Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 9/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 79a, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 września 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 493/23 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 6 lutego 2023 r. nr SKO.4116.46.145.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku węglowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 września 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 493/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 6 lutego 2023 r. nr SKO.4116.46.145.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku węglowego I. uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy Jasło z dnia 14 grudnia 2022 r. nr GOPS.DW.741.2234.2022; II. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz skarżącego [...] kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie (dalej też SKO) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Jasło (dalej też Wójt) z dnia 14 grudnia 2022 r. odmawiającą przyznania [...] (dalej Wnioskujący, Strona, Skarżący) dodatku węglowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne w drodze wywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 2 ust. 15g ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141, dalej też ustawa o dodatku węglowym, ustawa). Skarżący nie kwestionuje, że do dnia 11 sierpnia 2022 r. główne źródło ogrzewania, wykorzystywane w zamieszkiwanym przez niego budynku pod adresem Trzcinica 194, nie zostało zgłoszone do CEEB. Zgłoszenie takie miało miejsce dopiero w dniu 7 września 2022 r. i wynika z niego, że źródłem ciepła eksploatowanym w przedmiotowym budynku jest: kominek/koza/ogrzewacz powietrza na paliwo stałe (drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy, węgiel). Przeprowadzony wywiad potwierdził, że głównym źródłem ogrzewania budynku zamieszkiwanego przez skarżącego, jest koza, ale zasilana drewnem, a nie węglem. Jednocześnie ustalono, że węgiel nie był nigdzie widoczny, ani nie było miejsca jego składowania. Organ odwoławczy stwierdził, że wobec takich ustaleń faktycznych zasadna była odmowa przyznania dodatku węglowego, gdyż stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, przysługuje on tylko wówczas, jeżeli wykorzystywane przez wnioskodawcę główne źródło ogrzewania (takim źródłem może być też koza), zasilane jest paliwami stałymi, a więc węglem kamiennym, brykietem lub peletem zawierającymi co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 ustawy). Stosowane natomiast przez skarżącego drewno, nie jest paliwem stałym w rozumieniu przepisów ustawy o dodatku węglowym.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję wniósł [...].

Sąd I instancji uznał, że skarga jest uzasadniona. W ocenie Sądu, analiza przepisów o dodatku węglowym wskazuje na to, że ustawodawca w sposób bardzo ogólny ustalił warunki przyznawania tego dodatku, które dodatkowo były osłabiane kolejnymi zmianami wprowadzonymi do ustawy. Weryfikacja wniosku na co słusznie zwraca uwagę Skarżący odbywa się na podstawie art. 2 ust. 15 a – 15g ustawy o dodatku węglowym. W żadnym z przepisów nie ma regulacji dotyczącej weryfikacji tego czy w dacie składania wniosku wnioskodawca znajduje się w posiadaniu jednego z paliw określonych w ustawie o dodatku węglowym. Zestawiając to dodatkowo z treścią art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym - wniosek organu o konieczności dysponowania paliwem stałym jest prawnie nieuzasadniony. Z treści przepisów wynika, że wolą ustawodawcy było przyznanie dodatku węglowego w sytuacji potencjalnego korzystania ze źródła ciepła na paliwo stałe. Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postepowania będących następstwem nieprawidłowej wykładni art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, która determinowała sposób postępowania, w tym art. 79a k.p.a. Organ nie doinformował skarżącego o ewentualnych brakach wniosku, a jest zobowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego, tj.

a) naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 141) - dalej zwanej "ustawą", poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na nieuprawnionym przyjęciu, że dla przyznania dodatku węglowego wystarczające jest posiadanie jednego ze źródeł ciepła wymienionych w tym przepisie, w którym to źródle tylko potencjalnie, a nie faktycznie wykorzystywane mogą być paliwa stałe, podczas gdy literalne brzmienie przedmiotowej regulacji wskazuje jednoznacznie, że dodatek węglowy przysługuje wyłącznie w sytuacji, gdy po pierwsze głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest jedno ze źródeł wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy, a po drugie źródło to jest zasilane faktycznie, a nie tylko potencjalnie paliwami stałymi w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy.

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo iż zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy potwierdza w sposób nie budzący wątpliwości, iż wnioskodawca w posiadanym źródle ogrzewania nie stosował paliw stałych w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy, tylko drewno kawałkowe,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 79a k.p.a., poprzez przyjęcie, iż zasadne jest uchylenie zaskarżonej decyzji również ze względu na niewskazanie, w zawiadomieniu poprzedzającym wydanie decyzji organu I instancji, dowodów które strona winna przedłożyć celem wykazania spełnienia przesłanek pozwalających na uwzględnienie jej żądania, podczas gdy wyczerpująco przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe wykazało, że strona nie stosuje do ogrzewania paliw stałych, a więc nie mogłaby przedstawić żadnych innych dowodów pozwalających na uwzględnienie jej wniosku. Naruszenie art. 79a k.p.a., nie miało więc żadnego wpływu na wynik sprawy.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz zrzeczono się rozprawy.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie powołano się na naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć w ocenie skargi kasacyjnej istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga łącznego odniesienia się do zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach środek odwoławczy stwierdzić należy, iż nie zawiera on usprawiedliwionych podstaw.

W ramach wykonywanej sądowoadministracyjnej kontroli instancyjnej należy przypomnieć, że przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyroki NSA z dnia: 24 października 2024 r. sygn. akt. I OSK 891/23, 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywnego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021r. sygn. akt II GSK 2187/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl; por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862).

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 30 września 2014 r., II GSK 1211/13), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2024r. sygn. I OSK 2652/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2022r. sygn. akt I OSK 2161/22 i przywoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl; por. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2024, s. 650–669).

Poczynienie powyższych uwag – odnośnie wymogów skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego – było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada omówionym wyżej wymogom p.p.s.a.

W ramach naruszenia przepisów postępowania w zarzucie oznaczonym jako "a)" wskazuje się m. in. na naruszenie art. 7 k.p.a., nie jest to zarzut precyzyjny, bowiem art. 7 k.p.a. określa kilka zasad postępowania administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2021 r. sygn. akt. I OSK 414/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z kolei w zarzucie oznaczonym jako "b)" zaniechano niezbędnego, dokładnego wskazania – podnoszonych w skardze kasacyjnej – naruszonych przepisów (norm) prawa ulokowanych w art. 79a k.p.a., bowiem ta jednostka redakcyjna aktu normatywnego (art. 79 k.p.a.) obejmuje dwa paragrafy – o odrębnej treści jurydycznej (normatywnej). Tak zbudowany skonstruowany zarzut jest niezasadny. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje brakiem możliwości zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia.

Odnosząc się do tak zbudowanych zarzutów Sąd kasacyjny ponownie przypomina, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna, a w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2024r. sygn. akt I OSK 1669/21 i przywoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

To środek odwoławczy musi wskazać chociażby konkretną jednostkę redakcyjną aktu normatywnego, który – zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną – został naruszony przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Pogląd ten jest obecnie powszechnie akceptowalny w orzecznictwie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 2034/06; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2011r., sygn. akt II OSK 2520/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022r., sygn. akt I OSK 2360/19; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2362/19, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Naczelny Sąd Administracyjny, co podkreślano, z uwagi na dyspozycję art. 183 § 1 p.p.s.a., nie może, we własnym zakresie korygować, konkretyzować czy też uściślać zarzutów skargi kasacyjnej. Natomiast to autor skargi kasacyjnej winien przywołać podstawy kasacyjne (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a mianowicie wskazać konkretne przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jego zdaniem naruszył Sąd I instancji. Stanowi to jego powinność, gdyż jest on profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyroki NSA z dnia: 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 557/07; dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1669/12; dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12; dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1977/12; 4 marca 2022r., sygn. akt I OSK 1151/21; 29 października 2024 r., sygn. akt I OSK 1234/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podstawową kwestią sporną w rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie, normowanej ustawą o dodatku węglowym jest to, czy zasadnie Sąd wojewódzki uchylił decyzje SKO oraz Wójta odmawiające przyznania [...] dodatku węglowego, w sytuacji gdy w posiadanym i niekwestionowanym źródle ogrzewania (kozie) wnioskującego o dodatek węglowy, nie było stosowane (spalane) paliwo stałe, ani też nie stwierdzono występowania paliw stałych w czasie przeprowadzania wywiadu środowiskowego, tylko drewno kawałkowe.

Jak wynika w szczególności z notatki służbowej z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego dnia 16 listopada 2022 r.: "(...). Pracownicy stwierdzili, iż głównym paliwem do ogrzewania jest drewno. Węgiel nie był nigdzie widoczny, nie było również miejsca jego składowania. (...)". Akta sprawy potwierdzają, że wniosek został złożony w 15 września 2022 r., natomiast wywiad środowiskowy w wyniku którego ustalono, że w gospodarstwie wnioskującego nie ma węgla przeprowadzono w dniu 16 listopada 2022r. Potwierdzono natomiast, że w gospodarstwie domowym znajdowało się źródło ciepła wskazane w ustawie. Wobec powyższego spełnione zostały wymienione przez ustawodawcę przesłanki do wnioskowania przyznania dodatku węglowego. Nie są przy tym bezpodstawne twierdzenia Skarżącego, co ustalił Sąd wojewódzki, że nie zakupił węgla, ze względu na wysokie ceny surowca, jego niedostępność, a wywiad środowiskowy przeprowadzono przed rozpoczęciem sezonu grzewczego. W skardze nadmienił, że zarówno po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, jak i w poprzednich sezonach opalał węglem. Powszechnie znana była bowiem sytuacja związana z trudnościami w zakupie węgla.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację Sądu wojewódzkiego oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia. Należy stwierdzić, że pomimo multiplikacji zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym wszystkie one dotyczą wskazywanej wyżej kwestii spornej.

Celem ustawy o dodatku węglowym – jak wynika z dokumentów procesu legislacyjnego – jest zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego wspomoże budżety domowe oraz zwiększy poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego. Tym samym, według projektodawców, przyczyni się do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji międzynarodowej na te z gospodarstw domowych, dla których główne źródło ciepła zasilane jest paliwami stałymi. Proponowane rozwiązania związane z wypłatą dodatku węglowego uzupełniono o inne regulacje, o tożsamym celu, czyli zwiększeniu bezpieczeństwa energetycznego państwa (druk sejmowy nr 2471: fragment pkt 1 uzasadnienia projektu ustawy o dodatku węglowym /Potrzeba i cel wydania aktu prawnego/).

Skład orzekający w niniejszej sprawie, w związku z powyższym, w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury, przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o świadczenie, w tym w szczególności do ustalenia rzeczywistego źródła ciepła wykorzystywanego w konkretnym gospodarstwie domowym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt I OSK 3106/23, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Celem tej regulacji prawnej jest więc niewątpliwie zapewnienie jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia pieniężnego gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Potwierdza to także m. in. fakt, że w świetle rozważanej regulacji dodatek węglowy może zostać przyznany także osobie, która nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, o czym stanowi art. 2 ust. 15f ustawy o dodatku węglowym, jak również osobie, w przypadku której główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1, zgodnie z art. 2 ust. 15g ustawy. Zasadne w tej sytuacji jest zobligowanie organów administracji publicznej, na skutek dokonanych wzmiankowanych wyżej nowelizacji przedmiotowych regulacji prawnych, do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego przez gospodarstwo domowe osoby ubiegającej się o świadczenie, które to ustalenia powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych, w sposób wnikliwy, dokładny i wyczerpujący, czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt I OSK 3102/23, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

W związku z realizowaną niniejszym sądowoadministracyjną kontrolą instancyjną należy przypomnieć, że Konstytucja RP nakazuje w preambule posiadającej charakter normatywny, aby “działaniu instytucji publicznych zapewnić rzetelność i sprawność" w celu zagwarantowania praw obywatelskich w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Z kolei stosowanie do art. 7 ustawy zasadniczej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że przedstawiony sposób urzeczywistniania przez organy przepisu prawa materialnego: art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym – w toku jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego – nie jest zgodny z celem samej ustawy, którym jest dążenie, na podstawie i w granicach prawa, do zagwarantowania przyznania dodatku węglowego tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe węglem lub innymi paliwami stałymi. Należyte wypełnianie przez organy administracji publicznej obowiązków proceduralnych, wynikających w szczególności z ogólnego postępowania administracyjnego (kodeksu postępowania administracyjnego), winno zabezpieczać prawidłowe wykonywanie norm prawa materialnego.

Tym samym wbrew zarzutom kasacyjnym, należy podzielić pogląd Sądu wojewódzkiego, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postepowania będących następstwem nieprawidłowej wykładni art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, która determinowała sposób postępowania, w tym art. 79a k.p.a.

W znajdującym się w aktach sprawy zawiadomieniu z dnia 21 listopada 2022 r. poprzedzającym wydanie decyzji przez Organ I instancji w dniu 14 grudnia 2022 r. odstąpiono od wykonania art. 79a k.p.a. Zawarto w nim wyłącznie informacje o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, obowiązku powiadomienia o każdej zmianie adresu oraz prawie do złożenia ponaglenia, co słusznie wskazał Sąd I Instancji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2024r., sygn. akt I OSK 2544/23, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl)

Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.