Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 814/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75, art. 80, art. 145 § 1 pkt 5, 149 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 336
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 1 § 1 i § 2, 106 § 3, art. 133, art. 134 § 1 , art. 145 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 2
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 4 ust. 1 lit. a
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Dnia 18 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Nowacki Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) Protokolant: asystent sędziego Krystyna Adamczewska- Reguła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2022 roku sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ż. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] numer [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2016 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., § 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 364, ze zm.), zwanego dalej: "rozporządzeniem ONW 2014-2020", art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312 z 23 grudnia 1995 r., str. 1, ze zm.), zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 2988/95", art. 59, art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549, ze zm.), zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 1306/2013", art. 4, art. 50 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z dnia 20 grudnia 2013, str. 608, ze zm.), zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 1307/2013", art. 3, art. 15, art. 24 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z dnia 31 lipca 2014 r., str. 69 ze zm.), zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 809/2014", Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej z [...] nr [...] o przyznaniu A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ż. płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2016 r. i o odmowie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2016 r.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny sprawy podniósł, że 15 czerwca 2016 r. A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ż. złożyła wniosek o przyznanie na 2016 r. płatności ONW strefa nizinna I oraz strefa nizinna II. Powierzchnia zadeklarowanych we wniosku działek wynosiła 54,04 ha.

Decyzją z [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. przyznał skarżącej płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2016:

1. Płatność ONW strefa nizinna II w wysokości 2 750,88 zł;

2. Płatność ONW strefa nizinna I w wysokości 5 399,47 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1 210,98 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.

27 lutego 2018 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. wpłynęły przekazane pisma E. B. z 20 grudnia 2017 r., w których wskazała na możliwość wystąpienia nieprawidłowości dotyczących przyznawanych płatności dla działek ewidencyjnych nr:

- 409, 410, 415 gmina B., powiat [...], województwo[...];

- 427/1, 427/2, 429, 431, 442 gmina M., powiat[...], województwo[...];

- 194, 458 gmina R., 12/1, 41/1, 727/1, 728 gmina R., 111, 120, 121, 125, 231 gmina F., powiat [...], województwo[...].

W związku z powyższymi pismami wystąpiło podejrzenie, że w sprawie mogły zostać stworzone sztuczne warunki. Z uwagi na powyższe, analizie poddane zostały wnioski o przyznanie płatności D. M., A. M., K. P., P. L., Z. B., D. Z., A. B. oraz B Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

5 stycznia 2018 r. organ pierwszej instancji zawiadomił Prokuraturę Krajową o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez Z. B. będącego współwłaścicielem spółki A.

Postanowieniem z [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2016 zakończone decyzją ostateczną z [...].

10 lipca 2019 r. została przesłuchana w charakterze świadka E. P. (poprzednio B.). Przesłuchanie odbyło się w obecności Z. B., M. M. (reprezentującej spółkę B),A. P. (reprezentującego skarżącą).

13 listopada 2020 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo zawierające wyjaśnienia K. P.

18 listopada 2020 r. został przesłuchany w charakterze świadka Z. B. Przesłuchanie odbyło się w obecności A. P. (reprezentującego skarżącą).

Postanowieniem z [...] do akt sprawy dołączono protokoły z przesłuchania D. Z., P. L., A. B., K. P., D. M., A. M.

Postanowieniem z [...] organ pierwszej instancji dołączył do akt sprawy dowody w postaci protokołów z przesłuchania Z. B. i K. P.

11 lutego 2021 r do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo skarżącej wraz z załącznikami.

Decyzją z [...] organ pierwszej instancji orzekł o uchyleniu decyzji dotychczasowej z [...] oraz odmówił przyznania wszystkich płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), o które ubiegała się skarżąca we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016.

Od decyzji tej skarżąca wniosła odwołanie, uzupełnione pismem z 22 czerwca 2021 r., w którym zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego.

Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji wyjaśnił, że wznowienie postępowania nastąpiło wskutek ujawnienia nowych okoliczności faktycznych.

Organ pierwszej instancji w dniu wydania decyzji ostatecznej z [...] nie miał wiedzy o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania płatności, co uzasadniałoby odmowę przyznania wnioskowanych płatności. Fakt ten, nowy i istotny dla sprawy przyznania płatności, nie był znany organowi, bowiem ujawniony został po wydaniu decyzji z [...]. Organ administracji uzyskał wiedzę w tym zakresie dopiero 27 lutego 2018 r. (data wpływu do organu dokumentów przesłanych przez E. B.). W toku postępowania wznowieniowego organ pierwszej instancji pozyskał z Prokuratury Okręgowej protokół z przesłuchania Z. B. w sprawie o sygn. [...]. W ocenie organu drugiej instancji z zeznań złożonych w prokuraturze wynikały okoliczności, które uzasadniały zastosowanie instytucji wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Organ drugiej instancji wskazał dalej, że w związku z powyższymi pismami E. B. wystąpiło podejrzenie, że w sprawie mogły zostać stworzone sztuczne warunki. Analizie poddane zostały wnioski o przyznanie płatności: D. M. – pracownika w firmie B z siedzibą w Ż., A. M. – pracownika w firmie B z siedzibą w Ż., K. P. – byłego pracownika w firmie B z siedzibą w Ż., P. L.– pracownika w firmie B z siedzibą w Ż., Z. B. – posiadającego 50 udziałów i będącego prezesem zarządu skarżącej oraz posiadającego do 12 stycznia 2017 r. 100 udziałów i będącego prezesem zarządu B Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, prowadzącego zgodnie z wpisem w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej od 1 lutego 1996 r. działalność gospodarczą pod nazwą B Z.B, A.B. – siostry Z. B., posiadającej 1 365 udziałów i będącej członkiem zarządu spółki B, D. Z. – byłego pracownika skarżącej, spółki B, w której udziały posiadają Z. B. oraz A. B.

5 stycznia 2018 r. organ pierwszej instancji zawiadomił Prokuraturę Krajową o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez Z. B.

14 lutego 2019 r. organ pierwszej instancji wydał postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi.

Organ drugiej instancji wskazał następnie na istniejące w 2016 r. powiązania rodzinne, zawodowe i biznesowe prezesa zarządu skarżącej – Z. B. z D. M., A. M., K. P., P. L., A. B., D. Z. i spółką B.

Organ drugiej instancji stwierdził, że ze wszystkich 86 działek ewidencyjnych o łącznej powierzchni 54,04 ha zadeklarowanych przez skarżącą we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 wszystkie są współwłasnością Z. B. oraz E.B.i zostały wydzierżawione skarżącej. Z. B., który wydzierżawia skarżącej grunty rolne sam deklaruje się jako prowadzący działalność rolniczą i wnioskuje o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW). Łączna różnica pomiędzy potencjalną wysokością płatności OB na 2016 r., jaką otrzymałoby wszystkich osiem podmiotów, a wysokością płatności OB w przypadku zadeklarowania wszystkich działek w jednym wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 wynosi 19 737,22 zł. Łączny dochód z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego skarżącej, D. M., A. M., K. P., P.L., Z. B., D. Z., A. B. jest wyższy o 54 212,47 zł i wynosi 351 218,35 zł. Łączny dochód z tytułu płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami skarżącej, D. M., A. M., K. P., P.L., Z. B., D.Z., A.B. jest wyższy o 46 281,46 zł i wynosi 57 393,07 zł. Łączny dochód z tytułu płatności ekologicznej skarżącej, D. M., A.M., K.P., D.Z., A.B jest wyższy o 66 951,62 zł i wynosi 216 763,04 zł. Łączny dochód z tytułu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej P.L., Z.B. jest wyższy o 8 784,91 zł i wynosi 80 146,55 zł. Łączna potencjalna korzyść z tytułu podziału gospodarstwa to 176 230,46 zł.

