Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 823/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2013-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę


UZASADNIENIE

II SA/Bk 823/13

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r. znak [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. przez Kierownika Działu Świadczeń Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., którą odmówiono przyznania K. M. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego.

Ustalono na podstawie wywiadu środowiskowego i przedłożonych przez stronę dokumentów, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest właścicielką położonego na terenie gminy J. gospodarstwa rolnego o pow. 3,1195 ha przeliczeniowych, które przynosi ryczałtowy dochód w wysokości 779, 88 zł. Stronie przyznano na okres maj – październik 2013 r. dodatek mieszkaniowy w kwocie 173, 97 zł miesięcznie. Łącznie miesięcznie osiąga zatem dochód w wysokości 953, 85 zł i przekracza on ustawowe kryterium dochodowe ustalone dla osoby samotnie gospodarującej wynoszące 542 zł. Wnioskodawczyni nie użytkuje gruntów gospodarstwa rolnego, ale zawarła umowę ich dzierżawy na okres 10 grudnia 2009 - 9 grudnia 2019 r. Wskazała, że wydzierżawiający zobowiązał się do opłacania podatku rolnego jednak nie wywiązuje się z tego zobowiązania. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego organ ocenił, że brak jest podstaw do przyznania zasiłku stałego z uwagi na przekroczenie przez wnioskodawczynię ustawowego kryterium dochodowego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. M. Wskazała, że decyzja jest niesprawiedliwa. W jej ocenie ryczałtowy dochód z gospodarstwa rolnego nie powinien być wliczany do jej comiesięcznego dochodu, bowiem praca w gospodarstwie rolnym nie spełnia wymagań warunków pracy chronionej a ona jest osobą posiadającą orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Wyjaśniła, że w roku 2010 otrzymywała zasiłek okresowy, natomiast od tego czasu jej sytuacja dochodowa uległa zmianie jedynie w niewielkim zakresie, bowiem otrzymuje obecnie comiesięcznie dodatek mieszkaniowy w kwocie 173, 97 zł. Od kwoty tego dodatku powinny być odliczone kwoty składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości 125 zł miesięcznie. Podstawę tego odliczenia stanowi art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odwołująca się nie spełnia warunku dochodowego kwalifikującego ją do otrzymania pomocy. Na jej dochód składa się dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 779, 88 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 173, 97 zł. Tymczasem kryterium dochodowe to kwota 542 zł. Zdaniem SKO wynikający z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej obowiązek ryczałtowego wyliczania dochodu z gospodarstwa rolnego ma zastosowanie zarówno w sytuacji, gdy wnioskodawca na tym gospodarstwie faktycznie pracuje, jak i gdy je wydzierżawia. Natomiast ryczałtowy sposób liczenia dochodu powoduje wyłączenie możliwości odliczania od tak osiąganego dochodu składek na ubezpieczenie społeczne. Niezależnie od tego Kolegium wywiodło, że nawet odliczenie wskazanych składek nie spowodowałoby przyznania świadczenia, bowiem nadal dochód strony przekraczałby kryterium ustawowe.

W skardze do sądu administracyjnego K. M. zarzuciła, że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, a odmawiając jej przyznania świadczenia z pomocy społecznej organy nie realizują podstawowego celu pomocy społecznej jakim jest wspomaganie osób niepełnosprawnych i znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Błędnie również, zdaniem skarżącej, organ wyliczył dochód z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego (ryczałtowo) oraz nieprawidłowo nie odliczył składek na ubezpieczenie społeczne. Wskazała, że jej niepełnosprawność datuje się od 2002 r., stale otrzymywała z tego tytułu pomoc, a od 2010 r. otrzymywała świadczenia z pomocy społecznej, których teraz jej odmówiono.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podstawę prawną przyznania zasiłku stałego stanowi art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), dalej powoływanej jako u.p.s., zgodnie z którym zasiłek stały przysługuje osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Aby otrzymać zasiłek stały powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie. Jeśli tak się stanie, organ nie ma podstaw do wydania decyzji odmownej, bowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiłku stałego ma charakter związany. W przypadku niespełnienia chociaż jednej z powyższych przesłanek – zasiłek nie przysługuje.

Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej ustalono w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823). Na dzień wydawania zaskarżonej decyzji wynosiło ono 542 zł (kwota ta obowiązywała od dnia 1 października 2012 r.).

Natomiast za osobę całkowicie niezdolną do pracy uważa się m.in. taką, która legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 6 pkt 1 u.p.s.).

Jak wynika z akt skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, niemającą nikogo na utrzymaniu i posiadającą ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Posiada gospodarstwo rolne o powierzchni przeliczeniowej 3,1195 ha. Te okoliczności były bezsporne.

W sytuacji gdy wnioskodawczyni posiada gospodarstwo rolne, dochód z niego należy ustalać zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. jako iloczyn ilości ha przeliczeniowych i kwoty dochodu z 1 ha przeliczeniowego ustalanej przez Radę Ministrów drogą rozporządzenia, przy czym kwotę dochodu należy uwzględnić jako obowiązującą w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, czyli w sprawie niniejszej w kwietniu 2013 r. (wniosek strona złożyła w dniu 31 maja 2013 r.). Na podstawie § 1 pkt 2 lit. "d" wymienionego rozporządzenia wynosiła ona 250 zł. To ustalenie wynika z treści art. 8 ust. 3 u.p.s., zgodnie z którym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Powyższe oznacza, że miesięczny dochód skarżącej z gospodarstwa rolnego na dzień wydawania decyzji zaskarżonej wyniósł 779, 88 zł. Na dochód skarżącej, oprócz tego z gospodarstwa rolnego, składała się również kwota dodatku mieszkaniowego w wysokości 173, 97 zł, co daje łączny dochód 953, 85 zł. Przekroczone zatem zostało kryterium dochodowe wynoszące na dzień rozstrzygania 542 zł.

Prawidłowo nie pomniejszono, co zarzucono w skardze, kwoty dochodu o składki na rolnicze ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Wprawdzie zgodnie z treścią art. 8 ust. 3 pkt 2 u.p.s. wyliczony przychód należy pomniejszyć o składki na ubezpieczenie zdrowotne (określone w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych) oraz o składki na ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, jednak, w ocenie sądu, odliczeniu podlegają jedynie wpłacone składki na ubezpieczenia społeczne czy zdrowotne. Tymczasem jak wynika z akt sprawy (oświadczenie skarżącej z dnia 12 czerwca 2013 r., k. 4 i 4 verte akt adm.) skarżąca nie opłacała tych składek od IV kwartału 2011 r., przez cały rok 2012 oraz do końca dwóch pierwszych kwartałów 2013 r. W tej sytuacji (nieopłacania składek) brak jest podstaw, by o kwoty wyliczonych przez KRUS składek pomniejszać jej przychód.

Nawet jednak w sytuacji przyjęcia, że przedmiotowe składki (także nieopłacane) powinny być wyliczone (takie stanowisko zaprezentował WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 listopada 2013 r. w sprawie I SA/Wa 2242/13 – którego fragment skarżąca przedłożyła na rozprawie), nie mogłoby to zmienić końcowej oceny o braku podstaw do przyznania skarżącej zasiłku stałego. Również bowiem i wówczas jej dochód (953, 85 zł – 125 zł = 828, 85 zł) przekraczałby kryterium ustawowe (542 zł), na co trafnie zwróciło uwagę SKO.

Należy również podzielić stanowisko organu o braku wpływu na rozstrzygnięcie sprawy okoliczności wydzierżawiania gospodarstwa rolnego na podstawie umowy dzierżawy zawartej na okres 2009 - 2019. Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela stanowisko NSA ze sprawy I OSK 1327/10 (wyrok z dnia 4 stycznia 2011 r., dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA), że dla ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy przyjąć, iż każdy właściciel nieruchomości rolnej uzyskuje dochód miesięczny w wysokości z 1 ha przeliczeniowego wskazanej we właściwym rozporządzeniu określającym zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził.

W tych okolicznościach zaakceptować należy stanowisko organu, że skarżącej zasiłek stały nie przysługiwał, bowiem nie spełniła ona warunku niskiej dochodowości.

Należy zauważyć, że skarżąca nie podejmuje żadnych działań mających poprawić jej sytuację np. nie przenosi rzeczy z wynajmowanego magazynu (za którego korzystanie opłaca czynsz) do mieszkania i nie obniża w ten sposób ponoszonych wydatków. Również umiarkowany stopień niepełnosprawności nie wyklucza skarżącej zupełnie z rynku pracy. Nawet jeśli nie jest ona w stanie prowadzić gospodarstwa rolnego, to mogłaby czynić starania celem podjęcia pracy w warunkach chronionych i w ten sposób poprawić swoją sytuację materialną. O podejmowaniu takich działań brak jest jednak jakichkolwiek informacji od skarżącej.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.