Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 6282/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 94 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2010 nr 79 poz 523
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Po 876/20 w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Poznaniu z dnia 14 września 2020 r., nr 119 w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. C. na rzecz Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Poznaniu kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 13 maja 2021 r., III SA/Po 876/20 oddalił skargę K. C. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Poznaniu z 14 września 2020 r., nr 119 w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.

Decyzją z 21 lipca 2020 r., nr 1014 Dyrektor Zakładu Karnego [...] (dalej: "Dyrektor ZK" lub "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 94 ust. 2, ust. 3, ust. 4, art. 217 oraz art. 218 ust. 1 pkt 4, ust. 2 oraz ust. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2020 r., poz. 848, dalej: "ustawa o Służbie Więziennej") zawiesił K. C. (dalej: "skarżący") w czynnościach służbowych na okres od 24 lipca 2020 r. do 23 października 2020 r., a jednocześnie zawiesił od najbliższego terminu płatności wypłatę należnego uposażenia.

Powodem zawieszenia w czynnościach było wszczęcie przez dyrektora jednostki postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego, z uwagi na zarzucenie skarżącemu popełnienie przestępstwa z art. 178 a § 1 k.k., polegającego na kierowaniu samochodem osobowym pod drodze publicznej w stanie nietrzeźwości, naruszenie dobrego imienia służby przez niegodne zachowanie podczas pobierania krwi po wypadku drogowym, polegające m.in. na wulgarnym i agresywnym odnoszeniu się do policjantów i personelu medycznego oraz naruszenie dobrego imienia służby przez fałszywe oświadczenie w okresie pandemii o swoim zarażeniu koronawirusem, co spowodowało konieczność objęcia nadzorem epidemiologicznym grupy policjantów, strażaków, personelu medycznego i funkcjonariuszy SW.

Organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją z 24 kwietnia 2020 r., nr D/K.111.643.2020.ZZ skarżący został zawieszony w czynnościach służbowych na okres od 24 kwietnia 2020 r. do 23 lipca 2020 r., tj. na 3 miesiące.

Argumentując podjęcie decyzji o przedłużeniu okresu zawieszenia w czynnościach służbowych skarżącego do 12 miesięcy, organ pierwszej instancji podniósł, że miał na względzie rozmiar, wagę oraz poważne skutki zarzucanych przewinień. Ciężar gatunkowy postawionych zarzutów jest wysoki i świadczy o rażącym naruszeniu dyscypliny służbowej.

Decyzją z 14 września 2020 roku , nr 119 Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Poznaniu (dalej: "Dyrektor OSW" lub "organ odwoławczy"), nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania skarżącego, utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Skarżący, nie zgadzając się z powyższą decyzją, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarżący w istocie nie kwestionuje faktu samego zdarzenia, ale okoliczności jego popełnienia. Podważa treść notatek służbowych policji, liczbę świadków, sposób poboru krwi, okoliczności badania alkomatem. Zaprzecza, że był agresywny, wulgarny, i odmówił poddania się badaniu alkomatem. Nie kwestionuje natomiast, że postępowanie dyscyplinarne zostało wobec niego wszczęte, nadal jest prowadzone, zaś przedmiotowe postępowanie jest kontynuacją zawieszenia w czynnościach w okresie od 24 kwietnia 2020 r. do 23 lipca 2020 r., o czym wiadomo Sądowi z urzędu po zapoznaniu się z aktami sprawy II SA/Po 624/20. W sprawie tej zapadł 14 stycznia 2021 r. nieprawomocny wyrok, którym oddalono skargę. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu tego wyroku wskazał jednoznacznie, że decyzja o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych była prawidłowa.

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że okolicznością niesporną był fakt, że na dzień wydawania zaskarżonej decyzji zwolniony funkcjonariusz miał postawiony w postępowaniu dyscyplinarnym zarzut popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenie publicznego, wyraźnie też wskazano w decyzji, że zawieszenie w czynnościach jest następstwem wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, nie karnego.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu i uznał za prawidłową jego argumentację, że waga i rodzaj przewinień mogą powodować utratę przez organ zaufania co do właściwego wykonywania zadań i obowiązków służbowych, a pełnienie służby w kontakcie z osobami osadzonymi w jednostce penitencjarnej w kontekście charakteru i rodzaju postawionych zarzutów nie daje gwarancji właściwej realizacji obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w tym zakresie zaskarżone rozstrzygnięcie oraz jego uzasadnienie spełniają wymogi uznania administracyjnego i nie czynią go dowolnym. Argumenty te są również wystarczające dla przyjęcia, że wystąpiła sytuacja "uzasadnionego przypadku" w rozumieniu ust. 3 art. 94 ustawy o Służbie Więziennej. Zaskarżona decyzja wskazuje przesłanki, którymi kierował się organ podejmując decyzję o przedłużeniu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, a tym samym nie można zarzucić organowi przekroczenia granic uznania administracyjnego oraz podjęcia decyzji w sposób nieuwzględniający wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Skarżący, nie zgadzając się z powyższym wyrokiem, zaskarżył go w całości skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 94 ust. 2, 3 i 4 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu i uznaniu, że istnieją podstawy do zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, podczas gdy przepis ten jest fakultatywny i uznaniowy, w niniejszej sprawie nie jest dostatecznie uzasadniony, brak dostatecznego uzasadnienia decyzji, a także dowolność w wydanej decyzji, przekroczenie granic uznania administracyjnego, jak też brak wnikliwej analizy stanu faktycznego i należytego umotywowania,

- nieuwzględnienie faktu, że decyzją z 22 marca 2021 r., nr 398 Dyrektor Zakładu Karnego [...] zwolnił skarżącego ze służby z 22 kwietnia 2021 r. na podstawie art. 96 ustawy o Służbie Więziennej w związku z wystąpieniem skarżącego ze służby,

- nieuwzględnienie faktu, że orzeczeniem nr 2/2021 z 29 kwietnia 2021 r. (sprostowanym postanowieniem nr 3/2021 z 13 maja 2021 r.) orzeczono o uchyleniu w całości zaskarżonego orzeczenia (orzeczenia nr 2 Dyrektora Zakładu Karnego [...] z 16 marca 2021 r.) i umorzeniu postępowania dyscyplinarnego w pierwszej instancji,

- nieuwzględnienie, że "uwolniono" skarżącego od zarzutu popełnienia czynu z art. 178 a § 1 k.k.,

- art. 95 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez jego błędne zastosowanie i przez to niezasadne pozbawienie skarżącego 50% należnego uposażenia,

- art. 249 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej w związku z przepisami rozdziału 21 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania dyscyplinarnego i jego zawieszenie, co naruszyło prawo skarżącego do obrony, jak też spowodowało, że niezasadnie i niepotrzebnie zostało przedłużone zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych;

2) naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.;

- art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję mimo naruszenia przez organ tych przepisów, poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych, na podstawie których dokonano zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych,

- nieuwzględnienie faktu, że decyzją z 22 marca 2021 r., nr 398 Dyrektor Zakładu Karnego [...] zwolnił skarżącego ze służby z 22 kwietnia 2021 r. na podstawie art. 96 ustawy o Służbie Więziennej w związku z wystąpieniem skarżącego ze służby,

- nieuwzględnienie faktu, że orzeczeniem nr 2/2021 z 29 kwietnia 2021 r. (sprostowanym postanowieniem nr 3/2021 z 13 maja 2021 r.) orzeczono o uchyleniu w całości zaskarżonego orzeczenia (orzeczenia nr 2 Dyrektora Zakładu Karnego [...] z 16 marca 2021 r.) i umorzeniu postępowania dyscyplinarnego w pierwszej instancji,

- nieuwzględnienie, że "uwolniono" skarżącego od zarzutu popełnienia czynu z art. 178 a § 1 k.k.,

- art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 10 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję mimo naruszenia przez organ tych przepisów, poprzez uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w sprawie, nieuwzględnienie jego stanowiska, twierdzeń i dowodów,

- art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję mimo naruszenia przez organ tych przepisów, poprzez niewyjaśnienie przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy,

- art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 61 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję mimo naruszenia przez organ tych przepisów, poprzez wszczęcie postępowania dyscyplinarnego bez uzasadnionych podstaw,

- art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 75 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję mimo naruszenia przez organ tych przepisów, poprzez nieprzeprowadzenie dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy,

- art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję mimo naruszenia przez organ tych przepisów, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący,

- art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 107 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję mimo naruszenia przez organ tych przepisów, poprzez niewskazanie przyczyny, jaką się kierowano, dla której nie uwzględniono stanowiska skarżącego, brak weryfikacji zarzutów i stanowiska skarżącego,

- art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję mimo naruszenia przez organ tych przepisów, poprzez uznanie, że zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych jest zasadne i nieuwzględnienie faktu, że skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim, w szpitalu i faktycznie nie pełnił czynności służbowych.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie w całości decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Poznaniu z 14 września 2020 r., OI/K.111.3.119.2020.SG.1856 o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora Zakładu Karnego [...] z 21 lipca 2020 r., D/K. 111.1014.2020.ŁD w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych na okres od 24 lipca 2020 r. do 23 października 2020 r. i zawieszeniu wypłaty 50% należnego uposażenia oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zakładu Karnego [...] z 24 lipca 2020 r., D/K. 111.114.2020.ŁD, ewentualnie:

2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji,

3) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Jednocześnie skarżący oświadczył, że wnosi o rozpoznanie niniejszej skargi na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.

Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od skarżącego niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bada tylko, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, enumeratywnie wymienione w § 2 powołanego artykułu. W niniejszej sprawie nie można dopatrzeć się żadnej z wad, która świadczyłaby o nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego skarga kasacyjna podlegała rozpatrzeniu w granicach wyznaczonych sformułowanymi w niej podstawami kasacyjnymi i ich uzasadnieniem.

Analizując środek odwoławczy w powyższym zakresie, uznać należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie zgłoszone zostały zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Wprawdzie co do zasady w pierwszej kolejności rozważeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jednak w rozpoznawanej sprawie na wstępie należało odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego w kontekście dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wykładni wskazanego przepisu. W tym przypadku zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowią procesową konsekwencję zakwestionowanej wykładni przepisu prawa materialnego, są zatem procesowym odzwierciedleniem koncepcji materialnej, przedstawionej przez autora skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, funkcjonariusza można zawiesić w czynnościach służbowych w przypadku wszczęcia przeciwko niemu m.in. postępowania dyscyplinarnego. W świetle art. 94 ust. 3 tej ustawy, zawieszenie może nastąpić na czas nie dłuższy niż 3 miesiące, zaś w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy. Stosownie do treści art. 95 ust. 1 cyt. ustawy, funkcjonariuszowi zawieszonemu w czynnościach służbowych zawiesza się, od najbliższego terminu płatności, 50% należnego uposażenia.

Z treści art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej wynika, że decyzja wydana na podstawie ww. przepisu ma charakter fakultatywny i jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji została spełniona, zawarta w art. 7 k.p.a., powinność uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony i ustalenie właściwych proporcji pomiędzy tymi interesami. Zarówno pojęcie interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony, nie zostały ustawowo zdefiniowane, co powoduje, że treść nadaje im organ orzekający. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, a taką jest decyzja o zawieszeniu w czynnościach służbowych na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, ma ograniczony zakres i sprowadza się jedynie do zbadania, czy zaskarżony akt nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowa w takich przypadkach obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu czy też wszechstronność oceny faktów. Dotyczy ona zatem jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2010 r., I OSK 130/10). Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych (por. wyrok NSA z 19 maja 2011 r., I OSK 301/11). W konsekwencji oznacza to, że w sprawach dotyczących fakultatywnego zawieszenia funkcjonariusza Służby Więziennej w czynnościach służbowych, sądy administracyjne badają jedynie, czy decyzja w tym przedmiocie nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów.

Powołany art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej stanowi o możliwości zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych w przypadku wszczęcia przeciwko niemu m.in. postępowania dyscyplinarnego. Prawodawca, używając takiego sformułowania, pozwala organom Służby Więziennej na odpowiednią ocenę stanu faktycznego, by w konsekwencji organy te mogły zdecydować o celowości zawieszenia w czynnościach służbowych. Z pewnością ustawodawca, wskazując na przesłankę wszczęcia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania dyscyplinarnego, dostrzega potrzebę ochrony interesu służby (interesu społecznego), jako interesu nadrzędnego, dając jednocześnie właściwym organom możliwość oceny każdego indywidualnego przypadku. Przy podejmowaniu decyzji w sprawie zawieszenia w czynnościach służbowych powinien zostać uwzględniony zarówno interes Służby Więziennej, jak i charakter oraz rodzaj zarzucanego funkcjonariuszowi czynu (zwłaszcza gdy może on świadczyć o braku przydatności funkcjonariusza do służby w Służbie Więziennej), a także dobro toczącego się postępowania dyscyplinarnego.

Zauważyć należy, iż z uwagi na cele i zadania Służby Więziennej oraz status funkcjonariuszy tej służby, osoby realizujące tę służbę nie mogą szkodzić zaufaniu publicznemu i podważać autorytetu państwa. Już zatem samo istnienie wątpliwości co do zachowania przymiotów niezbędnych do sprawowania funkcji publicznych nie może pozbawiać właściwych organów możliwości stosowania wobec funkcjonariuszy publicznych dolegliwości przewidzianych w obowiązujących przepisach, w tym przypadku określonych w art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej. Wynikające z prowadzonego przeciwko funkcjonariuszowi postępowania dyscyplinarnego wątpliwości co do postawy moralnej funkcjonariusza i respektowania zasad etyki zawodowej oraz zagrożenie, że wykonując w obowiązki służbowe funkcjonariusz będzie szkodził dobremu imieniu służby, mogą stanowić podstawę do zawieszenia w czynnościach służbowych na podstawie ww. przepisu. Podkreślenia wymaga, że okoliczności brane pod uwagę przy ocenie zasadności zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych nie ograniczają się do przypadków naruszenia przez funkcjonariusza obowiązków służbowych, ale mogą one wynikać z innych zachowań funkcjonariusza w służbie lub poza nią, jeżeli takie zachowania kolidują z dobrem macierzystej formacji. Na podkreślenie zasługuje, że stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, do zadań Służby Więziennej należy prowadzenie oddziaływań penitencjarnych i resocjalizacyjnych wobec osób skazanych na karę pozbawienia wolności, przede wszystkim przez organizowanie pracy sprzyjającej zdobywaniu kwalifikacji zawodowych, nauczania, zajęć kulturalno-oświatowych, zajęć z zakresu kultury fizycznej i sportu oraz specjalistycznych oddziaływań terapeutycznych. Realizacji takich celów z przyczyn oczywistych musi bezwzględnie towarzyszyć nieposzlakowana opinia funkcjonariusza więziennictwa, który swoim zachowaniem winien dawać gwarancję prawidłowego wykonywania obowiązków. Wskazać należy, że pełnienie służby publicznej przez funkcjonariusza Służby Więziennej wymaga - jak stanowi art. 27 ustawy o Służbie Więziennej - wysokiego poziomu moralnego oraz nieposzlakowanej opinii, i takiemu wizerunkowi społecznemu funkcjonariusza ma służyć możliwość skorzystania przez organ z instytucji zawieszenia w czynnościach służbowych w razie wystąpienia jednej z przesłanek określonych w art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu powołanego w skardze kasacyjnej przepisu prawa materialnego nie naruszył. Trafnie zaaprobował przedstawioną przez organy Służby Więziennej analizę powodów przedłużenia zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, przyjmując, że zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek, z jednoczesnym zawieszeniem wypłaty 50 % należnego mu uposażenia.

Wyjaśnić należy, iż w postępowaniu dyscyplinarnym rezultatem, do jakiego ma ono doprowadzić, jest udowodnienie obwinionemu winy w popełnieniu zarzucanego czynu. Natomiast odmienne kryteria są brane pod uwagę przy ocenie tego, czy dany funkcjonariusz spełnia przesłanki do zawieszenia w czynnościach służbowych. W takim przypadku znaczenie mają nie tylko dowody świadczące o winie funkcjonariusza, lecz nawet okoliczności sytuacji, w jakiej się on znalazł. Jeśli z tych okoliczności wynikają wątpliwości co do tego, czy funkcjonariusz nie naruszył prawa, to w odbiorze społecznym, postrzeganym przez pryzmat dobra służby, osoba taka nie daje już gwarancji, że w sposób poprawny będzie egzekwować prawo od innych osób. Dla prawidłowego zastosowania w sprawie art. 94 ust. 2 i ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej istotna była zatem wyłącznie analiza ogółu okoliczności dotyczących przedstawionego zachowania skarżącego 18 kwietnia 2020 r. w kontekście postawienia mu w postępowaniu dyscyplinarnym trzech zarzutów (określonych w postanowieniu z 21 maja 2020 r.) oraz wyciągnięte z niej przez organy wnioski. Przedstawiona ocena tych wniosków, zasadnie zaaprobowana przez Sąd pierwszej instancji, podważa wiarygodność skarżącego, jako funkcjonariusza Służby Więziennej, niezbędną do wykonywania czynności służbowych. Jego zachowanie miało bowiem niekorzystny wpływ na wizerunek Służby Więziennej, działania innych służb oraz godziło w dobre formacji, w której pełnił służbę. Specyfika służby organów Służby Więziennej oraz cele, jakie te organy mają realizować, sprawiają, że funkcjonariusze muszą pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o zachowania, które mogą godzić w dobre imię służby. Z postawionych skarżącemu zarzutów wynika, że będąc pod wpływem alkoholu, znajdując się w miejscu publicznym, zachowywał się agresywnie i wulgarnie w stosunku do interweniujących funkcjonariuszy Policji i personelu medycznego. Natomiast składając nieprawdziwe oświadczenie dotyczące jego stanu zdrowia doprowadził do konieczności objęcia nadzorem epidemiologicznym grupy policjantów, strażaków, funkcjonariuszy Służby Więziennej i personelu medycznego, wpływając tym samym na ograniczenie możliwości wykonywania przez nich przypisanych im zadań.

Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że przedstawione rozważania upoważniają do stwierdzenia, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dokonał prawidłowej wykładni i zasadnie zastosował w niniejszej sprawie art. 94 ust. 2 i 3 ustawy o Służbie Więziennej, co czyni zarzut jego naruszenia niezasadnym.

Przepis art. 94 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej stanowi, że zawieszenie może nastąpić na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy. W kontrolowanym postępowaniu okres zawieszenia w czynnościach służbowych został określony w granicach zakreślonych tym przepisem, tzn. na kolejne 3 miesiące, mieszczące się w 12 miesiącach podczas których funkcjonariusz może pozostawać w zawieszeniu. W sprawie zostały rozważone szczególne okoliczności, które są wymagane aby można było zastosować instytucję zawieszenia w czynnościach służbowych. To, że pokrywają się one z tymi, które doprowadziły do podjęcia decyzji o odsunięciu skarżącego od czynności służbowych, nie oznacza ich niezasadności. Świadczą one niewątpliwie o tym, że skarżący z uwagi na charakter zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych, pełnić służby w tym czasie nie mógł.

Irrelewantne w sprawie jest natomiast zwolnienie skarżącego ze służy w Służbie Więziennej decyzją Dyrektora Zakładu Karnego [...] z 22 marca 2021 r. z 22 kwietnia 2021 r. oraz uchylenie orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektora Zakładu Karnego [...] i umorzenie przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Poznaniu postępowania dyscyplinarnego w całości. Pierwsza z decyzji została wydana w związku z pisemnym zgłoszeniem skarżącego wystąpienia ze służby, zaś druga była jej konsekwencją. Uprawomocnienie decyzji o zwolnieniu ze służby stanowi bowiem negatywną przesłankę wszczęcia i prowadzenia postępowania dyscyplinarnego. Obie decyzje zostały podjęte już po wydaniu decyzji podlegającej kontroli w niniejszym postępowaniu i nie mogły być wzięte pod uwagę, tak przez orzekające w sprawie organy, jak i przy ocenie jej legalności. Sądy administracyjne, z racji przypisanej im kontrolnej roli wobec rozstrzygnięć organów, w swoich orzeczeniach koncentrują się na stanie faktycznym i prawnym, jaki istniał w chwili załatwiania sprawy przez organy. Z tych też względów organy decydujące o przedłużeniu okresu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych nie mogły uwzględnić uniewinnienia skarżącego w postępowaniu dyscyplinarnym od zarzutu "popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k.". Zauważyć jedynie można, że pomimo uniewinnienia skarżącego od popełnienia jednego z deliktów dyscyplinarnych, została wymierzona mu kara wydalenia ze służby, co niewątpliwie świadczy o wadze pozostałych zarzutów.

Zgodnie z art. 94 ust. 4 ww. ustawy zawieszenia w czynnościach służbowych dokonuje przełożony właściwy do mianowania funkcjonariusza na zajmowane stanowisko służbowe. W sprawie nie zostało wykazane aby decyzję o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych wydał niewłaściwy organ. Stosownie do przepisu art. 46 ustawy podmiotem uprawnionym do mianowania funkcjonariusza Służby Więziennej na stanowisko służbowe, z wyjątkiem wyższego stanowiska kierowniczego w Służbie Więziennej, o którym mowa w rozdziale 8, jest kierownik jednostki organizacyjnej. W myśl art. 13 ust. 1 ustawy zakładem karnym i aresztem śledczym kieruje dyrektor. W przedmiotowej sprawie decyzję o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych wydał Dyrektor Zakładu Karnego [...], a więc organ właściwy.

Chybiony jest zarzut naruszenia art. 95 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Zgodnie z tym przepisem funkcjonariusz zawieszony w czynnościach służbowych otrzymuje połowę należnego mu uposażenia. Wypłata pozostałej części zostaje zawieszona. Z kategorycznego sformułowania przepisu wynika, że po pierwsze następuje to obligatoryjnie, po drugie nie ma możliwości "miarkowania" wysokości niewypłacanej części uposażenia ze względu np. na sytuację rodzinną zawieszonego funkcjonariusza czy okoliczności konkretnej sprawy. Zastosowanie powyższego przepisu stanowiło zatem konsekwencję zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 249 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej, gdyż przepis ten reguluje obowiązującą w postępowaniu dyscyplinarnym zasady obiektywizmu i domniemanie niewinności, które to zasady nie znajdują zastosowania w sprawie w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych.

Oczekiwanego przez autorkę skargi kasacyjnej skutku nie mogły odnieść także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

W judykaturze nie budzi wątpliwości pogląd, wedle którego prawidłowe podanie podstaw kasacyjnych, o jakim stanowi art. 176 p.p.s.a. wymaga, aby wskazać konkretne przepisy naruszone zdaniem strony skarżącej przez sąd, z wyszczególnieniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych. Tylko prawidłowe opracowanie skargi kasacyjnej pozwala na wyznaczenie granic, w ramach których nastąpi rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10). Powołanie się na całość przepisu nie pozwala na prawidłowe ustalenie granic zaskarżenia, gdyż nie wyznacza kierunku, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny powinien dokonywać kontroli zaskarżonego orzeczenia, a zatem uchybienie w tym zakresie stanowi naruszenie wymagań konstrukcyjnych skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 9 lutego 2006 r., I GSK 1348/05).

Skarga kasacyjna w zakresie zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymogów tych w pełni nie respektuje. Art. 10, 61, 75, 77 i 107 k.p.a. składają się z mniejszych jednostek redakcyjnych, które jednak ani w zarzutach ani w ich uzasadnieniu nie zostały określone. Motywy wskazane na ich poparcie wskazują, że skarżący kasacyjnie kwestionuje prawidłowość przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych sprawy.

Zarzuty w tym zakresie zostały szczegółowo rozważone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a w skardze kasacyjnej nie podważono oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji.

Jak już wyżej podano przy ocenie zarzutu naruszenia prawa materialnego, dokonana przez organy Służby Więziennej ocena okoliczności związanych ze zdarzeniem, które miało miejsce 18 kwietnia 2020 r., podważa wiarygodność skarżącego jako funkcjonariusza, niezbędną do wykonywania czynności służbowych oraz godzi w dobre imię formacji, w której pełnił on służbę jako dyrektor jednostki organizacyjnej Służby Więziennej. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania. Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny potwierdza, że w tej sprawie organy Służby Więziennej podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny – tożsamy z interesem służby i słuszny interes strony, jak również w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w zakresie wystarczającym do oceny przesłanki określonej w art. 94 ust. 2 i ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej, dając temu szczegółowy wyraz w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji personalnej i w sposób należyty wykazując, dlaczego zostało przedłużone zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych na kolejne 3 miesiące, z jednoczesnym zawieszeniem wypłaty 50 % należnego uposażenia. Przytoczone przez organ oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu okoliczności pozwalały na zastosowanie w tej sprawie art. 94 ust. 2 i 3 w zw. z art. 95 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Okoliczności te niewątpliwie mogły mieć niekorzystny wpływ na wizerunek i dobre imię Służby Więziennej oraz nie sprzyjały budowaniu autorytetu tej formacji i pełniących w niej służbę funkcjonariuszy. Zawieszenie w czynnościach służbowych nastąpiło zatem z powodu utraty przez skarżącego przymiotów niezbędnych do wykonywania obowiązków funkcjonariusza, co wiązało się z potrzebą dbałości o społeczny wizerunek Służby Więziennej. W sprawie zachodziły przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego (tożsamego z interesem służby) nad słuszny interes strony. Jak już podano, organy nie musiały wykazywać winy funkcjonariusza w rozumieniu odpowiedzialności dyscyplinarnej, a jedynie dokonać oceny zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, co w sposób wystarczający uczyniły w zgodzie z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania. Nie zachodziła zatem potrzeba przeprowadzania dowodów odnoszących się do przewinienia dyscyplinarnego objętego prowadzonym postępowaniem dyscyplinarnym. Ani organ administracyjny, ani Sąd pierwszej instancji nie mogły też badać prawidłowości wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, gdyż kontrola w tym zakresie mogłaby być przeprowadzona jedynie w ramach badania legalności autonomicznego postępowania dyscyplinarnego. Sąd pierwszej instancji szczegółowo wyjaśnił, dlaczego przebywanie przez skarżącego na zwolnieniach lekarskich nie stanowiło negatywnej przesłanki zawieszenia w czynnościach służbowych i ze stanowiskiem tym należy się zgodzić. Ratio legis instytucji zawieszenia w czynnościach służbowych polega na tym, aby funkcjonariusza pełniącego służbę niezwłocznie odsunąć od wykonywania swoich obowiązków. Przepis ten odnosi się do funkcjonariuszy pozostających w czynnej służbie. Nie ulega wątpliwości, że przebywając na zwolnieniu lekarskim funkcjonariusz pełni służbę, i okoliczność ta nie zapewnia dostatecznie skutecznego, w przewidzianym przepisami ustawy o Służbie Więziennej okresie, odizolowania go od wykonywania czynności służbowych. Zwolnienie lekarskie może być w każdej chwili zakończone, co skutkowałoby podjęciem czynności służbowych przez skarżącego.

W kontrolowanym postępowaniu nie została naruszona zasada czynnego udziału. Również ta kwestia była analizowana przez Sąd pierwszej instancji i także w tym przypadku z wnioskami Sądu należy się zgodzić. Jak wskazuje się w judykaturze jednym z warunków uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. jest wykazanie przez skarżącego, że strona została pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń czy możliwości złożenia wyjaśnień i że uchybienie wskazanemu przepisowi mogło mieć wpływ na wynik sprawy (zob. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2019 r., I OSK 1691/18; wyrok NSA z 12 marca 2019 r., II OSK 1022/17). Taka zależność w rozpoznawanej sprawie nie została wykazana.

Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 204 pkt 1 p.p.s.a.