W ocenie organu drugiej instancji w sprawie doszło do wykreowania obiektywnych okoliczności, uniemożliwiających realizację celu regulacji prawnych, przewidzianych dla żądanych płatności, tj. uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat wskutek zadeklarowania do dopłat 8 gospodarstw o mniejszej powierzchni zamiast jednego gospodarstwa o powierzchni około 350 ha. Ustalony w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jednoznacznie wskazuje na istnienie bezpośrednich więzi pomiędzy podmiotami ubiegającymi się o takie same płatności i daje podstawy do ustalenia, że doszło do koordynacji działań podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów i ich zmowy w dążeniu do uzyskania korzyści. Istniała zatem, gdy chodzi o stronę przesłanka subiektywna – zamiar uzyskania korzyści w postaci płatności w wysokości wyższej niż przysługiwałaby gdyby o płatność ubiegał się wyłącznie właściciel gruntów. Skarżąca poprzez udziałowca oraz prezesa zarządu, którym jest Z.B. wraz z jego pracownikami zatrudnionymi w firmie B, członkami rodziny oraz utworzonymi spółkami, uczestniczyła w mechanizmie mającym na celu zmaksymalizowanie wysokości otrzymanych płatności oraz uzyskanie płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana. Sztuczne przemieszczanie określonych działek pomiędzy wskazanymi podmiotami pozwalało na uzyskanie większych korzyści majątkowych. Stworzenie takiego sztucznego podziału przez podmioty wnioskujące o płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) do deklarowanych działek rolnych o obszarach kwalifikujących je płatności, umożliwiało obejście ograniczeń powierzchniowych. Tym samym została spełniona dyspozycja przesłanki obiektywnej, bowiem ograniczenia powierzchniowe stanowią cel obowiązującej regulacji. Nie ulega wątpliwości, że płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) dla jednego wielkopowierzchniowego gospodarstwa byłyby mniejsze niż gdyby to gospodarstwo zostało podzielone na mniejsze podmioty, które występowałyby z odrębnymi wnioskami dla tych samych powierzchni z uwagi na ograniczenia powierzchniowe płatności. W świetle istniejących powiązań, gospodarstwa rolne wskazanych powyżej podmiotów, stanowią jeden organizm gospodarczy, zarządzany przez tę samą grupę osób, a ich odrębność ma jedynie charakter formalnoprawny. Ustalone wielorodzajowe powiązania dowodzą, że angażowano wiele podmiotów w celu obejścia prawa polegającego na stworzeniu systemu optymalizującego wielkość i rodzaj płatności. To zaś wyklucza uznanie, że każdy z tych podmiotów prowadził niezależną, autonomiczną działalność rolniczą. Utworzone przez te same podmioty spółki również zmierzały wyłącznie do stworzenia sztucznych warunków do prowadzenia działalności nakierowanej na osiągnięcie korzyści.

Dla oceny, czy podmiot może zostać uznany za rolnika w świetle jego definicji sformułowanej w art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, a zatem czy prowadzi samodzielnie działalność rolniczą, należy brać również pod uwagę inne okoliczności, takie jak wyposażenie techniczne i organizacyjne takiego podmiotu. Zgodnie z definicją gospodarstwa (art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013) należy brać pod uwagę wszystkie jednostki produkcyjne bez względu na ich położenie na terenie kraju. Niezależnie zaś od istniejącej swobody układania stosunków gospodarczych i wyboru formy prowadzenia działalności, jak wynika z definicji art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1307/2013, rolnikiem jest również grupa osób fizycznych lub prawnych, która zarządza gospodarstwem, tj. wszystkimi jednostkami produkcyjnymi na terenie kraju. Organ drugiej instancji podkreślił, że o tworzeniu sztucznych warunków świadczą wykazane już powiązania osobowo między skarżącą, prezesem zarządu Z.B. oraz D.M., A.M., K.P., P.L., D.Z., A.B. oraz spółką B. Z dołączonych do akt sprawy przesłuchań protokołów przesłuchań jednoznacznie wynika, że właścicielem gruntów rolnych, które zostały podzielone jest Z.B. Grunty te zostały przez niego wydzierżawione osobom pozostającym z nim w zależności służbowej lub rodzinnej. Zeznający w charakterze świadków w postępowaniu prowadzonym przed Prokuraturą Okręgową w P. pracownicy, którym Z.B. oddał w dzierżawę grunty rolne zgodnie wskazywali, że możliwość dzierżawy tych gruntów i korzyści finansowe z tego płynące traktowali jako dodatkową premię za sumienną pracę. Organ drugiej instancji przytoczył przy tym zeznania P.L. oraz A.M. Organ drugiej instancji stwierdził, że w dniu wydania pierwotnej decyzji, to jest [...] organ pierwszej instancji nie miał informacja o powiązaniach służbowych zachodzących między wymienionymi wyżej osobami. Z.B. posiada 50 udziałów, czyli połowę wszystkich udziałów w spółce A oraz był wyłącznym udziałowcem w spółce B. od dnia jej rejestracji, tj. 15 stycznia 2015 r. do 12 stycznia 2017 r., a więc w okresie którego dotyczy rozpatrywana sprawa. Analiza pełnego wpisu do KRS spółki B wskazuje, że od dnia jej rejestracji do 7 października 2020 r. jej siedziba mieściła się w Ż. pod adresem ul. A 3, który jest tożsamy z adresem siedziby skarżącej. W przypadku D.M., A.M., P.L. oraz D.Z. wskazano w ewidencji producentów ten sam adres do korespondencji ul. B 25, [...] Ż. Adres ten figuruje również w rejestrze CEIDG jako adres doręczeń firmy B – Z.B. Zgłoszenie do płatności gruntów przez pozornie odrębne od siebie gospodarstwa rolne pozwoliło ominąć zasadę degresywności płatności i w efekcie umożliwiło otrzymanie środków finansowych w wysokości większej niż w sytuacji, gdyby został złożony jeden wniosek.

