Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 71/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 54 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Klimek (spr.) Sędziowie WSA Urszula Zięba WSA Michał Niedźwiedź po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 9 listopada 2022 r. nr 1201-IEE.711.2.202.2022.2.ET w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną skargę oddala.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej również jako: Organ, Dyrektor, DIAS) postanowieniem z dnia 9 listopada 2022 r. nr 1201-IEE.711.2.202. 2022.2.ET, po rozpoznaniu zażalenia M.B. (dalej również jako: Strona, Skarżący, Zobowiązany), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 14 września 2022 r. nr 180000.71.15.2022-RED-ALI w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

1. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, działając jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] oraz od nr [...] do nr [...] obejmujących zaległości w składkach ZUS za okres od sierpnia 2010 r. do grudnia 2011 r.

Organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 10 maja 2019 r. zajął rachunek bankowy zobowiązanego w Banku [...]. Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Zobowiązanemu 27.05.2019 r.

Skarżący pismami z dnia 3 czerwca 2019 r. wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W pismach Skarżący wniósł o wycofanie tytułów wykonawczych i zastosowanego ograniczenia przez ZUS w Krakowie z obiegu prawnego, a następnie umorzenie postępowania egzekucyjnego, aby te niezgodności z prawem nie szkodziły bardzo ważnemu interesowi społecznemu i wiążącym interesom podatnika i państwa, ponieważ toczy się postępowanie restrukturyzacyjne.

Dodatkowo zobowiązany złożył trzy pisma z 10 czerwca 2019 r. zatytułowane "skarga na zajęcie egzekucyjne", powołując w nich numery zawiadomień o zajęciu. W uzasadnieniu powielił argumentację wniesioną w zarzutach. Stwierdził, że jeżeli występuje bardzo ważny interes społeczny, podatnika i państwa w postępowaniu egzekucyjnym, to organ egzekucyjny powinien wycofać z obiegu wszystkie niezgodności z prawem tj. wycofać klauzule nadane tytułom wykonawczym i zastosowane ograniczenia przez ZUS, ponieważ są one szkodliwe dla toczącego się postępowania restrukturyzacyjnego.

ZUS powyższe pisma potraktował jako zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a następnie, postanowieniem z dnia 8 lipca 2019 r. nr 180100/71/31/2019-RED-AN-S, uznał ww. zarzut za niedopuszczalny.

2. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący pismem z dnia 29 lipca 2019 r. złożył zażalenie, w którym wniósł o wycofanie tytułów wykonawczych. Ponownie powołał się na toczące się postępowanie restrukturyzacyjne.

3. W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia z 16 września 2019r. nr 1201-IEE.711.2.243.2019.2.MB uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Zdaniem Organu w zaskarżonym postanowieniu nie wskazano w sentencji jaki zarzut uznano za niedopuszczalny, nie powołano art. 33 u.p.e.a. ze wskazaniem konkretnych punktów, których dotyczą zarzuty oraz nieprawidłową kwalifikację pism z 10 czerwca 2019 r. jako zarzutów.

4. Ponownie rozpoznając sprawę ZUS rozdzielił pisma z dnia 3 czerwca 2019 r. (tj. sprawę z zarzutów) i 10 czerwca 2019 r. (tj. sprawę skargi na czynność egzekucyjną) do odrębnych postępowań.

Po rozpoznaniu zarzutów z dnia 3 czerwca 2019 r. ZUS postanowieniem z dnia 14 września 2022 r. nr 180000-71.2567.2022-RED-119-ALI oddalił zarzuty,.

Z kolei po rozpoznaniu skargi z dnia 10 czerwca 2019 r. na czynność egzekucyjną Dyrektor ZUS postanowieniem z dnia 14 września 2022 r. nr 180000.71.15.2022-RED-ALI skargę oddalił.

Niniejsze postępowanie dotyczy skargi na czynność egzekucyjną.

5. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, Skarżący wniósł zażalenie, w którym podtrzymał argumentację podnoszoną we wcześniejszych pismach. Ponownie powołał się na toczące się jego zdaniem postępowanie restrukturyzacyjne. Wniósł o wycofanie z obiegu prawnego tytułów wykonawczych i zastosowanych przez ZUS ograniczeń, między innymi wpisu do hipoteki, aby te niezgodności z prawem nie szkodziły bardzo ważnemu interesowi społecznemu i wiążącym interesom podatnika i państwa. Dodatkowo stwierdził, że wnioski i skargi "składałem i składam" powołując przy tym art. 63 Konstytucji RP, art. 241 k.p.a., art. 226 k.p.a., art. 227 k.p.a. Wniósł także o zmianę "przedmiotowego postanowienia" i nadanie dalszego biegu sprawie i wiążącym sprawom toczących się postępowań w trybie postępowania cywilnego. W zażaleniu nie zawarto żadnych zarzutów przeciwko zaskarżonej czynności polegającej na zajęciu ww. rachunku bankowego.

6. Po przeprowadzeniu postępowania Dyrektor wydał opisane na wstępie rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

Następnie DIAS wyjaśnił, że w postępowaniu w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, kontrolą objęta jest jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności. W zakresie tej kontroli nie mieści się natomiast badanie działań będących podstawą egzekucji, nie orzeka się ani o zasadności czy też dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W motywach rozstrzygnięcia Organ stwierdził, że zaskarżona czynność stanowiła w myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. czynność egzekucyjną, tj. stanowiła działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym należność podlegała zgodnie z art. 2 § 1 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej. Środkiem egzekucyjnym zastosowanym w omawianej sprawie, było zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. W ocenie Dyrektora zaskarżona czynność została przez organ egzekucyjny przeprowadzona prawidłowo. Obowiązujące przepisy dotyczące zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego (art. 80 do art. 87 u.p.e.a.) nie zostały w toku prowadzonego postępowania naruszone. Z akt sprawy wynika, że zawiadomienia o zajęciu zostały sporządzone na prawidłowym formularzu i podpisane przez upoważnionego pracownika organu egzekucyjnego. W zawiadomieniach oznaczono strony postępowania oraz wskazano organ egzekucyjny, podano numer tytułu wykonawczego, określono wysokość dochodzonej należności, a także zawarto pouczenia dla zobowiązanego i banku. Zawiadomienia o dokonanym zajęciu organ egzekucyjny prawidłowo doręczył zobowiązanemu oraz do banku.

Organ zwrócił uwagę, że w treści zażalenia Skarżący nie podniósł żadnych okoliczności, które w jego ocenie stanowiły o wadliwości zajęcia rachunku bankowego. W pismach tych Strona wniosła o wycofanie z obiegu prawnego tytułów wykonawczych i zastosowanych przez ZUS ograniczeń, między innymi wpisu do hipoteki, powołując się na postępowanie restrukturyzacyjne. Taka argumentacja świadczy o tym, że Skarżący kwestionuje całość prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego oczekując, że organ egzekucyjny je zakończy.

Odnosząc się do argumentów zawartych w pismach składanych przez Skarżącego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wyjaśnił, że kwestie te nie mogły być rozpatrywane w trybie skargi na czynność egzekucyjną. Mogły być przedmiotem np. zarzutów na postępowanie egzekucyjne (art. 33 u.p.e.a.) lub wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego art. (59 u.p.e.a.). Podobnie kwestie dotyczące postępowania restrukturyzacyjnego nie mogły być badane w ramach skargi na czynności egzekucyjne, a powinny być wyjaśniane przed wierzycielem w przewidzianych do tego trybach. Z akt postępowania wynika, że Skarżący skorzystał z prawa do wniesienia zarzutów i stanowią one przedmiot odrębnego postępowania.

Reasumując, w ocenie DIAS, organ egzekucyjny zajął rachunek bankowy zgodnie z obowiązującą procedurą. Przepisy normujące czynność zajęcia rachunku bankowego nie zostały w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego naruszone.

7.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Skarżący powielił zarzuty podniesione zarówno w skardze na czynność jak i w zażaleniu. Skarżącym ponownie wniósł o zaprzestanie stosowania czynności egzekucyjnych i zastosowanych przez ZUS ograniczeń, m.in. wpisu do hipoteki, aby te niezgodności z prawem nie szkodziły bardzo ważnemu interesowi społecznemu i wiążącym interesom podatnika i państwa. Zarzucił naruszenie "prawa i ustawy o emeryturach i rentach" żądając zmiany "przedmiotowego postanowienia" i nadanie dalszego biegu sprawie i wiążącym sprawom toczących się postępowań w trybie postępowania cywilnego. Wniósł także o umorzenie postępowania egzekucyjnego i zwrot pobranych należności. Dodał, że "brakuje mi na życie, opłaty bieżące, z którymi notoryczne zalega".

7.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

7.3. Postanowieniem z dnia 10 marca 2023 r. WSA w Krakowie zwolnił Skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowił dla Skarżącego adwokata.

7.4. Pismem procesowym z dnia 4 maja 2023 r. pełnomocnik z urzędu podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko Skarżącego. Ponadto powołał się na aktualne brzmienie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm.; dalej jako u.p.e.a.), zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną do organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:

1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;

2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

W niniejszej sprawie zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego uniemożliwia Skarżącemu normalne codzienne funkcjonowanie. Prowadzona egzekucja powoduje, że Skarżący nie może zaspokoić bieżących kosztów utrzymania. W konsekwencji dalsze prowadzenie egzekucji administracyjnej w formie zajęcia środków na rachunku bankowym Skarżącego nie jest dopuszczalne, gdyż pozbawia Skarżącego środków niezbędnych do życia.

Pełnomocnik z urzędu wniósł także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, które nie zostały pokryte w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje

8.1. W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z brzmieniem art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Jak zaś zgodnie podnosi się w orzecznictwie (wyroki NSA: z dnia 16 lutego 2021 r., III FSK 2430/21; z dnia 8 grudnia 2020r., I FSK 1110/20, I FSK 1121/20, I FSK 1122/20, z dnia 11 czerwca 2019r., II OSK 1867/17; wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (w przeciwieństwie do przypadków określonych wart. 119 pkt 2 p.p.s.a.) jest niezależne od woli stron.

W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji Skarżącego, bowiem podnoszone przez niego argumenty, podobnie jak i argumenty Organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią Organu na skargę.

8.2. Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Natomiast zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

8.3. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna.

8.4. Na wstępie zaznaczyć należy, że pismo procesowe pełnomocnika oparte jest na aktualnym brzmieniu art. 54 u.p.e.a. Jak jednak słusznie zauważył Dyrektor, m.in. w odpowiedzi na skargę, z dniem 30 lipca 2020 r. nastąpiła znacząca nowelizacja ww. ustawy, wprowadzona ustawą z dnia 11 września 2019r o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019r. poz. 2070). Dotyczyła ona również przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z jego poprzednim brzmieniem: "Zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego".

Postępowanie egzekucyjne prowadzone w niniejszej sprawie wszczęto w dniu 9 maja 2019 r. tj. w dniu nadania tytułom wykonawczym klauzuli o skierowaniu tych tytułów do egzekucji administracyjnej. W tej sprawie zastosowanie mają zatem przepisy u.p.e.a. obowiązujące przed dniem 30.07.2020 r.

Natomiast kwestia zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w poprzednim stanie prawnym (przed 30 lipca 2020 r.) mogła być przedmiotem zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.

Postępowanie w sprawie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, jak zaznaczono w części historycznej niniejszego wyroku, jest zaś przedmiotem równolegle prowadzonego postępowania wszczętego na wniosek Zobowiązanego.

8.5. W dalszej kolejności wskazać należy na istotną – z punktu widzenia niniejszej sprawy – różnicę pomiędzy egzekucją prowadzoną na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego a postępowaniem egzekucyjnym w administracji.

W tym pierwszym przypadku – jak wynika z brzmienia art. 767 § 1 k.p.c. – skarga stanowi podstawowy środek zaskarżenia, który przysługuje co do zasady (jeżeli ustawa nie stanowi inaczej) na wszelkie czynności i zaniechania komornika.

Natomiast w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidziano cały katalog różnych środków ochrony zobowiązanego (zaskarżenia działań lub zaniechań organu egzekucyjnego). Należy jednak zauważyć, iż w orzecznictwie (zob. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015r., II FSK 1688/13; wyrok NSA z dnia 24 października 2014r., II GSK 1377/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 czerwca 2016r., III SA/Łd 155/16) podnosi się, iż w postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązuje zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja w ramach, których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej, co ma zapobiegać komplikacjom wynikającym z uruchomienia różnych trybów ochrony interesu jednostkowego w tej samej co do przedmiotu sprawie. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, może być wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek.

Jednym z tychże środków ochrony zobowiązanego (środków zaskarżenia) jest – uregulowana w art. 54 u.p.e.a. – skarga. Zgodnie z brzmieniem ww. przepisu, skarga przysługuje na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego oraz na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

Stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, uwzględniając zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, że skarga na czynności egzekucyjne (zabezpieczające) służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie (zob. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000r., sygn. akt III SA 827/99; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11). Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ egzekucyjny dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.

Nie budzi wątpliwości zarówno w judykaturze jak i w piśmiennictwie, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia (por. wyrok NSA z 5 maja 2021 r., III FSK 91/21; podobnie w wyrokach NSA z 16 lutego 2021 r., I GSK 557/18; z 22 grudnia 2020 r., II FSK 2259/18; z 22 grudnia 2020 r., II FSK 2177/18; z 25 sierpnia 2020 r., II FSK 1200/18, jak również w piśmiennictwie: P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 54.; C. Kulesza [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, art. 54.). W związku z tym, jeżeli przewidziany jest inny środek ochrony prawnej, taki jak zarzuty czy też zażalenie to wykluczone jest kwestionowanie określonych okoliczności sprawy za pomocą skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a.

Przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego może być jedynie prawidłowość postępowania organu w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania zajęcia zabezpieczającego. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy np. przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienie, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mających prowadzić – w wyniku ich uwzględnienia – do jednakowych skutków procesowych. (zob. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2010r., sygn. akt I OSK 928/09; wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2010r., sygn. akt III SA/Wa 1631/09; wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2011r., sygn. akt III SA/Wa 3207/10; wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012r., sygn. akt II FSK 2555/10).

W ramach skargi na czynność egzekucyjną można kwestionować czynności natury wykonawczej, czynności faktyczne podejmowane w toku egzekucji, przez organ egzekucyjny lub egzekutora. Poprzez wniesienie skargi można kwestionować skutecznie jedynie działania organów administracji podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, kontrolą objęta jest jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności.

W zakresie tej kontroli nie mieści się natomiast badanie działań będących podstawą egzekucji, nie orzeka się ani o zasadności czy też dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Jak już wspomniano, skargę na czynność egzekucyjną nie można bowiem traktować jako uniwersalnego środka zaskarżenia, na mocy którego możliwe byłoby skuteczne kwestionowanie wszelkich działań podejmowanych przez organ egzekucyjny, jak i wierzyciela. W trybie art. 54 § 1 u.p.e.a badana jest wyłącznie prawidłowość wskazanej czynności egzekucyjnej, a nie prawidłowość całości prowadzonego postępowania egzekucyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2019 r., II FSK 2198/17).

Zaskarżona czynność stanowiła w myśl art. 1 a pkt 2 u.p.e.a czynność egzekucyjną, tj. stanowiła działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym należność podlegała zgodnie z art. 2 § 1 u.p.e.a egzekucji administracyjnej. Środkiem egzekucyjnym zastosowanym w omawianej sprawie, było zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Zaskarżona czynność została przez organ egzekucyjny przeprowadzona prawidłowo. Obowiązujące przepisy dotyczące zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego (art. 80 do art. 87 u.p.e.a) nie zostały w toku prowadzonego postępowania naruszone. Z akt sprawy wynikało, że zawiadomienia o zajęciu zostały sporządzone na prawidłowym formularzu i podpisane przez upoważnionego pracownika organu egzekucyjnego. W zawiadomieniach oznaczono strony postępowania oraz wskazano organ egzekucyjny, podano numer tytułu wykonawczego, określono wysokość dochodzonej należności, a także zawarto pouczenia dla zobowiązanego i banku. Zawiadomienia o dokonanym zajęciu organ egzekucyjny prawidłowo doręczył Zobowiązanemu oraz do banku.

W treści skargi, pism procesowych na etapie postępowania sądowego oraz wcześniejszych pismach na etapie postępowania administracyjnego, zarówno Skarżący jak i pełnomocnik nie podnieśli żadnych okoliczności, które stanowiłyby o wadliwości zajęcia rachunku bankowego. W pismach tych zobowiązany wniósł o wycofanie z obiegu prawnego tytułów wykonawczych i zastosowanych przez ZUS ograniczeń, między innymi wpisu do hipoteki, powołując się na postępowanie restrukturyzacyjne. Taka argumentacja świadczy o tym, że zobowiązany kwestionuje całość prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego oczekując, że organ egzekucyjny je zakończy. Kwestie te nie mogły być rozpatrywane w trybie skargi na czynność egzekucyjną. Mogły być natomiast przedmiotem np. zarzutów na postępowanie egzekucyjne (art. 33 u.p.e.a) lub wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego art. (59 u.p.e.a). W tym miejscu należy ponownie wskazać, że zobowiązany skorzystał z prawa do wniesienia zarzutów i stanowią one przedmiot odrębnego postępowania.

8.6. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania nie orzeczono ze względu na zwolnienie Strony z kosztów. W kwestii przyznania od Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego (nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu) zostanie wydane odrębne postanowienie.