Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 992/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 25 września 2023 r., znak: SKO.41/5282/EG/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 września 2023 r. znak: SKO.41/5282/EG/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej jako: Kolegium lub organ) po rozpatrzeniu zażalenia E. K. (dalej jako: skarżąca), utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Zakrzówek (dalej jako: Wójt) z dnia 31 sierpnia 2023 r. znak: ROŚ.6331.3.2019 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie wykonania decyzji znak: ZG.6331.18.2015 z dnia 29 sierpnia 2016 r. nakładającej na R. F. obowiązek wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce o nr ewid. [...] Obręb Z.

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia 29 sierpnia 2016 r. znak: ZG.6331.18.2015 Wójt Gminy Zakrzówek nałożył na R. F. obowiązek wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce o nr ewid. [...] Obręb Z. poprzez zlikwidowanie nasypu o szer. 1 m przy ścianie budynku znajdującego się na działce o nr ewid. [...] na całej jego długości ze spadkiem do poziomu najniższego wylotu rynny spustowej, odprowadzającej wodę z dachu budynku znajdującego się na działce stanowiącej własność małż. K., wykonanie w narożniku działki o nr ewid. [...] przy granicy z działką o nr ewid. [...] dołu chłonnego o poj. min. 2 m3 i głębokości 1.3 m p.p.t. w terminie do 30 dni od uprawomocnienia się decyzji. Jednocześnie organ zobowiązał E. K. do pokrycia połowy kosztów wykonania dołu chłonnego. Po wydaniu decyzji organ dokonał sprawdzenia jej wykonania, przeprowadzając w dniach 9 czerwca i 4 lipca 2017 r. oględziny. Z ustaleń tych wynikało, że wszystkie obowiązki zostały wykonane. Następnie w dniu 21 września 2021 r. E. K. wniosła o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sprawie wykonania w/w decyzji w związku z dalszym negatywnym oddziaływaniem z zakresu stosunków wodnych z nieruchomości sąsiedniej oraz faktycznym brakiem wykonania przedmiotowej decyzji. Podzielając stanowisko E. K. organ I instancji wydał w dniu 25 listopada 2021 r. upomnienie, w celu wykonania przez R. F. obowiązków wynikających z decyzji znak: ZG.6331.18.2015. W odpowiedzi na upomnienie wyjaśnienia złożyła R. F., stwierdzając w piśmie z dnia 20 grudnia 2021 r., że wszystkie obowiązki nałożone w/w decyzji zostały przez nią zrealizowane. Następnie w dniu 14 stycznia 2022 r. (błędna data na postanowieniu 2021 r) organ I instancji wszczął postępowanie egzekucyjne w sprawie wykonania obowiązków nałożonych w/w decyzją - postanowienie znak: ROŚ.6331.3.2019, wystawiając także tytuł wykonawczy w dniu 16 stycznia 2022 r. (także z błędną datą 2021 r.). W odpowiedzi na te działania organu R. F. ponownie oświadczyła (pismo z dnia 2 lutego 2022 r.), że nałożone na nią obowiązki zrealizowała w wyznaczonym terminie tj. do 30 kwietnia 2016 r. Pismem z dnia 11 marca 2022 r. organ poinformował strony o wyznaczeniu na dzień 7 kwietnia 2022 r. kontroli, z której sporządzono protokół podpisany przez pracowników organu. W protokole potwierdzono wykonanie obowiązków wynikających z przedmiotowej decyzji, jednocześnie wskazano na konieczność przeprofilowania spadku działki o nr ewid. [...], spadku rowu odwadniającego od ściany budynku E. K. w kierunku działki R. F. Dalej pismami z dnia 21 kwietnia 2022 r. organ poinformował strony o możliwości zapoznania się z ustaleniami kontroli i zobowiązał R. F. do wykonania czynności zawartych w protokole z dnia 9 maja 2022 r. W piśmie z 1 maja 2022 r. E. K. wyraziła swoje stanowisko wobec czynności przeprowadzonych przez organ oraz odrzuciła obowiązek partycypacji w kosztach budowy dołu chłonnego. Następnie organ I instancji na dzień 26 maja 2022 r. wyznaczył kolejną kontrolę, z której ponownie sporządzono dokument nazwany przez organ protokołem. W jego treści wskazane na wykonanie wszystkich obowiązków przez R. F. Skutkiem ustaleń organu było wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z dnia 3 czerwca 2022 r., znak: ROŚ.6331.2.2019. Na skutek wniesienia przez E. K. zażalenia i oceny sprawy postanowienie to zostało uchylone przez tut. Kolegium postanowieniem z dnia 30 czerwca 2022 r. SKO.41/2761/EG/2022 a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania organ ponownie wydał postanowienie o umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zażalenie na to postanowienie wniosła E. K., stwierdzając, że nie zgadza się z przyjętym przez organ stanowiskiem. W jej opinii nie wykonano obowiązków nałożonych na R. F. w/w decyzji. W zażaleniu skarżąca domaga się również przeprowadzenia remontu budynku przez sąsiadów.

Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej Kolegium postanowieniem z dnia 25 września 2023 r. utrzymało w mocy orzeczenia Wójta. Na wstępie organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako u.p.e.a.) postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego. Następnie podniesiono, że w myśl art. 7 § 3 u.p.e.a. stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. Jest to konsekwencją zasady tzw. niezbędności, co oznacza, że postępowanie egzekucyjne prowadzi się wyłącznie wówczas gdy istniejący obowiązek o charakterze publicznoprawnym nie został wykonany przez zobowiązanego dobrowolnie i nie ma innej możliwości zrealizowania go. Nie ulega wątpliwości, że wykonanie obowiązku ma ten skutek, że w tym zakresie obowiązek wygasa, a zatem dalsze prowadzenie egzekucji jest niedopuszczalne. Nie budzi wątpliwości, że wykonanie obowiązku nałożonego przez organ administracji publicznej we własnej decyzji wymaga jego weryfikacji, a organ ma obowiązek doprowadzenia do wykonania wydanej przez siebie decyzji. Kolegium podkreśliło, że skoro wykonanie obowiązku, wskazane w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jako odrębna i samodzielna przesłanka umorzenia postępowania, zostało ograniczone do okresu sprzed wszczęcia postępowania egzekucyjnego, zatem wykonanie obowiązku już w toku tego postępowania nie stanowi podstawy do jego umorzenia (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolski z 31 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Go 798/20, CBOSA).

Dokonując oceny postanowienia wydanego przez organ I instancji stwierdzono, że jego przesłanki zostały oparte na prawidłowych ustaleniach. W konsekwencji poprzednich rozstrzygnięć Kolegium organ I instancji przeprowadził czynności, których celem miało być ustalenie prawidłowości wykonania obowiązków wynikających z decyzji znak: ZG.6331.18.2015. Zgodnie z jej treścią zobowiązana R. F. miała zlikwidować nasyp o szer. 1 m przy ścianie budynku znajdującego się na działce o nr ewid. [...] na całej jego długości ze spadkiem do poziomu najniższego wylotu rynny spustowej odprowadzającej wodę z dachu budynku znajdującego się na działce stanowiącej własność małż. K. Ponadto R. F. miała wykonać w narożniku działki o nr ewid. [...] przy granicy z działką o nr ewid. ...] dół chłonny o poj. min. 2 m3 i głębokości 1.3 m p.p.t. w terminie do 30 dni od uprawomocnienia się decyzji. Należy przy tym zauważyć, że z treści decyzji wynikał obowiązek E. K. do pokrycia połowy kosztów wykonania dołu chłonnego, który jest kwestionowany przez skarżącą i w opinii Kolegium pozostaje zatem odrębną kwestią do wyegzekwowania przez stronę, która poniosła koszty jego wykonania.

Zdaniem Kolegium z przeprowadzonych w dniu 14 lipca br. oględzin, które odbyły się z udziałem R. F. i E. K. wynika, że zobowiązana do wykonania w/w decyzji zrealizowała wszystkie nałożone na nią obowiązki. Ich zakres i prawidłowość nie budzi wątpliwości i odpowiada treści ostatecznej decyzji administracyjnej. Przeprowadzone 14 lipca br. oględziny potwierdziły przy tym ustalenia organu I instancji poczynione w toku oględzin przeprowadzonych w dniach 9 czerwca i 4 lipca 2017 r. Stan nieruchomości nie uległ od tego czasu zmianom. Kolegium podkreśliło, że decyzja znak: ZG.6331.18.2015 w części dotyczącej wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom przez R. F. została zrealizowana w terminie w niej wskazanym. Fakt występowania w sąsiedztwie budynku roślinności o charakterze chwastów nie ma przy tym żadnego znaczenia dla zakresu i charakteru zrealizowanego zobowiązania. W uzasadnieniu wyjaśniono, że przedmiotowa decyzja ostateczna nie zawierała zobowiązania do usuwania chwastów z terenu własnej nieruchomości przez R. F., a przy tym ocena ich wpływu na kwestię gromadzenia wody w sąsiedztwie budynku nie wynika z żadnych racjonalnych przesłanek. Ponadto podkreślono, że mając na uwadze wskazaną decyzję kwestia remontu budynku należącego do skarżącej pozostaje poza przedmiotem postępowania administracyjnego. Z akt sprawy nie wynika również by R. F. została zobowiązana stosownym orzeczeniem sądu powszechnego do naprawienia jakiejkolwiek szkody wyrządzonej w mieniu skarżącej.

Mając na uwadze powyższe oraz fakt, że wykonanie obowiązków przez R. F. zostało zrealizowane przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego tj. przez 20 stycznia 2022 r., Kolegium uznało, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, a zarzuty zażalenia są bezzasadne. Kolegium podkreśliło, że w dalszym ciągu otwarta pozostaje kwestia rozliczenia obowiązków solidarnego poniesienia kosztów wykonania dołu chłonnego przez R. F. i E. K.

W skardze na powyższe postanowienie E. K. opisała dokładnie stan faktyczny sprawy zarówno odnoszący się do fazy orzekania przez organy o konieczności wykonania przez R. F. urządzeń zapobiegającym szkodom na działce o nr ewid. [...], jak i postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącej sprawa zalewania nieruchomości należącej do niej oraz jej rodziców była nieprawidłowo prowadzona przez organy gminy, które ignorowały jej stanowisko oraz faworyzowały sąsiadów. Skarżąca wyjaśniła, że żądała: naprawy uszkodzonej, przez wcześniejszy nasyp ziemi, elewacji, podmurówki i fundamentów domu; dokończenia budowy rowka ściekowego w górnej części budynku; usunięcia lub odpowiedniego ułożenia materiałów budowlanych (deski, blach), co powoduje ściek wody na ściany i fundamenty jej domu; umożliwienie naprawy rynny ściekowych i elewacji budynku przez upoważnionego pracownika i podanie terminu wykonania; jednakże czynności te nie zostały zrealizowane. W zakończeniu skarżąca wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej sprawy, podjęcie decyzji, które w sposób skuteczny zabezpieczy jej dom, w szczególności spowodowanie wybudowania ścieku korytkowego na całej długości domu, który zabezpieczy budynek przed dalszym zalewaniem.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.

Podstawą wydania zaskarżonych orzeczeń w sprawie była ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., powoływana jako u.p.e.a.).

Zdaniem Sądu prawidłowe jest stanowisko organów egzekucyjnych obu instancji, że w przedmiotowej sprawie, wobec wykonania decyzji Wójta znak: ZG.6331.18.2015 z dnia 29 sierpnia 2016 r. nakładającej na R. F. obowiązek wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce o nr ewid. [...] Obręb Z., konieczne było umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wobec wykonania decyzji Wójt z dnia 29 sierpnia 2016 r. przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na wniosek skarżącej z 26 października 2021 r. (k. 4 akt adm. I inst.) postępowanie egzekucyjne należy uznać za bezprzedmiotowe, czyli niedopuszczalne w rozumieniu art. 59 ust. § pkt 1 u.p.e.a.

Podstawowym zagadnieniem, które należało rozstrzygnąć w sprawie był fakt wykonania, czy też braku wykonania decyzji Wójta z dnia 29 sierpnia 2016 r., na podstawie której nałożono na R. F. obowiązki wykonania określonych prac ziemnych na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469 ze zm.). Zdaniem skarżącej obowiązki wynikające z przedmiotowej decyzji nie zostały zrealizowane do dnia dzisiejszego, zdaniem organów orzekających w sprawie orzeczenie to zostało wykonane.

Zdaniem Sądu przeprowadzone przede wszystkim przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające daje podstawę do uznania, że nałożone na R. F. obowiązki na podstawie decyzji z 29 sierpnia 2016 r. zostały zrealizowane. Okoliczności wskazywane w skardze nie mają wpływu na przyjętą ocenę, a jedynie obrazują dodatkowe problemy odnoszące się do zaburzenia stosunków wodnych na działce należącej do skarżącej.

