Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1153/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 pkt 8, art. 20 ust. 1 i 2, art. 23, art. 24 ust. 2a i 2b
journal: Dz.U. 2016 poz 1629
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 § 1 art. 78 § 1, art. 89 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 10 ust. 1 pkt 2, 11 ust. 2 pkt 1 i 2, § 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1034
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Marcin Kamiński Protokolant specjalista Anna Mazurek -Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K. B. i R. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K.B. i R.B. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: "PWINGiK") z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] odmawiającą wprowadzenia zmian podmiotowych w części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków odnośnie działki nr 3005/4 o powierzchni 0.06 ha położonej w W.

Wnioskiem z dnia 10 listopada 2016 r. K.B. oraz R.B. zwrócili się do Starosty K. "o wprowadzanie zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu W. gmina K. w części opisowej operatu w jednostce rejestrowej numer 778 obejmującej tylko działkę nr 3005/4 o powierzchni 0,06 ha". Zainteresowani wyjaśnili, że żądanie dotyczy wpisania w miejsce dotychczasowych właścicieli A.N. syna W. i S. w udziale wynoszącym 3/4 części oraz A.N. i M.N. córki F. i A. w udziale wynoszącym 1/4 części na zasadach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej:

← K.B. na zasadzie ustawowej wspólności majątkowej jako współwłaściciela działki nr 3005/4 w części 38/591

← R.B. jako współwłaściciela działki nr 3005/4 w części 107/591

← małżonków A. i M.N. na zasadzie ustawowej wspólności majątkowej jako współwłaścicieli działki nr 3005/4 w części 1115/5910

← A.N. jako współwłaściciela działki nr 3005/4 w części 3345/5910.

W uzasadnieniu wniosku zainteresowani podali, że działka nr 3005/4, której dotyczy wniosek położona jest w W. gm. K. i powstała z części działki nr 2370 należącej do babki wnioskodawców – S.B. oraz z części działki nr 5892 należącej do A.N. Przedmiotowa działka miała powstać w latach 80-tych XX wieku. Z pozostałej części działki 2370 miała powstać działka nr 3008, która została podzielona na działki nr 3008/1 i 3008/2. Natomiast działka nr 3006, która została podzielona na działki nr 3006/1 i 3006/2 powstała w miejsce parceli budowlanej nr 155 i parcel gruntowych nr 2347, 2350, 2352, 2353 i 5892. Do wniosku dołączyli szereg dokumentów na potwierdzenie zasadności powyższego żądania.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. Starosta odmówił wprowadzenia wnioskowanych zmian podmiotowych w części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu podano, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że działka nr 3005/4 powstała z parceli gruntowej nr 5892, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,71 ha położonego w W., stanowiącego własność A.N. w udziale wynoszącym ¾ części i S.N. w udziale wynoszącym ¼ części. Ponadto ustalono, że od stycznia 2012 r. do grudnia 2013 r. prowadzone było przez Starostę K. postępowanie administracyjne dotyczące zmiany wpisów podmiotowych odnośnie działki nr 3005/4. Prawomocną decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Starosta K. orzekł o zmianie w części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu W. odnośnie działki nr 3005/4 polegającej na wpisaniu w miejsce władających na zasadach posiadania samoistnego: K.B. syna Z. i Z. w udziale ¼ części, R.B. syna Z. i Z. w udziale ¼ części, M.N. syna A. i M. w udziale 1/6 części i A.N. syna W. i S. w udziale 7/16 częściach- jako właścicieli: A.N. syna W. i S. w udziale ¾ części oraz A.N. i M.N. córkę F. i A. w udziale ¼ części na zasadach ustawowej wspólności małżeńskiej. Ponadto ustalono, że takie wpisy dotyczące własności w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu W. dla działki nr 3005/4 są zgodne z aktualną treścią księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. IV Wydział Ksiąg Wieczystych obejmującej m.in. działkę nr 3005/4 położoną w W. Organ I instancji wskazał, że stosownie do treści § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2016 r. poz. 1034 z późn. zm., dalej zwanego: "Rozporządzeniem") wskazany wpis w księdze wieczystej jest podstawą ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków A.N. w udziale wynoszącym ¾ części oraz A.N. i M.N. w udziale wynoszącym ¼ części na zasadach ustawowej wspólności małżeńskiej jako współwłaścicieli w/w działki ewid. nr 3005/4. Organ zaznaczył nadto, że w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz stanu faktycznego sprawy przedłożone przez wnioskodawców dowody nie mogą stanowić podstawy ujawnienia innych niż aktualne wpisów własnościowych dotyczących w/w działki nr 3005/4. Podstawę do wprowadzenia ewentualnych zmian może stanowić jedynie prawomocny wyrok sądu powszechnego w tym przedmiocie.

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli K.B. oraz R.B., zarzucając naruszenie: przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na treść decyzji, tj. art. 89 § 2 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy, pomimo wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka F.B., co zgodnie z normą zawartą w ww. przepisie obligowało organ do przeprowadzenia rozprawy, art. 11 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności brak wyjaśnienia, dlaczego organ nie uwzględnił wszystkich zawnioskowanych przez odwołujących się dowodów, art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. tj. poprzez rozpoznanie sprawy z pominięciem dowodów zawnioskowanych przez inicjujących przedmiotowe postępowanie administracyjne w postaci aktów własności ziemi, opinii sporządzonych przez biegłego sądowego F.B. na potrzeby postępowania sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy w M., protokołu rozprawy z dnia 5 kwietnia 2013 r., wyroku Sądu Rejonowego w M., "post. SR w K.", umów darowizny oraz zeznań świadka F.B., o których przeprowadzenie wnioskowali skarżący na okoliczność potwierdzenia przysługującego im prawa współwłasności do działki nr 3005/4, a także przepisów prawa materialnego, a to art. 24 ust. 2b pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. 2016 poz. 1629, dalej zwanej: "pgik") poprzez jego niezastosowanie w realiach przedmiotowej sprawy i odmowę żądanego wprowadzenia zmiany podmiotowej w części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków odnośnie działki 3005/4 o pow. 0,06ha położonej w W.

