Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 586/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2025-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.145§1 pkt 1 lit.a
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art.122 ust.1
journal: Dz.U. 2023 poz 900
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: art. 2 pkt 16-17
journal: Dz.U. 2004 nr 123 poz 1291
law: Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi [...] Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców Pracy w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców Pracy w [...] kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].09.2024 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców Pracy w [...] od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].11.2023 r. nr [...] o odmowie dofinansowania kosztów przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy w zawodzie stolarz, młodocianego pracownika P. R ur. [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), art. 122 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, ze zm., dalej jako - u.p.o.), art. 37 ustawy z dnia o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 702), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych pracowników i ich wynagradzania (Dz. U. z 2018 r. poz. 2010 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że wskazana na wstępie decyzją z dnia [...].11.2023 r. organ I instancji odmówił przyznania [...] Wojewódzkiej Komendzie Ochotniczych Hufców Pracy w [...] dofinansowania kosztów przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy w zawodzie stolarz, młodocianego pracownika P. R. ur. [...] r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że pracodawca złożył w dniu [...].08.2023 r. wniosek o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika P. R. Stosownie do wymagań przepisu osoba ucząca młodocianego pracownika musi posiadać kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. z 2019 r. poz. 391), a młodociany pracownik musi ukończyć naukę zawodu i zdać odpowiedni egzamin. Wysokość kwoty dofinansowania kosztów kształcenia jednego młodocianego zależy od okresu kształcenia wynikającego z umowy o pracę w przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy 254,00 zł za każdy pełny miesiąc (art. 122 ust. 2 pkt 2 u.p.o.). Ponadto kwoty dofinansowania podlegają waloryzacji wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych, jeżeli wskaźnik w roku kalendarzowym poprzedzającym rok, w którym następuje wypłata dofinansowania, wynosi co najmniej 105 % (art. 122 ust. 3 u.p.o.). Zgodnie z art. 122 ust. 7 u.p.o. dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od zdania egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 w art. 122. Jak stanowi ww. przepis, do wniosku należy dołączyć: 1) kopie dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 u.p.o.; 2) kopię umowy o pracę z młodocianym pracownikiem zawartej w celu przygotowania zawodowego; 3) kopię odpowiednio dyplomu, certyfikatu lub świadectwa, potwierdzającego zdanie egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 u.p.o.. albo zaświadczenie potwierdzające zdanie tego egzaminu. W trakcie analizy dokumentów dołączonych do wniosku stwierdzono, że wnioskodawca nie dołączył następujących dokumentów: świadectwa ukończenia szkoły przez młodocianego pracownika - kopia potwierdzona przez szkolę lub zaświadczenie wystawione przez szkołę o zakończeniu nauki przez młodocianego pracownika, Wnioskodawca dołączył do sprawy kserokopię świadectwa ukończenia szkoły podstawowej przez młodocianego pracownika potwierdzoną za zgodność z oryginałem parafką, co uniemożliwiało określenia osoby upoważnionej do poświadczania dokumentów za zgodność z oryginałem; klauzuli informacyjnej; oświadczenia o nienaruszeniu ograniczeń, nakazów i zakazów w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej; formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, jaką pracodawca otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat - kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem przez pracodawcę, albo oświadczenie o wielkości w.w. pomocy otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenie o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie - oryginał. Analizując wniosek stwierdzono również, że w świadectwie pracy młodocianego pracownika podano okresy nieskładkowe bez podania nazwy, należało podać rodzaj okresów nieskładkowych

