Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2386/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.F. i E.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1561/20 w sprawie ze skargi H.F. i E.F. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 20 października 2020 r. nr WINB.WOA.7722.217.2020.KC w przedmiocie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego w przedmiocie rozbiórki nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 23 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1561/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Gliwicach oddalił skargę H.F. i E.F. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach (ŚWINB) z 20 października 2020 r., nr WINB.WOA.7722.217.2020.KC, w przedmiocie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego w przedmiocie rozbiórki. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

2.1. Jak wynika z ustaleń sądu pierwszej instancji, decyzją z 5 września 2018 r., nr 103/Kn./2018, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Gliwickiego (PINB) wydał decyzję nakazującą inwestorom – H.F. i E.F. – rozbiórkę samowolnie wybudowanego lokalu gastronomicznego zlokalizowanego w [...] przy ul. [...], działka nr [...], która następnie decyzją z 2 listopada 2018 r. znak: WINB-WOA.7721.514.2018.MW, ŚWINB utrzymał w mocy. W wyniku złożonej przez inwestorów skargi na w/w decyzję organu wojewódzkiego WSA w Gliwicach, wyrokiem z 19 czerwca 2019 r., II SA/Gl 1063/18, oddalił skargę H.F. i E.F. Wyrok ten uprawomocnił się 29 sierpnia 2019 r.

2.2. Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu 14 stycznia 2020 r. PINB przeprowadził kontrolę na nieruchomości przy ul. [...] w [...], działka nr [...], podczas której stwierdzono, iż wybudowany samowolnie budynek nie został rozebrany. Do akt dołączono dokumentację fotograficzną. Upomnieniem z 14 stycznia 2020 r. skarżący zostali wezwani do dobrowolnego wykonania obowiązku wynikającego z decyzji nr 103/Kn./108. W upomnieniu pouczono zobowiązanych o konsekwencjach niezrealizowania w sposób dobrowolny nałożonego na nich obowiązku.

2.3. W dniu 22 maja 2020 r. PINB przeprowadził kolejną kontrolę na przedmiotowej nieruchomości, podczas której stwierdzono, iż samowolnie wybudowany budynek nadal nie został rozebrany. W związku z tym, że obowiązek wynikający z decyzji nakazowej nie został dobrowolnie wykonany, w dniu 2 lipca 2020 r. PINB wystawił tytuły wykonawcze nr 1/2020 oraz nr 2/2020 wraz z wnioskiem o zastosowanie środka egzekucyjnego, tj. grzywny w celu przymuszenia.

2.5. Dalej w wyroku II SA/Gl 1561/20 przywołano, że PINB (organ egzekucyjny) postanowieniem nr 23/Kn./2020 z 2 lipca 2020 r. nałożył na inwestorów grzywnę w wysokości 165.325,40 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych nr 1/2020 i nr 2/2020 z 2 lipca 2020 r., obejmującego wykonanie rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku. Jednocześnie wezwano zobowiązanych do całkowitego wykonania obowiązku określonego w tytułach wykonawczych nr 1/2020 oraz 2/2020 oraz uiszczenia ww. grzywny.

2.6. Z dalszych ustaleń sądu a quo wynika, że zobowiązani pismem z 3 sierpnia 2020 r. złożyli zarzuty w spawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zarzucając naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z 7 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2020, poz. 1427 ze zm., Upea), polegające na braku wymagalności obowiązku określonego w tytule wykonawczym, wnosząc jednocześnie o "umorzenie egzekucji oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia niniejszego zarzutu". Kolejna kontrola przedmiotowej nieruchomości, w dniu 11 sierpnia 2020 r. wykazała, że samowolnie wybudowany budynek lokalu gastronomicznego nadal nie został rozebrany.

2.7. Sąd pierwszej instancji ustalił, że 12 sierpnia 2020 r. PINB (organ egzekucyjny) wydał postanowienie nr 38/Kn./2020, uznając zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr 1/2020 oraz nr 2/2020 z 2 lipca 2020 r., za bezzasadne.

2.8. Pismem z 31 sierpnia 2020 r. zobowiązani wnieśli zażalenie na w/w postanowienie organu egzekucyjnego zarzucając naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) Upea i wnosząc o "zmianę zaskarżonego postanowienia na korzyść składających zażalenie, uwzględnienie zarzutu i wstrzymanie egzekucji". Opisanym na wstępie postanowieniem ŚWINB utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy.

3.1. Skargę na to postanowienie ŚWINB do WSA w Gliwicach złożyli zobowiązani domagając się jego uchylenia w całości, obciążenie organu administracji publicznej kosztami postępowania w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, oraz wstrzymania wykonania w całości zaskarżonego postanowienia. Zarzucili organowi II instancji naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 33 § 1 pkt 2 Upea poprzez błędne przyjęcie, iż nie występuje brak wymagalności obowiązku z innego powodu.

3.2. Odpowiadając na skargę organ wojewódzki wniósł o jej oddalenie.

4.1. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Gliwicach skargę oddalił.

4.2. W ocenie tegoż sądu zasadnie organy administracji uznały, że w sprawie nie zaistniała żadna z wymienionych w art. 33 § 2 Upea okoliczności. Oceniając zaś kwestię wysokości wymierzonej grzywny sąd wojewódzki stwierdził, że w tym zakresie zaskarżone postanowienie również nie naruszało prawa.

5.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli skarżący H.F. i E.F. – zastępowani przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżając to orzeczenie w całości.

5.2. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325 ze zm., Ppsa), zarzucają naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa w zw. z art. 33 § 1 pkt 2 Upea poprzez oddalenie skargi, pomimo iż w sprawie występuje brak wymagalności obowiązku uwagi na wszczęcie przez skarżących postępowania zmierzającego do legalizacji obiektu budowlanego w postaci lokalu gastronomicznego.

5.3. W oparciu o powyższy zarzut skarżący kasacyjnie wnoszą o: uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonego postanowienia ŚWINB; obciążenie organu administracji publicznej kosztami postępowania w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, rozpoznanie skargi na rozprawie.

5.4. Ponadto, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 Ppsa wnoszą o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonego postanowienia ŚWINB, wywodząc iż wykonanie w chwili obecnej przedmiotowego postanowienia spowoduje wyrządzenie skarżącym znacznej szkody majątkowej. Z uwagi na pozostawanie w obiegu prawnym postanowienia o uznaniu zarzutów za bezzasadne, postępowanie egzekucyjne może być dalej prowadzone co naraża skarżących na wyrządzenie im znacznej szkody majątkowej. W przedmiotowym lokalu skarżący prowadzą działalność gastronomiczną stanowiącą źródło utrzymania ich rodziny. Z uwagi na wprowadzone w związku z pandemią koronawirusa ograniczenia w prowadzeniu działalności gastronomicznej oraz zmniejszoną ilość klientów skarżący nie mieli możliwości wypracowania oszczędności i znaleźli się w trudnej sytuacji finansowej. Z uwagi na pozostawanie w obiegu prawnym postanowienia o uznaniu zarzutów za bezzasadne postępowanie egzekucyjne może być dalej prowadzone co naraża skarżących na wyrządzenie im znacznej szkody majątkowej.

5.5. Odnosząc się do istoty sprawy skarżący kasacyjnie zwracają uwagę na potrzebę uwzględnienia przy ponownym rozpatrywaniu sprawy ustaleń planu miejscowego obowiązującego w dacie zgłoszenia i w czasie realizacji robót budowlanych oraz aktualnie obowiązujących. Skarżący stoją na stanowisku, że wszczęcie egzekucji było przedwczesne, a to z uwagi na złożony przez nich wniosek o legalizację samowoli budowlanej oraz przystąpienie przez Radę Miasta [...] do zmiany miejscowego planu zagospodarowani przestrzennego.

5.6. Na wyznaczoną w sprawie rozprawę nikt się nie stawił.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (Dz. U. 2023, poz. 1634) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

6.2. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, gdy nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach, jak również i wtedy, gdy zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu (art. 184 Ppsa).

6.3. Powierzenie sporządzenia skargi kasacyjnej fachowemu pełnomocnikowi związane jest z ograniczonym zakresem kontroli sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, wyznaczony podstawami kasacyjnymi, wyłączając tzw. nieważność postępowania, tej zaś nie dostrzeżono. Innymi słowy, Sąd Naczelny ograniczony jest do dokonania kontroli zaskarżonego orzeczenia – co do reguły – wyłącznie w zakresie wskazanym w skardze kasacyjnej.

6.4. Podstawa skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie została ograniczona do zarzucania sądowi pierwszej instancji wadliwości polegającej na niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa i oddalenia skargi w zw. z art. 33 § 1 pkt 2 Upea, a to z kolei poprzez niedostrzeżenie, że występować miał brak wymagalności obowiązku niepieniężnego (wykonania nakazu rozbiórki), spowodowany działaniami skarżących zmierzających do zalegalizowania samowoli budowlanej. Tak sformułowana podstawa kasacyjna nie jest usprawiedliwiona. Podjęte przez skarżących działanie nie usunęło stanu, w którym trafnie organ egzekucyjny wywodził, co zaakceptował organ II instancji, a następnie sąd wojewódzki oddalając skargę, że obowiązek był wymagalny, mając swe źródło w prawomocnej decyzji o nakazie rozbiórki.

6.5. W dacie rozstrzygania w kwestii wniesionych przez zobowiązanych zarzutów art. 33 1 pkt 2 Upea określał jedną z podstaw tych zarzutów jako – "brak wymagalności obowiązku z innych powodów". Skarżący kasacyjnie nietrafnie upatrują owego braku wymagalności w podjęciu przez siebie działań zmierzających do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który uprzednio nie dozwolił im na zalegalizowanie popełnionej samowoli budowlanej. W tym zakresie poprawne było stwierdzenie sądu pierwszej instancji, iż bez znaczenia dla oceny zarzutu skargi było podjęcie przez zobowiązanych działań zmierzających do legalizacji obiektu budowlanego, skoro postepowanie w tym aspekcie zakończyło się już decyzją nakazującą rozbiórkę. Wprawdzie sąd pierwszej instancji nietrafnie przywołał podstawy zarzutów przysługujących zobowiązanemu w brzmieniu obowiązującym w sprawie prowadzonej egzekucji obowiązku nałożonego na skarżących kasacyjnie, ale zaskarżony wyrok – mimo częściowo błędnego uzasadnienia – odpowiadał prawu.

6.6. Z tych względów i na podstawie art. 184 Ppsa oddalono skargę kasacyjną.