Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 450/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art, 25 ust. 1 i 2, art. 26 ust. 1, art. 22, art. 66 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 412
law: Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 20 czerwca 2024 r. nr 9009-2004-000273 w przedmiocie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na 2023 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi R.N. (dalej: strona/skarżący) jest decyzja Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Agencja) w Rzeszowie z dnia 20 czerwca 2024 r. ., nr 9009-2024-000273, którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 25 marca 2024 r., nr 0176-2024-003838 w sprawie odmowy przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na 2023 rok

Z akt sprawy i uzasadnienia skarżonej decyzji wynika następujący stan faktyczny i prawny.

W dniu 11 maja 2023 r. do Biura Powiatowego Agencji w [...], wpłynął wniosek strony o przyznanie w/w płatności, w którym zadeklarował 1 działkę rolną nr A o powierzchni wynoszącej 8,43 ha położonej na działce ewidencyjnej o numerze [...].

W trakcie przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] stwierdzono, iż w/w działka wchodzi w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP), lecz wg stanu na dzień 31 maja 2023 r. nie została zawarta umowa dzierżawy.

Na wezwanie organu do wyjaśnienia strona podała, że posiada tytuł prawny do działki nr [...], a umowa dalszego przedłużenia dzierżawy została wymuszona przez KOWR. W związku tym organ zwrócił się do Dyrektora Oddziału Terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w [...] o udzielenie informacji.

W odpowiedzi Dyrektor Oddziału Terenowego KOWR w [...], poinformował, że na dzień 31 maja 2023 r., nie została zawarta umowa dzierżawy ze strona i nie ma ona tytułu prawnego do działki [...].

W oparciu o powyższe ustalenia organ I instancji opisaną na wstępie decyzją z dnia 25 marca 2024 r., odmówił wnioskodawcy przyznania podstawowego wsparcia dochodów oraz płatności redystrybucyjnej do działki rolnej "A" ze względu na brak posiadania do niej tytułu prawnego.

W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła błędne ustalenia faktyczne jakoby nie posiadała tytułu prawnego do użytkowania wykonania dzierżawy i otrzymywania dopłat bezpośrednich do spornej działki.

Dyrektor POR Agencji w Rzeszowie po ponownym przeanalizowaniu materiału dowodowego podzielił stanowisko organu I instancji i utrzymał w mocy zaskarżona decyzję.

Organ odwoławczy przedstawił na wstępie przepisy dotyczące warunków i trybu przyznawania dochodzonej pomocy a w szczególności wynikające z ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r poz. 261, dalej: ustawa o Planie Strategicznym). Zgodnie z art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym, podstawowe wsparcie dochodów jest przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów, objętych obszarem Zatwierdzonym, będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Zgodnie zaś z art. 26 ust. 1 tej ustawy płatności bezpośrednie są przyznawane do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego: l) położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar,2) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, 3) nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia 2022/1172 - chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Natomiast płatność redystrybucyjna zgodnie z art. 27. ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów będących w posiadaniu tego rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha i nie przekracza 300 ha. Płatność redystrybucyjna przysługuje do powierzchni gruntów posiadanych przez rolnika na podstawie tytułu prawnego, położonych na obszarze zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów oraz powierzchni nie większej niż 30 ha.

Organ wyjaśnił, że strona we wniosku o płatność na rok 2023 zadeklarowała jedną działkę rolną A o wielkości 8,43 ha położoną na działce ewidencyjnej nr [...], która jest własnością ZWR SP, co wynika z danych uzyskanych od Krajowego Ośrodku Wsparcia Rolnictwa.

Podkreślił organ, że zgodnie z art. 22 ustawy o Planie Strategicznym płatności są przyznawane do gruntu, który w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności jest w posiadaniu rolnika, ubiegającego się o ich przyznanie, na podstawie tytułu prawnego. Płatności przysługują temu rolnikowi, który użytkuje działkę oraz posiada prawo do jej użytkowania (posiada do niej tytuł prawny). Zaznaczył przy tym, że warunek posiadania prawa do użytkowania gruntów może zostać spełniony poprzez wszystkie dopuszczone prawem formy takie jak np. tytuł własności czy umowa dzierżawy, w tym umowa ustna, bo warunek posiadania prawa do użytkowania nie jest równoznaczny z obowiązkiem posiadania dokumentu potwierdzającego taki tytuł.