Nie pozostaje przypadkowym, że poza skarżącą powierzchnia wydzierżawiana i zgłaszana do płatności przez pozostałe podmioty nigdy nie przekracza 50 ha co pozwala na zmaksymalizowanie otrzymanych płatności. Działka nr 409, położona w gminie B. o powierzchni 123,07 ha została wydzierżawiona trzem pracownikom firmy B – A.M. 41,38 ha, D.M. 41,00 ha oraz K.P. 41,00 ha. Na położonych obok siebie gruntach, mających formalnie różnych posiadaczy, prowadzono te same uprawy rolne. Stwierdzono ten sam rodzaj uprawy – gryka, co w połączeniu z brakiem naturalnych granic pomiędzy tymi obszarami prowadzi do uzasadnionego wniosku, że jedynym racjonalnym wytłumaczeniem wskazanego przemieszczenia przylegających do siebie gruntów rolnych, pomiędzy różnymi podmiotami, była maksymalizacja dofinansowania. Odnosząc się do zeznań Z.B. z 18 listopada 2020 r. organ drugiej instancji podniósł, że z zeznań pracowników firmy B wynika, że podstawą dzierżawy była ustna umowa, a opłata za dzierżawę była przekazywana w formie gotówkowej, co poddaje w wątpliwość transparentność tego mechanizmu. Na zorganizowany charakter działania Z.B. wskazuje również jego zaangażowanie w proces składania wniosków o przyznanie płatności przez pozostałe osoby poprzez polecenie wspólnej dla wszystkich osoby odpowiedzialnej za treść składanych wniosków, które były opracowywane w ówczesnej siedzibie spółek A i B. Poza skarżącą oraz Z.B. żadna z wymienionych wyżej osób nie posiada parku maszynowego niezbędnego do wykonywania zabiegów agrotechnicznych na swoich działkach rolnych. W związku z tym zawierano umowy o wykonanie prac agrotechnicznych z tymi samymi osobami. W przypadku gruntów położonych na terenie gminy B. umowy takie zawierano z A. K. i S.K. (załączone do pisma skarżącej z 8 lutego 2021 r. umowy zawarte są na identycznych formularzach i o niemal identycznej treści). Wskazując na zeznania D.M. i A.M. organ drugiej instancji stwierdził, że Z.B. pośredniczył w zawieraniu tych umów. D.M, A.M. i K.M. zamieszkują w województwie [..]. Wydzierżawione nieruchomości rolne są natomiast położone w województwie [...] około 400 km od ich miejsca zamieszkania. W przypadku P. L. wydzierżawiona nieruchomość znajduje się w województwie [..] 300 km od miejsca zamieszkania. D.Z. wydzierżawiono grunty położone w województwie [...] 90 km od miejsca jego zamieszkania. Wskazane osoby nie posiadają zaplecza technicznego (parku maszynowego), które umożliwiałoby im utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy. Wskazane osoby nie są hodowcami zwierząt – nie posiadają zwierząt, które mogłyby wypasać, czy karmić trawą bądź sianem zebranym z łąk o tak dużym areale. Wskazane osoby nie prowadzą działalności, której jednym z celów byłaby sprzedaż płodów (trawy, siana), czyli działanie nakierowane na osiągnięcie zysku. Wskazane osoby podejmowały jedynie działania polegające na złożeniu wniosku przygotowanego przez osobę wskazaną przez Z.B. W trakcie przesłuchań prowadzonych przez Prokuraturę Okręgową w P., świadkowie zeznali że zarządzali nieruchomościami na odległość, sporadycznie je odwiedzając, konsultując się z miejscowymi rolnikami zorientowanymi w tym, jakie prace i w jakim terminie należy wykonać na gruntach. Sprawdzali w terenie, czy zlecone prace zostały wykonane. Odnosząc się do zeznań K.P. organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że podczas przesłuchania 4 lipca 2019 r. świadek ten złożył zeznania analogiczne do zeznań pozostałych świadków. Podczas przesłuchania 8 października 2020 r. zmienił swoje stanowisko. Organ drugiej instancji uznał jednak, że zeznania z 8 października 2020 r. potwierdzają zeznania D.Z. D.Z. otrzymał na mocy decyzji nr [...] płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 45 647,16 zł, na mocy decyzji nr [...] płatność ONW strefa nizinna II w wysokości 8 646,00 zł oraz na mocy decyzji nr [...] płatność ekologiczną wariant: 1.1 Uprawy rolnicze w okresie konwersji w wysokości 40 423,00 zł, co daje łącznie 94 716,16 zł. Brak wiedzy D. Z. o faktycznej wysokości przyznanych płatności sugeruje jego ograniczoną rolę w całym procederze.

W ocenie organu drugiej instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala ocenić wzajemne powiązania pomiędzy tymi osobami, ustalić kto faktycznie grunt użytkował, a kto formalnie gruntem zarządzał, jak również ocenić charakter spornej nieruchomości. Wnioski o stworzeniu sztucznych warunków zostały przyjęte przez organy obu instancji w oparciu o ustalenie, że między skarżącą, a innymi wymienionymi w decyzji osobami, tj. Z. B., D.M., A.M., K.P., P.L., D.Z. oraz A.B. istnieją, nie negowane przez skarżącą powiązania rodzinne i zawodowe. Nadto grunty deklarowane w 2016 r. do płatności zostały sztucznie rozparcelowane pomiędzy te osoby, chociaż położenie przestrzenne gruntów deklarowanych do płatności przez powiązane osoby nie uzasadniało podziału działek ewidencyjnych na odrębne działki rolne, deklarowane do płatności przez różnych producentów rolnych. Części tych jednolitych działek ewidencyjnych, wykazywanych jako działki rolne w posiadaniu poszczególnych powiązanych ze sobą podmiotów, nie jest wydzielona żadnymi granicami naturalnymi. Podziału gruntów nie wymagały też jakiekolwiek względy, związane z rodzajem prowadzonej działalności czy sposobem wykorzystania zaplecza technicznego. Nie wykazano, że podział gruntów pomiędzy ubiegające się o płatności podmioty był w jakikolwiek sposób uzasadniony. Działania poszczególnych beneficjentów w aspekcie dzielenia areałów i ich powiązania zawodowe i rodzinne wskazują na celowość obejścia przepisów prawa, z ukierunkowaniem na optymalizację uzyskanej pomocy co do wartości kwot. Korzyść, jaką potencjalnie uzyskałyby wskazane osoby, wynosi łącznie 176 230,46 zł. W sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków mających na celu uzyskanie nieuzasadnionych korzyści w zakresie płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej oraz płatności dla młodych rolników, płatności ONW oraz płatności ekologicznej. Stanowiło to obejście przepisów regulujących udzielanie wsparcia rolnikom, w szczególności przepisów rozporządzenia ONW. Wobec tego zastosowanie winien znaleźć przepis art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 skutkujący pozbawieniem prawa do uzyskania płatności. Realnym skutkiem wytworzenia sztucznych warunków było zmaksymalizowanie wszelkich płatności, o które ubiegały się utworzone podmioty. Skoro doszło do wytworzenia sztucznych warunków w szerokim aspekcie dotyczącym różnych płatności, skutkiem nie powinno być tylko umniejszenie płatności obszarowej, ale odmowa jej przyznania. Użytkownikiem działek rolnych zadeklarowanych we wniosku był Z.B., który nimi zarządzał oraz dokonał sztucznego podziału swoich gruntów w celu zmaksymalizowania uzyskiwanych dotacji bezpośrednich, ekologicznych, rolno-środowiskowo-klimatycznych i ONW, omijając tym samym przepisy o degresywności.

W skardze na powyższą decyzję spółka A zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy nie zostały spełnione przesłanki wznowienia postępowania, a także poprzez wznowienie postępowania w powołaniu na dowody, które nie istniały w momencie wydania decyzji, jak również poprzez wznowienie postępowania z powołaniem się na odmienną ocenę okoliczności znanych organowi pierwszej instancji w postępowaniu pierwotnym, tj. zakończonym decyzją ostateczną z[...].;

2. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji z 28 kwietnia 2017 r. bez istniejących ku temu podstaw, to jest, w sytuacji gdy nie zaszła żadna z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., w szczególności nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, a wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z 28 kwietnia 2017 r. nastąpiło w oparciu o dowód, który nie istniał w momencie wydania tej decyzji, tj. list E.B. z 20 grudnia 2017 r., który to list nie miał znaczenia dla sprawy i nie stanowił dowodu okoliczności mogącej uzasadniać wznowienie postępowania, a nadto – brak podjęcia czynności wstępnych mających na celu ustalenie okoliczności mających stanowić podstawę wznowienia postępowania;

3. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1-2, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

a. błędne przyjęcie, że w sprawie został wyczerpująco zebrany materiał dowodowy;

b. pominięcie przeprowadzenia dowodu z dokumentów załączonych do odwołania od decyzji organu pierwszej instancji oraz pisma skarżącej z 14 czerwca 2021 r.;

c. pominięcie przyczyn nieprzeprowadzenia wwskazanych dowodów w uzasadnieniu decyzji;

4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 7 w związku z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy na etapie postępowania przed tym organem nastąpiło zaniechanie przez organ podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie i wydanie decyzji jedynie w oparciu o dowody z zeznań świadków, podczas gdy z dowodów tych nie wynika dowodzona przez organy okoliczność, a zeznania te zostały potraktowane selektywnie; w szczególności dotyczy to wywiedzenia z protokołów przesłuchania świadków włączonych przez organ do akt sprawy, jakoby dzierżawcy Z.B. nie wykonywali produkcji rolnej na dzierżawionym terenie; ponadto poprzez brak wskazania, dlaczego jedynie część z tych dowodów została uznana za wiarygodną podstawę wydanej decyzji, tj. przyznanie mocy dowodowej jedynie zeznaniom świadków K.P. i E.P., a odmowy mocy dowodowej zeznaniom pozostałych świadków, nadto poprzez nieprzyznanie mocy dowodowej dowodom złożonym przez skarżącą z uwagi na ich irrelewantność dla sprawy, w tym dowodów dotyczących sytuacji osobistej Z. B., stanowiącej przyczynę rozporządzeń majątkowych tegoż, kwestionowanych przez organy obu instancji;

5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez powtórzenie nieuzasadnionej, selektywnej i naruszającej zasadę prawdy obiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, dokonanej przez organ pierwszej instancji oraz wywiedzenie z tego materiału wniosku, jakoby skarżąca nie wykonywała produkcji rolnej na zgłoszonym przez siebie do płatności terenie, podczas gdy wniosek ten z materiału tego nie daje się wywieść i nie wynika on z powoływanych przez organ zeznań świadków; ponadto przez utożsamienie skarżącej z zespołem podmiotów ze względu na łączącą te podmioty osobę Z. B., podczas gdy związki wykazywane przez organ są "przygodne", a także poprzez przypisanie skarżącej działań bądź zaniechań podejmowanych przez jej dzierżawców;

6. art. 77 k.p.a. w związku z art. 46 oraz art. 48 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 182), zwanej dalej: "ustawą PROW 2014-2020", poprzez brak podjęcia przez organ środków nakierowanych na zgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego w sprawie, takich jak odpowiednie działania kontrolne, a w zamian oparcie się na dowodach z zeznań świadków, a tym samym brak udowodnienia przesłanek cofnięcia przyznanej skarżącej płatności;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 4 ust. 1 i 3 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez błędne uznanie, że skarżąca podjęła działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, a to poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści oraz że płatność przyznana skarżącej została uzyskana przez nią bezprawnie, co uzasadnia cofnięcie przyznanych środków, podczas gdy skarżąca wypełniała zobowiązania związane z prowadzeniem produkcji rolnej na zadeklarowanym do płatności terenie, a także poprzez błędne uznanie przez organ, że powiązania pracownicze i rodzinne oraz wspólne adresy korespondencji niektórych z podmiotów dzierżawiących nieruchomości od skarżącej są wystarczającą przesłanką stwierdzenia wytworzenia sztucznych warunków przez skarżącą, podczas gdy okoliczności te nie świadczą o relacji kierowniczej między Z. B., jako prezesem zarządu spółki, a wymienianymi przez organ podmiotami trzecimi;

2. art. 35 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L 181 z 2014 r., str. 48) poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie spełniła kryteriów kwalifikowalności do płatności, co miało uzasadniać cofnięcie przyznanych skarżącej środków, podczas gdy skarżąca wywiązała się z obowiązków wynikających dla niej z tytułu otrzymanych płatności bezpośrednich;

3. art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ, że warunki wymagane do uzyskania płatności zostały sztucznie stworzone, to jest w sprzeczności z celami prawodawstwa unijnego, podczas gdy skarżąca nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności i realizowała, jako samodzielny podmiot, cele określone w art. 31 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. U. UE L 347 z 2013 r., str. 487), a także poprzez przyjęcie, że nie jest konieczne wystąpienie elementu subiektywnego i obiektywnego stworzenia sztucznych warunków, podczas gdy elementy te nie wystąpiły w sprawie, w szczególności skarżąca nie miała woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek;

4. art. 14 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie spełniła warunków przyznania płatności, w szczególności, że nie przysługuje jej przymiot rolnika posiadającego gospodarstwo rolne, podczas gdy skarżąca, posiadając do tego odpowiednie zaplecze techniczne, wykonywała produkcję rolną na zadeklarowanych przez siebie do płatności nieruchomościach rolnych;

5. § 2 ust. 1 oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia PROW 2014-2020 poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie spełnia kryterium bycia rolnikiem w myśl tego rozporządzenia, podczas gdy skarżąca, posiadając do tego odpowiednie zaplecze techniczne, wykonywała produkcję rolną na zadeklarowanych przez siebie do płatności nieruchomościach rolnych.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o:

1. przeprowadzenie dowodu z dokumentu urzędowego – aktu oskarżenia z 10 maja 2021 r. w sprawie przeciwko K. P., oskarżonemu między innymi o przestępstwa z art. 191 § 1 k.k. polegające na stosowaniu gróźb bezprawnych w celu zmuszenia Z.B. oraz M.W-B. do zapłaty pieniędzy w zamian za odstąpienie od złożenia zawiadomienia o rzekomym popełnieniu przestępstw przez pokrzywdzonych – dla wykazania faktów: konfliktu między K.P. a Z.B., intencji K.P stojących za zmianą zeznań w postępowaniu karnym oraz złożeniem pisma do organu pierwszej instancji z opisem rzekomych nieprawidłowości w procesie otrzymywania przez skarżącą i inne podmioty dopłat;

2. zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;

3. o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z 12 listopada 2021 r., wniesionym 16 listopada 2021 r., skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – protokołu rozprawy z 28 września 2021 r. przed Sądem Rejonowym w T. w sprawie K.P. o sygn. akt[...], oskarżonego o popełnienie między innymi przestępstwa z art. 190 § 1 k.k. (groźba karalna) na okoliczność leczenia psychiatrycznego K.P. z powodu choroby dwubiegunowej afektywnej, przebywania przez K.P. w fazie manii w 2020 r. i w konsekwencji pozostawania w stanie wyłączającym zdolność rozpoznania znaczenia swojego postępowania.

W piśmie z 7 grudnia 2021 r., wniesionym 10 grudnia 2021 r., organ administracji wniósł o oddalenie wniosków dowodowych skarżącej.

W piśmie z 14 stycznia 2021 r., wniesionym 17 stycznia 2021 r., skarżąca podtrzymała dotychczas złożone wnioski dowodowe oraz dodatkowo wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów:

1. zawiadomienia Sądu Rejonowego w T. z 24 listopada 2021 r. na okoliczność przedłużenia w postępowaniu w sprawie sygn. akt [...] terminu do wykonania opinii biegłego lekarza psychiatry do 31 marca 2022 r.,

2. zaświadczeń lekarskich z 12 września 2021 r. oraz z 22 lipca 2021 r. na okoliczność stanu zdrowia psychicznego K.P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: z Dz. U. 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola nie wykazała, aby zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Na wstępie zaznaczyć należy, że zaskarżona decyzja wydana została w trybie nadzwyczajnym – po wznowieniu przez organ postępowania z urzędu w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że przedmiotem wznowionego postępowania nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 145 § 1 k.p.a. Inaczej w sposób oczywisty naruszyłoby to zasadę trwałości decyzji (por. np. wyrok NSA z 14 grudnia 2005 r., II FSK 47/05). Celem postępowania nadzwyczajnego jest zbadanie prawidłowości ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym. We wstępnej fazie tego postępowania organ administracji wyłącznie ustala, czy w ogóle wystąpiły przesłanki uzasadniające wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej, a następnie, czy ich wystąpienie miało wpływ na treść merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Jeśli tak, wówczas organ administracyjny wydaje nową decyzję w spawie. Wówczas też dochodzi do ponownego otwarcia procesu konkretyzacji normy administracyjnego prawa materialnego do ustalonego ponownie stanu faktycznego sprawy.

Charakterystyczną cechą sądowej kontroli decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym – po wznowieniu postępowania administracyjnego, jest to, że diametralnie ulega ograniczeniu zakres stanu faktycznego i prawnego ocenianego (badanego) przez sąd administracyjny w porównaniu do stanu faktycznego i prawnego będącego przedmiotem takiej analizy w sytuacji kontroli decyzji administracyjnej wydanej w trybie zwykłym (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2010 r., I GSK 1190/09 i I GSK 1161/09 oraz wyrok WSA w Szczecinie z 14 października 2010 r., I SA/Sz 417/10).

Z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych. Dokonując oceny tych okoliczności trzeba mieć na uwadze zasadę trwałości decyzji ostatecznych, jak i nadzwyczajny charakter wznowieniowego postępowania, uprawniające do wzruszenia decyzji ostatecznej jedynie w razie stwierdzenia kwalifikowanych wad postępowania zwykłego, a zakończonego decyzją ostateczną. Postępowanie wznowieniowe nie może bowiem służyć ponownemu merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy i zastępować postępowania odwoławczego (por. wyroki NSA: z 14 września 2018 r., II FSK 2687/16; z 13 stycznia 2012 r., II FSK 1582/10; z 19 listopada 2009 r., II FSK 933/08; z 19 grudnia 2013 r., II FSK 300/12). Z tego względu pojęcie "nowe dowody i nowe okoliczności faktyczne" należy interpretować w sposób ścisły, wąsko.

Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych judykatura rozumie obiektywnie istniejące elementy rzeczywistości, zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu (por. wyroki NSA: z 9 grudnia 2015 r., II FSK 2701/13; z 1 listopada 2013 r., II FSK 2675/12; z 23 maja 2003 r., III SA 2484/01). Za nowy dowód lub okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi dowodów i faktów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego. Tego rodzaju ocena nie należy do sfery ustaleń faktycznych, lecz jest kwestią subsumpcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną (por. wyroki NSA: z 13 marca 2014 r., II OSK 2541/12; z 1 lutego 2012 r., II OSK 2154/10).

Dodatkowo nie każde ujawnienie istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów, istniejących w dacie rozstrzygania, lecz nieznanych organowi, świadczy o naruszeniu prawa (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2011 r., II FSK 1640/09). Na gruncie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nowe okoliczności lub dowody muszą być tego rodzaju, że mają bezpośredni związek z treścią rozstrzygnięcia sprawy. Powinny mieć znaczenie dla sposobu ukształtowania praw i obowiązków stron w decyzji ostatecznej. Ujawnione nowe okoliczności lub dowody winny uzasadniać przypuszczenie, że gdyby były znane wcześniej organowi, to treść decyzji przedstawiałaby się inaczej (por. wyrok NSA z 7 lutego 2014 r., II OSK 2160/12). Nowy dowód lub okoliczność istotny dla sprawy to taki, który mógł mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (por. wyroki NSA z 20 marca 2019 r., II OSK 1112/17; z 18 maja 2017 r., I OSK 45/17).

Nie będą stanowiły podstawy wznowienia okoliczności lub dowody, które powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2018 r., II OSK 2246/16). Nowe dowody wytworzone po wydaniu decyzji mogą jednakże stanowić podstawę wznowienia postępowania, gdy ujawnione równocześnie zostaną wynikające z nich nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ w chwili wydawania decyzji nie wiedział (por. wyrok NSA z 18 maja 2017 r., I OSK 45/17). Wbrew argumentacji skarżącej, taka właśnie sytuacja zaistniała w kontrolowanej sprawie, bowiem pisma E.B. (obecnie P.) z 20 grudnia 2017 r. ujawniły istnienie nowej, nieznanej organowi w dacie podejmowania pierwotnego rozstrzygnięcia, okoliczności zawarcia przez skarżącą fikcyjnych umów dzierżawy części gospodarstwa rolnego będącego własnością E.B. oraz Z.B.

Natomiast pojęcie "wyjdą na jaw", w odniesieniu do dowodów lub okoliczności, oznacza takie dowody lub okoliczności, co do których istnienia organ nie posiadał wiedzy w trakcie toczącego się postępowania w trybie zwykłym. Nowe okoliczności lub dowody, aby mogły być podstawą wznowienia postępowania, nie mogły być znane organowi, przed którym postępowanie się toczyło i zostało zakończone wydaniem decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z 14 maja 2015 r., II GSK 946/14). W świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. istotny jest obiektywny fakt nieznajomości, niewiedzy organu co do istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów, nie zaś przyczyny tej niewiedzy, tj. dające się np. przypisać organowi albo stronie (por. wyrok NSA z 20 lutego 2018 r., II GSK 1553/16).

