Postanowienie NSA, sygn. akt I FSK 922/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek (sprawozdawca), Sędzia NSA Ryszard Pęk, Sędzia WSA (del.) Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku Syndyka Masy Upadłości K. sp. j. w upadłości z siedzibą w W. o wyłączenie sędziego NSA Danuty Oleś w sprawie ze skargi kasacyjnej K. sp. j. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 2212/17 w sprawie ze skargi K. sp. j. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2017 r. nr 1401-ION-2.4103.8.2017.MK w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Danuty Oleś od orzekania w sprawie I FSK 922/19.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 5 grudnia 2024 r., złożonym w trakcie toczącej się w tym dniu rozprawy, adwokat B.Z., pełnomocnik Syndyka Masy Upadłości K. sp. j., odwołując się do art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wniósł o wyłączenie sędzi NSA Danuty Oleś przewodniczącej składu orzekającego w sprawach oznaczonych sygn. akt I FSK 922/19 i I FSK 1035/19 w przedmiocie określenia K. sp. j. podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 i 2012 r. z tego składu.

Wymienione wyżej sprawy zostały połączone, na podstawie art. 111 § 2 P.p.s.a., do wspólnego rozpoznania na pierwszym posiedzeniu jawnym, które odbyło się 15 listopada 2022 r., a na którym rozpatrywano skargi kasacyjne K. sp. j. z siedzibą w W. (obecnie w upadłości, reprezentowana przez syndyka, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia 6 lipca 2023 r. sygn. akt [...]) od wyroków WSA w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 2212/17 oraz z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/ Wa 560/17.

We wniosku pełnomocnik Syndyka, powołując się na art. 19 P.p.s.a. i wskazując na istnienie okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędzi NSA D. Oleś w rozpatrywanych sprawach, podniósł, iż sędzia uczestniczyła w charakterze przewodniczącej składu orzekającego w sprawie zakończonej wyrokiem NSA z 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt I FSK 1501/19. Sprawa ta dotyczyła zabezpieczenia na majątku podatnika przyszłego zobowiązania podatkowego w podatku VAT za poszczególne okresy rozliczeniowe 2016 r. K1. sp. z o.o. w W. – spółki powiązanej osobowo z K. sp. j. W uzasadnieniu tego orzeczenia skład orzekający NSA, opisując okoliczności mające znaczenie dla sprawy, odnosił się do wielu kwestii obejmujących również K. sp. j. w kontekście świadomego udziału w oszustwie podatkowym osób zarządzających jednocześnie obiema spółkami. W związku z tym, zdaniem Syndyka, istnieje uzasadniona obawa, że negatywne stanowisko, jakie wyrobiła sobie sędzia NSA D. Oleś względem wspólników K. sp. j. w upadłości – jako osób mających rzekomo świadomość uczestniczenia w oszustwach podatkowych – może wpłynąć na prawo strony do rzetelnego tj. bezstronnego rozpoznania jej spraw oznaczonych sygn. akt I FSK 922/19 i I FSK 1035/19.

Ponadto Syndyk stwierdził, że nie był stroną postępowania K1. sp. z o.o. w W. wobec czego przyczyna uzasadniająca wyłączenie Sądu nie była mu wcześniej znana.

Sędzia NSA Danuta Oleś w wyjaśnieniach złożonych stosownie do art. 22 § 2 P.p.s.a. oświadczyła, że jej udział 21 kwietnia 2021 r. w wydaniu wskazanego we wniosku Syndyka wyroku NSA sygn. akt I FSK 1501/19 nie wpływa w żaden sposób na jej bezstronność przy rozpoznawaniu spraw sygn. akt I FSK 922/19 i I FSK 1035/19.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek o wyłączenie sędzi NSA Danuty Oleś jest całkowicie bezzasadny. Dlatego też podlega oddaleniu.

Strona, składając ten wniosek na rozprawie 5 grudnia 2024 r., odwołała się do art. 19 P.p.s.a.

Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym od dnia 6 grudnia 2006 r. nadanym, w wyniku wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., SK 53/04 (OTK-A 2005/11, poz. 134), ustawą z dnia 22 września 2006 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 208, poz. 1536): "Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie."

