Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 526/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 4
journal: Dz.U. 2022 poz 572
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 marca 2023 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami utrzymania zwierząt oddala skargę


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] Burmistrz S. po kolejnym rozpoznaniu sprawy we wszczętym z urzędu postępowaniu, orzekł w sprawie ustalenia kosztów utrzymania, opieki i konieczności leczenia w wysokości 25.213 zł, w gospodarstwie zastępczym 11 sztuk bydła odebranych J.B. na podstawie decyzji Burmistrza S. z [...] sierpnia 2021 r. oraz jednego byczka urodzonego 31.08.2021 r. i obciążenia tymi kosztami dotychczasowego właściciela zwierząt, za okres od dnia [...] września 2021 r. do dnia [...] grudnia 2021 r. (ze wskazaniem okresu utrzymania 12 sztuk bydła bądź 11 sztuk bydła).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...]07.2021 r. Burmistrzowi S. doręczono pismo Prokuratury Rejonowej w B. o częściowym zawaleniu się budynku gospodarczego znajdującego się na posesji J.B., gdzie zostały uwięzione dwie sztuki bydła. Ponadto w dniu [...]07.2021 r. Burmistrz S. został powiadomiony przez Komendę Powiatową Policji w S. o przewiezieniu J.B. do ZOZ C., wnioskując jednocześnie o zapewnienie opieki zwierzętom. Opieki tej nie podjęli się bracia J.B. W dniu 23.07.2021 r. rolnik, z którym Gmina S. miała podpisane porozumienie o zapewnienie miejsca dla zwierząt gospodarskich z terenu Gminy S., odmówił przyjęcia w/w bydła. W związku z tym w dniu 23.07.2021 r. Gmina S. zamieściła w trybie składania ofert ogłoszenie o poszukiwaniu gospodarstwa zastępczego, z terminem składania ofert do dnia 27.07.2021 r. do godziny 15.00.

W dniu 26.07.2021 r. wpłynęła jedna oferta na kwotę 30 zł, z tytułu opieki i wyżywienia za 1 sztukę bydła plus opieka weterynaryjna według rachunków lekarza weterynarii. W dniu 27.07.2021 r. osoba, która złożyła ofertę wycofała ją i złożyła nową, na kwotę 25 zł za opiekę i wyżywienie za sztukę bydła plus opieka weterynaryjna według rachunków lekarza weterynarii. Mając na uwadze ustawę o finansach publicznych, Gmina S. oszacowała wartość zamówienia dotyczącego dziennego kosztu utrzymania i opieki czasowo odebranych zwierząt na kwotę poniżej 30.000 złotych na podstawie informacji uzyskanych z następujących źródeł: danych P. Ośrodka Doradztwa Rolniczego w G. Oddział w S1. na dzień 14 marca 2017 r., informacji Pana R.S. - dostawcy sianokiszonki kierującego gospodarstwem rolnym pod nazwą "G", który dzienny koszt utrzymania oszacował na kwotę w granicach 22 zł - 25 zł, własnego doświadczenia życiowego pracowników.

W dniu 23.07.2021 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w S. złożył do Urzędu Miejskiego w S. wniosek o odebranie 11 sztuk bydła J.B. w związku z rażącym zaniedbaniem jego dobrostanu wyczerpującym znamiona art. 4 ust. 11 ustawy o ochronie zwierząt oraz stwierdzeniem istnienia bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia tych zwierząt.

W dniu 29.07.2021 r. przy pomocy OSP S2. i OSP S3., w obecności Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w S., Straży Miejskiej i lekarzy weterynarii wydobyto sześć sztuk bydła z dwóch budynków inwentarskich będących własnością skarżącego, które wraz z pięcioma sztukami zabranymi z pastwiska przetransportowano do gospodarstwa wskazanego przez Burmistrza S., na podstawie umowy zawartej w dniu [...] lipca 2021 r. pomiędzy Gminą S. a Panem T.T. w sprawie świadczenia opieki nad zwierzętami gospodarskimi, do gospodarstwa zlokalizowanego w miejscowości Z.

Dnia [...].08.2021 r. została wydana decyzja Burmistrza S., znak: [...] o czasowym odebraniu J.B., jedenastu sztuk bydła: 5 krów, 5 byczków, 1 jałówki i czasowym umieszczeniu ich w gospodarstwie rolnym wskazanym przez Burmistrza, prowadzonym przez Pana T.T.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z dnia [...] września 2021 r. znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Na decyzję tą J.B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, którą wyrokiem z dnia 10 lutego 2022 r. oddalono (sygn. akt II SA/Bk 834/21, wyrok nieprawomocny).

