Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 654/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 listopada 2023 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 23 czerwca 2023 r. nr WOP.7721.81.2023.TN w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 27 kwietnia 2023 r. nr WOP.5160.40.2022.JP; 2. zasądza od Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku na rzecz skarżącej K. S. kwotę 500 (słownie pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

W piśmie z 21 czerwca 2022 r. K. S. (właścicielka budynku na działce nr [...]; nr 3) wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku o podjęcie działań związanych z dwoma budynkami jednorodzinnymi w zabudowie bliźniaczej na działkach o nr ewid. [...] i [...] w związku z nie spełnieniem wymagań klasy odporności ogniowej REI 60. Podniosła, że jej zastrzeżenia budzi także posadowienie kominów i brak zachowania odległości pomiędzy poszczególnymi częściami budynków a także wykończenie poddasza niemieszkalnego przez sąsiada niezgodnie z projektem, poprzez wykorzystanie płyt OSB na więźbie dachu i ścianie ogniowej.

Do pisma dołączono oświadczenie kierownika budowy z 29 sierpnia 2017 r., że przedmiotowy budynek został wykonany zgodnie z projektem budowlanym, warunkami pozwolenia na budowę z 24 marca 2016 r. oraz przepisami i obowiązującymi Polskimi Normami – bez zmian, oraz opinię techniczną z 20 czerwca 2022 r. sporządzoną w zakresie sprawdzenia zgodności wykonania z projektem ściany wygrodzenia między lokalami na poziomie poddasza nieużytkowego. Z opinii tej wynika, że zgodnie z projektem budowlanym i przekrojami stanowiącymi uszczegółowienie projektu ściany wygrodzenia między lokalami na poziomie poddasza nieużytkowego miały być wykonane z następujących warstw: bloczek siporeks 24 cm, izolacja termiczna w dylatacji 6 cm (nie podano materiału) – dwie warstwy dające w sumie 12 cm, bloczek siporeks 24 cm. W trakcie wizji ustalono następujące warstwy: styropian na kleju z warstwą kleju na zewnątrz i widoczną wtopioną siatką, bloczek siporeks gr 24 cm, styropian 10 cm, stwierdzono brak możliwości określenia dalszych warstw bez wykonania wizji lokalnej w lokalu sąsiednim. Oceniono, że taki sposób wykonania ścian wygrodzenia jest niezgodny z projektem budowlanym i nie spełnia przepisów związanych z zabezpieczeniem przeciwpożarowym. Ściany wygrodzenia na poziomie poddasza posiadają warstwę dylatacyjną wykonaną ze styropianu, który jest materiałem palnym; miały być wykonane dwie warstwy w dylatacji po 6 cm a wykonano jedną warstwę 10 cm; wykonano warstwę izolacji termicznej ze styropianu gr 10 cm przed warstwą ściany ze siporeksu 24 cm. Ponadto po dokonaniu analizy dwóch projektów budowalnych (otrzymanych przez K. S. od inwestora i od organu) stwierdzono wykazanie w projekcie inwestora wielu zmian realizacyjnych. Zmiany te zostały opisane i zakwalifikowane przez autorów projektu jako zmiany małoistotne. Oznacza to, że budynek zawiera zmiany, które nie zostały wykazane w zgłoszeniu do nadzoru budowlanego.

W związku z tym pismem powiatowy organ nadzoru budowlanego w dniu 13 lipca 2022 r. przeprowadził kontrolę budynku położonego na działce nr [...] (własność K. S.), a w dniu 19 lipca 2022 r. kontrolę budynku położonego na działce nr [...] (własność A. Ż.). W wyniku konroli ustalono, że ściana oddzielenie p.poż. na poddaszu nieużytkowym w budynku położonym na działce nr [...] jest wykonana z bloczku z siporeksu z doklejonym styropianem i zaciągnięta klejem z wtopioną siatką. Według projektu na rysunku przekroju budynku poddasze powinno być dodatkowo docieplone wełną mineralną grubości 25 cm i obite płytą gipsowo-kartonową, co nie zostało wykonane. Stwierdzono liczne spękania ścian konstrukcyjnych i działowych na poddaszu budynku przy schodach wewnętrznych na poziomie stropu nad parterem oraz w kotłowni i w łazience obniżenie posadzki. Zauważono spękania kominów spalinowego i wentylacyjnych w kotłowni. Brak jest wykonanego kanału wentylacyjnego w aneksie kuchennym. W pomieszczeniu garażu stwierdzono podłużne pęknięcie nad belką nadprożną. Na prawym glefie odpada wyprawa elewacyjna i jest pęknięcie na wysokości 30 cm od kostki brukowej. Stwierdzono znikome pęknięcie na elewacji od strony południowo-zachodniej. Ponadto stwierdzono, że łazienka na parterze została powiększona poprzez likwidację ściany nośnej pod schodami. Brak jest wykonanego widocznego podciągu naniesionego na rysunku w projekcie otrzymanym przez obecną właścicielkę K. S. od dewelopera. Na poddaszu nieużytkowym podłoga wykonana jest z płyt OSB. Ponadto stwierdzono, że obecna właścicielka posiada dokumentację, na której naniesione są zmiany nieistotne i podpisane przez projektanta. Według oświadczenia właścicielki likwidacja ściany nośnej pod schodami, wykonanie podłogi poddasza z płyt OSB zostało wykonane przez dewelopera.

Z kolei odnośnie budynku położonego na działce [...] stwierdzono, że na poddaszu nieużytkowym istnieje ściana oddzielającą segmenty budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej. Nie ustalono z jakich materiałów jest wykonana, gdyż na izolacji termicznej wykonano tynk strukturalny. Stwierdzono brak możliwości przejścia do drugiej części budynku w przestrzeni poddasza. Wobec istnienia ściany pełnej nie wykonano odkrywek.

Następnie w dniu 10 sierpnia 2022 r. przyjęto oświadczenie od kierownika budowy oraz dołączono do protokołu tego oświadczenia, informację dotyczącą opinii technicznej z 20 czerwca 2022 r. Z informacji tej wynika, że wszystkie ściany obydwu budynków projektowane były z siporeksu gr. 24 cm. Ostatecznie zmieniono materiał ścienny z siporeksu na bloczki ceramiczne typu porotherm gr. 25 cm. Klasa odporności ogniowej projektowanej ściany z pustaków z gazobetonu typu siporeks wynosiła REI60. Po zmianie materiału ściennego klasa odporności ogniowej nie ulegał zmianie i nadal wynosi REI60. Projektowana dylatacja pomiędzy ścianami z uwagi na różnicę grubości pustaków zmniejszyła się o 2 cm i obecnie wynosi 10 cm. Zmniejszenie dylatacji w żaden sposób nie wpłynęło na bezpieczeństwo konstrukcji, ani na przegrody cieplne. Jednocześnie poinformowano, że obie ściany oddzielające segmenty nie są ścianami oddzielenia p.poż., ale o odpowiedniej klasie odporności zgodnie z § 217 rozporządzenia. W przypadku budowy jednorodzinnego budynku mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej i szeregowej w miejscu łączenia segmentów wymagane są dwie równoległe ściany prowadzone w pionie od fundamentu do przekrycia dachu, podzielone dylatacją. Oznacza to, że każda część budynku posiada możliwość funkcjonowania samodzielnego. W obecnej sytuacji wykonania dodatkowego ocieplenia ściany styropianem od wewnątrz na poziomie poddasza nieużytkowego, zaproponowano zdjąć całą warstwę wewnętrznego ocieplenia ze styropianu lub zabezpieczyć istniejące ocieplenie ognioodpornymi płytami z suchego tynku. Rozwiązanie to zapewni odpowiednią klasę odporności ściany na poziomie poddasza nieużytkowego.

W dniu 17 sierpnia 2022 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie ściany wygrodzenia segmentów mieszkalnych poddasza nieużytkowego pomiędzy dwoma budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi w zabudowie bliźniaczej usytuowanymi na działkach nr geod. [...] i [...] położonych w P. gm. Choroszcz.

Postanowieniem z 6 września 2022 r. powiatowy organ nadzoru budowlanego zobowiązał właścicielki budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej do wykonania i przedłożenia wspólnej ekspertyzy technicznej bądź oddzielnej, obejmującej prawidłowość wykonania ściany poddasza nieużytkowego w odniesieniu do wymagań technicznych dotyczących bezpiecznego użytkowania, w tym wymagań ochrony p.poż wraz z wnioskami i ewentualnymi zaleceniami w celu doprowadzenia ściany p.poż. do zgodności z warunkami technicznymi. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że inwestor w dniu 8 września 2017 r. zawiadomił organ o zakończeniu budowy tych budynków i przedłożył wymagane dokumenty (art. 57 ust. 1 ustawy). Organ do tego zgłoszenia nie zgłosił sprzeciwu. Jednakże z uwagi na wskazywaną rozbieżność w dokumentacji przedłożonej w organie nadzoru budowalnego oraz dokumentacji posiadanej przez obecną właścicielkę wezwano kierownika budowy i zarazem projektanta inwestycji do złożenia wyjaśnień. Z jego oświadczenia wynika, że ściana oddzielenia lokali mieszkalnych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie bliźniaczej wykonana została z bloczków ceramicznych porotherm grubości 25 cm każda (wykonane zostały dwie ściany) z dylatacją 10 cm wypełnioną styropianem. Styropian zastosowano jako dodatkową warstwę izolacyjną. W części szczytowej poddasza nieużytkowego wtopiono siatkę oraz tynk cienkowarstwowy. Dodatkowo do akt załączono pisemną informację dotyczącą opinii technicznej z 20 czerwca 2022 r. W związku z wątpliwościami odnośnie prawidłowości wykonania wygrodzenia segmentów mieszkalnych poddasza nieużytkowych pomiędzy dwoma budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi w zabudowie bliźniaczej zobowiązano właścicieli do przedłożenia ekspertyzy.

