Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1690/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 29 § 1, art. 54 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, po rozpoznaniu w dniu 6 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 342/23 w sprawie ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 10 lutego 2023 r., nr 1001-IEE-1.7192.10.2023.4.UJ w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 342/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę K. B. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: "Organ") z dnia 10 lutego 2023 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.

Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie w całości zarzucając:

I. naruszenie prawa materialnego, tj;

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270; zwanej dalej – "p.p.s.a.") polegające na oddaleniu skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 10 lutego 2023 r., znak: 1001-IEE-1.7192.10.2023.4.UJ pomimo naruszenia przez organ podatkowy w sposób rażący przepisy prawa materialnego - poprzez błędne zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1570, dalej jako: "u.p.t.u."), w sytuacji, gdy kwestyjne faktury, będące podstawą wydania przez Organ podatkowy decyzji, na podstawie której toczy się przedmiotowa egzekucja nie zostały wystawione przez Skarżącego;

2) art. 108 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - poprzez błędne zastosowanie, w sytuacji, gdy kwestyjne faktury, będące podstawą wydania przez Organ podatkowy decyzji, na podstawie której toczy się przedmiotowa egzekucja nie zostały w ogóle wystawione przez Skarżącego;

II. naruszenie prawa procesowego, tj;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. - polegające na oddaleniu skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 10 lutego 2023 r., znak: 1001-IEE-1.7192.10.2023.4.UJ pomimo naruszenia przez ten organ przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy - art. 54 § 1 i 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599, z późn. zm., dalej jako: "u.p.e.a.") - poprzez nie uwzględnienie skargi na czynność egzekucyjną wniesionej przez Skarżącego, pomimo jej zasadności;

W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i rozpoznanie skargi co do meritum, stosownie do art. 188 p.p.s.a. oraz na podstawie art. 193 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a., o przeprowadzenie dowodów z wymienionych w skardze kasacyjnej dokumentów. Dodatkowo, pismem z 15 listopada 2023 r., Skarżący oświadczył, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

W zakreślonym ustawowo terminie Organ reprezentowany przez radcę prawnego wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o oddalenie w całości skargi kasacyjnej, zasądzenie od Skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi zwrotu kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego według norm przepisanych oraz w związku z oświadczeniem pełnomocnika skarżącej o zrzeczeniu się rozprawy, nie oponuje przed złożonym wnioskiem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., gdzie wskazuje się, że chodzi o naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, jak również naruszenie przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak słusznie wskazał sąd I instancji, podstawą wniesienia skargi na czynność egzekucyjną jest art. 54 § 1 u.p.e.a. (w stanie prawnym z daty podjęcia czynności egzekucyjnej), zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

Skarżący uzasadniając zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego wskazał, iż decyzja stanowiąca podstawę czynności egzekucyjnych została wydana w wyniku przestępstwa, zaś dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne są fałszywe. W konsekwencji - wobec złożenia przez Skarżącego skargi na czynność egzekucyjną na podstawie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - organ egzekucyjny winien uchylić tę czynność, czego nie uczynił, a co bezpodstawnie zaaprobował Sąd I Instancji.

Odnosząc się do powyższego należy wskazać, iż skarga na czynności egzekucyjne może opierać się jedynie na podstawach wyliczonych w art. 54 § 1 u.p.e.a. Taka skarga nie może więc opierać się na wskazywanych przez Skarżącego nieprawidłowościach. Kwestia kto wystawił przedmiotowe faktury oraz czy był osobą do tego uprawioną winna być przedmiotem innego postępowania. Idąc dalej – Organ nie był władny uchylić przedmiotowej czynności na podstawie skargi, która została wywiedziona przez Skarżącego.

Zgodnie z literalnym brzmieniem art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zgodnie ze stanowiskiem zaprezentowanym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt: III OSK 1720/22: "Badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje jedynie ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Natomiast w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny w żadnym wypadku nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej ten obowiązek." Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela również pogląd wyrażony przez ten Sąd w wyroku z 8 maja 2024 r. w sprawie o sygn. akt: III FSK 377/22, w którym stwierdzono, że "w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być kontrolowane kwestie podlegające rozstrzygnięciu (rozstrzygnięte) w odrębnym postępowaniu podatkowym."

Z związku z powyższymi wywodami nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w ramach którego Skarżący podnosi naruszenie przez Organ przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy - art. 54 § 1 i 5 u.p.e.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że z tych samych względów chybione są zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w których Skarżący podnosi naruszenie art. 145 § 1pkt 1 lit. a p.p.s.a., wskazując błędne zastosowanie art. 108 ust. 1 u.p.t.u., w sytuacji, gdy kwestyjne faktury, będące podstawą wydania przez Organ podatkowy decyzji, na podstawie której toczy się przedmiotowa egzekucja nie zostały wystawione przez Skarżącego oraz drugi zarzut, w którym również podnosi naruszenie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. - poprzez błędne zastosowanie, z uwagi na to, że kwestyjne faktury, będące podstawą wydania przez Organ podatkowy decyzji, na podstawie której toczy się przedmiotowa egzekucja nie zostały w ogóle wystawione przez Skarżącego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący wskazał, iż przepis art. 108 ust. 1 u.p.t.u. statuuje odpowiedzialność osoby, która wystawiła fakturę - Skarżący zaś tego nie uczynił. Podkreślił, iż decyzja podatkowa będąca podstawą prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego wydana została właśnie w oparciu o w/w przepis art. 108 ust. 1 ustawy o podatku VAT. W dalszej kolejności stwierdził, że tymczasem, jak Skarżący udowodnił – decyzja stanowiąca podstawę czynności egzekucyjnych została wydana w wyniku przestępstwa, zaś dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne są fałszywe. W konsekwencji, w jego ocenie - wobec złożenia przez Skarżącego skargi na czynność egzekucyjną na podstawie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - organ egzekucyjny winien uchylić tę czynność, czego nie uczynił, a co bezpodstawnie zaaprobował sąd I instancji.

Przywołany przez Skarżącego przepis art. 108 ust. 1 u.p.t.u. wskazuje, iż w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty. Należy w związku z tym zauważyć, że jak zasadnie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny, w oparciu o orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w ramach postępowania zainicjonowanego skargą na czynności egzekucyjne możliwe jest zbadanie zgodności z prawem oraz prawidłowości dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Trafnie w tym względzie przyjął Sąd I instancji, iż w rozpoznawanej sprawie nie doszło do formalnych uchybień przy czynności zajęcia, co znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy i nie było przez stronę kwestionowane.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał, iż zarzuty naruszenia prawa materialnego nie zasługują na uwzględnienie. Nie są one bowiem adekwatne do rozpoznawanej sprawy, której przedmiotem jest skarga na czynności egzekucyjne.

W sprawie nie było podstaw do uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skarg kasacyjnej, które w istocie miały służyć czynieniu ustaleń faktycznych. Naczelny Sąd Administracyjny jedynie kontroluje prawidłowość ustaleń faktycznych, ale sam ich nie dokonuje.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Krzysztof Przasnyski Paweł Borszowski (spr.) Bogusław Woźniak