Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 768/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 08 lutego 2024 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Wojewody z dnia 29 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta i Gminy G. nad P. decyzją z 27.07.2023 r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu P. S. z pobytu stałego z miejscowości D. gmina G. nad P. .

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że pismem z dnia 29.11.2022 r. E. W. wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy w G. nad P. o wszczęcie postępowania w sprawie wymeldowania P. S. (dalej jako skarżący) z miejsca stałego pobytu w miejscowości D. , gmina G. nad P. . W piśmie wskazała, że skarżący jest zameldowany w w/w mieszkaniu jednak powyższy stan jest niezgodny z rzeczywistością, ponieważ w dniu 19.11.2022 r. opuścił przedmiotowe mieszkanie niedopełniając obowiązku wymeldowania się i obecnie zamieszkuje pod adresem: C. ulica [...], [...]. W dalszej części pisma wnioskodawczyni wskazała, że skarżący opuścił mieszkanie po złożeniu przez jej córkę - M. S. pozwu rozwodowego. Wskazano, że skarżący ma założoną "[...]", stosował przemoc wobec jej córki i wnuków. Opuszczając mieszkanie zabrał ze sobą swoje rzeczy osobiste oraz część sprzętów z warsztatu.

W toku postępowania organ I instancji ustalił, ż E. W. wraz z mężem M. W. są właścicielami mieszkania w miejscowości D. . Następnie przesłuchano stronę postępowania M. W., który w swoich zeznaniach potwierdził, że skarżący od listopada 2022 r. nie zamieszkuje pod adresem D. , wskazując, że wyprowadził się dobrowolnie i zabierał swoje rzeczy osobiste. Powodem opuszczenia mieszkania były – zdaniem M. W. - kłótnie z żoną oraz przemoc fizyczna i psychiczna wobec żony i dzieci. Dalej wskazał, ze skarżący w mieszkaniu przebywa incydentalnie - tylko gdy przywozi dzieci, nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania.

Organ I instancji wskazał, że wyjaśnienia złożyła również wnioskodawczyni: podtrzymała ona wszystkie wcześniej podane we wniosku zeznania. Potwierdziła, że skarżący nie zamieszkuje pod ww. adresem od listopada 2022 r., przyjeżdża do miejscowości D. sporadycznie przywożąc dzieci (w mieszkaniu nawet nie przebywa). Również M. S. potwierdziła, że skarżący nie zamieszkuje pod ww. adresem, a do dzieci przyjeżdża rzadko (raz na trzy tygodnie). W dalszej części zeznania podała, że skarżący mieszka w C. , wyprowadził się dobrowolnie, nie ma żadnych szans na pogodzenie się i wspólne ponowne zamieszkanie, a ponadto skarżący posiada ograniczone prawa rodzicielskie.

W dniu 12.06.2023 r. do organu I instancji wpłynęło pismo skarżącego, reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, informujące, że postępowanie rozwodowe jest w toku, a pomiędzy M. S. a skarżącym jest żywy konflikt małżeński. Skarżący wyjaśnił, ze mając powyższe na względzie, na czas trwania postępowania, postanowił tymczasowo opuścić lokal celem uniknięcia eskalacji nieporozumień małżeńskich, a także dla dobra małoletnich dzieci. W jego ocenie nie oznacza to, że wyprowadził się z przedmiotowej nieruchomości. Skarżący wyjaśnił, że nie podejmował prób zmierzających do przywrócenia posiadania przez wzgląd na toczące się postępowania sądowe. W dalszej części pisma poinformował, że to M. S. prowokuje sytuacje konfliktowe, które znajdują swój finał w sądzie lub przed organami ścigania, zaś skarżący wstrzymuje się przed działaniami mającymi przywrócić utracone posiadanie właśnie z tych przyczyn.

Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G. nad P. w piśmie z dnia 16.06.2023 r. poinformował, że asystent współpracuje z rodziną M. S. i jej małoletnimi dziećmi od stycznia 2023 roku. Od tego momentu nie spotkał pod ww. adresem skarżącego.

W ocenie organu I instancji nie budzi w sprawie żadnych wątpliwości fakt, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego, pod którym był zameldowany i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Bezsporne – zdaniem organu – pozostaje, że skarżący koncentruje swoją aktywność życiową w innym miejscu, co było jego świadomą, dobrowolna decyzją. Skarżący opuścił mieszkanie dobrowolnie i trwale, oddając klucze od mieszkania żonie oraz wynajmując mieszkanie w innej miejscowości. Wstrzymywanie się przed działaniami mającymi przywrócić utracone posiadanie oraz urządzenia w innym miejscu swego centrum życiowego potwierdza tylko trwałe i dobrowolne opuszczenia mieszkania pod adresem D. oraz brak chęci ponownego w nim zamieszkania.

Organ I instancji uzasadnił, że sam fakt istnienia konfliktu między małżonkami nie powoduje podważenia oceny, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Nie traci bowiem co do zasady dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem. Osoba, która kierując się wolną wolą dopuszcza się czynu zagrożonego sankcją karną, musi liczyć się ze stosowną reakcją ze strony państwa. Choć zamiarem skarżącego, jak zeznaje, nie był zamiar stałego opuszczenia miejsca stałego pobytu, to jego naganne i niezgodne z prawem zachowanie wobec żony i dzieci, takie jak znęcanie się psychiczne i fizyczne, doprowadzają do utraty ponownego zamieszkania w miejscu pobytu stałego. Na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować tę sytuację, w której osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Innymi słowy, chodzi o te wszystkie sytuacje, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego jest wynikiem wykonania wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Zdaniem organu I instancji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w tej sytuacji chęć ponownego zamieszkania przez skarżącego w dotychczasowym miejscu zameldowania na pobyt stały pod adresem D. .

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wywiódł skarżący, zarzucając jej naruszenie:

1. art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej jako k.p.a.) polegające na niewłaściwym zastosowaniu tych przepisów i oparcie wydanej decyzji o wybiórczy materiał dowodowy, podczas gdy z całokształtu zebranych dowodów wynikają okoliczności przeciwne do wskazanych w uzasadnieniu decyzji;

2. art. 79 k.p.a. poprzez niezawiadomienie skarżącego o czynnościach przesłuchania M. W..

3. art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 84 § 1, art. 80 oraz 81 a § 1 k.p.a. poprzez:

- brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego na skutek niezweryfikowania dokumentów przedstawionych przez wnioskodawczynię a skutkiem tego oparcie decyzji o nieprawomocne rozstrzygnięcie sądu karnego,

- -brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz oparcie ustaleń faktycznych na podstawie fragmentów pism składanych przez skarżącego w postępowaniu rozwodowym, które jest w toku a w dodatku jest postępowaniem niejawnym co oznacza, że tylko uczestnicy postępowania rozwodowego mają wgląd w treść dokumentów znajdujących się w aktach sprawy,

- zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wadliwego orzeczenia o wymeldowaniu.

- błędną ocenę, że wyprowadzenie się skarżącego z miejsca stałego pobytu ma charakter stały i dobrowolny, podczas gdy skarżący wprost wskazał jest to stan chwilowy związany z toczącym się postępowaniem sądowym i wyłącznie dla zapobiegnięcia eskalacji konfliktów;

- błędne uznanie, że zabranie przez skarżącego części rzeczy osobistych świadczy o stałym opuszczeniu miejsca zamieszkania.