Po rozpatrzeniu zażalenia K. S. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku postanowieniem z 12 października 2022 r. uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięci wskazano, że zastosowanie art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, możliwe jest wówczas, gdy pomimo podjęcia wszelkich możliwych kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyspecjalizowany organ nie jest w stanie samodzielnie dokonać wymaganych w sprawie ustaleń. W kontrolowanej sprawie przerzucono na właścicieli budynków koszty ustalenia stanu faktycznego sprawy. Przeprowadzenie dowodu z ekspertyzy technicznej ma w niniejszej sprawie służyć uzyskaniu przez organ oceny prawidłowości wykonania ściany poddasza nieużytkowego w odniesieniu do wymagań technicznych dotyczących bezpiecznego użytkowania, w tym wymagań ochrony p.poż. Organ odwoławczy podniósł, że w trakcie przeprowadzonych kontroli stwierdzono jak wygląda stan faktyczny, a także wskazano jak powinno być, zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, chociaż nie załączono jakiejkolwiek dokumentacji fotograficznej obrazującej opisywane okoliczności. Ponadto w tej kwestii w aktach sprawy znajduje się już stanowisko autora opinii technicznej sporządzonej na zlecenie K. S. ze wskazaniem z jakimi nieprawidłowościami mamy do czynienia. Dodatkowo jednoznacznie do tej kwestii odniosła się także kierownik budowy i autor projektu budowlanego, wskazując sposób doprowadzenia wykonanej ściany do stanu zgodnego z prawem. W ocenie organu porównanie stanu istniejącego z zatwierdzonym projektem i przepisami obowiązujących warunków technicznych w zakresie ściany poddasza nieużytkowego nie wykracza poza możliwość i umiejętności pracowników powiatowego inspektoratu nadzoru budowlanego. Tymczasem organ pierwszej instancji w żaden sposób nie wyjaśnił z jakich względów nie jest w stanie wyeliminować wątpliwości we własnym zakresie. Okoliczności te świadczą o przedwczesnym zastosowaniu dyspozycji art. 81c ust. 2 ustawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu K. S. przedłożyła dokumentację zdjęciową dotycząca ściany poddasza nieużytkowego oraz poświadczony za zgodność z oryginałem protokół przeglądu okresowego budynku (5 -letniego).

Z kolei organ przeprowadził w dniu 11 stycznia 2023 r. oględziny przedmiotowych budynków i sporządził dokumentację fotograficzną we własnym zakresie. Z treści protokołów oględzin wynika, że w budynkach dokonano pomiaru między ścianą szczytową a ścianą oddzielającą dwa poddasza – wynosi ona 6,23 m (budynek na działce nr [...]) i 6,22 m (budynek na działce nr [...]). W obu budynkach nie dokonano odkrywek ściany oddzielenia, dlatego że w budynku na działce nr [...] został wykonany tynk strukturalny a w budynku na działce nr [...] znajduje się tynk (klej na siatce bez wyprawy na styropianie).

Następnie w dniu 26 lutego 2023 r. K. S. przedłożyła opinię z zakresu ochrony przeciwpożarowej sporządzoną w lutym 2023 r. przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. W opinii tej stwierdzono, że ściana pomiędzy budynkami nie została wykonana do przekrycia dachu (szczelina o szerokości kilku centymetrów umożliwiająca włożenie dłoni) na całej szerokości ściany, uszczerbki ściany w rogach przy murłacie. Obie ściany REI 60 nie są wykonane prawidłowo (liczne ubytki), co spowoduje swobodne przeniesienie ognia podczas pożaru poddasza na sąsiedni lokal mieszkalny. Dylatacja pomiędzy ścianami wykonana ze styropianu. Stwierdzono również brak obudowy przewodów wentylacyjnych z bloczków systemowych pomiędzy zakończeniem ściany, a przekryciem dachu. Obecne wydzielenie ścianą pomiędzy dwoma lokalami mieszkalnymi nie spełnia wymagań ochrony przeciwpożarowej, jak dla klasy odporności REI 60. Ponadto w opinii wskazano, że występująca obudowa płytami drewnopochodnymi OSB na poddaszu obu lokali powinna być zabezpieczona do stanu nierozprzestrzeniającego ognia jak i konstrukcja dachu za pomocą biernych zabezpieczeń przeciwpożarowych, tj. masy pęczniejące lub farby typu F. Dodatkowo przewody dymowe do jakich zalicza się przewód dymowy z kotłowni na paliwo stałe, tj. pelet powinien znajdować w odległości co najmniej 30 cm od nieosłoniętej konstrukcji drewnianej dachu budynku, co wynika z § 265 ust. 4 rozporządzenia technicznego. Nadto podniesiono, że na rysunku nr 9 projektu budowlanego przekrój pionowy C-C, przy budynku nr 3 na wysokości poddasza nieużytkowego znika jedna ze ścian oddzielających.

