Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 854/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2025-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi D. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej również ZUS, organ), działając na podstawie art. 158 § 1 oraz art. 156 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – dalej k.p.a.) w związku z art. 123 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 497 – dalej ustawa systemowa) decyzją z 10 lipca 2024 r. znak [...] odmówił stwierdzenia nieważności własnej decyzji z 18 kwietnia 2023 r. znak: [...] uchylającej decyzję z 10 lutego 2023 r. znak [...] odmawiającą prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 9 listopada 2022 r. i odmawiającej D. T. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 9 listopada 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji ZUS stwierdził, że w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z 18 kwietnia 2023 r., ponieważ nie zachodzi żadna z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Dalej wskazano, że zgodnie z art. 16 § 3 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy systemowej, od decyzji wydanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w zakresie indywidualnych spraw przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu prawa cywilnego (wyjątki co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały wymienione w art. 83 ust. 4 ustawy systemowej i nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie).

Z powyższego, zdaniem ZUS, wynika, że decyzja z 18 kwietnia 2023 r. była z chwilą jej wydania decyzją ostateczną i organ rentowy mógł zastosować tryb określony w art. 154 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji. Decyzją z 10 lutego 2023 r. znak [...] ZUS odmówił D. T. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 9 listopada 2022 r., ponieważ Komisja Lekarska ZUS orzekła, że nie jest ona niezdolna do pracy. Od decyzji tej zostało wniesione odwołanie datowane na dzień 8 marca 2023 r.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 477 § 2 k.p.c. jeżeli w odwołaniu od decyzji organu rentowego wskazano nowe okoliczności dotyczące niezdolności do pracy, które powstały po dniu wydania orzeczenia przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od którego nie wniesiono sprzeciwu, lub orzeczenia komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, organ rentowy nie przekazuje odwołania do sądu, lecz kieruje do lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpatrzenia. Organ rentowy uchyla decyzję, rozpatruje nowe okoliczności i wydaje decyzję, od której przysługuje odwołanie do sądu. Przepis ten stosuje się także wówczas, gdy nie można ustalić daty powstania wskazanych w odwołaniu nowych okoliczności.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, że w związku z tym, że D. T. do odwołania dołączyła nowe dokumenty (dowody), Zakład zastosował tryb określony w ww. przepisie i wszczął postępowania orzecznicze, a odwołaniu z 8 marca 2023 r. nie nadano dalszego biegu. Jednocześnie Zakład uchylił decyzję z 10 lutego 2023 r. Po przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego została wydana 18 kwietnia 2023 r. kolejna decyzja, od której przysługiwało odwołanie zgodnie z pouczeniem w niej zawartym. Decyzja jest już prawomocna.

W świetle powyższego w ocenie ZUS, decyzja z 18 kwietnia 2023 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, wskazana została podstawa jej wydania, wydana została po badaniu przeprowadzonym przez lekarza orzecznika ZUS, w nowym postępowaniu orzeczniczym (orzeczenie zostało dostarczone za pośrednictwem poczty 13 kwietnia 2023 r.). Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia jej nieważności, nie została bowiem wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Nie zachodzą również pozostałe podstawy stwierdzenia nieważności decyzji, wymienione w art. 156 § 1 k.p.a.

D. T. (dalej również jako skarżąca), działając zgodnie z pouczeniem zawartym w w/w decyzji, za pośrednictwem ZUS wniosła odwołanie do Sądu Rejonowego w P.. W uzasadnieniu odwołania skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów:

. prawa materialnego: art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z 18 kwietnia 2023 r., znak decyzji: [...] z rażącym naruszeniem prawa,

