Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 672/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1, art. 17 ust. 3 i 5, art. 28, art. 32 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 1997 nr 104 poz 662
law: Porozumienie w formie wymiany listów między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej,podpisane w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r.
article: art. 13 par. 3 pkt 4,  art. 20 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks celny.
article: art. 123 par. 1, art. 194 par. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: część A Postanowień Wstępnych Taryfy celnej
journal: Dz.U. 2002 nr 226 poz 1885
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Sulimierski Sędziowie Józef Waksmundzki (spr.) NSA Marzenna Zielińska Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. M. Spółki z o.o. w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 12 grudnia 2007 r. sygn. akt III SA/Gl 1720/06 w sprawie ze skargi P. M. Spółki z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 12 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 1720/06 oddalił skargę P. M. Spółki z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] października 2006 r., nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

W dniu [...] marca 2003 r., na podstawie dokumentu SAD nr [...], Spółka dokonała zgłoszenia celnego towarów z tworzywa sztucznego. Do zgłoszenia załączyła świadectwo przewozowe EUR 1 nr [...] z dnia [...] marca 2003 r., deklarując wspólnotowe preferencyjne pochodzenie towaru, z obniżoną stawką celną 0%.

Naczelnik Urzędu Celnego w K. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej, zastosowanej stawki celnej oraz określił kwotę wynikającą z długu celnego i kwotę od podatku od towarów i usług. Organ ponadto wymierzył Spółce odsetki wyrównawcze od należności celnych. Rozstrzygnięcie uzasadnił tym, że przedstawione przez stronę świadectwo pochodzenia nie mogło stanowić podstawy do zastosowania obniżonej stawki celnej, gdyż nie spełniało warunków określonych w Protokole Nr 4 do Układu Europejskiego.

Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...] października 2006 r. uchylił decyzję w części dotyczącej pobrania odsetek wyrównawczych i umorzył postępowanie celne w tym zakresie. Utrzymując decyzję w pozostałym zakresie organ stwierdził, że o możliwości zastosowania dla importowanego towaru obniżonych stawek celnych przesądza rzeczywiste pochodzenie towaru, to jest pochodzenie z kraju, z którym Polskę wiąże umowa o strefie wolnego handlu, oraz przedstawienie prawidłowego dowodu pochodzenia towaru.

Podkreślił, że stosownie do postanowień art. 32 Protokołu Nr 4 weryfikacja dowodów pochodzenia towarów jest przeprowadzana wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu. Jednak w pierwszej kolejności przepis Protokołu stanowi, że weryfikacja dowodów pochodzenia towarów przeprowadzana jest wyrywkowo. Władze polskie powziąwszy uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistego pochodzenia sprowadzonych towarów zwróciły się do organów celnych kraju eksportu o przeprowadzenie weryfikacji świadectwa pochodzenia w trybie urzędowej współpracy. Wynik tej weryfikacji jest wiążący dla organów kraju importu.

Organ odwoławczy stwierdził jednak, że sam fakt przedstawienia przez stronę nieprawidłowego świadectwa pochodzenia towaru nie uprawniał organu pierwszej instancji do obciążania strony odsetkami wyrównawczymi. W tej części zaskarżona decyzja podlegała więc uchyleniu.

Niesłuszny jest również w opinii organu celnego zarzut strony odwołującej się, iż organ pierwszej instancji przekroczył termin załatwienia sprawy z art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem postępowanie zostało wszczęte w dniu [...] października 2005 r. i zostało zawieszone do czasu uzyskania wyniku weryfikacji dowodu pochodzenia. Po otrzymaniu powyższego dokumentu postępowanie podjęto w dniu [...] maja 2006 r. i zakończono wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. Polski organ celny musiał wystąpić do [...] władz celnych o dokonanie weryfikacji dokumentu pochodzenia EUR.1. W tej sytuacji jednak zawieszone zostało postępowanie celne, co - stosownie do art. 230 § 5 kodeksu celnego - powoduje zawieszenie biegu terminów (także terminu określonego w art. 230 § 4 Kodeksu celnego). Nie można więc stwierdzić, że organ pierwszej instancji naruszył w postępowaniu zasadę szybkości postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalając skargę stwierdził, że istnieje możliwość zastosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia warunków: towar pochodzi z Państwa-Strony, pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR. 1 lub deklaracją na fakturze oraz został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.

Warunkiem koniecznym dla zastosowania stawki celnej obniżonej jest więc przedstawienie prawidłowego dowodu pochodzenia towaru, którego to w przedmiotowej sprawie nie spełniono. Bezspornym jest, że [...] władze celne nie potwierdziły preferencyjnego pochodzenia towarów ujętych w świadectwie przewozowym EUR.1 z dnia [...] marca 2003 r., a tym samym w rozumieniu Protokołu Nr 4 świadectwo to nie może stanowić podstawy do zastosowania obniżonej stawki celnej. Państwowa Agencja Podatkowa - Delegatura w M. w Raporcie z weryfikacji świadectwa pochodzenia EUR.1 - poodprawowa weryfikacja zgłoszenia preferencyjnego pochodzenia stwierdziła, że świadectwo to nie spełnia niezbędnych wymagań. W polu 14 świadectwa EUR. 1 [...] organy celne zaznaczyły miejsce z zapisem, iż świadectwo to " nie spełnia wymogów co do autentyczności i rzetelności" potwierdzając to podpisem oraz pieczęcią urzędową z datą [...] kwietnia 2006 r. Taki wynik weryfikacji upoważniał organy, zdaniem Sądu, do zastosowania stawki celnej konwencyjnej na podstawie ust. 1 lit. a oraz ust. 2 części pierwszej A - Postanowienia Wstępne - Stawki celne i części drugiej - Tabela stawek celnych taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 146 poz. 1639 ze zm.).

Sąd podzielił stanowisko organów celnych, że w myśl postanowień art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Weryfikacja dowodu pochodzenia ma charakter formalny i materialny. Organ celny właśnie w toku wcześniejszej wyrywkowej weryfikacji świadectw pochodzenia EUR.1 wystawionych przez [...] firmę S. powziął informację, że załączony do zgłoszeń celnych dokument EUR.1 nie spełnia wymogów co do autentyczności i rzetelności. Weryfikacja świadectwa pochodzenia została przeprowadzona w trybie urzędowej współpracy administracyjnej i kraju eksportu, państwa członkowskiego Unii i jej ustalenia są wiążące dla polskich organów celnych. W niniejszej sprawie eksporterem również była firma S., która potwierdzała [...] pochodzenie towaru świadectwem pochodzenia EUR.1 i dlatego poddano go weryfikacji przez [...] władze celne. Wątpliwości polskich organów celnych okazały się zasadne.

W myśl powołanego wyżej ust. 5 części pierwszej Postanowienia wstępne A stawki celne Taryfy celnej, stawki celne obniżone, wynikające z umów zawartych przez Rzeczypospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów (umowy o strefach wolnego handlu), z zastrzeżeniem ust. 6 stosuje się do niektórych towarów pochodzących z państw członkowskich Unii. Jeżeli na towary pochodzące z państw wskazanych wyżej nie została określona obniżona stawka celna lub nie zostało udokumentowane pochodzenie towarów zgodnie z wymogami określonymi w umowach o strefach wolnego handlu, do wymiaru cła stosuje się stawkę celną autonomiczną lub konwencyjną. W przedmiotowej sprawie nie został spełniony żaden z warunków umożliwiających zastosowanie stawki celnej obniżonej 0 %, bowiem nie potwierdzono wspólnotowego preferencyjnego pochodzenia towaru. Towar nie posiadał preferencyjnego - [...] pochodzenia, a zatem organ celny zastosował prawidłową stawkę celną konwencyjną w wysokościach przyjętych w decyzji organu I instancji.

Za bezzasadne Sąd uznał zarzuty skargi co do przepisów procesowych, podzielając szczegółowo przedstawioną argumentację organu odwoławczego.

W skardze kasacyjnej P. M. Spółka z o.o. w M. wniosła o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G., a gdyby sąd ten nie mógł jej rozpoznać w innym składzie, innemu sądowi, oraz o zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie naruszenia prawa procesowego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., poprzez:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez odmowę uznania, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku naruszenia prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest poprzez odmowę uznania, ze nieprawidłowo przeprowadzono postępowanie przed organem administracji w zakresie weryfikacji świadectwa przewozowego i niewłaściwe zastosowanie art. 122 Ordynacji podatkowej w związku z art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego poprzez przyjęcie, że świadectwo przewozowe EUR 1 nie ma znaczenia dla badania pochodzenia towarów i może być zmienione w każdym czasie bez udziału strony;

- pominięcie art. 28 załącznika do Porozumienia podpisanego w Brukseli w dniu 24 czerwca 1997 r. w formie wymiany listów między Rzecząpospolitą a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "Produkty Pochodzące" i metod współpracy administracyjnej (Dz. U. Nr 104, poz. 662) w zakresie uznania wyniku weryfikacji za wyłączny dowód pochodzenia towarów;

- art. 32 powołanego Protokołu w zakresie wykładni zwrotu "uzasadnione wątpliwości".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka ponownie podkreśliła, że skoro świadectwo EUR. 1 jest dokumentem urzędowym, w przypadku zastosowania się przez stronę do jego treści nie może ona ponosić negatywnych skutków prawnych w związku ze zmianą tego dokumentu.

Skarżący przy dołożeniu należytej staranności nie był w stanie sprawdzić treści świadectwa przewozowego i działał w zaufaniu do czynności podjętych przez organy administracji publicznej H.

Stosownie do art. 28 Protokołu, eksporter ubiegający się o wystawienie świadectwa przewozowego EUR. 1 przechowuje dokumenty, o których mowa w artykule 17(3), co najmniej przez trzy lata. Eksporter sporządzający deklarację na fakturze przechowuje kopię tej deklaracji co najmniej przez trzy lata łącznie z dokumentami, o których mowa w artykule 21(3). Władze celne kraju eksportu, wystawiające świadectwa przewozowe EUR. 1, przechowują co najmniej przez trzy lata wniosek, o którym mowa w artykule 17(2). Władze celne kraju importu -przechowują co najmniej przez trzy lata przedłożone im świadectwa przewozowe EUR. 1 i deklaracje na fakturze. Ze względu na termin sporządzenia świadectwa przywozowego, brak jest dowodów pozwalających na jego prawidłową kontrolę.

Świadectwo przewozowe jest zatem dokumentem urzędowym, który korzysta z domniemania prawdziwości. Weryfikacja świadectwa przewozowego EUR. 1 nie następuje zatem przez proste zaprzeczenie strony, czy też organu. Organ celny, będąc związany dokumentem urzędowym, zobowiązany jest uznać za udowodnione to, co wynika z jego treści. Organ prowadzący postępowanie nie może wobec tego swobodnie oceniać ani kwestionować treści dokumentu urzędowego, nie przeprowadzając na podstawie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej dowodu przeciwko prawdziwości zawartym w nim informacjom (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2005 r., GSK 519/04, LEX nr 171378).

Spółka stwierdziła także, że Sąd nie odniósł się do zarzutu strony, iż organ nie wyjaśnił, na jakiej podstawie uznał, że świadectwo przewozowe EUR. 1 nie spełnia wymogów co do autentyczności i rzetelności. Świadectwo to nie miało, zdaniem Spółki, żadnych braków formalnych, które mogłyby uzasadniać jego weryfikację.

Spółka podkreśliła, że treść świadectwa przewozowego korespondowała z innymi dokumentami złożonymi w sprawie, to jest z fakturą, która opisywała produkty w sposób wystarczający do ich identyfikacji. Trafny jest zatem zarzut dowolnej oceny zgromadzonego materiału w sprawie. Organ powinien wykazać niewiarygodność przedstawionych dokumentów przed ewentualnym wszczęciem postępowania celnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 października 2000 r., I SA/Wr 1918/99, LEX nr 50147). Nawet gdyby przyjąć, że świadectwo przewozowe nie mogło stanowić podstawy do zastosowania obniżonej stawki celnej, ponieważ nie spełniało wymogów co do autentyczności i rzetelności, to zwrócić należy uwagę, że Spółka P. M. nie zdawała sobie sprawy z tego faktu. Skarżący działał w zaufaniu do dokumentu urzędowego, jakim było świadectwo przewozowe EUR. 1 i nie miał żadnych podstaw, aby podważać jego wiarygodność (wyrok z 6 lipca 2006 r. w połączonych sprawach Axela Kittela oraz Recolta Recycling SPRL, C-439/04 i C-440/04).

Na potrzeby stosowania art. 32 powołanego Protokołu konieczne jest dokonanie wykładni zwrotu "uzasadnione wątpliwości", gdyż nie został on zdefiniowany. Pewnych wskazówek co do tego, jak zwrot ten należy rozumieć, dostarczyła Komisja Europejska wydając wyjaśnienia dotyczące Protokołu Nr 4 do Układów Europejskich. Zawierały one taksatywne wyliczenie przypadków, w których mogą powstać uzasadnione wątpliwości dotyczące dokumentu potwierdzającego pochodzenie. W powołanych wyjaśnieniach zostały wymienione: brak podpisu eksportera (z wyjątkiem sytuacji, gdy podpis ten nie jest wymagany); brak podpisu lub daty na certyfikacie EUR. 1; niezgodność oznaczeń na towarach, opakowaniach lub innych dokumentach towarzyszących oraz na certyfikacie EUR. 1; dane wynikające z certyfikatu EUR. 1 wskazujące na zakres prac niewystarczający do nadania pochodzenia; użycie pieczęci innej niż notyfikowana.

Żadna z tych okoliczności nie została przedstawiona Spółce. Poza ogólnym przytoczeniem treści przepisu, nie została powiadomiona przez organ pierwszej instancji o podstawach uzasadniających podważenie wiarygodności przedstawionych certyfikatów pochodzenia EUR. 1.

Istotną rolę w procesie wykładni prawa wspólnotowego odgrywa wykładnia celowościowa. Pomiędzy poszczególnymi wersjami językowymi przepisów prawnych często występują rozbieżności trudne do rozstrzygnięcia w drodze wykładni językowej. Jeżeli zatem [...] wersja Protokołu Nr 4 zawiera odmienną procedurę wydania świadectwa pochodzenia, to powinno to być przesądzone w toku postępowania weryfikującego przed organami państwa importującego. Skarżący nie może ponosić odpowiedzialności za zmianę dokumentu urzędowego, w oparciu o który skorzystał z preferencyjnego potraktowania przywożonych towarów. Przyjęcie odmiennego stanowiska jest nie do pogodzenia z celami wspólnego rynku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, że skarga kasacyjna została sformułowana niewłaściwie, a w sprawie nie zachodzi błąd subsumcji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Granice te Sąd przekracza z własnej inicjatywny jedynie w przypadku nieważności postępowania, z przyczyn wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., jednakże w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi.

Przystępując do omawiania zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że chybiona jest argumentacja strony dotycząca wadliwości postępowania celnego w zakresie ustalenia pochodzenia towaru i zastosowanej stawki celnej.

Zgodnie z postanowieniami obowiązującego w dacie zgłoszenia celnego art. 13 § 3 pkt 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (t.j. Dz.U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.) oraz części A Postanowień Wstępnych Taryfy celnej (Dz.U. z 2002 r., Nr 226, poz. 1885 ze zm.), stawki celne obniżone określone są w umowach zawartych przez Polskę z niektórymi krajami lub grupami krajów i znajdują zastosowanie do niektórych towarów pochodzących w szczególności z państw członkowskich Unii Europejskiej. Obniżone stawki celne stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towar, do którego wniosek się odnosi, spełnia warunki do ich zastosowania. W myśl postanowień art. 20 § 1 i 2 Kodeksu celnego warunek pochodzenia, jaki powinien spełniać towar, aby korzystać z obniżonych stawek celnych, a także sposób dokumentowania tego pochodzenia, określane są według reguł preferencyjnego pochodzenia towarów, zawartych w umowach międzynarodowych.

Postanowienia Protokołu 4 do Układu Europejskiego miały na celu zapewnienie, aby z preferencyjnego traktowania na gruncie wymiany handlowej pomiędzy Wspólnotą a Polską korzystały wyłącznie towary posiadające status "pochodzących". Dlatego też przepisy tego aktu zakładały możliwość kontroli, a więc weryfikacji wystawionych dowodów pochodzenia, przyznając kompetencje w tym zakresie wyłącznie władzom celnym kraju eksportu. Tylko bowiem władze celne kraju eksportu są w stanie dokonać bezpośredniej weryfikacji okoliczności faktycznych, od których zależy określenie pochodzenia danego towaru.

