Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 244/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 107 § 3, art. 11, art. 80, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 28 ust. 1-4
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 maja 2009 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. J. H. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu niezapłaconych składek, motywując prośbę ciężką sytuacją życiową i materialną rodziny tj. chorobą żony oraz związanymi z tym wydatkami na leki. Jednocześnie podał, iż żona, z uwagi na ciężki stan zdrowia wymaga stałej opieki.

W ramach postępowania w sprawie umorzenia należności składkowych prowadzonego przez ZUS ustalono, że skarżący w okresie od września 1990r. do listopada 1997r. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą. Obecnie źródłem utrzymania skarżącego jest jego emerytura w wysokości [...] zł oraz renta żony z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji w wysokości [...] zł. Skarżący podał, że na utrzymaniu pozostaje jeszcze [...]-letni syn małżonków. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada wartościowego majątku ruchomego, nie jest również właścicielem nieruchomości. Mieszka w domu stanowiącym własność żony. W okresie od września 2004r. do końca kwietnia 2008r. korzystał z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Posiada zadłużenie w banku, które spłaca w miesięcznych ratach w wysokości [...] zł.

Należności z tytułu nieopłaconych składek ZUS dochodzone są w formie zajęcia świadczenia emerytalnego skarżącego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R.

Po dokonaniu analizy sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...]. odmówił mu umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami w łącznej kwocie [...] zł. wskutek niespełnienia przesłanek wynikających z art. 28 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Pismem z dnia [...]. skarżący zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołał się na trudną sytuację materialną, a zwłaszcza fakt, iż uzyskuje dochód jedynie z tytułu świadczenia emerytalnego, gdzie po potrąceniu raty kredytu pozostaje z jego świadczenia [...] zł miesięcznie.

Wskazał, iż małżonka otrzymuje świadczenie rentowe, z którego po dokonaniu wszystkich niezbędnych opłat ( m.in. z tytułu wydatków za energię elektryczną, gaz, telefon, zakup lekarstw) na utrzymanie pozostaje ok. [...] zł miesięcznie, co nie wystarcza na zaspokojenie potrzeb trzyosobowej rodziny.

W przedmiotowym piśmie skarżący powołał się ponadto na trudną sytuację zdrowotną małżonki, a w szczególności fakt, iż od kwietnia 2008r. nie porusza się samodzielnie i wymaga stałej opieki innej osoby.

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał

w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ podał, iż nie stwierdzono ustawowych przesłanek przemawiających jednoznacznie za koniecznością umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek ZUS.

Organ podniósł, że wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., które jak dotąd nie zostało zakończone stosownym postanowieniem stwierdzającym przez organ egzekucyjny bezskuteczność prowadzonej egzekucji administracyjnej.

W tej sytuacji organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi ustawowa przesłanka umorzenia należności w postaci całkowitej nieściągalności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. w przypadku gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

W ocenie organu okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają również umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a powołanej ustawy, w myśl którego istnieje możliwość umorzenia składek pomimo braku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacania.

Organ zauważył, iż przewidziana w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych instytucja umorzenia należności z tytułu składek winna być stosowana wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach. Po dokonaniu wnikliwej analizy okoliczności niniejszej sprawy, nie stwierdzono, aby w tym przypadku zaistniały jednoznaczne przesłanki przemawiające za zaistnieniem przesłanek umorzenia należności z przyczyn szczególnych.

Zdaniem organu fakt, iż zarówno skarżący, jak i jego małżonka uzyskują stałe dochody z tytułu świadczenia rentowego i emerytalnego, stwarza szansę podjęcia spłaty zadłużenia wobec ZUS w ramach umowy ratalnej uwzględniającej możliwości finansowe skarżącego.

Powyższe stanowisko, w ocenie organu, potwierdza fakt systematycznego regulowania zobowiązań wobec banku.

W tym miejscu organ podkreślił, że zobowiązanie wobec ZUS, ze względu na swój publicznoprawny charakter powinno być spłacane, co najmniej na równi z innymi. W ocenie organu osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą powinna tak kształtować strukturę swoich wydatków, aby należności z tytułu składek były regulowane na bieżąco, mimo charakterystycznych (dla każdej działalności gospodarczej) wahań koniunktury. W przeciwnym razie dochodzi do traktowania składek jako dostępnej w każdej chwili formy kredytowania takiej działalności.

Zdaniem organu, okoliczności niniejszej sprawy potwierdzają problemy zdrowotne małżonki skarżącego, jednak przewlekła choroba członka rodziny dłużnika, wymagająca sprawowania przez zobowiązanego stałej nad nim opieki, może stanowić przesłankę umorzenia należności, ale jedynie wtedy gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ podniósł, iż w przedmiotowej sprawie skarżącemu przysługuje świadczenie emerytalne i tym samym stan zdrowia małżonki może jedynie ograniczać możliwości uzyskania dodatkowego dochodu, nie wpływa jednak na kwotę przyznanego już świadczenia.

