Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 555/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1, art. 3 ust.. 1 pkt 1 art.6 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.),, Sędzia WSA Bolesław Stachura, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia 12 lipca 2023 r. nr OI.OP.0143.12.1.2023.SR w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z 12 lipca 2023 r., nr OI.OP.0143.12.1.2023.SR, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z

17 maja 2023 r., nr D/P.0143.33.2023.AB, którą odmówiono G. K. udostępnienia informacji publicznej w przedmiocie "opracowanych planów materiałowych i potrzeb finansowych dotyczących wydatków oraz prowadzenia zaopatrzenia materiałowego zakładu karnego w roku 2022 i 2023" oraz "jakie środki finansowe są przeznaczone dla działu kwatermistrzowskiego oraz na jaki cel w roku 2023".

Decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. (dalej: "Dyrektor OSW", "organ II instancji") została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U.2022.2000 ze zm.) – dalej: "k.p.a.", oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U.2022.902) – dalej: "u.d.i.p.", w następującym stanie sprawy.

Pismem z 5 kwietnia 2023 r. G. K. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") złożył do Dyrektora Zakładu Karnego w [...] (dalej: "Dyrektor ZK", "organ I instancji") wniosek o udostępnienie informacji publicznej, poprzez udostępnienie wnioskodawcy:

1) sporządzonych planów finansowych dochodów i wydatków budżetowych funduszy pomocy penitencjarnej oraz dokonywanych ich korekt przy współdziałaniu z zainteresowanymi służbami (dane za lata 2022 i 2023);

2) sporządzonych sprawozdań finansowych zakładu karnego w roku 2022 i 2023;

3) opracowanych planów materiałowych i potrzeb finansowych dotyczących wydatków oraz prowadzenia zaopatrzenia materiałowego zakładu karnego w roku 2022 i 2023;

4) informacji, jakie środki finansowe są przeznaczone dla działu kwatermistrzowskiego oraz na jaki cel w roku 2023;

5) informacji na temat zdarzeń nadzwyczajnych, ewidencjonowanych przez dział ochrony, które miały miejsce w tutejszym Zakładzie Karnym w latach 2022 i 2023;

6) informacji, jakie są prowadzone oddziaływania wychowawcze w tutejszym oddziale terapeutycznym oraz jakie są wydatki budżetowe dla potrzeb oddziału terapeutycznego w roku 2023 oraz na jaki cel.

Pismem z 25 kwietnia 2023 r., nr D/P.0143.33.2023.AB, Dyrektor ZK udzielił wnioskodawcy odpowiedzi w zakresie punktów 1, 2, 5 i 6. W odniesieniu do kwestii zawartych w punktach 3 i 4 wniosku organ I instancji wskazał natomiast, że wnioskowana informacja stanowi informację publiczną przetworzoną i wezwał wnioskodawcę do wykazania w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma, że za udostępnieniem wnioskowanej informacji przemawia szczególnie uzasadniony interes publiczny – pod rygorem wydania decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej.

Wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na wezwanie Dyrektora ZK.

Decyzją z dnia 17 maja 2023 r., nr D/P.0143.33.2023.AB, działając na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 104 k.p.a., Dyrektor ZK odmówił wnioskodawcy udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej ze względu na brak wykazania szczególnie uzasadnionego interesu publicznego w jej pozyskaniu.

W uzasadnieniu organ I instancji przedstawił dotychczasowy przebieg zdarzeń. Wyjaśnił, że wnioskowane w pkt 3 i 4 wniosku informacje stanowią informację publiczną o charakterze przetworzonym, a ich przygotowanie – z uwagi na ilość – wymaga przeanalizowania dokumentacji źródłowej i zaangażowania personelu jednostki w dodatkowe czynności, co skutkować mogłoby z kolei problemami kadrowymi oraz problemami z bieżącą obsługą jednostki i napływających do niej dokumentów. Wskazał także, że wnioskodawca nie wykazał, w jaki sposób pozyskana informacja miałaby przyczynić się w sposób realny do realizacji interesu publicznego, a zwłaszcza brak jest po stronie wnioskującego wykazania, w jaki sposób jest on w stanie uczynić z pozyskanej informacji użytek dla dobra ogółu. W tej sytuacji, w ocenie organu I instancji, konieczne stało się wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia wnioskowanej informacji.

Pismem z dnia 23 maja 2023 r. wnioskodawca złożył odwołanie od decyzji organu I instancji, domagając się uchylenia tej decyzji w całości. Wnioskodawca zarzucił, że organ I instancji nie wykazał, iż w sprawie mamy do czynienia z informacją publiczną przetworzoną, nie podał bowiem m.in. liczby dokumentów wymagających przetworzenia, liczby pracowników wymagających oddelegowaniu do wykonania takiej pracy czy ilości dodatkowych godzin pracy.

Decyzją z 12 lipca 2023 r., nr OI.OP.0143.12.1.2023.SR, Dyrektor OSW utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania wnioskodawcy.

W ocenie organu II instancji, nie ulegało wątpliwości, że wnioskodawca domagał się udzielenia informacji przetworzonej, udostępnienie której uzależnione jest od wykazania przez wnioskodawcę, że jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Organ wyjaśnił, że za słusznością zakwalifikowania informacji jako przetworzonej przemawia okoliczność, iż żądana przez wnioskodawcę informacja byłaby przygotowana specjalnie dla niego, a także że jej zakres dotyczy specyficznych danych za okres dwóch lat, co bezspornie wiązałoby się z bardzo istotnym obciążeniem i nakładem pracy. Organ wprost nie posiada wnioskowanej informacji i dla jej wytworzenia niezbędne jest przeprowadzenie pewnych działań na już posiadanych informacjach. Realizacja wniosku zatem – zważywszy chociażby na szeroki i specyficzny zakres żądanych informacji – miałaby istotny wpływ na bieżącą działalność dysponenta informacji publicznej, ponieważ celem przygotowania informacji zgodnie z żądaniami wnioskodawcy, oddelegowani specjalnie funkcjonariusze nie wykonywaliby innych wynikających z indywidualnych zakresów obowiązków przydzielonych im zadań, a co za tym idzie, aby zapewnić normalny tok służby, należałoby oddelegować do realizacji tych zadań na niezbędny okres innych funkcjonariuszy lub pracowników.

Dyrektor OSW podzielił również stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie został wykazany jakikolwiek interes publiczny, w związku z czym odmowa udzielenia informacji publicznej, wymienionej we wniosku, była uzasadniona i konieczna. W tym zakresie organ II instancji wyjaśnił, że dla dokonania prawidłowej oceny, czy udzielenie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, znaczenie ma nie tylko intencja wnioskodawcy i wskazany cel, lecz także istota i charakter żądanej informacji, która powinna mieć realne znaczenie dla funkcjonowania określonych struktur publicznych w konkretnej dziedzinie życia i bezsprzecznie wpływać na usprawnienie wykonywanych zadań publicznych dla dobra wspólnego danej społeczności. W zgodnej ocenie obu organów uzyskanie przez wnioskodawcę żądanych danych nie służyłoby szeroko pojętemu interesowi publicznemu, który odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych organów publicznych, w tym Służby Więziennej, jako pewnej całości. Skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim tego słowa znaczeniu.

Pismem z 16 sierpnia 2023 r. wnioskodawca złożył skargę na decyzję Dyrektora OSW. Z treści skargi wynika, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu

co do tego, że informacje z punktów 3 i 4 wniosku stanowią informację publiczną przetworzoną, oraz że skarżący miał obowiązek wykazania szczegółowego publicznego, aby wnioskowane informacje otrzymać. W ocenie skarżącego informacje te były "proste",

a w decyzjach organów obu instancji nie udowodniono, ile dokumentów trzeba było przetworzyć, jak była czasochłonność pracy przy wytworzeniu tych dokumentów, ilu dodatkowych pracowników, sprzętu komputerowego trzeba by zaangażować do wykonania tej pracy.

Skarżący zaakcentował, że chce wiedzieć wszystko o działalności służby więziennej, gdyż ma prawo sprawować kontrolę obywatelską nad tą instytucją publiczną: czy funkcjonuje ona prawidłowo czy nie, jak wydatkuje środki publiczne, czy działa zgodnie z prawem w stosunku do skazanych oraz w innych kwestiach.

Skarżący wniósł o: stwierdzenie przez sąd, że informacje, o które wnioskuje nie stanowią formy przetworzonej i podlegają prostemu udostępnieniu; stwierdzenie, że w sprawie nastąpiła bezczynność w załatwieniu wniosku skarżącego; zobowiązanie organu II instancji do udostępnienia ww. informacji publicznej; zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego; wymierzenie organowi grzywny w kwocie 2.000 zł.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OSW wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 8 kwietnia 2024 r. pełnomocniczka skarżącego oświadczyła, że podtrzymuje w całości skargę z 16 sierpnia 2024 r. i wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazując, że decyzja ta oraz decyzja organu I instancji rażąco naruszają prawo, tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

W uzasadnieniu pisma przedstawiono argumentację na poparcie stanowiska, że informacje, o udostępnienie których skarżący wnioskował, są informacjami publicznymi przekształconymi a nie informacjami publicznymi przetworzonymi, wobec czego na skarżącym nie ciążył obowiązek wykazania istotnego interesu publicznego w ich udostępnieniu. Podniesiono, że organy obu instancji skutecznie nie wykazały, że udostępnienie żądanych informacji będzie się wiązać z ponadstandardowymi utrudnieniami w pracy Zakładu Karnego. W uzasadnieniu skarżonej decyzji organ II instancji nie wykazał zaś, że nie istnieje szczególny interes publiczny w uzyskaniu informacji objętej wnioskiem. Ponadto skarżący nie zgadza się ze stwierdzeniem organu, że nadużywa swojego prawa podmiotowego w zakresie uzyskania informacji publicznej. Podniesiono, że (cyt.): "Prawo do dostępu do informacji publicznej jest prawem każdego obywatela a liczba składanych wniosków w tym zakresie nie przesądza sama przez

siebie o nadużyciu tego prawa. Skarżący znajduje się w Zakładzie Karnym stąd nie powinno dziwić, że skarżący zainteresowany jest uzyskaniem informacji dotyczącym funkcjonowania oraz finansowania zakładu karnego jak również wszystkich spraw dotyczących osadzonych.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, zwana dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy, w której wydano zaskarżoną decyzję i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Oceniając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż jest ona zgodna z prawem.

Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadzał się do oceny czy informacja ma charakter przetworzony, zatem czy organ prawidłowo odmówił skarżącemu udostępnienia informacji publicznej.

Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.d.i.p., której art. 1 ust. 1 definiuje informację publiczną jako każdą informację o sprawach publicznych, podlegającą udostępnieniu na ustawowo określonych zasadach i trybie.

Wobec otwartego katalogu danych stanowiących informację publiczną, skonkretyzowanego przez ustawodawcę w art. 6 ust. 1 u.d.i.p., w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, wedle którego przez informację publiczną należy rozumieć każdą wiadomość dotyczącą sfery faktów i danych, wytworzoną lub odnoszącą się do władz publicznych oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także do innych podmiotów, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (por. wyroki NSA z dnia 25 marca 2003 r. o sygn. akt II SA 4059/02 oraz z dnia 12 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OSK 2149/12).

Poza sporem był fakt, że organ jest organem, obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. oraz iż żądana informacja mieści się granicach art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.

Osią sporu między stronami jest charakter (kwalifikacja) żądanej przez skarżącego informacji publicznej, prowadzący w konsekwencji do odmowy jej udostępnienia.

W ocenie skarżącego, uzasadnił on istnienie po jego stronie szczególnie istotnego znaczenia dla interesu publicznego żądanej informacji.

Z kolei według organu odwoławczego, realizacja żądania strony prowadzi do podjęcia szeregu działań, w efekcie których wytworzona informacja – nieistniejąca jeszcze w dniu złożenia wniosku – zostanie przygotowana specjalnie dla skarżącego

i zgodnie z jego oczekiwaniami. Uzyskanie informacji przetworzonej przez skarżącego musi poprzedzać wykazanie szczególnie istotnego jej znaczenia dla interesu publicznego, czego w niniejszej sprawie skarżący nie wykonał.

Rozstrzygnięcie tej spornej kwestii należy zatem poprzedzić wyjaśnieniem, czym jest informacja przetworzona i jakie kryteria identyfikacyjne służą jej wyodrębnieniu.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że na gruncie przepisów u.d.i.p. ustawodawca nie doprecyzowuje pojęcia "informacji przetworzonej", wobec tego ciężar dookreślenia tego pojęcia został przeniesiony na podmioty stosujące prawo.

W rzeczywistości proces ustalania pojęcia "informacja przetworzona" odbywa się na gruncie judykatury. W toku stosowania przepisów u.d.i.p. w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykształcił się pogląd, wedle którego informacja przetworzona to taka informacja, na którą składa się określona liczba, tzw. informacji prostych, podlegających jednak wyodrębnieniu w sposób dostosowany do żądania wnioskodawcy poprzez konieczność dokonania stosownych analiz, wyciągów bądź zestawień (por. wyroki NSA z dnia 21 września 2012 r. o sygn. akt I OSK 1477/12 oraz z dnia 17 października 2006 r. o sygn. akt I OSK 1347/05).

Biorąc pod uwagę dotychczasowe orzecznictwo sądowoadministracyjne i poglądy doktryny w tym zakresie można wyróżnić co najmniej dwie koncepcje i sposoby identyfikacji przesłanek uzasadniających konieczność przetworzenia informacji publicznej. I tak zgodnie z pierwszą z nich, tzw. szeroką koncepcją identyfikacji czynności, które musi podjąć zobowiązany w celu wytworzenia informacji przetworzonej mamy do czynienia wtedy, gdy kryterium identyfikującym stają się dodatkowe czynności, które musi wykonać podmiot zobowiązany w celu wytworzenia takiej informacji. Zazwyczaj chodzi o te czynności, których celem jest wyodrębnienie określonych informacji prostych ( dokumentów) ze zbioru informacji znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego i przygotowanie ich do udostępnienia (zob. M. Jabłoński , Udostępnianie przetworzonej informacji publicznej, Wrocław 2015, s.133).

Z kolei druga koncepcja, tzw. wąska koncepcja przetworzenia informacji publicznej opiera się na założeniu, że jest to tylko taka informacja, która w momencie złożenia wniosku nie istnieje, a jej wytworzenie wymaga twórczego i analitycznego działania zobowiązanego (jego pracowników), polegającego na stworzeniu informacji według kryteriów i metod wskazanych przez wnioskodawcę (zob. P. Fagielski, Informacja

w administracji publicznej. Prawne aspekty gromadzenia, udostępniania i ochrony, Wrocław 2007, s. 85-86). W takim rozumieniu pojęcie "przetworzenie informacji publicznej" nie może być identyfikowane z sumą wszystkich działań techniczno- organizacyjnych, które musiałby podjąć zobowiązany w celu wyselekcjonowania zbioru dokumentów (informacji), będących podstawą przygotowania informacji przetworzonej . Bierze się pod uwagę tylko to, czy rzeczywiście konieczne byłoby twórcze (analityczne, systemowe, zbiorcze itd.) wytworzenie nowej informacji, nie istniejącej w chwili wystąpienie z wnioskiem. W konsekwencji wąskie rozumienie przetworzenia informacji publicznej sprowadza się do przyjęcia, że przetworzenie występuje jedynie wtedy, gdy po odpowiednim wyselekcjonowaniu dokumentów i ich merytorycznej ocenie – również pod kątem ochrony tajemnic ustawowych i prywatności – nie można ich traktować jako gotowych do udostępnienia, a jedynie jako źródła informacji niezbędnej do wytworzenia tej , której żąda wnioskodawca.

A zatem przetworzenie informacji prostych będzie grupą czynności analitycznych polegających na odpowiednim zestawieniu tych informacji według kryteriów wskazanych przez wnioskodawcę, a następnie takim ich zredagowaniu, aby efekt finalny stanowił informację zaspokajającą jego żądanie w sposób zupełny (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2005 r. o sygn. akt IV SAB/Wr 47/05). Należy podkreślić, że obok konieczności podjęcia określonych czynności w celu wyodrębnienia materiału źródłowego dla potrzeb stworzenia informacji przetworzonej, szczególnie istotnym czynnikiem będzie intelektualny wysiłek podmiotu zobowiązanego, a właściwie jego zasobów kadrowych, związany z taką realizacją tych czynności, aby wytworzona informacja publiczna była zgodna z oczekiwaniem wnioskodawcy.

Proces przetwarzania informacji prostych prowadzić musi przy tym do wyodrębnienia informacji publicznej o nowej treści, co oznacza że wytworzona informacja – w momencie złożenia wniosku – jeszcze nie istniała i powstała wyłącznie z inicjatywy osoby domagającej się jej udostępnienia (zob. D. Fleszar, Zasady dostępu do informacji publicznej przetworzonej, "Samorząd Terytorialny" 1-2/2011, s. 91 – 93).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt okoliczności badanej sprawy, stwierdzić należy, że nawet przy przyjęciu wąskiej koncepcji identyfikacji czynności, które musi podjąć adresat przedmiotowego wniosku, a tym samym przy przyjęciu najkorzystniejszym dla skarżącego, kryterium identyfikacyjne informacji przetworzonej, nie można uznać żądanych przez niego planów finansowych, sprawozdań finansowych, planów materiałowych, informacji o środkach przeznaczonych dla działu kwatermistrzowskiego, informacji na temat zdarzeń nadzwyczajnych, informacji o prowadzonych działaniach wychowawczych i środkach na ten cel za tzw. prostą informację publiczną, albowiem takie zbiory dokumentów, które uwzględniałyby dane, o których mowa w przedmiotowym wniosku nie istnieją i dopiero musiałyby być sporządzone, wedle kryteriów podanych w tym wniosku.

Zgodnie bowiem z treścią wniosku skarżącego oraz kryteriami jakimi powinien kierować się organ w celu udostępnienia informacji, wymagałoby to w pierwszej kolejności wyszukania stosownych dokumentów źródłowych, a następnie wyselekcjonowania z nich określonych danych (dokumentów), aby ostateczna informacja odpowiadała oczekiwaniom strony skarżącej.

Nie budzi wątpliwości, że przygotowanie odpowiedzi na wniosek w zakresie danych finansowych dotyczących lata 2022 i 20023 wymaga sięgnięcia do dokumentacji źródłowej oraz przeprowadzenia szeregu czynności analitycznych i intelektualnych na tej dokumentacji, w końcu zebraniu tychże informacji i sporządzeniu odpowiedzi.

A zatem adresat przedmiotowego wniosku, aby zadość uczynić obowiązkom podmiotu zobowiązanego powinien dokonać kwerendy dokumentów i na tej podstawie opracować sporządzone wyłącznie dla wnioskodawcy żądane dane, według kryteriów odpowiadających wymaganiom strony. Przedstawienie danych według określonych kryteriów przez wnioskodawcę wymagałoby oddelegowania funkcjonariusza wyłącznie do wykonania ww. czynności, co z uwagi na profil jednostki zdezorganizowałoby to jej pracę.

Sąd podzielił stanowisko organów, że każdą z wymienionych czynności (wyszukanie, analiza) należy uznać za niezbędną dla wytworzenia informacji publicznej, która w swej treści odpowiadałaby żądaniu strony. Działania podjęte w tym zakresie przez podmiot zobowiązany miałyby więc charakter nie tylko techniczny, ale również intelektualny, wymagający zaangażowania odpowiednich zasobów w celu wyodrębnienia materiałów źródłowych, a następnie ich analizy i stworzenia zestawienia odpowiadającego kryteriom wskazanym przez skarżącego. Przy czym wygenerowana w ten sposób informacja mogła być udostępniona po uwzględnieniu ograniczeń przewidzianych w art. 5 u.d.i.p. Stąd też informację publiczną powstałą w efekcie wskazanych czynności należy uznać za informację przetworzoną.

Powyższa konstatacja prowadzić więc musi do wniosku, że organ I instancji zasadnie zastosował art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., stanowiący, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Zdaniem Sądu, organ dokonał właściwej wykładni wskazanego przepisu przyjmując, że podmiot ubiegający się o udostępnienie informacji przetworzonej zobowiązany jest uzasadnić dlaczego (w jego ocenie) pozyskanie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przy czym pojęcie szczególnie istotnego interes publicznego, będące zwrotem niedookreślonym, odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych ciał publicznych jako prawnej całości, zwłaszcza, jeżeli związane jest ono z gospodarowaniem mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2012 r. o sygn. akt I OSK 1477/12).

Wobec takiego rozumienia przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego należy przyjąć, że prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r. o sygn. akt I OSK 2111/13).

Jak wskazano w Komentarzu do Ustawy o dostępie do informacji publicznej,

I. Kamińska, M. Rozbicka - Ostrowska (Warszawa . WK 2016 do art. 3), "Niewątpliwie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., będąc podstawą do uzyskania informacji publicznej przetworzonej, w istocie ogranicza do niej dostęp, zmuszając do wykazania, że jej udzielenie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ograniczenie to, dokonane aktem rangi ustawowej, odpowiada regulacji art. 31 ust. 3, jak również art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie bowiem z art. 61 ust. 4 Konstytucji RP tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy. Ustawodawca zaś, ograniczając w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. dostęp do informacji przetworzonej, czyni to w zgodzie z zasadą proporcjonalności i nie można w tym przypadku mówić o łamaniu konstytucyjnych uprawnień obywatela, skoro przedkładając interes publiczny nad interes strony, prawodawca ma na względzie zapewnienie prawidłowego funkcjonowania organów państwa i innych podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej (zob. wyrok NSA z 26 listopada 2014 r., I OSK 924/14). Ograniczenie przedmiotowe dostępu do informacji publicznej znajduje też uzasadnienie w potrzebie ochrony porządku publicznego, który w doktrynie prawa konstytucyjnego rozumiany jest jako "stan, który umożliwia normalne funkcjonowanie państwa i społeczeństwa. Przesłanka porządku publicznego powinna uzasadniać ograniczenia praw człowieka wyłącznie dla ochrony ważnych interesów jednostki, które nie mieszczą się w przesłance wolności i praw innych osób, oraz tych interesów społecznych, które odpowiadają ogólnemu kryterium zapewnienia właściwego funkcjonowania instytucji publicznych w demokratycznym państwie i ochrony tych instytucji przed zachowaniami prowadzącymi do zakłócenia ich działalności. Porządek publiczny w państwie demokratycznym obejmuje w szczególności pewne minimum sprawności funkcjonowania instytucji państwowych" (zob. K. Wojtyczek, Granice ingerencji ustawodawczej w sferę praw człowieka w Konstytucji RP, Kraków 1999, s. 189–190). Ochrona tak rozumianego porządku prawnego byłaby iluzoryczna, gdyby każde subiektywne przekonanie o niezgodności z Konstytucją określonych przepisów obowiązującego prawa bądź o nieprawidłowościach w działalności i funkcjonowaniu organów administracji publicznej uzasadniało angażowanie tych organów do aktywności w zakresie przygotowania informacji publicznej przetworzonej kosztem realizowania przez te organy ich podstawowych kompetencji i zadań (tak w wyroku NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 1313/14)." Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela ww. pogląd.

Pojęcie interesu publicznego jest pojęciem niedookreślonym, zaś skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji w szerokim tego słowa znaczeniu. Przyjmuje się, że interes publiczny istnieje wówczas, gdy uzyskanie określonych informacji mogłoby mieć znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania państwa, np. w konsekwencji usprawniałoby działanie jego organów.

Skarżący nie odpowiedział na wezwanie organu do wykazania, że udostępnienie mu wnioskowanej informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego rozumianego w powyższy sposób. Stwierdził on jedynie, że jego zdaniem nie jest to informacja przetworzona, zaś zasadność ubiegania się o wskazane dane wynika z chęci skarżącego sprawowania obywatelskiej kontroli nad instytucją – w ocenie skarżącego – negatywnie ocenianą przez społeczeństwo.

Zdaniem sądu, organy prawidłowo zatem uznały, że skarżący nie wykazał przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Jak wyżej wskazano, otrzymanie informacji przetworzonej musi wiązać się z realną możliwością wpływu osoby, która otrzyma taką informację na poprawę działalności organu. Skarżący po otrzymaniu żądanej informacji nie miałby, patrząc obiektywnie, wpływu na zmianę funkcjonowania organu. Subiektywne przekonanie skarżącego, że uzyskane dane wykażą nieprawidłowości po stronie organu i pozwolą mu na zainteresowanie nimi bliżej nieokreślonych osób, nie świadczą o spełnieniu przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Sąd zauważa, że zebranie informacji i ich zsumowanie oraz przygotowanie w formie zgodnej z kryteriami, wskazanymi przez wnioskodawcę, wiązałaby się z poważnym nakładem pracy osób realizujących wniosek, co odbiłoby się negatywnie na realizacji bieżących zadań funkcjonariuszy Służby Więziennej. Wykonanie opisanych czynności bez wątpienia jest czasochłonne i blokuje realizację bieżących zadań.

Założeniem ustawodawcy jest tymczasem, że udostępnianie informacji nie powinno dezorganizować normalnego zwykłego toku pracy podmiotów i wykonania ich podstawowych, głównych zadań, do których w przypadku służby więziennej należy przede wszystkim wykonywanie zadań z zakresu tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności (oddziaływanie penitencjarne i resocjalizacyjne) oraz ochrona społeczeństwa przed sprawcami przestępstw.

Skarżący nie wskazał zatem istotnego interesu publicznego w uzyskaniu żądanej informacji przetworzonej. Taka powinność spoczywała na nim w myśl zasady koniecznego współdziałania organu i podmiotu ubiegającego się o załatwienie sprawy w określony sposób. Organ prawidłowo więc wydał decyzję odmawiającą udzielenia żądanej informacji z takim właśnie uzasadnieniem.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę na jeszcze jeden istotny aspekt postępowania skarżącego Kuczyńskiego przy wykorzystaniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wielość wniosków i wielość stawianych organowi I instancji pytań (jak stwierdził organ w odpowiedzi na skargę, w 2023 r. do 9 października było to 51 wniosków) świadczy o tym, że G. K. nadużywa prawa do informacji publicznej.

Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp. Celem ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest bowiem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wyżej wymienione. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków (por. sprawa sygn. I OSK 1601/15).

W ustawie o dostępie do informacji publicznej nie określono granic korzystania z prawa do informacji, a zatem brak jest jakichkolwiek ograniczeń zarówno co do liczby, jak i jakości żądanej informacji. Taki stan rzeczy powoduje jednak, że w praktyce bardzo często dochodzi do nadużywania prawa do informacji do realizacji celów, które nie wynikają z ustawy, ani tym bardziej z Konstytucji RP oraz celów, które są trudne do pogodzenia z założeniami całego systemu prawa, składającego się z leżących u jego fundamentów wartości i zasad aksjologicznych.

Należy podzielić pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 30 sierpnia 2012 r. sygn. I OSK 799/12, zgodnie z którym zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji, a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu (zob. Nadużywane prawa do informacji publicznej - Uwagi De Lege Lata i De Lege Ferenda, Agnieszka Piskorz

- Ryń, Kontrola Państwowa nr 6/2008 oraz przykładowo sprawa sygn. III OSK 939/22).

Rację ma zatem Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej, że pozyskanie informacji publicznej żądanej we wniosku nie będzie służyć interesowi publicznemu, lecz stanowi realizację indywidualnego interesu wnioskodawcy. Działania skarżącego w tych warunkach (bez wskazywania ważnego interesu publicznego), polegające również na składaniu wielu skarg i wniosków odnośnie działalności Służby Więziennej ( w 2023 r. - 43 sprawy) słusznie zostało ocenione przez organ odwoławczy jako mające na celu wywołanie dolegliwości u adresata i utrudnienie funkcjonowania jednostki, nie stanowi zaś o dbałości o interes publiczny, czy ogółu obywateli. W istocie, w ocenie sądu, takie działania skarżącego przemawiają za uznaniem, że skarżący nadużywa prawa do uzyskania informacji publicznej.

Zdaniem sądu, organ nie naruszył zatem art. 61 ust. 1 Konstytucji RP ani art. 1, art. 2 ust. 1 u.d.i.p., art. 3 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.

Zaskarżona decyzja spełnia wymagania, nakreślone w art. 107 § 1 pkt 6, art. 11 oraz art. 8 k.p.a., uzasadnienie jest jasne i nie budzi wątpliwości co do przesłanek stwierdzenia, że wnioskowana informacja stanowi informację publiczną przetworzoną.

Mając na względzie przedstawione wyżej argumenty, Sąd oddalił skargę na podstawie art.151 p.p.s.a.

Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).