Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 314/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia WSA Magdalena Dobek - Rak (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2023 r., nr SKO Gd/3033/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej K. W. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

K. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w Gdańsku z 23 stycznia 2023 r., nr SKO Gd/3033/22, którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza D., w imieniu którego działał Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., z 17 maja 2022 r., o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

W dniu 7 października 2021 r. K. W. złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną matką W. W. Jak wskazano we wniosku, W. W. jest wdową. Do wniosku dołączono orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Malborku z 27 września 2021 r., z którego wynika, iż W. W. (ur. 10 grudnia 1939 r.) została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane na stałe, a ponadto wynika z niego, że niepełnosprawność istnieje od 56-go roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 13 sierpnia 2021 r.

Skarżąca dołączyła do wniosku świadectwo pracy, z którego wynika że była zatrudniona w okresie od 7 grudnia 2017 r. do 30 czerwca 2020 r. jako sprzedawca. Stosunek pracy ustał w wyniku likwidacji stanowiska pracy.

Podczas przeprowadzonego w dniu 16 listopada 2021 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżąca mieszka wspólnie z matką. W. W. budzi się sama około godziny 10.00, wstaje przy pomocy kul łokciowych i udaje się do toalety. Następnie zakłada wcześniej przygotowane przez skarżącą ubrania, w założeniu skarpet i spodni pomaga jej zaś skarżąca (ze względu na problemy ze schylaniem się). Matka skarżącej udaje się potem do kuchni, gdzie spożywa wcześniej przygotowane przez skarżącą śniadanie. Przed spożyciem śniadania skarżąca mierzy matce poziom cukru, podaje leki i mierzy ciśnienie. Jak wskazano, W. W. nie jest w stanie zrobić sobie sama posiłku ani go przenieść na blat stołu, ponieważ przy poruszaniu się musi używać obu kul łokciowych. Po śniadaniu skarżąca podaje matce kawę lub herbatę, a następnie W. W. idzie się położyć do swojego pokoju. Przed lub po śniadaniu skarżąca robi zakupy, a następnie przygotowuje obiad, co zazwyczaj zajmuje jej około dwie godziny. Kobiety spożywają obiad około godziny 13.00, a po upływie dwóch godzin od jego spożycia skarżąca mierzy matce poziom cukru. Jak ustalono, skarżąca wykonuje pomiar poziomu cukru cztery razy dziennie, a pomiar ciśnienia dwa razy dziennie, jeśli samopoczucie matki jest gorsze, pomiary są wykonywane częściej. Około godziny 17.00 kobiety spożywają kolację, a po niej skarżąca podaje matce leki. Co dwa dni skarżąca pomaga matce w kąpieli. Jak ustalono, W. W. ma pęknięty kręgosłup i z tego powodu często odczuwa bóle nóg i kręgosłupa. W takiej sytuacji skarżąca musi podnosić matkę z łóżka. W. W. jest pod opieką poradni reumatologicznej, neurologicznej, urologicznej, gastroenterologicznej oraz poradni rodzinnej. Skarżąca towarzyszy matce podczas każdej wizyty lekarskiej. W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego skarżąca oświadczyła, że nie dałaby rady pogodzić pracy zawodowej na część etatu ze sprawowaniem opieki nad matką. W opinii pracownika socjalnego: "ustalenia poczynione podczas wywiadu potwierdzają, że opieka sprawowana przez p. K. W. nad matką p. W. W. zaspokaja wszystkie niezbędne potrzeby niepełnosprawnej w stopniu znacznym matki, jest troskliwa i sprawowana w sposób należyty. Wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia w niepełnym wymiarze godzin, ma charakter całodobowy".

Decyzją z 25 listopada 2021 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia wskazując jako przyczynę odmowy niespełnienie warunków, o których mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), zwanej dalej u.ś.r., bowiem niepełnosprawność matki skarżącej powstała po ukończeniu przez nią 25. roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z 22 kwietnia 2022 r. uchyliło opisaną wyżej decyzję organu I instancji do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy wskazał bowiem, że Burmistrz wydając decyzję oparł się na wywiadzie środowiskowym, który wskutek braku podpisu W. W. nie ma wartości dowodowej. Kolegium zobowiązało zatem organ I instancji do przeprowadzenia szczegółowego i prawidłowego postępowania dowodowego, które pozwoli ocenić zakres opieki sprawowanej przez skarżącą.