. postępowania, a to w szczególności przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedostateczne i nieadekwatne dla prawidłowego stosowania przepisów prawa materialnego zebranie, ustalenie i rozważenie okoliczności sprawy, a także niedostateczne przedstawienie motywów rozstrzygnięcia w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co skutkowało tym, że organ błędnie uznał, że decyzja z dnia 18 kwietnia 2023r. znak decyzji: [...], została wydana na podstawie przepisów prawa.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o przyznanie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 11 listopada 2022 r. ewentualnie o uchylenie decyzji z 10 lipca 2024 r. znak: [...] i przekazanie organowi do dalszego prowadzenia.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w uchwale składu siedmiu sędziów z 23 marca 2011 r. sygn. akt I UZP 3/10 (OSNP 2011 nr 17-18, poz. 233), mającej moc zasady prawnej, Sąd Najwyższy stwierdził, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy systemowej w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Kompetencja ta oznacza jednocześnie, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych sąd powszechny nie jest uprawniony do orzekania w przedmiocie nieważności decyzji administracyjnej, ale - przy uwzględnieniu przesłanek określonych w odpowiednich przepisach k.p.a. - rozpoznaje istotę sprawy, którą stanowi istnienie (nieistnienie) wynikającego z przepisów prawa materialnego określonego prawa lub zobowiązania stwierdzonego wadliwą decyzją organu rentowego. Zgodnie z art. 83 a ust. 2 ustawy systemowej decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza brak przepisu prawa uprawniającego organ administracji do wydania decyzji administracyjnej w zakresie danej sprawy. Rażące naruszenie prawa polega natomiast na tym, że istnieje podstawa prawna do wydania decyzji, lecz rozstrzygnięcie zawarte w tej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa, na podstawie, których decyzja została wydana, lub które uprawniały organ do wydania decyzji. Rażące naruszenie prawa musi przy tym tkwić w samej decyzji od chwili jej wydania, a więc treść decyzji musi pozostawać w oczywistej sprzeczności ze stanem prawnym istniejącym w dniu jej wydania. Zdarzenia i okoliczności zaistniałe po wydaniu decyzji nie mogą być traktowane, jako rażące naruszenie prawa tkwiące w samej decyzji.

