Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 371/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art, 29 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1199
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7 ust..3
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Asesor WSA Maja Pietrasik, Protokolant: Sekretarz sądowy Dagmara Szymańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 3 czerwca 2024 r. nr 001/64070/OR11/2024 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 3 czerwca 2024 r. nr 001/64070/OR11/2024 Dyrektor Pomorskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie z dnia 12 stycznia 2024 r. nr 0217-2022-005235, ustalająca M. B. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawiając stan faktyczny sprawy wskazał, że M. B. wystąpił w dniu 11 maja 2021 r. z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2021, w tym jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej do działek rolnych o łącznej powierzchni 15,80 ha.

Decyzją nr 0217-2022-001930 wydaną w dniu 8 lutego 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie przyznał M. B.:

1. jednolitą płatność obszarową - 2021 w wysokości 6 428,87 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 778,16 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz z uwagi na zastosowanie współczynnika korygującego;

2. płatność za zazielenienie - 2021 w wysokości 4 812,87 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 24,03 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;

3. płatność redystrybucyjną - 2021 w wysokości 1 882,14 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 291,75 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz z uwagi na zastosowanie współczynnika korygującego oraz przyznał beneficjentowi kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 88,66 zł.

Płatności wynikające z decyzji zostały przekazane beneficjentowi w dniu 1 marca 2022 r.

Postanowieniem z dnia 26 września 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie wznowił z urzędu postępowanie zakończone wydaną przez siebie decyzją nr 0217-2022-001930 z dnia 8 lutego 2022 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Organ pierwszej instancji wskazał, że przyczyną wznowienia było pozyskanie informacji świadczącej o zawyżeniu przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do płatności. Ustalono, na podstawie wykazu działek ewidencyjnych przekazanego w dniu 12 lipca 2022 r. przez organ nadzoru, że powierzchnia określona na podstawie ortofotomap wykonanych w roku składania wniosku stanowi istniejącą i nieznaną organowi w dniu wydania decyzji okoliczność potwierdzającą nieprawidłową deklarację strony. W związku z tym zaistniała konieczność przeprowadzenia ponownej weryfikacji wniosku, sutkiem czego było wznowienie z urzędu postępowania administracyjnego.

Decyzją nr 0217-2022-002836 z dnia 28 listopada 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie uchylił w całości decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nr 0217-2022-001930 wydaną przez siebie oraz przyznał M. B.:

1. jednolitą płatność obszarową - 2021 w wysokości 5 611,59 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1 263,85 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz z uwagi na zastosowanie współczynnika korygującego;

2. płatność za zazielenienie - 2021 w wysokości 4 597,64 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 16,73 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;

3. płatność redystrybucyjną - 2021 w wysokości 1 572,10 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 476,30 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz z uwagi na zastosowanie współczynnika korygującego oraz przyznał beneficjentowi kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 58,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji m.in. wyjaśnił, że w Polsce wymiana ortofotomapy dokonywana jest co 3 lata, niemniej dane z mapy wykonanej w roku składania wniosków nie są uwzględniane w kontroli w danej kampanii, dlatego też po jej zakończeniu dokonywana jest wsteczna ocena powierzchni kwalifikujących się do przyznania płatności. Według tego ustalono, że powierzchnia określona na podstawie ortofotomap wykonanych w roku składania wniosku stanowi istniejącą i nieznaną organowi w dniu wydania decyzji okoliczność potwierdzającą nieprawidłową deklarację strony.

Na podstawie informacji ze zdjęć lotniczych i wizualizacji działek rolnych w systemie identyfikacji działek rolnych stwierdzono zmniejszenie powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru na działce ewidencyjnej nr [...]. W związku z tym, iż w roku 2021 działka ta była deklarowana do płatności bezpośrednich organ wznowił postępowania z urzędu i przeprowadził ponowną weryfikację wniosku na rok 2021.

Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni decyzją nr 9011-2023-001428 wydaną w dniu 28 kwietnia 2023 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Organ drugiej instancji ocenił, że prawidłowo uruchomiono nadzwyczajny tryb wzruszenia ostatecznej decyzji, jako że ziściła się przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. wyszła na jaw nowa okoliczność faktyczna, istniejąca w dniu wydania decyzji nr 0217-2022-001930, która była nieznana Kierownikowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a był nią fakt, iż znaczny fragment gruntów zgłoszonych przez rolnika do płatności na rok 2021 na działce nr [...] nie spełnia ustawowych warunków do objęcia płatnością. Okoliczność ta wyszła na jaw po opracowaniu przez pracowników Wydziału ds. GIS maksymalnego kwalifikowalnego obszaru na ww. działce, który został wgrany do ZSZiK w dniu 4 czerwca 2022 r. Organ pierwszej instancji dowiedział się o tym w dniu 12 lipca 2022 r. po uzyskaniu informacji o konieczności przeprowadzenia oceny wstecznej wniosku strony. Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalił wartość MKO dla działki nr [...] na rok 2021 wynoszącą 1,58 ha, a nie 1,84 ha, jak przyjął organ pierwszej instancji, ale z uwagi na art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 357/23 uchylił decyzję nr 9011-2023-001428 z dnia 28 kwietnia 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie nr 0217-2022-002836 z dnia 28 listopada 2022 r.

Sąd stwierdził, że w dacie wydawania decyzji w postępowaniu zwykłym istniała ortofotomapa zawierająca aktualne dane, a organ mógł z dowodu tego korzystać, co więcej, wykorzystał ten dowód, dokonując jednak błędnych ustaleń na jego podstawie. Taka sytuacja nie jest objęta dyspozycją art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawie nie zaistniała zatem w przesłanka wznowieniowa.

Sąd wskazał, że w sytuacji w jakiej decyzja o przyznaniu płatności nie może zostać wzruszona w postępowaniu nadzwyczajnym przepisy prawa przewidują możliwość zobowiązania beneficjenta pomocy do zwrotu środków pobranych nienależnie. Żądanie to nie jest uzależnione od uprzedniego wzruszenia i wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznych decyzji przyznających płatności.

Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku.

Zawiadomieniem z dnia 11 października 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie poinformował M. B. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalania kwot nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznanych na mocy decyzji nr 0217-2022-001930 z dnia 8 lutego 2022 r. w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości polegających na pobraniu nienależnych płatności.

Decyzją nr 0217-2022-005235 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie ustalił M. B. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uzyskanych na mocy decyzji nr 0217-2022-001930 w łącznej wysokości 817,28 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej 2021.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podniósł, że w toku tegoż postępowania stwierdził nieprawidłowość skutkującą obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych płatności. Oceny przedeklarowania dokonano na podstawie informacji uzyskanych od Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni o faktycznej powierzchni uprawnionej do dopłat obszarowych określonej na podstawie ortofotomap wykonanych w roku składania wniosku. Na podstawie informacji ze zdjęć lotniczych i wizualizacji działek rolnych w systemie identyfikacji działek rolnych stwierdzono zmniejszenie powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru na działce ewidencyjnej nr [...].

W zakresie jednolitej płatności obszarowej organ pierwszej instancji ustalił, że powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku postępowania w oparciu o system informacji geograficznej i pomiary MKO wyniosła 14,10 ha.

Dla działki ewidencyjnej nr [...] z zadeklarowaną powierzchnią użytkowaną rolniczo 0,11 ha stwierdzono powierzchnię 0,00 ha, wykluczając 0,11 ha. Dla działki ewidencyjnej nr [...] z zadeklarowaną powierzchnią użytkowaną rolniczo 0,91 ha stwierdzono powierzchnię 0,07 ha. Powierzchnia stwierdzona działki rolnej B, położonej na ww. działkach ewidencyjnych, okazała się mniejsza niż minimalna powierzchnia uprawniona do płatności 0,10 ha, zatem dla działki nr [...] wykluczono 0,91 ha. Dla działki ewidencyjnej nr [...] z zadeklarowaną powierzchnią użytkowaną rolniczo 2,52 ha stwierdzono powierzchnię 1,84 ha, wykluczając 0,68 ha. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z jednolitej płatności obszarowej wynosiła 1,70 ha, co stanowiło przedeklarowanie o wartości 12,06%. Zastosowawszy prawo unijne i wynikające z niego zmniejszenie powierzchni uwzględnionej do płatności o 1,5 krotność wykrytej różnicy, powierzchnia stwierdzona wyniosła 11,55 ha.

Płatność za zazielenienie przyznano do powierzchni stwierdzonej w ramach płatności jednolitej, tj. do 14,10 ha.

W zakresie płatności redystrybucyjnej powierzchnia stwierdzona wyniosła 14,78 ha i została pomniejszona o 3 ha zgodnie z prawem krajowym. Następnie zastosowano zmniejszenie o 1,5 krotność wykrytej różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną. Ostateczna powierzchnia zatwierdzona wyniosła 8,55 ha.

Początkowe kwoty płatności obliczone w oparciu o powyższe areały zostały pomniejszone z uwagi na zastosowanie współczynnika korygującego. Ponadto, z uwagi na te zmniejszenia wnioskodawca podlegał zwrotowi dyscypliny finansowej za rok obrotowy 2021. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie podniósł, że kwotę nienależnie pobranych płatności stanowi kwota odpowiadająca kwocie płatności wypłaconej za powierzchnię, na której stwierdzona została nieprawidłowość skutkująca powstaniem obowiązku zwrotu pobranych płatności w wysokości 1 373,21 zł, w tym:

1. jednolita płatność obszarowa - 2021 w wysokości 817,28 zł,

2. płatność za zazielenienie - 2021 w wysokości 215,23 zł,

3. płatność redystrybucyjna - 2021 w wysokości 310,04 zł,

4. zwrot dyscypliny finansowej - 2021 w wysokości 30, 66 zł.

Kwota stanowiąca różnicę pomiędzy płatnościami w wysokości 13 212,54 zł, przyznanymi i wypłaconymi na mocy decyzji nr 0217-2022-001930, a sumą płatności ustaloną po uwzględnieniu faktycznej powierzchni uprawnionej do dopłat wynosi 1 373,21 zł.

Organ pierwszej instancji przeanalizował kwestię odstąpienia od ustalenia nienależnej kwoty w sytuacji, gdy kwota do zwrotu nie przekracza równowartości 100 euro przeliczonej według kursu wymiany euro na dzień 30 września 2021 r. ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 2021/C 398/06, który wynosił 4,6179 zł. Wyjaśnił, iż kwota równowartości 100 euro dotyczy poszczególnych schematów pomocowych w ramach sprawy o przyznanie płatności w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika i jest ustalana oddzielnie. W rozpatrywanej sprawie jedynie kwota z tytułu jednolitej płatności obszarowej przekroczyła równowartość 100 euro. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie stwierdził, że wypłata płatności na mocy decyzji nr 0217-2022-001930 z nie wynikała z pomyłki Agencji, bowiem w dniu wydania tej decyzji organ nie posiadał informacji implikujących, że M. B. zadeklarował do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego powierzchnię nieuprawnioną.

Organ pierwszej instancji ustalił także, że - biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku, 11 maja 2021 r. - nie upłynął okres przedawnienia przewidziany w prawie unijnym.

W dniu 27 lutego 2024 r. M. B. złożył odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, zatem w postępowaniu obowiązują przepisy prawa zawarte w tym Kodeksie. Art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego właściwość miejscową kierownika biura powiatowego Agencji ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby rolnika. Miejscem zamieszkania skarżącego jest G., ul. [...], jest to też jego siedziba. Zatem Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie nie ma właściwości do wydania decyzji.

Z ostrożności procesowej skarżący wskazał, że otrzymał płatność legalnie na podstawie ostatecznej i prawomocnej decyzji nr 0217-2022-001930. Decyzji nie można uchylić, ponieważ zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, ostatecznej decyzji nie sposób uchylić. Zatem nie zachodzą przesłanki zawarte w art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia 5 lutego 2015 r.

Rozpatrując odwołanie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, organ odwoławczy wskazał, że obowiązkiem organów Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prowadzących postępowanie w trybie art. 29 ust. 1 ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1199), zwana dalej "ustawą o ARiMR", jest ustalenie czy strona pobrała nienależnie lub nadmiernie przyznane płatności, a jeśli tak, to w jakiej kwocie, a także czy zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu określone w prawodawstwie unijnym oraz krajowym. Prowadzone w tym przedmiocie postępowanie może, ale nie musi być poprzedzone wzruszeniem decyzji o przyznaniu płatności.

Postępowanie wszczęte przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie w dniu 11 października 2023 r. ma charakter merytoryczny, bowiem nie doszło do prawnie skutecznego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji nr 0217-2022-001930 z dnia 8 lutego 2022 r. Organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podjęły co prawda taką próbę, niemniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 357/23 uchylił wszelkie orzeczenia wydane w tym przedmiocie. Przedmiotowy wyrok nie jest prawomocny, ponieważ Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni wniósł od niego skargę kasacyjną, niemniej nie stanowiło to przeszkody do zainicjowania niniejszego postępowania. Także w owym wyroku podniesiono, iż żądanie zwrotu nienależnie pobranej pomocy nie jest uzależnione od uprzedniego unieważnienia decyzji przyznających środki, a przesłanki kreujące obowiązek zwrotu mogą być oceniane ex post w odrębnym postępowaniu wszczynanym z urzędu.

Wobec powyższego, za niezasadne uznano wyrażone w odwołaniu zarzuty, aby losy prawne decyzji nr 0217-2022-001930 przesądzały o braku możliwości wszczęcia i przeprowadzenia sprawy windykacyjnej w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej, ponieważ adres zamieszkania skarżącego to [...] G. ul. [...], zaś rozstrzygnięcie podjął Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie, organ odwoławczy wskazał, że z żadnego z wielu dostarczonych dotychczas do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosków, wyjaśnień i podań nie wynikało, aby adres w G. stanowił miejsce zamieszkania M. B. Rolnik wskazał go we wniosku o wpis do ewidencji producentów złożonym w dniu 15 marca 2011 r. ale jako adres do korespondencji. W dokumencie tym jako adres zamieszkania podano miejscowość W., znajdującą się w gminie Ł., w powiecie [...]. Tożsamą informację zawarto we wniosku o wpis do ewidencji złożonym w trybie zmiany danych w dniu 15 stycznia 2013 r.

Z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 885), zwane dalej "ustawą o KSEP", wynika, że system informatyczny, składający się m. in. z ewidencji producentów, jest wykorzystywany w szczególności do przyznawania i wypłaty płatności, nadzoru nad przestrzeganiem przepisów dotyczących płatności realizowanych przez Agencję, postępowania w sprawie zwrotu nienależnie wypłaconych płatności, jak również do samej identyfikacji producentów. Oznacza to, że jedynym źródłem informacji na temat miejsca zamieszkania oraz pozostałych danych teleadresowych są dane systemu ewidencji producentów, te zaś pochodzą wprost od samych rolników. W art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o KSEP wprost przewidziano nakaz zgłaszania do ARiMR na odpowiednim formularzu każdej zmiany danych zawartych we wniosku o wpis do ewidencji w terminie 14 dni od dnia jej zaistnienia. Do dnia wydania niniejszej decyzji taka zmiana nie została przez skarżącego zgłoszona, mimo poinformowania go o tym obowiązku m.in. w zawiadomieniu Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 11 kwietnia 2024 r.

W ocenie organu odwoławczego, kwestia odmiennego adresu zamieszkania niż ustalony przez Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, została zgłoszona wyłącznie na potrzeby zakwestionowania zaskarżonej decyzji i nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości, w sposób, który prowadziłby do zmiany właściwości miejscowej organów Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Od chwili wpisu do ewidencji producentów w 2011 roku M. B. konsekwentnie składał wszystkie podania, jakie dostarczane były w formie papierowej do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie, nigdy nie kwestionując z aktualnie zgłaszanego powodu żadnego rozstrzygnięcia wydanego w stosunku do niego przez ten organ na przestrzeni ponad dziecięciu lat.

Wobec powyższego zarzut wydania decyzji nr 0217-2022-005235 z dnia 12 stycznia 2024 r. przez organ niewłaściwy uznano za niezasadny.

Przechodząc do materialnych przesłanek skutkujących wydaniem decyzji pierwszej instancji organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że wnioski o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oceniane są w trakcie tzw. kontroli administracyjnych, o czym stanowi art. 74 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s. 549), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013". Są one prowadzone w oparciu o system informatyczny "IACS" (lub "ZSZiK" według polskiego nazewnictwa) ustanowiony na podstawie art. 67 rozporządzenia nr 1306/2013. Jego elementem, zgodnie z art. 68 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, jest m.in. system identyfikacji działek rolnych (zwany również "LPIS").

Powyższe znajduje odzwierciedlenie w prawie krajowym. Według art. 4 ust. 3a ustawy o KSEP składową krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności jest system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013, tj. LPIS. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o KSEP system ten wykorzystuje się m.in. w zakresie przyznawania płatności. Art. 9a ust. 1 pkt 1 lit a ustawy o KSEP stanowi, że LPIS zawiera wektorowe granice i powierzchnię maksymalnego kwalifikowalnego obszaru ("MKO"), zaś według ust. 2 pkt 1 tego przepisu, do jego prowadzenia wykorzystuje się w szczególności ortofotomapy cyfrowe sporządzane zgodnie z przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

Kontrole prowadzone są przede wszystkim w sposób automatyczny, co wynika z brzmienia art. 28 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L z dnia 31 lipca 2014 r.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 809/2014", który stanowi, że kontrole administracyjne, o których mowa w art. 74 rozporządzenia nr 1306/2013, łącznie z kontrolami krzyżowymi, pozwalają na wykrycie niezgodności, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Jak zapisano art. 29 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 809/2014 w stosownych przypadkach, kontrole administracyjne obejmują kontrole krzyżowe zgodności między działkami rolnymi zgłoszonymi w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność a informacjami zawartymi w systemie identyfikacji działek rolnych w odniesieniu do działki referencyjnej zgodnie z art. 5 ust. 2 rozporządzenia delegowanego nr 640/2014, w celu sprawdzenia kwalifikowalności określonych obszarów do systemu płatności bezpośrednich lub środków rozwoju obszarów wiejskich. Gdy system zintegrowany przewiduje formularze geoprzestrzennego wniosku o przyznanie pomocy, kontrole krzyżowe są przeprowadzane na podstawie przecięcia przestrzennego zdigitalizowanej powierzchni deklarowanej z danymi w systemie identyfikacji działek rolnych.

Wniosek M. B. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego został w dniu 8 lutego 2022 r. poddany kontroli administracyjnej przeprowadzonej w ZSZiK. W jej trakcie, za pomocą systemu informatycznego dokonano sprawdzenia, czy deklarowane powierzchnie działek rolnych, położone na poszczególnych działkach referencyjnych, nie przekraczały wyznaczonych wartości maksymalnego kwalifikowalnego obszaru. Przedmiotowa analiza nie wykazała żadnych nieprawidłowości w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] i położonej na niej działki rolnej C. Kontrola administracyjna wykazała natomiast niezgodności dotyczące działki rolnej B, zlokalizowanej na działkach ewidencyjnych o numerach [...] oraz [...], co zostało uwzględnione w decyzji nr 0217-2022-001930 z dnia 8 lutego 2022 r.

Już po jej wydaniu, w dniu 30 maja 2022 r. pracownicy Wydziału ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni opracowali nowy, zaktualizowany MKO dla działki referencyjnej nr [...] wynoszący 1,84 ha, tj. mniej o 0,68 ha niż wykazał wnioskodawca. Geometria i wartość MKO zostały zaimplementowane do ZSZiK w dniu 4 czerwca 2022 r. Opracowania dokonano na podstawie ortofotomapy cyfrowej sporządzonej na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych w dniu 13 lipca 2021 r. Kolejno w dniu 12 lipca 2022 r. pracownicy Centrali Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając za pośrednictwem pracowników Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni, poinformowali drogą poczty elektronicznej Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie o konieczności przeprowadzenia oceny wstecznej m.in. sprawy wniosku M. B. z kampanii 2021 roku, tj. sprawdzenia, czy zmiany wprowadzone do LPIS maja wpływ na wysokość udzielonych płatności.

Organ odwoławczy zaznaczył, że aktualna ortofotomapa została zaimportowana do ZSZiK w dniu 16 grudnia 2021 r. Jej obraz był zbliżony do treści poprzedniej ortofotomapy, która była wykonana na postawie zdjęć lotniczych datowanych na dzień 3 czerwca 2019 r. Dopiero na skutek oceny stanu faktycznego dokonanej przez wyspecjalizowanych w zakresie wyznaczania MKO pracowników Wydziału ds. GIS doszło do wprowadzenia zmian w systemie identyfikacji działek rolnych LPIS. Występujące w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa organy administracji publicznej, takie jak kierownik biura powiatowego, czy dyrektor oddziału regionalnego nie biorą żadnego udziału w procesie ustalania MKO, czynność ta należy do wyłącznych kompetencji Wydziału ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który działa w tym zakresie w charakterze niezależnej komórki merytorycznej aparatu pomocniczego organu. Organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mogą natomiast zgłaszać konieczność przeprowadzenia weryfikacji MKO, jeśli uznają to za konieczne i uzasadnione okolicznościami sprawy, np. zastrzeżeniami rolnika, czy też własnymi. Tak też uczynił Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni, zwracając się w toku postępowania odwoławczego prowadzonego w stosunku do decyzji wydanych po wznowieniu postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na rok 2021. Naczelnik Wydziału ds. GIS zlecił przeprowadzenie oględzin przedmiotowej działki, które odbyły się w dniu 14 marca 2022 r. Na podstawie ich wyników ustalono wartość MKO mającą zastosowanie w stosunku do wniosku obejmującego rok 2021 wynosząca 1,58 ha.

Omawiając stan faktyczny jaki ma miejsce na działce nr [...] w kontekście płatności bezpośrednich za rok 2021, wynikający zarówno z oględzin oraz ortofotomapy, organ odwoławczy wskazał, że w jej północno zachodnim fragmencie występuje grunt orny, a w jego obrębie znajduje się pojedyncze wyłączenie w postaci powierzchni przeznaczonej pod stały nośnik reklamowy (zob. fotografie z oględzin nr 3 i 5). W południowo zachodnim narożniku działki występują dwa zabudowania, a wzdłuż całej południowej części działki występują zwarte, wieloletnie zadrzewienia. Natomiast pomiędzy gruntem ornym, a owymi wyłączeniami występuje teren porośnięty roślinnością trawiastą, również miejscami zadrzewiony i zakrzewiony. To właśnie ten obszar pozostaje aktualnie wyłączony z MKO, choć uprzednio stanowił on jego część i był zgłaszany do płatności.

W ocenie organu odwoławczego, przedmiotowy teren nie spełnia warunków przyznania płatności bezpośrednich w roku 2021 - nie była na nim w 2021 roku prowadzona działalność rolnicza, nie był on wykorzystywany do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych, ani nie był utrzymywany w stanie, dzięki któremu nadawał się do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy. Tym samym nie spełnia on wymogów oraz definicji, o których mowa w art. 4 ust. 1 lit. c, e - h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013 r., str. 608, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", a także § 2 ust. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r. poz. 351 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem ws. warunków", i podlegał wykluczeniu z MKO na rok 2021. Taki stan miał miejsce co najmniej od 2021 roku i trwał do dnia oględzin, co potwierdzają fotografie wykonane w ich trakcie. Również na ortofotomapie z roku 2021 r. wykluczony teren wyraźnie odróżnia się od występującego na działce nr [...] gruntu ornego, nie budzącego wątpliwości co do jego kwalifikowalności.

W odniesieniu do pozostałych deklarowanych gruntów organ odwoławczy wskazał, że już w trakcie pierwotnej kontroli administracyjnej doszło do zastosowania zmniejszeń na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...], na skutek których w całości wykluczono działkę rolną B o zgłoszonej powierzchni 1,02 ha. Weryfikacji stanu w tym zakresie dokonano w oparciu o oględziny działek referencyjnych przeprowadzone w dniu 4 października 2021 r., które zostały odzwierciedlone w MKO, wynoszących -odpowiednio - 0,00 ha oraz 0,07 ha. Ww. działki ewidencyjne okazały się być w przeważającej części nieużytkowane rolniczo, występowały na nich pnie oraz pozostałości po wyciętych drzewach i krzakach. Działkę nr [...] porastał ponadto wrzos. Zatem przeważająca część działki rolnej B nie stanowiła użytku rolnego, nie prowadzono na niej działalności rolniczej i nie była ona utrzymywana w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jak jest to wymagane przez art. 4 ust. 1 lit c, e - h rozporządzenia nr 1307/2013, a także § 2 ust. 2 lit. b rozporządzenia ws. warunków. Część działki rolnej B ujęta w MKO nie spełnia natomiast warunku wynikającego z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1775 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o płatnościach", bowiem jej powierzchnia jest mniejsza niż 0,1 ha. W przypadku działek rolnych A, B, D, E, F, G nie zidentyfikowano nieprawidłowości związanych z deklaracją powierzchniową.

Dokonując wyliczenia płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przysługujących stronie za rok 2021 oraz płatności nienależnych organ odwoławczy wskazał, że w ustalonym stanie faktycznym powierzchnia stwierdzona w ramach jednolitej płatności obszarowej wynosi 13,84 ha, po wykluczeniu obszaru 1,96 ha, co stanowi przedeklarowanie o wartości 14,16%.

Zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. 1,5-krotność stwierdzonej różnicy to 1,5 x 1,96 ha = 2,94 ha. Zatem obszar służący jako podstawo do obliczenia wysokości płatności jednolitej za rok 2021 wynosi 13,84 ha - 2,94 ha = 10,90 ha. Stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha w 2021 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 października 2021 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2021 r. (Dz. U. poz. 1861) i wynosi 487,62 zł. Początkowa kwota jednolitej płatności obszarowej za rok 2021 wynosi

5 315,06 zł.

Zgodnie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 do obliczania płatności za zazielenienie stosuje się obszar zatwierdzony w ramach jednolitej płatności obszarowej, tj. w niniejszej sprawie powierzchnię 13,84 ha. Stawka płatności za zazielenienie do 1 ha w 2021 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 października 2021 r. w sprawie stawki płatności za zazielenienie za 2021 r. (Dz. U. poz. 1872) i wynosi

327,26 zł. Początkowa kwota płatności za zazielenienie wynosi 4 529,28 zł.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach, płatność redystrybucyjna jest przyznawana, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu tego rolnika jest większa niż 3 ha. Płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej nie większej niż 30 ha oraz pomniejszonej o 3 ha .Powierzchnia stwierdzona w ramach płatności redystrybucyjnej wynosi 13,84 ha, po wykluczeniu obszaru 1,96 ha, co stanowi przedeklarowanie o wartości 14,16%. Zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. 1,5-krotność stwierdzonej różnicy to 1,5 x 1,96 ha = 2,94 ha. Zatem wstępny obszar służący jako podstawa do obliczenia wysokości płatności redystrybucyjnej za rok 2021 wynosi 13,84 ha - 2,94 ha = 10,90 ha. Po jego pomniejszeniu o 3 ha, powierzchnia objęta płatnością redystrybucyjną w 2021 roku wynosi 7,90 ha. Stawka płatności dodatkowej do 1 ha uprawy w 2021 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 października 2021 r. w sprawie stawki płatności dodatkowej za 2021 r. (Dz. U. poz. 1874) i wynosi 184,54 zł. Początkowa kwota płatności redystrybucyjnej wynosi 1 457,87 zł.

W związku z art. 8 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym do tego rozporządzenia, w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego (jednolita płatność obszarowa, płatności związane z produkcją: do powierzchni upraw oraz płatności do zwierząt, płatność za zazielenienie, płatność dodatkowa), w danym roku jest wyższa od równowartości 2 000 euro, przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013, kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2 000 euro zmniejsza się, w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 1,658907%.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 809/2014 oraz art. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 1, ze zm.), współczynnik korygujący stosuje się do sumy płatności bezpośrednich przysługujących rolnikowi w danym roku po uwzględnieniu zmniejszeń z tytułu przedeklarowania powierzchni, złożenia wniosku lub zmiany do wniosku po terminie oraz zmniejszenia z tytułu niezgłoszenia wszystkich gruntów rolnych będących w posiadaniu rolnika na dzień 31 maja roku składania wniosku. Zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ustawy, w przypadku stosowania współczynnika korygującego, każda płatność bezpośrednia (finansowana z budżetu wspólnotowego) jest zmniejszana proporcjonalnie do udziału tej płatności w całkowitej kwocie wszystkich płatności bezpośrednich.

Mając na uwadze, że łączna kwota obliczonych płatności bezpośrednich za rok 2021 po zastosowaniu ewentualnych obniżek z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości wynosi 11 302,21 zł, co przy kursie wymiany euro 4,6197 zł stanowi kwotę 2 446,52 euro, należało do kwoty stanowiącej nadwyżkę w wysokości 446,52 euro zastosować współczynnik korygujący w wysokości 1,658907%. Całkowita kwota pomniejszenia wynikająca z zastosowania współczynnika korygującego wynosi 34,21 zł, z czego proporcjonalna kwota pomniejszenia przypadająca dla: jednolitej płatności obszarowej wynosi 16,09 zł; płatności za zazielenienie wynosi 13,71 zł; płatności dodatkowej wynosi 4,41 zł.

Zgodnie z art. 26 ust. 5 rozporządzenia nr 1306/2013, w drodze odstępstwa od art. 169 ust. 3 rozporządzenia (UE Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w spawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) Nr 1605/2002 (Dz. U. L 298 z 26.10.2012, s. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 966/2012", państwa członkowskie zwracają środki przeniesione zgodnie z art. 169 ust. 3 akapit czwarty rozporządzenia nr 966/2012, odbiorcom końcowym, w odniesieniu do których w roku budżetowym, na który przeniesiono środki, zastosowano współczynnik korygujący. Zgodnie z postanowieniami rozporządzenia nr 1306/2013 oraz rozporządzenia nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. zwrot powinien spełniać kryteria równego traktowania i być proporcjonalny do korekty dyscypliny finansowej.

Mając na uwadze, że M. B. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2021 oraz kwoty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego objęte zostały zmniejszeniem z tytułu dyscypliny finansowej zgodnie z art. 8 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym, do tego rozporządzenia, wnioskodawca, zdaniem organu odwoławczego, winien podlegać zwrotowi dyscypliny finansowej za rok obrotowy 2021 na mocy art. 26 ust. 5 rozporządzenia nr 1306/2013.

Wysokość płatności z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej za rok 2021 wynosi 46,29 zł.

Ostateczne kwoty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 przysługujące M. B. wynoszą: 5 298,97 zł w ramach jednolitej płatności obszarowej; 4 515,57 zł w ramach płatności za zazielenienie;

1 453,46 zł w ramach płatności redystrybucyjnej; 46,29 zł w ramach zwrotu dyscypliny finansowej. Oznacza to, że kwoty odpowiadające różnicy pomiędzy płatnościami przyznanymi i wypłaconymi na mocy decyzji nr 0217-2022-001930 a płatnościami przysługującymi stronie w wysokości ustalonej w niniejszej decyzji stanowią nienależne płatności w rozumieniu art. 7 ust. 4 rozporządzenia nr 809/2014. Wynoszą one:1129,90 zł w ramach jednolitej płatności obszarowej; 297,30 zł w ramach płatności za zazielenienie; 428,68 zł w ramach płatności redystrybucyjnej; 42,37 zł w ramach zwrotu dyscypliny finansowej.

Zgodnie z art. 49 ustawy o płatnościach, odstępuje się od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013, tj. gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013.Kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od ustalenia której odstępuje Kierownik biura powiatowego Agencji, dotyczy poszczególnych schematów pomocowych w ramach sprawy o przyznanie płatności w ramach jednej kampanii, dlatego samego rolnika i jest ustalana oddzielnie dla indywidualnych schematów pomocowych.Zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013 państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu walutowego ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana.Kurs wymiany euro na dzień 30 września 2021 r. wynosi 4,6197 zł, zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 461,97 zł.

Jedynie kwota zwrotu jednolitej płatności obszarowej przekracza równowartość 100 euro, zatem w odniesieniu do płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej oraz zwrotu dyscypliny finansowej należało odstąpić od ustalenia nienależnych kwot w oparciu o normę art. 49 ustawy o płatnościach.

Zatem kwota nienależnie pobranej jednolitej płatności obszarowej wynosi

1 129,90 zł. Organ odwoławczy zauważył, że jest to kwota wyższa niż ustalona w zaskarżonej decyzji, która wynosi 817,28 zł. Różnica pomiędzy decyzjami wynosi 312,62 zł. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie dla działki o numerze [...] przyjął wartość MKO na rok 2021 wynoszącą 1,84 ha, a nie jak w niniejszej decyzji 1,58 ha. W ocenie organu odwoławczego odmienna ocena stanu faktycznego co do powierzchni kwalifikowanej na tej działce nie stanowi rażącego naruszenia prawa lub interesu społecznego, zatem zaskarżona decyzja podlega utrzymaniu, zgodnie bowiem z zasadą wyrażoną w art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie można w postępowaniu odwoławczym wydać decyzji na niekorzyść skarżącego. Nie sposób także uznać, by zaskarżona decyzja znacząco naruszała przepisy postępowania, w sprawie nie pozostają do wyjaśnienia żądne istotne okoliczności, które miałyby wpływ na jej rozstrzygnięcie, tj. orzeczenie, czy doszło do pobrania nienależnych kwot.

W zakresie przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu organ odwoławczy wskazał, że - w jego ocenie - płatność nie wynikała z pomyłki organu pierwszej instancji, ponieważ w dacie kontroli administracyjnej wniosku rolnika oraz wydania decyzji (8 luty 2022 r.) dane systemu LPIS, w tym wartość MKO, w żaden sposób nie wskazywały na nieprawidłową deklarację strony. Organ zaznaczył, że kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest każdorazowo odpowiedzialny za ustalenie, czy dany wniosek spełnia wszelkie warunki kwalifikowalności, ale dokonuje tego wykorzystując przede wszystkim system informatyczny IACS, składający się z wielu różnych baz, rejestrów, wykazów, a za ich obsługę i uaktualnianie odpowiedzialne są odrębne i niezależne komórki organizacyjne Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Pracownicy organu pierwszej instancji są w stanie ocenić, że MKO jest nieprawidłowe w oczywistych sytuacjach, korzystając z wiedzy ogólnej i doświadczenia życiowego, np. gdy MKO zawiera w sobie obiekty ewidentnie niekwalifikowane takie jak budynki, ewidentne zadrzewienia, nieużytki, etc. Natomiast, gdy sytuacja jest niejednoznaczna, a dany teren, obiekt lub fragment działki budzi wątpliwości interpretacyjne wymagana jest specjalistyczna ocena w zakresie jego kwalifikowalności. Opracowywanie i aktualizacja MKO leży w kompetencjach Wydziału ds. GIS. Natomiast monitoring zakresie identyfikowania zmian na ortofotomapie prowadzi komórka centrali Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Departament Baz Referencyjnych i Kontroli Terenowych.

Po wymianie ortofomapy z 2019 roku na ortofotomapę z roku 2021 działka nr [...] została zakwalifikowana do aktualizacji MKO. Tzw. rozbieżność, stanowiącą najmniejszą część zlecenia opracowania danych systemu LPIS, zazwyczaj odpowiadającą obszarowi danej działki referencyjnej, utworzono w dniu 13 kwietnia 2022 r. Następnie w dniach 30 maja 2022 r. oraz 1 czerwca 2022 r. została ona poddana analizie przez pracowników WGIS w wyniku czego powstał MKO o wartości 1,84 ha, zaimportowany do ZSZiK w dniu 4 kwietnia 2022 r. Każdy z etapów oceny i modyfikacji danych działki nr [...] miał miejsce już po wypłacie środków, co nastąpiło w dniu 1 marca 2022 r. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, iż nienależne płatności zostały dokonane w wyniku błędu Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie, ani żadnej innej komórki organizacyjnej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, biorącej pośrednio udział w procesie obsługi wniosków.

Natomiast nawet gdyby przyjąć, iż w sprawie wystąpił jakikolwiek błąd po stronie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, to niewątpliwie mógł on zostać w zwykłych okolicznościach wykryty przez rolnika, np. poprzez dokonanie oględzin gruntów deklarowanych do płatności w celu zbadania ich stanu i sprawdzenia, czy są one zdatne do przeznaczenia ich do dopłat. Ocena w tym zakresie, podparta znajomością podstawowych zasad przyznawania płatności niewątpliwie pozwoliłaby stronie uzyskać świadomość, że część obszarów zgłaszanych do płatności nie stanowi użytków rolnych i nie nosi śladów przeprowadzenia na nich jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych.

Organ odwoławczy wskazał, że w kwestii przedawnienia obowiązku zwrotu zastosowanie znajduje art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z 1995 r., Nr 312, str. 1 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 2988/95", który stanowi, iż okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

W rozpoznawanej sprawie datą dopuszczenia się nieprawidłowości jest data złożenia przez stronę wniosku o przyznanie płatności na rok 2021, który zawierał błędną deklarację działek rolnych. Dokument przekazano drogą elektroniczną za pomocą aplikacji eWniosek plus w dniu 11 maja 2021 r. Zatem czteroletni okres przedawnienia wynikający z powyższego przepisu nie upłynął.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. B. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektor Pomorskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, podniósł że podtrzymuje wszystkie twierdzenia zawarte w odwołaniu.

Dyrektor Pomorskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnosząc o oddalenie skargi oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ zaznaczył, że w sposób wszechstronny zbadał sprawę, wyczerpująco zebrał i rozpatrzył z urzędu cały materiał dowodowy, a następnie podjął właściwe, oparte na tak ustalonym stanie faktycznym, rozstrzygnięcie.

W piśmie procesowym datowanym na dzień 18 sierpnia 2024 r. skarżący uzupełniając argumentację skargi wskazał, że decyzja nr 0217-2022-005235 z dnia 12 stycznia 2024 r. została podjęta z rażącym naruszeniem prawa bowiem wydał ją organ nie będący właściwym do jej wydania ze względu na miejsce zamieszkania i siedzibę rolnika. Skarżący podkreślił, że nie mieszka w W. od kwietnia 2013 r. tylko w G., w G. jest również zameldowany.

Skarżący dodał, że Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni nie podał podstawy prawnej stanowiącej, że pieniądze uzyskane w wyniku ostatecznej i prawomocnej decyzji administracyjnej podlegają zwrotowi. Decyzja została wydana w postępowaniu administracyjnym, której to wydanie reguluje ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego. Zatem tylko prawo może nakazać ich zwrot, to jest ustawa lub Konstytucja RP. Konstytucja RP w art 31 ust. 2 stanowi, że nikogo nie wolno zmuszać do czynienia tego czego prawo mu nie nakazuje, a w art. 87 ust. 1 stanowi, że źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Zatem, aby nakazać zwrot pieniędzy uzyskanych w wyniku decyzji administracyjnej, która stała się ostateczna i prawomocna, należy wskazać konkretny artykuł ustawy lub Konstytucji RP, czego organ nie uczynił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.", stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu w oparciu o wskazane kryteria, Sąd stwierdził, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 3 czerwca 2024 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w postaci jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie i płatności redystrybucyjnej na rok 2021 r.

Jak wynika z dokonanych ustaleń, organ początkowo w postępowaniu wznowieniowym wyeliminował decyzję o przyznaniu skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i wskutek ustalenia mniejszej powierzchni MKO przyznał skarżącemu płatności w niższej wysokości a organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy.

Decyzja ta została uchylona wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 357/23.

Podstawą wydania tego wyroku było stanowisko, że pojęcie "nowe dowody i nowe okoliczności faktyczne" należy interpretować w sposób ścisły. Za nowe dowody w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie mogą być uznane dowody, o których istnieniu organ posiadał wiedzę. Nie można przyjąć, że dany dowód lub okoliczność były nieznane organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikały one z materiałów będących w dyspozycji tego organu. Organ mógłby powołać się na dowód istniejący w dacie wydawania decyzji jedynie w przypadku, gdyby nie mógł z dowodu tego skorzystać, z przyczyn od siebie niezależnych – z powodu braku wiedzy o istnieniu tego dowodu. W dacie wydawania decyzji w postępowaniu zwykłym w dyspozycji organu była ortofotomapa zawierająca aktualne dane. Taka sytuacja nie jest objęta dyspozycją art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W sprawie nie zaistniała zatem wskazywana przez organ przesłanka wznowieniowa. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem normy art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, niezasadnie doprowadziło bowiem do wzruszenia decyzji ostatecznej, mimo braku zaistnienia przesłanki wznowieniowej.

Jednocześnie w wyroku tym wskazano, że w sytuacji w jakiej decyzja o przyznaniu płatności nie może zostać wzruszona w postępowaniu nadzwyczajnym, co do zasady, przepisy prawa przewidują możliwość zobowiązania beneficjenta pomocy do zwrotu środków pobranych nienależnie w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1199), zgodnie z którym środki publiczne pochodzące z funduszy Unii Europejskiej, krajowe, przeznaczone na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa albo regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków lub w postanowieniach umów o przyznaniu pomocy finansowej.

Stanowisko to Sąd podtrzymuje także w niniejszej sprawie.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazano, że żądanie zwrotu nienależnie pobranej pomocy nie jest uzależnione od uprzedniego wyeliminowania z obrotu decyzji o przyznaniu płatności. Przed wydaniem decyzji ustalającej kwoty nienależnie, czy nadmiernie pobranych środków, nie jest konieczne uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 96/12, wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt II GSK 1518/11, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 6 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 226/20).

Podniesiony w skardze zarzut braku wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej płatność jest zatem bezzasadny. Ostateczność i prawomocność tej decyzji nie stały na przeszkodzie wydaniu przez organ decyzji w przedmiocie zwrotu płatności pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Okoliczność, że wydana decyzja o przyznaniu płatności nie może zostać wzruszona w postępowaniu nadzwyczajnym, nie wykluczała możliwości wydania zaskarżonej decyzji.

Przeciwnie, zaistnienie przesłanek z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa obligowało organ do wydania decyzji w tym przedmiocie.

Jeżeli organ stwierdzi na podstawie dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, że kwota jaka została przyznana beneficjentowi jest kwotą nienależną, to wówczas jest on zobowiązany do wydania decyzji opartej na art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji. W orzecznictwie wskazano, że przesłanką działania w tym trybie organów jest tylko i wyłącznie fakt ustalenia, że beneficjent otrzymujący dopłaty realizowane z funduszy unijnych (współfinansowanych z funduszy krajowych) otrzymał pomoc w sposób nienależny lub też otrzymał ją w nadmiernej wielkości (por. np. wyrok NSA z 14 grudnia 2016 r. sygn. II GSK 2715/26, wyrok WSA w Szczecinie z 8 września 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 168/16, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 1 września 2016 r. sygn. akt I SA/Go 419/16). Ustalenia będące podstawą wydania takiej decyzji mogą wynikać z przeprowadzonej kontroli przez stosowne komórki ARiMR, w czasie których zostaną stwierdzone nieprawidłowości bądź niezgodności.

Organ prawidło wszczął w niniejszej sprawie postępowanie z urzędu. Decyzja wydana na podstawie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ma charakter konstytutywny, tworzy bowiem nowy stosunek prawny. Przesłanki świadczące o nienależnie pobranej płatności są oceniane ex post, czyli po przystąpieniu beneficjenta do realizacji zobowiązania. Postępowanie w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności nie jest kontynuacją postępowania, które zostało wszczęte na wniosek beneficjenta, jest to odrębne postępowanie, które jest inicjowane z urzędu. W niniejszej sprawie postępowania takie zostało przeprowadzone i organ zasadnie wydał decyzję nakazującą zwrot nienależnie pobranych płatności.

Zmniejszenie powierzchni MKO na działce w stosunku do okresu poprzedniego zostało ustalone w wyniku kontroli wyspecjalizowanej komórki jaką jest Wydział ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu POR ARiMR w Gdyni na podstawie obrazów ortofotomapy oraz na podstawie dokonanych przez organ oględzin. Ustalenia organu dotyczące rzeczywistej powierzchni kwalifikowanej nie budzą wątpliwości. Skarżący w odwołaniu ani skardze nie kwestionował ustaleń organu w tym zakresie.

Skarżący podnosił w odwołaniu oraz skardze zarzut wydania decyzji przez organ niewłaściwy miejscowo, wskazując, że miejscem, jego zamieszkania jest G., zatem organ I instancji – kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wejherowie nie był właściwy do rozpoznana sprawy.

W myśl art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej z tych środków publicznych przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. W sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego właściwość miejscową Kierownika Biura Powiatowego Agencji ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby rolnika.

Organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustosunkował się do tego zarzutu. Organ dokonał prawidłowych ustaleń dotyczących wpisu adresu zamieszkania skarżącego do ewidencji producentów z którego wynika, że zamieszkuje on w W. w powiecie [...] a adres w G. został przez skarżącego wskazany jako adres dla doręczeń. Skarżący zobligowany był zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r. poz. 885) do dokonania zmiany adresu w ewidencji, czego nie uczynił. Organ nie miał w tej sytuacji podstaw do kontrolowania i poszukiwania nowego adresu zamieszkania skarżącego.

Podkreślić należy, że skarżący, który w odwołaniu zakwestionował właściwość organu nie przedłożył w toku postępowania administracyjnego (ani sądowoadministracyjnego) dowodów potwierdzających zmianę przez niego adresu zamieszkania. Co więcej, skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej za 2023 r. do organu jakim jest Kierownik Biura Powiatowego Agencji w Wejherowie, a więc organu właściwego miejscowo dla W. i w toku prowadzonego postępowania skarżący nie wskazywał zmiany adresu zamieszkania ani nie kwestionował właściwości organu, a oba postępowania prowadzone były w analogicznym czasie, pierwszej połowy 2024 r.

Dodatkowo Sąd rozważył, czy w niniejszej sprawie nie zaszły przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu przez beneficjenta uzyskanych korzyści, przewidziane w art. 7 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności. Aczkolwiek rozporządzenie to zostało z dniem 1 stycznia 2023 r. uchylone rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2022/1173 z dnia 31 maja 2022 r. ustanawiającym zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej, to jednak z mocy art. 14 lit. c tego rozporządzenia, uchylone rozporządzenie znajduje nadal zastosowanie do systemu kontroli i kar administracyjnych w odniesieniu do przepisów dotyczących zasady wzajemnej zgodności (brzmienie przepisu aktualne w dacie orzekania przez organy obu instancji).

Zgodnie z art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Celem, określonego w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tą część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Ocenę taką dodatkowo uzasadnia odwołanie się do reguł wykładni językowej. Przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Przyjąć, zatem należało, że możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik - przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 2071/18, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 maja 2024 r. sygn. akt III SA/Po 93/24).

W niniejszej sprawie skarżący złożył nieprawidłową deklarację w zakresie powierzchni uprawnionych do płatności, zawyżając tą powierzchnię. Niewątpliwie to strona odpowiada za treść złożonego wniosku o przyznanie płatności i powinna go wypełnić prawidłowo. Czynnikiem sprawczym przyznania rolnikowi zawyżonej płatności była m.in. treść wniosku. Rolnik posiadał lub winien posiadać wiedzę o stanie faktycznym i wielkości obszaru kwalifikowanego. W sprawie nie zachodzi zatem sytuacja, w której to wyłączny błąd organu spowodował wypłatę zawyżonej płatności.

Organ prawidłowo orzekł o odsetkach od zwracanej należności, w sprawie zachodzi bowiem sytuacja, w której decyzja nakazująca zwrot została przekazana po upływie terminu 12 miesięcy od dokonania płatności (art. 7 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 809/2014).

W sprawie nie zachodzi także sytuacja przedawnienia obowiązku zwrotu płatności nienależnej. Norma art. 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przewiduje 4 letni okres przedawnienia takiego obowiązku. Przyjmując za datę dopuszczenia się nieprawidłowości najwcześniejszy dzień - złożenia wniosku o przyznanie płatności, uznać należy, że obowiązek zwrotu płatności nienależnej nie uległ przedawnieniu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Wniosek złożono 11 maja 2021 r., skarżący otrzymał zawiadomienie o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie w dniu 13 października 2023 r., a decyzję wydano 12 stycznia 2024 r. a więc przed upływem trzech lat od daty dopuszczenia się nieprawidłowości.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił wniesioną skargę jako niezasadną.

Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl.