Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 712/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi J.F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę. WSAAvyr.1 - sentencja wyroku


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2021 r. o godz. 11:25 na wjeździe do kraju przy [...] funkcjonariusze służby celno-skarbowej zatrzymali do kontroli ciągnik marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr. rej. [...]. Powyższym zestawem ciężarowym przewoził J.F. jako przewoźnik z Niemiec do Austrii następujące towary: - oleje silnikowe (CN2710), oleje smarowe (CN 3403), płyn hamulcowy z pozycji (CN3819) niepodlegający SENT, olej z dodatkami (CN3820), o łącznej masie brutto ok. 22.996 kg, w tym towary podlegające SENT o wadze brutto 18.268 kg. Podmiotem odbierającym towar była firma S GmbH, Austria. W toku kontroli, funkcjonariusze ustalili że kierowca rozpoczął przewóz towaru terytorium Rzeczypospolitej bez wymaganego numeru referencyjnego SENT. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół z [...] kwietnia 2021 r., z którym zapoznał się zarówno J.F., jak i kierujący pojazdem, co zostało potwierdzone podpisami.

Postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (dalej jako NUCS) wszczął z urzędu w stosunku do J.F. postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie.

Po analizie zgromadzonej w sprawie dokumentacji, decyzją z [...] marca 2022 r., nr [...], NUCS, działając na podstawie art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1540, ze zm., dalej jako o.p.) oraz art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 ust. 1, art. 26 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1857 ze zm., dalej ustawa SENT) nałożył na J.F. karę pieniężną w kwocie 20000 zł za niewykonanie obowiązku przesłania do rejestru SENT zgłoszenia przewozu towarów podlegających monitorowaniu oraz uzyskaniu numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia.

J.F., reprezentowany przez doradcę podatkowego, złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc w nim o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 3 ustawy SENT;

- art. 187 § 1, art. 122, art. 121 § 1, art. 210 § 4 i art. 191 o.p.;

- art. 180 § 1 o.p.

Decyzją z [...] września 2023 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako DIAS), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 o.p., art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 ust. 1, art. 26 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 ustawy SENT w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że przepis art. 3 ust. 1 ustawy SENT określa elementy, z których składa się system monitorowania obejmujący przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów,w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków, wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane. W art. 3 ust. 2 ustawy SENT przedstawiono katalog towarów wraz z określającymi je podkategoriami Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług oraz pozycjami Nomenklatury Scalonej wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki, czy rodzaju opakowań jednostkowych. Do tego katalogu należą m.in. paliwa silnikowe i ich pochodne, paliwa opałowe, oleje smarowe i inne preparaty smarowe, w tym również przewożony towar o kodach CN 2710, CN 3403 i CN 3820.

Dalej organ podkreślił, że w myśl art. 7 ust. 1 ustawy SENT W przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia.

Następnie DIAS wyjaśnił, iż NUCS wydając decyzję uwzględnił okoliczności faktyczne ustalone bezpośrednio podczas kontroli, które zostały opisane na wstępie Wynika z nich, że przewoźnik nie przesłał do rejestru zgłoszenia oraz nie uzyskał numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia, przez co nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 7 ust. 1 ustawy o SENT.

Pełnomocnik strony zarówno w piśmie z [...] lutego 2022 r., jak i w odwołaniu

z [...] kwietnia 2022 r. wskazuje, że brak zgłoszenia do systemu SENT nie było celowym działaniem. Przewóz nie został zgłoszony do systemu SENT z uwagi na to, że trasa nie była planowana przejazdem przez Rzeczpospolitą Polską, kierowca miał obrać trasę przez Niemcy i Austrii, nie wjeżdżając na teren RP. Wyjaśnił, że w przypadku przedmiotowego transportu doszło do zdarzenia losowego skutkującego zmianą trasy przewozu. Wskutek dwudniowego opóźnienia w transporcie kierowca przedmiotowego zestawu pojazdów zmuszony był do wjazdu na teren Polski do bazy w [...] celem zmiany kierowcy. Kierowca prowadzący transport z terenu Niemiec miał zaplanowany urlop i wykupiony w związku z tym bilet autobusowy. Zmiennik dokończył przedmiotowy transporttowarów z [...] do [...]. Faktem jest, iż transport ten nie został zgłoszony do rejestracji SENT, co było wynikiem omyłki spowodowanej nieprzewidzianymi zdarzeniami losowymi.

Odnosząc się do powyższego DIAS wyjaśnił, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu towarów. Z tego też względu jest bez znaczenia, czy popełniony błąd ma charakter drobny, niezawiniony, ponieważ uregulowania tego aktu prawnego nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek nieświadomego działania, błędów czy pomyłek. Dla ustalenia, czy wypełniona została dyspozycja art. 22 ust. 1 ustawy SENT wystarczające jest wykazanie, że doszło do naruszenia obowiązków (w tym konkretnym przypadku obowiązków określonych w art. 7 ust. 1 ustawy) lub warunków związanych z przewozem.

W ocenie DIAS, organ I instancji szeroko wyjaśnił, dlaczego kontrolowany przewóz na terytorium RP nie wynikał z nadzwyczajnych okoliczności. Mianowicie wskazał, że nie każda okoliczność, oceniania przez stronę jako nadzwyczajna

i losowa, jest taką również w ocenie organu, a już zupełnie inną kwestią jest również to, czy okoliczność ta może mieć wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy administracyjnej. Fakt, że przyczyną zmiany pierwotnej trasy przejazdu było jakieś zdarzenie mniej lub bardziej losowe, nie skutkuje jeszcze uznaniem samego wjazdu na terytorium RP bez zgłoszenia SENT, ani braku zgłoszenia SENT, za zdarzenia powstałe na skutek działania siły wyższej lub zdarzeń całkowicie niezależnych od przewoźnika. Dzień rozpoczęcia urlopu wypoczynkowego przez kierowcę pojazdu jest raczej okolicznością znaną i przewidywalną, która nie jest nadzwyczajnym zaskoczeniem ani dla kierowcy ani dla przewoźnika. Ponadto przewoźnik wystąpił o zmianę zaplanowanej trasy przejazdu przez Polskę i umożliwienie powrotu zestawu do Niemiec w celu dostawy towaru inną trasą do odbiorcy w Austrii, dopiero na skutek zatrzymania pojazdu do kontroli przez funkcjonariuszy służby celno-skarbowej i problemu z dokonaniem zgłoszenia SENT w systemie. Nawet przyjęcie (wbrew zgromadzonym w sprawie dowodom) interpretacji o niewiedzy przewoźnika w zakresie zmiany trasy przejazdu przez kierowcę, niczego w ocenie całokształtu sprawy nie zmienia, gdyż kierowca jest osobą za której działania odpowiedzialność ponosi pracodawca i naruszenia spowodowane świadomym działaniem kierowców w żaden sposób nie kwalifikują się do zdarzeń nadzwyczajnych, powstałych na skutek działania siły wyższej lub osób trzecich, za których działanie przewoźnik nie odpowiada. W przeciwnym razie, każdorazowo przewoźnicy unikaliby odpowiedzialności administracyjnej za stwierdzone naruszenia w zakresie ustawy SENT, gdyż zawsze kierowca brałby całą winę na siebie i tylko on ponosiłby konsekwencje ujawnionych naruszeń. Oczywistym jest, że taka interpretacja przepisów ustawy SENT jest absurdalna. DIAS podkreślił, że istota monitorowania przewozu towarów wrażliwych opiera się na prawidłowej rejestracji przewozów w systemie SENT.

Podanie w zgłoszeniu danych zgodnych ze stanem faktycznym daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu.

Dalej DIAS wskazał, że instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej,

o której mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym. W przywołanej regulacji ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi "ważnym interesem przewoźnika" lub "interesem publicznym" jako materialnoprawnymi przesłankami, będącymi podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej wymienionych przesłanek. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67a § 1 o.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Z kolei zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Zdaniem DIAS "ważny interes przewoźnika" występuje wtedy, kiedy obniżają się znacznie zdolności płatnicze, spowodowane przede wszystkim zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itd. Przy czym pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, gdyż pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną przewoźnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Pomimo, że wymaga ono ustalenia sytuacji majątkowej podmiotu oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i dla rodziny, to trzeba mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany.

Zdaniem DIAS w przedmiotowej sprawie NCUS poinformował stronę o instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wynikającej z art. 22 ust. 3 ustawy SENT oraz do przedłożenia dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do ewentualnego zastosowania tego przepisu. Z informacji uzyskanych od Urzędu Skarbowego wynika, że strona nie posiada zaległości podatkowych i niepodatkowych należności budżetowych, nie jest prowadzone wobec postępowanie egzekucyjne, w latach 2019-2021 strona występowała o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz z tytułu wynagrodzenia za pracę kształtowały się następująco: 2018 r. - przychody 17.600.021,51 zł, koszty18.400.766,54 zł, strata 800.745,03 zł, 2019 r. - przychody 16.877.795,90 zł, koszty 15.072.551,47 zł, dochód 1.805.244,43 zł, - 2020 rok: przychody 17.332.365,39 zł, koszty 16.223.730,31, dochód 1.108.635,08 zł. Ponadto wykazano zakupy środków trwałych wg VAT-7x: w 2019 r. za kwotę 410,045,00 zł, w 2020 r. za 148.944,00 zł i w 2021 r. za kwotę 212.000,00 zł. Z informacji ZUS wynika, że strona składała deklaracje rozliczeniowe, nie posiada zaległości na ubezpieczenie społeczne, emerytalne i rentowe. Z wydruku sporządzonego przez organ I instancji w aplikacji SUDOP wynika, że w ostatnich latach, tj. od 1 stycznia 2020 r. do 21 marca 2022 r. strona uzyskała pomoc de minimis oraz pomoc rekompensującą negatywne konsekwencje ekonomiczne związane z COVID-19 o łącznej wartości brutto 272.211,64 zł, co stanowi 60.223,67 euro. Udzielona pomoc de minimis udzielona jest ze środków publicznych i stanowi korzyść dla działalności gospodarczej.

Dodatkowo DIAS zauważył, że z zarejestrowanych zgłoszeń w bazie SENT od 27 kwietnia 2017 r. do 20 kwietnia 2021 r. wynika, że strona dokonała 166 zgłoszeń przewozu towarów podlegających rejestracji, co sugeruje, że strona jest doświadczonym przewoźnikiem towarów wrażliwych i posiada stosowną wiedzą

w temacie obowiązków administracyjnych związanych z przewozem tego rodzaju towarów. To w dobrze pojętym interesie w interesie strony było zatem wyłącznie dochowanie należytej staranności, aby znane zasady zastosować również w praktyce

i nie dopuszczać do naruszenia ustawy o SENT. Ponadto zapisy w bazie Karta2 nie wskazują na inne postępowania prowadzone za naruszenie przepisów ustawy SENT.

DIAS podkreślił, że o "ważnym interesie podatnika" decydują obiektywne kryteria. Nie można go utożsamiać jedynie z wynikiem rocznym, powstałym w związku

z prowadzoną działalnością gospodarczą w postaci straty lub niskich dochodów. Po przeanalizowaniu zebranych dokumentów finansowych oceniono sytuację strony jako dobrą. Przychody utrzymywały się w latach 2018-2020 na podobnym poziomie, mimo utrudnień wynikających ze stanu pandemii. Pomimo tego i oraz straty poniesionej

w2018 r., w kolejnych latach wypracowany został dochód na poziomie przekraczającym 1 min złotych.

Zdaniem DIAS zapłata kary pieniężnej w kwocie 20000 zł nie spowoduje drastycznego pogorszenia sytuacji finansowej strony w taki sposób, aby była konieczność wyzbycia się majątku trwałego lub brakowało środków na bieżącą działalność gospodarczą. Co prawda, sytuacja w2018 r. uległa pogorszeniu, jednakże - na co słusznie zwrócił uwagę organ I instancji - przejściowe trudności związane

z prowadzeniem działalności gospodarczej nie są podstawą do automatycznego udzielenia ulgi, ponieważ mieszczą się w ramach pewnego "ryzyka gospodarczego".

W sprawie nie wystąpiły również okoliczności nadzwyczajne, czy też zdarzenia losowe, które umożliwiałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Niedokonanie zgłoszenia przewozu towaru klasyfikowanego do CN 2710, CN 3403 i CN 3820, w ilości 18.268 kg, w systemie monitorowania przewozu towarów, nie był spowodowany okolicznościami, na które strona nie miała wpływu, bowiem nie mogą stanowić podstawy odstępstwa od nałożenia kary okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków. Ponadto na podstawie wyżej przedstawionej sytuacji ekonomicznej uprawniony jest wniosek, że obciążenie w niniejszym postępowaniu karą pieniężną odwołującej się strony, nie wiąże się z zagrożeniem dla jej istotnego interesu. Co prawda dolegliwość wynikająca z zapłaty kary jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie przewoźnika, uzasadniającym odstąpienie od nałożenia kary. Poza tym dolegliwość kary pieniężnej jest celowym zamierzeniem ustawodawcy. Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było "nieopłacalne" dla podmiotów uczestniczących w przewozie "wrażliwych" towarów. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych nawet zła sytuacja majątkowa, czy też perspektywa wieloletniego spłacania zadłużenia, nie są wystarczającą podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Przedsiębiorca prowadzący określoną działalność gospodarczą musi liczyć się także z ryzykiem tej działalności i tak ją prowadzić, aby element ryzyka w największym stopniu eliminować lub ograniczać skutki zdarzeń lub okoliczności dla siebie niekorzystnych.

Następnie organ odwoławczy podzielił pogląd wyrażony w skarżonym orzeczeniu, iż "interes publiczny", to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Pojęcie to ma cechy charakterystyczne klauzul generalnych, których indywidualne zastosowanie wymaga odniesienia się do konkretnej sprawy i sytuacji, w jakiej organ podejmuje decyzję.

W odniesieniu do należności wynikających z kar pieniężnych, należy mieć na uwadze szczególny charakter tych należności: sposób powstania i tytuł określający ich istotę wyrażającą się w tym, że obok funkcji dochodowej Skarbu Państwa na pierwszy plan wysuwa się funkcja sankcyjna, bowiem kara jest konsekwencją dokonania przez konkretny podmiot naruszeń określonych obowiązków nałożonych na ten podmiot

i wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. Zatem podmioty, które dokonały naruszeń są zobowiązane do poniesienia określonego wydatku, a celem tego wydatku jest odczucie straty po stronie zobowiązanego. Z tego powodu odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, co do zasady, obciążone jest negatywną oceną z punktu widzenia interesu publicznego. Odstąpienie to jest wyjątkiem wymagającym szczególnego uzasadnienia. Negatywna ocena może ulec zmianie, ale jedynie w następstwie stwierdzenia szczególnych okoliczności, którym należy przyznać większą wagę w określaniu, co jest interesem publicznym, niż obowiązkowi poniesienia kary za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy, czy zasadzie obowiązku zapłaty należności i ochronie dochodów Skarbu Państwa.