W powyższej sytuacji, zdaniem skarżącej, stwierdzić należy, że decyzja z 18 kwietnia 2023 r. została wydana z rażącym naruszeniem trybu postępowania. Zgodnie bowiem z art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Na gruncie sprawy nie nastąpiła jednak żadna zmiana okoliczności faktycznych, mających znaczenie dla oceny występowania przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony, a wnioskodawczyni (ubezpieczony) nie uzyskała żadnych korzyści wskutek uchylenia, zmiany decyzji. Wydana następczo decyzja z dnia 18 kwietnia 2023 r. powiela bowiem rozstrzygnięcie decyzji z 10 lutego 2023 r. Nie zostały wykazane żadne okoliczności, które stanowiłyby przesłankę zmiany decyzji. Dodatkowo wskazać należy, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wydając decyzję zmieniającą, zastosował niewłaściwy tryb postępowania, bowiem nie została spełniona podstawowa przesłanka zastosowania wskazanego przepisu, tj. istnienie decyzji ostatecznej. Decyzja z dnia 10 lutego 2023 r., która została przez organ rentowy zmieniona w trybie art. 154 § 1 k.p.a. była decyzją nieostateczną, od której służyło wnioskodawczyni odwołanie. Od decyzji z dnia 10 lutego 2023 r. zostało złożone odwołanie, które do dnia dzisiejszego z rażącym naruszeniem art. 4779 § 2 k.p.c. nie zostało przekazane do właściwego sądu. Podkreślić należy, że zgodnie z tym przepisem po wpłynięciu odwołania organ rentowy - jeżeli uzna odwołanie w całości za słuszne - może zmienić lub uchylić zaskarżoną decyzję, a wówczas odwołaniu nie nadaje się dalszego biegu (art. 4779 § 2 zdanie drugie). Organ rentowy może uwzględnić odwołanie jedynie w całości. Jeżeli organ uznaje odwołanie za słuszne tylko częściowo, musi przekazać odwołanie wraz z aktami sprawy do sądu. Skoro Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uwzględnił odwołania, nie mógł wydać decyzji z dnia 18 kwietnia 2023 r., a która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Nie ma racji organ twierdząc, że odwołująca wskazała w swoim odwołaniu z dnia 8 marca 2023 r. nowe okoliczności, które uzasadniały nieprzekazanie sprawy do Sądu, lecz skierowanie ponowne sprawy do lekarza orzecznika. Jak wskazuje się w orzecznictwie "nowe okoliczności" to schorzenia istniejące przed wydaniem decyzji, lecz wykazane przez ubezpieczonego dopiero po wniesieniu odwołania do sądu albo ujawnione na podstawie badań lekarskich w trakcie postępowania sądowego i których nie oceniał ani lekarz orzecznik, ani komisja lekarska organu rentowego. Z przebiegu leczenia i dokumentacji odwołującej załączonej do odwołania z 8 marca 2023 r. wynikało, że schorzenie, które uzasadniało przyznanie świadczenie rehabilitacyjne od 11 listopada 2022 r. dotyczyło złamania przedramienia. Podstawą odmowy przyznania świadczenia rehabilitacyjnego od 9 listopada 2022 r. zarówno w przypadku decyzji z 10 lutego 2023 r. sygn. [...] jak i decyzji z 18 kwietnia 2023 r. sygn. [...] było to samo schorzenie dotyczące złamania przedramienia. Nie były zatem ujawnione tzw. "nowości", w odwołaniu i organ nie powinien był uchylać decyzji z 10 lutego 2023 r. a jedynie przekazać prawidłowo złożone odwołanie do Sądu.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na wniesione odwołanie wniósł o jego oddalenie. Organ przedstawił przebieg całego postępowania w sprawie odmowy przyznania D. T. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Przedstawiając przebieg postępowania, ZUS wskazał m.in., że 10 lutego 2023 r., działając na podstawie art. 18 ust. 1 i ust. 3 - 6 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 1732), wydał decyzję odmawiającą prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Od tej decyzji w dniu 10 marca 2023 r. zostało złożone odwołanie. Akta D. T. zostały przekazane wraz z odwołaniem do Przewodniczącego Komisji Lekarskich celem weryfikacji, czy w odwołaniu zostały wskazane nowe okoliczności mające wpływ na ustalenie prawa do świadczenia. Na podstawie opinii Przewodniczącego Komisji Lekarskich ZUS z dnia 17 marca 2023 r. akta zostały przekazane do Wydziału Orzecznictwa Lekarskiego i Prewencji celem wydania orzeczenia przez lekarza orzecznika ZUS, gdyż w odwołaniu powołane zostały nowe okoliczności w sprawie. W związku z powyższym w dniu 4 kwietnia 2023 r. lekarz orzecznik I Oddziału ZUS wydał orzeczenie, że D. T. jest zdolna do pracy. Orzeczenie zostało wysłane i odebrane osobiście przez D. T. w dniu 13 kwietnia 2023 r. Prowadząc dalej postępowanie, ZUS w dniu 18 kwietnia 2023 r. uchylił decyzję z dnia 10 lutego 2023 r. odmawiającą prawa do świadczenia rehabilitacyjnego i na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika z dnia 4 kwietnia 2023 r. wydał decyzję odmawiającą prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. W uzasadnieniu decyzji zostały wskazane przyczyny nowego postępowania orzeczniczego oraz informacja, że odwołaniu nie nadano dalszego biegu (wysłano listem zwykłym). Od orzeczenia z dnia 4 kwietnia 2023 r. nie został złożony sprzeciw. W dniu 29 grudnia 2023 r. wpłynęło żądanie przekazania odwołania złożonego 10 marca 2023 r. do Sądu. W związku z powyższym Wydział Obsługi Prawnej ZUS - skierował do D. T. pismo z 17 stycznia 2024 r. w którym przedstawił stanowisko dot. jej żądania. W dniu 24 stycznia 2024 r. wpłynął wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 18 kwietnia 2023 r. i o przekazanie odwołania złożonego 10 marca 2023 r. od decyzji z dnia 10 lutego 2023 r. do Sądu. Pismo to zostało potraktowane jako odwołanie od decyzji z 18 kwietnia 2024 r. i przekazane do Sądu Rejonowego w P.; który postanowieniem z 11 kwietnia 2024 r. sygn. akt: [...] umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Sąd pozostawił organowi rozstrzygnięcie wniosku w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, co doprowadziło do wydania objętej odwołaniem decyzji z 10 kwietnia 2024 r.

