Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 585/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 2  ust. 1 i ust. 3  w zw. z art. 2  ust. 15
journal: Dz.U. 2022 poz 1692
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
article: Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędzia WSA Ewa Michna Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 2 marca 2023 r. nr SKO.PS/4110/234/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Dnia 28 stycznia 2022 r. skarżący L. W. złożył dla nieruchomości w której zamieszkuje deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw. W deklaracji wskazał jako rodzaj stosownych w kotłach paliw stałych - drewno kawałkowe.

W dniu 25 sierpnia 2022 r. skarżący dokonał modyfikacji złożonej deklaracji, wskazując jako rodzaj stosownych paliw drewno kawałkowe oraz węgiel i paliwa węglopochodne. W tym też dniu złożył wniosek o wypłatę dodatku węglowego.

Wójt Gminy R. decyzją z dnia 30 grudnia 2022 r. nr [...] odmówił przyznania skarżącemu dodatku węglowego ponieważ zmiany w centralnej ewidencji emisyjności budynków dotyczące rodzaju stosowanych paliw zostały dokonane po 11 sierpnia 2022 r.

W odwołaniu skarżący podkreślił, że początkowo złożył deklarację w której wskazał jako główne źródło ogrzewania drewno kawałkowe, kiedy natomiast zrozumiał, że się pomylił to złożył nową deklarację podając w niej, iż posiada kocioł węglowy, a głównym źródłem ogrzewania jest węgiel.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 2 marca 2023 r. SKO.PS/4110/234/2023 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, mając na uwadze przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 - dalej: u.d.w.), że wyłączną podstawę prawną ustalenia stanu faktycznego stanowią informacje zawarte w CEEB aktualne na dzień 11 sierpnia 2022 r. Wszelkie ewentualne zmiany (korekty) deklaracji dokonywane po tej dacie w zakresie rodzaju zainstalowanego i używanego w zainstalowanym kotle paliwa, nie mogą być uwzględniane w toku postępowania w przedmiocie przyznania dodatku węglowego. W okolicznościach przedmiotowej sprawy z widniejącego na dzień 11 sierpnia 2022 r. wpisu w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wynika, że skarżący stosuje w swoim kotle służącym do ogrzewania budynku nie węgiel, a paliwo w postaci "drewna kawałkowego". Stąd też nie można uznać, w ocenie Kolegium, że zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie dodatku węglowego.

W skardze do WSA w Krakowie skarżący nie zgodził się z ww. decyzją i wniósł o przyznanie wnioskowego dodatku. W uzasadnieniu ponownie wskazał na swoją pomyłkę dokonaną w pierwotnie złożonej deklaracji.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, wynika również z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy R. odmawiającą przyznania skarżącemu dodatku węglowego.

Materialnoprawną podstawą wydania ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 - dalej: u.d.w.), a w szczególności art. 2 ust. 1 tej ustawy wskazujący, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.d.w., przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.

Wskazać należy również, że art. 2 ust. 15 u.d.w. stanowi, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków.

Organy obu instancji odmówiły przyznania dodatku czyniąc za podstawę swojego rozstrzygnięcia deklarację skarżącego złożoną do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków w dniu 28 stycznia 2022 r., w której podał on, że źródłem ciepła w jego nieruchomości jest kocioł na paliwo stałe pełniący funkcję centralnego ogrzewania (c.o.) i przygotowania ciepłej wody użytkowej (c.w.u.). Jako rodzaj stosowanego paliwa wskazał drewno kawałkowe. Organy nie wzięły jednak pod uwagę korekty deklaracji zgłoszonej w dniu 25 sierpnia 2022 r., w której skarżący wpisał jako rodzaj stosownych paliw drewno kawałkowe oraz węgiel i paliwa węglopochodne. Zdaniem bowiem organów, wyłączną podstawę prawną ustalenia stanu faktycznego stanowią informacje zawarte w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków aktualne na dzień 11 sierpnia 2022 r.

Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika natomiast, że w pierwotnie złożonej deklaracji pomylił się nie wpisując jako głównego rodzaju stosownego paliwa - węgla, stąd też w dniu 25 sierpnia 2022 r. złożył nową deklarację. Nie można pominąć również wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 16 grudnia 2022 r. w miejscu zamieszkania skarżącego w którym wskazano, "pod w/w adresem znajduje się kocioł na paliwo stałe opalany węglem jako główne źródło ogrzewania domu" (k. 16 .a.a.).

Pomimo jednak powyższych okoliczności, organy obu instancji swoje rozstrzygnięcia oparły jedynie na informacjach zawartych w CEEB wynikających z pierwotnej deklaracji złożonej przez skarżącego w styczniu.

Zdaniem Sądu, nie jest prawidłowa taka wykładnia art. 2 ust. 1 w zw. z ust.15 u.d.w., która wskazywałaby, że dokonywana weryfikacja wniosku o dodatek węglowy, o której mowa w przepisie, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania paliwa stosowanego w głównym źródle ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, musi i może być dokonywana przez organ jedynie poprzez ustalenie jakiego rodzaju paliwo figurowało w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. Organy nie uwzględniły art. 2 ust. 15a-15e u.d.w., które zostały wprowadzone na mocy art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm.) – dalej: ustawa zmieniająca. Zgodnie z art. 64 tej ustawy weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło 20 września 2022 r. Na podstawie z kolei art. 52 tej ustawy, do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na podstawie ustawy o dodatku węglowym stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. W świetle powyższego, postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego o przyznanie dodatku węglowego złożonym w dniu 25 sierpnia 2022 r. było już wszczęte, lecz jeszcze nie zakończone, stąd organy miały obowiązek respektować treść ust. 15a-15e art. 2 u.d.w., które wskazują, że informacje uzyskane z CEEB nie mogą stanowić wyłącznej podstawy rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania czy odmowy przyznania dodatku węglowego. Zgodnie z ust. 15a i 15b istotnym jest także uwzględnienie informacji: - wynikających z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, - uzyskanych w związku z prowadzeniem postępowań o przyznanie: świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego, dodatku osłonowego, dodatku mieszkaniowego, zgromadzonych w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców; - uzyskanych na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Wywiad taki może być przeprowadzony przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy. Ma on na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego. Jak stanowi ust. 15d "w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego." Wskazać należy zatem, że przepisy u.d.w. zobowiązują organ do ustalenia, m.in. w drodze wywiadu środowiskowego, rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminnym, jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 9 marca 2023 r., IV SA/Po 112/23, wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 lipca 2023 r., sygn. akt. III SA/Kr 204/23).

W przedmiotowej sprawie przeprowadzono wprawdzie wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącego, na co wyżej zwrócono już uwagę, jednakże nie został on wzięty przez organy w ogóle pod uwagę, nie odniesiono się do niego również w treści decyzji I, jak i II instancji.

Wskazać należy także na art. 2 ust. 15f i 15g u.d.w., które zostały dodane w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2236) obowiązującą od 3 listopada 2022 r. Zdaniem WSA w Krakowie zawartym w wyroku z dnia 25 lipca 2023 r., sygn. akt. III SA/Kr 555/23 "skoro dodatek węglowy może zostać przyznany także osobie, która nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy (art. 2 ust. 15f ustawy), jak również osobie, w przypadku której główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (art. 2 ust. 15g), to tym bardziej przedmiotowe świadczenie może zostać przyznane osobie, która zgłosiła ww. źródło ogrzewania do ewidencji w trybie korekty wcześniej złożonej deklaracji (por. wyroki WSA w Opolu: z 9 marca 2023 r. sygn. II SA/Op 360/22, z 13 kwietnia 2023 r. sygn. II SA/Op 74/23, wyroki WSA w Krakowie: z dnia 8 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 27/23, z 12 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 232/23, wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 301/23)."

Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania tak z urzędu, jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W nin. sprawie, organy nie wykonały prawidłowo swoich obowiązków i nie uwzględniły ustaleń dokonanych podczas przeprowadzonego w dniu 16 grudnia 2022 r. wywiadu środowiskowego wskazującego, że węgiel jest głównym źródłem ogrzewania domu skarżącego.

Mając na uwadze powyższe, nie można zatem zgodzić się z poglądem organów, wskazującym, że należało uwzględniać jedynie informacje zawarte w CEEB i to jedynie wg stanu na dzień 11 sierpnia 2022 r. Rozpoznanie wniosku skarżącego powinno bowiem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, ust. 3, ust. 15, ust. 15a-15e i ust. 15f-g u.d.w. oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego.

W konsekwencji, mając na uwadze błędną wykładnię art. 2 ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 15, ust. 15a i następnych u.d.w. oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponowienie rozpoznając sprawę organy uwzględnią wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku ocenę prawną oraz wynikające z niej wskazania.