Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2890/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 146 § 1; art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: arrt. 43 ust. 1 pkt 40
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba, sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Katarzyna Dorota Wielgosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi D. S.A. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz D. S.A. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z 16 listopada 2022 r. D. S.A. (zwana dalej: "Skarżący", lub "Strona"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (zwany dalej: "Dyrektor KIS", "DKIS", "Organ"), dotyczącą podatku od towarów i usług w części, w jakiej Organ nie zgodził się ze stanowiskiem Skarżącego przedstawionym we wniosku o Interpretację i uznał, że usługi Organizatora emisji nie korzystają ze zwolnienia z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: "ustawa o VAT"), a usługi Agenta płatniczego nie korzystają ze zwolnienia z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT.

W zaskarżonej interpretacji przedstawiono następujący opis stanu faktycznego.

Spółka jest domem maklerskim, prowadzącym działalność maklerską w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 328 ze zm., dalej: "ustawa o obrocie instrumentami finansowymi"). Spółka jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (dalej: "VAT").

Wnioskodawca oferuje emitentom instrumentów finansowych (dalej: "Emitent") usługi w zakresie przeprowadzania oferty instrumentów finansowych, w szczególności akcji oraz obligacji (dalej: "Instrumenty"). Usługi dotyczą zarówno emisji w ramach oferty publicznej, dokonywanej w oparciu o prospekt, jak i przypadków, gdy zgodnie z odrębnymi przepisami (Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1129 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie prospektu, który ma być publikowany w związku z ofertą publiczną papierów wartościowych lub dopuszczeniem ich obrotu na rynku regulowanym oraz uchylenia dyrektywy 2003/71/WE), obowiązek opublikowania prospektu nie znajduje zastosowania. W ramach tego rodzaju usług Wnioskodawca wykonuje na rzecz klientów szereg czynności, które można podzielić na kilka obszarów:

Organizator emisji - przedmiotowy obszar obejmuje czynności związane z organizacją emisji oraz pośrednictwem w sprzedaży Instrumentów. W zależności jakiego rodzaju Instrumentów dotyczy niniejsza usługa, może ona występować wariantach, Organizator emisji obligacji lub Organizator emisji akcji - Wnioskodawca we Wniosku wskazał w ww. zakresie szereg czynności wymienionych enumeratywnie.

Jak podkreślił Wnioskodawca Wszystkie wymienione we Wniosku czynności mają na celu zapewnienie prawidłowego przebiegu procesu emisji Instrumentów, z dochowaniem przez Wnioskodawcę należytej staranności wymaganej od domu maklerskiego

Agent kalkulacyjny (dotyczy emisji obligacji) - w tym obszarze Wnioskodawca

wykonuje poniższe czynności:

ustalenie stopy procentowej w oparciu o postanowienia warunków emisji obligacji;

obliczanie stopy odsetek i przygotowanie tabeli odsetkowej;

zawiadomienie Emitenta o stopie procentowej oraz kwocie odsetek.

Agent dokumentacyjny (dotyczy emisji obligacji) - w tym zakresie Wnioskodawca przechowuje w postaci drukowanej wszelkie dokumenty ofertowe, informacje i komunikaty publikowane na stronie internetowej Emitenta dotyczące obligacji, zgodnie z wymogami ustawowymi, do czasu upływu przedawnienia roszczeń wynikających z obligacji.

Agent płatniczy (dotyczy emisji obligacji) - w tym zakresie Wnioskodawca pośredniczy w wypłacie świadczeń pieniężnych z Instrumentów (obligacji), w tym odsetek, świadczeń z tytułu wykupu obligacji, świadczeń z tytułu wcześniejszego wykupu oraz ewentualnie premii z tytułu wcześniejszego wykupu. Z uwagi na zmiany przepisów, w zależności od okresu kiedy została dokonana emisja obligacji, Wnioskodawca w ramach usługi Agenta płatniczego:

a) W przypadku emisji Instrumentów (obligacji), które miały miejsce przed 2019 r. - dokonuje płatności na rzecz podmiotów zarejestrowanych w ewidencji prowadzonej przez Wnioskodawcę (rejestr obligatariuszy), z wykorzystaniem środków przekazanych Wnioskodawcy uprzednio przez Emitenta;

b) W przypadku emisji Instrumentów (obligacji), które miały miejsce po 2019 r. - dokonuje płatności z Instrumentów (obligacji) wyłącznie na rzecz obligatariuszy, którzy nie posiadają rachunku papierów wartościowych. Natomiast w przypadku obligatariuszy posiadających rachunki papierów wartościowych płatność jest realizowana za pośrednictwem KDPW.

Wnioskodawca będzie również realizował usługi w ww. obszarach w przyszłości.

Wnioskodawca w związku z przedstawionym stanem faktycznym zadał następujące pytania:

Czy usługa Organizatora emisji przedstawiona w pkt 1 opisu stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego podlega zwolnieniu z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT zarówno w wariancie 1a (organizator emisji obligacji), jak i w wariancie 1b (organizator emisji akcji)?

