Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 365/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 272 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
article: art. 272 ust. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 1478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2024 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Inne z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego opłaty zmiennej za usługi wodne 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy pkt II decyzji [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...], 2. uchyla pkt II decyzji [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...], 3. uchyla informację [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] ustalającą skarżącym wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne za okres [...] 2020 r., 4. w pozostałej części oddala skargę, 5. zasądza od Inne solidarnie na rzecz skarżących [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Informacją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Dyrektor Zarządu Zlewni Wód [...] w I. ustalił podmiotowi: J. K., M. K., P. K. M. [...] Spółka Cywilna, ul. [...], [...] za okres IV kwartału 2020 r. opłatę zmienną w wysokości [...] zł za pobór wody piętrzonej do napędu turbin [...] na istniejących obiektach hydrotechnicznych stopnia wodnego w Ł.. Organ wskazał, że opłatę obliczono zgodnie z art. 272 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne w związku z pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym przez Starostę [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. [...] (pozwolenie na szczególne korzystanie z wód polegające na korzystaniu z wody piętrzonej stopnia wodnego Ł. do celów energetycznych).

Od powyższej informacji nie wnoszono reklamacji. Ustalona opłata zmienna została uiszczona w dniu [...] marca 2021 r.

Pismem z dnia [...] października 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód [...] w I., na podstawie art. 10 § 1, art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego oraz art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa zawiadomił J. K., M. K. i P. K. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie określenia podmiotowi: [...] Spółka Cywilna [...], ul. [...], [...] wysokości opłaty zmiennej za okres IV kwartału 2020 r. za usługi wodne obejmujące pobór wód powierzchniowych na podstawie ww. pozwolenia wodnoprawnego.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] stycznia 2024 r., Dyrektor Zarządu Zlewni Wód [...] w I., na podstawie m.in. art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej "kpa"), art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej "op") w zw. z art. 300 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm., dalej "pw") w punkcie I umorzył postępowanie w sprawie ustalenia podmiotowi: J. K., M. K., [...] Spółka Cywilna, ul. [...], [...] opłaty zmiennej za usługi wodne obejmujące pobór wód piętrzonych do napędu turbin [...] na istniejących obiektach hydrotechnicznych stopnia wodnego w Ł. naliczonej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. [...], które nie stało się ostateczne, za okres IV kwartału 2020 r., natomiast w punkcie II ustalił ww. podmiotowi wysokość nadpłaty w opłacie zmiennej za okres IV kwartału 2020 r. za wymienione w punkcie I usługi wodne w wysokości [...] zł.

Organ I instancji wskazał, że podmiot: J. K., M. K., P. K. M. [...] Spółka Cywilna, ul. [...], [...] dokonał zapłaty opłaty zmiennej wskazanej w informacją z dnia [...] lutego 2021 r., tj. opłaty za okres IV kwartału 2020 r. w wysokości [...] zł. Jednakże, jak stwierdził, ww. podmiot korzystał z usług wodnych polegających na poborze wód powierzchniowych do celów energetycznych na potrzeby funkcjonowania [...] zlokalizowanej na działkach [...] w Ł. za okres IV kwartału 2020 r. bez ważnego pozwolenia wodnoprawnego, gdyż pozwolenie wodnoprawne udzielone decyzją Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. [...] (które podmiot wskazał w otrzymanym przez organ w dniu [...] stycznia 2021 r. oświadczeniu składanym przez podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne - jako podstawę korzystania z usług wodnych) zostało decyzją Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], [...] uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, natomiast po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Zarządu Zlewni Wód [...] w I. decyzją z dnia [...] maja 2023 r. [...] udzielił pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód polegające na korzystaniu z wód rzeki N. w Ł. do celów energetycznych, prowadzonych kanałem obiegowym, na potrzeby 3 turbin [...] w Ł., zlokalizowanej na działkach nr [...], jednakże decyzja ta została decyzją Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] z dnia [...] września 2023 r. nr [...], [...] uchylona, a postępowanie przed organem I instancji umorzone. W związku z powyższych organ I instancji uznał, że przedmiotowe postępowanie powinno zostać umorzone, a w związku z tym, iż opłata zmienna za usługi wodne w wysokość [...] zł, wynikająca z informacji z dnia [...] lutego 2021 r., została w całości uiszczona, należało określić wysokość nadpłaty w opłacie zmiennej za okres IV kwartału 2020 r. w wysokość [...] zł.

W tym samym dniu tj. [...] grudnia 2023 r. Dyrektor Zarząd Zlewni Wód [...] w I. ponownie wydał informację [...] ustalającą podmiotowi wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne za okres IV kwartału 2020 r. w wysokości [...] zł (vide akta administracyjne przy sprawie toczącej się pod sygn. akt II SA/Bd 242/24 ze skargi skarżących na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za okres IV kwartału 2020 r.).

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli J. K., M. K., P. K. wspólnicy [...] s.c. [...], P. K., ul. [...], [...], domagając się uchylenia decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód [...] w I. z dnia [...] grudnia 2023 r. i zarzucając naruszenie:

I. przepisów postępowania, tj.:

- art. 105 kpa poprzez bezpodstawne uznanie, że postępowanie w sprawie ustalenia stronie opłaty zmiennej za usługi wodne obejmujące pobór wód piętrzonych do napędu turbiny [...] na istniejących obiektach hydrotechnicznych stopnia wodnego w Ł. stało się bezprzedmiotowe,

- art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 kpa przez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a w szczególności dotyczących zawinienia organów administracyjnych w braku uzyskania nowego pozwolenia wodnoprawnego przez stronę oraz braku winy strony w tym, że nie uzyskała ona nowego pozwolenia wodnoprawnego, w konsekwencji naruszenie zasady praworządności i prawdy obiektywnej oraz zaufania obywateli do władzy publicznej polegającej na obciążaniu podmiotu negatywnymi konsekwencjami, skutkami zawinionego działania władzy publicznej;

Il. w konsekwencji prawa materialnego tj.:

- art. 280 pkt 1 pw poprzez jego błędną wykładnię na skutek przyjęcia, że podmiot korzystający z usług wodnych ponosi opłatę podwyższoną bez uwzględnienia okoliczności, które doprowadziły do nieuzyskania pozwolenia wodnoprawnego w postaci zaskarżania wydawanych przez organ I instancji pozwoleń wodnoprawnych przez inne jednostki organizacyjne w sprawach gospodarowania wodą; tj. Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. - decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. oraz Zarząd Gospodarki Wodnej B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] - decyzji z [...] maja 2023 r., braku zawinienia strony w uzyskaniu nowego pozwolenia wodnoprawnego i nieuzasadnionego opóźnieniu w wydaniu decyzji po stronie władzy publicznej.

- art. 414 ust. 2 pw poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że J., M. i P. K. jako wspólnicy spółki cywilnej [...] nie posiadają pozwolenia wodnoprawnego, w sytuacji gdy pozwolenie wodnoprawne udzielone decyzją Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. [...] nie wygasło.

