Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SAB/Wr 573/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi I. L. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody D. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 500 (pięćset) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z [...] kwietnia 2020 r. (wpływ do organu administracji [...].04.2020 r.) jest przewlekłość prowadzonego przez Wojewodę D. postępowania w sprawie z wniosku I. L. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Polski ze względu na wykonywanie pracy.

Jak wynika z akt, I. L., obywatel Ukrainy (dalej: Skarżący, Strona), 17 września 2018 r. złożył osobiście do Wojewody D. (dalej również: organ administracji) wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce ze względu na wykonywanie pracy. Do wniosku Strona dołączyła: kserokopię paszportu, 4 fotografie, potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej 440 zł, zgodę na przetwarzanie danych, umowę o pracę, oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, dane z KRS dotyczące pracodawcy, pełnomocnictwo oraz załącznik nr 1 do wniosku.

Pismem z 4 października 2019 r. (wpływ do organu administracji w dniu 14.10.2019 r.) pełnomocnik Strony wniósł ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie wskazując, że od dnia złożenia wniosku (tj. od dnia 17.09.2018 r.) brak jakiejkolwiek aktywności organu administracji, w tym informacji o terminie zakończenia postępowania, co oznacza, że postępowanie prowadzone jest w sposób przewlekły. Ponaglenie został przekazane do Urzędu do Spraw Cudzoziemców – pismo organu administracji z 4 listopada 2019 r.

Pismem z 4 listopada 2019 r. organu administracji poinformował także Stronę, że przewidywany termin zakończenia postępowania to 4 marca 2020 r. bez podania przyczyn zwłoki oraz wezwał Stronę do uzupełnienia dokumentów przez dostarczenie: dokumentów potwierdzających odprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne (ZUS ZUA, ZUS RCA), potwierdzenie dokonania przelewów na rachunek ZUS oraz informacji dla osoby ubezpieczonej za przepracowany okres lub udokumentowanych informacji, że podmiot powierzający wykonywanie pracy Stronie nie ma możliwości zaspokojenie potrzeb kadrowych na lokalnym rynku pracy (informacja starosty), dokumentu potwierdzającego, że Strona ma zapewnione miejsce zamieszkania w trakcie pobytu w Polsce. Na złożenie wskazanych dokumentów wyznaczono 14 dniowy termin.

Pismem także z 4 listopada 2019 r. organ administracji, działając na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. : Dz. U. z 2018 r., poz. 2094 ze zm. ), wystąpił do: Komendy Wojewódzkiej Policji we W., Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura w P. Wydział Zamiejscowy we W. oraz do Komendy N. Oddziału Straży Granicznej w K. O. o udzielnie informacji czy wjazd i pobyt Strony stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Komenda Wojewódzka Policji we W. udzieliła odpowiedzi pismem z 15 listopada 2019 r.(wpływ do organu administracji w dniu 19.11.2019 r.).

Strona braki formalne wniosku, wskazane w piśmie organu administracji z 4 listopada 2019 r., uzupełniła 26 listopada 2019 r. (pismo z dnia 21.11.2019 r. ) oraz 3 grudnia 2019 r. (pismo z 27.11.2019 r.).

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców rozpoznał ponaglenie Strony z 14 października postanowieniem z 17 grudnia 2019 r., uznając ponaglenie za uzasadnione i wyznaczając termin zakończenia postępowania na 17 marca 2020 r. Jednocześnie nie stwierdził aby niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z 6 kwietnia 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu 14.04.2020 r.) na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w sprawie z wniosku z o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy pełnomocnik Strony zarzucił naruszenie: art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej: K.p.a), przez ich niezastosowanie i w konsekwencji rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy. Tak formułując zarzuty pełnomocnik Strony wniósł o:

- stwierdzenie przewlekłości postępowania, skutkującej niezałatwieniem w terminie sprawy z jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy;

- stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

- zobowiązanie organu administracji do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku;

- przyznanie od organu administracji na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 15.000 zł, na podstawie art. 149 § 2 w zw. art. 154 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej: p.p.s.a);

- skierowanie sprawy do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym (bez rozprawy);

- zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że postępowanie toczy się ponad 16 miesięcy, brak też informacji o terminie jego zakończenia. Postępowanie jest prowadzone w sposób nieefektywny, co stanowi złamanie art. 8 i art. 12 K.p.a. Brak działań organu administracji nie może być sanowany przez problemy kadrowe czy dużą ilość spraw. Ponieważ przekroczenie terminu załatwienia sprawy przez organ administracji jest znaczne i niezaprzeczalne, a także pozbawione racjonalnego uzasadnienia Skarżący za zasadne uważa stwierdzenie, że naruszenie prawa przez organ administracji ma charakter rażący.

