Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 655/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2009-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67a, 67b par. 1 pkt 3i, art. 204 par. 1, art. 121
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: par. 14
journal: Dz.U. 2007 nr 179 poz 1266
law: ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 11 września 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania niektórych ulg w spłacie  zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną na restrukturyzację
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 200 w zw. z art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Małgorzata Fita (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 maja 2009 r. sprawy ze skargi A. spółki jawnej na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz A. spółki jawnej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] , nr [...] , wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 , poz. 60 ze zm.) i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania A. w D. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...] o odmowie udzielenia ulgi w spłacie zaległości w podatku akcyzowym w kwocie 965.422,78 zł wraz z odsetkami stanowiącej pomoc publiczną na restrukturyzację, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu podał, że w dniu 14 grudnia 2007 r. K. i J. S. złożyli do Izby Celnej wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań w podatku akcyzowym w kwocie 965.422,78 zł wraz z odsetkami stanowiącymi pomoc publiczną na restrukturyzację. Wniosek został przekazany w dniu 17 grudnia 1007 r. Naczelnikowi Urzędu Celnego, który decyzją z dnia [...] odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi ze względu na brak obowiązywania w dniu wydania decyzji rozporządzenia Rady Ministrów określającego szczegółowe warunki do udzielenia ulgi w spłacie zaległości w podatku akcyzowym oraz okoliczność, że pomoc na restrukturyzację, na warunkach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 września 2007r. (Dz.U. z 2007r., Nr 179, poz. 1266) mogła być udzielona jedynie do dnia 31 grudnia 2007 r.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, w którym podniosła, że zachowała warunek określony w § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania niektórych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną na restrukturyzację dotyczący dotrzymania terminu do złożenia wniosku.

Dyrektor Izby Celnej nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Powołał się na przepisy art. 67a i 67b Ordynacji podatkowej, które regulują kwestie dotyczące udzielania ulg podatkowym osobom prowadzącym działalność gospodarczą. Podał, że zgodnie z art. 67b § 5 Ordynacji podatkowej udzielanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych może się odbywać tylko na zasadach określonych w drodze rozporządzenia oraz wskazał na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2007r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania niektórych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną na restrukturyzację (Dz.U. z 2007r, Nr 179, poz. 1266). Wskazał, że zgodnie z § 14 tego rozporządzenia pomoc na restrukturyzację, na warunkach określonych w rozporządzeniu, mogła być udzielana do dnia 31 grudnia 2007 r. Zdaniem organu odwoławczego, z brzmienia tego przepisu wynika, iż do udzielenia pomocy na restrukturyzację nie wystarczy, że strona złoży wniosek o udzielenie ulgi w trybie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w okresie jego obowiązywania. W myśl bowiem w/w §14 ulga mogła być udzielona jedynie do dnia 31 grudnia 2007 r., a to oznacza wydanie decyzji administracyjnej w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. W związku z tym, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego została wydana w dniu 16 czerwca 2008 r., udzielenie pomocy nie było możliwe.

Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej, A. w D. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której wniosła o jej zmianę.

W uzasadnieniu skarżąca spółka podała, że decyzję w niniejszej sprawie otrzymała po okresie pół roku od złożenia wniosku czyli z naruszeniem terminu, w którym organy mają obowiązek załatwienia sprawy. Zdaniem wspólników spółki przytrzymywanie ich do połowy roku było bardzo krzywdzące i nie dawało szans na pozytywne rozpatrzenie wniosku, chociaż z ich strony zachowane były wszystkie wymogi określone w rozporządzeniu. Oświadczyli, że zamierzają dalej prowadzić działalność gospodarczą i nie znajdują się w likwidacji lub upadłości. Swoje plany przedstawili w załączonym planie restrukturyzacyjnym. Dokonanie restrukturyzacji zaległości przy wpłacie 25 % zaległości do Urzędu spowodowałoby powrót spółki na rynek, prowadzenie działalności gospodarczej oraz zatrudnienie dodatkowo około 40 osób.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn wziętych przez sąd z urzędu.

Przede wszystkim wskazać należy, iż sąd administracyjny, stosownie do swojej kognicji dokonuje kontroli zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 . – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie jest zaś trzecią instancją w postępowaniu administracyjnym i nie orzeka merytorycznie w sprawie rozpatrzonej przez organ administracji. Stąd żądanie zmiany decyzji nie może być przez Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnione.

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu pomiędzy skarżącymi a organami jest wykładnia § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania niektórych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną na restrukturyzację. Zgodnie z powołanym przepisem, pomoc na restrukturyzację, na warunkach określonych w rozporządzeniu, może być udzielana do dnia 31 grudnia 2007 r. W ocenie skarżących jest to termin, do którego możliwe jest złożenie wniosku o udzielenie pomocy, w przekonaniu organu opartym na gramatycznej wykładni przepisu, jest to ostateczny termin, w którym organ może wydać decyzję po rozpoznaniu wniosku podatnika.

Odnosząc się do powyższego, sąd nie podzielił stanowiska skarżącej spółki w zakresie naruszenia § 14 rozporządzenia.

Zgodnie z art. 67b § 1 pkt 3i) Ordynacji podatkowej, organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a (w tym polegających na umorzeniu zaległości podatkowych – art. 67a § 1 pkt 3), które stanowią pomoc publiczną na restrukturyzację. Zgodnie jednak z § 4 tego artykułu ulgi, o których mowa, mogą być udzielane po spełnieniu szczegółowych warunków określonych na podstawie § 5, ten zaś przepis upoważnia Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków udzielania, w szczególności, omawianych ulg wraz ze wskazaniem przypadków, w których ulgi udzielane są jako pomoc indywidualna, z uwzględnieniem dopuszczalnego przeznaczenia i warunków udzielania pomocy państwa określonych w przepisach prawa wspólnotowego.

Na podstawie wskazanego upoważnienia Rada Ministrów wydała rozporządzenie, w § 14 którego postanowiono, iż "pomoc na restrukturyzację, na warunkach określonych w rozporządzeniu, może być udzielana do dnia 31 grudnia 2007 r."

W tym miejscu zauważyć należy, że z dniem 1 maja 2004 r. wszedł w życie podpisany w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. Traktat dotyczący przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej i dziewięciu innych państw do Unii Europejskiej. Z mocy art.1 ust. 1 i 2 tego Traktatu przystępujące państwa, w tym Rzeczpospolita Polska, stały się członkami Unii Europejskiej i stronami Traktatów stanowiących postawę Unii (z ich zmianami i uzupełnieniami) na warunkach opisanych, między innymi, w - stanowiącym część Traktatu - Akcie dotyczącym warunków przystąpienia (...), w szczególności w art. 2 tego Aktu, zgodnie z którym od dnia przystąpienia nowe państwa członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia, przy czym postanowienia te są stosowane w nowych Państwach Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych Traktatach i w powołanym Akcie. W konsekwencji od dnia 1 maja 2004 r. obowiązuje w Polsce, obok prawa stanowionego przez właściwe organy Państwa Polskiego, także prawo Traktatów założycielskich oraz prawo stanowione przez właściwe organy Unii Europejskiej.

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (TWE) zawiera w rozdziale I tytułu VI części III sekcję 2 zatytułowaną "Pomoc przyznawana przez Państwa", obejmującą artykuły 87 – 89. Art.87 ust.1 stanowi przy tym, iż z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktacie, wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna ze wspólnym rynkiem w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi, w ust. 2 tego artykułu wyjaśniono, że zgodna ze wspólnym rynkiem jest pomoc o charakterze socjalnym przyznawana indywidualnym konsumentom, pod warunkiem, że jest przyznawana bez dyskryminacji związanej z pochodzeniem produktów, pomoc mająca na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi, oraz pomoc przyznawana gospodarce niektórych regionów Republiki Federalnej Niemiec dotkniętych podziałem Niemiec, w zakresie, w jakim jest niezbędna do skompensowania niekorzystnych skutków gospodarczych spowodowanych tym podziałem, natomiast w ust. 3 – że za zgodną ze wspólnym rynkiem może zostać uznana pomoc przeznaczona na sprzyjanie rozwojowi gospodarczemu regionów, w których poziom życia jest nienormalnie niski lub regionów, w których istnieje poważny stan niedostatecznego zatrudnienia, pomoc przeznaczona na wspieranie realizacji ważnych projektów stanowiących przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania lub mająca na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce Państwa Członkowskiego, pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem, oraz pomoc przeznaczona na wspieranie kultury i zachowanie dziedzictwa kulturowego, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej i konkurencji we Wspólnocie w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem, a także inne kategorie pomocy, jakie Rada może określić decyzją, stanowiąc większością kwalifikowaną, na wniosek Komisji. Jednocześnie zaś art. 88 ust.3 TWE wymaga, aby Komisja była informowana przez państwo członkowskie, w czasie odpowiednim do przedstawienia swych uwag, o wszelkich planach przyznania lub zmiany pomocy. Jeśli uznaje ona, że plan nie jest zgodny ze wspólnym rynkiem w rozumieniu artykułu 87, wszczyna bezzwłocznie procedurę przewidzianą w ust. 2 art. 88. Dane państwo członkowskie nie może wprowadzać w życie projektowanych środków dopóki procedura ta nie doprowadzi do wydania decyzji końcowej.

Udzielenie przez państwo ulgi polegającej na umorzeniu zaległości podatkowej przedsiębiorcy niewątpliwie sprzyja temu przedsiębiorcy i może zagrażać zakłóceniem konkurencji wpływającym na wymianę handlową między państwami członkowskimi. Stąd, a także wobec jednoznacznego brzmienia art. 67b § 1 pkt 3i) Ordynacji podatkowej oraz regulacji zawartych w rozporządzeniu, w szczególności w jego § 1, § 5 pkt 1, § 7, nie może budzić wątpliwości, że pomoc udzielana na podstawie powołanych przepisów jest pomocą, o której mowa w art. 87 ust.1 TWE.

Skoro pomoc, o której mowa, polega na przyznaniu przedsiębiorcy korzyści, a w sprawie o udzielenie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych o przyznaniu korzyści (i spełnieniu lub niespełnieniu warunków do jej przyznania) rozstrzyga decyzja organu podatkowego, to – zdaniem sądu – zawarte w § 14 rozporządzenia sformułowanie "pomoc na restrukturyzację, na warunkach określonych w rozporządzeniu, może być udzielana do dnia 31 grudnia 2007r." oznaczało, że do wskazanej daty mogła być wydana decyzja rozstrzygająca o udzieleniu pomocy.

Chociaż więc nie ma racji organ odwoławczy stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że podstawa prawna udzielenie ulgi wygasła, upływ wskazanej daty nie spowodował bowiem, że rozporządzenie przestało obowiązywać, to jednak trafne jest jego stanowisko, że po wskazanej dacie decyzja rozstrzygająca w przedmiocie udzielenia żądanej ulgi nie mogła być wydana.

Podkreślić w tym miejscu należy, że wobec treści art. 67b § 4 Ordynacji podatkowej brak możliwości wydania decyzji z uwzględnieniem warunków określonych w przepisach rozporządzenia uniemożliwiał udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiącej pomoc publiczną na restrukturyzację.

Powyższe rozważania nie przesądzają jednak, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane bez naruszenia prawa.

Jak wskazano wyżej, państwo członkowskie obowiązane jest informować Komisję Europejską o wszelkich planach przyznania lub zmiany pomocy. Po uzyskaniu takiej informacji Komisja wydaje w przedmiocie planowanej pomocy stosowną decyzję.

Pomoc regulowana przepisami rozporządzenia stanowiła zatwierdzony przez Komisję program pomocowy PL 52/2004.

W celu przedłużenia krótkiego okresu udzielania pomocy (od 13 października do 31 grudnia 2007r.) i umożliwienia udzielania pomocy na restrukturyzację w formie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych również po dniu 31 grudnia 2007 r., konieczne było uzyskanie zgody Komisji Europejskiej na przedłużenie okresu obowiązywania programu pomocowego. W związku z tym, po przyjęciu projektu nowelizacji rozporządzenia przez Komitet Rady Ministrów w dniu 6 grudnia 2007 r., Rada Ministrów, uchwałą nr 317/2007 z dnia 27 grudnia 2007 r., wyraziła zgodę na notyfikację Komisji projektu rozporządzenia. Projekt ten został notyfikowany Komisji w dniu 14 stycznia 2008 r. jako przedłużenie programu pomocowego PL 52/2004.

Decyzję akceptującą program, o którym mowa, jako program pomocowy N 21/08 pod nazwą "Program pomocy na restrukturyzację dla przedsiębiorców w trudnej sytuacji ekonomicznej", obowiązujący do dnia 9 października 2009 r., Komisja podjęła dnia 20 sierpnia 2008 r., a została ona ogłoszona w dniu 2 października 2008 r. (Dz.Urz. UE C 250/2008, str.2).

Z powyższego wynika, iż w dacie wydawania decyzji przez organ I instancji (16 czerwca 2008 r.) wiadomym było, iż przedłużenie programu pomocowego oczekuje na decyzję Komisji Europejskiej, w dacie zaś wydawania zaskarżonej decyzji (17 września 2008r.) stanowisko Komisji było znane.

Organy podatkowe, jako wyspecjalizowane organy praworządnego państwa, o przedstawionych faktach powinny wiedzieć z urzędu. Powinny również poinformować o niech stronę ze wskazaniem, że stosownie do art. 204 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie w sprawie może być na jej wniosek zawieszone. Art. 121 Ordynacji podatkowej wymaga bowiem, aby organ podatkowy prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (§ 1) i aby w toku tego postępowania udzielał niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Realizacja tej zasady musi odbywać się z urzędu, a podmioty zainteresowane w tych kwestiach nie muszą formułować jakichkolwiek wniosków (por. wyrok WSA w Lublinie I SA/ Lu 649/08).

Wydanie decyzji o odmowie udzielenia ulgi w spłacie zaległości w okolicznościach wyżej opisanych uznać należy za dokonane z naruszeniem art.121 § 1 i 2 w związku z art.204 § 1 Ordynacji podatkowej i co najmniej za przedwczesne.

Biorąc powyższe pod uwagę sąd orzekł jak w sentencji wyroku, przyjmując za podstawę prawną rozstrzygnięcia art.145 § 1 pkt 1 lit.c) w związku z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach postępowania sąd orzekł w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy.