Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 351/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 lutego 2023 r., nr SKO Gd/4624/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego M. K. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarga M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 lutego 2023 r., sygn. akt SKO Gd/4624/22, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 10 maja 2022 r. skarżący zwrócił się do Prezydenta Miasta Gdańska o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką – D. K., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Prezydent Miasta Gdańska decyzją z dnia 8 sierpnia 2022 r., nr GCŚ/DŚO/010723/SP/08/2022, odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia.

Organ uznał bowiem, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki nad członkiem rodziny. Czynności związane wyłącznie z opieką nad matką nie są tak obciążające, aby skarżący nie mógł podjąć zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Matka skarżącego nie jest osobą leżącą, samodzielnie porusza się i wykonuje czynności higieniczne. Wsparcia wymaga w prowadzeniu gospodarstwa domowego (sprzątanie, pranie, zakupy itp.), przygotowaniu posiłków i leków, które to czynności niejednokrotnie zaspokajane są przez osoby pracujące zawodowo przy jednoczesnym zabezpieczeniu potrzeb osoby wymagającej opieki. Ponadto, w ocenie organu, w sprawie zachodzi negatywna przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 9 sierpnia 2017 r.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 28 lutego 2023 r., wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615) - zwanej dalej u.ś.r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydaną decyzję, Kolegium wskazało, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. utracił moc w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Oznacza to, że nie ma podstawy do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia z powodu powstania niepełnosprawności po ukończeniu 18 lub 25 roku życia. Kolegium nie podzieliło tym samym stanowiska organu I instancji, że niemożność ustalenia daty powstania niepełnosprawności uzasadnia wydanie decyzji negatywnej.

Nadto, Kolegium wskazało, że matka skarżącego legitymuje się wydanym w dniu 12 października 2017 r. przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku orzeczeniem zaliczającym ją do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, zaś daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 9 sierpnia 2017 r. Według załączonej do akt sprawy dokumentacji leczenia szpitalnego z różnych okresów, matka skarżącego ma wyłonioną stomię, ponadto przeszła zapalenie otrzewnej, cierpi na napady padaczki pourazowe otępienie oraz zespół parkinsonowski. Uzależniona jest od alkoholu, przeszła operację jelita grubego; ostatnio cierpiała na pooperacyjne zaburzenia układu pokarmowego. Według oświadczenia skarżącego przeszła też operację zaćmy. Jako osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym, matka skarżącego wymaga pomocy i opieki osoby drugiej. W ramach opieki nad matką zgodnie z oświadczeniem złożonym w trakcie wywiadu środowiskowego oraz na rozprawie administracyjnej skarżący wykonuje następujące czynności: przygotowanie i podanie posiłków, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, przygotowanie leków, wymiana worka stomijnego, pomoc w ubraniu się, towarzyszenie w wizytach lekarskich – raz w miesiącu psychiatry oraz lekarza pierwszego kontaktu w zależności od potrzeb. Skarżący wykonuje też czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego tj. sprzątanie, pranie, robienie zakupów. Matka w znacznym zakresie jest samodzielna - zjada posiłki, w mieszkaniu porusza samodzielnie przytrzymując się mebli, chce korzystać z laski samodzielnie, korzystanie z toalety wymaga pomocy przy wymianie pampersów. Ponadto, potrafi też uruchomić pralkę. Kolegium ustaliło, że przeciętny dzień wygląda następują: skarżący wstaje o godz. 5, przygotowuje śniadanie, które podaje gdy matka się obudzi, pilnuje aby zjadła posiłek, podaje też leki a następnie pomaga w porannej toalecie, wymienia worek stomijny oraz pampersa a następnie wspólnie czytają lub oglądają telewizję. Skarżący podaje matce obiad, po spożyciu którego matka kładzie się spać na ok. 2 godziny. Po południu matka skarżącego odpoczywa, wychodzą na spacer w zależności od samopoczucia matki. skarżący przygotowuje i podaje kolację oraz kolejną dawkę leków, pomaga w higienie. Matka skarżącego cierpi napady padaczkowe, skarżący był świadkiem dwóch takich napadów – pierwszy nastąpił w sklepie i trwał ok.3 minuty, drugi był krótszy - matka szybko odzyskała świadomość. Aktualnie od dłuższego czasu dzięki przyjmowanym lekom, stan jest stabilny a napady nie występują. Matka nie nadużywa też alkoholu. Skarżący zmuszony jest chować leki ponieważ matka mogłaby zażywać je w sposób niekontrolowany. Wychodząc z domu po zakupy, zakręca gaz a o opiekę nad matką prosi sąsiadkę.

