Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 565/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 18 ,art. 27 § 1 pkt 10,art. 54 § 1,3,5,7,art. 1a pkt 2, art. 1a pkt 12 lit. a,art. 67 § 1,2 ,art. 79 ,art. 64c ,art. 64
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2023 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 21 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Uzasadnianie

W dniu 9 czerwca 2021 r. K. P. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 21 kwietnia 2021 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 18 lutego 2021 r. nr [...], oddalające skargę na czynność egzekucyjną.

Powyższa skarga została wywiedziona na tle stanu faktycznego sprawy, w której, działający jako organ egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 11 sierpnia 2020 r., obejmującego zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. w kwocie należności głównej [...] zł, odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego w wysokości [...] zł i kosztów upomnienia w kwocie [...]zł. Odpis ww. tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem z 14 sierpnia 2020 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej doręczono skarżącej 1 września 2020 r. Z zawiadomienia wynika, że organ egzekucyjny zajął kwotę należności głównej ([...] zł), odsetki do dnia sporządzania zawiadomienia ([...] zł), koszty upomnienia ([...] zł) oraz koszty egzekucyjne ([...] zł). Jednocześnie organ egzekucyjny w zawiadomieniu wskazał, że za każdy następny dzień po 14 sierpnia 2020 r. należy liczyć odsetki za zwłokę według 8% stopy. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał ww. zawiadomienie 19 sierpnia 2020 r. i pismem z 2 października 2020 r. poinformował o wystąpieniu zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową w stosunku do świadczenia oraz o ustaleniu pierwszeństwa na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]

W dniu 14 września 2020 r. strona wniosła "skargę na zajęcie emerytury", w której podniosła, że zajmowanie na obecnym etapie postępowania egzekucyjnego kwot z tytułu kosztów jest przedwczesne, ponieważ wysokość opłaty egzekucyjnej ma być związana z efektem działania organu egzekucyjnego. Skarżąca zarzuciła organowi egzekucyjnemu, że nie dochował zasady demokratycznego państwa prawa, w związku z którą istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością kosztów egzekucyjnych, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone, co powinno odbywać się przy uwzględnieniu i w ramach okoliczności konkretnego stanu faktycznego danej sprawy. W sprawie skarżącej ww. zasad organ egzekucyjny nie dochował, albowiem zajęcie świadczeń z ZUS odbywa się drogą elektroniczną, która nie generuje żadnych kosztów, co czyni ww. kwotę [...]zł niezasadną. Natomiast koszty upomnienia w wysokości [...] zł są zawyżone, ponieważ opłata pocztowa za przesyłkę poleconą ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru wynosi co najwyżej [...] zł.

Organ egzekucyjny postanowieniem z 23 września 2020 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi, ale po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej Dyrektor IAS uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Naczelnikowi.

