Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2498/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 66
journal: Dz.U. 2022 poz 1029
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec,, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. Beata Karczewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2023 r. sprawy ze skarg H. K. i [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 9 grudnia 2022 r. nr DOOŚ-WDŚZIL.420.6.2021.KB.37 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargi.


UZASADNIENIE

Główny Dyrektor Ochrony Środowiska ("GDOŚ", "organ II instancji") zaskarżoną decyzją z dnia 21 września 2022 r., znak: DOOŚ- WDŚZIL.420.6.2021.KB.37, uchylił w części, tj.: pkt 1.1.1.2.2, 1.1.1.2.6, 1.1.1.2.8, 1.1.1.2.11, 1.1.1.2.12, 1.1.1.2.13, 1.1.1.2.14, 1.1.1.2.15, 1.1.1.2.16, 1.1.1.2.17, 1.1.1.2.20, 1.1.1.2.21, 1.1.1.2.22, 1.1.1.2.25, 1.1.1.2.26, 1.1.1.5 oraz pkt II i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] listopada 2020 r., znak: [...], o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie połączenia [...] w [...].

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z 2 października 2018 r. Zarząd Województwa [...], reprezentowany przez Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...], zwrócił się do RDOŚ w [...] o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww przedsięwzięcia, które ma polegać na budowie nowego połączenia drogowego [...] z [...] wraz z budową mostu przez rzekę [...], po nowym śladzie. Celem planowanej inwestycji jest przejęcie częściowe ruchu samochodowego odbywającego się na ul. [...], moście [...] jak i na moście w [...] w ciągu [...]. Według założeń nowe połączenie mostowe poprawi warunki komunikacyjne zarówno dla [...] jak i sąsiadujących z nim gmin. Inwestycja ta łączyć się będzie z ul. [...] (przebieg [...]), a po przeciwnej stronie z tzw. Zachodnią Obwodnicą [...] ([...]). Powierzchnia obejmująca cały projektowany odcinek, na którym planuje się wykonanie prace budowlanych wynosi ok. 67 ha, natomiast długość odcinka wynosi ok. 3,4 km.

Analizowany obszar zdominowany jest przez tereny wiejskie, głównie pola uprawne, łąki i nieużytki położone w obrębie doliny rzeki. Występujące tam gleby to w przeważającej części III i IV klasy bonitacyjnej, jednak znaczna ich część jest słabo użytkowana i stanowi nieużytki. W rejonie planowanej inwestycji znajdują się też zadrzewienia oraz zabudowa mieszkaniowo - zagrodowa.

W zakres planowanej inwestycji wchodzi dolina rzeki [...], pełniąca funkcję przyrodniczą - rolę lokalnego korytarza ekologicznego.

Ustalono, iż przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko może być wymagane (§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. 2019 poz. 1839).

W toku postępowania pismami z dnia 15 października 2018 r., Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] wystąpił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] oraz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] o wydanie opinii w sprawie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a w przypadku stwierdzenia takiej potrzeby o ustalenie zakresu raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko. W odpowiedzi na powyższe Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie pismem z dnia 29 października 2018 r, wyraził opinię, że planowane przedsięwzięcie nie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przy uwzględnieniu w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach warunków w zakresie ochrony zasobów wodnych, przedstawionych w rozstrzygnięciu wymienionej opinii.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (PPIS) w [...] w opinii sanitarnej nr [...] z dnia [...] października 2018 r. stwierdził z kolei, że analizowane przedsięwzięcie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i opracowania raportu w zakresie określonym w art. 66 UUOŚ - ze szczególnym uwzględnieniem oddziaływania przedsięwzięcia na zdrowie i życie ludzi, ochrony powierzchniowych i podziemnych ujęć wody.

Po przeprowadzeniu analizy karty informacyjnej przedsięwzięcia, uwzględniając stanowisko Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] oraz Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, RDOŚ w [...] wydał w dniu [...] listopada 2018 r. postanowienie o konieczności przeprowadzenia dla przedmiotowego przedsięwzięcia oceny oddziaływania na środowisko określając jednocześnie zakres raportu o oddziaływaniu na środowisko, zawiadamiając także wszystkie strony postępowania o jego wydaniu.