W dniu 07.09.2021 roku T.T. poinformował Urząd Miejski w S. o ocieleniu się w dniu 31.08.2021 roku jednej z krów, w związku z czym do opieki przybył mu jeden byczek. W dniu 14.09.2021 r. Pan J.B. wystąpił z wezwaniem do wydania mu stada bydła w celu jego sprzedaży na pokrycie kosztów jego zastępczego utrzymania. W związku z przedmiotowym wezwaniem Urząd Miejski w S. wystąpił do Powiatowego Lekarza Weterynarii w S., Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biuro Powiatowe w S., Komendy Powiatowej Policji w S. oraz Prokuratury Rejonowej w S. z prośbą o zajęcie stanowiska w tej sprawie. Powiatowy Lekarz Weterynarii w S. pismem z dnia 21.09.2021 r. poinformował, iż podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko w zakresie braku możliwości zwrotu bydła właścicielowi z uwagi na warunki istniejące na jego nieruchomości. Z kolei Prokuratura Rejonowa w S. pismem z dnia 15.09.2021 r. przekazała informację m.in., cyt.: "iż aktualnie trwają czynności dowodowe i w oparciu o pozyskane dotychczas materiały nie sposób uznać, iż sprawa zmierza ku umorzeniu". Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biuro Powiatowe w S. oraz Komenda Powiatowa Policji w S. nie udzieliły odpowiedzi. J.B. został poinformowany o treści otrzymanych odpowiedzi. Straż Miejska w S. kilkukrotnie odwiedziła gospodarstwo stwierdzając, że okoliczności sprawy nie zmieniły się.

W dniu 18.10.2021 r. T.T. poinformował, iż w dniu 15.10.2021 r. padła jedna z przekazanych krów bez kolczyka, która wycieliła się w dniu 31.08.2021 r. oraz przedstawił karty leczenia padłej sztuki. W dniu 18.10.2021 r. firma "E" Sp. z o.o. z siedzibą w G., posiadająca zezwolenia i spełniająca warunki do utylizowania padłych sztuk zwierząt oraz dysponująca specjalistycznymi środkami transportu do ich przewozu, odebrała padłą krowę.

W dniu 23.12.2021 r. została wydana decyzja Burmistrza S. znak: [...] o obciążeniu kosztami utrzymania, opieki, konieczności leczenia i transportu 11 sztuk bydła: 5 krów, 5 byczków, 1 jałówki czasowo odebranych skarżącemu oraz jednego byczka urodzonego 31.08.2021 r. za okres od dnia 17.07.2021 r. do dnia 14.09.2021 r., w tym okres opieki w gospodarstwie skarżącego od dnia 17.07.2021 r. do dnia 28.07.2021 r. oraz utrzymania i opieki w gospodarstwie wskazanym przez Burmistrza od dnia 29.07.2021 r. do dnia 14.09.2021 r. Od decyzji skarżący wniósł odwołanie.

W dniu 15.12.2021 r. Burmistrz S. wszczął z urzędu kolejne postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia wysokości kosztów utrzymania tych zwierząt za okres od dnia 15.09.2021 r. do dnia 08.12.2021 r. i obciążenia tymi kosztami dotychczasowego właściciela zwierząt. Jednocześnie strona została powiadomiona o przysługującym jej prawie czynnego udziału w każdym etapie postępowania. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone w dniu 16.12.2021 roku. W piśmie z dnia 20.12.2021 r. J.B. zakwestionował warunki, w których miałby się zapoznawać z aktami.

Od dnia 29.07.2021 roku bydło na podstawie zawartej umowy oraz Aneksu nr [...] z dnia [...].09.2021 r. i Aneksu nr [...] z dnia [...].10.2021 r. przebywało w gospodarstwie T.T. Ustalono, że na koszty zapewnienia zwierzętom opieki w gospodarstwie zastępczym, w tym zapewnienia im koniecznego leczenia w okresie od dnia 15.09.2021 roku do dnia 08.12.2021 roku składają się wymienione w decyzji rachunki, na których koszt opieki i utrzymania bydła czasowo odebranego skarżącemu za okres od dnia 15.09.2021 roku do dnia 08.12.2021 roku wynosił 25.213,00 zł.

Organ I instancji końcowo podkreślił, że decyzja z dnia 12.08.2021 r. Burmistrza S. o czasowym odebraniu J.B. bydła i czasowym umieszczeniu ich w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez T.T. została wydana na podstawie art. 7 ust. 1 pkt. 2 i ust. 3 w związku z art. 6 ust. 2 pkt. 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2020 r., poz. 638 t.j.), a więc w przypadku nie cierpiącym zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu i zdrowiu. Decyzja ta została podjęta przez Burmistrza S. na wniosek Powiatowego Lekarza Weterynarii.

Organ I instancji zacytował treść art. 7 ust. 4 ustawy ochronie zwierząt wskazując, że "w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się dotychczasowego właściciela lub opiekuna." Ustawa nie pozostawia w tym zakresie jakiejkolwiek swobody organowi, obligując go do wydania powyższego rozstrzygnięcia. Zdaniem organu I instancji wykazał się on należytą starannością w sprawach wyłonienia gospodarstwa zastępczego. Gmina S. dołożyła staranności i dochowała procedur udzielenia zamówienia publicznego przy wyłonieniu gospodarstwa zastępczego, w związku z czym ustalona cena jest ceną odzwierciedlającą rzeczywiste rynkowe koszty utrzymania i opieki nad bydłem, co zostało wykazane w oszacowaniu wartości zamówienia.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył J.B., nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ wskazał na treść art. 7 ustawy o ochronie zwierząt podnosząc, że zwierzęta odebrano tymczasowo skarżącemu, a zatem to on był dotychczasowym ich opiekunem, w związku z czym uzasadnione było wydanie decyzji obciążającej skarżącego kosztami utrzymania, opieki, konieczności leczenia i transportu odebranych tymczasowo zwierząt, a zatem zarzut skarżącego w powyższym zakresie uznano za bezzasadny.