Postanowieniem z 18 lutego 2021 r. Naczelnik skargę zobowiązanej oddalił. Powołując się na przepisy art. 19 § 1, art. 79 § 1 i § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r. (Dz. U z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), Naczelnik wskazał, że zastosowanie środka egzekucyjnego należy do kompetencji organu egzekucyjnego, który uprawniony jest do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych określonych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., w tym prowadzenia egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej. Mając na uwadze powyższe przepisy, organ egzekucyjny wskazał, że sporne zajęcie zostało doręczone organowi rentowemu, jak również zobowiązanej, która odebrała je w dniu 1 września 2020 r. Zaznaczył, że przy dokonywaniu zaskarżonej czynności zastosował druk zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, który odpowiadał wzorowi ustalonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1804 ze zm.; dalej: "rozporządzenie MF z 2016 r."), a dokument ten został podpisany przez uprawnionego do tego pracownika organu egzekucyjnego. Ponadto Naczelnik wskazał, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną badane są czynności faktyczne (materialno-techniczne) organu egzekucyjnego lub egzekutora. Jednak przedmiotem skargi jest konkretna czynność egzekucyjna, a nie zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czy też prawidłowość jego prowadzenia. Odnosząc się do kwestii związanej z przypisanymi w zajęciu egzekucyjnym kosztami egzekucyjnymi, Naczelnik wskazał, że powyższy obowiązek wynika wprost z art. 67 § 2 u.p.e.a. Powołując treść art. 64 § 1 pkt 2 i 4, § 6, § 9 pkt 2, § 10, art. 64b u.p.e.a., organ wyjaśnił jaką podstawę prawną stosuje się do pobieranych kosztów, podkreślając jednocześnie, że postępowanie w tym zakresie jest postępowaniem odrębnym, wszczynanym z wniosku strony, po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się natomiast do ujęcia w zawiadomieniu o zajęciu kosztów upomnienia, Naczelnik wyjaśnił, że biorąc pod uwagę treść art. 29 § 1 u.p.e.a., obowiązkiem organu egzekucyjnego jest objęcie zajęciem kwot wykazanych przez wierzyciela w tytule wykonawczy, co też uczynił. Zaznaczył, że w świetle obowiązujących przepisów okoliczność ta mogła być podniesiona na etapie złożenia zarzutów na wszczęte i prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie, żądając jego zmiany przez uwzględnienie skargi, ewentualnie jego uchylenia i przekazania do ponownego rozpatrzenia, skarżąca podniosła, że organ egzekucyjny nie rozpoznał jej wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego wraz z dokonanym zajęciem, co najmniej do czasu prawomocnego rozpatrzenia niniejszej skargi oraz zarzutów wniesionych 7 września 2020 r. do tytułu wykonawczego. W ocenie zobowiązanej organy "utknęły w nieaktualnych przepisach i nieaktualnej ich wykładni wraz z praktyką", o czym świadczy dokonanie zajęcia na starym druku zawiadomienia. Powołując się na nowelizację u.p.e.a., skarżąca podkreśliła, że na obecnym etapie postępowania nie istnieje podstawa do dokonywania zajęcia świadczeń emerytalnych w zakresie kosztów, które powinny być pobierane wyłącznie od środków wyegzekwowanych (a nie dochodzonych), tym bardziej, że w przypadku większości czynności egzekucyjnych, opłaty za ich dokonanie określone są w oparciu o procent egzekwowanej należności (art. 64 u.p.e.a), a tego procentu na obecnym etapie nikt nie jest w stanie przewidzieć.

Postanowieniem z 21 kwietnia 2021 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie, podkreślając prawidłowość dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Jego zdaniem zawiadomienie o zajęciu świadczenia zawierało wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 79 § 1 i § 4 u.p.e.a. oraz było zgodne ze wzorem określonym w rozporządzeniu MF. Zaznaczył, że na mocy przepisów przejściowych ww. druki zajęć mogły być stosowane przez okres 9 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia w sprawie nowych wzorów zawiadomień, które obowiązywało od dnia 30 lipca 2020 r. Zawiadomienie o zajęciu zostało skutecznie doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności (19 sierpnia 2020 r.) i zobowiązanej (1 września 2020 r.). Stosownie do zapisów ustawy, organ egzekucyjny, wezwał dłużnika, aby należnej od niego kwoty bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Mając obowiązek doręczenia stronie odpisu tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny uczynił to 1 września 2020 r.

Uznając skargę za bezzasadną, organ nadzoru stwierdził, że Naczelnik wydał zaskarżone postanowienie na podstawie obowiązujących i aktualnych przepisów prawa, zgodnie z nadanymi mu uprawnieniami. Zaskarżona czynność egzekucyjna została poddana przez niego kontroli i podlega także kontroli Dyrektora IAS, zgodnie z art. 54 § 5 u.p.e.a. Zarzut skarżącej, dotyczący sprzeczności postanowienia z konstytucyjną zasadą i gwarancją bezstronnej kontroli, uznał zatem za bezzasadny. Podkreślił przy tym, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Nie orzeka się w nim o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani nie ocenia prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, co do zasady, nie ma wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono. Zobowiązanemu, który kwestionuje zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego bądź inne kwestie dotyczące tegoż postępowania przysługują inne środki zaskarżenia. Postępowanie w zakresie kosztów egzekucyjnych jest postępowaniem odrębnym, wszczynanym z wniosku strony po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, zatem kwestia naliczanych kosztów egzekucyjnych nie może być rozpatrywana w ramach skargi na czynność egzekucyjną.

