Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 258/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, 134
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Inga Gołowska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2023 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. z w T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 4 stycznia 2023 r. nr 1201-IEW-2.711.33.2022.8 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowienie z dnia 4 stycznia 2023r. znak: 1201-IEW-2.711.33.2022.8 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, działając na podstawie 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Tarnowie z 20 października 2022r. nr 1224-SEW.720.5.47.2022 wydane dla spółki G. sp. z o.o. z siedzibą w T. w przedmiocie oddalenia zarzutu braku wymagalności obowiązku w sprawie egzekucji administracyjnej.

Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 23 września 2022r. wpłynęło do organu l instancji pismo zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne" podpisane przez pełnomocnika G. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością adwokata B. A. W piśmie tym, w oparciu o art. 54§1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2022r. poz. 479 ze zm., dalej-u.p.e.a.), ww. spółka wniosła m.in. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej poprzez wszczęcie i prowadzenie egzekucji względem zobowiązanego na podstawie nieostatecznej decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej (decyzja z 28 czerwca 2022r. nr 1224-SEW.4123.1.2022).

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Tarnowie zakwalifikował powyższe jako zarzut w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej oparty o art. 33§2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., czyli brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.

Wniesiony zarzut dotyczy postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...] - wystawionych 7 września 2022r. na obowiązek wynikający z ostatecznej decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Tarnowie z 28 czerwca 2022r. nr 1224-SEW.4123.1.2022., którą orzeczono o solidarnej odpowiedzialności G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. z tytułu zaległości podatkowych G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w T. w podatku od towarów i usług za następujące okresy rozliczeniowe: grudzień 2016 roku, styczeń 2017 roku, luty 2017 roku, wrzesień 2017 roku, listopad 2017 roku na łączna kwotę 861.846,00 zł.

Postanowieniem z 20 października 2022r. nr 1224-SEW.720.5.47.2022 Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Tarnowie oddalił wniesiony zarzut.

W zażaleniu wniesionym na ww. postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie art. 33§2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy wystąpiły ustawowe przeszkody do podjęcia takich czynności. Wobec powyższego wniesiono o uchylenie postanowienia.

W opisanym na wstępie postanowieniu z dnia 4 stycznia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia.

Organ badał czy złożone w przedmiotowej sprawie zażalenie, podpisane przez adwokat B. A. i wniesione 28 października 2022r. w imieniu G. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. było w ogóle dopuszczalne.

W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się bowiem pełnomocnictwo z 1 lutego 2022r., w którym ówczesny prezes zarządu Spółki S. C. upoważnił adwokat B. A. do reprezentowania G. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we wszystkich sprawach podatkowych i skarbowych dotyczących spółki przed organami skarbowymi, przed sądami powszechnymi oraz przed sądami administracyjnymi.

Organ wskazał, że G. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. jest osobą prawną, która w myśl art. 67§1 k.p.c. dokonuje czynności procesowych przez swoje organy albo przez osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Stosownie do art. 38 Kodeksu cywilnego, osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na nim statucie. Działanie tych jednostek traktowane jest jako działanie osoby prawnej, a w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organem spółki jest zarząd (art. 201§1 k.s.h.). Zgodnie z teorią organów osoby prawnej, opartą na unormowaniu art. 67§1 k.p.c. i art. 38 k.c., do podjęcia decyzji i wyrażenia woli osoby prawnej powołane są osoby fizyczne wchodzące w skład jej organu i działanie tych osób traktowane jest jako działanie organu osoby prawnej. Ponieważ osoby prawne dokonują czynności procesowych poprzez organy uprawnione do działania w ich imieniu zachodzi ścisłe powiązanie zdolności procesowej osoby prawnej z posiadaniem takiego organu. Braki w składzie właściwych organów zachodzą zarówno wtedy, gdy skład ten jest niezgodny z ustawą lub statutem, jak i wtedy, gdy strona nie ma powołanego organu uprawnionego do jej reprezentowania.

Jak ustalił organ i co potwierdzają akta sprawy, w tym wydruki odpisów pełnych z Rejestru Przedsiębiorców KRS nr [...] z 15 listopada 2022r. oraz z 6 grudnia 2022r., prezes zarządu G. sp. z o.o., S. C. wpisem nr [...] z 15 lipca 2022r. został wykreślony z ww. rejestru. Z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieście w Krakowie XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z 15 lipca 2022r. sygn. akt [...] będącego podstawą wpisu nr [...] wynika, iż S. C. - ujawniony w rejestrze ww. spółki prezes zarządu - jest skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Krakowie z dnia 28 lutego 2022r. sygn. akt: [...] za przestępstwa z art. 271§1 i art. 273 Kodeksu karnego (Dz. U. z 2022r. poz. 1138). Zatem S. C. nie może pełnić ww. funkcji bowiem z dniem 10 czerwca 2022r. (tj. z dniem uprawomocnienia ww. wyroku) wygasł jego mandat prezesa zarządu.

