Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 116/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: par. 3 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48  art. 19  ust. 1
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549  art. 70, art. 74
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48  art. 19 ust. 1,  art. 19a ust. 1
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj Asesor WSA Dominik Dymitruk (sprawozdawca) Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 10 lutego 2023 r. nr 9001-2023-000300 w przedmiocie uchylenia decyzji i przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2021 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. W. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: Dyrektor ARiMR, organ II instancji) z dnia 10 lutego 2023 r. (nr 9001-2023-000300) utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Świdnicy (dalej: Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, organ I instancji) z dnia 27 grudnia 2022 r. (nr 0019-2022-001151) w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej i przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami za rok 2021.

Z akt sprawy wynika, że strona złożyła, datowany na dzień 24 marca 2021 r., wniosek o przyznanie płatności na rok 2021, deklarując, że ubiega się o przyznanie płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej, a także płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami do powierzchni [...] ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie stwierdził nieprawidłowości w zakresie kwalifikowalności powierzchni i decyzją z dnia 3 grudnia 2021 r. przyznał skarżącej płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami w wysokości 7 113,28 zł.

Organ wyjaśnił, że powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie prowadzonego postępowania jest równa powierzchni zadeklarowanej we wniosku, tj. powierzchni [...] ha, a ustalenia w sprawie poczynione zostały w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 549 z późn. zm., dalej: rozporządzenia nr 1306/2013).

Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna.

Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2022 r. organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.) i po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia 30 września 2022 r., orzekł o uchyleniu decyzji z dnia 3 grudnia 2021 r. i przyznaniu płatności w innej, zredukowanej wysokości.

Podstawę wznowienia stanowiło wyjście na jaw nowych okoliczności nieznanych organowi w dniu wydania decyzji. Wskazał organ, że w sprawie przy przyznawaniu płatności doszło do zawyżenia powierzchni kwalifikujących się do płatności o [...] ha, o czym organ pozyskał informację 13 lipca 2022 r. Wyjaśnił także, że wniosek strony został poddany tzw. kontroli wstecznej w związku z aktualizacją Systemu Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) obowiązującego na podstawie zdjęć wykonanych w dniu 1 października 2021 r. W efekcie wznowienia organ stwierdził różnicę pomiędzy deklaracją strony zawartą we wniosku a powierzchnią maksymalnego kwalifikowalnego obszaru uprawniającego do płatności. W przypadku wniosku skarżącej nieprawidłowości stwierdzono w stosunku do trzech działek ewidencyjnych o numerach: [...] (dalej także: nr [...]), [...] (dalej także: nr [...]) oraz [...] (dalej także: nr [...]).

W wyniku złożonego odwołania, organ II instancji, decyzją z dnia 21 listopada 2022 r. (nr 9001-2022-003159), zaskarżoną decyzją uchylił i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem usunięcia dostrzeżonych uchybień procesowych.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia 27 grudnia 2022 r. (nr 0019-2022-001151), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR orzekł o uchyleniu decyzji z dnia 3 grudnia 2021 r. i przyznaniu płatności w innej, zredukowanej wysokości.

Na skutek rozpatrzenia wniesionego od tego rozstrzygnięcia odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia 10 lutego 2023 r. (nr 9001-2023-000300), organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.

W uzasadnieniu decyzji organ omówił obowiązujące przepisy unijne i krajowe, zaś jako uzasadnione ocenił wznowienie postępowania oraz uchylenie decyzji i przyznanie płatności za 2021 r. w innej wysokości.