W skardze na opisane wyżej postanowienie, wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je rozstrzygnięciem Naczelnika, a z ostrożności procesowej o ich zmianę przez uwzględnienie zarzutów oraz o zasądzenie organów kosztów postępowania wg norm przepisanych, strona zarzuciła, że organ drugiej instancji powielił stanowisko organu egzekucyjnego i przywołał przepisy w brzmieniu, które nie dotyczy ani okresu wszczęcia przeciwko niej postępowania, ani generowania i doręczania tytułów wykonawczych i zawiadomienia objętego jej skargami. Skarżąca zaznaczyła, że od lipca do listopada 2020 r. istniała luka prawna w zakresie wzorów dokumentów objętych sporem - jedne rozporządzenia właściwych ministrów już skończyły swój byt prawny, a nowe jeszcze nie weszły w życie. Ponadto w ww. okresie brzmienie przepisów o egzekucji w administracji w zakresie kosztów (przywoływanych w zaskarżonych postanowieniach) jednoznacznie odnosiły się do "całkowitej wyegzekwowanej" kwoty należności głównej wraz z odsetkami, i dopiero po tym wprowadzały zasadę rozliczania kosztów w stosownym postanowieniu.

Skarżąca również podniosła, że sprzeczne z konstytucyjną zasadą i gwarancją bezstronnej kontroli jest to, że organy nadal same rozstrzygają o własnych i we własnych sprawach z jednoczesnym arbitralnym przyznaniem sobie prawa do wykładni przepisów wyłącznie we własnym interesie. W ocenie strony właśnie z tego powodu, stronniczo, organ nie rozpoznał jej wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego wraz z dokonanym zajęciem, co najmniej do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi oraz zarzutów z 7 września 2020 r. Nadto, organy utknęły w nieaktualnych przepisach i nieaktualnej ich wykładni wraz z praktyką (czego dowodzi również to, że najpierw zastosowano stare druki ze starym pouczeniem, co do terminów na skargę). Natomiast nowelizacja u.p.e.a. znacząco już wpłynęła na orzecznictwo, w którym sądy podzielają stanowisko, że obecnie opłaty egzekucyjne powinny być pobierane wyłącznie od środków wyegzekwowanych (a nie dochodzonych), tym bardziej, że w przypadku większości czynności egzekucyjnych, takich jak pobranie pieniędzy, czy zajęcie wierzytelności, opłaty za ich dokonanie określone były i nadal są w oparciu o procent egzekwowanej należności (art. 64 u.p.e.a), a tego procentu na obecnym etapie nikt nie jest w stanie nawet antycypować.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Dyrektor IAS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, chociaż zgodzić się należy ze skarżącą, że organ egzekucyjny nie ustrzegł się błędów. Jednakże uchybienia, których się dopuścił nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, a w konsekwencji zasadność oddalenia skargi zobowiązanej na tę czynność.

Przechodząc zatem do rozpoznania niniejszej sprawy, podkreślić w pierwszej kolejności należy, że ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.; dalej: "ustawa zmieniająca") dokonano istotnych zmian m. in. w u.p.e.a. Zmiany te weszły w życie z dniem 30 lipca 2020 r., z wyjątkiem przepisów określonych w jej art. 29, które weszły w życie w terminach innych niż ustawa zmieniająca, tj. w terminach zakreślonych tym przepisem.

