Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1325/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: § 45 ust. 1, § 35
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty z dnia [...] maja 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego S. R. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1325/21

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. R. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego z [...] czerwca 2021r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2021 r. znak: [...] o odmowie aktualizacji informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 22 grudnia 2020 r. S. R. zwrócił się do Starosty o sprostowanie pomyłki opisu użytków dz. 3744 położonej w obrębie [...] wskazując, że w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] przeprowadzonej w 2019 r. w ewidencji odnośnie działki nr 3744 powinien widnieć wpis grunty rolne zabudowane zamiast terenów mieszkaniowych B o pow. 0,08 ha

Po przeprowadzeniu w dniu 29 marca 2021 r. oględzin działki nr 3744 i po wyselekcjonowaniu materiałów dotyczących przedmiotu postępowania pochodzących z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego - Starosta [...] w dniu [...] maja 2021r. wydał decyzję nr [...], w której orzekł o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gmina [...], polegającej na zmianie oznaczenia użytku gruntowego ujawnionego w części działki nr 3744 z tereny mieszkaniowe - B na użytek grunty rolne zabudowane - Br.

Organ I instancji wskazał na ustalenia z których wynikało, że S. R. jest właścicielem działki nr 3744 o powierzchni 0,50 ha. Ponadto jest właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w [...] o powierzchni 5.88 ha, w skład którego wchodzi m.in. działka siedliskowa nr 6408 o powierzchni 1,77 ha, która w części stanowi grunty rolne zabudowane Br-PsIII. Ustalono również, że grunt będący przedmiotem sprawy stanowiący obecnie działkę nr 3744 położoną w obrębie [...], został w części oznaczony jako użytek tereny mieszkaniowe - B, w miejsce dotychczasowych użytków gruntowych łąki trwałe - ŁIV i pastwiska trwałe - PsV, w 2011 r., podczas wykonanej inwentaryzacji powykonawczej budynku wybudowanego na działce będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Operat geodezyjny wpisany przez Starostę [...] w dniu 16 sierpnia 2011 r. do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...]. Po wykonaniu inwentaryzacji powykonawczej budynku wybudowanego na działce nr 3744, użytek gruntowy tereny mieszkaniowe - B był wykazany w przedmiotowej działce jedynie na mapie ewidencyjnej obowiązującej przed modernizacją. Zmiany wynikające z ww. operatu geodezyjnego nie zafunkcjonowały w części opisowej ewidencji gruntów i budynków obrębu [...]. Modernizacja ewidencji gruntów i budynków wykonana w latach 2018 - 2019 doprowadziła w opisanym zakresie do zgodności części opisowej z częścią graficzną.

Organ I instancji przedstawił przebieg postępowania dotyczącego modernizacji ewidencji gruntów i budynków wskazując, że ani na etapie zgłaszania uwag ani też na etapie zgłaszania zarzutów Skarżący nie zgłaszał ich w stosunku do działki nr 3744 i wykazanego oznaczenia użytku jako tereny mieszkaniowe - B.

Informacja Starosty [...] o tym, że projekt operatu opisowo-kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gmina [...] stał się operatem ewidencji gruntów i budynków została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia [...] października 2019 r., poz. [...].

Organ I instancji wyjaśnił, że oznaczenia terenów mieszkaniowych i terenów rolnych zabudowanych do poszczególnych użytków gruntowych ("B", "Br") dokonano według załącznika nr 6 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 393, dalej: rozporządzenie egib).

Jak wynikało z oględzin przeprowadzonych w dniu 29 marca 2021 r., działka nr 3744 stanowi teren zabudowany budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym z dobudowanym garażem. Na działce wykonany jest również fundament z przygotowaną wylewką pod budynek gospodarczy. Składowane są materiały budowlane m.in. cegły, pod budowę budynku gospodarczego. Ponadto zlokalizowane są koło siebie dwa garaże typu blaszak, jeden przeznaczony na garażowanie samochodu drugi do przechowywania materiałów budowlanych. Wnioskodawca oświadczył, że są nietrwale związane z gruntem i według niego jeden z nich to wiata, gdyż nie posiada zamknięcia. Część działki od strony drogi posiada nasadzenia krzewów ozdobnych. Ponadto według oświadczenia Skarżącego zlokalizowany na działce stawek jest utworzony naturalnie z uwagi na obniżenie terenu, w którym zgromadziła się woda. Wnioskodawca oświadczył również, że działka nr 3744 jest trwale związana z pozostałą częścią posiadanego gospodarstwa rolnego. Ustalono również, że Skarżący jest właścicielem działki nr 3744 od 1999 r., którą otrzymał od rodziców w drodze darowizny Rep. [....] z dnia 10 maja 1999 r.

Ustalono również, że decyzją z dnia [...] sierpnia 1999 r., nr [...] wydaną przez Wójta Gminy [...], Wnioskodawca uzyskał decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu na zamierzenie inwestycyjne pod nazwą "budowa budynku mieszkalnego z przyłączami wodociągowym, energetycznym i kanalizacyjnym oraz budynku gospodarczego". Z powyższej decyzji wynika, że działka leży w konturze B 22 MR, MN "zabudowa mieszkaniowa zagrodowa i jednorodzinna istniejąca i projektowana". Kolejno decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. nr [...] wydaną przez Wójta Gminy [...], zatwierdzono projekt budowlany i wydano pozwolenie na budowę dla S. R. Tą dokumentację architektoniczno - budowlaną Wnioskodawca uzyskał nie będąc rolnikiem. Posiadał wówczas jedynie działkę objętą niniejszym postępowaniem.

Na podstawie dostępnych dokumentów i księgi wieczystej organ ustalił, że Wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego do listopada 2009 r. na podstawie darowizny jego siostry R. R.

Powołując się na przepisy zawarte w lp. 5 i lp.12 załącznika nr 6 do rozporządzenia egib organ I instancji stwierdził, że warunkiem koniecznym do zaliczenia terenu do gruntów rolnych zabudowanych jest objęcie gruntu zabudową zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej. Pojęcie zabudowy zagrodowej określone jest w § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1065), zgodnie z którym przez zabudowę zagrodową należy rozumieć w szczególności budynki mieszkalne, budynki gospodarcze lub inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych lub ogrodniczych oraz gospodarstwach leśnych.

Z materiału dowodowego zgormadzonego w aktach sprawy wynika, że działka nr 3744 stanowi teren mieszkaniowy - B, gdyż jest zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym i jest użytkowana jako podwórze przydomowe. Podczas dokonanych w dniu 29 marca .2021 r., oględzin przedmiotowej działki ustalono, że w jej obrębie nie ma zabudowań gospodarczych, inwentarskich mogących służyć do produkcji rolniczej, ani wskazujących, że przedmiotowa działka stanowi działkę siedliskową dla prowadzonego gospodarstwa rolnego. Również nie są składowane ani nie są przechowywane np. maszyny rolnicze, które potwierdzały by fakt, iż jest to działka wykorzystywana do produkcji rolnej. Ponadto na podstawie dostępnych dokumentów i m.in. ortofotomapy ustalono, że na działce nr 6408 (działka siedliskowa) znajdują się budynki produkcyjne usługowe i gospodarcze dla rolnictwa, które pierwotnie należały do rodziców Wnioskodawcy.

Od powyższego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, odwołanie złożył S. R. Po jego rozpoznaniu, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego opisaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2021r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że aktualne dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, są zgodne z dokumentami źródłowymi. Modernizacja ewidencji gruntów i budynków wykonana w latach 2018 -2019 doprowadziła w opisanym zakresie do zgodności części opisowej z częścią graficzną, powstałą w trakcie inwentaryzacji powykonawczej budynku w 2011r. Przeprowadzona w czasie tej modernizacji weryfikacja terenowa użytków nie dała podstaw do zmian, o które wnosi Skarżący. Porównując bowiem mapę zasadniczą obowiązującą przed modernizacją z mapą wywiadu terenowego oraz mapą weryfikacji użytków zauważyć można, że w czasie modernizacji na działce nr 3744 posadowiony był wyłącznie budynek mieszkalny (brak było dotychczasowego budynku gospodarczego po jego wschodniej stronie).

Nie negując faktu prowadzenia gospodarstwa rolnego przez Skarżącego organ II instancji wskazał na znaczenie lp. 5 ust. 3 załącznika nr 6 rozporządzenia egib. W przepisie tym wskazano, że w przypadku gdy w skład siedliska usytuowanego na gruncie rolnym wchodzi wyłącznie budynek mieszkalny i urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 3, to grunt w granicach tego siedliska zalicza się do gruntów rolnych zabudowanych, jeżeli z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo z decyzji o warunkach zabudowy wydanej w związku z budową tego budynku wynika, że przeznaczony jest tylko pod zabudowę zagrodową, albo też z projektu budowlanego stanowiącego załącznik do ważnego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy upoważniającego do rozpoczęcia budowy wynika, że na gruncie tym mogą być budowane budynki i urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2.

Tymczasem z decyzji Wójta Gminy [...][....]z dnia [...] sierpnia 1999 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wynika, że działka nr 3744 "leży w konturze B 22 MR, MN zabudowa mieszkaniowa zagrodowa i jednorodzinna istniejąca i projektowana". Nie jest to zatem teren przeznaczony tylko pod zabudowę zagrodową.

Ponadto decyzja Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1999 r. zatwierdzająca projekt budowlany i zezwalająca na budowę - może budzić wątpliwości, czy jest obowiązująca i czy była taką w czasie modernizacji. Uzasadniona niepewność w tym zakresie wynika stąd, że w pouczeniu dołączonym do tej decyzji podano, że wygasa ona jeżeli budowa nie została rozpoczęta przed upływem 2 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna lub budowa została przerwana na okres dłuższy niż 2 lata. Od czasu inwentaryzacji budynku w 2011 roku do czasu modernizacji, upłynęło tymczasem około 7 lat. Nie ulega przy tym żadnej wątpliwości, że w czasie inwentaryzacji budynku w 2011 roku, nie istniał jeszcze fundament "rozpoczętego budynku gospodarczego". Świadczy o tym mapa porównania z terenem. Fundament ten nie został także pomierzony do czasu modernizacji - nie ma go bowiem na mapie zasadniczej obowiązującej przed modernizacją. Wprawdzie w aktach sprawy nie ma załącznika nr 1, o którym mowa we wspomnianej wyżej decyzji nr 104/99 zatwierdzającej projekt budowlany (przez co nie można stwierdzić, czy dotyczyła ona także "rozpoczętego budynku gospodarczego" - fundamentu), jednak wskazane wyżej okoliczności mogą wskazywać, że od 2011 roku co najmniej do czasu modernizacji, budowa mogła być przerwana. Zatem w czasie modernizacji, jej wykonawca nie mógł mieć wiedzy, że dla działki nr 3744 istniało ważne pozwolenie na budowę. Takiej pewności nie ma zresztą nadal, jednak ocena tego stanu, nie należy ani do wykonawcy modernizacji, ani do organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków. Świadczy to o tym, że obecnie nie można przyjąć, iż dla działki nr 3744 istniało w czasie modernizacji ważne pozwolenie na budowę.

Wobec przedstawionej analizy organ odwoławczy stwierdził, że nie sposób uznać, że w czasie przeprowadzonej modernizacji doszło do pomyłki opisu użytków w dz. 3744. Nic nie wskazuje też aby wykazany obecnie w ewidencji gruntów i budynków stan był niezgodny z dostępnymi dla Starosty [....] dokumentami. Skarżący, wezwany do przedstawienia dodatkowych dowodów, które pozwoliłyby na aktualizację operatu ewidencji gruntów i budynków zgodnie z żądaniem - takich dowodów nie przedstawił.

S. R. wniósł skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] czerwca 2021r., wnosząc o jej uchylenie w całości.

W uzasadnieniu podniósł, że od 9 listopada 2009r. jest właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w [...]; o pow. 5,88ha; w skład którego ponownie weszła działka nr 3744. Bez wykształcenia geodezyjnego nie był w stanie zweryfikować wszystkich zmian dokonanych w trakcie modernizacji, w szczególności nie wiedział, co oznacza litera B. Wniosek o zmianę użytków z B na Br złożył od razu po powzięciu informacji w tym zakresie. Zmiana klasyfikacji użytków powinna odbyć się po konsultacji z właścicielem gruntów. Działka nr 3744 jest wykorzystywana rolniczo. W planach jest jej obsadzenie borówką amerykańską oraz drzewami owocowymi. Rozpoczęta jest budowa budynku gospodarczego. Odnośnie zmian ewidencyjnych w 2011r. Skarżący podniósł, że już wtedy posiadał gospodarstwo rolne a budynek był zrealizowany w ramach pozwolenia budowlanego. Działka nr 3744 cały czas była wykorzystywana jako łąka nawet gdy była odłączona od gospodarstwa na 10 lat.

W odpowiedzi na skargę WNGiK wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Po rozpoznaniu skargi w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem ocena organów I oraz II instancji o braku podstaw do dokonania aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie oznaczenia części użytków na działce nr 3744 jest przedwczesna.

Możliwość i tryb aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w pierwszej kolejności reguluje art. 24 ust. 2a Pgik, zgodnie z którym, informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji

- z urzędu - pkt 1 - jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: przepisów prawa (lit. a), dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4 (lit. b), materiałów zasobu (lit. c), wykrycia błędnych informacji (lit. d),

- bądź - pkt 2 - na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Stosownie do art. 24 ust. 2b Pgik, aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c Pgik).

Stosownie do § 45 ust. 1 rozporządzenia egib mającego zastosowanie w niniejszej sprawie - aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:

1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;

3) wyeliminowania danych błędnych.

Przy aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 35 i § 36 stosuje się odpowiednio (§ 45 ust. 2 rozporządzenia egib).

Stosownie do § 35 rozporządzenia egib, źródłami danych ewidencyjnych niezbędnych do założenia ewidencji są:

1) materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym;

2) wyniki pomiarów fotogrametrycznych;

3) wyniki terenowych pomiarów geodezyjnych;

4) dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach, prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów przez: sądy, organy administracji publicznej oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne;

5) dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne;

6) dane zawarte w dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej;

7) wyniki oględzin.

Skarżący w niniejszej sprawie kwestionował prawidłowość oznaczenia użytków gruntowych na części działki o nr 3744 w [...]. Jego zdaniem użytki o pow. 0,08 ha, znajdujące się na tej działce powinny być oznaczone jako grunty rolne zabudowane (Br) a nie jako tereny mieszkaniowe (B). Organy w pierwszej kolejności podnosiły, że w istocie modernizacja ewidencji, przeprowadzona w 2019r. doprowadziła do zgodności pomiędzy częścią graficzną a opisową ewidencji gruntów i budynków. Jak ustalono, już w wyniku inwentaryzacji powykonawczej w 2011r. – w związku z budową budynku mieszkalnego na działce nr 3744 – do zasobu geodezyjnego i kartograficznego przyjęto mapę, na której uwidoczniono na działce nr 3744 budynek mieszkalny. Niemniej inwentaryzacja ta nie doprowadziła do zmiany części opisowej ewidencji dla działki nr 3744, w której nadal były ujawnione jedynie łąki trwałe (ŁIV) i pastwiska trwałe (PsV). W wyniku modernizacji ewidencji w 2019r. w części opisowej uwidoczniono, że na działce nr 3744 na pow. 0,08 ha znajdują się tereny mieszkaniowe (B). W efekcie modernizacja w 2019r. doprowadziła do zgodności części opisowej ewidencji z częścią graficzną i ta okoliczność została powołana przez organy jako argument na niezasadność wniosku Skarżącego o dokonanie aktualizacji ewidencji we wnioskowanym zakresie.

Jednak z uwagi na to, że przedmiotem żądania Skarżącego była zmiana oznaczenia użytków gruntowanych należało dokonać kontroli tej klasyfikacji z uwzględnieniem reguł stosowania danych oznaczeń gruntów, wynikających z załącznika nr 6 do rozporządzenia egib. Organy tej analizy dokonały, jednak w ocenie Sądu nie jest ona prawidłowa.

Zgodnie z lp. 5 załącznika nr 6 do rozporządzenia egib,

1. Do gruntów rolnych zabudowanych zalicza się grunty zajęte pod:

1) budynki przeznaczone do produkcji rolniczej, nie wyłączając produkcji rybnej, w szczególności: spichlerze, przechowalnie owoców i warzyw, stodoły, budynki inwentarskie, budynki na sprzęt rolniczy, magazyny i sortownie ryb, wylęgarnie ryb, podchowalnie ryb, wędzarnie, przetwórnie, chłodnie, a także budowle i urządzenia rolnicze, w szczególności: zbiorniki na płynne odchody zwierzęce, płyty do składowania obornika, silosy na kiszonki, silosy na zboże i pasze, komory fermentacyjne i zbiorniki biogazu rolniczego, a także instalacje służące do otrzymywania biogazu rolniczego, place składowe, place postojowe i manewrowe dla maszyn rolniczych;

2) budynki przeznaczone do przetwórstwa rolno-spożywczego, z wyłączeniem gruntów zajętych pod przemysłowe zakłady przetwórstwa rolniczego bazujących na surowcach pochodzących spoza gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą te budynki;

3) budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia, takie jak: komórki, garaże, szopy, kotłownie, podwórza, śmietniki, składowiska odpadów, jeżeli z gruntami, budynkami, budowlami lub urządzeniami, o których mowa w pkt 1 i 2, tworzą zorganizowaną całość gospodarczą i są położone w tej samej miejscowości lub w bezpośrednim sąsiedztwie w miejscowości sąsiedniej.

2. Do gruntów rolnych zabudowanych zalicza się także:

1) grunty położone między budynkami i urządzeniami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, lub w bezpośrednim sąsiedztwie tych budynków i urządzeń, i niewykorzystywane na inny cel, który uzasadniałby zaliczenie ich do innej grupy użytków gruntowych, w tym zajęte pod rabaty, kwietniki, warzywniki;

2) grunty zajęte pod budynki, budowle i urządzenia, o których mowa w ust. 1, niewykorzystywane obecnie do produkcji rolniczej, jeżeli grunty te nie zostały wyłączone z produkcji rolnej w rozumieniu ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1161).

3. W przypadku gdy w skład siedliska usytuowanego na gruncie rolnym wchodzi wyłącznie budynek mieszkalny i urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 3, to grunt w granicach tego siedliska zalicza się do gruntów rolnych zabudowanych, jeżeli z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo z decyzji o warunkach zabudowy wydanej w związku z budową tego budynku wynika, że przeznaczony jest tylko pod zabudowę zagrodową, albo też z projektu budowlanego stanowiącego załącznik do ważnego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy upoważniającego do rozpoczęcia budowy wynika, że na gruncie tym mogą być budowane budynki i urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2.

Z kolei zgodnie z lp. 12 załącznika nr 6 do rozporządzenia egib, do terenów mieszkaniowych zalicza się grunty, niewchodzące w skład działek siedliskowych, o których mowa w lp. 5:

1) zajęte pod budynki zaliczone w PKOB do działu 11 - budynki mieszkalne;

2) zajęte pod budynki gospodarcze i techniczne, związane funkcjonalnie z budynkami mieszkalnymi, o których mowa w pkt 1, oraz urządzenia, w szczególności: podwórza, dojazdy, przejścia, przydomowe place gier, zabaw i odpoczynku, studnie, zbiorniki, przewody naziemne, urządzenia do gromadzenia i oczyszczenia ścieków, śmietniki, składowiska odpadów, obiekty małej architektury, ogrodzenia, oczka wodne, ogródki skalne;

3) położone między budynkami i urządzeniami, o których mowa w pkt 1 i 2, lub w bezpośrednim sąsiedztwie tych budynków i urządzeń i niewykorzystywane do innego celu, który uzasadniałby zaliczenie ich do innej grupy użytków gruntowych, w tym zajęte pod trawniki, rabaty, kwietniki, warzywniki.

Jak ustalono w trakcie postępowania na działce nr 3744 (pow. 0,50 ha) znajduje się budynek mieszkalny, dwa garaże, jak również fundament pod budynek gospodarczy. Poza terenami mieszkaniowymi, pozostała część działki jest oznaczona jako łąki trwałe, pastwiska trwałe i grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi. Skarżący jest również właścicielem działek rolnych i leśnych o łącznej powierzchni 5,88 ha, również położonych w [...]. Jak podawał Skarżący, co nie jest kwestionowane przez organy, od 2009 roku prowadzi gospodarstwo rolne na działkach, których jest właścicielem. Z powyższego wynika, że powierzchnia użytków rolnych w przypadku Skarżącego przekracza 1 ha (zatem spełnia wymóg uznania za gospodarstwo rolne - w myśl art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego; t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1655 z późn. zm.). Należy tutaj zwrócić uwagę, że w skład gospodarstwa rolnego Skarżącego wchodzi działka nr 6408, na której znajdują się dwa budynki inwentarskie w gospodarstwie rolnym (zgodnie z wypisem z ewidencji budynków).

Analizując możliwość oznaczenia spornej części działki nr 3744 jako grunty rolne zabudowane należało w pierwszej kolejności wykluczyć, by działka ta zajęta była pod budynki przeznaczone do produkcji rolniczej oraz do przetwórstwa rolno-spożywczego (lp. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 załącznika nr 6).

Zatem do rozważenia pozostała jeszcze jedna możliwość, która na gruncie lp. 5 ust. 1 pkt 3 załącznika nr 6 daje podstawy do zakwalifikowania użytku gruntowego jako gruntu rolnego zabudowanego. Jest nią sytuacja, w której budynek mieszkalny tworzy zorganizowaną całość gospodarczą z innymi budynkami przeznaczonymi do produkcji rolniczej, w rozumieniu pkt 1 i 2, które są położone w tej samej miejscowości lub w bezpośrednim sąsiedztwie w miejscowości sąsiedniej. Sformułowanie lp. 5 ust. 1 pkt 3 załącznika nr 6 do rozporządzenia egib spójne jest z wypracowanym w orzecznictwie sądów administracyjnym rozumieniem pojęcia zabudowy zagrodowej, w którym przyjmuje się, że dla przyjęcia, iż poszczególne grunty stanowią jedno gospodarstwo rolne nie ma decydującego znaczenia ich wzajemne położenie, a więc to czy tworzą one zwarty kompleks, czy też są rozproszone, a nawet czy znajdują się w granicach administracyjnych jednej czy kilku gmin. Istotne jest ich funkcjonalne powiązanie, które pozwala na stwierdzenie, że stanowią one zorganizowaną całość gospodarczą (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia WSA w Rzeszowie z dnia 9 września 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1649/15, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 1489/16, wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 92/17, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 428/17, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 783/17, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 628/18).

Przepis lp. 5 ust. 1 pkt 3 załącznika nr 6 koresponduje również z definicją gospodarstwa rolnego określoną w art. 55³ Kodeksu cywilnego, która stanowi, że za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą.

Zatem oceniając, czy grunty zajęte pod budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia, takie jak: komórki, garaże, szopy, kotłownie, podwórza, śmietniki, składowiska odpadów – mogą być oznaczone jako grunty rolne zabudowane – należy w pierwszej kolejności ustalić, czy po pierwsze grunty te stanowią zorganizowaną całość gospodarczą z budynkami do produkcji rolniczej a po drugie, czy są położone w tej samej miejscowości lub w bezpośrednim sąsiedztwie w miejscowości sąsiedniej.

W niniejszej sprawie nie budzi natomiast wątpliwości, że Skarżący w tej samej miejscowości (w [...]) oprócz działki nr 3744 jest również właścicielem działki nr 6408, na której znajdują się budynki służące do produkcji rolniczej – budynki inwentarskie – wprost wymienione w lp. 5 ust. 1 pkt 1 załącznika nr 6 do rozporządzenia egib. Działki te wraz z pozostałymi gruntami rolnymi, położonymi również w tej samej miejscowości (nr 168, nr 169, nr 600, nr 601, nr 3129, nr 3130, nr 6407) mają – wedle twierdzeń Strony - tworzyć zorganizowaną całości gospodarczą w ramach jednego gospodarstwa rolnego, prowadzonego przez Skarżącego od 2009 roku.

W związku z powyższym w pierwszej kolejności organy powinny rozważyć, czy sporny grunt na działce nr 3744 – obecnie oznaczony jako B – tereny mieszkaniowe - spełnia przesłanki do oznaczenia jako grunt rolny zabudowany – wymienione w lp. 5 ust. 1 pkt 3 załącznika nr 6. Pod uwagę należy wziąć również przesłanki do zakwalifikowania gruntów rolnych zabudowanych gruntów wymienionych w ust. 2 pkt 1 lp. 5 załącznika nr 6 - niemniej kategoria jest pochodną zaliczenia do jednej z grup budynków, o których mowa w ust. 1 i nie ma ona charakteru samodzielnego.

Dopiero brak możliwości zaliczenia do gruntów rolnych zabudowanych w oparciu o przesłanki wymienione w lp. 5 ust. 1 pkt 3 załącznika nr 6 daje podstawę do analizy co do możliwości uznania gruntów za grunty rolne zabudowane w oparciu o warunki wymienione w lp. 5 ust. 3 załącznika nr 6.

W niniejszej sprawie organy zastrzegły, że nie kwestionują tego, że Skarżący prowadzi gospodarstwo rolne i od razu przeszły do analizy tego, czy sporny grunt spełnia przesłanki wymienione w lp. 5 ust. 3 załącznika nr 6 z pominięciem przesłanek wymienionych w lp. 5 ust. 1 pkt 3 załącznika nr 6. W ocenie Sądu takie stanowisko jest błędne.

Należy zauważyć, że przepis lp. 5 ust. 3 załącznika nr 6 umożliwia zaliczenie do gruntów rolnych zabudowanych siedliska, na którym znajduje się wyłącznie budynek mieszkalny i urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 3 - w sytuacji, gdy nie tworzy ono zorganizowanej całości gospodarczej z budynkami produkcyjnymi, lecz gdy mimo to, wykazuje potencjalny związek z rolniczą działalnością produkcyjną. Ten potencjalny związek wywodzony jest z dwóch warunków, które muszą być spełnione alternatywnie tj. :

1) jeżeli z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo z decyzji o warunkach zabudowy wydanej w związku z budową tego budynku wynika, że przeznaczony jest tylko pod zabudowę zagrodową,

2) albo też z projektu budowlanego stanowiącego załącznik do ważnego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy upoważniającego do rozpoczęcia budowy wynika, że na gruncie tym mogą być budowane budynki i urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2.

W ocenie Sądu potrzeba poszukiwania potencjalnego związku siedliska z rolniczą zabudową produkcyjną w oparciu o warunki wskazane w ww. pkt 1 lub 2 zachodzi, gdy grunt zabudowany budynkiem mieszkalnym nie jest w rzeczywistości związany z zabudową produkcyjną, wskazaną w lp. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 załącznika nr 6.

W niniejszej sprawie zachodzą natomiast przesłanki, które wskazują, że Skarżący może spełniać warunki wskazane w lp. 5 ust. 1 pkt 3 załącznika nr 6. W toku ponownego rozpoznania sprawy organy będą zobowiązane wyjaśnić tą kwestię w sposób nie budzący wątpliwości. Organy nie dokonały oceny co do możliwości zaliczenia gruntu do gruntów rolnych zabudowanych w oparciu o lp. 5 ust. 1 pkt 3 załącznika nr 6 i z pominięciem tego przepisu przeszły do analizy warunków wymienionych w lp. 5 ust. 3 załącznika nr 6. Taki sposób procedowania w ocenie Sądu jest błędny, gdyż możliwość kwalifikacji gruntu na podstawie lp. 5 ust. 3 załącznika nr 6 pojawia się, gdy grunt ten nie spełnia warunków wymienionych w lp. 5 ust. 1 pkt 3 załącznika nr 6.

Zatem w pierwszej kolejności należy ustalić, czy działka nr 3744 wraz z pozostałymi gruntami, ujawnionymi w ewidencji gruntów i budynków (k. 7 i 8 akt administracyjnych) stanowią czy też nie stanowią zorganizowanej całości gospodarczej. Brak ustaleń w tym zakresie stanowi o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że również analiza spełnienia przesłanek z lp. 5 ust. 3 załącznika nr 6 budzi istotne wątpliwości. Organy nie wyjaśniły w sposób nie budzący wątpliwości kwestii dotyczącej budynku gospodarczego, który został ujawniony na mapie powstałej w wyniku inwentaryzacji powykonawczej w 2011r. Obrys budynku gospodarczego został ujawniony obok budynku mieszkaniowego (k. 150 akt administracyjnych). Z kolei na mapie weryfikacji użytków i mapie wywiadu terenowego powstałych w trakcie modernizacji ewidencji w 2019r. (k. 41 i k. 42) obrysu budynku gospodarczego w tym miejscu już nie ma. Wątpliwości budzi więc, skąd na mapie w trakcie inwentaryzacji powykonawczej znalazł się budynek gospodarczy i z jakich przyczyn nie znalazł się on na mapach powstałych w trakcie modernizacji ewidencji. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wspomina, że w czasie modernizacji na działce nr 3744 brak było dotychczasowego budynku gospodarczego po wschodniej stronie – jednak z jakich przyczyn tak się stało – tego już nie wyjaśnia. Kwestia ta ma zdaniem Sądu istotne znaczenie w ramach analizy tego, czy z projektu budowlanego stanowiącego załącznik do ważnego pozwolenia na budowę wynika, że na gruncie tym mogą być budowane budynki i urządzenia, o których mowa w lp. 5 ust. 1 pkt 1 i 2. Pojawia się bowiem wątpliwość, czy pozwolenie na budowę z 15 listopada 1999r. nr 104/99 dotyczyło ww. budynku gospodarczego po wschodniej stronie budynku mieszkalnego, czy też tego budynku gospodarczego, którego fundamenty znajdują się obecnie na działce nr 3744. Ustalenie powyższej kwestii ma istotne znaczenie dla oceny, czy ww. pozwolenie na budowę jest ważne, czy też nie, biorąc pod uwagę ewentualną przerwę w budowie. Ustaleń w tym zakresie należało dokonać na podstawie załącznika do ważnego pozwolenia na budowę, o którym wprost stanowi lp. 5 ust. 3 załącznika nr 6.

Niezależnie jednak od powyższego, w pierwszej kolejności organ powinien ustalić, czy działka nr 3744 spełnia warunki wymienione w lp. 5 ust.1 pkt 3 załącznika nr 6. Pozytywne przesądzenie tej kwestii umożliwi oznaczenie spornego gruntu jako gruntu rolnego zabudowanego.

Z przedstawionych powyżej przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2021r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. O zwrocie kosztów sądowych, na które składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.