Ponownie rozpoznając sprawę, w dniu 6 maja 2022 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że W. W. budzi się sama około godziny 8.00, następnie przywołuje córkę, przy wsparciu której wstaje z łóżka. Skarżąca pomaga matce podnieść się, chwytając ją pod ramiona, a następnie podaje jej kule łokciowe i obie udają się powoli do łazienki. Jak ustalono, matka skarżącej porusza się wyłącznie przy pomocy kul łokciowych lub na wózku inwalidzkim. Cierpi bowiem na schorzenia kręgosłupa i biodra, uniemożliwiające jej samodzielne poruszanie się, jest po krwotoku podpajęczynówkowym z pękniętego tętniaka lewej tętnicy środkowej mózgu, posiada wiele innych chorób towarzyszących, w tym cukrzycę typu II. Matka skarżącej samodzielnie wykonuje poranną toaletę, tj. myje i wyciera twarz, czesze włosy, myje zęby, korzysta z ubikacji. Następnie, W. W. ubiera się, przy czym ubrania przygotowuje jej skarżąca, która zakłada matce także skarpety, bieliznę oraz spodnie. Matka skarżącej przy asekuracji córki udaje się do kuchni, podpierając się kulami. Spożywa śniadanie przygotowane przez córkę, ponieważ nie jest w stanie zrobić sobie posiłku ani go przenieść na blat stołu. Przed śniadaniem skarżąca mierzy matce poziom cukru oraz podaje tabletkę i mierzy ciśnienie, a po śniadaniu podaje matce w kieliszku 10 tabletek, które matka zażywa samodzielnie. Następnie, skarżąca zmywa naczynia po śniadaniu i wyciera stół, a matka podpierając się kulami idzie do swojego pokoju i się kładzie. Gdy matka odpoczywa, skarżąca jedzie po zakupy, realizuje recepty lekarskie i opłaty (czynności te zajmują około godzinę). Po drzemce matki, około godziny 10.30, skarżąca podaje matce kawę lub herbatę oraz owoce. Następnie, gdy pozwalają na to warunki pogodowe córka ubiera matkę w ciepłą odzież, obuwie i wraz z nią wychodzi na spacer przed dom. W. W. porusza się wówczas przy pomocy kul łokciowych i asekuracji córki lub na wózku inwalidzkim. Spacer zazwyczaj trwa około 30-45 minut. Po powrocie ze spaceru matka odpoczywa na kanapie, ogląda telewizję, słucha muzyki, natomiast skarżąca przygotowuje obiad (co zajmuje jej około godzinę). Następnie, około godziny 13.00 skarżąca podaje matce obiad, który spożywają wspólnie. Potem skarżąca zmywa naczynia, sprząta, pierze, a matka udaje się na drzemkę. Po przebudzeniu, skarżąca mierzy matce poziom cukru. Jak ustalono, skarżąca bada matce poziom cukru cztery razy dziennie, a dwa razy dziennie mierzy jej ciśnienie (jeśli samopoczucie matki jest gorsze, pomiary są wykonywane częściej). Następnie, skarżąca wychodzi z matką po raz kolejny na podwórze. Po powrocie ze spaceru, około godziny 17.00 skarżąca przystępuje do przygotowania kolacji, a po niej podaje matce leki. Skarżąca pomaga matce podczas kąpieli. Wieczory, do około godziny 20.30 matka z córką spędzają razem, rozmawiają, oglądają telewizję, piją herbatę. Noce są zazwyczaj spokojne, gdy zaś wymaga tego potrzeba, córka prowadzi matkę do toalety w celu skorzystania z ubikacji.

Podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego skarżąca poinformowała, że nie dałaby rady pogodzić pracy zawodowej, nawet w niepełnym wymiarze godzin, ze sprawowaniem opieki nad matką, ponieważ opieka sprawowana nad matką jest konieczna oraz całodobowa. W. W. z uwagi na postępujące zmiany chorobowe oraz podeszły wiek nie jest bowiem w stanie w pełni samodzielnie w sposób kompleksowy wykonać większości codziennych czynności, poza spożywaniem posiłków i pojedynczymi czynnościami związanymi z realizacją zabiegów higienicznych. Każdorazowo niezbędna jest jednak obecność osób trzecich w celu asekuracji i wsparcia. Matce skarżącej towarzyszy paniczny strach i obawa przed wystąpieniem kolejnych problemów zdrowotnych, co powoduje znaczne powiększenie się dyskomfortu życiowego. W. W. oświadczyła, że bez pomocy i wsparcia córki nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym. W opinii pracownika socjalnego: "ustalenia poczynione podczas wywiadu potwierdzają, że opieka sprawowana przez p. K. W nad matką p. W. W. zaspokaja wszystkie niezbędne potrzeby niepełnosprawnej w stopniu znacznym matki. Opieka jest troskliwa, sprawowana w sposób należyty z poszanowaniem godności osobistej. Kompleksowy wymiar opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze godzin, ma charakter całodobowy".

W aktach sprawy znajduje się także protokół z przesłuchania skarżącej, w którym K. W. szczegółowo opisała czynności opiekuńcze wykonywane w ramach opieki sprawowanej nad matką, które są zbieżne z ustaleniami wywiadu środowiskowego. Skarżąca przedłożyła także karty informacyjne leczenia szpitalnego, z których wynika, że W. W. była hospitalizowana w dniach od 6 lipca 2020 r. do 13 lipca 2020 r. oraz od 8 września 2021 r. do 16 września 2021 r. (na Oddziale Reumatologicznym, z powodu dolegliwości bólowych stawu biodrowego i kolanowego, znacznie utrudniających poruszanie się), od 12 stycznia 2022 r. do 2 lutego 2022 r. (początkowo na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym, a następnie na Oddziale Neurologicznym z Pododdziałem Udarowym, z powodu zapalenia płuc w przebiegu SARS-CoV-2, przemijającego niedowładu połowicznego prawostronnego i afazji), od 6 kwietnia 2022 r. do 7 kwietnia 2022 r. (na Oddziale Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej, w związku z planowym leczeniem operacyjnym choroby zwyrodnieniowej prawego stawu biodrowego), a także w dniach 30 września 2020 r. (na Oddziale Okulistycznym, z powodu operacyjnego leczenia zaćmy oka lewego), 7 stycznia 2021 r. (na Oddziale Okulistycznym, z powodu operacyjnego leczenia zaćmy oka prawego).

Decyzją z 17 maja 2022 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia wskazując jako przyczynę odmowy niespełnienie warunków, o których mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem niepełnosprawność matki skarżącej powstała po ukończeniu przez nią 25. roku życia.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała, że matka potrzebuje opieki, ponieważ jej stan zdrowia nie pozwala na to, aby została sama w domu. Wyjaśniła, że matka porusza się przy pomocy dwóch kul łokciowych, nie jest w stanie przygotować i przenieść sobie posiłku. Skarżąca wskazała, że co prawda matka jest niepełnosprawna od 56-go roku życia, jednak jej stan pogorszył się od pewnego czasu.

W toku postępowania odwoławczego skarżąca przedłożyła kartę informacyjną, z której wynika, że W. W. została przyjęta w dniu 2 sierpnia 2022 r. na Szpitalny Oddział Ratunkowy, z powodu wcześniejszego zasłabnięcia i ucisku w klatce piersiowej.

Na skutek wniesionego odwołania decyzją z 23 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji w zakresie zaistnienia negatywnej przesłanki, wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kolegium stwierdziło natomiast, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką.

Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy Kolegium stwierdziło, że niewątpliwie W. W. wymaga wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, jednak rozmiar i zakres opieki nie wymusza na stronie niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W. W. porusza się za pomocą kul łokciowych, samodzielnie spożywa przygotowane przez wnioskodawczynię posiłki oraz samodzielnie przyjmuje przygotowane przez córkę wcześniej leki, korzysta z toalety, a także wykonuje poranną toaletę. Czynności opiekuńcze związane z matką, które wykonuje córka to pomoc przy porannym wstaniu z łóżka, kąpieli i myciu włosów, mierzenie ciśnienia (dwa razy dziennie) i poziomu cukru we krwi (cztery razy dziennie), pomoc przy ubieraniu, towarzyszenie podczas spaceru i asekuracja. Pozostałe czynności, takie jak sprzątanie, pranie, prasowanie, gotowanie, robienie zakupów, realizacja recept, wizyty lekarskie, załatwianie spraw urzędowych, opłacanie rachunków, są czynnościami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w którym zresztą zamieszkują razem matka i córka, i przy właściwej organizacji (np. wcześniejszym zrobieniu zakupów, przygotowaniu posiłków i leków, po ubraniu matki) strona mogłaby podjąć zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie są to także czynności o bardzo czasochłonnym charakterze i nie świadczą zarazem o konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad matką. Większa część z czynności wykonywanych przez stronę nie jest lub nie musi być wykonywana codziennie (realizacja recept, wizyty lekarskie, zakupy, załatwianie spraw urzędowych, pranie, prasowanie, opłacanie rachunków).