Czy usługa Agenta kalkulacyjnego przedstawiona w pkt 2 opisu stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego podlega opodatkowaniu VAT według stawki podstawowej?

Czy usługa Agenta dokumentacyjnego przedstawiona w pkt 3 opisu stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego podlega opodatkowaniu VAT według stawki podstawowej?

Czy usługa Agenta płatniczego przedstawiona w pkt 4 opisu stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego podlega zwolnieniu z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT?

Mając na uwadze zakres skargi Skarżący sporne stanowisko organu dotyczy pytania 1 i 4.

W zakresie pytania 1:

W ocenie Wnioskodawcy, usługa Organizatora emisji przedstawiona w opisie stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego podlega zwolnieniu z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT zarówno w odniesieniu do Organizator emisji obligacji, jak i Organizatora emisji akcji.

W uzasadnieniu Wnioskodawca podniósł, że w celu prawidłowej kwalifikacji analizowanej usługi niezbędne jest przedstawienie procesu emisji papierów wartościowych. Emisja papierów wartościowych stanowi bowiem proces dotyczący utworzenia oraz wprowadzenia do obiegu papierów wartościowych, który docelowo zmierza do sprzedaży wyemitowanych papierów wartościowych na rzecz inwestorów. Sama emisja jest procesem złożonym i długotrwałym, jest również szczegółowo uregulowana przez przepisy prawa, w szczególności przez ustawę o obrocie instrumentami finansowymi oraz ustawę z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (Dz. U. z 2022 r. poz. 454; dalej: "ustawa o obligacjach"). Emisja obejmuje kilka etapów, które muszą zostać przeprowadzone, żeby docelowo papiery wartościowe zostały stworzone.

Na pierwszym etapie prac przy emisji Instrumentów niezbędne jest opracowanie dokumentów, które będą zawierały szczegółowe informacje dotyczące warunków na jakich dany Instrument ma zostać wyemitowany (np. memorandum informacyjne, prospekt, propozycje nabycia wraz z warunkami emisji). Na tym etapie dom maklerski wspiera Emitenta w przygotowaniu wszelkich niezbędnych dokumentów dotyczących emisji.

Po opracowaniu założeń dotyczących planowanej emisji Instrumentów oraz spełnieniu wszelkich obowiązków formalnych przewidzianych w przepisach, niezbędne jest przeprowadzenie interakcji z potencjalnymi inwestorami, którzy mogą być zainteresowani zainwestowaniem środków w dany Instrument. W tym zakresie dom maklerski wykonuje czynności związane z oceną możliwego popytu na dany Instrument, zainteresowanie inwestorów danym Instrumentem oraz docelowo jego kupnem.

Kolejnym, kluczowym etapem emisji, jest etap bezpośredniego dystrybuowania Instrumentów na rzecz Inwestorów, w czym dom maklerski uczestniczy m. in. poprzez organizowanie punktów obsługi klienta, przyjmowanie zapisów czy wpłat od inwestorów.

W następnej kolejności Wnioskodawca podejmuje czynności związane z rejestracją Instrumentów w KDPW oraz rozksięgowania Instrumentów na rachunki papierów wartościowych inwestorów. Zgodnie z ogólnym rozwiązaniem przyjętym w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi, z uwagi na dematerializację papierów wartościowych, prawa z Instrumentów powstają dopiero po zarejestrowaniu ich w KDPW. Dokonanie rejestracji warunkuje więc powstanie prawa z Instrumentu i jest niezbędne do samego powstania Instrumentu.

Wszystkie podejmowane w opisanym powyżej procesie czynności mają charakter kompleksowy, uzupełniają się wzajemnie oraz zmierzają docelowo do stworzenia Instrumentów oraz w konsekwencji tych działań - nabycia ich przez inwestorów. Nie sposób więc nie zauważyć, że wszelkie czynności podejmowane w zakresie Organizacji emisji (opisane w pkt 1a i 1b opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego) mają znaczenie ekonomiczne wyłącznie w przypadku ich łącznego występowania, ponieważ tylko w takim przypadku mogą skutkować powstaniem Instrumentów w wyniku skutecznego przeprowadzenia emisji.

Zgodnie z orzecznictwem TSUE (przedstawionym we Wniosku) przedmiotowe zwolnienie obejmuje usługi, które skutkują stworzeniem, zmianą lub wygaśnięciem praw z papierów wartościowych. Organizacja emisji zmierza do utworzenia praw z Instrumentów, które na skutek przeprowadzenia emisji powstaną oraz zostaną objęte przez inwestorów.

Wnioskodawca podejmuje w tym zakresie wszelkie czynności poprzedzające emisję Instrumentów, które są niezbędne do zrealizowania emisji i w efekcie do powstania Instrumentów oraz praw z nimi związanych. Usługi, które świadczy w tym zakresie Wnioskodawca są kluczowe z perspektywy skutecznego powstania Instrumentu. Uczestnictwo Wnioskodawcy w procesie emisji zapewnia dodatkowo zgodność całego procesu z przepisami, w szczególności z ustawą o obrocie instrumentami finansowymi. Usługi Wnioskodawcy umożliwiają również dostosowanie działań podejmowanych przez Emitenta w ramach emisji do uwarunkowań ekonomicznych (np. aktualnego popytu ze strony inwestorów na określone papiery wartościowe), co umożliwia efektywne przeprowadzenie emisji.

Usługa Organizatora emisji jako świadczenie złożone. Wnioskodawca po przestawieniu orzecznictwa TSUE zauważył, że bez wątpienia z perspektywy Emitenta nabywającego usługę Organizatora emisji od Wnioskodawcy, usługa ta ma charakter jednego, kompleksowego świadczenia. Emitent jest zainteresowany uzyskaniem wszechstronnego wsparcia ze strony domu maklerskiego, skutkującego docelowo powstaniem Instrumentów, a nie wyłącznie określonych, jednostkowych czynności wchodzących w skład usług Organizatora emisji. Z uwagi na ekonomiczny charakter usługi Organizatora emisji, ewentualne rozdzielenie na potrzeby VAT podejmowanych w tym zakresie czynności miałoby charakter sztuczny i nie odzwierciedlałoby ich istoty.

W konsekwencji Wnioskodawca skonstatował, że z uwagi na charakter świadczonej przez Wnioskodawcę usługi Organizatora emisji, powinna być ona zwolniona z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT jako usługa skutkująca powstaniem praw z papierów wartościowych.

W zakresie pytania 4:

W ocenie Wnioskodawcy usługa Agenta płatniczego przedstawiona w opisie stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego podlega zwolnieniu z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT.

W uzasadnieniu stanowiska Wnioskodawca wskazał, że zgodnie z przedstawionym stanem faktycznym, w ramach usługi Agenta płatniczego Wnioskodawca wykonuje czynności w zakresie pośrednictwa w wypłacie świadczeń pieniężnych z Instrumentów (obligacji, w tym odsetek, świadczeń z tytułu wykupu obligacji, świadczeń z tytułu wcześniejszego wykupu oraz ewentualnie premii z tytułu wcześniejszego wykupu.

W ocenie Wnioskodawcy, usługi Agenta płatniczego stanowią usługi zwolnione z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT. Zgodnie z niniejszym przepisem, zwalnia się od podatku usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług. Niniejszy przepis stanowi implementację art. 135 ust. 1 lit. d Dyrektywy VAT, zgodnie z którym, państwa członkowskie zwalniają z opodatkowania transakcje łącznie z pośrednictwem dotyczące rachunków depozytowych, rachunków bieżących, płatności przelewów, długów i innych zbywalnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem windykacji należności.

W odniesieniu do przedmiotowego zwolnienia TSUE wskazał, że przelew w istocie jest operacją polegającą na realizacji dyspozycji przekazania określonej sumy pieniędzy z jednego konta bankowego na drugie. Operacja ta cechuje się w szczególności tym, że powoduje zmianę sytuacji prawnej i finansowej istniejącej z jednej strony między udzielającym dyspozycji a beneficjentem, a z drugiej strony między nimi a ich bankiem, jak również, w odpowiednim przypadku, między bankami. Ponadto czynnością powodującą tę zmianę jest sam przelew środków między kontami, niezależnie od jego kauzy (por. wyrok TSUE z 13 marca 2014 r., sygn. C-464/12, ATP PENSIONSERVICE A/S v. SKATTEMINISTERIET).

Co istotne, czynności zwolnione z opodatkowania na podstawie Dyrektywy VAT określa się ze względu na charakter świadczonych usług, a nie ze względu na podmiot będący usługodawcą lub usługobiorcą. Zwolnienie nie jest zatem uzależnione od spełnienia wymogu, by czynności były dokonywane przez określony rodzaj zakładu lub osoby prawnej, albowiem sporne czynności mają charakter czynności finansowych. Powyższe zwolnienie nie jest więc ograniczone wyłącznie do usług świadczonych przez podmioty prowadzące działalność bankową.

Uwzględniając powyższe uwagi należy uznać, że usługa Agenta płatniczego realizuje przesłanki do uznania jej za zwolnioną na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT. W ramach usługi Wnioskodawca pośredniczy w dokonaniu wypłaty świadczeń (pieniężnych) pomiędzy Emitentem i inwestorami. Pośrednictwo w przekazaniu środków, w którym uczestniczy Wnioskodawca bez wątpienia skutkuje zmianą sytuacji prawnej przekazywanych środków w świetle przywołanego stanowiska TSUE, tj. docelowo inwestor otrzymuje na rachunek środki w związku z posiadanymi Instrumentami. Jednocześnie nie jest istotne w tym zakresie, że Wnioskodawca nie jest bankiem, ponieważ kluczowy jest charakter usługi, która wiąże się z przekazaniem środków pieniężnych.

Należy również mieć na uwadze, że wszystkie podejmowane w tym zakresie czynności mają charakter kompleksowy i zmierzają do zrealizowania wypłaty świadczenia, zasadne jest zatem potraktowanie jednolicie na gruncie VAT wszystkich czynności podejmowanych w ramach usługi Agenta płatniczego.

Organ uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe zarówno w zakresie pytania 1 jak i 4.

W odniesieniu do pytania 1 w zakresie uznania wykonywanych czynności przez Wnioskodawcę za świadczenie kompleksowe, zdaniem DKIS, należy zauważyć, że żadna z norm prawa krajowego, czy też prawa europejskiego nie przewiduje definicji "usług złożonych". Konstrukcja ta powstała na gruncie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, nadając określone cechy tym czynnościom i opisując rodzaj relacji pomiędzy nimi.

Organ podkreślił, że co do zasady, każde świadczenie dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług powinno być traktowane jako odrębne i niezależne, jednak w sytuacji gdy jedno świadczenie obejmuje z ekonomicznego punktu widzenia kilka świadczeń, nie powinno być ono sztucznie dzielone dla celów podatkowych. Zatem, z ekonomicznego punktu widzenia świadczenia nie powinny być dzielone dla celów podatkowych wówczas, gdy tworzyć będą jedno świadczenie kompleksowe, obejmujące kilka świadczeń pomocniczych. Jeżeli jednak w skład tego świadczenia złożonego wchodzić będą czynności, które nie służą wyłącznie wykonaniu czynności głównej, zasadniczej, lecz mogą mieć również charakter samoistny, to wówczas nie ma podstaw dla traktowania ich jako elementu świadczenia kompleksowego.

Zauważyć należy, że jakkolwiek zdarzają się sytuacje, gdy występuje wielość świadczeń wynikających z jednej umowy i mogą być one potraktowane jako jedna usługa (i opodatkowane jedną stawką podatkową), możliwe jest to tylko i wyłącznie w takich sytuacjach, gdy na taką usługę składa się cały zespół niedających się w istocie wyodrębnić czynności, dających w efekcie ostateczną, jednorodną usługę.

Koncepcję opodatkowania świadczeń kompleksowych wypracował TSUE w wydanych orzeczeniach na podstawie pierwotnie obowiązującej Szóstej Dyrektywy Rady (77/388/EWG) oraz obecnie obowiązującej Dyrektywy VAT (2006/112/WE).

Po przedstawieniu orzecznictwa TSUE DKIS stwierdził, że ze świadczeniem złożonym (kompleksowym) mamy do czynienia wówczas, gdy świadczenie usługodawcy jest rozbudowane i obejmuje dwie lub więcej pojedynczych czynności (świadczeń), będących elementami częściowego zobowiązania strony transakcji. Jednocześnie świadczenie takie, jeśli może zostać uznane za świadczenie o charakterze złożonym, podlega opodatkowaniu jednolitą stawką podatku od towarów i usług, właściwą dla świadczenia podstawowego, głównego.

Powyższe skłoniło DKIS do konstatacji, że w opisanych we wniosku okolicznościach nie mamy do czynienia ze świadczeniami o charakterze kompleksowym, ponieważ możliwe jest wyodrębnienie poszczególnych usług, które mogłyby mieć charakter samoistny. Okoliczności w jakich dokonywane będą poszczególne usługi wskazują jednoznacznie, że są to świadczenia składające się z szeregu równorzędnych czynności - nie jest możliwe określenie, które z opisanych usług stanowią świadczenie główne, a które pomocnicze realizowane w celu lepszego wykonania usługi podstawowej. W rozpatrywanej sprawie czynności, które Państwo świadczą/będą świadczyć w ramach wykonywania funkcji Organizatora emisji, nawet jeśli są w pewnym stopniu powiązane, muszą być traktowane rozłącznie, Emitent otrzyma kilka świadczeń równorzędnych/głównych.

W konsekwencji, każda z usług wykonywanych przez Państwa w ramach wykonywania funkcji Organizatora emisji, w celu określenia możliwości korzystania tej usługi ze zwolnienia z podatku od towarów i usług na podstawie ww. art. 43 ust. 1 pkt 41 tej ustawy, musi być rozpatrywana jako samodzielne świadczenie.

DKIS wskazał, że zgodnie z orzecznictwem TSUE, usługa pośrednictwa finansowego powinna stanowić:

- usługę świadczoną na rzecz strony transakcji finansowej, za którą strona ta wypłaca wynagrodzenie;

- z punktu widzenia nabywcy usługi finansowej usługi świadczone przez pośrednika powinny stanowić element usługi finansowej;

- celem jest dążenie do zawarcia umowy (przy czym, pośrednik nie ma żadnego interesu co do treści umowy);

- usługa pośrednictwa nie może mieć charakteru wyłącznie wykonywania czynności faktycznych związanych z umową (nie może to być np. wyłącznie udostępnianie informacji stronom transakcji finansowej).

Z przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o podatku od towarów i usług wynika, że zwolnione od podatku są usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie. Istnieje jednak różnica znaczeniowa pomiędzy określeniem "których przedmiotem są" oraz "odnoszące się do". Chociaż świadczenie przez Wnioskodawcę usług w ramach pełnienia funkcji Organizatora emisji można uznać za odnoszące się do instrumentów finansowych, to z całą pewnością nie można uznać, że ich przedmiotem są instrumenty finansowe. W przypadku usług wymienionych w opisie sprawy należy stwierdzić, że choć odnoszą się one do instrumentów finansowych, to instrumenty te nie są ich przedmiotem. Opisane we wniosku czynności, które wykonuje Wnioskodawca na rzecz Emitenta jako Organizator emisji obligacji lub Organizator emisji akcji, nie skutkują zmianą sytuacji prawnej i finansowej między stronami, nie prowadzą do zmian prawnych i finansowych stron transakcji.

DKIS uznał, że podejmowane przez Wnioskodawcę czynności (wskazane we Wniosku), w przypadku Organizatora emisji mają charakter nadzorczo-kontrolny, którego celem jest zapewnienie spełnienia zarówno przez Emitenta jak i przez emitowane przez niego papiery wartościowe zgodności z przepisami prawa. Dokumentacja związana z emisją Instrumentów powinna zawierać prawdziwe, rzetelne i kompletne informacje o Emitencie, jego sytuacji finansowej i prawnej, które powinny być przedstawione w taki sposób, aby inwestorzy mieli możliwość dokonania oceny wpływu tych informacji na sytuację gospodarczą, majątkową i finansową Emitenta. Na podstawie tych dokumentów potencjalny inwestor może zapoznać się z kluczowymi parametrami finansowymi inwestycji i na podstawie takich informacji podjąć decyzję, czy ten konkretny instrument finansowy jest właściwym produktem inwestycyjnym dla danego inwestora. Jednak pomimo tego, że przygotowanie dokumentacji związanej z emisją Instrumentów finansowych jest jednym z kluczowych kroków w celu pozyskania potencjalnych inwestorów zainteresowanych inwestycją w obligacje/akcje, nie stanowi ono czynności, której przedmiotem są instrumenty finansowe, ale dane do nich się odnoszące.

Świadczone zatem przez Wnioskodawcę usługi związane z przygotowaniem dokumentacji dotyczącej emisji Instrumentów nie spełniają zatem specyficznych i istotnych funkcji usługi finansowej, co jest warunkiem zastosowania zwolnienia - zgodnie z orzecznictwem TSUE (wyroki C-2/95, C-235/00, C-350/10).

Usługi związane z organizacją emisji nie stanowią również w ocenie DKIS pośrednictwa w zakresie usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe. Wskazane usługi polegają wyłącznie na przygotowaniu stosownych dokumentów dotyczących emisji obligacji/akcji i nie mogą w żadnym razie wpływać na sytuację prawną ani finansową Emitenta czy inwestorów.

Zdaniem DKIS takiego charakteru nie mają również czynności Organizatora emisji obligacji którym można przypisać jedynie charakter techniczny/administracyjny. Świadczenie ww. usług na rzecz Emitenta nie skutkuje zmianą sytuacji prawnej i finansowej stron transakcji.

Z uwagi na powyższe, czynności wykonywane przez Wnioskodawcę w ramach pełnienia funkcji Organizatora emisji nie stanowią/nie będą stanowić świadczenia, którego przedmiotem są instrumenty finansowe, nie stanowią/nie będą stanowić też usług pośrednictwa w zakresie, w jakim pojęcie to rozumiane jest w orzecznictwie TSUE. W konsekwencji, usługi Organizatora emisji zarówno w wariancie - Organizator emisji obligacji, jak i w wariancie - Organizator emisji akcji nie korzystają/nie będą korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT.

Odnośnie pytania 4 DKIS również uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.

Analiza przedstawionych okoliczności sprawy w kontekście powołanych we Wniosku przepisów prawa oraz orzecznictwa TSUE prowadzi, zdaniem DKIS, do wniosku, że czynności wykonywane przez Wnioskodawcę w ramach usługi Agenta płatniczego nie stanowią usług prowadzenia rachunków pieniężnych, transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy. Świadczone usługi ograniczają się jedynie do wypłaty świadczeń pieniężnych przysługujących inwestorom z tytułu posiadanych obligacji (odsetek, świadczeń z tytułu wykupu obligacji, itp.). Czynności wykonywane przez Wnioskodawcę de facto polegają na obsłudze rachunkowo-księgowej rozliczeń związanych z instrumentami finansowymi (obligacjami).

DKIS wyjaśnił również, że wykonywane na rzecz Emitenta usługi związane z obsługą świadczeń pieniężnych z obligacji (odsetek, świadczeń z tytułu wykupu obligacji czy premii z tytułu wcześniejszego wykupu), jakkolwiek związane z usługami finansowymi, poprzez obsługę pewnych procesów związanych z transakcjami płatniczymi, same w sobie jednak takimi usługami nie są. Wnioskodawca w ocenie DKIS nie uczestniczy w sposób szczególny i istotny w zmianach prawnych i finansowych konkretyzujących przeniesienie własności danych środków pieniężnych i pozwalających, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, uznać je za transakcje dotyczące płatności lub przelewów zwolnione z podatku VAT. Nie dokonuje bezpośrednio świadczenia usług w zakresie transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT, nie obciąża ani nie uznaje Wnioskodawca sam bezpośrednio danych rachunków, nie dokonuje na nich zapisów ani nie zleca takiego obciążenia lub uznania. Świadczone przez Wnioskodawcę usługi ograniczają się do pośredniczenia w przekazywaniu świadczeń pieniężnych pomiędzy Emitentem i inwestorami.

Z przedstawionych okoliczności sprawy, w ocenie DKIS, nie wynika również, aby świadcząc opisane we wniosku usługi w ramach pełnienia funkcji Agenta płatności, Wnioskodawca przejmował odpowiedzialność w odniesieniu do realizacji zmian prawnych i finansowych, cechującą istnienie transakcji przelewu lub płatności zwolnionej z podatku VAT. Opisane usługi skutkują doprowadzeniem do realizacji wypłat świadczeń pieniężnych z Instrumentów (obligacji) i można je postrzegać jako niezbędne dla tej realizacji. Jednakże, ponieważ art. 135 ust. 1 lit. d dyrektywy VAT musi być przedmiotem ścisłej interpretacji, sama okoliczność, że usługa jest niezbędna dla realizacji transakcji zwolnionej nie pozwala stwierdzić, że usługa ta podlega zwolnieniu.

DKIS zauważył, że czynności wykonywane przez Wnioskodawcę w ramach usługi Agenta płatniczego nie mogą być również zakwalifikowane jako usługi pośrednictwa w świadczeniu usług w zakresie prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych. Jeszcze raz podkreślić należy, że do zadań pośrednika należy m.in. znalezienie kontrahenta, wskazywanie odpowiednich możliwości zawarcia umowy, nawiązywanie kontaktu z drugą stroną, negocjowanie, w imieniu i na rzecz klienta, warunków płatności, jakich ma dokonać jedna ze stron. Świadczone przez Wnioskodawcę usługi nie wypełniają wskazanych wyżej istotnych elementów dla usługi pośrednictwa. Brak jest bowiem elementów przemawiających za uznaniem tego typu usług za "odrębną działalność pośrednictwa, której celem zasadniczym jest czynienie wszystkiego co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę". Usługi Wnioskodawcy ograniczają się jedynie do wypłaty świadczeń pieniężnych przysługujących inwestorom z tytułu posiadanych obligacji.

W konsekwencji, w ocenie DKIS, wykonywane przez Wnioskodawcę czynności nie stanowią usługi pośrednictwa w świadczeniu usług określonych w art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy i tym samym, nie korzystają/nie będą korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie ww. artykułu.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem organów Skarżący wniósł przywołaną na wstępie skargę w części, w jakiej Organ nie zgodził się ze stanowiskiem Skarżącego przedstawionym we wniosku o Interpretację i uznał, że usługi Organizatora emisji nie korzystają ze zwolnienia z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, a usługi Agenta płatniczego nie korzystają ze zwolnienia z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT (tj. w odniesieniu do odpowiedzi na pytanie nr 1 oraz pytanie nr 4).

Na podstawie art. 57a p.p.s.a. zaskarżonej Interpretacji zarzucił mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

art. 8 ust. 1 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT poprzez niewłaściwą ocenę co do zastosowania ww. przepisów, polegającą na uznaniu, że czynności wykonywane przez Spółkę w ramach świadczenia usługi Organizatora emisji papierów wartościowych nie stanowią świadczenia złożonego na potrzeby VAT oraz, że usługi te nie spełniają warunków do zastosowania zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, podczas gdy usługi Organizatora emisji stanowią świadczenie złożone i w sposób oczywisty mieszczą się w zakresie ww. zwolnienia przedmiotowego;

art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT poprzez niewłaściwą ocenę co do zastosowania ww. przepisu w odniesieniu do świadczonych przez Skarżącą usług Agenta płatniczego, podczas gdy usługi te spełniają warunki do zastosowania zwolnienia z opodatkowania VAT przewidzianego w ww. przepisie.

Mając na uwadze powyższe naruszenia przepisów, wnosi na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., o uchylenie Interpretacji w zaskarżonej części oraz zwrot kosztów wg norm przypisanych.

DKIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Przedmiot sporu w niniejszej sprawie określony został poprzez zadane przez Skarżącego pytania. Zatem, po pierwsze dotyczy on stanowiska organu, że nie podlega zwolnieniu z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT usługa Organizatora emisji a po drugie nie podlega zwolnieniu z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT usługa Agenta płatniczego przedstawione w opisu stanu faktycznego.

Zdaniem Sądu stanowisko organu jest zasadne w zakresie usług świadczonych przez Organizatora emisji i niezadane w sprawie usług świadczonych przez Agenta płatniczego.

Odnoszą się więc do usług świadczonych przez Organizatora emisji obligacji/akcji. Skarżący argumentuje, że proces organizacji emisji w praktyce obejmuje kilka wskazanych we Wniosku etapów i wszystkie świadczenia wykonywane przez Spółkę w ramach usługi Organizacji emisji stanowią uzupełniającą się kompleksową całość i docelowo skutkują powstaniem praw z Instrumentów w ramach danej emisji. Związek poszczególnych czynności wykonywanych w ramach usługi Organizacji emisji jest na tyle istotny, że niewykonanie jednej z nich uniemożliwiłoby osiągnięcie pożądanego przez nabywcę efektu gospodarczego.

Zarówno organ jaki i Skarżący przywołują tożsame orzecznictwo TSUE w zakresie rozumienia konstrukcji świadczenia jednolitego (złożonego).

Na wstępie przypomnieć zatem należy, że zgodnie ze stanowiskiem TSUE wyrażonym chociażby w wyroku z 27 września 2012 r. w sprawie C-392/11 Field Fisher Waterhouse LLP TSUE transakcje wieloczynnościowe (wieloelementowe) mogą być dla potrzeb VAT traktowane jako jednoświadczenie (usługa kompleksowa) w dwóch przypadkach:

1) gdy co najmniej dwa elementy albo co najmniej dwie czynności dokonane przez podatnika są ze sobą tak ściśle związane, że tworzą obiektywnie tylko jednolite, nierozerwalne świadczenie gospodarcze, którego rozdzielenie miałoby charakter sztuczny (zob. podobnie wyrok z 27 października 2005 r. w sprawie C-41/04, Levob Verzekeringen i 0V Bank, Zb.Orz.s. 1-9433, pkt 22; ww. wyrok w sprawie Everything Everywhere, pkt 24, 25);

2) jeżeli jedno lub kilka świadczeń należy uznać za świadczenie główne, natomiast pozostałe świadczenie lub świadczenia stanowią świadczenie lub świadczenia dodatkowe, traktowane z punktu widzenia podatkowego tak jak świadczenie główne; w szczególności świadczenie należy uznać za dodatkowe w stosunku do świadczenia głównego, jeżeli nie stanowi ono dla klienta celu samego w sobie, lecz służy skorzystaniu w jak najlepszy sposób ze świadczenia głównego (zob. podobnie wyrok z 25 lutego 1999 r. w sprawie C-349/96 CPP, Rec.s. 1-973, pkt 30; ww. wyrok w sprawie Part Service, pkt 52; a także wyrok z 10 marca 2011 r. w sprawach połączonych C- 497/09, C-499/09, C-501/09 i C-502/09 Bog i in., Zb.Orz.s. 1-1457, pkt 54).

W niniejszej sprawie, zasadnie Skarżący wskazuje, że w przedstawiony opisie stanu faktycznego może wystąpić pierwsza ze wskazanych sytuacji.

Podkreślić jednak należy, co z kolei akcentuje organ, że zasadą na gruncie podatku VAT jest traktowanie każdego świadczenia jako odrębnego i niezależnego. Cechą charakterystyczną jednego świadczenia złożonego (kompleksowego) jest nierozerwalność jego poszczególnych elementów.

Zdaniem Sądu w przypadku jednego świadczenia złożonego poszczególne jego elementy "stapiają się" ze sobą, tworząc nowe, niezależne świadczenie, w związku z czym "na zewnątrz" występuje tylko jedno, pojedyncze świadczenie. Tytułem przykładu świadczenia złożonego można wskazać np. usługę restauracyjną w przypadku której, dla przeciętnego nabywcy odwiedzającego restaurację liczy się właśnie połączenie poszczególnych elementów takich jak: dostawa żywności i usługi związane z przygotowaniem posiłków czy też udostępnieniem mebli i naczyń, które składają się na jedno nierozerwalne świadczenie.

W ocenie Sądu o złożoności świadczenia nie może świadczyć wyłącznie użycie odpowiedniego zwrotu "kompleksowa" jak i chęć osiągnięcie określonego celu (rezultatu) – w niniejszej sprawie emisja obligacji/akcji - wymagającego wykonania zespołu czynności (usług). Zauważyć bowiem należy, że tak interpretując wykształconą w orzecznictwie usługę złożoną, to każdy bez względu na okoliczności faktyczne, zespół czynności (usług) zmierzający do osiągnięcia złożonego rezultatu (celu) byłby usługą złożoną, nawet jeżeli poszczególne czynności (usługi) byłby niezależne i nie istniałby między nimi inny związek niż cel główny, nawet jeżeli świadczone byłyby przez inne podmioty. Odwołując się do przykładu usługi restauracyjnej, elementem świadczenia założonego nie jest np. usługa dowozu do restauracji aczkolwiek jej wykonanie może być niezbędne dla wykonania usługi restauracyjnej.

