Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 155/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 164 ust. 1, art. 165 ust. 1 i 2, art. 315 ust. 1 i 2, art. 326
journal: Dz.U. 2017 poz 776
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
article: art. 31
journal: Dz.U. 1985 nr 5 poz 17
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "O." Sp. z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1017/19 w sprawie ze skargi "O." Sp. z o.o. w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 listopada 2018 r. nr Sp. 278.2017 w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 września 2019r., sygn. akt VI SA/Wa 1017/19 oddalił skargę O. Sp. z o.o. z siedzibą w D. (dalej: Wnioskodawca, Strona, Skarżący) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd, UP) z 16 listopada 2018 r.

nr Sp. 278.2017 w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Wnioskodawca wystąpił do Urzędu w dniu 6 listopada 2017 r. o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy SYLIMAROL 70 o nr R.71053 udzielonego na rzecz P. S.A. z siedzibą w P. (dalej: Uprawniony, Uczestnik). Sporny znak towarowy przeznaczono do oznaczania preparatów farmaceutycznych zawartych w klasie 5 klasyfikacji nicejskiej. Jako podstawę prawną wniosku Strona podała art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. z 1985 r., Nr 5 poz. 17 z późn. zm.; dalej: u.z.t.). Wnioskodawca uważał, że znak ten nie ma dostatecznych znamion odróżniających; jest oznaczeniem bezpośrednio nawiązującym do międzynarodowej nazwy rodzajowej substancji czynnej "silymarin" (pol. sylimaryna), która to substancja, po uzyskaniu rejestracji na przedmiotowe oznaczenie, została zamieszczona na liście INN prowadzonej przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). Wskazał, że organizacja ta (jak wynika z Rezolucji WHO nr 49.19 z 12 maja 1993 r.) zaleca, aby państwa członkowskie odmawiały rejestracji znakom towarowym wykazującym podobieństwo do nazw INN (międzynarodowych nazw niezastrzeżonych), mających na celu identyfikację substancji farmaceutycznych lub aktywnych składników farmaceutycznych. Sporny znak towarowy jest właśnie podobny do takiej nazwy, gdyż nie posiada żadnego elementu dodatkowego, zwiększającego jego zdolność odróżniającą. Dlatego element, z którego stworzono znak, opisuje przeznaczenie oraz skład towaru oraz wskazuje na nazwę rodzajową towaru, dla którego został zgłoszony. Sporny znak zawiera człon "sylimar-", pochodzący od substancji czynnej sylimaryny wykorzystywanej w lecznictwie. Wnioskodawca stwierdził, że dodanie końcówki "-ol" oraz liczby "70" nie może być wystarczające dla stwierdzenia zdolności odróżniającej spornego znaku.

Uprawniony do prawa ochronnego na sporny znak w odpowiedzi wystąpił o oddalenie wniosku. Jego zdaniem, oznaczenie SYLIMAROL 70 nie jest opisowe. Natomiast Wnioskodawca nie wykazał, aby faktycznie oznaczenie "silymarin" było umieszczone na liście INN. Ponadto sporny znak towarowy został zgłoszony przed datą przywołanej we wniosku rezolucji WHO.

Po przeprowadzeniu rozprawy, Urząd zaskarżoną decyzją nr Sp.278.2017, podstawie art. 31 u.z.t. w związku z art. 315 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776, dalej: p.w.p.), a także art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p., wniosek oddalił.

Organ, mając na uwadze, że sporny znak został zgłoszony do ochrony 11 grudnia 1990 r. podał, że zgodnie z art. 315 ust. 3 p.w.p. w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 u.z.t., Wnioskodawca prawidłowo wskazał we wniosku, że ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa ochronnego na ten znak towarowy należy oceniać według przepisów obowiązujących w dacie zgłoszenia tego znaku.

Urząd stwierdził także, że Wnioskodawca wystąpił z żądaniem unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy 6 listopada 2017 r. Zauważył też, że pięcioletni termin, liczony od daty rejestracji spornego znaku towarowego (tj. od 4 stycznia 1993r.), upłynął pod rządami u.z.t. (termin ten upłynął w 1998r.), zastosowanie więc znajduje art. 31 u.z.t., w myśl którego z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego można wystąpić w okresie pięciu lat od rejestracji, chyba że uprawniony uzyskał rejestrację działając w złej wierze.