W ocenie Kolegium, czynności opiekuńcze związane z osobistą opieką nad matką nie zajmują stale czasu wnioskodawczyni, są realizowane w pewnych odstępach czasowych (jak np. mierzenie ciśnienia i poziomu cukru we krwi, przygotowywanie leków) i nie świadczą o stałym i tak dużym zaangażowaniu wnioskodawczyni wykonującej opiekę nad niepełnosprawną matką, by nie można było podjąć zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Niepełnosprawność matki nie wyklucza samodzielnego przyjmowania wcześniej przygotowanych przez córkę leków czy też spożycia posiłku wcześniej przez nią przygotowanego. Organ odwoławczy podkreślił, że wnioskodawczyni w zasadzie nie wykonuje przy matce czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, gdyż W. W. nie wymaga szczególnej pielęgnacji, tak jak osoba, która nie jest w stanie wykonać samodzielnie żadnych czynności. Mierzenie ciśnienia i poziomu cukru we krwi, przygotowanie leków i posiłków, nie wyklucza zaś podjęcia przez stronę zatrudnienia.

Zdaniem Kolegium, skoro obowiązki wykonywane przez skarżącą w związku ze sprawowaną przez nią osobistą opieką nad matką nie wypełniają całego dnia, to zakres tej opieki nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia choćby na część etatu. Świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane w sytuacji, gdy czas poświęcany na czynności opiekuńcze nad niepełnosprawnym członkiem rodziny absorbuje jedynie część dnia, gdyż stan taki umożliwia podjęcie zatrudnienia.

Kolegium zauważyło także, iż z przedstawionych dokumentów wynika, że K.W. zakończyła zatrudnienie w dniu 30 czerwca 2020 r. i przyczyną ustania zatrudnienia była likwidacja stanowiska pracy, a nie konieczność opieki nad matką. Znaczny stopień niepełnosprawności W. W. datuje się zaś od 13 sierpnia 2021 r., a zatem przed podjęciem się opieki nad matką skarżąca była nieaktywna zawodowo, nie podejmowała zatrudnienia i stan ten trwał rok. W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie nie występuje okoliczność rezygnacji strony z aktywności zawodowej (niepodejmowania zatrudnienia), by opiekować się niepełnosprawną matką.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tj.:

a. zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo- skutkowy istnieje i przesądzające znaczenie ma pozostawanie bez zatrudnienia bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy, co doprowadziło do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia;

b. zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, co nie wpływa na uprawnienie opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego;

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad matką, oraz związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a pogorszającym się stanem zdrowia jej matki, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zobowiązanie organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Pełnomocnik skarżącej wskazał, że w odniesieniu do ram czasowych w kontekście pozostawania bez zatrudnienia/rezygnacji z zatrudnienia, ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia.

W ocenie skarżącej, z pola widzenia organu nie powinna znikać okoliczność, iż od chwili, w której konieczne stało się sprawowanie opieki nad matką, opieka ta jest sprawowana przez skarżącą, która po dniu 30 czerwca 2020 r. nie podejmowała dalszego zatrudnienia z uwagi na stan zdrowia niepełnosprawnej matki, co potwierdza okres przebywania osoby wymagającej opieki w szpitalu w terminie od 6 lipca 2020 r. do 13 lipca 2020 r. W kolejnych latach stan zdrowia W. W. wciąż się pogarszał (m.in. zwyrodnienie stawów, niedokrwienie mózgu, zapalenie płuc). Zatem fakt niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą jest spowodowany wyłącznie koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. Co istotne, we wcześniejszym okresie skarżąca próbowała łączyć opiekę nad niepełnosprawną matką z podejmowaniem zatrudnienia, jednakże zakres opieki okazał się być na tyle szeroki, że wykluczył możliwość świadczenia pracy przez skarżącą z jednoczesnym sprawowaniem opieki. Nie sposób przyjąć, aby w okolicznościach niniejszej sprawy stan zdrowia osoby wymagającej opieki był na tyle dobry, by przez większość czasu mogła ona funkcjonować samodzielnie. Jak wykazała przedłożona w sprawie dokumentacja medyczna, W. W. znajduje się pod opieką licznych lekarzy (neurologa, urologa, gastroenterologa, reumatologa, pulmonologa, kardiologa). Matka skarżącej choruje bowiem m.in. na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, przewlekłą chorobę nerek, chorobę zwyrodnieniową układu ruchu, miażdżycę, zator płucny, następstwa chorób naczyniowych mózgu, stan po usunięciu pęcherzyka żółciowego. Tym samym, wbrew temu co twierdzi organ II instancji, bezpośredni związek między niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką zachodzi. Skarżąca z uwagi na zły stan zdrowia matki nie ma możliwości świadczenia pracy chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 23 stycznia 2023 r., utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza D., w imieniu którego działał Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., z 17 maja 2022 r., o odmowie przyznania skarżącej na jej wniosek świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, stwierdził, że narusza ona prawo.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.), zwanej dalej jako u.ś.r., a w szczególności art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W rozpoznawanej sprawie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – W. W. złożyła jej córka – skarżąca K. W., a więc osoba pozostająca w kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Malborku z 27 września 2021 r. zaliczającym ją na stałe do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym z określeniem, że niepełnosprawność istnieje od 56-go roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 13 sierpnia 2021 r. Symbol przyczyny niepełnosprawności: 05-R (upośledzenie narządu ruchu), 07-S (choroby układu oddechowego i krążenia), 10-N (choroby neurologiczne). W orzeczeniu stwierdzono konieczność stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji W. W.

Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było wystąpienie negatywnej przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., ponieważ niepełnosprawność W. W. powstała po ukończeniu przez nią 25. roku życia. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji w zakresie zaistnienia tej przesłanki przychylając się do stanowiska sądów administracyjnych, sformułowanego w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), zgodnie z którym art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy stosować z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Kolegium stwierdziło jednak, że z uwagi na rozmiar i zakres opieki, w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Organ odwoławczy zauważył także, że skarżąca zakończyła zatrudnienie w dniu 30 czerwca 2020 r. w związku z likwidacją stanowiska pracy przez pracodawcę, zaś znaczny stopień niepełnosprawności W. W. datuje się od 13 sierpnia 2021 r. W konsekwencji, rezygnacja z zatrudnienia (niepodejmowanie zatrudnienia) przez skarżącą nie była związana z koniecznością sprawowania opieki nad matką.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że niewątpliwie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże, jak słusznie wskazało Kolegium, przepis ten winien być, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18. roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji, przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W tej sytuacji ocenie należało poddać stanowisko organu odwoławczego co do braku związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną matką. W niniejszej sprawie organ odwoławczy zaakcentował przede wszystkim, że czynności opiekuńcze związane z osobistą opieką nad matką nie zajmują stale czasu wnioskodawczyni, a przy ich właściwej organizacji skarżąca ma możliwość podjęcia zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Zdaniem Sądu, analiza całokształtu materiału dowodowego prowadzi do odmiennych od przyjętych przez Kolegium wniosków co do niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia w celu realizacji niezbędnej potrzeby sprawowania opieki nad matką.

