Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 480/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c, art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 15 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant Starszy asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2023 roku sprawy ze skargi C. Z. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 5 czerwca 2023 roku nr 346/2023 w przedmiocie odmowy przyznania płatności ekologicznej na 2021 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Skierniewicach z dnia 8 marca 2022 roku nr 0093-2022-003829; 2. zasądza od Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi na rzecz C. Z. kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 czerwca 2023 r. nr 346/2023 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi - po rozpoznaniu odwołania C.Z. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Skierniewicach z dnia 8 marca 2022 r. nr 0093-2022-003829 w sprawie odmowy przyznania płatności ekologicznej PROW 2014-2020 - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

17 czerwca 2021 r. strona, za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, złożyła wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2021.

8 marca 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję w sprawie odmowy przyznania płatności ekologicznej PROW 2014-2020.

Producent wniósł odwołanie.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zasady i tryb przyznawania płatności, o których przyznanie wnioskowała strona niniejszego postępowania, określają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 marca 2023 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2023 r. poz. 481).

Organ wyjaśnił, że składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności ekologicznej na dany rok oraz zobowiązuje się do przestrzegania warunków przyznania płatności oraz wymogów ustanowionych dla realizacji pakietów. Natomiast rolą organu administracji jest przyznanie płatności, przy czym jest to poprzedzone weryfikacją spełnienia przez rolnika przesłanek przyznania płatności określonych w rozporządzeniu. Dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności.

Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że składając wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2021 rolnik ubiegał się o przyznanie płatności ekologicznej za realizację Pakietu 10. Uprawy sadownicze po okresie konwersji w ramach wariantów: 10.1.2. Uprawy jagodowe po okresie konwersji oraz 10.2. Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji.

W myśl § 9 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 834/2007", oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia (...). Organ przywołał także treść § 9 ust. 16 ww. rozporządzenia.

Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi wyjaśnił, że ponieważ stosownie do powyżej przytoczonego przepisu warunkiem uzyskania płatności ekologicznej jest prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, należy wskazać na treść art. 9 ust. 3 - 5 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym, który stanowi, że jednostka certyfikująca:

1) ogłasza na administrowanej przez tę jednostkę stronie internetowej wykaz producentów ekologicznych,

2) udostępnia, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, na wniosek zainteresowanego podmiotu, wykaz producentów ekologicznych

- objętych kontrolą, o której mowa w art. 7 ust. 1, prowadzoną przez tę jednostkę.

Wykaz, o którym mowa w ust. 3, zawiera, oprócz informacji, o których mowa w art. 28 ust. 5 rozporządzenia nr 834/2007, dane i informacje dotyczące produktów rolnictwa ekologicznego wytworzonych przez każdego z producentów ekologicznych. Dane i informacje obejmują przynajmniej wielkość produkcji ekologicznej poszczególnych produktów rolnictwa ekologicznego wytworzonych przez każdego z tych producentów. Minister właściwy do spraw rolnictwa może określić, w drodze rozporządzenia, wzór wykazu, o którym mowa w ust. 3, mając na względzie zapewnienie porównywalności danych i informacji ogłaszanych lub udostępnianych przez jednostki certyfikujące, objętych tym wykazem.

Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 1 pkt 1, ust 1a oraz ust. 3 ustawy o rolnictwie ekologicznym, jednostka certyfikująca przekazuje:

1) Głównemu Inspektorowi oraz Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, wykaz producentów, o których mowa w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2020 r. poz. 1206), którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego do dnia:

a) 15 października każdego roku - w przypadku producentów, względem których jednostka certyfikująca stwierdziła spełnienie tych wymagań do dnia 1 października danego roku,

b) 30 listopada każdego roku - w przypadku producentów innych niż wskazani w lit. a, względem których jednostka certyfikująca stwierdziła spełnienie tych wymagań do dnia 15 listopada danego roku

Jeżeli w wyniku kontroli przeprowadzonej przez jednostkę certyfikującą zostanie stwierdzona konieczność uzupełnienia lub zmiany danych zawartych w wykazie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, jednostka certyfikująca uzupełnia lub zmienia ten wykaz, według stanu na dzień 31 grudnia tego roku, i przekazuje go Głównemu Inspektorowi oraz Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sposób i w formie określonej w ust. 1 pkt 1, w terminie do dnia 14 stycznia roku następującego po roku przekazania tego wykazu; (...) Wykaz, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dla celów postępowania dowodowego w postępowaniu prowadzonym w sprawach związanych z udzielaniem pomocy finansowej producentom ekologicznym, na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 28 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1, z późn. zm.) organy kontrolne i jednostki certyfikujące prowadzą aktualizowany wykaz zawierający nazwy i adresy podmiotów gospodarczych objętych ich kontrolą. Wykaz ten jest udostępniany zainteresowanym stronom.

Dyrektor wskazał, że zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego warunkiem przyznania płatności w ramach deklarowanych wariantów 10.1.2. Uprawy jagodowe po okresie konwersji oraz 10.2. Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji jest prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego. Ocena, czy produkcja rolna prowadzona jest metodami ekologicznymi, została powierzona podmiotom upoważnionym do działania w rolnictwie ekologicznym jako jednostki certyfikujące. Dokumenty urzędowe zaś sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Oznacza to, że w sprawie wsparcia produkcji prowadzonej w ramach wariantu 10.1.2. Uprawy jagodowe po okresie konwersji oraz wariantu 10.2. Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji, podstawowym i kluczowym dowodem w postępowaniu przed organami ARiMR spełnienia przez producenta rolnego warunków produkcji ekologicznej jest sporządzony przez właściwą jednostkę certyfikującą wykaz producentów, którzy spełnili warunki uznania produkcji rolnej za ekologiczną. Wobec tego organy ARiMR obowiązane są respektować treść wykazu producentów. Oczywiście przyznanie tego statusu wykazowi producentów ekologicznych nie oznacza, że nie można podważyć jego wiarygodności. To wymaga jednakże - jak stanowi art. 76 § 3 k.p.a. - przeprowadzenia przeciwdowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego. Ciężar tego przeciwdowodu leży na wnioskującym o płatność jako podmiocie kwestionującym treść dokumentu urzędowego i posiadającym interes faktyczny w jego podważeniu.

Dyrektor ARiMR zaznaczył, że organ I instancji badając czy zostały spełnione warunki przyznania wnioskowanej przez stronę płatności w ramach wariantu 10.1.2. Uprawy jagodowe po okresie konwersji oraz wariantu 10.2. Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji stwierdził, że w wykazie przekazanym przez jednostkę certyfikującą w 2021 r. brak jest danych producenta, w konsekwencji czego odmówił stronie wnioskowanej płatności, na podstawie § 9 ust. 1 rozporządzenia.

Organ podkreślił, że strona nie kwestionuje ustaleń organu w powyższym zakresie, przy czym fakt nieumieszczenia jej w wykazie jednostki certyfikującej tłumaczy nienależytą starannością doradcy, z którym współpracuje w ramach programu "Rolnictwo Ekologiczne". Jednocześnie strona do odwołania dołączyła dwa certyfikaty wystawione przez jednostkę certyfikującą A. Sp. z o.o., tj. Certyfikat Zgodności nr [...]z dnia 15 października 2020 r., data ważności certyfikatu obejmuje okres od dnia 15 października 2020 r. do 31 grudnia 2021 r. oraz certyfikat nr [...] z dnia 21 października 2022 r., data ważności z dnia 21 października 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. W ocenie strony dokumenty te potwierdzają, że w 2021 r. prowadziła produkcję rolną metodami ekologicznymi, a zatem organ niesłusznie odmówił przyznania płatności.

Odnosząc się do argumentów producenta Dyrektor wyjaśnił, że podstawą do uzyskania pomocy w ramach działania rolnictwo ekologiczne w ramach wariantów Uprawy jagodowe po okresie konwersji oraz Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji w danym roku (tutaj: 2021 r.) jest umieszczenie przez jednostkę certyfikującą rolnika w wykazie producentów rolnych którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego, a nie udowodnienie wyprodukowania produktów ekologicznych. Zdaniem organu przedłożony przez stronę Certyfikat Zgodności nr [...], został wystawiony przez jednostkę w oparciu o kontrolę przeprowadzoną w dniu 15 października 2020 r., natomiast kolejny na podstawie kontroli w dniu 7 października 2022 r. Dokumenty te potwierdzają jedynie, że w 2020 r. i 2022 r. w ramach prowadzonej działalności rolniczej strona wytworzyła produkty ekologiczne i w żaden sposób nie stanowią o spełnieniu przez stronę w 2021 r. przesłanek z § 9 ust. 1 rozporządzenia.

Zdaniem Dyrektora na zmianę stanowiska organu w sprawie nie ma również wpływu znajdująca się w aktach sprawy decyzja z 27 stycznia 2023 r. Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Łodzi, na mocy której z mocą wsteczną, tj. trzy lata od dnia 2 stycznia 2023 r. uznano datę rozpoczęcia przez stronę prowadzenia produkcji ekologicznej. Organ zauważył, że decyzja ta została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 (Dz. Urz. UE L 150 z 14.06.2018, str. 1, z późn. zm.), które nie mają zastosowania do płatności ekologicznej na 2021 rok.

