Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA 1311/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędziowie NSA - Ewa Jóźków, - Barbara Wasilewska, Protokolant - Marianna Igielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi "[...]" SA w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie restrukturyzacji należności celnych, 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz "[...] " SA w [...] kwotę 265 (dwieście sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2003r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 233 §2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja Podatkowa (Dz.U. Nr 137 poz. 926 ze zm. ), art. 9 ust 1, art. 6 ust 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155 poz. 1287) Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] Nr [...] o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego wszczętego z wniosku [...] S.A. w [...] z dnia [...] listopada 2002r. uznając je za bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu podano, że w dniu [...] listopada 2002r. do Urzędu Celnego [...] wpłynął wniosek [...] S.A w [...] w sprawie restrukturyzacji należności celnych wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w [...] nr [...] do [...] z dnia [...] maja 2001 r. i nr [...] z dnia [...] czerwca 2001r. oraz postanowień Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] maja 2001 r. o nr [...] do [...].

Należności określone powyższymi decyzjami powstały na skutek uznania za nieprawidłowe zgłoszeń celnych w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej towaru, natomiast należności określone w postanowieniach powstały na skutek obciążenia strony kosztami postępowania powstałymi zgodnie z art.71 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. z 2001 r. Nr 75 poz. 802 ze zm.), wobec wykonania analiz importowanego towaru ([...]) dla określenia prawidłowego kodu PCN.

Zgodnie z ww. decyzjami, na dzień [...] czerwca 2002 r. kwota zaległości z tytułu cła (wraz z odsetkami) wynosiła 11.379,80 zł., zaś kosztów postępowania 3.835, 68 zł.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] organ celny I instancji kierując się treścią art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.) w związku z art. 9 pkt 1, art. 2 i art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155 poz. 1287) umorzył postępowanie restrukturyzacyjne jako bezprzedmiotowe.

Uzasadniając swoje stanowisko Naczelnik Urzędu Celnego wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, nie podlegają restrukturyzacji zaległości celne określone w decyzji właściwego organu celnego, jeżeli zaległości te określone zostały w związku z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów o należnościach celnych lub przepisów dotyczących wymiaru i poboru tych należności.

W sprawie niniejszej, w ocenie organu celnego, należności strony względem sektora publicznego powstały w związku z naruszeniem przepisów prawa, gdyż zgłoszenie celne o objęciu towaru procedurą dopuszczenia do obrotu zostało sporządzone na podstawie nieprawdziwych danych, co spowodowało, że należności celne przywozowe zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna.

W tej sytuacji, skoro powstały w wyniku obejścia przepisów prawa celnego, nie podlegają restrukturyzacji w trybie przepisów cyt. ustawy, zatem postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu.

W odwołaniu od powyższej decyzji, spółka "[...]" S.A wnosząc o jej uchylenie zarzuciła brak podstawy prawnej do umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego jako bezprzedmiotowego, gdyż w jej ocenie istnieją podstawy faktyczne i prawne do merytorycznego rozpoznania sprawy, a nadto zakwestionowała stanowisko organu, iż należności celne powstały w wyniku obejścia przepisów prawa. Podniosła, że do zgłoszenia celnego strona załączyła oryginały dokumentów producenta, przedstawiła analizy i certyfikaty. Ustalenie zaś wyższych należności celnych nastąpiło po prawie dwóch latach postępowania w czasie którego organ celny na podstawie opinii jednostki badawczej dokonał odmiennej klasyfikacji kodu importowanego towaru.

W wyniku odwołania, Dyrektor Izby Celnej w [...], decyzją z dnia [...] lutego 2003r. Nr [...], nie odnosząc się do przedstawionych zarzutów, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając w całości stanowisko organu I instancji wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

W skardze od powyższej decyzji złożonej w dniu [...] kwietnia 2003r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego "[...] " S.A w [...] wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji, zarzuciły naruszenie art. 120, 121, 122, 208 i 210 ustawy Ordynacja podatkowa przez błędne przyjęcie podstawy do umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego oraz naruszenie art. 6 ust 4 ustawy o restrukturyzacji.

Rozwijając zarzuty skargi spółka przedstawiła argumenty podniesione uprzednio w odwołaniu. Zarzuciła że "decyzje wymiarowe" nie opierały się na przesłance obejścia przepisów prawa ani pozorności. Powołała orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie, wyraźnie wskazujące na konieczność wykazania obejścia konkretnego przepisu ustawy będącej podstawą materialno – prawną decyzji.

Zdaniem skarżącej nie może być tak, że każda odmienna ocena organu od razu świadczyła o obejściu przepisów prawa celnego. Byłoby to sprzeczne z celem ustawy restrukturyzacyjnej i jej zapisem zawartym w art. 6 ust 4.

Dyrektor Izby Celnej w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zbieżne z zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisów wprowadzających ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02 Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zauważyć należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako Pr. o p.p.s.a.).

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.

Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa.

W powyższym kontekście – oceniając skargę – wskazać trzeba, jest ona zasadna. Obowiązująca od 1 października 2002r. ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155 poz. 1287 ze zm.) określa między innymi warunki restrukturyzacji należności względem sektora publicznego od przedsiębiorców, zasady ustalania należności podlegających restrukturyzacji i tryb postępowania restrukturyzacyjnego ( art.1).Zgodnie z zapisem art. 6 ust 1 pkt 1 lit. b ustawy, restrukturyzacji podlegają znane na dzień 30 czerwca 2002r. zaległości z tytułu należności celnych. Do postępowania w tym zakresie ustawa przewiduje odpowiednie stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 9 ust 1 ustawy). Złożony przez skarżącą w dniu [...] listopada 2002r. do organu celnego, w trybie art. 12 ust 1 ustawy wniosek, uzupełniony, zgodnie z wezwaniem organu, stanowił podstawę wszczęcia w tym dniu postępowania restrukturyzacyjnego.

Zgodnie z treścią żądania skarżąca ubiega się o restrukturyzację zaległości określonych decyzjami wymiarowymi Dyrektora Urzędu Celnego w [...] uznającymi zgłoszenia celne za nieprawidłowe w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej towaru, stawki celnej oraz kwoty długu celnego, które wraz z odsetkami wyrównawczymi na dzień 30 czerwca 2002r. wynoszą 11379,80 zł i kwoty 3835, 68 zł powstałej na skutek obciążenia strony kosztami badań i analiz importowanego towaru.

Spór między stronami sprowadza się do ustalenia czy przedmiotowa zaległość podlega restrukturyzacji w trybie w/w ustawy, czego domaga się skarżąca, czy też jak przyjęły organy celne obu instancji z mocy art. 6 ust 4 ustawy jest z niej wyłączona oraz w jakiej formie (merytorycznej czy formalnej ) organ administracyjny winien tę kwestię rozstrzygnąć.

Zgodnie z art. 6 ust 4 ustawy o restrukturyzacji nie podlegają restrukturyzacji należności celne określone w decyzji właściwego organu celnego określone w wyniku postępowania kontrolnego - jeżeli zaległości te określone zostały w związku z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów o należnościach celnych lub przepisów dotyczących wymiaru i poboru tych należności.

Zakaz obejścia ustawy, jak trafnie podnosi skarżąca, odwołując się do literatury prawniczej sprowadza się do zakazu wywołania pewnego skutku prawnego, który jest zakazany przez przepisy bezwzględnie obowiązujące, za pomocą takiego ukształtowania czynności prawnej, że zewnętrznie, formalnie ma ona cechy nie sprzeciwiające się obowiązującemu prawu.

Powyższe okoliczności, a nade wszystko zamiar i cel obejścia przepisów prawa musi być przez organ w decyzji wykazany. Zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu restrukturyzacyjnego I instancji o braku podstaw do objęcia restrukturyzacją zaległości celnych skarżącej nie uzasadnia na czym organ administracyjny opiera swoje stanowisko, przyjmując iż działania spółki polegające na zgłoszeniu do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzonego z B. oleju miały na celu obejście przepisów prawa, jak również nie odnosi się do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Z uzasadnienia decyzji wymiarowych Dyrektora Urzędu Celnego w [...] wynika, że do zgłoszenia celnego strona załączyła oryginalne dokumenty wystawione przez producenta i nadawcę towaru: fakturę i analizę jakości. Zaś po przyjęciu zgłoszenia dołączono certyfikat jakości określający parametry towaru (d: k 9 i 14 akt adm.). Autentyczności przedstawionych dokumentów organ celny nie kwestionował. Natomiast decyzję o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i ustaleniu kwoty wynikającej z długu celnego wydał dopiero w oparciu o wyniki badań specjalistycznych jednostek badawczych. Z tego względu nie znajduje uzasadnienia stanowisko organu administracyjnego w sprawie niniejszej, że zgłoszenie celne o objęciu towaru procedurą dopuszczenia do obrotu zostało sporządzone na podstawie nieprawdziwych danych, bądź dokumentów nieprawidłowo charakteryzujących towar, a zatem jak przyjęto w celu obejścia przepisów o należnościach celnych.

Zaskarżona decyzja, nie odnosząc się do powyższych kwestii podniesionych w odwołaniu, poprzez ogólnikowe stwierdzenie zasadności zastosowania art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji, a tym samym braku podstaw do restrukturyzacji przedmiotowych należności, zawartych w orzeczeniu formalnym (umarzającym postępowanie restrukturyzacyjne), bez uzasadnienia okoliczności faktycznych i podstawy prawnej rozstrzygnięcia wydana została z naruszeniem art. 122, 121, 208, 210 § 4 Ordynacji podatkowej, a więc z naruszeniem przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się również naruszenia przez organ celny przepisu art.6 ust 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287) Powyższe uchybienia skutkujące wadliwością rozstrzygnięcia uzasadniają z mocy art. 145§1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. Nr 153, poz. 1270) uchylenie zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, nie przesądzając kształtu przyszłego rozstrzygnięcia organ celny II instancji w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy, w czym pomocne mogą okazać się akta postępowania wymiarowego, rozstrzygnie o zasadności wniosku odnosząc się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu restrukturyzacyjnego I instancji, a wydaną w tym przedmiocie decyzję uzasadni zgodnie z wymogami prawa.

Orzeczenie o kosztach wydano w oparciu o art. 200 cyt. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.