Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2375/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 471/24 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję [...] S.A. [...] z dnia 5 października 2021 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 18 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 471/24, oddalił skargę Stowarzyszenia [...] na decyzję [...]S.A. [...] z dnia 5 października 2021 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Stowarzyszenie [...], wnioskiem z dnia 9 sierpnia 2021 r. przesłanym na adres email [...] S.A. [...], zwróciło się o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: "czy [...] S.A. partycypuje lub będzie partycypować w kosztach utrzymania drużyny piłkarskiej w nadchodzącym sezonie rozgrywki III Ligi 2021/2022, jak wskazywał biegły rewident w sprawozdaniu finansowym za rok 2020? Jeśli tak, proszę o informację na jaką kwotę i kiedy została podpisana umowa (w tym darowizny, pożyczki, umowy reklamowe, wynagrodzenia lub bonusy dla piłkarzy, sponsoring etc.). Proszę o informację na dzień rozpoczęcia sezonu, tj. 7 sierpnia br."

Pismem z dnia 23 sierpnia 2021 r. Spółka poinformowała Stowarzyszenie, że w okresie od 11 sierpnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. zawarła umowę reklamową z [ S.A., wedle której zleceniobiorca zachowuje się zachować poufność i nie ujawniać bez uprzedniej pisemnej zgody zleceniodawcy informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa.

Następnie, pismem z dnia 27 września 2021 r., Spółka wezwała Stowarzyszenie do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez jego podpisanie własnoręcznym podpisem lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP, w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W odpowiedzi Stowarzyszenie nadesłało podpisany przez Jego prezesa wniosek.

[...] S.A. [...], decyzją z dnia 5 października 2021 r., działając na podstawie art. 5 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, dalej "u.d.i.p."), odmówiła Stowarzyszeniu udostępnienia żądanej informacji publicznej. W uzasadnieniu podano, że Spółka wystąpiła do H. S.A., z zapytaniem, czy możliwe jest udzielenie informacji w zakresie obejmującym wniosek Stowarzyszenia. Pismem z dnia 16 września 2021 r. H.S.A. nie wyraziła zgody na udostępnienie informacji obejmującej treść umowy zawartej pomiędzy wskazanymi podmiotami. Spółka podniosła, że zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Mając na uwadze treść art. 11 ust. 4 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, zgodnie z którym tajemnica przedsiębiorcy oznacza nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności, Spółka stwierdziła, że wnioskowane informacje mają bezsprzecznie charakter poufny, uzasadniający ich ochronę, jako objętych tajemnicą przedsiębiorcy.

Z powyższą decyzją nie zgodziło się Stowarzyszenie, które złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.

W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 3 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1681/21, oddalił skargę Stowarzyszenia, podnosząc, że sam fakt, iż Klub realizuje zadania publiczne czy dysponuje majątkiem w postaci otrzymywania określonych pomocowych środków finansowych nie powoduje, że wszystkie posiadane przez niego informacje mają walor publicznych. Dla właściwej kwalifikacji żądania nie jest wystarczające przypuszczenie, że skoro Spółka dysponuje majątkiem publicznym, to całość prowadzonej działalności musi pozostawać także w związku z tym majątkiem. Działalność klubu sportowego może być prowadzona w formie spółki akcyjnej, której zasady funkcjonowania reguluje ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. 2019 r., poz. 505), co nie stoi w sprzeczności z art. 3 ustawy o sporcie. Powyższe, jednakże nie zwalnia Spółki od prowadzenia swoich spraw biznesowych zgodnie z regułami określonymi dla podmiotów gospodarczych, w tym z zachowaniem poufności i konkurencyjności, szczególnie w zakresie współpracy z innymi podmiotami na niewątpliwie szczególnym rynku jakim jest prowadzenie klubu sportowego. Spółka zatem słusznie podkreśliła, że kwestia udostępnienia informacji publicznej nie może wynikać jedynie z faktu, że otrzymała od H. S.A. wsparcie finansowe na prowadzenie klubu sportowego. Ujawnienie danych biznesowych mogłoby narazić Spółkę jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą na niepowetowane straty. Sąd podkreślił, że majątek spółki akcyjnej nie jest majątkiem jej akcjonariuszy, a samej spółki, nie jest więc majątkiem jednostki samorządowej, nie do niej należy zarząd tym majątkiem, jak również kontrola sposobu prowadzenia działalności gospodarczej. Kwestie te regulują stosowne przepisy Kodeksu spółek handlowych. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że nie każde żądanie udostępnienia informacji publicznej winno skutkować nieograniczonym do nich dostępem. Następnie podkreślił, że materia umów cywilnoprawnych zawieranych przez spółkę prawa handlowego, co do zasady, pozostaje poza przedmiotowym zakresem działania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dopiero wykazanie, że umowa taka służy czy ma na celu wykonanie zadania publicznego lub jest związana, bądź odnosi się do dysponowania majątkiem publicznym, dawałoby jej przymiot "publicznej", a tym samym i prawo do jej uzyskania. Uzyskanie bowiem wiedzy na temat zawieranych przez Spółkę umów przez inne podmioty może zostać wykorzystane w konkurencyjnej działalności i skutkować dla nich lepszą pozycją negocjacyjną. Ponadto, działalność Spółki polega też na odpowiednim ukształtowaniu swojego budżetu, przy czym uzyskane wiadomości mogą wpływać na wartości uzyskiwane w toku negocjacji i odpłatności za działania marketingowe danego przedsiębiorcy. Stosuje się i taką praktykę, że podmioty podejmujące działalność sponsorską w stosunku do określonych podmiotów czy obiektów godzą się na upublicznianie wysokości środków wydatkowanych na taki cel, a może też funkcjonować inny model promocji i budowania wizerunku na rynku poprzez popularyzowanie wizerunku bez ujawniania szczegółów co do wysokości udzielonego wsparcia. W ocenie WSA w Rzeszowie, spełniony został zarówno aspekt materialny jak i formalny tajemnicy przedsiębiorcy, gdyż żądane dane mają wartość gospodarczą (jako dotyczące prowadzenia określonej polityki finansowej), a przedsiębiorca podjął czynności mające na celu uczynienie ich niedostępnymi dla osób trzecich. Pomimo więc, że zasadniczo jawność w zakresie gospodarowania środkami publicznymi jest bardzo istotna, to w niniejszej sprawie uzasadnionym jest uczynienie od niej odstępstwa z uwagi na chronioną przez prawodawcę tajemnicę przedsiębiorcy.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 1385/22, uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. NSA podniósł, że z uwagi na treść art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle przepisu art. 5 ust. 2 zd. pierwsze in fine u.d.i.p. przyjmuje się powszechnie, że skuteczne ograniczenie prawa do informacji publicznej w powołaniu na tajemnicę przedsiębiorcy wymaga spełnienia dwóch przesłanek: formalnej i materialnej. Aspekt formalny sprowadza się do podjęcia przez przedsiębiorcę stosownych działań w celu utrzymania informacji w poufności (tajemnica przedsiębiorstwa nie obejmuje takich danych, które są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo są dla nich łatwo dostępne). Aspekt materialny wymaga natomiast dokonania oceny spornych informacji pod kątem tego, czy są to takie informacje (techniczne, technologiczne, organizacyjne lub inne), które mają wartość gospodarczą. Innymi słowy, w zakresie przesłanki formalnej wymagane jest, aby przedsiębiorca zamanifestował w sposób zewnętrzny wolę zachowania określonych informacji w poufności. W zakresie zaś przesłanki materialnej, informacja objęta manifestacją przedsiębiorcy musi być tego rodzaju, że ma obiektywnie charakter informacji technicznej, technologicznej, organizacyjnej lub innej posiadającej realnie określoną wartość gospodarczą, wykluczającą możliwość udostępnienia informacji i przeważającą nad zasadą jawności. Ewentualne przesłanki nieudzielenia informacji publicznej w powołaniu na tajemnicę przedsiębiorcy muszą być przez podmiot obowiązany omówione i wyjaśnione w sposób wyczerpujący w decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Dopiero ta argumentacja w połączeniu z udostępnionymi sądowi administracyjnemu materiałami źródłowymi umożliwiać będzie ocenę zasadności ograniczenia prawa do wnioskowanej informacji publicznej w powołaniu na przesłankę z art. 5 ust. 2 zd. pierwsze in fine u.d.i.p. W ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił poprawność dokonanych przez organ ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. W oparciu o argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji można bowiem stwierdzić jedynie spełnienie przesłanki formalnej. W sprawie nie została natomiast wykazana przesłanka materialna tajemnicy przedsiębiorcy. NSA podkreślił, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał analizy zapisów umowy w kontekście treści, które wskazywałyby na to, że objęta klauzulą poufności umowa zawiera informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne lub inne, które mają wartość gospodarczą. Przekonywującej argumentacji w tym zakresie nie przedstawił również organ w zaskarżonej decyzji. Nie można nie zauważyć, że zawarta w tej decyzji argumentacja cechuje się dużym stopniem ogólnikowości i w istocie nie objaśnia tego, jaki związek ma przedstawiona przez Spółkę argumentacja z materialnym aspektem tajemnicy przedsiębiorcy. Dla przedsiębiorcy wszystko, co związane jest z jego funkcjonowaniem w obrocie gospodarczym może - w jego subiektywnym przekonaniu - przedstawiać wartość gospodarczą. Tymczasem przesłanka ta powinna mieć charakter zobiektywizowany, zaś uzasadnienie jej wystąpienia powinno znajdować wyczerpujące uzasadnienie w decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej w powołaniu na art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Zdaniem NSA, Sąd pierwszej instancji powinien był więc dokonać analizy treści przedłożonej przez strony umowy i ocenić, czy w oparciu o jej zapisy uzasadnione jest twierdzenie o spełnieniu materialnej przesłanki tajemnicy przedsiębiorcy.

