Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 11/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt 1,  art. 39 ust. 1 i 2, art. 2 ust. 1,  art. 110 ust. 5,
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
article: art. 6, art. 7, art. 77 par. 1,  art. 9,
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 151, art. 258  par. 2 pkt 8, art. 106  par. 3, art. 133 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 77  zd. indeks 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1610
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant starszy inspektor sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 września 2023 r., nr RO.S.304081.6233-026225.2023.MM, Prezydent Miasta S. na podstawie art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901 ze zm., dalej: "u.p.s."), § 1 pkt 1 lit.a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1296; dalej "rozporządzenie RM z 2021 r."), z art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej "K.p.a."), przyznał A. N. (dalej "skarżący"), zasiłek celowy w łącznej kwocie 110 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do opłaty bieżącego czynszu mieszkaniowego i doładowania telefonu w kwocie 60 zł oraz opłaty rachunku za energię elektryczną w kwocie 50 zł, nadając tejże decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Organ I instancji przywołał treść art. 39 ust.1 i ust. 2 u.p.s. i wskazał, że w oparciu

o wywiad środowiskowy oraz zebrane dokumenty ustalił, że dochód skarżącego wyniósł 518,56 zł (dodatek mieszkaniowy 261,11 zł; zasiłek okresowy 257,45 zł) i nie przekroczył on kryterium dochodowego, wynikającego z rozporządzenia RM z 2021 r., tj. 776 zł. Organ I instancji podał, że skarżący spełnił warunki do przyznania mu przedmiotowego zasiłku. Organ I instancji wskazał, że wysokość przyznanej pomocy odpowiada możliwościom finansowym Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie

w S. (MOPR), które są ograniczone. Z tego względu wielkość przyznawanych świadczeń jest limitowana nawet w stosunku do osób spełniających kryterium dochodowe określone w ustawie. W 2022 r. MOPR zrealizował świadczenia w postaci zasiłków celowych i zasiłków specjalnych celowych w wysokości 2.825.400,02 zł. Liczba osób, uprawnionych do tych świadczeń w 2022 r. wyniosła 3.423. Średnia miesięczna wysokość świadczenia w formie zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego na osobę wyniosła 68,78 zł. MOPR na realizację zadań w zakresie wspomnianych zasiłków na rok 2023 dysponuje budżetem w kwocie 2.993.795 zł. Jednocześnie na podstawie analiz z lat poprzednich przewidywana liczba osób uprawnionych do ww. świadczenia w roku 2023 utrzyma się na poziomie roku 2022

(+/- 1 - 5 %). Organ I instancji podał, że na podstawie art. 108 § 1 K.p.a. decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na wyjątkowo ważny interes strony.

Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji, w którym podniósł, że przyznana mu pomoc jest rażąco niska, a nawet zmniejszona o 53 % w stosunku do roku ubiegłego. Podkreślił, że znajduje się z złej sytuacji majątkowej i zdrowotnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu 7 listopada 2023 r. decyzję nr SKO/HM/430/4049/2023, w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i wskazał, że wnioskiem z 31 sierpnia 2023 r. zwrócił się o przyznanie mu pomocy finansowej na: zakup żywności, środków czystości i higieny; wykup leków; spłatę rachunków za energię elektryczną; dopłatę za mieszkanie i telefon; opłatę za kuchnię gazową; zakup farb do pomalowania pokoju. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. i podał, że z akt sprawy, w tym wywiadu środowiskowego z 5 września 2023 r. wynikało, iż skarżący nie pracuje, nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest rozwiedziony, ma dwie córki, z którymi nie utrzymuje kontaktu. Zajmuje jednopokojowe mieszkanie własnościowe z łazienką i wc zlokalizowane na parterze budynku. Mieszkanie posiada centralne ogrzewane. Skarżący uskarża się na schorzenie [...], [...] oraz [...] i posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przyznawana na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. pomoc w części dotyczącej jego wysokości oraz okresu, na jaki ma być ona przyznana ma charakter uznaniowy. Podkreślił, że przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, a dla ośrodka pomocy społecznej obowiązku jego przyznania. Okoliczność ta powoduje, że ustalając wysokość udzielonej w tym trybie pomocy organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 ust. 3 i ust. 4 u.p.s. Co oznacza, że dostosowuje rodzaj, formę i rozmiar świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnia potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się

z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony.

Organ odwoławczy przedstawił możliwości finansowe organu I instancji

i przewidywaną ilości potrzebujących, których liczba nie uległa zmniejszeniu. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący regularnie korzysta z pomocy finansowej z MOPR,

w tym w 2021 r. otrzymał pomoc pieniężną w formie zasiłku celowego i zasiłku okresowego na łączną kwotę 5.349,63 zł. W 2022 r. skarżący otrzymał pomoc na łączną kwotę 7.842,38 zł, zaś w pierwszym półroczu 2023 r. otrzymał pomoc finansową na łączną kwotę 3.531,41 zł.

Organ odwoławczy podkreślił, że odrębnymi decyzjami z dnia 19 września

2023 r. przyznano skarżącemu zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności od dnia 1 września 2023 r. do dnia 30 listopada 2023 r. w kwocie 257,45 zł miesięcznie

z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu żywności, środków czystości, środków higieny osobistej oraz zakupu farb do pomalowania pokoju. Ponadto, odrębną decyzją

z 19 września 2023 r. przyznano skarżącemu zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu leków do wysokości 78,70 zł.

Organ odwoławczy uznał, iż kwota 110 zł przedmiotowego zasiłku celowego mieści się w granicach uznania administracyjnego, a rozstrzygnięcie takie zostało należycie umotywowane. Podkreślił, iż skarżący otrzymał pomoc w sytuacji, gdy średnia kwota

w przeliczeniu na jedną osobę, której przyznano pomoc, wyniosła 68,78 zł. Skarżący otrzymał zatem pomoc w kwocie większej od średniej kwoty przeznaczonej na pomoc dla ubiegających się i już choćby z tego względu nie sposób uznać, że został potraktowany gorzej, niż inne osoby ubiegające się o pomoc społeczną, którym się ona również należała.

Skarżący złożył skargę na ww. decyzję i wskazał, że nie zgadza się z wysokością przyznanej mu pomocy, która z przeznaczeniem na dwa miesiące stanowi jedynie ułamek ponoszonych i koniecznych opłat. Skarżący podniósł, że w związku ze stale pogarszającym się stanem zdrowia zmuszony jest korzystać z pomocy społecznej. Opisał m.in. okoliczność nieprawidłowego rozpoznania urazu [...], która jego zdaniem spowodowała, że został dożywotnim inwalidą i ma w związku z tym wiele ograniczeń w podejmowaniu pracy. Według niego, pracownik MOPR rozpoznaje jego wnioski o pomoc w sposób nieprawidłowy, działając celowo na jego niekorzyść. Skarżący wskazał, że ma na to dowody, gdyż nagrywa wszystkie rozmowy

z pracownikiem MOPR. W ocenie skarżącego, w sposób nieuprawniony pracownik MOPR zażądała ścigania jego dzieci i wnuków o alimenty. Skarżący wniósł

o przeprowadzenie konfrontacji z pracownikiem MOPR oraz jego przełożonym, dopuszczenia nagrań jako dowodu na świadome i celowe wprowadzanie go w błąd. Wniósł również o zobowiązanie MOPR do dostarczenia nagrań z trzech rozmów

w organie (ostatnia z 6.12.2023 r.).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z 29 stycznia 2023 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie

i wskazał na celowe i jego zdaniem przestępcze zachowanie pracownika MOPR.

W piśmie z 22 marca 2024 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu wniósł o uchylenie decyzji wydanych przez organy administracyjne obu instancji oraz o:

1. zobowiązanie MOPR do przedłożenia nagrań wideo z kamer znajdujących się na terenie Ośrodka:

a) z 6 grudnia 2023 r. początek nagrania 8:52;

b) z 22 stycznia 2024 r. początek nagrania godz. 8:20;

c) z 6 lutego 2024 r. początek nagrania godz. 11:30;

2. zobowiązanie MOPR do przedłożenia wywiadu środowiskowego z dnia 26 grudnia 2023 r. (na rozprawie sprostowano, że chodzi o dzień 6 grudnia 2023 r.);

3. przeprowadzenie dowodu z nagrań znajdujących się na płycie CD, załączonej do akt sprawy o sygn. akt II SA/Sz 9/24.

W uzasadnieniu wniosków wskazano, że skarżącemu odmówiono wydania przedmiotowych nagrań, zaś wywiadu środowiskowego nie było w aktach postępowania administracyjnego, które mu udostępniono w organie I instancji. W ocenie pełnomocnika skarżącego, organ nie zebrał pełnego materiału dowodowego w sprawie i nie dokonał jego prawidłowej oceny, zaś uzasadnienia decyzji organów administracyjnych nie wyjaśniają dostatecznie przyczyn odmowy przyznania skarżącemu pomocy w większej wysokości.

W piśmie z 26 marca 2024 r. skarżący wskazał na braki w dokumentacji organu, przesłanej do sądu i wniósł, żeby sąd zobowiązał MOPR do dostarczenia wszystkich poświadczonych akt dotyczących jego próśb o pomoc oraz skarg skierowanych do organu wraz z odpowiedziami organu.

Na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 r. Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej "p.p.s.a.") oddalił wnioski dowodowe zawarte

w skardze i piśmie pełnomocnika z dnia 22 marca 2024 r. oraz piśmie skarżącego

z dnia 26 marca 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Spór dotyczy wysokości przyznanego skarżącemu zasiłku celowego.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł.

Na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany

w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków

i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Z powyższych przepisów wynika, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego.

W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że dochód uzyskany przez skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie przekroczył obowiązującego kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.), co uprawniało go do ubiegania się o zasiłek celowy na podstawie art. 39 u.p.s.

Wskazać należy, że zaskarżona decyzja należy do decyzji podejmowanych przez organ administracyjny w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przed wydaniem decyzji, organ winien zbadać i wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy, które mogą mieć dla sprawy istotne znaczenie. Motywy decyzji o charakterze uznaniowym nie mogą być bowiem dowolne, muszą mieć związek ze sprawą oraz opierać się na przesłankach o charakterze prawnym. Uprawnienie do działania w ramach uznania administracyjnego oznacza, że na gruncie analizowanego przypadku, do uznania organu pozostawiono stwierdzenie istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie pomocy.

Zgodnie z art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że w każdym przypadku rozstrzygania sprawy administracyjnej organ wydający orzeczenie, także w swych motywach musi uwzględniać obowiązujący porządek prawny. Swoboda uznania organu administracji jest ograniczona tym, że organ stosujący prawo jest zobowiązany mieć na względzie w toku postępowania "interes społeczny i słuszny interes obywateli", o których mowa w art. 7 K.p.a. (por. Janusz Borkowski [w:] Barbara Adamiak Janusz Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 11. wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011, str. 396-397). Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia również organu od obowiązku przeprowadzenia postępowania w prawidłowy sposób. Organ ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 K.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 § K.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Wydanie decyzji musi być zatem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych. Zadaniem sądu administracyjnego jest natomiast przede wszystkim ocena, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych nie obejmuje natomiast prawidłowości wyboru przez organ jednej

z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wybór rozstrzygnięcia wymyka się kryteriom prawnym, opierając się na przesłankach celowościowych, rzetelnościowych, gospodarnościowych i innych tego typu determinantach pozaprawnych.

W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że pomoc społeczna zależy nie tylko od potrzeb osoby ubiegającej się o świadczenie, ale także od aktualnej sytuacji finansowej ośrodka pomocy społecznej. Ośrodek ten ma objąć pomocą wszystkich, którzy spełniają warunki do jej otrzymania przy uwzględnieniu swoich możliwości finansowych. Brak wystarczających środków na pokrycie całości zgłoszonych wniosków o świadczenia uprawnia organ do adekwatnego ograniczenia pomocy. Organ zajmujący się dystrybucją świadczeń w ramach pomocy społecznej musi nimi tak dysponować, aby nie dopuścić do rażących dysproporcji w rozmiarze świadczeń przyznawanych osobom uprawnionym (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 578/08).

Zdaniem skarżącego, przyznana mu kwota jest zbyt niska, a otrzymywana przez niego pomoc systematycznie maleje.

Niewątpliwie możliwości ośrodków pomocy społecznej, jak i możliwości budżetu Państwa, są ograniczone, przy czym w niniejszej sprawie organy wskazały, że środki finansowe będące w dyspozycji MOPR są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych potrzeb osób uprawnionych. Z wyjaśnień organów wynika, że

z uwagi na wspomniane ograniczone środki wielkość przyznawanych świadczeń jest limitowana nawet w stosunku do osób spełniających kryterium dochodowe określone

w ustawie. Nie budzi wątpliwości Sądu, że sytuacja majątkowa i zdrowotna skarżącego jest trudna. Skarżący środki na bieżące utrzymanie czerpie w zasadzie wyłącznie

z pomocy społecznej i niewątpliwie przyczyny takiej sytuacji podyktowane są okolicznościami obiektywnymi. Jego stan zdrowia co prawda nie wyklucza całkowicie podjęcia pracy (posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim), jednakże dolegliwości, na które cierpi, w tym bóle [...] i ograniczenie sprawności prawej ręki w następstwie wypadku z pewnością stanowią w tej mierze istotne utrudnienie.

Trzeba mieć jednak na uwadze, że środki finansowe MOPR, które są przeznaczone dla osób potrzebujących takiego wsparcia, nie są nieograniczone i muszą być redystrybuowane w sposób bardzo rozważny i dostosowany do potrzeb różnych świadczeniobiorców. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i jej celem nie jest zaspokojenie wszystkich potrzeb wnioskodawców w pełnej wysokości.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom

i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc ta ma więc na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej.

Zdaniem Sądu, organy rozpoznając sprawę nie naruszyły powyższych przepisów,

a podjęte rozstrzygniecie mieści się w granicach uznania administracyjnego. Skoro

w niniejszej sprawie organy poddały ocenie z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, a z drugiej możliwości finansowe organu pomocy społecznej i na tej podstawie uznały, że nie istnieje możliwość przyznania stronie świadczenia

w większym rozmiarze, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Podobnie, spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o taki zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia w wysokości, którą ona sama określi. Wprost przeciwnie - zainteresowany musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania mu tego świadczenia lub jego wysokość będzie inna niż ta, którą określił w złożonym wniosku. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są bowiem od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Ponadto, organ pomocy społecznej, oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 czerwca

2012 r., sygn. akt II SA/Po 393/12).

Należy też podkreślić, że z akt sprawy wynikało, iż skarżący nie pozostawał bez wsparcia finansowego MOPR.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 110 ust. 5 u.p.s., kierownik ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - dyrektor centrum usług społecznych, może wytaczać na rzecz obywateli powództwa o roszczenia alimentacyjne.

Intencją tego regulowania jest to, iż pomoc społeczna powinna znajdować zastosowanie, gdy dana osoba mimo własnej aktywności nie można przezwyciężyć trudności, w których się znajduje. Jeżeli istnieją osoby, które zgodnie z obowiązkiem alimentacji mogą dostarczyć osobie potrzebującej niezbędnych środków utrzymania, to ich powinności wyprzedzają świadczenia z pomocy społecznej. Zgoda osoby uprawnionej do alimentów na wytoczenie powództwa nie jest potrzebna. Przepis ten

w zamyśle ustawodawcy miał na celu ochronę osób będących w trudnych sytuacjach, które często z uwagi na swój wiek, chorobę, niepełnosprawność lub nieporadność nie są w stanie dochodzić przysługujących im praw i których nie stać na opłacenie pełnomocnika, który reprezentowałby ich interesy.

Zatem informacja udzielona przez pracownika MOPR o możliwości wystąpienia z pozwem przeciwko zstępnym skarżącego mieściła się w zakresie obowiązków informacyjnych organu, wynikających z art. 9 K.p.a.

W ocenie Sądu, organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie wydanych decyzji z obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Podkreślić należy, że stan faktyczny został ustalony przez organy na podstawie złożonych przez skarżącego oświadczeń, zarówno co do sytuacji finansowej, jak i zdrowotnej. Zdaniem Sądu, organy dokonały zebrania materiału dowodowego i jego oceny w sposób prawidłowy. Okoliczność, że skarżący nie podziela stanowiska organów nie świadczy

o tym, iż organy te naruszyły przepisy postępowania.