Organ stwierdził, że co prawda zgodne z aktualnym brzmieniem § 9 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego, przepisami rozporządzenia 2018/848, rozporządzenia 2017/625 w obszarze, o którym mowa w art. 1 ust. 2 lit. i tego rozporządzenia, przepisami wydanymi na podstawie tych rozporządzeń oraz przepisami ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej i przepisami wydanymi na jej podstawie, niemniej jednak w rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia ekologicznego (w tym analizowany § 9 ust. 1) w brzmieniu sprzed nowelizacji zawartej w treści rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 marca 2023 r. zmieniającego ww. rozporządzenie. Powyższe wynika z treści § 2 rozporządzenia z 10 marca 2023 r. w którym wskazano, że "Do przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w sprawach objętych postępowaniami:

1) wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia,

2) zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie przepisów dotychczasowych, w przypadku gdy zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia

- stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu dotychczasowym.

Organ zaznaczył, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem z 17 czerwca 2021 r., czyli przed dniem wejściem w życie rozporządzenia zmieniającego z dnia 10 marca 2023 r., co miało miejsce w dniu 15 marca 2023 r. Zatem skutki prawne wynikające z decyzji Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Łodzi z 27 stycznia 2023 r. nie mogą stanowić podstawy do przyznania płatności ekologicznej na rok 2021.

Zdaniem organu, w świetle przepisów regulujących zasady przyznania płatności ekologicznej na rok 2021, potwierdzeniem prowadzenia rolnej zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym jest zamieszczenie danych rolnika przez jednostkę certyfikującą w wykazie producentów rolnych, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w danym roku. Skoro organ ustalił, co nie jest kwestionowane przez stronę, że nie widnieje ona w żadnym z wykazów złożonych przez jednostki certyfikujące w 2021 r., to prawidłowo odmówił przyznania płatności.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod względem formalnym organ II instancji zwrócił uwagę, że uzasadnienie decyzji nie spełnia wszystkich wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy dostrzega braki uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. Z uwagi jednak na to, że uchybienia te nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy organ II instancji nie ma podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi C. Z. zarzucił naruszenie prawa materialnego:

1) § 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objęte Programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014-2020 w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej rozporządzenia Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 10 marca 2023 roku, (Dz. U 2023 poz.481), poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że nie spełnia warunków wskazanych w ww. rozporządzeniu, wskazując, że w 2021 roku nie prowadził produkcji ekologicznej, w sytuacji gdy przedstawiony przez niego materiał dowody przeczy ustaleniom organu, zwłaszcza w świetle załączonego certyfikatu jednostki certyfikującej za rok 2021 oraz innych dokumentów potwierdzających prowadzenie upraw ekologicznych zarówno 2021 oraz 2022 na potwierdzenie czego załączono certyfikat jednostki certyfikującej, a tym samym odmówienie mi wypłaty płatności ekologicznej za rok 2021,

2) niezastosowanie art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L 2014.227.69), gdzie akapit 1 ww. rozporządzenia stanowi, że wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze,

3) naruszenie prawa procesowego, tj.: art 7, art. 7a, art. 8, art. 9 art. 75 § 1 art 77 § 1 i art 80 k.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność wyjaśnienia czy skarżący posiada certyfikat ekologiczny za 2021 rok, oraz czy jest prowadzone przez niego gospodarstwo ekologiczne oraz braku wyjaśnienia okoliczności braku umieszczenia jego danych w wykazie producentów jednostki certyfikującej, opierając się jedynie na danych widniejących w systemie danych elektronicznych i nie wezwanie producenta do wyjaśnienia zaistniałej sytuacji, oraz pominięciu ustaleń wynikających z decyzji Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych z 27 stycznia 2023 r.,

4) art. 15 k.p.a. przez zaniechanie przez organ II instancji przeprowadzenia kontroli instancyjnej i ograniczenie się jedynie do kontroli prawidłowości postępowania organu pierwszej instancji nie dokonując żadnych własnych ustaleń, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy,

5) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezachowanie przez organ I instancji w sporządzonym uzasadnieniu wszelkich zasad wynikających z przedmiotowego przepisu,

6) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie przez organ II instancji i wydanie decyzji utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję sytuacji, gdy zaistniała konieczność wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy mających wpływ na jej wynik.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący wyjaśnił, że wypełniając wniosek zadeklarował rośliny, które faktycznie uprawiał i to w sposób ekologiczny co jasno zostało wskazane w decyzji z dnia 27 stycznia 2023 r. Wojewódzkiego Inspektora jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, gdzie Inspektor jednoznacznie wskazuje, że przerwa w nadzorze wprawdzie miała miejsce w 2021 roku, jednak zagrożenia zastosowanie środków niedozwolonych w rolnictwie ekologicznym oceniono na niskie. Tym samym prowadzona przez skarżącego produkcja przez cały okres miała charakter ekologiczny. Wniosek był zatem zgodny ze stanem rzeczywistym. Organ nie zakwestionował w niniejszej sprawie ani powierzchni zgłoszonej do płatności, ani jakości upraw. Jedynym błędem strony było uchybienie terminowi przeprowadzenia kontroli przez jednostkę certyfikującej, gdzie zawsze zajmował się tym mój doradca, który od początku programu dbał o przeprowadzenie kontroli w jego gospodarstwie. Zaniechanie z jego strony doprowadziło do przerwy w kontroli, co jednak nie miało wpływu na prowadzoną przez producenta uprawę, która była prowadzona przez cały okres czasu, co jednak jak się wydaje nie ma znaczenia dla organu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 5 czerwca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Skierniewicach z dnia 8 marca 2022 r. w sprawie odmowy przyznania skarżącemu płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2021.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja naruszają przepisy, co obligowało Sąd do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest uznanie przez organ w świetle obowiązujących przepisów prawa, że okoliczność nieujęcia skarżącego przez jednostkę certyfikującą w wykazie producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2021, ma przesądzające znaczenie dla przyznania płatności za ten rok.

Przechodząc do oceny zgodności z prawem wydanych decyzji, w pierwszej kolejności wskazać należy, że problematykę rolnictwa ekologicznego normowała ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (tekst jedn. Dz.U. 2020 r. poz. 1324 ze zm.), a obecnie ustawa z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej (tekst jedn. Dz.U. 2022 r. poz. 1370 ze zm.) oraz przepisy prawa wspólnotowego, w tym przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. (Dz.U.UE L 2007,189.11) w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91, a obecnie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 (Dz. Urz. UE L 150 z 14.06.2018, str. 1, z późn. zm.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym, ustawa ta określa zadania oraz właściwość organów administracji publicznej i jednostek organizacyjnych w rolnictwie ekologicznym w zakresie wykonania przepisów rozporządzenia rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. oraz przepisów Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia.

Art. 1 ustawy pkt 1 lit a ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. określa zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie produkcji ekologicznej określonym w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 (Dz. Urz. UE L 150 z 14.06.2018, str. 1, z późn. zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem 2018/848", oraz przepisach wydanych na podstawie rozporządzenia 2018/848.

Stosownie do treści art. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) certyfikat - certyfikat, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia nr 834/2007; 2) producent ekologiczny - podmiot gospodarczy w rozumieniu art. 2 lit. d rozporządzenia nr 834/2007; 3) produkcja ekologiczna - produkcję ekologiczną w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 834/2007.

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) certyfikat - certyfikat, o którym mowa w art. 35 ust. 1 rozporządzenia 2018/848; 9) producent ekologiczny - podmiot w rozumieniu art. 3 pkt 13 rozporządzenia 2018/848; 10) produkcja ekologiczna - produkcję ekologiczną w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2018/848;

Stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. inspekcja sprawuje nadzór nad jednostkami certyfikującymi oraz nadzór nad produkcją ekologiczną. W ramach nadzoru nad jednostkami certyfikującymi Główny Inspektor sprawdza prawidłowość działania jednostek certyfikujących w zakresie przepisów dotyczących rolnictwa ekologicznego, w tym: 1) prowadzi analizy danych i informacji dostarczanych przez jednostki certyfikujące; 2) prowadzi audyty i dokonuje inspekcji jednostek certyfikujących w zakresie stosowania przez nie procedur kontrolnych, posiadanych środków technicznych i kwalifikacji posiadanych przez osoby prowadzące kontrolę, o której mowa w art. 7 ust. 1, oraz dokonuje sprawdzenia dokumentów dotyczących kontroli; 3) przekazuje jednostkom certyfikującym wnioski pokontrolne; 4) nakazuje wykonanie odpowiednich działań naprawczych związanych z funkcjonowaniem jednostek certyfikujących; 5) może żądać od jednostek certyfikujących wszelkich dodatkowych danych i informacji związanych ze sprawowanym nadzorem; 6) może sprawdzić u producentów ekologicznych prawidłowość kontroli, o której mowa w art. 7 ust. 1, prowadzonej przez jednostki certyfikujące (art. 8 ust. 2 ustawy). W myśl art. 9 inspekcja gromadzi i przechowuje dane i informacje o producentach ekologicznych.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. Główny Inspektor sprawuje nadzór nad jednostkami certyfikującymi oraz nadzór nad produkcją ekologiczną. W ramach nadzoru nad jednostkami certyfikującymi Główny Inspektor, oprócz organizowania audytów lub inspekcji, o których mowa w art. 33 lit. a rozporządzenia 2017/625, sprawdza prawidłowość działania jednostek certyfikujących w zakresie przepisów dotyczących rolnictwa ekologicznego, w tym:

1) przeprowadza kontrole urzędowe; 2) prowadzi analizy danych i informacji dostarczanych przez jednostki certyfikujące; 3) przekazuje jednostkom certyfikującym wnioski pokontrolne lub zalecenia poaudytowe; 4) nakazuje wykonanie odpowiednich działań naprawczych związanych z funkcjonowaniem jednostek certyfikujących; 5) żąda od jednostek certyfikujących dodatkowych danych i informacji związanych ze sprawowanym nadzorem; 6) sprawdza u producentów ekologicznych prawidłowość przeprowadzania przez jednostki certyfikujące kontroli urzędowej i innych czynności urzędowych; 7) wydaje wytyczne i polecenia w celu zapewnienia prawidłowej realizacji wykonywanych przez jednostki certyfikujące zadań, w szczególności w celu stosowania wspólnego katalogu środków, o którym mowa w art. 41 ust. 4 rozporządzenia 2018/848. Główny Inspektor może powierzyć prowadzenie czynności, o których mowa w ust. 2 pkt 1-6 i ust. 4, wojewódzkiemu inspektorowi jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych właściwemu ze względu na miejsce, w którym mają być prowadzone te czynności (art. 4 ust. 2 i 6 ww. ustawy).

W myśl art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. wojewódzki inspektor właściwy ze względu na miejsce prowadzenia działalności przez producenta ekologicznego, w drodze decyzji wydaje pozwolenie na zastosowanie odstępstw od warunków produkcji ekologicznej w przypadkach określonych w rozporządzeniu nr 889/2008, na wniosek o ich zastosowanie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 5. Zgodnie z art. 36 ust. 2 rozporządzenia nr 889/2008 właściwy organ może zdecydować o uznaniu z mocą wsteczną jako części okresu konwersji uprzedniego okresu, w którym: a) dana działka była przedmiotem środków określonych w programie wprowadzonym w życie na mocy rozporządzenia (EWG) nr 1257/1999, rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub w innym oficjalnym programie, z zastrzeżeniem że środki te gwarantują, że na tych działkach nie stosowano środków niedopuszczonych do produkcji ekologicznej; lub b) działki te stanowiły obszary naturalne lub rolnicze nienawożone środkami niedozwolonymi w produkcji ekologicznej. Okres, o którym mowa w lit. b) akapitu pierwszego, może być rozpatrzony z mocą wsteczną jedynie pod warunkiem, że właściwemu organowi dostarczono wystarczające dowody, aby stwierdzić, że powyższe warunki były spełnione przez okres co najmniej trzech lat.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. wojewódzki inspektor jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych jest właściwy do uznawania wcześniejszego okresu za część okresu konwersji zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia 2018/848. W art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 2018/848 możliwość wstecznego uznania okresu za część okresu konwersji. Żeby zastosować to wyłączenie: a) działki rolne danego podmiotu powinny być objęte środkami określonymi w programie wprowadzonym w życie na mocy rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, celem zapewnienia, aby na tych działkach rolnych nie były stosowane produkty lub substancje inne niż dopuszczone do stosowania w produkcji ekologicznej, lub b) dany podmiot może przedstawić dowody, że te działki rolne stanowiły obszary naturalne lub użytki rolne i przez okres co najmniej trzech lat nie były na nich stosowane produkty lub substancje niedopuszczone do stosowania w produkcji ekologicznej.

Zauważyć też należy, że jednostki certyfikujące działają w ramach udzielonego im upoważnienia, w tym prowadzą kontrolę w ramach systemu kontroli, o którym mowa w art. 27 rozporządzenia nr 834/2007, na zasadach i w sposób określony na podstawie tego artykułu i w przepisach wydanych na podstawie tego artykułu (art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r.). Jak stanowi przepis art. 17 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, jednostka certyfikująca przekazuje: Głównemu Inspektorowi oraz Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, wykaz producentów, o których mowa w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2020 r. poz. 1206), którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego do dnia:

a) 15 października każdego roku - w przypadku producentów, względem których jednostka certyfikująca stwierdziła spełnienie tych wymagań do dnia 1 października danego roku,

b) 30 listopada każdego roku - w przypadku producentów innych niż wskazani w lit. a, względem których jednostka certyfikująca stwierdziła spełnienie tych wymagań do dnia 15 listopada danego roku

Wykaz powyższy, zgodnie z ust. 3 tego przepisu, dla celów postępowania dowodowego w postępowaniu prowadzonym w sprawach związanych z udzielaniem pomocy finansowej producentom ekologicznym, na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. jednostka certyfikująca przekazuje Głównemu Inspektorowi oraz Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, wykazy producentów, o których mowa w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r. poz. 885), którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej (...).

Regulacje w przedmiocie udzielania pomocy finansowej dla podmiotów realizujących przedsięwzięcia w ramach produkcji ekologicznej produktów rolnych zawierają również przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 627 oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy - rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1787 ze zm.).