Z zebranego materiału dowodowego wynika również, że ww. Sąd postanowieniem z 30 listopada 2022r. sygn. akt [...] wpisał do KRS G. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako prezesa zarządu A. C. Podstawą wpisu była uchwała nr 1 zawarta w protokole Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników G. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. z dnia 18.11.2022r. Zatem należy stwierdzić, że w dacie złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Tarnowie z 20 października 2022r. nr 1224-SEW.720.5.47.2022, tj. 28 października 2022r. G. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością nie posiadała zarządu. Z ww. wydruków pełnych KRS spółki wynika również, że ww. Spółka nie posiadała prokurenta, likwidatora ani kuratora.

Powyższe oznacza, że składając przedmiotowe zażalenie Spółka nie posiadała organu uprawnionego do jej reprezentacji, a braki w składzie organów uniemożliwiły adwokat B. A. skuteczne złożenie zażalenia w dniu 28.10.2022r.

G. sp. z o.o., na dzień złożenia przedmiotowego zażalenia nie posiadała organu powołanego do jej reprezentowania, co oznacza, że nie mogła ujawnić swojej woli i podejmować czynności prawnych lub procesowych w takiej sytuacji. Pełnomocnik ww. spółki nie mógł owego organu zastąpić, składając w jej imieniu przedmiotowe zażalenie. Brak organów ww. Spółki uprawnionych do jej reprezentowania nie pozwolił spółce również w stosunku do pełnomocnika pełnić funkcji mocodawcy, spowodowało bowiem to stan, w którym działanie spółki było uniemożliwione.

Na marginesie organ zaznaczył, że bez wpływu na przedmiotowe rozstrzygniecie pozostaje okoliczność, iż G. sp. z o.o. od dnia 18 listopada 2022r. posiada prawidłowo umocowany zarząd.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że wniesione zażalenie jest niedopuszczalne, w sytuacji gdy brak organu (zarządu) u Skarżącej spółki nie stanowił przesłanki o charakterze podmiotowym, skutkującej niedopuszczalnością wniesienia zażalenia i popierania zażalenia przez pełnomocnika działającego imieniem Skarżącej.

Z ostrożności procesowej, Spółka zarzuciła:

- naruszenie art. 64§2 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a. poprzez błędnie niezastosowanie i zaniechanie wezwania skarżącej spółki do uzupełnienia braku lub wyjaśnień, w sytuacji powzięcia wątpliwości przez organ w zakresie dostrzeżonego braku organu (zarządu) do reprezentowania Spółki,

- naruszenie art. 34§1 k.p.a. poprzez błędne niezastosowanie i zaniechanie wystąpienia o wyznaczenie przedstawiciela dla Spółki jako podmiotu niezdolnego do czynności prawnych, w sytuacji stwierdzenia przez organ, że Spółka nie może działać z uwagi na braki organu (zarządu).

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w przedmiotowej sprawie, imieniem Skarżącej spółki działał umocowany pełnomocnik, którego pełnomocnictwo, pomimo braków w organach, nie wygasło. Późniejszy brak w składzie organu Spółki nie spowodował niemożności działania tej Spółki przez pełnomocnika, zwłaszcza zaskarżenia postanowienia. Podzielenie stanowiska zaprezentowanego przez organ skutkowałoby paraliżem działania spółek kapitałowych w sytuacji chociażby śmierci, czy rezygnacji jedynego członka zarządu. O błędnym stanowisku organu świadczy także to, że w toku postępowania organ nie podjął żadnych ustawowo wymaganych czynności celem uzupełnienia braków zażalenia i wyjaśnienia sytuacji zgodnie z art. 64 k.p.a., ewentualnie celem ustanowienia dla skarżącej spółki przedstawiciela zgodnie z art. 34 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r. poz. 259 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodniesione w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie, zaistniały zatem warunki do jej rozpoznania w trybie uproszczonym.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji w granicach kompetencji, przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych przepisów, Sąd uznał, że nie zawierają one wad, powodujących konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

W konsekwencji skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Istota kontrowersji w sprawie dotyczy tego czy organ zasadnie przyjął, że skarżąca spółka ma braki w składzie organów spółki, które uniemożliwiają jej działanie a pełnomocnik (adwokat) nie może za nią skutecznie działać pomimo niewypowiedzenia pełnomocnictwa oraz to czy organ nie powinien w tych okolicznościach faktycznych zastosować art. 34 k.p.a.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że wykreślenie z rejestru wpisu dotyczącego członków zarządu osoby prawnej ma charakter deklaratoryjny i co do zasady brak legitymacji do reprezentowania danego podmiotu wynika już z samej uchwały podjętej przez właściwy organ. Pomimo zatem obowiązku ujawnienia odwołania składu organu spółki w rejestrze, uchwała w stosunku do odwołanego członka zarządu rodzi skutek od momentu jej podjęcia. Co prawda zasadą jest przyjmowanie stosownych danych z Krajowego Rejestru Sądowego, zwłaszcza że podmiot rejestrowany w KRS ma obowiązek wpisywania do rejestru wszystkich istotnych informacji dotyczących funkcjonowania jednostki. W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinność tę statuuje art. 166 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (dalej: "k.s.h."). Ponadto danym ujawnionym w rejestrze przysługuje domniemanie prawdziwości, o czym stanowi art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. o Krajowym Rejestrze Sądowym. Domniemanie to realizuje funkcję ochronną dla osób trzecich, dokonujących czynności prawnych z podmiotem wpisanym do rejestru, w tym w szczególności dla wierzycieli. Jednakże jest to domniemanie wzruszalne, a ciężar wykazania faktu, że dane wpisane do rejestru nie są prawdziwe, spoczywa na osobach, które z okoliczności tej wywodzą skutki prawne (por. A. Michnik, Komentarz do art.17 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, publ. LEX/el 2013).