Według UP zastosowanie w sprawie art. 31 u.z.t. znajduje uzasadnienie w art. 315 p.w.p., w szczególności w art. 315 ust. 2 p.w.p., zgodnie z którym do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Merytoryczne rozpatrzenie wniosku uzależnione było od wykazania, że sporny znak towarowy został zgłoszony w złej wierze, czego Wnioskodawca na żadnym etapie nie podnosił. Wobec powyższego UP stwierdził, że wniosek podlega oddaleniu, a udzielone w 1993 r. prawo na sporny znak towarowy dalej pozostaje w mocy. Urząd odwołał się do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 5 grudnia 2006 r., sygn. akt II GSK 167/06 i 20 stycznia 2009 r., sygn. II GSK 642/08.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA), po rozpoznaniu skargi Wnioskodawcy, uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) skargę oddalił.

Zdaniem WSA, spór w sprawie dotyczył interpretacji art. 315 ust. 1 i 2 p.w.p. oraz zastosowania art. 31 u.z.t.

Podzielił ustalenia, że sporny znak towarowy został zgłoszony do ochrony 11 grudnia 1990 r., a prawo ochronne na ten znak zostało udzielone 4 stycznia 1993 r. Pięcioletni okres, o którym mowa w art. 31 u.z.t., upłynął zatem w styczniu 1998 r. Termin ten upłynął więc w trakcie obowiązywania u.z.t. Ustawa ta obowiązywała do dnia 21 sierpnia 2001 r., z którym została uchylona na podstawie art. 326 pkt 1 p.w.p.

Sąd I instancji podał, że reguły intertemporalne określające zasady stosowania przepisów u.z.t. po wejściu w życie przepisów p.w.p., zostały unormowane m.in. w art. 315 p.w.p. Kwestię zastosowania w sprawie art. 31 u.z.t., reguluje norma wynikająca z art. 315 ust. 1 p.w.p., że m.in. do praw w zakresie znaków towarowych, które pozostały w mocy po dniu wejścia w życie p.w.p., stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc i art. 31 u.z.t. Zastosowania art. 31 u.z.t., nie zmienia treść art. 315 ust. 2 p.w.p., z którego a contrario wynika, że do stosunków prawnych powstałych po dniu wejścia w życie p.w.p., stosuje się przepisy p.w.p. Stosunek prawny pomiędzy Wnioskodawcą i Uczestnikiem w niniejszej sprawie powstał 6 listopada 2017 r., tj. z dniem wpłynięcia do UP wniosku Skarżącego o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Tymczasem do upływu pięcioletniego okresu, o którym mowa w art. 31 u.z.t., doszło jeszcze pod rządami ustawy o znakach towarowych (WSA powołał wyrok NSA w sprawie II GSK 167/06). Termin ten biegł od daty rejestracji i jego upływ powodował ten skutek, że żądanie unieważnienia prawa, poza szczególną sytuacją, o której mowa w zdaniu drugim art. 31 u.z.t., było już niedopuszczalne. Sąd I instancji podzielił opinię NSA, że jeżeli to rejestracja znaku towarowego i upływ pięcioletniego terminu od rejestracji nastąpiły przed wejściem w życie p.w.p., to nie ma podstaw do przyjęcia, że po wejściu w życie tej ustawy do takiego prawa może mieć zastosowanie art. 164 i art. 165 p.w.p. Oznaczałoby to zniesienie skutków zdarzeń prawnych, które już wcześniej nastąpiły, a takie stosowanie art. 164 i art. 165 p.w.p. byłoby sprzeczne z przepisem art. 315 ust. 1 i 2 p.w.p. Z tych powodów WSA nie podzielił stanowiska NSA zawartego w wyroku z 24 maja 2006 r., sygn. akt II GSK 67/06, w którym NSA w ogóle nie rozważał problemu, pod rządami której ustawy doszło do upływu terminu z art. 31 u.z.t. Dlatego w ocenie Sądu, stanowisko NSA zawarte w wyroku z 5 grudnia 2006 r. sygn. akt II GSK 167/06, w sposób wyczerpujący rozstrzygało kwestię, która jest sporna również w niniejszej sprawie.

Zdaniem WSA, proponowana przez Skarżącego interpretacja norm intertemporalnych, wynikających z art. 315 ust. 1 i ust. 2 p.w.p., prowadziłaby do zmiany reguł ochrony prawnej związanych z przysługującym Uczestnikowi prawem ochronnym na sporny znak towarowy, na niekorzyść Uprawnionego, po ziszczeniu się skutków prawnych wynikających z upływu pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 31 u.z.t., jeszcze w trakcie obowiązywania tego przepisu. Przepis ten wyłączał możliwość unieważnienia prawa z rejestracji uzyskanego w dobrej wierze, jeżeli od daty rejestracji upłynął okres pięciu lat. Zmiana reguł ochrony prawnej nie może wynikać z interpretacji, jak sam Skarżący podkreśla – nieprecyzyjnych przepisów intertemporalnych art. 315 ust. 1 i 2 p.w.p., lecz powinna wprost wynikać z niebudzącej wątpliwości regulacji prawnej, popartej zasadnym ratio legis wyjaśniającym zniesienie skutków zaistniałych zdarzeń prawnych, w tym przypadku, wynikających z upływ terminu z art. 31 u.z.t. w trakcie obowiązywania tego przepisu. Sąd I instancji nie uznał za wystarczające uzasadnienie proponowanej przez Skarżącego interpretacji ww. przepisów, odwołującej się do stanowiska doktryny, podnoszącej nieuzasadnioną dyskryminację podmiotów, które uzyskały prawa ochronne pod rządami p.w.p., w porównaniu z tymi, które uzyskały prawo ochronne pod rządami u.z.t. oraz istnienia dwóch odmiennych typów praw ochronnych: takich, które mogą być unieważnione w dowolnym momencie od ich udzielenia, oraz takich, które nie mogą być już unieważnione poza przypadkiem rejestracji w złej wierze. Sąd, dostrzegając te różnice, nie uznał ich za dyskryminujące podmioty, które uzyskały prawa ochronne pod rządami p.w.p. Wynikały one z gruntownej zmiany regulacji, a przy tym znajdowały uzasadnienie w wystąpieniu zdarzenia prawnego oraz jego skutku w trakcie obowiązywania u.z.t. oraz w zasadzie zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez niego prawa, opartej na pewności prawa. Zastosowanie w sprawie art. 164 i art. 165 p.w.p., zdaniem WSA, stałoby w istocie w sprzeczności z tą zasadą, jak i zasadą lex retro non agit.

Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem Skarżącego, że regulacja wynikająca z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/95/WE z dnia 22 października 2008 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych, zastąpionej następnie przez dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2436 z dnia 16 grudnia 2015 r. mającą na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych, wykluczały zastosowanie w sprawie art. 31 u.z.t. Zauważył, że na mocy art. 3 ust. 4 dyrektywy 2008/95/WE i odpowiadającego mu art. 5 ust. 6 dyrektywy 2015/2436, każde państwo członkowskie może postanowić, w drodze odstępstwa od ust. 1, 2 i 3, że podstawy do odmowy rejestracji lub stwierdzenia nieważności, obowiązujące w tym państwie przed datą wejścia w życie przepisów niezbędnych do wykonania dyrektywy 89/104/EWG, będą miały zastosowanie do znaków towarowych, dla których wniosek o rejestrację został złożony przed tą datą.

Sąd za niezasadny uznał także zarzut dotyczący naruszenia art. 8, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p., gdyż nie doszło do naruszenia zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa i stosowania interpretacji prawa prowadzącej do nieuzasadnionej dyskryminacji podmiotów, które uzyskały prawa ochronne pod rządami p.w.p., w porównaniu z podmiotami, które uzyskały prawa ochronne pod rządami u.z.t.

Nie dopatrzył się WSA także naruszenia art. 7, art. 75, art. 77, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. Wyjaśnił, że zastosowanie art. 31 u.z.t., uniemożliwiło merytoryczne rozpatrzenie sprawy w zakresie podniesionych przez Wnioskodawcę podstaw unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy.