Rozporządzenie, zgodnie z jego § 1 określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, zwanej dalej "płatnością ekologiczną"(...). Zgodnie z § 9 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym do 15 marca 2023 r., płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 834/2007", oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia.

Z dniem 15 marca 2023 r. § 9 ust. 1 stanowi, że płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej.

Zdaniem Sądu, przedstawione powyżej przepisy ustawy o rolnictwie ekologicznym oraz rozporządzenia z dnia 13 marca 2015 r. w poprzednio obowiązującym brzmieniu i w obecnym zawierają pewne różnice w zakresie wskazanych uregulowań, które nie powinny mieć istotnego wpływu na rozstrzygnięcie organów w przedmiocie wniosku skarżącego o przyznanie płatności na rok 2021.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż skarżącemu jako podmiotowi gospodarczemu został wydany w dniu 15 października 2020 r. przez A. certyfikat, na podstawie art. 29 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 834/2007 oraz rozporządzenia (WE) nr 889/2008. W ww. certyfikacie jednostka certyfikująca wskazała, że podmiot gospodarczy poddał swoją działalność kontroli i spełnia wymagania określone we wspomnianym rozporządzeniu. Termin ważności certyfikatu obejmuje okres od 15 października 2020 r. do 31 grudnia 2021 r. Jako datę kontroli wskazano 12 września 2020 r.

Kolejny certyfikat został wydany w dniu 21 października 2022 r. przez A., czyli jednostkę certyfikującą, na podstawie rozporządzenia (UE) nr 2018/848, aby poświadczyć, że podmiot przestrzega przepisów powyższego rozporządzenia. Termin ważności certyfikatu obejmuje okres od 21 października 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. Do certyfikatów zostały załączone załączniki wskazujące produkty objęte certyfikacją oraz protokół z kontroli gospodarstwa skarżącego przeprowadzonej 7 października 2022 r.

Ponadto pismem z dnia 1 lutego 2023 r. jednostka certyfikująca poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, że w dniu 14 października 2022 r. i 30 listopada 2022 r. zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 1370) został przekazany do Prezesa ARMiR wykaz producentów, którzy spełniali wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2022 r. W przedmiotowym wykazie, z powodu zgłoszenia podjęcia działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego w terminie późniejszym niż 25 dnia liczonego od dnia upływu ostatecznego terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich (tj. po 27 czerwca 2022 r.) nie przekazano danych producenta C.Z. nr ID 045475240. Jednocześnie w dniu 31 stycznia 2023 r. do A. wpłynęła pozytywna decyzja WIJHR-S w Łodzi dotycząca wniosku o uznanie z mocą wsteczną uprzedniego okresu, jako części okresu konwersji dla działek należących do producenta C.Z.. Na podstawie tej decyzji jednostka zmieniła status działek ze statusu "w okresie konwersji" na status "po zakończeniu okresu konwersji". Jednostka certyfikująca wskazała też powierzchnię, na której prowadzona jest produkcja metodami ekologicznymi.

Jednostka certyfikująca załączyła również decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych w Łodzi z dnia 27 stycznia 2023 r. Ww. decyzją organ wyraził zgodę na uznanie z mocą wsteczną wcześniejszego okresu, jako części okresu konwersji C. Z. prowadzącemu działalność w rolnictwie ekologicznym pod adresem K. 3, [...] N. K., dla działek położonych w województwie łódzkim, powiat s., gmina N. o wskazanych numerach ewidencyjnych. Łączna powierzchnia działek rolnych, którym ma zostać przyznany okres uznania z mocą wsteczną wynosi 11,49 ha. Datą rozpoczęcia produkcji, która powinna zostać uznana za ekologiczną w odniesieniu do każdej wnioskowanej działki rolnej, jest dzień wypadający trzy lata wstecz od daty wystawienia ostatecznego pisemnego oświadczenia przez jednostkę certyfikującą (pkt II ppk b wniosku), tj. trzy lata wstecz od dnia 2 stycznia 2023 r. Z uwagi na datę wyłączenia producenta ekologicznego z kontroli jednostki certyfikującej w dniu 9 sierpnia 2021 r. okres konwersji uznaje się od dnia 9 sierpnia 2021 r. do dnia 2 stycznia 2023 r. (data wystawienia ostatecznego pisemnego oświadczenia przez jednostkę certyfikującą).