Odnośnie do podstaw wznowienia postępowania, Dyrektor ARiMR zauważył, że przywołane przez organ I instancji okoliczności faktyczne mają cechy nowości w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i w dniu wydania decyzji z 3 grudnia 2021 r. nie byty znane Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, bowiem wiedzę o nich powziął w dniu 12 lipca 2022 r. po otrzymaniu od zastępcy Dyrektora ARiMR we Wrocławiu, informacji o konieczności przeprowadzenia oceny wstecznej spraw obszarowych z kampanii 2021 r. W korespondencji z dnia 12 lipca 2022 r. organ I instancji został poinformowany o aplikacji produkcyjnej "Ocena wsteczna 2021" oraz zostały mu przekazane dane otrzymane z Departamentu Płatności Bezpośrednich ARiMR w Warszawie, niezbędne do przeprowadzenia oceny wstecznej spraw obszarowych z 2021 r. Zgodnie z danymi pochodzącymi z aplikacji "Ocena wsteczna 2021", do której odnosi się korespondencja z dnia 12 lipca 2022 r., dla skarżącej wyszczególnione zostały trzy działki ewidencyjne, nr [...], nr [...] oraz nr [...], dla których nowa powierzchnia MKO (PEG aktualny, 9 kolumna tabeli), opracowana na podstawie ortofotomapy, mającej swoje źródło w zdjęciach lotniczych z dnia 1 października 2021 r. (kolumna 11 tabeli), jest mniejsza, aniżeli powierzchnia zadeklarowana we wniosku o płatności na 2021 r. ([...] ha, [...] ha i [...] ha - kolumna 6 tabeli). Organ odwoławczy wyjaśnił, że wykonanie zdjęć lotniczych i zaimplementowanie ortofotomapy do informatycznego systemu Agencji (lACSplus) nie powoduje, że pracownik organu ma dostęp do informacji na temat maksymalnego areału ustalonego dla indywidualnie oznaczonej działki ewidencyjnej. Wymaga to bowiem interpretacji tychże danych przez wykwalifikowanych pracowników (GIS), którzy na podstawie zdjęć wprowadzają do systemu konkretne wartości, określane mianem MKO lub PEG. Proces ten zakończył się w dniu 25 lutego 2022 r. (dla działki nr [...]), 12 kwietnia 2022 r. (dla działki nr [...]) oraz w dniu 15 czerwca 2022 r. (dla działki nr [...]), od kiedy nowe MKO (nowy PEG) mają ważność. W konsekwencji weryfikacja ortofotomapy w niniejszej sprawie nastąpiła po dniu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia administracyjnego, a więc po dniu 3 grudnia 2021 r. Mając na względzie powyższe, Dyrektor ARiMR podzielił stanowisko organu I instancji, że okolicznością nieznaną organowi I instancji, istniejącą w dniu wydania pierwotnej decyzji (3 grudnia 2021 r.), która wyszła na jaw po jej wydaniu, był fakt kwalifikowania się trzech działek skarżącej do płatności na mniejszym areale, aniżeli ustalony w decyzji pierwotnej. W konsekwencji organ odwoławczy uznał za nieuzasadnione argumenty skarżącego dotyczące braku podstaw do wznowienia postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie:

1) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w wyniku przyjęcia, że nowymi dowodami istniejącymi w dniu wydania decyzji i nieznanymi organowi I instancji są ustalone w oparciu o nowe ortofotomapy zaktualizowane dane referencyjne dotyczące spornych działek, w sytuacji gdy brak jest informacji pozwalających na przyjęcie nieświadomości organu co do ich istnienia w momencie wydawania tejże decyzji, brak jest też dowodów pozwalających takie wnioski wyprowadzić;

2) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w wyniku oparcia rozstrzygnięcia bez wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, które ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, co mogłoby w istocie wpłynąć na zmianę dokonanych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych i prawnych, a tym samym na zmianę treści decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARIMR, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję według wskazanych powyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że decyzja Dyrektora ARiMR oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nie naruszają prawa.

Na wstępie należy zasygnalizować, że ocenie poddana jest decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania, natomiast przedmiotem sporu jest zasadność uchylenia decyzji przyznającej stronie płatności za 2021 r. i przyznania płatności w zmienionej wysokości w konsekwencji zaistnienia przyczyn skutkujących wznowieniem postępowania uregulowanych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii zaistnienia podstaw do wznowienia postępowania, Sąd stwierdził, że organy ARiMR prawidłowo uznały, że w sprawie zaistniały przesłanki wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w ramach którego taką decyzję wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 145 § 1 k.p.a. Jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym.

Postępowanie i możliwość wzruszenia decyzji w trybie nadzwyczajnym przez organ administracji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. służącej ochronie ogólnego porządku prawnego. Trwałość decyzji pozwala stronie polegać na rozstrzygnięciach organów państwa, a organy zabezpiecza przed wielokrotnym rozstrzyganiem tych samych spraw. Dlatego też tryby nadzwyczajne służą do weryfikacji decyzji ostatecznych wyłącznie w wyjątkowych i ściśle określonych przepisami sytuacjach.

Zaznaczenia również wymaga, że przesłanki wznowienia postępowania powiązane są z kwalifikowanymi wadami procesowymi, uzasadniającymi uchylenie decyzji ostatecznej i rozstrzygnięcie sprawy w nowym, wolnym od wad "procesowych" postępowaniu administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2010 r., sygn. akt I FPS 7/10 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jedną z przesłanek wznowienia postępowania, określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jest ujawnienie się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Zatem o zaistnieniu tej podstawy wznowienia postępowania można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, nie były znane organowi, który wydał decyzję i istniały w dniu wydania decyzji. Ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy muszą być nowe.

Przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych należy rozumieć zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu, przy czym nie ma znaczenia, dlaczego organ nie dysponował wiedzą o tych okolicznościach. Ponadto nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte przez organ, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Nowe okoliczności faktyczne, jak i nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. W orzecznictwie przyjmuje się również, że ujawnienie nowych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania. W art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., posługując się kategorią "nowych okoliczności faktycznych" oraz "nowych dowodów", ustawodawca użył bowiem alternatywy zwykłej, a nie koniunkcji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000 r., sygn. akt III RN 125/99; podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1112/17, CBOSA).

Wymaga także wyjaśnienia, że zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 364 z późn. zm.), przy ustalaniu wysokości płatności ONW uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Podkreślić należy, że choć wskazane rozporządzenie nr 640/2014 utraciło moc ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2023 r. na podstawie art. 13 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością (Dz. U. UE. L. z 2022 r. Nr 183, str. 12 z późn. zm.), to jednak – na podstawie tego samego przepisu – w dalszym ciągu znajdzie zastosowanie do wniosków o przyznanie pomocy w ramach płatności bezpośrednich złożonych przed 1 stycznia 2023 r.

W myśl art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014 państwa członkowskie dopilnowują, aby zgłaszane działki rolne były identyfikowane w sposób pewny. W szczególności państwa członkowskie wymagają, aby wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność były składane wraz z określonymi informacjami lub aby towarzyszyły im dokumenty określone przez właściwy organ, które umożliwią lokalizację i pomiar każdej działki rolnej. W odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia nr 1307/2013.

Z kolei zgodnie z art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 – które wprawdzie utraciło moc z dniem 1 stycznia 2023 r., ale w dalszym ciągu ma ono zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na treść art. 104 ust. 1 lit. a.) ppkt (i) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2116 z 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. U. UE. L. z 2021 r. Nr 435, str. 187 z późn. zm.) – o ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. Z treści tego przepisu wynika, że podstawowym rodzajem kontroli jest kontrola administracyjna, natomiast kontrola na miejscu (wizytacja terenowa) ma charakter jedynie uzupełniający.

Ponadto, w myśl art. 70 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000, a od 2016 r. w skali 1:5000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Należy to określić zgodnie z istniejącymi normami unijnymi. Niezależnie od akapitu pierwszego państwa członkowskie mogą nadal korzystać z takich technik, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000, w przypadku gdy zostały one nabyte na podstawie umów długoterminowych zatwierdzonych przed listopadem 2012 r.

W tym kontekście należy zauważyć, że państwa członkowskie Unii Europejskiej, w tym Polska, zobowiązane są do ustanowienia zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (ZSZiK), w tym do prowadzenia systemu identyfikacji działek rolnych LPIS ustanowionego na podstawie map lub dokumentów, przy wykorzystaniu skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (GIS), tj. obrazów lotniczych lub satelitarnych. System informacji geograficznych (GIS) pozwala na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności. Rolą tego systemu jest stwierdzenie, czy dana działka ewidencyjna (zadeklarowana do płatności) istnieje, czy jest położona na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej (lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat. Powyższych ustaleń dokonuje się na ortofotomapie cyfrowej. Wobec powyższego przy weryfikacji deklarowanej powierzchni kwalifikującej się do płatności należy stosować system identyfikacji wykorzystujący system informacji geograficznej (GIS), w tym ortofotomapę. Powstała w ten sposób baza danych stanowi odniesienie dla kontroli prowadzonych przez ARiMR. Pomiary powierzchni wykonane są na ortofotomapie będącej przetworzonym zdjęciem lotniczym, poddanym korekcji geometrycznej. Dzięki temu procesowi ortofotomapa jest powiązana z układem współrzędnych, jak również charakteryzuje się brakiem zniekształceń terenu oraz jednolitą skalą dla całego obszaru przedstawionego na obrazie. Ortofotomapa prezentuje w najbardziej rzeczywisty sposób stan pokrycia i zagospodarowania terenu (por. postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 799/18).

Jednocześnie zgodnie z wytyczną Komisji Europejskiej z 2009 r., w wyniku kontroli administracyjnych, przeprowadzanych zgodnie z art. 28 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1122/2009, nie można dokonać żadnych płatności do powierzchni wykraczających poza działkę referencyjną, której powierzchnia ma być wyznaczona przy wykorzystaniu technologii GIS opartej na obrazie ortofotomapy. Wynika z powyższego, że kontrole administracyjne prowadzone są tylko i wyłącznie w oparciu o powierzchnie referencyjne systemu LPIS wyznaczone na podstawie ortofotomapy oraz materiał graficzny, na którym producent rolny zaznacza położenie działek rolnych na danej działce ewidencyjnej. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. II GSK 4956/16). Ortofotomapa jest jedynym prawnie dostępnym instrumentem weryfikacji powierzchni działek rolnych deklarowanych do płatności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 1214/19).

