Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SAB/Po 4/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
658
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 200, art. 205 § 2, art. 149 § 1- 2, art. 154 § 6
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 139 § 1-3,  art. 140 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Dnia 12 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2023 roku sprawy ze skargi E. O. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie załatwienia sprawy dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości za 2016 rok I. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności w prowadzeniu postępowania; II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do załatwienia sprawy w terminie miesiąca od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. oddala skargę w pozostałej części; V. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 października 2019 r., nr [...], Burmistrz [...], uchylił własną decyzję z dnia 28 stycznia 2016 r., nr [...], ustalającą E. O. łączne zobowiązanie pieniężne w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2016 r. w kwocie [...]zł w części dotyczącej nieruchomości położonej [...] w rejonie ul. [...] i ul. [...] zapisanych w księgach wieczystych o nr: [...], [...] i [...], i ustalił łączne zobowiązanie pieniężne za 2016 r. w kwocie [...]zł, w tym: podatek rolny w kwocie [...]zł i podatek od nieruchomości w kwocie [...]zł.

W motywach uzasadnienia organ wskazał, że w toku prowadzonego u podatnika postępowania podatkowego za 2018 r. ustalił, że podatnik od 2015 r. na terenie nieruchomości położonej [...] przy ul. [...], [...] i [...] prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wynajmie hal magazynowych. Zdaniem organu na jaw wyszły nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi. W efekcie organ stwierdził, że na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] znajdują się dwa budynki - hale magazynowe związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ponadto na terenie ww. działek znajdują się budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, utwardzony plac manewrowy (parking) i oraz rampa przeładunkowa. Zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku rolnego nie uległo zmianie w stosunku do pierwotnej decyzji. Natomiast odnośnie podatku od nieruchomości wskazał, że decyzja nie zmieniła się w części dotyczącej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] Natomiast w zakresie pozostałych nieruchomości organ obliczył podatek stwierdzając, że podatnik rozpoczął użytkować ww. budynki i budowle w 2015 r.

W odwołaniu z dnia 8 października 2019 r. podatnik zarzucił powyższej decyzji organu I instancji naruszenie: art. 121, art. 124, art. 180, art. 187, art. 191, art. 194 i art. 210 § 4 o.p. W uzasadnieniu odwołujący się stwierdził, że organ powinien stosować przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu orzekania, tj. na dzień 28 stycznia 2016 r. Ponadto Burmistrz nie wskazał żadnego dowodu, na podstawie którego ustalił dokładnie stan faktyczny na dzień 28 stycznia 2016 r. Zdaniem odwołującego się organ słusznie zauważył, ze dowody wydane po dniu wydania uchylonej decyzji, tj. po dniu 28 stycznia 2016 r. nie mają żadnego znaczenia, a dowodem mogą być tylko te dokumenty opatrzone datą sprzed 28 stycznia 2016 r., nieznane wcześniej organowi. Jednak takich dowodów organ I instancji nie przedstawił.

Decyzją z dnia 19 listopada 2019 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu SKO stwierdziło, że co najmniej w 2018 r. (z postępowania wynika, że już od 2015 r.) objęte decyzją obiekty podatnik wynajmował odpłatnie innym podmiotom gospodarczym. Obiekty te były użytkowane z pominięciem wymaganych zezwoleń. Ich powierzchnia oraz wartość zostały ustalone przez biegłego sądowego, a ustalenia w tym zakresie nie stanowią przedmiotu odwołania. Podatnik zakwestionował wyłącznie opodatkowanie ww. obiektów podnosząc, że hala magazynowa nr [...], tj. magazyn opakowań szklanych wraz z hurtownią podlega rozbiórce z uwagi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 11 lutego 2019 r., nr [...], która nie może oddziaływać na określenie wysokości zobowiązania podatkowego wskazanych w niej obiektów przed datą jej wydania.

Wyrokiem z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Po 988/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność decyzji SKO [...] z 19 listopada 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza [...] z 9 maja 2019 r., nr [...], która nie funkcjonowała już w obrocie prawnym, gdyż została ona uprzednio uchylona decyzją SKO [...] z dnia 22 sierpnia 2019 r., nr [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku powtórnego rozpoznania sprawy Burmistrz [...] wydał decyzję z dnia 4 października 2019 r., nr [...] Sąd uznał, że w takiej sytuacji obowiązkiem SKO [...] było rozpoznanie odwołania podatnika z 8 października 2019 r. i wydanie orzeczenia w przedmiocie decyzji Burmistrza [...] z z dnia 4 października 2019 r., nr [...], nie zaś w przedmiocie decyzji tego organu z 9 maja 2019 r., nr [...] Ponadto SKO [...] w istocie nie rozpatrzyło odwołania z dnia 8 października 2019 r., które w toku powtórnego postępowania powinno być rozpoznane, co do decyzji Burmistrza [...] z dnia 4 października 2019 r., nr [...]

Decyzją z dnia 25 maja 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z 4 października 2019 r.

W uzasadnieniu SKO stwierdziło, że co najmniej w 2018 r. (z postępowania wynika, że już od 2015 r.) objęte decyzją obiekty były wynajmowane na zasadzie umownej oraz bezumownej odpłatnie innym podmiotom gospodarczym. Ustalenia te znalazły pełne potwierdzenie w zgromadzonych fakturach za wynajem hal, a także w zeznaniach świadków. Obiekty były użytkowane z pominięciem wymaganych zezwoleń. Ich powierzchnia oraz wartość zostały ustalone przez biegłego sądowego, a ustalenia w tym zakresie nie stanowiły przedmiotu odwołania. W ocenie SKO, podatnik kwestionował wyłącznie opodatkowanie ww. obiektów podnosząc, że hala magazynowa nr [...], tj. magazyn opakowań szklanych wraz z hurtownią podlegała rozbiórce z uwagi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 11 lutego 2019 r., nr [...], która nie mogła oddziaływać na określenie wysokości zobowiązania podatkowego wskazanych w niej obiektów przed datą jej wydania.

Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2021 roku, sygn. akt I SA/Po 566/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu: I. uchylił zaskarżoną decyzję; II. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]- zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W ocenie Sądu organ odwoławczy w żadnej mierze nie odniósł się do sformułowanych w odwołaniu licznych zarzutów, za pośrednictwem których zakwestionowano ustalony w sprawie stan faktyczny. W szczególności zarzucono organowi I instancji, że ten nie wskazał żadnego dowodu, na podstawie którego ustalił dokładnie stan faktyczny na dzień 28 stycznia 2016 r., czyli dzień wydania pierwotnej decyzji ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego. Dowody wydane po dniu 28 stycznia 2016 r. nie miały żadnego znaczenia dla postępowania wznowieniowego. Organ odwoławczy w ogóle nie przeprowadził własnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W żadnej mierze nie odniósł się do argumentacji przedstawianej w odwołaniu, nie rozpoznał licznych sformułowanych w nim zarzutów. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwalało stwierdzić, że organ podatkowy po raz drugi rozpoznał sprawę merytorycznie. SKO nie wyjaśniło, co składało się (i w jakich wielkościach) na przyjętą podstawę opodatkowania, która została przyjęta przy ustalaniu skarżącemu wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości. Organ II instancji, w kontekście podniesionych w odwołaniu zarzutów, nie wskazał, jakie budynki i budowle uznał za przedmioty opodatkowania, ani nie podał, na jakiej podstawie przyjął wielkości powierzchni będące podstawą opodatkowania. Zaskarżona decyzja, która została wydana w toku powtórnego rozpoznania sprawy przez SKO, stanowiła niemal kopię decyzji z dnia 19 listopada 2019 r., której nieważność stwierdził natomiast tut. Sąd wyrokiem z 22 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Po 988/19. toku ponownego rozpoznania sprawy SKO nie zastosowało się do wytycznych zawartych w ww. wyroku, a powinno było ocenić, czy Burmistrz [...] wszczynając z urzędu postępowanie właściwie wykazał, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności lub nowe dowody, które w dniu 28 stycznia 2016 r. (czyli dniu wydania pierwotnej decyzji ustalającej skarżącemu łączne zobowiązanie pieniężne za 2016 r.) nie były znane organowi, czego dotychczas zabrakło. Zdaniem Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazywało że jej przedmiotem była decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego wydana w trybie zwykłym, a nie nadzwyczajnym. Mając na względzie powyższe Sąd stwierdza, że takie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p.