Pismem z dnia 5 czerwca 2020 r. RDOŚ w [...] wezwał Inwestora do uzupełnienia raportu oraz do przedłożenia pozostałych (brakujących) wypisów z rejestru gruntów dla działek objętych wnioskiem. Powyższe zostało uzupełnione przy pismach Inwestora z dnia 29 czerwca 2020 r. i z dnia 15 lipca 2020 r.

Pismem z dnia 17 lipca 2020 r. RDOŚ w [...] wystąpił również do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) w [...] o wydanie stosownej opinii z uwagi na niewielkie zmiany w przebiegu preferowanego wariantu powodujące zmianę obszaru realizacji i oddziaływania przedsięwzięcia oraz aby wystąpił do Inwestora o wskazanie nowego wariantu alternatywnego a także zwrócił się do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] - Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, o uzgodnienie warunków realizacji dla ww przedsięwzięcia.

Na wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] Inwestor pismem z dnia 25 sierpnia 2020 r. przedłożył stosowne wyjaśnienia w żądanym zakresie.

PPIS w dniu 22 września 2020 r. wydał pozytywną opinię sanitarną dla ww inwestycji pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych przy uwzględnieniu w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach warunków wskazanych w powyższym piśmie.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie postanowieniem z dnia [...] września 2020 r., uzgadniając realizację przedmiotowego przedsięwzięcia w wariancie C, wskazał warunki realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia mając na uwadze konieczność ochrony wód podziemnych i powierzchniowych oraz określił wymagania dotyczące ochrony wód, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 i 10 ustawy ooś.

Na potrzeby opracowania niniejszej dokumentacji analizą objęto cztery warianty połączenia przebiegu [...] z [...]: wariant A, wariant B, wariant C i wariant D. Jako wariant proponowany przez wnioskodawcę został wskazany wariant C, natomiast jako wariant alternatywny został wybrany wariant D. Wskazano, iż wszystkie warianty przebiegają przez tereny rolne lub cenne przyrodniczo. Najkrótszy jest wariant A (ok. 3,0 km), najdłuższy wariant B (ok. 4,2 km). Warianty C i D mają zbliżoną do siebie długość (3,4 km i 3,5 km). Aktualnie teren planowanej inwestycji przebiega przez nieużytki, odłogi i ugory, miejsca ruderalne, pola uprawne, tereny spontanicznie tworzących się zakrzaczeń, tereny łąkowe, płaty trzcinowisk oraz zadrzewięń stanowiących pozostałość większych kompleksów leśnych, odcinkowo przecina także obszary zieleni urządzonej oraz przebiega w sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej i usługowej. Wariant B jest najdłuższy z analizowanych, najmniejsza zajętość terenu występuje natomiast w wariancie A. W wariancie C w porównaniu z pozostałymi - najmniejsza jest ilość cennych siedlisk przewidzianych do "utraty". Ilość planowanej wycinki będzie także korzystniejsza w wariancie C. Wyburzenia zabudowy mieszkaniowej i zagrodowej będą miały miejsce w każdym z wariantów. Najmniejsza ilość jest w wariancie C i D. Analizując proponowane warianty przebiegu obwodnicy pod kątem przejęcia natężenia ruchu, w ocenie RDOŚ, wariant C i D pod względem przejęcia ruchu kształtuje się korzystniej od pozostałych.

W raporcie przedstawiono analizę oddziaływania wszystkich wariantów na poszczególne elementy środowiska. Mając na uwadze różne aspekty, w tym środowiskowe, społeczne, techniczne, ekonomiczne, na podstawie których dokonano porównania wariantów, jako wariant najlepszy wybrany został wariant C.

Wszystkie warianty (A, B, C i D) zostały przekazane do zaopiniowania przez Zarządcę Rzeki [...], tj. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, które najlepiej oceniło wariant C i B, najgorzej natomiast wariant A i D (m.in. z uwagi na istniejący stan i zagospodarowanie koryta oraz wałów rzeki). Podobnie ze względu na ingerencję poprzez budowę mostu w obszarze z mniejszą ilością siedlisk "naturowych" wariant C uznany został za najkorzystniejszy.

Organ I instancji uznał, iż preferowany przez Inwestora wariant C posiada najlepsze przejście przez [...], maksymalne obejście terenów inwestycyjnych i możliwość ich późniejszego zainwestowania, koncepcję z ominięciem terenów zamieszkanych oraz najkorzystniejszy aspekt ekonomiczny (osiągnięty efekt w stosunku do poniesionych nakładów). Z uwagi na powyższe wariant C wskazano jako wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Ostatecznie, RDOŚ wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...] listopada 2020 r., którą określił środowiskowe uwarunkowania dla ww Inwestycji.

Od decyzji tej skuteczne odwołania do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska wnieśli [...] sp. z.o.o., W. W., H. K. W wyniku ich rozpoznania, GDOŚ wydał w dniu 19 lipca 2022 r. zaskarżoną do Sądu decyzję.

W ocenie GDOŚ koniecznym było wprowadzenie modyfikacji do zawartych w decyzji RDOŚ ustaleń co uczynił, szczegółowo uzasadniając wyrażone w decyzji swoje stanowisko. GDOŚ dodatkowo podniósł, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że w przypadku gdy w odniesieniu do wariantu proponowanego przez inwestora nie zachodzą okoliczności wykluczające możliwość wydania pozytywnej decyzji, określone w art. 80 ust. 2 i art. 81 u.o.o.ś., wówczas organ jest zobowiązany do określenia środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia w wariancie wskazanym we wniosku. Taka sytuacja zdaniem organu II instancji ma miejsce w przedmiotowym postępowaniu. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała bowiem, że realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia, przy zachowaniu nałożonych warunków, nie spowoduje znaczących negatywnych oddziaływań na środowisko.

Nie zgadzając się z powyższym H. K. i [...] Spółka z o.o. w wnieśli do tut. Sądu skargi wnosząc m.in. o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i o uchylenie poprzedzającej jej decyzji RDOŚ w [...] z dnia [...] listopada 2020 r.

We wniesionych zarzutach skarżący wskazali na naruszenie:

1. art. 83b ust. 1 pkt 9a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody, przez pominięcie przywołanego w tym przepisie warunku wyznaczania minimalnej powierzchni terenu przeznaczonej do odtworzenia zadrzewień i nasadzeń kompensacyjnych w stosunku do powierzchni planowanej wycinki trwałej;

2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności nieprzeprowadzenie wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonanie jego oceny w sposób dowolny i wybiórczy, co doprowadziło do braku rzetelnej analizy oddziaływania na środowisko poszczególnych wariantów przedmiotowej inwestycji, w kontekście rozważenia interesu społeczności lokalnych, a w konsekwencji do błędnego uznania, iż wariant przedsięwzięcia preferowany przez wnioskodawcę jest najlepszy z punktu widzenia ochrony środowiska, pomimo istnienia "wariantu obywatelskiego", który mógłby pogodzić zarówno plany wnioskodawcy jak też interesy społeczności lokalnych, w szczególności stron postępowania, co skutkowało także naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli określonej w art. 8 k.p.a.;

3. art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (ustawa ooś) poprzez jego błędną wykładnię, która doprowadziła organ II instancji do mylnego przekonania, że warianty B i D, uwzględnione w zaskarżonej decyzji, mają charakter racjonalnego wariantu alternatywnego;

4. art. 138 § 2 w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z:

a) art. 7, art. 8 § 1, art. 50 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 Et. a i b, pkt 6, pkt 6a, pkt 7 oraz art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy ooś poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana bez wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego, w tym bez dokonania analizy wariantu rzeczywiście alternatywnego ("obywatelskiego") w stosunku do wariantu inwestorskiego (C), co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że w raporcie ooś zostały przedstawione racjonalne warianty rzeczywiście alternatywne oraz że możliwy był na tej podstawie wybór wariantu najbardziej korzystnego dla środowiska;

b) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kpa w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a i b ustawy ooś poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo braku stosownej analizy i oceny materiału dowodowego, a także braku weryfikacji rzetelności twierdzeń, dowodów i wyjaśnień oraz aktualności informacji przedstawianych przez wnioskodawcę w toku postępowania, co doprowadziło do:

- błędnego przyjęcia, że wariant D może być traktowany jako wariant rzeczywiście alternatywny, mimo że jego przebieg częściowo pokrywa się z wariantem preferowanym przez wnioskodawcę, a oddziaływanie na środowisko w obu wariantach jest zbieżne bądź identyczne;

- niesłusznego uznania wariantu B jako spełniającego kryteria racjonalnej alternatywy i możliwego do realizacji;

c) art. 7, art. 8 § 1, art. 50 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 37 pkt 1, pkt 2, art. 66 ust. 1 pkt 15, art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. a, art. 80 ust. 1 pkt 3 oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 Et. a i b ustawy ooś poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji mimo braku uwzględnienia interesu indywidualnego i grupowego mieszkańców miasta [...] oraz bez odpowiedniej analizy i oceny materiału dowodowego, w tym bez uwzględnienia opinii i uwag mieszkańców, co doprowadziło do utrzymania w mocy wyboru wariantu dokonanego przez organ I instancji, wprost niezgodnego z wolą i interesem większości mieszkańców miasta [...], mniej korzystnego dla środowiska, niespełniającego założeń inwestycji;

d) art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5, 6 i 6a ustawy ooś polegające na braku rzetelnej analizy oddziaływania na środowisko poszczególnych wariantów w szczególności w zakresie kryteriów realizacji przedsięwzięcia takich jak: czynniki społeczne, ekonomiczne, gospodarcze, bezpieczeństwo ludzi, ład komunikacyjny, zagospodarowanie przestrzenne zgodne z zasadą zrównoważonego rozwoju, co doprowadziło organ II inwestycji do błędnego przekonania, że przedstawiony wariant preferowany przez wnioskodawcę jest najkorzystniejszy dla środowiska, a w konsekwencji do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji;

e) art. 108 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, prowadzące do odmowy uchylenia rygoru natychmiastowej wykonalności nadanego decyzji organu I instancji, pomimo niespełnienia przesłanek przewidzianych w ww przepisie;

f) art. 7 w zw z art. 89 § 2 k.p.a. przez niedostrzeżenie przez organ II instancji, że w przedmiotowym postępowaniu istniała potrzeba przeprowadzenia żądanej przez skarżącą rozprawy administracyjnej z uwagi na wystąpienie potrzeby uzgodnienia interesów stron w zakresie przebiegu projektowanych wariantów co umożliwiłoby dojść do porozumienia.

W odpowiedzi na skargi Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie Sądu wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu była decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie połączenia [...] w [...]. W ocenie Sądu, organy obu instancji przekonująco wykazały, iż w sprawie wystąpiły przesłanki do pozytywnego rozpatrzenia wniosku Inwestora o określenie ww uwarunkowań.

Sąd wyjaśnia, iż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia (art. 71 ust. 1 u.u.i.ś.). Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: 1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, 2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art.72 ust. 2 u.u.i.ś.).

Przedmiotowe przedsięwzięcie zostało, co ujęto w zaskarżonej decyzji, zakwalifikowane jako mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 60 oraz 65 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (rozporządzenie), w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839).

Z wydaniem decyzji środowiskowej może łączyć się obowiązek przeprowadzenia przez organ środowiskowy oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w rozumieniu art. 3 ust.1 pkt 8 u.u.i.ś. Stosownie do powyższego, przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko należy rozumieć postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu (art.3 ust.1 pkt 8 u.o.o.ś.).

Z art. 59 ust.1 u.u.i.ś. wynika, iż przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest obligatoryjne w przypadku realizacji planowanego przedsięwzięcia, mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (art.59 ust.1 pkt 1 u.u.i.ś.). W przypadku realizacji planowanego przedsięwzięcia, mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się, jeżeli obowiązek przeprowadzenia takiej oceny został stwierdzony na podstawie art. 63 ust.1 (art.59 ust.1 pkt 2 u.u.i.ś.). Zgodnie z art. 62 ust.1 ustawy, w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia: 1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na: a) środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, b) dobra materialne, c) zabytki, d) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-c, e) dostępność do złóż kopalin; 2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; 3) wymagany zakres monitoringu.

