Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1662/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 §  1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 48 § 3
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2024 r. sprawy ze skargi B. K. i T. K. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 8 sierpnia 2023 r. nr OA.7721.20.5.2023 w przedmiocie nakazu rozbiórki rozbudowanej części budynku mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz skarżących B. K. i T. K. solidarnie kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru (dalej: "PWINB",/"organ odwoławczy") decyzją z 8 sierpnia 2023 r. nr OA.7721.20.5.2023, na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania B.K. i T.K. (dalej: "Inwestorzy"/"Skarżący") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB"/"organ I instancji") z 3 marca 2023 r. znak PINB.5160.2.14.2019 nakazującej Skarżącym rozbiórkę rozbudowanej części budynku mieszkalnego, usytuowanego na działkach nr [...] i [...] w miejscowości [...], składającej się z dwóch pomieszczeń (ganek i kotłownia) o wymiarach 8,40x2,60 m i tarasu o wymiarach 4,66x2,86 m, przykrytych wspólnym dachem, wybudowanej bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, PINB nakazał Skarżącym rozbiórkę rozbudowanej części ww. budynku mieszkalnego. Najpierw, postanowieniem z 25 stycznia 2022 r., zmienionym postanowieniem z dnia 12 lipca 2022 r., na podstawie art. 48 pkt 3 P.b., wstrzymał roboty budowlane prowadzone bez wymaganego pozwolenia na budowę przy rozbudowie ww. budynku mieszkalnego oraz nałożył na Skarżących, jako inwestorów, obowiązek przedłożenia do dnia 30 grudnia 2022 r. dokumentów dotyczących prowadzonych robót budowlanych, tj. zaświadczenia Wójta Gminy [...] o zgodności przedmiotowego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę właściwej izby samorządu zawodowego, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ponieważ Skarżący nie wywiązali się z nałożonego obowiązku, w związku z tym PINB wydał nakaz rozbiórki rozbudowanej części budynku mieszkalnego. W odwołaniu Skarżący zarzucili, że w decyzji o rozbiórce nie przeanalizowano jej wykonalności z punktu widzenia zagrożenia bezpieczeństwa i trwałości pozostałej części budynku, która zostanie do pozostawienia w stanie istniejącym. Część budynku, która pozostałaby po rozbiórce nie może stanowić samodzielnego obiektu z uwagi na funkcję rozbieranych pomieszczeń oraz, że oprócz spadkobierców wymienionych w trakcie postępowania administracyjnego przed organem I instancji są jeszcze osoby dziedziczące, które powinny zostać powiadomione o toczącym się postępowaniu w sprawie rozbiórki.

Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie uznał, że ustalenia stanu faktycznego co do przedmiotu sprawy nie budzą wątpliwości. PINB dokonał właściwej kwalifikacji i wdrożył prawidłową procedurę legalizacyjną, stosując właściwe przepisy ustawy - Prawo budowlane, a z uwagi na nieprzedłożenie dokumentów warunkujących kontynuowanie procedury legalizacyjnej, wydał właściwe rozstrzygnięcie nakazujące rozbiórkę. Przypomniał tło sprawy i wytyczne zawarte w decyzji kasacyjnej z 22 listopada 2022 r. i zaakceptował stanowisko co do konieczności uzyskania pozwolenia na rozbudowę przedmiotowego budynku mieszkalnego o ganek i kotłownię oraz taras (roboty te nie zostały wymienione w art. 29 - art. 31 ustawy P.b., a w konsekwencji - zgodnie z art. 28 ust. 1, wymagały od Inwestorów przed ich przeprowadzeniem uzyskania pozwolenia na rozbudowę). PWINB uznał za prawidłowe stanowisko, że rozbudowa przedmiotowego budynku mieszkalnego składająca się z dwóch pomieszczeń (ganek i kotłownia) i tarasu, przykrytych wspólnym dachem w dacie budowy wymagała uzyskania pozwolenia na budowę oraz, że w tym przypadku zastosowanie ma art. 48 P.b. w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. (art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z dnia 18 marca 2020 r. poz. 471). Zatem PINB prawidłowo wdrożył procedurę wynikającą z art. 48 P.b. nakazując obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie, dokumentów niezbędnych do zalegalizowania samowoli. Termin wyznaczony na spełnienie nałożonego obowiązku został zmieniony postanowieniem z dnia 12 lipca 2022 r. do dnia 30 grudnia 2022 r. i był wystarczająco długi. Tym samym organ umożliwił Skarżącym legalizację przedmiotowej samowoli budowanej. Skoro Skarżący nie skorzystali z tej możliwości i dokumentów legalizacyjnych nie złożyli, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest, zgodnie z art. 48 ust. 4 P.b., wydać decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie rozbudowanego obiektu budowlanego lub jego części. Zatem PINB nakazując rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku wydał decyzję zgodnie z treścią art. 48 ust. 4 P.b. PWINB stwierdził, że Skarżący nie wywiązali się z wezwania do podania informacji o wskazywanych na etapie postępowania odwoławczego potencjalnych spadkobiercach. Odnosząc się natomiast do zarzutu, że w decyzji o rozbiórce nie przeanalizowano jej wykonalności z punktu widzenia zagrożenia bezpieczeństwa i trwałości pozostałej części budynku, wskazał na stanowisko w tej kwestii przedstawione w uzasadnieniu decyzji z dnia 22 listopada 2019 r. (ewentualna rozbiórka rozbudowy jest możliwa bez spowodowania zagrożenia dla pozostałej konstrukcji budynku).

W skardze Skarżący zaskarżyli decyzję w całości zarzucając, na zasadzie art. 57 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.– zwanej dalej: "P.p.s.a."):

a) w zw. z art 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nieważność z uwagi na przyczynę określoną w art 156 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 48 i 52 P.b., poprzez skierowanie decyzji do osób nieposiadających, w chwili jej wydania, tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co czyni ją niewykonalną, ewentualnie

b) w zw. z art 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 10, art 61 § 4, art. 97 § 1 pkt 4, art 28 K.p.a., poprzez nieustalenie osób, którym przysługuje status strony postępowania (współwłaścicieli nieruchomości), w oparciu o postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia a jedynie o przesłuchanie stron, w wyniku nie zawieszenia postępowania, w celu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego - ustalenia następców prawnych strony. W wyniku powyższych naruszeń doszło do niezawiadomienia o wszczęciu postępowania wszystkich osób będących stronami w sprawie, niezapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu oraz powstania prawdopodobieństwa unieważnienia decyzji jako skierowanej do osób niebędących stronami w sprawie lub powstania podstaw wznowienia postępowania. Przede wszystkim zaś nałożenia obowiązku rozbiórki na osoby, które nie mogą wykonać decyzji z uwagi na brak tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (Inwestorzy) przy wykluczeniu osób, które ewentualnie mogłyby być zainteresowane w legalizacji samowoli budowlanej (współwłaściciele);

- art. 100 § 2 i 3 K.p.a. poprzez jego zastosowanie i wydanie przez organ we własnym zakresie rozstrzygnięcia w przedmiocie następstwa prawnego właścicieli nieruchomości, której dotyczy samowola budowlana, jakkolwiek art. 627 K.p.c. stanowi, że postępowanie spadkowe należy do zakresu działalności sądów,

- niezastosowanie art 100 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.c. i z art. 669 K.p.c., poprzez niewystąpienie do prokuratora z wnioskiem o zażądanie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, celem ustalenia następców prawnych właścicieli nieruchomości, na której wybudowano obiekt wyczerpujący znamiona samowoli budowlanej, z uwagi na brak uprawnień do wystąpienia przez organ z urzędu o wszczęcie przedmiotowego postępowania przed sądem powszechnym;

- art 9 K.p.a. poprzez niepoinformowanie uczestników postępowania przez organ o tym, że nieustalenie następców prawnych właścicieli nieruchomości, na której wybudowano obiekt w ramach samowoli budowlanej, skutkować będzie ewentualnie niemożnością przedstawienia oświadczeń woli współwłaścicieli w przedmiocie zgody na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd w rozumieniu art 199 K.c. (rozbudowa i przebudowa), co z kolei spowoduje niemożność przedstawienia tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w rozumieniu art 3 pkt 11 P.b. i skutecznej legalizacji samowoli budowlanej i może skutkować poniesieniem szkody - kosztami rozbiórki.

