Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 3604/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 11 lit.a
journal: Dz.U. 2018 poz 954
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2809/19 w sprawie ze skargi Z.D. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 16 września 2019 r., nr DOA-WSzOP.512.30.2019.EDA w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2809/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargę Z.D. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony (dalej: organ, GDOŚ) z 16 września 2019 r., nr DOA-WSzOP.512.30.2019.EDA w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się Z.D. (dalej: skarżący kasacyjnie) i w skardze kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, tj.:

a. art. 6 pkt 11 lit. a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz.U. z 2018 r., poz.954 ze zm.; dalej: ustawa szkodowa) poprzez uznanie, iż rzeczony przepis nie obejmuje zgłoszonej szkody z uwagi na wydaną w dniu 2 grudnia 2014 r. decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, a w konsekwencji nie znajdują zastosowania przepisy ustawy szkodowej w sytuacji, gdy wskazana decyzja nie przedstawia aktualnego stanu zagrożenia szkodą siedliska kumaka nizinnego, co oznacza, iż w rzeczywistości nie została dokonana uprzednia ocena negatywnego wpływu inwestycji tj. budowy Obwodnicy [...] na gatunek chroniony, zatem zaistniała szkoda w środowisku w rozumieniu przepisów ustawy szkodowej;

b. art. 86 Konstytucji RP - poprzez uznanie, iż organ miał prawo odmówić zastosowania przepisów ustawy szkodowej w sytuacji, gdy był zobowiązany do nałożenia na inwestora obowiązku ponoszenia odpowiedzialności za spowodowane przez siebie pogorszenie środowiska w oparciu o zasady określone w w/w ustawie;

c. art. 74 pkt 4 Konstytucji RP - poprzez uznanie, iż organ słusznie odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie możliwego zniszczenia siedliska chronionego gatunku - kumaka nizinnego w sytuacji, gdy obywatel wniósł uzasadnione zgłoszenie informujące o potencjalnej szkodzie w środowisku nieobjętej wskazaną jako podstawę realizacji inwestycji decyzją środowiskową, co wymagało interwencji właściwych w tym przedmiocie organów Państwa celem zagwarantowania realizacji konstytucyjnej zasady wspierania przez władze publiczne działań obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska;

2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 3 § 1 i art. 145 §1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ nie dopuścił się zaniechania wszechstronnej analizy materiału dowodowego i przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wskazanie, jakoby to na skarżącym kasacyjnie ciążył wyłączny obowiązek udowodnienia możliwego zniszczenia siedliska chronionego gatunku - kumaka nizinnego przy budowie Obwodnicy [...] oraz stwierdzenie braku zagrożenia dla środowiska przekraczającego swym zakresem decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] o środowiskowych uwarunkowaniach z 2 grudnia 2014 r. (sygn. [...]) obarczonej istotnymi wadami, w tym w zakresie aktualności ustaleń faktycznych dotyczących występowania na terenie inwestycji siedlisk kumaka nizinnego – w sytuacji, w której organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego również z urzędu, a w/w decyzja środowiskowa swoim zakresem nie obejmuje minimalizacji szkód na środowisku związanych z konieczną likwidacją ściśle chronionego gatunku kumaka nizinnego;

b. art. 3 § 1 i art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez brak uznania, iż na skutek w/w naruszeń doszło do przeprowadzenia postępowania w sposób budzący wątpliwości co do bezstronności organu administracji publicznej - w sytuacji, w której przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia oparto się jedynie na dowodach niekorzystnych dla skarżącego oraz nie podjęto żadnych działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością, takich jak np. zażądanie wyjaśnień od realizującego inwestycję przedsiębiorstwa.

Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym według norm prawem przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności skarżący kasacyjnie wskazał, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach z 2 grudnia 2014 r. nie określała obowiązków inwestora w kwestii ochrony kumaka nizinnego - warunki realizacji inwestycji zostały dodane po ponad dwóch latach w wyniku częściowego uchylenia decyzji, co oznacza, że potencjalne zagrożenie szkodą w środowisku nie zostało prawidłowo uprzednio zidentyfikowane. Ponadto skarżący kasacyjnie zauważył, że przewidziane obowiązki zawierają jedynie ogólne odniesienie do płazów, nie wskazując działań koniecznych dla ochrony kumaków nizinnych objętych ścisłą ochroną (oraz wymagających czynnej ochrony wedle Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, Dz.U. z 2014 r., poz. 1348), co prowadzi do konkluzji, że organ nie zapoznał się w sposób wyczerpujący ze stanem faktycznym zaistniałym w niniejszej sprawie naruszając w ten sposób zasadę prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym. W ocenie skarżącego kasacyjnie wydana decyzja nie spełniała warunków należytej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko obejmującej wszystkie okoliczności istotne dla jej wydania w oparciu o zaistniały stan faktyczny, natomiast późniejsze jej rozszerzenie celem konwalidacji pierwotnych braków nie przedstawiało aktualnych danych w odniesieniu do oceny zagrożenia dla kumaka nizinnego.

W konsekwencji wskazanych naruszeń, zdaniem skarżącego kasacyjnie wydana została decyzja sprzeczna z art. 6 pkt 11 lit. a ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie z uwagi na fakt, iż negatywny wpływ budowy Obwodnicy [...] na siedliska kumała nizinnego nie został uprzednio zidentyfikowany w decyzji z 2 grudnia 2014 r., należało uznać zgłoszone zagrożenie za potencjalną szkodę w środowisku i wszcząć w tej sprawie postępowanie.

Odnosząc się do art. 7 k.p.a., skarżący kasacyjnie uznał, że nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, że zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz podjęcia rozstrzygnięcia i został on prawidłowo oceniony przez RDOŚ w [...], z uwagi na fakt, iż ograniczał się jedynie do decyzji z 2 grudnia 2014 r. niespełniającej kryterium aktualności w odniesieniu do zagrożenia dla gatunku kumaka nizinnego. Co więcej, zasada prawdy obiektywnej dla swojej realizacji wymaga od organu drugiej instancji dokonania samodzielnej oceny kompletności materiału dowodowego i ewentualnego jego uzupełnienia w ramach wskazanych w art. 136. Podkreślono, że w niniejszej sprawie Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska nie dopełnił tego warunku, ograniczając się do analizy akt sprawy oraz dowodów zebranych przez organ I instancji, pomimo obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zgodnie z brzmieniem art. 77 §1 k.p.a.

W konsekwencji, w ocenie skarżącego kasacyjnie, poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sytuacji zaistnienia szkody, do której znajduje zastosowanie ustawa szkodowa, organ dopuścił się naruszenia art. 86 Konstytucji RP nakładającego obowiązek ponoszenia odpowiedzialności za spowodowane pogorszenie środowiska zgodnie z zasadami określonymi w ustawie, jak również art. 5 Konstytucji RP zobowiązującego organy do zapewnienia ochrony środowiska kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju. Odmowa podjęcia uzasadnionej Interwencji w odpowiedzi na zgłoszenie szkody przez obywatela stoi także w sprzeczności z art. 74 pkt 4 Konstytucji RP nakazującym władzom publicznym wspieranie działań obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska.

W dalszej kolejności wskazano, że przy wydaniu przedmiotowego postanowienia organ II instancji opierał się jedynie na dowodach niekorzystnych dla skarżącego kasacyjnie, nie podejmując działań zmierzających do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, w tym poprzez uzupełnienie materiału dowodowego, co stanowi również naruszenie zasady budzenia zaufania uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej wyrażonej w art. 8 k.p.a. Fakt długotrwałej (30 lat) niezakłóconej egzystencji siedliska, a także istnienia ustawowych gwarancji ochrony zagrożonego gatunku (kumaka nizinnego) oraz mechanizmów służących zapobieganiu bądź naprawieniu szkody w środowisku dotychczas dawała skarżącemu kasacyjnie poczucie pewności prawa i zaufania do władzy publicznej, które zostało naruszone działaniem organów administracji publicznych. Podnosząc powyższe, podkreślono, że niezrozumiała i niesprawiedliwa w ocenie skarżącego kasacyjnie jest treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2020 r. stwierdzającego niezasadność złożonej skargi.