Kolegium podkreśliło, że ustawa nie pozostawia jakiejkolwiek swobody organowi w zakresie obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia, które zostało czasowo odebrane. Ustawodawca wręcz obliguje właściwy organ do wydania rozstrzygnięcia o kosztach transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia, w sytuacji, gdy zwierzę traktowane było w sposób określony w art. 6 ust. 2 u.o.z., co spowodowało jego czasowe odebranie (vide: wyrok WSA w Opolu z 24 października 2013r. sygn. II SA/Op 348/13).

Kolegium wskazało także , że koszt utrzymania i leczenia zwierząt odebranych J.B. w okresie od 15 września 2021r. do 8 grudnia 2021r. wyniósł 25.213 złotych, co wynika z przedłożonych faktur.

Organ odwoławczy podkreślił także, że legalność podjętych przez organ I instancji ustaleń, była już przedmiotem postępowania przed organem II instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku, decyzją [...] listopada 2021 r., znak: [...], uchyliło decyzję Burmistrza S. z dnia [...] października 2021 r. (znak: [...]) w przedmiocie obciążenia kosztami utrzymania, opieki, konieczności leczenia i transportu ww. zwierząt i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I Instancji. W wyniku ponownego rozpatrzenia ww. sprawy Burmistrz S. dnia [...] grudnia 2021 r. wydał decyzję w tej samej sprawie, którą decyzją z dnia [...] lutego 2022 r., znak: [...] Kolegium również uchyliło. Istotnym uchybieniem, w tych postępowaniach organu I instancji był brak wymaganego prawem uzasadnienia, w zakresie określenia jakie faktycznie koszty zostały poniesienie w związku z utrzymanie zwierząt.

Dzienna stawka, jaką określono w przedstawionych przez T.T. fakturach oraz usystematyzowano w umowie Nr [...] z dnia [...].07.2021 zawartej między opiekunem tymczasowym a Burmistrzem S. w przedmiocie obowiązku roztoczenia opieki nad zwierzętami J.B. (§ 5 ust. 1 umowy, k. 249 akt sprawy) wynosiła 25 zł i została pomnożona przez ilość zwierząt znajdujących się pod jego opieką. W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego, mając na uwadze wcześniejsze zalecenia SKO skierowane do organu I instancji, treścią kasatoryjnych decyzji z dnia [...] listopada 2021 r. oraz z dnia [...] lutego 2022 r., Burmistrz S., pismem z dnia 4 marca 2022 r. (znak: [...]), zwrócił się z prośbą do instytucji wyspecjalizowanej, tj. P. Ośrodka Doradztwa Rolniczego w S4. o wyrażenie stanowiska oraz potwierdzenie czy ww. kwotę 25 zł należy uznać za określoną zasadnie i adekwatnie do realnie funkcjonujących kosztów utrzymania zwierząt. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia [...] marca 2022 r. (znak: [...]), ww. Ośrodek potwierdził, iż kwota 25 zł przyjęta jako dzienna stawka utrzymania jednej krowy jest zasadna. Jak wyjaśnia Dyrektor Ośrodka w III kwartale 2021 roku koszt utrzymania i żywienia krowy o masie ok 400-500 kg według kalkulacji ośrodka kształtował się na poziomie 15 zł/sztukę. Dodatkowo średni czas obsługi zwierzęcia na dobę wynosi ok 0,5 godziny na sztukę, co przy minimalnej stawce 18.30 zł/h daje łącznie dzienny koszt na poziomie 25 zł za jedną sztukę.

Organ odwoławczy podkreślił także, że wprawdzie dokonane przez organ I instancji ustalenia z Podlaskim Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego w S4. w powyżej cyt. zakresie zostały dokonane w następstwie wydania decyzji Kolegium dotyczącej innego okresu sprawowania przez T.T. opieki nad odebranymi tymczasowo J.B. zwierzętami, to jednak odnoszą się do tej samej materii, tego samego inwentarza i zostały dokonane przed wydaniem niniejszego rozstrzygnięcia SKO, w związku z czym brak jest przeciwskazań, aby stały się wymiernym dowodem także w rozpatrzeniu niniejszej sprawy.

Mając na uwadze zarzuty skarżącego dotyczące błędów w ustaleniach faktycznych, dotyczące niewykonania zaleceń SKO w Białymstoku i nieprawidłowe ustalenia dziennej stawki żywieniowej tymczasowo odebranego bydła, Kolegium uznało je za nieuzasadnione.

Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych przez skarżącego w treści odwołania, przesądzających - w jego ocenie - o nieważności postępowania, tj. decyzji podjętej przez osobę nieupoważnioną, Kolegium podniosło, iż w ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, pismem z dnia 6 kwietnia 2022 r. zwróciło się do Burmistrza S. o wyjaśnienia, w tym przekazania informacji, czy Pan A.S., występujący w przedmiotowej sprawie w charakterze pełnomocnika Burmistrza, jest pracownikiem Urzędu Miejskiego w S. upoważnionym przez Burmistrza S. do podpisywania decyzji i postanowień w sprawie. W odpowiedzi na powyższe organ I instancji wyjaśnił, iż - zgodnie § 11 ust. 2a Zarządzenia 459/2017 Burmistrza S. z dnia 29.12.2017 r, w sprawie nadania Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Miejskiego w S., zmienionego Zarządzeniem nr 20/2018 Burmistrza S. z dnia 28.12.2018 r., Zarządzeniem nr 62/2019 Burmistrza S. z dnia 28.03.2019 r., Zarządzeniem nr 188/2019 Burmistrza S. z dnia 20.12.2019 r. oraz Zarządzeniem nr 218/2020 Burmistrza S. z dnia 14.02.2020 - pełnomocnik Burmistrza kieruje Wydziałem Gospodarki Komunalnej, Rolnictwa i Ochrony Środowiska, do zadań którego - zgodnie z § 181 ust. 1 pkt. 6 ww. Regulaminu należy m.in. wykonywanie zadań gminy związanych z ochroną zwierząt i zwalczaniem chorób zakaźnych zwierząt. Jednocześnie Burmistrz S., na podstawie Zarządzenia nr 30/2019 z dnia 14.01.2019 r. w sprawie powierzenia Panu A.S. - pełnomocnikowi Burmistrza prowadzenia określonych spraw Gminy S. w imieniu Burmistrza S., upoważnił Pana A.S. do załatwiania spraw, w imieniu Burmistrza S., wynikających z zakresu zadań Wydziału Gospodarki Komunalnej, Rolnictwa i Ochrony Środowiska, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, zaświadczeń, a także do poświadczania za zgodność odpisów dokumentów przedstawionych przez stronę na potrzeby prowadzonych postępowań z oryginałem. Tym samym zarzut skarżącego w tym zakresie został uznany za bezzasadny.

Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących naruszeń przepisów postępowania, tj. naruszenia art. 10 § 1 Kpa, poprzez niewypełnienie jego dyspozycji i udostępnienie akt sprawy skarżącemu w warunkach niespełniających jego oczekiwania tj. zapewnienia ciszy, Kolegium wyjaśniło, iż - zgodnie z treścią tego przepisu - organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Dodatkowe elementy, jak kwestionowana przez skarżącego cisza nie stanowi kryterium, na podstawie, którego można oceniać naruszenie normy prawnej wybijającej z art. 10 Kpa.

Kolegium również nie uwzględniło zarzutów skarżącego dotyczących błędnego wyliczenia kosztów poniesionych za leczenie krowy, która następnie padła oraz jej utylizacji, co powinien pokryć ubezpieczyciel. W wyniku bowiem szczegółowej analizy załączonej do akt sprawy umowy Nr [...], zawartej w dniu [...] lipca 2021 r. pomiędzy Gminą S. a Panem T.T. w sprawie świadczenia opieki nad zwierzętami gospodarskimi, Kolegium nie stwierdziło, aby powyżej przytoczone przez skarżącego treści zostały w niej zawarte, w związku z czym zarzuty skarżącego w ww. zakresie uznano za nieuzasadnione.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów, tj. nieustaleniu i nieobliczeniu dodatkowych pożytków, jakie czerpał T.T., takich jak mleko i obornik, przyznania T.T. prawa do zatrzymania odszkodowania za padłą sztukę bydła, jej leczenia i utylizacji oraz przyznania T.T. prawa do zatrzymania dofinansowania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do utylizacji padłej krowy Kolegium wyjaśniło, iż z ustaleń organu I instancji wynika, iż Pan T.T. nie otrzymał refundacji kosztów z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa za utylizację padłej w dniu 15.10.2021 r. krowy, w związku z tym, iż nie posiadała ona kolczyka. Według natomiast informacji otrzymanych od Pana T.T. i Usług Weterynaryjnych lek. wet. A.S. z S., krowy czasowo odebrane Panu J.B. w ilości 5 sztuk, nie wykazywały możliwości laktacji ponieważ wymiona ich były w stanie zasuszenia (nie dawały mleka).

Na tej podstawie organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego J.B. podniósł następujące zarzuty:

1. naruszenia art. 138 § 1 k.p.a. poprzez brak merytorycznego rozpoznania odwołania, w zakresie jego rzetelnego rozpoznania i powielenia argumentów Burmistrza S., co uzasadnia ponowne przytoczenie zarzutów odwołania tj.:

- naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. nakładającego obowiązek udostępnienia akt w warunkach ciszy w pokoju urzędniczym, a nie hałasu holu urzędniczego,

- oddalenia zarzutu wydania decyzji przez osobę nieupoważnioną poprzez przedstawienia argumentów Burmistrza S., z których nie wynika, dlaczego rozpoznanie wniosku o umorzenie długu powierzono innej osobie i innemu referatowi niż temu referatowi, co dług ustalił,