Sąd przypomina, iż w sprawie niniejszej przedmiotem przedsięwzięcia jest budowa nowego połączenia drogowego [...] z [...] wraz z budową mostu przez rzekę [...], po nowym śladzie. Projektowana droga, jak wyżej wskazano, ma na celu częściowe przejęcie ruchu samochodowego na ul. [...], moście [...] jak i moście w [...] w ciągu DW [...]. Inwestor ubiega się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla celów uzyskania decyzji wymienionej w art. 72 ust. 1 pkt 10 u.u.i.ś., tj. decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej - wydawanej na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1474).

RDOŚ, jak wyżej podniesiono, dla wnioskowanego przedsięwzięcia stwierdził potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz określił zakres raportu zgodnie z art. 66 u.u.i.ś. Inwestor przedłożył organowi I instancji wymagany raport, który spełnia wymogi wskazane w art. 66 u.u.i.ś. w stopniu umożliwiającym przeprowadzenie oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko oraz określenie środowiskowych uwarunkowań jego realizacji. Na etapie postępowania odwoławczego GDOŚ stwierdził konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, w tym celu pismami z dnia 21 czerwca 2021 r., z dnia 28 grudnia 2021 r., z dnia 11 kwietnia 2022 r. i z dnia 27 kwietnia 2022 r. oraz z dnia 10 sierpnia 2022 r., wezwał Inwestora do uzupełnienia braków formalnoprawnych ww wniosku, a także do przedłożenia wyjaśnień merytorycznych dotyczących przedmiotowej inwestycji. Wbrew twierdzeniom skarżących, przekazane w odpowiedzi na wezwania dodatkowe informacje i wyjaśnienia pozwoliły na doprecyzowanie warunków realizacji przedsięwzięcia, zawartych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Ostatecznie zdaniem Sądu, przedłożona organowi ww dokumentacja upoważnia do stwierdzenia, iż przy zachowaniu określonych w decyzjach wymogów realizacja i eksploatacja planowanego przedsięwzięcia nie wywoła ingerencji w środowisko, przekraczającej intensywność dopuszczalną prawnie. Trzeba mieć na uwadze, iż u podstaw wydania decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia musi leżeć założenie, że z punktu widzenia ochrony środowiska inwestycja objęta wnioskiem jest dopuszczalna (m.in. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt: II OSK 1438/18). Organ właściwy do wydania tej decyzji jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt: II SA/Rz 861/17). Zatem, odmowa ustalenia środowiskowych uwarunkowań w kształcie określonym we wniosku, a w niniejszej sprawie w wariancie C, może nastąpić jedynie w ściśle określonych przypadkach wskazanych w ustawie ooś. Przesłanki te stanowią:

- niezgodność lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub naruszenie zamierzoną działalnością przeznaczenia nieruchomości określonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 i 3 ustawy ooś);

- brak zgody wnioskodawcy na wskazanie w decyzji wariantu innego niż proponowany przez niego jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę (art. 81 ust. 1 ustawy ooś w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy ooś.);

- wykazanie znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000, o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy o ochronie przyrody (art. 81 ustawy ooś.);

- wykazanie, że przedsięwzięcie może wpływać negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 624, ze zm.), dalej ustawa Prawo wodne, o ile nie zostaną spełnione warunki, o których mowa w art. 68 pkt 1, 3 i 4 ww. ustawy (art. 81 ust. 3 ustawy ooś w zw. z art. 545 ust. 1a ustawy Prawo wodne).

W przedmiotowym postępowaniu nie zaistniały ww przesłanki. Jeśli więc w odniesieniu do wariantu proponowanego przez inwestora nie zachodzą okoliczności wykluczające możliwość wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, określone w art. 80 ust. 2 i art. 81 ustawy ooś, organ jest zobowiązany do określenia środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia w wariancie wskazanym we wniosku. Organ prowadzący postępowanie administracyjne zmierzające do wydania omawianej decyzji nie jest bowiem uprawniony do dowolnego określania lokalizacji, kształtu i zakresu planowanej do realizacji inwestycji. Jeżeli intencją wnioskodawcy była budowa przedmiotowego przedsięwzięcia w wariancie C, a nie zaistniały przesłanki do odmowy rozstrzygnięcia w istocie sprawy, organ I instancji zobligowany był do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgodnie z wnioskiem inwestora z dnia 2 października 2018 r. Trzeba mieć na uwadze, iż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma charakter związany, co oznacza, iż organ właściwy do wydania decyzji nie ma swobody działania, a katalog podstaw wydania decyzji negatywnych ma charakter zamknięty. Zatem, również wbrew zarzutom skargi, wariant "obywatelski", nawet w sytuacji poddania go przez Inwestora na wstępnym etapie postępowania analizie, nie mógł zostać przez RDOŚ a następnie GDOŚ uwzględniony.

