Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 849/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Odrzucono skargę o wznowienie postępowania sądowego
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 6 i art. 58 par. 3 w zw. z art. 276
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA - Sławomir Antoniuk po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi adwokata M. P. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2021 r. w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J. M. i D. M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 14 maja 2021 r J. M. i D. M. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej.

Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 września 2021 r., sygn. akt II SPP/Wa 237/21 przyznano J. M. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej adwokata M. M.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 grudnia 2021 r. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.

Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2680/21 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał adwokatowi M. M. kwotę 240 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 55,20 zł, stanowiącą 23% podatku od towarów i usług, łącznie 295,20 zł na podstawie art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.) oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18).

Odpis postanowienia referendarza sądowego doręczono, za pośrednictwem platformy e-PUAP, wyznaczonemu pełnomocnikowi z urzędu w dniu 8 grudnia 2021 r. (dowód: urzędowe poświadczenie doręczenia znajduje się w aktach sprawy).

Od powyższego orzeczenia pełnomocnik z urzędu nie wniósł sprzeciwu.

W dniu 4 czerwca 2024 r., za pośrednictwem platformy e-PUAP, adwokat M. M. złożył, na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 270, art. § 1 i 2, art. 50 § w zw. z art. 276 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2021 r. w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zmianę kwoty zasądzonej tytułem nieodpłatnej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu z kwoty 295,20 zł (240 zł netto + 55,20 zł tytułem podatku VAT) na 590,40 zł (480 zł netto + 110,40 zł tytułem podatku VAT) oraz zwrot kosztów postępowania wywołanego skargą o wznowienie.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że podstawę orzeczenia z dnia 7 grudnia 2021 r. stanowił § 4 ust. 1 i § 2 pkt 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu zostało podwyższone o podatek VAT w kwocie 23% na podstawie § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia. W ten sposób, jako podstawę wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu przyjęto kwotę 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług w oparciu o powyższe rozporządzenie.

Pełnomocnik z urzędu podkreślił, że wyrokiem z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt SK 90/22, opublikowanym w dniu 4 marca 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 300), Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że § 2 pkt 1 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w zakresie, w jakim określa opłaty stanowiące ponoszone przez Skarb Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w wysokości niższej niż stawki minimalne opłat określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964, z późn. zm.), jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wyjaśnił, że zgodnie z art. 272 § 1 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W uchwale z dnia 28 czerwca 2010 r., sygn. akt II GPS 1/10, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, że przepis art. 272 § 1 P.p.s.a. stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub ustawą obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny w danej sprawie (podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt I FSK 1923/17; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2018 r., sygn. akt II FSK 1109/18; wyrok Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 10 października 2018 r., sygn. akt II FSK 1086/18).

Pełnomocnik zaznaczył, że w odniesieniu do możliwości wznowienia postępowania w sprawie prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej podstawę prawną żądania wzruszenia w drodze wznowienia postępowania prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania w takiej sprawie stanowi wprost art. 190 ust. 4 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, a do postępowania mają odpowiednie zastosowanie przepisy o wznowieniu postępowania sądowoadministracyjnego, czyli art. 272 § 2, art. 275, 276, 278-285 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt I GZ 2/06).

W związku z tym, że § 2 pkt 1 w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 stanowiły materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu, to derogacja trybunalska wynikająca z wyroku Trybunału Konstytucyjnego uzasadnia zastosowanie art. 272 § 1 P.p.s.a. i wznowienie postępowania w zakresie, w jakim zakończone zostało postanowieniem.

W ocenie pełnomocnika z urzędu wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter zakresowy, tj. orzeka o niekonstytucyjności wskazanych w nim przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 w zakresie, w jakim określają opłaty stanowiące ponoszone przez Skarb Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w wysokości niższej niż stawki minimalne opłat określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. Oznacza to, że po uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego wysokość wynagrodzenia adwokata (opłaty) z tytułu świadczenia pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi powinna zostać ustalona na podstawie stawek wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

Zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w związku z § 15 ust. 1 i § 1 pkt 2 tego rozporządzenia, stawka minimalna wynagrodzenia adwokata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynosi 480 zł. Tymczasem kwota wynagrodzenia za te same czynności ustalona na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. wynosi 240 zł (§ 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 1 i § 2 pkt 1 rozporządzenia). Stosownie zaś do § 4 ust. 3 tego rozporządzenia przyznane wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej świadczonej z urzędu podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. W odniesieniu do usług prawnych stawka VAT wynosi obecnie 23%.

Oznacza to, że wysokość wynagrodzenia przyznanego mu postanowieniem ustalona zgodnie ze stanem prawnym będącym następstwem wyroku Trybunału Konstytucyjnego powinna wynosić nie mniej niż 480 zł netto + 110,40 zł tytułem VAT, tj. łącznie 590,40 zł brutto.

Jednocześnie pełnomocnik wskazał, że został zachowany trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie, o którym mowa w art. 272 § 2 P.p.s.a.

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 270 P.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy, dotyczącym wznowienia postępowania, można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym chodzi tu o zakończenie postępowania wszczętego przed sądem administracyjnym na skutek wniesienia skargi w rozumieniu art. 52 P.p.s.a. albo wniosku, o jakim mowa w art. 63 P.p.s.a., tj. o zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego. Powołany przepis dotyczy prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej. Do takich orzeczeń należą wyroki, tj. orzeczenia, które rozstrzygają sprawę merytorycznie (art. 132 P.p.s.a.) oraz postanowienia, które w inny sposób kończą postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej (art. 160 - 165 P.p.s.a., art. 173 § 1 P.p.s.a.) – por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 czerwca 2006 r. sygn. akt I GZ 2/06, z dnia 10 lutego 2016 r. sygn. akt I OZ 1736/15, z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. akt I OZ 1738/15 oraz z dnia 13 maja 2009 r. sygn. akt II OZ 393/09; por. także: K. Sobieralski, Przedmiotowy zakres dopuszczalności wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym, Sam. Ter. 2002, nr 10, s. 24 i n., i P. Gołaszewski, Sporządzanie środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, Warszawa 2015, str. 529; Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych, Barbara Adamiak, Janusz Borkowski, Wolters Kluwer, str.466). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt II GZ 168/22, wskazał, że w art. 270-285 P.p.s.a. brakuje bezpośredniej podstawy prawnej do wzruszenia w trybie wznowienia postępowania prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania, a tym samym brak jest także podstawy prawnej do wznowienia prawomocnie zakończonej sprawy wskutek wzruszenia wspomnianego orzeczenia, tj. postanowienia niekończącego postępowania w sprawie.

W przedmiotowej sprawie adwokat M. M. domaga się wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2021 r. w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Powyższe postanowienie nie jest postanowieniem kończącym postępowanie sądowe, a jedynie postanowieniem incydentalnym, którego przedmiotem było rozpoznanie wniosku o przyznanie wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia nie stanowi bowiem wniosku z art. 63 P.p.s.a., nie wszczyna sprawy sądowoadministracyjnej, a więc postępowanie w tym przedmiocie ma charakter wyłącznie incydentalny.

Podkreślić należy, że postępowanie zainicjowane wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia nie ma przymiotu samodzielności i odrębności, jest bowiem związane ze skargą do sądu administracyjnego. Postanowienie rozstrzygające żądanie przyznania wynagrodzenia nie kończy więc postępowania sądowego i z tego względu nie może być przedmiotem skargi o wznowienie postępowania. W konsekwencji wywiedziona przez stronę skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 grudnia 2021 r. w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie jest dopuszczalna, stąd też należało ją odrzucić.

Wprawdzie art. 272 § 1 P.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, jednak, jak wskazano powyżej, regulacja ta nie ma zastosowania do postanowień niekończących postępowania w sprawie, a taki właśnie charakter ma postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy. W przepisach art. 270-285 P.p.s.a. brakuje podstaw do wznowienia prawomocnie zakończonej sprawy wskutek wzruszenia orzeczenia niekończącego postępowania w sprawie.

W niniejszej sprawie prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2680/21 stwierdzający nieważność zaskarżonej uchwały w sprawie ze skargi J. M. i D. M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Natomiast postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2021 r. o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jest orzeczeniem o procesowym, niemerytorycznym charakterze. Powyższa okoliczność powoduje, że przedmiotowa skarga o wznowienie postępowania zmierzająca do zmiany ww. postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie jest dopuszczalna, co skutkuje jej odrzuceniem.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i art. 58 § 3 w związku z art. 276 zdanie pierwsze P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.