Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 88/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 55 ust. 7
journal: Dz.U. 1989 nr 29 poz 154
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2008 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G. z dnia [...] r. określającą T.B. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok w wysokości 104.002,00 zł.

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 26 marca 2009 r. do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G. wpłynęło zeznanie podatkowe PIT-37 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok podatkowy 2008, w którym wykazano: przychód ze stosunku pracy w kwocie 357.430,37 zł, pobraną zaliczkę na podatek w kwocie 102.360,00 zł, podatek należny w kwocie 4.002,00 zł oraz nadpłatę w kwocie 98.358,00 zł. W zeznaniu wykazano odliczenie darowizny na rzecz Rzymskokatolickiej Parafii w Ł. pod wezwaniem A. w kwocie 250.000,00 zł.

Następnie, dnia 9 czerwca 2009 r. do organu podatkowego pierwszej instancji wpłynęła korekta zeznania podatkowego, w której skorygowano pobrane zaliczki na podatek z kwoty 102.360,00 zł do kwoty 102.358,00 zł. Jednocześnie podatnik przedłożył wydruk komputerowy z rachunku bankowego, wykonany w dniu 24 grudnia 2008 r., z którego wynika, że we wskazanym dniu dokonano przelewu kwoty 250.000,00 zł na rachunek bankowy, prowadzony na rzecz Rzymskokatolickiej Parafii w Ł. pod wezwaniem A tytułem darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą. Przedłożono również potwierdzenie Proboszcza ww. Parafii odbioru darowizny z dnia 31 grudnia 2008 r.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.- G., pismem z dnia 29 grudnia 2011 r., wezwał podatnika do przedłożenia sprawozdania od obdarowanego o przeznaczeniu darowizny na kościelną działalność charytatywno - opiekuńczą.

W dniu 26 stycznia 2012 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło sprawozdanie z 10 grudnia 2010 r. podpisane przez proboszcza Rzymskokatolickiej Parafii w Ł, pw. A , księdza J. W., z którego wynika między innymi, że darowizna ta została w całości wykorzystana na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą:

1) na pomoc dla powodzian z S. i terenów przyległych - 117.698,40 zł,

2) na rzecz misji prowadzonych w Afryce i Indiach - 41.000,00 zł.

3) na dofinansowywanie festynów parafialnych, okolicznościowych oraz integracyjnych organizowanych przez Parafię w szczególności dla osób samotnych i ubogich rodzin - 36.995,90 zł,

4) na wyjazdy dla dzieci i młodzieży do Ośrodka Sióstr A w O, które były urozmaicane wycieczkami - 17.858,10 zł,

5) na paczki żywnościowe dla osób najbiedniejszych i bezdomnych oraz dla dzieci z najuboższych rodzin (w tym słodycze i upominki) z okazji świąt, Dnia Dziecka czy Mikołajek - 8.764,70 zł,

6) na wyjazdy do kina, teatru oraz półkolonie letnie i zimowe na miejscu w Parafii, które były urozmaicane różnymi zabawami, zajęciami i konkursami z nagrodami rzeczowymi, organizowane dla dzieci i młodzieży z ubogich - 7.430,60 zł,

7) akcje rozdawania produktów pierwszej pomocy, w tym leków, a także rozdawania obuwia i odzieży dla osób najbardziej potrzebujących - 16.568,10 zł,

8) na akcję rozdawania żywności oraz produktów pierwszej potrzeby osobom najbiedniejszym oraz bezdomnym potrzebującym - 3.684,20 zł.

Pismem z dnia 5 września 2012 r. organ pierwszej instancji wezwał podatnika do złożenia korekty zeznania podatkowego PIT-37 za 2008 rok, ponieważ przedłożone sprawozdanie nie zawiera danych na tyle dokładnych i konkretnych, aby w ewentualnym postępowaniu podatkowym można było ustalić, sprawdzić i zweryfikować dane o faktycznym przeznaczeniu darowizny.

Pismem z dnia 14 września 2012 r. podatnik oświadczył, że nie będzie dokonywał korekty zeznania.

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 rok.

