Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 127/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji w części
Uchylono decyzję I i II instancji w części
Orzeczono, że do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu
Powołane przepisy: article: art.7, art. 10, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 145 par. 1 pkt 1w zw. z art. 151 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, par 2 i 3
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J J. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego po wznowieniu postępowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji w częściach dotyczących obowiązku zwrotu pobranych dodatków mieszkaniowych oraz poprzedzających je decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...], [...], [...],[...], [...], [...] w tych samych częściach; 2. uchyla zaskarżone decyzje w pozostałych częściach oraz poprzedzające je decyzje Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...],[...], [...], [...], [...], [...] w tych samych częściach; 3. orzeka, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 4. przyznaje adwokatowi M. E. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Łodzi przy ul. [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złote, obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych stanowiąca opłatę skarbową od pełnomocnictwa, łącznie kwotę 309,80 (trzysta dziewięć 80/100) złotych – tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącej J. J. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi M. E. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Ł. działając na podstawie art. 145 i art. 151 § 1 ust. 2 k.p.a. oraz art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) - w wyniku wznowienia postępowania:

- decyzją z dnia [...] Nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] Nr [...] orzekającą o przyznaniu J. J. dodatku mieszkaniowego w kwocie 70,59 zł i przyznał jej dodatek mieszkaniowy w skorygowanej wysokości- 43,15 zł na okres od 1 października 2002 r. do 31 marca 2003 r. oraz zobowiązał do zwrotu kwoty 329,28 zł,

- decyzją z dnia [...] Nr [....] uchylił własną decyzję z dnia [...]. Nr [...] orzekającą o przyznaniu J. J. dodatku mieszkaniowego w kwocie 44,83 zł i przyznał jej dodatek mieszkaniowy w skorygowanej wysokości- 15,21 zł na okres od 1 kwietnia 2003 r. do 30 września 2003 r. oraz zobowiązał do zwrotu kwoty 355,44 zł,

- decyzją z dnia [...] Nr [...]. uchylił własną decyzję z dnia [...] Nr [...] orzekającą o przyznaniu J. J. dodatku mieszkaniowego w kwocie 46,41 zł i przyznał jej dodatek mieszkaniowy w skorygowanej wysokości- 19,58 zł na okres od 1 października 2003 r. do 31 marca 2004 r. oraz zobowiązał do zwrotu kwoty 324,36 zł,

- decyzją z dnia [...], Nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...], Nr [...] orzekającą o przyznaniu J. J. dodatku mieszkaniowego w kwocie 52,72 zł i przyznał jej dodatek mieszkaniowy w skorygowanej wysokości- 26,66 zł na okres od 1 kwietnia 2004 r. do 30 września 2004 r. oraz zobowiązał do zwrotu kwoty 312,72 zł,

- decyzją z dnia [....] Nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...], Nr [...] orzekającą o przyznaniu J. J. dodatku mieszkaniowego w kwocie 49,61 zł i przyznał jej dodatek mieszkaniowy w skorygowanej wysokości- 28,10 zł na okres od 1 października 2004 r. do 31 marca 2005 r. oraz zobowiązał do zwrotu kwoty 258,12 zł,

- decyzją z dnia [...], Nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...], Nr [...] orzekającą o przyznaniu J. J. dodatku mieszkaniowego w kwocie 67,28 zł i odmówił jej przyznania dodatku mieszkaniowego oraz zobowiązał do zwrotu kwoty 807,36 zł.

Od powyższych decyzji J. J. wniosła odwołanie z uchybieniem przewidzianego w ustawie terminu, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Postanowieniami z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 123 § 1 kpa w związku z art. 58 § 1 kpa, art. 128 i 129 § 2 kpa odmówiło J. J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

Po rozpoznaniu skargi na powyższe postanowienia wyrokiem z dnia 11 października 2007 roku, sygn. akt III SA/Łd 340/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienia.

Postanowieniami z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. przywróciło J. J. termin do wniesienia odwołania. Następnie po rozpoznaniu odwołania, decyzjami z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało zaskarżone decyzje Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 roku. W wyniku wznowienia postępowania i przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego ustalono, że w złożonych deklaracjach skarżąca nie wykazała wszystkich dochodów członków jej gospodarstwa domowego, co zostało udowodnione w przeprowadzonym przez organ I instancji postępowaniu wyjaśniającym. Zdaniem organu odwoławczego organ i Instancji prawidłowo skorygował wysokość przyznanych dodatków mieszkaniowych w każdej ze spraw, uwzględniając potwierdzone przez Zarząd Prywatnej Nieruchomości wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Przedstawione etapy matematycznego wyliczenia dodatku z uwzględnieniem ponownie wyliczonego dochodu członków gospodarstwa domowego przeprowadzone zostały w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego prawidłowo, zgodnie z ustawą o dodatkach mieszkaniowych oraz z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 roku w sprawie dodatków mieszkaniowych. Skutkiem przeprowadzenia działań matematycznych jest wynik o wartości mniejszej niż w uchylonych decyzjach, a zatem różnica w wysokości wyliczonego dodatku mieszkaniowego podlega zwrotowi w podwójnej wysokości, zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącej, mąż A. J., wniósł o oddalenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zbadanie zasadności ponownie wyliczonego dodatku mieszkaniowego za poszczególne okresy. Argumentował, że z uwagi na chorobę psychiczną żony i przyjmowanie leków psychotropowych nie była ona w stanie prawidłowo prowadzić swoich spraw. Wyjaśnił, że w badanym okresie nie mieszkał wraz z żoną i córką. Skarżąca i córka utrzymywały się z renty skarżącej, alimentów na córkę oraz dochodów z pracy na umowę zlecenie podjętej przez J. J.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, wniosło o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 15 lipca 2009 roku, sygn. akt III SA/Łd 127/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi działając na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt III SA/Łd 121/09 dotyczącego skargi J. J. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji kwestionowanych w przedmiotowym postępowaniu.

Postanowieniem z dnia 9 września 2009 roku, sygn. akt III SA/Łd 121/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi J. J. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, z uwagi na zgodny oświadczenie pełnomocników skarżącej o cofnięciu skargi, umorzył postępowanie sądowoadministracyjne.

Postanowieniem z dnia 13 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi z uwagi na ustanie przyczyny uzasadniającej zawieszenie postępowania, podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.

Na rozprawie w dniu 27 stycznia 2010 roku pełnomocnicy skarżącej popierali skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270 ze zm./ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Zgodnie z postanowieniami art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż ocenia legalność zaskarżonej decyzji biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Należy też zauważyć, iż na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Sąd kierując się tymi przesłankami, doszedł do przekonania o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. - również decyzji ją poprzedzającej, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie, odnośnie wznowienia postępowania, uchylenia sześciu decyzji o przyznaniu dodatków mieszkaniowych i odmowie przyznania dodatku w sprawie Nr [...] oraz przyznaniu dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości w sprawach Nr [...] Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego a mianowicie art. 7, 10, 77 § 1, 80, 107 § 3, 145 § 1 pkt.1 i 151 § 1 pkt 2 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak wynika z zebranego materiału dowodowego organy administracji wznowiły postępowania w sześciu sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi o przyznaniu skarżącej dodatków mieszkaniowych za okresy od 1 października 2002 roku do 31 marca 2005 roku. Należy zaznaczyć, iż aby wznowić postępowanie zakończone ostateczną decyzją musi wystąpić jedna z przyczyn wznowienia określona w art.145 § 1 kpa. Obowiązkiem organu administracji jest zatem dokładne wyjaśnienie czy wystąpiła taka przyczyna. Dopiero po ustaleniu istnienia przyczyny wznowienia, wymienionej w art.145 § 1 kpa może być prowadzone dalsze postępowanie zakończone jedną z decyzji, o której mowa w art.146 § 2, 151 § 1 lub 151 § 2 kpa.

W niniejszej sprawie organy administracji nie wyjaśniły dokładnie, czy wystąpiła przyczyna wznowienia postępowania wymieniona w art.145 § 1 kpa.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy Prezydent Miasta Ł. w postanowieniach o wznowieniu postępowania z dnia [...] jako podstawę wznowienia we wszystkich sześciu sprawach wskazał nieprawdziwe dane zawarte we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego powołując się na podstawę z art.145 § 1 pkt 1 kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe.

W orzecznictwie sądów administracyjnych i w doktrynie jest powszechnie przyjęty pogląd, iż fałszywy jest dokument podrobiony, przerobiony lub którego treść została sfałszowana przy czym fałszywość dokumentu musi być stwierdzona orzeczeniem sądu lub innego organu. Odstąpienie od stwierdzenia fałszywości dokumentu orzeczeniem sądu lub innego organu jest dopuszczalne tylko w sytuacjach określonych w art.145 § 2 i 3 kpa. Nie występuje natomiast podstawa wznowienia, o której mowa w art.145 § 1 pkt 1 kpa w sytuacji gdy brak jest orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego fałszywość dokumentu (chyba, że zachodzi wyjątek z art.145 § 2 lub 3 kpa). Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 października 1991r. w spr. II SA 640/91 (ONSA nr 3-4 z 1992r. poz.66), z 2 czerwca 2000r. w spr. I SA 1123/99 (Lex nr 55743), z 2 czerwca 1999r. w spr. I SA 989/99 (Lex nr 48571) i z 26 listopada 1998r. w spr. SA/Sz 245/98 (Lex nr 34900). Pogląd taki został również wyrażony w Kodeksie postępowania administracyjnego - Komentarz M.Jaśkowska i A.Wróbel (Wydawnictwo Zakamycze 2005r. str.848 - 851).

W rozpoznawanej sprawie w postanowieniach o wznowieniu postępowania Prezydent Miasta Ł. powołał podstawę wznowienia z art.145 § 1 pkt 1 kpa., lecz z akt sprawy nie wynika, aby zostało wydane orzeczenie sądu lub innego organu stwierdzające fałszywość jakiegoś dokumentu złożonego przez skarżącą. Sąd stwierdza, że również w uzasadnieniu decyzji organu I instancji brak jest jakichkolwiek rozważań w tym zakresie. Tymczasem ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy organ winien rozpocząć od analizy przesłanek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W utrwalonym orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, że w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania rozstrzyganie ponowne o istocie sprawy może nastąpić dopiero wówczas, gdy w jego toku stwierdzone zostanie istnienie podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej, określonych w art 145 § 1 kpa. Aktualne w przedmiotowej sprawie pozostaje stanowisko NSA zaprezentowane na tle cytowanego przepisu, że stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 kpa. (wyrok NSA z dnia 13 listopada 1987r. sygn. akt I SA 1326/86 ONSA 1987/2/80). Brak stanowiska organu orzekającego w przedmiocie wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania stanowi istotną wadę decyzji. Tymczasem organ I instancji w uzasadnieniu swoich decyzji w ogóle nie zajął się kwestią przeanalizowania i wykazania istnienia podstawy wznowienia. W uzasadnieniu czytamy tylko, że dodatek mieszkaniowy przyznano w oparciu o nieprawdziwe dane zawarte we wniosku i że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż (...) " Pani J. J. pracowała w chwili składania wniosku i posiadała inne dochody oprócz wymienionych w deklaracji. Wnioskodawca zataił dochody uzyskiwane ze stosunku pracy w ostatnich trzech miesiącach poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego". Brak jest jednak wskazania w uzasadnieniach decyzji jakie dochody organ miał na uwadze i jakie dokumenty o nich świadczą. Uzasadnienie tej decyzji sprowadza się więc do przedstawienia matematycznych wyliczeń dodatku mieszkaniowego w żaden sposób nie nawiązujących i nie wyjaśniających podstawy prawnej ich dokonania. Przedstawione w uzasadnieniu tej decyzji matematyczne wyliczenia są w zakresie przyjęcia kwoty dochodu efektem przyjęcia wcześniejszych wyliczeń dokonanych na odrębnych kartkach włączonych do akt, przez nikogo nie podpisanych - na temat których skarżąca nie ma wiedzy. Tymczasem z uzasadnienia decyzji nie sposób się zorientować, skąd organ przyjął określone kwoty (jak je wyliczył) dochodu, a są one różne od zadeklarowanych przez wnioskodawcę. To decyzja jest aktem skarżonym i z decyzji strona czerpie informacje o swojej sytuacji prawnej. W decyzji winie organ zawrzeć wszelkie informacje i dane mające istotne znaczenie w sprawie. Już sam sposób wyliczenia dodatku mieszkaniowego jest wieloetapowy i skomplikowany. Brak wyjaśnienia mających zastosowanie przepisów prawa i prawidłowego przedstawienia wszystkich elementów mających znaczenie przy wyliczaniu dodatku mieszkaniowego uniemożliwia kontrolę prawidłowości postępowania organu. Poszczególne etapy matematycznego wyliczenia w kontekście zastosowanych przepisów prawa i uwzględniające prawidłowo ustalony stan faktyczny winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, spełniającej przesłanki art. 107 § 3 Kpa. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Chodzi tu zatem o wytłumaczenie, dlaczego organ zastosował konkretny przepis prawa procesowego i materialnego w danej sytuacji faktycznej i wskazanie związku między oceną stanu faktycznego, a treścią rozstrzygnięcia. Powyższe wytyczne co do treści uzasadnienia decyzji odnoszą się oczywiście również do decyzji wydanych po wznowieniu postępowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że uzasadnienie organu I instancji w pierwszej kolejności winno zawierać analizę przesłanek wznowienia, a następnie uzasadnienie rozstrzygnięcia co do istoty w świetle zgromadzonego materiału dowodowego z uwzględnieniem podstaw wznowienia postępowania. Niestety decyzje organu I instancji nie spełniają powyższych wymagań. Rację ma również pełnomocnik skarżącej wskazując w piśmie procesowym z dnia 22 stycznia 2010 roku na naruszenie art. 10 kpa., które to naruszenie w przedmiotowej sprawie mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. Przed wydaniem decyzji organ I instancji powinien był bowiem zapoznać skarżąca ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a w szczególności z dokumentami wskazującymi na dodatkowe dochody skarżącej i jej męża. Pozwoliłoby to skarżącej na ustosunkowanie się do tych dowodów i zajęcie stanowiska w kwestii ustalenia dochodów gospodarstwa domowego. Tymczasem organ tego nie uczynił, do wyliczeń dochodu przyjął kwoty z dokumentów nie wskazanych w uzasadnieniu decyzji, a wyliczenia dochodu, będącego w ocenie organu podstawą do obliczenia dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości, przedstawił na luźnych kartkach przez nikogo nie podpisanych.

Powyższych wadliwości decyzji organu I instancji nie dostrzegł organ odwoławczy. W uzasadnieniach swoich decyzji nie odniósł się do kwestii istnienia podstawy wznowienia postępowania. Opisany został jedynie dotychczasowy przebieg postępowania z powołaniem się na postanowienia Prezydenta Miasta Ł. o wznowieniu postępowania lecz istnienie przyczyny wznowienia nie zostało omówione. W zakresie ustalenie dochodu organ odwoławczy skwitował postępowanie organu I instancji stwierdzeniem, że organ I instancji przyjął prawidłowo kwotę dodatku mieszkaniowego, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych.

Wobec powyższego skoro Prezydent Miasta Ł. wznowił postępowanie na podstawie art.145 § 1 pkt 1 kpa zaś organy administracji obu instancji nie odniosły się do tej przyczyny wznowienia (ani do ewentualnie żadnej innej) to oznacza, iż kwestia istnienia podstawy wznowienia nie została wyjaśniona. Tymczasem warunkiem sine qua non uchylenia decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa jest zaistnienie przesłanek z art. 145 § 1 kpa., dopiero potem wyniki postępowania co do istoty sprawy.

Wszystkie zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji w części w jakiej zobowiązują skarżącą do zwrotu pobranych dodatków mieszkaniowych są natomiast dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art.156 § 1 pkt 2 kpa.

Zaznaczyć należy, iż przepis art.145 § 1 kpa ogranicza przedmiot wznowienia postępowania tylko do sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Granica wznowionego postępowania jest zatem wyznaczona ostateczną decyzją i nie można wyjść poza tę granicę. W sytuacji gdy przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie wznowionej jest przyznanie stronie dodatku mieszkaniowego na wskazany okres to przedmiotem takiego postępowania może być jedynie ta kwestia. Niedopuszczalne jest natomiast rozszerzenie takiego postępowania o jeszcze inne kwestie jak np. o zobowiązanie strony do zwrotu pobranego dodatku mieszkaniowego. Przepis art. 7 ust. 9 ustawy z 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz.U. Nr 71 poz. 734 ze zm.) nie daje podstaw do rozszerzenia kompetencji organu administracji, podejmującego decyzję w trybie art.151 § 1 kpa, o dodatkowe rozstrzygnięcie zobowiązujące do zwrotu nienależnie pobranego dodatku. Pogląd taki został powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych(wyrok NSA z 10 listopada 2004r. w spr. II SA/Gd 938/02 - Lex nr 203481, z 10 kwietnia 2007r. w spr. II SA/Gd 1373/00 - Lex nr 76111 i z 26 maja 2000r. w spr. II SA/Wr 1801/98 - Lex nr 44116).

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji w sześciu wydanych decyzjach zobowiązał skarżącą do zwrotu pobranego dodatku mieszkaniowego na podstawie art.7 ust. 9 ustawy z 21 czerwca 2001r. Zgodnie z treścią tego przepisu jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, o których mowa w ust.1, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji.

Wymieniony przepis nie może być w ogóle podstawą wydania decyzji zobowiązującej stronę do zwrotu wypłaconego dodatku mieszkaniowego. Zobowiązanie takie wynika bowiem wprost z tego przepisu a zapis, w myśl którego należność obejmująca podwójną wysokość wypłaconego dodatku podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji, należy rozumieć jako podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w razie ostatecznego uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego dodatku powstaje zatem z mocy prawa, a do jego wykonania należy zastosować przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Żaden przepis prawa nie wymaga określenia lub ustalenia tego obowiązku w drodze decyzji ani nie umocowuje organu administracji do wydania decyzji ustalającej obowiązek lub wysokość dodatku mieszkaniowego do zwrotu. Pogląd taki jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok WSA w Gdańsku z 10 listopada 2004r. w spr. II SA/Gd 938/02 - Lex nr 203481, wyrok WSA we Wrocławiu z 12 lipca 2005r. w spr. II SA/Wr 867/03 - nie publikowany, wyrok WSA we Wrocławiu z 14 kwietnia 2006r. w spr. IV SA/Wr 252/05 - nie publikowany, wyrok WSA w Rzeszowie z 25 czerwca 2004r. w spr. SA/Rz 438/02 - nie publikowany, wyrok WSA w Szczecinie z 25 listopada 2004r. w spr. SA/Sz 516/03 - nie publikowany).

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji wydał sześć decyzje zobowiązujących skarżącą do zwrotu pobranego dodatku mieszkaniowego w oparciu o art.7 ust.9 ustawy z 21 czerwca 2001r. Decyzje te, w tej części, zostały wydane bez podstawy prawnej a więc są w tym zakresie dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art.156 § 1 pkt 2 kpa. Natomiast organ odwoławczy utrzymując w mocy te decyzje dopuścił się rażącego naruszenia prawa, co oznacza, że wystąpiła przyczyna nieważności określona w art.156 § 1 pkt 2 kpa.

Reasumując tę część rozważań Sąd uznał, iż wszystkie decyzje Prezydenta Miasta Ł. w części w jakiej zobowiązują skarżącą do zwrotu pobranych dodatków mieszkaniowych zostały wydane bez podstawy prawnej zaś decyzje organu odwoławczego utrzymujące w mocy te decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji w tym zakresie oraz poprzedzających je decyzji w tych samych częściach.

Natomiast na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., Sąd uchylając zaskarżone decyzje i poprzedzające je decyzje organu I instancji w pozostałej części, tj. w zakresie uchylenie po wznowieniu postępowania sześciu decyzji o przyznaniu dodatków mieszkaniowych i odmowie przyznania tego dodatku w jednym przypadku oraz o przyznaniu dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości w odniesieniu do pozostałych pięciu decyzji - doszedł do przekonania, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania tj. art. 151 § 1 pkt 2 kpa., w związku z art. 145 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie podstawy wznowienia postępowania oraz art. 7,10,77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa., z przyczyn wskazanych w powyższych rozważaniach. Naruszenie wskazanych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art.152 ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonych decyzji do dnia uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach orzeczono stosownie do art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. w związku z § 18 ust.1 pkt.1c i § 2 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackich oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U. nr 163 poz.1348 z późn. zm.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny przede wszystkim dokonać wnikliwej analizy całego materiału dowodowego pod kątem ustalenia czy występuje i ewentualnie jaka jest podstawa wznowienia postępowania. W zależności od wyników tej analizy należy podjąć dalsze czynności w sprawie uwzględniając rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu.

a.ł.