Odnośnie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej Strona wskazała, że tak długie rozpoznawanie wniosku powoduje stan ogromnej niepewności prawnej i podważa zaufanie do państwa prawa, w konsekwencji przekładające się na różne aspekty życia Strony, ograniczając m in. prawo Strony do podjęcia pracy, a przy tym generując negatywne/frustrujące przeżycia psychiczne. Z tych powodów uważa skargę i zawarte w niej wnioski za uzasadnione.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi, wskazał, że sposób prowadzenia postępowania nie wynika ze złej woli pracowników, ale z ogromnej ilości tego rodzaju spraw i braków kadrowych. W tych okolicznościach za nieuzasadnione uważa stwierdzenie przewlekłości z rażący naruszeniem prawa i przyznanie sumy pieniężnej. Zwłoka w rozpoznaniu sprawy nie nastąpiła bowiem bez przyczyny. Ponadto wskazuje, że sprawy rozpoznawane przez organ administracji są szczególnie skomplikowane wymagają bowiem wnikliwego przeanalizowania poszczególnych indywidualnych przypadków. Wskazano też, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. nie może służyć wyrównaniu szkody w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego i winna być przyznawana jedynie w wyjątkowych przypadkach uzasadnionych drastycznymi i ewidentnymi, zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania. Takie okoliczności, zdanie organu administracji, w sprawie nie wystąpiły.

Po wniesieniu skargi do Sądu Wojewoda D. decyzją z 13 maja 2020 r. udzielił Skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do 11 listopada 2022 r. dla A S.A. we W. w charakterze pomocnika montera instalacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Wyjaśnić też trzeba, że zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Niniejsza sprawa ze względu na jej przedmiot (przelękłość) została rozpoznana przez Sąd w tym trybie.

W rozpatrywanej sprawie Skarżący przed wniesieniem skargi z 23 kwietnia 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu 23.04.2020 r.) wniósł ponaglenie – pismo z 4 listopada 2019 r. Skarga Strony na przewlekłość postępowania Wojewody D. w przedmiocie rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy jest więc, stosownie do art. 52 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 37 §1 K.p.a., dopuszczalna i nie zachodzą przesłanki jej odrzucenia.

Przechodząc do oceny merytorycznej zarzutów skargi Sąd uznał, że zasługują one na uwzględnienie.

Zakres znaczeniowy terminu przewlekłość postępowania, określony w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy, uzasadnia odwołanie się do zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz regulacji procesowych dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie postępowanie przed organem administracji toczyło się na podstawie przepisów K.p.a., stąd też w kontekście przewlekłości ocenie podlegać musi zarówno zachowanie terminów określonych w art. 35 K.p.a., jak i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc należy, że zgodnie z art. 12 K.p.a. organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.).

W orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż w odróżnieniu od bezczynności, jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 69/15 oraz o sygn. akt II SAB/Wr 7/16, i sygn. III SAB/Wr 5/17; publ. w CBOSA).

Nadto w judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Tym samym, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawa samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów obowiązkiem organu jest sprawne, co nie zawsze oznacza szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Przyczyną przedłużającego się postępowania, ale nie jego przewlekłości, w rozumieniu art. 149 p.p.s.a., może być też ujawnianie się w toku postępowania dowodowego kolejnych dowodów, nieznanych organowi na początku postępowania. Od organów administracji nie można wymagać, aby wszczynając postępowanie posiadały pełen plan postępowania dowodowego i w toku sprawy już go nie rozszerzały. W sprawach skomplikowanych pod względem dowodowym, sam czas trwania postępowania nie może świadczyć o jego przewlekłości (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Ke 57/16; publ. w CBOSA).

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 K.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 K.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Podkreślić należy, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Zapewnieniu stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału

w sprawie i wpływu na przebieg postępowania służą regulacje art. 35-37 K.p.a. I tak, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że mamy w niej do czynienia z przewlekłością postępowania.

Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że 17 września 2018 r. Strona osobiście złożyła do organu administracji wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wraz z załącznikiem nr 1, dołączając także inne dokumenty i sprawa nie została zakończona do dnia wniesienia skargi do Sądu, tj. do 14 kwietnia 2020 r. Wniosek Strony w zakresie spełnienia wymogów formalnych został oceniony dopiero 4 listopada 2019 r., tj. po upływie 13 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Dopiero bowiem, po wniesieniu przez Stronę ponaglenia (pismo z dnia 4.10.2019 r.) organ administracji pismem z 4 listopada 2019 r. poinformował Stronę, że przewidywany termin zakończenia postępowania to 4 marca 2020 r. nie podjąć jednak przyczyny tak znacznej zwłoki oraz wezwał Stronę do uzupełnienia dokumentów przez dostarczenie: dokumentów potwierdzających odprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne, potwierdzenie dokonania przelewów na rachunek ZUS oraz informacji o osobie ubezpieczonej za przepracowany okres lub udokumentowanych informacji, że podmiot powierzający wykonywanie pracy Stronie nie ma możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych na rynku lokalnym (informacja strosty) oraz dokumentu potwierdzającego, że Strona ma zapewnione miejsce zamieszkania w trakcie pobytu w Polsce. Ponadto także 4 listopada 2019 r. organ administracji przekazał ponaglenie Strony do Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz wystąpił w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach o udzielenie informacji o Stronie. Oznacza to, że przez ponad 13 miesięcy od dnia złożenia wniosku organ administracji nie podejmował żadnych czynności w sprawie, a Strona nie miała informacji, czy w sprawie toczy się postępowanie i kiedy się zakończy. Dopiero wniesienie ponaglenie spowodowało podjęcie przez Wojewodę D. pierwszych wstępnych i rutynowych czynności w sprawie. Już 26 listopada 2019 r. (pismo z dnia 21.11.2019 r.) i 3 grudnia 2019 r. (pismo z dnia 27.11.2019 r.) Skarżący uzupełnił dokumenty wskazane w piśmie organu administracji z 4 listopada 2019 r. Organ administracji nadal przez kolejne 3 miesiące nie podejmował żadnych czynności w sprawie, tj. do 30 marca 2020 r. (w dniu 31.03.2020 r. wszedł w życie art. 15 zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374). Ponieważ, po rozpoznaniu ponaglenia Strony, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wyznaczył Wojewodzie D. na 17 marca 2020 r. termin zakończenia postępowania w sprawie, Strona skargę do Sądu wniosła po bezskutecznym upływie tego terminu. Należy podkreślić, że czynność taka jak wystąpienie w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach o informacje o Stronie winny być podejmowane niezwłocznie po wniesieniu przez Stronę wniosku o pobyt czasowy. Celem tych czynności jest bowiem uzyskanie informacji o cudzoziemcu przebywającym w Polsce. Niezwłocznie po wniesieniu wniosku winna być dokonana także ocena czy Strona wraz z wnioskiem złożony komplet dokumentów niezbędnych do rozpozna sprawy. Mimo dostarczenia przez Stronę wszystkich niezbędnych dokumentów 3 grudnia 2019 r. i uzyskania informacji w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w styczniu 2019 r. organ administracji nie załatwił sprawy w terminie wyznaczanym przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Organ administracji, najpierw nie podejmując żadnych czynności w sprawie zmierzających do zakończenia postępowania przez 13 miesiącu od dnia złożenia wniosku, a następnie przez kolejne ponad 2 miesiące nie kończył postępowania mając zabrany cały materiał dowodowy do tego niezbędny. Takim działaniem, w ocenie Sądu, naruszył przepisy art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. Sprawa nie należy do szczególnie skomplikowanych zatem postępowanie winno być zakończone, uwzględniając konieczność pozyskania informacji o Stronie stosownie do przepisów art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w terminie trzech miesięcy. Prowadząc to postępowanie przez okres od dnia 17 września 2018 r. (od wniesienia wnioski) do 30 marca 2020 r. (w dniu 31.03.2020 r. wszedł w życie art. 15 zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374), tj. ponad 16 miesięcy Wojewoda D. naruszył wskazane wyżej przepisy K.p.a. Organ administracji naruszył też przepisy art. 36 K.p.a., bowiem pierwszą informację o przewidywanym, terminie zakończenia postępowania przekazał Stronie dopiero w piśmie z 4 listopada 2019 r., (tj. 10 miesiące po upływie trzymiesięcznego terminu załatwienia sprawy). Ponadto Wojewoda nie wywiązał się ani z terminu zakończenia postępowania wyznaczonego pismem z 4 listopada 2019 r. na 4 marca 2020 r., ani z wyznaczonego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na 17 marca 2020 r. terminu zakończenia tego postępowania. Nie wyznaczył też nowego terminu ani nie poinformował Strony o przyczynach zwłoki. Wojewoda nie przekazał też ponaglenia Stronu w terminie 7 dni do Urzędu do Spraw Cudzoziemców, naruszając tym samym art. 37 § 4 K.p.a. Uwzględniając powyżej opisane uchybienia, Sąd stwierdził, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W ocenie Sądu tak rozumiane rażące naruszenie prawa wystąpiło w niniejszej sprawie.