Ponadto, zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 227, str. 69 z późn. zm., dalej jako: rozporządzenia nr 809/2014) – które utraciło moc ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2023 r., jednakże w dalszym ciągu mające zastosowanie do wniosków o przyznanie pomocy w odniesieniu do płatności bezpośrednich, złożonych przed dniem 1 stycznia 2023 r., na podstawie art. 14 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/1173 z dnia 31 maja 2022 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej (Dz. U. UE. L. z 2022 r. Nr 183, str. 23) – kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację:

a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji;

b) \ kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków;

c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności.

Właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie w przypadku, gdy fotointerpretacja ortoobrazów (satelitarnych lub lotniczych) nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu (art. 24 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014).

Należy przy tym wskazać, że aktualizacja maksymalnej powierzchni kwalifikowanej do płatności prowadzona jest w kontekście pojedynczej działki referencyjnej i ma zapewnić jej aktualność, co najmniej trzyletnią, tzn. do momentu wymiany danych dotyczących ortofotomapy lub do momentu otrzymania bardziej aktualnych danych, np. wyników kontroli na miejscu lub użytkowania gruntu wynikających z rejestru ewidencji gruntów i budynków, zmiany w sposobie użytkowania, zasygnalizowane przez rolnika na materiale graficznym do wniosku spersonalizowanego. Ponadto należy wskazać, że stosownie do art. 72 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013, rolnikowi wraz z wnioskiem spersonalizowanym przekazywane są informacje dotyczące maksymalnego obszaru kwalifikującego się do jednolitej płatności obszarowej na danej działce referencyjnej.

Maksymalną powierzchnię referencyjną określoną w systemie LPIS dla danej działki referencyjnej stanowią grunty rolne spełniające kryteria określone w art. 35 rozporządzenia Komisji nr 639/2014. Jednocześnie we wniosku o przyznanie pomocy, rolnik ma obowiązek wymienić szczegóły pozwalające na identyfikację wszystkich działek rolnych w jego gospodarstwie, ich powierzchnię, położenie oraz użytkowanie (art. 17 ust. 5 rozporządzenia nr 809/2014). Jeżeli nastąpiły jakiekolwiek zmiany w zakresie danych wpływających na kwalifikowalność do pomocy, w tym zmiany danych w porównaniu z danymi podanymi rolnikowi we wstępnie wypełnionym formularzu wniosku o przyznanie płatności (tzw. wnioski spersonalizowane) - rolnik winien te zmiany zgłosić, wprowadzając we wniosku o pomoc odpowiednie poprawki. Rolnik powinien dokonać korekty otrzymanych od ARiMR danych referencyjnych. Jeżeli poprawki dotyczą powierzchni działki referencyjnej, rolnik podaje aktualną powierzchnię każdej z odnośnych działek rolnych, a w stosownych przypadkach wskazuje na materiale graficznym nowy obrys działki referencyjnej czy też zakreśla przebieg prawidłowych granic działek rolnych (art. 16 rozporządzenia (UE) nr 809/2014). Rolnik ma zatem możliwość "zanegowania" wyznaczonego przez ARiMR maksymalnego kwalifikowalnego obszaru w ramach poszczególnych działek referencyjnych, jeżeli uzna, że nie znajduje on potwierdzenia w oparciu o aktualny stan faktyczny. W takim przypadku, Agencja ma obowiązek przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i dokonać ewentualnej korekty ustalonych w systemie LPIS powierzchni referencyjnych (MKO).

W niniejszej sprawie zadeklarowane przez skarżącą we wniosku powierzchnie zgłoszonych do płatności działek zostały zweryfikowane w toku kontroli administracyjnej przed wydaniem decyzji właśnie w oparciu o dane wynikające z opisanego wyżej systemu LPIS, którego element stanowi ortofotomapa. Na tej podstawie został ustalony w odniesieniu do każdej z działek maksymalny kwalifikowalny obszar (MKO). Nie budzi także wątpliwości, że powierzchnia zadeklarowana ówcześnie przez skarżącą pozostawała w zgodzie z danymi wynikającymi z systemu LPIS.

Wobec ustalenia w trakcie kontroli administracyjnej, że powierzchnie zgłaszane do płatności przez skarżącą odpowiadają powierzchniom wynikającym z systemu LPIS, organ pierwszej instancji zasadnie przyznał płatność w kwocie wynikającej z pierwotnej decyzji. Co jednak najistotniejsze, ocena wniosku skarżącej dotyczącego płatności w roku 2021 następowała w oparciu o aktualny w ówczesnym czasie system LPIS, którego dane dotyczące maksymalnych kwalifikowanych obszarów (MKO) oparte były na ortofotomapie datowanej na sierpień 2019 r. Jednakże w wyniku kontroli administracyjnej przeprowadzonej już po wznowieniu postępowania, ustalono, że powierzchnie działek ewidencyjnych o nr: [...], [...] oraz [...] zostały zawyżone. Organ prawidłowo więc uwzględnił aktualną wielkość maksymalnego kwalifikowanego obszaru uprawniającego do przyznania płatności i zasadnie nie uznał powierzchni działek deklarowanej przez skarżącą.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w dniu 12 lipca 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR otrzymał od Dyrektora ARiMR we Wrocławiu informację o konieczności przeprowadzenia oceny wstecznej spraw obszarowych z kampanii 2021 r. Ponadto, w korespondencji z dnia 12 lipca 2022 r. organ pierwszej instancji został poinformowany o udostępnieniu aplikacji "Ocena wsteczna 2021". W aktach administracyjnych sprawy znajduje się także wykaz działek podlegających ocenie wstecznej dla skarżącej. W tabeli wskazano trzy działki o numerach: [...], [...] oraz [...], dla których nowa powierzchnia MKO (PEG aktualny, 8 kolumna tabeli), opracowana na podstawie ortofotomapy, mającej swoje źródło w zdjęciach lotniczych z dnia 1 października 2021 r. (kolumna 10 tabeli), jest mniejsza, aniżeli powierzchnia zadeklarowana we wniosku o płatności na 2021 r. ([...] ha, [...] ha i [...] ha - kolumna 5 tabeli). Z informacji zamieszczonych w tej tabeli wynika zatem, że zdjęcia zostały wykonane już w dniu 1 października 2021 r. (czyli istniały w dacie wydania decyzji z dnia 3 grudnia 2021 r.). Jak wyczerpująco wyjaśniły organy, wykonanie jednak zdjęć lotniczych i zaimplementowanie ortofotomapy do informatycznego systemu Agencji (lACSplus) nie powoduje, że pracownik organu ma dostęp do informacji na temat maksymalnego areału, ustalonego dla indywidualnie oznaczonej działki ewidencyjnej. Wymaga to bowiem interpretacji tychże danych przez wykwalifikowanych pracowników (GIS), którzy na podstawie zdjęć wprowadzają do systemu konkretne wartości, określane mianem MKO lub PEG. Proces ten zakończył się w dniu 25 lutego 2022 r. dla działki nr [...]; 12 kwietnia 2022 r. dla działki nr [...] oraz w dniu 15 czerwca 2022 r. dla działki nr [...]. Od tych dat nowe MKO (nowy PEG) mają ważność (kolumna 9 tabeli). W konsekwencji, weryfikacja ortofotomapy w niniejszej sprawie nastąpiła po dniu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia administracyjnego, a więc po dniu 3 grudnia 2021 r., a zatem wtedy dopiero organ pierwszej instancji miał dostęp do nowej ortofotomapy, a co najistotniejsze - do zaktualizowanych danych w zakresie MKO dla ww. działek skarżącej.

Podkreślić należy, że dla organu kluczowa jest bowiem dostępność danych dotyczących maksymalnej powierzchni kwalifikowanej opartej o wykonane zdjęcia lotnicze, a nie sama dostępność zdjęcia (ortofotomapy opartej o to zdjęcie). Dostępność zdjęcia w systemie informatycznym ARiMR nie oznacza, że równocześnie możliwe jest wyliczenie powierzchni kwalifikowalnej, uwzględniające wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym i samą zawartość takiego zdjęcia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 559/22).

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy wyjaśniły w sposób przekonujący, że zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., co znalazło odzwierciedlenie w materiale zgromadzonym w aktach administracyjnych.

Wobec podniesionej przez skarżącą argumentacji, a także wniosku dowodowego zgłoszonego podczas rozprawy, zgodnie z którymi organ dysponował w dacie wydania decyzji z 3 grudnia 2021 r. zdjęciami z innych źródeł i powinien się nimi posłużyć przy weryfikacji wniosku skarżącej, wskazać należy, że wydając tę decyzję organ pierwszej instancji nie kwestionował zadeklarowanej przez stronę powierzchni. W istocie przyznał płatność w pomniejszonej wysokości, ale nie było to wynikiem stwierdzenia nieprawidłowości odnośnie do powierzchni działek i wykluczenia ich części, tylko wynikającą z przepisów prawa koniecznością zastosowania współczynnika korygującego ze względu na to, że łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego była wyższa od równowartości 2 000,00 euro (co organ szczegółowo wyjaśnił). Skoro zatem organ nie kwestionował zadeklarowanej powierzchni, która była zgodna z ortofotomapą, do której organ miał dostęp na dzień wydania decyzji z 3 grudnia 2021 r. i którą wtedy dysponował, to tym samym nie miał podstaw, by ustalać powierzchnię na podstawie innych źródeł. W tym zakresie Sąd wskazywał już bowiem, że nie sam dostęp do nowej (aktualnej) ortofotomapy jest kluczowy dla rozstrzygnięcia sprawy, lecz możliwość uzyskania na jej podstawie danych dotyczących maksymalnej powierzchni kwalifikowalnej, co – jak już wyjaśniono – nastąpiło po wydaniu pierwotnej decyzji w sprawie.

