Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 485/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 137 , art. 136
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędzia WSA Krystyna Daniel Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia 4 lutego 2014 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu działek skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją z dnia 22 marca 2013 r. nr [....] działając na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 138 ust. 2, art. 139, art. 140 ust. 1, art. 142, art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a. orzekł o zwrocie działek nr [....] o pow. 0,0042 ha, nr [....] o pow. 0,0487 ha, położonych w obrębie [....] , jedn. ewid. Podgórze, miasto Kraków; działki nr [....] o pow. 0,0510 ha położonej w obr. [....] jedn. ewid. Podgórze, miasto Kraków odpowiadającej działce nr [....] o pow. 0,0505 ha na rzecz J.R. oraz Z.R. . W pkt 3 organ orzekł o odmowie zwrotu działki nr [....] o pow. 0,0510 ha położonej w obr. [....] jedn. ewid. Podgórze, miasto Kraków odpowiadającej działce nr [....] o pow. 0,0505 ha oraz części działki nr [....] położonej w obr. [....] , jedn. ewid. Podgórze, miasto Kraków, w granicach wywłaszczonej działki nr [....] obr. [....] dz. adm. Podgórze – na rzecz M.C., K.H. , M.B. i T.B. W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 30 lipca 2008 r. J.R. i Z.R. wystąpili do Starostwa Powiatowego w Krakowie z wnioskiem o zwrot działek: nr nr [....] obr. [....] jedn. ewid. Podgórze m. Kraków. W dniu 6 listopada 2009 r. M.C. i inni....., , wystąpili do Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. z wnioskiem o zwrot działki nr [....] , obr. [....] jedn. ewid. Podgórze m. Krakowa. Z kolei pismem z dnia 23 lutego 2011 r., skierowanym do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w K. , K.H. , M.B. i T.B. dodatkowo objęli wnioskiem o zwrot część działki nr [....] , obr. [....] jedn. ewid. Podgórze, w granicach części przejętej na rzecz Skarbu Państwa działki nr [....] , obr[....] dz. adm. Podgórze. Organ ustalił, że w dniu 12 lutego 1979 r. Naczelnik Dzielnicy [....] zarządzeniem nr 2 w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego P. i jego podziału na działki budowlane objął teren położony w dzielnicy Kraków - Podgórze w rejonie ulic: [....] etc.... Zgodnie z projektem podziału z dnia 28 listopada 1979 r., stanowiącym załącznik nr 1 do zarządzenia Naczelnika Dzielnicy Kraków - Podgórze oraz wykazami zawartymi w rejestrach parcelacyjnych w granicach opisanego wyżej terenu znalazły się między innymi położone w obr. [....] Podgórze m. Kraków, działki: nr nr [....] , b. gm. kat. [....] , które zostały włączone do terenu budowlanego. Z rejestru pomiarowego nieruchomości przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne (karta 13 akt sprawy) wynika, że działka nr [....] , obr. [....] dz. adm. Podgórze, stanowiła wówczas własność A.M. . Natomiast z kserokopii działu A i działu B Iwh 408, b. gm. kat. [....] , sporządzonej w dniu 22 października 2010 r. przez Sąd Rejonowy dla [....] , wynika, że działka nr [....] stanowiła własność A.M. i A.M. -po 1/2 części. Z kolei na podstawie rejestru pomiarowego nieruchomości przeznaczonych, pod budownictwo jednorodzinne oraz uwierzytelnionej kopii Iwh 2, gm. kat [....] wynika, że właścicielem działki nr [....] , obr. [....] dz. adm. Podgórze, była Gmina [....] . Powołane wyżej zarządzenie wydane zostało w trybie art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Wspomniany wyżej