Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 740/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 1 art. 2 ust. 1 lit. b, art. 3 pkt 11, art. 4 ust. 1
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określające przepisy sanitarne dotyczące  produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002  (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego).
article: art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 85b
journal: Dz.U. 2020 poz 1421
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Grzegorz Dudar, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 listopada 2023 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. w W. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Białymstoku z dnia 26 lipca 2023 r. nr 9/2023 w przedmiocie kary pieniężnej za brak dokumentów handlowych towarzyszących przesyłkom materiału kategorii 3 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w Sokółce z dnia 7 marca 2023 roku numer PIW/44/ŻZ-06/2023; 2. zasądza od Podlaskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Białymstoku na rzecz skarżącego E. Sp. z o.o. w W. kwotę 2.033,00 (dwa tysiące trzydzieści trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

Decyzją z 7 marca 2023 r. nr PIW/44/ŻZ-06/2023 Powiatowy Lekarz Weterynarii w Sokółce, na podstawie art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 85b ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1421 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa) w zw. z § 3 ust. 2 lit. t rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2 maja 2014 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt dotyczące postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego i produktami pochodnym (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 629 ze zm.; dalej powoływane jako rozporządzenie) w zw. z art. 21 ust. 2 rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1069/2009 z 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (...) (dalej powoływane jako rozporządzenie nr 1069/2009), wymierzył zakładowi E. Sp. z o.o., karę pieniężną z tytułu braku dokumentów handlowych towarzyszących przesyłkom materiału kat. 3 spełniających wymagania określone w art. 21 ust. 2 rozporządzenia 1069/2009 w wysokości 5.400 zł.

W uzasadnieniu wskazano, że E. Sp. z o.o. jest właścicielem zakładu zlokalizowanego w miejscowości W. Zakład ten został zatwierdzony decyzją Powiatowego Lekarza Weterynarii w Sokółce z 4 kwietnia 2013 r. do produkcji przetworzonego białka zwierzęcego z produktów pochodzenia zwierzęcego kat. 3 nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi.

Następnie przytoczono treść art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1069/2009 i definicję podmiotu z art. 3 pkt 11 rozporządzenia. W dalszej kolejności wskazano na obowiązek wynikający z art. 21 ust. 2 rozporządzenia. Zgodnie z tą regulacją podmioty zapewniają, aby produktom ubocznym pochodzenia zwierzęcego i produktom pochodnym podczas przewozu towarzyszył dokument handlowy lub, jeśli jest to wymagane przez niniejsze rozporządzenie lub środek przyjęty zgodnie z ust. 6, świadectwo zdrowia.

Podniesiono, że kwestia wykonywania przez Spółkę tego obowiązku była już przedmiotem postępowań Powiatowego Lekarza Weterynarii w Sokółce w ramach wykonywanych czynności nadzorczych:

- decyzją z 23 maja 2018 r. Spółka została zobowiązana do usunięcia uchybień związanych z pozyskiwaniem surowców do produkcji ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego kat. 3 do zakładu - w taki sposób, aby produkty trafiające do zakładu były zaopatrywane w dokumenty określone w art. 21 ust. 2 rozporządzenia nr 1069/2009. W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśniono, jakie niebezpieczeństwo dla obrotu może stwarzać transport produktów do Zakładu, które były zaopatrywane nie w dokumenty wskazane w art. 21 ust. 2 rozporządzenia nr 1069/2009, ale w Dokumenty Handlowe Identyfikacyjne (HDI). W szczególności wykorzystywanie surowców (żywności) zaopatrywanych w HDI mogłoby stwarzać możliwość dalszego obrotu tymi surowcami przez Spółkę w innych celach, niż produkcja produktów ubocznych kat. 3 - np. w celach przeznaczonych do spożycia przez ludzi. Może to stanowić potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt. Zagrożenie to jest tym bardziej uzasadnione, że surowce te pierwotnie trafiałyby do zakładu zatwierdzonego wyłącznie do produkcji materiałów kat. 3, który nieprzystosowany jest do przechowywania środków spożywczych, a także nie dysponuje środkami transportu zatwierdzonymi do przewożenia tych środków. W związku z powyższym żywność narażona by była na zbyt wysoką temperaturę oraz niewłaściwe normy higieniczne. Od decyzji tej Spółka się nie odwołała, ale 5 października 2018 r. wystąpiła do organu z informacją, że będzie pozyskiwać surowce zaopatrzone w dokumenty stosownie do treści wydanej decyzji;

- po kontroli Zakładu w dniu 4 czerwca 2020 r. i stwierdzeniu, że w dalszym ciągu części surowców pozyskiwanych do Zakładu towarzyszy dokument HDI organ wydał kolejną decyzją z 28 lipca 2020 r. o wymierzeniu kary pieniężnej z tytułu braku dokumentów handlowych towarzyszącym przesyłkom materiału kat. 3 spełniających wymagania określone w art. 21 ust. 2 rozporządzenia nr 1069/2009 w wysokości 5.400 zł. Od powyższej decyzji Spółka nie odwoływała się;

- kolejną trzecią decyzją z 13 czerwca 2022 r. organ ponownie wymierzył karę pieniężną w wysokości 5.400 zł. Spółka od tej decyzji odwołała się do Podlaskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 21 grudnia 2022 r., II SA/Bk 758/22 oddalił skargę Spółki. Wyrok nie jest prawomocny.

W dniu 30 listopada 2022 r. została przeprowadzona kolejna kontrola w Spółce, z której został sporządzony protokół kontroli nr 2/2022. W toku kontroli ustalono, że podczas przywozu surowców do zakładu E. nie wszystkim przesyłkom towarzyszył właściwy dokument handlowy. Niektóre z nich były nadal zaopatrywane w dokumenty HDI. W okresie od 11.05.2022 r. do 26.11.2022 r. - według prowadzonego przez Spółkę rejestru przyjęcia surowców - na dokumentach HDI pozyskano około 2009 ton surowca w stu siedemdziesięciu sześciu dostawach. Szczegółowe zestawienie poszczególnych dostaw wraz z dokładną ilością surowca wprowadzanego w ten sposób do Zakładu stanowi załącznik do protokołu kontroli nr 2/2022. Protokół został podpisany przez Spółkę bez zastrzeżeń.