- oddalenia zarzutu zawyżenia stawki żywieniowej, co wytłumaczono kalkulacją ODR-u bez zwrócenia uwagi na jej treść, to jest fakt, iż dotyczy ona tylko krów mlecznych oraz pominięcia skutku, iż przy takiej stawce żywieniowej i przy takich kosztach opieki, utrzymywanie bydła w gospodarstwie zastępczym T.T. powinno być dla J.B. nadal opłacalne,

- podania na str. 6 decyzji SKO, że właściciel gospodarstwa zastępczego dla zwierząt gospodarskich z terenu Gminy S. odmówił przyjęcia bydła J.B. i wyrażenia przez Kolegium oceny, że właściciel tego gospodarstwa miał do tego prawo określone w art. 7 ust. 1 b u.o.z. (w ocenie skarżącego przyczyną odmowy mógł być tylko brak miejsc, a nie inne okoliczności, które wskazują na naruszenie zakazu dyskryminacji i zasady równości prawa).

2. nieważności decyzji w części orzekającej o kosztach zastępczego utrzymania zwierząt stanowiących dowód rzeczowy w sprawie II K [...]/22 Sądu Rejonowego w S., jako wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem art. 618 § 2 Kodeksu postępowania karnego oraz jako trwale niewykonalnej z powodu niemożności oddzielenia zwierząt odebranych z powodu znęcania się czy też z powodu niemożności zapewnienia im opieki przez skarżącego (wskazując jako podstawę prawną art. 156 § 1 pkt 2 i 5 K.p.a.).

3. rażącego naruszenia art. 75 § 1 K.p.a., przez brak dopuszczenia z urzędu dokumentów, jakie miały być wytworzone przez T.T. z mocy § 2 pkt 5 umowy z dnia [...].07.2021r. Nr [...].

4. naruszenie art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji R.P. przez niewłaściwe jego zastosowanie i obciążenie J.B. kosztami zastępczego utrzymania zwierząt, których nie jest on właścicielem w świetle danych ewidencyjnych ARiMR oraz których prawa własności zrzekł się na poczet kosztów utrzymania zwierząt i należności podatkowych.

5. nieuwzględnienia nowego faktu wydania przez Sąd Rejonowy w S. w dniu [...] czerwca 20022 r. wyroku w sprawie sygn. akt II K [...] /21 umarzającego postępowanie karne co do czynu znęcania się nad zwierzętami.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skrzący wniósł o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w całości, z jednoczesnym umorzeniem postępowania, jako bezprzedmiotowego oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoją argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Uchybienia, które obligują do usunięcia skarżonej decyzji z obrotu prawnego określa art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. i są to: zaistnienie przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (wówczas sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części) bądź też naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (wówczas sąd uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części). W ocenie Sądu taka sytuacja nie zaistniała w przedmiotowej sprawie, a zatem nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 572). Przepis ten stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 7 ust. 1 i 3 ustawy, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna. Przypadek objęty ustępem 1 art. 7 przewiduje możliwość czasowego odebrania właścicielowi lub opiekunowi zwierzęcia traktowanego w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy. Odebranie zwierzęcia następuje na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobyt zwierzęcia. Odebranie zwierzę – jak dalej stanowi art. 7 ust. 1 ustawy – może być przekazane:

1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub

2) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub

3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych.

Przypadek objęty art. 7 ust. 3 ustawy ochronie zwierząt przewiduje natomiast obowiązek policjanta, strażnika gminnego lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odebrania zwierzęcia dotychczasowemu właścicielowi w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu oraz obowiązek niezwłocznego zawiadomienia o odebraniu zwierzęcia wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.

Bezspornym jest, że w sprawie ziściły się co do zasady przesłanki obciążenia skarżącego jako dotychczasowego właściciela odebranych mu zwierząt gospodarskich kosztami ich transportu, utrzymania i koniecznego leczenia. Decyzję o obciążeniu kosztami poprzedziła bowiem ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2021r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza S. z [...] sierpnia 2021 r. nr [...], mocą której orzeczono na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 w związku z art. 6 ust 2 pkt 10 ustawy o ochronie zwierząt o czasowym odebraniu skarżącemu 11 sztuk bydła: pięciu krów, jednej jałówki pięciu byczków oraz o czasowym ich umieszczeniu w gospodarstwie rolnym wskazanym przez Burmistrza S. zlokalizowanym w Z. w gminie S., prowadzonym przez T.T. (skarga od tej decyzji została oddalona wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 10 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 834/21, wyrok nieprawomocny). Wydana decyzja o odebraniu zwierząt była następstwem bezspornych faktów: częściowego zawalenia się w nocy z 11 na 12 lipca 2021r. budynku gospodarczego skarżącego, w którym pozostały uwięzione dwie sztuki bydła, stwierdzenia faktu uwięzienia trzeciej sztuki bydła, odnalezienia kolejnych trzech sztuk bydła w innym budynku skarżącego (posadowionym na posesji mieszkalnej skarżącego), odnalezienia pięciu sztuk bydła pasącego się na pastwisku przy ulicy [...] w S. i roztoczenia opieki nad wszystkimi odnalezionymi zwierzętami przez służby gminy. Opieka nad zwierzętami była sprawowana od 17 lipca 2021 r. W tym dniu skarżący J.B. został przewieziony do Zakładu Opieki Zdrowotnej w C., bracia skarżącego odmówili opieki nad zwierzętami gospodarskimi skarżącego, a jedyną ofertę opieki zastępczej nad zwierzętami złożył rolnik T.T. Od 17 lipca 2021 r. do 28 lipca 2021 r. opiekę nad zwierzętami sprawowały służby gminne, w dniu 29 lipca 2021 r. zwierzęta zostały przetransportowane do gospodarstwa rolnego T.T., z którym gmina S. zawarła w dniu [...] lipca 2021 r. umowę w sprawie świadczenia opieki nad zwierzętami gospodarskimi odebranymi skarżącemu.

Obciążenie dotychczasowego właściciela zwierząt kosztami ich zastępczego utrzymania jest następstwem ostatecznej decyzji przesądzającej o konieczności odebrania zwierząt. Decyzja o odebraniu zwierząt przesądziła o utrzymywaniu przez skarżącego zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania i o stwierdzonym zagrożeniu ich życiu lub zdrowiu tj. ziszczeniu się sytuacji objętej dyspozycją art. 7 ust.1 i 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, a w konsekwencji wystąpieniu przypadków konieczności obciążenia skarżącego jako dotychczasowego właściciela zwierząt kosztami ich transportu, utrzymania i koniecznego leczenia. W tych okolicznościach brak jest podstaw do uznania, że dotychczasowym opiekunem czy właścicielem była gmina S., bowiem uprzednio zostały one zabrane skarżącemu. Niewątpliwie jedynym właścicielem był skarżący, a fakt uprzedniego odebrania nie świadczy o zmianie podmiotu zobowiązanego do ponoszenia kosztów. Przeczy temu chociażby dokumentacji z ARiMR, wskazująca na to, że gmina żadnych uprawnień w tym zakresie nie posiada (k. 965 akt admin.). Tym samym nie doszło do naruszenia wskazanego w skardze art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji, bowiem sama próba zrzeczenia się prawa własności zwierząt na poczet kosztów ich utrzymania i należności podatkowych nie powoduje, iż takie prawo własności przeszło na rzecz gminy. Organy podjęły przy tym próbę uregulowania tej kwestii poprzez odsprzedanie zwierząt zastępczemu opiekunowi, ale z uwagi na brak konsensusu ze skarżącym oraz formalności wynikające z koniecznością uzyskania paszportów bydła, transakcja ta nie doszła do skutku.

Przechodząc zatem do istoty sprawy należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych okoliczność związanego charakteru decyzji orzekającej o obowiązku dotychczasowego właściciela zwierząt mu odebranych ponoszenia kosztów zastępczego ich zwierząt, jest pojmowana jednomyślnie. Ustawa o ochronie zwierząt nie pozostawia jakiejkolwiek swobody organowi w zakresie obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia, które zostało czasowo odebrane (vide: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 31.03.2021r. sygn. II SA/Go 148/21, wyrok WSA w Szczecinie z 13.05.2021r. sygn. II SA/Sz 35/21, wyrok WSA w Krakowie z 21.02.2018r. sygn. II SA/Kr 1566/167, wyrok WSA w Opolu z 1.12.2015r. sygn. II SA/Op 461/15, CBOSA).

Jest oczywistym, że wysokość poniesionych kosztów zastępczego utrzymania zwierząt odebranych dotychczasowemu właścicielowi, winna być udokumentowana a z akt sprawy oraz uzasadnienia decyzji winien wynikać sposób obliczenia kosztów zaś wyliczenie kosztów musi się poddawać weryfikacji (tak WSA w Poznaniu w wyroku z 15.09.2021r. sygn. II SA/Po 15/21, CBOSA). Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie wysokości kosztów zastępczego utrzymania zwierząt odebranych skarżącemu i przekazanych do gospodarstwa zastępczego T.T. w dniu 29 lipca 2021 r. tj. od 15 września 2021 r. do 8 grudnia 2021r. Koszty zostały wyliczone w oparciu o rachunki przedstawione przez zastępczego opiekuna T.T. Zsumowanie wysokości kwot udokumentowanych fakturami i rachunkami (włączonymi do akt administracyjnych) dało wynik 25.213 złotych.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że w postępowaniu administracyjnym przed ostatecznym wydaniem decyzji w sprawie obciążenia skarżącego opisanymi wyżej kosztami zastępczego utrzymania, wydatki na utrzymanie zwierząt zostały zweryfikowane przez wyspecjalizowaną w doradztwie rolniczym jednostkę mianowicie P. Ośrodek Doradztwa Rolniczego w S4. Ośrodek ten w swojej opinii z dnia 23 marca 2022 r. stwierdził zasadność przyjęcia dziennej stawki utrzymania jednej krowy na poziomie 25 złotych.

Sąd uznał, że błąd braku powiadomienia skarżącego na etapie postępowania przed organem II instancji o włączeniu do akt sprawy opinii P. Ośrodka Doradztwa Rolniczego w S4., został sanowany albowiem w tym samym przedmiocie toczyło się również postępowanie zakończone decyzją SKO z dnia [...]czerwca 2022 r. nr [...], dotyczącą kosztów utrzymania i opieki zwierząt za inny okres, w której to na etapie administracyjnego postępowania odwoławczego, skarżący został poinformowany o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym (sprawa sygn. akt II SA/Bk 674/22, a akta organu I instancji tożsame z niniejszymi). W konsekwencji stwierdzone naruszenie przepisu art. 10 § 1 k.p.a., jest naruszeniem nie mogącym mieć wpływu na treść decyzji, podobnie jak też udostępnienie akt postępowania przez organ I instancji na holu urzędu. Każdorazowo bowiem organy administracji udostępniają skarżącemu akta postępowania w takich warunkach. jakie na dany moment posiadają. Okoliczność zatem udostępnienia wcześniej skarżącemu akt postępowania w pokoju urzędniczym, nie świadczy, że udostępnienie tych akt w holu spowodowało naruszenie art. 10 k.p.a. albowiem nie znajduje to uzasadnienia w przepisach prawa.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest bowiem przyjęte, że zarzut naruszenia przepisu art.10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości odniesienia się do niego, może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucone uchybienie uniemożliwiło jej wykonanie konkretnych czynności procesowych (vide: wyrok NSA z 18.05.2006r.sygn. II OSK 831/05). Skarżący J.B. brał udział w całości postępowania toczącego się przed organem I instancji, wielokrotnie zapoznawał się z aktami administracyjnymi, w tym włączoną do tych akt opinią P. Ośrodka Doradztwa Rolniczego w S4. (na etapie postępowania odwoławczego co do innej decyzji) i nie zgłosił żadnych uwag ani wniosków. Sąd zauważa, że przepis art. 10 § 1 k.p.a. należy interpretować zgodnie z art. 81 k.p.a. w myśl którego okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba, że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. W kontrolowanej sprawie taka sytuacja nie zaistniała.

W postępowaniu nie doszło do zarzuconego w skardze naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały wyjaśnione. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji szczegółowo opisuje okoliczności faktyczne i zdarzenia prawne, na tle których doszło do wydania zaskarżonej decyzji i zawiera omówienie sposobu wyliczenia wydatków na utrzymanie zwierząt w okresie objętym decyzją. Wbrew zarzutowi skargi przy ustalaniu wysokości kwoty obciążenia skarżącego kosztami zastępczego utrzymania zwierząt, nie poprzestano jedynie na ustaleniu dziennej stawki utrzymania zwierząt, czego potwierdzeniem są rachunki i faktury. Wynikającą z faktur i rachunków stawkę utrzymania jednego zwierzęcia poddano zaopiniowaniu przez ośrodek doradztwa rolniczego. Rachunki i faktury obrazują rzeczywisty koszt wyłożony przez gminę.

Ponadto nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego dotyczący wydania decyzji obciążającej skarżącego kosztami utrzymania i opieki zwierząt odebranych czasowo, z uwagi na jej podjęcie przez osobę nieupoważnioną. Powtórzyć w tym miejscu należy, iż w ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, pismem z dnia 6 kwietnia 2022 r. SKO zwróciło się do Burmistrza S. o wyjaśnienia, w tym przekazania informacji, czy Pan A.S., występujący w przedmiotowej sprawie w charakterze pełnomocnika Burmistrza, jest pracownikiem Urzędu Miejskiego w S. upoważnionym przez Burmistrza S. do podpisywania decyzji i postanowień oraz innych pism w ww. sprawie, prowadzonej pod sygnaturą [...]. W odpowiedzi na powyższe organ I instancji wyjaśnił – powołując się w tym zakresie na stosowne zarządzenia – że pełnomocnik Burmistrza kieruje Wydziałem Gospodarki Komunalnej, Rolnictwa i Ochrony Środowiska, do zadań, którego - zgodnie z § 181 ust. 1 pkt. 6 ww. Regulaminu należy m.in. wykonywanie zadań gminy związanych z ochroną zwierząt i zwalczaniem chorób zakaźnych zwierząt. Jednocześnie Burmistrz S., na podstawie Zarządzenia nr 30/2019 z dnia 14.01.2019 r. w sprawie powierzenia Panu A.S. Pełnomocnikowi Burmistrza prowadzenia określonych spraw Gminy S. w imieniu Burmistrza S., upoważnił Pana A.S. do załatwiania spraw, w imieniu Burmistrza S., wynikających z zakresu zadań Wydziału Gospodarki Komunalnej, Rolnictwa i Ochrony Środowiska, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, zaświadczeń, a także do poświadczania za zgodność odpisów dokumentów przedstawionych przez stronę na potrzeby prowadzonych postępowań z oryginałem. W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw, by kwestionować prawidłowość zaskarżonej decyzji z uwagi na w/w kwestię.

Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut dotyczący rażącego naruszenia prawa tj. art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu w postaci ewidencji zwierząt i ich obrządku albowiem dowody, w oparciu, o które dokonano analizy wyliczenia faktycznie poniesionych kosztów, tj. zryczałtowanej kwoty ustalonej między stronami umowy w jej treści (25 zł za dzień) i potwierdzonych fakturami, są dowodami, z których wynika, ile zwierząt znajdowało się pod tymczasową opieka w gospodarstwie T.T. oraz okres, w którym dokonywany był w stosunku do nich obrządek. Dobór karmy i poszczególne wykonywane przy bydle czynności, mimo, iż mogły wyjaśnić procedury opieki i utrzymywania zwierząt, stosowane przez tymczasowego opiekuna odebranych zwierząt, jednakże nie stanowiły okoliczności, które mogły mieć wpływ na wysokość stawki dziennej. Przyjęcie dziennej stawki żywieniowej na poziomie 25 zł/sztukę było właściwe także w ocenie Dyrektora P. Ośrodka Doradztwa Rolniczego w S4., który powyższą ocenę - w oparciu o posiadane specjalistyczne dane - potwierdził pismem z dnia 23 marca 2022 r. (znak: [...]).

Wnioski formalne skarżącego złożone na rozprawie nie zostały uwzględnione, czemu skład orzekający dał wyraz w niezaskarżalnych postanowieniach wpisanych do protokołu rozprawy. Skład orzekający nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania przez WSA w Białymstoku skargi J.B. na postanowienie SKO w Białymstoku o zawieszeniu wznowionego postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kolegium z [...].09.2021 r. w sprawie czasowego odebrania zwierząt. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku zawiesiło wznowione postępowanie do czasu rozpatrzenia przez NSA skargi kasacyjnej J.B. od wyroku WSA w Białymstoku z dnia 10.02.2022r. w sprawie o sygn. II SA/Bk 834/21 oddalającego skargę J.B. na ostateczną decyzję o czasowym odebraniu zwierząt. Zdaniem składu orzekającego w sytuacji uchylenia decyzji ostatecznej o czasowym odebraniu zwierząt, niezależnie od tego czy uchylenie nastąpiłoby w ramach wznowionego przez organ postępowania, czy w wyniku uwzględnienia przez NSA skargi kasacyjnej J.B., zaistniałaby opisana art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. podstawa wznowienia postępowania w sprawie obciążenia skarżącego kosztami zastępczego utrzymania zwierząt.

Skład orzekający nie znalazł też podstaw do uznania się za niewłaściwy do rozpoznania niniejszej skargi. Niewłaściwość sądu administracyjnego do rozpatrywania sprawy obciążenia właściciela odebranych zwierząt kosztami ich zastępczego utrzymania, skarżący wyprowadził z twierdzenia, że w postępowaniu karnym w sprawie znęcania się nad zwierzętami, zwierzęta stanowią dowód rzeczowy, a w konsekwencji to sąd karny lub prokurator na etapie postępowania przygotowawczego powinien orzec o kosztach utrzymania zwierząt jako o kosztach przechowania dowodów. Skarżący przyznał przy tym, że odebrane mu zwierzęta nie widnieją jako dowody rzeczowe w wykazie dowodów rzeczowych w postępowaniu karnym, które nadal jest w fazie postępowania przygotowawczego, co w sposób jednoznaczny wyklucza możliwość stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a. jako wydanej bez podstawy prawnej czy też z uwagi na jej niewykonalność (zarzut 2 skargi). Należy podkreślić przy tym, że ustrojowo sąd administracyjny jest powołany do kontroli legalności ostatecznych decyzji administracyjnych i rozpatrywania skarg na ostateczne decyzje administracyjne a skoro istnieje przedmiot skargi, do rozpatrzenia której właściwy rzeczowo i miejscowo jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, to wniosek o uznanie się za niewłaściwy jest oczywiście bezzasadny.

Co do nieuwzględnionego wniosku o odroczenia rozprawy celem zawiadomienia prokuratora o toczącym się postepowaniu, sąd uznał, że skoro prokurator ma ustawowe prawo do zgłoszenia swego udziału w każdym toczącym się postępowaniu sądowym z własnej inicjatywy, nie zachodzi potrzeba dodatkowego informowania przez sąd o potrzebie zgłoszenia uczestnictwa prokuratora w niniejszym.

Końcowo podkreślić także należy, że wskazywane przez skarżącego wyroki Sądu Rejonowego w S. (wyrok wskazany w skardze w zakresie umorzenia postępowania i przedłożony na rozprawie uniewinniający) nie mają wpływu na niniejsze postępowanie albowiem inne są przesłanki materialne wyroków karnych, a inne toczącego się postępowania administracyjnego. Wydanie decyzji o czasowym odebraniu zwierząt z dnia [...] sierpnia 2021 r. skutkowało koniecznością zastosowania przez organy art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt tj. w zakresie kosztów utrzymania i opieki tych zwierząt, a decyzja w tym zakresie jest decyzją związaną i nie została pozostawiona uznaniu organów.

Skład orzekający nie znalazł także podstaw do otwarcia na nowo zamkniętej rozprawy, o co wniósł skarżący w piśmie złożonym po zamknięciu rozprawy.

Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi).