Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 221/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 420/20 w sprawie ze skargi P. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie udzielenia wsparcia dla producentów owoców i warzyw 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. R. na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 października 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 420/20 oddalił skargę P. R. (dalej określanego jako Skarżący) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie udzielenia wsparcia dla producentów owoców i warzyw.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Skarżący. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U z 2024 r. poz.935, dalej określanej skrótem P.p.s.a):

- naruszenie prawa materialnego, tj:

1. art. 145 § 1 pkt 1lit. a P.p.s.a w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej określanej skrótem K.p.a.) w związku z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 23 października 2014 r. w sprawie realizacji rzez Agencie Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przewozu z Unii Europejskiej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż skarga nie powinna zostać uwzględniona. bowiem zaskarżona decyzja Organu nr [...] z [...] sierpnia 2016 roku jest dotknięta wadą nieważności w postaci rażącego naruszenia prawa, podczas gdy zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i Organy administracji, nie wykazały, że naruszenie ww. § 4 ust 1 pkt 2 rozporządzenia RM nosi znamiona "rażącego" i przy tym niewłaściwie oceniły, że uchybienie formalne ww. § 4 rozporządzenia RM w sytuacji dokonania faktycznego wycofania z rynku jabłek daje podstawy do zastosowania sankcji nieważności decyzji o przyznaniu pomocy. Skarżący był członkiem organizacji producentów owoców i warzyw, która nie realizowała ww. programu operacyjnego, korzystając z przypadającego na Skarżącego przydziału, nie doszło do wypełniania znamion podwójnego finansowania (okoliczność prawidłowo ustalona przez Organ Il instancji i WSA), Skarżący nie otrzymał od organizacji producentów owoców i warzyw A. Sp. z oo. z siedzibą w D., ani też od jakiegokolwiek innego podmiotu, jakichkolwiek środków finansowych lub innych bonifikat, jednoznacznie wykazał, że otrzymane wsparcie finansowe wykorzystał indywidualnie, towar w postaci jabłek został przez Niego w całości samodzielnie zapakowany i dystrybuowany, nie korzystał przy tym z jakiegokolwiek wsparcia ww. organizacji producentów, ani też nie korzystał podwójnie z przydzielonych limitów. zatem nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa (które Organ wskazał jako podstawę uznania decyzji nr [...] z [...] sierpnia 2016 roku za nieważną) w postaci powstania skutków prawnych nienadających się do pogodzenia z wymogami praworządności, chronionej kosztem obalenia ostatecznej decyzji;

2) art. 145 § 1 pkt 1lit. a P.p.s.a. w związku z art. 158 § 2 K.p.a. i w związku z art. 156 § 2 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy i uznanie. że nie ma przesłanek negatywnych do stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z [...] sierpnia 2016 roku, podczas gdy w toku niniejszej sprawy zostało wykazane, że z uwagi na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych nie można stwierdzić nieważności ww. decyzji nadzorowanej (Skarżący zgodnie z przewidywaną przez program "embargo DOWIII" procedurą przeniósł nieodpłatnie własności ruchomości, w tym wypadku 57,638 kg jabłek, na osoby trzeciej, tj, placówek oświatowych - szkół podstawowych i gimnazjum wskazanych szczegółowo w treści raportu z kontroli nr [...] z [...] lipca 2016 roku, sporządzanego przez Kontrolera Agencji Rynku Rolnego, który to skutek prawny spełnia przesłanki nieodwracalności i w związku z tym stoi na przeszkodzie wydaniu zaskarżonej decyzji);

3) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie i brak dostatecznego wskazania w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku jakimi względami kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny w kwestii stwierdzenia, że w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do "rażącego" naruszenia § 4 rozporządzenia RM oraz jakimi względami kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny w kwestii stwierdzenia, że nie ma przesłanek negatywnych do stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 2 K.p.a., w tym zakresie WSA ograniczyło się jedynie do przepisania definicji przypadków możliwości zastosowania ww. przepisów bez rozważanie zarzutów Skarżącego powołanych co do tej kwestii, tj. pominięto w aspekt oceny skutków społeczno — gospodarczych jakie niesie za sobą stwierdzenie nieważności ww. decyzji oraz zarzutu, iż nie do pogodzenia z wyrażoną w art. 156 § 2 K.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa jest sytuacja, w której ewentualne błędy organów mogą być korygowane w drodze nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych;

- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

4. art. 145 § 1 pkt 1lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 8 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na Sądzie i Organach administracji obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów prawa poprzez brak rozważenia okoliczności, że w niniejszej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Skarżący zgodnie z przewidywaną przez program "embargo DOWIII" procedurą przeniósł własności ruchomości - w tym wypadku 57,638 kg jabłek na rzecz osoby trzeciej, tj. placówek oświatowych - szkół podstawowych i gimnazjum wskazanych szczegółowo w treści raportu z kontroli nr Dow_P3_f1 z 22 lipca 2016 roku, sporządzonego przez Kontrolera Agencji Rynku Rolnego, który to skutek prawny spełnia przesłanki nieodwracalności i w związku z tym stoi na przeszkodzie wydaniu zaskarżonej decyzji, a przy tym Skarżący złożył powiadomienie, wniosek oraz otrzymał decyzję i wypłatę środków w ramach programu "embargo DOWIII" na długo wcześniej niż organizacja producentów owoców i warzyw A. Sp. z o.o. z siedzibą w D., nie mając wiedzy na temat tego czy ww. organizacja producencka również bierze w nim udział, tudzież wykorzystała przypadający na Jego osobę limit w decyzji nr [...] z [...] września 2016 roku wydanej na rzecz ww, organizacji producentów, a zatem działał w przeświadczeniu zgodności swojego postępowania w wymogami programu "embargo DOWIII" powstały błąd nie był wynikiem celowego działania Skarżącego, a ww. organizacji lub Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w Warszawie, który nie sprawdził w momencie wydawania decyzji czy ww. organizacja producentów jest uprawniona do skorzystania z limitu przez Nią zakreślonego we wniosku;

5) art. 145 § 1 pkt 1lit. c P.p.s.a. w związku z art. 8 i art. 15 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji zastępującej pierwotną (korzystną) decyzje, decyzją nową (negatywną dla Skarżącego) w oparciu o zasadniczo ten sam stan faktyczny sprawy oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa i zasady trwałości decyzji administracyjnej (jak wynika z ustaleń Organu II instancji i WSA w aktach sprawy zgromadzonych w ramach prowadzonego postępowania zakończonego wydaniem decyzji nr [...] z [...] sierpnia 2016 roku nie ma żadnego dowodu wskazującego na przeprowadzenie przez Organ I instancji weryfikacji, czy Skarżący jest podmiotem uprawnionym do otrzymania pomocy finansowej w związku z przeprowadzeniem operacji wycofania jabłek z rynku, co było jego bezapelacyjnym obowiązkiem, zatem obarczanie teraz, po 4 latach, Skarżącego konsekwencją w postaci konieczności zwrotu wsparcia finansowego w przedmiotowej sytuacji prawnej i faktycznej jest nie do pogodzenia z ogólnymi zasadami prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym zasadą działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, proporcjonalności i równego traktowania), a przy tym nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa, (które Organ wskazał jako podstawę uznania decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 roku za nieważną) w postaci powstania skutków prawnych nienadających się do pogodzenia z wymogami praworządności, chronionej kosztem obalenia ostatecznej decyzji;

6. 145 § 1 pkt 1lit.c P.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Organu Il instancji. która posiada w zakresie zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 K.p.a. oraz niezastosowania art. 8 K.p.a. tożsame naruszenia prawa co zaskarżone orzeczenie WSA.

W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie

ewentualnie o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 października 2020 roku, sygn. akt VIII SA/Wa 420/20 oraz rozpoznanie skargi poprzez uchylenie w całości decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2020 roku, co do utrzymania w mocy decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2019 roku, nr [...], w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w Warszawie z [...] sierpnia 2016 roku, nr [...] i, na podstawie art. 189 P.p.s.a., umorzenie postępowania administracyjnego

lub na podstawie art. 188 P.p.s.a. uwzględnienie skargi kasacyjnej,. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz uchylenie w całości decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2020 roku, co do utrzymania w mocy decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] października 2019 roku, nr [...], w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w Warszawie z [...] sierpnia 2016 roku, nr [...] oraz orzeczenie, że stwierdza się jedynie wydanie decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w Warszawie nr [...] z [...] sierpnia 2015 r. w sprawie udzielenia Skarżącemu wsparcia.

Skarżący wniósł także o zwrot kosztów postępowania i o przeprowadzenie rozprawy.

Argumenty na poparcie zarzutów przytoczono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, jako pozbawionej uzasadnionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 P.p.s.a.

Dalej należy zaznaczyć, że stosownie do normy art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną winno zawierać ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt. I GSK 1294/16, z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 P.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Niniejsza skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 156 § 2 K.p.a. w powiązaniu z art. 158 § 2 K.p.a. oraz § 4 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r,, poz. 1468, dalej określanego jako rozporządzenie Rady Ministrów z 23 października 2014 r.) i wynikające z tego naruszenia, naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Podniósł także zarzuty naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie w jakim ustawa ta reguluje postępowanie dowodowe, ocenę dowodów oraz wymogi uzasadnienia decyzji a także sposób rozstrzygania odwołania ( punkt 4, 5 i 6 petitum wniesionego środka zaskarżenia).

Zdaniem autora skargi kasacyjnej w stanie faktycznym sprawy weryfikowana decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Według skarżącego kasacyjnie, nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. nie dotyczy skutków wynikających z samego wydania decyzji nieważnej, lecz z podjęcia kolejnej czynności prawnej (w tym przypadku przekazania nieodpłatnie wzmiankowanych jabłek na rzecz osoby trzeciej tj. placówek charytatywnych), co strona uczyniła bez jakiegokolwiek wsparcia organizacji producentów A. sp. z o.o. Ponadto wskazał, że złożył wniosek oraz otrzymał decyzję i wypłatę środków na długo wcześniej niż uczyniła to ww. organizacja producentów, nie mając wiedzy czy wzmiankowana organizacja również bierze udział w programie "embargo DOWII". Według skarżącego kasacyjnie, w przedmiotowej sprawie organ nie wykazał, że zachodzi przesłanka rażącego naruszenia prawa a zdaniem skarżącego kasacyjnie w sytuacji uchybienia formalnego przepisowi ww. § 4 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sytuacji dokonania faktycznego wycofania z rynku jabłek nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa.

Zarzuty kasacyjne nie są trafne.

Kontrolą sądowoadministracyjną zostało objęte postępowanie zakończone decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzeniu nieważności prawomocnej decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego z [...] sierpnia 2015 r. o udzieleniu Skarżącemu wsparcia w związku z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej oraz przepisami art.1-5; art. 8, art. 9 i art. 11 rozporządzenia delegowanego Komisji Nr 1031/2014 z 29 września 2014 r. ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw ( Dz. Urz. UE L 284, z 30 września 2014 r. str.22 z późn. zm.).

Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 23 października 2014 r. wsparcie przysługuje producentowi owoców i warzyw niebędącemu członkiem organizacji producentów, o której mowa w pkt 1, czyli organizacji realizującej program operacyjny, o którym mowa w art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólna organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/29, (WE) 1037/2001, (WE) nr 1234/2007 (Dz.Urz.UE L347 z 20 grudnia 2013 r. str. 671 z póżn. zm.) W świetle brzmienia tego przepisu nie budzi zatem wątpliwości interpretacyjnych okoliczność, że wsparcie przysługuje producentowi owoców i warzyw funkcjonującemu poza organizacją producentów.

W sprawie prowadzonej w trybie nadzwyczajnym nie wystarczy stwierdzić, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Konieczne jest wykazanie "rażącego" naruszenia prawa.

O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. decyduje łączne wystąpienie trzech przesłanek: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Ponadto rażące naruszenie prawa może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości co do jego rozumienia zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów.