W ocenie Sądu zatem zasadnie określając świadczenie złożone akcentuje się w orzecznictwie zarówno nierozerwalność poszczególnych usług, jak i "powstanie" w związku z ową nierozerwalnością, jednolitego innego świadczenia, którego rozdzielenie byłoby sztuczne. Zdaniem Sądu dla wystąpienia świadczenia złożonego nie jest wystarczające wskazanie złożonego celu głównego (emisja obligacji/akcji) konieczne jest również istnienie "więzi" pomiędzy poszczególnymi usługami, która powoduje "scalenie" usług cząstkowych w usługę złożoną, której rozdzielenie byłoby sztuczne.

Odwołując się ponownie do usługi restauracyjnej zauważyć trzeba w tym aspekcie, że usługa przygotowania posiłku, usługa obsługi kelnerskiej, usługa udostępnienia lokalu są na tyle ściśle związane, że w ich wyniku powstała jednolita inna od usług składowych - usługa restauracyjna. Widoczny jest także ścisły związek gospodarczy pomiędzy usługami częściowymi ich podział byłby sztuczny.

W wyroku sprawie C-224/11 TSUE stwierdził, że w celu ustalenia, czy świadczenia stanowią kilka niezależnych świadczeń czy jedno świadczenie, należy poszukiwać elementów charakterystycznych dla rozpatrywanej transakcji. Należy brać przy tym pod uwagę ogół okoliczności, w jakich ma miejsce dana transakcja. W wyroku tym Trybunał podkreślił zwłaszcza, iż istnienie związku pomiędzy wykonywanymi czynnościami samo w sobie nie wystarcza, aby ustalić, czy wykonywane czynności stanowią jedno świadczenie złożone do celów podatku VAT.

Tym bardziej zatem, zdaniem Sądu, nie jest wystarczające dla uznania kilku świadczeń za świadczenie jednolite wskazanie, iż ich wykonanie zmierza do osiągniecia jednego celu (rezultatu) – emisji obligacji/akcji. Należy bowiem odróżnić wspólny cel szeregu świadczeń od świadczenia jednolitego – "stopionych" kilku świadczeń.

W sytuacji Skarżącej osiągnięcie ostatecznego efektu gospodarczego tj. dokonanie emisji akcji lub obligacji wymaga oczywiście dokonania czynności przygotowawczych o różnym charakterze w tym np. spotkań z potencjalnymi inwestorami oraz samym klientem Skarżącego. Nie można jednak uznać, że wskazane we Wniosku czynności Organizatora emisji "stapiają się" w jedną usługę, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi. Czynności wskazane enumeratywnie we Wniosku w ocenie Sądu są dopiero usługami przygotowującymi do ewentualnego wyświadczenia usługi których przedmiotem są instrumenty finansowe.

Biorąc powyższe po uwagę, zdaniem Sądu, stanowisko organów w ostatecznie jest prawidłowe.

W zakresie pytania dotyczącego zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT usług Agenta płatniczego. Zgodnie z ww. przepisem zwalnia się od podatku VAT usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług.

Sąd podziela stanowisko Skarżącej, że wskazane we Wniosku usługi Agenta płatniczego posiadają istotne cechy transakcji płatniczej. Jak podnosi bowiem Skarżąca w ramach usługi pośredniczy w wypłacie świadczeń pieniężnych na rzecz Inwestorów i w związku z tym wpływa na zmianę sytuacji prawnej oraz finansowej stron. W efekcie wykonania usługi środki pieniężne od Emitenta są przekazywane na rzecz Inwestorów, w związku z posiadaniem przez nich papierów wartościowych. Wpływ na sytuację prawną i finansową stron jest więc taki, że Emitent przekazuje własne środki pieniężne, natomiast Inwestor je otrzymuje.

Sąd podziela ocenę Skarżącej, że czynności wykonywane w ramach usługi Agenta płatniczego mają funkcję analogiczną do czynności wykonywanych przez bank, który pośredniczy w dokonaniu przelewu pomiędzy dwoma stronami transakcji i jest klasycznym przykładem transakcji płatniczej zwolnionej z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT. Podobieństwo usługi wykonywanej przez Skarżącą do usług bankowych również przemawia w tym przypadku za zastosowaniem zwolnienia.

Z kolei stanowisko organu zdaje się pomijać przedstawiony przez Skarżąca opis usługi.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę powyższe wskazania i wyda rozstrzygnięcie z uwzględnieniem stanu faktycznego przedstawionego we wniosku.

Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżona interpretacja narusza prawo i na podstawie art. 146 § 1 i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.