Organ wezwał na przesłuchanie w charakterze świadka księdza J. W. z Parafii Rzymskokatolickiej pw. A . W wezwaniu zwrócono się także o przedłożenie wszelkich dokumentów mogących stanowić dowód w sprawie np.: dowody wydatkowania środków pieniężnych na rzecz: misji w Afryce i Indiach oraz pomocy dla powodzian, dowody zakupu artykułów żywnościowych, leków, artykułów pierwszej potrzeby, obuwia i odzieży, biletów wstępu do kin, teatrów i muzeów, a także list osób, które uczestniczyły w organizowanych przez parafię wyjazdach i półkoloniach.

Z protokołu przesłuchania świadka sporządzonego w dniu 22 października 2013 r. wynika, iż J. W. kwoty wykazane w sprawozdaniu, z dokładnością do dziesiątek groszy, ustalił według własnego rozeznania na podstawie notatek i zapisów. Potwierdził także, iż oprócz darowizny otrzymanej od T. B., byli także inni darczyńcy, którzy ofiarowali środki na działalność charytatywno - opiekuńczą. Ponadto zeznał, że do rejestracji otrzymanych darowizn służyło tylko konto bankowe, na które one wpływały, natomiast na wydatki sporządzał notatki. Świadek nie był w stanie podać danych osób, które pomagały mu w organizowaniu pomocy, jak i żadnych danych beneficjentów tej pomocy. J. W. nie przedłożył żadnych dokumentów mających potwierdzać wydatki na cele charytatywno-opiekuńcze wykazane w złożonym sprawozdaniu.

Organ pierwszej instancji przesłuchał również wskazane przez księdza osoby, które miały brać udział w organizowaniu festynów, pomocy dla powodzian, przygotowywaniu paczek żywnościowych – A. Z., W. K., K. S., M, K. i K. M.. Zeznania wskazanych osób nie pozwoliły jednak na wystarczające doprecyzowanie informacji zawartych w sprawozdaniu.

Decyzją z dnia [...] r., Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G. określił podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazując w treści uzasadnienia, iż sprawozdanie z dnia 10 grudnia 2010 r. oraz zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalają stwierdzić, że pieniądze pochodzące z przedmiotowej darowizny w łącznej kwocie 250.000,00 zł zostały wydatkowane na działalność charytatywno-opiekuńczą, a to nie wypełnia dyspozycji przepisu art. 55 ust. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła A (Dz. U. Nr 29 poz. 154 – dalej: "ustawa kościelna"), a w konsekwencji podatnik - jako osoba darująca - nie ma prawa wyłączyć z podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych za rok 2008 wskazanej powyżej kwoty darowizny.

Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. w decyzji z dnia [...] r. stwierdził, że przedłożony przez Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej pw. A w Ł. dokument z dnia 10 grudnia 2010 r. nie zawiera na tyle dokładnego opisu zdarzeń, aby organy podatkowe mogły dokonać kontroli opisanych w nim faktów ze wskazaniem dat i osób. Z dokumentu tego nie wynika także w sposób jednoznaczny, by środki darowizny przeznaczone zostały przez obdarowaną kościelną osobę prawną na prowadzoną przez nią pomoc adresowaną do nieokreślonej imiennie grupy osób, ze wskazaniem konkretnej formy tej pomocy, miejsca i czasu jej świadczenia. Z takich sformułowań, jak: "pomoc dla powodzian z S.", "środki na rzecz misji prowadzonych w Afryce i Indiach", "festyny parafialne", "wyjazdy dla dzieci i młodzieży do Ośrodka Sióstr A w O", "paczki żywnościowe dla osób najbiedniejszych i bezdomnych oraz dla dzieci z najuboższych rodzin ", "wyjazdy do kina, teatru oraz organizowane półkolonie letnie i zimowe na miejscu w Parafii", "rozdawanie produktów pierwszej pomocy, w tym leków, a także rozdawania obuwia oraz odzieży dla osób najbardziej potrzebujących tych produktów ", "rozdawania żywności oraz produktów pierwszej potrzeby osobom potrzebującym" - nie wynika, kto w istocie jest adresatem/beneficjentem pomocy, komu konkretnie przekazano środki finansowe i w jakiej jednostkowej wysokości, komu przekazano środki rzeczowe i w jakiej ilości. Nie podano żadnych informacji na temat dat przeprowadzenia poszczególnych działań i osób uczestniczących w określonych akcjach, osób je współorganizujących, czy też współpracujących przy ich przeprowadzaniu, ani też nie zawarto precyzyjnych informacji o kosztach wyjazdów (np. biletów, noclegów), rodzaju, ilości, daty zakupów produktów spożywczych, czy też artykułów przemysłowych oraz leków. Nie wskazano też jakichkolwiek dokumentów w zakresie tych wydatków (faktur, rachunków).

W toku prowadzonego postępowania przedłożone zostały jedynie zdjęcia z festynu oraz kartka w kratkę wyrwana z zeszytu, na której dokonano odręcznego zapisu ołówkiem "Powódź wydatki razem" z wyliczeniem wydatków, bez jakiegokolwiek podpisu i oznaczenia daty jej sporządzenia. Poza ww. notatką innych dowodów na potwierdzenie wydatkowania środków otrzymanych od podatnika na działalność charytatywno - opiekuńcza ksiądz J. W. nie przedstawił.

Również w kwestii przekazania darowizny na rzecz misji prowadzonych w Afryce i Indiach nie wskazano czy środki zostały przekazane gotówką czy przelewem, a przede wszystkim nie wskazano o jakie "misje" chodzi, przez kogo organizowane i prowadzone, nie wskazano też osoby, która przyjęła środki pieniężne. Brak również dokumentu potwierdzającego dokonanie przelewu, bądź oświadczenia o przyjętej kwocie na wskazany cel i jej wysokości.

W świetle powyższego zdaniem organu nie budzi wątpliwości, że przedmiotowy dokument stanowi jedynie ogólnikowe przedstawienie celów rozdysponowania środków z podziałem na poszczególne rodzaje pomocy i ogólne kwoty tej pomocy, nie stwarzając możliwości odczytania, a tym bardziej sprawdzenia, czy rzeczywiście pomoc ta została zrealizowana z tych środków w określonym miejscu i czasie i określonym osobom.

Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że nie neguje możliwości przedstawienia darczyńcy sprawozdania w formie ustnej, jednakże wobec ułomności pamięci ludzkiej, po kilku latach trudne jest odtworzenie takiego sprawozdania. Podatnik nie przedłożył żadnych notatek z przebiegu rozmów odbywanych w okresie 2 lat od przekazania darowizny, w tracie których jakoby Proboszcz J. W. przekazywał na bieżąco w formie ustnej "bardziej szczegółowe" sprawozdania.

Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania podatnika wskazując, że skoro dokument z dnia 10 grudnia 2010 r. - jak wynika to wprost z jego treści - jest zgodny z rzekomo przekazywanymi ustnie informacjami, to przeprowadzenie wnioskowanego dowodu na okoliczność przeprowadzonych rozmów w tym zakresie stanowiłoby w istocie powielenie dowodu znajdującego się już w aktach sprawy.

Organ zauważył ponadto, że przesłuchania osób wskazanych przez księdza J. W. jako świadków działalności prowadzonej przez Parafię potwierdziły prowadzenie działalności charytatywno-opiekuńczej, nie pozwoliły jednak na potwierdzenie poniesienia kwot wydatków wykazanych przez księdza, gdyż przesłuchani zeznali, że nie posiadają wiedzy w powyższym zakresie. Dodatkowo świadek K. M. przesłuchany w dniu 6 lutego 2014 r. zeznał, że w przypadku pomocy dla powodzian, oprócz darów zakupionych przez księdza, były dary przyniesione przez parafian oraz stwierdził - wbrew wskazaniom ks. J. W.- nie brał udziału w innych działaniach i nie posiada o nich wiedzy.

Brak konieczności przeprowadzenia przez organ dowodów na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek ulgi podatkowej (jako pozostających bez wpływu na ocenę spełnienia tychże przesłanek) przywiódł Dyrektora Izby Skarbowej do negatywnego ustosunkowania się do wniosków podatnika o uzupełnienie materiału dowodowego (postanowienia z dnia [...] r. oraz [...] r.).

Na powyższą decyzję organu odwoławczego, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył T. B.. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił:

a) naruszenie art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i całkowicie dowolne przyjęcie, że:

- treść pisemnego sprawozdania Parafii o przeznaczeniu darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą stanowi w istocie wyłączną treść tego sprawozdania w sytuacji, gdy już z treści tego sprawozdania wynika, iż treść tego pisemnego sprawozdania była jedynie pewnym podsumowaniem przedstawianych podatnikowi w całym okresie dwóch lat od daty przekazania darowizny ustnych bieżących sprawozdań o wydatkowaniu tej darowizny na kościelną działalność charytatywno opiekuńczą,

- udzielane przez ks. Proboszcza J. W. informacje o przeznaczeniu darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą były jedynie informacjami o planowanym przeznaczeniu tych kwot, a nie o ich wydatkowaniu, albowiem rzekomo w tym zakresie przesłuchiwany w charakterze świadka ks. Proboszcz J. W. zeznał, iż informował skarżącego o zamiarze prowadzenia określonego działania i wydatkowania w związku z tym określonych kwot,

- zawarte w części pisemnej sprawozdania sformułowanie "zgodnie z wcześniej przekazaną Panu informacją ustną w tym zakresie (...)" oznacza, iż treść pisemnego dokumentu w istocie odzwierciedla dokładną treść ustnych informacji przekazywanych na bieżąco skarżącemu przez ks. Proboszcza J. W. z wydatkowania określonych kwot z przekazanej przez skarżącego darowizny na wskazany cel w sytuacji, gdy nie tylko jest to całkowicie sprzeczne ze znaczeniem słowa "zgodne", ale nadto ustalenie takie organu podatkowego II instancji jest dokonane w oderwaniu od znaczenia tego słowa, jakie miał zamiar nadać temu sformułowaniu sam autor tego sprawozdania tj. ks. Proboszcz J. W., gdyż organ podatkowy II instancji nie próbował nawet przesłuchać go w charakterze świadka na tą okoliczność, a wreszcie w sytuacji, gdy ustalenie takie jest sprzeczne ze wskazywanymi przez sam organ podatkowy zasadami logiki odnośnie dokładnej wiedzy co dokładnie zostało powiedziane, tak aby treść pisemnego sprawozdania dokładnie odpowiadała treści ustnych i na bieżąco przekazywanych sprawozdań;

- całokształt przekazanego podatnikowi sprawozdania o przeznaczeniu przekazanej przez podatnika w roku 2008 darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą, zarówno w formie ustnej, jak i pisemnej, nie jest weryfikowalny w sytuacji, gdy organy podatkowe obu instancji, za wyjątkiem arbitralnych ocen, nie ustaliły nawet pełnej i rzeczywistej treści tego sprawozdania;

- uzyskane przez podatnika sprawozdanie o przeznaczeniu kwoty darowizny przekazanej przez podatnika w roku 2008 na kościelną działalność charytatywno - opiekuńczą nie jest weryfikowalne w sytuacji, gdy okoliczność organizowania określonych w treści sprawozdania działań charytatywno-opiekuńczych znajduje już w części swoje odzwierciedlenie w treści zeznań świadków, zaś okoliczność wydatkowania wskazanych w sprawozdaniu kwot na określone cele charytatywno-opiekuńcze potwierdza chociażby dowód z zeznań świadka księdza Proboszcza J.W.,

- w sprawie nie jest możliwe zweryfikowanie kosztów np. wyjazdu młodzieży do Muzeum A w sytuacji, gdy możliwe jest chociażby zweryfikowanie kosztów biletów wstępu do tego muzeum w tym okresie, co zresztą organ II instancji uczynił, a nadto okoliczność tą dałoby się również ustalić chociażby z zeznań skarżącego, gdyby organ podatkowy II instancji w ogóle umożliwił Skarżącemu zeznawanie w sprawie na okoliczność treści sprawozdania przekazywanego mu w formie ustnej przez ks. Proboszcza J. W. w okresie dwóch lat do daty przekazania przedmiotowej darowizny z wydatkowania tej darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą

b) art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej i:

- brak wyjaśnienia pełnego stanu faktycznego sprawy, a zwłaszcza ustalenia w toku postępowania treści przekazanego podatnikowi pełnego sprawozdania Parafii o przeznaczeniu darowizny przekazanej przez podatnika w 2008 roku na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą, zarówno w części pisemnej jak i ustnej;

- brak ustalenia oraz zweryfikowania wszystkich danych o przeznaczeniu darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą, pomimo zgłoszonych w tym zakresie wniosku dowodowego podatnika w szczególności o przesłuchanie go w charakterze strony;

- brak przesłuchania wskazanych przez księdza Proboszcza J. W. wszystkich beneficjentów podejmowanych przez Parafię działań charytatywno-opiekuńczych finansowanych z darowizny przekazanej przez podatnika,

c) art. 2 Konstytucji RP oraz art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej i płynącej z treści tych przepisów zasady in dubio pro tributario oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i przyjęcie za podstawę zaskarżonej decyzji, całkowicie wbrew tym zasadom, iż:

- działania opisane w zeznaniach świadków zeznających w sprawie oraz treści samego sprawozdania mogły być finansowane z innych darowizn jakie otrzymała Parafia w tym okresie, w sytuacji braku jakiegokolwiek dowodu w tym zakresie oraz przede wszystkim przy jednoczesnym braku uznania, iż także owe inne darowizny były wydatkowane na wskazywane celem charytatywne - opiekuńcze;

- przedstawione pisemne sprawozdanie o przeznaczeniu kwoty darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą nie jest weryfikowalne, a przez to nie daje podstaw do skorzystania z ulgi z tego tytułu w sytuacji, gdy organ podatkowy jednocześnie nie tylko nie ustalił i nie zweryfikował także ustnych sprawozdań przekazywanych podatnikowi w okresie dwóch lat od daty przekazania kwoty darowizny, a składających się na całokształt tego sprawozdania oraz stanu faktycznego sprawy, ale nadto nawet zupełnie bezpodstawnie oddalił wnioski dowodowe podatnika mające na celu wyjaśnienie sprawy, z góry bezpodstawnie, całkowicie dowolnie i arbitralnie przyjmując, iż rzekomo nie mogą one przyczynić się do wyjaśnienia sprawy;

- skarżącemu nie przysługuje prawo do odliczenia kwoty darowizny w części przeznaczonej przez Parafię na rzecz misji w Afryce i Indiach wobec braku uzyskania przez księdza proboszcza pokwitowania przekazania tej darowizny oraz braku wskazania danych osoby, której te środki były przeznaczone w sytuacji, gdy nie tylko fakt przekazania tych środków potwierdzają zeznania księdza Proboszcza J. W., które również mają walor dowodu w sprawie, ale przede wszystkim organ podatkowy odmawiając przesłuchania skarżącego, sam w istocie uniemożliwił stronie wskazanie danych tej osoby, aby w ogóle możliwe było jej przesłuchanie, a następnie z takiego procedowania wywiera negatywne skutki;

- całkowicie arbitralne przesądzenie treści oraz mocy dowodowej wniosku dowodowego skarżącego o przesłuchanie go w charakterze strony na okoliczność treści sprawozdania przekazywanego mu w formie ustnej przez ks. Proboszcza J. W. w okresie dwóch lat do daty przekazania przedmiotowej darowizny z wydatkowania tej darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą bez jego przeprowadzania i to na podstawie profiskalnie dobieranego materiału dowodowego, w tym zeznań ks. Proboszcza, zwłaszcza w kontekście wielokrotnie podkreślanego przez organ podatkowy braku pamięci ks. Proboszcza J. W. odnośnie różnych okoliczności sprawy;

- z treści zawartego w pisemnym sprawozdaniu sformułowania "zgodnie z wcześniej przekazaną Panu informacją ustną w tym zakresie" wynika rzekomo, iż treść pisemnego sprawozdania odzwierciedla treść tej informacji, mimo iż nie tylko zgodność nie jest synonimem odzwierciedlenia, ale przede wszystkim organ podatkowy II instancji doszedł do takiego wniosku bez przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony na okoliczność treści przekazanego mu ustnie sprawozdania, a nawet samego ks. Proboszcza J. W. na okoliczność tego co rozumiał przez określenie "zgodnie z wcześniej przekazaną Panu informacją ustną w tym zakresie" sporządzając pisemną część sprawozdania;

- fakt przekazania ustnego sprawozdania powinien być utrwalony chociażby w formie notatki i przyjęcie na tej podstawie, iż rzekomo skarżącemu nie było przekazywane ustne sprawozdanie, zwłaszcza, iż rzekomo w tej sytuacji zupełnie nie logiczne jest dlaczego w takiej sytuacji w ogóle była przekazywana skarżącemu część pisemna sprawozdania.

Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest bezzasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podobny stan faktyczny dotyczący sprawy skarżącego za wcześniejszy okres (za 2007 r.), był już przedmiotem oceny zawartej w wyroku WSA w Łodzi z 14 września 2011 r. I SA/Łd 725/11. Skargę kasacyjną od tego wyroku oddalił Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 grudnia 2013 r. II FSK 141/12. Argumentację tam przedstawioną podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 55 ust. 7 ustawy kościelnej darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą są wyłączone z podstawy opodatkowania darczyńców podatkiem dochodowym i podatkiem wyrównawczym, jeżeli kościelna osoba prawna przedstawi darczyńcy pokwitowanie odbioru oraz - w okresie dwóch lat od dnia przekazania darowizny - sprawozdanie o przeznaczeniu jej na tę działalność.

W niniejszej sprawie, podobnie jak w wielu sprawach tego rodzaju rozpatrywanych przez sądy administracyjne, kwestią sporną jest forma i treść sprawozdania z przeznaczenia darowizny, bowiem cytowany przepis żadnych wymogów z tego zakresu wprost nie wprowadza. Z okoliczności tej skarżący wyprowadza wniosek, że każde oświadczenie kościelnej osoby prawnej, w którym zostanie potwierdzone przeznaczenie darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą, jako złożone przez osobę zaufania publicznego, powinno być dowodem uprawniającym darczyńcę do skorzystania z przedmiotowej ulgi podatkowej.

Z poglądem tym nie można się zgodzić. Utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych (por. przykładowo wyroki NSA: z dnia 23 marca 2006 r. sygn. akt II FSK 1405/05, z dnia 4 stycznia 2007 r. sygn. akt II FSK 588/06; z dnia 16 stycznia 2007 r. sygn. akt II FSK 162/06, z dnia 22 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FSK 312/07, z dnia 26 października 2007 r. sygn. akt II FSK 1203/06, z dnia 6 września 2007 r. sygn. akt II FSK 994/06 - wszystkie dostępne w CBOSA https://cbois.nsa.gov.pl), przyjmuje, że w razie braku legalnej definicji danego pojęcia (w tym wypadku pojęcia sprawozdania) należy odwoływać się do jego słownikowego rozumienia.

W myśl Słownika języka polskiego PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005, s. 950 sprawozdanie to przedstawienie przebiegu jakiejś działalności, szczegółowe zdanie sprawy z czegoś, opis wypadków, zdarzeń, relacja. Powyższa definicja akcentuje zatem szczegółowość relacji oraz wierne przedstawienie przebiegu zdarzeń. Dla potrzeb sprawy podatkowej za niezbędne należy uznać wskazanie osób, które skorzystały z darowizny lub przynajmniej przedsięwzięć zorganizowanych przez beneficjenta darowizny na rzecz osób korzystających z kościelnej działalności charytatywno-opiekuńczej.

Ponieważ sprawozdanie jest istotnym elementem, od którego zależy uzyskanie przez darczyńcę ulgi podatkowej, stawianie mu takiego wymogu jest konieczne. Ulga podatkowa jest bowiem odstępstwem od konstytucyjnej zasady powszechności opodatkowania, wobec czego nieuprawniona i wręcz niedopuszczalna jest jakakolwiek wykładnia rozszerzająca tego pojęcia.

Ponadto z faktu, że powoływany przepis art. 55 ust. 7 ustawy kościelnej przewiduje 2-letni okres dla złożenia sprawozdania, świadczy o tym, iż relacja z przeznaczenia darowizny powinna obejmować szczegółowe dane dotyczące kwot wydatkowanych na wymienioną działalność. Sprawozdanie ma dowodzić realizacji celu charytatywno-opiekuńczego, na który przekazano darowiznę, a fakty z tego wynikające powinny być sprawdzalne (por. wyrok NSA z dnia 31 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1808/04; wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2007 r. sygn. akt II FSK 79/06 oraz wyroki NSA wyżej powołane dostępne w CBOSA https://cbois.nsa.gov.pl). Dlatego takie sprawozdanie powinno zawierać dane na tyle dokładne i konkretne, aby umożliwić organowi podatkowemu sprawdzenie i zweryfikowanie danych o przeznaczeniu darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą.

Sprawozdanie złożone w niniejszej sprawie warunku tego nie spełnia. Na jego podstawie nie ma żadnej realnej możliwości zweryfikowania osób korzystających z działalności charytatywno-opiekuńczej, ani nawet przedsięwzięć, które zostały poczynione w ramach tej działalności za środki pochodzące z darowizny.

W toku postępowania dowodowego próbowano uzupełnić ów brak. Przesłuchano autora sprawozdania, który jednak nie potrafił wskazać ani osób korzystających z działalności, ani konkretnych przedsięwzięć finansowanych środkami pochodzącymi z przedmiotowej darowizny. Po miesięcznym okresie od przesłuchania, ksiądz wskazał jedynie osoby współuczestniczące w niektórych działaniach oraz dane kilku osób, które miały być beneficjentami pomocy. Na podstawie zeznań przesłuchanych osób (np. K. M., siostry A.) nie można było jednak zidentyfikować żadnych danych personalnych osób korzystających z pomocy charytatywno-opiekuńczej, w tym misjonarza z Afryki, któremu ks. J. W. przekazał 41.000 zł.

Organ zasadnie zaakcentował, iż podczas przesłuchania ks. J. W. powiedział, że ogólnie informował skarżącego o swych zamiarach w zakresie wydatkowania pieniędzy, gdyż "każdorazowe uzgadnianie wydatków byłoby fizycznie niemożliwe". W tych okolicznościach organ zasadnie odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego w charakterze strony. Trudno oczekiwać bowiem, że skarżący będzie pamiętał więcej szczegółów niż autor sprawozdania. Zresztą gdyby skarżący rzeczywiście znał więcej konkretów – np. gdyby wiedział jak nazywa się misjonarz z Afryki – mógł poinformować o tym organ na piśmie, które natychmiast zostałoby włączone do akt sprawy, a nie składać wniosek dowodowy, którego organ może nie uwzględnić.

Ponadto w ocenie Sądu sprawozdanie, o którym mowa w art. 55 ust. 7 ustawy kościelnej nie może być zastąpione innym dowodem, a już na pewno nie może być zastąpione zeznaniem strony, która zamierza skorzystać z ulgi.

W tych okolicznościach Sąd nie dopatrzył się naruszenia wymienionych w skardze zasad postępowania podatkowego oraz zasady demokratycznego państwa prawnego, o której mowa w art. 2 Konstytucji RP. Organy działały bowiem w oparciu o obowiązujące przepisy, wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy, a przyjęty punkt widzenia został wyczerpująco uzasadniony w oparciu o zgromadzone dowody. Natomiast okoliczność, że strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem, nie oznacza naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 Ordynacji podatkowej). Strona ma bowiem prawo do prezentowania swojego własnego stanowiska, zaś organ ma prawo go nie uwzględnić, jeżeli uzna, że nie ma ono odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni.

Z powyższych względów Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.

P.C.