Z akt sprawy wynikało, że zarząd był nieobsadzony. Nie ulega wątpliwości, że o ile zaszły tego rodzaju okoliczności, to sytuacja taka stanowi brak w składzie organu uniemożliwiający działanie jednostki organizacyjnej, jaką jest osoba prawna. Fakt wobec tego, że Spółka nadal istniała, a co za tym idzie miała zdolność sądową i zdolność procesową oraz, że miała pełnomocnika, którego pełnomocnictwo nie wygasło, nie zmienia postaci rzeczy, iż nie mając organu powołanego do jej reprezentacji, jako osoby prawnej, nie mogła realizować swoich uprawnień, a zatem jej działanie było uniemożliwione (por. np. postanowienie SN z dnia 2 czerwca 2010r., w sprawie II PZ 15/10, publ. Lex 1086650).

Spółka nie mając organu powołanego do reprezentacji nie mogła również w stosunku do swego pełnomocnika wypełniać funkcji mocodawcy, zatem był to stan, w którym działanie spółki (wniesienie zażalenia), poprzez powołany do tego organ, było uniemożliwione.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest to, że pełnomocnik został prawidłowo umocowany. Działanie przez pełnomocnika może jednak dotyczyć strony, która sama ma możliwość działania. Ustawodawca wykluczył możliwość prowadzenia postępowania z udziałem osoby prawnej - jako strony - w sytuacji, gdy nie posiada ona umocowanego do działania za nią organu. Zachodzi zatem ścisłe powiązanie możliwości korzystania przez osobę prawną z atrybutu zdolności procesowej z posiadaniem organu uprawnionego do działania. Zagadnienie to analizował też Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 marca 2017r., I OZ 545/17, w tym w kontekście orzecznictwa sądów administracyjnych, powszechnych i Sądu Najwyższego, m.in. wskazując, że w wyroku z dnia 12 kwietnia 2016r., III AUa 1937/15, Sąd Apelacyjny w Gdańsku zwrócił uwagę, że w toku postępowania cywilnego osoba prawna musi mieć organ uprawniony do podejmowania za nią działań, a brak organu powołanego do reprezentowania strony stanowi przyczynę nieważności postępowania, niezależnie od tego, czy w imieniu strony działa należycie ustanowiony pełnomocnik (tak też wyrok SN z dnia 7 listopada 2006r., I CSK 224/06; postanowienie SN z dnia 2 czerwca 2010r., II PZ 15/10). Fakt, że osoba prawna nadal istnieje, a zatem ma zdolność sądową i procesową, a także ma pełnomocnika, którego pełnomocnictwo nie wygasło, nie zmienia faktu, że nie mając organu powołanego do reprezentacji, nie może działać, nie może realizować swoich uprawnień, także w stosunku do pełnomocnika wypełniać roli mocodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2016r., II FZ 794/16).

Powyższe okoliczności sprawy wskazują, że stwierdzenie przez organ niedopuszczalności zażalenia było w pełni zasadne bowiem pełnomocnik nie mógł skutecznie podejmować czynności w sprawie za Spółkę.

W realiach sprawy, pełnomocnik wniósł zażalenie w dniu 28 października 2022r. postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Tarnowie z 20 października 2022r. nr 1224-SEW.720.5.47.2022 wydane dla spółki G. sp. z o.o. z siedzibą w T. w przedmiocie oddalenia zarzutu braku wymagalności obowiązku w sprawie egzekucji administracyjnej a już w dniu 18 listopada 2022r. powołano A. C. na stanowisko prezesa zarządu, zatem nie było podstaw do zastosowania art. 34 k.p.a.

Oznacza to, że od dnia 18 listopada 2022r. profesjonalny pełnomocnik, który był ustanowiony w sprawie mógł podejmować czynności procesowe w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w stosunku do Spółki.

Należy przypomnieć, że organ odwoławczy po wpływie odwołania/zażalenia, jeszcze przed dokonaniem merytorycznej oceny podniesionych zarzutów, w pierwszej kolejności jest zobowiązany do badania dopuszczalności odwołania, zachowania terminu jego wniesienia oraz warunków formalnych jego sporządzenia. Ujawnienie na etapie wstępnego postępowania organu odwoławczego niedopuszczalności zażalenia z przyczyn opisanych na wstępie, prowadzi do stwierdzenia powyższego, w drodze postanowienia. Organ nie mógł przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a miał obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. w zw z art. 144 k.p.a.

W tej sytuacji skargę należało oddalić jak bezzasadną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.