Pismem z dnia 13 lutego 2023 roku pełnomocnik E. O. skargę bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpoznaniu ponownym odwołania z dnia 08.10.2019 r. od decyzji Burmistrza [...] nr [...] z dnia 04.10.2019 r. w sprawie wymiaru podatku za 2016 r. na kwotę [...]po wyrokach uchylających: sygn. akt I SA/Po 988/19 z dnia 22.07.2020 r. i sygn. akt I SA/Po 566/21 z dnia 10.12.2021 r. W imieniu skarżącego pełnomocnik wniósł o:

1. wydanie stosownego orzeczenia przez SKO [...] bez zbędnej zwłoki tj. uwzględnienie skargi w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a.,

2. uwzględnienie skargi na bezczynność przez SKO [...] przez WSA w Poznaniu i zobowiązanie SKO [...] do załatwienia przedmiotowej sprawy (wydania aktu), w określonym przez WSA w Poznaniu terminie, w przypadku niezałatwienia sprawy przez SKO [...] w trybie autokontroli (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.),

3. stwierdzenie, że SKO [...] dopuściło się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.),

4. stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie - bezczynność SKO [...] - miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), gdyż od wydania ostatniego z wyroków minął ponad rok, a organ (SKO [...]) nie wykonał jakiejkolwiek czynności,

5. przyznanie od SKO [...] na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa (art. 149 § 2 p.p.s.a.),

6. zasądzenie od SKO [...] na rzecz skarżącego kosztów postępowania w kwocie [...]zł [wynagrodzenia pełnomocnika [...] zł, kosztów sądowych wpisu [...] zł, kosztów udzielonego pełnomocnictwa - opłaty skarbowej [...] zł.

Pełnomocnik stwierdził rażące naruszenia art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej polegające na jego niezastosowaniu.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że po wyroku sygn. akt I SA/Po 988/19 z dnia 22 lipca 2020 r. stwierdzającym nieważność decyzji znak: [...] z dnia 19 listopada 2019 r. oraz wyroku sygn. akt I SA/Po 566/21 z dnia 10.12.2021 r. uchylającym decyzję znak: [...] z dnia 25 maja 2021 r. w obrocie prawnym pozostało odwołanie strony z dnia 08.10.2019 r. od decyzji Burmistrza [...] nr [...] z dnia 04 października 2019 r. w sprawie wymiaru podatku za 2016 r. na kwotę [...]zł. Od wydania ostatniego z wyroków minął ponad rok, a SKO [...] nie wykonało w przedmiotowej sprawie jakiejkolwiek czynności. Przyznanie od SKO [...] sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. nie ma charakteru odszkodowawczego i nie ma służyć wyrównaniu szkody - dla jej przyznania fakt bezczynności, a stanowi formę zadośćuczynieniu za doznaną krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwie działającej administracji publicznej. Nie ma charakteru odszkodowawczego, ponieważ taki walor posiada odszkodowanie, o którym mowa w art. 154 § 4 p.p.s.a. Wobec tego wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien zawierać uzasadnienie i nawiązywać do krzywdy wywołanej zachowaniem organu. Skarżący doznał w związku z bezczynnością organu krzywdy którą należałoby zrekompensować. Skarżący zmuszony został do bierność organu w załatwieniu sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach i organu w załatwieniu sprawy, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie jako nieuzasadnionej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.

Celem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze i przedstawionych przez skarżącego faktów i okoliczności dotyczących biegu postępowania odwoławczego, jest dokonanie oceny, czy w sprawie wystąpiła bezczynność, a następnie rozważenie, czy istnieją podstawy do wydania rozstrzygnięć na podstawie art. 149 p.p.s.a.

Sporna kwestia istnienia bezczynności w postępowaniu odwoławczym była także przedmiotem sądowej kontroli tut. Sądu w sprawach dotyczących poprzednich lat podatkowych (wyroki z 12 maja 2023 r. wydane w sprawach o sygn. akt: I SAB/Po 6/23 (dot. roku 2018) i I SAB/Po 5/23 (dot. roku 2017), w których skarżący sformułował w skargach tożsame zarzuty i wnioski. Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę w pełni podziela ocenę toku postępowania odwoławczego zaprezentowaną w tych wyrokach i do nich się odwołuje, posługując się zawartą w nich argumentacją.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Na podstawie art. 149 § 1 tej ustawy jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W przypadku bezczynności (przewlekłości) przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego wymagane jest wniesienie ponaglenia (w sprawach podatkowych), o którym mowa w art. 141 o.p. Takie ponaglenie nie jest jednak konieczne w sytuacji, kiedy skarga dotyczy bezczynności (przewlekłego prowadzenia postępowania) organu wyższego stopnia (organu odwoławczego), jakim jest m.in. samorządowe kolegium odwoławcze. W przypadku uchybienia terminów do rozpoznania środków zaskarżenia przez samorządowe kolegium odwoławcze w sprawach podatkowych środek prawny w postaci ponaglenia, o którym mowa w art. 141 § 1 pkt 1 o.p. nie przysługuje. W wypadku bowiem tego organu nie można wskazać organu wyższego stopnia, do którego można by skierować ponaglenie. Tym samym środek ten nie mógł być wykorzystany w przypadku złożenia skargi na bezczynność samorządowego kolegium odwoławczego w sprawie rozpatrzenia odwołania.

W rozpoznawanej sprawie w dniu 06 lutego 2023 r. pełnomocnik skarżącego złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławcze ponaglenie na bezczynność w przedmiotowej sprawie, a następnie pismem z dnia 13 lutego 2023 r. wniósł do WSA w Poznaniu skargę w omawianym zakresie. W ocenie Sądu skarga została wniesiona prawidłowo.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia czy też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Ponadto, dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie. O rażącej bezczynności (przewlekłości) świadczą więc: znaczna zwłoka w załatwieniu sprawy, zaniechania organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw procesowych stron. W orzecznictwie podkreśla się, że bezczynność (przewlekłość) organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18 oraz z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2311/17, ww. wyroki oraz orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są na stronie internetowejbazy CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że po sądowej kontroli tut. Sądu (powołany na wstępie wyrok z 10 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Po 566/21) i po wydaniu ponownej decyzji przez organ I instancji, akta sprawy wpłynęły do organu odwoławczego w dniu 28 lutego 2022 r. Od tej daty należało liczyć początek biegu terminu do rozpoznania odwołania z dnia 8 października 2021 roku. Organ nie podjął jednak należnego działania. Jak wynika z akt sprawy organ pozostawał w bezczynności w chwili złożenia przedmiotowej skargi, a po wniesieniu ponaglenia w dniu 6 lutego 2023 r., a następnie skargi , organ podjął czynność - w dniu 7 marca 2023 r. wydał powołane na wstępie postanowienie o powołaniu biegłego, a zatem po upływie 18 miesięcy od wpływu odwołania do organu.

W takiej sytuacji Sąd obowiązany był ocenić – stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. – czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie powinno być w sprawie wątpliwości co do tego, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dacie złożenia skargi nie dopełniło ciążącego na nim obowiązku załatwienia sprawy co oznacza, że pozostawało w bezczynności. Ordynacja podatkowa zobowiązuje generalnie organy podatkowe do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z przepisem art. 139 § 1 o. p. załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 139 § 3 o. p. załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy. Do terminów określonych w art. 139 § 1-3 o.p. nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Zgodnie z art. 140 § 1 o.p., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu. Przekroczenie tych terminów oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego.

Z akt sprawy nie wynika jednak, aby zaistniały podstawy prawne do niewydania decyzji w terminie określonym w art. 139 § 3 o.p., co oznacza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszenia tego przepisu, podobnie jak i art. 140 § 1, art. 121 § 1 oraz art. 125 § 1 tej ustawy.

Z tego względu należało stwierdzić bezczynność w prowadzeniu postępowania odwoławczego (pkt I sentencji wyroku).

Wskazać jednak należy, że bezczynność organu odwoławczego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ odwoławczy przekroczył w sposób znaczny termin wymieniony w art. 139 § 3 o.p. Nie można przy tym pomijać, że przepis art. 121 § 1 o.p. nakazuje prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, natomiast przepis art. 125 tej ustawy zobowiązuje organy podatkowe, aby działały w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Żadnej z dyspozycji zawartej w tych przepisach Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wykonało.

W okolicznościach faktycznych tej sprawy szczególnego podkreślenia wymaga fakt, że w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2016 r., podobnie jak w kolejnych latach podatkowych (2017 i 2018), uprzednio wydane decyzje organów podatkowych obu instancji, były już przedmiotowej sądowej kontroli, a zatem po zwrocie akt z Sądu, wymagały podjęcia czynności bez zbędnej zwłoki. W przypadku postępowania odwoławczego było to tym bardziej uzasadnione, skoro w odwołaniu skarżący zarzucił m.in. naruszenie art. 153 p.p.s.a., z uwagi na niezastosowanie się przez organ I instancji do wytycznych tut. Sądu. Kwestia ta wymagała stosownej oceny, której organ odwoławczy winien był dokonać bez zbędnej zwłoki. Tymczasem dopiero po upływie 18 miesięcy (w niniejszej sprawie) organ podjął tożsamą czynność procesową (powołanie biegłego), formułując tożsamą tezę dowodową także w sprawach dotyczących innych lat podatkowych (2017, 2018, 2019, 2022).

W ocenie Sądu na kwalifikację stwierdzonej bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa należy bowiem spojrzeć szerzej, w kontekście toku pozostałych postępowań podatkowych, skoro we wszystkich tych sprawach wydano jednobrzmiące postanowienia o powołaniu biegłego. Wcześniejsze wydanie tego postanowienia w postępowaniu dotyczącym poprzedniego roku podatkowego skutkowałoby istotnym skróceniem czasu w podjęciu tej czynności, w już toczących się postępowaniach dotyczących następnych lat podatkowych.

Zaznaczyć tu także należy, że w odpowiedzi na skargę organ II instancji nie wskazał przyczyn bezczynności, pozostawiając to do oceny Sądu.

Sąd uznał zatem, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa (pkt II sentencji wyroku).

Wobec braku informacji od organu o zakończeniu postępowania w sprawie, Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie miesiąca od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Przy orzekaniu o przyznaniu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej chodzi przede wszystkim o zrekompensowanie, w pewnej mierze, uszczerbku (krzywdy, straty, itd.) jakiego doznała strona na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2104/17). W ocenie Sądu krzywdą doznaną przez skarżącego nie jest czas od wszczęcia postępowania i oczekiwanie na jego zakończenie. Ponadto samo kwestionowanie wysokości ustalonego zobowiązania podatkowego i brak konieczności uiszczenia przez niego na rzecz organu podatkowego sumy pieniężnej z tytułu podatku od nieruchomości nie stanowi dla skarżącego krzywdy. Racjonalnie rzecz ujmując, strona skarżąca nie doznała na skutek bezczynności organu odwoławczego realnego, a tym bardziej dotkliwego, uszczerbku w prawach materialnych.

W ocenie Sądu, w przytoczonych okolicznościach sprawy, nie było zasadne przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej przy stwierdzeniu rażącego naruszenia prawa przez organ administracji, gdyż strona nie poniosła w istocie żadnej materialnej szkody, przez co w tej części Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. (pkt IV sentencji wyroku).

W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty złożył się wpis sądowy w wysokości [...] zł, wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości [...] zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) oraz należna opłata skarbowa od złożonego pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.