Organ zaznaczył też, że pojęcie przesłanki interesu publicznego nie może zostać zrównane z interesem budżetu państwa. Nie ma bowiem podstaw do przeciwstawiania interesu publicznego, jako sprzecznego z indywidualnym interesem obywatela. Jakkolwiek w interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa, to interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa, ale też jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków, np. na zasiłki dla bezrobotnych czy inną pomoc społeczną. Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa. Nie byłoby to zgodne z interesem tego obywatela, ale jednocześnie nie byłoby to również zgodne z interesem publicznym. Zatem przy jej ocenie należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. Ustalenie zaś kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia relacji w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie należności w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na stosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Jednocześnie ponoszenie ciężarów publicznych jest podstawowym obowiązkiem każdego obywatela, który sam ponosi odpowiedzialność za swoje decyzje oraz wynikające z nich konsekwencje.

Odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej mogłoby nastąpić, gdyby

w toku postępowania dowodowego zostało stwierdzone, że w konkretnej sprawie, ze względu na "ważny interes przewoźnika" lub "interes publiczny" nie jest możliwe uregulowanie zobowiązań. W niniejszej sprawie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie leży w interesie publicznym, ponieważ pozyskane informacje wskazują, że sytuacja spółki nie ma cech nadzwyczajności. Okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują, aby nałożenie kary na spółkę miało doprowadzić do upadłości i likwidacji firmy. Ponadto odstąpienie od nałożenia kary na podmiot, którego sytuacja materialna pozwala na jej uiszczenie, nie leży równieżw interesie społecznym. Odstąpienie w takim przypadku od nałożenia kary pieniężnej, będącej skutkiem działania spółki, niezgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym, nie może być uznane za działanie w interesie publicznym, z korzyścią dla ogółu. Wprost przeciwnie, w interesie publicznym leży przestrzeganie przez podmioty wskazane w ustawie SENT nałożonych na nie obowiązków i egzekwowanie przez właściwe organy państwowe ich przestrzegania. W interesie państwa nie jest też doprowadzenie przedsiębiorców do upadłości, ale dyscyplinowanie ich w zakresie przestrzegania przepisów prawa, bowiem to m.in. w tym przejawia się interes publiczny. Szeroko rozumiany "interes publiczny" w monitorowaniu przewozu towarów wynika przede wszystkim z zagrożenia występowania "szarej strefy" i oszustw podatkowych w handlu towarami uznanymi za "wrażliwe". Intencją organów kontrolujących prawidłowość stosowania przepisów ustawy SENT nie jest uderzenie w przedsiębiorców legalnie i rzetelnie prowadzących działalność gospodarczą, którzy odprowadzają należne daniny publicznoprawne lecz skuteczne monitorowanie rynku "towarów wrażliwych". Z tego też względu ustawodawca nie uzależnił możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nawet jeśli nieprawidłowości w rejestrze powstały wskutek nieumyślnego błędu ludzkiego.

DIAS podkreślił również, że ustalenie kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia relacji w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie należności w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na stosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Decyzja o ewentualnym odstąpieniu od ukarania przewoźnika powinna być podejmowana rozważnie i w sytuacjach wyjątkowych. Ponoszenie ciężarów publicznych jest podstawowym obowiązkiem każdego obywatela, który sam ponosi odpowiedzialność za swoje decyzje oraz wynikające z nich konsekwencje. Odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej mogłoby nastąpić, gdyby w toku postępowania dowodowego zostało stwierdzone, że w konkretnej sprawie, że względu na "ważny interes przewoźnika" lub "interes publiczny" nie jest możliwe uregulowanie zobowiązań.W przedmiotowej sprawie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie leży w interesie publicznym, ponieważ pozyskane informacje wskazują, że sytuacja strony będącej przewoźnikiem nie ma cech nadzwyczajności. Kondycja finansowa podmiotu nie wskazuje, aby musiał sięgać do środków pomocy państwa, w celu wywiązywania się z obowiązku uregulowania nałożonej kary. Ponadto odstąpienie od nałożenia kary na przewoźnika, którego sytuacja materialna pozwala na jej uiszczenie, nie leży również w interesie społecznym, jak i w interesie publicznym, z korzyścią dla ogółu. Wprost przeciwnie, w interesie publicznym leży przestrzeganie przez podmioty wskazane w ustawie SENT nałożonych na nie obowiązków i egzekwowanie przez właściwe organy państwowe ich przestrzegania. W interesie państwa nie jest też doprowadzanie przedsiębiorców do upadłości, ale dyscyplinowanie ich w zakresie przestrzegania przepisów prawa, bowiem to m.in. w tym przejawia się interes publiczny. W interesie publicznym jest to, by system kontroli był szczelny, skuteczny

i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty trudniące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. Niestaranność nie może obciążać całego społeczeństwa w skutkach z nich wynikających.

Organ dokonując analizy "interesu publicznego" nie stwierdził naruszenia zasady proporcjonalności i realizacji wyłącznie celu fiskalnego. Określona przepisami ustawy SENT odpowiedzialność administracyjna za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów wrażliwych ma charakter obiektywny,

a więc nie jest zależna od winy czy dobrej lub złej woli danego podmiotu. Przewidziany w ustawie system kar nie przewiduje wartościowania przez organ przyczyn naruszenia. Przepisy ustawy zostały ukształtowane tak, że przewidziana w ustawie wysokość kar uwzględnia stopień uchybienia, jako, że wysokość kar została zróżnicowana w zależności od tego, czy naruszenie polega na braku zgłoszenia (20.000,00 zł), braku konkretnych danych (10.000,00 zł). Dla odpowiedzialności przewoźnika, jak też wystąpienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie ma znaczenia okoliczność neutralności dla budżetu państwa popełnionego błędu, gdyż ustawodawca poddał sankcji formalne błędy w zgłoszeniach, bez względu na wagę tych błędów i ich wpływ na nieuczciwy obrót towarami wrażliwymi.

DIAS podkreślił, że w przypadku przewozu towaru klasyfikowanego do kodu CN 2710, CN 3403 i CN 3820, w ilości 18.268 kg, przewoźnik miał obowiązek przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie

i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia, czego nie uczynił. Wskazana natomiast sytuacja, która doprowadziła do naruszenia przepisów ustawy SENT nie była omyłką związaną z wątpliwościami wykładni przepisów omawianej ustawy,

a także nie wiązała się z wątpliwościami dotyczącymi stosowania przepisów tego aktu prawnego. Brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie byłoby zatem zachwianiem zasady proporcjonalności i stawianiem strony w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, które z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. Nałożenia kary nie można traktować jako dyskryminacji przedsiębiorcy, gdyż funkcją kary nie jest utrudnienie prowadzenia działalności, tylko wymuszenie należytego prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto organ nadmienił, iż podmiot prowadzący działalność gospodarczą jest zobowiązany dołożyć minimum staranności by była ona prowadzona zgodnie

z przepisami prawa. To na przewoźniku ciąży szczególny obowiązek znajomości

i przestrzegania obowiązujących regulacji, w szczególności tych odnoszących się do przedmiotu prowadzonej działalności. Przejmując określony towar do przewozu, przewoźnik zobowiązany jest do dokonania zgłoszenia przewozu w systemie SENT, zgodnie z posiadanymi dokumentami tak, aby nie doszło do naruszeń przepisów prawa.

W kwestii zaś dotyczącej twierdzenia pełnomocnika strony, że NUCS neguje okoliczność, że strona po dokonanej kontroli przeprowadził bezpośrednią rozmowę

z "pracownikiem zajmującym się sprawą", przedstawiając istotne dla sprawy okoliczności, w ocenie organu odwoławczego, to strona powołując się na określone okoliczności faktyczne powinna przedstawić stosowne dowody na swoje twierdzenia,

a ponadto w toku prowadzonego postępowania miała niczym nieskrępowaną możliwość przedstawienia owych istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności, natomiast z treści odwołania nie wynika, czy zostały one przez stronę przedstawione, czy też nie.

W odniesieniu do podnoszonych w punkcie 4 odwołania zarzutów zbierania przez NUCS dowodów w sprawie, przed formalnym wszczęciem postępowania,DIAS wyjaśnił, że dowody w postaci pisma NUCS nr [...] z [...] września 2021 r. wraz z odpowiedzią ZUS Oddział nr [...] z [...] października 2021 r. oraz pisma Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego nr [...] z [...] września 2021 r. wraz z odpowiedzią Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] października 2021 r. zostały dopuszczone jako dowody w sprawie, podobnie jak protokół z kontroli nr [...] z [...] kwietnia 2021 r. wraz z załącznikami, w postanowieniu o wszczęciu z urzędu postępowania z [...] grudnia 2021 r., nr [...]. Wszczęcie zatem postępowania na skutek przeprowadzonej kontroli drogowej odbywa się w oparciu o materiał dowodowy uzyskany przed wszczęciem postępowania i którego analiza przez właściwy organ prowadzi dopiero do potwierdzenia podstaw do wszczęcia takiego postępowania lub odstąpienia od wszczęcia, gdy analiza zgromadzonego i materiału dowodowego w sprawie nie uzasadnia takiego działania organu. Oczywistym jest, że pewne czynności wyjaśniające w sprawie powinny być zgodnie z logiką i ekonomiką procesową przeprowadzone na etapie poprzedzającym formalne wszczęcie postępowania i organ niejednokrotnie dla weryfikacji niektórych ustaleń kontroli drogowej przeprowadza dodatkowe ustalenia przed formalnym wszczęciem postępowania, gdyż nie wszystkie okoliczności faktyczne sprawy mogą być zweryfikowane przez grupę kontrolną w trakcie kontroli drogowej. Również w odniesieniu do praw strony w postępowaniu i w odniesieniu do treści końcowego rozstrzygnięcia w sprawie, bez znaczenia jest czy uzyskane przez organ informacje urzędowe włączone zostały do materiału dowodowego sprawy w momencie wszczęcia postępowania, czy już w jego trakcie. Ponadto strona ma ona możliwość zapoznania się i odniesienia się do takich dokumentów już od początku prowadzonego postępowania, a nie np. w terminie 7 dni od formalnego zawiadomienia strony przez organ o zamiarze wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Pozyskane natomiast w niniejszym postępowaniu dowody są oświadczeniem wiedzy tych instytucji, a nie oświadczeniem ich woli. Stan wiedzy tych organów wynika zaś z danych posiadanych w ewidencjach i bazach danych, do których dane dostarcza sama strona, składając wymagane prawem deklaracje podatkowe lub innego rodzaju sprawozdania z prowadzonej działalności gospodarczej. Pozyskane zatem przez NUCS informacje z ZUS oraz US traktować należy jak inne zgromadzone w sprawie przed wszczęciem postępowania dowody, przekazane przez komórkę kontrolną wraz z protokołem kontroli. W sytuacji bowiem, gdy kierowca nie posiadał w chwili kontroli istotnego dla decyzji o ewentualnym wszczęciu postępowania dokumentu, to organ występuje najpierw z wnioskiem do właściwego adresata o jego doręczenie i nie sposób przyjąć, że pozyskana w ten sposób np. specyfikacja towaru (która dopiero rozstrzygnie o zasadności wszczęcia postępowania) jest dowodem sprzecznym z prawem. To samo dotyczy badania, pobranych w trakcie kontroli drogowej próbek towaru, których wynik organ otrzymuje przed formalnym wszczęciem postępowania.

Jednocześnie DIAS zauważył, że decyzja nakładająca na stronę karę pieniężną została wydana na podstawie przepisów ustawy SENT i nie jest zatem sprawą dotyczącą obowiązku podatkowego lub celnego. Zagadnienia, które zostały uregulowane w tej ustawie nie dotyczą zasad powstawania, ustalania oraz wygaszania zobowiązań podatkowych, czy też obowiązków podatników. Kara pieniężna nakładana za naruszenie przepisów ustawy o SENT nie jest niepodatkową należnością publicznoprawną w rozumieniu art. 3 pkt 8 o.p., a ustawa SENT nie jest ustawą podatkową. Zatem postępowanie w sprawie wymierzenie kary pieniężnej na podstawie przepisów ustawy SENT nie jest postępowaniem podatkowym, lecz postępowaniem administracyjnym, do którego jedynie odpowiednio stosuje się przepisyo.p.

Końcowo DIAS podkreślił, że w przedmiotowej sprawie miało miejsce ujawnienie brak zgłoszenia przez przewoźnika w systemie SENT przewozu towaru wrażliwego. Zaistniała sytuacja, z punktu widzenia systemu monitorowania przewozu towarów wrażliwych, uniemożliwiała organom monitorowanie w systemie tego przewozu. Strona przewoziła towary wrażliwe, a było to niewidoczne dla tego systemu i tym samym dla organów celno-skarbowych. Zachowanie takie naruszało podstawowe cele ustawy SENT w zakresie uszczelnienia systemu podatkowego przez poddanie monitoringowi transportu towarów wrażliwych, jak również utrudniało poprawne dokonywanie analiz przez organy KAS, schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych. Uwzględniając wartości wspólne dla całego społeczeństwa takie jak: sprawiedliwość, równość wobec prawa, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, powszechności ponoszenia kar za niedopełnienie obowiązków płynących z ustawy, zachowanie to godziło w interes publiczny, gdyż każdy przewoźnik w takim przypadku, o którym mowa w ustawie SENT obowiązany jest zgłosić ten fakt w rejestrze SENT i w "interesie publicznym" jest powszechne i prawidłowe stosowanie przepisów prawa, przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw towarów wrażliwych. Kary nakładane za naruszenie przepisów ustawy SENT pełnią szczególnie istotną rolę w zagwarantowaniu przestrzegania rygorów wynikających z systemu monitorowania drogowego przewozu towarów wrażliwych. Trzeba również mieć na uwadze konstrukcję odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy, której elementem jest obligatoryjne nakładanie kary w określonej jednoznacznie kwocie. Interes publiczny nie powinien być przedkładany ponad nadrzędną zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP, art. 120 o.p.). Pojęcia tego nie można zatem interpretować w sposób, który podważałby samą istotę obiektywnej odpowiedzialności i kary pieniężnej za tego rodzaju naruszenia. To, że nie doszło w niniejszej sprawie również do uszczuplenia należności podatkowych, nie może stanowić podstawy do odstąpienia od nałożenia kary.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. J.F., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył powyższą decyzję w całości, zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 165b § 1 o.p. przez pominięcie okoliczności, że wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej nastąpiło po upływie 6 miesięcy od dnia stwierdzonego naruszenia, co do którego sporządzony został w dniu [...] kwietnia 2021 r. protokół, a mianowicie dopiero w dniu 15 grudnia 2021 r., tj. po okresie przewidzianym przepisem art. 165b § 1 o.p.;

b) art. 165b § 1 o.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT przez ich niezastosowanie, co w konsekwencji spowodowało podjęcie i prowadzenie przez organ I Instancji postępowania i wydania w dniu [...] marca 2022 r. decyzji w sytuacji, gdy doszło do przedawnienia prawa do wszczęcia i prowadzenia przedmiotowego postępowania;

c) art. 122 o.p. w zw. z art. 120 o.p. przez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji opartej na okolicznościach, które nie zostały wyjaśnione

w sposób prawidłowy, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że gdyby okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, nie doszłoby do wydania zaskarżonej decyzji w takim kształcie;

d) art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza:

