10).

Nie budzi zatem wątpliwości, że rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 stosuje się bezpośrednio.

Podkreślenia wymaga, że od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864), na mocy którego Rzeczpospolita Polska stała się państwem członkowskim Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również badanie zgodności rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym, rozumianym jako cały dorobek prawny Wspólnoty Europejskiej - tzw. acquis communautaire, w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego, który jest interpretowany i stosowany na całym obszarze Unii Europejskiej w sposób jednolity.

Trybunał Sprawiedliwości w pkt 2 wyroku z dnia z dnia 19 listopada 2009 r. C- 402/07 stwierdził, że artykuły 5, 6 i 7 rozporządzenia nr 261/2004 ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania prawa do odszkodowania pasażerów opóźnionych lotów można traktować jak pasażerów odwołanych lotów oraz że mogą oni powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 tego rozporządzenia, jeżeli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, czyli jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Niemniej takie opóźnienie nie rodzi po stronie pasażerów prawa do odszkodowania, jeżeli przewoźnik lotniczy jest w stanie dowieść, że odwołanie lub duże opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego.

W pkt 3 tego wyroku Trybunał Sprawiedliwości stwierdził zaś, że artykuł 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów należy interpretować w ten sposób, że problem techniczny, który wystąpił w statku powietrznym, skutkujący odwołaniem lotu, nie jest objęty 'nadzwyczajnymi okolicznościami' w rozumieniu tego przepisu, chyba że problem ten jest następstwem zdarzeń, które - ze względu na swój charakter lub źródło - nie wpisują się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i pozostają poza zakresem jego skutecznej kontroli (www.eur-lex.europa.eu).

Należy stwierdzić zatem, że wyrok ten, wskazuje prawidłową i wiążącą wykładnię art. 6 (opóźnienie) w zw. z art. 7 (prawo do odszkodowania) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady, oraz podkreślić, że do chwili obecnej nie zostało wydane inne rozstrzygnięcie Trybunału Sprawiedliwości, które wskazywałoby na zmianę interpretacji tych przepisów. Nie ma więc żadnych podstaw do odmowy stosowania wykładni dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości (acte eclaire). Przeciwnie zaś, zastosowanie innej wykładni art. 6 i 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady niż dokonał tego Trybunał Sprawiedliwości, byłoby naruszeniem nie tylko Traktatu, ale również zasady efektywności prawa unijnego (effet utile), jak również pozostawałoby w sprzeczności z wymogiem jednolitej interpretacji i stosowania prawa unijnego w całej Unii Europejskiej.

Zgodnie art. 205b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze, w razie złożenia skargi, o której mowa w art. 205a ust. 1, Prezes Urzędu stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, m. in., naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę, o której mowa w art. 209b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004/WE określa również obowiązek i termin jego usunięcia. Art. 209b ust. 1 tej ustawy stanowi zaś, że kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów rozporządzeń, o których mowa w art. 205a ust. 1, lub nie wykonuje albo nienależycie wykonuje zobowiązania wynikające z przepisów tych rozporządzeń, podlega karze pieniężnej w wysokości określonej w załączniku nr 2 do ustawy.

Okolicznością w sprawie bezsporną jest , że start samolotu [...] na trasie [...] ([...])-[...] ([...]) w dniu [...] lipca 2012r. nastąpił z opóźnieniem około 4 godziny zaś opóźnienie lądowania wyniosło około 3 godziny 40 minut.

Do opóźnienia połączenia [...] doszło w wyniku niekorzystnych warunków meteorologicznych panujących w porcie lotniczym w [...], które uniemożliwiły planowe wykonanie połączenia [...]-[...], co doprowadziło do dalszych zakłóceń w rotacji. Okoliczność ta została potwierdzona w opinii Dyrektora Departamentu Operacyjno-Lotniczego Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] stycznia 2014 roku nr [...].

Lot ([...]) stanowił drugie z kolei połączenie po locie na trasie [...] - [...], mianowicie na [...] lipca 2012 roku przewoźnik zaplanował rotację z lotami: [...]

W świetle art. 5 ust. 3 cyt. rozporządzenia (WE) nr 261/2004 obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.

W myśl pkt. 14 preambuły omawianego rozporządzenia podobnie jak w konwencji montrealskiej, zobowiązania przewoźników lotniczych powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą, w szczególności, zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika.