Wnioskodawca złożył wraz z wnioskiem pismo informujące, że Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy w zakresie działalności związanej z kształceniem pracowników młodocianych nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów unijnych, zatem w przypadku ubiegania się przez Wojewódzką Komendę Ochotniczych Hufców Pracy o dofinansowanie na podstawie art. 122 u.p.o. w związku z ww. działalnością, nie będzie ono stanowiło pomocy de minimis. W ocenie organu Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy jest beneficjentem pomocy de minimis, dlatego należało dołączyć ww. dokumenty tj. formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis oraz wszystkie zaświadczenia o pomocy de minimis, jaką pracodawca otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc oraz w ciągu dwóch poprzedzających go lat albo oświadczenie o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie. Powyższe rozumienie pojęcia "beneficjenta pomocy" jest przyjęte i prezentowane również przez krajowe sądownictwo administracyjne - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2021 r. sygnatura akt II SA/Wa 1114/20 (LEX nr 3166465). Po ponownej analizie wniosku oraz uzupełnionej przez wnioskodawcę dokumentacji organ stwierdził, że wnioskodawca wprawdzie spełnił wymogi określone w art. 122 ust. 1 do ust. 7 u.p.o., natomiast w związku z nieprzedłożeniem wymaganych przepisami prawa dokumentów nie został spełniony warunek określony w ust. 11 w.w. przepisu, zatem okoliczność powyższa nie dała podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Zgodnie z art. 2 ust. 16 i 17 ustawy o postępowaniu w sprawach udzielania pomocy publicznej, beneficjentem pomocy jest podmiot prowadzący działalność gospodarczą, w tym podmiot prowadzący działalność w zakresie rolnictwa lub rybołówstwa, bez względu na formę organizacyjno-prawną oraz sposób finansowania, który otrzyma! pomoc publiczną. Zdaniem organu przepisy te nie wprowadzają odrębnych kryteriów kwalifikowania danego podmiotu jako beneficjenta pomocy, w zależności od tego, czy dotyczy to pomocy publicznej (spełniającej wszystkie przesłanki określone w art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), czy pomocy de minimis. Przy czym art. 2 pkt 17 ustawy o postępowaniu w sprawach udzielania pomocy publicznej stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o działalności gospodarczej należy przez to rozumieć działalność gospodarczą, do której mają zastosowanie reguły konkurencji określone w przepisach części trzeciej tytułu VII rozdziału 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W ocenie organu brzmienie przepisu art. 122 ust. 11 u.p.o. nakazuje stosowanie tej regulacji również wobec takich jednostek jak [...] Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy. Przepis art. 122 u.p.o. stanowi bowiem, że dofinansowanie dotyczy wszystkich pracodawców prowadzących działalność gospodarczą w rozumieniu art. 2 pkt 17 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, o ile spełnią warunki określone w tym przepisie. Żaden przepis nie przewiduje w tym zakresie wyłączeń podmiotowych. Mając powyższe na uwadze analizując zebraną dokumentację organ stwierdził, że stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, podmiot ubiegający się o pomoc de minimis jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymał w roku w którym ubiega się o pomoc oraz w ciągu dwóch poprzedzających go lat, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie lub oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie. Do czasu przekazania przez podmiot ubiegający się o pomoc zaświadczeń, oświadczeń lub informacji, o których mowa w ust. 1, 2 i 5, pomoc nie może być udzielona temu podmiotowi o czym wyraźnie stanowi przepis art. 37 ust. 7 ww. ustawy. Ponieważ dofinansowanie, o które ubiega się [...] Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy w [...] może być przyznane wyłącznie, jako pomoc de minimis to koniecznym było złożenie przez podmiot wnioskujący o tę pomoc dokumentów, o których mowa w art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia, 2004 r., czego wnioskujący nie uczynił. Uwzględniając dyspozycję art. 2 ust. 16 i 17 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących udzielania pomocy publicznej organ zauważył, iż definicja przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów wspólnotowych jest szersza niż określona w prawie polskim. Niezarobkowy charakter danej działalności nie ma znaczenia z punktu widzenia oceny jej gospodarczego wymiaru - podmioty non-profit, również mogą być uznane za przedsiębiorców. Fakt prowadzenia działalności niezarobkowej nie oznacza automatycznie, że nie ma ona charakteru gospodarczego. To że dany podmiot realizuje cele społeczne, charytatywne, sportowe czy kulturalne nie przesądza jeszcze automatycznie, że nie jest przedsiębiorcą w ramach unijnego prawa konkurencji. Ochotnicze Hufce Pracy działają w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2021 r. poz. 1100). Są państwową jednostką budżetową o czym stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Wykonują one zadania państwa w zakresie zatrudnienia oraz przeciwdziałania marginalizacji i wykluczeniu społecznemu młodzieży, a także zadania w zakresie jej kształcenia i wychowania, co wynika bezpośrednio z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wojewódzka Komenda OHP występując, jako pracodawca dla zatrudnionych młodocianych może ubiegać się o dofinansowanie kosztów ich kształcenia na takich samych zasadach jak inni pracodawcy. Dofinansowanie kosztów kształcenia z tytułu przyuczenia w zawodzie jest wykazywane w budżecie Wojewódzkich Komend OHP jako przychód, a środki uzyskane z tego tytułu są traktowane jako dochód dla budżetu państwa. Otrzymywana pomoc publiczna, a taką jest dofinansowanie kosztów kształcenia przez właściwe jednostki samorządu terytorialnego, umożliwia Wojewódzkim Komendom OHP realizację celów ustawowych nałożonych na Hufce przepisami ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W przypadku działalności OHP jednostki OHP należy uznać za przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą niezależnie od tego, że oferowanie towarów i usług jest dokonywane przez nie bez celu zarobkowego. Oferta ta bowiem pozostaje w stosunku konkurencji z tymi przedsiębiorcami, którzy mają taki sam cel. Przy czym Ochotnicze Hufce Pracy otrzymują niewątpliwie wsparcie w swojej działalności co powoduje, iż powinny one podlegać przepisom wspólnotowym dotyczącym pomocy w ramach dofinansowania z art. 122 u.p.o. Takie stanowisko można również wyprowadzić z poglądów prezentowanych przez doktrynę. W komentarzu wyd. 11. Warszawa 2021 M. Plich (red) Prawo oświatowe wskazuje, że - "Wynikająca z art.122 ust. 11 kwalifikacja prawna dofinansowania, jako pomocy de minimis obejmuje wszystkie podmioty ubiegające się o dofinansowanie bez względu na ich gospodarczy lub niegospodarczy status. Nie jest możliwe traktowanie art. 122 ust. 7 jako samodzielnej podstawy prawnej wniosku o dofinansowanie, z pominięciem ust. 11. Nawet zatem państwowa jednostka budżetowa nieprowadząca działalności gospodarczej, która ubiega się o dofinansowanie, ma obowiązek złożyć dokumenty wymagane przez przepisy art. 37 ust. 1 ustawy z 30.04.2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej".