W rozpatrywanej sprawie prawidłowe jest stanowisko przyjęte przez organy administracji, a następnie zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, zgodnie z którym przyznanie pomocy w ramach wsparcia dla producentów jabłek podmiotowi indywidulnemu, który jednocześnie działał w ramach uznanej organizacji zrzeszającej producentów jabłek, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z przytoczoną normą § 4 pust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 23 października 2014 r.

Beneficjent, przeprowadzając operację wycofania z rynku jabłek w celu bezpłatnej dystrybucji, deklarując swój udział jako producent indywidualny, niebędący członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw działał niezgodnie ze złożonymi do organu dokumentami i oświadczeniami. W terminach wycofywania produktów z rynku oraz w dniu składania wniosku, był już członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw A. sp. z o.o. z siedzibą w D. Taki stan rzeczy spowodował, że pomoc otrzymał producent, który jednocześnie był członkiem organizacji producenckiej realizującej program darmowych dostaw jabłek, co pozostaje w bezpośredniej sprzeczności z treścią § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 23 października 2014 r. w sprawie nadzwyczajnych środków. Literalne brzmienie wspomnianego przepisu jest jasne i oczywiste, a zatem nie wymaga wykładni. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego sprawy, skutecznie nie podważanego przez Skarżącego, zestawionego z treścią powyższego przepisu wynika, że Skarżący nie mógł być beneficjentem omawianego wsparcia, bowiem nie spełniał warunku podmiotowego do jego udzielenia. Kwestionowana decyzja o przyznaniu mu wsparcia została skierowana do podmiotu nieuprawnionego, co stanowi rażące naruszenie § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 23 października 2014 r. w sprawie nadzwyczajnych środków. Zaś to naruszenie, mające charakter rażącego naruszenia prawa, skutkuje stwierdzeniem nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. decyzji ostatecznej z [...] sierpnia 2015 r. o przyznaniu Skarżącemu kasacyjnie wsparcia w wysokości 24.057,64 Euro przeliczonej na kwotę 106.724,54 zł.

Odnosząc się natomiast do kwestii nieodwracalności skutków prawnych tej decyzji w rozumieniu art. 156 § 2 K.p.a., na której Skarżący kasacyjnie w istocie opiera swoje stanowisko, kwestionując legalność zaskarżonego wyroku, wypada wskazać, że dla oceny skutków decyzji administracyjnej dotkniętej wadą dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności jest prawnie obojętne, czy istnieją faktyczne możliwości cofnięcia następstw wykonania decyzji. Nieodwracalności skutków prawnych nie można zatem utożsamiać z niemożliwością przywrócenia stanu faktycznego istniejącego przed wydaniem wadliwej decyzji ani przywrócenia całego stanu prawnego istniejącego uprzednio (wyrok NSA z 23 maja 2023 r., III OSK 3766/21, LEX nr 3581956). Nieodwracalność skutków prawnych, o jakiej mowa w art. 156 § 2 zdanie drugie K.p.a., należy rozpatrywać wyłącznie na gruncie obowiązującego prawa i środków prawnych jakimi posługuje się w swym działaniu organ. Badając nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej należy ograniczyć się bezpośrednio do skutków wywołanych przez weryfikowaną decyzję. Stąd, w przypadku decyzji przyznającej wsparcie nie można mówić, że wywołuje ona nieodwracalne skutki prawne, skoro - co do zasady - może być ona zmieniona w drodze postępowania administracyjnego, o ile postępowanie takie w określonym stanie prawnym i faktycznym jest wskazane. Nieodwracalność skutków prawnych odnosi się do skutków materialnoprawnych decyzji i nie polega na tym, aby w wyniku stwierdzenia jej nieważności nastąpiło przywrócenie całego stanu prawnego istniejącego poprzednio, ponieważ w istocie nie chodzi o odwrócenie wszystkich skutków prawnych, do czego w istocie zmierza wnoszący skargę kasacyjną, lecz wyłącznie o odwrócenie tych skutków prawnych, które wywołała sama decyzja dotknięta wadą nieważności. Nieodwracalność skutków prawnych jest związana ze zdarzeniem prawnym powstałym po wydaniu kwestionowanego aktu, którego organ administracji nie może odwrócić, działając w granicach przysługujących mu kompetencji. W stanie faktycznym sprawy taka sytuacja nie zachodzi. Zadaniem organu było odzyskanie nienależnie przyznanego stronie wsparcia z tytułu wycofania z rynku jabłek, a nie – samych jabłek, których dystrybucja nastąpiła notabene przed wydaniem decyzji poddanej weryfikacji i stanowiła jeden z warunków otrzymania wsparcia. Rzeczą wtórną jest odzyskanie przez Skarżącego jabłek, tym bardziej, że ich dystrybuowanie miało charakter nieodpłatny. Trzeba też przyjąć, że skoro nieodpłatna dystrybucja jabłek stanowiła warunek niezbędny do uzyskania wparcia, to wymóg ten nie może w żaden sposób determinować możliwości stwierdzenia nieważności weryfikowanej decyzji. W przeciwnym razie w takich sytuacjach organ nigdy nie mógłby odzyskać nienależnie wypłaconej płatności. Zasadą jest natomiast odzyskiwanie środków unijnych wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem albo z naruszeniem warunków ich przyznania. Obowiązkiem organów jest więc prowadzenie kontroli prawidłowości przyznawanych płatności (w toku ich przyznawania jak i post factum) i w razie stwierdzenia nieprawidłowości podejmowanie odpowiednich działań.

