Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 820/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant Klaudia Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 2104/18 w sprawie ze skargi A. S.A. w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Komisji Nadzoru Finansowego na rzecz A. S.A. w W.11 101,13 zł (jedenaście tysięcy sto jeden złotych, trzynaście groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 2104/18, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę M. (...)S.A. z siedzibą w W. (dalej jako: "skarżąca" lub "Towarzystwo" lub "Fundusz") na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 31 lipca 2018 r. w przedmiocie kary pieniężnej.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną decyzją z dnia 31 lipca 2018 r. Komisja Nadzoru Finansowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 Iipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 621 ze zm.) oraz art. 228 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust. 1 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 56 ze zm.; dalej jako: "ustawa o funduszach") w brzmieniu obowiązującym do dnia 3 czerwca 2016 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 31 marca 2016 r., o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 615), uchyliła decyzję własną z dnia 28 października 2016 r. nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 150.000 zł w związku z naruszeniem przez Futurę Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty art. 188 ust. 4 pkt 2 ustawy o funduszach poprzez dokonanie emisji obligacji serii E w wysokości przekraczającej 75% wartości aktywów netto na dzień poprzedzający dzień podjęcia przez zgromadzenie inwestorów uchwały o emisji obligacji serii E oraz § 11 ust. 1 pkt 28 w zw. z § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 września 2009 r. w sprawie okresowych sprawozdań oraz bieżących informacji dotyczących działalności i sytuacji finansowej towarzystw funduszy inwestycyjnych i funduszy inwestycyjnych dostarczanych przez te podmioty Komisji Nadzoru Finansowego (Dz.U. Nr 156 poz. 1235; dalej jako: "rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 1 września 2009 r. w sprawie okresowych sprawozdań oraz bieżących informacji dotyczących działalności i sytuacji finansowej towarzystw funduszy inwestycyjnych i funduszy inwestycyjnych dostarczanych przez te podmioty Komisji Nadzoru Finansowego"), w związku z przekazaniem z opóźnieniem raportów bieżących informujących o emisji obligacji serii D i E i nałożyła karę w wysokości 120000 zł.

Skargę na powyższą decyzję organu złożyła skarżąca. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Komisja Nadzoru Finansowego dokonała prawidłowego ustalenia stanu faktycznego opisując go szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wbrew stanowisku skarżącego prawidłowo także zinterpretowała przepisy prawa materialnego znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie czemu dała wyraz odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Sąd podkreślił, że ze stanu faktycznego sprawy wynikało, że skarżąca naruszyła limit inwestycyjny poprzez dokonanie emisji obligacji serii E w wysokości 106,94% wartości aktywów netto, podczas gdy limit wynosi 75% wartości aktywów netto. Skarżący poinformował o emisji obligacji serii D, która została przeprowadzona na podstawie uchwały Zgromadzenia Inwestorów z dnia 1października 2013 r., raportem bieżącym z dnia 11 grudnia 2013 r. zatem z ponad 2 - miesięcznym opóźnieniem. O emisji obligacji serii E, która została przeprowadzona na podstawie uchwały Zgromadzenia Inwestorów z dnia 8 listopada 2013 r. skarżący poinformował Komisję Nadzoru Finansowego raportem bieżącym z dnia 11 grudnia 2013 r. co oznaczało, że doszło do 1 - miesięcznego opóźnienia w wykonaniu obowiązku informacyjnego. Przy czym obowiązek ten został wykonany po uprzednim wezwaniu do jego spełnienia przez Urząd Komisji Nadzoru Finansowego. Wykazane przez Komisję Nadzoru Finansowego nieprawidłowości w zakresie naruszenia art. 188 ust. 4 pkt 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz § 11 ust. 1 pkt 28 w zw. z § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 września 2009 r. w sprawie okresowych sprawozdań oraz bieżących informacji dotyczących działalności i sytuacji finansowej towarzystw funduszy inwestycyjnych i funduszy inwestycyjnych dostarczanych przez te podmioty Komisji Nadzoru Finansowego dały podstawę do zastosowania sankcji przewidzianej w przepisach prawa.

W ocenie Sądu, Komisja Nadzoru Finansowego wydając decyzję kierowała się interesem społecznym polegającym na ochronie transparentności rynku finansowego zwłaszcza, że podmioty rynku kapitałowego stanowią instytucje zaufania publicznego, które obowiązują surowe rygory przejrzystości, stabilności i zagwarantowania bezpieczeństwa środków jakie powierzają im uczestnicy rynku kapitałowego. Sąd podkreślił, że organ ustalił i przeprowadził z urzędu dowody niezbędne do wyjaśnienia przedmiotowej sprawy, tj. dowody z zeznań skarżącego, świadka, publicznie dostępnych raportów bieżących, dokumentów Funduszu i Towarzystwa oraz dokumentów składanych przez skarżącego w toku postępowania, a zatem stosownie do art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm..; dalej jako: "k.p.a.") dokonał rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego i ustalił stan faktyczny w sprawie. Sąd wyjaśnił także, że wbrew twierdzeniom skarżącej wycena wartości godziwej wierzytelności stanowiących przedmiot przelewu z dnia 28 października 2013 r. oraz przekazane do zaksięgowania dokumenty transakcyjne umowy przelewu z dnia 28 października 2013 r., nie zostały przez Komisję Nadzoru Finansowego pominięte, bowiem ustosunkowała się ona do powyższych dokumentów na str. 6-7 zaskarżonej decyzji. Sąd wyjaśnił także, że organ działał w granicach prawa i uzasadnił wysokość wymierzonej kary wskazując przesłanki, którymi się kierował. Komisja Nadzoru Finansowego uchylając decyzję własną z dnia 28 października 2016 r. nakładającą karę w wysokości 150 0000 i orzekając o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 120 000 zł uwzględniła bowiem zarówno charakter stwierdzonego naruszenia jak i cele nakładanych sankcji administracyjnych stwierdzając, że kara pieniężna w tej wysokości spełni cele w zakresie prewencji indywidualnej i generalnej. Sąd dodał także, że Komisja Nadzoru Finansowego w ramach uznania administracyjnego uwzględniła również sytuację ekonomiczną strony.

W ocenie Sądu organ nie naruszył przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego wskazanych w skardze, w tym w szczególności art. 7, 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem podjął wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy.

II

Od przedmiotowego wyroku skarżąca złożyła skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy faktycznej i prawnej wyroku, tj. niewskazanie, dlaczego Sąd pierwszej instancji przyjął za własne ustalenia faktyczne organu oraz uznał za prawidłowe zastosowane przez organ przepisy prawa materialnego, tj. art. 188 ust. 4 pkt. 2, art. 228 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust. 1 ustawy o funduszach, a także poprzez brak odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do stanowisko skarżącego wyrażonego w pismach procesowych, w tym do zarzutów przedstawionych w skardze, pozbawiając skarżącego dokładnych informacji o przesłankach, które rozstrzygały o przeprowadzeniu ustaleń stanu faktycznego oraz interpretacji ww. przepisów na korzyść strony przeciwnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2. art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie wniosku dowodowego z dokumentu w postaci opinii biegłej dr. E. W. z dnia 22 marca 2019 r., zawnioskowanego przez skarżącego dnia 22 marca 2019 r., którego przeprowadzenie uzasadnione było zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. tj. było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i uzasadnione było możliwością wykazania, że nałożona na podstawie zaskarżonej decyzji kara nie była adekwatna do stwierdzonego w decyzji naruszenia biorąc pod uwagę zasady wymiaru administracyjnych kar pieniężnych oraz nakładane przez organu kary na inne podmioty na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych, ponadto nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, a skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego i w konsekwencji nie uwzględnieniem skargi, a zatem miało istotny wypływ na wynik sprawy;

3. art. 3 § 2 p. 1 p.p.s.a., art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie: Dz. U. z 2022 poz. 2492 ze zm.; dalej jako: "p.u.s.a.") poprzez wadliwe wykonanie swego ustrojowego obowiązku kontroli działalności administracji publicznej w zakresie zgodności z prawem wydanej decyzji oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo rażącego naruszenia przez Komisję Nadzoru Finansowego ww. przepisów k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

- brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do poczynienia nieprawidłowych ustaleń faktycznych, w tym sprowadzających się do bezzasadnego pominięcia:

a. wyceny wartości godziwej wierzytelności stanowiących przedmiot przelewu z dnia 28 października 2013 r. przygotowanej i przekazanej Towarzystwu w dniu 25 października 2013 r.;

b. przekazania przez Towarzystwo do zaksięgowania dokumentów transakcyjnych umowy przelewu z dnia 28 października 2013 r. w dniu 5 listopada 2013 r.;

c. wyceny technicznej wartości aktywów i zobowiązań Funduszu dokonanej na dzień 7 listopada 2013 r.;

d. okoliczności łagodzących przy wymierzeniu kary, jakimi jest dotychczasowa niekaralność przez Organ Skarżącego, brak szkody powstałej w wyniku zarzucanych naruszeń, wyrażenie zgody przez jedynego właściciela certyfikatów inwestycyjnych na zarzucaną Funduszowi emisję obligacji typu E, a w konsekwencji brak ryzyka naruszenia interesu ww. uczestnika w wyniku zarzucanych naruszeń;

e. uzyskanych przez skarżące Towarzystwo korzyści w wyniku zarzucanego działania pomimo tego, że jedyny właściciel certyfikatów inwestycyjnych, zeznając w charakterze świadka przedstawił organowi wyjaśnienie;

skutkujących poczynieniem nieprawidłowych ustaleń stanu faktycznego, a następnie nieprawidłowym i bezzasadnym zastosowaniem przepisów prawa materialnego art. 188 ust. 4 pkt. 2, art. 228 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust. 1 ustawy o funduszach.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 3 § 2 pkt. 1 p.p.s.a., ait. 1 § 2 p.u.s.a. poprzez wadliwe wykonanie swego ustrojowego obowiązku kontroli działalności administracji publicznej w zakresie zgodności z prawem wydanej decyzji oraz 151 p.p.s.a. w zw. art. 188 ust. 4 ust. 2 ustawy o funduszach poprzez bezzasadne zaniechanie uwzględnienia skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja oparta została na błędnej wykładni, skutkującej nieuprawnionym przyjęciem, że limit emisji obligacji należy badać wyłącznie w oparciu:

a. o wycenę wartości aktywów netto z oficjalnych dni wyceny tej wartości, a nie w dniu poprzedzającym dzień podjęcia przez zgromadzenie inwestorów uchwały o emisji obligacji, nawet w przypadku, gdy pomiędzy oficjalnym dniem wyceny WAN a dniem, o którym mowa w art. 188 ust. 4 pkt 2 ww. ustawy wystąpią istotne zmiany w pozycjach aktywów i zobowiązań, skutkujące zmianą wartości;

b. o zapisy w elektronicznym systemie księgowym z pominięciem dokumentów księgowych, tj. naruszenie art. 188 ust. 4 pkt 2 ustawy o funduszach w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2004 r. Nr 146, poz. 1546 ze zm.);

prowadząc dalej do nieprawidłowego i bezzasadnego zastosowania art. 188 ust. 4 pkt 2 ustawy o funduszach w niniejszej sprawie, podczas gdy prawidłowa wykładnia omawianej normy nie skutkowałabym zastosowaniem ww. przepisu w stanie faktycznym niniejszej sprawy;

2. art. 3 § 2 p. 1 p.p.s.a., art. 1 § 2 p.u.s.a. poprzez wadliwe wykonanie swego ustrojowego obowiązku kontroli działalności administracji publicznej w zakresie zgodności z prawem wydanej decyzji oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 228 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust. 1 ustawy o funduszach poprzez bezzasadne zaniechanie uwzględnienia skargi z uwagi na naruszenie ww. przepisu prawa materialnego poprzez wadliwe, bezzasadne zastosowanie tego przepisu, polegające na tym, że zaskarżoną decyzją:

a. została nałożona na Towarzystwo kara pieniężna nieproporcjonalna do stopnia naruszenia obowiązków oraz wbrew wynikającemu z Konstytucji RP zakazowi wymierzania przez organy państwa sankcji na podstawie przepisu prawa, który wymaga interpretacji, a także ustalona została kara pieniężna rażąco wysoka zważywszy na zakres naruszenia, w tym okoliczności łagodzących jakie wystąpiły w sprawie, tj. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 228 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust. 1 ustawy o funduszach iw zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 42 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy;

b. nałożono na Towarzystwo karę pieniężną z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, tj. naruszenie art 151 p.p.s.a. w zw. z art. 228 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust. 1 ustawy o funduszach w zw. z art. 7 i 8 kpa oraz w związku z art. 188 ust. 4 pkt 2 ustawy o funduszach oraz § 11 ust. 1 pkt 28 i § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 września 2009 r. w sprawie okresowych sprawozdań oraz bieżących informacji dotyczących działalności i sytuacji finansowej towarzystw funduszy inwestycyjnych i funduszy inwestycyjnych dostarczanych przez te podmioty Komisji Nadzoru Finansowego, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy;

c. wymierzono skarżącemu karę pieniężną bez określenia wysokości kar w odniesieniu do poszczególnych zarzucanych Skarżącemu naruszeń, co naruszało prawo skarżącego do obrony przez to, że uniemożliwiało skuteczną polemikę ze stanowiskiem organu, prowadzoną odrębnie w stosunku do poszczególnych wskazywanych naruszeń tj. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 228 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 228 ust. 1 ustawy o funduszach w zw. z art. 42. ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 3 lit. c) Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawkowych Wolności oraz art. 14 ust. 3 lit. d) Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych a) oraz § 11 ust. 1 pkt 28 i § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 września 2009 r. w sprawie okresowych sprawozdań oraz bieżących informacji dotyczących działalności i sytuacji finansowej towarzystw funduszy inwestycyjnych i funduszy inwestycyjnych dostarczanych przez te podmioty Komisji Nadzoru Finansowego, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, a w przypadku nie podzielenia przez Sąd zarzutów skarżącego w przedmiocie uchybień procesowych Sądu pierwszej instancji, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi co do istoty, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, powiększonych o opłatę skarbową uiszczoną od pełnomocnictwa. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżący wniósł o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie.

III

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ, wnosząc o jej oddalenie, jako niemającej usprawiedliwionych podstaw oraz zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którym to wyrokiem Sąd pierwszej instancji oddalił skargę strony skarżącej na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego o nałożeniu na skarżącą spółkę kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o funduszach, a także przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 września 2009 r. w sprawie okresowych sprawozdań oraz bieżących informacji dotyczących działalności i sytuacji finansowej towarzystw funduszy inwestycyjnych i funduszy inwestycyjnych dostarczanych przez te podmioty Komisji Nadzoru Finansowego.

W skardze kasacyjnej zgłoszone zostały zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w treści art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

W ocenie NSA za zasadny uznać należało zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art.141 § 4 p.p.s.a - pkt 1 petitum skargi kasacyjnej. Zarzut ten, odnosi się do wad formalnych uzasadnienia zaskarżonego wyroku i podważa poprawność uzasadnienia, a to oznacza, że w takiej sytuacji brak jest podstaw do oceny trafności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.

Skarżąca kasacyjnie spółka wskazuje na uchybienia uzasadnienia zaskarżonego wyroku poprzez zaniechanie wyjaśnienia przez Sąd pierwszej instancji podstawy faktycznej i prawnej wyroku i niewskazanie przyczyn dla których Sąd pierwszej instancji przyjął za własne ustalenia faktyczne organu oraz uznał za prawidłowe zastosowane przez organ przepisy prawa materialnego to jest art.188 ust.4 pkt 2, art.228 ust. 2 pkt 2 w związku z art.228 ust. 1 ustawy o funduszach, a także poprzez brak odniesienia się do stanowiska skarżącej spółki wyrażanego w pismach procesowych i zarzutów zawartych w skardze.

Stosownie do art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Uzasadnienie wyroku stanowi integralną część rozstrzygnięcia sądowego, realizując istotne, przypisane mu funkcje, a mianowicie funkcję perswazyjną oraz funkcję kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.

Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swych orzeczeniach wskazywał, że uzasadnienie wyroku jest w istocie rzeczy instytucją wtórną w stosunku do postępowania przeprowadzonego przed sądem administracyjnym. Sprowadza się ono bowiem do rekapitulacji jego przebiegu i prezentacji stanowiska sądu. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Uzasadnienie wyroku umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie oceny zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie. Taka ocena jest niezbędna dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej. Zarówno strony postępowania - jak i inne zainteresowane osoby i podmioty - powinny być w stanie na podstawie uzasadnienia jednoznacznie zrekonstruować podstawę rozstrzygnięcia, a także przyczyny zajęcia danego stanowiska przez sąd. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być zatem podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej przede wszystkim wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia (por. np. wyroki NSA z dnia: 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10; 17 stycznia 2023 r., sygn. akt III OSK 1804/21; 25 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1558/21; 25 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 908/22). Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 września 2020 r., sygn. akt II GSK 634/20, z treści uzasadnienia wyroku powinno wynikać, że sąd przeanalizował wszystkie zarzuty zamieszczone w skardze, konfrontując je z ustaleniami poczynionymi przez organy i z materiałem dowodowym sprawy. Motywy wyroku muszą być przy tym jasne i przekonujące, stanowić konsekwentną i logiczną całość.

Powyższe oznacza, że Sąd nie może ograniczyć się do ogólnikowych stwierdzeń wskazujących na akceptację ustaleń i ocen organu odwoławczego i winien wyjaśnić stronie, dlaczego w świetle przepisów prawa jej stanowisko jest prawidłowe bądź nieprawidłowe. Uzasadnienie musi zawierać gruntowną analizę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym w aspekcie zarzutów skargi oraz jednoznaczne wyjaśnienie zajętego co do materiału dowodowego stanowiska sądu, z powołaniem się na konkretne przepisy - w takiej formie, która umożliwia sądowi drugiej instancji pełną kontrolę instancyjną rozstrzygnięcia.

Z zarzutów oraz prezentowanej w ich uzasadnieniu argumentacji wynika, że strona skarżąca kasacyjnie wskazuje na nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim miałoby się to odnosić do jej zgodności z art.188 ust.4 pkt 2, art. 228 ust.2 pkt 2 w związku z art. 228 ust. 1 ustawy o funduszach.

Przypomnieć więc należy, że stosownie do treści art. 188 ust. 4 pkt 2 ustawy o funduszach, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, stanowił, że Fundusz sekurytyzacyjny, w którym działa zgromadzenie inwestorów, może dokonywać emisji obligacji w wysokości nieprzekraczającej 75% wartości aktywów netto - w przypadku niestandaryzowanego funduszu sekurytyzacyjnego- na dzień poprzedzający dzień podjęcia przez zgromadzenie inwestorów uchwały o emisji obligacji, pod warunkiem że statut funduszu sekurytyzacyjnego, załączony do wniosku o udzielenie zezwolenia na utworzenie funduszu, będzie dopuszczał dokonywanie emisji obligacji. Przepisy art. 144 ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio.

Zasadnie więc wskazuje organ, jak i strona wnosząca skargę kasacyjną, że wyjaśnienia wymaga sposób wyznaczania wartości aktywów netto, która będzie wykorzystywana do kontroli limitu emisji obligacji zgodnie z art.188 ust. 4 pkt 2 ustawy o funduszach.

Z akt sprawy wynika, że organ uznał, iż w związku z emisją przez skarżący Fundusz obligacji serii E, stosunek wysokości wyemitowanych przez Fundusz obligacji do wartości aktywów netto na dzień 7 listopada 2013 r. wyniósł 106,94%, przekraczając tym samym dopuszczalny prawem limit o 31,94%.Tym samym Komisja Nadzoru Finansowego wskazała, że kontrola przestrzegania prawa sprowadza się do ustalenia stosunku wartości poszczególnych składników aktywów i zobowiązań funduszu inwestycyjnego do wartości aktywów lub wartości aktywów netto funduszu inwestycyjnego i brak jest podstaw do przyjmowania innej wartości aktywów lub wartości aktywów netto, niż wartość ustalona w ostatnim oficjalnym dniu wyceny.

Ponadto w ocenie organu przepisy ustawy o funduszach pozwalają na zdefiniowanie znaczenia pojęcia "dzień wyceny". podkreślając, że wyceny aktywów należy dokonywać przy uwzględnieniu statutu funduszu określającego, w jakich dniach będą przypadały dni wyceny.

W związku z powyższym w sytuacji, gdy Towarzystwo nadało Funduszowi statut, to tym samym zdecydowało o przyjęciu określonej częstotliwości dokonywania wyceny aktywów Funduszu i ustalania jego zobowiązań, poprzez określenie dni wyceny w tym dokumencie, a to zdaniem organu oznacza, że tylko te dni są miarodajne do określenia wartości aktywów lub aktywów netto.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Komisji Nadzoru Finansowego, w przedstawionym zakresie, nie zostało ocenione w kontekście stawianych przez stronę skarżącą zarzutów i nie zostało poddane gruntownej analizie prawnej zwłaszcza jeśli zważyć, że strona skarżąca podnosiła, iż w wyniku nabycia pakietu wierzytelności umową z dnia 28 października 2013 r. wartość godziwa Funduszu wzrosła dwukrotnie i tym samym wartość aktywów netto na dzień 7 listopada 2013 r. (przy uwzględnieniu wartości godziwej portfela nabytych wierzytelności) nie mogła wskazywać na naruszenie limitu emisji obligacji, co zdaniem skarżącego potwierdziła wycena przeprowadzona na dzień 7 listopada 2013 r.

Ponadto Sąd pierwszej instancji przytoczył w sposób ogólnikowy stanowisko organu w zakresie odmowy przeprowadzenia wnioskowanego przez skarżącą spółkę postępowania dowodowego nie wyjaśniając, dlaczego i z jakich powodów nie uwzględnienie przez organ wniosków dowodowych strony skarżącej zasługuje na pełną aprobatę. Brak w tym zakresie stanowiska i argumentacji Sądu pierwszej instancji nie daje podstaw do twierdzenia, że organ przeprowadził szczegółowe i wszechstronne postępowanie wyjaśniające, w szczególności w zakresie przyjętej przez stronę skarżącą właściwej metody wyceny aktywów.

W tym stanie rzeczy należy wyraźnie wskazać, że dokonując kontroli legalności, sąd administracyjny nie może bezkrytycznie przyjmować ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym przez organ oraz zajętego przez organ stanowiska prawnego, zwłaszcza jeżeli są one kwestionowane przez stronę postępowania. Stanowisko sądu co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w przypadku sporu w tym zakresie pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego, powinno zawierać odniesienie do argumentów prezentowanych zarówno przez organ administracji, jak i przez skarżącego oraz wyjaśniać, dlaczego argumenty jednej ze stron uznaje za prawidłowe, a inne nie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt I FSK 1904/07).

Uwzględniając przedstawioną argumentację Sąd pierwszej instancji winien dokonać oceny stanowiska organu w zakresie zaistnienia przesłanek warunkujących postawienie stronie skarżącej zarzutu naruszenia art.188 ust.4 pkt 2 ustawy o funduszach, a co za tym idzie dokonać oceny prawidłowości zastosowania sankcji w postaci kary pieniężnej nałożonej na skarżącą spółkę.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.185 § 1 p.p.s.a. oraz art.203 pkt 1 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji wyroku.