Na tych podstawach wnieśli o

a) stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, na zasadzie art 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ewentualnie

b) uchylenie, na zasadzie art 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., zaskarżonej decyzji w całości, oraz uchylenie, na zasadzie art 135 P.p.s.a., aktów podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, w tym postanowienia o wstrzymaniu budowy oraz decyzji o rozbiórce wydanych w sprawie przez organ I instancji, z uwagi na ich wydanie z naruszeniem art 10,28,61 § 4 K,p.a., ewentualnie stwierdzanie ich nieważności z uwagi na przyczynę, o której mowa w art 156 § 1 pkt 5 K.p.a. (niewykonalność w momencie wydania), w zw. z art 48, 52 i 3 pkt 11 P.b.,

Na zasadzie art. 61 § 2 pkt 1 P.p.s.a. wnieśli o wstrzymanie wykonania decyzji przez Organ, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku, o wstrzymanie wykonania decyzji przez Sąd, na zasadzie art. 61 § 2 pkt 3 P.p.s.a., a także o zasądzenie, na podstawie art 200 P.p.s.a., kosztów postępowania, w przypadku uwzględnienia skargi.

W uzasadnieniu zarzuty skargi zostały rozwinięte.

W odpowiedzi na skargę PWIN wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga jest uzasadniona.

I. Stan sprawy jest następujący.

1. W związku z pismem M.K. z 27 czerwca 2018 r. dotyczącym rozbudowy budynku położonego w miejscowości [...] nr [...] PINB uzyskał informację z rejestru gruntów o współwłaścicielach usytuowanego na działkach nr [...] i [...] budynku. Z dokumentów tych wynika, że działki stanowią współwłasności K.B., J.D., R.D., W.D., Z.D., M.K., W.O. i I.Ś. – po 1/8 części. PINB dokonał kontroli robót budowlanych przy budynku mieszkalnym zlokalizowanym na tych nieruchomościach, sporządzając z czynności tej w dniu 29 sierpnia 2018 r. protokół (k. 4 akt adm.). Wobec stwierdzenia, że J.D. i W.D. nie żyją, wystąpił do pozostałych współwłaścicieli o wskazanie następców prawnych. Od współwłaścicielki M.K. uzyskał informację, że brat – Z.D. nie żyje, zmarł w sierpniu 2018 r. nie pozostawiając potomstwa (k. 10 akt j.w.). Od współwłaścicielki I.Ś., że J.D. i W.D. nie żyją i nie posiadali żadnych spadkobierców. W związku z tym I.Ś. wniosła, aby ich części majątku przekazać obecnie żyjącym współwłaścicielom (k. 9 akt j.w.). Dysponując tymi informacjami, PINB 4 stycznia 2019 r. zawiadomił Skarżących oraz R.D., M.K., W.O. i I.Ś. o wszczęciu postępowania w sprawie legalności robót prowadzonych przy rozbudowie budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...], a następnie postanowieniem z 2 lutego 2019 r., na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 P.b., wstrzymał roboty budowlane prowadzone bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz nałożył na Inwestorów obowiązek przedłożenia do 31 lipca 2019 r. dokumentów dotyczących prowadzonych robót budowlanych, o jakich mowa w art. 48 ust. 3 P.b. Z uwagi na nieprzedłożenie ww. dokumentów w wyznaczonym terminie, PINB decyzją z 3 września 2019 r., nakazał rozbiórkę rozbudowanej części budynku mieszkalnego. Odwołanie od tej decyzji wniosła Inwestorka podnosząc m.in., że dokumenty niezbędne do legalizacji nie zostały złożone, gdyż M.K. nie wyraża zgody na legalizację. Podniosła również, że postępowanie spadkowe nie zostało wykonane. Na etapie postępowania międzyinstancyjnego M.K. poinformowała, że brat R. D. zmarł 1 marca 2019 r., zmarła również w sierpniu 2019 r. jego żona (k. 6 akt PWINB). PWINB uwzględnił odwołanie i decyzją z 22 listopada 2019 r., uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