teren, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r., z mocy prawa został przejęty na rzecz Skarbu Państwa po upływie dwóch miesięcy od dnia wejścia w życie zarządzenia Naczelnika Dzielnicy [....] , tj. z dniem 3 czerwca 1979 r. W dalszej części decyzji organ wskazał, że postanowieniem z dnia 28 maja 2004 r. sygn. akt I Ns 530/03/P Sąd Rejonowy dla [....] w K. Wydział I Cywilny stwierdził, że prawo własności działek: nr nr [....] , nabyli z mocy samego prawa z dniem 4 listopada 1971 r. J.R. oraz Z.R. , na zasadach wspólności ustawowej. W dniu 28 lipca 2004 r. Sąd Rejonowy dla [....] stwierdził prawomocność tego postanowienia. Podstawą do rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w szczególności art. 136 ust. 3 i art. 137 tej ustawy. Przesłankami zwrotu nieruchomości są: 1/ wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot, 2/ objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub jej części), tj. nieruchomości, w stosunku, do której Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami; 3/ zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy, który formułuje legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Aby nieruchomość mogła zostać zwrócona, wszystkie wyżej przedstawione przesłanki muszą zaistnieć łącznie. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż pierwsze dwie przesłanki zostały spełnione, bowiem J.R. i Z.R. , będący wnioskodawcami w sprawie o zwrot działek: nr nr [....] , w granicach przejętych na rzecz Skarbu Państwa działek: nr nr [....] zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [....] w K. Wydział I Cywilny z dnia 28 maja 2004 r. sygn. akt I Ns 530/03/P w dacie przejęcia ww. nieruchomości byli ich właścicielami, na prawach wspólności ustawowej, a wywłaszczenie (przejęcie) na rzecz Skarbu Państwa opisanych na wstępie nieruchomości, nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, wymienionej w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast w niniejszym postępowaniu legitymacji procesowej w rozumieniu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie posiadają M.C. , K.H. , M.B. i T.B. , którzy wystąpili z wnioskiem o zwrot działki nr [....] oraz K.H. , M.B. i T.B. , którzy wystąpili z wnioskiem o zwrot części działki nr [....] . Na podstawie zebranych dokumentów organ I instancji stwierdził, że celem parcelacji i odjęcia prawa własności nieruchomości położonych w granicach określonych zarządzeniem nr 2 Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia 12 lutego 1979 r. było dokonanie podziału terenu na działki budowlane (§ 2 ww. zarządzenia) oraz budowa urządzeń komunalnych na terenie budownictwa jednorodzinnego. Działki budowlane wydzielone w ramach parcelacji miały zostać nadane osobom fizycznym zgodnie z obowiązującymi wówczas regulacjami dotyczącymi nadania na własność w celu zabudowy. Tym samym ustalono, że celem wywłaszczenia działek objętych wnioskiem o zwrot w niniejszym postępowaniu było ich przeznaczenie pod budownictwo jednorodzinne. W piśmie z dnia 24 listopada 2010 r. Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. zawarł informację, że działka nr [....] , nie jest obciążona prawami obligacyjnymi (dzierżawa, najem, użyczenie) bądź rzeczowymi na rzecz osób trzecich, natomiast działka nr [....] oraz część działki nr [....] , zostały oddane A.C. w dzierżawę na czas nieoznaczony na podstawie umowy z dnia 14 września 2010 r. W dniu 4 marca 2011 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna połączona z oględzinami nieruchomości. W jej trakcie ustalono, co do działki:

1/ nr [....] , że jej północna granica w części biegnie wzdłuż ogrodzenia z siatki

drucianej wspartej na słupkach, a w pozostałej części wzdłuż bramy wjazdowej

z prętów metalowych, stanowiącej wjazd do posesji. Określono, że ogrodzenie

i brama są w znacznym stopniu skorodowane. Z kolei, zgodnie z dokonanym opisem,

granica wschodnia tej działki biegnie po ogrodzeniu z bardzo zniszczonej siatki

metalowej wspartej na słupkach, a jej granica południowa wyznaczona jest przez

ogrodzenie sąsiedniej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] , natomiast granica zachodnia, od strony narożnika północno - zachodniego działki, oznaczona jest słupkiem granicznym, a w pozostałej części nie jest widoczna. Podczas dokonanych oględzin stwierdzono, że działka nr [....] jest porośnięta niekoszoną i zachwaszczoną trawą oraz jednym drzewem samosiejką, a przy granicy wschodniej, w połowie długości działki, znajduje się drewniany stary gołębnik, bez podmurówki, stanowiący obiekt nietrwale związany z gruntem. Natomiast przy bramie wjazdowej znajduje się część gruntu pokryta asfaltem o zniszczonej nawierzchni;

2/ nr [....] stwierdzono, że granica północna tej działki biegnie po ogrodzeniu z siatki metalowej wspartej na słupkach, bez podmurówki. W granicach tego ogrodzenia znajduje się bramka wejściowa, od której prowadzi dojście wyłożone płytami chodnikowymi prowadzące do budynku mieszkalnego przy ul. [....] Część działki nr [....] , która nie stanowi przedmiotu umowy dzierżawy zawartej z A.C. , porośnięta jest niekoszoną, zachwaszczoną trawą. Pomiędzy granicą terenu dzierżawionego a pozostałą częścią tej działki znajdują się pozostałości starego ogrodzenia (wycięte słupki, metalowe i dwa betonowe stojące słupki). Natomiast część działki nr [....] będąca przedmiotem umowy dzierżawy zawartej z wyżej wskazaną znajduje się w obszarze, którego granica zachodnia biegnie częściowo wzdłuż ściany budynku gospodarczego usytuowanego na sąsiedniej działce nr [....] . W części środkowej tej nieruchomości wspomniana granica biegnie po ścianie budynku nr [....] przy ul. [....] , a na przedłużeniu tej ściany biegnie w kierunku starego granicznika odszukanego przy ogrodzeniu nieruchomości od strony ulicy [....] . W obszarze dzierżawionej części działki nr [....] , od strony wschodniej, teren jest użytkowany jako zieleń przydomowa, tj. pielęgnowany trawnik oraz drzewa i krzewy ozdobne. W tym obszarze znajdują się dwie studzienki (jedna wodociągowa, a druga kanalizacyjna), W obszarze tej nieruchomości znajduje się teren wyłożony betonowymi płytkami chodnikowymi. Przy granicy zachodniej działki, w jej środkowej części, usytuowany jest ganek przylegający do budynku mieszkalnego przy ul. [....] . Ganek jest parterowy, murowany, ocieplony i kryty blachą. Na jego dachu znajdują się trzy kominy wentylacyjne i jeden spalinowy. Podczas rozprawy pełnomocnik dzierżawcy przedłożyła do akt niniejszej sprawy decyzję z 21 lutego 2008 r. wydaną przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki, udzielającą inwestorowi pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, wykonanego bez decyzji o pozwoleniu na budowę;

3/ nr [....] stwierdzono, że granice tej działki nie są widoczne w terenie, z wyjątkiem granicy północnej, która biegnie wzdłuż ogrodzenia z siatki metalowej na słupkach. W tym obszarze znajduje się teren użytkowany przez dzierżawcę jako ogród przydomowy. Teren ten porośnięty jest koszoną pielęgnowaną trawą i iglakami w ilości 5 sztuk.

Z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. pozyskano odbitki zdjęć lotniczych obszaru nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot, wykonanych w dniu 22 sierpnia 1975 r., tj. 4 lata przed ich wywłaszczeniem, w dniu 4 maja 1982 r., tj. w 3 - im roku od daty ich wywłaszczenia oraz w dniu 24 września 1993 r. tj. w 14 - tym roku od tej daty. Porównanie tych zdjęć wskazuje, że w tym okresie wspomniane działki nie zostały wykorzystane pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne, jednakże na części działki nr [....] , obr. [....] jedn. ewid. wybudowano ganek przylegający do budynku przy ul. [....] oraz dojście do niego od strony ulicy [....] .

Reasumując organ stwierdził, że pomimo upływu 33 lat od daty wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, nie nastąpiło ich zagospodarowanie na cel określony w zarządzeniu nr 2 Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia 12 lutego 1979 r. Od daty wywłaszczenia do chwili obecnej działki te stanowią własność podmiotu publicznoprawnego, początkowo Skarbu Państwa, a następnie Gminy Kraków. Wprawdzie działka nr [....] oraz część działki nr [....] jest użytkowana przez dzierżawcę, ale osoba ta nigdy nie nabyła przedmiotowych nieruchomości ani od Skarbu Państwa, ani od Gminy Kraków, a dzierżawcą jest dopiero od 2003 r., z przerwą w okresie od stycznia 2005 r. do 14 września 2010 r., a wcześniej użytkowała ten teren bezumownie. Biorąc pod uwagę powyższe organ wskazał, że nieruchomości objęte wnioskiem o zwrot stały się zbędne w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dlatego też należało orzec o ich zwrocie.

Od tej decyzji odwołanie wniosła Gmina Kraków, reprezentowana przez Prezydenta Miasta Krakowa stwierdzając, że wskazane przez Starostę Krakowskiego założenie, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany, gdy oprócz podziału nastąpiło także nadanie działek osobom fizycznym celem zabudowy, nie znajduje uzasadnienia w świetle art. 137 u.g.n. definiującego zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia. Przepis ten wskazuje jedynie na przesłanki rozpoczęcia ("nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu") i zakończenia prac inwestycyjnych". W swoim odwołaniu M.B. , T.B. , M.C. i K.H. wskazali, że nie zgadzają się z decyzją Starosty Krakowskiego, gdyż nie przedłożono żadnych dokumentów potwierdzających praw własności państwa R. do działek wymienionych w decyzji. Z kolei A.C. podniosła, że zaskarżona decyzja narusza jej podstawowe prawa pozbawiając ją jako dzierżawcę jakiegokolwiek tytułu prawnego do nieruchomości.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 4 lutego 2014 r. nr [....] utrzymał w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 22 marca 2013 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ustawodawca sformułował w art. 137 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten zawiera dwie odrębne normy prawne, zgodnie, z którymi nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Należy przy tym podkreślić, iż przesłanki zbędności nieruchomości nie muszą być spełnione łącznie. Dla ustalenia, iż wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna dla realizacji celu wywłaszczenia wystarczy ustalenie, iż jedna z dwóch wymienionych w art. 137 ust. l przesłanek zbędności nieruchomości została zrealizowana w danej sprawie. Cel przejęcia działek: nr [....] i nr [....] na rzecz Skarbu Państwa określić należy w kontekście przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, a także biorąc pod uwagę treść zarządzenia nr 2 Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia 12 lutego 1979 r. Wychodząc z powyższego należy wyjaśnić, iż ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach była wyrazem zaangażowania państwa w mieszkaniowe procesy inwestycyjne i eksploatacyjne, przy jednoczesnym gwarantowaniu interesów dotychczasowych właścicieli (współwłaścicieli) i członków ich rodzin. Regulowała szczególne formy pomocy finansowej państwa dla budownictwa jednorodzinnego oraz pomocy w nabywaniu przez ludność działek budowlanych. Pomoc ta przejawiała się w formie przekazywania przez Skarb Państwa działek, powstałych w wyniku podziału i przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne osobom, które spełniały określone w powołanej ustawie warunki, gdyż właśnie taki był cel "parcelacji". "Parcelacja" ta ze swej istoty zakładała, więc powstanie nowych normatywnych działek budowlanych przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne a także wydzielenie działek gruntu przeznaczonych do utworzenia m.in. dróg wewnętrznych. Za realizację tego celu nie można zatem uznać samego tylko utworzenia działek bez ich zabudowy czy to budownictwem mieszkaniowym czy też szeroko pojmowanymi urządzeniami komunalnymi na terenach budownictwa jednorodzinnego (sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, dróg dojazdowych itp.). Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, a w szczególności Zarządzenie nr 2 Naczelnika Dzielnicy [....] nr [....] z dnia 12 lutego 1979 r. pozwala stwierdzić, iż teren osiedla [....] położony w dzielnicy [....] w rejonie ulic: [....] , [....] , [....] , przeznaczony został pod budownictwo jednorodzinne i podzielony następnie na działki budowlane. Zgromadzone w sprawie materiały dowodowe pozwalają uznać działki nr [....] , nr [....] i nr [....] za zbędne dla realizacji określonego celu wywłaszczenia tj. budownictwa jednorodzinnego, co w konsekwencji uzasadnia ich zwrot na rzecz uprawnionych osób. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu A.C. organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z § 9 umowy dzierżawy z dnia 14 września 2010 r. umowa dzierżawy wygasa z upływem 3 miesięcy od dnia w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości będącej przedmiotem dzierżawy stanie się ostateczna. Za podstawę powołanego zapisu wskazano regulację art. 138 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. A.C. była więc świadoma decydując się na zawarcie umowy dzierżawy nie tylko korzyści ale również konsekwencji z niej wynikających. Zgodnie bowiem z regulacją ustawową art. 138 ust. 2 wygasają z mocy prawa takie prawa do zwracanej nieruchomości jak najem, dzierżawa i użyczenie (niezależnie od woli stron umowy). Decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości nie mogłaby bowiem ingerować w umowy obligacyjne. O wzajemnych rozliczeniach stron umów, które wygasają, będą w tej sytuacji decydowały postanowienia tych umów, a jeśli w umowach brak stosownych postanowień, rozliczenia będą się odbywały na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Odnosząc się do innych zarzutów podkreślono, że organ I instancji ustalając krąg podmiotów uprawnionych do wnioskowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oparł się na regulacji art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami zgodnie, z którym żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości mogą poprzedni właściciele lub ich spadkobiercy. Organ I instancji związany przepisem art. 365 kodeksu postępowania cywilnego zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, za podstawę w ustaleniu kręgu podmiotów uprawnionych do wnioskowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przyjął prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla [....] w K. z dnia 28 maja 2004 r. sygn. akt I Ns 530/03/P stwierdzające, że "prawo własności nieruchomości położonej w [....] , składającej się z działek nr [....] opow. 42 m2, nr [....] opow. 4 ary 87 m2 i nr [....] opow. 5 arów 0,5 m2 z obrębu [....] , nabyli z mocy samego prawa z dniem 4 listopada 1971 r. na zasadach wspólności ustawowej J.R. c. [....] oraz Z.R. s. [....] ". Organ odwoławczy uznał również za wystarczające wyjaśnienia Starosty K. w kwestii sprawdzenia czy za wywłaszczoną nieruchomość ustalono odszkodowanie.

Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Gmina Miejska K. reprezentowana przez Prezydenta Miasta Krakowa domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy celem jej merytorycznego rozpatrzenia przez organ II instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7, art. 8 K.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, gdyż spowodowało utrzymanie w mocy nieprawidłowej decyzji organu I instancji, a także naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie. W uzasadnieniu autor skargi podniósł, że objęta roszczeniem nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w związku z parcelacją osiedla Piaski Wielkie, przeprowadzoną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Celem parcelacji i odjęcia prawa własności nieruchomości było dokonanie podziału terenu na działki budowlane oraz budowa urządzeń komunalnych na terenie budownictwa jednorodzinnego. Ustalenia z oględzin nieruchomości przeprowadzonych w trybie rozprawy administracyjnej w dniu 4 marca 2011 r. wskazują, że działka nr [....] jest ogrodzona, w części zajęta przez dojście do budynku mieszkalnego położonego przy ul. [....] , zieleń przydomową, dwie studzienki. Pozostałą dzierżawioną część wymienionej działki stanowi ganek przylegający do budynku mieszkalnego, parterowy, murowany, ocieplony i kryty papa, na którego dachu znajdują się kominy. Natomiast działka nr [....] stanowi ogrodzony ogród przydomowy. Na działkach znajdują się przyłącza mediów do budynku mieszkalnego położonego przy ul. [....] . Fakt wybudowania ganku oraz chodnika w terminach o których mowa w art. 137 ust. 1 ustawy potwierdzony został za pomocą zdjęć lotniczych. Wskazane przez organy założenie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, gdyż oprócz podziału nastąpiło także nadanie działek osobom fizycznym celem zabudowy, nie znajduje w ocenie strony skarżącej uzasadnienia w świetle art. 137 ustawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym całość argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej P.p.s.a.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, a więc jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b); albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przeciwnym wypadku, stosownie do treści art. 151 P.p.s.a., skargę należy oddalić.

W ocenie Sądu, przy wydaniu kwestionowanej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów, które w myśl art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., skutkować winno jej uchyleniem.

Podstawę orzekania przez organy w sprawie niniejszej stanowiły przepisy ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). W dziale III tej ustawy w jej rozdziale 6 uregulowana została tematyka zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Stosownie do treści art. 136 ust. 3 ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Z kolei zgodnie z dyspozycją art. 137 ust. 1 ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2). Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z art. 216 ust. 1 przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 oraz z 1985 r. Nr 22, poz. 99). Dla ustalenia, czy żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę jest uzasadnione, organ orzekający w sprawie obowiązany jest dokonać niebudzących wątpliwości ustaleń, mających stanowić podstawę do stwierdzenia, czy wywłaszczona (nabyta) nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. W pierwszym rzędzie wymagane jest więc określenie przez organ w sposób precyzyjny celu wywłaszczenia (nabycia), a następnie zbadanie, w jaki sposób przejęta działka miała służyć realizacji tego celu i czy został on kiedykolwiek na tej działce zrealizowany.

W przedmiotowej sprawie działki opisane we wniosku o zwrot zostały objęte zarządzeniem nr 2 Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia 12 lutego 1979 r. w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego [....] i jego podziału na działki budowlane. Zgodnie z § 1 tego zarządzenia pod budownictwo jednorodzinne przeznaczono teren osiedla [....] położony w dziale nicy [....] w rejonie ulic: [....] , [....] , [....] . Wspomniany wyżej teren zgodnie z treścią art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego został przejęty na rzecz Skarbu Państwa po upływie dwóch miesięcy od dnia wejścia w życie zarządzenia nr 2, to znaczy z dniem 3 czerwca 1979 r. Zatem z tym dniem nastąpiło wywłaszczenie opisanych nieruchomości. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że celem wywłaszczenia działek objętych wnioskiem o zwrot w niniejszym postępowaniu było ich przeznaczenie pod budownictwo jednorodzinne. Organ I instancji w dniu 4 marca 2011 r. przeprowadził rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami nieruchomości. Oględziny te wykazały jednoznacznie, że działka nr [....] porośnięta jest niekoszoną i zachwaszczoną trawą, a przy bramie wjazdowej znajduje się część gruntu pokryta asfaltem o zniszczonej nawierzchni. Natomiast działka nr [....] w części porośnięta jest niekoszoną trawą, a w części stanowi ona przedmiot umowy dzierżawy. Z kolei działka nr [....] to teren użytkowany przez dzierżawcę jako ogród przydomowy. Z zebranych przez organy administracyjne dokumentów oraz dokonanych oględzin bezspornie wynika, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie można uznać, że o realizacji celu wywłaszczenia świadczyć miałoby wybudowanie ganku przez dzierżawcę działki nr 408 i to w ramach samowoli budowlanej. Celu wywłaszczenia bowiem nie należy interpretować zbyt szeroko. Zbędność na cel wywłaszczenia należy oceniać przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, gdyż cel wywłaszczenia nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości. Zasada zwrotu nieruchomości, która nie została użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest oczywistą konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, który dopuszczając wywłaszczenie jedynie na cele publiczne tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej nieruchomości. Nakłada to obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich przypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia. Zasada ta jest z kolei konsekwencją wyjątkowego i szczególnego charakteru instytucji wywłaszczenia, które powinno być stosowane tylko w sytuacjach koniecznych, uzasadnionych celami publicznymi, a celów tych nie można realizować za pomocą innych środków prawnych.

Zgromadzony w niniejszej sprawie, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że cel wywłaszczenia w stosunku do przedmiotowej działki nie został zrealizowany. Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 7, 77 i 80 K.p.a. Orzekające w sprawie organy przeprowadziły wnikliwe postępowanie wyjaśniające z zapewnieniem udziału stronom, w tym stronie skarżącej, która miała możliwość przedstawienia wszelkich wniosków dowodowych. Ze stanu faktycznego badanej sprawy bezspornie wynika, że działki nr nr [....] jednostka Podgórze, miasto Kraków przeznaczone były pod budowę osiedla mieszkaniowego "[....] ". Zgromadzone dowody wskazują, że na nieruchomości dokonana została parcelizacja działek, ale nie zabudowano ich budownictwem jednorodzinnym jak również urządzeniami komunalnymi na terenach tego budownictwa.

Z przyczyn wyżej wskazanych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.