Ujawniona w następstwie pism E.B. (obecnie P.), z 20 grudnia 2017 r. okoliczność stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności w zmaksymalizowanej wysokości płatności ONW spełnia kodeksowe przesłanki "nowej okoliczności" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i znajduje potwierdzenie nie tylko w złożonych przez nią zeznaniach 10 lipca 2019 r., ale także w zeznaniach D.M, A.M., D.Z., P.L., czy K.P. W ocenie sądu organ zatem prawidłowo wznowił postępowanie w sprawach dotyczących przyznanych skarżącej płatności. W pismach z 20 grudnia 2017 r. E.B., jako współwłaścicielka działek ewidencyjnych o nr 415, 410 oraz 409 znajdujących się w województwie[...] , powiecie[...] , gminie B., działek ewidencyjnych nr 427/1, 427/2, 429, 431, 442 znajdujących się w województwie [...], powiecie [...], gminie M., miejscowości W., działek ewidencyjnych nr 194, 458, 12/1, 41/1, 728, 727/1, 120, 125, 111, 121, 231 znajdujących się w województwie świętokrzyskim, powiatach [...] i [...], gminach R.,R. i F., wniosła o wstrzymanie przyznawania płatności bezpośrednich dla osób wnioskujących o płatności dla wskazanych działek. W pismach tych E.B. oświadczyła, że umowy dzierżawy obejmujące te grunty zostały zawarte bez jej zgody. Jednocześnie wskazała na okoliczności mogące świadczyć o nienależnym pobraniu środków. E.B. wskazała również, że "beneficjentem końcowym" jest Z.B. "Umowy dzierżawy zostały zawarte z osobami podstawionymi (w tym z pracownikami Z.B.)", gdyż "przekraczał normy obszarowe uprawniające do otrzymania 100% płatności. Zawarcie umowy dzierżawy pozwala na pobieranie płatności za pośrednictwem podstawionych osób w większym rozmiarze niż otrzymywałby" je gdyby wystąpił o nie osobiście. Pisma E.B. z 20 grudnia 2017 r. wpłynęły 3 stycznia 2018 r. do Kancelarii [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w S. i do Kancelarii [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, 2 stycznia 2021 r. do Kancelarii[...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zawiadomieniami z 4 i 8 stycznia 2018 r., pisma te zgodnie z właściwością przekazano Kierownikowi [...] Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz Kierownikowi [...] Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Z widniejących na nich prezentat urzędu wynika, że wpłynęły one do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O., a więc do organu pierwszej instancji, 15, 16 i 18 stycznia 2018 r. Pismem z 23 lutego 2018 r. pisma E. B. zostały przekazane przez Kierownika Biura Kontroli i Bezpieczeństwa [...] Oddziału Regionalnego ARIMR Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O., który otrzymał je 27 lutego 2018 r. W piśmie tym zwrócono się do Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w O. o zweryfikowanie spraw beneficjentów, którzy zadeklarowali działki rolne położone na wskazanych przez E.B. działkach w szczególności w zakresie tego, czy gospodarstwo rolne zostało podzielone wyłącznie w celu stworzenia sztucznych warunków umożliwiających przyznanie płatności.

Tym samym uznać należy, że pisma E.B. z 20 grudnia 2017 r. ujawniły istnienie nowej nieznanej organowi w dacie podejmowania pierwotnego rozstrzygnięcia, tj. 28 kwietnia 2017 r., okoliczności zawarcia przez Z.B. – udziałowca i jednocześnie prezesa zarządu skarżącej oraz spółki B fikcyjnych umów dzierżawy części gospodarstwa rolnego będącego jego własnością i E.B. (P.). Pisma te należy jednocześnie oceniać w kategoriach pisma sygnalizującego/informującego organ administracji o istotnych dla sprawy okolicznościach, które miały miejsce nie tylko w dacie wydawania decyzji przyznającej dopłaty, ale także w chwili składania wniosku o ich przyznanie, a o których organ nie wiedział. Przepisy Kodeksy postępowania administracyjnego nie regulują sposobu, w jaki organ może powziąć informacje o nowych okolicznościach, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 tego aktu. Nic zatem nie stało na przeszkodzie, aby w związku z treścią pism wskazanych wcześniej pisma organ wznowił postępowanie, żeby zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. przeprowadzić następnie postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020, pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1. Zgodnie z § 2 rozporządzenia PROW 2014-2020, wydanego na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy PROW 2014-2020, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystany do ubiegania się o tę płatność.

Powyższy przepis w ust. 1 odsyła do pojęcia rolnika określonego przez art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013. W myśl tego przepisu pojęcie "rolnika" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Gospodarstwo rolne" oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego (art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013). Rolnikiem w rozumieniu art. art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 jest więc nie tylko osoba fizyczna lub prawna, ale także grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków, a gospodarstwem rolnym są wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez tak rozumianego rolnika.

Istotną zatem kwestią jest ocena, czy skarżącą oraz inne podmioty, którym działki rolne miał wydzierżawić Z.B., można uznać za samodzielnych, odrębnych producentów rolnych w rozumieniu wyżej wskazanych przepisów, to jest czy podmioty te w 2016 r. były posiadaczami gospodarstw rolnych, w związku z władaniem, na które przyznano płatność.

Stosownie do art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W świetle orzecznictwa i piśmiennictwa posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Jako stan faktyczny posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz , t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768-769; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681). Przedstawione właściwości posiadania wyłączają uznanie za posiadacza osoby, która legitymując się tytułem prawnym do władania rzeczą, uzyskała ten tytuł w innym zamiarze niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która ponadto nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą. Według ustaleń organów administracji publicznej, w niniejszej sprawie faktycznym użytkownikiem działek rolnych zadeklarowanych we wniosku przez skarżącą był Z.B., który nimi zarządzał oraz dokonał sztucznego podziału gruntów w celu zmaksymalizowania uzyskiwanych dotacji. Po stronie skarżącej nie występował zatem żaden z wymienionych dwóch elementów składających się na istnienie posiadania zależnego w rozumieniu 336 k.c.