Spółka wskazywała, że każdorazowo przyjmowany do Zakładu surowiec w postaci produktu spożywczego, któremu towarzyszyły dokumenty HDI był "nieodwołalną decyzją" Spółki przekategoryzowany na produkty pochodzenia zwierzęcego kat. 3, nie przeznaczone do spożycia przez ludzi. W ocenie Spółki, podstawą do takiego działania był przepis art. 2 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1069/2009. Zdaniem strony regulacja ta pozwala na uznanie za uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego również takie produkty, które spełniają wymagania prawa żywnościowego (i są zapatrywane w dokument HDI), ale które na podstawie nieodwołalnej decyzji danego podmiotu zostały przeznaczone do innych celów niż spożycie przez ludzi. Takie nieodwołalne uznanie powoduje, że produkt przestaje być żywnością, a staje się ubocznym produktem pochodzenia zwierzęcego.

W ocenie organu takie działanie nie miało oparcia w obowiązujących przepisach. To wyłącznie przedsiębiorstwa spożywcze mają prawo do decydowania o tym czy wytworzony przez nie produkt jest produktem spożywczym, czy też jest on produktem ubocznym pochodzenia zwierzęcego. Produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, jak również produkty pochodzenia zwierzęcego, do których z mocy art. 2 ust 1 lit. b rozporządzenia nr 1069/2009 stosuje się to rozporządzenie powstają, m.in. przy produkcji produktów spożywczych przez przedsiębiorstwo spożywcze. Z kolei przepis art. 4 ust. 1 rozporządzenia wskazuje, że podmioty natychmiast po wytworzeniu produktów ubocznych lub produktów pochodnych objętych zakresem rozporządzenia (czyli podmioty sektora spożywczego) identyfikują je i zapewniają prowadzenie związanych z nimi czynności zgodnie z niniejszym rozporządzeniem (punkt wyjściowy). Dopiero od momentu dokonania przez podmioty sektora spożywczego identyfikacji tychże ubocznych produktów jako nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi przedsiębiorstwo spożywcze jest zobowiązane stosować przepisy rozporządzenia nr 1069/2009.

Przepis art. 21 ust. 1 rozporządzenia nr 1069/2009 nakazuje określać i gromadzić produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego bez zbędnej zwłoki, w warunkach które zapobiegają powstaniu zagrożenia zdrowia dla ludzi i zwierząt. Natomiast zgodnie z art. 22 ust. 1 tego rozporządzenia, przetwarzanie obróbka i składowanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w przedsiębiorstwach sektora spożywczego musi przebiegać w warunkach, które zapobiegają zanieczyszczeniu krzyżowemu w specjalnie do tego przeznaczonej części przedsiębiorstwa lub zakładu.

Reasumując organ stwierdził, że tylko przedsiębiorstwo spożywcze może zadecydować, czy wytworzony przez nie produkt jest produktem spożywczym, czy też ubocznym pochodzenia zwierzęcego. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku WSA w Białymstoku z 21 grudnia 2022 r., II SA/Bk758/22.

Z tych względów organ uznał, że Spółka, jako nie będąca przedsiębiorstwem sektora spożywczego nie była uprawniona do dokonania przekategoryzowania przyjmowanego do zakładu produktu spożywczego w uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego kat. 3.

Zgodnie z art. 85a ust. 1 pkt. 2 lit. ustawy, kto nie posiada dokumentów handlowych lub świadectw zdrowia spełniających wymagania określone w art. 21 ust. 2 akapit pierwszy i ust. 3 akapit pierwszy lub art. 48 ust. 5 rozporządzenia nr 1069/2009, lub art. 17 ust. 1 lit. b lub art. 31 rozporządzenia nr 142/2009, lub w przepisach wydanych na podstawie art. 26d ust. 2 podlega administracyjnej karze pieniężnej. Z kolei zgodnie z § 3 ust. 2 lit. t rozporządzenia, jeżeli podmiot prowadząc działalność nadzorowaną w zakresie określonym w art. 23 ust. 1 lit. a lub art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1069/2009 nie posiada dokumentu handlowego towarzyszącego przesyłce materiału kategorii 3 lub produktu pochodnego pochodzącego z takiego materiału, spełniającego wymagania określone w art. 21 ust. 2 akapit pierwszy i ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1069/2009 lub art. 17 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 142/2011, lub w przepisach wydanych na podstawie art. 26d ust. 2 ustawy, podlega karze w wysokości uzależnionej od masy produktu i materiału. Ponieważ kontrola wykazała, że sprowadzane do zakładu produkty nie spełniające wymagań określonych w art. 21 ust. 2 rozporządzenia WE 1069/2009 przekraczały masę 1000 kg, tym samym orzeczono karę na podstawie tego przepisu, czyli w wysokości 5.400 zł.

Odwołanie od tej decyzji wniosła Spółka i zarzuciła naruszenie:

1. art 85a ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy w zw. z art. 21 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1069/2009, przez wydanie decyzji wymierzającej karę pieniężną za brak dokumentów handlowych towarzyszących przesyłkom materiału kategorii 3 w sytuacji gdy do zakładu Spółki dostarczane były produkty spożywcze wraz z odpowiadającą im dokumentacją jak dla produktów spożywczych (HDl) - produkty dostarczane do zakładu Spółki, do momentu ich przyjęcia, spełniały zatem wymogi prawa żywnościowego (posiadały status żywności), oraz posiadały właściwą dla nich dokumentację (HDl), dopiero później (w momencie) przyjęcia Spółka swoją nieodwołalną decyzją w oparciu o obowiązującą w zakładzie "Procedurę kategoryzacji żywności jako ubocznego produktu pochodzenia zwierzęcego kategorii 3 na mocy nieodwołalnej decyzji podmiotu" zmieniała je (kategoryzowała) na produkty pochodzenia zwierzęcego kategorii 3. Spółka nie była zatem zobowiązana do posiadania dokumentów HD, albowiem te towarzyszą przesyłkom ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego tylko podczas przewozu, w czasie przewozu dostarczane do zakładu produkty posiadały natomiast status żywności;

2. art. 3 pkt 11 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1069/2009, przez błędne przyjęcie, że wyłącznie podmioty sektora spożywczego zbywające środki spożywcze

mogą dokonywać przekwalifikowania produktów spełniających wymagania prawa żywnościowego na uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego w sytuacji, gdy definicja legalna "podmiotu" zawarta w art. 3 pkt. 11 rozporządzenia nr 1069/2009 nie zawiera wskazania, że to wyłącznie przedsiębiorstwo sektora spożywczego uprawnione jest do podejmowania takiej decyzji - organ pierwszej instancji dokonał zatem nieuprawnionego zawężenia znaczenia tej definicji;

3. art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1069/2009, przez błędną wykładnię i uznanie, że do stosowania tego przepisu obowiązane są podmioty sektora spożywczego, natomiast "identyfikacja" w rozumieniu tego przepisu oznacza zakwalifikowanie wyprodukowanego - przed podmiot sektora spożywczego – produktu jako żywność albo uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego, w sytuacji gdy przepis ten odnosi się do podmiotów wytwarzających uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego, gdzie produkty te są punktem wyjściowym czyli podmiotów posiadających stosowną rejestrację/zatwierdzenie w tym zakresie, natomiast "identyfikacja" w rozumieniu tego przepisu oznacza zakwalifikowanie wytworzonego ubocznego produktu pochodzenia zwierzęcego jako materiału kategorii 1, 2 albo 3 (a nie identyfikacja jakiegokolwiek produktu jako środka spożywczego albo ubocznego produktu pochodzenia zwierzęcego);

4. art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 7 K.p.a. oraz art. 8 K.p.a., poprzez nieustalenie stanu faktycznego sprawy, tj. oparcie rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji na wcześniejszych decyzjach, podczas gdy każda sprawa administracyjna powinna być rozpatrywana odrębnie;

5. art. 107 § 1 pkt 6, art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 K.p.a., przez sporządzenie uzasadnienia w sposób wewnętrznie sprzeczny - z jednej strony organ pierwszej instancji stwierdza, że dostarczane produkty do zakładu Spółki były produktami spożywczymi (żywnością), a z drugiej strony stwierdza, że wymierzenie kary pieniężnej za nieposiadanie dokumentów handlowych (HD) było zasadne, pomimo, że dokumenty te towarzyszą tylko przesyłkom ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego (a nie żywności).

Podlaski Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Białymstoku decyzją z 26 lipca 2023 r. nr WIW-P.9260.20.2023 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu stwierdzono, że prawidłowo przyjęto, że Spółka nie spełniła wymagania wynikającego z art. 21 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1069/2009, co zgodnie z art. 85 a ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy jest sankcjonowane administracyjną karą pieniężną, którą w sprawie niniejszej ustalono w wysokości wynikającej z § 3 ust. 2 lit. t rozporządzenia. Jak wynika bowiem z załączonych do protokołu kontroli dokumentów - rejestru przyjętych surowców, którym towarzyszył HDI - zakład podjął nie uprawnioną decyzję o kategoryzacji żywności pochodzenia zwierzęcego do materiału kat. 3 w okresie od 11.05.2022 r. do 26.11.2022 r. i przyjął 2009 ton żywności pochodzenia zwierzęcego.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy powołał wcześniejsze decyzje wydane w stosunku do Spółki. Następnie podzielono stanowisko organu pierwszej instancji, że wykorzystywanie przez Spółkę surowców zaopatrywanych w HDI stosowany przy obrocie środkami spożywczymi, mogłoby stwarzać możliwość dalszego obrotu tymi surowcami przez podmiot przetwarzający produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego w innych celach, niż produkcja produktów ubocznych kat. 3, np. w celach przeznaczonych do spożycia przez ludzi, co może stanowić potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt. Zagrożenie to jest tym bardziej uzasadnione, że surowce te pierwotnie trafiałyby do zakładu zatwierdzonego wyłącznie do produkcji materiałów kat. 3, który nieprzystosowany jest do przechowywania środków spożywczych, a także nie dysponuje środkami transportu zatwierdzonymi do przewożenia wyżej wymienionych środków. W związku z powyższymi żywność ta narażona by była na m.in. zbyt wysoką temperaturę oraz niewłaściwe warunki higieniczne. Na poparcie tego stanowiska przytoczono argumentację zawartą w wyroku II SA/Bk 758/22.

Reasumując organ stwierdził, że Spółka nie miała prawa do decydowania o tym, czy pozyskany przez nią (ale nie wytworzony przez nią) produkt jest produktem spożywczym i wtedy ma do niego zastosowanie przepis art. 3 ust. 16 rozporządzenia nr 178/22 (chodzi o etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji), czy też jest on produktem ubocznym pochodzenia zwierzęcego lub produktem pochodnym i wtedy ma do niego zastosowanie przepis art. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1069/2009. Decyzja w tym przedmiocie należała wyłącznie do podmiotu wytwarzającego produkt. Dlatego, zdaniem organu, orzeczenie wobec Spółki kary pieniężnej w związku ze stwierdzonymi uchybieniami było uzasadnione, a naruszenie prawa związane z brakiem dokumentów handlowych jest niewątpliwe.