Skarżący kasacyjnie zauważył, że Sąd I instancji nie odniósł się w swoim orzeczeniu do zarzutu naruszenia przez organ art. 8.k.p.a. stanowiącego, iż organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, WSA poza lakonicznym stwierdzeniem, iż dobro środowiska nie zawsze przeważać musi nad potrzebami rozwoju infrastruktury drogowej, nie odniósł się do zarzutu zignorowania przez organ faktu ponad 30 letniej hodowli na terenie inwestycji płazów z zagrożonego gatunku kumaka nizinnego i odmowy wszczęcia postępowania, nie polega zatem na prawdzie stanowisko Sądu I instancji, jakoby zarzut braku aktualności ustaleń w decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych był nieuzasadniony, gdyż inwestor nie wywiązuje się z nałożonych na niego obowiązków minimalizacji szkód środowiskowych, o czym organ powziąłby wiedzę wszczynając w tej sprawie postępowanie i wyjaśniając stan faktyczny (m.in. poprzez wezwanie inwestora do złożenia wyjaśnień) zgodnie z intencją skarżącego kasacyjnie, czego nie uczynił. Podkreślono, że takie postępowanie podkopuje zaufanie społeczeństwa do organów państwa, stawiając pod znakiem zapytania ich rzeczywistą troskę o interes społeczny, w tym ochronę środowiska co stanowi rażące naruszenie art. 8 k.p.a.

Podsumowując wskazano, iż Sąd I instancji dokonał błędnej oceny zaskarżonej decyzji i zbyt pobieżnie odniósł się do stawianych przez skarżącego kasacyjnie zarzutów, niemal apriorycznie przyjmując poczynione przez organ ustalenia za słuszne i zgodne z przepisami prawa w sytuacji, w której wnikliwa analiza wskazanych przez skarżącego kasacyjnie przepisów oraz okoliczności natury faktycznej prowadzi do wniosku, iż organ zobowiązany był do wszczęcia postępowania dotyczącego bezpośredniego zagrożenia wystąpienia szkody w środowisku, polegającej na możliwym zniszczeniu siedliska żaby - kumaka nizinnego. Skarżący kasacyjnie stoi na stanowisku, że tylko w ten sposób możliwe było dokonanie prawidłowej oceny, czy rzeczywiście doszło do wystąpienia szkody w środowisku w zakresie przekraczającym uwarunkowania środowiskowe w oparciu o które realizowana jest inwestycją budowy Obwodnicy [...], argumenty przedstawione przez skarżącego kasacyjnie świadczą bowiem o bardzo wysokim stopniu prawdopodobieństwa wystąpienia takiej szkody, a brak interwencji organów administracji publicznej spowodować może nieodwracalne negatywne zmiany dla ekosystemu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach zarzut naruszenia art. 6 pkt 11 lit. a ustawy szkodowej poprzez uznanie, iż rzeczony przepis nie obejmuje zgłoszonej szkody z uwagi na wydaną w dniu 2 grudnia 2014 r. decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, a w konsekwencji nie znajdują zastosowania przepisy ustawy szkodowej w sytuacji, gdy wskazana decyzja nie przedstawia aktualnego stanu zagrożenia szkodą siedliska kumaka nizinnego, co oznacza, iż w rzeczywistości nie została dokonana uprzednia ocena negatywnego wpływu inwestycji tj. budowy Obwodnicy [...] na gatunek chroniony, zatem zaistniała szkoda w środowisku w rozumieniu przepisów ustawy szkodowej.

