Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 818/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-08-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 176
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2422
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.)
article: § 2 ust. 1, § 14 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1843
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Rozwój przedsiębiorczości - rozwój usług rolniczych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej" objętego Programem Rozwoju.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 738/22 w sprawie ze skargi B. G. na akt Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16 lutego 2022 r. nr OR15-65080-OR1500052/21 w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji lub WSA) wyrokiem z 5 stycznia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 738/22 oddalił skargę B. G. (dalej: skarżący) na akt Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ) z dnia 16 lutego 2022 r. nr OR15-65080-OR1500052/21 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, w której zaskarżył orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), zarzucono:

Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

• § 2 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Rozwój przedsiębiorczości - rozwój usług rolniczych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 poz. 1843 ze zm.; dalej: rozporządzenie MRiRW) - w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku, polegające na jego błędnej wykładni i błędnym przyjęciu, iż skarżący nie spełnia wymagań przewidzianych tym przepisem, z uwagi na istniejące zdaniem Sądu I instancji powiązania osobowe pomiędzy M. Sp. z o.o., skarżącym B. G. oraz W. G., podczas gdy powiązania pomiędzy skarżącym i W. G. nie występują w rozumieniu tego przepisu;

• art. 3 ust. 3 Załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014r. poprzez jego błędną wykładnie i błędne przyjęcie, że w sprawie istnieje powiązanie osobowe, w rozumieniu tego przepisu, pomiędzy skarżącym a W. G., wpływające na status przedsiębiorstwa skarżącego;

• art. 3 ust. 3 Załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014r. polegające na jego błędnej wykładni i błędne przyjęcie, iż skarżący jest podmiotem zależnym w stosunku do M. Sp. z o.o. oraz W. G., w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy zależność nie występuje.

Naruszenie przepisów postępowania, które miło istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

• § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie co najmniej dwukrotnego wezwania do wskazania powiązań osobowych konkretnie pomiędzy M. Sp. z o.o., skarżącym B. G. oraz W. G.;

• art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i dokonanie dowolnych ustaleń stanu faktycznego i nieuzasadnione przyjęcie, iż:

- skarżący B. G. jest powiązany osobowo z W. G. w rozumieniu art. 3 ust. 3 Załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014r.;

- pośrednie powiązanie skarżącego z W. G. poprzez M. Sp. z o.o. wpływa na określenie statusu przedsiębiorstwa skarżącego B. G.;

i w konsekwencji błędnemu ustaleniu, że skarżącemu Agencja słusznie odmówiła przyznania pomocy;

• art. 134 p.p.s.a poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i nieuwzględnienie przy rozstrzyganiu sprawy okoliczności, iż skarżący nie był dwukrotnie wzywany do wskazania powiązań osobowych konkretnie pomiędzy M. Sp. z o.o., skarżącym B. G. oraz W. G., a tym samym odmowa przyznania pomocy była przedwczesna;

• art. 151 p.p.s.a poprzez oddalenie skargi z uwagi na nieuzasadnione przyjęcie, iż skarżący nie wykazał, że spełniał wymagania otrzymania pomocy określone w § 2 ust. 1 pkt 1, podczas gdy skarżący spełniał te wymagania, albowiem nie jest bezpośrednio powiązany osobowo z W. G., a pośrednie powiązanie z W. G. poprzez M. sp. z o.o. nie wpływa na status przedsiębiorstwa skarżącego B. G.;

• art. 141 ust. 4 p.p.s.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku z jakich przyczyn w niniejszej sprawie nie będzie miała ewentualnie zastosowania zasada konkretnego wskazania o jakie powiązania osobowe chodzi - zgodnie z zasadą legalizmu, która została podniesiona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 marca 2018 r., sygn. akt: V SA/Wa 1469/17;

• art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że Agencja posiadała dane dotyczące M. Sp. z o.o. oraz skarżącego i W. G. dla określenia statusu przedsiębiorstwa skarżącego, co umożliwiało przyznanie pomocy.

W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonego aktu organu. Alternatywnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniesiono też o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz zrzeczono się z przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów.

Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.

Ze względu na zakres i konstrukcję podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów oraz sposób w jaki je uzasadniono, wstępnie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.

Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zaś zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaznaczyć należy, że istotne jest oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. np. wyroki NSA z 19 marca 2014 r., II GSK 16/13 i z 17 lutego 2015 r., II OSK 1695/13).

Mając na uwadze przedstawione wymogi dotyczące konstrukcji i zawartości skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny mógł dokonać merytorycznej oceny tylko niektórych zarzutów. Przede wszystkim zauważyć należy, że uzasadnienie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej (zawarte na s. 5-7 skargi kasacyjnej) odnosi się treściowo jedynie do dwóch spośród dziewięciu zarzutów – tj. naruszenia § 14 ust. 2 oraz § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW. Wprawdzie autor skargi kasacyjnej w uzasadnieniu wskazuje także na związek tych naruszeń z treścią załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, lecz w tym zakresie poprzestaje na konstatacjach, że: "organ (...) utwierdził skarżącego w przekonaniu o prawidłowo ustalonych powiązaniach w rozumieniu [tegoż – przyp. NSA] załącznika (...)"; "skarżący spełnia definicję małego przedsiębiorstwa w rozumieniu [tegoż – przyp. NSA] załącznika (...)" (odpowiednio s. 5 i 7 skargi kasacyjnej).

W takim stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny mógł dokonać oceny wyłącznie zarzutów, w stosunku do których sformułowane zostało uzasadnienie. Dotyczą one – niezależnie od kwalifikacji ich w petitum tejże skargi jako także naruszeń prawa materialnego – kwestii procesowych, tj.: 1) stricte proceduralnych, polegających na braku, zdaniem skarżącego kasacyjnie, dwukrotnego wezwania skarżącego do uzupełnienia tych samych nieprawidłowości lub braków; 2) ustaleń faktycznych w przedmiocie ustalenia czy przedsiębiorstwo skarżącego spełniało definicję mikro lub małego przedsiębiorstwa.

W pierwszym przypadku skarżący kasacyjnie wskazuje, że z wezwań organu do uzupełnienia wniosku wynika, że kwestia powiązania pośredniego skarżącego ze wskazywaną osobą fizyczną będącą członkiem zarządu M. sp. z o.o. została poniesiona tylko raz (w ostatnim z pism), wobec czego odmowa przyznania pomocy nastąpiła przedwcześnie. Nie wskazano przy tym wprost jakie miało to znaczenie dla wyniku zapadłego rozstrzygnięcia. Podniesiono także, że organ w drugim z pism kierowanych do skarżącego utwierdził skarżącego w przekonaniu o prawidłowości wykazania dwóch podmiotów powiązanych: współposiadacza gospodarstwa rolnego ww. oraz spółki, w której zarządzie zasiada skarżący. Z kolei w odniesieniu do drugiej z ww. kwestii z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że w sprawie – w myśl "Zasad wypełniania oświadczenia podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o wielkości przedsiębiorstwa" zamieszczonych na stronie internetowej Agencji – nie występuje jedna z przesłanek powiązania, tj. działania podmiotów na tym samym rynku lub rynku pokrewnym. W tym zakresie wskazano, że skarżący kasacyjnie oraz osoba fizyczna zasiadająca razem z nim w zarządzie spółki M. prowadzą usługi rolnicze (PKD 01.61.Z), "natomiast spółka M., poprzez którą mieliby być powiązani, jako grupa producentów rolnych uznanych w kategorii «ziarno zbóż i nasion oleistych», prowadzi działalność polegającą na handlu zbożem (PKD 46.21.Z) (...). Mamy zatem w niniejszej sprawie do czynienia z działaniem podmiotów na różnych rynkach." (s. 6 skargi kasacyjnej). Poza tym wskazano, że organ był w posiadaniu danych, które pozwalały na ustalenie wielkości przedsiębiorstwa wszystkich trzech podmiotów, tj. skarżącego kasacyjnie, osoby fizycznej zasiadającej razem z nim w spółce M. oraz tejże spółki, "z których niezbicie wynika, że nawet w przypadku ewentualnego uwzględnienia całości zatrudnienia oraz przychodów oraz sumy bilansowej podmiotów powiązanych skarżący spełnia definicję małego przedsiębiorstwa w rozumieniu załącznika nr 1 do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014" (s. 7 skargi kasacyjnej).

Rozpoznawane w sprawie zarzuty są nieusprawiedliwione.

Należy pierwszoplanowo wskazać, co też prawidłowo uczynił Sąd I instancji, że w postępowaniu takim jak w niniejszej sprawie obowiązują zmodyfikowane – w stosunku do kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) – zasady postępowania. Zostały one podstawowo określone w ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422; dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) i uzupełnione przepisami rozporządzenia wykonawczego MRiRW. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Natomiast art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nakłada – na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu o przyznanie pomocy – obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawanie wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Przy czym, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Powyższe oznacza, że w postępowaniu o przyznanie pomocy organ nie ma obowiązku samodzielnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania pomocy, niemniej zobligowany jest do oceny dowodów oraz wyjaśnień przedstawionych przez wnioskodawcę w kontekście uwzględnienia istniejących, znanych mu, okoliczności dowodzących określonych faktów - z perspektywy obowiązujących regulacji prawnych.

Mając na uwadze powyższe zasady postępowania nieuzasadnione są twierdzenia skarżącego kasacyjnie mające w istocie na celu wykazanie, że skoro Agencja była w posiadaniu danych pozwalających na ustalenie wielkości przedsiębiorstwa wszystkich trzech podmiotów, tj. skarżącego, spółki M. oraz powiązanego poprzez tę spółkę podmiotu w postaci osoby fizycznej będącej w zarządzie M. to można było ustalić, że wnioskujący o pomoc spełniał definicje małego przedsiębiorstwa w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. Organ nie może zastępować wnioskodawcy w ustalaniu okoliczności, które wskazują na uprawnienie tego ostatniego do uzyskania pomocy. Agencja rozpoznaje sprawę, analizując dane i informacje przedstawione przez wnioskodawcę, weryfikując ich poprawność i rzetelność. A jeśli ustali nieprawidłowości to winna je udowodnić.

Prawidłowość ustaleń faktycznych organu w przedmiocie wykazanych powiązań z osobą fizyczną będącą – obok samego wnioskodawcy pomocy (skarżącego kasacyjnie) – członkiem zarządu w spółce M. nie mogła także podważyć argumentacja bazująca na opublikowanych na stronie internetowej Agencji "Zasadach wypełniania Oświadczenia podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o wielkości przedsiębiorstwa". Jest tak z tego względu, że owe zasady nie stanowią źródła prawa. Autor skargi kasacyjnej zaniechał w tym przedmiocie przywołania obowiązujących w tym przedmiocie unormowań prawnych wraz z ich niezbędną analizą, spełniającą kryteria, które są niezbędne dla rozpoznania stawianego zarzutu. Niezależnie od tego, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia MRiRW pomoc przyznaje się podmiotowi, który m.in. jest osobą fizyczną, osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która jako mikro- lub małe przedsiębiorstwo, w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1), zwanego dalej «załącznikiem I do rozporządzenia Komisji», wykonuje działalność gospodarczą obejmującą świadczenie usług wymienionych w wykazie określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia (pkt 1). Skądinąd w wykazie załączników zawartym w złożonym przez skarżącego kasacyjnie formularzu o udzielenie pomocy także jest mowa o rozumieniu mikro- oraz małego przedsiębiorstwa w znaczeniu wskazanych unormowań unijnych.

Wobec niepodważenia prawidłowości wskazanych okoliczności faktycznych, uznać należy, że osoba fizyczna będąca wraz ze skarżącym kasacyjnie w zarządzie spółki M. była powiązana ze skarżącym kasacyjnie osobowo w rozumieniu wyżej przywołanych regulacji.

Niezasadny jest zarzut naruszenia § 14 ust. 2 rozporządzenia MRiRW.

W rozpoznawanej sprawie ogólne zasady postępowania ws. przyznania pomocy wynikające z ustawy o wspieraniu uzupełniają przepisy wykonawcze, w tym zawarte w § 14 rozporządzenia MRiRW. Zgodnie z tymi regulacjami: - jeżeli wniosek o przyznanie pomocy nie spełnia innych niż określone w § 13 ust. 1 i 3 wymagań lub został wypełniony nieprawidłowo, Agencja wzywa podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy (§ 14 ust. 1); - jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy pomimo wezwania nie usunął braków w wyznaczonym terminie, Agencja wzywa ponownie ten podmiot, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania (§ 14 ust. 2).

Z treści dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że organ wzywał najpierw skarżącego kasacyjnie dwukrotnie do uzupełnienia braków, w tym do wskazania istniejących jego powiązań z innymi podmiotami. Istotne jest przy tym, że w wezwaniu do uzupełnienia wniosku datowanym na [...].10.2021 r. Agencja wskazywała zarówno ogólnie na konieczność uwzględnienia we wniosku istniejących powiązań (pkt 1a, pkt 1b, pkt 1e wezwania), jak też bardziej szczegółowo – w odniesieniu do ujmowania jako podmiotów powiązanych także osoby współprowadzącej gospodarstwo rolne wraz z wnioskodawcą oraz innych podmiotów, w tym spółką M. (pkt 1f, pkt 4 i pkt 5 wezwania). Podkreślenia wymaga, że wyraźnie w tym piśmie wskazano na okoliczność powiązania wnioskodawcy z tą spółką oraz fakt zasiadania w wieloosobowym zarządzie oraz samodzielnej reprezentacji przez każdego z członków tejże spółki oraz potrzebę analizy danych i ich uwzględnienie w załączniku C., mając na uwadze instrukcję do wypełniania oświadczenia podmiotu ubiegającego się o pomoc (v. dwa ostatnie wyliczenia w pkt 5 oraz wyliczenie drugie w pkt 4 wezwania). W kolejnym wezwaniu o uzupełnienie braków wniosku z [...].11.2021 r. ponownie wskazano – w kontekście wykazywania uzyskanej pomocy de minimis – na konieczność uwzględnienia "wszystkich podmiotów powiązanych", w tym współposiadacza gospodarstwa rolnego oraz spółki M. (pkt 1a wezwania) oraz dostarczenia skorygowanego oświadczenia podmiotu ubiegającego się o pomoc o wielkości przedsiębiorstwa. Trzecie pismo organu adresowane do skarżącego kasacyjnie z [...].01.2021 r. stanowiło wezwanie do złożenia wyjaśnień (nie było stricte wezwaniem do uzupełnienia wniosku). W jego pkt 3. zwrócono się o podanie przyczyn uznania przedsiębiorstwa wnioskodawcy za samodzielne, podczas gdy wskazano na dwa podmioty powiązane. Wskazano przy tym na niepełne i nieprawidłowe wypełnienie zał. C. dla M. sp. z o.o. Poproszono o wyjaśnienie z jakich względów w pkt I.10 przedmiotowego załącznika nie wykazano relacji tego przedsiębiorstwa z innymi podmiotami, w tym z osobą fizyczną będącą (obok skarżącego kasacyjnie) członkiem zarządu w spółce M.; wskazano, że dane te winny znajdować się w sekcji III zał. C. Po raz trzeci poproszono o analizę statusu przedsiębiorcy na podstawie danych zaktualizowanych w oświadczeniu podmiotu ubiegającego się o pomoc oraz zaznaczono konieczność uwzględniania instrukcji wypełniania wniosku w odniesieniu do wykazywania powiązań z innymi podmiotami lub ich braku. W złożonych wyjaśnieniach skarżący kasacyjnie podał, że zał. C został poprawiony – przedsiębiorstwo nie jest samodzielne. W "pkt. 10 [sekcji I tego zał. - przyp. NSA] wskazano iż podmiot jest powiązany w relacji partnerstwa z innymi podmiotami. Pan W. G. [osoba fizyczna będąca wraz ze skarżącym kasacyjnie w zarządzie spółki – przyp. NSA] nie może samodzielnie decydować o spółce M. oraz nie może wywierać wpływu na działalność wnioskodawcy. Jednocześnie pragnę wyjaśnić, iż (...) każdy wspólnik posiada po tyle samo udziałów, żaden ze wspólników ani członków zarządu nie pozostaje w żadnym z powiązań opisanych w rozporządzeniu wykonawczym". W związku z takim oświadczeniem nie dokonano korekty danych polegających na wykazaniu powiązania skarżącego kasacyjnie z drugim członkiem zarządu spółki M.

W kontekście przedstawionego powyżej toku procedowania, zaznaczenia wymaga, że powiązania wnioskodawcy pomocy z drugim członkiem zarządu spółki M. (które nie zostały skutecznie zakwestionowane) powinny być wykazane w złożonym przez skarżącego kasacyjnie załączniku C, sekcja III (dane podmiotu powiązanego w stosunku do przedsiębiorstwa powiązanego, tj. spółki M.) – jako konsekwencja wskazania w sekcji I pkt 10 tego załącznika spółki M. To oznacza, że odmowa wnioskodawcy uznania drugiego z członków zarządu spółki M. za podmiot powiązany (pomimo wcześniejszego wykazania pośredniego powiazania ze wskazana spółką) i w związku z tym nieuwzględnienie danych tego podmiotu, które umożliwiłyby określenie statusu wnioskodawcy na gruncie wymogu określonego w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW, stanowiły o braku wypełnienia przez skarżącego kasacyjnie obowiązku sformułowanego w art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu. Stan taki – wobec obowiązujących organ w toku postępowania zasad, które wcześniej przytoczono (art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu) – musiał doprowadzić do odmowy wnioskodawcy udzielenia pomocy. I to ma znaczenie pierwszoplanowe. Niezależnie jednak od tej konstatacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał za potrzebne wskazanie – pomimo braku wyraźnego określenia istotności wpływu potencjalnego naruszenia na wynik spraw – że opisane wyżej postępowanie prowadzone przez organ nie naruszało dyspozycji § 14 ust. 2 rozporządzenia MRiRW, nakazującej dwukrotne wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia braków. Organ, jak wynika z przedstawionego toku postepowania, dopełnił tego obowiązku w odniesieniu do wskazywanego braku wykazania istniejącego powiązania pomiędzy wnioskodawcą a drugim członkiem zarządu spółki M. Nieuzasadnione jest zatem twierdzenie skargi kasacyjnej jakoby "kwestia powiązania pośredniego skarżącego z p. W. G. [osobą fizyczną będącą wraz ze skarżącym kasacyjnie w zarządzie spółki – przyp. NSA] została podniesiona przez Agencję tylko jeden raz (jedynie w ostatnim piśmie).

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.