Dalej organ wskazał, że Ochotnicze Hufce Pracy, jako instytucja posiadająca odpowiednie zasoby: doświadczenie, nowoczesność, wykształconą kadrę i sieć mobilnych centrów informacji zawodowej, w ocenie organu może mieć wpływ na ograniczenie lub zakłócenie konkurencji wewnątrz wspólnego rynku, bowiem pracodawcy, którzy oferują zatrudnienie młodocianemu pracownikowi na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego nie zatrudniają doradców zawodowych, nie dysponuje tak szeroką i tak różnorodnie wykwalifikowaną kadrą, nie prowadzą mobilnych centrów informacji zawodowej, bezpłatnego pośrednictwa pracy, ośrodków kariery. Pracodawca zatrudniający młodocianego pracownika, w przeciwieństwie do [...] Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców Pracy, musi poświęcić część swojego czasu lub osoby zatrudnionej w charakterze instruktora praktycznej nauki zawodu na kształcenie młodocianego pracownika i jego nadzór, co wiąże się z niewykorzystaniem w pełni czasu pracy na prowadzenie danej działalności zarobkowej pracodawcy. Natomiast [...] Wojewódzka Komenda OHP ze względu na możliwości instytucji - posiadany potencjał organizacyjny, bazę dydaktyczną, liczebność kadry i budżet, prowadzi bez ograniczeń działalność w zakresie aktywizacji zawodowej, w tym pośrednictwo zawodowe. Z powyższego wynika, że tak szeroki zakres i różnorodność oferowanych zawodów przez [...] Wojewódzką komendę OHP umożliwia młodzieży wybór interesującego ją zawodu, spełnienie oczekiwań, potrzeb, zdobycie kwalifikacji zawodowych dając o wiele szerszy wybór zawodów niż mogą zaoferować inne indywidualne podmioty działające w tym samym obszarze. Indywidualny pracodawca nie ma możliwości prowadzenia aktywizacji zawodowej w tak szerokiej formie jaką realizuje [...] Wojewódzka Komenda OHP. Doradztwo zawodowe prowadzone przez Komendy OHP realizowane jest w oparciu o istotne zasady, m.in.: dostępności - obok uczestników oraz absolwentów OHP, do jednostek pionu rozwoju zawodowego mogą się również zgłosić młodzi ludzie, którzy potrzebują szczególnego wsparcia; równości - oznacza dostęp do usług bez względu na płeć, miejsce zamieszkania, pochodzenie społeczne, wyznanie, itp.; dobrowolności -oznacza możliwość korzystania z usług przez klientów, którzy dobrowolnie i świadomie wybrali tę formę pomocy, swobodnego wyboru - oznacza, że klient jest aktywnym podmiotem planującym własny rozwój zawodowy w zakresie wyboru zawodu i miejsca zatrudnienia, a doradca zawodowy motywuje go do współdziałania; obiektywizmu i tolerancji - oznacza okazywanie przez doradcę zawodowego szacunku dla wartości, niezależności poglądów, indywidualności i godności klienta; elastyczności - oznacza gotowość doradcy zawodowego do otwartości na propozycje i innowacje służące doskonaleniu jakości usług; poufności i ochrony danych osobowych - oznacza odpowiedzialność etyczną, moralną i społeczną doradcy zawodowego oraz potrzebę przestrzegania tajemnicy służbowej; nieodpłatnego korzystania z usługi - oznacza, że korzystający z usług OHP nie ponoszą kosztów za udział we wsparciu, wiarygodności i rzetelności - oznacza przekazywanie przez doradcę zawodowego aktualnych, wiarygodnych i sprawdzonych informacji; zorientowanie na klienta - oparte o faktyczne, rzeczywiste potrzeby klienta, ukierunkowane na realizację jego osobistych celów. Nadto Komendy OHP, w tym [...] Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy, współpracują z Europejskimi Służbami Zatrudnienia (EURES). EURES jest to sieć współpracy publicznych służb zatrudnienia oraz ich partnerów, w tym Ochotniczych Hufców Pracy, która powstała w celu wspierania mobilności pracowników w państwach członkowskich sieci, tj. w krajach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Szwajcarii. Natomiast agencje zawodowe działające w tym samym obszarze nie mogą zaoferować takiej dostępności do udzielania pomocy młodzieży i osobom dorosłym w wyborze zawodu, kierunku kształcenia, czy dalszego szkolenia. Przenosząc to na płaszczyznę wpływu dofinansowania OHP na konkurencyjność wobec przedsiębiorców przyuczających czy kształcących młodocianych logicznym jest, że gdyby pracodawca chciał zaoferować wykształconemu u siebie młodocianemu usługę pośrednictwa pracy, musiałby zapłacić za nią podmiotowi, który ma uprawnienia do takich usług na rynku.

Ponieważ dofinansowanie, o które ubiega się [...] Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy w [...] może być przyznane wyłącznie, jako pomoc de minimis, to już chociażby z samego tego faktu koniecznym było złożenie przez podmiot wnioskujący o tę pomoc dokumentów, o jakich mowa w art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. Brak przedłożenia żądanych dokumentów, powoduje odmowę przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, na podstawie art. 37 ust. 7 ustawy z 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy.

Od decyzji z dnia [...].11.2023 r. nr [...] odwołanie złożyła [...] Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy w [...]. W odwołaniu skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła obrazę prawa materialnego, a to art. 122 ust. 11 u.p.o., poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w uznaniu, że należne skarżącej dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika stanowi pomoc de minimis opartą na założeniu, że dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika może być przyznane wyłącznie jako pomoc de minimis, bez względu na to. czy podmiot uprawniony prowadzi działalność gospodarczą, podczas gdy zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem pomoc de minimis stanowi dofinansowanie udzielane wyłącznie podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą, a w konsekwencji dofinansowanie należne skarżącej, jako podmiotowi nie prowadzącemu takiej działalności, a wykonującemu lokalnie, bez funkcjonowania na obszarze całego jednolitego rynku Unii Europejskiej - zadania Państwa w zakresie zatrudnienia oraz przeciwdziałania marginalizacji i wykluczeniu społecznemu młodzieży, a także zadania w zakresie jej kształcenia i wychowania, nie stanowi pomocy de minimis. Odwołująca się wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika P. R.