W następstwie przeprowadzonego po wznowieniu postępowania organy administracji zasadnie uznały, że stanowiące współwłasność Z.B. i E.B. (P.) grunty zostały w sposób sztuczny zadeklarowane do płatności w 2016 r. przez powiązane ze sobą w sposób rodzinny i zawodowy podmioty (skarżącą, Z.B., D.Z., A.M., K.P., P.L., D.Z., A.B. i spółkę B) w celu uzyskania nieuzasadnionych korzyści poprzez zawyżenie płatności. Działalność wskazanych podmiotów zależnych nie miała charakteru rzeczywistego i autonomicznego. Działalność rolnicza Z.B. przez podmioty zależne miała charakter wyłącznie formalny, ekonomicznie nieuzasadniony, co świadczyło o cechującym ich funkcjonowanie "sztuczności" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Składanie odrębnych wniosków przez powiązane w taki sposób podmioty i zgłoszenie w nich działek rolnych, które zgłoszone łącznie uzasadniałyby przyznanie mniejszej płatności wskazuje na stworzenie sztucznych warunków. Skarżąca nie przedstawiła żadnego wiarygodnego uzasadnienia wskazującego na racjonalność w tworzeniu tak dużej liczby powiązanych podmiotów. Nie stanowi w tym wypadku wystarczającego uzasadnienia powołanie się na osobistą sytuację Z.B., który w istocie kierował podzielonym w ten sposób gospodarstwem rolnym. Skarżąca stanowi w istocie fragment zorganizowanej całości gospodarczej – gospodarstwa rolnego, którym zarządza Z.B.

Wbrew zarzutom skarżącej, z uzasadnień wydanych decyzji wynika, że podstawę ustaleń faktycznych organów administracji stanowiły nie tylko zeznania K.P. i E.P., ale również zeznania Z.B. (z 18 listopada 2019 r. i z 6 maja 2020 r.), D.M. (z 11 września 2019 r.), A.M.(z 24 czerwca 2019 r.), P.L. (11 września 2019 r.), D.Z. (z 25 czerwca 2019 r.), A.B. (z 6 września 2019 r.), a także zeznania A.K. i S.K. (protokoły załączone przez skarżącą do pisma z 8 lutego 2021 r.). Organ administracji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji obszernie przytoczył zeznania wskazanych osób. W przesłuchaniu E.P. 10 lipca 2019 r. uczestniczył Z.B., M.M., reprezentująca spółkę B, A.P., reprezentujący skarżącą. Skarżąca skorzystała z możliwości zadawania pytań temu świadkowi. Nie zgłosiła zastrzeżeń co do sposobu przeprowadzenia tego dowodu.

Zwrócić należy uwagę, że złożone przez K.P. 4 lipca 2019 r. zeznania z korespondują z zeznaniami innych świadków (A.M., D.M., P.L. i D.Z.), będących pracownikami skarżącej oraz spółki B, w których Z.B. posiada udziały i jest prezesem zarządu. Nie jest sporne, że w 2016 r. do płatności została zgłoszona przez A.M., D.M. i K.P. ta sama działka (nr 409), która została podzielona pomiędzy te osoby, z tym samym rodzajem uprawy (gryką).

Świadkowie D.M., A.M., K.P., P.L., .Z. i A.B. nie posiadali parku maszynowego do wykonywania zabiegów agrotechnicznych. Działki, na które zgłoszono wnioski o dopłaty znajdowały się znacznej odległości od miejsc zamieszkania (400 km – D.M., A.M., K.P., 380 km P.L., 90 km D.Z.). W przypadku gruntów położonych na terenie gminy B. prace polowe wykonywane były przez A.K. i S.K. , których wskazał Z.B.

W ocenie sądu z ustalonych przez organy administracji okoliczności faktycznych wynika, że osoby te nie prowadziły indywidulanej działalności rolniczej. Były jedynie formalnymi posiadaczami gruntów zgłoszonych do płatności, na których działalność rolniczą faktycznie prowadził Z.B. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby wskazane podmioty, w tym skarżąca, samodzielnie decydowały o sposobie prowadzonych na gruntach zgłoszonych do płatności upraw lub aby dokonywały jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych.

Zwrócić należy uwagę, że świadek D.Z. zeznał wprawdzie, że zlecił prowadzenie tych prac skarżącej, której był pracownikiem, ale jednocześnie wskazał, że w tych sprawach nie podejmował faktycznie samodzielnie decyzji, lecz doradzał mu P.S., którego poznał za pośrednictwem Z.B. Świadek był zobowiązany do zapłaty czynszu dzierżawnego, jak twierdzi, w kwocie 4 500 zł rocznie, ale już nie pamięta, w jaki sposób zapłacił czynsz dzierżawny. Nie uzyskiwał przy tym żadnego dochodu z gospodarstwa, a zebrane 28 tom gryki i 400 kg saladery zebrał Z.B. jako "koszt uprawy". Z usług P.S. korzystali także P.L., D.M., A.M. oraz K. P. (zeznania P.L.).

Z zeznań D.Z., A.M. P.L., D.M. wynika, że osoby te wystąpił o dopłaty w celu uzyskania "premii" z tytułu pracy na rzecz Z.Z. – właściciela wydzierżawionych gruntów i firmy, która je faktycznie użytkowała. D.Z. zeznał, że wystąpienie z wnioskiem o dopłaty zaproponował jemu i innym pracownikom swojej firmy Z.B. Świadek ten dodał, że nie znał powodów złożonej mu propozycji dzierżawy, ale być może takie działanie opłacało się Z.B. Nie wnikał przy tym w relacje dotyczące stosunków w rodzinie B., a po zakończeniu dzierżawy grunty przekazano na rzecz firmy B, również należącej do Z.B. A.M. zeznał natomiast dodatkowo, że grunty zostały wydzierżawione pracownikom z uwagi na przekroczenie limitów upoważniających do wyższych dotacji oraz wiek ponad 40 lat, który również ma wpływ na wysokość dotacji.

Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że wyrokiem z 17 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 488/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę D.Z. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 10 marca 2021 r., nr 106/2021 utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opocznie z 27 października 2020 r. nr 0085-2020-007100 uchylającą własną ostateczną decyzję z 24 kwietnia 2017 r. nr 0085-2017-008812 i odmawiającą przyznania płatności ONW na rok 2016 oraz nakładającą sankcję. W sprawie tej sąd uznał, że okoliczność nieprowadzenia przez D.Z. działalności rolniczej na gruntach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, a jedynie zawarcia nieważnej i zawartej jedynie dla pozoru umowy dzierżawy zgłoszonego do dopłat gospodarstwa rolnego spełnia kodeksowe przesłanki "nowej okoliczności" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., znajdując potwierdzenie w piśmie E.B. z 20 grudnia 2017 r. oraz w zeznaniach D.Z. złożonych 25 czerwca 2019 r. w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgowa w P. Sąd ocenił, że skarżący nie prowadził indywidulanej działalności rolniczej. Był jedynie formalnym posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności, na których działalność rolniczą faktycznie prowadziła firma A należąca do Z.B. Nie decydował samodzielnie o sposobie prowadzonych na gruntach zgłoszonych do płatności upraw, lub aby dokonywał jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych. Umowa dzierżawy pomiędzy D.Z. a Z.B. została zawarta dla pozoru w celu uzyskania dopłat w wyższej wysokości z pominięciem zasady degresywności pomocy dla rolników. Przy czym z uwagi na brak akceptacji dla jej zawarcia ze strony małżonki wydzierżawiającego umowa ta była co najmniej bezskuteczna i nie mogła stanowić podstawy do zwrócenia się z wnioskiem o uzyskanie dopłat. Umowa ta nie mogła więc dowodzić zasadniczej kwestii, że D.Z. jest posiadaczem gruntów, na które dopłaty można by w ogóle przyznać.