Jak wskazał organ, z informacji udzielonej przez Dyrektora Oddziału Terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w [...], wynika, że umowa dzierżawy przedmiotowej działki podpisana ze stroną w dniu 4 maja 1995 r., została przedłużona aneksem do 3 maja 2015 r., a następnie rozwiązana z dniem 30 września 2009 r. Organ ten zaznaczył, że strona nie wydała nieruchomości i jest jej posiadaczem bez umowy.

W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że na dzień 31 maja 2023 r., nie została zawarta umowa dzierżawy działki nr [...] ze stroną i rolnik nie ma tytułu prawnego do tej działki. Organ zauważył, że strona nie przedstawiła innych dowodów świadczących o posiadaniu tytułu prawnego do spornej działki. Podkreślił, że strona nie może wywodzić tytułu prawnego na podstawie art. 674 k.c., który ma zastosowanie do umowy dzierżawy na podstawie art. 694 k.c. W przedmiotowej sprawie dzierżawca po rozwiązaniu umowy wprawdzie nadal używa nieruchomość, jednakże nie ma na to zgody wydzierżawiającego, o czym świadczy pismo KOWR OT [...] z dnia 4 marca 2024 r., a sprawa o wydanie działki została skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego.

Organ zaznaczył, że sam fakt użytkowania przez wnioskodawcę spornej działki w 2023 r., nie budzi wątpliwości, jednakże nie posiada ona tytułu prawnego do działki ewidencyjnej nr [...], a dochodzona płatność w przypadku gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa może być przyznana jedynie dla tych działek, dla których użytkowanie jest potwierdzone tytułem prawnym na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek.

W osobistej skardze do tut. Sądu na opisaną wyżej decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji w Rzeszowie z dnia 20 czerwca 2024 r., skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, formalnych, oraz manipulacje ze strony organów Agencji.

Skarżący podniósł, że organ I instancji celowo nie zażądał uzupełnienia od KOWR informacji w kwestii notorycznego uchylania się od wielu lat od przyjęcia/ odbioru przedmiotowej działki rolnej pomimo wielokrotnych wezwań do tego ze strony skarżącego na dowód czego załączył do skargi wezwania z ostatnich lat skierowane do KOWR-u o dokonania przyjęcia działki.

W ocenie skarżącego organ lekceważył jego żądania w powyższym zakresie, a nawet manipulował treścią jego żądania i to wszystko w obliczu tego, że to na organie spoczywa obowiązek ustalenia zgodności deklaracji rolnika ze stanem faktycznym na gruncie a ten obowiązek wynika z przepisów art. 59 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r., w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej zarzadzania nią i monitorowania.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę lub uchylenie wydanych w sprawie decyzji i nakazanie organom wypłaty dopłat bezpośrednich.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor POR Agencji w Rzeszowie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w zakreślonych wyżej granicach, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji.

Zasadniczą kwestią sporną w sprawie jest spełnienia przez skarżącego warunków do przyznania dochodzonej płatności do zadeklarowanej we wniosku na 2023 r. działki rolnej A o powierzchni 8,43 ha położonej na działce ewidencyjnej o numerze [...]

Skarżący mianowicie we wniosku o płatność na rok 2023 zadeklarował w/w działkę rolną A położoną na działce ewidencyjnej nr [...], która bezspornie jest własnością Skarbu Państwa i widnieje w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Organ powyższe ustalenie poczynił w oparciu o prawem przewidziany tryb wymiany informacji a mianowicie wynikającego z zapisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie warunków oraz trybu udostępniania danych przechowywanych w rejestrach i ewidencjach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów (t.j. Dz. U. 2023 r., 2618, z późn. zm.). Zgodnie z tymi zapisami KOWR, w terminie do dnia 30 czerwca danego roku, udostępnia z urzędu Agencji, według stanu na dzień 31 maja danego roku, dane dotyczące gruntów wchodzących w skład Zasobu, zawarte w rejestrach lub ewidencjach prowadzonych przez KOWR.

Powyższe ustalenie należy odnieść do treści art. 22 ustawy o Planie Strategicznym, zgodnie z którym płatności są przyznawane do gruntu, który w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności jest w posiadaniu rolnika, ubiegającego się o ich przyznanie, na podstawie tytułu prawnego. Tak więc zgodzić się należy z organem, że w przypadku gruntu tak jak w niniejszej sprawie wchodzącego do zasobu KOWR nie jest wystarczające władanie (użytkowanie) deklarowaną do płatności działką rolną, lecz dodatkowo legitymowanie się do niej tytułem prawnym. Płatności przysługują zatem temu rolnikowi, który m.in. posiada do działki tytuł prawny, przy czym warunek ten może zostać spełniony poprzez wszystkie dopuszczone prawem formy w tym poprzez zawarcie umowy dzierżawy, choćby w formie ustnej.

W niniejszej sprawie, jak wykazały jednoznacznie organy Agencji na dzień 31 maja 2023 r., wnioskodawca nie posiada wiążącej umowy dzierżawy działki nr [...], ani też innego tytułu prawnego do niej, co potwierdzają informacje z KOWR z dnia 4 marca 2024 r., a skarżący żadnego przeciwdowodu. Dla oceny sprawy w odniesieniu do kampanii 2023 r. nie ma żadnego znaczenia czy skarżący w przeszłości posiadał umowę dzierżawy w/w działki ani tez okoliczności z powodu których umowa ta została rozwiązana czy wygasła. Organy Agencji nie mają żadnych kompetencji do rozstrzygania sporów wnioskodawcy z właścicielem działki. Nie jest wystarczające do spełnienia przesłanek przyznania płatności w stosunku do działki stanowiącej własność Skarbu Państwa je użytkowanie przez wnioskodawcę, jeżeli ma ono charakter bezumowny a organ wykonujący prawo własności w imieniu Skarbu Państwa nie godzi się na to. Jak wynika z informacji uzyskanych przez organy Agencji sprawa o wydanie działki została skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego, co ewidentnie świadczy o braku zgody na dalsze użytkowanie działki.

Odnosząc się do zarzutów skargi tyczących naruszeń prawa procesowego wskazać należy stwierdzić należy, że zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, Z powyższego wynika, że to wnioskodawcę obciąża obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W postępowaniu o przyznanie płatności, to nie organ, ale wnioskodawca (posiadacz gruntów) powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Zatem wbrew oczekiwaniom skarżącego to nie organy Agencji są obowiązane szukać dowodów na potwierdzenie jego uprawnień do płatności, lecz wyłącznie do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zgodzić się należy więc z organem, że uzyskując stosowne informacje z KOWR co do statusu i stanu prawnego spornej działki i nie miał obowiązku poszukiwania dalszych dowodów. Z dokumentów tych to jest danych z systemu informatycznego Agencji oraz pisma Dyrektora OT KOWR z dnia 6 marca 2024 r., wynikają relewantne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty a skarżący nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o odmiennym stanie rzeczy.

Nadmienić należy również, że państwom członkowskim został pozostawiony pewien zakres swobodnego uznania w odniesieniu do dokumentów i dowodów wymaganych od beneficjentów płatności. Korzystając z zakresu swobodnego uznania, państwa członkowskie (w tym Polska) powinny uwzględnić cele przepisów unijnych dotyczących pomocy, przestrzegać ogólnych zasad prawa unijnego, w szczególności zasady proporcjonalności. W Polsce koniecznym stało się przyjęcie rozwiązań uniemożliwiających przyznawanie dopłat do użytkowanej państwowej ziemi bez tytułu prawnego. Wymóg przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego oświadczenie wnioskodawcy o użytkowaniu gruntów rolnych, na których prowadzi działalność rolniczą, w celu zapobiegania bezprawnego korzystania z terenów innych podmiotów, został uznany przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej za odpowiadający wymogom zasady proporcjonalności w wyroku TSUE z 24 czerwca 2010 w sprawie C-375/08 - Luigi Pontini i in. (por. m.in. wyrok WSA we Wrocławiu z 24 maja 2018 r., sygn. akt 23/18, wyroki WSA w Rzeszowie z 19 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 817/18, z 20 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 841/19).

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, w szczególności nie została wydana z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego i materialnego. Sąd zatem oddalił skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 P.p.s.a.