Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SAB/Sz 114/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Aresztu Śledczego
Treść wyniku: 1. stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa 2. zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1,
journal: Dz.U. 2024 poz 1267
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
article: art. 3 § 2 pkt 8, art. 119 pkt 4 i art. 120,  art. 149 § 1, art. 149 § 1a, art. 149 § 2, art. 154 § 6, art. 151,
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Aresztu Śledczego do rozpatrzenia wniosku R. S. z 2 lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałej części; IV. zasądza od Dyrektora Aresztu Śledczego na rzecz R. S. kwotę [...]([...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

R. S. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") pismem z 2 lipca 2024 r. skierował do Dyrektora Aresztu Śledczego w S. (dalej: "Organ zobowiązany") wniosek w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Strona zażądała udostępnienia w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej odpowiedzi

na postawione we wniosku pytania w zakresie: "Stan techniczny wentylacji na łaźni

na pawilonie "A" tzn. czy jest sprawna? Jeśli jest sprawna to dlaczego jest wyłączona

z użytkowania? Jeśli natomiast jest niesprawna to kiedy nastąpiła usterka, kiedy nastąpiło zgłoszenie naprawy i kiedy jest przewidywany okres naprawy?" Wniosek wpłynął

do Organu zobowiązanego 3 lipca 2024 r.

Organ zobowiązany pismem z 15 lipca 2024 r. poinformował Stronę

o stanowisku zajętym w sprawie wniosku z 2 lipca 2024 r. (pismo doręczono Stronie

16 lipca 2024 r.). W uzasadnieniu wskazał, że nie jest może udzielenie wnioskowanych informacji w trybie przewidzianym przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ podkreślił, że Strona we wniosku napisała, że potrzebuje ww. informacji

do napisania artykułu naukowego. Zdaniem Organu takiemu twierdzeniu przeczy

treść pisma z 7 lipca 2024 r. (pismo złożone do organu), które stanowiło skargę na warunki sanitarne panujące w łaźni.

Organ uznał, że wniosek Strony oparty został na interesie prywatnym,

a nie na interesie ogólnym, więc zawarte w nim żądanie nie może zostać spełnione

w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Uznał przy tym, że realizacja prawa do informacji publicznej nie może służyć zaspokojeniu indywidualnych potrzeb wnioskodawcy zwłaszcza w ramach konfliktu. W tym zakresie Organ wskazał

na potwierdzające jego twierdzenia orzecznictwo sądów administracyjnych.

Dodatkowo Organ stwierdził, że podczas niespełna 3 miesięcznego pobytu w jednostce Strona złożyła 30 skarg na funkcjonowanie jednostki, z których dotychczas żadna nie została uznana za zasadną, przez instytucje do których zostały przesłane. Złożył również 25 wniosków w trybie dostępu do informacji publicznej. W opinii Organu

z całokształtu akt sprawy wynika, że złożony w niniejszej sprawie wniosek ma na celu wywołanie dolegliwości u adresata i utrudnienie funkcjonowania jednostki penitencjarnej. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotowy wniosek obiektywnie nie służy jakiemukolwiek dobru powszechnemu, nie tylko nie prowadzi do poprawy funkcjonowania urzędu

i nie służy usprawnieniu realizacji przez Organ zadań publicznych, a godzi

w realizację tych zadań.

Końcowo Organ stwierdził, że w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego domaganie się informacji w sprawie indywidualnej jest niezgodne z celem ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepisy ww. ustawy mogą odnosić się do żądania wniosku jeżeli spełnione zostaną dwie równocześnie występujące przesłanki:

żądana informacja jest informacją publiczną oraz wnioskodawca nie wykorzystuje ustawy

o dostępie do informacji publicznej do uzyskania potrzebnych mu do ochrony

lub realizowania własnych indywidualnych interesów.

Strona w piśmie z 23 lipca 2024 r. zamieściła skargę na bezczynność Organu zobowiązanego. Strona zarzuciła Organowi zobowiązanemu nie udzielenie wnioskowanej informacji publicznej i wniosła o stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przez Organ

z uwagi na umyślne i wielokrotne naruszanie prawa; przyznania od Organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w przypadku nie przyznania tej kwoty zasądzenie

od organu na jego rzecz grzywny w wysokości 5.000 zł; zobowiązanie Organu

do udzielenia wnioskowanej informacji oraz zwolnienie z kosztów postępowania z uwagi na pobyt w zakładzie karnym i brak jakiegokolwiek źródła dochodu, a w sytuacji

nie zwolnienia Skarżącego z kosztów postępowania zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący podniósł, że pismo Organu z 16 lipca 2024 r. odmawiające udzielenia

mu żądanej informacji nie ma żadnej mocy prawnej ponieważ odmowa winna zostać doręczona osadzonemu w formie decyzji.

W odpowiedzi na skargę Organ zobowiązany w istocie powtórzył twierdzenia zamieszczone wcześniej w piśmie z 15 lipca 2024 r. Dodał, że odmowa udzielenia Skarżącemu informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej

jest zasadna. Zdaniem Organu wniesienie skargi do sądu administracyjnego stanowi nadużycie prawa przez Skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju

sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267 tj.), sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle

§ 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U.2024.935 t.j.; dalej: "P.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.

Stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji

albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza,

że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3).

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy

oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego

i prawnego (§ 1b).

W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa

w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Jeżeli natomiast sąd dojdzie do przekonania że skarga jest bezzasadna – oddala ja na nasadzie art. 151 P.p.s.a.

Skarga w przedmiotowej sprawie okazała się zasadna.

Sąd dla porządku wskazuje przebieg kolejnych czynności w sprawie. Wniosek

Skarżącego z 2 lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do Organu zobowiązanego 3 lipca 2024 r. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek powinno zasadniczo nastąpić bez zbędnej zwłoki, ale nie później niż w terminie 14 dni

od dnia złożenia wniosku, czyli termin dla udostępnienia upływał z dniem 17 lipca 2024 r. Natomiast pismem z 15 lipca 2024 r., doręczonym Skarżącemu 16 lipca 2024 r. , Organ zobowiązany poinformował Skarżącego, że nie jest może udzielenie wnioskowanych informacji w trybie przewidzianym przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jak bowiem wskazał Organ wniosek Strony oparty został na interesie prywatnym,

a nie na interesie ogólnym, więc zawarte w nim żądanie nie może zostać spełnione w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ wskazał ponadto, że realizacja prawa do informacji publicznej nie może służyć zaspokojeniu indywidualnych potrzeb wnioskodawcy zwłaszcza w ramach konfliktu jak i na okoliczności dotyczące wniesienia przez Skarżącego 30 skarg na funkcjonowanie jednostki (żadna nie została uznana

za zasadną) i 25 wniosków w trybie dostępu do informacji publicznej. Organ wskazał również, że złożony w rozpoznawanej sprawie wniosek ma na celu wywołanie dolegliwości u adresata i utrudnienie funkcjonowania jednostki penitencjarnej oraz nie służy jakiemukolwiek dobru powszechnemu a godzi w realizację tych zadań.

Sąd wskazuje, że osią sporu między stronami jest kwalifikacja informacji i danych objętych wnioskiem Skarżącego, a więc to czy przedmiotowy wniosek powinien

być rozpatrzony na podstawie u.d.i.p. Innymi słowy dla prawidłowego rozpoznania

i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej niezbędne jest uprzednie przesądzenie, czy żądana informacja jest w ogóle informacją publiczną, a adresat wniosku należy do kręgu podmiotów zobowiązanych

do udostępnienia takich informacji. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej,

oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku

o udostępnienie informacji publicznej (por. Szustakiewicz, "Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych", Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n.).

Nie ulega wątpliwości, że Skarżący jest podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Innymi słowy na podstawie art. 2 ust. 1 u.d.i.p. przysługuje mu prawo dostępu do informacji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi również wątpliwości, że Dyrektor Aresztu Śledczego w Szczecinie będąc organem Służby Więziennej, w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1

i pkt 4 u.d.i.p. obowiązany jest do udostępnienia informacji publicznej. W uzupełnieniu warto dostrzec przepisy art. 1, art. 7 pkt 3, art. 8 ust. 1 pkt 3, art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U.2023.1683, tj. ze zm.).

Nie budzi również wątpliwości okoliczność, że informacja, o której udostępnienie wystąpił Skarżący stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Prawo do informacji publicznej, o czym stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obejmuje bowiem uprawnienia

do uzyskania informacji publicznej, którą stanowi najogólniej rzecz biorąc każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), a więc również informacja o funkcjonowaniu zakładu karnego i jego mieniu. Sąd wskazuje, że w myśl art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych

i ich jednostek organizacyjnych (lit. a) oraz sposobach przyjmowania i rozstrzygania spraw jak i stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania (lit. d i e). Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 pkt 2 i 5 lit a u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o majątku publicznym, w tym o majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych. Wykonywanie zadań władzy publicznej połączone zostało w Konstytucji

z jednoczesnym gospodarowaniem mieniem komunalnym lub Skarbu Państwa. Natomiast wykonywanie zadań publicznych, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. dotyczyć będzie także zadań o charakterze nie władczym i nie łączących się z koniecznością dysponowania majątkiem publicznym. Użycie spójnika "lub" oznacza, że wykonywanie zadań publicznych przez osoby i jednostki organizacyjne może, ale nie musi być związane z dysponowaniem majątkiem publicznym. Zadania publiczne, to zadania, które służą zaspokajaniu potrzeb zbiorowych, przypisane państwu oraz szeroko rozumianym podmiotom władzy publicznej, które ponoszą w świetle prawa odpowiedzialność

za ich zrealizowanie (przykładowo por. J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Zakamycze 2005; St. Biernat, Prywatyzacja zadań publicznych, Problematyka prawna. PWN Warszawa 1994).

Zatem informacja objęta wnioskiem Skarżącego, tj. "Stan techniczny wentylacji

na łaźni na pawilonie "A" tzn. czy jest sprawna? Jeśli jest sprawna to dlaczego jest wyłączona z użytkowania? Jeśli natomiast jest niesprawna to kiedy nastąpiła usterka, kiedy nastąpiło zgłoszenie naprawy i kiedy jest przewidywany okres naprawy?" posiada walor informacji publicznej. Niewątpliwie dotyczy gospodarowania mieniem publicznym oraz stanowi informację o działalności podmiotu publicznego, w tym sposobie realizacji przez niego zadań publicznych oraz dotyczy sfery faktów.

Przechodząc zatem do oceny zasadności stanowiska Organu, Sąd w tym miejscu przypomina, że Organ uznał, że żądana informacja stanowi w istocie informację publiczną, jednak ze względu na cel jej pozyskania i indywidualny(prywatny) charakter sprawy – traci ona ów przymiot, a co za tym idzie nie powinna korzystać z ochrony przewidzianej ustawą o dostępie do informacji publicznej oraz być udostępniana na zasadach w niej określonych. Ponadto z odpowiedzi Organu wynika, że Organ stwierdził, iż okoliczności analizowanej sprawy świadczą, że wniosek Skarżącego realizuje jego interes prywatny, nie zaś dobro ogółu, dobro publiczne. Organ wyciąga również wnioski dotyczące nadużycia prawa

do informacji.

Wskazać zatem należy, że prawo dostępu do informacji publicznej wyrażone zostało w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatel ma prawo

do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej

i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Sposób realizacji prawa do informacji publicznej określa ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Określa ona m.in., że każda informacja

o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie (art. 1 ust. 1), a nadto określa podmioty zobowiązane do udzielania informacji publicznej (art. 4), jak też katalog informacji (otwarty) mieszczących się w zakresie przedmiotowym prawa do informacji publicznej (art. 6).

Rozpatrzenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga ustalenia następujących kwestii: czy adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym

do udostępnienia żądanej informacji, czy przedmiot wniosku dotyczy informacji publicznej, czy żądana informacja publiczna znajduje się lub może się znajdować w posiadaniu zobowiązanego podmiotu, czy jest to informacja prosta czy przetworzona,

czy udostępnienie żądanych informacji nie podlega ograniczeniu ze względu na wartości prawnie chronione, czy organ posiada środki techniczne umożliwiające udostępnienie informacji w sposób wskazany przez wnioskodawcę.

Jeśli zatem przedmiotem żądania wnioskodawcy jest informacja publiczna

w rozumieniu u.d.i.p., a organ będący adresatem wniosku taką informację posiada, udostępnia informację publiczną na zasadzie przepisu art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

z zastrzeżeniem dotyczącym braku możliwości udostępniona w terminie i koniecznością zmiany terminu (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.) oraz koniecznością uregulowania opłaty związanej ze sposobem udostępnienia lub przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku (art. 15 ust. 2 u.d.i.p.).

Zgodnie z tą regulacją udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku,

z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.

W związku z powyższym udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast udostępnienie informacji publicznej jest niedopuszczalne z przyczyn określonych w ustawie, organ powinien odmówić udostępnienia informacji publicznej,

co wymaga podjęcia rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Podstawy do wydania takiej decyzji zachodzą na przykład w sytuacji, gdy żądana informacja, pomimo posiadania walorów informacji publicznej, jest informacją chronioną na zasadach przewidzianych w art. 5 ust. 1 lub ust. 2 u.d.i.p.

Nie wydaje się natomiast decyzji odmownej w sytuacji, w której żądana informacja nie posiada waloru informacji publicznej lub gdy adresat wniosku nie posiada żądanej informacji publicznej, a także gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji publicznych, w stosunku do których dostęp odbywa się na odrębnych zasadach. Obowiązkiem organu jest wówczas zawiadomić wnioskodawcę o przyczynie, która uniemożliwia zrealizowanie wniosku.

Podkreślić należy, że zakres przedmiotowy prawa dostępu do informacji publicznej obejmuje wyłącznie dostęp do informacji mającej walor informacji publicznej,

a nie publiczny dostęp do wszelkich informacji . Nie każdy rodzaj informacji, w posiadaniu, której jest władza publiczna, automatycznie stanowi informację publiczną. Nie zawsze bowiem mogą być traktowane jako publiczne wszystkie informacje posiadane przez organy publiczne. A tym samym prawo dostępu do informacji publicznej nie może być narzędziem służącym do występowania z wnioskiem o udzielenie każdej informacji. Istotne zatem znaczenie ma pojęcie informacji publicznej.

W konsekwencji bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot

nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej.

Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty

lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu

lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt

lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy

nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk,

M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86).

Sąd ponownie w tym miejscu wskazuje, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy

i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje na to, że jest to sprawa ogółu

i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu).

Takie rozumienie tego pojęcia, związane z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem, akcentuje się w piśmiennictwie

(por. H. Izdebski, Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; K. Tracka, Prawo do informacji w polskim prawie konstytucyjnym, Warszawa 2009, s. 138). Przy definiowaniu pojęcia "sprawa publiczna" nie można też pominąć art. 61

ust. 1 Konstytucji RP (wyżej opisywany). Prawo do informacji publicznej to zatem prawo do informacji o działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP. Warto jednak wskazać, że konstytucyjny zapis zawarty w art. 61 Konstytucji RP określa nie tylko zakres podmiotowy, lecz także przedmiotowy pojęcia "informacja publiczna". Przedmiotem informacji publicznej w przypadku organów władzy publicznej i osób pełniących funkcje publiczne jest ich działalność. Co do innych podmiotów wymienionych w tym przepisie – prawo uzyskiwania informacji dotyczy tylko ich działalności w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

W ślad za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2003 r.,

II SA 4059/02 powtórzyć należy, że informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej

i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Przy czym informacja może dotyczyć sprawy publicznej nie tylko wtedy, gdy została wytworzona przez wskazane wyżej podmioty, ale również wtedy, gdy odnosi się do nich w zakresie,

o jakim była wcześniej mowa.

Tym samym o uznaniu, czy określona informacja ma walor informacji publicznej decyduje wyłącznie kryterium rzeczowe, to jest treść i charakter tej informacji.

W orzecznictwie sądowo-administracyjnym dominuje szerokie ujęcie informacji publicznej, nawiązujące do art. 61 Konstytucji RP. Wobec tego stwierdzić należy,

że w przypadku udostępniania informacji publicznej mamy do czynienia z zasadą powszechności przedmiotowej, przejawiającą się w szerokim ujęciu sprawy publicznej, dotyczącej podmiotów zobowiązanych do każdej informacji związanej z "życiem publicznym" i mieniem publicznym a także bezinteresowności wyrażającej się rezygnacją z obowiązku wykazania przez podmiot informacyjnie zainteresowany istnienia po jego stronie interesu prawnego lub faktycznego, co wprost wynika z art. 2 ust. 2 u.d.i.p.

(por. M. Bernaczyk , M. Jabłoński , K. Wygoda, Biuletyn Informacji Publicznej, Informatyzacja administracji , Wrocław 2015 , s.42 ). Przemawia za tym również zasada równego dostępu do informacji publicznej, rozumiana z jednej strony jako uprawnienie,

z którego każdy może skorzystać na określonych w ustawie zasadach, przy jednoczesnym braku wymogu wykazywania przez każdy podmiot informacyjnie zainteresowany istnienia po jego stronie interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust.2 u.d.i.p.), co oznacza,

że ma być podstawowym narzędziem uzyskiwania informacji i nie ma uzasadnionych podstaw do zawężania katalogu podmiotów uprawnionych do jej uzyskania. Przeciwnie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej przyznają jednakowo szeroki dostęp do informacji dla wszystkich zainteresowanych, bez wyodrębnienia szczególnych uprawnień dla określonej kategorii podmiotów.

Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem

art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej.

Zatem wniosek "każdego" o udostępnienie informacji publicznej jest wnioskiem podmiotu - publicznego prawa podmiotowego do udostępnienia informacji publicznej,

a więc z istoty swojej skierowany jest na realizację tego prawa, a więc i będącego jego istotnym elementem interesu prawnego, który jako właśnie interes prawny jest obiektywnym interesem indywidualnym. Natomiast przyjęcie interpretacji zaprezentowanej przez Organ prowadzi do konkluzji, zgodnie z którą - wbrew normatywnie określonemu zakresowi podmiotowemu - publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej - prawo to nie służy "każdemu", a kwalifikacja określonej informacji jako informacji publicznej będącej przedmiotem tego prawa zależy od tego, kto występuje

z wnioskiem o tę informację. Oznacza to, że ta sama informacja raz może mieć charakter informacji publicznej (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot spoza "sprawy własnej"),

a innym razem nie (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot w "sprawie własnej").

Pogląd, zgodnie z którym a limine nie jest możliwe uzyskanie w trybie u.d.i.p. informacji w swojej własnej sprawie (sprawie indywidualnej), prowadziłby zatem

do absurdalnego wniosku, że informacja o podejmowanej w takiej sprawie działalności bezpośrednio ukierunkowanej na wypełnianie określonych zadań publicznych

i realizowanie określonych interesów i celów publicznych byłaby dostępna dla "każdego", z wyjątkiem osoby, której ta działalność dotyczy. W związku z tym, jak wskazano wyżej,

w realiach tej konkretnej sprawy ocena charakteru żądanej informacji jako informacji publicznej nie może odbywać się poprzez pryzmat "sprawy własnej"/"sprawy indywidualnej" wnioskodawcy (por. wyrok NSA z 8 maja 2024 r., III OSK 1119/23; wyrok NSA z 3 kwietnia 2024 r., III OSK 447/22).