W celu oceny realizacji obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 29 sierpnia 2016 r. organ I instancji – po wszczęciu na wniosek skarżącej postępowania egzekucyjnego – przeprowadził w sprawie czynności sprawdzające. W dniu 4 kwietnia 2022 r. (protokół k. 17 akt adm. I inst.) pracownicy Urzędu Gminy przeprowadzili kontrolę wykonana przedmiotowej decyzji. Kontrola odbyła się bez udziału E. K. oraz R. F. (osoby te zostały poinformowane o fakcie przeprowadzenia kontroli k. 15-16 akt. adm. I inst.). W konkluzji protokołu czynności sprawdzający stwierdzono, że R. F. w całości wywiązała się z obowiązku wynikającego z decyzji Wójta z 29 sierpnia 2016 r. W dniu 14 lipca 2023 r. przeprowadzono oględziny działek, na których miały być zrealizowane obowiązki nałożone powyższą decyzją. W oględzinach brały udział R. F. i E. K. Ze sporządzonego protokołu oględzin (k. 91-92 akt adm. I inst.) wynika, że nałożone na R. F. obowiązki w decyzji z 29 sierpnia 2016 r. zostały wykonane. E. K. w ramach podniesionych uwag wskazała na dodatkowe nieprawidłowości w szczególności dotyczące posadowienia domu na działce sąsiedniej oraz wyrównanie terenu do poziomu budynku, a także złego stanu technicznego domu R. F. Skarżąca zażądała również dokonania dodatkowych prac ziemnych – rowu odprowadzającego wodę – na sąsiedniej działce.

Należy podkreślić, że podnoszone zarzuty przez skarżącą nie odnoszą się w istocie do niewykonania obowiązku nałożonego na R. F. w decyzji Wójta z 29 sierpnia 2016 r., a sprowadzają się do wykazania konieczności przeprowadzenia dodatkowych prac i odwodnień na działce sąsiedniej. Podnoszone przez skarżącą okoliczności nie świadczą o błędnym umorzeniu postępowania egzekucyjnego, tylko zmierzają do ponownej oceny sytuacji naruszenia stosunków wodnych na działkach sąsiadujących ze sobą. Zakres zarzutów przedstawionych w skardze wykracza poza ramy zainicjowanego przez nią postępowania egzekucyjnego odnoszącego się do realizacji przez R. F. obowiązków założonych w decyzji z 2016 r. Sąd podkreśla, że ewentualna konieczność dokonania nowych prac nie przewidzianych w orzeczeniu z 2016 r. nie może stać się podstawę do dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, które stało się bezprzedmiotowe wobec wykonania obowiązków nałożonych na R. F.

Skarżąca do akt sądowych dołączyła również opinie biegłego rzeczoznawcę majątkowego w specjalności wodno-melioracyjnej z dnia 31 sierpnia 2021 r. (k. 41-51 akt sądowych) wykonaną za zlecenie Wójta Gminy w celu oceny wykonania decyzji Wójta z dnia 29 sierpnia 2016 r. W opinii tej brak jest jednoznacznej konkluzji w zakresie wykonania przedmiotowej decyzji, jednakże biegły uznał, że obecne zalewanie, czy też zawilgocenie budynku należącego do skarżącej wynika z faktu odprowadzania wody z drogi powiatowej do ściany budynku, co powinno skutkować wykonaniem przez Zarząd Dróg Powiatowych w K. właściwych konserwacji i prac na drodze poprzez wykonanie krawężnika na długości około 25 m, począwszy od narożnika działek nr [...] i [...] do prowizorycznego okrawężnikowania na wysokości środowej części ściany budynku państwa K. od strony drogi (ulicy T.).

Mając na uwadze przeprowadzone przez organ I instancji czynności sprawdzające dokonane z udziałem skarżącej oraz R. F., a także treść opinii biegłego z dnia 31 sierpnia 2021 r. należy uznać, że organy obu instancji prawidłowo umorzyły postepowanie egzekucyjne wobec wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym nałożonego w decyzji z dnia 29 sierpnia 2016 r. Podnoszone przez skarżącą zarzuty w zakresie zalewania jej działki mogą stać się podstawą do ewentualnego wszczęcia nowego postępowania administracyjnego odnoszącego się do naruszenia stosunków wodnych, co sugeruje treść wskazanej powyżej opinii biegłego.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.