Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1095/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 106, 182, 183, 185, 189, 203
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 7, 77, 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 66, 67
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej X S.A. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 541/22 w sprawie ze skargi Q sp. z o.o. w [...] na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, 2. zasądza od Q sp. z o.o. w [...] na rzecz X S.A. w [...] kwotę 490 (czterysta dziewięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z 10 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 541/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi X sp. z o.o. w [...] na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji i zasądził od Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz X sp. z o.o. w [...] zwrot kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WMWINB), po rozpatrzeniu odwołania X sp. z o.o. z siedzibą w [...] od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie (PINB) z dnia 3 marca 2022 r. nakazującej współwłaścicielom budynku biurowego przy [...] w [...] usunąć nieprawidłowości dotyczące stanu technicznego tego budynku poprzez wykonanie naprawy ściany, wymianę pokrycia dachowego i naprawę żelbetowych elementów konstrukcji w piwnicy w terminie do 30 czerwca 2022 r., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu usunięcia nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego przedmiotowego budynku i wyznaczył nowy termin wykonania powyższych robót do dnia 31 sierpnia 2022 r., w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu powyższej decyzji wyjaśniono, że po wpłynięciu wniosku mgr inż. R. R. o wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku będącego w stanie przedawaryjnym i przeprowadzeniu kontroli użytkowania budynku – będącego współwłasnością strony skarżącej i Q S.A. w [...] organ I instancji stwierdził: widoczne w kilku miejscach odsłonięte zbrojenie stropu żelbetowego nad piwnicą i przerwane w wyniku korozji stali zbrojeniowej strzemiono, a także widoczne pęknięcie ściany zewnętrznej parteru pod oknem oraz dużą ilość śladów po przeciekach z dachu. Nie stwierdzono natomiast widocznych pęknięć i zarysowań elementów konstrukcyjnych. Zauważono ponadto, że budynek w części należącej do Spółki nie jest użytkowany, użytkowane są tylko pomieszczenia należące do strony skarżącej, media do budynku zostały odcięte. Po wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stanu technicznego przedmiotowego budynku, do akt sprawy dołączono ekspertyzę techniczną dotyczącą stanu technicznego w/w budynku sporządzoną przez mgr inż. E. G., w której opisano istniejące nieprawidłowości oraz stwierdzono, że konstrukcja budynku w obecnym stanie technicznym nie zagraża bezpieczeństwu. Do akt zostały również dołączone: operat techniczny mgr inż. P. B. wskazujący na odchylanie się budynku od pionu; sprawozdanie z pomiarów geodezyjnych budynku mgr inż. E. G. stwierdzające brak przemieszczeń pionowych; ekspertyza techniczna mgr inż. T. M. i dr hab. inż. prof. nadzw. Politechniki [...] M. N., w której stwierdzono, że budynek nie wykazuje znamion zewnętrznych bezpośredniego zagrożenia zniszczenia konstrukcji, ale prawdopodobne jest wystąpienie awarii związanej z postępującą degradacją jego substancji i brakiem właściwej obsługi technicznej. Do akt zostało także dołączone pismo mgr inż. E. G. dotyczące pomiarów geodezyjnych budynku, w którym wskazano, że pomiary w dniu 18 listopada 2021 r. nie wykazały odchyleń budynku od pionu w stosunku do pomiarów z dnia 17 maja 2021 r. Na podstawie przestawionych ekspertyz, PINB uznał, że nie istnieje zagrożenie katastrofą budowlaną, natomiast nieodpowiedni jest stan techniczny budynku i w związku z tym nakazał, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., dalej: P.b.), usunięcie nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku. W ocenie PINB, nie było podstaw do wydania nakazu rozbiórki budynku na podstawie art. 67 ust. 1 P.b. Organ zaznaczył, że współwłaściciele budynku mają prawo rozebrać ten budynek na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Olsztyna z dnia 7 grudnia 2020 r. o pozwoleniu na rozbiórkę, wydanej na wniosek strony skarżącej.

WMWINB podzielił stanowisko organu I instancji, że nie ma podstaw do nakazania rozbiórki przedmiotowego budynku. Wskazał, że z ustaleń PINB oraz dołączonych do akt ekspertyz wynika, iż zasadnicze usterki dotyczą pęknięcia zewnętrznej ściany samonośnej na kondygnacji parteru, nieszczelności pokrycia dachowego, braku otuliny zbrojenia żelbetowych elementów konstrukcyjnych w piwnicy, natomiast konstrukcja budynku w obecnym stanie technicznym nie zagraża bezpieczeństwu. Zdaniem WMWINB, wykonanie obowiązków określonych w decyzji organu I instancji doprowadzi do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego przedmiotowego budynku.

Skargą X sp. z o.o. w [...] zaskarżyła powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie art. 67 ust. 1 P.b. i art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

W piśmie z dnia 22 sierpnia 2022 r. Q S.A. w [...] wniosła o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 10 stycznia 2023 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę oraz podniósł, że ekspertyza mgr inż. R. R. wskazuje na konieczność natychmiastowej rozbiórki budynku, bowiem budynek odchyla się w stopniu 12-15 cm. Podniósł również, iż remont jest nieekonomiczny, zostało już wydane pozwolenie na rozbiórkę budynku. Z kolei strona skarżąca podnosła że uzyskano pozwolenie na rozbiórkę budynku, ale nie można go rozebrać, gdyż budynek nie należy w całości do strony skarżącej.

Natomiast pełnomocnik Q S.A. w [...] na rozprawie wniósł o oddalenie skargi wskazując, że z ekspertyz wynika, iż konstrukcja budynku w obecnym stanie nie zagraża bezpieczeństwu. Podniósł, iż interesy obu współwłaścicieli są rozbieżne i wyjaśnił, że w Sądzie Rejonowym w [...] toczy się postępowanie sądowe w przedmiocie uzyskania zastępczej zgody – w trybie art. 199 k.c. w zw. z art. 1047 k.p.c., na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd w przedmiocie dokonania naprawy budynku w zakresie wskazanym w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że przedmiotowy budynek niewątpliwie znajduje się w stanie technicznym wymagającym interwencji. Wynika to z ustaleń organu, jak również ze znajdujących się w aktach ekspertyz dotyczących stanu technicznego budynku. Jednak, aby wydać nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w trybie art. 66 ust. 1 P.b., organ nadzoru budowlanego musi uzyskać zapewnienie właściciela o zamiarze wykonania robót mających na celu doprowadzenie obiektu do odpowiedniego stanu technicznego. Jeżeli właściciel nie ma zamiaru wykonywać remontu budynku, a nawet wyraźnie wskazuje, że chce rozbiórki obiektu, to nie ma podstaw do nałożenia na niego obowiązków wynikających z art. 66 ust. 1 P.b. Sąd wskazał, że nakazanie wykonania robót budowlanych zmierzających do przywrócenia budynku do stanu zgodnego z prawem budowlanym stanowi ingerencję władzy publicznej w uprawnienia właścicielskie. Zatem zanim organy administracji publicznej w określonej sprawie zastosują art. 66 ust. 1 P.b., muszą ustalić zamiary właściciela. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca, będąca jednym ze współwłaścicieli budynku, wyraźnie wskazuje, że chce rozebrać budynek. Natomiast drugi ze współwłaścicieli – Q S.A. w [...], domaga się remontu tego budynku. W związku z tym, jak wskazano na rozprawie, przed Sądem Rejonowym w [...] toczy się postępowanie w przedmiocie uzyskania zgody zastępczej – w trybie art. 199 k.c. w zw. z art. 1047 k.p.c., na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd w przedmiocie dokonania naprawy budynku w zakresie wskazanym w zaskarżonych decyzjach. Zdaniem Sądu, dopóki nie zostanie uzyskana zgoda zastępcza w postępowaniu przed sądem cywilnym, nie ma podstaw do nakładania obowiązków wynikających z art. 66 ust. 1 P.b. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją jest zatem w ocenie Sądu obecnie bezprzedmiotowe. Dopiero uzyskanie zgody zastępczej na wykonanie remontu pozwoli na wydanie decyzji w trybie art. 66 ust. 1 P.b. W tej sytuacji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Skargą kasacyjną Q S.A. w [...] zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane (P.b.) poprzez błędną jego wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że organy administracji publicznej przed zastosowaniem art. 66 ust. 1 P.b. muszą ustalić zamiary właściciela, ponieważ nakazanie wykonania robót budowlanych zmierzających do przywrócenia budynku do stanu zgodnego z prawem budowlanym stanowi ingerencję władzy publicznej w uprawnienia właścicielskie w sytuacji, gdy z ustalonego orzecznictwa wynika, że art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. ma charakter związany, co oznacza, że w sytuacji wystąpienia przesłanki określonej w tym przepisie - jak w niniejszej sprawie - organ nadzoru budowlanego jest zobligowany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości;

2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przez sadami administracyjnymi w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez nie przeprowadzenie dowodów pozwalających ustalić przyczyny rozbieżnych stanowisk współwłaścicieli w sprawie rozbiórki budynku, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego przez przyjęcie, iż wolą właścicieli jest rozbiórka budynku i oparciem wyroku na przyjęciu, że toczące się postępowanie cywilne na podstawie art. 199 k.c. w przedmiocie uzyskania zgody zastępczej na wykonanie remontu budynku wyłącza możliwość wydawania decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 P.b. Podstawą wystąpienia przez Q S.A. z wnioskiem o uzyskanie zgody na wykonanie robót remontowych w przedmiotowym budynku, były decyzje uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Wniosek ten miał również zabezpieczyć Q S.A. przed negatywnymi skutkami nie wykonania decyzji organów nadzoru budowlanego.

Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o jej rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżąca kasacyjnie Spółka wnosząc kasację zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, po doręczeniu odpisu tej skargi, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie choć nie wszystkie jej zarzuty okazały się usprawiedliwione.

Przede wszystkim zasadny jest zarzut wniesionego środka odwoławczego błędnej wykładni art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. Sąd pierwszej instancji wskazał, że będący przedmiotem postępowania budynek przy [...] w [...] niewątpliwie znajduje się w stanie technicznym wymagającym interwencji, jednak aby wydać nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w trybie art. 66 ust. 1 P.b. organ nadzoru budowlanego musi uzyskać zapewnienie właściciela o zamiarze wykonania robót mających na celu doprowadzenie obiektu do odpowiedniego stanu technicznego. Jeżeli właściciel nie ma zamiaru wykonywać remontu budynku, a nawet wyraźnie wskazuje, że chce rozbiórki obiektu, to nie ma podstaw do nałożenia na niego obowiązków wynikających z art. 66 ust. 1 P.b. Taki pogląd jest kwestionowany skargą kasacyjną.

Wbrew stanowisku WSA wyrażonemu w zaskarżonym wyroku, jeżeli wystąpi jedna z czterech przesłanek wymienionych w art. 66 ust. 1 P.b. czy 1a, uzasadniona jest ingerencja organu nadzoru budowlanego. Stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, czy też jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia, obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji zawierającej odpowiednie nakazy (ar. 66 ust. 1). W takim przypadku bowiem organ obowiązany jest do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego. Decyzje podejmowane na podstawie art. 66 P.b. mają charakter związany. Związany charakter decyzji wynika właśnie z tego, że ustalenie przez organ nadzoru budowanego, iż zachodzi któraś z przesłanek wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1-4 Pb, wymusza na nim wydanie decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (zob. wyroki NSA: z 20 maja 2011 r., II OSK 916/10; z 14 lutego 2013 r., II OSK 1917/11; z 2 września 2014 r., II OSK 3075/13). W takiej właśnie sytuacji organ nadzoru budowlanego, nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (wyrok NSA z dnia 14 lipca 1998 r., IV SA 1420/96). Tym samym nie można uzależniać wydania decyzji w trybie art. 66 ust. 1 P.b. od wcześniejszego pozyskania zgody czy też zapewnienia właściciela o zamiarze wykonania robót mających na celu doprowadzenie obiektu do odpowiedniego stanu technicznego gdy ten nie ma zamiaru wykonywać remontu budynku, a nawet wyraźnie wskazuje, że chce rozbiórki obiektu jak błędnie uznał to Sąd pierwszej instancji. O sposobie rozstrzygnięcia w tym przypadku orzeka organ nadzoru budowlanego mając na uwadze uwarunkowania wynikające z dyspozycji normy art. 66 ust. 1 P.b.

Przede wszystkim organy nadzoru budowlanego wydające decyzję w trybie art. 66 ust. 1 P.b. nie mogą, jak w tej sprawie, uwzględniać przyszłych, a więc niepewnych planów inwestycyjnych jednego z dwóch współwłaścicieli spornego budynku odpowiedzialnych za jego stan techniczny, w szczególności, że ci, jak wskazano w zaskarżonym wyroku mają rozbieżne stanowisko co do przyszłości tego budynku. Z dołączonych do akt sprawy 4 ekspertyz (dwóm autorstwa mgr. inż R. R. nie dano wiary) w szczególności z dwóch z nich - autorstwa inż. E. G. z maja 2021 r., uzupełnionej ekspertyzą budynku opracowaną przez inż. E. G. a zweryfikowaną przez dr hab. inż. prof. zw. Politechniki [...] J. T. jak i kolejnej autorstwa mgr inż. T. M. oraz dr hab. inż. prof. zw. Politechniki [...] M. N. wynikało, iż przedmiotowy budynek nie wykazuje znamion bezpośredniego zagrożenia zniszczeniem konstrukcji ale postępuje degradacja jego substancji, a przede wszystkim, iż nie istnieje zagrożenie katastrofą budowlaną. Nie stwierdzono potrzeby wygrodzenia strefy niebezpiecznej przy budynku ani konieczności wykonania daszków ochronnych nad chodnikami przylegającymi do budynku. W konkluzji uznano, że możliwy jest remont spornego budynku, a ujawniony nieodpowiedni stan techniczny budynku, jak zaznaczono, uzasadniał potrzebę zastosowania nakazów opartych na normie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b.

Dlatego też w takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego powinien dążyć do skutecznego egzekwowania bezzwłocznego doprowadzenia obiektu do stanu nie stwarzającego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi bądź jego doprowadzenia do stanu odpowiadającego wymaganiom technicznym, niezależnie od woli i intencji właściciela obiektu. Jest tak tym bardziej, gdy wydłużenie terminu do usunięcia nieprawidłowości budowlanych nie znajduje odzwierciedlenia w interesie społecznym, którego celem jest zapewnienie bezpieczeństwa. Stanowiska tego nie może zmienić powoływanie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na toczące się postępowanie przed Sądem Rejonowym w [...] w przedmiocie uzyskania zgody zastępczej – w trybie art. 199 k.c. w zw. z art. 1047 k.p.c., na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd w przedmiocie dokonania naprawy budynku w zakresie wskazanym w zaskarżonych decyzjach.

Po ustaleniu zatem, iż istnieje materialnoprawna przesłanka zastosowania przepisu art. 66 ust. 1 P.b., organ nadzoru budowlanego wydaje stosowną decyzję administracyjną, skierowaną do właściciela obiektu budowlanego lub współwłaścicieli (jeżeli obiekt stanowi współwłasność), nie kierując się wielkością udziałów we współwłasności. Rozliczenia pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości nie należą do sfery spraw administracyjnych, jak też w tym przypadku nie mają wpływu na orzeczenie administracyjne.

Należy w tym miejscu jedynie informacyjnie zaznaczyć, iż w motywach decyzji organu pierwszej instancji podkreślono, iż zdaniem PINB w Olsztynie wydanie decyzji w trybie art. 67 ust. 1 P.b. w świetle zgromadzonego materiału dowodowego byłoby naruszeniem konstytucyjnie chronionego prawa własności. Zdaniem Sądu odwoławczego ma rację organ wskazując, że to przepis art. 67 ust. 1 P.b. wymaga pełnej zgody współwłaścicieli nieruchomości na rozbiórkę obiektu budowlanego. Nakaz rozbiórki ingeruje w konstytucyjnie chronione prawo własności. Zatem wykładnia przepisu art. 67 ust. 1 P.b. musi uwzględniać okoliczność, że zwrot "nie nadaje się do remontu" odnosi się nie tylko do obiektywnej niemożności przeprowadzenia remontu, ale również do braku zamiaru właściciela do doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Oznacza to, że zanim organ nadzoru budowlanego orzeknie rozbiórkę danego obiektu, powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, którego celem jest ustalenie czy obiekt nadaje się do remontu, w tym czy i w jaki sposób właściciel obiektu ma zamiar usunąć istniejące naruszenie prawa. Niemniej jednak w tej sprawie nie mamy do czynienia z postępowaniem opartym na ww. normie. Na tym etapie postępowania wskazywana przez ekspertów techniczna możliwość wykonania remontu budynku oraz brak pełnej zgody współwłaścicieli na rozbiórkę, co do zasady nie dawał podstaw do nakazania rozbiórki obiektu w oparciu o art. 67 P.b.

Nie jest natomiast usprawiedliwiony zarzut kasacji naruszenia przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez nie przeprowadzenie dowodów pozwalających ustalić przyczyny rozbieżnych stanowisk współwłaścicieli w sprawie rozbiórki budynku, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego.

Zgodnie z art. 106 § 1 p.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wiosek przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny jest dopuszczalne wówczas, gdy wnioskowany dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. W sprawie tej nie wnioskowano o przeprowadzenie dowodów z dokumentów. Należy jednocześnie uwzględnić, że sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy rozpoznanej zaskarżoną decyzją. Może on dokonywać jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem tejże decyzji. Celem postępowania dowodowego, o którym stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy dokonały prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisami prawa materialnego.

Przewidzianą w art. 106 § 3 p.p.s.a. możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodu uzupełniającego z dokumentu należy rozumieć jako odnoszącą się do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, a nie do sytuacji wystąpienia wątpliwości związanych z ustaleniami zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może bowiem służyć podważeniu prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd administracyjny za podstawę wyrokowania, z którymi strona skarżąca kasacyjnie się nie zgadza - patrz wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2024 r. III FSK 380/23.

Tym samym Sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a tylko kontroluje zgodność z prawem wydanej w sprawie przez organ decyzji. Instytucja przeprowadzenia dowodu przez sąd administracyjny ma charakter wyjątkowy, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Wskazywanie w skardze kasacyjnej na potrzebę ustalania w opisanym wyżej trybie przyczyn sporu pomiędzy współwłaścicielami obiektu z których jeden chce jego naprawy a inny jego rozbiórki oraz powodu nie wykonywania uprzednio uzyskanej przez skarżącą Spółkę X decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę budynku, nie znajduje uzasadnienia prawnego w realiach tej sprawy. Stąd też zarzut czyniony w tym zakresie jest całkowicie bezzasadny.

Niemniej jednak dotychczasowe rozważania wskazują, że zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem prawa materialnego art. 66 ust. 1 P.b. Przedstawiona wyżej wykładnia ww. normy uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem dokonania właściwej, w pełnym zakresie, oceny legalności zaskarżonej decyzji, przy uwzględnieniu wskazań przedmiotowego wyroku.

Z tych powodów na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 w zw.z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.