W ocenie Sądu uszło uwadze organu, że zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności powinno być oceniane w kontekście tego, czy przewoźnik lotniczy mógł ich uniknąć pomimo podjęcia racjonalnych środków. Wykładnia art. 5 ust. 3 cyt. rozporządzenia w okolicznościach konkretnej sprawy wymaga zatem rozważenia jakimi środkami prawnymi i faktycznymi dysponuje przewoźnik lotniczy, a następnie oceny, czy pozwały one na skuteczne zapobieżenie wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności. Jeżeli w konkretnej sytuacji, przewoźnik lotniczy podejmuje działania zmierzające do usunięcia ewentualnej przeszkody w świadczeniu usług pasażerskich i są to środki mieszczące się w ramach jego faktycznych i prawnych możliwości, to są to środki racjonalne. W przypadku zaś, gdyż przyczyna odwołania lotu ma względem przewoźnika lotniczego charakter zewnętrzny tj. nie wynika ze sposobu jego funkcjonowania i w ramach możliwych do podjęcia przez niego racjonalnych działań nie może on jej usunąć, to wówczas uznać należy, iż zachodzą warunki określone w art. 5 ust. 3 powołanego rozporządzenia zwalniające przewoźnika lotniczego z obowiązku zapłaty odszkodowania określonego w art. 7 tego rozporządzenia.

Podnoszone przez przewoźnika przesłanki warunków meteorologicznych , gdyby dotyczyły bezpośrednio przedmiotowego, opóźnionego lotu byłyby okolicznościami nadzwyczajnymi, które zwalniałyby przewoźnika z odpowiedzialności. Jednak nie było spowodowane takimi okolicznościami, a wynikało z opóźnień w toku rotacji kolejnych lotów, powstałych w wyniku złych warunków atmosferycznych na lotnisku w [...] a nie w [...] z której miał nastąpić lot wykupiony przez skarżących.

Jak słusznie wskazują skarżący badając okoliczności wyłączające odpowiedzialność przewoźnika należy odnieść się do warunków uniemożliwiających ten konkretny lot, a więc takich które wystąpiły na lotnisku odlotu lub przylotu, czy na trasie przelotu, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. W przedmiotowej sprawie można mówić co najwyżej o zakłóceniach w rotacji, ale nie o warunkach meteorologicznych, które uniemożliwiły realizację lotu z [...] do [...]. Niekorzystne warunki meteorologiczne nie stanowiły więc bezpośredniej przyczyny uniemożliwiającej wykonanie lotu z [...] na [...], gdyż w [...] panowały dobre warunki atmosferyczne niezbędne do wykonania lotu.

Przewoźnik nie wykazał, iż zapewnił w planie lotów właściwą rezerwę czasową ani, że inny samolot miał stanowić rezerwę m.in. dla przedmiotowego rejsu, a zatem , że brak zaplecza technicznego był wynikiem nadzwyczajnych okoliczności.

W ocenie Sądu, rezerwa czasowa w planie lotów powinna przewidywać nie tylko powoływany normalny planowany przebieg lotów, ale też zawierać rezerwę na choćby niewielkie opóźnienia w czasie rotacji.

Nade wszystko przewoźnik, nie miał zapewnionej rezerwy materiałowej w postaci "zapasowego samolotu". Brak rezerwy materiałowej był tym bardziej istotnym zaniedbaniem po stronie przewoźnika, zwłaszcza , iż wydzierżawienie samolotu-jak podnosi organ-wymaga dokonania szeregu czynności, zarówno związanych z zawarciem umowy jak i zgłoszeniem właściwej władzy lotniczej faktu używania cudzego statku powietrznego.

W ocenie Sądu przyjęcie, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodziły podstawy do zwolnienie przewoźnika z ww. odpowiedzialności skutkowałoby wyeliminowanie faktycznej możliwości dochodzenia odszkodowań przez pasażerów. Okoliczności, jakie zaistniały w niniejszej sprawie, mają charakter typowych dla powstania opóźnień w ruchu samolotów., a nie nadzwyczajnych, a tylko te mogą skutkować zwolnienie przewoźnika od odpowiedzialności.

Słusznie skarżący podnoszą, iż przewoźnik, powinien być przygotowany na mogące wystąpić normalne okoliczności, typu niekorzystne (ale nie nadzwyczajne) warunki pogodowe, czy np. usterki techniczne, które z dużym prawdopodobieństwem mogą wystąpić i są normalnym elementem prowadzonej działalności, bo wpływają na realizację lotu.

W wyroku w sprawie o sygnaturze akt C-294/10 Trybunał wyraził pogląd, że ocena zdolności przewoźnika lotniczego do zapewnienia terminowości lotu powinna być dokonywana z troską o to, aby nie skutkowała doprowadzeniem przewoźnika lotniczego do dokonywania nadmiernych poświęceń z punktu widzenia możliwości jego przedsiębiorstwa w danym momencie.

Zdaniem Sądu, w okolicznościach sprawy przewoźnik bez nadmiernych poświęceń mógł przygotować się do uniknięcia opóźnienia lotu. Tymczasem w ogóle nie brał pod uwagę wyczarterowania innego samolotu na wypadek opóźnienia w toku rotacji, nie miał rezerwy materiałowej w racjonalnym znaczeniu.

Mając powyższe na uwadze zdaniem Sądu zaskarżona decyzja w części utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie tego samego organu z dnia [...] stycznia 2014r. zapadła z naruszeniem art. 7 ust 1 lit a rozporządzenia WE nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] stycznia 2014r. .

Stosownie do art. 152 wymienionej ustawy, zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 przywołanej ustawy.