Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 377/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-06-28 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zwolniono od uiszczenia wpisu w części
Odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych p o s t a n a w i a zwolnić Z. B. z obowiązku uiszczenia połowy wpisu od skargi, zaś w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymując się z uprawy gruntów rolnych, których obszar wynosi 31 ha, z czego 26 ha położonych jest na obszarze objętym programem "Natura 2000", co uniemożliwia mu swobodną uprawę tych gruntów. W obecnym roku posiada uprawę gorczycy na obszarze 3,6 ha. Z tytułu uprawy gruntów rolnych za 2016 rok otrzymał dopłaty w kwocie 4.300 zł. Majątek strony stanowi dom o pow. 60 m2, trzy budynki gospodarcze oraz sprzęt do produkcji rolnej: ciągnik rolniczy MTZ 82 wraz z narzędziami, kombajn zbożowy, samochód ciężarowy VOLVO, samochód dostawczy IVECO i uszkodzony w wypadku samochód osobowy Citroen Berlingo.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że odpłatność postępowania sądowoadministracyjnego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a. - por. art. 199 tej ustawy). Nie mniej jednak zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego i ustawodawca przewidział, że w szczególnych przypadkach strona może być zwolniona z tego obowiązku w drodze przyznania prawa pomocy. Możliwość jego przyznania jest jednakże uzależniona od tego, czy strona występująca z takim wnioskiem wykaże, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od zasady odpłatności postępowania.

Zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może natomiast zostać przyznane stronie, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Ocena stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony wnioskującej doprowadziła do konkluzji, że zachowała ona przywołany wyżej wymóg, aczkolwiek tylko w stopniu uzasadniającym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj. przez zwolnienie z obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi.

Zważenia bowiem wymaga, iż w rozpoznawanej sprawie, ze względu na jej przedmiot, wysokości wpisu od skargi wynosi 500 zł. Natomiast w razie niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia i zamiaru jego zaskarżenia może zaistnieć konieczność uiszczenia przez skarżącego opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł, za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł.

Uwzględniając zatem wskazaną wysokość wpisu od skargi w zestawieniu z sytuacją finansową skarżącego oraz fakt, że uiszczenie tej opłaty jest warunkiem niezbędnym rozpoznania skargi strony przez Sąd zasadnym jest pokrycie kosztów postępowania w części dotyczącej połowy wpisu od skargi z budżetu państwa. Innymi słowy zestawienie kosztów postępowania, częściowo ewentualnych i odroczonych w czasie z możliwościami finansowymi strony skarżącego prowadzi do wniosku, iż zbyt dużym obciążeniem dla skarżącego byłoby wyłącznie uiszczenie wpisu od skargi w pełnej wysokości, tj. 500 zł. Przedstawiona przez stronę sytuacja rodzinna i majątkowa nie pozwala jednak na zwolnienia jej z kosztów w większym zakresie. Sytuacja majątkowa skarżącego nie jest bowiem na tyle zła, aby istniała konieczność zniesienia obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w szerszym lub pełnym zakresie. Oceniający miał przy tym na uwadze, że skarżący oprócz wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie niniejszej, złożył wnioski o prawo pomocy jeszcze w 2 pozostałych sprawach zawisłych przed sądem na skutek wniesionych przez niego skarg. Wysokość kosztów sądowych w tych sprawach kształtują się na identycznym poziomie jak w sprawie niniejszej.

Wracają na grunt dokonanej oceny wskazania wymaga, że skarżący dysponuje stałym dochodem z tytułu prowadzonej działalności rolniczej (dochód z uprawy gruntów rolnych oraz dopłaty obszarowe). Istotne również jest to, że skarżący jest właścicielem majątku znacznej wartości. W jego skład wchodzi bowiem gospodarstwo rolne o powierzchni 31 ha wraz z zabudowaniami (dom i budynki gospodarcze), maszynami rolniczymi (ciągnik, kombajn, maszyny uprawowe) i pojazdami samochodowymi.

Posiadanie gruntów rolnych o takiej powierzchni oraz wskazanego majątku ruchomego nie pozwala w żaden sposób uznać strony za osobę, która wpisuje się w kanony ubóstwa dla których przeznaczona jest instytucja prawa pomocy nazywanego pierwotnie "prawem ubogich".

Wszystko powyższe wskazuje, że wysokość dochodów oraz posiadanego majątku, które mimo, iż nie są wysokie, pozwalają zapewnić niezbędne warunki utrzymania gospodarstwa domowego, a przy właściwym ich gospodarowaniu ponieść ciężar części kosztów postępowania sądowego, który obecnie ogranicza się do uiszczenia połowy wpisu od skargi. Jednocześnie dodania wymaga, że koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Co więcej, strona wstępująca na drogę sądową powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i powinna w związku z tym znaleźć pokrycie w swych dochodach przez ograniczenie innych wydatków, niebędących niezbędnymi dla jej utrzymania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2009 r., I OZ 753/09, niepubl.).

Uwzględniając zatem to wszystko, w ocenie referendarza sądowego zasadnym jest przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy tyle, że nie poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości, a jedynie z połowy wpisu od skargi. Takie rozstrzygnięcie uwzględnia bowiem ogólną sytuacją materialną, bytową i rodzinną strony skarżącej i zabezpiecza gwarantowane jej Konstytucją RP prawo do sądu, a jednocześnie nie powoduje przerzucenia całości kosztów procesu na Skarb Państwa czyli resztę społeczeństwa.

Konkludując, zwolnienie skarżącego z połowy wpisu od wniesionej skargi stanowi dla niej aktualnie wystarczającą formę wsparcia w prowadzeniu sprawy oraz zabezpieczeniu jej praw.

Z tych względów referendarz sądowy, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.