W ocenie Sądu, powyższe ustalenia faktyczne stanowiły podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nie budzi wątpliwości, że ujawnione okoliczności faktyczne dotyczące rzeczywistej powierzchnie referencyjnej mają istotne znaczenia dla sprawy, a zatem ich uwzględnienie w ramach postępowania wyjaśniającego ma wpływ na ostateczny kształt podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

W tym względzie wskazać należy, że przez pojęcie dowodów lub okoliczności nieznanych organowi, który wydał decyzję, rozumieć trzeba wyłącznie tylko takie dowody, które nie stanowiły przedmiotu badania w postępowaniu zwykłym oraz tylko takie okoliczności, które z badanego materiału nie wynikały (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GSK 1934/18).

Źródłem istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności faktycznych była wykonana w dniu 1 października 2021 r. ortofotomapa uwzględniająca m.in. działki ewidencyjne skarżącej. Bez wątpienia więc dowód, z którego zaczerpnięto powyższe okoliczności, istniał w dacie wydania pierwotnej decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Materiał dowodowy zebrany w sprawie potwierdził z kolei, że dane wynikające z ortofotomapy datowanej na 1 października 2021 r. nie były dla organu wówczas dostępne, albowiem – jak wyjaśniono w treści zaskarżanej decyzji oraz decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR – były one opracowywane dla potrzeb nowej kampanii wnioskowej na rok 2022. Brak możliwości uwzględnienia danych pochodzących z nowych zdjęć lotniczych wynikał również z faktu, że na dzień wydania decyzji pierwotnej nie została zaktualizowana baza referencyjna dla przedmiotowych działek skarżącej. Należało w tym stanie rzeczy przyjąć, że istotne dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne wyszły na jaw dopiero po wydaniu pierwotnej decyzji w sprawie płatności, co uzasadniało wznowienie postępowania.

Tym samym, skoro zawarty w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zwrot "wyjdą na jaw" oznacza, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienia ich organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się z nimi przez pracownika organu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1454/99), to w ocenie Sądu brak ujawnienia w systemie LPIS nowych maksymalnych powierzchni kwalifikowanych (MKO) dla działek skarżącej należy kwalifikować jako brak udostępnienia danych organowi orzekającemu w sprawie, zważywszy, że ów system (a w szczególności dane pozyskane na skutek aktualizacji ortofotomapy) – na co Sąd wskazywał uprzednio – stanowi jedyny prawnie dostępny instrument weryfikacji powierzchni działek rolnych deklarowanych do płatności.

Raz jeszcze należy podkreślić, że zarówno aktualne mapy wykonane w następstwie przeprowadzenia zdjęć lotniczych, jak również powierzchnie kwalifikowane działek wynikające z systemu identyfikacji działek rolnych, stanowią część zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (ZSZiK), w oparciu o który następuje kontrola administracyjna wniosków o płatności. Nie sposób w związku z tym zarzucić organom Agencji brak wykorzystania w prowadzonym postępowaniu administracyjnym wysokospecjalistycznych narzędzi weryfikacyjnych, skoro nowe dane wynikające z aktualnej ortofotomapy był wówczas opracowywane, a zatem dostęp do nich nie był możliwy.

Sąd zwraca ponadto uwagę, że mając na względzie cykliczność aktualizacji danych zawartych w Systemie Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) szczególne rola przypada beneficjentom płatności bezpośrednich. Podziela Sąd w tym względzie stanowisko organu, że za rzetelność danych zawartych we wniosku odpowiada rolnik, nie zaś Agencja. Art. 72 rozporządzenia nr 1306/2013 przewiduje m.in., że każdego roku beneficjent wsparcia składa wniosek o płatności. Przy czym zgodnie z ust. 3 Państwa członkowskie dostarczają, między innymi drogą elektroniczną, z góry ustalone formularze sporządzone w oparciu o obszary określone w poprzednim roku, a także materiały graficzne wskazujące położenie takich obszarów. Nadto Państwo członkowskie może zadecydować, że wniosek o przyznanie pomocy i wniosek o płatność: a) są ważne, jeżeli beneficjent potwierdzi brak zmian w odniesieniu do wniosku o przyznanie pomocy i wniosku o płatność złożonych w poprzednim roku; b) mają zawierać jedynie zmiany w odniesieniu do wniosku o przyznanie pomocy i wniosku o płatność złożonych odnośnie do poprzedniego roku.

Koresponduje to z motywem 14 i 15 rozporządzenia nr 809/2014 oraz art. 17 ww. rozporządzenia, które przewidują, że ponieważ to beneficjenci pozostają odpowiedzialni za złożenie prawidłowego wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, w stosownych przypadkach, powinni oni dokonać koniecznych poprawek i zmian w z góry ustalonym formularzu (motyw 14). A według motywu 15 w przypadku wniosku o przyznanie pomocy w ramach systemów pomocy obszarowej lub wniosków o płatność w ramach środków wsparcia obszarowego - beneficjentowi udostępnia się z góry ustalony formularz w formacie elektronicznym oraz odpowiednie materiały graficzne za pośrednictwem oprogramowania opartego na systemie informacji geograficznej (GIS) (zwany dalej "formularzem geoprzestrzennego wniosku o przyznanie pomocy"). Formularze geoprzestrzennego wniosku o przyznanie pomocy przyczynią się do zapobiegania błędom popełnianym przez beneficjentów podczas zgłaszania powierzchni użytków rolnych oraz sprawią, że administracyjne kontrole krzyżowe będą bardziej skuteczne. Ponadto dokładniejsze informacje przestrzenne przekazane za pomocą formularzy geoprzestrzennego wniosku o przyznanie pomocy będą dostarczać bardziej wiarygodnych danych do celów monitorowania i oceny.

Materiały graficzne dostarczone beneficjentowi zgodnie z art. 72 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013 wskazują granice oraz unikalną identyfikację działek referencyjnych, o których mowa w art. 5 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 640/2014, oraz granice działek rolnych zatwierdzonych w roku poprzednim, aby umożliwić beneficjentowi prawidłowe wskazanie wielkości i położenia każdej działki rolnej. Od roku składania wniosków 2016 materiały te wskazują również rodzaj, wielkość i lokalizację obszarów proekologicznych zatwierdzonych w roku poprzednim.

Z kolei art. 17 ust. 5 rozporządzenia nr 809/2014 stanowi, że beneficjent jednoznacznie identyfikuje i zgłasza powierzchnię każdej działki rolnej oraz, w stosownych przypadkach, rodzaj, wielkość i lokalizację obszarów proekologicznych. W odniesieniu do płatności z tytułu zazieleniania beneficjent musi również określić sposób wykorzystywania zgłoszonej działki rolnej. W tym celu beneficjent może potwierdzić informacje przekazane za pomocą z góry ustalonego formularza. Jeżeli jednak informacje dotyczące powierzchni, lokalizacji lub granicy działki rolnej lub, w stosownych przypadkach, wielkości i lokalizacji obszarów proekologicznych nie są poprawne lub są niekompletne, beneficjent poprawia z góry ustalony formularz lub wprowadza w nim zmiany.

Na podstawie poprawek lub uzupełnień wprowadzonych przez beneficjentów do z góry ustalonego formularza, właściwy organ dokonuje oceny, czy niezbędna jest aktualizacja odpowiedniej działki referencyjnej, uwzględniając art. 5 ust. 3 rozporządzenia delegowanego nr 640/2014.

Nawet jeżeli rolnik otrzyma materiał graficzny, z którego wynika nieprawidłowa powierzchnia MKO, nie zwalnia go to z obowiązku dokonania dokładnej weryfikacji stanu działek zgłaszanych do płatności w danym konkretnym roku, z uwzględnieniem faktycznie istniejącego w nim stanu użytkowania na gruncie. Obowiązkiem rolnika jest deklarowanie powierzchni faktycznej, odpowiadającej normom kwalifikującym go do przyznania płatności.

Na gruncie przepisów krajowych, odnośnie do wniosku udostępnianego przez Agencję, zastosowanie znajduje art. 22 ustawy o płatnościach.

W tych okolicznościach Sąd doszedł do przekonania, że nie zaktualizowały się zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Nie zasługiwały na uwzględnienie także zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w wyniku oparcia rozstrzygnięcia bez wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

W tym kontekście Sąd zwraca uwagę na uregulowane w art. 27 ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) odstępstwa od zasad postępowania administracyjnego wynikających z k.p.a. Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu tym ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku poszukiwania dowodów na tę okoliczność.

Nie sposób zatem, jak czyni to skarżąca, zarzucić organom powyższe naruszenia polegające na nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego, skoro opierała się ona w istocie jedynie na danych pozyskanych z urzędu, z których organ – zdaniem Sądu – wywiódł prawidłowe i logiczne wnioski.

Końcowo Sąd stwierdza, że europejskie fundusze rolne finansują jedynie działania przeprowadzone zgodnie z przepisami unijnymi w ramach wspólnej organizacji rynków rolnych (por. wyrok TSUE z dnia 25 lutego 2005 r. w sprawie C-300/02 Republika Grecka przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich, ECLI:EU:C:2005:103, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo).

Jak już Sąd wskazywał, na państwach członkowskich ciąży obowiązek organizacji ogółu kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu pozwalających na zapewnienie prawidłowego przestrzegania materialnych i formalnych warunków przyznania pomocy.

Zaznaczyć również trzeba, że każde wykorzystanie środków finansowych Unii opiera się na zasadzie gospodarności, wydajności i skuteczności, co wynika z art. 317 TFUE i jest także utrwalone w orzecznictwie TSUE. Według art. 274 WE Komisja wykonuje budżet na własną odpowiedzialność i w granicach przyznanych środków, zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, zaś Państwa Członkowskie współpracują z Komisją w celu zapewnienia, aby środki były wykorzystywane zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami (por. wyrok TSUE z dnia 15 września 2005 r. w sprawie C-199/03 Irlandia przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich., ECLI:EU:C:2005:548).

Z rozporządzenia nr 1306/2013 wynika, że w celu ochrony interesów finansowych budżetu Unii, państwa członkowskie powinny podejmować środki w celu upewnienia się, czy transakcje finansowane przez fundusze rzeczywiście mają miejsce i są poprawnie wykonywane. Państwa członkowskie powinny ponadto zapobiegać wszelkim nieprawidłowościom lub niewywiązywaniu się z obowiązków przez beneficjentów, wykrywać je i skutecznie zwalczać. W tym celu zastosowanie ma rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95. W przypadkach naruszenia sektorowego prawodawstwa rolnego, gdy na mocy unijnych aktów prawnych nie zostały ustanowione szczegółowe przepisy dotyczące kar administracyjnych, państwa członkowskie powinny nakładać kary krajowe, które powinny być skuteczne, odstraszające i proporcjonalne (motyw 30).

Co warte odnotowania, w rozporządzeniu nr 809/2014 przewidziano, że należy zagwarantować, iż wobec każdego stwierdzonego przypadku niezgodności prowadzone są odpowiednie działania następcze, a przypadki te są uwzględniane przy przyznawaniu płatności. W tym kontekście przy sprawdzaniu przestrzegania warunków kwalifikowalności należy również wziąć pod uwagę wszelkie niezgodności stwierdzone przez jednostki, służby lub organizacje inne niż te, które są bezpośrednio odpowiedzialne za kontrole. Dodatkowo państwa członkowskie powinny zapewnić, by właściwe organy odpowiedzialne za przyznawanie płatności przekazały sobie wzajemnie wszelkie istotne ustalenia dokonane w ramach kontroli zgodności z kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami (...) (motyw 29).

W celu skutecznego wykrywania niezgodności w trakcie kontroli administracyjnych należy w szczególności ustanowić przepisy w odniesieniu do zakresu kontroli krzyżowych. Wobec wszelkich przypadków niezgodności należy podjąć działania następcze w formie odpowiedniej procedury (motyw 30)

A art. 29 ust. 2 ww. rozporządzenia stanowi, że wykazanie niezgodności w trakcie kontroli krzyżowych powoduje wszczęcie odpowiedniej procedury administracyjnej i, w stosownych przypadkach, przeprowadzenie kontroli na miejscu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd jako uzasadnione ocenia dokonanie przez organ tzw. kontroli wstecznej wniosku w związku z aktualizacją systemu LPIS i w następstwie ponownej kontroli administracyjnej - wdrożenie właściwej procedury, celem udzielenia płatności w zgodzie z obowiązującymi przepisami.

W sprawie, w ocenie Sądu, organ zasadnie wznowił postępowanie i uchylił dotychczasową decyzję oraz przyznał płatności w zredukowanej wysokości. Aktualizacja systemu LPIS i zmiana MKO (na podstawie ortofotomapy sporządzonej ze zdjęć wykonanych w dniu 1 października 2021 r.) uprawniała organ do dokonania ponownej kontroli administracyjnej. W wyniku ponownej kontroli administracyjnej organ stwierdził, że w przypadku działek skarżącej należy dokonać redukcji płatności, ponieważ wystąpiła zmiana pola zagospodarowania (zmiana faktycznych granic upraw w terenie) – tj. działki zgłoszone przez stronę miały częściowo zawyżoną powierzchnię.

Zdaniem Sądu, organ wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy, co znalazło uzasadnienie w treści wydanej decyzji.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.