Odwołujący się wnieśli o: wystąpienie do Sądu Rejonowego w K., I Wydział Cywilny o wydanie uwierzytelnionego odpisu wyroku z dnia [...] czerwca 2013 r. (sygn. akt: [...]) wraz z uzasadnieniem i przeprowadzenie dowodu z w/w dokumentów na okoliczność treści oraz faktu przysługującego skarżącym prawa współwłasności do działki nr 3005/4, przeprowadzenie rozprawy celem przesłuchania świadka F.B., biegłego geodety wpisanego na listę biegłych Sądu Okręgowego w R. – na okoliczność ustalenia powstania działki 3005/4, nieruchomości wchodzących w skład działki "oraz prawa własności przysługującego", przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w zakresie geodezji i kartografii – na okoliczność ustalenia przebiegu dawnych granic działek nr 2730 oraz 5892, z których powstała działka nr 3005/4 i zakresu przysługującego stronom prawa własności do przedmiotowej działki, a także o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie żądania zawartego we wniosku z dnia 10 listopada 2016 r., bądź ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. PWINGiK podzielił stanowisko organu I instancji, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję. Wyjaśnił, że sporna działka ma uregulowany stan prawny, ujawniony w księdze wieczystej, co wynika z następujących ustaleń: decyzją Starosty K. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] orzeczono we wskazany uprzednio sposób o zmianie w części opisowej operatu ewidencji i budynków obrębu Widełka odnośnie działki nr 3005/4, następnie decyzja ta została utrzymana w mocy ostateczną decyzją PWINGiK z dnia [...] października 2013 r., która nie została zaskarżona do sądu administracyjnego. W księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez SR w K. IV Wydział Ksiąg Wieczystych jako współwłaściciele m.in. w/w działki nr 3005/4 ujawnieni są A.N. w udziale wynoszącym ¾ części oraz A.N. i M.N. w udziale wynoszącym ¼ części na zasadach ustawowej wspólności małżeńskiej. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. VI Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w K. z dnia [...] czerwca 2013 r. sygn. akt [...] zapadłym w sprawie z powództwa A.N. i M.N. przeciwko K.B. i R.B. o ochronę własności Sąd orzekł o zakazaniu pozwanym K.B. i R.B. przejazdu i przechodu szlakiem drożnym oznaczonym na szkicu sytuacyjnym sporządzonym przez biegłego geodetę F.B. w dniu 14 listopada 2012 r. linią przerywaną, znajdującym się na części działki nr 3005/4 położonej w W. odpowiadającej części parceli gruntowej 5892 objętej Aktem Własności Ziemi [...] wydanym m.in. na rzecz powoda A.N., oddaleniu powództwa A.N. w pozostałym zakresie oraz o oddaleniu powództwa M.N. w całości. Organ II Instancji wskazał, że powołany wyżej wyrok SR w M. nie stanowi podstawy do wprowadzenia jakichkolwiek zmian w operacie ewidencyjnym, bowiem orzeka jedynie o zakazie przejazdu i przechodu przez sporną działkę, zaś uzasadnienie, w którym Sąd wskazuje, że działka 3005/4 powstała z części dawnych parcel gruntowych nr 5892 (stanowiących współwłasność A.N. i S.N.) i nr 2370 (uwłaszczonej na rzecz poprzednika prawnego skarżących), nie jest wiążące dla organu prowadzącego ewidencję. Wiążąca jest jedynie sentencja wyroku. Organ wyjaśnił również, że do czasu wzruszenia w/w decyzji administracyjnych oraz zmiany wpisu w księdze wieczystej brak jest podstaw do wprowadzenia żądanych przez skarżących zmian. Zauważył, że prawo własności wynikające z księgi wieczystej objęte jest rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych – domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. W kwestii wystąpienia do Sądu Rejonowego w M. o odpis wyroku z dnia [...] czerwca 2013 r. sygn. akt [...] organ podał, że wyrok ten wraz z uzasadnieniem znajduje się w aktach sprawy organu I instancji, a jego ocena pod względem ewentualnego wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym na jego podstawie została dokonana przez organy obu instancji. Odnosząc się zaś do konieczności przesłuchania świadka F.B. – biegłego geodety w w/w sprawie cywilnej oraz przeprowadzenia dowodu z opinii w/w wyjaśnił, że w aktach sprawy znajdują się kopie protokołów z ustną opinią tego biegłego oraz sporządzona przez niego pisemna opinia wraz z opiniami uzupełniającymi. Zatem stanowisko wskazanego biegłego w przedmiotowej sprawie jest znane organom I i II instancji i nie zachodzi konieczność sporządzania kolejnych opinii, bądź przesłuchiwania w/w biegłego, zaś przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, zwanej dalej: "K.p.a.") nie nakładają na organ wprost takiego obowiązku. Wobec braku przedłożenia przez skarżących dokumentu, który mógłby uzasadniać wprowadzenie w operacie ewidencji żądanych zmian podmiotowych organ orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

K.B. i R.B. wnieśli skargę na powyższą decyzję do WSA w Rzeszowie, podnosząc zarzuty jak uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a dodatkowo zarzucili, że organ II instancji wadliwie nie uwzględnił odwołania od decyzji oraz błędnie uznał, że wpis w Księdze Wieczystej nr [...] korzysta z rękojmi publicznej wiary ksiąg wieczystych, pomimo tego, że wpis ten został dokonany przez uczestników postępowania, którzy złożyli wniosek o wpis prawa własności będąc w złej wierze, tzn. mając świadomość, że nie przysługuje im prawo własności co do całej działki nr 3005/4 położonej w W., lecz tylko do jej części wskazanej w opinii biegłego F.B. sporządzonej na potrzeby postępowania sądowego prowadzonego przez SR w M. sygn. [...]. Nadto zarzucili naruszenie przepisów art. 24 ust. 2b pkt 1 pgik w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia poprzez niezastosowanie wskazanych przepisów i odmowę dokonania aktualizacji zmian podmiotowych w części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków dotyczących przedmiotowej działki. Wnieśli o uzupełniające przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi wydruku księgi wieczystej KW [...] na okoliczność treści oraz dokonania wpisu przez SR w Kolbuszowej na wniosek uczestników M.N. i A.N., działających w złej wierze, którzy w chwili składania wniosku mieli świadomość, że nie przysługuje im prawo własności w stosunku do całej nieruchomości objętej działką nr 3005/4 położonej w W., uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania oraz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, w tym również opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W odpowiedzi na skargę PWINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się zaś do kwestii podniesionych po raz pierwszy w skardze, organ wskazał, że ujawniony w operacie ewidencji gruntów i budynków stan prawny działki nr 3005/4 jest zgodny ze stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej, zaś ocena dokumentów przedłożonych przez skarżących nie wskazuje, by było inaczej. Wpis w księdze wieczystej jest zaś wiążący również dla organów prowadzących ewidencję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna.

Kontrolowane przez Sąd decyzje zapadły w postępowaniu wszczętym na wniosek skarżących, w którym domagali się dokonania konkretnych zmian podmiotowych w części opisowej operatu ewidencji gruntów w odniesieniu do działki nr ewid. 3005/4 położonej w W. Aktualnie w ewidencji gruntów i budynków obrębu W. gmina K. jako właściciele w/w działki figurują: A.N. w ¾ części oraz A. i M.n. w ¼ części na zasadach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej. Takie dane podmiotowe są zgodne z danymi ujawnionymi w dziale II księgi wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. IV Wydział Ksiąg Wieczystych. W ewidencji zostały one ujawnione na mocy decyzji Starosty K. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymanej ostateczną i prawomocną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. z dnia [...] października 2013 r. W/w podmioty wpisano w miejsce wcześniej ujawnionych w ewidencji władających na zasadach samoistnego posiadania K.B. w ¼ części, R.B. w ¼ części, M.N. w 1/16 części i A.N. w 7/16 częściach. Jak wynika z akt sprawy zgodnie z mapą synchronizacyjną włączoną w dniu 30 kwietnia 2012 r. przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...] oraz wykazem zmian gruntowych włączonych do tego zasobu w dniu 5 stycznia 2012 r. pod numerem [...] działka nr ewid. 3005/4 powstała z części dawnej parceli gruntowej nr 5892. Parcela ta objęta była aktem własności ziemi nr [...] stwierdzającym nabycie z mocy prawa m.in. prawa własności do niej na rzecz A.N. w ¾ części i S.N. w ¼ części. Niezależnie jednak od zmian w oznaczeniu działki nr 3005/4 faktem jest, co wcześniej wskazano, że z aktualnych wypisów w księdze wieczystej nr [...] (wydruk w aktach sprawy) wynika, iż współwłaścicielami działki, której dotyczył wniosek skarżących są: A.N. s. W. i S. w ¾ części oraz ten sam A.N. i M.N. c. F. i A. w ¼ części na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. Podstawą w/w wpisów były odpowiednio: akt własności ziemi [...] z dnia [...] września 1973 r. (wpisu dokonano w dawnej księdze wieczystej w dniu 30 maja 1974 r. na wniosek z dnia 3 grudnia 1973 r. [...]) oraz umowa przekazania gospodarstwa rolnego rep. [...] z dnia [...] grudnia 1983 r. (wpisu dokonano w dniu 9 grudnia 1983 r. na wniosek [...] z dnia 9 grudnia 1983 r.).

Trzeba zauważyć, że wniosek skarżących dotyczył właśnie zmian podmiotowych, więc dowody przedstawione dla wykazania podstaw do dokonania tych zmian powinny dokumentować akie właśnie zmiany w odniesieniu do wpisów widniejących w ewidencji. Na gruncie odnoszących się do ewidencji gruntów i budynków przepisów pgik (art. 20 ust. 1 i 2 i innych) w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany został pogląd, że ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który to zbiór, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani też nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne, ustalone w innym trybie lub przez inne organy (zob. uzasadnienie wyroków NSA z dnia 24.06.2008r., sygn. akt I OSK 1030/07, z dnia 23.04.2009r., sygn. akt IOSK 620/2008). Sposób prowadzenia ewidencji, szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych, szczegółowy zakres informacji objętych ewidencją określone zostały w w/w przywołanym rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Przepis § 12 ust. 1 tego Rozporządzenia taksatywnie wylicza podstawy prawne do wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów. Są nimi wpisy dokonane w księgach wieczystych, prawomocne orzeczenia sądowe, umowy zawarte w formie aktów notarialnych, dotyczące ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, ostateczne decyzje administracyjne, dyspozycje zawarte w aktach normatywnych oraz umowy dzierżawy określone w § 11 ust. 1 pkt 2.

Jak się podkreśla w orzecznictwie (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1764/10) prawa do dokonania wpisu nie można domniemywać, lecz musi ono wynikać z przepisów, do stosowania których zobowiązany jest organ. W wyroku z dnia 6 listopada 2001 r., sygn. akt II SA 2099/2000 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zmiany w ewidencji gruntów, po stronie podmiotowej, wpisuje się tylko na podstawie tytułów prawnych wykazanych w odpowiednich dokumentach, a organy ewidencji gruntów nie mogą samodzielnie rozstrzygać uprawnień wnioskodawcy do gruntu. Stąd też, przez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie można dochodzić, ani też udowadniać uprawnień do władania nimi. Rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego, ma charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego a potwierdza jedynie stany zaistniałe wcześniej. Oznacza to również, że organy ewidencyjne zobowiązane są tylko i wyłącznie do stosowania przepisów prawa geodezyjnego i kartograficznego w zakresie jaki wyznacza przepis art. 1 tej ustawy.

Zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jak się przy tym podkreśla w doktrynie i orzecznictwie moc wiążąca dotyczy tylko orzeczenia sądu, nie zaś jego uzasadnienia (zob. m.in. uzasadnienia wyroków Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt III CSK 94/10 – Lex nr 738402, z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt IV CSK 181/14 – Lex nr 1628952, z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt IV CSK 610/13 – Lex nr 1537274). Z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (Księga pierwsza, Tytuł VI, Dział IV, Rozdział I, m.in. art. 316 i następne, w tym art. 328, 3531, 354 czy też art. 516 K.p.c.) jasno wynika, że orzeczenie Sądu to wyrok, postanowienie, czy nakaz zapłaty, a nie wyrok czy postanowienie z uzasadnieniem. Prawomocne orzeczenia sądowe, o których mowa w § 12 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia to takie orzeczenia, których przedmiotem jest stwierdzenie, ustalenie lub ukształtowanie stanu prawnego nieruchomości lub jej części. Dokonanie aktualizacji danych podmiotowych w ewidencji gruntów i budynków, o której mowa w art. 24 ust. 2a i 2b pgik następuje na podstawie takich właśnie orzeczeń (zob. m.in. uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 124/12 – Lex nr 1272566). Są to orzeczenia np. stwierdzające nabycie przez oznaczoną osobę lub osoby prawa własności nieruchomości przez zasiedzenie, w drodze uwłaszczenia, w określonych wyjątkowych okolicznościach ustalające, że dana osoba jest właścicielem nieruchomości na podstawie art. 189 k.p.c., stwierdzające sukcesję singularną bądź uniwersalną, orzekające o zniesieniu współwłasności, dziale spadku itp. Nawet wyrok uzgadniający treść księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie będzie bezpośrednio takim orzeczeniem, bo dopiero zmiana w oparciu o ten wyrok zapisów w dziale III księgi i związana z tym aktualna treść księgi wieczystej odnosząca się do właściciela będzie podstawą do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Tymczasem skarżący domagając się zmian podmiotowych w ewidencji w rzeczywistości powoływali się nie na wyrok lecz na ustalenia Sądu Rejonowego w M. – VI Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w K. oparte na opinii biegłego geodety opracowanej i wykorzystanej jako dowód w sprawie, która toczyła się przed w/w Sądem pod sygn. [...]. Zgodnie z treścią w/w prawomocnego wyroku w sprawie o ochronę własności Sąd zakazał pozwanym w tamtej sprawie skarżącym przejazdu i przechodu szlakiem drożnym oznaczonym na szkicu sytuacyjnym sporządzonym przez wskazanego biegłego w dniu 14 listopada 2012 r. linią przerywaną znajdującym się na części działki nr 3005/4 położonej w W. odpowiadającej części dawnej parceli gruntowej nr 5892 objętej Aktem Własności Ziemi [...], oddalił powództwo A.N. w pozostałym zakresie, oddalił powództwo M.N. w całości i orzekł o kosztach postępowania. W uzasadnieniu powyższego wyroku, w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy z powództwa negatoryjnego, Sąd opierając się na opinii biegłego geodety wskazał, że działka nr 3005/4 powstała z części dawnej parceli gruntowej nr 5892 i części parceli gruntowej nr 2370. Ta ostatnia parcela, jak wynika z aktu własności ziemi nr [...] z dnia [...] września 1973 r. stanowiła własność S.B., której skarżący są następcami prawnymi. Jednakże z uzasadnienia powyższego wyroku nie wynika, aby skarżący lub ich poprzednicy prawni nabyli udziały we wskazywanych przez siebie we wniosku częściach we współwłasności nieruchomości oznaczonej nr ewid. 3005/4 w W. Organy ustaliły, że dokumentacja geodezyjna przygotowana przez biegłego sądowego na potrzeby tamtego postępowania cywilnego nie została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Nawet, gdyby było inaczej to taka dokumentacja geodezyjna także nie stanowi podstawy aktualizacji w odniesieniu do praw osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz § 11 ust. 2 pkt 1 i 2 do gruntów zgodnie z § 12 ust. 1 Rozporządzenia w części opisowej operatu ewidencji. Prawidłowo zaś organy ustaliły, że wyrok Sądu Rejonowego w M. także nie może być podstawą do dokonania tych zmian. Nie ma on bowiem charakteru kształtującego prawo własności, ustalającego takie prawo ani stwierdzającego nabycie prawa własności lub udziałów we współwłasności działki nr 3005/4 i to w częściach określonych we wniosku na rzecz skarżących.

Wszystkie wnioskowane przez strony dowody znajdowały się w aktach sprawy i zostały prawidłowo ocenione przez organy. Przesłuchanie geodety, który był biegłym w sprawie cywilnej na wnioskowane okoliczności, jako nie mogące stanowić podstawy aktualizacji zgodnej z wnioskiem, byłoby zupełnie zbędne w sytuacji, gdy jego zeznania nawet w połączeniu z pozostałymi powołanymi przez skarżących dowodami nie wykazywałyby nabycia udziałów we współwłasności w wysokości zgodnej z wnioskiem. Nabycie udziału we współwłasności nieruchomości musi bowiem co do zasady stosownie do art. 158 kodeksu cywilnego nastąpić w formie aktu notarialnego. Okoliczności zaś, które miała wyjaśnić osoba występująca w postępowaniu cywilnym jako biegły nie miały dla rozstrzygnięcia sprawy żadnego znaczenia. Koncepcja przedstawiona przez skarżących jako sposób "nabycia" przez nich udziałów w prawie własności działki nr ewid. 3005/4 jest w ocenie Sądu sprzeczna z samą definicją nieruchomości wynikającą z art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego. Także analiza przepisów Kodeksu cywilnego (art. 155 i następnych) dotyczących nabycia i utraty własności nie daje podstaw do stwierdzenia, że dokumenty przedłożone przez skarżących wykazują nabycie udziałów we współwłasności działki nr 3005/4. W szczególności tzw. połączenie (art. 193 K.c.) dotyczy wyłącznie rzeczy ruchomych a nie nieruchomości. Zresztą, jak wcześniej wskazano poza kompetencją organów prowadzących ewidencję leży ustalanie takich okoliczności, jeżeli nie wynikają one z dokumentów wyszczególnionych w § 12 ust. 1 Rozporządzenia. Jak podkreśla się w orzecznictwie przepisy art. 20 ust. 1 i ust. 2, art. 22, art. 23 pgik oraz przepisy Rozporządzenia regulują podstawowe zasady dotyczące charakteru ewidencji gruntów i zasad dotyczących wprowadzania zmian w ewidencji. Należy zatem przypomnieć, że ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzygając sporów o prawo, ani nie nadaje czy ujmuje praw. O zasadności tego stanowiska przesądza przyjęta definicja ustawowa ewidencji gruntów i budynków. Według art. 2 pkt 8 powołanej ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej do sądu decyzji: ilekroć w ustawie jest mowa o: ewidencji gruntów i budynków (katastrze nieruchomości) - rozumie się przez to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Ewidencja pełni jedynie funkcje rejestrujące dla stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Stąd też nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich przed organami prowadzącymi taki rejestr żądają wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z określonych dokumentów. Wpisy odnoszące się do stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także aktów notarialnych. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego, w tym Rozporządzenia nie można kwestionować, czy ustalać stanu prawnego nieruchomości, ani też podważać tytułów stanowiących podstawy dokonanych w ewidencji wpisów. Zatem organy prowadzące ewidencję nie są uprawnione do rozstrzygania o stanie prawnym nieruchomości. Nawet uzasadnione wątpliwości dotyczące stanu prawnego nieruchomości nie pozwalają na rozstrzyganie ich w trybie administracyjnym służącym aktualizacji zapisów widniejących w ewidencji. Rację więc mają organy, że w takiej sytuacji konieczne jest wszczęcie odpowiedniego postępowania przed sądem powszechnym, który jest władny rozstrzygać spory na tle stanu prawnego nieruchomości. Jak wcześniej wskazano postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. W razie powstania sporu, co do tego, czyją własnością lub współwłasnością jest nieruchomość ujawniona w operacie gruntów, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego postępowania cywilnego, a dopiero potem można ujawnić zapadłe w takim postępowaniu orzeczeni (wyroku, postanowienia) w operacie ewidencyjnym, jeśli oczywiście nie będzie to wyrok oddalający pozew czy wniosek. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.

Zgodnie z art. 24 ust. 2a pgik informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Ustęp 2b tego przepisu stanowi, że aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Z art. 23, do którego odsyła art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. b pgik wynika, że sądy przekazują właściwemu staroście:

1) odpisy prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - odpisy orzeczeń sądu, w sprawach o:

a) własność nieruchomości lub jej części, w szczególności dotyczących:

- stwierdzenia nabycia prawa własności do nieruchomości przez zasiedzenie,

- nabycia praw do spadku,

- działu spadku,

- zniesienia współwłasności,

- podziału majątku wspólnego,

- potwierdzenia nabycia prawa własności w wyniku uwłaszczenia,

b) wydanie nieruchomości lub jej części,

c) rozgraniczenie nieruchomości;

2) zawiadomienia o nowych wpisach w działach I i II księgi wieczystej (ust. 1 pkt 1 i 2).

Z kolei notariusze przekazują właściwemu staroście:

1) odpisy aktów notarialnych, które w swojej treści zawierają przeniesienie, zmianę, zrzeczenie się albo ustanowienie praw do nieruchomości, które podlegają ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków, bądź obejmują czynności przenoszące własność nieruchomości lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej;

2) odpisy aktów poświadczenia dziedziczenia oraz odpisy europejskich poświadczeń spadkowych (ust. 1 pkt 1 i 2).

Stosownie do ust. 3 pkt 1 tego przepisu organy administracji publicznej przekazują właściwemu staroście:

1) odpisy ostatecznych decyzji administracyjnych, wraz z załącznikami oraz innymi dokumentami stanowiącymi integralną ich część, w sprawie o:

a) nabyciu, zmianie lub utracie prawa własności do nieruchomości, a w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego także o nabyciu, zmianie lub utracie prawa użytkowania wieczystego, trwałego zarządu lub innej formy władania tą nieruchomością,

b) podziale nieruchomości,

c) scaleniu i podziale nieruchomości,

d) scaleniu gruntów,

e) wymianie gruntów,

f) (... dalsze nieistotne dla sprawy).

Przedstawiony wyżej przepis art. 23 ust. 1 pgik obrazuje (aczkolwiek niewyczerpująco) w jakich sprawach prawomocne orzeczenia (a więc wyroki lub postanowienia) sądów stanowią podstawę zmiany wpisów w ewidencji gruntów i budynków.

W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły, że z prawomocnego orzeczenia Sądu Rejonowego w M., tj. wyroku zapadłego w sprawie [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nie wynika, aby skarżący byli współwłaścicielami działki nr 3005/4 w częściach, które wskazali we wniosku. Powyższe nie wynika także z uzasadnienia tego wyroku. Jeśli rzeczywiście zaistniały jakieś nieprawidłowości to możliwe, że w synchronizacji – wykazie zmian gruntowych a nie w odniesieniu do danych podmiotowych dotyczących współwłaścicieli.