Decyzją z 27 kwietnia 2023 r. nr WOP.5160.40.2022.JP Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), nałożył na właścicielki budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej usytuowanego na działkach: nr geod. [...] należącej do A. Ż. i nr [...] należącej do K. S., położonych w P. przy ul. [...], gm. Choroszcz, w terminie do 31 grudnia 2023 r. obowiązek uzupełnienia w obu budynkach ściany pomiędzy tymi budynkami mieszkalnymi do przekrycia dachu (naprawa uszczerbków ściany w rogach przy murłacie oraz uzupełnienie szczeliny o szerokości kilku centymetrów na całej szerokości ściany) oraz wykonanie obudowy przewodów wentylacyjnych z bloczków systemowych pomiędzy zakończeniem ściany a przekryciem dachu, celem doprowadzenia zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że budynki wzniesione były w oparciu o pozwolenie na budowę nr AR.6740.1.1.30.2016 z 24 marca 2016 r., wydane przez Starostę Powiatu Białostockiego. Z treści projektu budowlanego stanowiącego załącznik do tego pozwolenia wynika, że projekt nie przewiduje grubości dylatacji ani rodzaju i grubości izolacji w części poddasza nieużytkowego. Ponadto ustalono, że inwestor po zakończeniu budowy budynków mieszkalnych nr 3 i nr 4 w zabudowie bliźniaczej, przedłożył wymagane dokumenty wynikające z art. 57 ust. 1 ustawy. Do zawiadomienia o zakończeniu budowy załączono oświadczenie kierownika budowy, gdzie stwierdzono, że budynek został wykonany zgodnie z projektem budowlanym, warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami, bez zmian nieistotnych. W wyniku analizy przedłożonych dokumentów nie wniesiono sprzeciwu do zawiadomienia o zakończeniu budowy. Mając na względzie projekt budowlany i złożone wyjaśnienia przez projektanta i jednocześnie kierownika budowy A. C., organ pierwszej instancji stwierdził, że ściany oddzielenia lokali mieszkalnych w budynku mieszkalnym wykonane są z bloczków ceramicznych grubości 25 cm, zaś zastosowane docieplenie od strony własnej przestrzeni poddasza nieużytkowego nie stanowi zagrożenia pożarowego dla sąsiedniej części. Jednakże mając na względzie przedłożoną opinię z zakresu ochrony przeciwpożarowej i powzięte wątpliwości odnośnie bezpieczeństwa pożarowego w obu budynkach nakazano wykonanie określonych robót budowlanych celem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Stwierdzono przy tym, że załączona opinia sporządzona przez P. M. nie stanowi dokumentu wiążącego organ, gdyż zawiera luźno sformułowane zagadnienia i nie wyjaśnia sprawy zastosowanych wyrobów.

Odwołanie od tej decyzji wniosła K. S. i zarzuciła naruszenie:

1. art. 6, 7 w zw. z art. 75 i 77 K.p.a., poprzez pobieżną ocenę dowodów przedstawionych przez stronę i nie odniesienie się do istotnych okoliczności z nich wynikających;

2. art. 7 i 77 K.p.a., przez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób pełny i wyczerpujący całego materiału dowodowego dotyczącego ściany oddzielenia przeciwpożarowego:

- zaniechanie dokonania niezbędnych odkrywek w obu obiektach i wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem okoliczności podnoszonych w przedłożonych opiniach,

- przyznanie mocy rozstrzygającej jedynie wyjaśnieniom złożonym przez projektanta i jednocześnie kierownika budowy;

3. art. 7 w zw. z art. 77 i art. 84 K.p.a., poprzez zaniechanie skorzystania z opinii biegłego z uwagi na konieczność zasięgnięcia wiadomości specjalnych;

4. art. 36a ust. 5 ustawy, poprzez nieustalenie, że w sprawie doszło do istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego i w konsekwencji roboty zostały zrealizowane z naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i e;

5. § 272 ust. 2 w zw. z § 12 rozporządzenia, poprzez jego niezastosowanie;

6. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a i c ustawy w zw. z § 77 ust. 1 i 2 rozporządzenia, poprzez nieustalenie, że w trakcie realizacji robót odstąpiono od montażu wentylacji grawitacyjnej w pomieszczeniach i nie wprowadzono kominów wentylacyjnych wskutek czego doszło do pogorszenia warunków higienicznych i zdrowotnych wewnątrz budynku.

Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku decyzją z 23 czerwca 2023 r. nr WOP.5160.40.2022.JP utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przytoczono treść art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy i wnioski z przedłożonej przez odwołującą opinii z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Organ odwoławczy stwierdził, że w zaistniałej sytuacji prawidłowo nakazano właścicielkom budynków wykonanie wskazanych w ekspertyzie robót budowlanych w celu doprowadzenia budynków do stanu zgodnego z przepisami, tj. naprawę uszczerbków ściany w rogach przy murłacie oraz uzupełnienie szczeliny o szerokości kilku centymetrów na całej szerokości ściany, a także wykonanie obudowy przewodów wentylacyjnych z bloczków systemowych pomiędzy zakończeniem ściany a przekryciem dachu. Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśniono, że organy nadzoru budowlanego nie są związane treścią przedłożonych opinii technicznych, czy ekspertyz i podlegają one ocenie organu tak, jak wszystkie pozostałe dowody. Jednakże w niniejszej sprawie brak jest podstaw by poddawać w wątpliwość czy też kwestionować ustalenia zawarte w ekspertyzie. Brak jest również dowodów przeciwnych, które podważałyby stwierdzenia eksperta. Zatem, organ pierwszej instancji słusznie oparł swoje rozstrzygnięcie na jej treści. Odnośnie sugestii odwołującej się, że roboty budowlane w niniejszej sprawie powinny być nakazane deweloperowi, wskazano że jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. W niniejszej sprawie deweloper zakończył roboty budowlane i sprzedał budynki, zatem nałożenie na niego obowiązków nie jest możliwe.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniosła K. S. i zarzuciła naruszenie:

1. art. 6, 7 w zw. z art. 75 § 1 i 77 § 1 K.p.a., poprzez wybiórczą ocenę dowodów przedstawionych przez stronę i nie odniesienie się do istotnych okoliczności z nich wynikających;