Ponownie rozpoznając sprawę, powołanym na wstępie wyrokiem, WSA w Rzeszowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej "P.p.s.a.") uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

WSA w Rzeszowie wskazał, że w sprawie nie budzi wątpliwości spełnienie warunku formalnego tajemnicy przedsiębiorcy. Wskazuje na to zarówno pismo H.S.A. z dnia 6 września 2021 r., jak i § 7 umowy. We wskazanym piśmie H. S.A. podniosła, że nie wyraża zgody na udostępnienie osobom trzecim informacji w postaci wartości i zakresu wsparcia w ramach umowy zawartej 11 sierpnia 2021 r. Są to bowiem dane składające się na politykę marketingową i jako takie stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Natomiast, we wskazanym § 7 ust. 1 umowy zawarto stwierdzenie, że w czasie jej obowiązywania, jak również po jej wykonaniu lub rozwiązaniu Zleceniobiorca (tj. Spółka) zobowiązuje się zachować poufność i nie ujawniać bez uprzedniej pisemnej zgody Zleceniodawcy (tj. H. S.A.) informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa Zleceniodawcy, uzyskanych przy realizacji umowy, z wyłączeniem sytuacji, gdy jest to wymagane obowiązującymi przepisami prawa. Wola przedsiębiorcy co do utajnienia określonych informacji została więc dostatecznie zamanifestowana.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, również warunek materialny został w okolicznościach sprawy spełniony. Wprawdzie zarówno stanowisko Spółki, jak też H. S.A. jest w tym przedmiocie lakoniczne, jednak nie zmienia to faktu, że wielkość partycypacji H. S.A. w kosztach utrzymania drużyny piłkarskiej w sezonie rozgrywki III Ligi 2021/2022 stanowi tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., uzasadniając tym samym brak jej udostępnienia wnioskodawcy.

Dane składające się na tajemnicę przedsiębiorcy winny mieć jakąś wartość gospodarczą, a zatem mieć związek z interesem danego przedsiębiorcy, który to interes byłby narażony na uszczerbek, w razie gdyby dane te udostępnione zostały podmiotom zewnętrznym.

W ocenie WSA w Rzeszowie, kwota wynikająca z zawartej umowy, a więc wynagrodzenie, jakie miała otrzymać Spółka od H. S.A. w związku z reklamą przedsiębiorstwa tego ostatniego podmiotu posiada niewątpliwie wartość negocjacyjną i wskazuje na renomę, a zatem wizerunek firmy, pozwalając częściowo szacować budżet marketingowy. Ten zaś stanowi element pozwalający na rywalizację określonych podmiotów. Wskazuje bowiem pośrednio na możliwości finansowe podmiotu, który zamawia reklamę. Oddziałuje więc równocześnie na jego pozycję w innych rokowaniach dotyczących również umów reklamowych, gdzie bez dostępności przedmiotowych danych mógłby zawrzeć umowę obejmującą mniejszą stawkę. Ponadto, dzięki wiedzy odnośnie do kosztu reklamy inny podmiot ma zdecydowanie lepszą pozycję negocjacyjną, dzięki czemu może zaoszczędzić środki na ten cel. Wie on jak ukształtować swój budżet marketingowy. Tym samym, żądane dane mają wpływ na sytuację ekonomiczną przedsiębiorcy i zachowanie ich poufności ma na celu ochronę przedsiębiorcy przed negatywnymi skutkami, jakie mogłoby dla prowadzonej przez niego działalności wywołać ich udzielenie. Wpływają bowiem na konkurencyjność przedsiębiorcy na rynku.