Powyższą decyzję organu II instancji J. H. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wniósł o umorzenie odsetek powstałych od niezapłaconych składek ZUS, argumentując, że przy tak niskiej emeryturze do końca życia nie będzie w stanie spłacić zaległości.

Podał, że pomoc z opieki społecznej otrzymywał do kwietnia 2008r. Pieniądze z kredytu bankowego, przeznaczył na leki dla żony, które są bardzo kosztowne, gdyż jedno opakowanie leku osłonowego kosztuje [...] zł. Zaznaczył również, że zalega z płatnościami rat w banku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie popierając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności

z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego

w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Dlatego też, zaskarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Rozstrzygnięcie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjęte zostało na podstawie art. 28 ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej u.s.u.s. (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 określono katalog zamknięty przypadków całkowitej nieściągalności.

Natomiast w ust. 3a postanowiono, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W myśl zaś ust. 3b Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a,

z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z regulacją przewidzianą w powołanych przepisach decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie panuje zgoda co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06).

Uznanie ograniczają przesłanki nieściągalności nakreślone przez ustawodawcę we wspomnianym powyżej ust. 3 art. 28. Jak wcześniej wskazano, stanowią one katalog zamknięty, inaczej rzecz ujmując, sformułowano je w sposób wyczerpujący, w przeciwieństwie do normy pomieszczonej w art. 28 ust. 3b, która zawiera delegację dla Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, do określenia

w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a) szczegółowych zasad umarzania, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacania należności

z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Przywołana regulacja w sposób ogólny, oczywiście w zakreślonych tym przepisem ramach, pozwala na sprecyzowanie innych niż nieściągalność należności z tytułu składek przypadków zastosowania ulgi w postaci umorzenia.

Wypełniając ustawowy obowiązek unormowania innych przypadków umożliwiających skorzystanie z ulgi Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 ze zm. ), postanowił w § 3 ust. 1, że Zakład może umorzyć należności

z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy

i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności

w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zwrot w szczególności oznacza, iż w zakresie tego przepisu mieszczą się wszystkie przypadki, które będą spełniały warunki w nim określone, tj. przypadki, gdy zobowiązany w ich ramach wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Należy podkreślić, że taka konstrukcja przepisu zobowiązuje Zakład podczas postępowania prowadzonego w przedmiocie przyznania umorzenia do szczególnie wnikliwej oceny sytuacji zobowiązanego, pod kątem przesłanek warunkujących umorzenie, określonych w punktach 1-3 § 3 ust. 1 rozporządzenia oraz wszystkich przypadków do nich podobnych, a zarazem mieszczących się w treści § 3 ust. 1.

Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że w stanie faktycznym sprawy nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności. Ustalony w toku postępowania stan majątkowy zobowiązanego wskazuje jednoznacznie na możliwość ściągnięcia należności z tytułu składek. W tym zakresie zatem nie było możliwości zastosowania instytucji uznania, o której to mowa w art. 28 ust. 2 omawianej ustawy.

Sytuacja faktyczna skarżącego winna być jednak w sposób wnikliwy rozważona w kontekście przesłanek zawartych w rozporządzeniu, w szczególności w oparciu

o treść § 3 ust. 1 pkt 1. Z powołanego przepisu wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że opłacenie należności

z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, w sytuacji gdy członek rodziny jest poważnie chory i wymaga 24 godzinnej opieki.

Wnikliwej oceny stanu faktycznego sprawy należy dokonać z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Winna ona znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Treść zawarta

w uzasadnieniu decyzji ma bowiem zasadnicze znaczenie przy ocenie jej prawidłowości, realizowanej w administracyjnym toku instancji, a następnie w ramach kontroli sądowej. Szczególnie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.

Stosownie do treści art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

w sprawach uregulowanych tą ustawą, a więc również i w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W tym przypadku ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje innych rozwiązań. Wobec tego decyzja wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz winna spełniać wymagania zawarte m.in. w art. 107 § 3 k.p.a.

Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie, zawierające wyczerpujące omówienie zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa jest istotne z punktu widzenia stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), realizowanej na mocy art. 107 § 3 powołanego aktu prawnego. Organ administracji, zgodnie z tą zasadą, jest bowiem obowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Celem jest doprowadzenie stron do przekonania o trafności wydanego rozstrzygnięcia i uniknięcie w ten sposób wykonania decyzji

z zastosowaniem środków przymusu.

Warto w tym miejscu przywołać orzeczenie NSA z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77), w którym podniesiono, że zwłaszcza

w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla zobowiązanego, powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia.

Rozstrzygnięcie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego

i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji zgodnej z unormowaniami z zakresu procedury administracyjnej.

W stanie faktycznym sprawy doszło do naruszenia przepisów regulujących postępowanie administracyjne, a mianowicie art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przede wszystkim zauważyć trzeba iż nie dokonano ustaleń co do ponoszonych wydatków przez 3 osobową rodzinę ( koszty utrzymania rodziny i leczenia chorej na raka żony). Stwierdzono, iż skarżący reguluje raty za wzięty kredyt, gdy tymczasem kredyt, jak utrzymuje skarżący został wzięty na leki osłonowe żony.

Nie oceniono kosztów utrzymania domu i trzyosobowej rodziny , mając na uwadze fakt, że jak wynika z oświadczeń strony po opłaceniu leków i rat kredytu na życie i utrzymanie tej rodziny pozostaje miesięcznie kwota około [...] zł. Skarżący podał, że żona od 2008 nie porusza się samodzielnie i potrzebuje 24 godzinnej opieki, co wyklucza jego dodatkową pracę.

Efektem tak ustalonego stanu faktycznego w zakresie sytuacji materialnej skarżącego było stwierdzenie przez organ odwoławczy braku przesłanek do zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu składek. Zatem nie można mówić w ramach niniejszej sprawy o rozstrzygnięciu w granicach uznania administracyjnego.

Mając zatem na uwadze treść przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, przewidującego umorzenie w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz uznaniowy charakter decyzji w kontekście błędnie ustalonego stanu faktycznego, przyjąć należy, iż doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu implikującym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Dlatego zdaniem Sądu organ winien podczas motywowania decyzji w sposób dbały ustosunkować się do argumentu skarżącego podniesionego w odwołaniu, a mianowicie, że skarżący i jego żona mają na utrzymaniu [...] letniego syna, a leki osłonowe, które chora na raka żona przyjmuje kosztują ponad [...] zł. Kwestia ta winna być przedmiotem postępowania wyjaśniającego i oceny rzeczywistego stanu faktycznego przy ocenie czy w sprawie nie zachodzi ww. przesłanka warunkująca umorzenie należności z tytułu składek.

W skardze zobowiązany podkreślił, że do końca życia będzie spłacał ze swej emerytury zadłużenie i w tej sytuacji wnosi chociażby o umorzenie naliczonych odsetek. Tymczasem organ w ogóle nie odniósł się do tej propozycji strony.

Pozostawienie poza rozważaniami istotnego w kontekście możliwości zastosowania umorzenia na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia argumentu, narusza wskazane powyżej przepisy postępowania administracyjnego. Podkreślić trzeba, że każda okoliczność podnoszona przez stronę w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 28 u.s.u.s., która wiąże się z jej sytuacją rodzinną lub majątkową winna być przedmiotem oceny podmiotu podejmującego decyzję. Tym bardziej, że jest to decyzja o charakterze uznaniowym.

Tymczasem w sytuacji, gdy ustawodawca przewidział możliwość zastosowania umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, w szczególności, jeżeli zobowiązany wykaże, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych organ odmawiając zastosowania tej instytucji zobowiązany był należycie wykazać, że okoliczności tej konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowania jej

w sposób szczególny.

Kierując się powyższym Sąd uznał, iż decyzja będąca przedmiotem skargi,

z powodu naruszenia powyżej wymienionych przepisów proceduralnych, w tym

w szczególności art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. z uwagi na brak właściwego uzasadnienia decyzji, tak prawnego, jaki i faktycznego, oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. z powodu błędnie ustalonego stanu faktycznego oraz braków w materiale dowodowym, o czym bezsprzecznie świadczy jej treść, jest wadliwa w stopniu wymagającym jej uchylenia.

W świetle powyższego, wobec takiej treści uzasadnienia decyzji Prezesa Zakładu, nie można było przyjąć, iż organ ten przeprowadził zgodnie z normami Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie dowodowe, mając przy tym na względzie przesłanki umożliwiające przyznanie ulgi wynikające z postanowień § 3 rozporządzenia, którymi to winien kierować się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.

Dopiero ustalenie stanu faktycznego sprawy w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego, z uwzględnieniem całości ponoszonych wydatków, pozwoli na prawidłową jego ocenę w kontekście przesłanek umorzenia

i w konsekwencji podjęcie zgodnej z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego decyzji w tym przedmiocie.

Zdaniem sądu stan majątkowy skarżącego i jego sytuacja rodzinna wskazuje na spełnienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, tj. zaistnienie sytuacji, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Świadczy o tym kwota wskazanych wyżej wspólnych dochodów skarżącego i jego żony i kwoty po spłaceniu kredytu i niezbędnych leków dla żony. Sąd jednak nie ma prawa zastępować organu. W tym miejscu trzeba zaznaczyć, że uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że nawet w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek pozwalających na przyznanie ulgi (np. umorzenie należności z tytułu składek) nie oznacza obowiązku jej przyznania.

Istota uznania w tym przypadku polega na możliwości uwolnienia zobowiązanego od ciążących na nim długów, co oznacza, ze organ może, lecz nie musi tego dokonać. Powyższe oznacza, że kompetencje do umorzenia należności z tytułu składek posiada wyłącznie organ rozstrzygający sprawę, a Sąd może jedynie ocenić legalność wydanego przez organ rozstrzygnięcia.

Mając zatem na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł , jak w sentencji wyroku. O wykonalności decyzji orzeczono w oparciu o przepis art. 152 cyt. ustawy.

s. I. Najda-Ossowska s. D. Dudra s. E. Kruppik - Świetlicka