Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 556/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska (spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Borys Marasek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 lutego 2023 r. nr SKO.F/41.4/1319/2022/21642 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: organ odwoławczy) decyzją z 20 lutego 2023 r. nr SKO.F/41.4/1319/2022/21642, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm.), dalej: O.p. po rozpoznaniu odwołania S.O. (dalej: podatnik, skarżący), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. (dalej: organ pierwszej instancji) nr [...] z 5 października 2022 r. w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za rok 2021.

Powyższa decyzja organu odwoławczego została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z 5 października 2022 r. organ pierwszej instancji ustalił podatnikowi, K.P. oraz G.J. (dalej: uczestnicy postępowania), czyli użytkownikom wieczystym nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na rok 2021 w kwocie 42.410,00 zł. Do opodatkowania organ przyjął pozostałe budynki lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni użytkowej 1.426,20 m2, budynki pozostałe o powierzchni użytkowej 220,94 m2, budynki mieszkalne lub ich części o powierzchni użytkowej 1.175,91 m2, grunty pozostałe o powierzchni 800 m2 oraz grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 4.022 m2.

W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik podatnika zarzucił naruszenie art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (aktualnie t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 70 z późn. zm.), dalej: u.p.o.l. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że skarżący jest zobowiązany do zapłaty podatku od części nieruchomości, która jest w samoistnym posiadaniu innego podmiotu a także art. 5 pkt 1 ust. 1 u.p.o.l. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że skarżący na terenie nieruchomości posiada lokale użytkowe służące do prowadzenia działalności gospodarczej.

Rozpoznając sprawę organ odwoławczy stwierdził, że z ewidencji gruntów i budynków wynika, że przyjętą do opodatkowania nieruchomość stanowi działka nr [...] obręb [...] o powierzchni 4.822 m2 zabudowana budynkiem handlowo-usługowym o powierzchni zabudowy 1.564 m2 (2 kondygnacje naziemne) oraz budynkiem handlowo-usługowym o powierzchni zabudowy 283 m2 (1 kondygnacja naziemna). Przedmiotowa nieruchomość znajduje się w użytkowaniu wieczystym podatnika i uczestników postępowania.

Omawiając przepis art. 3 ust. 1 u.p.o.l. organ odwoławczy podniósł, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera definicji "posiadacza". Oceny, czy podatnik jest posiadaczem nieruchomości, należy dokonać na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego (w skrócie: K.c.). Zgodnie z art. 336 K.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie to rodzaj faktycznego władztwa nad rzeczą, na które składają się dwa elementy: fizyczny - corpus, polegający na władaniu rzeczą i psychiczny - animus, polegający na woli wykonywania władztwa dla siebie. Wskazany przepis rozróżnia posiadanie samoistne i zależne. Posiadanie zależne wywodzi się ze stosunku umownego między władającym a właścicielem lub posiadaczem samoistnym.

Powołując się na akta sprawy organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] N sp. z o.o. była użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości do 4 grudnia 2009 r. Zgodnie z umową poddzierżawy zawartą 29 września 2006 r. pomiędzy N sp. z o.o. a A sp. z o.o. dotyczącą nieruchomości położonej w S. przy ulicy [...] A sp. z o.o. jest dzierżawcą części budynku o powierzchni 1.426,2 m2. N sp. z o.o. sprzedała przysługujące jej prawo użytkowania wieczystego 4 grudnia 2009 r. na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] na rzecz K.P.. Umowa poddzierżawy z 29 września 2006 r. pomiędzy N sp. z o. o. a A sp. z o.o. oraz umowa poddzierżawy z 23 października 2008 r. pomiędzy A sp. z o.o. a J S.A. zostały zawarte w okresie, w którym spółka była użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Co też istotne, umowa z 23 października 2008 r. została zawarta i podpisana przy udziale wszystkich współwłaścicieli nieruchomości (użytkowników wieczystych). Z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika ponadto, iż oddział A sp. z o.o. w S. mieści się pod adresem nieruchomości położonej przy ulicy [...].

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że nie ma podstaw do uznania, iż spółka N jest posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości. Tym samym w sprawie obowiązek podatkowy solidarnie ciąży na użytkownikach wieczystych nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], tj. na podatniku i uczestnikach postępowania, a nie na dzierżawcach, czy poddzierżawcach nieruchomości, będących wyłącznie posiadaczami zależnymi na podstawie umów zawartych z właścicielem.

Organ odwoławczy wskazał, że część budynku położonego w S. przy ul. [...] o powierzchni 1.426,20 m2 znajduje się w posiadaniu zależnym przedsiębiorcy - A sp. z o.o., powinna podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Natomiast zgodnie z Projektem budowlanym - Adaptacja piętra pawilonu usługowego na lokale mieszkalne S. ul. [...], w przedmiotowej nieruchomości znajduje się 17 mieszkań o łącznej powierzchni wraz z komunikacją wynoszącej 1.175,91 m2. Z planu opracowanego dla pomieszczeń znajdujących się w budynku handlowo-usługowym o powierzchni zabudowy 283 m2 wynika, iż łączna powierzchnia użytkowa budynku wynosi 220,94 m2, Budynek ten nie znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy, jak również nie jest przeznaczony na cele mieszkaniowe, a zatem podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości ze stawką dla budynków pozostałych.

W skardze na decyzję organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącego zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania -art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p. poprzez niepełne rozważenie podstaw dowodowych wydanej decyzji, a w szczególności poprzez pomięcie i dopuszczenie do nierozważenia okoliczności sprawy wskutek wybiórczego doboru i dowolnej oceny materiału dowodowego oraz prowadzenie postępowania pod z góry przyjętą tezę oraz bezpodstawne i błędne przyjęcie, że skarżący na terenie nieruchomości posiada lokale użytkowe służące do prowadzenia działalności gospodarczej;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 3 ust. 3 u.p.o.l. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że skarżący jest zobowiązany do zapłaty podatku od części nieruchomości, która jest w samoistnym posiadaniu innego podmiotu.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadniając swoje stanowisko pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący jest współużytkownikiem wieczystym, współwłaścicielem nieruchomości położonej w S. oraz współposiadaczem pierwszego piętra nieruchomości. Nieruchomość ta została nieformalnie podzielona, gdyż pierwsze piętro zostało zaadaptowane i przeznaczone na cele mieszkalne poprzez wydzielenie na nim 17 mieszkań, natomiast parter nieruchomości został przeznaczony na cele stricte gospodarcze. Istotnym jest, iż prawa do parteru nieruchomości wykonywała wyłącznie N sp. z o.o. Poprzez taki podział nieruchomości doszło do nieformalnego zniesienia jej współwłasności. Twierdzenie to tylko potwierdza fakt, iż 29 września 2006 r., N sp. z o.o. działając samodzielnie, na podstawie umowy dzierżawy wydzierżawiła powierzchnię użytkową, tj. parter nieruchomości położonej w S. przy ulicy [...], o łącznej powierzchni 1.426,20 m2 A sp. z o.o. na okres 20 lat, tj. do 2026 r. Poprzez samodzielne zawarcie umowy dzierżawy oraz pobranie z góry czynszu dzierżawnego do roku 2011, spółka N wykonała atrybuty właściciela (odpowiednio użytkownika wieczystego) nieruchomości co do wydzierżawionej części nieruchomości. Z kolei 4 grudnia 2009 r. N sp. z o.o. sprzedała przysługujący jej udział we współwłasności nieruchomości na rzecz K.P.. Z momentem nabycia udziału, wszedł on we wszelkie prawa i obowiązki N sp. z o.o., tym samym stając się tak samo jak poprzednio spółka, posiadaczem samoistnym wydzierżawionej części nieruchomości. Istotnym jest, iż spółka A sp. z o. o. na podstawie zawartej umowy dzierżawy nadal pozostawała posiadaczem zależnym części przedmiotowej nieruchomości.

Zdaniem autora skargi wyliczenie podatku od nieruchomości na kwotę 42.410,00 zł było bezpodstawne z uwagi na fakt, iż posiadaczem samoistnym co do części nieruchomości pozostawała N sp. z o.o.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego obowiązek podatkowy dotyczący części nieruchomości wykorzystywanej na działalność gospodarczą ciąży zatem, po zbyciu udziału na następcy - K.P., który nabywając udział N sp. z o.o. w użytkowaniu wieczystym nieruchomości, nabył prawa z nim związane, a zatem również te, które wynikają z posiadania samoistnego tej części nieruchomości.

Dodatkowo pełnomocnik skarżącego wskazał, że nie można uznać odpowiedzialności za obowiązek podatkowy za solidarną. Uznanie takie zasadne byłoby przy zaistnieniu sytuacji współposiadania nieruchomości przez uprawnione do tego podmioty. Jednakże taka sytuacja nie zachodzi w przedmiotowej sprawie, gdzie jeden podmiot jest użytkownikiem wieczystym, natomiast drugi z nich jest posiadaczem samoistnym.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Po wniesieniu skargi skarżący zmarł, a w jego miejsce wstąpiła żona, która podtrzymała treść skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wskazuje, że dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o brzmienie przepisów prawa materialnego, obowiązujące w badanym roku podatkowym.

Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;

2 )posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;

3) użytkownikami wieczystymi gruntów;

4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,

b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Prawidłowo organ odwoławczy przyjął, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera definicji "posiadacza". Posiadanie definiuje treść art. 336 K.c. Wyróżnia się dwa rodzaje posiadania: posiadanie samoistne i posiadanie zależne. Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią włada jak właściciel, wyrażając tym samym wolę wykonywania w stosunku do niej prawa własności. Posiadaczem zależnym natomiast jest ten, kto włada rzeczą w zakresie innego prawa niż prawo własności, na przykład użytkowania (art. 252 K.c.), zastawu (art. 306 K.c.), najmu (art. 659 K.c.), dzierżawy (art. 693 K.c.). Na posiadanie składają się dwa elementy: element fizyczny (corpus) i element psychiczny (animus). Corpus oznacza, że pewna osoba znajduje się w sytuacji, która daje jej możliwość władania rzeczą w taki sposób, jak mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, przy czym nie jest konieczne efektywne wykonywanie tego władztwa (por. m.in. postanowienie SN z 5 listopada 2009 r., sygn. akt I CSK 82/09, LEX nr 578034; postanowienie SN z 30 września 2010 r., sygn. akt I CSK 586/09, LEX nr 630169). Animus zaś oznacza wolę wykonywania względem rzeczy określonego prawa dla siebie. Wola ta wobec otoczenia wyraża się w takim postępowaniu posiadacza, które wskazuje na to, że uważa się on za osobę, której przysługuje do rzeczy określone prawo (por. J. Ignatowicz (w:) Komentarz, t. I, 1972, s. 768 i n.; A. Kunicki (w:) System prawa cywilnego, t. II, 1977, s. 830; postanowienie SN z 25 marca 2011 r., sygn. akt IV CK 1/11, LEX nr 989138).

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 1 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2372/10; z 11 września 2014 r., sygn. akt II FSK 509/14 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Posiadaczem samoistnym jest tylko taki podmiot, który uważa się za uprawnionego do rozporządzenia nią (zob. postanowienie SN z 8 października

2008 r., sygn. akt V CSK 146/08), a więc nie ma potrzeby liczenia się z uprawnieniami właścicielskimi innej osoby (zob. postanowienie SN z 29 września 2004 r., sygn. akt II CK 550/03).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy nie można zasadnie twierdzić, że N sp. z o.o. jest posiadaczem samoistnym spornej nieruchomości.

Prawidłowo organy podatkowe ustaliły, że N sp. z o.o. była użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości do 4 grudnia 2009 r. Umowa poddzierżawy z 29 września 2006 r. pomiędzy N sp. z o. o. a A sp. z o.o. oraz umowa poddzierżawy z 23 października 2008 r. pomiędzy A sp. z o.o. a J S.A. zostały zawarte w okresie, w którym spółka była użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Co też istotne, umowa z 23 października 2008 r. została zawarta i podpisana przy udziale wszystkich współwłaścicieli nieruchomości (użytkowników wieczystych). Z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika ponadto, iż oddział A sp. z o.o. w S. mieści się pod adresem nieruchomości położonej przy ulicy [...].

Zasadnie zatem organ odwoławczy stwierdził, że nie ma podstaw do uznania, iż spółka N była posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości. Tym samym w sprawie obowiązek podatkowy solidarnie ciąży na wszystkich użytkownikach wieczystych nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], tj. na podatniku i uczestnikach postępowania, a nie na dzierżawcach, czy poddzierżawcach nieruchomości, będących wyłącznie posiadaczami zależnymi na podstawie umów zawartych z użytkownikami wieczystymi.

Skoro więc część budynku położonego w S. przy ul. [...] o powierzchni 1.426,20 m2 znajduje się w posiadaniu zależnym przedsiębiorcy - A sp. z o.o., powinna podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Natomiast zgodnie z Projektem budowlanym - Adaptacja piętra pawilonu usługowego na lokale mieszkalne S. ul. [...], w przedmiotowej nieruchomości znajduje się 17 mieszkań o łącznej powierzchni wraz z komunikacją wynoszącej 1.175,91 m2, które zostały prawidłowo opodatkowane jako budynki mieszkalne lub ich części. Z kolei z planu opracowanego dla pomieszczeń znajdujących się w budynku handlowo-usługowym o powierzchni zabudowy 283 m2 wynika, iż łączna powierzchnia użytkowa budynku wynosi 220,94 m2. Budynek ten nie znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy, jak również nie jest przeznaczony na cele mieszkaniowe, a zatem podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości ze stawką dla budynków pozostałych.

Sąd nie podzielił także argumentacji, że doszło do nieformalnego podziału nieruchomości, co ma wpływ na obowiązek podatkowy. Nie doszło bowiem do zniesienia współużytkowania wieczystego spornej nieruchomości.

Niezasadne zatem okazały się zarzuty naruszenia zarówno prawa materialnego jak i procesowego podniesione w skardze.

Organy zgromadziły wyczerpujący materiał dowodowy i poddały go swobodnej ocenie, czyniąc prawidłowe ustalenia do podjęcia rozstrzygnięcia. Wypełnione zostały wymogi określone w art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Następnie organy podatkowe obu instancji do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) oddalił skargę.