2. art. 7, 8, 77 § 1 i 84 w zw. z art. 15 K.p.a., przez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób pełny i wyczerpujący całego materiału dowodowego dotyczącego ściany oddzielenia przeciwpożarowego:

- zaniechanie dokonania niezbędnych odkrywek w obu obiektach i wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem okoliczności podnoszonych w przedłożonych opiniach, - przyznanie mocy rozstrzygającej w niniejszej sprawie jedynie wyjaśnieniom złożonym przez projektanta i jednocześnie kierownika budowy przedmiotowych budynków,

- zaniechanie skorzystania z opinii biegłego z uwagi na konieczność zasięgnięcia wiadomości specjalnych;

3. art. 11 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., polegające na braku należytego uzasadnienia wydanego orzeczenia, poprzez brak wyjaśnienia przyjętej podstawy prawnej w odniesieniu do stwierdzonych w ekspertyzie braku biernych zabezpieczeń przeciwpożarowych. Brak uzasadnienia faktycznego orzeczenia, tj. brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których wskazanym przez skarżącą dowodom - odmówił wiarygodności i mocy dowodowej w zakresie wpływu braku zastosowania zabezpieczenia p.poż. na bezpieczeństwo użytkowników budynku mieszkalnego, co w konsekwencji uniemożliwia prawidłową kontrolę orzeczenia;

4. art. 80 K.p.a., poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, która w niniejszej sprawie przybrała cechy oceny dowolnej;

5. art. 36a ust. 5 ustawy, poprzez nieustalenie, że w sprawie doszło do istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego i w konsekwencji roboty zostały zrealizowane z naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i e;

6. § 272 ust. 3 w zw. z § 12 rozporządzenia, poprzez jego niezastosowanie;

7. art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. a i c w zw. z § 77 ust. 1 i 2 rozporządzenia, poprzez nieustalenie, że w trakcie realizacji robót odstąpiono od montażu, zachowania ciągłości wentylacji grawitacyjnej i nie wyprowadzono kominów wentylacyjnych wskutek czego doszło do pogorszenia warunków higienicznych i zdrowotnych wewnątrz budynku;

8. art. 51 ust. 1 pkt. 3 ustawy, poprzez jego niezastosowanie pomimo istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę właściwy organ nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian;

9. art. 3 pkt 2a ustawy w zw. z. art. 7, 77 § 1 oraz art.107 § 3 K.p.a., poprzez bezpodstawne uznanie, że budynki mieszkalne jednorodzinne posadowione na działkach o nr geodezyjnych [...] i [...] stanowią elementy składowe budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego, gdy tymczasem są to budynki mieszkaniowe w zabudowie bliźniaczej, stanowiące konstrukcyjnie samodzielne całość.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że zgodnie z projektem budowlanym ściany oddzielające stanowią element nośny konstrukcyjny, zamykające bryłę budynku i stanowiący o jego samodzielności, w której winny znajdować się zgodnie z przekrojem poddasza użytkowego rys. 4 projektu i rzutu więźby dachowej rys. 5 projektu: komin do odprowadzania spalin z kotła na paliwo stałe z kanałem wentylującym pomieszczenie kotłowni odizolowany od elementów drewnianych więźby wolną przestrzenią z każdej strony o szerokości 30 cm, w tym odległość od płatwi, oddzielny kanał wentylacyjny dla pomieszczenia WC dolne, pokój poddasza od strony frontu (z projektu pralnia plus suszarnia, z umowy rezerwacyjnej pokój/pralnia plus suszarnia), pokój poddasza od strony ogrodu, które według projektu wykonane winny być kanałami z bloczków systemowych wentylacyjnych zakończonych powyżej dachu wywiewkami przystosowanymi do pokrycia z dachówki, zaś piony kanalizacji sanitarnej winny być prowadzone bruzdach i uzbrojone w rewizję oraz zakończone wywiewkami lub kominkami wentylacyjnymi. W stanie istniejącym po stronie dziatki [...] w ścianie znajduje się komin do odprowadzania spalin z kotła na paliwo stałe z kanałem wentylującym kotłownię bezpośrednio zbliżony do płatwi bez zachowania co najmniej 30 cm odstępu od konstrukcji drewnianej, co wynika z § 265 ust. 4 rozporządzenia techniczne, jeden komin wentylacyjny zbudowany z bloczków systemowych nie sięgający do połaci dachu, o nieokreślonym przeznaczeniu z luźnym odcinkiem rury spiro do połaci dachu, zmniejszający przekrój kanału kominowego. Po stronie działki [...] wykonano jedynie komin do odprowadzania spalin z kotła na paliwo stale z kanałem wentylującym kotłownię bezpośrednio zbliżony do płatwi bez zachowania co najmniej 30 cm odstępu od konstrukcji drewnianej, innych kominów brak.

Zarzucono, że na skutek odstąpienia od dokonania odkrywki nie dokonano weryfikacji dotyczącej tego czy i w jakiej ilości zostały wybudowane kanały wentylacyjne w obu budynkach, jaki jest ich przebieg, czy występują pionowe i poziome odcinki zakłócające ciąg, dopuszczalnego prawem przekroju, spełnienia zakazu stosowania zbiorczych przewodów wentylacji grawitacyjnej, gdzie kończą się nie wyprowadzone przewody parteru i poddasza użytkowego, sposobu wyprowadzenia ponad dach, czy wykonane w tym stanie roboty zgodne są z projektem budowlanym oraz nie ustalono z jakich wyrobów budowlanych zostały wykonane, czy posiadają atesty i aprobaty techniczne dopuszczające do obrotu, czy spełniają wymagania przeciwpożarowe, opierając się jedynie na oświadczeniu kierownika budowy- w ocenie skarżącej niezgodnego z prawdą. Brak stanowiska organu w tych kwestiach oznacza odstąpienie od rozpoznania sprawy w jej całokształcie – zgodnie z interwencją skarżącej. Skarżąca zarzuciła, że brak ustalenia stanu faktycznego i oparcie się jedynie na założeniach projektowych, bez zajętego stanowiska do zawartości merytorycznej projektu (brak ciągłości ściany oddzielającej na wysokości poddasza nieużytkowego na nieruchomości ..) powoduje, że nie sposób wykonać nakazu i doprowadzić roboty do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami. Zdaniem skarżącej doprowadzenie zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami powinno polegać na rozbiórce ściany konstrukcyjnej, stanowiącej ścianę wygrodzenia budynku stojącego w ostrej granicy oraz połaci dachowej w celu wyprowadzenia przewodów (kanałów) wentylacyjnych. Nadto organ nie zajął stanowiska w kwestii posadowienia w ostrej granicy dwóch kominów do odprowadzania spalin z kotła na paliwo stałe wraz przewodem (kanałem) wentylacyjnym kotłowni, zespolonych ze sobą i stanowiących wspólną część obu nieruchomości. Organ nie odniósł się także do kwestii zanikania ściany wydzielenia na wysokości poddasza nieużytkowego budynku na działce nr [...], zaś po stronie działki [...] od strony działki [...] posiada warstwę styropianu w założeniach projektowych pogrubioną na wysokości poddasza nieużytkowego do 18 cm. Nie odniesiono się także na żadnym etapie postępowania do kwestii istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu. Skarżąca podniosła, że w piśmie z 21 czerwca 2022 r. wnosiła również o zajęcia stanowiska w następujących kwestiach: posadowienia kominów, braku zachowania odległości pomiędzy poszczególnymi częściami poddasza niemieszkalnego, wykorzystania płyt OSB na więźbie dachu i ścianie oddzielenia od strony sąsiada. Odnosząc się jedynie do założeń projektowych stanowisko w tych kwestiach zajął również rzeczoznawca. Skoro zatem organ oparł swoje rozstrzygnięcie na tej opinii, niezrozumiałym jest pominięcie wskazanych w niej okoliczności i zaniechanie wydania rozstrzygnięcia w podnoszonych przez rzeczoznawcę kwestiach. Skoro organ nie wzywał strony do doprecyzowania opinii rzeczoznawcy, bądź jej uzupełnienia to oznacza, że aprobował ją w pełnym zakresie. W przeciwnym przypadku powinien zwrócić się do biegłego o wydanie opinii, która jako zlecona przez organ umożliwiałaby dokonanie odkrywek, odniesienie do stanu z projektu i odstępstw oraz wskazałaby konkretny zakres prac umożliwiających do doprowadzenia obiektów posadowionych w ostrej granicy do stanu zgodnego z prawem. Skarżąca nadmieniła, że z perspektywy czasu żałuje, że nie skorzystała z tej możliwości, kierując się obawą przed żywiołem ognia i uważając, że kompetencje inspektorów mieszczą się w granicach przewidzianych prawem. W poglądzie tym utwierdziło ją również stanowisko PWINB wyrażone w postanowieniu z 12 października 2022 r., że obciążenie stron kosztami sporządzenia ekspertyzy przez biegłego nie zostało poprzedzone należytymi ustaleniami stanu faktycznego sprawy i zaistniałe wątpliwości były uzasadnione przez skarżącą i mogły być wyeliminowane samodzielnym działaniem organu bez konieczności automatycznego przerzucenia swoich obowiązków na strony.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 21 listopada 2023 r. skarżąca podała, że przeżyła pożar w innym budynku i chciałaby tego uniknąć w obecnym budynku. Chciałaby doprowadzić stan budynków do bezpiecznego ich użytkowania. Ściany w obu budynkach są niezgodne z przepisami i z projektem. Oprócz tej szczeliny ściana sąsiadów wyłożona jest płytą OSB. Dylatacja wykonana jest ze styropianu. Zgłosiłam do wykonawcy roszczenie, wynik postępowania będzie miał znaczenie dla wysokości odszkodowania. Zdaniem skarżącej organ administracji nie odniósł się do posiadanych dokumentów projektowych budynku. Pozostaję w konflikcie z właścicielką sąsiedniej nieruchomości uczestniczką postępowania A. Ż., której mąż pracuje u dewelopera – jest podwykonawcą budynku.

