Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1173/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 26 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 744/21 w sprawie ze skargi K.O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 12 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

|III FSK 1173/22 | |

| | |

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 744/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. O. (dalej jako: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej

w Warszawie (dalej jako organ) z dnia 12 stycznia 2021 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne.

W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotem kontroli

w przedmiotowej sprawie było postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 12 stycznia 2021 r. dotyczące skargi na czynności egzekucyjne. Zauważył, że z akt sprawy wynika, że skarżący kwestionował dopuszczalność dokonanego zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, bowiem w jego przekonaniu wierzytelność ta nie istniała. Natomiast jako istotę sporu w niniejszej sprawie wskazano prawidłowość dokonanej przez organ zawiadomieniem z dnia 26 maja 2020 r. czynności egzekucyjnej - zajęcia innej wierzytelności pieniężnej przysługującej zobowiązanemu od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie tytułem zwrotu kosztów sądowych, zasądzonych na rzecz skarżącego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 października 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 976/19 w kwocie 100 zł. Sąd ten podkreślił, że dokonał oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia wedle wzorca normatywnego określonego w art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2020 r., poz. 1427, w brzmieniu obowiązującym do 29.07.2020, dalej: u.p.e.a.), tj. przepisu stanowiącego podstawę dokonania przedmiotowego zajęcia i stanął na stanowisku, że czynności egzekucyjne podjęte przez organ spełniały wymagania określone w przepisach. Dodał, że z akt administracyjnych wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. działając jako właściwy rzeczowo i miejscowo organ egzekucyjny, podjął czynności egzekucyjne polegające, stosownie do treści art. 7 § 1 u.p.e.a., na zastosowaniu środka egzekucyjnego, przewidzianego w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. - zajęcia innej wierzytelności pieniężnej zobowiązanego, przysługującej mu od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, dochowując jednocześnie wszystkich wymogów przewidzianych w art. 89 u.p.e.a. Ponadto Sąd pierwszej instancji podkreślił, że wystawione zawiadomienie o dokonanym zajęciu odpowiada wzorowi z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Uznał, że skoro w obrocie prawnym pozostaje ww. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 17 października 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 976/19, to jest to jednoznaczne z koniecznością uznania, że po stronie skarżącego powstało uprawnienie (wierzytelność) żądania od dłużnika wierzytelności – Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, wypłacenia zasądzonej kwoty pieniężnej, która to kwota mogła stanowić przedmiot zajęcia egzekucyjnego, dokonanego w trybie art. 89 § 1 u.p.e.a.

Sąd pierwszej instancji uznał, że w analizowanej sprawie nie doszło do naruszenia zasady praworządności (art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.), i zasady zaufania (art. 8 § 1 k.p.a.), co wynika z faktu, że organ egzekucyjny rozpatrując skargę na czynności egzekucyjne nie miał podstawy prawnej do tego, by badać, czy WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku prawidłowo zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów. Zdaniem Sądu, nie naruszono też zasady szybkości postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy, choć organ pierwszej instancji dopuścił się błędów przy doręczaniu swojego postanowienia, to jednak zostało ono wydane we właściwym terminie wynikającym z art. 35 k.p.a. Wady w procesie doręczania postanowienia przez organ I instancji zostały naprawione poprzez skierowanie postanowienia na adres właściwy, a związane z nieprawidłową wysyłką opóźnienie w możliwości zapoznania się przez skarżącego z treścią rozstrzygnięcia w sprawie nie miało wpływu na sytuację prawną skarżącego. Sąd pierwszej instancji podkreślił także, że nie doszło do naruszenia art. 113 § 1 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., albowiem w niniejszej sprawie problem nieprawidłowości przy prostowaniu orzeczeń nie wystąpił. WSA w Warszawie uznało również, że organ nie mógł naruszyć w swoim postanowieniu art. 200 w zw., z art. 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.", albowiem przepisy te nie znajdowały zastosowania w niniejszej sprawie. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).

Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną złożył pełnomocnik skarżącego, który zaskarżył go w całości i wniósł o jego uchylenie i umorzenie postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ewentualnie inne, bowiem decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 12 stycznia 2021 r. została wobec treści postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 976/19 prostującego wyrok tegoż Sądy z dnia 17 października 2019 r. odnośnie kosztów postępowania, jest bezpodstawna i nie ma oparcia na jakiejkolwiek podstawie prawnej. Ewentualnie zarzucił naruszenie przepisów art. 183 § 2 pkt 3, bowiem w tej samej sprawie toczyło się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym, a sprawa taka została prawomocnie osądzona tj. wyrok zasądzający koszty postępowania został sprostowany w ten sposób, że nie istnieje obecnie żadna podstawa prawna do skarżonej decyzji. Wniósł o natychmiastowe wstrzymanie wykonania decyzji i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, a także o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania. Wniósł również o przyznanie wynagrodzenia za pełnioną funkcję z urzędu, a nie opłaconą ani w części, ani w całości podwyższone o stawkę VAT. W piśmie procesowym z dnia 23 czerwca 2023 r.

w uzupełnienia braków skargi kasacyjnej pełnomocnik strony skarżącej oświadczył, że żąda uchylenia skarżonego wyroku w całości, a także, że zrzeka się rozpoznania sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występowały, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest bezzasadny. Uzasadniając go autor skargi kasacyjnej wskazał, że "decyzja" Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 12 stycznia 2021 r. jest "bezpodstawna" wobec treści postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 976/19 prostującego wyrok tegoż Sądu z dnia 17 października 2019 r. odnośnie kosztów postępowania. Do treści zarzutu wkradła się oczywista nieścisłość, ponieważ przedmiotem skargi do sądu nie była decyzja, lecz postanowienie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Pomijając jednak tę nieścisłość, zarzut nie jest zasadny z merytorycznego punktu widzenia. Powołany przepis wskazuje na nieważność decyzji (lub, odpowiednio, postanowienia) wydanego bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Ze skargi kasacyjnej wynika, że jej autorka zarzuca iż "decyzja (...) jest bezpodstawna i nie ma oparcia w jakiejkolwiek podstawie prawnej".

Należy w związku z tym przypomnieć, że skargę na czynności egzekucyjne wniesiono po dokonaniu przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności, która przysługiwała dłużnikowi na podstawie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 976/19, w którym między innymi zasądzono od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz K. O. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Autorka skargi kasacyjnej wskazuje na niedopuszczalność zajęcia, powołując się na to, że w/wym. wyrok został (w zakresie zasądzonych na rzecz skarżącego kosztów postępowania) sprostowany postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 10 marca 2022 r. III Sa/Wa 978/19. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywana okoliczność nie przesądza ani o wadliwości zaskarżonego wyroku, ani też nie wpływa na ocenę zgodności z prawem dokonanej czynności egzekucyjnej, ani wreszcie nie podważa zgodności z prawem postanowienia zaskarżonego do sądu pierwszej instancji. Na moment dokonania zajęcia wierzytelność wynikała z prawomocnego wyroku sądowego, nie sposób zatem twierdzić, że organ rażąco naruszył prawo lub działał bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) zajmując wierzytelność nieistniejącą. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowienie o sprostowaniu wyroku, znane tut. Sądowi z urzędu, spowodowało zmianę sytuacji, która jednak nie może wstecznie wpłynąć na ocenę prawidłowości działania organu egzekucyjnego w dacie dokonania zajęcia. Dlatego podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest bezzasadny.

Niezasadny jest też podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 183 § 2 pkt 3 - bez wskazania, jaką ustawę ma na myśli autor skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny kierując się (dość lakonicznym co prawda) uzasadnieniem zarzutu uznał, że autorka skargi kasacyjnej zamierzała wskazać na nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji, która wynikać miałaby z tego, że "w tej samej sprawie toczyło się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym a sprawa ta została prawomocnie osądzona, tj. wyrok zasądzający koszty postępowania został sprostowany w ten sposób, że nie istnieje obecnie żadna podstawa prawna do skarżonej decyzji". Zarzut ten jest zupełnie niezrozumiały na tle realiów rozpoznawanej sprawy. Przedmiotem egzekucji były należności z tytułu podatku od towarów i usług, nie zaś koszty sądowe. Sprostowanie wyroku dotyczące kosztów, o którym wspomina autorka skargi kasacyjnej (postanowienie z 10 marca 2022 r., III SA/Wa 978/19), dotyczyło sprostowania nie kosztów należnych od skarżącego, lecz kosztów zasądzonych - omyłkowo - na jego rzecz. Autorka skargi kasacyjnej nie wyjaśniła, w czym dostrzega tożsamość rozstrzygnięć sądowych, co miało wskazywać na nieważność postępowania, w którym zapadł wyrok WSA zaskarżony skargą kasacyjną. Zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzenie, że "skarżący nigdy nie powinien być obciążony kosztami postępowania" sugeruje, że zarzut skargi kasacyjnej jest rezultatem błędnego przeświadczenia co do tego, że wyrok WSA sprostowany postanowieniem z 10 marca 2022 r. obciążał skarżącego kosztami postpowania, podczas gdy, dokładnie odwrotnie, zasądzał koszty na jego rzecz.

Wobec bezzasadności podniesionych zarzutów, skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Agnieszka Olesińska (spr.) Anna Dalkowska Paweł Borszowski