Uzasadniając zarzuty podniesione w odwołaniu skarżący wskazał, że decyzja organu I instancji została oparta głównie na wyroku Sądu Rejonowego w O. z [...] r. sygn. akt [...], na mocy którego skarżący został skazany za przestępstwa przeciwko rodzinie. Podniesiono, że mimo iż organ I instancji otrzymał informację z Sądu Rejonowego w O., iż wyrok ten nie jest prawomocny to całkowicie zignorowano te okoliczności. W ocenie skarżącego niedopuszczalnym jest czynienie z takiego wyroku podstawy wydania decyzji administracyjnej, gdyż podstawą takiej decyzji mogą być wyłącznie przepisy prawa materialnego administracyjnego. Po drugie – zdaniem skarżącego - organ nie zweryfikował okoliczności związanych z wydaniem tego orzeczenia. Podkreślono, że skarżący nie wspomniał podczas przesłuchania o w/w wyroku, ponieważ wyrok ten do chwili obecnej jest wyrokiem nieprawomocnym a co za tym idzie nadal nieobowiązującm. Sprawa jest na etapie apelacji, a skarżący korzysta z przysługujących mu praw zaskarżenia tego wyroku. W przekonaniu skarżącego zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i organ winien stwierdzić jej nieważność.

Dalej skarżący podniósł, że nie zgadza się z ustaleniami organu dotyczącymi okoliczności, że skarżący wyprowadził się dobrowolnie oraz trwale. Sytuacja w jakiej znalazł się skarżący zmusiła go do chwilowego opuszczenia miejsca stałego pobytu. Wyjaśniono, że skarżący próbuje naprawić relacje z małżonką i cały czas ma nadzieje na scalenie rodziny. Opuścił chwilowo miejsce zamieszkania, aby dać żonie przestrzeń i czas do zastanowienia się nad przyszłością małżeństwa. Pozostawanie w miejscu stałego pobytu nie pozwoliłoby na nabranie dystansu małżonkom do istniejącego konfliktu. Jak wskazuje się w orzecznictwie dla orzeczenia wymeldowania nie jest wystarczające faktyczne opuszczenie miejsca stałego pobytu. Istotna jest również wola skarżącego. "Decydujące znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego ma przesłanka trwałości opuszczenia lokalu, przez którą należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym. Opuszczenie miejsca pobytu cechować zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element woli, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Gdyby zamiaru opuszczenia lokalu wskazany podmiot nie wyraził w sposób jasny, zadaniem organu ewidencyjnego jest weryfikacja, czy okoliczności sprawy wskazują na istnienie po jego stronie zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania." (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 maja 2022 r" II SA/Ke 165/22, Legalis).

Następnie wyjaśniono, że skarżący zabrał z domu tylko część rzeczy osobistych co przeczy temu, że miałby opuścić miejsce zamieszkania trwale. Gdyby rzeczywiście skarżący chciał uczynić inne miejsce swoim centrum życiowym wyprowadziłby się zabierając wszystkie swoje rzeczy.

W ocenie skarżącego organ winien przeprowadzić dalsze czynności zmierzające do ustalenia osób postronnych, które mają wiedzę na temat zamieszkiwania skarżącego w miejscowości D.. Wątpliwym jest w realiach niniejszej sprawy powoływanie informacji przekazywanych przez asystenta rodziny, który jak wynika z doświadczenia życiowego nie odwiedza rodziny zbyt często. Organ jak już wskazywano wcześniej winien zwrócić się do takich świadków, którzy są bezstronni i mają aktualną i bieżącą wiedze. Jeżeli to okazałoby się bezskuteczne winien poszukiwać innych środków dowodowych w tym zakresie. Dla przykładu, zdaniem skarżącego, organ powinien ustalić, kto z mieszkańców reguluje rachunki. Wskazano, że to skarżący cały czas opłaca rachunki za TV i Internet co wyklucza przyjęcie jego stałej i dobrowolnej wyprowadzki z miejsca pobytu.

Końcowo skarżący podkreślił, że zakaz zbliżania się do małżonki oraz dzieci, który rzekomo ma uniemożliwiać skarżącemu skuteczne zamieszkiwania pod adresem stałego pobytu, również nie może okazać się zasadnym argumentem na rzecz wymeldowania skarżącego, gdyż – zdaniem skarżącego – zakaz ten w chwili nie obowiązuje.