W uzasadnieniu ww. decyzji Łódzki Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych w Łodzi wskazał, że skarżący złożył wniosek do WIJHARS w Łodzi o uznanie z mocą wsteczną wcześniejszego okresu, jako części okresu konwersji. Jednostka certyfikująca zaopiniowała wniosek i stwierdziła, że gospodarstwo C.Z. znajduje się pod nadzorem jednostki certyfikującej A. od 18 kwietnia 2012 r. do 25 września 2018 r. i od 3 października 2018 r. do 9 sierpnia 2021 r. oraz od 14 września 2022 r. Przerwy w nadzorze wynikały z niedosłania przez producenta dokumentów wymaganych do przeprowadzenia kontroli. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego jednostka oszacowała ryzyko nieprawidłowości, w tym zastosowania niedozwolonych w rolnictwie ekologicznym środków, na niskie. W oparciu o ocenę ryzyka odstąpiono od pobrania próbki gleby lub roślin. Podczas kontroli gospodarstwa działek objętych wnioskiem jednostka nie stwierdziła żadnych uchybień mogących mieć wpływ na status użytkowanych działek. Większość działek obsadzonych jest aronią, malinami i porzeczkami, a dwie są ugorowane. Na działach wykonano standardowe zabiegi wykaszania i zbioru. Łódzki Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w Łodzi, po zapoznaniu się z przedłożonymi dokumentami, uznał, że dowody spełniają wymagania określone w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2020/464 z dnia 26 marca 2020 r. i przyjął jako dowód w sprawie sporządzone przez jednostkę certyfikującą pisemne sprawozdanie końcowe z 2 stycznia 2023 r., w którym przeprowadzona została analiza ryzyka odnośnie zastosowania niedozwolonych w rolnictwie ekologicznym środków.

W ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi, że powyższa decyzja nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, z uwagi na to, że decyzja ta została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007, które nie mają zastosowania do płatności ekologicznej na 2021 rok. Organ swoje stanowisko uzasadnia tym, że w rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia ekologicznego (w tym analizowany § 9 ust. 1) w brzmieniu sprzed nowelizacji zawartej w treści rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2023 r. poz. 481). Zgodnie zaś z § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 10 marca 2023 r. do przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu dotychczasowym.

W ocenie Sądu, należy wziąć po uwagę, że z przywołanych powyższych przepisów wynika, że organem nadzorującym jednostki certyfikujące jest Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Powyższe ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, bowiem Łódzki Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w Łodzi, na podstawie kontroli jednostki certyfikującej, wydał decyzję, która jest istotnym dokumentem urzędowym, dowodem w sprawie, uznając, że skarżący w 2021 r. spełniał wymagania producenta ekologicznego. Jest to decyzja ostateczna i wiążąca dla Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi.

Treść decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w Łodzi potwierdza spełnienie przez skarżącego warunków do przyznania płatności określonych w § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 -w brzmieniu obowiązującym do 15 marca 2023 r., jak i nowym brzmieniu. W § 9 ust. 1 rozporządzenia - w brzmieniu obowiązującym do 15 marca 2023 r. prawodawca wskazuje na spełnienie warunków do przyznania płatności ekologicznej, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, nie wskazuje, że chodzi tu wyłącznie o ustawę o z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym. Natomiast w dacie wydania przez Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w Łodzi decyzji z dnia 27 stycznia 2023 r. obowiązywała już ustawa z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej, która weszła w życie w dniu 7 lipca 2022 r. oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007, które weszło w życie w dniu 1 stycznia 2022 r.

Istotne znacznie ma również to, że podstawą wydania powyższej decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w Łodzi z dnia 27 stycznia 2023 r. nie było rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Zauważyć też należy, że § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 10 marca 2023 r., który wszedł w życie 15 czerwca 2023 r. nie obowiązywał w dacie wydania decyzji przez Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych, tj. w dniu 27 stycznia 2023 r. A zatem nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie i stanowić podstawy do kwestionowania ostatecznej decyzji z dnia 27 stycznia 2023 r. Ponadto ustawa z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej, która weszła w życie w dniu 7 lipca 2022 r., nie zawiera zapisów, że art. 7 ust. 1 pkt 4, zgodnie z którym wojewódzki inspektor jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych jest właściwy do uznawania wcześniejszego okresu za część okresu konwersji zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia 2018/848 - nie dotyczy spraw wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Podkreślić też należy, że możliwość uznawania wcześniejszego okresu za część okresu konwersji, o czym była mowa powyżej, istniała na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym.

Jednocześnie zauważyć należy, że Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi prezentuje stanowisko, że podstawą do uzyskania pomocy w ramach działania rolnictwo ekologiczne w ramach wariantów Uprawy jagodowe po okresie konwersji oraz Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji w danym roku (w 2021 r.) jest wyłącznie umieszczenie przez jednostkę certyfikującą rolnika w wykazie producentów rolnych, którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego, a nie udowodnienie wyprodukowania produktów ekologicznych.

Problem w tej sprawie sprowadza się zatem również do tego, czy skarżący jako producent rolny, niewykazany przez jednostkę certyfikującą w ww. wykazie producentów rolnych w 2021 r., lecz bez wątpienia spełniający w 2021 r. wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, przesądza o odmowie przyznania płatności ekologicznej skarżącemu.

Zdaniem Sądu, nieumieszczenie producenta rolnego w wykazie nie stanowi indywidualnego rozstrzygnięcia administracyjnego o niespełnieniu wymagań dotyczących produkcji w rolnictwie ekologicznym, określonych w rozporządzeniu. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym tej sprawy ograniczenie się do stwierdzenia, że skoro skarżący nie znalazł się w wykazie jednostki certyfikującej, to nie spełnia warunków do przyznania mu płatności ekologicznej jest nieprawidłowe. Jednostka certyfikująca wyraźnie poinformowała, że na podstawie istotnej dokumentacji dotyczącej kontroli, stwierdzono, że podmiot w 2021 r. znajdował się pod systemem kontroli, o którym mowa w art. 27 rozporządzenia 834/2007 oraz posiadał certyfikat zgodności wystawiony przez tę jednostkę, potwierdzający spełnienie przez producenta określonych wymagań dotyczących produkcji ekologicznej, zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego. Jak wynika z ww. certyfikatu, dokument ten był ważny 15 października 2020 r. do 31 grudnia 2021 r. Zgodnie z art. 29 ust. 1 rozporządzenia 834/2007 organy kontrolne i jednostki certyfikujące, o których mowa w art. 27 ust. 4, wydają certyfikat każdemu podmiotowi gospodarczemu, który podlega ich kontroli i który w obszarze swojej działalności spełnia wymogi określone w niniejszym rozporządzeniu. Certyfikat ten umożliwia co najmniej identyfikację podmiotu oraz rodzaju lub asortymentu produktów, a także okresu ważności.

Z kolei decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w Łodzi z dnia 27 stycznia 2023 r. potwierdza ciągłość podlegania przez skarżącego systemowi kontroli w rolnictwie ekologicznym, w tym w spornym roku 2021.

Tym samym, arbitralny wniosek, ograniczający się do stwierdzenia, że skoro skarżący nie znalazł się w wykazie jednostki certyfikującej, to nie spełnia warunków do przyznania pomocy - uchybia obowiązkowi należytego przeprowadzenia postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu, wymóg zamieszczenia danego podmiotu w wykazie producentów rolnych należy rozumieć – co do zasady - jako pozytywną przesłankę do skorzystania z pomocy. W sytuacji natomiast, gdy podmiot nie jest wykazany w wykazie, a stan ten kwestionuje, to w takim przypadku winno zostać przeprowadzone rzetelne postępowanie, w ramach którego badaniu podlegać winien zgromadzony materiał i całokształt wynikających z niego okoliczności. Celem postępowania winno być zweryfikowanie, czy spełnione zostały wymogi produkcji ekologicznej w rolnictwie w roku, za który wnioskowana jest płatność. Udowodnienie spełnienia tych wymagań przesądza o przyznaniu pomocy finansowej.

Certyfikat jak i wykaz - są jednocześnie środkami dowodowymi w postępowaniu o przyznanie płatności, jednakże ze względu na ich charakter i okoliczności stanu faktycznego sprawy nie wykluczają przyznania producentowi płatności finansowej, który w tym postępowaniu jest w stanie wykazać okoliczności przeciwne do tych wynikających z ww. środków dowodowych, lub też takie, które z tych dowodów w ogóle nie wynikają.

Wykaz producentów, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym ma walor dokumentu urzędowego i wyłącznie dane ujęte w wykazie, a nie ich brak, stanowią "dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone". Ma on charakter pozytywnej przesłanki skutkującej brakiem prowadzenia w tym zakresie postępowania (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Go 639/19).

Wobec powyższego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o rolnictwie ekologicznym oraz § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 przez błędną ich interpretację.

Doszło również do naruszenia przepisów postępowania. Ocena zgromadzonych dowodów musi odpowiadać zasadzie swobodnej oceny regulowanej w art. 80 k.p.a., czyli oceny, która winna być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł oceny, czyli organ winien opierać się na zebranym materiale, ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału z uwzględnieniem tego, że organ musi dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów, a rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, powinno być zgodne z zasadami logiki.

Skarżący nie jest prawnikiem, dlatego wnioski o przyznanie płatności składał przez doradcę.

Wskazania dla organu wynikają wprost z uzasadnienia wyroku. Wydając ponownie decyzję organ zobowiązany będzie do oceny całokształtu zgromadzonego w toku postępowania materiału, jak też do uwzględnienia przedstawionej przez Sąd oceny prawnej wyrażonej w motywach uzasadnienia, w szczególności zobowiązany będzie ponownie ocenić złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2021 pod kątem spełnienia warunków określonych w rozporządzeniu ekologicznym z uwzględnieniem stanowiska Sądu.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

eg