W kontekście powyższego Sąd w tym miejscu też wskazuje, iż rolą organu rozstrzygającego w sprawie uwarunkowań środowiskowych jest ocena dopuszczalności objętej wnioskiem inwestycji pod względem wymagań środowiskowych. Organ ten określa warunki korzystania z zasobów środowiskowych dla inwestycji sprecyzowanej we wniosku, o którego zakresie decyduje wnioskodawca. Słusznie więc wskazał organ, że nie posiada kompetencji do rozstrzygania w zakresie zaproponowanych rozwiązań technicznych, komunikacyjnych objętej wnioskiem inwestycji (...), czy też jej przebiegu. Poddaje (on) własnej ocenie, z zakresu ochrony środowiska, skonkretyzowaną we wniosku inwestycję, której dotyczy dołączona do wniosku dokumentacja, opierając się na wynikach raportu oceny oddziaływania na środowisko opracowanego dla inwestycji o określonych parametrach technicznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt: II OSK 2516/10). Zatem wszelkie propozycje skarżących, w kontekście innego przebiegu przedmiotowej inwestycji (zarzuty dotyczące wariantu "obywatelskiego"), nie mogą być rozpatrywane w ramach niniejszej sprawy.

Odnosząc się z kolei do zarzutu nieprzeprowadzenia, w trybie art. 89-96 k.p.a., przed wydaniem decyzji rozprawy administracyjnej Sąd za organem wskazuje, iż zgodnie z art. 89 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej przeprowadzi z urzędu lub na wniosek strony w toku postępowania rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa (§ 1). Organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin (§ 2) .

W niniejszej sprawie nie zachodni żadna z powyższych przesłanek. Ani przepisy prawa mające zastosowanie w prowadzonym postępowaniu nie wymagają przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, a także czynność ta nie jest potrzebna do wyjaśnienia sprawy ani nie przyspieszyłaby, ani nie uprościła prowadzonego postępowania. Ponadto w omawianej sytuacji nie zaszła potrzeba uzgodnienia interesów stron za pomocą omawianego instrumentu. Wskazania wymaga, iż rozprawa jest de facto formą postępowania wyjaśniającego. Stanowi jednak instrument fakultatywny, a zatem organ prowadzący postępowanie może, ale nie musi z niego skorzystać. Przepis ten nie nakłada obowiązku przeprowadzenia takiej rozprawy, a jedynie daje taką możliwość. To do organu administracji należy rozważenia takiej możliwości, przy uwzględnieniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2017 r. IV SA/Po 786/17). Nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej nie stanowi zatem naruszenia prawa. W ocenie Sądu, zgromadzone w sprawie dowody są wystarczające do jej rozstrzygnięcia, a przeprowadzenie rozprawy administracyjnej nie wniosłoby w przedmiotowym przypadku nowych istotnych dla sprawy okoliczności.

Także, w ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5, 6 i 6a wraz z art. 68 ustawy ooś przez brak rzetelnej analizy oddziaływania na środowisko poszczególnych wariantów, skutkujący błędnym stwierdzeniem przez organ, iż przedstawiony wariant preferowany jest najkorzystniejszy dla środowiska, a warianty B i D mają charakter racjonalnej alternatywy. Naruszenie wskazanego przepisu art. 68 ustawy ooś, dotyczące niewystarczającego określenia zakresu raportu, nie zostało przez skarżących poparte stosowną argumentacją.

Zgodnie z brzmieniem art. 66 ust. 1 ustawy ooś, raport ooś zawiera opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, a także racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, wraz z uzasadnieniem ich wyboru (pkt 5). Na zawartość raportu ooś składa się także określenie przewidywanego oddziaływania analizowanych wariantów na środowisko (pkt 6) oraz porównanie oddziaływań analizowanych wariantów na poszczególne komponenty środowiska (pkt 6a).

W niniejszej sprawie, w przedmiotowym raporcie ooś przedstawione zostały 4 warianty jego realizacji: A, B, C oraz D. Jako wariant proponowany do realizacji wnioskodawca wskazał wariant C (będący równocześnie wariantem najkorzystniejszym dla środowiska), z kolei jako racjonalny wariant alternatywny - wariant D. W wyniku przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania, uzgodnione zostały warunki realizacji przedsięwzięcia we wnioskowanym wariancie C. W raporcie ooś, kilkukrotnie uzupełnionym w toku postępowań organów I i II instancji, zawarty został szczegółowy opis wariantów przedsięwzięcia, wraz z przeprowadzoną analizą porównawczą (str. 232 - 248 raportu ooś), w wyniku której jako najkorzystniejszy wskazany został wariant C.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wszystkie 3 pozostałe warianty spełniają kryteria racjonalnej alternatywy, przedstawiają różne propozycje realizacji przedsięwzięcia (lokalizacyjnie), a także są racjonalne, tj. możliwe do realizacji. Jednakże, spośród nich wskazany jako racjonalnie alternatywny został wariant D, co uzasadnione zostało uzyskaniem drugiego najlepszego wyniku w analizie porównawczej wariantów. W przeprowadzonej analizie, czynnikami branymi pod uwagę były m.in.: uwarunkowania środowiskowe i społeczne (obszar wymagany do wycinki, obiekty przeznaczone do wyburzenia, kolizja z terenami chronionymi), akceptacja społeczna, czynniki techniczne (długość przedsięwzięcia, ilość obiektów inżynierskich, kolizje z istniejącą infrastrukturą), zajętość terenu oraz uwarunkowania geologiczne.

Wbrew zatem twierdzeniom skargi, iż w raporcie ooś brak jest rzetelnej analizy oddziaływania na środowisko poszczególnych wariantów, a wariantu B (który rzekomo nie spełnia podstawowych założeń inwestycji) i D nie stanowią racjonalnej alternatywy, Sąd wskazuje, iż w przedmiotowej sprawie RDOŚ w [...] dokonując oceny przedmiotowego przedsięwzięcia i wskazując wariant do realizacji, wziął pod uwagę nie tylko jego oddziaływanie na środowisko przyrodnicze ale też, w myśl zasady zrównoważonego rozwoju, uwzględnił wszystkie aspekty jego oddziaływania w tym społeczne, ekonomiczne i techniczne. Bezsprzecznym jest fakt, iż organ I instancji w toku postępowania kierował się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, wyrażając, w efekcie przeprowadzonych ustaleń, zgodę na realizację planowanej inwestycji zgodnie z wariantem C. Faktem jest, iż zaproponowane przez wnioskodawcę warianty C i D realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia na wskazanym odcinku - od ok. 2+500 km do 3+500 km - warianty C i D posiadają ten sam przebieg. Jednakże, analizując rzeczywisty wpływ planowanej inwestycji na środowisko, nie można odnosić się wyłącznie do fragmentu zamierzenia budowlanego ale, jak słusznie zauważył GDOŚ, do jego całości, z uwzględnieniem wszystkich kryteriów poddawanych ocenie, a nie tylko do wybranych odcinków. Dopuszczalne są zatem sytuacje, w których proponowane przez wnioskodawcę warianty realizacji inwestycji posiadają częściowo jednakowy przebieg. Wariantowanie przedsięwzięć liniowych ma na celu wypracowanie zróżnicowanych rozwiązań dla ochrony określonych dóbr istotnych ze środowiskowego punktu widzenia (m.in. wyrok NSA z dnia 14 września 2021 r., sygn. akt: III OSK 528/21). Wyjaśnienia w tym miejscu dodatkowo wymaga, iż wskazywany przez skarżących tożsamy odcinek wariantów (od ok. 2+500 km do 3+500 km) przebiega przez tereny podmiejskie i rolnicze, pozbawione form ochrony przyrody, o niskim stopniu zalesienia, oraz w sposób zapewniający minimalizację wyburzeń istniejących budynków mieszkalnych; warianty C i D charakteryzują się najmniejszą ilością wyburzeń w liczbie 2. Także, mając na uwadze powyższe, należy jednoznacznie stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, a zatem nie była konieczna zgoda inwestora na wskazanie w decyzji wariantu innego niż proponowany przez niego (art. 81 ust. 1 ustawy ooś).