- w zaniechaniu przez organ I i II instancji przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i wyjaśniający, a nadto na dokonaniu oceny zebranego materiału dowodowego w sposób nielogiczny i sprzeczny

z doświadczeniem życiowym mimo ustawowego zobowiązania organu do pełnego

i dokładnego gromadzenia środków dowodowych, nieuzasadnionym nieuwzględnieniu twierdzeń skarżącego w zakresie braku udowodnienia przez organ zaistnienia okoliczności uzasadniających nałożenie kary administracyjnej, niepoczynieniu wystarczających ustaleń stanu faktycznego sprawy,

- braku podjęcia wszelkich kroków prawnych niezbędnych do wyjaśnienia okoliczności sprawy - w szczególności sytuacji finansowej skarżącego, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego w zakresie nieistnienia ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego,

- braku wnikliwego rozpoznania sprawy i wydaniu decyzji w oparciu

o nieprawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe i w konsekwencji całe postępowanie administracyjne i hipotetyczne założenia, a nie ustalone i podlegające weryfikacji fakty, co skutkowało wydaniem skarżonej decyzji, podczas gdy nie było podstaw do takiego rozstrzygnięcia

e) art. 121 § 2 o.p. przez nienależyte i niewyczerpujące informowanie strony postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej obowiązków i praw będących przedmiotem postępowania,

a w szczególności brakiem umożliwienia stronie złożenia wyjaśnień w sprawie, mimo, że organ zobowiązany jest umożliwić stornie złożenia "ostatniego słowa w sprawie";

f) art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1 o.p. w zw. z art. 192, art. 180, art. 181 i art. 187 § 1 i art. 191 tej ustawy przez brak ustaleń, co do przesłanek wynikających

z interesu publicznego, oparcie się na ogólnikach bez powiązania z okolicznościami sprawy oraz dowolną ich oceną i uzasadniającą ograniczenie zasady jawności postępowania podatkowego dla strony i jej czynnego w nim udziału;

g) art. 187 § 1 i art. 191 o.p. przez niezebranie kompletnego materiału dowodowego, przez co nie wykazano istnienia przesłanki interesu publicznego;

h) art. 192 o.p. w zw. z art. 123 o.p. polegające na uniemożliwieniu stronie postępowania wypowiedzenia się co do dopuszczonych i przeprowadzonych dowodów, uznaniu okoliczności faktycznych wynikających z przeprowadzonych dowodów za udowodnione — mimo braku podstaw, podczas gdy obowiązkiem organu administracyjnego jest zagwarantowanie stronom możliwości wypowiedzenia się

w zakresie przeprowadzanych dowodów, a za udowodnione mogą zostać jedynie okoliczności, co do których strona zajęła stanowisko;

i) art. 207 § 1 o.p. w zw. z art. 165b § 1 o.p. przez wydanie przez organu

I instancji decyzji o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 20000 zł za niewykonanie obowiązku przesłania do rejestru SENT zgłoszenia przewozu towarów podlegających monitorowaniu oraz uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia, w sytuacji, gdy doszło do przedawnienia prawa do wszczęcia i prowadzenia przedmiotowego postępowania, co stanowi rażące naruszenie prawa;

j) art. 208 § 1 o.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, przez nieumorzenie postępowania mimo zaistnienia przesłanek do jego umorzenia, tj. bezpodstawnie wszczętego przez organ I Instancji postępowania z naruszeniem art. 165b § 1 o.p.;

k) naruszenie art. 121 § 1 i art. 210 § 4 o.p. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;

i) art. 210 § 1 o.p. przez wadliwe rozstrzygnięcie skarżonej decyzji

2. Naruszenie przepisu prawa materialnego:

a) art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 ze zm.; określanej dalej jako ustawa COVID) przez jego niezastosowanie

i w konsekwencji nie zawiadomienie skarżącego o uchybieniu terminowi na wykonanie obowiązku wskazanego w art. 7 ust 1 ustawy SENT oraz niewyznaczenie 30 - dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wykonania obowiązku wskazanego w art. 7 ust 1 ustawy SENT.;

b) art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID w zw. z art. 207 § 1 o.p. przez przyjęcie, iż

w przedmiotowym przypadku możliwym jest wydanie decyzji administracyjnej

w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, w sytuacji gdzie racjonalny ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej, w przypadku uchybienia przez stronę terminów ustawowych, obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczeniu stronie 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu;

c) art. 2 oraz 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 12 w zw. z art. 10 ust. 1 i 212 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo Przedsiębiorców przez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę proporcjonalności, co skutkowało nie tylko brakiem przeprowadzenia dowodów, które wskazywałyby na sytuację materialną skarżącego uzasadniającą odstąpienie od wymierzenia kary z uwagi na ważny interes przewoźnika, ale również ukaranie skarżącego karą niewspółmierną do naruszenia, przez co została naruszona zasada proporcjonalności.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji orazpoprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako wydanej

z naruszeniem prawa procesowego i materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy z jednoczesnym umorzeniem postępowania administracyjnego. Jednocześnie wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, przeprowadzonej pod względem legalności w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej jako p.p.s.a.) była decyzja DIAS utrzymująca w mocy decyzję NUCS nakładającą na skarżącego karę pieniężną w kwocie 20000 złza niewykonanie obowiązku przesłania do rejestru SENT zgłoszenia przewozu towarów podlegających monitorowaniu oraz uzyskaniu numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia.

Podstawę materialną powyższych decyzji stanowiłart. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku niedokonania zgłoszenia przez przewoźnika nakłada się na niego karę pieniężną w wysokości 20 000 zł.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że kontrolowany przewóz podlegał przepisom ustawy SENT zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c), f) i i). Jego przedmiotem były bowiem oleje silnikowe, oleje smarowe i oleje z dodatkami w ilości przekraczającej 500 litrów, sklasyfikowane do kodu CN 2710, CN 3403 i CN3820 Niespornew sprawie było również, że wykonywany transport mieścił się w pojęciu przewozu towarów, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy SENT, odbywał się bowiem po drodze publicznej, a skarżący był przewoźnikiemw rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy SENT.

Jako, iż w kontrolowanej sprawie chodziło o przemieszczenie towaru z jednego państwa członkowskiego do drugiego państwa członkowskiego (tj. z Niemiec do Austrii), zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy SENT przewoźnik był obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie

i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Skarżący - jako przewoźnik - niewątpliwie tego obowiązku nie dopełnił.

Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie nie miał zastosowania art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w

okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

Przepisy art. 7 ust. 1 ustawy SENT nie wyznaczają bowiem stronie żadnych konkretnych, sztywnych terminów dla złożenia zgłoszenia, wymaga jedynie, aby nastąpiło przed rozpoczęciem transportu na terytorium kraju. Stąd nie sposób mówić, iż statuują one jakiekolwiek terminy administracyjne wskazane w powołanym powyżej przepisie ustawy COVID,

W pierwszej kolejności należało odnieść się do podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia art. 165b § 1 o.p. powoływanego samodzielnie, ale również w powiązaniu z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, art. 207 § 1 o.p. i art. 208 § 1 o.p. Zgodnie z treścią art. 165b § 1 o.p., w przypadku ujawnienia przez kontrolę podatkową nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości, organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe

w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej, nie później niż w terminie

6 miesięcy od zakończenia kontroli. Przepis art. 26 ust. 5 ustawy SENT stanowi, że

w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy o.p.

Nadatę wydania zaskarżonej decyzji brak było jednolitości w sprawach,

w których istotą sporu była zasadność stosowania art. 165b § 1 o.p. w postępowaniu

w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT. Ukształtowały się dwie rozbieżne linie orzecznicze. W pierwszej linii orzeczniczej przedstawiono pogląd, stosownie do którego zasadne jest odpowiednie stosowanie art. 165b § 1 o.p. w tym postępowaniu. Skutkiem tego poglądu było przyjęcie, że wszczęcie postępowania administracyjnego po upływie 6 miesięcy od zakończenia kontroli, narusza art. 165b § 1 o.p. i w konsekwencji powinno prowadzić do uchylenia wydanych w sprawie decyzji i umorzeniem postępowania administracyjnego (por. wyroki NSA: z 4 listopada 2021 r., II GSK 1953/21, II GSK 1124/21, II GSK 1126/21,

II GSK 1952/21, II GSK 1953/21, II GSK 1783/21; z 24 listopada 2021 r., II GSK 1993/21, II GSK 1957/21, II GSK 1956/21, z 16 grudnia 2021 r., II GSK 2364/21,

II GSK 2363/21; z 13 stycznia 2022 r., II GSK 1196/21 oraz z 3 marca 2022 r., II GSK 35/22).

Według drugiej linii orzeczniczej art. 165b § 1 o.p. nie ma zastosowania

w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT (por. wyroki NSA: z 14 października 2021 r., II GSK 885/21;

z 18 listopada 2021 r., II GSK 1203/21; z 7 grudnia 2021 r., II GSK 1281/21; z 2 lutego 2022 r., II GSK 2179/21; z 15 marca 2022 r., II GSK 100/22 i II GSK 101/22)

Wskazana rozbieżność skutkowała tym, że Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców zwrócił się w grudniu 2022 r. o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały mającej na celu wyjaśnienie: Czy przepis art. 165b § 1 o.p.

w zakresie jakim dotyczy terminu wszczęcia postępowania, znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na podstawie ustawy SENT.

Postanowieniem z 3 lipca 2023 r., wydanym w sprawie II GPS 1/23 odmówiono podjęcia uchwały z tego względu, że wskazywana rozbieżność nie jest aktualna. Ostatnie orzeczenie NSA akceptujące pogląd, że uprawnione jest odpowiednie stosowanie art. 165b § 1 o.p., w zakresie w jakim dotyczy on terminu wszczęcia postępowania, do postępowań w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych na podstawie ustawy SENT wydane zostało 3 marca 2022 r. (II GSK 35/22). Po tej dacie linia orzecznicza NSA (aż do dnia dzisiejszego) została ukształtowana w sposób jednolity

i trwały, zgodnie z poglądem, że przepis art. 165b § 1 o.p. nie ma zastosowania

w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT.

Mając na uwadze powyższe oraz wzgląd na wartości wynikające z jednolitości

i stabilności orzecznictwa sądowego, WSA w Gorzowie Wlkp. w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, odstąpił od poglądu wyrażonego we wcześniejszych w wyrokach(np. wydanych w sprawach o sygn. akt II SA/Go 200/22,II SA/Go 1086/21), podzielając aktualnie i uznając za własne stanowisko opowiadające się za uznaniem, że omawiany przepis art. 165b § 1 o.p. nie znajduje odpowiedniego zastosowania w sprawach nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT wraz z argumentacją zawartą w wyrokach NSA z: 18 listopada 2021 r. (sygn. akt II GSK 1203/21 i II GSK 1265/21), 30 listopada 2021 r. (sygn. akt II GSK 2119/21), 7 grudnia 2021 r. (sygn. akt II GSK 2186/21), 2 lutego 2022 r. (sygn. akt II GSK 2179/21), 15 marca 2022r. (sygn. akt II GSK 100/22, sygn. akt II GSK 111/22), 1 kwietnia 2022 r. (sygn. akt II GSK 266/22). Podkreśla się w nich m.in. że czynności kontrolne przewozu wykonane na drodze nie stanowią czynności w ramach kontroli podatkowej, a każda z tych kontroli wywołuje inne skutki i wiąże się z innymi obowiązkami tak po stronie podmiotów kontrolowanych, jak i organów administracji, a odpowiednie stosowanie przepisów polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu odpowiedniego stosowania przepisu powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. Całościowa ocena omawianej regulacji ustawowej prowadzi do wniosku, że model kontroli przewidzianej w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy SENT ukształtowany został wyłącznie na potrzeby tej ustawy.

Wobec powyższego brak było podstaw do zastosowania art. 165b § 1 o.p.

i uznania, iż doszło do niezasadnego wszczęcia postępowania, a w konsekwencji również niezasadnego niepodjęcia decyzji umorzeniu postępowania na podstawie art. 208 § 1 o.p.

Oceniając zasadność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego należy wskazać, iż zgodnie z o.p. organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa (art. 120 o.p.), a postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 o.p.). Ponadto organy te podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 o.p.), przy czym organ podatkowy obowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 o.p.). Natomiast zgodnie z art. 210 § 4 o.p. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd stwierdził, że postępowanie przed organami obu instancji odpowiadało standardom postępowania w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, zarówno w zakresie zabezpieczenia podstawowych uprawnień uczestników procesu, jak i realizacji odpowiadających im obowiązków organu wyznaczonych powołanymi powyżej przepisami. W szczególności wbrew zarzutom skargi organy obu instancji umożliwiłyskarżącemu czynny udział w sprawie i możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, co do zebranego materiału dowodowego zgodnie z art. 123 § 1

i art. 200 o.p., o czym świadczy treść postanowienia o wszczęciu postępowania (doręczonego stronie) oraz zawiadomień z [...] stycznia 2022 r. i [...] sierpnia 2022 r (k. 56-57, 63-64,103), doręczonych pełnomocnikowi strony– A.K.. Co więcej analiza akt wskazuje, iż powyższe pisma spotkały się z reakcją tego pełnomocnika, który przedstawił w imieniu strony stanowisko w sprawie. W konsekwencji nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 192 o.p. Lektura powołanych powyżej pism wskazuje również, że zostały w nich podane niezbędne informacje i pouczenia o przepisach mających zastosowanie. Stąd też jawi się jako zupełnie nieuzasadniony zarzut naruszenia przez organy przepisu art. 121 § 2 o.p.

Okoliczności faktyczne sprawy nie budzą wątpliwości, ustalenia poczynione

w sprawie znajdują swoje uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym oraz zostały dokonane w granicach wyznaczonych zasadami prowadzonego postępowania, o których mowa w powołanych wyżej przepisach o.p. oraz w zgodzie z art. 191 o.p. Ponadto organy obszernie wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się wymierzając skarżącemu karę pieniężną za stwierdzone naruszenie, nie korzystając z instytucji odstąpienia od kary. Uzasadnienia decyzji spełniają wymogi określone w art. 210 § 4 o.p. w stopniu umożliwiającym kontrolę przez sąd administracyjny. To, że strona nie zgadza się z tą argumentacją, nie świadczy o naruszeniu zasady zaufania do organów administracji, czy też naruszeniu wspomnianego przepisu określającego elementy konieczne uzasadnienia decyzji. Ponadto - mimo być może nadmiernie rozbudowanego przedstawienia pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" oraz "interesu podatnika" zwłaszcza przez DIAS - nie sposób uznać, iż organy poprzestały jedynie na abstrakcyjnych i ogólnikowych stwierdzeniach w tym zakresie. Tak jak bowiem wspomniano odniosłyone bowiem powyższe rozważaniado konkretnej sytuacji strony, jak również do okoliczności sprawy, w tym podnoszonej przez skarżącego "losowego zdarzenia", które nie wymagało przeprowadzenia pogłębionego postępowania dowodowego (np. przesłuchiwania kierowcy, czy samej strony). Wystarczające były bowiem wyjaśnienia strony zawarte w jej pismach, o czym mowa będzie jeszcze w dalszej części uzasadnienia.

W związku z tym zdaniem Sądu stan sprawy w odniesieniu do nieprawidłowości (typizacji deliktu administracyjnoprawnego) jest niewątpliwy i został on ustalony oraz udowodniony przez organ zgodnie z przepisami postępowania. Również nie budzi wątpliwości prawidłowość wyliczenia wysokości kary zgodnie z treścią powołanego art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT.

Skonstruowaną w ustawie SENT odpowiedzialność i przewidzianą w art. 22 ust. 1 tej ustawy sankcję określa się mianem administracyjnej, co oznacza, że do jej zastosowania wystarczające jest samo popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz. Nie jest zatem konieczne celowe działanie lub zaniechanie osób podejmujących czynności w imieniu podmiotu zobowiązanego.

Wobec inflacji tej odpowiedzialności i coraz większej ilości regulacji posługujących się tą konstrukcją prawną i wręcz nadużywania przez prawodawcę instytucji sankcji administracyjnych (przede wszystkim zjawiska określanego jako "konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną") w doktrynie i judykaturze zmieniło się postrzeganie tej instytucji. Zwraca się aktualnie uwagę, iż do zachowania współczesnych standardów sankcji administracyjnych konieczne jest odejście od ich absolutystycznego rozumienia i stworzenie prawnej możliwości uwzględniania sytuacji szczególnych i jednostkowych (por. D. Danecka, Konwersja odpowiedzialności karnej

w administracyjną w prawie polskim, Warszawa 2018 i powołane tam poglądy doktryny i orzecznictwa). Na konieczność uwzględnienia okoliczności indywidualizujących kary administracyjne zwraca również uwagę Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. wyrok TSUE z 2 czerwca 2016 r., C - 418/14; Lex nr 2051260).

Reakcją na tę uzasadnioną krytykę są również regulacje prawa pozytywnego

w ramach których przy wprowadzaniu sankcji administracyjnych ustawy przewidują "klauzule generalne" umożliwiające uwzględnienie okoliczności indywidualnych

w ramach jednostkowej sprawy. Rodzajem takiej klauzuli jest przepis art. 22 ust. 3 ustawy SENT stanowiący, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2,

z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. W kontekście systemowym odczytywać należy art. 22 ust. 3 ustawy SENT jako prawną gwarancję uwzględnienia indywidualnej sytuacji jednostki w ramach odpowiedzialności administracyjnoprawnej, regulowanej ustawą SENT.

W niniejszej sprawie niewątpliwie nie mamy do czynienia z ważnym interesem prywatnym przewoźnika, który uzasadniałby odstąpienie od nałożenia kary, jeśli się zważy na ustaloną w toku postępowania jego kondycję finansową. W dwóch latach poprzedzających bowiem naruszenie, tj. 2019 r., 2020 r. skarżący osiągnął dochód odpowiednio w wysokości 1.805.244,43 zł i 1.108.635,08 zł. Zwrócić również należy uwagę, że skarżący nie ma zadłużenia wobec ZUS oraz z tytułu zobowiązań podatkowych. Dokonał również zakupu środków trwałych: w 2019 r. za kwotę 410,045,00 zł, w 2020 r. za 148.944,00 zł i w 2021 r. za kwotę 212.000,00 zł, co świadczy o rozwoju prowadzonej działalności gospodarczej. Niewątpliwie zderzenie wysokości kary wymierzonej skarżącemu z wysokością osiąganych przez niego dochodów pozwala uznać, iż jej uiszczenie nie spowoduje utraty przez niego płynności finansowej. Skarżący nie powoływał się również na jakieś szczególne, nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiałyby mu poniesienie kary za stwierdzone naruszenie. Stąd w dalszej części uzasadnienia Sąd skoncentruje się jedynie na przesłance interesu publicznego.

Jeśli chodzi o przesłankę "interesu publicznego", w orzecznictwie charakteryzuje się ją jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. Wprowadzenie przesłanki interesu publicznego do art. 22 ust. 3 ustawy SENT oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej będzie zbieżne z tym interesem. Ustalenie przez orzekający w takiej sprawie organ kwestii istnienia przesłanki interesu publicznego wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi (por. wyroki NSA: z 27 lutego 2013 r., II FSK 1351/11; z 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/19; z 22 stycznia 2020 r., II GSK 629/19; z 7 grudnia 2019 r., II GSK 1696/19).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż nie sposób jest odwoływać się w niej do poglądów orzecznictwa wskazujących, iż w interesie publicznym nie leży nakładanie przez organy kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem, a dopuszczające się jedynie nieistotnych czy też oczywistych omyłek, błędów w zgłoszeniu SENT czy uchybień formalnych. Tego rodzaju przypadki trudno bowiem porównywać z sytuacją, gdy wymagane w dacie kontroli przepisami prawa zgłoszenie nie zostało dokonane

w ogóle, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Zważyć bowiem należy, że brak zgłoszenia w istocie uniemożliwiał realizację celów ustawy SENT. Z treści uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że jej celem jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez prawodawcę krajowego za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą", ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, takich jak podatek od towarów i usług czy podatek akcyzowy, jak również zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Wprowadzony na mocy omawianej ustawy obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki, które zostały ocenione jako uzasadnione

i proporcjonalnew stosunku do obszarów podlegających ochronie. Monitorowaniem przewozu zostały objęte towary określane jako "wrażliwe", zaliczone do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy SENT - publ. sejm.gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe).

Zgłoszenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy SENT daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu. Stąd też brak takiego zgłoszenia jeśli nie umożliwiał, to niewątpliwie znacząco utrudniał monitorowanie przewozu towaru wrażliwego i kontrolę łańcucha dostaw,

a w efekcie prawidłową kontrolę obowiązków podatkowych związanych z tego rodzaju towarem. Takie zachowania nie mogą być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym.

W interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Każdy zatem z podmiotów obowiązany jest w trakcie całej trasy umożliwić nadzór organom KAS nad pojazdem wraz z towarem, zaś w sytuacji nieprzestrzegania przepisów prawa winien mieć świadomość konsekwencji, a przede wszystkim sankcji, które są istotnym elementem ustawy SENT uruchamianym w przypadku naruszenia przyjętych zasad. Strona jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. W interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty zajmujące się m.in. obrotem towarami objętymi systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. W ocenie Sądu w przypadku naruszenia obowiązku wynikającego z art. 7 ust. 1 ustawy SENT, w zakresie stwierdzonym w niniejszej sprawie, sięganie po instytucję odstąpienia od kary powinno następować w wyjątkowych sytuacjach, jako iż zachowania tego rodzaju godzą w istotę i podstawowe cele ustawy SENT. Skoro bowiem celem tej ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a wskazany wymóg należy do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie jego przestrzegania. Niewątpliwie instytucja odstąpienia od kary ma nadzwyczajny charakter, należy zatem interpretować ją w sposób ścisły, nie zaś rozszerzający i bardziej restryktywny niż w przypadku drobnych naruszeń. Dotyczy to takich sytuacji, kiedy to nałożenie kary doprowadziłoby do sytuacji, iż strona zmuszona byłaby w następstwie nałożenia kary do sięgnięcia po pomoc państwa.

Z takim przypadkiem nie mieliśmy do czynienia w sprawie. Analiza przyczyn powstałego naruszenia wskazuje na brak właściwej staranności w prowadzeniu przedsiębiorstwa przez skarżącego, nawet jeśli to było pierwsze naruszenie ustawy SENT. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie sposób kwalifikować okoliczności w jakich doszło do naruszenia jako nadzwyczajne lub losowe. Opóźnienia w transporcie drogowym to normalnie występujące ryzyko, które każdy profesjonalnie prowadzący podmiot obowiązany jest uwzględniać w swej działalnościprzewozową.

W konsekwencji spowodowana tym konieczność wjazdu do Polski i zmiany kierowcy, który miał wcześniej zaplanowany urlop, mimo, że wcześniej nie planowo przejazdu przez terytorium kraju, w żaden sposób nie może usprawiedliwiać braku zgłoszenia. Jak słusznie zauważył organ dzień rozpoczęcia urlopu wypoczynkowego przez kierowcę pojazdu jest okolicznością znaną i przewidywalną, która nie jest nadzwyczajnym zaskoczeniem ani dla kierowcy ani dla przewoźnika. Bez znaczenia jest również to, czy kierowca konsultował zmianę trasy przejazdu. Zasadą jest, iż odpowiedzialność za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi przedsiębiorca i to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi się posługuje w wykonywaniu działalności gospodarczej i to niezależnie od stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą (por. wyroki NSA: z 6 lipca 2011 r., II GSK 716/10 i z 12 grudnia 2019 r., II GSK 676/19). Strona jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach.

Nie można w tym kontekście abstrahować od prewencyjnej funkcji kar za naruszenie ustawy SENT. Kary te pełnią szczególnie istotną rolę w zagwarantowaniu przestrzegania rygorów wynikających z systemu monitorowania drogowego przewozu towarów wrażliwych. Trzeba również mieć na uwadze konstrukcję odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy SENT, której elementem jest obligatoryjne nakładanie kary w określonej jednoznacznie kwocie. Interes publiczny nie powinien być przedkładany ponad nadrzędną zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP, art. 120 o.p.). Pojęcia tego nie można zatem interpretować w sposób, który podważałby samą istotę obiektywnej odpowiedzialności i kary pieniężnej za tego rodzaju naruszenia.

Niezastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nawet w sytuacji, gdy nie doszło do uszczuplenia należności podatkowych nie świadczy o naruszeniu art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Ratio legis ustawy SENT zasadniczo sprowadza się bowiem do zwiększenia skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem zapewnienia bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania (kontroli) przewozu towarów uznanych za "wrażliwe" prawodawca uznał, by przewóz niektórych towarów był rejestrowany, dostrzegając konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu tego typu towarów. Wprawdzie zgodzić się należy z poglądem, że celem nakładania tych kar nie powinno być zwiększenie w ten sposób dochodów budżetu państwa, to jednak nie można pominąć, że funkcją regulacji ustawy SENT jest wspomniana funkcja prewencyjna, która przez groźbę wysokiej kary za naruszenia norm monitorowana przewozu towarów wrażliwych ma wymóc na podmiotach podlegających ustawie SENT stosownie się do obowiązków w niej zawartych. Ponadto trzeba pamiętać, że to działania Służb Celno-Skarbowych wymusiły na skarżącym działanie zgodne z prawem , uniemożliwiając tym samym powstanie ewentualnych uszczupleń podatkowych.

Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących granic tej odpowiedzialności wskazać należy, że sądy administracyjne, w tym tutejszy Sąd, starają się podchodzić do konstrukcji odpowiedzialności regulowanej ustawą SENT i przewidzianego jej przepisami automatyzmu kar w sposób refleksyjny, kierunkowany określoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej zasadą proporcjonalności, w szczególności w aspekcie współmierności zastosowanych kary względem celu

i funkcji, którym służy ustawa SENT. Stanowisko takie prezentowane jest jednak

w sprawach, w których trudno znaleźć jakiekolwiek sensowne argumenty za akceptacją automatyzmu karania, jak i wysokości nakładanych kar. Chodzi zatem

o sprawy, w których podmiot zobowiązany dokonał np. uzupełnienia zgłoszenia realizując wymóg ustawy, a w treści formularzy zgłoszeniowych występują oczywiste omyłki (np. tzw. literówki w numerach rejestracyjnych pojazdów) albo oczywiste niedokładności (np. brak jedynie numeru listu przewozowego itp.). Taki kierunek aktywizmu sądów wojewódzkich znajduje oparcie w orzecznictwie NSA (por. przykładowo wyrok NSA z 1 lipca 2021 r., II GSK 145/21). W niniejszej sprawie występuje zupełnie inna sytuacja, a mianowicie nie dokonano wcale zgłoszenia.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie wymierzona w sprawie kara pieniężna za stwierdzone naruszenie jest adekwatna do celów ustawy SENT i nie jest dla strony dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego, uwzględniającej treść zasady proporcjonalności na podstawie art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT.

Nie można tracić z pola widzenia, że w niniejszej sprawie skala stwierdzonego naruszenia nie miała nieistotnego charakteru i w konsekwencji uniemożliwiała osiągnięcie zamierzonych przez ustawodawcę celów. W świetle zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego nie można również przyjąć, że nałożona kara pieniężna doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, ani do sytuacji gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Przesłanki określone w art. 22 ust. 3 ustawy SENT badane w ramach tzw. uznania administracyjnego zostały przez organy rozważone w sposób niewykraczający - zdaniem Sądu - poza granice tego uznania. Zasadnie zatem organy obu instancji nie dopatrzyły się, aby względy nadrzędne,

o których mowa była powyżej, przemawiały za odstąpieniem od nałożenia kary za niedokonanie zgłoszenia. W toku postępowania nie stwierdzono, aby zaistniały szczególne okoliczności, które realizację obowiązku ustawowego czyniłyby, jeśli nie generalnie niemożliwą, to co najmniej krańcowo trudną i przez to zasadniczo odmienną od okoliczności zazwyczaj wymuszających zgłaszanie danych w systemie SENT.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zatem nie sposób doszukać się przesłanek związanych z wyżej wymienionymi wartościami istotnymi dla całego społeczeństwa, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary. Podkreślić ponadto należy, iż w ustawie SENT ustawodawca nie wyposażył organu w możliwość miarkowania kar, ani ich zmiany w zależności od uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z 18 maja 2020 r., II GSK 220/20 oraz wyrok NSA z 13 marca 2019 r.,

II FSK 3478/18).

Podsumowując należy stwierdzić, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania ich

z obrotu prawnego. Organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i omówiły ich treść. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły

i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy, nieobiektywny, czy też prowadziły postępowanie mające na celu wydanie orzeczenia o ustalonej z góry treści.

W konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.