Wojewoda decyzją z 29.09.2023 r. nr [...] utrzymał

w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący od 19.11.2022 r. nie mieszka pod adresem D. . Skarżący z powodu konfliktu rodzinnego, celem uniknięcia jego eskalacji, dobrowolnie opuścił przedmiotowe mieszkanie. Z nieruchomości zabrał swoje rzeczy osobiste oraz część sprzętu z warsztatu, a pozostałe ma zabrać po rozwodzie i po podziale majątku. Do mieszkania nie posiada kluczy, ponieważ oddał je żonie - córce właścicieli ww. nieruchomości. Skarżący nie partycypuje też w kosztach utrzymania domu. Do przedmiotowej nieruchomości przyjeżdża bardzo rzadko, tj. raz na trzy tygodnie przywożąc dzieci i nie przebywa wtedy w mieszkaniu. Jego małżonka, z powodu nagannego zachowania męża wobec niej i dzieci, złożyła pozew o rozwód; sprawa jest w toku. Sąd Rejonowy w O. wyrokiem z [...] r. sygn. akt [...], wobec P. S. orzekł m.in. środki karne w postaci zakazu kontaktowania się, w jakikolwiek sposób, z pokrzywdzonymi M. S. oraz ich dziećmi przez okres roku oraz zakazu zbliżania się do nich na odległość mniejszą niż 20 metrów przez okres roku. Wyrok był wówczas nieprawomocny. Organ II instancji ustalił, że skarżący mieszka w wynajmowany lokalu pod adresem C. , ul. [...], [...] oraz zmienił pracę na taką, która jest bliżej jego obecnego miejsca zamieszkania. Podkreślono, że skarżący nie podejmował prób zmierzających do przywrócenia posiadania i wstrzymuje się przed działaniami mającymi przywrócić utracone posiadanie. Podał, że nie zgadza się z wymeldowaniem

W ocenie organu odwoławczego zachodzą zatem przesłanki do tego, aby uznać, że aktualnie związki skarżącego z przedmiotowym lokalem ustały. Wskazano, że skarżący od 19.11.2022 r nie mieszka pod adresem stałego zameldowania i nie kwestionuje faktu opuszczenia nieruchomości w miejscowości D. . Skarżący w miejscu stałego zameldowania od ponad 10 miesięcy nie realizuje w sposób stały swoich podstawowych funkcji życiowych, tj. w szczególności nie mieszka, nie nocuje, nie spożywa posiłków, nie wypoczywa, nie przechowuje rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania, nie odbiera korespondencji oraz nie przyjmuje wizyt członków rodziny lub znajomych. Skarżący swoje życie koncentruje w nieruchomości pod adresem C. , ul. [...], [...] i pod tym adresem realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe. Opuszczenie przez niego miejsca pobytu stałego było wynikiem jego suwerennej decyzji i nie wynikało z niedozwolonych działań osób trzecich (vide: oświadczenia odwołującego złożone 26.01.2023 r. - karta 19 akt organu I instancji). Przedmiotową nieruchomość opuścił 19.11.2022 r., a więc jeszcze przed wydaniem wyroku przez Sąd Rejonowy w O. w dniu [...] r. (sygn. akt [...]).

Zdaniem organu II instancji powoływanie się przez skarżącego, na przyczynę opuszczenia przedmiotowej nieruchomości, tj. uniknięcie eskalacji nieporozumień małżeńskich nie ma racji bytu, bowiem sam fakt istnienia konfliktu między stronami postępowania nie powoduje podważenia oceny, że opuszczenie lokalu przez jedną z nich miało charakter trwały i dobrowolny. Nie traci, co do zasady, dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem (wyrok NSA z 6 marca 2008 r. sygn. akt. II OSK 140/07, wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 654/12; wyrok WSA w Łodzi z 8 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 459/09). Również niewykazanie przez stronę w przypadku utrudnionego dostępu do lokalu, że przed rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej o wymeldowanie podjęła skutecznie działania prawne i faktyczne celem wprowadzenia się do spornego lokalu, czy to poprzez próbę wejścia do niego i jego zasiedlenia, czy też poprzez wystąpienie z odpowiednim powództwem posesoryjnym lub petytoryjnym (windykacyjnym), czyni to opuszczenie dobrowolnym i trwałym.

Ponadto wyrażonego przez skarżącego zamiaru powrotu do spornej nieruchomości nie można – zdaniem organu II instancji - bezkrytycznie i automatycznie opierać tylko i wyłącznie na oświadczeniach woli strony z pominięciem czynników obiektywnych, umożliwiających ich weryfikację. Przy jego ustaleniu należy zbadać, czy oświadczenie to znajduje potwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych takich jak np. sposób opuszczenia lokalu, skoncentrowanie swojego ośrodka interesów osobistych i majątkowych (tzw. centrum życiowego) poza miejscem pobytu stałego, czy wreszcie obiektywną możliwość realizacji woli przebywania w danym miejscu. Zamiar powrotu do lokalu winien znajdować potwierdzenie w działaniach faktycznych ukierunkowanych na zogniskowanie w tym miejscu wszystkich ważnych dla strony spraw. P. S. nie podjął dotychczas żadnych starań umożliwiających jemu powrót do lokalu, wyrażając jedynie zamiar powrotu do lokalu w bliżej nieokreślonej przyszłości, koncertując swoje życie w nieruchomości pod adresem C. , ul. [...], [...].

Oceniając obiektywną możliwość realizacji woli przebywania przez skarżącego nieruchomości w miejscowości D. , organ II instancji wskazał, że nie posiada on do niego żadnego tytułu prawnego co oznacza, że ewentualne jego zamieszkiwanie w tym lokalu w przyszłości uzależnione jest tylko i wyłącznie od woli wnioskodawców. Fakt złożenia wniosku o wymeldowanie skarżącego z pewnością czyni jego powrót do przedmiotowej nieruchomości na chwilę wydania niniejszej decyzji niemożliwym. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że roszczenia z tytułu pozostawienia w lokalu rzeczy mogą być dochodzone na drodze procesu cywilnego (o wydanie rzeczy).

W ocenie organu II instancji odwołanie P. S. od decyzji organu I instancji należało uznać za nieuzasadnione. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji podjął wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu stron postępowania. Podkreślono, że słusznego interesu obywatela nie można utożsamiać z rozstrzygnięciem zgodnym z jego oczekiwaniami.

Jednocześnie, organ II instancji zauważył, że skarżący naruszył art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 z późn. zm., dalej jako u.e.l.). Odwołujący od prawie roku mieszka pod adresem C. , ul. [...], [...] i nie dokonał zameldowania pod ww. adresem przynajmniej na pobyt czasowy.

W świetle powyższego organ II instancji uznał, że zaistniały podstawy do wymeldowania P. S. z miejsca pobytu stałego, gdyż przesłanka trwałego i dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów prawa została spełniona. P. S. zerwał związki z miejscem dotychczasowego pobytu nie wypełniając obowiązku wymeldowania się, o którym mowa w art. 35 u.e.l. Odmowa wymeldowania wymienionego z nieruchomości w której nie mieszka, stwarzałaby jedynie tzw. fikcję meldunkową i sprzeciwiałoby się ewidencyjnemu i rejestracyjnemu charakterowi zameldowania.

Skargę na powyższą decyzję wywiódł skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, podnosząc zarzuty i ich uzasadnienie, tożsame z powołanymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, a ewentualnie o uchylenie decyzji organu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs (4) ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 15.04.2023 r.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia 29.09.2023 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy G. nad P. z dnia 27.07.2023 r. w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w miejscowości D. , gmina G. nad P. .

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 z późn. zm.). Zgodnie z art. 35 tej ustawy organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 ww. ustawy, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się (art. 33 u.e.l.). Decyzja o wymeldowaniu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: po pierwsze - opuszczenie miejsca pobytu stałego; po drugie - niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l., jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok NSA z 20 maja 2016 r., II OSK 2065/14, wyrok NSA z 26 sierpnia 2020 r., II OSK 256/20, CBOSA).