Zaznaczyć też trzeba, że absolutnie nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek w zakresie, w którym skarżący domagali się wpisania K.B. na "zasadzie ustawowej wspólności majątkowej" bez podania nawet danych współmałżonka jako współwłaściciela w 38/591 częściach. Z uwagi na trafność zaskarżonej decyzji jest to jednak wyłącznie kwestia marginalna.

Wbrew zarzutom skargi organy prawidłowo oceniły w kontekście wniosku przedstawione im dowody z dokumentów. Z przyczyn wcześniej podanych brak było podstaw do przesłuchania w toku postępowania świadka F.B., tym bardziej, że w oparciu o treść odpisów opinii pisemnej i złożonej do protokołu rozprawy przed Sądem Rejonowym w M. znane było im stanowisko tej osoby. Taki dowód nie miał jednak żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro nie mógł stanowić podstawy do zmiany wpisów dotyczących właścicieli. Nie może być więc mowy o naruszeniu art. 89 § 2 K.p.a. Z przepisów K.p.a. nie wynika, aby organy były zobligowane do uwzględnienia i przeprowadzenia każdego wnioskowanego dowodu. Zgodnie z art. 78 § 1 K.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla rozstrzygnięcia. Stosownie do § 2 tego przepisu organ może także nie uwzględnić żądania, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, Organy miały w aktach odpisy dokumentów stwierdzające okoliczności, na które miał być przesłuchany świadek, które jednak nie wykazywały zasadności dokonania żądanych zmian podmiotowych w rejestrze. Z uwagi na charakter ewidencji gruntów i budynków, który wcześniej przedstawiono, trzeba stwierdzić, że przeprowadzenie takiego dowodu w postępowaniu, które ma charakter wyłącznie rejestrowy pozostawałoby w sprzeczności z jego istotą. Przeprowadzenie zaś dowodu, który i tak nie mógłby wykazać zmian podmiotowych w odniesieniu do konkretnej nieruchomości prowadziłoby jedynie do zbędnej zwłoki przy rozpoznaniu sprawy.

Wbrew zarzutom skargi wszystkie okoliczności niezbędne dla rozpatrzenia wniosku skarżących zostały wystarczająco wyjaśnione i zostało wskazane dlaczego nie uwzględniono wszystkich zawnioskowanych dowodów oraz dlaczego brak było podstaw do uwzględnienia odwołania.

Nie naruszono także art. 7 ani art. 77 § 1 K.p.a. i zasadnie odniesiono się do aktualnych wpisów w księdze wieczystej, którą objęta jest działka nr 3005/4, jako korzystających z przewidzianego w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1007 z późn. zm.) domniemania, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Dla wyników kontrolowanego postępowania zła lub dobra wiara właścicieli nieruchomości przy składaniu wniosku o wpis prawa do księgi wieczystej nie ma żadnego znaczenia. Okoliczność taka jest ustalana i oceniana w określonych sytuacjach w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym, a nie przed organami ewidencyjnymi. Zresztą ewentualna zła wiara według przepisów art. 6 tej ustawy wiąże się z nabyciem prawa własności nieruchomości a nie z wpisem tego prawa do księgi wieczystej. Dlatego też wniosek dowodowy skarżących jako nie mogący mieć żadnego wpływu na wynik sprawy Sąd oddalił.

Jeszcze raz podkreślić należy, że wówczas gdy nie ma sporu o zasięg prawa własności, ewentualny błąd w wykazie zmian gruntowych, jeśli taki rzeczywiście wystąpił, można próbować usunąć w drodze aktualizacji po przedstawieniu dokumentów spełniających standardy przewidziane przepisami prawa, ale nie jest to aktualizacja danych podmiotowych.

Nawet ewentualne rozgraniczenie, o którym mowa w art. 36 pgik, które nie zostało przecież dokonane w toku postępowania z powództwa negatoryjnego, bo to nie ma w tym przedmiocie rozstrzygnięcia w wyroku Sądu Rejonowego w M., nie miałoby żadnego wpływu na wynik sprawy dotyczącej rozstrzygnięcia konkretnie sformułowanego wniosku.

Mając powyższe na uwadze należało skargę oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.