Przedmiotowego wsparcia nie można też przyrównać do przypadków, w których przyznawana stronie korzyść stanowi rekompensatę za nałożenie ciężaru lub ograniczenia prawa. Wsparcie, jakie otrzymał Skarżący zostało udzielone na jego wniosek i po złożeniu wymaganego prawem oświadczenia, co do spełnienia warunków do jego otrzymania oraz, że znane są mu zasady przyznania przedmiotowego wsparcia. To sam Skarżący wskazał we wniosku, że nie jest członkiem organizacji producentów pomimo, że nie było to zgodne z prawdą. Z kolei to ustalenie - nie tylko nie podważane ale w istocie przyznane przez w toku postępowania przez Skarżącego, również w niniejszej skardze kasacyjnej - legło u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że opiera się ona na błędnym pojmowaniu praw i obowiązków, jakie ciążą na stronie w ramach mechanizmu przyznawania przedmiotowego wsparcia. Przede wszystkim należy wskazać, że stosownie do przepisów rozporządzenia nr 1031/2014 i rozporządzenia Rady Ministrów z 23 października 2014 r. przedmiotowe wsparcie było udzielane na wniosek producenta, w związku z wcześniejszym powiadomieniem organu o zamiarze wycofania z rynku określonych owoców. Przyznanie wsparcia następowało po tym jak producent oświadczył, że spełnia nakazane prawem wymogi oraz, że znane mu są warunki uczestnictwa w programie operacyjnym. Z kolei ustalenie przez organ, że strona nie spełnia wymogów powodowało odmową przyznania wparcia, a jeśli nastąpiło to po wydaniu decyzji przyznającej wsparcie – wszczęciem postępowania w celu odzyskania wypłaconej nienależnie kwoty.

Podsumowując, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 156 § 2 K.p.a.

W konsekwencji, za niezasadny należało uznać powiązany z tym zarzutem zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

Przepis wymieniony jako pierwszy określa konieczne elementy uzasadnienia wyroku, co nie oznacza, że Sąd pierwszej instancji jest zobowiązany do szczegółowego odniesienia się do podniesionej w skardze argumentacji, a jedynie w stopniu pozwalającym na rozpoznanie sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada tym wymogom. Zaś sam wyrok poddaje się kontroli w granicach zakreślonych zarzutami skargi kasacyjnej.

Sąd w sposób jasny odniósł się do spornej kwestii oraz przedstawił motywy rozstrzygnięcia. To, że wnoszący skargę kasacyjną nie zgadza się z zajętym przez Sąd pierwszej instancji stanowiskiem nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. i to naruszenia mającego wpływ na wynik sprawy

Zaskarżony wyrok nie narusza też drugiego z wymienionych przepisów, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., skoro w sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego. To zaś oznacza, że także całkowicie niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).