Za niezasadny uznano zarzut naruszenia art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art.7 K.p.a. oraz art. 8 K.p.a. i wskazano, że organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie w sprawie oparł się o stan faktyczny stwierdzony podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych 30 listopada 2022 r. Kontrola potwierdzona została sporządzeniem Listy Kontrolnej SPIWET - 01 Zakłady przetwórcze (1069/2009 art. 24 ust. 1 (a)) Protokół z kontroli zgodności nr 2/2023 z 30 listopada 2022 r. Protokół został podpisany i odebrany przez Stronę w dniu 30 listopada 2022 r. Strona nie wniosła uwag i zastrzeżeń do protokołu, tym samym zgodziła się z jego treścią oraz ustalonym stanem faktycznym. Organ pierwszej instancji wydając decyzję kierował się przede wszystkim przepisami prawa i utrzymał swój dotychczasowy pogląd prawny w sprawie oceny braku dokumentów handlowych na uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego kategorii 3 sprowadzane do zakładu E. Sp. z o.o., wyrażony w decyzjach dotyczących naruszeń o tym samym charakterze w roku 2018, 2020 oraz 2022. Wykładnia przepisów, którą zaprezentował organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji, a którą organ odwoławczy instancji podziela, jest wykładnią już utrwaloną. Za niezasadny uznano także zarzut naruszenia art 107 § 1 pkt 6, art 107 § 3 w zw. z art. 6, 7, 8, 11 K.p.a., gdyż organ odwoławczy nie dopatrzył się niespójności czy sprzeczności w decyzji organu pierwszej instancji. W stanie faktycznym niniejszej sprawy poza sporem jest, że w zakładzie Spółki, podczas kontroli, stwierdzono produkty, którym towarzyszyły dokumenty HDI przynależne dla produktów spożywczych. Stan ten powstał w związku z tym, że przedsiębiorstwa spożywcze dostarczały te produkty do zakładu Spółki jako produkty spożywcze wraz z odpowiadającą im dokumentacją jak dla produktów spożywcach, zaś Spółka swoją "nieodwołalną decyzją" zmieniała je (kategoryzowała) na produkty pochodzenia zwierzęcego kategorii 3. W związku z powyższym doprowadziła do sytuacji, że była w posiadaniu produktów, którym nie towarzyszyły dokumenty handlowe – według załączonych do protokołu kontroli dokumentów - rejestru przyjętych surowców, którym towarzyszył HDI - zakład podjął decyzję o kategoryzacji żywności pochodzenia zwierzęcego do materiału kat. 3 w okresie od 11.05.2022 r. do 26.11.2022 r. i przyjął 2009 ton żywności pochodzenia zwierzęcego.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniosła Spółka i zarzuciła naruszenie:

I. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 K.p.a. oraz art. 11 K.p.a., poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, pomimo, że organ pierwszej instancji naruszył:

1. art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy w zw. z art. 21 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1069/2009, przez wydanie decyzji wymierzającej karę pieniężną za brak dokumentów handlowych towarzyszących przesyłkom materiału kategorii 3 w sytuacji gdy do zakładu Spółki dostarczane były produkty spożywcze wraz z odpowiadającą im dokumentacją jak dla produktów spożywczych HDI - produkty dostarczane do zakładu Spółki, do momentu ich przyjęcia, spełniały zatem wymogi prawa żywnościowego (posiadały status żywności), oraz posiadały właściwą dla nich dokumentację HDl, dopiero później (w momencie) przyjęcia Spółka swoją nieodwołalną decyzją w oparciu o obowiązującą w zakładzie "Procedurę kategoryzacji żywności jako ubocznego produktu pochodzenia zwierzęcego kategorii 3 na mocy nieodwołalnej decyzji podmiotu" zmieniała je (kategoryzowała) na produkty pochodzenia zwierzęcego kategorii 3. Spółka nie była zatem zobowiązana do posiadania dokumentów HD, albowiem te towarzyszą przesyłkom ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego tylko podczas przewozu, w czasie przewozu dostarczane do zakładu produkty posiadały natomiast status żywności;

2. art. 3 pkt 11 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1069/2009, przez błędne przyjęcie, że wyłącznie podmioty sektora spożywczego zbywające środki spożywcze mogą dokonywać przekwalifikowania produktów spełniających wymagania prawa żywnościowego na uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego w sytuacji gdy definicja legalna "podmiotu" zawarta w art. 3 pkt 11 rozporządzenia nr 1069/2009, nie zawiera wskazania, że to wyłącznie przedsiębiorstwo sektora spożywczego uprawnione jest do podejmowania takiej decyzji - organ pierwszej instancji dokonał zatem nieuprawnionego zawężenia znaczenia definicji podmiotu;

3. art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1069/2009, przez błędną wykładnię tego przepisu i uznanie, że do jego stosowania obowiązane są podmioty sektora spożywczego, natomiast "identyfikacja" w rozumieniu tego przepisu oznacza zakwalifikowanie wyprodukowanego przed podmiot sektora spożywczego - produktu jako żywność albo uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego, w sytuacji gdy przepis ten odnosi się do podmiotów wytwarzających uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego, gdzie produkty te są punktem wyjściowym czyli podmiotów posiadających stosowną rejestrację/zatwierdzenie w tym zakresie, natomiast "identyfikacja" w rozumieniu tego przepisu oznacza zakwalifikowanie wytworzonego ubocznego produktu pochodzenia zwierzęcego jako materiału kategorii 1, 2 albo 3 (a nie identyfikacja jakiegokolwiek produktu jako środka spożywczego albo ubocznego produktu pochodzenia zwierzęcego);

4. art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 7 K.p.a. oraz art. 8 K.p.a., poprzez nieustalenie stanu faktycznego sprawy, tj. oparcie rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji na poprzednich swoich decyzjach, podczas gdy każda sprawa administracyjna powinna być rozpatrywana odrębnie;

