Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 849/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
article: art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2b, ust. 8
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 27 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lutego 2024 roku sprawy ze skargi D.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 12 lipca 2023 r. nr SKO.4119.431.2023 w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrotu świadczenia w postaci dodatku węglowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 lipca 2023 r., nr SKO.4119.431.2023 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 775) – dalej: k.p.a.; art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 141) – dalej: u.d.w.; art. 30 ust. 1, art. 30 ust. 2 pkt 2 i art. 30 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 390) – dalej: u.ś.r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 23 maja 2023 r., nr SOCVI.554.728KK.2023.246581 orzekającą o: 1. uznaniu za nienależne i pobrany przez D.W. dodatek węglowy za okres od 1 do 30 września 2022 r. w kwocie 3.000 zł; 2. o zwrocie nienależnie pobranego dodatku węglowego za okres 1-30 września 2022 r. w wysokości 3.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi do dnia 23 maja 2023 r. w kwocie 205,40 zł., łączna kwota do zwrotu 3.205,40 zł.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że o przyznanie dodatku węglowego D.W. (skarżąca) wystąpiła wnioskiem z dnia 26 września 2022 r. W treści wniosku strona podała, że zamieszkuje w budynku wielorodzinnym pod adresem: Ł., ul. [...], w lokalu mieszkalnym nr [...], którego główne źródło ogrzewania stanowi koza oraz piecokuchnia ogrzewane paliwem stałym. Strona oświadczyła, że pod wskazanym adresem prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe wraz z córką oraz wnukiem. O przyznaniu wnioskowanego świadczenia strona została zawiadomiona informacją z dnia 19 października 2022 r., a świadczenie wypłacono na wskazany we wniosku rachunek bankowy w dniu 20 października 2022 r.

Następnie wobec późniejszego wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem o przyznanie dodatku elektrycznego na ten sam adres zamieszkania, w dniu 22 lutego 2023 r. pod wskazanym we wniosku z dnia 26 września 2022 r. adresem przeprowadzona została kontrola na miejscu, w toku której ustalono, że główne źródło ogrzewania kontrolowanego lokalu stanowi ogrzewanie elektryczne. Powyższe ustalenia nie są kwestionowane przez stronę.

Wobec powyższego, wskazaną na wstępie decyzją z dnia 23 maja 2023 r. Prezydent Miasta Łodzi orzekł o uznaniu wypłacony stronie dodatek węglowy w kwocie 3.000 zł za nienależnie pobrane świadczenie oraz o zwrocie w/w świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi, naliczonymi do dnia 23 maja 2023 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podnosiła, że z uwagi na fakt, iż jej rodzina nie mieści się w wskazanym we wniosku lokalu nr [...], wynajmuje dodatkowo w tym samym budynku, lokal oznaczony nr [...], co dokumentuje kserokopią umowy najmu. Źródło ogrzewania lokalu [...] stanowi piec węglowy. Z uwagi na powyższe strona nie zgadza się z podjętym w pierwszej instancji rozstrzygnięciem.

Utrzymując w mocy kwestionowaną odwołaniem decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wskazało na podstawy materialnoprawne regulujące tryb i zasady przyznawania dodatku węglowego, w szczególności 2 ust. 1-2 oraz ust. 4 u.d.w. podkreślając, iż dodatek węglowy przysługuje osobie/ osobom prowadzącym wspólne gospodarstwo domowe w lokalu, pod wskazanym we wniosku adresem zamieszkania, którego głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stale, kominek koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków. Przy czym, co organ zaznaczył dodatek węglowym przysługuje na jeden lokal mieszkalny, wskazany we wniosku, niezależnie od tego do ilu lokali mieszkalnych wnioskodawca posiada tytuł prawny. Kolegium podkreśliło nadto, że informacje przedstawiane we wniosku o wypłatę dodatku węglowego składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (art. 233 § 1 Kodeksu karnego).

Dalej, odwołując się do treści art. 3 ust. 1 u.d.w. Kolegium wskazało, że do postępowania w sprawie dodatku węglowego stosuje się odpowiednio między innymi przepis art. 30 u.ś.r., którego ust. 1 stanowi, iż osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się między innymi świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierająca świadczenia (art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r.). Od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 30 ust. 2b u.ś.r.). Kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty (art. 30 ust. 8 u.ś.r.).

Mając powyższe na uwadze, jak i ustalony w sprawie stan faktyczny, z którego w sposób bezsporny wynika, iż głównym źródłem ogrzewania wskazanego we wniosku strony z dnia 26 września 2022 r. lokalu mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego pod adresem Ł., ul. [...] jest ogrzewanie elektryczne, Kolegium stwierdziło, iż kwestionowana odwołaniem decyzja odpowiada prawu. W ocenie organu bez wpływu na powyższe pozostaje podnoszona w odwołaniu okoliczność wynajmowania drugiego lokalu (nr [...]), ogrzewanego węglem, gdyż wnosząc o przyznanie dodatku węglowego strona wyraźnie wskazała lokal oznaczony nr [...], a co za tym idzie poświadczyła nieprawdę, co czyni zasadnym podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca zarzucając naruszenie art. 7, art. 77, art. 107 § 1 pkt 6 i art. 86 k.p.a. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji. Strona wnosiła nadto o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz przyznanie jej prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca wskazała, iż z powodu problemów ze wzrokiem, wniosek z dnia 26 września 2022 r. pomagała jej sporządzić sąsiadka. Wyjaśniła, że lokal oznaczony nr [...], ogrzewany piecem węglowym służy zaspokajaniu jej potrzeb mieszkaniowych. W drugim lokalu, wskazanym we wniosku zamieszkuje córka z wnukiem. Zdaniem skarżącej procesujące w sprawie organy administracji nie podjęły niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego stanu faktycznego o czym świadczy brak jakichkolwiek ustaleń, co do źródła ogrzewania lokalu nr [...] i poprzestanie jedynie na ustaleniach odnoszących się do lokalu nr [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wnosił o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 p.p.s.a.

Postanowieniem z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt II SPP/Łd 172/23 referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Natomiast postanowieniem z dnia 20 grudnia 2023 r. , sygn. akt II SA/Łd 849/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia 20 lutego 2024 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej popierał skargę podkreślając, iż faktyczne miejsce zamieszkania strony, od lipca 2020 r. nadal, stanowi lokal mieszkalny oznaczony nr [...], ogrzewanym piecem na paliwo stałe (kozą węglową). Na okoliczność powyższego pełnomocnik przedłożył kserokopie umowy najmu przedmiotowego lokalu oraz wykonanej dokumentacji fotograficznej. Pełnomocnik zaznaczył, iż prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne, w tym prawidłowo przeprowadzone oględziny na miejscu niewątpliwie wykazałyby powyższe okoliczności. Zaznaczył również, iż przyznany stronie dodatek węglowy został wykorzystany zgodnie z przeznaczeniem. W takiej sytuacji nakazanie skarżącej, która jest osobą starszą, schorowana i mająca problemy w wielu sprawach życia codziennego, zwrot pobranej kwoty dodatku węglowego wraz z odsetkami doprowadzi do niedostatku skutkującego brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga D.W. została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) – dalej: p.p.s.a., który stanowi, iż sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym wnioskowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi w treści udzielonej odpowiedzi na skargę. Poinformowany o powyższym wniosku organu ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej, w zakreślonym prawem terminie nie żądał przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Przedmiotem skargi, co już wcześniej wskazano D.W. uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 23 maja 2023 r. nr SOCVI.554.728KK.2023.246581 orzekającą o: 1) uznaniu za nienależne i pobrany przez skarżącą dodatek węglowy za okres od 1 do 30 września 2022 r. w kwocie 3.000 zł; 2) o zwrocie nienależnie pobranego dodatku węglowego za okres 1-30 września 2022 r. w wysokości 3.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi do dnia 23 maja 2023 r. w kwocie 205,40 zł., łączna kwota do zwrotu 3.205,40 zł.

Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 141) – dalej: u.d.w.; oraz art. 30 ust. 1, art. 30 ust. 2 pkt 2 i art. 30 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 390) – dalej: u.ś.r.

Wskazać na wstępie należy, iż zarówno fakt przyznania i wypłaty skarżącej dodatku węglowego na jej wniosek z dnia 26 wrześnie 2022 r., w którym strona jako adres zamieszkania prowadzonego przez nią wieloosobowego gospodarstwa domowego wskazała – Ł., ul. [...] m. [...], jak i ta okoliczność, iż główne źródło ogrzewania wskazanego wyżej lokalu mieszkalnego stanowi ogrzewanie elektryczne, nie jest kwestionowane przez żądną ze stron postępowania. Powyższe ustalenia faktyczne nie budzą również jakichkolwiek wątpliwości Sądu.

Sporną natomiast pozostaje kwestia zasadności uznania pobranego przez skarżącą dodatku węglowego za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. i zobowiązanie strony do zwrotu kwoty pobranego dodatku wraz z odsetkami ustawowymi, w sytuacji, gdy jak wykazuje strona skarżącą, zajmuje ona dodatkowo lokal mieszkalny w tym samym budynku wielorodzinnym, oznaczony nr 64. Lokal ten, co podkreśla pełnomocnik skarżącej począwszy od lipca 2020 r. do nadal, stanowi faktyczne miejsce zamieszkania strony, a jego główne źródło ogrzewania stanowi koza na paliwo stałe, co potwierdza przedłożona do akt dokumentacja. W ocenie pełnomocnika powyższa okoliczność jak i fakt wykorzystania przyznanego dodatku węglowego zgodnie z przeznaczeniem, czynią wniesioną skargę zasadną.

Mając na uwadze tak zakreśloną kwestię sporną wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe)- art. 2 ust. 2 u.d.w. Ponadto jak wynika z art. 2 ust. 6 u.d.w. na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku węglowego przyjmuje się, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego.

W ocenie Sądu powołane wyżej regulacje z art. 2 ust. 2 i ust. 6 u.d.w. nakładają na organy rozpatrujące wniosek o przyznanie dodatku węglowego obowiązek sprawdzenia, pod jakim konkretnie adresem wnioskujący o przyznanie przedmiotowego świadczenia "zamieszkuje i gospodaruje". Powiązanie przez ustawodawcę ustawowych przesłanek przyznania dodatku węglowego z adresem zamieszkania wnioskodawcy, wskazanym we wniosku, pod którym znajduje się deklarowane przez stronę główne źródło ciepła, czyni zasadnym stwierdzenie, iż adres gospodarstwa domowego podmiotu, który występuje o przyznanie tego świadczenia stanowi jedną z zasadniczych okoliczności wpływających na wynik rozpatrzenia zgłoszonego w tym przedmiocie żądania. Warunkiem przyznania dodatku węglowego jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w określonym budynku wyposażonym w źródło ciepła, o jakim mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w. Zamieszkiwanie w budynku jest konieczną przesłanką do otrzymania dodatku węglowego. Zamieszkiwanie oznacza pobyt osoby lub osób wspólnie gospodarujących cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby lub osób w budynku faktycznie zajmowanym, stanowiącym centrum życia domowego w danym okresie. Inaczej mówiąc skoro przyznanie dodatku węglowego jest ściśle związane jest z miejscem zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego wnioskodawcy, to tam, gdzie wnioskodawca prowadzi wspólnie z innymi lub samotnie, gospodarstwo domowe i zamieszkuje, jest jego gospodarstwo domowe i właśnie na ogrzanie tego miejsca paliwami stałymi przysługuje mu dodatek węglowy (por. wyroki WSA w Lublinie: z 13 grudnia 2023 r., II SA/Lu 766/23; z 4 stycznia 2024 r., II SA/Lu 1000/23; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.d.w. do postępowania w sprawie wypłaty dodatku węglowego przepisy art. 23 ust. 3, 12 i 13, art. 24a ust. 1 i 2, art. 25 ust. 3 i 4, art. 29, art. 30 i art. 30a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stosuje się odpowiednio, przy czym ilekroć w tych przepisach jest mowa o rodzinie, rozumie się przez to gospodarstwo domowe, o którym mowa w art. 2 ust. 2.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Natomiast jak wynika z art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 30 ust. 2b u.ś.r.). Kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty (art. 30 ust. 8 u.ś.r.).

Ustawa o świadczeniach rodzinnych posługuje się pojęciem "świadczeń nienależnie pobranych". Obowiązek zwrotu nie dotyczy "nienależnego świadczenia", ale "świadczenia nienależnie pobranego". W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wskazane sformułowania nie są pojęciami tożsamymi. Określenie "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Natomiast "świadomym wprowadzeniem w błąd", o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. jest sytuacja, w której osoba ubiegająca się oświadczenie dąży do wywołania mylnego wyobrażenia organu o stanie jego uprawnień lub się na to godzi, podając nieprawdziwe fakty lub zatajając istotne dla sprawy okoliczności. Z powyższego wynika, iż dla zastosowania przesłanki wskazanej w analizowanym przepisie niezbędnym jest wykazanie, że przyznanie wnioskowanego świadczenia nastąpiło z winy strony. Przy czym obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych oświadczeń, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. W przypadku przyjęcia, że strona celowo zataiła (przemilczała) okoliczności prawnie istotne w sprawie, konieczne jest stwierdzenie, czy strona była świadoma, że fakty, o których nie powiedziała, były istotne dla sprawy, a zatem czy zdawała sobie sprawę z prawnego znaczenia określonych faktów, czy były jej znane odpowiednie przepisy prawa. To natomiast wiąże się z pouczeniem jej o tym jakie okoliczności faktyczne są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki NSA z 22 października 2021 r., I OSK 709/20; z 11 grudnia 2018 r., I OSK 3598/18; z 17 czerwca 2016, I OSK 2234/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę procedujące w sprawie organy obu instancji zasadnie uznały, iż spełnione zostały ustawowe przesłanki warunkujące uznanie pobranego przez skarżącą dodatku węglowego za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r., a w konsekwencji orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranego świadczenia wraz z odsetkami, stosownie do treści art. 30 ust. 1, ust. 2b i ust. 8 ustawy. Zdaniem Sądu z określonego urzędowo wzoru formularza wniosku o wypłatę dodatku węglowego w sposób czytelny wynika zakres danych niezbędnych do wykazania przez podmiot wnioskujący, w tym między innymi: dokładny adres zamieszkania wnioskodawcy, dane osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego (w przypadku gospodarstwa domowego wieloosobowego), jak i rodzaj głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego. Jak już wcześniej wskazano, skarżąca występując w dniu 26 września 2022 r. o przyznanie dodatku węglowego, w treści złożonego wniosku świadomie wskazała, iż wraz z córką i wnukiem zamieszkuje pod adresem – Ł., ul. [...] m. [...], w lokalu mieszkalnym, którego główne źródło ogrzewania stanowi koza oraz piecokuchnia zasilana paliwem stałym. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że wskazane w powyższym zakresie dane są zgodne ze stanem faktycznym, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. W następstwie późniejszych ustaleń organu, dokonanych w związku z wystąpieniem przez skarżącą o przyznanie dodatku energetycznego na ten sam adres zamieszkania, stwierdzono, iż głównym źródłem ogrzewania wskazanego we wniosku z dnia 26 września 2022 r. lokalu mieszkalnego, oznaczonego nr [...] jest ogrzewanie elektryczne. Co więcej, z wyjaśnień strony skarżącej składanych w toku postępowania administracyjnego, jak i na etapie wniesionej skargi wynika, iż od lipca 2020 r. skarżąca faktycznie zamieszkuje pod adresem – Ł., ul [...] m. [...], w lokalu ogrzewanym piecem węglowym, który to lokal, jak wskazuje strona w treści skargi służy zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych. Natomiast lokal mieszkalny oznaczony nr [...] służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowy córki oraz wnuka. Powyższe, co podkreśla skarżąca w skardze prowadzi do konstatacji o dwóch niezależnych gospodarstwach domowych, których dotyczyły odrębne wnioski.

Wobec tak dokonanych ustaleń faktycznych stwierdzić należy, iż wypłacony stronie dodatek węglowy został przyznany w oparciu o wniosek zawierający nieprawdziwe dane, zarówno co do głównego źródła ogrzewania wskazanego we wniosku lokalu mieszkalnego oznaczonego nr [...], jak i co do faktycznego miejsca zamieszkania skarżącej oraz liczby osób wchodzących w skład prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego. Powyższe działanie skarżącej, w ocenie Sądu wypełnia co najmniej ustawową przesłankę świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie, co w myśl powołanego wcześniej art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. czyni pobrany przez stronę dodatek węglowy świadczeniem nienależnie pobranym. Przy czym bez wpływu na powyższe stwierdzenie pozostaje ta argumentacja strony skarżącej, z której wynika, iż wobec stanu zdrowia skarżącej, w szczególności problemów ze wzrokiem, jak i z uwagi na jej problemy w wielu sprawach życia codziennego, wypełniając przedmiotowy wniosek korzystała z pomocy sąsiadki. Podkreślić należy, iż jak wynika z akt sprawy wniosek z dnia 26 września 2022 r. skarżąca składała osobiście w siedzibę organu pomocowego, tym samym w przypadku jakichkolwiek wątpliwości, mogła zwrócić się do pracownika organu, celem jego weryfikacji. Zaznaczyć również należy, iż jak wynika z akt sprawy na wskazany we wniosku adres strona wnioskowała o przyznanie innych, przewidzianych przez ustawodawcę w sposób doraźny form pomocy finansowej, mających na celu zapewnienie wsparcia gospodarstw domowych w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, tym między innymi dodatku osłonowego oraz dodatku elektrycznego.

W konsekwencji uznania przyznania skarżącej dodatku węglowego za nienależnie pobrane świadczenie organy zasadnie uznały, iż podlega ono zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi, które zostały naliczone zgodnie z art. 30 ust. 2b i ust. 8 u.ś.r.

Odnosząc się natomiast do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego wskazać należy, iż wbrew stanowisku strony skarżącej dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.), jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy. Bez wpływu na wynika sprawy pozostaje bowiem podnoszona argumentacja, co do braku uwzględnienia faktycznego zamieszkiwania przez skarżącą w lokalu nr [...] ogrzewanego kozą na węgiel, jak i wykorzystania przez stronę przyznanego świadczenia zgodnie z jego przeznaczeniem. Podkreślić w tym miejscu raz jeszcze należy, że warunkiem przyznania dodatku węglowego jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w określonym budynku/lokalu wyposażonym w źródło ciepła, o jakim mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w. zlokalizowanym pod adresem wskazanym we wniosku. W rozpoznawanej sprawie w treści wniosku z dnia 26 września 2022 r. skarżąca wskazała, że zamieszkuje pod wskazanym adresem w lokalu oznaczonym nr [...], co jak wykazało przeprowadzone postępowanie pozostaje sprzeczne z istniejącym stanem faktycznym. Co więcej, rzeczywiste zamieszkiwanie przez skarżącą w lokalu oznaczonym nr [...] potwierdza sama zainteresowana, jak i przedstawione przez nią dokumenty. Tym samym w sprawie nie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 86 k.p.a. Jednocześnie wbrew stanowisku strony skarżącej podjęte w sprawie rozstrzygnięcia, jak i ich uzasadnienia odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Ponadto Sąd stwierdza, że procedujące w sprawie organy obu instancji działały w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.