Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 673/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1, i 2, art. 8 ust. 2.
journal: Dz.U. 1963 nr 28 poz 169
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
article: art. 153.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 lipca 2014 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej ustalenia udziałów we wspólnocie gruntowej i umarzającej postępowanie administracyjne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. R. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. po rozpatrzeniu wniosku M. R. i E. C odmówiło stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Kierownika Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] nr [...] w sprawie ustalenia udziałów we wspólnocie gruntowej miasta B. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji, której dotyczył wniosek o stwierdzenie nieważności, stwierdzając jednocześnie, że o rażącym naruszeniu prawa decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja. W sprawie nie zostały spełnione łącznie te trzy przesłanki, co wyklucza stwierdzenie nieważności.

M. R. i E. C. nie zgodzili się z takim rozstrzygnięciem Kolegium i złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. utrzymało w mocy własną decyzję, podtrzymując stanowisko Kolegium zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Następnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję złożył M. R. Sąd ten wyrokiem z dnia 18 grudnia 2007r., sygn. akt II SA/Lu 793/07 oddalił skargę w niniejszej sprawie. Na skutek skargi kasacyjnej M. R. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2009r., sygn. akt II OSK 562/08, uchylił powyższy wyrok WSA w Lublinie i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpatrzenia, który następnie wyrokiem z dnia 10 listopada 2009r. sygn. akt II SA/Lu 353/09 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...], nr [...]. Po uprawomocnieniu się wyroku sprawa z wniosku M. R. i E. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...], nr [...] ponownie powróciła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. do rozpatrzenia zgodnie z wytycznymi Sądu.

Kolegium ponownie rozpatrując sprawę w toku postępowania ustaliło, iż sprawa stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji była już przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym przez ówczesny organ właściwy do stwierdzenia nieważności, a mianowicie Wojewodę Z., który to organ decyzją z dnia [...], nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] nr [...] w sprawie ustalenia udziałów we wspólnocie gruntowej miasta B. Pełnomocnik Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej w B. złożył do akt sprawy prowadzonej przez Kolegium powyższą decyzję wraz z pismem z dnia 25 stycznia 2010r. nr GNiR/ZA/I/7621/3/09 wydanym z upoważnienia Wojewody L. przez p.o. Kierownika Oddziału Geodezji, Nieruchomości i Rolnictwa Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego w L. Delegatura w Z. stwierdzającym, iż decyzja Wojewody Z. z dnia [...] jest prawomocna.

W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. decyzją z dnia [...], nr [...] uchyliło swoją decyzję z dnia [...], nr [...] i umorzyło postępowanie prowadzone przez Kolegium w pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe. Powyższe rozstrzygnięcie również zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z dnia 10 grudnia 2010r., sygn. akt II SA/Lu 456/10 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...], nr [...]. Na powyższy wyrok Kolegium wniosło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 7 września 2012r., sygn. akt II OSK 842/11 skargę oddalił. W związku z powyższym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie dnia 10 grudnia 2010r. sygn. akt II SA/Lu 456/10 stał się prawomocny w dniu 7 września 2012r.

Sprawa z wniosku M. R. i E. C.z dnia 3 sierpnia 2007r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...]. nr [...] ponownie stała się przedmiotem rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. w postępowaniu odwoławczym.

W toku tego postępowania Kolegium ustaliło, iż skarżący M. R. nie żyje. Pełnomocnik M. R. radca prawny Ł. B. pismem z dnia 15 stycznia 2013r. przedłożył postanowienie Sądu Rejonowego w B. I Wydział Cywilny z dnia [...], sygn. akt [...] w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po M. R. zmarłym dnia 6 maja 2011r. Wynika z niego, że spadkobiercami M. R.. są: J. M. R. - żona, oraz dzieci : B. A. R., A. M. S., R. K. G. i M. J. R.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik zarzucił skarżonej decyzji naruszenie art. 105 § 1 kpa, polegające na tym, iż w sytuacji gdy Kolegium w postępowaniu nadzorczym stwierdziło, iż wnioskodawcy, tj. M. R. i E. C. nie są stroną w niniejszym postępowaniu administracyjnym, to winno orzec o umorzeniu wszczętego postępowania, a nie orzekać merytorycznie poprzez wydanie decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. po rozpatrzeniu wniosku E. C. oraz spadkobierców M. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] nr [...] w sprawie ustalenia udziałów we wspólnocie gruntowej miasta B. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji.