Przede wszystkim nie można zgodzić się z oceną Kolegium, że W. W. nie wymaga szczególnej pielęgnacji i czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z jej osobą, które wymagałyby ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych ze strony skarżącej, przez co skarżąca ma możliwość podjęcia zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W toku postępowania, w tym podczas przeprowadzonego dwukrotnie wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżąca mieszka wspólnie z matką. W. W. budzi się sama około godziny 8.00, następnie przywołuje córkę, przy wsparciu której wstaje z łóżka. Skarżąca pomaga matce podnieść się, chwytając ją pod ramiona, a następnie podaje jej kule łokciowe i obie udają się powoli do łazienki. Jak ustalono, matka skarżącej porusza się wyłącznie przy pomocy kul łokciowych lub na wózku inwalidzkim. Cierpi bowiem na schorzenia kręgosłupa i biodra, uniemożliwiające jej samodzielne poruszanie się, jest po krwotoku podpajęczynówkowym z pękniętego tętniaka lewej tętnicy środkowej mózgu, posiada wiele innych chorób towarzyszących, w tym cukrzycę typu II. Matka skarżącej samodzielnie wykonuje poranną toaletę, tj. myje i wyciera twarz, czesze włosy, myje zęby, korzysta z ubikacji. Następnie, W. W. ubiera się, przy czym ubrania przygotowuje jej skarżąca, która zakłada matce także skarpety, bieliznę oraz spodnie. Matka skarżącej przy asekuracji córki udaje się do kuchni, podpierając się kulami. Spożywa śniadanie przygotowane przez córkę, ponieważ nie jest w stanie zrobić sobie posiłku ani go przenieść na blat stołu. Przed śniadaniem skarżąca mierzy matce poziom cukru oraz podaje tabletkę i mierzy ciśnienie, a po śniadaniu podaje matce w kieliszku 10 tabletek, które matka zażywa samodzielnie. Następnie, skarżąca zmywa naczynia po śniadaniu i wyciera stół, a matka podpierając się kulami idzie do swojego pokoju i się kładzie. Gdy matka odpoczywa, skarżąca jedzie po zakupy, realizuje recepty lekarskie i opłaty (czynności te zajmują około godzinę). Po drzemce matki, około godziny 10.30, skarżąca podaje matce kawę lub herbatę oraz owoce. Następnie, gdy pozwalają na to warunki pogodowe córka ubiera matkę w ciepłą odzież, obuwie i wraz z nią wychodzi na spacer przed dom. W. W. porusza się wówczas przy pomocy kul łokciowych i asekuracji córki lub na wózku inwalidzkim. Spacer zazwyczaj trwa około 30-45 minut. Po powrocie ze spaceru matka odpoczywa na kanapie, ogląda telewizję, słucha muzyki, natomiast skarżąca przygotowuje obiad (co zajmuje jej około godzinę). Następnie, około godziny 13.00 skarżąca podaje matce obiad, który spożywają wspólnie. Potem skarżąca zmywa naczynia, sprząta, pierze, a matka udaje się na drzemkę. Po przebudzeniu, skarżąca mierzy matce poziom cukru. Jak ustalono, skarżąca bada matce poziom cukru cztery razy dziennie, a dwa razy dziennie mierzy ciśnienie (jeśli samopoczucie matki jest gorsze, pomiary są wykonywane częściej). Następnie, skarżąca wychodzi z matką po raz kolejny na podwórze. Po powrocie ze spaceru, około godziny 17.00 skarżąca przystępuje do przygotowania kolacji, a po niej podaje matce leki. Skarżąca pomaga matce podczas kąpieli. Wieczory, do około godziny 20.30 matka z córką spędzają razem, rozmawiają, oglądają telewizję, piją herbatę. Noce są zazwyczaj spokojne, gdy zaś wymaga tego potrzeba, córka prowadzi matkę do toalety w celu skorzystania z ubikacji. Podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego skarżąca poinformowała, że nie dałaby rady pogodzić pracy zawodowej, nawet w niepełnym wymiarze godzin, ze sprawowaniem opieki nad matką, ponieważ opieka sprawowana nad matką jest konieczna oraz całodobowa. W. W. z uwagi na postępujące zmiany chorobowe oraz podeszły wiek nie jest bowiem w stanie w pełni samodzielnie w sposób kompleksowy wykonać większości codziennych czynności, poza spożywaniem posiłków i pojedynczymi czynnościami związanymi z realizacją zabiegów higienicznych. Każdorazowo niezbędna jest jednak obecność osób trzecich w celu asekuracji i wsparcia. Matce skarżącej towarzyszy paniczny strach i obawa przed wystąpieniem kolejnych problemów zdrowotnych, co powoduje znaczne powiększenie się dyskomfortu życiowego. W. W. oświadczyła, że bez pomocy i wsparcia córki nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym.

Dodatkowo, podczas wywiadu w dniu 6 maja 2022 r. skarżąca konsekwentnie i dokładnie przedstawiła zarówno sytuację zdrowotną matki, jak i zakres czynności wykonywanych w ramach opieki sprawowanej nad nią. Na potwierdzenie stale pogarszającego się stanu zdrowia W. W. skarżąca przedłożyła karty informacyjne leczenia szpitalnego, z których wynika, że W. W. była hospitalizowana w dniach od 6 lipca 2020 r. do 13 lipca 2020 r. oraz od 8 września 2021 r. do 16 września 2021 r. (na Oddziale Reumatologicznym, z powodu dolegliwości bólowych stawu biodrowego i kolanowego, znacznie utrudniających poruszanie się), od 12 stycznia 2022 r. do 2 lutego 2022 r. (początkowo na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym, a następnie na Oddziale Neurologicznym z Pododdziałem Udarowym, z powodu zapalenia płuc w przebiegu SARS-CoV-2, przemijającego niedowładu połowicznego prawostronnego i afazji), od 6 kwietnia 2022 r. do 7 kwietnia 2022 r. (na Oddziale Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej, w związku z planowym leczeniem operacyjnym choroby zwyrodnieniowej prawego stawu biodrowego), a także w dniach 30 września 2020 r. (na Oddziale Okulistycznym, z powodu operacyjnego leczenia zaćmy oka lewego), 7 stycznia 2021 r. (na Oddziale Okulistycznym, z powodu operacyjnego leczenia zaćmy oka prawego) i 2 sierpnia 2022 r. (na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym, z powodu wcześniejszego zasłabnięcia i ucisku w klatce piersiowej).

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał w sposób właściwy opisuje, na czym polega opieka skarżącej nad matką, która jest znacznie ograniczona w samodzielnej egzystencji. Konfrontacja potwierdzonego w orzeczeniu znacznego stopnia niepełnosprawności W. W. wymagającej stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze stwierdzoną znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz czynnościami opiekuńczymi świadczonymi matce w sposób ciągły i stały przez skarżącą, nie pozostawia, w ocenie Sądu, wątpliwości, że zakres tej opieki i pomocy uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia w jakimkolwiek wymiarze. Przy tym, organ nie przedstawił żadnych przekonywujących argumentów przemawiających za możliwością pogodzenia niezbędnej opieki nad matką z zajęciem zarobkowym. Zajęte zaś przez Kolegium stanowisko co do zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką pozostaje przy tym w oczywistej sprzeczności z oceną dokonaną przez pracownika socjalnego, mającego bezpośredni kontakt z osobą wymagającą opieki, który podczas dwukrotnie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego stwierdził, że: "(...) opieka sprawowana przez p. K. W. nad matką p. W. W. zaspokaja wszystkie niezbędne potrzeby niepełnosprawnej w stopniu znacznym matki. Opieka jest troskliwa, sprawowana w sposób należyty z poszanowaniem godności osobistej. Kompleksowy wymiar opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze godzin, ma charakter całodobowy".

Za nieuprawnione w realiach niniejszej sprawy należy uznać twierdzenie Kolegium, uzasadniające odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia, że czynności wskazane przez skarżącą są wykonywane w rozmiarze nie zajmującym nie tylko całego dnia, ale także jego znacznej części, na co wpływ ma mieć m.in. to, że W. W. porusza się za pomocą kul łokciowych, samodzielnie spożywa przygotowane wcześniej posiłki oraz przyjmuje leki, a ponadto samodzielnie korzysta z toalety i wykonuje część czynności higienicznych. W ocenie Sądu, organy administracji publicznej, które rozpoznają wnioski w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego nie mogą samodzielnie miarkować czy też oceniać skali niezdolności do samodzielnej egzystencji osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sam fakt, że podopieczny jest w stanie wykonywać pewne proste czynności samodzielnie, spożywać posiłki, czy poruszać się, nie może przesądzać, że zakres świadczonej opieki nie wymaga od opiekuna rezygnacji z pracy czy nie usprawiedliwia jej niepodejmowania. Ponadto, tezie o samodzielności podopiecznej w zakresie umożliwiającym podjęcie przez skarżącą pracę chociażby w niepełnym wymiarze przeczą pozostałe okoliczności, ustalone podczas dwukrotnie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, z którego wynika, że co prawda W. W. porusza się za pomocą kul łokciowych albo wózka inwalidzkiego, jednakże ze względu na schorzenia kręgosłupa wymaga przy tym asekuracji ze strony skarżącej. Jak ustalono, matka skarżącej nie jest w stanie przygotować żadnego posiłku ani go przenieść na blat stołu. Wykonywane przez nią samodzielnie czynności higieniczne sprowadzają się zaś do umycia twarzy, zębów, uczesania włosów i skorzystania z ubikacji.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że opieka nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie musi być sprawowana nieustannie przez całą dobę. Sposób jej sprawowania jest bowiem uzależniony od rodzaju schorzeń osoby wymagającej opieki i wskazań zawartych w orzeczeniu o niepełnosprawności. Wskazany przepis wymaga, aby opieka nad osobą niepełnosprawną legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności sprawowana była zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z orzeczenia o niepełnosprawności, a zatem aby była to opieka długotrwała i stała.

W ocenie Sądu, zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą jest zgodny z wymogami i w rozmiarze określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Przedstawiony przez skarżącą, konsekwentnie w toku całego postępowania administracyjnego, w obszerny sposób, chronologiczny zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez nią w stosunku do matki każdego dnia świadczy o tym, że opieka ta ma w istocie charakter całodobowy i stały. W. W. ze względu na swój stan zdrowia wymaga pomocy we wszystkich czynnościach życia codziennego. Pomimo tego, że nie jest osobą leżącą i wykazuje pewne przejawy samodzielności, wymaga ciągłej asysty m.in. przy poruszaniu się, przy posiłkach. Skarżąca przez większość czasu czuwa nad chorą matką, by nieść jej niezbędną i niezwłoczną pomoc w zwykłych czynnościach życia codziennego oraz w razie nagłej potrzeby, pozostając tym samym w stałej gotowości. Potrzebę stałego dozoru nad W. W. potwierdzają także jej hospitalizacje, spowodowane nagłym pogorszeniem jej stanu zdrowia. W tej sytuacji związek pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a zakresem sprawowanej opieki i świadczonej nieustannie pomocy przez skarżącą jest w tej konkretnej sprawie bezpośredni i ścisły.

Sąd nie podziela przy tym wykluczenia przez Kolegium czynności dnia codziennego związanych z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego z zakresu czynności opiekuńczych niezbędnych dla zapewnienia godnego życia podopiecznemu. Zdaniem Sądu, wszystkie wskazane przez skarżącą czynności są konieczne, aby zapewnić osobie ograniczonej w możliwościach samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej dobrostan adekwatnie do wieku i orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Z zakresu tych czynności nie można wykluczyć zwykłych czynności życia codziennego, takich jak sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, którym osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może sprostać ze względu na swoje ograniczenia zdrowotne. Ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych, prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tą jest bowiem udzielenie wsparcia osobom, które poświęcając się w pełnym wymiarze opiece nad najbliższą osobą niepełnosprawną nie mogą pracować zarobkowo, by zaspokoić potrzeby życiowe swoje i swojej rodziny (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 czerwca 2021 r., III SA/Gd 319/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Za nieprawidłowe należy uznać ponadto stanowisko organu odwoławczego, który z faktu, iż ostatnie zatrudnienie skarżącej ustało w dniu 30 czerwca 2020 r. w związku z likwidacją stanowiska pracy, zaś ustalony stopień niepełnosprawności matki skarżącej datuje się od 13 sierpnia 2021 r., wywiódł wniosek o braku rezygnacji skarżącej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (niepodejmowania zatrudnienia) z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W ocenie Sądu, okoliczności te nie zaprzeczają aktualnemu związkowi pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a potrzebą sprawowania opieki nad matką. Dokumentacja zgromadzona w sprawie oraz wyjaśnienia skarżącej potwierdzają, że to sprawowana opieka nad matką jest przeszkodą do podjęcia zatrudnienia.

Należy zaznaczyć, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki (por. wyrok WSA w Łodzi z 24 czerwca 2020 r., II SA/Łd 218/20, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. Nie wyklucza przyznania świadczenia rezygnacja z zatrudnienia z powodu konieczności opieki nad niepełnosprawnym, która miała miejsce miesiąc, rok, czy 25 lat przed złożeniem wniosku pod warunkiem oczywiście, że ten stan w odniesieniu do tego samego niepełnosprawnego i jego opiekuna trwa (por. wyrok WSA w Poznaniu z 28 listopada 2019 r., II SA/Po 827/19, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma zatem podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce ona wystąpić z wnioskiem o przyznanie świadczenia. Nie można również podważać prawa do uzyskania świadczenia w sytuacji, gdy strona wnioskująca wcześniej nie podejmowała aktywności zawodowej z innych przyczyn niż opieka, jednak u podstaw rezygnacji z zatrudnienia bądź jego niepodejmowania (przy obiektywnej zdolności do podjęcia zatrudnienia) na dzień składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną. W tym też kontekście zwrócić należy uwagę na zasadny pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, który akcentuje, iż ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia (por. wyrok WSA w Gdańsku z 14 maja 2020 r., III SA/Gd 410/20, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotne jest zatem to, czy na dzień złożenia wniosku (por. art. 24 ust. 2 u.ś.r.), a najpóźniej na dzień przyznania świadczenia decyzją administracyjną, skarżący spełniał przesłanki przyznania oczekiwanego świadczenia, w tym, przesłankę niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki.

W toku kontrolowanego postępowania nie wykazano, aby W. W., w sposób niezaprzeczalny wymagającej opieki i pomocy we wszystkich sferach życia, pomoc świadczył kto inny niż skarżąca. Ustalenia faktyczne wskazują, że skarżąca zakresem i charakterem swoich działań daje matce wsparcie, zaspokaja jej potrzeby, pomaga zachować właściwy stan zdrowia i jakość życia.

Podsumowując powyższe rozważania, Sąd uznał, że organ odwoławczy dokonał wadliwej oceny materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 17 ust. 1 u.ś.r. wydając decyzję naruszającą w konsekwencji zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania administracyjnego. Uchybienie organu polega przede wszystkim na niewłaściwej ocenie związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a opieką sprawowaną przez skarżącą.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Kolegium posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zgodnego z wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w niniejszym wyroku.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 p.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie w skardze złożyła skarżąca oraz organ administracji publicznej w odpowiedzi na skargę.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265), zasądzając od Kolegium na rzecz skarżącej kwotę 480 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika.