Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 356/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia WSA Magdalena Dobek - Rak Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2023 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. - H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 6 marca 2023 r. nr SKO Gd/5595/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. D. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 6 marca 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta Kościerzyna, w imieniu którego działał Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kościerzynie w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 19 września 2022 r. A. D. zwróciła się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem, A. L.

Z akt sprawy wynika, że A. L. (ur. 9 maja 1929 r.), jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Kościerzynie z dnia 25 lutego 2012 r., nie da się ustalić od kiedy istnieje stwierdzona niepełnosprawność, natomiast znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 22 grudnia 2011 r. Orzeczenie zostało wydane na stałe.

Z informacji udzielonych przez A. D. zawartych we wniosku o przyznanie świadczenia, złożonego oświadczenia oraz ustaleń dokonanych w toku wywiadu środowiskowego wynika, że A. L. cierpi na zawroty głowy, ma zauważalny ograniczenia w poruszaniu się (pokonuje krótkie odcinki, przesuwa nogi), zanik plamki żółtej, dom opuszcza w razie wyjazdu do lekarzy lub wyjścia do ogrodu, wymaga pomocy przy ubieraniu się i zapięciu guzików, pomocy w codziennej toalecie, wymaga przygotowani i podania posiłków, które spożywa samodzielnie, wymaga pomocy przy mierzeniu ciśnienia, podaniu leków i zakropleniu oczu, dowozie do lekarzy, zmianie pościeli. Jest pod opieką kardiologa, nefrologa i okulisty.

Ustalono ponadto, że A. L. (lat 93) jest wdowcem i ma dwie córki, jedną zamieszkującą w Niemczech i wnioskodawczynię.

Ze złożonego oświadczenia wynika, że A. D. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem, mężem i ojcem.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawczyni wykonuje wszystkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, tj. pranie, sprzątanie, przygotowywanie i podawanie posiłków, robienie zakupów, organizowanie wizyt lekarskich, realizacja recept, mierzenie ciśnienia, podawanie leków. Ponadto pomaga ojcu w wykonywaniu czynności higieniczno – pielęgnacyjnych: pomaga przy ubieraniu się, podczas kąpieli, obcinaniu paznokci, zapuszcza krople do oczu, smaruje balsamem rozgrzewającym. Pomaga ojcu ułożyć się do snu, czuwa w nocy, wozi ojca na wizyty lekarskie (kardiolog – co pół roku, nefrolog i okulista co 1,5 miesiąca) i badania laboratoryjne.

Do wywiadu dołączono kopię umowy zlecenia zawartej przez wnioskodawczynię z K. Sp. z o.o. w dniu 16 sierpnia 2022 r., z której wynika, że zleceniobiorczyni zobowiązana była do dystrybucji plakatów reklamowych w miejscowości zamieszkania i dozoru, czy dany plakat jest eksponowany w ciągu miesiąca. Umowa została zawarta na czas określony jednego miesiąca. W aktach znajduje się wydruk odpowiedzi z systemu PUP-ZUS z dnia 7 października 2022 r., z którego wynika, że A. D. z tytułu wykonywania powyższej umowy była ubezpieczona w okresie 16 sierpnia 2022 r. – 16 września 2022 r.

Decyzją z 17 października 2022 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kościerzynie, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta Kościerzyna, odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, A. L. W ocenie organu w sprawie nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 i 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 615; dalej jako "u.ś.r.").

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawczyni wskazała, że zakończenie przez nią zatrudnienia w 2022 r. miało związek z pogorszeniem stanu zdrowia ojca i koniecznością sprawowania nad nim opieki polegającej na asekuracji i prowadzeniu do toalety, gdyż cierpi na zaburzenia równowagi, ponadto: choruje na nadciśnienie, niedoczynność tarczycy, zaburzenia rytmu serca (ma wszczepiony kardiowerter), niewydolność nerek, bóle kręgosłupa i kolan, refluks, nie widzi na prawe oko, a w lewym ma zanik siatkówki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z 6 marca 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jednak nie z powodu niespełnienia przesłanki wskazanej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., lecz z uwagi nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawczyni, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym ojcem, z uwagi na zakres wymaganych i koniecznych czynności wspomagających go w funkcjonowaniu.

Zdaniem organu z dokonanych w toku postępowania ustaleń (w ramach wywiadu środowiskowego i złożonych oświadczeń ) nie wynika, by rozmiar i zakres opieki sprawowanej nad ojcem wymuszał na wnioskodawczyni rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zakres samodzielności ojca wnioskodawczyni, choć ograniczony, to jednak nie jest tego rodzaju, by wykluczał podjęcie przez nią zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy. Czynności składające się na zakres opieki nad ojcem w większości są wykonywane w pewnych odstępach czasu, nie zajmują stale czasu wnioskodawczyni. Odpowiednia organizacja deklarowanych przez wnioskodawczynię czynności opiekuńczych nie wyklucza kategorycznie wykonywania przez nią pracy zarobkowej. Wszystkie czynności, które wykonuje wnioskodawczyni w ramach opieki nad ojcem nie należą, zdaniem organu, do czynności ekstraordynaryjnych, których wykonywania nie można by pogodzić z wykonywaniem pracy np. w niepełnym wymiarze czasu pracy. Organ zwrócił także uwagę, że praca zarobkowa wykonywana przez wnioskodawczynię w ramach umowy zlecenia pozwalała jej na elastyczne godziny pracy i była do pogodzenia ze sprawowaniem opieki nad ojcem. W ocenie Kolegium wykonywanie pracy w tak nieunormowanym czasie pracy - zależnym w dużej mierze od zleceniobiorcy i który można samodzielnie organizować (zaplanować, dostosować rozkład zajęć do potrzeb ojca, w tym swobodnie wyznaczyć czas niezbędny na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną) - w żaden sposób nie uniemożliwiało połączenie tych czynności ze sprawowaniem opieki nad ojcem, co wskazuje iż rezygnacja przez wnioskodawczynię z zatrudnienia nie miała związku z koniecznością sprawowania tej opieki, szczególnie ze umowa ta zawarta była wyłącznie na 1 miesiąc i z woli stron uległa rozwiązaniu z dniem 16 września 2022 r. Zdaniem organu w sprawie nie można także pominąć faktu, iż ojciec wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną już ponad 10 lat, a wnioskodawczyni nie wykazała iż stan jego zdrowia uległ tak znacznemu pogorszeniu pomiędzy 16 sierpnia 2022 r. (dniem zawarcia umowy zlecenia), a dniem 19 września 2022 r. kiedy to składała wniosek o świadczenie pielęgnacyjne, rezygnując z pracy zarobkowej.

W skardze na powyższą decyzję podniesiono zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z uwagi na powyższe wniesiono o wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez skarżącą matce nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) i art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; zwanej dalej p.p.s.a.) sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy co do zasady nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w tak zakreślonych granicach kognicji doprowadziła do wniosku, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.; dalej jako: "u.ś.r.").

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie ubiegać się może jedynie osoba wskazana w punktach od 1 do 4 tego przepisu, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

Przy tym, niewątpliwie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże, jak słusznie wskazało Kolegium, przepis ten winien być, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Z przywołanych przepisów wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18).

Omawiane świadczenie, co należy podkreślić, nie jest jednak przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia, powodowanych koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wnioskujący oświadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie wykonuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza możliwość podjęcia przez opiekuna jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu było ustalenie związku pomiędzy niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Do oceny w tym zakresie konieczne było stwierdzenie, czy istotnie powodem (celem) rezygnacji - a w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy w istocie niepodejmowania - zatrudnienia przez skarżącą była konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (ojcem), w tym również rozważenie tego, czy wymiar faktycznie sprawowanej przez skarżącą i koniecznej w związku ze specyfiką niepełnosprawności jej ojca opieki rzeczywiście stoi na przeszkodzie możliwości podjęcia przez nią jakiegokolwiek - choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy - zatrudnienia.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie skarżąca nie wypełniła przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki. Organ prawidłowo ustalił, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawnym ojcem sprawowana przez skarżącą wykluczała podjęcie przez nią jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

W niniejszej sprawie skarżąca, jako córka, niewątpliwie była osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z opieką nad ojcem.

W sprawie niesporne jest, że ojciec skarżącej legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 25 lutego 2012 r., z którego wynika, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 22 grudnia 2011 r. Orzeczenie wydano na stałe.

Skarżąca wskazała, że w ramach opieki nad ojcem wykonuje wszystkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, tj. pranie, sprzątanie, przygotowywanie i podawanie posiłków, robienie zakupów, organizowanie wizyt lekarskich, realizacja recept, mierzenie ciśnienia, podawanie leków. Ponadto pomaga ojcu w wykonywaniu czynności higieniczno – pielęgnacyjnych: pomaga przy ubieraniu się, podczas kąpieli, obcinaniu paznokci, zapuszcza krople do oczu, smaruje balsamem rozgrzewającym. Pomaga ojcu ułożyć się do snu, czuwa w nocy, wozi ojca na wizyty lekarskie (kardiolog – co pół roku, nefrolog i okulista co 1,5 miesiąca) i badania laboratoryjne.

W ocenie Sądu opisane czynności wykonywane przez skarżącą zaliczyć należy do szeroko rozumianego pojęcia "prowadzenia gospodarstwa domowego" i nie mogą być uznane za wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej. Są to typowe czynności wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21). Czynności polegające na pomocy w codziennej higienie osobistej, myciu, czy podaniu leków oraz pomocy w dostaniu się do lekarza nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (zob. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20). Tym bardziej, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawczyni nie wykonuje przy ojcu żadnych specjalistycznych czynności opiekuńczych, a przez znaczną część dnia (między śniadaniem i obiadem oraz obiadem i kolacją) ojciec skarżącej odpoczywa, słucha muzyki i drzemie. A.L. mimo podeszłego wieku porusza się samodzielnie pod domu wymagając asekuracji (zasadnie organ II instancji wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wykorzystanie sprzętu rehabilitacyjnego np. chodzika dałoby stabilizację przy poruszaniu się i wyeliminowało zagrożenie przewrócenia się), samodzielnie spożywa przygotowane posiłki, nie wymaga karmienia, pojenia, samodzielnie przyjmuje przygotowane leki. Zdaniem Sądu zasadnie organ odwoławczy przyjął, że w ustalonym stanie faktycznym nie zachodzi konieczność stałej obecności córki w zakresie uniemożliwiającym podjęcie jakiekolwiek aktywności zawodowej.

Skoro obowiązki wykonywane przez skarżącą w związku ze sprawowaną przez nią opieką nie wypełniają całego dnia, to zakres tej opieki nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia choćby na część etatu. Wniosek ten znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym przez organy administracji publicznej. Otóż A. D. podjęła zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia z K. Sp. z o.o. w dniu 16 sierpnia 2022 r. Umowa ta została zawarta na czas określony jednego miesiąca, a na jej podstawie zleceniobiorczyni zobowiązana była do dystrybucji plakatów reklamowych w miejscowości zamieszkania i dozoru, czy dany plakat jest eksponowany w ciągu miesiąca. Trafnie organ odwoławczy przyjął, że praca zarobkowa podjęta przez wnioskodawczynię pozwalała jej na elastyczne godziny pracy i była do pogodzenia ze sprawowaniem opieki nad ojcem. Tym bardziej, że ojciec skarżącej był w momencie zawierania umowy osobą niepełnosprawną od ponad 10 lat, a zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do wniosku, że stan zdrowia A. L. gwałtownie się pogorszył od września 2022 r. (moment zakończenia wykonywania pracy zarobkowej) i wymaga on opieki w znacznie większym wymiarze niż dotychczas. Wbrew także twierdzeniem pełnomocnika skarżącej zawartych w piśmie z dnia 1 marca 2023 r. nie ma żadnych podstaw by przyjąć, że zakończenie zatrudnienia miało związek z pogorszeniem się stanu zdrowia ojca. Przede wszystkim, umowy zawarte na czas określony wygasają po jego upływie i jest to samoistna podstawa ich ustania. Ponadto, jak wskazano powyżej, żaden dowód na przywołane twierdzenie o pogorszeniu się stanu zdrowia ojca we wrześniu 2022 r. nie został przez skarżącą przedstawiony.

W ocenie Sądu, ustalenie organu odwoławczego, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy między sprawowaniem opieki a rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia jest trafne i znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.

W odniesieniu do treści skargi Sąd w składzie orzekającym podziela wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przedstawioną w orzeczeniach powołanych w skardze. Niemniej jednak ocena spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego musi być zindywidualizowana. Świadczenie to nie może zostać przyznane w sytuacji, gdy czas poświęcany na czynności opiekuńcze nad niepełnosprawnym członkiem rodziny absorbuje jedynie część dnia. Nie ma przy tym znaczenia czy okoliczność ta wynika z faktu korzystania przez osobę niepełnosprawną z np. usług opiekuńczych, zajęć prowadzonych w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej czy też wynika z jej stanu zdrowia, gdy nie wymaga ona nieustannej opieki czy dozoru. W każdym z wymienionych przypadków stan taki umożliwia podjęcie zatrudnienia i nie zachodzi wymagana ustawą przesłanka przyznania świadczenia, jaką jest rezygnacja z pracy lub niepodejmowanie pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a jej zakres wykluczać możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, tak więc związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego nie podejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być rzeczywisty. W niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że zakres deklarowanych przez skarżącą czynności związanych ze sprawowaną, wymaganą i konieczną - z uwagi na niepełnosprawność ojca - opieką nie stanowi sam w sobie podstawy do powstrzymywania się od aktywności zawodowej przez skarżącą.

Zaznaczyć należy również, że ustalenia związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. ustalenie wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy nie można utożsamiać z oceną wskazań dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Ocena spełnienia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku wymaga ustalenia czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia wynikającego z treści orzeczenia o niepełnosprawności (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021, I OSK 2859/20, z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21, z 7 maja 2020 r., I OSK 1049/19).

Zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się niezasadne. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej wykładni przepisu prawa materialnego, a trafna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pozwoliła na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad ojcem. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W odniesieniu do wniosków skargi Sąd wyjaśnia, że nie ma możliwości uchylenia decyzji organu odwoławczego i orzeczenia co do istoty przez przyznanie świadczenia, jak wniesiono o to w skardze.

Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.

Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).