Kolegium wyjaśniło, że w niniejszej sprawie uprawnienie do kwestionowania decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] dotyczącej ustalenia udziałów we wspólnocie gruntowej miasta B. przysługuje osobie, której na mocy niniejszej decyzji rozstrzygnięto o jej prawach i obowiązkach, lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązku tej osoby. Wobec tego przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub, w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw. W przedmiotowej sprawie – zdaniem organu – wnioskodawcom przymiot strony nie przysługuje.

Kwalifikacje jakie należało spełniać by być uprawnionym do udziału we wspólnocie gruntowej zawiera art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych ( Dz. U. Nr 28, poz. 169 ze zm.) Zgodnie z ust. 1 uprawnionym do udziału we wspólnocie są osoby fizyczne lub prawne posiadające gospodarstwo rolne, jeżeli w ciągu ostatniego roku przed wejściem w życie ustawy faktycznie korzystały z tej wspólnoty. W świetle tej definicji osoba uprawniona do udziału powinna spełnić dwie przesłanki, a mianowicie posiadanie gospodarstwa rolnego i faktyczne korzystanie z tej wspólnoty przez okres co najmniej 1 roku przed wejściem w życie ustawy. Ustawa z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowywaniu wspólnot gruntowych weszła w życie z dniem 5 lipca 1963r., a zatem uprawniony do udziału we wspólnocie gruntowej poza wykazaniem faktu posiadania gospodarstwa rolnego, musiał także wykazać, że faktycznie korzystał z tej wspólnoty przynajmniej od 5 lipca 1962r.

W przedmiotowej sprawie osobami, które winny spełniać łącznie wymienione wyżej przesłanki byli: A. R. - matka M. R. oraz J. S. - ojciec E. C. Z treści wniosku wynikało, że M. R. jest spadkobiercą A. R., na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w B. I Wydział Cywilny z dnia [...] sygn. akt [...]. Przysługiwał mu udział do 3506371/79972254 części spadku, w skład którego zgodnie z przedłożonym przez skarżącego zaświadczeniem Starosty B. z dnia [...] nr [...] wchodziły działki oznaczone numerami 290,550,618,3927,3942,5029 o pow. ogólnej 74787 m2. Po śmierci M. R. jego spadkobiercami na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. I Wydział Cywilny z dnia [...] sygn. akt [...] w sprawie stwierdzenia nabycia spadku zostali: żona – J. M. R. oraz dzieci: B. A. R., A. M. S., R. K. G. i M. J. R.

E. C. jest spadkobiercą J. S. na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w B. z dnia [...] sygn. [...], zmarłego w dniu 21 grudnia 1965r.

Następcy prawni w celu wykazania swojego interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji stwierdzili, że ich rodzice byli uprawnieni do udziału we wspólnocie gruntowej poprzez fakt posiadania gospodarstwa rolnego na terenie gminy B. M. R. przedłożył zaświadczenie Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych w B. z dnia [...] Dz.[...], z którego wynika, że w działach pierwszym i drugim księgi "Hip 334 B." wpisano, że A. R. jest właścicielem nieruchomości opisanej w dz.I pod pkt 6 lit. a, jako działka łąki położonej w miejscowości K., oznaczonej nr 337 o powierzchni 4623m2, nadanej jej w wyniku zatwierdzonego projektu podziału wspólnot mieszczańskich zapisanych w tabeli likwidacyjnej pod nr 474 oraz, że A. R. przysługuje udział do 1/305 części do wspólnot leśnych o powierzchni 71,5165 ha, 15,1030 bagna i 0,7795 ha dróg otrzymanych ze Skarbu Państwa z tytułu likwidacji służebności leśnych oraz udziału do 1/321 części do wspólnot łąkowych i wodnych o pow. 8,8866 ha łąki i 0,3027 ha wód otrzymanych ze Skarbu Państwa z tytułu likwidacji służebności pastwiskowych, związanych poprzednio z własnością osady zapisanej w tabeli nadawczej pod nr 11, opisanej w dz.I. księgi pod nr 5, wyłączonych od ich sprzedaży w umowie objętej aktem notarialnym z dnia [...] sporządzonym przez notariusza Rep.A nr [...], na mocy której A. R. przeniosła na L. i C. małż. K. własność nieruchomości opisanej w dz.I. księgi pod nr 5.

