Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 520/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 14 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. W. i Z. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 637/23 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. W. i Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 29 grudnia 2022 r. znak: ... w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 637/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a."), wniosku B. W. i Z. W. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że B. W. i Z. W. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z 29 grudnia 2022 r., w przedmiocie ustalenia skarżącym (pozostającym w dacie sprzedaży działki ewid. nr ... obręb ... M. w ustroju wspólnoty ustawowej małżeńskiej) opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w rejonie drogi krajowej Nr ..., oznaczonej w ewidencji gruntów miasta M. jako działka nr ... obręb ..., wynikającego z wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w południowej części miasta M. w rejonie ulic: P., O., Z., drogi Nr ..., granicy miasta M., linii kolejowej i rzeki S. – część I w wysokości ... zł w związku ze sprzedażą ww. nieruchomości – akt notarialny z dnia 22 lutego 2021 r.

Pismem z 27 marca 2023 r. skarżący zawnioskowali o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi, że wykonanie tej decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki i wyrządzić znaczną szkodę. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że ustalona opłata stanowi znaczne obciążenie finansowe, któremu nie są w stanie sprostać z uwagi na stan majątkowy i zdrowotny. Skarżący mają odpowiednio 64 i 60 lat, oboje leczą się na choroby przewlekłe m.in. cukrzycę i nadciśnienie. We wniosku podniesiono również, że aktualnie nie pracują, a skarżący Z. W. przebywa na zwolnieniu lekarskim w związku z urazem kręgosłupa. Skarżąca B. W. opiekuje ubezwłasnowolnioną siostrą, którą dodatkowo musi utrzymywać.

Skarżący wskazali również, że środki pieniężne ze sprzedaży nieruchomości zostały przeznaczone na spłatę zobowiązań i bieżące utrzymanie trzech osób. Z uzyskanych środków spłacona została również hipoteka przymusowa. W ocenie skarżących wykonanie zaskarżonej decyzji narazi ich na nieodwracalną szkodę i całkowitą utratę płynności finansowej, a nawet może wiązać się z koniecznością licytacji ich majątku.

Do powyższego wniosku dołączono karty informacyjne leczenia szpitalnego i zaświadczenia lekarskie za lata 2012-2022; fakturę z której wynika zakup leków na kwotę 814,74 zł; zaświadczenie Sądu Rejonowego w D. o opiekunie prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej siostry skarżącej; decyzję Burmistrza Miasta D. z 20 stycznia 2023 r. o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego skarżącej w kwocie 2.458 zł miesięcznie; zwolnienia lekarskie skarżącego oraz odpis zwykły księgi wieczystej, z której wynika, że na nieruchomości należącej do skarżącego była ustanowiona hipoteka przymusowa na kwotę ... zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Powołując się na przepisy art. 61 § 1 i § 3 p.p.s.a. wskazał, że skarżący nie wykazali, aby wykonanie zaskarżonej decyzji mogło skutkować niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Sąd zauważył, że dla oceny przedmiotowego wniosku nie mają znaczenia argumenty dotyczące wadliwości zaskarżonej decyzji, albowiem kwestie te będą istotne przy rozstrzyganiu sprawy, a nie na etapie rozpatrywania wniosku o wstrzymanie wykonania aktu. Zdaniem Sądu, nie ma również znaczenia, że wstrzymanie wykonania aktu nie spowoduje negatywnych skutków dla organu, gdyż taka okoliczność nie stanowi przesłanki wstrzymania wykonania aktu.

Sąd wziął pod uwagę, że skarżący przewlekle chorują, co wiąże się z wydatkami na leki. Ponadto wzięto pod uwagę, że skarżąca opiekuje się ubezwłasnowolnioną siostrą i otrzymuje z tego tytuły świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 2.458 zł. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, to jednak w żaden sposób nie uprawdopodabnia, że skarżący nie są w stanie uiścić ustalonej jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Skarżący nie wykazali szczegółowo jakie uzyskują dochody, jakie ponoszą wydatki i jakie mają stałe zobowiązania, a przede wszystkim nie wyjaśnili czy posiadają aktualnie jakiekolwiek środki pieniężne. Zdaniem Sądu, tylko realne przedstawienie pełnej sytuacji materialnej skarżących pozwoliłoby na ocenę czy wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki.

Sąd zauważył również, że skarżący 22 lutego 2021 r. sprzedali nieruchomość za kwotę ... zł. Skarżący zawierając umowę notarialną sprzedaży nieruchomości zostali pouczeni co do skutków takiej transakcji, w tym możliwości nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości (§ 6 tiret 4 aktu notarialnego). Jak wskazuje się w orzecznictwie, pieniądze uzyskane ze sprzedaży nieruchomości w pierwszej kolejności winny być zabezpieczone na poczet opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości (zob. postanowienie NSA z 14 grudnia 2016 r., sygn. akt: II OZ 1392/16). Tymczasem skarżący nie wyjaśnili w jaki sposób rozdysponowali te środki oraz dlaczego nie zabezpieczyli środków z tej transakcji na pokrycie ewentualnej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Co prawda, we wniosku, skarżący wskazali, że środki ze sprzedaży przeznaczyli na pokrycie zobowiązań i bieżące wydatki, ale nie wyszczególnili jakie to były zobowiązania w jakiej wysokości. Z nadesłanej dokumentacji wynika jedynie, że skarżący mieli zaległości z tytuły niezapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie ... zł. W przypadku nawet spłacenia tego zobowiązania trudno przyjąć za wiarygodne aby trzyosobowa rodzina wydała przez okres dwóch lat ponad ... zł na bieżące utrzymanie, uzyskując jednocześnie dochód co najmniej z zasiłku pielęgnacyjnego.

W związku z powyższym, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli B. W. i Z. W. zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., przez błędne ustalenie, że w niniejszej sprawie, w razie wykonania zaskarżonej decyzji nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co też skutkowało odmową przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie udzielenia ochrony tymczasowej w postaci wtrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy wykonanie zaskarżonej decyzji w postaci wyegzekwowania opłaty planistycznej w kwocie ... zł spowoduje u skarżących szkodę w sferze majątkowej, mogącą doprowadzić do uniemożliwienia regulowania bieżących należności i w konsekwencji licytacji majątku skarżących, co wywoła trudne (niemożliwe) do odwrócenia skutki.

Skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia przez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 29 grudnia 2022 r. oraz o przeprowadzenie dowodu z załączonego dokumentu w postaci fotokopii aktu notarialnego z dnia 16 marca 2021r. w celu wykazania faktu dokonania zakupu nieruchomości przez skarżących; znacznego uszczuplenia majątku skarżących wskutek dokonania zakupu nowej nieruchomości; braku możliwości wykonania przez skarżących zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 29 grudnia 2022 r.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że oboje skarżący są schorowani i nie pracują. Z. W., będący rolnikiem, aktualnie przebywa na zwolnieniu lekarskim albowiem na skutek wypadku, doznał poważnego uszkodzenia kręgosłupa. Prowadzi on działalność gospodarczą, której obecnie, ze względu na stan zdrowia nie wykonuje. Z kolei B. W. opiekuje się siostrą, która jest ubezwłasnowolniona i dodatkowo ją utrzymuje. Aktualnie więc Państwo W. utrzymują się z przysługujących im zasiłków.

W ocenie skarżących, wykonanie zaskarżonej decyzji naraża ich na znaczną i nieodwracalną szkodę w majątku, a także znacząco wpłynie na ich sytuację życiową. Wyegzekwowanie tak dużej kwoty, pozbawi ich płynności finansowej, albowiem skarżący nie posiadają takich oszczędności, co doprowadzić może do braku możliwości regulowania bieżących zobowiązań i w ostateczności do konieczności licytacji majątku.

Wskazano również, że pieniądze ze sprzedaży nieruchomości w 2021 r. zostały przeznaczone na spłatę zobowiązań, hipoteki oraz bieżące utrzymanie. Oprócz tego, w wyniku sprzedaży nieruchomości w dniu 22 lutego 2021 r., skarżący dokonali zakupu nowej nieruchomości w dniu 16 marca 2021 r. dla swoich dzieci. Oprócz kosztu zakupu mieszkania dla dzieci w wysokości ... zł przeznaczyli również pieniądze na wykończenie mieszkania w kwocie ok ... zł. Zatem pieniądze ze sprzedaży nieruchomości, będącej podstawą naliczenia opłaty planistycznej zostały już skonsumowane.

Obecnie, środki finansowe, które skarżący otrzymują, przeznaczone są na utrzymanie 3 osób (w tym ubezwłasnowolnionej siostry) oraz bieżące wydatki jak chociażby spłatę hipoteki i regulowanie zobowiązań zaległych. Nadto skarżący wskazują, iż miesięczny koszt utrzymania domu, w którym mieszkają wynosi aktualnie około 1.600,00 zł. Na kwotę tę składają się opłaty za prąd, gaz i wodę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności.

W zaskarżonym postanowieniu Sąd Wojewódzki zasadnie stwierdził, że skarżący nie wykazali zaistnienia przesłanek, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia 29 grudnia 2022 r. ustaliło skarżącym opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wysokości ... zł na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a następnie sprzedaży tej nieruchomości.

Postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości wszczęto z urzędu w związku ze zbyciem dnia 22 lutego 2021 r. nieruchomości przez skarżących, której wartość przed zmianą planu ustalono na ... zł, zaś wartość nieruchomości po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oszacowano na kwotę ... zł. Zatem wzrost wartości nieruchomości został określony na kwotę ... złotych.

Sąd Wojewódzki trafnie zaznaczył w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący uzyskując ze sprzedaży nieruchomości kwotę ... tysiące zł powinni w pierwszej kolejności zabezpieczyć stosowne środki finansowe na poczet przedmiotowej opłaty.

Skarżący mieli wiedzę o opłatach związanych ze sprzedażą nieruchomości, mogli zatem przygotować potrzebne środki na pokrycie wymaganej opłaty planistycznej. Wskazać również należy, że złożona przez skarżących dokumentacja nie potwierdza aby przedmiotowa opłata przewyższała możliwości finansowe skarżących.

Po pierwsze, skarżący nie przedstawili rzetelnych informacji co do posiadanego majątku, nadto nabycie nieruchomości o wartości ok ... zł oraz przeznaczenie ok ... na jej wykończenie nie pozwala przyjąć, że zabezpieczenie środków finansowych na uiszczenie opłaty planistycznej było niemożliwe, a zapłata przedmiotowej opłaty stanowi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Tak więc argumentację skarżących opartą na obawie, co do braku możliwości regulowania bieżących zobowiązań i w ostateczności licytacji majątku uznać należało za nieprzekonującą.

Zaznaczyć również należy, że rodzaj obowiązku tj. zapłata opłaty planistycznej nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi zaistnieje podstawa do zwrotu wpłaconej kwoty.

Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.

-----------------------

6