Z kolei pełnomocnik organu podał, że nie ma projektu w aktach sprawy, prawdopodobnie jest w aktach Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego. Nie dołączono projektu do akt, gdyż nie stwierdzono odstąpienia od projektu. Ściana ma być doprowadzona do zgodności z warunkami technicznymi jako odpowiadająca odporności ogniowej REI 60. Określenie REI 60 wyczerpuje wszystkie wymagania odnośnie ściany oddzielającej budynki w zakresie bezpieczeństwa pożarowego. Kwestia poprawienia kanału wentylacyjnego została nakazana z uwagi, że znajduje się w tej ścianie. Przedmiotem rozstrzygnięcia była jedynie ściana na wysokości poddasza nieużytkowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu administracyjnego w sprawie niniejszej jest decyzja Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, nakazującą właścicielkom budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej, usytuowanego na działkach: nr geod. [...] należącej do A. Ż. i nr [...] należącej do K. S., położonych w P. przy ul. [...], gm. Choroszcz, w terminie do 31 grudnia 2023 r., uzupełnienie w obu budynkach ściany pomiędzy tymi budynkami do przekrycia dachu (naprawa uszczerbków ściany w rogach przy murłacie oraz uzupełnienie szczeliny o szerokości kilku centymetrów na całej szerokości ściany) oraz wykonanie obudowy przewodów wentylacyjnych z bloczków systemowych pomiędzy zakończeniem ściany, a przekryciem dachu, celem doprowadzenia zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami.

Decyzja została wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa). Zgodnie z tą regulacją przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Prowadzenie postępowania w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2, jest możliwe nawet po przyjęciu bez sprzeciwu zawiadomienia o zakończeniu budowy. Istota decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy polega na tym, że na inwestora nakłada się obowiązek wykonania, w wyznaczonym terminie, określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych lub już wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (vide: wyrok NSA z 8 grudnia 2020 r., OSK 1783/18, pub. CBOSA). Celem nakazu wydanego na tej podstawie jest doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W orzecznictwie przyjmuje się, że stan zgodny z prawem, w rozumieniu przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2, oznacza w pierwszej kolejności zgodność z zatwierdzonym projektem budowlanym lub innymi warunkami pozwolenia na budowę, albo zgodność z dokonanym zgłoszeniem. Dopiero w przypadku wykonania robót bez pozwolenia na budowę, owa zgodność musi dotyczyć przepisów Prawa budowlanego, przepisów technicznych, polskich norm, a także zgodności z przepisami określającymi ład przestrzenny na danym terenie, takimi jak plan miejscowy (vide: wyrok WSA w Rzeszowie z 14 września 2021 r., II SA/Rz 947/21; wyrok WSA w Gdańsku z 3 marca 2021 r., II SA/Gd 281/20; wyrok WSA w Warszawie z 24 marca 2021 r., VII SA/Wa 2212/20 czy wyrok WSA w Gdańsku z 19 lutego 2020 r., II SA/Gd 569/19, pub. CBOSA).

Odnosząc te ogólne uwagi, dotyczące zastosowanego w sprawie trybu, na grunt sprawy niniejszej, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zastrzeżenia sądu dotyczą zawężenia postępowania tylko do oceny czy ściana wygrodzenia poddasza nieużytkowego spełnia wymagania jak dla klasy odporności REI 60. Z akt sprawy wynika, że skarżąca oprócz nieprawidłowości ww. zakresie zgłaszała także nieprawidłowości dotyczące: posadowienia kominów do odprowadzania spalin z kotłowni na paliwo stałe; braku zachowania odległości pomiędzy poszczególnymi częściami poddasza niemieszkalnego; wykończenie poddasza przez sąsiada niezgodnie z projektem poprzez wykorzystanie płyt OSB na więźbie dachu i ścianie oddzielenia a także odstąpienie od montażu wentylacji grawitacyjnej i nie wprowadzenia kominów wentylacyjnych. Właściwie wszystkie te nieprawidłowości (oprócz wentylacji grawitacyjnej i kominów wentylacyjnych) zostały potwierdzone w przedłożonej ekspertyzie z zakresu ochrony przeciwpożarowej. W ekspertyzie tej dodatkowo wskazano, że z projektu budowlanego wynika, że przy budynku nr 3 na wysokości poddasza nieużytkowego znika jedna ze ścian oddzielających. W sprawie niniejszej brak jest stanowiska organów co do kwestii zawężenia zakresu postępowania administracyjnego.