Zgodnie z art. 32 ust. 3 Protokołu 4, organom celnym kraju wywozu, w ramach dokonywania następczej weryfikacji dowodów pochodzenia, przysługuje prawo żądania od eksportera każdego dowodu oraz prawo przeprowadzenia każdej kontroli, którą uznają za właściwą. Powyższe uprawnienia wynikają z faktu, że jeszcze przed wystawieniem danego dowodu pochodzenia (deklaracji na fakturze) eksporterzy towarów winni dysponować stosowną dokumentacją potwierdzającą ich uprawnienie do deklarowania wspólnotowego pochodzenia towaru. Zgodnie natomiast z art. 16 Protokołu, pochodzenie towaru można dokumentować bądź przy pomocy deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający dla ich identyfikacji, bądź przy pomocy świadectwa przewozowego EUR. 1 wystawianego na wniosek eksportera przez władze celne jego kraju. Protokół 4 określa więc szczegółowe wymagania związane z wystawianiem dowodów pochodzenia i związane z tym procesowe uprawnienia władz celnych kraju eksportu do żądania stosownych dowodów (art. 17 ust. 3 i 5, art. 18 ust. 3, art. 21 ust. 3, art. 22 Protokołu 4).

Przewidziany w Protokole system współpracy administracyjnej oparty jest zatem na podziale zadań między władzami kraju wywozu i przywozu oraz na ich wzajemnym zaufaniu. Podkreślić również należy, iż nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego wiążący dla organów polskich charakter wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia towarów przeprowadzanej przez organy celne kraju wysyłki (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt I GSK 944/07 i powołane tam orzecznictwo).

W związku z powyższymi uwagami, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadny zarzut błędnego potraktowania wyniku weryfikacji jako wyłącznego dowodu na okoliczność pochodzenia towaru. Pismo informujące o wynikach przeprowadzonego postępowania kontrolnego zostało uzyskane w trybie współpracy organów państwa importu i państwa eksportu i jako dokument urzędowy posiada dla organu celnego moc dowodową.

Weryfikacja świadectw pochodzenia towaru jest ściśle określona procedurą. Postępowanie to zostało przewidziane do kontroli prawdziwości danych zawartych w dokumentach poświadczających pochodzenie towaru sprowadzonego z terenu Wspólnoty jako wyłączne. Niesłusznie więc strona wywodzi, że doszło do naruszenia art. 194 § 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) wskutek prostego zaprzeczenia przez Sąd I instancji i organy celne treści dokumentu urzędowego (świadectwa pochodzenia wystawionego w określonym trybie przez uprawniony do tego organ) bez przeprowadzenia dowodu przeciwko prawdziwości zawartych w nim informacji. Sprawdzenie autentyczności świadectwa pochodzenia w drodze wystąpienia z pytaniem do podmiotu działającego na terenie kraju eksportu stanowi właśnie czynność o charakterze dowodowym, przewidzianą, na zasadzie szczególnego przypadku, w umowie międzynarodowej, której stroną jest Rzeczpospolita. (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2008 r., sygn. akt I GSK 920/07)

Chybiona okazała się zatem również argumentacja Spółki dotycząca pozbawienia jej możliwości wzięcia udziału w postępowaniu weryfikacyjnym. Nie jest ono postępowaniem administracyjnym, w którym organy, związane treścią art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, mają obowiązek zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania. Przepisy postępowania, na podstawie których działają organy celne i które gwarantują stronie postępowania prawo czynnego w nim udziału, nie dotyczą działań podejmowanych w ramach współpracy między organami dwóch państw (wyrok NSA z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt I GSK 1212/07).

Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznał zarzut, iż z uwagi na urzędowy charakter świadectwa pochodzenia Spółka nie może ponosić negatywnych skutków zmiany tego dokumentu przez organy celne. Po pierwsze, należy wyjaśnić, że w trakcie kontroli przeprowadzanej w trybie art. 32 Protokołu 4 nie dochodzi do zmiany świadectwa. Uprawniony podmiot przekazuje jedynie opinię co do autentyczności danego dokumentu. Strona nie może ponadto uchylać się od odpowiedzialności z tytułu dokonania zgłoszenia celnego powołując się na działanie w zaufaniu do organów administracji w sytuacji, gdy czynność organu (wystawienie świadectwa przewozowego EUR. 1) został podjęta na wniosek i na podstawie danych przedłożonych przez stronę (jej kontrahenta). Eksporter wnioskujący o wystawienie dowodu pochodzenia zobowiązany jest do przedłożenia na każde żądanie władz celnych kraju eksportu odpowiednich dokumentów potwierdzających status pochodzenia produktów, jak też wypełnienia innych wymogów tego Protokołu, a władze celne wystawiające taki dowód zobowiązane są do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do weryfikacji prawidłowości statusu pochodzenia (art. 17 ust. 3 i 5 Protokołu 4). Skoro w celu uzyskania dowodu pochodzenia na produkt będący przedmiotem obrotu eksporter zobowiązany jest do przedłożenia kompletu dokumentów, na podstawie których zostanie wystawiony taki dowód, czynność tę należy potraktować jako oświadczenie eksportera o prawdziwości danych w nich zawartych (oświadczenie o europejskim pochodzeniu towaru). Jednakże dłużnikiem celnym, a tym samym osobą odpowiedzialną z tytułu dokonania zgłoszenia celnego, jest zgłaszający (art. 209 § 3 Kodeksu celnego) i to na nim spoczywa odpowiedzialność za prawidłowość zgłoszenia celnego. Spółka nie może zatem twierdzić, że nie miała mieć wpływu na ustalenie treści dokumentów dotyczących zgłoszenia celnego. Odpowiedzialność z tytułu zgłoszenia nie opiera się na przesłance zawinienia, lecz związana jest z ustaleniem rzeczywistego stanu, w tym pochodzenia, towaru. (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GSK 1319/06)

Chybiona jest również argumentacja Spółki wywodzącej, iż treść świadectwa przewozowego korespondowała z załączoną do zgłoszenia celnego fakturą, która opisywała produkty w sposób wystarczający do ich identyfikacji, stosownie do art. 16 Protokołu 4. Powołany przepis wymienia enumeratywnie dokumenty, które mogą posłużyć do potwierdzenia pochodzenia towaru - świadectwo przewozowe EUR. 1, deklarację złożoną przez eksportera na fakturze, specyfikację wysyłkową lub inny dokument handlowy, który opisuje produkt w sposób wystarczający do jego identyfikacji. Ustawodawca wskazał więc wyraźnie, że na fakturze należy umieścić deklarację o wspólnotowym pochodzeniu produktu, o treści określonej w załączniku do Porozumienia. Wszelkie inne informacje zawarte w fakturze mogą posłużyć do ustalenia pochodzenia towaru, ale nie do jego udokumentowania, uprawniającego do skorzystania z preferencji celnych.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 Protokołu 4, dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Sąd I instancji powołał w zaskarżonym wyroku treść decyzji organu odwoławczego, w której organ stwierdził, iż z urzędu wiadomym było organom, że oświadczenie eksportera wskazanego na fakturze zakupu nie daje pewności co do prawdziwości zawartych w tym oświadczeniu informacji. Organy celne dysponowały raportem [...] organów celnych z dnia [...] kwietnia 2003 r. (otrzymanym w sprawach, w których eksporterem był ten sam podmiot, co w sprawie rozpatrywanej), zgodnie z którym kontrolowany eksporter nie dokonywał nabyć wewnątrzwspólnotowych ani wewnątrzkrajowych, ani też nie posiadał własnej fabryki wytwarzającej dostarczane towary (k. 115 verte akt adm.). Zdaniem Naczelnego Sądu administracyjnego, okoliczność ta jest wystarczająca, aby uznać zasadność wystąpienia przez polskie organy celne z wnioskiem o weryfikację dokumentu, wydanego na podstawie informacji pochodzących od ww. podmiotu. Z uwagi natomiast na wspomniany już charakter współpracy organów obu państw, Naczelnik Urzędu Celnego w K. nie miał obowiązku informowania strony o podejmowanych działaniach na etapie postępowania weryfikacyjnego, o którym mowa w art. 32 Protokołu 4. Zarzut naruszenia powołanego przepisu w zakresie wykładni zwrotu "uzasadnione wątpliwości" nie został zatem skutecznie podniesiony.

W świetle powyższych rozważań za niezasadne należało uznać pozostałe argumenty zawarte przez Spółkę w skardze kasacyjnej. Bez znaczenia dla oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia był zarzut naruszenia art. 28 Protokołu 4, zgodnie z którym eksporter, jak i władze celne kraju importu i kraju eksportu przechowują stosowną dokumentację związaną z potwierdzeniem pochodzenia towarów przez okres trzech lat. Przepis ten nie określa więc czynności organów podejmowanych w ramach weryfikacji świadectwa przewozowego EUR. 1 i nie może stanowić w niniejszej sprawie podstawy zarzutu naruszenia przepisów postępowania określających sposób przeprowadzenia wspomnianej weryfikacji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.