Również, nie sposób też przyjąć, aby decyzja z dnia [...] listopada 2020 r. wydana została bez uwzględnienia interesu indywidualnego i grupowego mieszkańców miasta [...], wskazując do realizacji wariant wprost niezgodny z wolą i interesem lokalnej społeczności. Okoliczność, iż realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia według wariantu C jest sprzeczna z interesem skarżących, nie stanowi wystarczającej podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Trzeba w tym miejscu podkreślić, iż organy (RDOŚ, GDOŚ) mają z założenia na uwadze przede wszystkim interes ogółu społeczeństwa badany pod kątem maksymalnego ograniczenia negatywnych skutków realizacji przedsięwzięcia na środowisko. Powyższe odnosi się również do podniesionego przez skarżącą H. K. zarzutu nie uwzględnienia przez organ zaproponowanej przez ww "korekty" przebiegu - lokalizacji skrzyżowania ul. [...] oraz [...] w [...], która zapewniłaby zachowanie w stanie nienaruszonym wszystkich drzew i krzewów usytuowanych na jej działce.

W ocenie Sądu także nie sposób zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 83b ust. 1 pkt 9a ustawy o ochronie przyrody poprzez pominięcie przywołanego w tym przepisie warunku wyznaczenia minimalnej powierzchni terenu przeznaczonej do otworzenia zadrzewień i nasadzeń kompensacyjnych w stosunku do powierzchni planowanej wycinki trwałej. W tym miejscu Sąd za organem wskazuje, iż zgodnie z ww przepisem do wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu należy załączyć projekt planu nasadzeń zastępczych, rozumianych jako posadzenie drzew lub krzewów, w liczbie me mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub o powierzchni nie mniejszej niż powierzchnia usuwanych krzewów, stanowiących kompensację przyrodniczą za usuwane drzewa i krzewy w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, jeżeli są planowane, wykonany w formie rysunku, mapy lub projektu zagospodarowania działki lub terenu, oraz informację o liczbie, gatunku lub odmianie drzew lub krzewów oraz miejscu i planowanym terminie ich wykonania. Jednakże, w przedmiotowej sprawie istotnym jest fakt, że zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (ustawa drogowa), do usuwania drzew i krzewów znajdujących się na nieruchomościach objętych decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, z wyjątkiem drzew i krzewów usuwanych z nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, nie stosuje się przepisów o ochronie przyrody w zakresie obowiązku uzyskiwania zezwoleń na ich usunięcie oraz opłat z tym związanych. Tym samym, art. 83b ust. 1 pkt 9a ustawy o ochronie przyrody nie znajduje zastosowania w omawianej sprawie, gdyż planowane do realizacji przedsięwzięcie, stanowiąc drogę publiczną, podlega regulacjom zawartym w ww. ustawie oraz będzie realizowane w oparciu o decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Wskazania wymaga, że przesłanka odstępstwa zawarta w art. 21 ust. 2 ustawy o drogach publicznych, nie wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż nieruchomość skarżącej nie została wpisana do rejestru zabytków.

Na marginesie należy wskazać, że w pkt 1.1.2.15 decyzji RDOŚ w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. (zmienionym zaskarżoną decyzją GDOŚ), określona została minimalna powierzchnia nasadzeń zastępczych, jaką należy wprowadzić w ramach kompensacji za wycinkę wraz z określeniem parametrów materiału nasadzeniowego, tak aby miał on jak największe szanse na przetrwanie. Wnioskodawca został także zobowiązany do monitoringu wykonanych nasadzeń, wraz z koniecznością ich uzupełnienia w przypadku, gdy poszczególne sztuki nie przyjmą się. Organy nałożyły także obowiązek kompensacji w postaci budek dla ptaków i nietoperzy (punkt 1.1.2.16).

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania, w tym powołanych w skardze, którego wystąpienie skutkować by mogło koniecznością uchylenia kontrolowanych przez Sąd decyzji.

W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.