Odwołujący podkreślili, że pismem z dnia [...] marca 2015 r., a więc przed upływem ważności poprzedniego pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] kwietnia 2009 r., obowiązującego do [...] czerwca 2015 r., zwrócili się do Starosty [...] o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód piętrzonych stopnia wodnego Ł. do celów energetycznych, wymaganego zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, dołączając do wniosku wymagane dokumenty, w tym operat wodnoprawny (poprawioną wersję operatu złożono [...] marca 2015 r.). Zaznaczyli, że jedynie na skutek długotrwałego postępowania administracyjnego, które nie zakończyło się do dnia dzisiejszego, zaistniała sytuacja braku uzyskania nowego pozwolenia wodnoprawnego. Wskazali, że dopełnili wszelkich wymaganych prawem formalności, a wydane przez organ I instalacji pozwolenia wodnoprawne (decyzja z dnia [...] czerwca 2015 r. i decyzja z dnia [...] maja 2023 r.) były zaskarżone przez inne jednostki organizacyjne w sprawach gospodarowania wodą. Zarzucili również, że w sprawie nie wystąpiła sytuacja pobierana wody, gdyż elektrownia wodna nie ma fizycznej możliwości poboru wody, a woda powierzchniowa rzeki kierowana na turbinę w 100 % zwrotnie jest odprowadzana do rzeki. [...] wykorzystuje jedynie energię różnicy spadku rzeki. Ani wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, ani poprzednio obowiązujące pozwolenie wodnoprawne nie dotyczyło poboru wody, a, jedynie szczególnego korzystania z wody piętrzonej, wobec czego przepis art. 280 pkt 1 pw nie powinien w ogóle znaleźć zastosowania. Ponadto podnosząc, że przepis art. 414 ust. 2 pw stanowi, że pozwolenia wodnoprawne, o których mowa w art. 389 pkt 1-3, nie wygasają, jeżeli zakład w terminie 90 dni przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tych pozwoleń, odwołujący podkreślili że zachowali wskazany termin 90 dni oraz, że sformułowanie zawarte w art. 414 ust. 2 pw, zezwalające na przedłużanie wyłącznie pozwoleń "o których mowa w art. 389 pkt 1-3", samodzielnie nie stanowi wystarczającej przesłanki do stwierdzeni, aby nie było możliwe przedłużanie pozwoleń wydanych na podstawie Prawa wodnego z 2001 r. w sytuacji, gdy przedmiot tego pozwolenia na podstawie nowej ustawy (Prawa wodnego z 2017 r.) mieści się w zakresie wymienionym w jej art. 389 pkt 1-3. Odwołujący podnieśli także, powołując się na treść uchwały NSA z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/11, że organ nie odniósł się do przyczyn braku pozwolenia wodnoprawnego oraz braku zawinienia odwołujących w tym zakresie. Zaznaczyli, że złożyli wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego prawie z 4-miesięcznym wyprzedzeniem i nie uzyskali pozwolenia wodnoprawnego przed upływem obowiązywania poprzedniego pozwolenia jedynie ze względu na odwołanie się od decyzji – pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] czerwca 2015 r. przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. i to w sytuacji, gdy podmiot ten nie miał legitymacji prawnej do wniesienia odwołania.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania Inne decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. znak [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż podmiot [...] Spółka Cywilna [...] korzysta z wód rzeki N. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, ponieważ żadne z wydanych pozwoleń wodnoprawnych tj. pozwolenie udzielone decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. i decyzją z dnia [...] maja 2023 r. nie uzyskało waloru ostateczności. Podkreślił przy tym, że decyzja nieposiadająca waloru ostateczności i nieopatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności nie może być wykonywana, dlatego też podmiot nie był uprawniony do korzystania z wód rzeki N. na potrzeby elektrowni wodnej. Organ podkreślił, że opłata za usługi wodne jest opłatą ściśle powiązaną z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym na podstawie którego podmiot uzyskał prawo do korzystania z usług wodnych (w tym wypadku do korzystania z wód do celów energetycznych). Odnosząc się do stanowiska zawartego w odwołaniu, iż podmiot w dalszym ciągu posiada pozwolenie wodnoprawne udzielone decyzją Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. [...] w związku ze złożeniem w dniu [...] marca 2015 r. wniosku o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] kwietnia 2009 r., organ odwoławczy wskazała, że art. 414 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne obowiązuje od dnia [...] stycznia 2018 r. w związku z czym nie ma zastosowania do wniosków o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego złożonych przed dniem [...] stycznia 2018 r., że ustawa z dnia [...] lipca 2001 r. Prawo wodne na mocy, której udzielono pozwolenie wodnoprawne z dnia [...] czerwca 2015 r. nie umożliwiała ustalenia kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego, jako że przepis art. 135 pkt 1 tej ustawy stanowił, że pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli upłynął okres, na które zostało wydane, a także że wbrew twierdzeniom odwołujących organ w 2015 r. nie procedował wniosku o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] kwietnia 2009 r., lecz wniosek o udzielenie nowego pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie organ I instancji poinformował strony, że nie ma podstaw do zawieszenia postępowania na ich wniosek z dnia [...] listopada 2023 r., oraz że organ I instancji nie wydał postanowienia o zawieszeniu postępowania, ponieważ nie uznał zawieszenia postępowania za zasadne, a zażalenie przysługuje jedynie na postanawiania w sprawie zawieszenia postępowania tamujące postępowanie administracyjne. Reasumując organ II instancji stwierdził, że podmiot od [...] lipca 2015 r. korzysta w wód bez wymagano pozwolenia wodnoprawnego oraz, że nie można podzielić zarzutu, iż nie było podstaw prawnych do umorzenia postępowania w sprawie ustalenia wysokości opłaty za usługi wodne, naliczonej na podstawie niebędącego w obiegu prawnym pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] czerwca 2015 r. i ustalenia nadpłaty w opłacie zmiennej.