Zwrócić trzeba uwagę, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie oznacza jeszcze wszczęcia egzekucji administracyjnej, a pierwsze z tych pojęć jest pojęciem szerszym. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny są jednym podmiotem (tak jak ma to miejsce w kontrolowanej sprawie) następuje z urzędu, co wynika z regulacji zawartych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. Momentem wszczęcia tego postępowania jest nadanie wystawionemu przez wierzyciela tytułowi wykonawczemu klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu go do egzekucji administracyjnej, ponieważ zgodnie z art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. tytuł wykonawczy taką klauzulę musi zawierać. Zatem nadanie tytułowi wykonawczemu ww. klauzuli ma decydujące znaczenie przy ocenie momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a co za tym idzie, zastosowania do prowadzonego postępowania odpowiednich przepisów u.p.e.a.

W kontrolowanej sprawie tytuł wykonawczy został wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w dniu 11 sierpnia 2020 r. Ten sam organ, będący jednocześnie organem egzekucyjnym, w dniu 14 sierpnia 2020 r. nadał wystawionemu przez siebie tytułowi klauzulę o skierowaniu go do egzekucji (pole oznaczone literą H). W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że postępowanie egzekucyjne zostało wobec skarżącej wszczęte w dniu 14 sierpnia 2020 r. Wspomniana wyżej ustawa zmieniająca weszła w życie 30 lipca 2020 r., a więc do toczącego się wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego stosuje się przepisy u.p.e.a. już po tej zmianie. Nie ulega zatem wątpliwości, że w kontrolowanej sprawie organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że znajdują w niej zastosowanie przepisy u.p.e.a. obowiązujące od 30 lipca 2020 r.

Przypomnieć również należy, że zawiadomieniem z 14 sierpnia 2020 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Zawiadomienie to zostało doręczone skarżącej 1 września 2020 r., a dłużnikowi zajętej wierzytelności 19 sierpnia 2020 r., zatem tego dnia została wszczęta wobec skarżącej egzekucja administracyjna.

Stosownie do treści art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego skarga, której podstawą jest m. in. dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy. Stosownie do § 2 omawianego artykułu skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (§ 3). Organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym oddala skargę na czynność egzekucyjną, bądź ją uwzględnia w całości albo w części (§ 4). Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie (§ 5). Wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny może wstrzymać dalszą realizację tego środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne (§ 7).

Z powyższych regulacji wynika, ustawodawca powierzył rozpoznanie skargi na czynności dokonane przez organ egzekucyjny, organowi który je dokonał i w wyniku ich zaskarżenia, przeprowadził ponowną analizę w zakresie poprawności i zasadności zastosowanego środka egzekucyjnego. Ustawodawca nie wykluczył przy tym ponownej weryfikacji zastosowanego środka egzekucyjnego przez organ nadzoru, wskazując w art. 54 § 5 u.p.e.a na możliwość zaskarżenia postanowienia wydanego w związku z wniesioną przez zobowiązanego skargą na czynność egzekucyjną. Tym samym zarzuty strony skarżącej w zakresie wydania postanowienia sprzecznie z konstytucyjną zasadą i gwarancją bezstronnej kontroli należy uznać za bezpodstawne.

Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie NSA pogląd, który zachował swoją aktualność także w obowiązującym stanie prawnym, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyroki NSA z: 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; 24 października 2014 r., II GSK 1377/13 - wszystkie powołane orzeczenia sądowe dostępne w bazieCBOSA. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są - zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a.- wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Z powyższego wynika, jak też trafnie uznały organy w niniejszej sprawie, że nie mogą być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną np. kwestie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czy ocena prawidłowości jego prowadzenia. W postępowaniu skargowym, prowadzonym w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się bowiem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość czynności egzekucyjnych. Zatem istotą skargi na czynność egzekucyjną jest kontrola poprawności jej dokonania na gruncie przepisów normujących tryb postępowania przy zastosowaniu konkretnego środka egzekucyjnego.

Egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej jest wyszczególnionym w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych. W myśl art. 67 § 1 u.p.e.a., podstawę jego zastosowania stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności. Natomiast sposób zastosowania tego środka egzekucyjnego regulują przepisy Rozdziału 3 ("Egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej"), zamieszczonego w Dziale II u.p.e.a. I tak, zgodnie z art. 79 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu (§ 2). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia o zajęciu zobowiązanego doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób. Ponadto organ egzekucyjny wzywa organ rentowy, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości, aby składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacania świadczeń, oświadczenia o rodzaju tych przeszkód oraz poucza organ rentowy o skutkach niezastosowania się do wezwań (§ 4).

Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów, zdaniem Sądu, organy obu instancji trafnie uznały, że zajęcie świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zostało dokonane prawidłowo. Jak słusznie wskazał organ nadzoru, zawiadomienie zostało skutecznie doręczone zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności (19 sierpnia 2020 r.), jak i zobowiązanej (1 września 2020 r.). Jednocześnie, stosownie do zapisów u.p.e.a., organ egzekucyjny wezwał organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Odpis tytułu wykonawczego z 11 sierpnia 2020 r. doręczono stronie w dniu 1 września 2020 r., co oznacza, że warunki wskazane w art. 79 u.p.e.a. zostały spełnione. Ponadto zawiadomienie o zajęciu zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., w tym zasadnie odnosi się do kwestii związanej z przypisanymi w zajęciu egzekucyjnym kosztami egzekucyjnymi. Organy w uzasadnieniach wydanych orzeczeń przedstawiły jedynie ogólnie stan prawny w zakresie naliczania kosztów egzekucyjnych, prawidłowo zaznaczając, że postępowanie w zakresie kosztów egzekucyjnych jest postępowaniem odrębnym wszczynanym z wniosku strony, po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Kwestia naliczanych kosztów egzekucyjnych nie może być bowiem rozpatrywana w ramach skargi na czynność egzekucyjną, ponieważ pozostaje poza granicami kontrolowanej sprawy. Ponownie należy podnieść, że przepis art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza badanie tylko tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu i obejmuje badanie wyłącznie zgodności z prawem i prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Tym samym w ramach postępowania skargowego można podnieść wyłącznie kwestie formalnoprawne. W szczególności postępowanie to nie obejmuje badania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani prawidłowości jego prowadzenia. Powyższe okoliczności nie mogły być zatem rozstrzygane w postępowaniu skargowym.

Sąd nie dopatrzył się zatem w niniejszej sprawie uchybień formalnych w dokonanej przez organ egzekucyjny czynności zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Czynności te zostały dokonane prawidłowo, z zachowaniem powyżej wskazanych procedur i wymogów formalnych.

Ponadto organ egzekucyjny przy dokonywaniu zaskarżonej czynności prawidłowo zastosował druk zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, który odpowiadał wzorowi ustalonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1804 ze zm.; dalej: "rozporządzenie MF z 2018 r."), a nie jak błędnie wskazał Naczelnik w rozporządzeniu MF z 2016 r. Wprawdzie w czasie wydania zawiadomienia z 14 sierpnia 2020 r. obowiązywało rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1314; dalej: "rozporządzenie MF z 2020 r."), które weszło w życie 30 lipca 2020 r., jednakże z § 2 tego rozporządzenia wynika, że wzory dokumentów stanowiących załączniki do rozporządzenia MF z 2018 r. mogły być stosowane pod warunkiem dołączenia do nich: 1) informacji o nieobowiązywaniu pouczeń zawartych w tych wzorach oraz 2) pouczeń zawartych w odpowiadających im wzorach dokumentów stanowiących załączniki do rozporządzenia – nie dłużej jednak niż przez okres 9 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia tj. do końca kwietnia 2021 r. Tym samym, mając na uwadze przepisy przejściowe oraz fakt, że zawiadomienie sporządzone zostało przed upływem 9 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia MF z 2020 r., nie można podzielić twierdzeń skarżącej, że istniała luka w prawie w zakresie wzoru zawiadomienia o zajęciu.