Uwzględniając powyższy stan faktyczny oraz treść art. 156 §1 k.p.a., organ podtrzymał stanowisko, że w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji.

Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z 21 sierpnia 2024 r. sygn. akt [...], działając na podstawie art. 464 §1 k.p.c., uznał się niewłaściwym do rozpoznania sprawy i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, albowiem decyzja z 7 sierpnia 2024 r. wydana została w trybie przepisów k.p.a., wobec czego jej zaskarżenie powinno nastąpić w drodze sądowoadministracyjnej. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, Sąd wskazał, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych kognicję sądu powszechnego - sądu ubezpieczeń społecznych określa art. 476 § 2 k.p.c. W ocenie Sądu Rejonowego zaskarżona decyzja z 10 lipca 2024 r. nie dotyczyła żadnej ze "spraw z zakresu ubezpieczenia społecznego", w szczególności nie była decyzją "dotyczącą" świadczenia rehabilitacyjnego, należącą do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W ocenie Sądu Rejonowego D. T., inicjując postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, nie domagała się rozstrzygnięcia "sprawy z zakresu ubezpieczenia społecznego" w powyższym, ścisłym tego pojęcia znaczeniu, obowiązującym na gruncie Kodeksu postępowania cywilnego - które otwierałoby jej drogę do wniesienia odwołania do sądu powszechnego. Swoim wnioskiem z 24 stycznia 2024 r. poddała wszak pod rozstrzygnięcie organu administracji rentowej (organu rentowego) kwestię o charakterze stricte administracyjnoprawnym, wnosząc o przeprowadzenie postępowania administracyjnego w ramach postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 18 kwietnia 2023 r.

Powyższe w ocenie Sądu Rejonowego stanowiło odrębny wniosek ubezpieczonej, niezależny i niedąjący się rozpoznać jako odwołanie od wspomnianej decyzji czy też poprzedzającej jej decyzji z dnia 10 lutego 2023 r. Znalazło to zresztą potwierdzenie w rozstrzygnięciu tego Sądu, wydanym w sprawie o sygn. akt [...], w którym umorzono postępowanie sądowe z odwołania od decyzji z dnia 18 kwietnia 2023 r. jako bezprzedmiotowe, a organowi rentowemu pozostawiono do rozstrzygnięcia wniosek D. T. z 24 stycznia 2024 r. o stwierdzenie nieważności tejże decyzji. Za takim wnioskiem przemawiała także w ocenie Sądu Rejonowego treść wywiedzionego obecnie odwołania od decyzji z 10 lipca 2024 r. i stawianych w nim zarzutów naruszenia przepisów procedury administracyjnej (k.p.a.) oraz podniesionej tam argumentacji, zmierzającej do wykazania kwalifikowanych wad decyzji ZUS z 18 kwietnia 2023 r., świadczących w ocenie skarżącej o zrealizowaniu przesłanek stwierdzenia jej nieważności w trybie art. 156 § 1 k.p.a. Odwołująca wyodrębniała więc swoje stanowisko co do dostrzeganych przez nią naruszeń procedury administracyjnej i wynikające stąd jej działania od czynności podejmowanych przez nią uprzednio w stosunku do rozstrzygnięć organu rentowego wydawanych w przedmiocie (a zatem dotyczących) dochodzonego świadczenia rehabilitacyjnego.