Odnosząc się do wniosków dowodowych, które Sąd oddalił wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Zasadą w postępowaniu administracyjnym jest orzekanie przez sąd na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Ustawodawca dopuścił wyjątkowo przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w sytuacji, gdy łącznie spełnione są dwa warunki: 1) jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości;

2) nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Przez nadmierne przedłużenie postępowania należy rozumieć konieczność odroczenia rozprawy.

Z regulacji tej wynika, że nie każdy dowód może być dopuszczony postępowaniu sądowym, lecz jedynie dowód z dokumentów, przy czym ma to być dowód uzupełniający, a więc taki, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżaną decyzją. Z przepisu tego wynika także, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu.

Przepisy p.p.s.a. nie zawierają definicji dokumentu. Zgodnie z art. 773 Kodeksu cywilnego, dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią.

Przeprowadzenie uzupełniającego dowodu nie może prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem rolą sądu administracyjnego jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Innymi słowy, postępowanie przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do dokonania nowych ustaleń faktycznych. Sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego – kontroluje jedynie prawidłowość takiego postępowania przeprowadzonego przez organy administracyjne. Dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji.

Ponadto przeprowadzenie dowodu uzupełniającego musi być związane

z przedmiotem sprawy rozpoznawanej przez sąd administracyjny, w niniejszej sprawie była to decyzja w przedmiocie zasiłku celowego. Zatem wnioski dowodowe dotyczące przeprowadzenia dowodu z wszelkich dokumentów związanych z innymi sprawami skarżącego jako niezwiązane z rozpoznawaną przez sąd sprawą nie mogły być przeprowadzone. Kwestie związane z zarzutami skarżącego co do jego skarg na pracownika MOPR oraz wydaniem kopii określonych pism z akt administracyjnych mogą być przedmiotem innych postępowań. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania czy działania konkretnego pracownika organu administracji noszą znamiona przestępstwa, gdyż do tego powołane są organy ścigania.

Wskazać należy, że decyzja organu I instancji została wydana we wrześniu 2023 r. z tego też powodu, dowód w postaci wywiadu środowiskowego z 6 grudnia

2023 r. nie mógł być uwzględniony. Z uwagi na datę powstania tego wywiadu dotyczył on innej sprawy skarżącego w ramach postępowań z zakresu pomocy społecznej. Dokumenty powstałe po wydaniu przez organ zaskarżonego aktu, co do zasady nie mają wpływu na ocenę legalności tego aktu przez sąd administracyjny.

Podkreślić należy również, że na podstawie ww. przepisu wykluczone jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, czy też przeprowadzenie konfrontacji miedzy skarżącym a świadkiem. Z tego też powodu nie mógł być przeprowadzony dowód z nagrań pomiędzy skarżącym a pracownikiem MOPR, gdyż byłoby to obejście art. 106 § 3 p.p.s.a, który wyklucza możliwość przeprowadzenie dowodów osobowych. Ponadto jak sam skarżący wskazał na rozprawie nagranie rozmowy telefonicznej z pracownikiem MOPR nastąpiło w dniu 26 października 2023 r., tj. po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Zaznaczyć należy także, że jednym z tych nagrań była prywatna rozmowa skarżącego z córką.

Nagrania z kamer w MOPR dotyczyć miały dni już po wydaniu decyzji przez organ I instancji, zatem nie pozostawały one w związku z rozstrzyganą sprawą.

Najtrafniej do istoty postępowania dowodowego, o którym mowa w komentowanym przepisie, odniósł się NSA w wyroku z 6 października 2005 r. o sygn. II GSK 164/05, NSA stwierdził w nim mianowicie, że przeprowadzenie przez sąd administracyjny uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu (art. 106 § 3) będzie dopuszczalne w sytuacji, gdy wnioskowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Celem tego postępowania nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie – czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń.

Podkreślić należy raz jeszcze, że materiał dowodowy zebrany przez sąd administracyjny nie służy ustalaniu stanu faktycznego sprawy, lecz weryfikacji kompletności materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy oraz prawidłowości opartych na nich ustaleń organu administracji publicznej w zakresie stanu faktycznego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie mu wynagrodzenia z tytułu udzielenia pomocy prawnej skarżącemu rozpoznany będzie odrębnie przez referendarza sądowego na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.