Z dołączonego do akt sprawy zawiadomienia z 14 sierpnia 2020 r. wynika, że sporządzone zostało według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia MF z 2018 r., bez załączenia informacji, o których mowa w § 2 rozporządzenia MF z 2020 r. Jednakże powyższe uchybienie miało wpływ jedynie na termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, którą na mocy obowiązujących w sprawie przepisów wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności (art. 54 § 3 u.p.e.a)., zaś uprzednio obowiązujący termin do wniesienia skargi wynosił 14 dni. Takie błędne pouczenie otrzymała skarżąca i skorzystała z niego, składając skargę na czynność egzekucyjną w 14-dniowym terminie. Wprawdzie postanowieniem z 20 października 2020 r. organ egzekucyjny stwierdził uchybienie terminu do wniesienia tej skargi, jednakże z uwagi na błędne pouczenie zobowiązanej o terminie do jej wniesienia organ nadzoru na skutek zażalenia skarżącej postanowienie to uchylił rozstrzygnięciem z 23 grudnia 2020 r., przekazując Naczelnikowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. Tym razem skarga złożona po upływie 7 dni, ale przed upływem 14-dniowego terminu, uznana została przez organ egzekucyjny za terminowo złożoną i została przez niego rozpatrzona postanowieniem z 18 lutego 2021 r. Nie można zatem przyjąć, że to ewidentne uchybienie przepisowi § 2 rozporządzenia z 2020 r. miało wpływ na wynik sprawy.

Sąd również zauważa, że zobowiązana zawarła w skardze na czynność egzekucyjną wniosek "o ewentualne wstrzymanie postępowania egzekucyjnego z dokonanym zajęciem co najmniej do czasu prawomocnego rozpatrzenia niniejszej skargi oraz zarzutów wniesionych 7 września 2020 r. do tytułu wykonawczego". Zgodnie z cyt. wyżej przepisem art. 54 § 7 u.p.e.a. w uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny może wstrzymać dalszą realizację środka egzekucyjnego do dnia ostateczności rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi na ten środek egzekucyjny, ale postanowienie w tym zakresie należy do uznania organu egzekucyjnego. W kontrolowanej sprawie Naczelnik nie stwierdził wystąpienia "uzasadnionego przypadku" skoro, mimo wniosku skarżącej, takiego wstrzymania realizacji zajęcia nie zastosował, a skargę na sporną czynność egzekucyjną oddalił.

Jeszcze raz należy podkreślić, że zgodnie z art. 67 § 2 pkt 6 u.p.e.a. w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera się m. in. kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. Na koszty egzekucyjne w chwili dokonywania kwestionowanego zajęcia, zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a., składała się opłata egzekucyjna (liczona w oparciu o art. 64 § 1 pkt 2, tj. [...] zł) oraz opłata manipulacyjna (liczona w oparciu o art. 64 § 6 u.p.e.a., tj. [...] zł). W kontrolowanej sprawie kwota ta wyniosła [...] zł i na taką kwotę kosztów egzekucyjnych Naczelnik dokonał zajęcia świadczenia. Rozliczenie pobranych kosztów egzekucyjnych nastąpi na wniosek zobowiązanej złożony w terminie 6 miesięcy w okolicznościach wskazanych w art. 64c § 6a u.p.e.a.

Sąd po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, stwierdza, że sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty nie są zasadne i nie mogą stanowić podstawy do zakwestionowania stanowiska organu nadzoru wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Zaskarżona czynność egzekucyjna nie została obarczona żadnymi istotnymi wadami, które mogłyby zostać uwzględnione w ramach wniesionej skargi. Inna ocena sprawy dokonana przez skarżącą nie przesądza, że podjęte czynności są niezgodne z przepisami znajdującymi zastosowanie w sprawie.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) skargę oddalił.