5. art. 107 § 1 pkt 6, art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 K.p.a., przez sporządzenie uzasadnienia w sposób wewnętrznie sprzeczny – z jednej strony organ pierwszej instancji stwierdza, że dostarczane produkty do zakładu Spółki były produktami spożywczymi (żywnością), a z drugiej strony stwierdza, że wymierzenie kary pieniężnej za nieposiadanie dokumentów handlowych HD było zasadne, pomimo, że w/w dokumenty towarzyszą tylko przesyłkom ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego (a nie żywności);

- w sytuacji gdy prawidłowe było uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

II. art. 138 § 1 pkt 2, art. 138 § 2 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 11 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie, tj. nieuchylenie zaskarżonej decyzji w całości i nieumorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie nieuchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, pomimo zaistnienia w sprawie okoliczności wskazanych powyżej, tj. określonych w pkt I zarzutów niniejszej skargi;

III. art. 107 § 1 pkt 6, art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 K.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia skarżonej decyzji w sposób wewnętrznie sprzeczny - z jednej strony organ odwoławczy instancji stwierdza, że dostarczane produkty do zakładu Spółki były żywnością, a z drugiej strony stwierdza, że wymierzenie kary pieniężnej za nieposiadanie dokumentów handlowych (HD) było zasadne, pomimo, że dokumenty te towarzyszą tylko przesyłkom ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego, a nie żywności (dostarczane produkty do momentu przyjęcia ich do zakładu Spółki miały status żywności, nie mógł zatem towarzyszyć im dokument HD);

IV. art. 107 § 1 pkt 6, art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 K.p.a., poprzez niewłaściwe uzasadnienie skarżonej decyzji - organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w Sokółce w przedmiocie wymierzenia Spółce kary pieniężnej argumentując to tym, że "(...) wykorzystywanie przez Spółkę surowców zaopatrywanych w HDI (Handlowy Dokument Identyfikacyjny stosowany przy obrocie środkami spożywczymi) mogłoby stwarzać możliwość dalszego obrotu tymi surowcami przez podmiot przetwarzający produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego w innych celach, niż produkcja produktów ubocznych kat 3, np. w celach przeznaczonych do spożycia przez ludzi, co może stanowić potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt. Zagrożenie to jest tym bardziej uzasadnione, że surowce te pierwotnie trafiałyby do zakładu zatwierdzonego wyłącznie do produkcji materiałów kat 3, który nieprzystosowany jest do przechowywania środków spożywczych, a także nie dysponuje środkami transportu zatwierdzonymi do przewożenia wyżej wymienionych środków. W związku z powyższym żywność ta narażona by była na m.in. zbyt wysoką temperaturę oraz niewłaściwe warunki higieniczne", w sytuacji gdy założenie to jest jedynie hipotetyczne, a co najważniejsze podczas gdy Spółka nie podejmuje jakichkolwiek czynności związanych z żywnością albowiem przekwalifikuje ją na uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego kategorii 3 (czynności podejmowane w zakładzie dotyczą zatem już ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego a nie żywności).

Wskazując na powyższe naruszenia Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik Spółki na rozprawie w dniu 28 listopada 2023 r. podał, że zakład skarżącej Spółki posiada odpowiednie procedury HACCP pozwalające na podjęcie nieodwracalnych decyzji, czy pozyskany surowiec stanowiący żywność jest produktem ubocznym pochodzenia zwierzęcego. Zakaz krzyżowania wyrażony w pkt 21 preambuły dotyczy sytuacji, gdzie w jednym zakładzie prowadzone są 2 rodzaje działalności: spożywczej jak i działalności dotyczącej produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w przypadku Zakładu skarżącej Spółki. Pełnomocnik wyjaśnił, że zatwierdzenie Zakładu decyzją z 14 kwietnia 2013 r. nastąpiło po uprzednim zweryfikowaniu regulacji wewnętrznych zakładu, z których m.in. wynika, że pozyskiwanie surowców żywnościowych nie wykracza poza działalność zakładu. Procedura zatwierdzenia uregulowana w art. 24 i 44 rozporządzenia nr 1069/2009 jest dwuetapowa. Najpierw wydawane jest pozwolenie czasowe a następnie ostateczne, po zweryfikowaniu, czy procedury działają prawidłowo. To z uwagi na zawarte umowy handlowe, Zakład pozyskuje surowce spożywcze w celu produkcji produktu pochodnego w postaci białka, który jest składnikiem karmy dla zwierząt domowych. Jest to podyktowane wytwarzaniem wyższej jakości produktu pochodnego w postaci białka z produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Podlaskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Białymstoku utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w Sokółce o nałożeniu na E. Sp. z o.o. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 5.400 zł za brak dokumentów handlowych towarzyszących przesyłkom materiału kategorii 3, spełniających wymagania określone w art. 21 ust. 2 rozporządzenia nr 1069/2009.

Organy w sprawie niniejszej w ślad za wyrokiem WSA w Białymstoku II SA/Bk 758/22 przyjęły, że nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa działanie Spółki – prowadzącej Zakład produkcji przetworzonego białka zwierzęcego z produktów pochodzenia zwierzęcego kat. 3 nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi – polegające na nabywaniu żywności a następnie podejmowania decyzji o kategoryzacji tej żywności pochodzenia zwierzęcego do materiału kat. 3. W ocenie organów decyzja w tym przedmiocie należy wyłącznie do podmiotu wytwarzającego produkt (żywność) czyli do przedsiębiorstwa spożywczego. To nieuprawnione działanie Spółki skutkowało tym, że w okresie od 11 maja 2022 r. do 26 listopada 2022 r. pozyskano do Zakładu 2009 ton żywności pochodzenia zwierzęcego, której towarzyszył Handlowy Dokument Identyfikacyjny, podczas gdy na terenie zakładu powinien być surowiec z Handlowym Dokumentem. Spółce zarzucono przewóz tych surowców do zakładu bez towarzyszącego dokumentu handlowego i wymierzono karę pieniężną na podstawie art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy w zw. z § 3 ust. 2 lit. t rozporządzenia.

Zdaniem skarżącej Spółki stanowisko organów zostało oparte na błędnej zawężającej wykładni rozporządzenia nr 1069/2009. Akt ten nie zawiera bowiem wskazania, że to wyłącznie przedsiębiorstwo sektora spożywczego uprawnione jest do przekwalifikowania produktów spełniających wymagania prawa żywnościowego na uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że spór w sprawie niniejszej dotyczy tego, czy skarżąca Spółka, prowadząc zakład produkcji przetworzonego białka zwierzęcego z produktów pochodzenia zwierzęcego kategorii 3 nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, uprawniona jest do przyjmowania tylko produktów tej kategorii, czy także produktów spożywczych, które następnie własną nieodwołalną decyzją przeznacza do celów innych niż spożycie przez ludzi.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej stoi na stanowisku, że z treści przepisów rozporządzenia nr 1069/2009 powołanych przez organy w sprawie niniejszej nie wynika, aby możliwość przekwalifikowania produktów spełniających wymagania prawa żywnościowego na uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego możliwa była tylko przez podmiot wytwarzający ten produkt czyli przedsiębiorstwo spożywcze.

Organy uzasadniając swoje stanowisko oparły się na argumentacji zawartej w wyroku WSA w Białymstoku II SA/Bk 758/22. W wyroku tym wskazano następujące regulacje z przedmiotowego rozporządzenia z których wyprowadzono wniosek, że tylko podmiot wytwarzający produkt spożywczy może go przekwalifikować na uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego:

- art. 10 rozporządzenia, który określa jakie produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego wchodzą w skład kategorii 3 (powołano lit. a, e i f). Z regulacji tej wynika, że kategorię nr 3 tworzą następujące produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego: tusze i części tusz zwierząt poddanych ubojowi lub, w przypadku zwierząt łownych, całe zabite zwierzęta lub ich części, które nadają się do spożycia przez ludzi zgodnie z przepisami wspólnotowymi, lecz nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi z powodów handlowych (a); produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego powstałe podczas wytwarzania produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi, w tym odtłuszczone kości, skwarki i osad z centryfug lub separatorów otrzymany w procesie przetwarzania mleka (e); produkty pochodzenia zwierzęcego lub środki spożywcze zawierające produkty pochodzenia zwierzęcego, które już nie nadają się do spożycia przez ludzi z powodów handlowych lub w wyniku problemów powstałych podczas produkcji lub wad w pakowaniu lub innych wad, które nie stanowią żadnego zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt (f). Z powyższego wywiedziono, że produkty pochodzenia zwierzęcego powstają między innymi przy produkcji produktów spożywczych przez przedsiębiorstwa spożywcze;

- pkt 36 preambuły rozporządzenia z którego wynika, że "inne akty prawne, które weszły w życie od czasu przyjęcia rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, a mianowicie rozporządzenie (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych oraz rozporządzenie (WE) nr 853/2004, a także rozporządzenie (WE) nr 183/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 stycznia 2005 r. ustanawiające wymagania dotyczące higieny pasz, i wobec których rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 ma charakter uzupełniający, za przestrzeganie prawa wspólnotowego w zakresie ochrony zdrowia ludzi i zwierząt czynią odpowiedzialnymi przede wszystkim podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze. Zgodnie z tymi aktami prawnymi podmioty wykonujące czynności na mocy niniejszego rozporządzenia powinny również być przede wszystkim odpowiedzialne za przestrzeganie niniejszego rozporządzenia. Ten obowiązek powinien być dokładniej wyjaśniony i uszczegółowiony w zakresie środków zapewnienia identyfikowalności, takich jak oddzielne gromadzenie i rozprowadzanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Wprowadzone systemy, zapewniające identyfikowalność produktów krążących wyłącznie na szczeblu krajowym innymi sposobami, powinny nadal działać, jeżeli dostarczają one równoważnych informacji. Należy dołożyć wszelkich starań, aby promować stosowanie elektronicznych metod dokumentacji i innych sposobów dokumentacji, niewymagających użycia papieru, jeżeli zapewniają one pełną identyfikowalność". Z tej regulacji wywiedziono, że przedsiębiorstwa spożywcze zobowiązane są do stosowania rozporządzenia nr 1069/2009, w takim zakresie w którym dotyczy wytworzonych przez nie przy produkcji żywności, produktów pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych;

- art. 4 ust. 1 rozporządzenia zgodnie z którym podmioty, natychmiast po wytworzeniu produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodnych objętych zakresem niniejszego rozporządzenia, identyfikują je i zapewniają prowadzenie związanych z nimi czynności zgodnie z niniejszym rozporządzeniem (punkt wyjściowy). Stwierdzono, że przedsiębiorstwo spożywcze musi stosować tę regulację skoro decyduje o tym, czy dany produkt pozostaje produktem spożywczym, czy też zostaje przeznaczony dla celów innych niż spożycie przez ludzi, a czyni to chociażby poprzez skierowanie takiego produktu do podmiotu, który może się zajmować tylko produktami kategorii 3, a zatem nieprzeznaczonymi do spożycia przez ludzi. Podkreślono, że w regulacji tej mowa jest o obowiązku podjęcia identyfikacji tych produktów natychmiast po ich wyprodukowaniu, a nie dopiero np. po przewiezieniu do przedsiębiorstwa zajmującego się produkcją produktów pochodzenia zwierzęcego kategorii 3. Od momentu identyfikacji produktów spożywczych jako nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi przedsiębiorstwo spożywcze zobowiązane jest stosować rozporządzenie nr 1069/2009 w tym regulację zawarta w art. 4 ust. 2 na każdym etapie zajmowania się tym produktem, w tym i jego przewozu. Wskazano, że z regulacją tą koreluje art. 21 ust. 1 rozporządzenia stanowiący, że podmioty gromadzą, określają i przewożą produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego bez nieuzasadnionej zwłoki, w warunkach, które zapobiegają powstaniu zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt;