Na powyższą decyzję M. K., J. K., P. K. wspólnicy [...], P. K., ul. [...], [...] wnieśli skargę do Sądu domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód [...] w I. z dnia [...] grudnia 2023 r. Skarżący podtrzymali zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 kpa (w zw. z art. 136 kpa) oraz art 280 pkt 1 pw, dodatkowo zarzucając mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez brak zawieszenia postępowania w sprawie w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny sąd tj. okoliczności posiadania pozwolenia wodnoprawnego przez skarżących – skarżący wskazali że dla wyjaśnienia sprawy istotne znaczenie miało rozstrzenie ich skargi na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] z dnia [...] września 2023 r. nr [...]

- art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art 101 § 1 kpa poprzez brak wydania postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania,

- art. 107 § 3 kpa poprzez sporządzenie niewystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, wewnętrzną sprzeczność w treści uzasadnienia, brak odniesienia się przez organ do stawianych w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzutu naruszenia przepisów art. 280 pkt 1 pw, niewyjaśnienie przesłanek faktycznych i prawnych wydanego rozstrzygnięcia, co powoduje arbitralność podjętej decyzji.

Ponadto skarżący zarzucili, iż art. 272 ust. 3 pw, przywołany przez organy jak podstawa zastosowania opłaty za pobór wody, nie znajduje zastosowania do małej elektrowni wodnej. Wskazali w tym kontekście, że woda pobrana dla celów energetyki wodnej, nieprzeznaczona wprost do produkcji energii elektrycznej, to woda przeznaczona do chłodzenia instalacji cieplnej w elektrowniach przy wykorzystaniu kominów chłodniczych w elektrowniach lub elektrociepłowniach. Tymczasem, jak wyjaśnili, [...] na jazie nie posiada ww. instalacji z uwagi na małą moc zainstalowaną (75kW). Zdaniem skarżących przepis art. 272 ust. 3 pw ma zastosowanie do elektrowni, które wymagają chłodzenia wodą, gdzie ilości energii elektrycznej wyprodukowanej w obiekcie energetyki wodnej, wyrażana jest w MW.

W odpowiedzi na skargę Inne wniósł jej oddalenie podkreślając, że faktem udowodnionym w sprawie jest, że w okresie za który została naliczona opłata zmienna nie obowiązywało pozwolenie wodnoprawne udzielone decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. w związku z czym nie zachodziła konieczność wyjaśniania stanu faktycznego w zakresie posiadania ww. pozwolenia wodnoprawnego oraz nie było podstaw do zawieszenia postępowania, gdyż toczące się postępowanie przed sądem administracyjnym (WSA w Warszawie) dotyczy pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją z dnia [...] maja 2023 i nie dotyczy ważności decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r., w oparciu o którą prowadzono postępowanie w sprawie ustalenia opłaty zmiennej za pobór wód do napędu turbin [...]. Organ wskazał również, że podniesiona w skardze kwestia, że przepis art. 272 ust. 3 pw ma zastosowanie wyłącznie do elektrowni, które wymagają chłodzenia wodą, nie ma znaczenia dla istoty przedmiotowego postępowania, zaznaczają przy tym, że podmiot w składanych oświadczeniach podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne wskazywał w pkt 37 lit. a) ilość MWh wyprodukowanej energii elektrycznej w obiekcie energetyki wodnej, a także że nie ma przeszkody w wyliczeniu wysokości opłaty, jeżeli podmiot w oświadczeniu wskazuje ilość energii elektrycznej wyprodukowanej w obiekcie energetyki wodnej, wyrażonej w MWh, bez podania ilości wód powierzchniowych pobranych bezzwrotnie na potrzeby technologiczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż wskazali skarżący.

Przedmiotem skargi stanowi rozstrzygnięcie Inne utrzymujące w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w I. umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia opłaty zmiennej i jednocześnie ustalającą wysokość nadpłaty w tejże opłacie.

Na wstępie należy wskazać na nieprecyzyjny sposób oznaczenia adresata decyzji organu I instancji. Organ w sentencji decyzji wskazał, że umarza postępowanie i ustala nadpłatę podmiotowi określanemu jako "J. K., M. K., P. K. M. [...] Spółka Cywilna", natomiast w zestawieniu adresatów decyzji wskazano poszczególnych wspólników spółki. Powyższe oznaczenie adresata decyzji wskazywać może, że podmiotem zobowiązanym jest spółka cywilna, a nie jej wspólnicy. Tymczasem spółka cywilna nie posiada zdolności prawnej, zdolności do czynności prawnych ani zdolności sądowej. To wspólnicy spółki cywilnej a nie spółka, mają status przedsiębiorców (art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców.). Spółka cywilnej, będąc stosunkiem zobowiązaniowym, a nie podmiotem praw i obowiązków, nie może zostać zatem uznana za podmiot zobligowany do ponoszenia opłaty za usługi wodne. Obowiązek ten obciąża wspólników spółki cywilnej. Dodatkowo wskazać należy, że przedmiotowa spółka działa pod firmą "[...]" spółka cywilna J., M., P. K. z siedzibą w K. .

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że z dokonanych przez niego ustaleń wynika, że podmiot nie posiadał ważnego (wykonalnego) pozwolenia wodnoprawnego. Powyższa okoliczność w ocenie organów obu instancji oznaczała, że należało umorzyć postępowanie w sprawie opłaty zmiennej, naliczonej na podstawie nieznajdującego się w obiegu prawnym pozwolenia wodnoprawnego i ustalić wysokość nadpłaty opłaty zmiennej wynikającej z informacji z dnia [...] lutego 2021 r.

Z analizy akt sprawy wynika, że celem organu było przede wszystkim wzruszenie informacji z dnia [...] lutego 2021 r. ustalającej wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne (w związku z kwestią dotyczącą istnienia pozwolenia wodnoprawnego), a konsekwencją tego rozstrzygnięcia miało być stwierdzenie nadpłaty.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji organów obu instancji, umarzając postępowanie organ nie miał na myśli postępowania formalnie wszczętego dnia [...] października 2023 r. Celem organu było umorzenie tego postępowania, w toku którego została wydana informacja z dnia [...] lutego 2021 r. ustalająca wysokość opłaty zmiennej. Rozstrzygnięcie organu I instancji miałoby stanowić zatem niejako odpowiednik decyzji wydawanej, na podstawie art. 273 ust. 6 pw na skutek reklamacji wniesionej przez podmiot zobowiązany do ponoszenia opłaty za usługi wodne, z tym że zamiast określenia w drodze decyzji opłaty zmiennej, organ umorzył postępowanie.