Nadto znaczenie danych stanowiących tajemnicę jest większe niż racje przemawiające za udostępnieniem informacji publicznej. Żądane informacje są ewidentnie związane ze społecznym odbiorem H. S.A. i posiadaną przez nią marką. Ta zaś jest na rynku elementem bardzo istotnym, bowiem przesądzającym o wielkości zysków. Tak więc to obiektywne okoliczności przesądziły w sprawie o prawidłowości przyjęcia, że zachodzi tajemnica przedsiębiorcy, nie pozwalająca na uwzględnienie złożonego wniosku.

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiodło Stowarzyszenie [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał orzeczenie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie skarżącemu wnioskowanej informacji, pomimo braku podstaw do zastosowania ograniczenia prawa do informacji w tym zakresie;

2. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę udostępnienia informacji w zakresie wnioskowanym przez skarżącego, pomimo iż w sprawie nie zachodziła okoliczność ograniczająca prawo do informacji publicznej w postaci tajemnicy przedsiębiorstwa;

3. art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez jego niezastosowanie i ograniczenie wnioskodawcy prawa do pozyskiwania informacji, w tym do dostępu do dokumentacji, pomimo braku ustawowej przesłanki do takiego wyłączenia;

4. art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 6 oraz 7 k.p.a., poprzez niewłaściwą kontrolę działania organu polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, iż nie jest on zobowiązany do udostępnienia informacji, albowiem zaistniała podstawa do jej ograniczenia w postaci przesłanki tajemnicy przedsiębiorstwa.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skargach kasacyjnych jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej powołano podstawy kasacyjnej unormowane w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.

Na wstępie dalszych rozważań należy wskazać, że stopień skuteczności skargi kasacyjnej zależy od stopnia precyzji określenia jej zarzutów. Autor skargi kasacyjnej wyznacza bowiem zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy skargi kasacyjnej oraz jej uzasadnienie musi więc być precyzyjne z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych, czy też ich uzasadnienia. Obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie, które przepisy prawa materialnego i w jaki sposób, zostały naruszone oraz które przepisy prawa procesowego zostały naruszone i jaki to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest również powołany do uzupełniania ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych. Przesłanką skuteczności skargi kasacyjnej jest wykazanie przez wnoszącego ten środek prawny, rażącego naruszenia prawa materialnego. W przypadku zarzutu naruszenia przepisów postępowania przesłanką skuteczności skargi kasacyjnej jest wykazanie zarówno istnienia stanu naruszenia przepisów postępowania, jak też (jednocześnie) wpływu na wynik sprawy oraz "istotności" wpływu tego naruszenia na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.).

Przechodząc do rozważenia zasadności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, w pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., jego zasadność bowiem, wykluczyłaby możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.

Zarzut obrazy przepisów prawa procesowego nie jest zasadny. Zgodnie z treścią art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie wyroku jest aktem o doniosłym znaczeniu społecznym, a przede wszystkim procesowym pełniącym dwojaką funkcję. Z jednej strony ma charakter informacyjny względem stron postępowania sądowoadministracyjnego. Strona, chcąc skutecznie zaskarżyć wyrok Sądu I instancji musi poznać przyjęty przez sąd stan faktyczny sprawy oraz argumenty przemawiające za rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonym wyroku pozwalające na należyte wywiedzenie zarzutów skargi kasacyjnej. Z drugiej strony, uzasadnienie wyroku umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie. Jest to niezbędne dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej. Zatem do sytuacji, kiedy wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Sytuacja ta nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy, wyczerpująco wyjaśniające podstawy rozstrzygnięcia. Natomiast to, że argumentacja uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia przedstawiona przez Sąd pierwszej instancji jest niezgodna ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie nie może samo w sobie stanowić podstawy do skutecznego zarzucenia WSA w Rzeszowie naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.

Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego sprowadzają się do próby wykazania, że w sprawie brak było podstaw do wydania decyzji o odmowie udostępnienia danych, o których udostępnienia zażądał w skarżący kasacyjnie we wniosku z dnia 9 sierpnia 2021 r., a które zostały objęte tajemnicą przedsiębiorcy. Zarzut ten jest nieusprawiedliwiony.