2. W ponownym postępowaniu, mając na uwadze wskazówki PWINB co do rozważenia zasadności prowadzenia dwóch odrębnych postępowań, tj. w sprawie przebudowy budynku mieszkalnego, w trybie art. 50 - 51 P.b. oraz odrębnie - w sprawie jego rozbudowy w trybie art. 48 P.b., PINB przedmiotem postępowania uczynił wyłącznie rozbudowę budynku mieszkalnego i wdrożył tryb postępowania przewidziany przepisem art. 48 P.b. Procedując w tym przedmiocie przeprowadził rozprawę administracyjną, zawiadamiając o terminie Inwestorów, M.K., W.O. i I.Ś. Do protokołu rozprawy z dnia 4 lutego 2020 r. Skarżąca potwierdziła, że wraz z mężem wykonała roboty w budynku objętym postępowaniem. Strony postępowania (ich pełnomocnicy) przedstawiły informacje odnośnie do wiadomych im okoliczności o osobach z kręgu spadkobierców. W dniu 23 czerwca 2021 r. PINB przy udziale Inwestorki ponownie dokonał oględzin robót budowlanych budynku mieszkalnego objętego postępowaniem i postanowieniem z 25 stycznia 2022 r., na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 P.b., wstrzymał roboty budowlane prowadzone bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia do 30 czerwca 2022 r. dokumentów, o jakich mowa w art. 48 ust. 3 P.b. Termin przedłożenia dokumentów, na wniosek Inwestorki, przedłużony został do 30 grudnia 2022 r. (postanowienie PINB z 12 lipca 2022 r.). Wobec braku wykonania obowiązku, PINB decyzją z 3 marca 2023 r., nakazał rozbiórkę rozbudowanej części budynku mieszkalnego. W odwołaniu Inwestorzy m.in. wskazali z imienia i nazwiska osoby, które są spadkobiercami zmarłych współwłaścicieli. Na tej podstawie wnieśli o uchylenie decyzji o rozbiórce. W piśmie z 15 maja 2023 r. Inwestorzy uszczegółowili dane dotyczące aktualnych współwłaścicieli i ich adresów (J.D., S.D., M.D., K.B. zd. D., D.D. zd. D., L.M. (k. 13 akt PWINB T.II). Dodatkowo, Skarżąca wskazała spadkobierców W.O. oraz podała ich adresy (mąż A.O., córka M.O., syn J.O. i córka B.K., tj. Skarżąca). Dysponując takimi informacjami, PWINB rozpatrzył odwołanie i decyzją z 8 sierpnia 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Jako strony postępowania uznał Inwestorów, M.K., M.O., J.O., I.Ś., B.D., K.D., B.B.-D. i A.B. oraz M. i G.D.

II. Ustalenia faktyczne nie są skargą podważane. Zatem powtórzyć należy za organami nadzoru, że Inwestorzy w budynku drewnianym zlokalizowanym na działkach nr [...] i [...], bez wymaganego pozwolenia na budowę, w 2016 roku wykonali roboty budowlane polegające na zmianie konstrukcji dachu, wymianie poszycia, wykonaniu lukarny dachowej, oraz dobudowaniu do budynku tarasu, ganku wraz z kotłownią w której wstawiono dodatkowy komin. Całość rozbudowy przykryta została dachem będącym przedłużeniem frontowej połaci dachu budynku. Dobudowane do budynku pomieszczenia mają wymiary 8,40m x 2,86m, taras 4,66m x 2,86m i w tym zakresie, na podstawie art. 48 ust. 4 P.b., orzeczono nakaz rozbiórki.

W przypadku rozbudowy lub nadbudowy istniejącego budynku w taki sposób, że ta rozbudowa staje się integralną częścią dotychczasowego obiektu budowlanego i jest połączona z nim w taki sposób, że rozbiórka dobudowanej części nie jest możliwa bez rozbiórki całego obiektu lub przynajmniej jego znacznej części, także tej legalnie wzniesionej, to brak jest podstaw do zastosowania art. 48 P.b. Wówczas znajdzie zastosowanie tryb wymieniony w art. 50 i art. 51 P.b. (zob. wyroki NSA z 9 września 2015 r., sygn. II OSK 92/4, z 14 października 2015 r., sygn. II OSK 348/14, z 20 września 2017 r., sygn. II OSK 3089/15, z 6 czerwca 2018 r., sygn. II OSK 1676/16). Zatem na podstawie art. 48 ust. 4 P.b. organ nadzoru budowlanego nie może orzekać o nakazaniu rozbiórki tej części budynku, która została wybudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę, jeżeli budowa dobudowanej części została podjęta po częściowej rozbiórce budynku i połączona z nim trwale w taki sposób, że ewentualna jej rozbiórka wymagałaby jednocześnie nałożenia dodatkowych obowiązków doprowadzenia legalnie wybudowanego budynku do stanu poprzedniego.

Uwaga ta ma zasadnicze znaczenie w rozpatrywanej sprawie, gdyż w odwołaniu Inwestorzy podnosili brak możliwości dokonania rozbiórki z przyczyn, o jakich wyżej mowa. PWINB w zaskarżonej decyzji nie zajął w tej materii w zasadzie żadnego stanowiska. Jedynie w jednym z ostatnich akapitów uzasadnienia stwierdził, że kwestia ta została wyjaśniona w poprzedniej decyzji tegoż organu, gdzie PWINB "na tle ustaleń organu powiatowego i zdjęć sporządzonych przez PINB (...) podczas kontroli ocenił, że ewentualna rozbiórka jest możliwa bez spowodowania zagrożenia dla pozostałej konstrukcji budynku". Sąd stwierdza, że odnosząc się do zasadniczego zarzutu odwołania PWINB powtórzył jednozdaniową argumentację z decyzji z 22 listopada 2019 r., przy czym w żadnej z wydanych decyzji nie wyjaśnił, jakie ustalenia organu powiatowego, poza zdjęciami, za takim stanowiskiem przemawiają.

Brak odniesienia się do głównego zarzutu odwołania stanowi naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 I art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w stopniu, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Uwzględnienie skargi z przyczyn, które Sąd nie będąc z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. związany zarzutami skargi wziął pod rozwagę z urzędu nie oznacza, że podniesione w skardze zarzuty są uzasadnione.

W świetle zapisów z rejestru gruntów oraz jawnych ksiąg wieczystych wg stanu na 31 maja 2023 r., nieruchomość zabudowana budynkiem mieszkalnym, którego dotyczy zaskarżona decyzja, stanowi współwłasność J.D., M.K., W.D., R.D., Z.D. i I.Ś. po 1/8 części oraz W.O. w 2/8 częściach. Z pisemnych oświadczeń Inwestorów oraz współwłaścicielek (M.K. i I.Ś.) złożonych w toku postępowania wynika natomiast, że J.Da., W.D. i Z.D. zmarli bezpotomnie. Zmarł także R.D. i jego żona, a spadkobiercami wymienionych są B.D., G.D. i B.D.-B.. Zmarła również W.O. a jej spadkobiercami są mąż A.O. oraz dzieci M.O, J.O. i B.K.. B.K. wraz z mężem T.K. są inwestorami, do których skierowany został nakaz rozbiórki części budynku mieszkalnego, usytuowanego na działkach nr [...] i [...]. Sąd stwierdza, że informacje powyższe są wystarczające na potrzeby ustalenia stron postępowania w sprawie samowoli budowlanej.

Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że prawa majątkowe i obowiązki majątkowe z chwilą śmierci przechodzą na spadkobierców (art. 922 K.c.), spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 K.c.), a spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku (art. 925 K.c.). Zatem oświadczenia wyżej opisane dotyczące śmierci współwłaścicieli oraz wskazujące spadkobierców, stanowiły dostateczną podstawę do ustalenia osób mających status strony w postępowaniu dotyczącym samowoli budowlanej. Celem bowiem postępowania prowadzonego zarówno w trybie art. 50 – 51 P.b., jak i w trybie art. 48 P.b., jest likwidacja stanu niezgodnego z Prawem budowlanym, a nie uregulowanie własności nieruchomości obarczonej samowolą budowlaną.

W rozpoznawanej sprawie PWINB ustalając spadkobierców W.O. zapewnił wszystkim współwłaścicielom udział w postępowaniu legalizacyjnym; powyższego stwierdzenia nie zmienia fakt zbędnego uznania za strony współmałżonków spadkobierców. Wskazać też należy, że począwszy od postanowienia PINB z dnia 25 stycznia 2022 r. o wstrzymaniu robót budowlanych, wszystkie strony miały zapewniony udział w postępowaniu dotyczącym samowoli budowlanej, przy czym na etapie postępowania odwoławczego PWINB zawiadomił spadkobierców W.O. w trybie art. 10 § 1 K.p.a.

Wszystko to prowadzi do konkluzji, że skarga, o ile zarzuca naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w powiązaniu z przepisami K.p.c. i upatruje konieczność sądowego ustalenia spadkobierców współwłaścicieli, jest niezasadna.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut dotyczący błędnego adresata decyzji nakazującej rozbiórkę części budynku mieszkalnego.

Stosownie do art. 52 P.b., inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.

Z przepisu tego wynika, że stosowny nakaz powinien być w pierwszej kolejności nałożony na inwestora, który dopuścił się samowoli budowlanej. Dotyczy to przede wszystkim takiej sytuacji, gdy inwestor posiada tytuł prawny do nieruchomości (zob. np. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2015 r. sygn. II OSK 2723/23, z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. II OSK 2146/13). Nakaz może zostać skierowany również do inwestora będącego tylko współwłaścicielem nieruchomości, który wykonał samowolnie obiekt budowlany. Skierowanie bowiem nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części do pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, niemających z samowolną inwestycją nic wspólnego zdejmowałoby odpowiedzialność za samowolę budowlaną z faktycznego sprawcy samowoli i narażałoby na dodatkowe i nieuzasadnione koszty współwłaścicieli nieruchomości niebędących sprawcami samowoli (zob. np. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. II OSK 576/10). W pewnych okolicznościach zasadnym może być także skierowanie nakazu rozbiórki do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości (zob. wyroki NSA z dnia 23 lipca 2009 r. sygn. II OSK 1234/08, z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. II OSK 1530/19, z dnia 21 grudnia 2022 r. sygn. II OSK 2266/21). Sąd poglądy te podziela i stwierdza, że o tym, kto ma być adresatem nakazu (decyzji) decyduje organ nadzoru budowlanego kierując się ustaleniami faktycznymi sprawy mając jednocześnie na uwadze, aby orzeczony nakaz był wykonalny i skuteczny również na etapie postępowania egzekucyjnego.

Ustalenia faktyczne nie były przedmiotem sporu co oznacza, że inwestorami, którzy dopuścili się samowoli budowlanej, są Skarżący. Z akt jednoznacznie wynika, że Inwestorzy aktualnie zamieszkują w tym budynku a Skarżąca, jako spadkobierca ustawowy W.O., nabyła udział we nieruchomości. Innymi słowy, jest współwłaścicielem przedmiotowego budynku. Zatem Sąd stwierdza, że w sytuacji, w której pozostali współwłaściciele (poza M.K.) nie zajmują stanowiska w postępowaniu legalizacyjnym, w tym nie sprzeciwiają się nakazowi rozbiórki, to nakaz mógł być skierowany do Inwestorów, gdyż ten adresat nakazu wymieniony jest jako pierwszy w przepisie art. 52 P.b.

Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 P.p.s.a.