Zwrócić w związku z tym należy uwagę, że w niniejszej sprawie, skarżący nie składali reklamacji od informacji z dnia [...] lutego 2021 r., a zatem nie toczyło się postępowanie w sprawie ustalenia opłaty zmiennej.

Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że informacja ustalająca wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne, wydawana na podstawie art. 272 ust. 17 pw, nie ma charakteru władczego i nie jest decyzją. Stanowi ona "przeddecyzyjną" czynność materialno-techniczną, podejmowaną poza jakimkolwiek postępowaniem administracyjnym lub podatkowym (por. wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt III OSK 988/22 i z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 4553/21). Informacja ma cechy propozycji dotyczącej wysokości opłaty, skierowanej do podmiotu korzystającego z wód. Do wszczęcia postępowania administracyjna dochodzi dopiero z momentem złożenia reklamacji, która zgodnie z art. 273 ust. 1 pw stanowi "żądanie strony" o jakim mowa w art. 61 § 1 i art. 79a § 1 kpa. Podstawą do wszczęcia postępowania jest również sytuacja, gdy doszło do bezskutecznego upływu 14 dniowego terminu od dnia doręczenia informacji do wniesienia opłaty. W tej sytuacji właściwy organ określa wysokość opłaty w drodze decyzji (por. art. 272 ust. 19 pw).

Organ administracji nie mógł zatem umorzyć "postępowania" w toku którego wydano zakwestionowaną przez niego informację o ustaleniu opłaty zmiennej (z dnia 26 lutego 2021 r.), bo takie postępowanie się nie toczyło.

W sytuacji, gdy organ uznał, że pierwotna informacja została wystawiona wadliwie miał możliwość wystawienia nowej informacji o wysokości opłaty (co zresztą zrobił [...] grudnia 2023 r. (tj. w tym samym dniu, w którym wydał decyzję umarzającą postępowanie i ustalającą wysokość nadpłaty w opłacie zmiennej - vide: akta adm. sprawy II SA/Bd 242/24).

Natomiast brak podstawy prawnej do wzruszenia w drodze decyzji informacji ustalającej opłatę zmienną za usługi wodne (tj. informacji z dnia [...] lutego 2021 r.) oznacza, że niniejsze postępowanie tj. postępowanie wszczęte zawiadomieniem z dnia [...] października 2023 r. jako bezprzedmiotowe winno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa. Tym samym mimo błędnego uzasadnienia organ administracji prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie (tj. podjął rozstrzygnięcie wskazane w pkt I decyzji organu I instancji). Dlatego też skarga dotycząca tej części rozstrzygnięcia organu I instancji i utrzymującego go w mocy w tym zakresie rozstrzygnięcia organu II instancji podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej "ppsa"), o czym Sąd orzekł w pkt 4 sentencji wyroku.

Powyższe stanowisko odnośnie punktu I decyzji organu I instancji ma konsekwencje odnośnie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II decyzji organu I instancji.

Jeżeli bowiem informacja z dnia [...] lutego 2021 r. w przedmiocie opłaty zmiennej za okres IV kwartału 2020 r. pozostaje w obrocie prawnym (bo brak jest podstaw do "umorzenia postępowania" w przedmiocie ustalenia opłaty za okres IV kwartału 2020 r. w oparciu o tę informację) – to opłata za ten okres w momencie wydania zaskarżonej decyzji była wymagalna. Uiszczona przez skarżących opłata zmienna za okres IV kwartału 2020 r. nie jest wobec tego opłatą nienależną czy nadpłaconą, a w konsekwencji nie jest nadpłatą w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 op. Brak było zatem podstaw do ustalenia skarżącym nadpłaty, jak to uczynił organ - Dyrektor Zarządu Zlewni Wód [...] w I. w punkcie II swojej decyzji, a co utrzymał w mocy organ II instancji zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. Dlatego też w tej części należało uchylić rozstrzygnięcie organu I i II instancji.

Nadmienić należy, że organ błędnie przyjął, że niedysponowanie pozwoleniem wodnoprawnym ma wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia opłaty zmiennej.

Zgodnie z art. 272 ust. 3 pw wysokość opłaty za pobór wód do celów elektrowni wodnych ustala się jako sumę iloczynów jednostkowej stawki opłaty i ilości energii elektrycznej wyprodukowanej w obiekcie energetyki wodnej, wyrażonej w MWh, oraz stawki opłaty i ilości wód podziemnych lub wód powierzchniowych pobranych bezzwrotnie na potrzeby technologiczne, wyrażonej w m3, nieprzeznaczonej wprost do produkcji energii elektrycznej. W świetle powyższego przepisu wysokość opłaty zmiennej nie wiąże się z posiadaniem pozwolenia wodnoprawnego.

Niedysponowanie pozwoleniem wodnoprawnym przez podmiot korzystający z usług wodnym stanowi natomiast podstawę do ustalenia, zgodnie z art. 280 pkt 1 lit. a pw opłaty podwyższonej.

Brak wpływu posiadania pozwolenia wodnoprawnego na wysokość opłaty zmiennej można zresztą zauważyć porównując wysokość opłaty zmiennej wynikającej z zakwestionowanej przez organ informacji z dnia [...] lutego 2021 r. [...], z wysokością tejże opłaty ustaloną w nowej informacji z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...]

Ponieważ w ocenie Sądu nie istniały podstawy do zmiany wysokości opłaty zmiennej za okres IV kwartału 2020 r., ustalonej informacją z dnia [...] lutego 2021 r., organ I instancji błędnie wydał kolejną informację ustalająca wysokość opłaty zmiennej za ten sam okres i w tej samej wysokości – tj. wspomnianą wyżej informację z dnia [...] grudnia 2023 r.

Uchylenie przez Sąd części zaskarżonej decyzji tj. dotyczącej ustalenia wysokości nadpłaty przy jednoczesnym funkcjonowaniu w obrocie prawnym nowej informacji (z dnia [...] grudnia 2023 r.) o ustaleniu wysokości opłaty zmiennej, doprowadziłoby do sytuacji, że na skarżących ciążyłby obowiązek uiszczenia kolejnej opłaty zmiennej za ten sam kwartał. Dlatego też w ocenie Sądu konieczne było objęcie kontrolą w niniejszej sprawie nie tylko zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji, ale również ww. informacji z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] i w konsekwencji jej uchylenie. Takie działanie Sądu znajduje oparcie w art. 135 ppsa, zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Wskazać należy, że z powyższego przepisu wynika dla sądu uprawnienie do objęcia zakresem "w głąb" sprawy i pozbawienia bytu prawnego wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie, niezgodnych z prawem. Inne – węższe – określenie zakresu orzekania przez sąd administracyjny oznaczałoby, że sąd ten jest bezsilny wobec naruszeń prawa ustalonych w toku rozpoznania skargi i że po przeprowadzeniu przez niego kontroli, obejmującej wszystkie rozstrzygnięcia w sprawie, mogłyby pozostać w obrocie prawnym rozstrzygnięcia niezgodne z prawem [por. T. Woś (w:) T. Woś (red.), Postępowanie (2015), s. 268; por. również Z. Kmieciak, Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, PiP 2007, z. 4, s. 33, i wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt III SA/Wr 517/04, ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 169, oraz wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 275/06, LEX nr 293171).

Konsekwencją powyższego stanowiska Sądu jest stwierdzenie, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie ma znaczenia kwestia dysponowania przez skarżących pozwoleniem wodnoprawnym. Podniesione przez skarżących w tym względzie zarzuty nie są zatem zasadne w tym sensie, że niezależnie od ich słuszności nie mają one wpływu na ocenę rozstrzygnięć organu w tej konkretnej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ppsa orzekł jak pkt 1, 2 i 3 sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.