Z powyższym wyrokiem WSA nie zgodził się Wnioskodawca i wystąpił ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA). Orzeczenie zaskarżył w całości. Wyrokowi powyższemu zarzucił:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 31 u.z.t. w związku z art. 315 ust. 1 i 2 p.w.p. poprzez ich błędną wykładnię skutkującą wydaniem orzeczenia oddalającego skargę na decyzję Urzędu z 16 listopada 2018 r., wydaną w trybie postępowania spornego w sprawie oznaczonej sygnaturą Sp. 278.2017, oddalającą wniosek z 6 listopada 2017 r. o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy SYLIMAROL 70 z uwagi na upływ pięciu lat od daty rejestracji tego znaku towarowego pod rządami u.z.t. przy jednoczesnym zaniechaniu wykazania przez Skarżącego nabycia przez Uczestnika praw do tego znaku w złej wierze, w sytuacji gdy upływ pięciu lat od daty rejestracji znaku towarowego SYLIMAROL 35 pod rządami poprzedniej ustawy nie wywołuje skutków w sferze materialnoprawnej i tym samym zgodnie z treścią art. 315 ust. 1 i 2 p.w.p. brak jest podstaw do stosowania przesłanek wynikających z art. 31 u.z.t. do wniosku o unieważnienie znaku towarowego SYLIMAROL 70 złożonego na podstawie p.w.p., które to naruszenie stanowi podstawę do uchylenia w całości zaskarżonego orzeczenia;

b) art. 164 ust. 1, art. 165 ust. 1 i 2 p.w.p. poprzez ich niezastosowanie skutkujące wydaniem orzeczenia oddalającego skargę na decyzję Urzędu z 16 listopada 2018 r. wydaną w trybie postępowania spornego w sprawie nr Sp. 278.2017 oddalającą wniosek z 6 listopada 2017 r. o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy SYLIMAROL 70 z uwagi na upływ pięciu lat od daty rejestracji tego znaku towarowego pod rządami u.z.t., w sytuacji gdy wniosek o unieważnienie prawa ochronnego do tego znaku towarowego został złożony 6 listopada 2017 r., a tym samym na gruncie obowiązywania art. 164 ust. 1, art. 165 ust. 1 i 2 p.w.p., które nie przewidują terminu pozwalającego na skuteczne złożenie wniosku o unieważnienie praw ochronnych do znaku, które to naruszenie stanowi podstawę do uchylenia w całości zaskarżonego orzeczenia;

II. na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku z naruszeniem ww. przepisu, tj. ograniczenie uzasadnienia wyroku do powtórzenia stanowiska stron i doktryny, niewskazanie wadliwości w postępowaniu przed Urzędem i nieskonkretyzowanie na czym polegały naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, które to wady uzasadnienia powodują, że wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej, wprowadza niepewność Skarżącego co do kierunku dalszych czynności postępowania;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 11,

art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p., poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji skargi i nieuchylenie decyzji Organu, a w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy Organ dokonał naruszenia przepisów procesowych, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów Państwa poprzez stosowanie interpretacji prawa prowadzącej do nieuzasadnionej dyskryminacji podmiotów, które uzyskały prawa ochronne pod rządami p.w.p., w porównaniu z tymi podmiotami, które uzyskały prawo pod rządami u.z.t., przy jednoczesnym braku wszechstronnego wyjaśnienia wątpliwości związanych z interpretacją przepisów przejściowych i uzasadnienia przyczyny, dla której Sąd I instancji przychylił się do mniejszościowego stanowiska doktryny i orzecznictwa odnośnie zasadności stosowania art. 31 u.z.t. w kontekście rozpoznawania przez Organ wniosku o unieważnienie praw ochronnych do znaków towarowych złożonych na gruncie obowiązywania p.w.p., pomimo występujących rozbieżności w doktrynie i orzecznictwie, co z kolei doprowadziło do naruszenia obowiązku wyjaśniania zasadności przesłanek, którymi kierował się Sąd I instancji przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75, art. 77, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji skargi i nieuchylenie decyzji, a w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy Organ dokonał naruszenia przepisów procesowych, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegających na braku wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, nierozważenia sprawy co do jej istoty i ograniczenie rozpoznania sprawy wyłącznie do kwestii wadliwej i niezasadnej interpretacji przepisów przejściowych p.w.p., nieustosunkowanie się do twierdzeń i dowodów Skarżącego podnoszonych w trakcie trwania postępowania administracyjnego oraz zaniechanie przeprowadzenia polemiki w tym zakresie ze Skarżącym.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący kasacyjnie wnosił o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych na podstawie art. 203 p.p.s.a., rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu powołał argumenty na poparcie zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Uprawniony wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego oraz o przeprowadzenie rozprawy.