Natomiast J. S. aktem notarialnym z dnia [...] nr Rep [...] nabył nieruchomość o powierzchni 2428 m 2, dla której założona została księga wieczysta KW nr [...].

W oparciu o powyższe dokumenty skarżący dowodzili, iż ich rodzice, a mianowicie A. R. - matka M. R. oraz J. S. - ojciec E. C. zostali bezpodstawnie nieujęci w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, stanowiącej załącznik do decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...].

W ocenie Kolegium niezbędnym elementem statuującym prawo do udziału we wspólnocie gruntowej poza posiadaniem gospodarstwa rolnego, było faktyczne korzystanie z gruntów wspólnoty. Podstawą oceniania uprawnienia do zaskarżenia wydanej w dniu [...] decyzji były dokumenty będące wówczas w posiadaniu organu, z których mogłoby ewentualnie wynikać uprawnienie matki M. R. i ojca E. C. jako korzystających ze wspólnoty gruntowej. W aktach przedmiotowej sprawy brak jest takich dokumentów, znanych w tamtych czasie organowi wskazujących, że rodzice skarżących korzystali z gruntów wspólnoty gruntowej. Brak tych dokumentów oznacza, że skarżący w prowadzonym przez Kolegium postępowaniu nie wykazali swojego interesu prawnego. Składanie przez skarżących oświadczeń, iż ich rodzice faktycznie korzystali z gruntów wspólnoty gruntowej, nie może być elementem kształtującym interes prawny skarżących - decydujące są dowody będące podstawą orzekania w 1970 r.

Skoro w sprawie brak jest dowodów, aby organowi orzekającemu ówcześnie tj. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. znana była okoliczność posiadania przez matkę M. R. i ojca E. C. uprawnień do uczestnictwa we wspólnocie gruntowej miasta B., zatem ich spadkobiercy nie mają legitymacji do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...].

Organ uznał, że zasługuje na uwzględnienie zarzut pełnomocnika skarżących, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. decyzją z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, poprzez argumentację, iż wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony w nadzwyczajnym postępowaniu, bowiem nie wykazali swojego interesu prawnego niezbędnego do żądania wzruszenia decyzji w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, winno umorzyć wszczęte na ich wniosek postępowanie administracyjne, a nie orzekać merytorycznie poprzez odmowę stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kolegium z dnia [...], nr [...] pełnomocnik J. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ. Zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: art. 7 K.p.a. poprzez brak podjęcia z urzędu niezbędnych dla wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niweczący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a wręcz w sposób chaotyczny, nieprzemyślany, niekonsekwentny i błędny, art. 9 K.p.a. poprzez brak informowania stron nie korzystających z pomocy pełnomocników o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, art. 10 § 1 K.p.a. poprzez brak umożliwienia stronom przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, art. 11 K.p.a. poprzez brak szczegółowego odniesienia się do argumentów stron podnoszonych w toku postępowania oraz lakoniczność uzasadnienia, art. 12 § 1 K.p.a. poprzez opieszałe działanie w sprawie, art. 28 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie do oceny legitymacji czynnej wnioskodawców do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...], art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego niezbędnego dla rozpatrzenia sprawy, oraz poprzez brak oceny zebranego w sprawie materiału, art. 80 K.p.a. poprzez ocenę legitymacji czynnej wnioskodawców do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] poprzez pryzmat arbitralnie i dowolnie wybranych przez organ dowodów spośród zgromadzonych w sprawie, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji, a w szczególności brak wskazania w uzasadnieniu decyzji dowodów, na których organ się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez nieuzasadnione umorzenie postępowania.

Ponadto strona skarżąca wskazała, że organ nie wykonał wytycznych zawartych w wyrokach WSA w Lublinie: z dnia 10 listopada 2009r., sygn. II SA/Lu 353/09, oraz z dnia 10 grudnia 2010r., sygn. II SA/Lu 456/10.

W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżona decyzja jest na tyle enigmatyczna w swoim uzasadnieniu, co do poczynionych w sprawie ustaleń przez Kolegium, oraz argumentacji przemawiającej za rozstrzygnięciem, że nie można poddać jej właściwej kontroli i ocenie. Zdaniem strony Kolegium powołuje się na ustalenia, co do braku dowodów, jednakże nie wyjaśnia, jakie ustalenia ma na myśli. Kolegium przez 6 lat postępowania nie wyjaśniło bowiem w żaden sposób kwestii legitymacji czynnej wnioskodawców (pismo z dnia 4 czerwca 2007r.), nie usystematyzowało przy tym prawidłowo już zgromadzony w sprawie materiał i nie opisało wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dotyczące także ustalenia legitymacji wnioskodawców (np.: zaświadczenie Burmistrza B. z dnia 22.10.1938r., zaświadczenie notarialne z dnia 18.01.1991r., L.dz.48/91, wypis z ewidencji gruntów z dnia 21 października 2003r. G.4082, opinia prawna pełnomocnika Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej w B. z dnia 30 stycznia 2006r., czy protokoły z rozpraw administracyjnych w niniejszej sprawie z dnia 9 marca 2007r. i z dnia 22 maja 2007r., zawierające wyjaśnienia stron).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana z naruszeniem prawa.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...], nr [...], którym organ ten uchylił w całości decyzję własną z dnia [...], nr [...] i umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wniosku E. C. oraz spadkobierców M. R., tj. J. M. R., B. A. i R., A. M. S., R. K. G. i M. J. R. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Kierownika Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...], nr [...] w sprawie ustalenia udziałów we wspólnocie gruntowej miasta B. Jako motyw decyzji organ wskazał brak po stronie skarżącej interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...].

Organ orzekając ponownie w tej samej sprawie, powinien uwzględnić oceny prawne i wskazania wyrażone wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż jest nim związany zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. z 2012r., poz. 270 ze zm.), który ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Przede wszystkim należy wskazać, iż w poprzednio, dwukrotnie toczących się postępowaniach sądowoadministracyjnych, Sąd sformułował wytyczne organowi odwoławczemu, do których powinien się dostosować, czego nie uczynił w wyczerpującym zakresie.

Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169 ze zm.), dalej jako "ustawa", wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie ustala, w drodze decyzji, starosta. Dla obszarów gmin projekty takich wykazów sporządzają wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast). Uprawnionymi do udziału we wspólnocie gruntowej, w myśl zaś art. 6 ust. 1 ustawy, są osoby fizyczne lub prawne posiadające gospodarstwa rolne, jeżeli w ciągu ostatniego roku przed dniem wejścia w życie ustawy faktycznie korzystały z tej wspólnoty.

Sąd podziela pogląd, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2012 r., II OSK 2241/10, LEX nr 1138119, wyrok NSA z dnia 23 lipca 2008 r., I OSK 373/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2010 r., I SA/Wa 1905/09, wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2011 r., IV SA/Wa 248/11, LEX nr 995602). Nie można zatem pozbawić możliwości ochrony swoich praw osoby, która nie ma udziału we wspólnocie a twierdzi, że wspólnotą gruntową objęte są grunty stanowiące jej własność. Przede wszystkim należy przyjąć, że krąg zainteresowanych stron w sprawie dotyczącej wspólnoty gruntowej nie ogranicza się do osób uprawnionych do udziału w tej wspólnocie (art. 6), albowiem potrzebę udziału w takim postępowaniu może wykazać każdy mający w tym interes prawny (art. 28 k.p.a.).

Posiadanie przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym zależy zatem od istnienia interesu prawnego, który należy rozumieć jako interes wynikający z normy prawa materialnego, pozostający w bezpośrednim, konkretnym, indywidualnym i aktualnym związku z postępowaniem w określonej sprawie administracyjnej. Stwierdzenie istnienia takiego interesu wymaga zatem zaistnienia związku o charakterze materialnoprawnym pomiędzy obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu (wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r., III SA 1876/99, wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 czerwca 2013 r., II SA/Kr 359/13). Innymi słowy, stroną postępowania nieważnościowego jest podmiot, który wprawdzie nie był stroną w postępowaniu zwykłym, jednak ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. do bycia stroną w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym.

Skarżąca nie brała udziału w charakterze strony w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji Kierownika Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] w sprawie ustalenia udziałów we wspólnocie gruntowej miasta B., jednak uznanie, że nie ma ona interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności tej decyzji było w świetle okoliczności niniejszej sprawy chybione.

Strona skarżąca wielokrotnie wskazywała, że poza posiadaniem gospodarstwa rolnego, nastąpiło faktyczne korzystanie z gruntów wspólnoty w myśl art. 6 ustawy. Kolegium wskazało, że w aktach sprawy brak dokumentów, znanych w tamtym czasie organowi wskazujących, że spadkodawcy skarżącej korzystali z gruntów wspólnoty gruntowej. Brak tych dokumentów oznacza zdaniem organu, że skarżąca w prowadzonym postępowaniu nie wykazała swojego interesu prawnego. Uznał przy tym, że składanie przez stronę oświadczeń, że jej rodzice faktycznie korzystali z gruntów wspólnoty gruntowej, nie może być elementem kształtującym interes prawny skarżącej.

Mając na uwadze zasadę oficjalności trzeba wskazać, że to na organie również spoczywa prowadzenie postępowania dowodowego z urzędu.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się w żaden sposób do powoływanych w piśmie z dnia 4 czerwca 2007r. okoliczności, przesądzając, że odmowa stwierdzenia nieważności wyżej powołanej decyzji nie pozostaje w związku z sytuacją prawną skarżącej, bo nie wpływa bezpośrednio na sferę jej praw. Stanowisko organu jest błędne, gdyż skarżącej, przysługuje prawo do występowania w charakterze strony w postępowaniu nadzwyczajnym, mającym na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji w sprawie ustalenia udziałów we wspólnocie gruntowej miasta B. Kolegium nie przeprowadziło postępowania wyjaśniającego, mającego na celu weryfikację okoliczności podniesionych przez skarżącą, a w konsekwencji błędnie odmówiło jej przymiotu strony postępowania nadzwyczajnego i uchyliło się od merytorycznego rozpoznania sprawy, naruszając tym samym nie tylko dyspozycję art. 28 i art. 105 § 1 k.p.a., ale również art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Stwierdzone uchybienia miały istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowały treść zaskarżonej decyzji. Błędnie przyjęte przez Kolegium stanowisko doprowadziło bowiem do wydania decyzji umarzającej postępowanie zamiast rozstrzygnięcia merytorycznego, wydanego po zbadaniu decyzji z 30 lipca 2007r. w świetle przesłanek nieważnościowych określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Ponadto nie można uznać działania organu za konsekwentne i słuszne, bowiem jak wynika z akt sprawy i co potwierdził NSA w wyroku z dnia 17 kwietnia 2009r. (sygn. akt II OSK 562/08), skoro Kolegium uznało M. R. za stronę legitymowaną do żądania stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] i prowadziło na jego wniosek postępowanie nadzorcze, to tej legitymacji nie mogło ograniczyć tylko do jednego ze zgłoszonych przez wnioskodawcę zarzutów. Ponadto należy wskazać, że żaden z sądów administracyjnych (Wojewódzki Sąd Administracyjny, ani Naczelny Sąd Administracyjny) rozpoznających niniejszą sprawę nie zakwestionowali legitymacji do żądania przez M. R., a następnie przez jego następcę prawnego stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...].

W ocenie Sądu opisane wyżej uchybienia organu odwoławczego mają istotny wpływ na wynik sprawy i prowadzą do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Powyższe uzasadnia zatem uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 tej ustawy.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę zawarte wyżej uwagi i wnioski. Oceni, czy wystąpiły przesłanki odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...], przeprowadzając w tym celu postępowanie.

Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł jak w sentencji.