Zgodnie z art. 6 pkt 11 lit. a ustawy szkodowej, zgodnie z którym przez szkodę w środowisku rozumie się negatywną, mierzalną zmianę stanu lub funkcji elementów przyrodniczych, ocenioną w stosunku do stanu początkowego, która została spowodowana bezpośrednio lub pośrednio przez działalność prowadzoną przez podmiot korzystający ze środowiska w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych, mającą znaczący negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony tych gatunków lub siedlisk przyrodniczych. Szkoda w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych nie obejmuje uprzednio zidentyfikowanego negatywnego wpływu, wynikającego z działania podmiotu korzystającego ze środowiska zgodnie z (...) decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, szkoda w środowisku w gatunku chronionym nie obejmuje zatem uprzednio zidentyfikowanego negatywnego wpływu wynikającego z działania podmiotu korzystającego ze środowiska m.in. zgodnie z decyzją środowiskową.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że inwestor uzyskał zgodę o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Dla przedsięwzięcia "[...]’’ zostało przeprowadzone postępowanie w przedmiocie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W trakcie postępowania przeprowadzono inwentaryzacje przyrodnicze oraz kompleksowo przeanalizowano m.in. potencjalne, negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na elementy przyrodnicze, w tym na chronione gatunki płazów występujące w obszarze oddziaływania inwestycji. Postępowanie zakończyło się 2 grudnia 2014 r. wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Decyzja ta określa m.in. warunki realizacji przedsięwzięcia mające na celu unikanie, zapobieganie i ograniczanie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz ustala istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych. Ponadto decyzją tą nałożono na inwestora obowiązek przeprowadzenia działań minimalizujących i kompensujących negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na ww. gatunki i ich siedliska.

W konsekwencji powyższych ustaleń, podzielić należało twierdzenia organów oraz Sądu I instancji, co do niemożności stwierdzenia w niniejszej sprawie szkody w środowisku w rozumieniu ustawy szkodowej, w konsekwencji i zastosowania ustawy szkodowej, z racji uprzednio zidentyfikowanego negatywnego wpływu wyżej przywoływanego przedsięwzięcia na środowisko. Innymi słowy wyłączeniu z definicji szkody podlegał uprzednio zidentyfikowany wpływ omawianego przedsięwzięcia na środowisko wynikający z działania podmiotu korzystającego ze środowiska zgodnie z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. W uzasadnieniu decyzji RDOŚ w [...] z 2 grudnia 2014 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla omawianego przedsięwzięcia na s. 75 wskazano, że "jak wynika z treści raportu w pasie objętym inwentaryzacją na przebiegu wariantu [...] stwierdzono występowanie 8 gatunków płazów w tym m.in. ropuchy szarej, żaby jeziorkowej, żaby trawnej, grzebiuszki ziemnej, traszki zwyczajnej i kumaka nizinnego objętego ochroną ścisłą oraz ujętego w Załączniku II Dyrektywy Siedliskowej". Jednocześnie zauważono, że "wszelkie prace budowlane mogące spowodować zmianę stosunków wodnych bądź istniejących warunków siedliskowych w zbiornikach wodnych, będą miały negatywny wpływ na populacje płazów".

Organ wydający decyzję środowiskową posiadał zatem wiedzę o siedliskach płazów, w tym kumaka nizinnego w terenie, w którym ma być zrealizowane przedsięwzięcie. W celu osiągnięcia kompromisu pomiędzy rozwojem infrastruktury drogowej, a funkcjonowaniem przyrody zobowiązano inwestora do podjęcia szeregu działań w celu minimalizacji szkód w środowisku oraz nałożono szereg warunków mających zmniejszyć oddziaływanie planowanego zamierzenia na etapie jego realizacji, a także eksploatacji. Przewidziano odpowiednie rozwiązania niwelujące negatywny wpływ przedmiotowego przedsięwzięcia na chronione gatunki płazów, w tym kumaka nizinnego, poprzez ustalenie określonych w decyzji warunków realizacji inwestycji, a także wskazano wymagania dotyczące ochrony środowiska.

W konsekwencji powyższego uznać należało, że w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowano art. 24 ust. 7 ustawy szkodowej, odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia obowiązku przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych w związku ze zgłoszeniem bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku, polegającego na możliwym zniszczeniu siedliska chronionego gatunku - kumaka nizinnego na nieruchomości, z uwagi na wystąpienie wskazanego w art. 6 pkt 11 lit. a tiret trzeci ustawy szkodowej, wyłączenia spod definicji szkody uprzednio zidentyfikowanego wpływu omawianego przedsięwzięcia na środowisko. W sprawie nie wystąpiła bowiem konieczność zbadania zgłoszenia pod kątem wystąpienia szkody w środowisku związanej z realizacją przedsięwzięcia. Decyzja wydana na podstawie ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku nie służy "naprawie" decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, tylko rozwiązaniu problemu, który w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie został przewidziany (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2275/15 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Uprzednio zidentyfikowany negatywny wpływ realizacji przedsięwzięcia na środowisko determinuje przyjęcie, że nie ma podstaw do uznania zaistniałej sytuacji na nieruchomości jako zagrożenia szkodą w środowisku.

Wobec przedstawionych rozważań, za nieuzasadnione należało uznać również zarzuty dotyczące naruszenia art. 86 Konstytucji RP nakładającego obowiązek dbałości o stan środowiska oraz przewidującego odpowiedzialność za spowodowanie jego pogorszenia oraz art. 74 ust. 4 Konstytucji RP, który stanowi, że władze publiczne wspierają działania obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska.

Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 i art. 145 §1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 3 § 1 i art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a.

Przepisy powołane w ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania regulują podstawy rozpoznania skargi (jej uwzględnienia z uwagi na naruszenie przez organy przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), oraz obowiązków organów dotyczących administracyjnego postępowania wyjaśniającego (art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a.).

Z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny uwzględnia skargę w sytuacji stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć zatem miejsce w sytuacji, gdy sądowa kontrola wykaże naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi tu o naruszenie, które skutkuje przyjęciem, że bez jego popełnienia nie doszłoby do wydania rozstrzygnięcia określonej treści. Z kolei z przywołanych w skardze kasacyjnej przepisów k.p.a. wynika, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (art. 8 § 2 k.p.a.).

Autor skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania upatruje w tym, że Sąd I instancji oddalił skargę, w sytuacji, w której przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia oparto się jedynie na dowodach niekorzystnych dla skarżącego oraz nie podjęto żadnych działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością, takich jak np. zażądanie wyjaśnień od realizującego inwestycję przedsiębiorstwa oraz mimo zaniechania przez organ wszechstronnej analizy materiału dowodowego i przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej.

Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonego postanowienia przez pryzmat wzorców sądowej kontroli i nie stwierdzając uchybień, zasadnie uznał, iż nie było podstaw do zastosowania środka prawnego uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Brak podstaw do przyjęcia, że organy naruszyły powołane przepisy procedury administracyjnej oraz, że postępowanie wyjaśniające było niewystarczające uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Bezpodstawnie skarżący kasacyjnie zarzuca naruszenie przez Sąd I instancji art. 3 § 1 p.p.s.a. Artykuł 3 § 1 jest przepisem o charakterze ogólnym, kompetencyjnym. Stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Norma prawna z niego płynąca określa więc właściwość rzeczową sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez te sądy. Przywołany artykuł wskazuje zatem cele działania sądów administracyjnych oraz ich kognicję. Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, natomiast okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, nie oznacza naruszenia tego przepisu (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 635/16; 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1636/11; 7 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 745/11).

Skoro więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co z kolei skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.