Kolegium wskazało także, że skarżący ma 48 lat, nie pracuje. Kolegium ustaliło, iż wnioskodawca legitymuje się dowodami potwierdzającymi zatrudnienie w okresie od 1 września 1990 r. do 30 czerwca 1993 r. - w celu nauki zawodu w zawodzie kucharz; od 2 listopada 1994 r. do 20 stycznia 1996 r. - jako sprzedawca; od 1 czerwca 1996 r. do 10 marca 1997 r. - jako barman-kelner, od 10 maja 1998 r. do 25 lipca 2001 r. - jako kelner, od 20 stycznia 2003 r. do 24 czerwca 2006 r. - jako kucharz oraz kelner. Ponadto, według oświadczenia złożonego na rozprawie, przez 12 lat pływał na statkach, a od sierpnia 2019 r. do sierpnia 2020 r. zatrudniony był w Niemczech w hotelu w miejscowości O. W sierpniu 2020 r. przyjechał do Polski na urlop i zatrzymał się u córki w B., gdzie mieszkał przez 2 tygodnie. Następnie przeprowadził się do mieszkania rodziców, aby, ze względu na stan zdrowia ojca, pomóc mu w opiece nad matką. W dniu 7 listopada 2020 r. ojciec zmarł, a wnioskodawca postanowił zaopiekować się matką, w związku z czym nie wrócił do pracy w Niemczech. W tym czasie utrzymywał się z oszczędności poczynionych w czasie pracy na statkach oraz w Niemczech. W czasie, gdy sprawował opiekę nad matką, zmuszony był wyjechać na ok. dwa tygodnie do Niemiec do siostry w sprawach rodzinnych, zaś matką w tym czasie zaopiekowała jego córka.

Organ odwoławczy, oceniając ustalony stan sprawy przez pryzmat przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wskazał, że istotną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy czym na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Zaprzestanie bądź niepodejmowanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane potrzebą wykonywania opieki, które należy rozumieć jako wystąpienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją, bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki. Sam fakt pozostawania bez zatrudnienia nie stanowi przesłanki do uznania, że wnioskodawcy przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami tylko rezygnacja z zatrudnienia wymuszona koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym stanowi okoliczność uprawniającą do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.

Kolegium podkreśliło, iż matka skarżącego nie jest osobą leżącą, samodzielnie się porusza po mieszkaniu, samodzielnie spożywa posiłki i zażywa leki. Ponadto, samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne. Wymaga ona pomocy przy wymianie worka stomijnego, założeniu pampersa, zachowaniu higieny osobistej, wymaga też przypilnowania przy spożywaniu posiłku oraz zażywaniu leków.

Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, iż zakres czynności wykonywanych przez skarżącego przy matce nie wyczerpuje mu czasu na tyle, ażeby nie mógł podjąć zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Faktyczne czynności pielęgnacyjne wykonywane przy matce to pomoc w toalecie, podanie leków przypilnowanie, aby je zażyła, wymiana worka stomijnego czy wymiana pampersów. Nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., uniemożliwiające podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Pozostałe czynności takie jak przygotowanie posiłków i ich podanie, robienie zakupów, sprzątanie, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które wykonywane są przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem lub po zakończeniu pracy.

Kolegium nie dostrzegło żadnego związku przyczynowego między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia/rezygnacją przez niego z pracy, a sprawowaniem przez niego opieki nad matką. Brak jest zatem podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.

W konsekwencji, Kolegium analizując postępowanie organu pierwszej instancji uznało, że orzekając w niniejszej sprawie dokonał on właściwej oceny stanu faktycznego i wykładni obowiązujących przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Kolegium, postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało prawidłowo i nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy.

We wniesionej skardze skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego w postaci błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawiona w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 lutego 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 8 sierpnia 2022 r., wydana została z naruszeniem przepisów prawa.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615) - zwanej dalej u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie ubiegać się może jedynie osoba określona w punktach od 1 do 4 tego przepisu, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

Przy tym, niewątpliwie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże, jak słusznie wskazało Kolegium, przepis ten winien być, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Skarżący, jako syn, niewątpliwie jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z opieką nad matką. Nadto, w sprawie niesporne jest, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku w dniu 12 października 2017 r. ze wskazaniem, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Jednakże, w ocenie Sądu, dokonana w okolicznościach niniejszej sprawy przez orzekające w sprawie Kolegium ocena, że nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad matką – budzi wątpliwości co do jej zasadności, w świetle przedstawionej przez Kolegium argumentacji.

Wskazać bowiem należy, że w każdej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia, a więc, czy istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy zakresem sprawowanej opieki a niemożnością podjęcia zatrudnienia. Czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Jednakże, to do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (zob. NSA w wyroku z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarówno organy, jak i sąd, nie są uprawnieni w niniejszym postępowaniu do kwestionowania orzeczenia o niepełnosprawności. Przy czym, samo posiadanie orzeczenia nie przesądza o tym, że opiekun osoby legitymującej się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uprawnia do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku podlega bowiem ocenie w każdej indywidualnej sprawie.

W niniejszej sprawie Kolegium oceniło, że nie zachodzi związek przyczynowo –skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad matką, wskazując przy tym, że rozmiar i zakres opieki skarżącego nad matką nie wymusza na nim niepodejmowania zatrudnienia.

Z akt sprawy wynika zaś, że matka skarżącego choruje m.in. na padaczkę pourazową, otępienie o mieszanej etiologii, zespół abstynencyjny ze wstawkami majaczeniowymi w przebiegu uzależnienia od alkoholu. Nadto, ma zdiagnozowane zaburzenia psychiczne, schizofrenię paranoidalną, depresję, jest uzależniona od alkoholu, przeszła operację jelita grubego (ma założony worek stomijny). Jak wynika z akt sprawy matka skarżącego ma napady padaczkowe.

Skarżący pomaga matce w kąpieli, ubieraniu się, wymianie worka stomijnego, przygotowuje posiłki, podaje matce leki. Nadto, jak wskazało samo Kolegium, musi przypilnować matkę aby zjadła posiłki i zażyła leki. Kolegium wskazało także, że matka skarżącego wprawdzie samodzielnie korzysta z toalety ale wymaga pomocy przy wymianie pampersów. Co więcej, Kolegium wskazało, że skarżący musi chować leki, ponieważ matka skarżącego mogłaby je zażyć w sposób niekontrolowany.

W świetle tych okoliczności, wątpliwości Sądu budzi dokonana ocena, że nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad matką.

Wskazać zaś należy, że pod pojęciem "sprawowania opieki", użytym w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej. Opieka nad chorym bliskim musi spełniać przede wszystkim cechę stałości lub długotrwałości. Niniejsze wyklucza zatem sprawowanie czynności opiekuńczych sporadycznie, nie oznacza to jednak stricte opieki całodobowej (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć przy tym należy, że artykuł 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 215/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Warunku "stałej" opieki, nie można bowiem rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki. W zakres opieki wchodzą zarówno czynności opiekuńcze związane z obsługą chorego, jak i prowadzenie gospodarstwa domowego, gdyż osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, nie może - co do zasady - sama wykonywać tych czynności, a są one niezbędne do codziennego funkcjonowania (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 354/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie dotyczy przy tym wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby. Pamiętać należy, że rezygnacja z zatrudnienia w związku z opieką nad osobą potrzebującą oznacza całkowite poświęcenie się na rzecz drugiej osoby, co stanowi wielokrotnie o poświęceniu fizycznym oraz psychicznym (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 359/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi natomiast oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę (zob. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle powyższego, stwierdzić należy, że dokonana przez Kolegium w powyższym aspekcie ocena dotycząca braku związku przyczynowo – skutkowego pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. To samo dotyczy stwierdzenia Kolegium, że rozmiar i zakres opieki nie wymusza niepodejmowania zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego. Przy czym, Sąd stwierdził, że dostrzeżone wadliwości mogą zostać usunięte przez organ odwoławczy, zgodnie z wiążącą na podstawie art. 153 p.p.s.a. oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uwzględnił skargę i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 lutego 2023 r.

O kosztach postępowania Sąd orzekł zaś na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Kolegium na rzecz skarżącej kwotę 480 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., wobec wniosku skarżącej o rozpoznanie sprawy w tym trybie i braku sprzeciwu organu.