Poglądy te ugruntowują w przekonaniu, że kategoria "sprawy własnej" nie jest wyznacznikiem kwalifikowania określonych informacji jako informacji publicznych

(por. wyrok NSA z 24 marca 2023 r., III OSK 7440/21).

Sąd wskazuje, że przedstawione powyżej oceny prawne w całości podziela

i przyjmuje za własne.

Tym samym, w ocenie Sądu, zakres przedmiotowy zapytania będącego przedmiotem rozpoznawanej sprawy, co do zasady może być uznany za informację publiczną i brak jest podstaw do przyjęcia tezy Organu w zakresie uznania, że z treści u.d.i.p. wynika, że cel prywatny stanowi przesłankę ograniczającą dostęp do informacji publicznej w trybie jej przepisów.

Odnosząc się z kolei do twierdzeń Organu w zakresie nadużycia prawa

do informacji publicznej Sąd wskazuje, że co do zasady Organ trafnie przyjmuje,

że nadużycie prawa podmiotowego do informacji publicznej może stanowić podstawę

do odmowy jej udostępnienia. Sąd podziela stanowisko, że taka ocena wniosku

o informację publiczną jest uprawniona, gdy żądanie dostępu do informacji publicznej zgłaszane jest dla rozrywki, z nudów, w celu zakłócenia funkcjonowania podmiotu

od którego domaga się takiej informacji, czy też pobudek czysto osobistych (np. z chęci zysku). Należy podzielić pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12, zgodnie z którym zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji, a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu (por. Nadużywane prawa do informacji publicznej - Uwagi De Lege Lata i De Lege Ferenda, Agnieszka Piskorz - Ryń, Kontrola Państwowa nr 6/2008 oraz przykładowo sprawa sygn. III OSK 939/22).

Zjawisko ewentualnego nadużywania prawa dostępu do informacji publicznej może być zatem brane pod uwagę nie na etapie dokonywania wykładni art. 1 ust. 1 u.d.i.p., czyli na etapie odkodowywania normy prawnej wraz z jej percepcją dla ustalenia przedmiotowych granic prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej,

lecz na etapie późniejszym, tj. po stwierdzeniu, że wnioskowana informacja odpowiada ustawowemu pojęciu informacji publicznej podlegającej udostępnieniu, a zatem na etapie oceny prawidłowości korzystania z publicznego prawa dostępu do takiej informacji. Dopiero sposób czynienia użytku z publicznego prawa podmiotowego dostępu

do informacji publicznej, a tym samym i interesu stanowiącego podstawę tego prawa może być analizowany z perspektywy ewentualnego zjawiska nadużywania tego prawa.

Sąd podkreśla ponadto, że nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej oznacza zatem próbę korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia innego celu niż troska

o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, kontroli przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów. Powyższe oznacza, że w sytuacji uznania przez organ, że motywem działania wnioskodawcy nie jest dbałość o interes publiczny, ale jeden z ww. opisanych celów,

to wyjątkowo mogą zajść podstawy do stwierdzenia nadużycia prawa do informacji publicznej, o czym jednak organ zobowiązany będzie orzec w drodze decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Skierowanie w takim przypadku pisma do wnioskodawcy jest niewątpliwie niewystarczające. Zatem choć w takiej sytuacji informacja nie mogłaby być udostępniona, to pozostaje informacją publiczną, a podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej powinien wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 25 września 2024 r., II SAB/Łd 90/24).