Obecni na rozprawie przed NSA w dniu pełnomocnicy: Skarżącego kasacyjnie oraz Uczestnika podtrzymali dotychczasowe stanowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu 26 maja 2023 r. połączył do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach:

II GSK 154/20 i II GSK 155/20, na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), mając na uwadze, że w obu sprawach występują te same Strony i przedmioty obu postępowań są tożsame.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna Wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy na wstępie wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, gdyż stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych w ostatnim wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Skargę kasacyjną, w myśl art.174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawach: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

W niniejszej sprawie zasadniczy problem podniesiony w podstawach kasacyjnych dotyczy naruszenia przez Urząd, a także WSA, akceptujący decyzję organu - art. 31 u.z.t. w zw. z art. 315 ust. 1 i 2 p.w.p. oraz art. 164 ust. 1, art. 165 ust. 1 i 2 p.w.p., wskutek przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji spornego znaku towarowego ma zastosowanie art. 31 u.z.t., ponieważ sprawa o unieważnienie dotyczy prawa powstałego pod rządami tej ustawy i w trakcie jej obowiązywania upłynął 5-letni termin, zakreślony przez ww. przepis, a nie mają zastosowania przepisy ustawy - Prawo własności przemysłowej, która obowiązywała w dacie wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie prawa.

Przed przeprowadzeniem oceny stanowiska WSA w granicach zgłoszonych zarzutów, wymaga wyjaśnienia, że nie było sporu między stronami, że Uprawniony zgłosił sporny znak do rejestracji – 11 grudnia 1990 r. Urząd udzielił żądanego prawa na sporny znak – 4 stycznia 1993 r. Wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji spornego znaku wpłynął do UP – 6 listopada 2017 r. W dacie złożenia wniosku o rejestrację i rejestracji prawa dla spornego znaku obowiązywała u.z.t. – do 21 sierpnia 2001 r., gdyż z dniem 22 sierpnia 2001 r. weszła w życie ustawa – Prawo własności przemysłowej (art. 326 p.w.p.). Nie było sporne, że ustawowe warunki do uzyskania spornego prawa, a w konsekwencji unieważnienia tego prawa należało oceniać według uregulowań u.z.t. (vide wniosek o unieważnienie).

Gdy chodzi o skutki wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji spornego znaku, Naczelny Sąd Administracyjny w orzekającym składzie podzielił stanowisko Sądu I instancji, który z kolei zaakceptował decyzję Urzędu, że nie było podstawy do jego rozpatrzenia z uwagi na treść art. 31 u.z.t., w myśl którego z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego można wystąpić w okresie pięciu lat od daty rejestracji. Po upływie tego okresu z wnioskiem takim można wystąpić jedynie w stosunku do uprawnionego, który uzyskał rejestrację działając w złej wierze. Nadmienić należy, że Wnioskodawca nie zgłaszał jako podstawy unieważnienia uzyskania rejestracji spornego znaku w złej wierze.

W niniejszej sprawie upływ omawianego 5-letniego okresu po rejestracji spornego znaku nastąpił w styczniu 1998 r., czyli gdy obowiązywała ustawa o znakach towarowych.

Sąd, podobnie jak Urząd słusznie odwołali się do uregulowań art. 315 p.w.p. Zgodnie z ust. 1 zd. drugie tego artykułu, do praw w zakresie wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów zdobniczych, topografii układów scalonych, znaków towarowych oraz projektów racjonalizatorskich, istniejących w dniu wejścia w życie p.w.p., stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Z kolei na mocy ust. 2 art. 315 p.w.p. do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Na mocy zaś ust. 3 zd. pierwsze tego samego art. - ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym.

Wymaga podkreślenia, że w orzecznictwie oraz doktrynie analiza przepisów art. 315 p.w.p. nasuwa uzasadnione wątpliwości interpretacyjne. Przede wszystkim przepisy te nie wyjaśniają wprost wszystkich zagadnień międzyczasowych, a wobec tego konieczne jest posłużenie się ogólnymi zasadami międzyczasowego prawa prywatnego. Jednakże przeważający, a przede wszystkim bardziej przekonywający jest pogląd prezentowany przez WSA oraz Urząd (por. wyroki NSA z 5 grudnia 2006r., sygn. akt II GSK 167/06, czy akceptowany także przez Skarżącego kasacyjnie wyrok NSA z 20 stycznia 2009r., sygn. akt II GSK 642/08, opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Gdy chodzi o ostatni powołany wyrok istotny był stan, na którego tle to orzeczenie zapadło, gdyż wynikający z art. 31 u.z.t. sporny 5-letni termin upłynąłby pod rządami p.w.p. (w sierpniu 2003 r., wobec wydania przez UP decyzji o rejestracji – 4 sierpnia 1998 r.). NSA w tym orzeczeniu stwierdził: "Z uwagi na to, że omawiany termin 5-letni nie upłynął w czasie obowiązywania przepisów dawnych (u.z.t.), a zdarzenie prawne jakim było złożenie wniosku o unieważnienie prawa miało miejsce pod rządami nowej ustawy (p.w.p.) Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie ma zastosowanie nowa ustawa, gdyż skutki prawne zdarzeń prawnych, które miały miejsce pod rządami przepisów nowych powinny być oceniane na podstawie przepisów nowych, także wtedy, gdy dotyczą praw już istniejących w dacie wejścia w życie nowej ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny ten pogląd Sądu I instancji podziela. Znajduje on bowiem uzasadnienie w treści art. 315 ust. 2 p.w.p., zgodnie z którym do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W przedmiotowej zaś sprawie "stosunek prawny", o jakim mowa w tym przepisie, powstał po wejściu w życie p.w.p., gdyż po tej dacie został złożony wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji, a do czasu wejścia w życie tej ustawy nie upłynął termin 5 lat przewidziany do złożenia takiego wniosku na podstawie art. 31 zd. 1 dawnej ustawy (u.z.t.).".

Również w doktrynie (w tym przez autorów powoływanych przez Kasatora) przyjmuje się, że skutki zdarzeń, które nastąpiły pod rządami przepisów wcześniejszych muszą być oceniane według tych przepisów, np. upływ terminu z art. 31 u.z.t., który jeżeli nastąpiłby pod rządami tego aktu, powinien być oceniany według przepisów tej ustawy (por. P. Kostański, J. Sieńczyło-Chlabicz, w: J. sieńczyło-Chlabicz (red.), Prawo własności przemysłowej. Komentarz, C.H.BECK, 2020, s. 1482, U. Promińska, Przepisy intertemporalne w zakresie znaków towarowych, Przegląd Prawa Handlowego , styczeń 2004., s. 24, gdzie odwołuje się do stanowiska E. Traple, J. Preussner-Zamorskiej; E. Czarny-Drożdżejko, Wybrane problemy stosowania art. 305 ustawy – Prawo własności przemysłowej, Prokuratura i Prawo z 2005 r., z. 10, s. 85-86). Oznacza to, że zdarzenie prawne, którego skutek w postaci powstania, nabycia lub utraty prawa podmiotowego podlega ocenie na podstawie ustawy, która obowiązywała w czasie, zdarzenie to nastąpiło. Ważność prawa powstałego pod rządami u.z.t. i istniejącego w chwili wejścia w życie p.w.p. będzie oceniane zgodnie z przepisami u.z.t., choćby żądanie unieważnienia prawa z rejestracji było zgłoszone pod rządami p.w.p. (por. U. Promińska, tamże, s.24).

Stanowisko powyższe oparte jest na interpretacji art. 315 ust. 2 w zw. z art. 315 ust. 1 zd. drugie p.w.p.

Zaprezentowane stanowisko wyraża z jednej strony zasadę poszanowania istniejących praw, ale równocześnie przy zastosowaniu ogólnych reguł intertemporalnych do stopniowego eliminowania dwóch reżimów prawnych dotyczących znaków towarowych (por. M. du Vall, E. Nowińska, U. Promińska, Prawo własności przemysłowej, LexisNexis 2011, rozdz. 6.8.).

Z podanych względów NSA zgodził się z WSA i Urzędem, a tym samym nie zgodził z autorem skargi kasacyjnej co do stanowiska względem wyroku NSA w sprawie II GSK 67/06, w której wniosek o unieważnienie oparto na przesłance zgłoszenia w złej wierze oraz w sprawie II GSK 1096/10, gdyż według stanu faktycznego w tym ostatnim orzeczeniu upływ 5-letniego terminu z art. 31 u.z.t. nastąpił już pod rządami p.w.p.

Wobec powyższego, skoro miał zastosowanie art. 37 zd. pierwsze u.z.t., to nie miał zastosowania art. 164 i art. 165 p.w.p. (por. wyrok NSA w sprawie II GSK 167/06), co słusznie zauważył WSA i Urząd.

Wobec powyższego nieusprawiedliwione okazały się zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.

Niezasadny okazał się zarzut naruszenia przepisów postępowania zgłoszony w pkt II. lit.b) petitum skargi kasacyjnej, gdyż stanowisko Urzędu i WSA nie jest stanowiskiem mniejszościowym, bo wręcz odwołującym się do ogólnych reguł interpretacji przepisów intertemporalnych, a nie jedynie - do ich literalnego brzmienia, co przy ostatnim podejściu prowadziłoby do jeszcze bardziej niekorzystnych skutków – nakazu bezwzględnego stosowania u.z.t. (por. wyrok SN z 20 grudnia 2002 r., sygn. akt II CKN 1440/00 i glosa M. Załuckiego do ww. orzeczenia, Pr. Spółek z 2007 r. z. 2, s. 46; U. Promińska, tamże, s. 22).

W zarzucie tym, podobnie, jak w zarzucie ujętym w pkt II. lit. c) petitum skargi kasacyjnej, Wnioskodawca zgłosił naruszenie szeregu przepisów postępowania – przepisów k.p.a., co jednak uczynił z powołaniem na art. 252 p.w.p., który w tej sprawie nie był stosowany i nie miał zastosowania, bo kontrolowane postępowanie przed Urzędem miało charakter sporny, do którego, z mocy art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p., zastosowanie miały przepisy p.w.p. – Tytułu VII, czyli art. 255 do art. 258.

Ponadto, wobec prawidłowego zastosowania art. 31 u.z.t. i niespornych w tym zakresie ustaleń, zgłaszanie zarzutów naruszenia wspomnianych przepisów k.p.a. w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie miało wpływu na wynik sprawy, zwłaszcza że nie było podstaw do badania dalszych zarzutów wniosku o unieważnienie.

Nie znalazł też NSA podstaw, aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. (zarzut z pkt II. lit. a) petitum skargi kasacyjnej). Zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39) bądź uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Sąd odwoławczy. W sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane od wyroku. Przedstawia bowiem stan sprawy, zarzuty podniesione w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Natomiast zgłaszanie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest usprawiedliwioną podstawą dla czynienia zaskarżonemu wyrokowi zarzutu dokonania błędnych ustaleń faktycznych, czy też błędnego rozstrzygnięcia sprawy, czego właśnie oczekiwał Uprawniony (por. wyrok NSA z 26 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3169/15, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie podzielił stanowiska WSA, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla niego nieprzekonywujące, nie stanowiło skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14).

Z powyższych względów skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, na mocy art. 184 p.p.s.a. Sąd odwoławczy oddalił.

Sformułowany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek Uprawnionego – Uczestnika postępowania o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie mógł skutkować ich przyznaniem mimo oddalenia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 204 p.p.s.a. w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną , obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez: 1) organ - jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę; 2) skarżącego - jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Przepisy ustawy p.p.s.a. nie zawierają zatem regulacji, która mogłaby stanowić podstawę prawną zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz uczestnika, w sytuacji zaskarżenia skargą kasacyjną wyroku oddalającego skargę.