Dostrzeżenia wymaga, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana np. z powodu nakazu eksmisji, odbywania kary pozbawienia wolności, nakazu opuszczenia lokalu, zakazu zbliżania się do członków rodziny (wyrok NSA z 21 kwietnia 2020 r., II OSK 2337/19, CBOSA). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się także, że za dobrowolne opuszczenie lokalu uznaje się także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta przez dysponenta lokalu, bądź do tego zmuszona, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05, Lex nr 201427, z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, Lex nr 49954, z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, Lex nr 79243). Wskazany w orzecznictwie pogląd ma znaczenie wówczas, gdy dana osoba jest zmuszona opuścić lokal na skutek bezprawnych działań innych osób. Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że nawet jeżeli sama przyczyna opuszczenia lokalu przez osobę, której dotyczy postępowanie w sprawie wymeldowania, nie była dobrowolna, to następne trwałe przeniesienie centrum życiowego, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej zmierzającej do odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z dawniej zajmowanego lokalu, skoro obowiązku meldunkowego sama nie dopełniła (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 757/08).

O opuszczeniu miejsca stałego pobytu w sposób trwały można mówić, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Także opuszczenie lokalu na pewien okres może być uznane za trwałe, jeżeli okres ten jest wystarczająco długi. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przy dokonaniu wykładni omawianych pojęć nie może ujść uwadze, że przepisy dotyczące zameldowania mają charakter rejestrowy, ewidencyjny, a zatem odmowa wymeldowania (utrzymywanie zameldowania) prowadziłoby do utrzymywania fikcji meldunkowej (wyrok NSA z 21 kwietnia 2020 r., II OSK 2337/19, CBOSA).

Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są zawsze okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Z kolei ocena zamiaru opuszczenia lokalu, tzn. ustalenie, czy miało ono charakter dobrowolny odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych.

Skarżący, co nie jest kwestionowane w niniejszej sprawie, wyprowadził się z przedmiotowego lokalu w listopadzie 2022 roku i – jak sam wyjaśniał – nie podejmował dotychczas prób powrotu do tego lokalu. Zdaniem Sądu w sprawie nie ma również wątpliwości co do tego, że opuszczenie przez skarżącego miejsca zamieszkania pod adresem D. , gmina G. nad P. , było dobrowolne. Jak wynika z protokołu przesłuchania skarżącego z 26.01.2023 r. (k. 19 akt administracyjnych organu I instancji) ww. lokal skarżący opuścił czasowo w listopadzie 2022 r. i zamieszkał w C. , zabierając ze sobą część rzeczy osobistych i oddając małżonce klucze od opuszczonej nieruchomości. Ponadto w znajdującej się w aktach sprawy odpowiedzi na pozew w sprawie o rozwód z [...] r. (k. 36 akt administracyjnych organu I instancji) pada ze strony skarżącego stwierdzenie, że "postanowił się wyprowadzić i pogodził się z wizją przyszłego rozwodu", co uzasadnia przyjęcie, że opuszczenie przedmiotowej nieruchomości nie nosiło cech przymusu, lecz było dobrowolne. Wskazać przy tym należy, że na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została przymuszona w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego do opuszczenia tego lokalu, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub środki te nie będą prawnie skuteczne. Choć skarżący deklarował chęć powrotu do dawnego mieszkania, to jednak przez czas trwania postępowania administracyjnego nie podjął żadnych kroków faktycznych, ani prawnych, w tym celu. W ocenie Sądu deklaracje skarżącego należało uznać za gołosłowne, zwłaszcza biorąc pod uwagę relacje osobiste pomiędzy małżonkami. Sąd miał także na uwadze, że skarżący nie wystąpił z powództwem o przywrócenie posiadania, o którym mowa w art. 344 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 z późn. zm., dalej jako k.c.)., które to roszczenie - zgodnie z art. 344 § 2 k.c. - wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia posiadania. Skarżący nie uzewnętrznił zamiaru powrotu do przedmiotowego lokalu. Jego twierdzenia w tym zakresie Sąd oceniał na podstawie całokształtu obiektywnych okoliczności sprawy, a nie tylko treści ujętych w oświadczeniach zainteresowanej strony.

Analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów doprowadziła Sąd do wniosku, że opuszczenie przez skarżącego lokalu w D. miało charakter trwały. Wskazać przy tym należy, że ze zgromadzonych dowodów wynika, że skarżący wynajął mieszkanie oraz zmienił pracę na taką, która znajduje się bliżej jego obecnego miejsca zamieszkania. Skarżący skoncentrował zatem swoje centrum życiowe w nowym miejscu pobytu. Ponadto w aktach sprawy organu i instancji (karta 3 i 4) znajdują się lista rzeczy do zabrania oraz lista rzeczy, które skarżący tymczasowo pozostawił w opuszczonym lokalu, co prowadzi do wniosku, że jego intencją było zabranie wszystkich swoich rzeczy osobistych z opuszczonego lokalu, nie zaś pozostawienie ich tam w celu ewentualnego powrotu.

Na kanwie niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że skarżący swoim zachowaniem wykazał wolę opuszczenia lokalu w miejscowości D. koncentrując swoje życie w miejscowości C.. Dla dokonania prawidłowej oceny zamiaru opuszczenia miejsca pobytu ważne jest, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m. in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Wszystkie te okoliczności w niniejszej sprawie prowadzą do wniosku, że wyprowadzenie się skarżącego z przedmiotowego lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Nie jest to – wbrew twierdzeniom skarżącego - stan chwilowy, bowiem jak już wyżej wskazano, trwa od listopada 2022 r. i dotychczas skarżący nie podjął żadnych środków w celu powrotu do lokalu w miejscowości D..

Na marginesie Sąd wskazuje, że znajdujący się w aktach sprawy nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego w O. z [...] r., w którym uznano skarżącego za winnego znęcania się nad żoną i małoletnimi dziećmi, nie stanowi jedynego (ani nawet zasadniczego) dowodu w sprawie. Organy administracji wydając decyzje w kontrolowanej sprawie nie oparły się wyłącznie na wspomnianym wyroku, który stanowił jedynie jeden z wielu dowodów w sprawie. Skarżący wadliwie zarzuca, że skoro wyrok ów był nieprawomocny, to wymeldowanie było niezasadne. Stan faktyczny ustalony w sprawie na podstawie pozostałych dowodów pozwalał na wymeldowanie skarżącego, który dobrowolnie wyprowadził się ze spornego lokalu i nie podjął żadnych prób powrotu do tego lokalu. Orzekający w sprawie Sąd swoje rozstrzygnięcie oparł na całokształcie okoliczności faktycznych i bogatym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, co pozwoliło jednoznacznie przyjąć, że wymeldowanie skarżącego było uprawnione.

Kontrolowana decyzja organu II instancji została wydana po upływie około 10 miesięcy od opuszczenia przez skarżącego lokalu w miejscowości D.. Zgodnie z art. 33 ust. 1 u.e.l. obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. W realiach niniejszej sprawy uzasadniona była więc decyzja organu I instancji o wymeldowaniu skarżącego z przedmiotowego lokalu – skarżący opuścił bowiem miejsce stałego pobytu niedopełniając obowiązku wymeldowania się.

Niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Organy administracji przeprowadziły wystarczające postępowanie wyjaśniające, w oparciu o które ustalono istotne dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy i niebudzące wątpliwości okoliczności faktyczne. Fakt, że skarżący nie zgadza się z przeprowadzoną oceną dowodów i dokonanymi ustaleniami faktycznymi nie oznacza, że doszło w tym względzie do istotnego naruszenia przepisów postępowania.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji – oddalił skargę na podstawie 151 p.p.s.a.