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że okoliczność podana we wniosku – udział sędzi NSA Danuty Oleś ponad trzy i pół roku temu jako przewodniczącej w składzie orzekającym wobec innego podmiotu (K. sp. z o.o.), powiązanego osobowo ze stroną przez ten sam skład zarządu, w innym przedmiocie (tzw. decyzja zabezpieczająca) oraz w innych okresach rozliczeniowych (od stycznia do czerwca 2016 r.) - mająca, zdaniem Syndyka, wywoływać uzasadnioną obawę co do istnienia negatywnego stosunku sędzi do strony, stanowi jego subiektywne stanowisko, niemające umotywowania w stanie faktycznym rozpatrywanych spraw. Takie zaś stanowisko nie może być podstawą do zastosowania art. 19 P.p.s.a.

Sprawy rozpatrywane obecnie w odmiennym składzie z udziałem sędzi D. Oleś dotyczą bowiem nie tylko innego podmiotu (obecnie K. sp. j. w upadłości) i przedmiotu (określenia w drodze decyzji zobowiązania w podatku od towarów i usług, które wymaga udowodnienia, a nie tylko uprawdopodobnienia, jak w przypadku zabezpieczenia, określonych okoliczności), ale przede wszystkim innych, znacznie wcześniejszych zdarzeń, mających miejsce w 2013 i 2012 r. Wobec tego doszukiwanie się osobistego, negatywnego stosunku sędzi, rozpoznającej setki spraw rocznie, do strony tylko na tej podstawie, że kilka lat wcześniej orzekała w zupełnie innej sprawie, gdzie strona skarżąca miała taki sam skład osobowy jak podmiot, który uruchomił obecne postępowanie przed NSA i który, na dodatek w toku tego postępowania utracił zdolność procesową w wyniku upadłości, jest niczym nie uzasadnioną insynuacją. Syndyk we wniosku nie wskazał żadnych faktów, poza swoimi nie popartymi konkretami przypuszczeniami, które świadczyłyby o jakimkolwiek stosunku sędzi, do osób kierujących K. sp. j. Tymczasem wątpliwości co do bezstronności sędziego dające podstawę do zastosowania art. 19 P.p.s.a. muszą mieć realny i umotywowany, a nie potencjalny i gołosłowny charakter.

Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Sam zaś fakt orzekania przez sędziego w innej sprawie strony i podjęcie niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia nie świadczy o braku bezstronności tego sędziego (zob. np. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., II OSK 392/08; postanowienia NSA: z dnia 22 lutego 2008 r., II FZ 60/08, z dnia 8 maja 2009 r., II FZ 128/09, dostępne w CBOSA, postanowienie NSA z dnia 15 marca 2016 r. sygn. akt I OZ 203/16, opubl. OSP 2017 nr 4 z glosami W. Piątka i K. Sokołowskiego).

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa również, że w okolicznościach tych spraw niewiarygodne jest twierdzenie, iż intencją strony składającej 5 grudnia 2024 r. wniosek o wyłączenie sędziego ze składu wyznaczonego w 2022 r. jest wyłącznie chęć zapewnienia bezstronnego procesu. Trzeba bowiem zauważyć, że ten wniosek jest w tych sprawach, w których Syndyk uczestniczy od października 2023 r. a które biorąc pod uwagę termin pierwszej rozprawy toczą się od 15 listopada 2022 r., kolejnym wnioskiem o wyłączenie trzeciej już osoby ze składu orzekającego.

Mając na uwadze przebieg postępowania w niniejszych sprawach, fakt wielokrotnego składania różnych wniosków procesowych, w tym także dotyczących wyłączenia pozostałych członków składu orzekającego, a przede wszystkim okoliczność złożenia tego wniosku w trakcie rozprawy 5 grudnia 2024 r., już po oddaleniu wcześniejszych wniosków o reasumpcję postanowienia z dnia 17 lipca 2024 r. oraz o zawieszenie postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że składając ten wniosek strona nadużyła swojego prawa procesowego i świadomie podejmuje działania mające na celu przedłużenie postępowania.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.