Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 508/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2023 r. nr SKO.41/6348/P/2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie odmówiło P. P. ("skarżący") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 14 stycznia 2021 r., w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2021 r. w kwocie 22.633,00 zł.

Z uzasadnienia postanowienia wynika, że organ pierwszej instancji ustalił skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2021 r. w następujący sposób:

- dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej położonych

w L. przy ul. G. o powierzchni 2.405 m2 – w kwocie 2.284,75 zł;

- dla budynku położonego w L. na ul. G. o pow. 853,04 m2 –

w kwocie 19.773,47 zł;

- dla budowli – w kwocie 575,22 zł.

Decyzję doręczono podatnikowi w sposób określony w art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.), ze skutkiem w dniu 5 lutego 2021 r.

W dniu 23 listopada 2022 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło odwołanie skarżącego, które zostało doprecyzowane pismem z dnia 29 listopada 2022 r. Skarżący, nie zgadzając się z wydaną decyzją, wniósł o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o wstrzymanie wykonania decyzji z powodu "grożącej wysokiej straty finansowej".

Wraz z odwołaniem złożony został wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku skarżący podniósł, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Wyjaśnił, że od kilku lat przymusowo przebywał, z uwagi na niezakończoną sprawę karną, na terytorium Chorwacji i z tego powodu na terytorium Polski nie odbierał korespondencji, która była ponadto wysyłana na nieaktualny adres. Z tego też względu nie miał wiedzy o istnieniu decyzji i nie mógł wnieść od niej odwołania. W jego ocenie, uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, a jego wniesienie w terminie było niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody – pobytu za granicą i braku wiadomości o doręczeniu decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w myśl art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, zaś stosownie do § 2 tej regulacji, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Uznając, że wniosek skarżącego z dnia 21 listopada 2022 r. nie spełniał warunku uprawdopodobnienia z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ pierwszej instancji decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego wysłał na adres ulica G. , [...], który wskazał sam skarżący jako adres do korespondencji w piśmie z dnia 31 grudnia 2012 r., piśmie z dnia 29 stycznia 2013 r., a także w złożonej w dniu 21 kwietnia 2015 r. do organu pierwszej instancji informacji w sprawie podatku od nieruchomości.

Skoro zatem podatnik w dalszej kolejności nie poinformował organu pierwszej instancji o zmianie adresu do korespondencji, organ ten wysłał do niego decyzję na wskazany adres, uwidoczniony w aktach sprawy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że zwrot pisma (decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego) do organu pierwszej instancji nastąpił w związku z niepodjęciem przez adresata - skarżącego awizowanej przesyłki do 5 lutego 2021 r. (k. 23 akt). Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak jest bowiem adnotacji, że adresat pod wskazanym adresem jest nieznany lub też wyprowadził się. Stąd też organ pierwszej instancji nie miał prawa powzięcia wątpliwości co do wadliwości adresu podatnika. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie można uznać za uzasadnione wyjaśnień strony, że korespondencja zawierająca decyzję ustalająca zobowiązanie podatkowe za 2021 r. została wysłana na nieaktualny adres.

Odnosząc się do okoliczności przymusowego przebywania przez skarżącego od kilku lat na terytorium Chorwacji, co spowodowało niemożność odbioru korespondencji na terytorium Polski, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że jak wynika z załączonych do wniosku dokumentów, skarżący od czerwca 2017 r. do grudnia 2021 r. przebywał, z uwagi na toczące się podstępowanie karne, na terenie Chorwacji. Z postanowienia Sądu Okręgowego w Z. z dnia 8 czerwca 2017 r. wynika, że wobec podatnika został zastosowany areszt śledczy oraz że sytuacja taka miała miejsce do 24 sierpnia 2017 r. Przez pozostały okres przymusowego przebywania na terytorium Chorwacji podatnik zamieszkiwał przy ul. B. w Z. , mając jedynie, na podstawie postanowienia z dnia 6 grudnia 2017 r. nr [...] [...], obowiązek regularnego zgłaszania się do Wojewódzkiej Komendy Policji w Z. raz w tygodniu, w każdy poniedziałek o godzinie 10:00. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, okoliczność ta nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie z uwagi na to, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za 2021 r. powstał kilka lat później, a mianowicie z dniem 1 stycznia 2021 r. To zaś oznacza, że skarżący miał prawie cztery lata na udanie się na najbliższą pocztę znajdującą się na ulicy Ś. , która jak wynika z mapy google oddalona była od miejsca jego zamieszkania (ul. B. ) zaledwie o 350 metrów (a czas na jej przebycie wynosi 4 minuty) i wysłania pisma do organu pierwszej instancji celem poinformowania go o nowym adresie do korespondencji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze argumentowało, że decyzje ustalające zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości były skarżącemu doręczane od wielu lat, w tym także w roku 2017, przed jego przymusowym zamieszkaniem na terytorium Chorwacji. Mógł się zatem tego także spodziewać co do roku 2021. Przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od ustalenia stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyklucza możliwość zastosowania tej instytucji. Bez znaczenia zatem pozostaje kwestia, czy do uchybienia terminu doszło w wyniku lekkomyślności, czy niedbalstwa i jaki był ich stopień.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiotowej sprawie uchybienie terminu nastąpiło w wyniku niedbalstwa podatnika, cechującego się brakiem zachowania należytej staranności związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej. Samo bowiem przebywanie na terytorium obcego państwa, czy to dobrowolne, czy przymusowe, nie uniemożliwia podatnikowi powiadomienia o tymczasowym miejscu zamieszkania właściwego organu podatkowego.

W skardze do Sądu skarżący, domagając się uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania, zarzucił naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji odmówienie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wniósł także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wydruku z CEiDG, na okoliczność zmiany adresu do doręczeń i ujawnienie tego faktu w systemie informatycznym powszechnie dostępnym.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że skoro decyzja w swej części obejmowała podatek od gruntów związanych z prowadzeniem przez niego działalności gospodarczej, to organ pierwszej instancji miał wiedzę, że informacje dotyczące przedsiębiorców, w tym adresy do doręczeń znajdują się w dwóch rejestrach,

a mianowicie Krajowym Rejestrze Sądowym (spółki prawa handlowego, stowarzyszenia, fundacje) oraz w CEiDG (osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą). W jego przypadku dane dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej znajdują się w CEiDG. Rejestr ten jest ogólnie dostępny, a informacje w nim zawarte są bezpłatne i dostępne dla każdego, w tym także dla organu. Sprawdzenie adresu do doręczeń w CEiDG, w sytuacji niepewności związanej z niepodjęciem korespondencji przez skarżącego nie powinno zatem nastręczać problemów organowi podatkowemu, ani też wpłynąć na przewlekłość postępowania, ale organ takiego działania nie podjął.

Skarżący wyjaśnił, że w okresie od czerwca 2017 r. do grudnia 2021 r. przebywał w związku z toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym na terenie Chorwacji. Od 8 czerwca 2017 r. do 24 sierpnia 2017 r. przebywał w areszcie śledczym, a następnie od 25 sierpnia 2017 r. do grudnia 2021 r. został wobec niego zastosowany środek zapobiegawczy polegający na zakazie opuszczania Chorwacji i obowiązku regularnego kontaktowania się z najbliższą jednostką policji. Fakt ten jest o tyle istotny, że będąc najpierw pozbawiony wolności (pobyt w areszcie śledczym w Chorwacji),

a następnie poddany środkom zapobiegawczym nie miał możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, jak również nie przebywając w Polsce nie mógł odbierać kierowanej do niego korespondencji, w tym decyzji administracyjnych. Zastosowanie

w tej sytuacji przez organ pierwszej instancji doręczenia na wskazany przez niego uprzednio adres, w sytuacji gdy nie miał możliwości swobodnego poruszania się i komunikowania, pozbawiło go możliwości odwołania się od decyzji podatkowej w określonym terminie. Przyjęcie zatem podwójnego awizowania i fikcji doręczenia nie powinno zostać zastosowane, zaś brak adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, że adresat wyprowadził się lub jest nieznany, nie może być wytłumaczeniem bezczynności organu podatkowego.

W nawiązaniu do obowiązku wynikającego z art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczącego zawiadomienia o zmianie adresu do doręczeń, skarżący podkreślił, że takiej czynności dokonał w dniu 5 listopada 2021 r. we wpisie w CEiDG z datą obowiązywania zmiany od 5 listopada 2017 r. W tej sytuacji zarówno organ podatkowy, jak również organ odwoławczy nie może zasłaniać się niewiedzą w tym zakresie. Argumentował przy tym, że w przypadku powzięcia wątpliwości przez organ pierwszej instancji, zgodnie z art. 138 § 1 Ordynacji podatkowej, powinien wystąpić do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora dla osoby nieobecnej, co z kolei pozwalałoby na zastosowanie regulacji określonej w art. 154a § 1 Ordynacji podatkowej i wystąpienie do władzy państwa członkowskiego Unii Europejskiej (Chorwacji) z wnioskiem o dokonanie doręczenia decyzji podatkowej na adres w Chorwacji. W przedmiotowej sprawie organ podatkowy wykazał się całkowitą biernością, nie podejmując żadnych czynności pozwalających na ustalenie adresu do doręczeń. Przytoczone okoliczności – zdaniem skarżącego – wskazują, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej nastąpiło bez jego winy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym sąd ma nie tylko prawo, ale także i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 14 stycznia 2022 r. w przedmiocie ustalenia skarżącemu wysokości podatku od nieruchomości na 2021 r. w kwocie 22.633,00 zł.

Dla jasności sprawy podkreślenia wymaga, że okoliczności towarzyszące doręczeniu decyzji nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu o przywrócenie terminu, tylko w ramach postępowania dotyczącego stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2023 r., I FSK 761/20).

W niniejszej sprawie kwestie związane ze skutecznym doręczeniem decyzji organu

pierwszej instancji zostały rozstrzygnięte w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 czerwca 2023 r. poddanym następnie kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie I SA/Lu 507/23 (wyrokiem z dnia 8 grudnia 2023 r. skarga skarżącego została oddalona).

W postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania kwestie dotyczące powiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu czy złożenia stosownych wniosków o zmiany ujawnionych danych mogą być rozważane jedynie

w kontekście braku winy w niedochowaniu terminu.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że stosownie do art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić go na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym podanie o przywrócenie terminu należy wnieść wciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony dany termin (art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej).

Przywrócenie terminu uzależnione jest zatem od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek:

1) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy,

2) wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu,

3) dochowania terminu wniesienia wniosku,

4) dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin.

Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie był przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze kwestionowany. Skarżący wraz z wnioskiem dokonał uchybionej czynności, wnosząc odwołanie. Zatem przesłanki formalne opisane w art. 162 Ordynacji podatkowej należało uznać w sprawie za spełnione. Spór koncentruje się natomiast wokół przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu.

Uprawdopodobnienie przeszkód uniemożliwiających dochowanie czynności obciąża wnioskującego, przy czym uprawdopodobnienie oznacza, że strona powinna jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny.

Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie określonej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące

o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się

w dotrzymaniu terminu. Ocena braku winy w niedochowaniu terminu wyznaczonego do dokonania czynności procesowej następuje według obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od podmiotu dbającego należycie o własne interesy

i uwzględniać musi (ocena) wszystkie okoliczności sprawy. Natomiast w przypadku, gdy zainteresowanemu podmiotowi można przypisać choćby lekkie niedbalstwo, to wówczas brak jest podstaw do przywrócenia terminu (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2022 r., I FSK 1871/19).

Przywrócenie terminu będzie uznane za niezawinione, jeśli doszło do niego na skutek przeszkód nie do przezwyciężenia. Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyrok NSA z 15 września 2020 r., II GSK 3387/17). O braku winy można więc mówić wówczas, gdy nawet przy użyciu przez stronę największego w określonym stanie faktycznym wysiłku nie była ona w stanie przezwyciężyć przeszkody, która uniemożliwiła jej dokonanie czynności w terminie. Przeszkodą taką może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. Warunek braku zawinienia w uchybieniu należy przy tym oceniać

w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania (np. wyroki: NSA z 26 lipca 2022 r., III OSK 1110/21, WSA w Gliwicach z 12 lipca 2022 r., I SA/Gl 120/22, WSA w Łodzi z 3 czerwca 2022 r., II SA/Łd 24/22, WSA

w Warszawie z 19 kwietnia 2022 r., VII SA/Wa 600/22. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w kontrolowanej sprawie.

W realiach faktycznych niniejszej sprawy Sąd podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że skarżący nie wykazał, aby zaszły tego rodzaju niezależne od niego zdarzenia, które usprawiedliwiałyby przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w szczególności nie uprawdopodobnił on zaistnienia przeszkody w dochowaniu terminu, której obiektywnie nie mógł przezwyciężyć.

Przypomnieć zatem trzeba, że jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania wskazał on, że "od czerwca 2017 r. do grudnia 2021 r. (jak wynika z pisma z dnia 3 stycznia 2023 r.) przebywał z uwagi na toczące się podstępowanie karne na terenie Chorwacji". Przy tym z postanowienia chorwackiego sądu wynika, że wobec skarżącego areszt był stosowany do 24 sierpnia 2017 r. Powyższa okoliczność nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, że obowiązek podatkowy

w podatku od nieruchomości w przedmiotowej sprawie powstał kilka lat później od wyjazdu skarżącego do Chorwacji oraz od zwolnienia do z aresztu śledczego, a mianowicie z dniem 1 stycznia 2021 r.

Z niekwestionowanych ustaleń wynika nadto, że wobec skarżącego od 25 sierpnia 2017 r. do grudnia 2021 r. został zastosowany środek zapobiegawczy polegający na zakazie opuszczania Chorwacji i obowiązku regularnego kontaktowania się z najbliższą jednostką policji. Właśnie z tego faktu wywodzi on okoliczność, że będąc najpierw pozbawiony wolności (pobyt w areszcie), a następnie poddany środkom zapobiegawczym nie miał możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, jak również nie przebywając w Polsce nie mógł odbierać kierowanej do niego korespondencji, w tym decyzji administracyjnych.

Argumentacji skarżącego z puntu widzenia przesłanki braku winy nie sposób zaakceptować. Nie uprawdopodobnił on w żaden sposób, aby nie było możliwe powiadomienie organu podatkowego o zaistniałej sytuacji. Przymusowy pobyt skarżącego na terytorium Chorwacji miał miejsce od 8 czerwca 2017 r., przy czym już od 25 sierpnia 2017 r. podlegał on tylko środkowi zapobiegawczemu, polegającemu na zakazie opuszczania Chorwacji i obowiązku regularnego kontaktowania się z najbliższą jednostką policji. Ta sytuacja na pewno nie uniemożliwiała mu podjęcia czynności związanych z powiadomieniem organu podatkowego o "zmianie adresu do doręczania korespondencji." Tego bowiem należałoby oczekiwać od strony która dba o swoje interesy.

Przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej nie może być interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż jest wyjątkiem od zasady, że czynności procesowe powinny być dokonywane w terminie. O braku winy strony można zatem mówić tylko wtedy, gdy istniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi. Przyczyna taka zachodzi wówczas, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (wyrok NSA

z dnia 2 czerwca 2023 r., I GSK 1165/19). Jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu (wyroki NSA z dnia: 16 maja 2023 r.,

I FSK 822/20 i I FSK 585/20).

Zdaniem Sądu, skarzący, który w przedmiocie przyczyny uchybienia terminu wypowiedział się dwukrotnie – we wniosku oraz skardze do Sądu niczego w sprawie nie uprawdopodobnił. Niesporna okoliczność, że przebywał on w chorwackim areszcie śledczym (od 8 czerwca do 24 sierpnia 2017 r.), a następnie orzeczono wobec niego środek zapobiegawczy polegający na zakazie opuszczania Chorwacji i obowiązku regularnego kontaktowania się z najbliższą jednostką policji (od 25 sierpnia 2017 r. do grudnia 2021 r., jak wynika z pisma z dnia 3 stycznia 2023 r.) nie może go uprzywilejowywać w realizacji procesowych obowiązków – przynajmniej do momentu, w którym nie wykaże, że obiektywnie nie miał możliwości podjęcia jakichkolwiek czynności, w tym uzyskania pomocy prawnej. Takie argumenty jednak

w sprawie się nie pojawiły (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2023 r., I FSK 1117/20).

Zwrócić należy uwagę, że skarżący zaniedbał aktualizacji adresu w stosunkach z organem podatkowym.

Doręczenia dokonano na adres, który jako adres dla doręczeń wskazał sam skarżący (pisma z dnia: 31 grudnia 2012 r., 29 stycznia 2013 r., informacja podatkowa

z dnia 21 kwietnia 2015 r.).

Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie stoi na stanowisku, że w świetle art. 146 § 1-2 Ordynacji podatkowej obowiązek zawiadamiania o zmianie adresu ciąży na stronie także przed wszczęciem postępowania podatkowego. Trudno bowiem oczekiwać, że organ podatkowy każdorazowo przed wszczęciem postępowania będzie prowadził szeroko zakrojone czynności w celu ustalenia adresu strony (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2017 r., II FSK 3866/14). Zaniechanie przez podatnika dokonania zgłoszenia aktualizacyjnego w przypadku zmiany adresu prowadzi do skutku w postaci kierowania korespondencji przez organ podatkowy pod niewłaściwy adres; mogące stąd wynikać ewentualne negatywne skutki obciążają jednak podatnika, a nie organ podatkowy. Organ podatkowy nie ma obowiązku prowadzić czynności w celu ustalenia adresu strony, jeśli dysponuje on danymi o adresie. Takie poszukiwania mogłyby być prowadzone, jeśli z ustaleń wynikałoby, że ustalony adres strony jest nieprawidłowy lub budzi wątpliwości (por. wyroki NSA z dnia: 16 lutego 2023 r., II FSK 1710/20, 8 czerwca 2022r., I FSK 570/19).

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że zwrot pisma (decyzji) do organu pierwszej instancji nastąpił w związku z niepodjęciem przez adresata – skarżącego awizowanej przesyłki do 5 lutego 2021 r. (k. 23 akt). Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak jest adnotacji, że adresat pod wskazanym adresem jest nieznany lub też wyprowadził się. Stąd też organ pierwszej instancji nie miał prawa powzięcia wątpliwości co do wadliwości adresu podatnika.

Podatnik, który wyjeżdża za granicę, musi pamiętać o podaniu urzędowi skarbowemu aktualnego adresu. W innym wypadku urząd przeprowadzi postępowanie bez jego udziału. Zaniechanie dokonania przez podatnika zgłoszenia aktualizującego w przypadku zmiany miejsca zamieszkania, siedziby, czy miejsca wykonywania działalności, prowadzi do konsekwencji w postaci kierowania korespondencji pod niewłaściwy adres, a negatywne skutki obciążają w tym przypadku podatnika (wyroki NSA: z dnia 7 czerwca 2022 r., I FSK 411/22, z dnia 25 stycznia 2022 r., III FSK 231/21).

Warto zwrócić uwagę, że skarżący – zamiast bezpośrednio powiadomić organ podatkowy o zmianie adresu – dokonał zmiany adresu do korespondencji w CEDIG

w dniu 5 listopada 2021 r. wpisując wsteczną datę zaistnienia zmiany 5 listopada 2017 r. Ten wpis w CEIDG nie mógł być znany organowi pierwszej instancji, który decyzję wydał w dniu 14 stycznia 2021 r. Z powyższych względów Sąd nie znalazł uzasadnionych podstaw do "dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci wydruku z CEiDG, na okoliczność zmiany adresu do doręczeń i ujawnienie tego faktu w systemie informatycznym powszechnie dostępnym".

W ocenie Sądu w okolicznościach faktycznych sprawy brak jest ustawowych przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania. To zaś oznacza, że zaskarżone rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego było prawidłowe.

Wobec tego, że – jak już wskazano na wstępie – okoliczności towarzyszące doręczeniu decyzji nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu o przywrócenie terminu, w sprawie niniejszej nie zachodziła potrzeba oceny zarzutu naruszenia art. 138 § 1 Ordynacji podatkowej (została ona przedstawiona w uzasadnieniu wyroku w sprawie

I SA/Lu 507/23 dotyczącej uchybienia terminowi do wniesienia odwołania).

W konsekwencji powyższego skarga jako nieuzasadniona została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.