Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 832/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 423 ust. 5 pkt 2, art. 396 ust. 1 pkt 7, art. 394 ust. 1 pkt 13, art. 83 ust. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 1478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 7 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) Protokolant : st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2024 roku sprawy ze skargi J. T. i R. S. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 20 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia wodnoprawnego dotyczącego wykonania urządzenia wodnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Nadzoru Wodnego w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 28 lipca 2023 r. nr [...], II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie solidarnie na rzecz skarżących kwotę 300,- (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 20 września 2023 r. (nr jak w sentencji wyroku) Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] (dalej: Dyrektor Zarządu Zlewni lub organ II instancji/odwoławczy), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art. 107 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 750 ze zm., dalej: K.p.a.) i art. 394 ust. 1 pkt 13 w zw. z art. 423 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm., dalej: P.w.), po rozpatrzeniu odwołania J. S. i R. S. od decyzji Kierownika Nadzoru Wodnego [...] w K. (dalej: Kierownik Nadzoru Wodnego lub organ I instancji) z 28 lipca 2023 r. nr [...] wnoszącej sprzeciw od zgłoszenia wodnoprawnego dotyczącego wykonania urządzenia wodnego służącego do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków (dalej: p.o.ś.), na potrzeby zwykłego korzystania z wód, tj. wykonania drenażu rozsączającego ścieki z przydomowej oczyszczalni ścieków, na działce nr [...] obr. [...], gm. S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższą decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

J. S. i R. S. 11 maja 2023 r. złożyli do Nadzoru Wodnego [...] w K. zgłoszenie wodnoprawne dotyczące wykonanie ww. urządzenia wodnoprawnego.

Kierownik Nadzoru Wodnego 17 maja 2023 r. podał do publicznej wiadomości informację o dokonaniu zgłoszenia poprzez stronę internetową BIP [...]. Następnie postanowieniem z 5 czerwca 2023 r. wezwał pełnomocnika wnioskodawców do usunięcia braków podania, na co ten 27 czerwca 2022 r. odpowiedział uzupełniając wniosek. Organ I instancji decyzją z 28 lipca 2023 r. wniósł sprzeciw w sprawie przyjęcia przedmiotowego zgłoszenia wodnoprawnego. Uznał, że w odpowiedzi na wezwanie organu pełnomocnik wnioskodawców nie dopełnił obowiązku, jaki nań nałożono, tj. ponownie dołączył wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 27.03.2023 r. dla wskazanej w zgłoszeniu wodnoprawnym lokalizacji, dla której organ właściwy nie dopuszcza budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Ponadto dołączono pismo Burmistrza Gminy S. z 23.02.2023 r., w którym wskazano wnioskodawcy, że nie ma możliwości wydania oświadczenia, czy na obszarze planowanej inwestycji dopuszcza się przedmiotową inwestycję. Kierownik Nadzoru Wodnego uznał więc na gruncie art. 423 ust. 5 pkt 2 P.w., że zasadne jest wniesienie sprzeciwu wobec naruszenia ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7 P.w.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik stron podniósł, że uchwała Rady Miejskiej Gminy S. nr [...] z 6.12.2000 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. (Dz. Urz. nr 93 z 27.12.2000 r.) określa, że do czasu realizacji systemu kanalizacyjnego ścieki gromadzone będą w zbiornikach bezodpływowych zlokalizowanych zgodnie z przepisami na działkach, z wywozem ścieków do wskazanych punktów zlewczych. Po wybudowaniu kanalizacji sanitarnej, ścieki bezpośrednio lub poprzez lokalną przepompownię odprowadzane będą do projektowanej zgodnie z planem gminy oczyszczalni zlokalizowanej na południe od terenów Z4MP. Oczyszczone ścieki odprowadzane będą do cieku bez nazwy, który jest dopływem rz. [...]. Zdaniem stron powyższy zapis planu nie zakazuje budowy pojedynczego systemu oczyszczalni ścieków, a tym bardziej budowy urządzenia wodnego, jakim jest drenaż rozsączający. Organ I instancji nie mógł zatem wnieść sprzeciwu na podstawie art. 423 ust. 5 pkt 2 P.w., bowiem nie doszło do naruszenia art. 396 ust. 1 pkt 1-7 P.w.

Dyrektor Zarządu Zlewni utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję (jak wskazano na wstępie) powołał przepisy art. 394 ust. 1 pkt 13, art. 421- 423 P.w. i stwierdził, że stosownie do zapisów art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. DZ. U. z 2023 r. poz. 977 ze zm.) plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego, co oznacza, że na terenie działania organu, który go ustanowił ma charakter prawa powszechnie obowiązującego. Dopiero z chwilą, kiedy traci moc obowiązującą, nie może już stanowić źródła ograniczeń prawa własności. W niniejszej sprawie zapisy uchwała Rady Miejskiej Gminy S. nr [...] z 6.12.2000 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. wskazują, że do czasu realizacji zorganizowanego systemu kanalizacyjnego, ścieki gromadzone będą w zbiornikach bezodpływowych zlokalizowanych zgodnie z przepisami na działkach, z wywozem ścieków do wskazanych punktów zlewnych. W planie jednoznacznie wskazano, że w przypadku braku możliwości wpięcia do kanalizacji, można ścieki odprowadzać do szczelnych zbiorników wodnych. Zdaniem organu odwoławczego nie budzi wątpliwości, że ww. zapisy planu miejscowego obowiązujące na działce objętej zgłoszeniem nie dopuszczają odprowadzania ścieków do przydomowej oczyszczalni ścieków. Jedyną dopuszczalną możliwością, poza wprowadzaniem ścieków do kanalizacji sanitarnej, jest ich odprowadzanie do szczelnego zbiornika bezodpływowego. Przedmiotowe zamierzenie jest więc sprzeczne z planem miejscowym, a brak zgodności planowanych do wykonania czynności z ustaleniami planu miejscowego skutkuje sprzeciwem w trybie art. 423 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 7 P.w.

J. S. i R. S. wnosząc do Sądu skargę na powyższą decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni zarzucili organowi II instancji naruszenie art. 7, art. 8, art. 87 Konstytucji RP, art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t..j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1469 z ezm., dalej: u.u.c.p.g., art. 140 Kodeksu cywilnego, art. 83 ust. 4 P.w., art. 3 Dyrektywy Rady 91/271/WE z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (Dz.U.UE.L. 1991.135.40 z 30.05.1991 r., dalej: dyrektywa ściekowa), art. 28 ust. 1, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 K.p.a., art. 6 u.p.z.p. poprzez przekroczenie przez Radę Miejska delegacji ustawowej w zakresie rozstrzygania spraw dotyczących wykonywania prawa własności nieruchomości, § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2022 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225, dalej: r.w.t.) poprzez jego niezastosowanie i uchwalenie aktu prawa miejscowego w sposób sprzeczny z tym przepisem, a także zasad techniki prawodawczej ustalonej w § 118 w zw. z § 143 Zasad techniki prawodawczej stanowiących załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 283).

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu poniesionych kosztów sądowych.

W motywach skargi powtórzono argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto wskazano, że plan miejscowy nie może zawierać zapisów wykluczających rozwiązania dopuszczone ustawą. Nie jest przy tym istotne, czy wprost tego zakazuje, czy dopuszcza niektóre rozwiązania w sytuacji, gdy ustawa dopuszcza także inne rozwiązania. Wprowadzony planem nakaz gromadzenia ścieków w zbiorniku bezodpływowym bezpośrednio ingeruje w sferę wykonywania prawa własności, ograniczając możliwość inwestowania na działce budowlanej. Skarżący, powołując się na hierarchię źródeł prawa określoną w art. 87 Konstytucji RP, podnieśli, że przepis ustawowy art. 5 ust. 1 pkt 2 u.u.c.p.g. umożliwia wyposażenie nieruchomości w p.o.ś. w sytuacji, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, co oznacza, że dopiero realne istnienie kanalizacji może wyłączyć prawa właściciela w tym zakresie. Gmina w planie miejscowym nie może zakazać właścicielowi nieruchomości położonej na terenie, na którym sieć kanalizacyjna nie została zrealizowana, budowy p.o.ś., z uwagi na planowaną w przyszłości budowę sieci kanalizacyjnej. Potwierdza to treść § 26 ust. 3 r.w.t. Nadto powołany przez organ II instancji zapis planu miejscowego został uchwalony z naruszeniem § 137 w zw. z § 143 zał. do r.Z.T.P., ponieważ stanowi modyfikację przepisu ustawowego, a także z naruszeniem art. 4 ust. 2 u.u.c.p.g., gdyż wykracza poza zakres przyznanych organowi kompetencji.

