Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 553/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 47  § 1 w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b w zw z art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § in principio, art. 220 § 3 w zw. z art. 230 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.W. i U.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 996/23 w sprawie ze skargi L.W. i U.W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 6 marca 2023 r. nr DLI-V.7615.87.2022.MG w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia odwołania postanawia oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 4 lipca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 996/23 (dalej postanowienie z 4 lipca 2023 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę L.W. i U.W. (dalej skarżący) na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 6 marca 2023 r. nr DLI-V.7615.87.2022.MG w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia odwołania.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie podali w skardze "własnego numeru" [winno być "własnych numerów" - uw. NSA]PESEL, nie uczynili tego również w sposób prawidłowy na wezwanie Sądu [Przewodniczącego - uw. NSA]. Nie nadesłali odpisu skargi ani nie uiścili wpisu. Przesyłkę zawierającą wezwanie, skierowano na adres skarżących podany w skardze. Nie została ona jednak przez nich odebrana. Sąd I instancji uznał tę przesyłkę za doręczoną 16 czerwca 2021 r., tj. z upływem 14 dni od 2 czerwca 2023 r., kiedy nastąpiła odnotowana na kopercie próba doręczenia listów. Sąd zwrócił uwagę, że 16 czerwca 2023 r. do akt niniejszej sprawy i sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 995/23 złożono jedno pismo, w którym skarżąca w sprawie IV SA/WA 995/23 E.W. podała swój numer PESEL i numer PESEL L.W.; brak było numeru PESEL U.W. Dołączono jeden wpis do obu sygnatur w kwocie 200 zł, który został zaliczony przez Sąd w całości do sprawy IV SA/WA 995/23. Nieuzupełnienie braków formalnych skargi w niniejszej sprawie uniemożliwiało nadanie jej prawidłowego biegu i obligowało Sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej ppsa; k. 54, 60-63 akt sądowych).

Zażalenie na postanowienie z 4 lipca 2023 r. złożyli skarżący, wnosząc o jego zmianę. W uzasadnieniu zażalenia odnieśli się do treści skargi (k. 73 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, zm. poz. 1705, dalej ppsa) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. W myśl tego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Postępowanie sądowoadministracyjne jest, co do zasady, odpłatne. Zasada ta nie niweczy prawa obywatela do sądu wynikającego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP). Postępowanie przed sądami określają ustawy, zgodnie z art. 176 ust. 2 Konstytucji RP i w przypadku sądownictwa administracyjnego ustawą tą jest obecnie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 ppsa). Opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie (art. 219 § 1 ppsa). Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 ppsa). Pismami tymi są: skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 ppsa).

Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 233 ppsa, wysokość wpisu określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535, dalej rozporządzenie). Stosownie do § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia, wpis stały w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu nieruchomości wynosi 200 zł.

Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...]. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 ppsa). Skarga [...], od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ppsa).

Pismem z 13 czerwca 2023 r. (k. 41-55) E.W., L.W. i U.W., w którym wskazano sygn. akt IV SA/Wa 995/23 i IV SA/Wa 996/23, uiścili 200 zł tytułem wpisu w obu tych sprawach. Jednakże, skargi w obu tych sprawach podlegają oddzielnym opłatom sądowym, ponieważ zostały one rozdzielone mocą zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 18 maja 2023 r., o czym skarżący zostali poinformowani pismem z 26 maja 2023 r. Pod pismem z 13 czerwca 2023 r. podpisali się zarówno oboje skarżący w niniejszej sprawie, jak i E.W., która jest skarżącą w sprawie IV SA/Wa 995/23. Zgodnie z zarządzeniem z 3 lipca 2023 r. w sprawie IV SA/Wa 995/23 uiszczona kwota została zaliczona jako wpis w sprawie IV SA/Wa 995/23 (k. 56). Analogiczne zarządzenie wydał Przewodniczący w sprawie IV SA/Wa 996/23 w dniu 4 lipca 2023 r. (k. 65). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaliczenie uiszczonej kwoty jako wpis w sprawie IV SA/Wa 995/23 uznać należy za przedwczesne, ponieważ w sytuacji oczywistego zbiegu spraw zarejestrowanych pod obiema wymienionymi sygnaturami, wskazania obu tych sygnatur, jak i w związku z tym, że pismo z 13 czerwca 2023 r. zostało podpisane przez skarżących w niniejszej sprawie, jak i przez skarżącą w sprawie IV SA/Wa 995/23, a także mając na uwadze, że w tytule przelewu kwoty 200 zł na rachunek sądu wpisano również wszystkich troje skarżących, Przewodniczący winien był wezwać skarżących do wyjaśnienia, czy wpis został uiszczony w sprawie IV SA/Wa 995/23, czy IV SA/Wa 996/23 wraz z stosownym poinformowaniem o skutkach jego uiszczenia w jednej tylko z tych spraw, zamiast we własnym zakresie uznawać, że wpis zalicza się na poczet skargi w sprawie IV SA/Wa 995/23. Czynność taka możliwa byłaby do podjęcia przez Przewodniczącego dopiero po stosownym wezwaniu i wypowiedzeniu się lub zaniechaniu odpowiedzi przez skarżących. W sytuacji braku wezwania, nieopłacenia skargi w sprawie IV SA/Wa 996/23 nie sposób uznać za uprawnioną przyczynę jej odrzucenia.

Odnośnie do pozostałych braków formalnych skargi wskazać trzeba, że - w myśl art. 57 § 1 ppsa - skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie z art. 49 § 1 ppsa, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, będącego przepisem szczególnym dotyczącym skarg w stosunku do przepisów Rozdziału 1 Działu III ppsa odnoszących się do pism w postępowaniu sądowym, sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Odrzucenie skargi może nastąpić wyłącznie na skutek braków formalnych, które uniemożliwiają nadanie sprawie dalszego biegu.

W odniesieniu do braku formalnego skargi polegającego na niepodaniu przez skarżącego jego numeru PESEL wskazać trzeba, że – w myśl art. 57 § 1 in principio ppsa - skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, zaś – zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ppsa – pierwsze pismo w sprawie powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną.

W rozpoznawanej sprawie nie jest przedmiotem sporu, że skarżący w skardze nie podali swoich numerów PESEL i w konsekwencji zostali wezwani do uzupełnienia braku formalnego skargi w tym zakresie. Nie ulega również wątpliwości, że skarżący L.W. w piśmie z 13 czerwca 2023 r. (k. 41), mieszcząc się w zakreślonym terminie do uzupełnienia braków formalnych skargi, podał swój numer PESEL. W odniesieniu do niego nie sposób uznać niepodania numeru PESEL za uzasadnioną przyczynę odrzucenia skargi, skoro brak ten został uzupełniony w piśmie z 13 czerwca 2023 r. W odniesieniu do skarżącej U.W., która faktycznie braku tego nie uzupełniła w zakreślonym terminie, czyniąc to dopiero w zażaleniu (k. 73), rozważyć należało istotę wymogu formalnego skargi polegającego na wskazaniu w jej treści numeru PESEL, bez względu na to, czy znajduje się on w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd, w kontekście ewentualnego odrzucenia skargi.

Wymóg formalny, o którym stanowi art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ppsa, obowiązuje w postępowaniu sądowoadministracyjnym od 31 maja 2019 r. Wymogu takiego wcześniej nie było, niemniej pod tym kątem procedura sądowoadministracyjna nie wprowadziła nowości, lecz rozwiązanie analogiczne do procedury cywilnej (art. 126 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.). Podkreślić należy, że nie każdy brak formalny powoduje potrzebę wezwania strony do jego uzupełnienia, lecz tylko taki, który uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu. Podobny pogląd prezentuje orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych (przykładowo: uchwała SN z 7.7.2005 r. II UZP 7/05, OSNP 2005/24/396, Prok.i Pr.-wkł. 2006/2/51, Wokanda 2006/2/20, Biul.SN 2005/7/26, LEX 152347; postanowienie SN z 15.9.2000 r. I PZ 58/00, OSNP 2002/9/214, LEX 52242; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 3.8.2012 r., I ACz 519/12, LEX 1213818). Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów powszechnych, brak formalny pisma polegający na niewskazaniu numeru PESEL w większości przypadków nie stanowi braku uniemożliwiającego nadanie sprawie dalszego biegu (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 26.1.2021 r. V ACz 805/20, niepubl.; postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie: z 20.12.2016 r. XXI Pz 279/16, niepubl. i z 2.12.2014 r. XXI Pz 316/14, niepubl.).

Odnotowania wymaga fakt, że 3 lipca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w sprawie o sygn. akt II GPS 3/22, w której wskazał, że niezachowanie określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ppsa wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, bez względu na to, czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. W tym aspekcie zwrócić należy uwagę, że uchwała zobowiązuje Przewodniczącego do wezwania strony, która nie podała w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, niezależnie od tego, czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd, nie zobowiązuje natomiast sądu do odrzucenia skargi na skutek nieuzupełnienia tego braku w terminie zgodnie z wezwaniem. Uchwała II GPS 3/22 nie stanowi podstawy do odrzucenia skargi wobec niepodania przez stronę numeru PESEL w zakreślonym w wezwaniu terminie. Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie stoi na stanowisku, że niepodanie przez stronę w skardze numeru PESEL nie stanowi braku formalnego mogącego być podstawą do odrzucenia skargi, mimo że uchwała II GPS 3/22 zobowiązuje Przewodniczącego do wezwania strony do uzupełnienia tego braku. Brak ten nie uniemożliwia bowiem nadania sprawie dalszego biegu, skoro nie zachodziły uzasadnione wątpliwości co do tożsamości skarżącej. Sąd I instancji aspektu tego w ogóle nie rozpatrzył, odrzucając skargę. Tymczasem, wobec braku tego rodzaju wątpliwości nie było ku temu uzasadnionych podstaw, ponieważ możliwe było rozpoznanie sprawy, w której nie było wątpliwości, że uczestniczy skarżąca U.W., która dotychczas była stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie odwołania od decyzji Wojewody Podkarpackiego z 29 czerwca 2023 r. zakończonego decyzją Ministra Rozwoju i Technologii z 6 marca 2023 r. Skarżąca konwalidowała swoją sytuację prawną, uzupełniając brak formalny w zakresie numeru PESEL w zażaleniu od zaskarżonego postanowienia (k. 73).

W rezultacie, kwestia niepodania przez skarżących w skardze numerów PESEL nie była w przypadku żadnego z nich podstawą do odrzucenia skargi.

Zgodnie z art. 47 § 1 w zw. z art. 57 § 1 in principio ppsa - do skargi należy dołączyć jej odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. W myśl art. 47 § 2 ppsa, odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej. Niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi, zgodnie z art. 47 § 1 w zw. z art. 57 § 1 in principio ppsa, jest brakiem formalnym skargi, o którym stanowi art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 ppsa, uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Tym samym, nieuzupełnienie tego rodzaju braku przez stronę, mimo prawidłowego - jak w niniejszej sprawie - wezwania, obliguje Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa.

Wskazać należy, że odpisem może być każdy dalszy egzemplarz pisma, odwzorowany w dowolnej technice, zgodny z oryginałem co do treści, przy czym nie ma znaczenia, czy jest to kopia maszynowa, czy kopia wykonana przy użyciu innej techniki powielania (wyrok NSA z 5.3.2008 r. II OSK 774/06; postanowienia NSA z: 30.6.2009 r. II OSK 927/09; 18.11.2004 r. FSK 1214/04; 23.6.2008 r. I OZ 407/08; 18.1.2011 r., II OZ 1348/10; postanowienie WSA w Gdańsku z 23.5.2013 r. II SA/Gd 274/13).

Skarżący nie złożyli do akt sprawy odpisu skargi, również przy piśmie z 13 czerwca 2023 r. odpis taki się nie znajduje. Złożenie odpowiedniej liczby odpisów jest konieczne, by zagwarantować możliwość czynnego udziału w postępowaniu wszystkim stronom i uczestnikom postępowania. Liczba odpisów odpowiadająca liczbie stron i uczestników pozwala im bowiem zapoznanie się ze stanowiskiem skarżących i odniesienie się do podniesionej przez niech argumentacji. Brak w tym zakresie jest brakiem, który ze swej natury uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu. Brak ten, który nie został uzupełniony przez strony, mimo prawidłowego wezwania, stanowił uzasadnioną podstawę odrzucenia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.