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Przyjęte rozwiązanie stanowi ustawowe rozwinięcie konstytucyjnej zasady proporcjonalności, wyrażonej w klauzuli limitacyjnej wyartykułowanej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z treścią powołanego przepisu konstytucyjne prawa i wolności mogą podlegać przewidzianym w ustawie ograniczeniom, jeżeli jest to konieczne w demokratycznym państwie - między innymi - dla ochrony wolności i praw innych osób. Ustrojodawca zasadnie wyszedł więc z założenia, że żadnej wartości konstytucyjnej nie da się zawsze realizować w sposób absolutny, w jej maksymalnych granicach, albowiem może to prowadzić do naruszenia praw i wolności podmiotów innych niż ten, który w danym układzie tę wartość realizuje. Proporcjonalne bilansowanie wartości konstytucyjnych dotyczy również wyrażonego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP prawa do informacji o działalności jednostek organizacyjnych, w zakresie w jakim wykonują zadania władzy publicznej i gospodarują majątkiem Skarbu Państwa - do tej kategorii podmiotów należy Spółka. Jak stanowi art. 61 ust. 3 Konstytucji RP prawo do informacji publicznej może zostać ustawowo ograniczone, ze względu na ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Z powyższego wynika zatem, że postanowienia art. 5 ust. 2 u.d.i.p. rozwijają przyjęty w Konstytucji paradygmat proporcjonalnego ważenia praw i wolności różnych podmiotów. Z jednej strony ustanawiają powszechny dostęp do informacji publicznej, z drugiej zaś wprowadzają ograniczenia tego prawa, jeżeli jego realizacja prowadziłaby do nieproporcjonalnego pokrzywdzenia podmiotu, którego ta informacja dotyczy.

Skarżący kasacyjnie zażądał danych w postaci szczegółowych informacji o sposobie i zasadach sponsorowania przez H. S.A. wskazanego we wniosku klubu sportowego.

Wskazać w tym miejscu należy, że u.d.i.p. nie zawiera definicji pojęcia tajemnica przedsiębiorcy. Zakres znaczeniowy pojęcia "tajemnica przedsiębiorcy" wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa uregulowanej w art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z tym przepisem, określone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, jeżeli spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: po pierwsze, są to informacje o charakterze technicznym, technologicznym, organizacyjnym przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą; po drugie, są to informacje poufne, tzn. nie zostały ujawnione do wiadomości publicznej; po trzecie, przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania poufności takich informacji. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że na tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. składają się dwa elementy: materialny (odnoszący się do charakteru informacji i wynikającej z niego konieczności zachowania jej poufności) oraz formalny - wola utajnienia danych informacji. Pojęcie tajemnicy przedsiębiorcy w zasadzie pokrywa się zakresowo z tajemnicą przedsiębiorstwa, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej. Przyjmuje się także, że ze stanem poufności będziemy mieli do czynienia tylko wtedy, gdy przedsiębiorca kontroluje liczbę i charakter osób mających dostęp do określonych informacji. Informacją poufną jest zatem informacja, którą przedsiębiorca uważa za poufną i pragnie, by pozostała ona tajemnicą dla pewnego kręgu odbiorców, konkurentów. Wola ta dla innych osób musi być rozpoznawalna. Ustawodawca nie przesądził przy tym, jakie to mają być działania. Wydaje się więc, że każda aktywność, która wskazuje, że określone informacje są traktowane jako poufne, będzie stanowić realizację omawianego zalecenia ustawowego. Z tego względu ustawowe wymaganie podjęcia niezbędnych działań spełni także podjęcie pewnych czynności konkludentnych, jak np. dopuszczenie do informacji jedynie wąskiego kręgu pracowników. W konkretnych okolicznościach o obowiązku dochowania tajemnicy może przesądzać sam charakter informacji w powiązaniu z poziomem wiedzy zawodowej osób, które weszły w ich posiadanie. Mówiąc wprost, informacja staje się tajemnicą, kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich - por. wyroki NSA z 5 kwietnia 2013 r., I OSK 192/13 i z 5 lipca 2013 r., I OSK 511/13, z 13 grudnia 2022 r., III OSK 1602/21.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Rzeszowie prawidłowo uznał, że Spółka spełniła wymóg formalny jak i przede wszystkim materialny w zakresie objęcia żądanych informacji tajemnicą przedsiębiorcy. W sprawie bowiem nie budzi wątpliwości, że H. S.A. jednoznaczne zastrzegła w piśmie z dnia 6 września 2021 r., jak i § 7 umowy poufność danych dotyczących zawartej ze Spółką umowy reklamowej.

Z kolei WSA w Rzeszowie wskazał, że charakter danych zawartych w umowie ze względu na możliwość określenia wielkości budżetu marketingowego przedsiębiorstwa, co pośrednio wpływa na jego pozycję w innych rokowaniach dotyczących innych umów reklamowych, a także na określenie w ogóle sytuacji ekonomicznej – powoduje, że mają one niewątpliwie wartość gospodarczą, a zatem spełniają materialną przesłankę tajemnicy przedsiębiorcy.

Skoro spełnione zostały obie przesłanki tajemnicy przedsiębiorcy (formalna i materialna) słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i oddalił skargę.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.