W odpowiedzi Dyrektor Zarządu Zlewni wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazano, że zgodnie z art. 87 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa PR są m.in. na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Wobec tego nie naruszono przepisów art. 7 i 8 K.p.a. Odnośnie zarzutów naruszenia art. 140 K.c., art. 83 ust. 4 P.w. oraz art. 3 dyrektywy ściekowej organ wskazał przepis art. 6 ust. 1 u.p.z.p. stanowi wprost, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Co do zaś zarzutu naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 2 u.u.c.p.g., art. 6 u.p.z.p. oraz § 26 ust. 3 r.w.t. organ wskazał, że powołany w zaskarżonej decyzji plan miejscowy dla przedmiotowego terenu jest obowiązującym aktem prawa miejscowego i nie został uchylony lub zmieniony. Organy zobowiązane były uwzględnić zaś przepisy art. 423 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 7 P.w. oraz § 9 ust. 3 pkt 2 planu miejscowego gm. S.. Plan zaś przewiduje w przypadku braku kanalizacji sanitarnej odprowadzanie ścieków do szczelnego zbiornika bezodpływowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skargę jako zasadną należało uwzględnić.

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w P. PGW WP z 20 września 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Nadzoru Wodnego w K. PGW WP z 28 lipca 2023 r. wnoszącą sprzeciw od dokonanego przez skarżących zgłoszenia wodnoprawnego dotyczącego wykonania urządzenia wodnego służącego do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków (dalej: p.o.ś.), na potrzeby zwykłego korzystania z wód, tj. wykonania drenażu rozsączającego ścieki z przydomowej oczyszczalni ścieków, na działce nr [...] obr. [...], gm. S..

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy art. 394 ust. 1 pkt 13 w zw. z art. 423 ust. 5 pkt 2 P.w. W myśl art. 394 ust. 1 pkt 13 P.w. zgłoszenia wodnoprawnego wymaga wykonanie urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód. Wedle art. 423 ust. 5 P.w. organ właściwy w sprawach zgłoszeń wodnoprawnych wnosi sprzeciw, jeżeli wykonywanie czynności, robót lub urządzeń wodnych, a także korzystanie z wód narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7 P.w., tj. m. in. miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (pkt 7).

Na gruncie powołanych przepisów organ odwoławczy przyjął, że planowana inwestycja polegająca na wykonaniu urządzenia wodnego służącego do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków, na potrzeby zwykłego korzystania z wód, tj. wykonania drenażu rozsączającego ścieki z przydomowej oczyszczalni ścieków narusza postanowienia § 9 ust. 2 uchwały Rady Miejskiej Gminy S. nr [...] z 6.12.2000 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. (Dz. Urz. nr 93 z 27.12.2000 r.). Ów przepis powołanego aktu prawa miejscowego określa, że do czasu realizacji zorganizowanego systemu kanalizacyjnego na przedmiotowym terenie nakazują gromadzić ścieki w zbiornikach bezodpływowych zlokalizowanych zgodnie z przepisami na działkach, z wywozem ścieków do wskazanych punktów zlewczych. Równocześnie przepis planu zakłada, że po wybudowaniu kanalizacji sanitarnej ścieki bezpośrednio lub poprzez lokalną przepompownię odprowadzane będą do projektowanej zgodnie z planem gminy oczyszczalni zorganizowanej na południe od terenów Z4MP. Oczyszczone ścieki odprowadzane będą do cieku bez nazwy, który jest dopływem rz. M.. Oznacza to zdaniem organów orzekających [...], że w tym stanie prawnym na terenie objętym powołanym planem miejscowym nie jest dopuszczalne odprowadzanie ścieków do przydomowej oczyszczalni ścieków.