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie wymogi u.d.i.p. zostały naruszone i Organ zobowiązany nie zakończył postępowania

ani poprzez podjęcie stosownej czynności, tj. udostępnienia informacji, ani wydanie

w terminie decyzji o odmowie jej udostępnienia. Jak bowiem powyżej wskazano skoro wnioskowana przez Skarżącego informacja stanowi informację publiczną a organ

nie wskazał, że nie jest w jej posiadaniu, to co do zasady powinien ją udostępnić

w terminach wynikających z u.d.i.p., albowiem z treści u.d.i.p., nie wynika, aby cel prywatny/indywidualny mógł stanowić przesłankę ograniczającą dostęp do informacji publicznej. Jeśli natomiast Organ zobowiązany uważa, że nie może udostępnić informacji, uznając wniosek za nadużycie prawa do informacji publicznej, to powinien wydać decyzję administracyjną.

W tym miejscu Sąd ponownie wskazuje, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej ma miejsce wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej ani nie podejmuje takiej czynności,

ani nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

Wobec nieuczynienia zadość temu obowiązkowi Sąd uznał, że Organ dopuścił

się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku Skarżącego z 2 lipca 2024 r.

i zobowiązał Organ do jego rozpoznania.

W powyższym zakresie orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. (pkt 1 i 2 sentencji wyroku).

Na mocy zaś art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd stwierdził równocześnie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Zgodnie bowiem ze wskazanym przepisem, rażące naruszenie prawa odnosi się do wadliwości

o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającej miejsce w razie oczywistego

i zawinionego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, czy też oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy,

jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA z: 18 stycznia 2019 r., Il OSK 1557/18; 5 września 2018 r., Il OSK 272/18; 24 maja 2018 r., Il OSK 381/18). Stwierdzenie przez sąd rażącego naruszenia prawa i odniesienie tego stanu do zaistniałej bezczynności prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego wymaga jednak zaistnienia szczególnych okoliczności, które z punktu widzenia celów ochrony zapewnianej stronie, powinny być powszechnie uznawane za niemożliwe

do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności (por. wyrok NSA

z 4 kwietnia 2019 r., I OSK 1831/17), zaś uchybienie terminu musi być widziane jako niezwykłe i znaczące.

W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. Oceniając tę kwestię Sąd miał

na uwadze okoliczności niniejszej sprawy i powody, dla których Organ zobowiązany zastosował przepisy u.d.i.p. w taki, a nie inny sposób, które zostały określone w piśmie

z 15 lipca 2024 r. Okoliczności te nie pozwalają przypisać Organowi złej woli w rozpatrzeniu wniosku z 2 lipca 2024 r. Sposób rozumienia przez organ przepisów u.d.i.p. nie stanowi podstawy przypisania bezczynności organu w niniejszej sprawie charakteru rażącego naruszenia prawa. W sprawie mamy bowiem do czynienia z wadliwą interpretacją,

a nie lekceważącym traktowaniem przez Organ swych obowiązków. Pomimo bowiem oczywistego błędu Organu zobowiązanego co do ciążących na nim obowiązków, Organowi nie można zarzucić działania uporczywego bądź złośliwego, co kwalifikowałoby takie zachowanie do kategorii rażącego.

Dodatkowo Sąd wskazuje, że nie znalazł podstaw do wymierzenia Organowi grzywny lub zasądzenia na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej (pkt 3 sentencji wyroku). Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6 P.p.s.a. Użycie

przez ustawodawcę w powołanym wyżej przepisie zwrotu "sąd (...) może" oznacza,

że rozstrzygnięcie w przedmiocie grzywny lub przyznania od organu sumy pieniężnej

ma charakter fakultatywny. Grzywna jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach, wskazujących, że bez tej dodatkowej sankcji (dolegliwości finansowej) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej, biorąc pod uwagę argumentację Organu zobowiązanego, brak jest podstaw do przyjęcia, że zastosowanie tego środka byłoby celowe.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., orzekł w punkcie 4 sentencji wyroku o zwrocie kosztów postępowania sądowego.

Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł.

Orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.