- art. 26 rozporządzenia, regulujący kwestie związane z obchodzeniem się produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego w przedsiębiorstwach sektora spożywczego. Z ust. 1 tej regulacji wynika, że przetwarzanie, obróbka lub składowanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w przedsiębiorstwach lub zakładach zatwierdzonych lub zarejestrowanych zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 853/2004 lub z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 852/2004 przebiegają w warunkach, które zapobiegają zanieczyszczeniu krzyżowemu i, w stosownym przypadku, w specjalnie do tego przeznaczonej części przedsiębiorstwa lub zakładu.

Ostatecznie stwierdzono, że to tylko przedsiębiorstwo spożywcze jest uprawnione do decydowania o tym, czy wytworzony przez niego dany produkt jest produktem spożywczym i wtedy ma do nie zastosowanie art. 3 ust. 16 rozporządzenia nr 178/22 (chodzi o etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji), czy tez jest on produktem ubocznym pochodzenia zwierzęcego lub produktem pochodnym i wtedy ma do niego zastosowanie przepis art. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1069/2009.

Zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej z powyższych regulacji wynika tylko tyle, że uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego powstają między innymi przy produkcji produktów spożywczych w przedsiębiorstwach spożywczych. Przedsiębiorstwo spożywcze może wykonywać czynności na mocy rozporządzenia nr 1069/2009 i wówczas odpowiedzialne jest za przestrzeganie tego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo spożywcze może być zatem uprawnione do przekwalifikowania wytworzonego przez siebie produktu spożywczego na produkt uboczny pochodzenia zwierzęcego. Korzystając z tej procedury przedsiębiorstwo spożywcze musi przede wszystkim przestrzegać zakazu zanieczyszczenia krzyżowego produktów spożywczych i produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego - art. 26 ust. 1 rozporządzenia. Przetwarzanie, obróbka lub składowanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego ma się odbywać w specjalnie do tego przeznaczonej części przedsiębiorstwa. Ze wskazanych regulacji nie wynika zaś, że to tylko przedsiębiorstwo spożywcze jest uprawnione do przekwalifikowania wytworzonej żywności w uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego a takiego uprawnienia pozbawiony jest zakład zajmujący się tylko przetwórstwem ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego.

Z art. 2 wyznaczającego zakres przedmiotowy rozporządzenia wynika, że akt ten stosuje się do produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego oraz produktów pochodnych, które nie mogą być przeznaczone do spożycia przez ludzi na mocy prawodawstwa wspólnotowego (pkt a) oraz następujących produktów, które nieodwołalną decyzją danego podmiotu zostały przeznaczone do celów innych niż spożycie przez ludzi: (i) produktów pochodzenia zwierzęcego, które mogą zostać przeznaczone do spożycia przez ludzi na podstawie prawodawstwa wspólnotowego; (ii) surowców do produkcji wyrobów pochodzenia zwierzęcego. Zakres przedmiotowy tego rozporządzenia dotyczy postępowania sanitarnego związanego z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego oraz produktami pochodnymi, które nie mogą być przeznaczone do spożycia przez ludzi na podstawie prawodawstwa a także produktów pochodzenia zwierzęcego, które na podstawie prawodawstwa mogą zostać przeznaczone do spożycia przez ludzi ale nieodwołaną decyzją danego podmiotu zostały przeznaczone do celów innych niż spożycie przez ludzi. Z regulacji tej wynika, że produkty przeznaczone do spożycia przez ludzi mogą być przeznaczone do innych celów. Wówczas do tych produktów zastosowanie będzie miało rozporządzenie nr 1069/2009. Zmiana przeznaczenia takich produktów następuje nieodwołaną decyzją danego podmiotu. Podmiotem w rozumieniu tego aktu zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 11 jest osoba fizyczna lub prawna, pod której faktyczną kontrolą pozostaje produkt uboczny pochodzenia zwierzęcego lub produkt pochodny, w tym również przewoźników, handlowców i użytkowników.

Mając na uwadze powyższą regulację nie można przyjąć, że skarżąca Spółka, w ramach swojego zakładu, nie jest uprawniona do podejmowania decyzji nieodwołalnej przekształcającej produkt przeznaczony do spożycia przez ludzi na uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego, a podmiotem do tego uprawnionym jest jedynie przedsiębiorstwo spożywcze. Rację ma skarżąca Spółka, że definicja legalna podmiotu nie daje podstaw do zawężenia tego pojęcia tylko do producenta żywności. Rozporządzenie to ma zastosowanie przede wszystkim do podmiotów prowadzących działalność w zakresie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego, a nie do podmiotów z innego sektora jakim jest sektor spożywczy (to dwie odrębne kategorie działalności podlegające odrębnym i różnym regulacjom). Wykładnia organów sprowadza się do tego, że Spółka prowadząca działalność w zakresie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego, do której to działalności zastosowanie ma rozporządzenie nr 1069/2009, a zatem będąca podmiotem w rozumieniu art. 3 pkt 11, nie mogłaby podjąć decyzji o przekwalifikowaniu produktu (środka spożywczego) na uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego. Taka wykładnia w ocenie sądu jest niedopuszczalna, gdyż zawęża stosowanie rozporządzenia nr 1069/2009 w stosunku do podmiotów, których działalność reguluje.

Nadto podzielić należy stanowisko skarżącej Spółki, że organy dokonały błędnej wykładni art. 4 ust. 1 rozporządzenia. Stąd ta regulacja nie może stanowić uzasadnienia dla zawężającej interpretacji definicji podmiotu. Regulacja ta odnosi się bowiem do podmiotów wytwarzających uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego, gdzie produkty te są punktem wyjściowym czyli podmiotów posiadających stosowną rejestrację/zatwierdzenie w tym zakresie. W przypadku podmiotów sektora spożywczego punktem wyjściowym nie są natomiast uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego a produkty spożywcze (żywność). Identyfikacja w rozumieniu tej regulacji oznacza zakwalifikowanie wytworzonego produktu ubocznego pochodzenia zwierzęcego jako materiału kategorii 1, 2 lub 3. W przypadku tej regulacji nie chodzi zatem o identyfikację jakiegokolwiek produktu (w tym identyfikację produktu jako środka spożywczego albo ubocznego produktu pochodzenia zwierzęcego), ale konkretnie o identyfikację ubocznego produktu pochodzenia zwierzęcego.

Powyższe rozważania czynią zasadnym zarzut naruszenia art. 3 pkt 11 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. b rozporządzenia, poprzez zawężenie znaczenia definicji podmiotu i błędne przyjęcie, że wyłącznie podmioty sektora spożywczego zbywające środki spożywcze mogą dokonywać przekwalifikowania produktów spełniających wymagania prawa żywnościowego na uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego.

Przyjęcie zawężającej wykładni podmiotu w sprawie niniejszej, organy dodatkowo argumentowały hipotetycznym nie zweryfikowanym założeniem, że wprowadzenie do Zakładu skarżącej Spółki surowców (żywności) zaopatrzonych w HDI zagraża dla zdrowia ludzi i zwierząt, gdyż stwarza możliwość dalszego obrotu tymi surowcami przez Spółkę w innych celach niż produkcja produktu ubocznego kat. 3 – np. w celach przeznaczonych do spożycia przez ludzi. Zagrożenie jest tym bardziej uzasadnione, że surowce te pierwotnie trafiłyby do zakładu zatwierdzonego wyłącznie do produkcji materiałów kat. 3, który nie jest przystosowany do przechowywania środków spożywczych, a także nie dysponuje środkami transportu zatwierdzonymi do przewożenia tych środków. W związku z tym żywność narażona by była na zbyt wysoką temperaturę oraz niewłaściwe normy higieniczne. Tymczasem z treści odwołania i skargi wynika, że podjęcie przez Spółkę nieodwołalnej decyzji mieści się w zakresie działalności Zakładu i nastąpiło w oparciu o obowiązującą w Zakładzie "Procedurę kategoryzacji żywności jako ubocznego produktu pochodzenia zwierzęcego kategorii 3". Nadto pełnomocnik Spółki wyjaśnił, że Zakład posiada odpowiednie procedury HACCP pozwalające na podjęcie nieodwołalnych decyzji, czy pozyskany surowiec stanowiący żywność jest produktem ubocznym pochodzenia zwierzęcego. Wyjaśnił, że zatwierdzenie Zakładu decyzją z 14 kwietnia 2013 r. nastąpiło po uprzednim zweryfikowaniu regulacji wewnętrznych zakładu, z których m.in. wynika, że pozyskiwanie surowców żywnościowych nie wykracza poza działalność zakładu. Procedura zatwierdzenia uregulowana w art. 24 i 44 rozporządzenia nr 1069/2009 jest dwuetapowa, najpierw wydawane jest pozwolenie czasowe a następnie ostateczne, po zweryfikowaniu, czy procedury działają prawidłowo. To z uwagi na zawarte umowy handlowe, Zakład pozyskuje surowce spożywcze w celu produkcji produktu pochodnego w postaci białka, który jest składnikiem karmy dla zwierząt domowych. Jest to podyktowane wytwarzaniem wyższej jakości produktu pochodnego w postaci białka z produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego.

Zawężając interpretację pojęcia podmiotu tylko do przedsiębiorstwa spożywczego organy ograniczyły postępowanie wyjaśniające tylko do ustalenia czy surowce znajdujące się na terenie Zakładu posiadają odpowiedni dokument handlowy, tj. dokument HD przeznaczony dla ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego. Skutkowało to wydaniem decyzji, jak słusznie podnosi, skarżąca Spółka z uzasadnieniem wewnętrznie sprzecznym. Z jednej strony bowiem przyjęto, że do zakładu Spółki dostarczono żywność z drugiej, że kara została wymierzona za nieposiadanie dokumentów handlowych (HD), które towarzyszą tylko przesyłkom ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego a nie żywności. Skoro produkty dostarczone do zakładu Spółki do momentu ich przyjęcia spełniały wymogi prawa żywnościowego oraz posiadały właściwą dokumentację a dopiero później z chwilą zmiany przez Spółkę kategoryzacji, to nie można było przyjąć że Spółka była zobowiązana do posiadania dokumentów HD, gdyż towarzyszą one tylko podczas przewozu. Powyższe potwierdza zasadność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy uwzględnią wykładnię pojęcia podmiotu dokonaną przez sąd w sprawie niniejszej a celem postępowania wyjaśniającego uczynią ustalenie czy istotnie podjęcie decyzji nieodwołalnej mieści się w zakresie działania Zakładu skarżącej Spółki a jeżeli tak to czy decyzja ta została podjęta zgodnie z obowiązującymi w Zakładzie procedurami.

Mając powyższe na uwadze sąd uchylił decyzje organów obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.). Konsekwencją uwzględnienia skargi było orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz strony skarżącej poniesionych przez nią kosztów postępowania sądowego – art. 200 w zw. z art. 210 § 1 ww. ustawy. Do kosztów tych zaliczono wpis sądowy (216 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (1.800 zł) - § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).