W kontekście powyższego w ocenie Sądu Rejonowego nie znajdowała w tej sprawie zastosowania zasada prawna wynikająca z treści uchwały SN z dnia 23 marca 2011 r., sygn. I UZP 3/10. Zaskarżona decyzja z 10 lipca 2024 r. wydana została na skutek wniosku D. T. o stwierdzenie nieważności decyzji z 18 kwietnia 2023 r., a więc wniosku o dokonanie kontroli działalności organu administracji, jakim jest ZUS, nie zaś wniosku o wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, zmierzającego do końcowego załatwienia sprawy administracyjnej w przedmiocie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Już w sprawie Sądu Rejonowego o sygn. akt [...] zauważono bowiem, że pismo z 24 stycznia 2024 r. nie było skierowane do sądu, lecz jego adresatem był organ rentowy. Nie było ono odwołaniem D. T. od decyzji z 18 kwietnia 2023 r., lecz wnioskiem o wydanie przez organ rentowy rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 18 kwietnia 2023 r. Był to więc zupełnie innego rodzaju środek prawny niż odwołanie. W ocenie Sądu Rejonowego tylko w tym ostatnim przypadku przewidziana byłaby zaś droga odwoławcza na podstawie przepisów k.p.c. Podstawa zainicjowanego przez D. T. postępowania administracyjnego i przedmiot wydanej w jego skutek decyzji wskazywały zatem, że nie mógł tu mieć zastosowania sądowy (przed powszechnym sądem ubezpieczeń społecznych) tryb odwoławczy, albowiem odwołująca nie domagała się ochrony jej stosunku ubezpieczenia społecznego i wynikającego stąd prawa do świadczenia; materia tego postępowania nie dotyczyła sytuacji faktycznej i prawnej, według których rozstrzygać miałoby się o uprawnieniu skarżącej z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Na wstępie należy zauważyć, że niniejsza sprawa, w zakresie w jakim dotyczy kwestii oceny przesłanek do wydania decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ZUS z 18 kwietnia 2023 r. znak: [...] uchylającej decyzję z 10 lutego 2023 r. znak [...] została przekazana tutejszemu Sądowi przez Sąd Rejonowy w P. na podstawie art. 464 § 1 k.p.c. Wedle zaś tego przepisu, odrzucenie pozwu nie może nastąpić z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, gdy do rozpoznania sprawy właściwy jest inny organ. W takim wypadku sąd przekaże mu sprawę. Postanowienie sądu o przekazaniu sprawy może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Jeżeli jednak organ ten uprzednio uznał się za niewłaściwy, sąd rozpozna sprawę.

Jak wynika z art. 58 § 4 p.p.s.a., sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1 (tj. gdy sprawa nie należy do jego właściwości), jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy.

W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że przywołany przepis p.p.s.a. zawiera unormowanie, które ma zapobiegać negatywnym sporom o właściwość między sądami administracyjnymi i sądami powszechnymi. Stanowi on bowiem szczególną podstawę właściwości sądów administracyjnych (właściwość delegacyjną), obligującą sąd administracyjny do rozstrzygnięcia danej sprawy, która – co istotne – powinna pozostawać w związku z działalnością administracji publicznej albo brak jest jakiejkolwiek przysługującej stronie drogi sądowej (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1912/10 oraz z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt II GSK 2746/15, a także wyrok tego sądu z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 3053/13 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Trzeba również dostrzec, że postanowienie o przekazaniu sprawy na podstawie art. 464 § 1 k.p.c., tym różni się od postanowienia o odrzuceniu pozwu (art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.), że wiąże sąd administracyjny nie tylko w zakresie właściwości, ale także w zakresie obowiązku rozpoznania sprawy niezależnie od wystąpienia innych przesłanek dopuszczalności skargi (zob. B. Adamiak, Glosa do postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt IV SAB/Gl 23/04, Orzecznictwo Sądów Polskich 2006/7-8/84). W tym miejscu zaznaczyć należy, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela tezę uchwały NSA z 11 czerwca 2013 r. sygn. akt I OPS 1/13, w której stwierdzono, iż od decyzji ostatecznej ZUS wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy systemowej w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, w tym odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Sąd w niniejszej sprawie był jednak związany wskazanym postanowieniem Sądu Rejonowego w P. w zakresie określenia sądu właściwego do rozpoznania przedmiotowej sprawy i nie mógł odrzucić skargi z uwagi na swoją niewłaściwość.

Dalej wskazać należy, że przedmiotowa decyzja wydana została przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w trybie stwierdzenia nieważności własnej decyzji z wyłączeniem udziału organu wyższego stopnia, co jednak w przedmiotowej sprawie nie stanowi naruszenia prawa. W uzasadnieniu uchwały z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I UZP [...], Sąd Najwyższy podkreślił, że ustanowiony w art. 83 ust. 1-3 ustawy systemowej w związku z art. 180 i 181 k.p.a. oraz w związku z art. 476 § 2 k.p.c. sądowy tryb odwoławczy odnosi się - z wyjątkiem przewidzianym wyłącznie w art. 83 ust. 4 ustawy systemowej - do wszystkich decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie indywidualnych spraw. Zasada ustanowionego w tych przepisach trybu odwoławczego polega na tym, że od decyzji Zakładu "przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego" z wyłączeniem zarówno administracyjnego postępowania w jego stadiach instancyjnych, jak i weryfikacji decyzji wadliwych w specjalnych trybach. Wszystko na etapie jednoinstancyjnego postępowania administracyjnego należy do Zakładu, a jedynym środkiem odwoławczym jest "odwołanie do sądu", które przenosi rozpoznanie roszczeń (zobowiązań), co do których Zakład wydał decyzję, na drogę postępowania przed sądem powszechnym. W rezultacie niezależnie od tego, czy podstawę wydania decyzji w sprawie z Zakład Ubezpieczeń Społecznych stanowi art. 83a ust. 1, czy ust. 2 ustawy systemowej, czy też - w braku podstaw do ich zastosowania - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, organem właściwym do jej wydania jest Zakład (jego właściwa terenowa jednostka organizacyjna - art. 67 ust. 1 pkt 2 ustawy systemowej i art. 476 § 4 pkt 1 k.p.c.), a organem odwoławczym - sąd powszechny. W każdym bowiem z tych przypadków decyzja, jako niewymieniona w art. 83 ust. 4 ustawy systemowej, jest indywidualną decyzją wskazaną w art. 83 ust. 1 tej ustawy, od której przysługuje odwołanie do sądu, wszczynające postępowanie cywilne (art. 83 ust. 2 ustawy systemowej; por. także uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2011 r., II UZP 8/11, OSNP 2012 nr 19-20, poz. 252).

Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim organ orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności tj. w zakresie w jakim sprawa została przekazana do rozpoznania tut. Sądowi, stwierdzić należy, że kontrolowana decyzja zapadła w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego tj. w trybie stwierdzenia nieważności. W myśl art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.).

W razie ustalenia jednej z kwalifikowanych wad decyzji organ zobowiązany jest ustalić, czy w sprawie nie występuje przesłanka negatywna określona w art. 156 § 2 k.p.a. Z uwagi na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a., może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający i wymaga bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja jest dotknięta jedną z tych wad.

W myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji jest wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decyduje łączne wystąpienie trzech przesłanek: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Ponadto rażące naruszenie prawa może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości co do jego rozumienia zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że decyzją z 10 lutego 2023 r. znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 9 listopada 2022 r., ponieważ Komisja Lekarska ZUS orzekła, że nie jest ona niezdolna do pracy. Od decyzji tej zostało wniesione odwołanie. Powyższe ma o tyle istotne znaczenie, iż zgodnie z art. 4779 § 21 k.p.c. jeżeli w odwołaniu od decyzji organu rentowego wskazano nowe okoliczności dotyczące niezdolności do pracy, które powstały po dniu wydania orzeczenia przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od którego nie wniesiono sprzeciwu, lub orzeczenia komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, organ rentowy nie przekazuje odwołania do sądu, lecz kieruje do lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpatrzenia. Organ rentowy uchyla decyzję, rozpatruje nowe okoliczności i wydaje decyzję, od której przysługuje odwołanie do sądu. Przepis ten stosuje się także wówczas, gdy nie można ustalić daty powstania wskazanych w odwołaniu nowych okoliczności. Dla przykładu, "nowe okoliczności" to schorzenia istniejące przed wydaniem decyzji, lecz wykazane przez ubezpieczonego dopiero po wniesieniu odwołania do sądu albo ujawnione na podstawie badań lekarskich w trakcie postępowania sądowego i których nie oceniał ani lekarz orzecznik, ani komisja lekarska organu rentowego. Z art. 4779 § 21 k.p.c. i art. 47714 § 4 k.p.c. wynikają obowiązki odpowiednio organu rentowego i sądu w razie pojawienia się "nowych okoliczności" dotyczących stanu zdrowia ubezpieczonego istniejącego przed wydaniem decyzji. W sytuacji, gdy tak rozumiane "nowości", ujawnione w odwołaniu, dotyczą stanu zdrowia ubezpieczonego istniejącego przed wydaniem decyzji, to organ rentowy musi ją uchylić, przeprowadzić ponowną procedurę orzeczniczą i wydać nową decyzję. Jeśli ich ujawnienie nastąpi na etapie sądowego postępowania odwoławczego, obowiązek ten przechodzi na sąd I instancji.

Ze znajdującego się w aktach ZUS odwołania wynika, że skarżąca składając odwołanie od decyzji z 10 lutego 2023 r. odmawiającej przyznana prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 9 listopada 2022 r. wniosła m.in. o przeanalizowanie dokumentacji medycznej w tym karty informacyjnej z 22 lutego 2023 r. dotyczącej pominiętej przez ZUS okoliczności przejścia w dniu 21 lutego 2023 r. zabiegu operacyjnego usunięcia metalowego implantu ortopedycznego. W tej sytuacji wskazany przez skarżącą w odwołaniu jako nowa okoliczność fakt przeprowadzenia zabiegu operacyjnego usunięcia metalowego implantu ortopedycznego jako dotyczący jej stanu zdrowia istniejącego przed wydaniem decyzji uprawniał i obligował organ rentowy do uchylenia własnej decyzji, przeprowadzenia ponownej procedury orzeczniczej i wydania nowej decyzji a więc zastosowania art. 4779 § 21 k.p.c. W tym miejscu zaznaczyć należy, że organ wskazał w uzasadnieniu decyzji z 18 kwietnia 2023 r. iż wydając nową decyzję uwzględnił nowe okoliczności medyczne w związku z czym nie nadał biegu odwołaniu skarżącej.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że przy uwzględnieniu treści art. 4779 § 21 k.p.c., mając na uwadze nowe okoliczności podniesione przez skarżącą w odwołaniu od decyzji z 10 lutego 2023 r., uchylając w/w decyzję i ponownie orzekając w sprawie przyznana skarżącej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego nie naruszył prawa w sposób rażący, ani też decyzja z 18 kwietnia 2023 r. znak: [...] nie jest dotknięta inną wadą powodującą jej nieważność.

Końcowo, uwzględniając zawarty w odwołaniu (skardze) wniosek skarżącej o przyznanie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 11 listopada 2022 r. wskazać należy, iż przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów k.p.c., treści przywołanych w uzasadnieniu niniejszego wyroku uchwał Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I UZP 3/10 oraz uchwały NSA z 11 czerwca 2013 r. sygn. akt I OPS 1/13 oraz treści postanowienia Sądu Rejonowego w P. z 21 sierpnia 2024 r. sygn. akt [...], zaznaczyć należy, iż niniejszy wyrok dotyczy wyłącznie kwestii oceny przesłanek do wydania decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ZUS z 18 kwietnia 2023 r. znak: [...] uchylającej decyzję z 10 lutego 2023 r. znak [...] odmawiającą prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 9 listopada 2022 r. i odmawiającą D. T. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 9 listopada 2022 r. Sąd nie jest zatem uprawniony do orzekania w zakresie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

Skarga, jako nieuzasadniona, podlega zatem oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.