Skarżący stanął zaś na stanowisku, że jeżeli uznać, że plan miejscowy nie dopuszcza na tym terenie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, pierwszeństwo zastosowania winny mieć normy rangi ustawowej, w szczególności przepisy art. 5 ust. 1 pkt 2 u.u.c.p.g. oraz art. 83 ust. 4 P.w., które w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, dopuszczają możliwość wyposażenie nieruchomości właśnie w przydomową oczyszczalnię ścieków. Zwrócili również uwagę, że zapisy planu miejscowego pochodzą sprzed 23 laty, a przydomowe oczyszczalnie ścieków są urządzeniami, które od niedawna pojawiają się w budowlanych procesach inwestycyjnych. Plan z 2010 r. przewidując zatem w przypadku braku kanalizacji sanitarnej rozwiązanie alternatywne w postaci zastosowania zbiornika na ścieki, co jest sprzeczne z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.u.c.p.g., który to przepis w akcie hierarchicznie wyższego rzędu (art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP) aniżeli plan miejscowy jako akt prawa miejscowego, umożliwia – gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona - wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

Spór w sprawie sprowadza się zatem do oceny, czy faktycznie wykonanie drenażu rozsączającego ścieki z przydomowej oczyszczalni ścieków narusza zapisy obowiązującego w gm, S. planu miejscowego, a jeśli tak, czy okoliczność ta winna była skutkować, jak przyjęły organy [...], koniecznością wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia wodnoprawnego na podstawie art. 423 ust. 5 pkt 2 P.w.

W ocenie Sądu nieuprawnione było przyjęcie przez organy orzekające, że wykonanie drenażu rozsączającego ścieki z przydomowej oczyszczalni ścieków, a de facto budowa przydomowej oczyszczalni ścieków, na potrzeby zwykłego korzystania z wód, celem wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych, narusza ww. postanowienia planu miejscowego, a tym samym ze względu na treść art. 423 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 7 P.w. jest niedopuszczalna.

Zważyć należy, że po pierwsze § 9 ust. 2 planu miejscowego do czasu realizacji zorganizowanego systemu kanalizacyjnego nie zabrania wprost odprowadzania ścieków (bytowych) poprzez przydomowe oczyszczalnie ścieków. Wskazuje jedynie, że ścieki gromadzone będą w zbiornikach bezodpływowych zlokalizowanych zgodnie z przepisami na działkach, z wywozem ścieków do wskazanych punktów zlewczych. Po wtóre powołany przepis planu miejscowego nie dotyczy ścieków oczyszczonych, lecz szerszej kategorii - ścieków, a w konsekwencji nie można uznać, by plan ustanawiał zakaz wprowadzania do gruntu ścieków oczyszczonych z przydomowych oczyszczalni ścieków. Skoro bowiem materialnoprawną podstawę zgłoszenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków stanowią przepisy art. 394 ust. 1 pkt 13 w zw. z art. 423 ust. 5 pkt 2 P.w., to na gruncie przepisów P.w. należy dokonać wykładni pojęć "ścieki" oraz "ścieki oczyszczone".

W myśl art. 16 ust. 1 pkt 61 P.w. ilekroć w ustawie jest mowa o "ściekach" – rozumie się przez to wprowadzanie do wód lub do ziemi: m.in. a) wód zużytych na cele bytowe lub gospodarcze. Przepis art. 16 ust. 1 pkt 62 P.w. wskazuje zaś, że "ściekami bytowymi" są ścieki z budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego lub użyteczności publicznej powstające w wyniku ludzkiego metabolizmu lub funkcjonowania gospodarstw domowych oraz ścieki o zbliżonym składzie pochodzące z tym budynków. Zgodnie z art. 33 ust. 1 P.w. właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie. Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego (art. 33 ust. 3 P.w.). Jak stanowi zaś art. 33 ust. 4 pkt 2 P.w. zwykłe korzystanie z wód obejmuje m.in. wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę. Równocześnie przepis art. 75 pkt 3 P.w. zakazuje wprowadzania ścieków do ziemi:

a) zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego określone w przepisach wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1, jeżeli byłoby to niezgodne z warunkami określonymi w przepisach wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2,

b) jeżeli byłoby to sprzeczne z warunkami wynikającymi z istniejących form ochrony przyrody, stref ochrony zwierząt łownych albo ostoi utworzonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, a także stref ochronnych ujęć wody ustanowionych na podstawie art. 135 ust. 1 oraz obszarów ochronnych zbiorników wód śródlądowych ustanowionych na podstawie art. 141 ust. 1,

c) jeżeli stopień oczyszczania ścieków lub miąższość utworów skalnych nad zwierciadłem wód podziemnych nie stanowi zabezpieczenia tych wód przed zanieczyszczeniem,

d) w pasie technicznym,

e) w odległości mniejszej niż 1 kilometr od granic kąpielisk, miejsc okazjonalnie wykorzystywanych do kąpieli oraz plaż publicznych nad wodami.

Zwrócić należy również uwagę, że przepis art. 78 P.w. zawiera wymóg, zgodnie z którym ścieki wprowadzane do wód lub do ziemi w ramach zwykłego korzystania z wód albo usług wodnych powinny być oczyszczone w stopniu wymaganym przepisami ustawy i nie mogą:

1) zawierać:

a) odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach oraz zanieczyszczeń pływających,

b) substancji priorytetowych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 114,

c) chorobotwórczych drobnoustrojów pochodzących z obiektów, w których leczeni są chorzy na choroby zakaźne;

2) powodować w tych wodach:

a) zmian w naturalnej, charakterystycznej dla nich biocenozie,

b) zmian naturalnej mętności, barwy lub zapachu,

c) formowania się osadów lub piany.

Wprowadzający ścieki do wód lub do ziemi są obowiązani zapewnić ochronę wód przed zanieczyszczeniem, w szczególności przez budowę i eksploatację urządzeń służących tej ochronie (art. 83 ust. 1 P.w.). Ustawodawca wskazuje przy tym w ust. 4 tego artykułu, że w miejscach, gdzie budowa systemów kanalizacji zbiorczej nie przyniosłaby korzyści dla środowiska lub powodowałaby nadmierne koszty, należy stosować systemy indywidualne lub inne rozwiązania zapewniające ten sam co systemy kanalizacji zbiorczej poziom ochrony środowiska.

Na tle powyższych przepisów uznać należy, że w przepisie art. 394 ust. 1 pkt 13 P.w. mowa jest o ściekach bytowych (oczyszczonych), które podlegają oczyszczeniu w przydomowej oczyszczalni ścieków, a następnie wprowadzeniu do ziemi.

Trafnie również skarżący podnieśli, że i przepis § 11 ust. 4 rozporządzenia MGMiŻŚ z 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków (...) pod pewnymi łącznie spełnionymi warunkami dopuszcza wprowadzanie do ziemi w ramach zwykłego korzystania z wód, w granicach gruntu stanowiącego własność wprowadzającego, ścieki pochodzące z własnego gospodarstwa domowego lub gospodarstwa rolnego, zlokalizowanego poza aglomeracją.

Powołane regulacje korespondują z treścią art. 5 ust. 1 pkt 2 u.u.c.p.g., który określa, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku (...), w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Również i norma zawarta w tym przepisie zezwalając na wyposażenie nieruchomości pod pewnymi warunkami w przydomową oczyszczalnię ścieków, posługuje się pojęciem "ścieków bytowych".

Wyjaśnienia wymaga, iż przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 u.u.c.p.g. definiując pojęcie "nieczystości ciekłych" wskazuje, że są to ścieki gromadzone przejściowo w zbiornikach bezodpływowych lub osadnikach w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków. Tym samym należy przyjąć, że ścieki gromadzone przejściowo w instalacjach przydomowych oczyszczalniach ścieków stanowią nieczystości ciekłe, lecz ścieki oczyszczone w przydomowej oczyszczalni ścieków wprowadzane do ziemi takimi nieczystościami już nie są.

Powracając do treści § 9 ust. 2 planu miejscowego Gminy S. należy przyjąć, że regulując lokalnie zagadnienie odprowadzania ścieków do czasu realizacji zorganizowanego systemu kanalizacyjnego wskazuje, że ścieki (uw. Sądu: nie ścieki oczyszczone) gromadzone będą w zbiornikach bezodpływowych, które następnie mają być wywożone do wskazanych punktów zlewczych. Równocześnie zaś plan nie wprowadza zakazu wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków. Takie zaś działanie jest ustawowo dozwolone w miejscach, gdzie budowa systemów kanalizacji zbiorczej nie przyniosłaby korzyści dla środowiska lub powodowałaby nadmierne koszty (art. 83 ust. 4 P.w.) lub gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona (art. 5 ust. 1 pkt 2 u.u.c.p.g.).

Co więcej zgromadzone przejściowo w osadnikach w instalacji przydomowej oczyszczalni ścieków nieczystości ciekłe nie są odprowadzane do gruntu, lecz jak stanowi art. 6 ust. 1 u.u.c.p.g. odbierane na podstawie stosownej umowy korzystania z usług przez gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych. Wyjaśnienia wymaga, że z dniem 9 sierpnia 2022 r. na podstawie przepisów ustawy z 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1549) zmianie uległy m.in. przepisy u.u.c.p.g., w szczególności znowelizowano art. 2 ust. 1 pkt 1 u.u.c.p.g. poprzez rozszerzenie zakresu pojęcia "nieczystości ciekłych" i objęcie nim także ścieków gromadzonych w osadnikach w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków. W uzasadnieniu rządowego projektu wspomnianej ustawy nowelizującej wspomniano, że w obecnym stanie prawnym wątpliwości budzi kwalifikacja nieczystości znajdujących się w takich osadnikach. W związku z powyższym przedmiotowa zmiana zapewni, że w tym zakresie nieczystości zbierane w takich osadnikach będą kwalifikowane jako nieczystości ciekłe, a nie jako odpady (IX kadencja, druk sejmowy nr 2262, s. 18, publ.: https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=2262). W konsekwencji ww. nowelizacją dodano pkt 13 do art. 394 ust. 1 P.w., wprowadzając wymóg zgłoszenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych służących do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód.

Reasumując stwierdzić należy, że powołane zapisy planu miejscowego gminy S. z 2010 r., określając, że do czasu realizacji zorganizowanego systemu kanalizacyjnego ścieki mają być gromadzone w zbiornikach bezodpływowych, nie wprowadzają równocześnie (określonego w art. 394 ust. 1 pkt 13 P.w.) zakazu wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków. To, że do czasu budowy kanalizacji sanitarnej odnośnie odprowadzania ścieków dopuszcza się ich gromadzenie w zbiornikach bezodpływowych, a następnie wywóz do punktów zlewczych nie oznacza, że zakazane jest wprowadzanie do ziemi ścieków oczyszczonych, niestanowiących ścieków rozumianych jako nieczystości ciekłe, przez przydomową oczyszczalnię ścieków.

Relewantne prawnie w tym wypadku regulacje art. 423 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 7 P.w. uprawniają organy [...] do wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia wodnoprawnego tylko wówczas, jeżeli wykonywanie czynności, robót lub urządzeń wodnych, a także korzystanie z wód narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ustawodawca nie uzależnił zaś obowiązku wniesienia przez organ [...] sprzeciwu od tego, czy wykonanie czynności, robót lub urządzeń wodnych jest zgodne z ustaleniami planu miejscowego. Mniej restrykcyjnie nakazał oceniać, czy inwestycja nie narusza ustaleń tego aktu. Zapisów planu miejscowego nie można zaś interpretować w sposób ograniczający prawo własności w zakresie, w którym nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach prawa, tym bardziej, że ustawodawca w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacji jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, uznał wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych za równorzędnie dopuszczalne sposoby wypełnienia obowiązku właściwego odprowadzania ścieków (por.: wyrok WSA w Poznaniu z 31 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Po 111/23 oraz wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1247/15, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego przyjąć należy, iż wobec braku istnienia w przedmiotowym planie miejscowym dla terenu dz. nr [...] obr. [...] zapisu jasno zabraniającego budowę przydomowych oczyszczalni ścieków (budowy urządzenia wodnego służącego do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków) przyjąć należy, iż organy orzekające dopuściły się naruszenia art. 423 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 7 P.w. oraz § 9 ust. 2 m.p.z.p.

Odnosząc się zaś do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 87 Konstytucji, art. 5 ust. 1 pkt 2 u.u.c.p.g., art. 140 K.c., art. 83 ust. 4 P.w. Sąd pragnie wyjaśnić, że z uwagi na stwierdzenie (jak wyżej wykazano), że brak było podstaw do wniesienia przez organy [...] sprzeciwu od przedmiotowego zgłoszenia wodnoprawnego z powodu - jak błędnie przyjęto - naruszenia ustaleń planu miejscowego, nie sposób uznać, by w sprawie doszło do naruszenia zasady hierarchii źródeł prawa, nieuwzględnienia przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 u.u.c.p.g. dopuszczającego (pod pewnymi względami) możliwość budowy p.o.ś., czy naruszenia prawa własności (art. 140 K.c.).

Również na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia przez organy orzekające przepisu art. 3 Dyrektywy ściekowej. Dyrektywa wiążą bowiem każde Państwo Członkowskie, do którego jest kierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków. Powołany przepis art. 3 Dyrektywy ściekowej adresowany jest do Państw Członkowskich zobowiązanych w określonych terminach zapewnić, aby wszystkie aglomeracje wyposażone były w system zbierania ścieków komunalnych. Nie znajduje zaś zastosowanie w indywidualnej sprawie administracyjnej rozstrzyganej przez organy krajowe. Ponadto, biorąc pod uwagę, że Sąd uznał, iż organy [...] błędnie uznały za naruszające zapisy planu miejscowego wyposażenie nieruchomości skarżących w przydomową oczyszczalnię ścieków, co doprowadziło do naruszenia art. 423 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 7 P.w., nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżących utrzymywania w prawie krajowym regulacji sprzecznych z normą wynikającą z powołanego przepisu unijnego.

Co do zarzutów naruszenia przez organy przepisów art. 6 i art. 28 ust. 1 u.p.z.p. wyjaśnić trzeba, że z uwagi na normę określoną w art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd działając w granicach niniejszej sprawy dotyczącej wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia wodnoprawnego nie był władny oceniać, czy akt prawa miejscowego, jakim jest plan miejscowy gm. S., został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej. Akty prawa miejscowego, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a., mogą zaś stanowić przedmiot odrębnej skargi do sądu administracyjnego.

Poza zakresem rozpoznania niniejszej sprawy jest również zarzut naruszenia przez organy orzekające przepisu § 26 ust. 3 r.w.t., bowiem nie znajdował on w sprawie zastosowania. Kwestie techniczno-budowlane dotyczące uzbrojenia działki i dopuszczalności zastosowania przydomowej oczyszczalni ścieków podlegają ocenie na późniejszym etapie procesu inwestycyjnego – w sprawie dotyczącej zgłoszenia budowy rozstrzyganej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 30 ust. 1b w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane – t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.).

Konkludując Sąd przyjął, że skarga zasługiwała na uwzględnienie z powodu stwierdzonego naruszenia przepisów prawa materialnego. Organy dopuściły się naruszenia przepisów § 9 ust. 2 planu miejscowego, dokonaną bez uwzględnienia treści art. 423 ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 7 oraz art. 394 ust. 1 pkt 13 oraz art. 83 ust. 4 P.w., a także art. 5 ust. 1 pkt 2 u.u.c.p.g. Dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł, jak w pkt I. sentencji wyroku.

Zważywszy zaś, że jedynie błędna wykładnia planu miejscowego stanowiła podstawę do zgłoszenia przez Kierownika Nadzoru Wodnego [...] w K., Sąd uznał, że sprawa nie powinna być ponownie rozpatrywana, bowiem zaplanowane przez skarżących wykonanie urządzenia wodnego służącego do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków na potrzeby zwykłego korzystania z wód nie narusza ustaleń obowiązującego planu miejscowego gm. S.. W związku z powyższym w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. upadł przedmiot postępowania administracyjnego wywołanego przedmiotowym zgłoszeniem wodnoprawnym, a Sąd na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. zobowiązany był postępowanie administracyjne w sprawie umorzyć (pkt II. sentencji wyroku). Sąd wziął przy tym pod uwagę treść art. 423 ust. 2 zd. 1 P.w., wedle której do wykonywania czynności, robót lub urządzeń wodnych podlegających obowiązkowi zgłoszenia wodnoprawnego można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia organ właściwy w sprawach zgłoszeń wodnoprawnych nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu i nie później niż po upływie 3 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia. Obecnie nie aktualizuje się więc prawo organu do wniesienie sprzeciwu od dokonanego przez skarżących zgłoszenia wodnoprawnego z uwagi na upływ terminu 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia organowi.

Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądził od organu solidarnie na rzecz skarżących zwrot poniesionych przezeń kosztów sądowych w kwocie 300 zł, tj. równowartość uiszczonego wpisu od skargi (pkt II. sentencji wyroku).