W ocenie sądu organy nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., których stosowanie w sprawie niniejszej oceniać należy z uwzględnieniem obowiązujących w postępowaniu o płatności reguł rozkładu ciężaru dowodu i przejawów aktywności procesowej strony, na której ciąży obowiązek wykazania okoliczności z których wywodzi skutki prawne. Podkreślenia bowiem wymaga, że zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Niewątpliwym jest, że na organie administracji spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania, że w sprawie ziściły się przesłanki wznowienia postępowania, jednakże w następstwie wznowienia prowadzone jest postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia zgodnego z rzeczywistością stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko wówczas możliwe jest przeprowadzenie prawidłowego procesu subsumcji normy prawnej pod taki stan. Mimo więc tego, że mamy do czynienia z działaniem organu w trybie nadzwyczajnym, to trzeba pamiętać, że dotyczy ono kontroli decyzji zapadłej w postępowaniu cechującym się określonymi regułami, dlatego nie ma powodu i stosownych podstaw, aby te reguły ignorować, czy je negować. Tym samym na organie prowadzącym postępowanie w niniejszej sprawie ciążył obowiązek prowadzenia tego postępowania z dochowaniem zasady praworządności. Organ uznając zatem, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne uzasadniające wznowienie postepowania w sprawie przyznanych stronie płatności, miał obowiązek wykazania tych okoliczności. Skarżącą obciążał zaś ciężar dowodu w zakresie spełnienia warunków do nabycia wnioskowanych dopłat. Przy takim rozkładzie ciężaru dowodu organ, obligowany przy tym ustawowo do stania na straży praworządności, był uprawniony do stosowania art. 75 k.p.a. nakazującego dopuszczenie jako dowodu w sprawie wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z art. 80 k.p.a., wyrażającym zasadę swobodnej oceny dowodów. Z przywołanych przepisów, a w szczególności z art. 75 k.p.a. wynika zatem, że dowodem w postępowaniu dotyczącym płatności mogą być także dowody zebrane na potrzeby innego postępowania, w tym postępowania karnego (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2012 r., I OSK 1206/11). Z tego też powodu organ prowadzący postępowanie administracyjne mógł oprzeć swoje rozstrzygnięcie na dowodzie z zeznań świadków, czy wyjaśnień oskarżonego utrwalonych przez inny organ procesowy w innym postępowaniu np. karnym i tak też uczynił. Organ drugiej instancji uwzględnił, m. in. także dowody z protokołów z zeznań A.K. i S.K. zgłoszone przez skarżącą. W ocenie sądu, skarżąca nie przedstawiła materiału dowodowego pozwalającego na przyjęcie, że rzeczywiście prowadziła działalność rolniczą na zadeklarowanych we wniosku działkach, co jest warunkiem przyznania płatności. Nie można uznać, że wystarczającym dowodem w tym wypadku są faktury dokumentujące zakup maszyn rolniczych i przyczepy z 2013 r. i 2014 r., dowód rejestracyjny ciągnika rolniczego oraz przyczepy ciężarowej. Aktywność wnioskującego o pomoc finansową nie może sprowadzać się przede wszystkim do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń (por. wyrok NSA z 8 stycznia 2020 r., I GSK 1402/19).

Reasumując stwierdzić należy, że prawidłowo organy administracji uznały, że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków mających na celu uzyskanie nieuzasadnionych korzyści w zakresie płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej oraz płatności dla młodych rolników, płatności ONW oraz płatności ekologiczne. Stanowiło to obejście przepisów regulujących udzielanie wsparcia rolnikom, w szczególności przepisów rozporządzenia ONW. Wobec tego zastosowanie winien znaleźć przepis art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, który stanowi, że bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. W odniesieniu wnioskowanych płatności rozdzielenie gruntów i złożenie kilku wniosków przez różne podmioty miało na celu uzyskanie nienależnych korzyści poprzez zmniejszenie pomniejszenia płatności ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, uzyskanie ośmiokrotnie wyższej płatności redystrybucyjnej (dodatkowej), uzyskanie dopłat dla młodego rolnika, uzyskanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami dla powierzchni przekraczającej 75 ha, uzyskanie płatności ekologicznej i rolno-środowiskowo-klimatycznej w pełnej wysokości. Zgodnie z motywem 13 preambuły rozporządzenia nr 1307/2013 charakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Ponadto możliwość dostosowania ułatwia większym beneficjentom gospodarowanie przy niższym poziomie jednolitego wsparcia. Państwa członkowskie powinny zatem zmniejszyć o co najmniej 5 % część płatności podstawowej, która ma zostać przyznana rolnikom, jeśli przekracza ona 150.000 EUR. Aby zapobiec nieproporcjonalnym skutkom dla dużych gospodarstw o wysokiej liczbie pracowników, państwa członkowskie mogą zadecydować o uwzględnieniu kosztów zatrudnienia podczas stosowania tego mechanizmu. Aby takie zmniejszenie poziomu wsparcia było skuteczne, nie należy przyznawać żadnych korzyści rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki w celu uniknięcia jego skutków.

W świetle przedstawionych rozważań sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miały lub mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający i został oceniony należycie, tj. zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, pozwalając organowi odwoławczemu na utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Tym samym zarzuty skargi nie znalazły potwierdzenia w rzeczywistości, a działając z urzędu, na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie dopatrzył się innych uchybień prawa, które winny skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji.

Końcowo odnosząc się do zgłoszonych wniosków dowodowych przez skarżącą, sąd wyjaśnia, że stosownie do art. 133 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a postępowanie dowodowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma jedynie uzupełniający, wyjątkowy, charakter, podyktowany łącznym spełnieniem przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a., czyli jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Co do zasady nie jest zatem możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji, wydającym zaskarżoną decyzję. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z przepisami postępowania, a w konsekwencji, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Innymi słowy istotne wątpliwości, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. winny być związane z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś z ustalaniem na nowo stanu faktycznego. O takich wątpliwościach można mówić, gdy istotne dla sprawy elementy stanu faktycznego pozostają niewyjaśnione, są sporne, przy czym dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (por. wyrok NSA z 5 sierpnia 2020 r., II FSK 1560/18).

W niniejszej sprawie sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącej. W ocenie sądu dowody, o których przeprowadzenie wnosiła skarżąca, nie były niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zmierzały bowiem w istocie wyłącznie do podważenia dokonanej przez organy administracji oceny dowodów z zeznań jednego ze świadków – K.P. poprzez wykazanie, że nie jest on zdolny do spostrzegania z powodu choroby. Jednakże, jak już wyżej, wskazano podstawy ustaleń faktycznych organów administracji nie stanowiły wyłącznie zeznania tego świadka, a poza tym zeznania tego świadka z 4 lipca 2019 r. znajdują potwierdzenie w innych dowodach przeprowadzonych przez organy administracji, w tym w zeznaniach świadków A.M., D.M., P.L. i D.Z.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

d.j.