Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 969/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.1, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 19 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Op 321/22 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2) odstępuje od zasądzenia od K. K. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Op 321/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po rozpoznaniu skargi K. K., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 września 2022 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Kluczborka z dnia 12 maja 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

W dniu 28 stycznia 2022 r. skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem – M. K.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Burmistrza Miasta Kluczborka, decyzją z dnia 12 maja 2022 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, tj. do świadczenia, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (art. 17 ust. 5 pkt 1lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych).

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący.

Decyzją z dnia 30 września 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, wskazując że skoro skarżący wyraźnie oświadczył, że nie złoży wniosku do ZUS o zawieszenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, to odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji ze względu na występowanie przeszkody określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. znajduje oparcie w przepisach prawa.

W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez jego błędną interpretację,

2) art. 190 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uwzględniając skargę podzielił linię orzeczniczą sądów administracyjnych dotyczącą wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wedle której osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach ogólnych, tj. po spełnieniu wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, wśród przesłanek negatywnych przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma bowiem już renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Sąd zaakceptował pogląd i wywody prawne zawarte w uzasadnieniu tych orzeczeń, w którym stwierdzono, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt SK 2/17 odroczył utratę mocy obowiązującej uznanego za niekonstytucyjny przepisu o sześć miesięcy, uznając, że wydanie orzeczenia stwierdzającego niezgodność zaskarżonego przepisu z Konstytucją RP będzie skutkowało koniecznością poczynienia przez Skarb Państwa znacznych nakładów, które nie zostały ujęte w obowiązującej ustawie budżetowej. W ocenie bowiem Trybunału Konstytucyjnego w związku z utratą mocy obowiązującej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. potencjalnie nieodzowna stać się miała wypłata świadczenia pielęgnacyjnego osobom znajdującym się w tożsamej sytuacji jak strona skarżąca. Jednak pomimo upływu wskazanego wyżej terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, prawodawca nie wprowadził w ustawie o świadczeniach rodzinnych jakichkolwiek regulacji ograniczających wysokość świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę, a mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Nie dodał także świadczenia pielęgnacyjnego do katalogu świadczeń, które powodują automatyczne zmniejszenie (zawieszenie) emerytur i rent - zob. art. 104 (zwłaszcza art. 104 ust. 6) ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego w swej sentencji wyraźnie wskazuje, że utraciła moc regulacja czyniąca prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (opiekuna) negatywną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Innymi słowy, uprawniony do takiej renty ma po prostu prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Za taki stan rzeczy ponosi odpowiedzialność prawodawca. Po wydaniu ww. wyroku nie wprowadzono bowiem ustawowych rozwiązań regulujących specyficzny status opiekunów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego posiadających jednocześnie rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Należy więc przyjąć, że obecnie uprawnienia takich osób wynikają wprost z zestawienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. z sentencją wyroku o sygn. akt SK 2/17.

Sąd zauważył, że oceniane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia zostały wydane po 9 stycznia 2020 r., a zatem organy obu instancji obowiązane były do rozpoznania wniosku skarżącego przy uwzględnieniu brzmienia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., nadanego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, tj. z pominięciem negatywnej przesłanki w postaci ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Tym samym w przypadku ustalenia przez organ spełnienia wszystkich pozostałych przesłanek pozytywnych wynikających z treści art. 17 ust. 1 ustawy oraz jednoczesnego nieujawnienia przesłanek negatywnych, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje w pełnej wysokości, bez konieczności wyboru jednego ze świadczeń czy zawieszenia jednego z nich. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, organ odwoławczy błędnie natomiast przyjął, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest konieczność zawieszenia prawa do renty, co wobec oświadczenia skarżącego, iż prawa tego nie zawiesi, skutkowało odmową przyznania wnioskowanego świadczenia. Sąd zgodził się więc ze skarżącym, że w okolicznościach faktycznych sprawy organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni prawa materialnego, a to art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy w zestawieniu z sentencją wyroku TK o sygn. akt SK 2/17.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, zarzucając naruszenie:

1) prawa materialnego, poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie:

a) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390), dalej powoływanej jako "u.ś.r.", poprzez błędną jego wykładnię, prowadzącą do wniosku, że zawarte w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 nie obejmuje sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, podczas gdy norma prawna prawidłowo zdekodowana z powołanego przepisu pozwala osobie uprawnionej na wybór tylko jednego ze świadczeń, czyli pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego;

b) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, polegające stwierdzeniu, że w przypadku ustalenia przez organ administracji publicznej spełnienia wszystkich pozostałych przesłanek pozytywnych wynikających z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz jednoczesnego nieujawnienia przesłanek negatywnych, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje w pełnej wysokości, bez konieczności wyboru jednego ze świadczeń czy zawieszenia jednego z nich, podczas gdy - w istniejącym stanie prawnym - osoba uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego może je otrzymać jedynie w przypadku, gdy nie uzyskuje innych świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a-b u.ś.r.;

2) przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a., także art. 153 P.p.s.a., poprzez niesłuszne stwierdzenie, że należy uchylić decyzje organów administracji publicznej obu instancji oraz związanie organów administracji publicznej obu instancji błędną oceną prawną i nieprawidłowymi wskazaniami co do dalszego postępowania, która to ocena prawa i wskazania były wynikiem błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., z uwzględnieniem wyroku TK z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, oraz niewłaściwego zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wskutek wadliwego ustalenia przez WSA w Opolu, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest konieczność zawieszenia prawa do renty, podczas gdy osoba uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, przy uwzględnieniu treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. oraz wyroku TK z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, powinna wybrać jedno z przysługujących jej świadczeń, czyli pielęgnacyjne lub emerytalno-rentowe.

Wskazując na powyższe zarzuty, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i merytoryczne rozpoznanie skargi w trybie art. 188 P.p.s.a., gdyż istota sporu w przedstawionej Sądowi sprawie sprowadza się do wykładni i zastosowania prawa oraz brak jest okoliczności, które wymagałyby wyjaśnienia, alternatywnie, ewentualnie o;

2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu;

3) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Ponadto skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy w sprawie z niniejszej skargi kasacyjnej, a tym samym - wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

W piśmie procesowym z dnia 19 marca 2024 r. K. K. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania - określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a. - jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 P.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna jest zasadna.

W skardze kasacyjnej sformułowane zostały zarzuty dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania, mając jednak na uwadze, że istota sporu dotyczy wykładni przepisów materialnoprawnych, tj. art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w pierwszej kolejności należy się odnieść do tych zarzutów, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania mogą okazać się zasadne tylko w przypadku uznania zasadności zarzutu materialnoprawnego.

W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stanął na stanowisku, że organy obu instancji obowiązane były do rozpoznania wniosku skarżącego przy uwzględnieniu brzmienia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., nadanego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, tj. z pominięciem negatywnej przesłanki w postaci ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Tym samym w przypadku ustalenia przez organ spełnienia wszystkich pozostałych przesłanek pozytywnych wynikających z treści art. 17 ust. 1 ustawy oraz jednoczesnego nieujawnienia przesłanek negatywnych, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje w pełnej wysokości, bez konieczności wyboru jednego ze świadczeń czy zawieszenia jednego z nich. Natomiast zdaniem skarżącego kasacyjnie zaskarżona decyzja organu odwoławczego została podjęta w oparciu o wykładnię systemową i celowościową, nie pomijając przy tym skutków ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Kwestią zasadniczą wymagającą rozstrzygnięcia jest zatem ocena czy w okolicznościach niniejszej sprawy możliwe było przyznanie K. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem, pobierającemu rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, skoro nie zawiesił on prawa do tego świadczenia.

Mając na uwadze powyższe zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei na mocy art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Literalna wykładnia powołanego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prowadzi do wniosku, że osobom, które mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w ww. przepisie, nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Tak też przepis ten początkowo interpretowano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Obecnie jednak stanowisko w tym zakresie uległo zmianie, gdyż nowa linia orzecznicza nie ogranicza się jedynie do wykładni językowej, lecz ma na względzie głównie dyrektywy wykładni systemowej i funkcjonalnej. Podnosi się bowiem, że literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prowadzi do niedopuszczalnego i niczym nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegającego na wyłączeniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie, w sytuacji, gdy świadczenie to jest niższe od świadczenia pielęgnacyjnego.

Aktualnie w orzecznictwie również jednolicie przyjmuje się, że prawidłowa wykładnia przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego Źródłem zaś takiego uprawnienia strony jest właśnie przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. odczytywany z uwzględnieniem wykładni prokonstytucyjnej (gdyż zawarta w art. 27 ust. 5 u.ś.r. regulacja umożliwiająca wypłatę świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną dotyczy tylko zbiegu uprawnień do rożnych świadczeń rodzinnych).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela przytoczony pogląd, wskazując jednocześnie że zasada, zgodnie z którą osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r., powinna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego nie znajduje wyłączenia również w przypadku osób, których dotyczy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17. Wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na co zasadnie zwrócił uwagę skarżący kasacyjnie, jest wyrokiem zakresowym, który usuwa z sytemu prawa negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w stosunku do osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przez co osoba taka może ubiegać się o to świadczenie. Ponieważ prawodawca pierwotnie, co do zasady wykluczył w ustawie osoby uprawnione do renty od możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, regulacja prawna nie zawiera rozwiązań odnoszących się do usuwania skutku zbiegu prawa do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego, stanowiących formę redystrybucji dochodu narodowego za pośrednictwem budżetu państwa. Trybunał Konstytucyjny, jako "prawodawca negatywny" takich rozwiązań wyrokiem wprowadzić nie mógł, co nie niweczy tego, że orzeczenie o niekonstytucyjności zakresowej przepisu prowadzi do nowej sytuacji prawnej, pozbawionej kompleksowej regulacji, w szczególności odnoszącej się do warunków uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w zbiegu z innym świadczeniem z zakresu szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego. Zostało to dostrzeżone przez Trybunału Konstytucyjnego w uzasadnieniu wyroku, stwierdzono w nim bowiem, że: "Trybunał dostrzega, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku skarżącej. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia".

Pożądaną i optymalną reakcją na zmianę stanu prawnego wywołaną wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego jest ingerencja ustawodawcy. Jej brak powoduje, że stan prawny wywołany wyrokiem podlega stosowaniu w rozpoznawanych przypadkach z uwzględnieniem kontekstu systemowego, w tym konstytucyjnego i funkcjonalnego.

Jak wskazano w wyroku w sprawie o sygn. akt SK 2/17, osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może więc – a zatem jest w stanie – faktycznie pracować. Co istotne, nie istnieją również legislacyjne przeciwwskazania do tego, aby podejmowała ona zatrudnienie. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia. Mechanizm ten polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu, według zasad wynikających z art. 103-106 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem Trybunału, "wskazane w przywołanym przepisie prawo do szczególnej pomocy musi być bowiem tak ukształtowane, aby znajdujące się w trudnej sytuacji rodziny, a do takich należy zaliczyć rodziny, których członkami są niepełnosprawne dzieci, miały możliwość otrzymywania świadczeń pielęgnacyjnych w sytuacji, kiedy to osoba sprawująca opiekę w celu jej wykonywania rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zwłaszcza, jeśli minimalne świadczenie rentowe jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne".

Osoby, które pobierają świadczenia z systemu ubezpieczenia społecznego, mogą podjąć zatrudnienie, ale rezygnują z tego ze względu na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Zasada równości, która stała za rozstrzygnięciem przyjętym w wyroku w sprawie SK 2/17, powinna zatem znaleźć zastosowanie również do warunków, na jakich opiekunowie osób niepełnosprawnych uprawnieni do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (emerytury, renty), rezygnujący z zatrudnienia, mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nakazuje ona przyjąć, że, wyrok TK nie wywołał skutku polegającego na możliwości pobierania przez osoby uprawnione zarówno świadczeń z zabezpieczenia społecznego, jak i świadczenia pielęgnacyjnego, ale warunkiem jest dokonanie wyboru i rezygnacja z dotychczas pobieranego świadczenia. Tezę taką można odnaleźć również w uzasadnieniu wyroku SK 2/17, w którym Trybunał stwierdził, że "brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają" (teza 3.3.4. uzasadnienia wyroku).

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że zawiadomieniem z dnia 30 sierpnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu poinformowało skarżącego, że w przedmiotowej sprawie występuje tylko jedna przesłanka, o której mowa w art. 79a § 1 K.p.a., tj. taka, która może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przesłanką tą jest okoliczność pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, ustalonej na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wobec czego, celem dokonania wyboru polegającego na pobieraniu świadczenia pielęgnacyjnego wskazano, że strona może złożyć wniosek do ZUS o zawieszenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W odpowiedzi na powyższe skarżący poinformował, że brak jest podstaw prawnych uniemożliwiających równoczesne pobieranie przez niego świadczenia pielęgnacyjnego oraz renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i oczekuje przyznania wnioskowanego świadczenia. Skoro zatem K. K., pomimo prawidłowego pouczenia, nie zawiesił prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy to argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji była prawidłowa. Z tych względów, wbrew stanowisku Sądu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu dokonało prawidłowej wykładni prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia 2 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1623/21, z dnia 22 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 247/22, z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt I OSK 1413/22, z dnia 24 sierpnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1665/22, z dnia 6 października 2023 r. sygn. akt I OSK 1920/23, z dnia 12 października 2023 r. sygn. akt I OSK 1922/23, z dnia 10 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 271/22, z dnia 16 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 1923/22, z dnia 30 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 1938/22, z dnia 10 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 4/23, z dnia 17 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 2423/22 oraz z dnia 7 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK, które skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela.

W takich okolicznościach zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego są zasadne, a mając na uwadze, że istota sporu dotyczyła kwestii materialnoprawnych, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok. i uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości uznając, że w sprawie zachodzi przypadek szczególny o którym mowa w tym przepisie.

Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.