Wojewoda D. po wpływie wniosku Strony nie podejmował żadnych czynności w sprawie przez 13 miesięcy, a następnie, mimo zebrania materiału dowodowego pozwalającego na zakończenia postępowania (uzupełnienia dokumentów i uzyskanie informacji w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach), przez kolejne ponad 2 miesiące nie kończył postępowania. Decyzja o udzieleniu Stronie pozwolenie na pobyt czasowy i pracę została wydana przez Wojewodę D. dopiero 13 maja 2020 r. Takie działanie organu administracji skutkowało przewlekłością postępowania. W ustawowym terminie organ administracji nie podjął nawet czynności w zakresie pozyskania informacji o Stronie w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, te czynności podjął dopiero 4 listopada 2019 r., tj. po wniesieniu przez Stronę ponaglenia. Wojewoda nie informował też Strony we właściwym czasie o terminie zakończenia postępowania i przyczynach zwłoki. Jednocześnie należy przypomnieć, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowi okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłego prowadzenia postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Wskazane okoliczności uzasadniają stwierdzenie, że organ administracji w sposób rażący naruszył przepisy, art. 8 § 1 art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 K.p.a. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez Wojewodę D. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z ww. przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło się w pkt II sentencji wyroku.

Z uwagi na wydanie przez Wojewodę D. decyzji w sprawie z wniosku Strony o zezwolenia na pobyt czasowy i pracę Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., umorzył, jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie zobowiązania organu do podjęcia rozstrzygnięcia (pkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Uprawnienie sądu do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą pozwala również w pewnym stopniu na zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i zasądzenie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód poniesionych ewentualnie przez stronę. Charakter tego środka – skutkującego nie tylko obciążeniem finansowym dla organu, ale i przysporzeniem finansowym na rzecz strony - jest bliższy zadośćuczynieniu, gdyż związany jest nie z wielkością rzeczywistych szkód poniesionych przez nią w związku z bezczynnością organu lub przewlekłością postępowania, ale rozmiarem naruszenia jej praw przez bezprawne zachowanie organu. Naruszenie przez organ administracji praw strony będzie uzasadniało zastosowanie tego środka (zasądzenie sumy pieniężnej), w szczególności w przypadkach, gdy bezczynność lub przewlekłość w prowadzeniu przez organ jej sprawy wiąże się z powstaniem dla niej znacznych dolegliwości. Takie niewątpliwie zaś towarzyszą sytuacji przedłużającego się braku rozstrzygnięcia co do prawa pobytu na terytorium Polski.

Skarżący, uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej wskazał, że tak długie rozpoznawanie wniosku powoduje stan ogromnej niepewności prawnej i podważa zaufanie do państwa prawa, wiąże się też z negatywnymi aspektami życia Skarżącego, w szczególności ograniczając jego prawo do podjęcia pracy, co z kolei generuje negatywne przeżycia psychiczne. Wskazał też, że przyznana kwota będzie stanowić dla niego rekompensatę za naruszenie jego prawa w postępowaniu przez Wojewodę. W ocenie Sądu okoliczności sprawy wskazują, że rekompensata taka jest Stronie należna. Tak długi okres rozpoznawanie wniosku Strony o zezwolenie na pobyt czasowy, całkowity brak reakcji na złożony wniosek przez 13 miesięcy od dnia jego złożenia i mimo zebrania pełnego materiału dowodowego niewydawanie w sprawie decyzji przez kolejne 2 miesiące niewątpliwie były dla Strony przyczyną stresu i przekonania, że mimo podejmowania wszelkich wymaganych przez prawo działań nie jest możliwe uzyskanie stanowiska organu administracji w wymaganej prawem formie w rozsądnym czasie. Należy też wskazać na lekceważenie Strony poprzez brak informacji o przyczynach zwłoki, jak i niewywiązywanie się z kolejnych wskazywanych terminów zakończenia postępowania, w tym z terminu wyznaczonego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W tym też kontekście należy, zdaniem Sądu, oceniać rażący charakter przewlekłości postępowania jako przesłankę przyznania sumy pieniężnej (500 zł), na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Ww. kwotę Sąd uznał za adekwatną i proporcjonalną z punktu widzenia doznanej krzywdy, co znalazło wyraz w pkt IV sentencji wyroku.

Końcowo należy wyjaśnić, że badając czy organ administracji prowadził sprawę w sposób przewlekły Sąd nie uwzględnił okresu od 31 marca 2020 r. stosownie do art. 15zzs ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374). Przewlekłość stwierdził zatem nie w związku z brakiem czynności w okresie od 31 marca 2020 r. ale w okresie przed tym dniem.

O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku). Na zasądzoną od Wojewody D. na rzecz Skarżącego kwotę 597 zł składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.