Uzasadniając zajęte w sprawie stanowisko Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że [...] Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy w [...] w okresie od [...] września 2022 r. do [...] czerwca 2023 r. zatrudniała młodocianą pracownicę – P. R., którą przyuczała do wykonywania zawodu stolarza. Okres zatrudnienia młodocianego trwał 10 miesięcy. Przyuczenie do wykonywania pracy w zawodzie zakończyło się zdaniem egzaminu sprawdzającego w zawodzie stolarz w dniu [...].06.2023 r. co zostało potwierdzone zaświadczeniem nr [...] z dnia [...].06.2023 r. wystawionym przez [...] Wojewódzką Komendę Ochotniczych Hufców Pracy. Przygotowanie zawodowe młodocianego prowadził R. P., który jest zatrudniony u pracodawcy od [...].09.2013 r. Do wniosku o przyznanie dofinansowania pracodawca załączył dyplom mistrza w zawodzie stolarz z dnia [...].06.2013 r. nr [...] R. P. oraz zaświadczenie o ukończeniu przez niego kursu pedagogicznego z dnia [...].03.2013 r. nr z rejestru [...]. Młodociana ukończyła szkołę i zamieszkuje na terenie Miasta [...], a tym samym właściwym do rozpoznania wniosku był Prezydent Miasta [...]. Pracodawca złożył wniosek w terminie 3 miesięcy od dnia zdania egzaminu sprawdzającego przez młodocianą pracownicę. Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy strona odwołująca się jako podmiot ubiegający się o przyznanie dofinansowania miała obowiązek przedłożyć dokumenty niezbędne przy ubieganiu się o pomoc de minimis, czy też z takiego obowiązku jest zwolniona. Kolegium podzieliło stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji organu I instancji, że art. 122 ust. 11 u.p.o. zastrzega, iż dofinansowanie przygotowania zawodowego młodocianych, które w świetle obowiązującego prawa należy kwalifikować jako formę dotacji ze środków publicznych dla podmiotów spoza sektora finansów publicznych, stanowi tzw. pomoc de minimis a ustawodawca odsyła w tym zakresie do odpowiednich aktów prawa unijnego. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej zasadniczo zakazuje udzielania przez państwa pomocy publicznej przedsiębiorcom, chyba że zachodzą pewne szczególne sytuacje (art. 107-109 TFUE). Zdaniem Kolegium wymóg zawarty w art. 122 ust. 11 u.p.o. obejmuje wszystkie podmioty ubiegające się o dofinansowanie bez względu na ich gospodarczy lub niegospodarczy status. Nie jest możliwe traktowanie art. 122 ust. 7 u.p.o. jako samodzielnej podstawy prawnej wniosku o dofinansowanie, z pominięciem ust. 11. Zdaniem Kolegium nawet podmiot nieprowadzący działalności gospodarczej, który ubiega się o dofinansowanie, ma obowiązek złożyć dokumenty wymagane przez przepisy art. 17 ust. 1 ustawy z 30.04.2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Również w orzecznictwie przyjmuje się, że podmiotami, którym udziela się pomocy de minimis na podstawie art. 122 ust. 1 u.p.o., mogą być również pracodawcy nie będący przedsiębiorcami. Dodatkowo należy podnieść, że stanowisko to jest zgodne z literalnym brzmieniem przywołanego przepisu. Jest on bowiem adresowany do pracodawcy, a nie do przedsiębiorcy. Odwołująca się nie kwestionuje, że zawarła z młodocianą pracownicą umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego i z tego tytułu ubiega się o pomoc, o której mowa w art. 122 u.p.o. Jest ona więc pracodawcą w rozumieniu art. 122 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 122 ust. 11 u.p.o. dofinansowanie, o którym mowa w ust. 1 tego przepisu, stanowi pomoc de minimis (por. wyrok NSA z 22.12.2015 r. I OSK 2016/15). W/w orzeczenie zapadło co prawda na kanwie nieobowiązującego już art. 70b ust. 11 ustawy o systemie oświaty, jednak z uwagi na fakt, że przepis ten przewidywał tożsame rozwiązanie z tym, które wynika z art. 122 ust. 11 u.p.o. zachowuje ono swoja aktualność również w obecnym stanie prawnym. Zdaniem Kolegium przepis art. 122 ust. 7 u.p.o. nie zawiera normy prawnej z której wynikałoby, że jeśli chodzi o Ochotnicze Hufce Pracy, to mogą one domagać się przyznania dofinansowania na podstawie art. 122 u.p.o., ale nie w ramach pomocy de minimis; innymi słowy, że w.w. przepis nie ma zastosowania do stronny odwołującej się. Szczegółowe zasady postępowania w sprawie uzyskania pomocy de minimis określa ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących p:)mocy publicznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 702) zwanej dalej "ustawą o postępowaniu“. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu podmiot ubiegający się o pomoc de minimis jest zobowiązany do przedstawiania podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie. Nadto definicja przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów wspólnotowych jest szersza niż określona w prawie polskim. Przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów unijnych jest bowiem każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą tj. oferujący towary i/lub usługi rynku niezależnie od statusu prawnego lub sposobu finansowania. Bez znaczenia pozostaje również fakt. że podmiot nie generuje zysków. Do czasu przekazania przez podmiot ubiegający się o pomoc zaświadczeń, oświadczeń lub informacji, o których mowa w ust. 1, 2 i 5, pomoc nie może być udzielona temu podmiotowi (ust. 7). Na podstawie delegacji zawartej w art. 37 ust. 2a ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r., Rada Ministrów wydała w dniu 29 marca 2010 r. rozporządzenie w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz. U. z 2024 r. poz. 40 ze zm.), jakie podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy ma obowiązek dołączyć. W rozpatrywanej sprawie nie ma znaczenia rozstrzyganie okoliczności, czy OHP wykonuje działalność gospodarczą. Dofinansowanie, o które wnosiła strona może być udzielone wyłącznie jako pomoc de minimis, a skoro tak to koniecznym jest złożenie dokumentów w art. 37 ust. 1 ustawy o postępowaniu. Art. 122 ust. 1 u.p.o. jest adresowany do pracodawcy, a nie do przedsiębiorcy. Strona nie kwestionuje, że zawarła z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu przyuczenia do wykonywania określonej pracy i z tego tytułu ubiega się o pomoc, o której mowa w art. 122 ust. 1 ww. ustawy. Jest więc pracodawcą w rozumieniu art. 122 ust. 1 u.p.o. Z tego też względu zasadnym jest przyjęcie, że ubiegający się o pomoc podmiot obowiązany był do przedłożenia żądanych przez organ I instancji dokumentów. Prawidłowo zatem zdaniem tut. Kolegium organ I instancji żądał od odwołującej się złożenia dokumentów w postaci formularza stanowiącego załącznik do ww. rozporządzenia oraz zaświadczenia o pomocy de minimis otrzymanej w roku, w którym pracodawca ubiega się o pomoc oraz w ciągu 2 lat poprzedzających, wraz z pouczeniem o skutkach niezłożenia tych dokumentów. Skoro zaś strona odwołująca się żądanych dokumentów nie złożyła, zasadnie organ I instancji odmówił przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Zdaniem Kolegium z uwagi na szerokie ujęcie przedsiębiorcy i działalności gospodarczej może okazać się, że podmioty, którym na gruncie prawa polskiego na ogół odmawia się takiego miana, w ramach prawa unijnego za taki są już uznawane. Chodzi zwłaszcza o te z nich, które co do zasady nie są tworzone z myślą o prowadzeniu działalności gospodarczej, choć ubocznie mogą ją wykonywać np. fundacje, stowarzyszenia, organizacje pożytku publicznego, organizacje pozarządowe. Ochotnicze Hufce Pracy działają w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r. po;. 475, ze zm.). Są państwową jednostką budżetową o czym stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Wykonują one zadania państwa zakresie zatrudnienia oraz przeciwdziałania marginalizacji i wykluczeniu społecznemu młodzieży, a także zadania w zakresie jej kształcenia i wychowania. Wojewódzka Komenda OHP występując jako pracodawca dla zatrudnionych młodocianych może ubiegać się o dofinansowanie ich kształcenia na takich samych zasadach jak inni pracodawcy. Dofinansowanie z tytułu przyuczenia w zawodzie jest wykazywane w budżecie Wojewódzkich Komend OHP jako przychód, a środki uzyskane z tego tytułu są traktowane jako dochód dla budżetu państwa. Otrzymywana pomoc publiczna, a taką jest dofinansowanie kosztów kształcenia przez właściwe jednostki samorządu terytorialnego, umożliwia Wojewódzkim Komendom OHP realizację celów ustawowych nałożonych na Hufce przepisami ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Szczegółowy zakres zadań i organizacji Ochotniczych Hufców Pracy został określony w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych zadań i organizacji Ochotniczych Hufców Pracy (Dz. U. z 2011 r., Nr 155, poz. 920). Oferta Ochotniczych Hufców Pracy pozostaje w stosunku konkurencji z tymi przedsiębiorcami, którzy mają taki sam cel. Przy czym Ochotnicze Hufce Pracy otrzymują w swojej działalności pomoc państwa co powoduje, iż powinny one podlegać przepisom wspólnotowym dotyczącym pomocy publicznej, a przyznane dofinansowanie z art. 122 prawa oświatowego powinno być rozpatrywane w aspekcie kontrolowanej pomocy publicznej, której przyznanie może mieć wpływ na równowagę konkurencyjności podmiotów na rynku. Mając powyższe na uwadze KOlegium uznało, że dofinansowanie, o które wnosi odwołująca się może być przyznane wyłącznie jako pomoc de minimis. Koniecznym warunkiem do jej uzyskania jest złożenie przez podmiot ubiegający się o taką pomoc, dokumentów o jakich mowa w art. 37 ust. 1 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Kolegium wyjaśniło, że znane jest orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, które uznaje, iż odwołująca się w celu otrzymania dofinansowania kosztów przygotowana zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy młodocianego pracownika nie ma obowiązku przedkładania formularza stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawionych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis oraz oświadczenia o wielkości otrzymanej pomocy de minimis w bieżącym roku, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, jednakże stanowiska tego nie podziela uznając, iż stanowisko to jest sprzeczne z treścią art. 122 ust. 1 u.p.o.

Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2024 r. nr [...][...] Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez uzasadnienie decyzji w sposób:

- zawierający wewnętrzne sprzeczności, wyrażające się z jednej strony w przyjęciu, że dofinansowanie kosztów kształcenia pracownika młodocianego jest formą dotacji dla podmiotów spoza sektora finansów publicznych (którym skarżąca nie jest), co rzekomo wymaga stosowania zasad dotyczących pomocy de minimis, z drugiej zaś - że przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów unijnych (bez wskazania - których), podlegającym zasadom udzielania pomocy de minimis, jest każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą niezależnie od statusu prawnego lub sposobu finansowania,

- przywołujący orzecznictwo odnoszące się do innych, niż znajdujące zastosowanie w przedmiotowej sprawie, przepisów prawa, które już nie obowiązują,- uwidoczniający nieustalenie treści znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu art. 122 ust. 11 u.p.o., wyrażające się w twierdzeniu, że zawiera on tożsame rozwiązania z przyjętymi w art. 70b ust. 11 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, pomimo że oba przepisy różnią się istotnie w literalnym brzmieniu,

- negujący stanowisko zawarte w prawomocnych wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w identycznych, analogicznych merytorycznie sprawach (sygnatury akt II SA/Go 176/24, II SA/Go 177/24, II SA/Sz 610/19 ) potwierdzające brak podstaw do kwalifikacji należnego skarżącej dofinansowania jako pomocy de minimis bez przedstawienia szczegółowej, wyczerpującej i przekonywającej argumentacji uzasadniającej odstąpienie od przedstawionego w nim poglądu prawnego, ograniczający się do jednozdaniowej konstatacji o niepodzielaniu poglądu prawnego judykatury jako sprzecznego z przepisem art. 122 ust. 1 u.p.o., który w ogóle nie reguluje przedmiotowej materii, co wskazuje, że organ uchybił zasadzie praworządności, przeprowadził postępowanie w sposób nie budzący zaufania skarżącej jako jego strony oraz nie uzasadnił w wymagany sposób wydanego rozstrzygnięcia.

2. Naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 kpa, art. 107 § 1 pkt 6 kpa i art . 107 § 3 kpa, poprzez zaniechanie rozpatrzenia całości odwołania skarżącej, co znajduje wyraz w braku odniesienia się do zarzutów i argumentacji odwołania zawartych w jego cz. V - VII, dotyczących norm wyrażonych w przepisach Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz skali i zakresu terytorialnego funkcjonowania skarżącej przesądzających o niepodobieństwie ich wpływu na funkcjonowanie jednolitego rynku europejskiego, podczas gdy zgodnie z powyższymi przepisami obowiązkiem organu było wyczerpujące wyjaśnienie wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, co powinno znajdować wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

3. Obrazę prawa materialnego, a to art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez jego błędną wykładnię, wyrażającą się w przyjęciu, jakoby zakazywał on pomocy publicznej przedsiębiorcom, z pominięciem przesłanek uznania pomocy za niezgodną z rynkiem wewnętrznym, podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że niezgodna z rynkiem wewnętrznym jest tylko taka pomoc, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, i to wyłącznie w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi.

4. Obrazę prawa materialnego, a to art. 122 ust. 11 u.p.o. poprzez jego błędną wykładnię, wyrażającą się w przyjęciu, że pomocą de minimis jest dofinansowanie kosztów kształcenia pracownika młodocianego bez względu na gospodarczy lub niegospodarczy status pracodawcy, a także - iż nawet podmiot nieprowadzący działalności gospodarczej, który ubiega się o dofinansowanie mus przedstawić informacje dotyczące pomocy de minimis, a tym samym nie ma znaczenia rozstrzyganie okoliczności, czy skarżąca jest przedsiębiorcą i czy wykonuje działalność gospodarczą, bo należne skarżącej dofinansowane może być przyznane wyłącznie jako pomoc de minimis, podczas gdy zgodnie z powyższym przepisem pomoc de minimis stanowi wyłącznie dofinansowanie udzielane podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą w rozumieniu art. 2 pkt 17 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, a tym samym - a contrario - dofinansowanie udzielane pracodawcy, który nie jest takim podmiotem, nie stanów pomocy de minimis.

5. Obrazę prawa materialnego, a to art. 101, 102 i 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 2 pkt 17 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej w zw. z art. 122 ust. 11 u.p.o. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że do zakwalifikowania prowadzenia działalności gospodarczej jako i uzasadniającego uznanie dofinansowania kosztów kształcenia pracownika młodocianego jako pomocy de minimis bez znaczenia jest wpływ danej działalności na handel pomiędzy Państwami Członkowskimi oraz co najmniej znaczną część rynku wewnętrznego, podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że przesłanką zakwalifikowania prowadzenia działalności gospodarczej jako uzasadniającego zakwalifikowanie dofinansowania kosztów kształcenia pracownika młodocianego jako pomocy de minimis jest wpływ tej działalności na handel pomiędzy Państwami Członkowskimi oraz co najmniej znaczną część rynku wewnętrznego, zaś skala i obszar terytorialny funkcjonowania skarżącej, ograniczone do Województwa [...], wykluczają taką jego kwalifikację.

Stawiając powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na podstawie art. 119 pkt 2 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2024 poz. 935, dalej jako - p.p.s.a.) sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola legalności wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, stanowiących materialnoprawną podstawę jej wydania.

Przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę wydania zaskarżonej decyzji są art. 122 ust. 1, ust. 6 i ust. 11 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe. W dacie wydawania zaskarżonej decyzji przepis art. 122 ust. 1 ustawy stanowił, że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:

a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267),

b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy;

3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

W badanej sprawie ustalono, że wnioskodawca spełnił warunki przyznania dofinansowania, o których mowa w art. 122 ust. 1 u.p.o. Spornym zagadnieniem w niniejszej sprawie okazała się natomiast wykładnia i zastosowanie przepisu art. 122 ust. 11 ww. ustawy, wedle którego dofinansowanie, o którym mowa w ust. 1, udzielane podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą w rozumieniu art. 2 pkt 17 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 362 z późn. zm.), stanowi pomoc de minimis udzielaną zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz.UE.L 352 z 24.12.2013, s. 1) lub rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz.UE.L 352 z 24.12.2013, s. 9).

Zgodnie z art. 2 pkt 16 i 17 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, przez "beneficjenta pomocy" należy rozumieć podmiot prowadzący działalność gospodarczą (w rozumieniu unijnego prawa konkurencji), w tym podmiot prowadzący działalność w zakresie rolnictwa lub rybołówstwa, bez względu na formę organizacyjno-prawną oraz sposób finansowania, który otrzymał pomoc publiczną. Przez działalność gospodarczą należy rozumieć działalność gospodarczą, do której mają zastosowanie reguły konkurencji określone w przepisach części trzeciej tytułu VII rozdziału 1 TFUE.

Powyższe przepisy nie wprowadzają odrębnych kryteriów kwalifikowania danego podmiotu jako beneficjenta pomocy w zależności od tego, czy dotyczy to pomocy publicznej (spełniającej wszystkie przesłanki określone w art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), czy pomocy de minimis.

W ocenie organów orzekających w sprawie, stronę skarżącą należało uznać za podmiot prowadzący działalność gospodarczą, a tym samym za podmiot podlegający przepisom o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Wnioskowane zaś dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika stanowiłoby pomoc de minimis.

Zwrócić trzeba uwagę, że sporna w sprawie kwestia dotycząca wykładni art. 122 ust. 11 u.p.o. w kontekście dofinansowania przyznawanego Ochotniczym Hufcom Pracy, była już przedmiotem badania Wojewódzkich Sądów Administracyjnych. W wyniku rozpoznania skarg [...] Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców Pracy na decyzje o odmowie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika zapadły wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 listopada sygn. akt II SA/Sz 610/19, z dnia 31 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Sz 270/23, oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 26 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Go 176/24 i z dnia 13 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Go 177/24, którymi uchylono decyzje organów obydwu instancji. W uzasadnieniach w.w. wyroków Sądy przeprowadziły wykładnię mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego, w tym art. 122 ust. 1 u.p.o. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone powyższych wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, a zawarte w nich stanowisko oraz argumentację przyjmuje jako własne.

Odnosząc się do kwestii wykładni art. 122 ust. 11 u.p.o należy zwrócić uwagę na zmianę stanu prawnego w obrębie omawianego zagadnienia. Otóż wraz z wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, znajdujące się dotychczas w ustawie z dnia 7 września 2001 r. o systemie oświaty przepisy dotyczące dofinansowania przygotowania zawodowego (art. 70b), zostały prawie w całości przeniesione do ustawy Prawo oświatowe (art. 122). Poprzednio obowiązujący art. 70b ust. 11 ustawy o systemie oświaty przewidywał, że dofinansowanie, o którym mowa w ust. 1, stanowi pomoc de minimis udzielaną zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz.UE.L 352 z 24.12.2013, s. 1) lub rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz.UE.L 352 z 24.12.2013, s. 9). Na gruncie ww. regulacji w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika przysługuje pracodawcom i zawsze będzie miało ono charakter pomocy de minimis - bez względu na rodzaj pracodawcy i charakter prawny prowadzonej przez niego działalności. Wykładnia przepisu art. 70b ustawy o systemie oświaty nie pozwalała na przyjęcie, że pomoc, o jakiej mowa w art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, jest adresowana wyłącznie do przedsiębiorców (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 580/17, wyrok NSA 11 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2422/18).

Istotną zmianą, którą należało uwzględnić przy orzekaniu w niniejszej sprawie, było jednak wprowadzenie do art. 122 ustępu 11 p.o. w brzmieniu odbiegającym od dotychczasowej treści art. 70b ust. 11 ustawy o systemie oświaty. Jak wskazano wyżej, art. 122 ust. 11p.o. stanowi, że dofinansowanie, o którym mowa w ust. 1, "udzielane podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą w rozumieniu art. 2 pkt 17 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 362), stanowi pomoc de minimis". Takiego dookreślenia podmiotowego nie było w poprzednim stanie prawnym.

Uwzględniając racjonalność prawodawcy, wprowadzenie do normy prawnej przesłanki charakteryzującej pracodawców, dla których udzielane dofinansowanie stanowi pomoc de minimis miało określony cel, co należy uwzględnić i nadać mu znaczenie przy definiowaniu tej grupy podmiotów.

Aby odpowiedzieć na pytanie, czy udzielenie danemu pracodawcy dofinansowania za kształcenie młodocianych pracowników jest pomocą de minimis, konieczne jest przeanalizowanie przepisu art. 2 pkt 17 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, do którego wprost odwołał się ustawodawca w art. 122 ust. 11 ustawy Prawo oświatowe.

Art. 2 pkt 17 ww. ustawy, według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania zaskarżonej decyzji, stanowił, że ilekroć w ustawie jest mowa o działalności gospodarczej, należy przez to rozumieć działalność gospodarczą, do której mają zastosowanie reguły konkurencji określone w przepisach części trzeciej tytułu VII rozdziału 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.

Wśród przepisów części trzeciej tytułu VII rozdziału 1 ww. aktu, znajdują się m.in. reguły konkurencji, mające zastosowanie do przedsiębiorstw. Uwzględniając fakt, że pojęcie "przedsiębiorstw" w rozumieniu ww. przepisów nie ogranicza się niewątpliwie wyłącznie do podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w znaczeniu tego pojęcia według przepisów krajowych (ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - Dz. U. z 2019 r. poz. 1292), to rolą organów orzekających w sprawie było ustalenie, czy strona skarżąca w zakresie objętym przedmiotem postępowania może być uznana za przedsiębiorcę w rozumieniu wskazanym przez art. 2 pkt 17 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej i przepisów Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.

Reguły konkurencji wymienione w Traktacie m.in. stanowią w art. 81 ust. 1, że niezgodne ze wspólnym rynkiem i zakazane są: wszelkie porozumienia między przedsiębiorstwami, wszelkie decyzje związków przedsiębiorstw i wszelkie praktyki uzgodnione, które mogą mieć wpływ na handel między Państwami Członkowskimi i których celem lub skutkiem jest zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji wewnątrz wspólnego rynku, a w szczególności te, które polegają na:

a) ustalaniu w sposób bezpośredni lub pośredni cen zakupu lub sprzedaży albo innych warunków transakcji;

b) ograniczaniu lub kontrolowaniu produkcji, rynków, rozwoju technicznego lub inwestycji;

c) podziale rynków lub źródeł zaopatrzenia;

d) stosowaniu wobec partnerów handlowych nierównych warunków do świadczeń równoważnych i stwarzaniu im przez to niekorzystnych warunków konkurencji; lub

e) uzależnianiu zawarcia kontraktów od przyjęcia przez partnerów zobowiązań dodatkowych, które ze względu na swój charakter lub zwyczaje handlowe nie mają związku z przedmiotem tych kontraktów.

Nadto, w myśl art. 82 Traktatu, niezgodne ze wspólnym rynkiem i zakazane jest nadużywanie przez jedno lub większą liczbę przedsiębiorstw pozycji dominującej na wspólnym rynku lub na znacznej jego części, w zakresie, w jakim może wpływać na handel między Państwami Członkowskimi. Nadużywanie takie może polegać w szczególności na:

a) narzucaniu w sposób bezpośredni lub pośredni niesłusznych cen zakupu lub sprzedaży albo innych niesłusznych warunków transakcji;

b) ograniczaniu produkcji, rynków lub rozwoju technicznego ze szkodą dla konsumentów;

c) stosowaniu wobec partnerów handlowych nierównych warunków do świadczeń równoważnych i stwarzaniu im przez to niekorzystnych warunków konkurencji;

d) uzależnianiu zawarcia kontraktów od przyjęcia przez partnerów zobowiązań dodatkowych, które ze względu na swój charakter lub zwyczaje handlowe nie mają związku z przedmiotem tych kontraktów.

Aby odpowiedzieć na pytanie, czy strona skarżąca w zakresie objętym wnioskiem o dofinansowanie powinna być uznana za podmiot prowadzący działalność gospodarczą, o którym mowa w art. 122 ust. 11 p.o., celowym jest wyjaśnienie, jakiego rodzaju "działalnością" jest kształcenie młodocianych pracowników przez Ochotnicze Hufce Pracy, a następnie jakie znaczenie ma ta "działalność" na ograniczenie lub zakłócenie konkurencji wewnątrz wspólnego rynku.

Ochotnicze Hufce Pracy działają w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1482). Są one państwową jednostką budżetową (art. 11 ust. 1 ww. ustawy). Zgodnie z art. 12 ust. 1 i 2 ww. ustawy, wykonują one zadania państwa w zakresie zatrudnienia oraz przeciwdziałania marginalizacji i wykluczeniu społecznemu młodzieży, a także zadania w zakresie jej kształcenia i wychowania. W zakresie kształcenia i wychowania młodzieży Ochotnicze Hufce Pracy w szczególności prowadzą działania mające na celu:

1) umożliwienie młodzieży, która nie ukończyła szkoły podstawowej albo nie kontynuuje nauki po ukończeniu tej szkoły, zdobycie kwalifikacji zawodowych oraz uzupełnienie wykształcenia podstawowego;

2) umożliwienie młodzieży uzupełniania ponadgimnazjalnego lub ponadpodstawowego wykształcenia ogólnego i zawodowego.

Wśród szeregu zadań w zakresie zatrudnienia Ochotnicze Hufce Pracy m.in. prowadzą pośrednictwo pracy oraz organizują zatrudnienie dla młodzieży w wieku powyżej 15 lat, która nie ukończyła szkoły podstawowej albo nie kontynuuje nauki po ukończeniu tej szkoły (art. 12 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy) oraz refundują koszty poniesione przez pracodawcę na wynagrodzenia i składki na ubezpieczenia społeczne młodocianych pracowników, zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego (art. 12 ust. 5 pkt 5 ustawy).

Nadto, w myśl art. 12 ust. 6 ustawy, Ochotnicze Hufce Pracy mogą dokonywać zwrotu kosztów poniesionych przez pracodawcę na wynagrodzenia i składki na ubezpieczenia społeczne młodocianych pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego z uwzględnieniem wykazu zawodów, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 15, do wysokości najniższych stawek, określonych w odrębnych przepisach obowiązujących w okresie, za który jest dokonywana refundacja na podstawie umowy zawartej z pracodawcą lub organizacją zrzeszającą pracodawców. Przy tym refundacja ta stanowi pomoc udzielaną zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis, o czym wprost stanowi art. 12 ust. 6a ustawy.

Z przytoczonych przepisów wynika m.in., że Ochotnicze Hufce Pracy mogą, poza pośrednictwem pracy, również same organizować zatrudnienie młodocianych w celu ich przygotowania zawodowego, jak i refundować koszty poniesione przez innych pracodawców zatrudniających młodocianych w ramach przygotowania zawodowego. Wykorzystując na ten cel środki publiczne Ochotnicze Hufce Pracy wspierają finansowo pracodawców, udzielając im pomocy de minimis.

Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wyjaśniło gospodarczego charakteru ww. celów realizowanych przez OHP np. poprzez wykazanie, że kształcenie młodocianego pracownika było odpłatne, tak jak u innych podmiotów organizujących i prowadzących szkolenia zawodowe i przez to mogące stanowić potencjalną konkurencję dla tychże podmiotów, nadto że celem działalności OHP jest ograniczenie lub zakłócenie konkurencji wewnątrz rynku.

Reasumując stwierdzić przyjdzie, że bezspornie skarżąca jest podmiotem do którego adresowany jest art. 122 ust. 1 u.p.o., jest bowiem pracodawcą zatrudniającym pracowników. Przeprowadzona przez organ wykładnia art. 122 ust. 11 w zw. z art. 2 pkt 17 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej jest błędna, a wynikające z niej wnioski są wewnętrznie sprzeczne.

Powołanie się przez Kolegium na wyroki Trybunału Sprawiedliwości, bez odniesienia wniosków z nich płynących do realiów niniejszej sprawy jest niewystarczające. Tożsamo ocenić należało przytoczenie wybranego akapitu z Komentarza do ustawy Prawo oświatowe. Zauważyć przy tym można jedynie, że w tymże samym opracowaniu pod red. M. Plicha, w akapicie poprzedzającym fragment zacytowany przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji, autor ten podał, że "Przepis ust. 11 zastrzega, że dofinansowanie przygotowania zawodowego młodocianych, które w świetle obowiązującego prawa należy kwalifikować jako formę dotacji ze środków publicznych dla podmiotów spoza sektora finansów publicznych, stanowi tzw. pomoc de minimis; ustawodawca odsyła w tym zakresie do odpowiednich aktów prawa unijnego. Wystarczy w tym miejscu wyjaśnić, że Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej co do zasady zakazuje udzielania przez państwa pomocy publicznej przedsiębiorcom, chyba że zachodzą pewne, szczególne sytuacje (zob. art. 107 - 109 TFUE). Jednakże w tym przypadku kwoty pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom w formie wypłaty dofinansowania są relatywnie niskie i z punktu widzenia całości gospodarki jest oczywiste, że nie mogą one zdeformować konkurencji na jednolitym rynku Unii Europejskiej."

Podsumowując powyższe zdaniem Sądu organy orzekające w sprawie nie dokonały właściwej wykładni przepisów prawa z punktu widzenia istotnego dla rozpoznania sprawy, zaś przywołanej argumentacji nie można było uznać za uzasadniającej wydanie negatywnego dla strony skarżącej rozstrzygnięcia. Sąd analizując sprawę pod kątem przywołanych w uzasadnieniu niniejszego wyroku przepisów oraz zebranego przez organy materiału dowodowego w ramach oceny wniosku strony skarżącej z dnia [...] sierpnia 2023 r., nie dostrzegł podstaw do uznania skarżącej za podmiot zobowiązany do przedkładania zaświadczeń, oświadczeń lub informacji, o których mowa w art. 37 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.

Odnosząc się do pozostałej argumentacji organu zauważyć należy, że w wyrok z dnia 13 stycznia 2021 r. sygn. akt II Sa/Wa 1114/20 zapadł w odmiennym stanie faktycznym sprawy, gdyż kwestią sporną było w ogóle uprawnienie OHP do ubiegania się o dofinansowanie o którym mowa w art. 122 ust. 1 u.p.o.

W związku z powyższym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę obowiązkiem organu będzie uwzględnienie wskazówek płynących z uzasadnienia wyroku co do interpretacji przepisów prawa regulujących zasady przyznawania dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianych pracowników oraz okoliczności istotnych z punktu widzenia definiowania podmiotów w ramach przepisów dot. przyznawania wsparcia o charakterze pomocy de minimis.