Wadliwy jest przy tym sposób procedowania dotyczący ustalenia czy ściana wygrodzenia poddasza nieużytkowego spełnia wymagania jak dla klasy odporności REI 60 a jeżeli nie to jakie roboty budowlane należy wykonać aby doprowadzić ją do stanu zgodnego z prawem. Postępowanie to zostało przeprowadzone w taki sposób, że sąd nie jest w stanie stwierdzić jak została wykonana ściana wydzielenia a jak nakazano wykonać ją w zatwierdzonym projekcie budowlanym. Wypowiedzi organów nadzoru budowlanego w zakresie tych ustaleń odnoszą się do projektu, którego w aktach sprawy nie ma. I tak począwszy od kontroli przeprowadzonych w budynkach w lipcu 2022 r. opisano jak według projektu ściana oddzielenia p.poż. w budynku skarżącej ma być wykonana i stwierdzono, że nie wykonano w niej docieplenia wełną mineralną grubości 25 cm i obicia płytą gipsowo-kartonową. Ustalono zaś, że ściana jest wykonana z siporeksu z doklejonym styropianem i zaciągnięta jest klejem z wtopioną siatką. Z oświadczenia kierownika budowy wynika, że wszystkie ściany były zaprojektowane z siporeksu gr. 24 cm ale ostatecznie zmieniono materiał ścienny na bloczki ceramiczne typu porotherm gr, 25 cm. Organ odwoławczy uchylając postanowienie w przedmiocie nakazania przedłożenia ekspertyzy technicznej stwierdził, że w trakcie przeprowadzonych kontroli stwierdzono jak wygląda stan faktyczny, a także wskazano jak powinno być zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Organ pierwszej instancji w swojej decyzji stwierdził, na podstawie projektu budowlanego i oświadczenia kierownika budowy, że ściany oddzielenia wykonane zostały z bloczków ceramicznych. Odnosząc się do tego sąd wskazuje, że brak jest zbieżności pomiędzy wynikami kontroli a oświadczeniem kierownika w zakresie aktualnego stanu faktycznego (z protokołu kontroli wynika, że ściana wykonana jest z siporeksu a z oświadczenia kierownika wynika, że wykonana jest z bloczków ceramicznych, zamiast przewidzianego w projekcie siporeksu). Stąd niezrozumiałe jest w jaki sposób organ pierwszej instancji powołując się na projekt i oświadczenie projektanta doszedł do wniosku, że sporna ściana została wykonana z bloczków ceramicznych. Nadto z oświadczenia kierownika można wnioskować, że w stosunku do zatwierdzonego projektu został zmieniony tylko materiał z którego wykonana została ściana. Tymczasem w trakcie kontroli ustalono, że ściana nie ma wykonanego docieplenia wełną mineralną grubości 25 cm i obicia płytą gipsowo-kartonową, co przewidywał projekt.

Brak jednoznacznych ustaleń w tym zakresie czyni także niemożliwym ocenę czy nałożone decyzją roboty budowlane doprowadzą ścianę do zgodności z przepisami. W tym zakresie również należy wskazać na brak konsekwencji organów. Z jednej strony organ odwoławczy stwierdza, że kierownik budowy wskazał sposób doprowadzenia wykonanej ściany do stanu zgodnego z prawem (vide: uzasadnienie postanowienia z 12 października 2022 r.). Zdaniem kierownika budowy zmiana materiału ściennego nie spowodowała zmiany klasy odporności ściany i nadal wynosi REI 60. Również zmniejszenie dylatacji z 12 na 10 cm i wykonanie jej ze styropianu nie wpływa na bezpieczeństwo konstrukcji ani na przegrody cieplne. Aby zapewnić odpowiednią klasę odporności ściany na poziomie poddasza, zdaniem kierownika, należy zdjąć całą warstwę wewnętrznego ocieplenia ze styropianu lub zabezpieczyć istniejące ocieplenie ognioodpornymi płytami z suchego tynku. Po przedłożeniu ekspertyzy z zakresu ochrony przeciwpożarowej organ pierwszej instancji zanegował rozwiązanie wskazane przez kierownika budowy stwierdzając, że zastosowane docieplenie od strony własnej przestrzeni poddasza nieużytkowego nie stanowi zagrożenia pożarowego dla sąsiedniej części. Ostatecznie, zgodnie z przedłożoną, ekspertyzą nakazano uzupełnienie ściany pomiędzy dwoma budynkami do przekrycia dachu oraz wykonanie obudowy przewodów wentylacyjnych z bloczków systemowych pomiędzy zakończeniem ściany a przekryciem dachu. Przedłożona ekspertyza potwierdza w sposób dobitny brak prawidłowego procedowania przez organy w sprawie niniejszej. Przed jej przedłożeniem organ odwoławczy stwierdzał, że w sprawie ustalono jaki jest stan faktyczny a jaki powinien być zgodnie z projektem i akceptował rozwiązania wskazane przez kierownika budowy. Z ustaleń tych nie wynikało, że ściana nie została wykonana do przekrycia dachu oraz, że nie ma obudowy przewodów wentylacyjnych. Jednocześnie zaznaczyć należy, że w opinii z zakresu ochrony przeciwpożarowej akcentuje się także wykonanie dylatacji ze styropianu. Organy nie odniosły się do tej okoliczności. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera żadnej argumentacji odnośnie zmiany stanowiska organu w tym zakresie. Mając powyższe na względzie, sąd uznał, że ustalenia organu jak również ocena materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy były zbyt powierzchowne, czym naruszono art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i w konsekwencji także art. 107 § 3 K.p.a.

Rozpoznając sprawę ponownie organy przede wszystkim uzasadnią swoje stanowisko w zakresie zawężenia przedmiotu postępowania (zawężenie może być uzasadnione prowadzeniem innych postepowań administracyjnych, w takiej sytuacji wskazać należy te postępowania i ich przedmiot). Następnie w sposób jednoznaczny ustalą w jaki sposób ściany zostały zaprojektowane a w jaki sposób zostały wykonane. Do akt należy dołączyć zatwierdzony projekt budowlany. W dalszej kolejności określą jakie roboty budowlane należy wykonać, aby doprowadzić ściany wydzielenia do stanu zgodnego z prawem.

Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji (pkt 1 wyroku). O należnych stronie skarżącej kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się opłata uiszczona tytułem wpisu od skargi w wysokości 500 zł.