Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1964/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od środków transportowych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8 i 9
journal: Dz.U. 2018 poz 1445
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 407/19 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 8 maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2018 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.

1.1. Wyrokiem z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Lu 407/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę w sprawie ze skargi M. P. (dalej: "Skarżący", "Strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 8 maja 2019 r. w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2018 r.

1.2. Decyzją z dnia 8 maja 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 5 grudnia 2018 r. określającą skarżącemu zobowiązanie z tytułu podatku od środków transportowych za 2018 r. w wysokości 2.064 zł. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że przedmiotem opodatkowania podatkiem od środków transportowych za 2018 r. jest autobus marki [...]. Pojazd ten stanowi własność wyłącznie skarżącego na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia 30 sierpnia 1993 r. sygn. akt [...] dokonującego podziału majątku wspólnego podatnika z E. P.. Jednocześnie w rozpatrywanym roku podatkowym wymieniony pojazd był zarejestrowany i tym samym, w świetle prawa, dopuszczony do ruchu. Organ wyjaśnił, że dla opodatkowania podatkiem od środków transportowych nie ma znaczenia stan techniczny pojazdu, jego wartość, stan posiadania (a więc czy podatnik przejął posiadanie od E. P., która nadal figurowała w systemie Wydziału Komunikacji jako właściciel). Wszystkie te okoliczności pozostawały poza ustawowymi przesłankami opodatkowania podatkiem od środków transportowych, które sprowadzają się do prawa własności i zarejestrowania pojazdu w danym roku podatkowym. Podatnik złożył skargę na powyższą decyzję organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że okolicznościami, z którymi ustawodawca wiąże powstanie obowiązku podatkowego od środków transportowych jest rejestracja oraz nabycie zarejestrowanego środka transportowego. Z żadnego fragmentu zacytowanych wyżej przepisów nie wynika, że konieczność opłacania podatku od środków transportowych uzależniona jest od użytkowania pojazdu czy też jego fizycznego posiadania. Wobec tego okoliczności jak niewykorzystywanie pojazdu, brak badań technicznych, zły stan techniczny pojazdu, jego fizyczna likwidacja, czy brak możliwości korzystania z niego - nie oznaczają, że doszło do wygaśnięcia obowiązku podatkowego. Do tego niezbędne jest bowiem wyrejestrowanie pojazdu lub wydanie decyzji organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu. Dopóki dany pojazd jest zarejestrowany, na jego właścicielu ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, stosownie do art. 9 ust. 1 u.p.o.l., nawet jeśli z pojazdu tego faktycznie nie korzysta. Uznano, że u podstaw prezentowanego stanowiska skarżący pominął obowiązujący stan prawny w zakresie przesłanek powodujących powstanie obowiązku zapłaty podatku od środków transportowych. Nie ma bowiem prawnego znaczenia - z punktu widzenia przesłanek powstania obowiązku podatkowego i opodatkowania podatkiem od środków transportowych - jaki jest stan techniczny autobusu, gdzie się on fizycznie znajduje, czy podatnik chce i może z niego korzystać. Ważne i rozstrzygające jest natomiast to, że skarżący: - w wyniku podziału majątku wspólnego w 2018 r. był jedynym właścicielem autobusu; - pojazd ten w rozpatrywanym roku podatkowym nie został wyrejestrowany ani nie był czasowo wycofany z ruchu. Podatnik w toku postępowania podatkowego i w dalszej kolejności w toku postępowania sądowego nie wykazał zmian w prawie własności autobusu. Z kolei wyrejestrowanie omawianego pojazdu skarżący uważał za zbędną i nadmiernie dolegliwą formalność. Tym samym Sąd pierwszej instancji uznał, że twierdzenia skarżącego nie stanowiły uzasadnionej podstawy do uwzględnienia jego stanowiska zarówno przez organ, jak i następnie przez sąd w ramach kontroli legalności rozstrzygnięcia organu.

1.3. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

2. Skarga kasacyjna.

2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący. Wniesiono o uwzględnienie wniesionej kasacji i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

- naruszenie prawa materialnego poprzez:

1. obrazę art. 180 Kodeksu Cywilnego, który stanowi, że właściciel może wyzbyć się rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci i taka okoliczność miała miejsce w sprawie. Skarżący wskazał, że WSA w Lublinie przyjął wadliwą wykładnię wskazanego przepisu przyjmując, że 56- letni autobus porzucony w 1996 r. jako nienadający się do ruchu, jako pozostałość złomowa bez silnika i opon, nie przyjęty do użytkowania przez skarżącego, nie zarejestrowany przez skarżącego, obecnie w 2018 r. już nie istniejący stanowi jego wirtualną własność, za którą ma on ponosić podatek od środków transportowych za 2018 r. pomimo, że przepisy ustawy stanowią, że podatek ten ponosi aktualny właściciel/użytkownik pojazdu poruszającego się po drogach. Właścicielem tego pojazdu po 3 łatach od porzucenia jako rzeczy niczyjej stało się Miasto.

2. obrazę prawa materialnego przywołanego w uzasadnieniu wyroku art. 21 § 1 pkt 1 § 3 Ordynacji Podatkowej oraz art. 8 pkt 7, art. 9 ust. 1-5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1445, dalej: "u.p.o.l.") jako podstawy naliczania skarżącemu zobowiązania w podatku od środków transportowych skoro nie czuł się właścicielem pojazdu, nie przejął on tego pojazdu niezdatnego do użytkowania i przez całe kolejne lata zgłaszał Urzędowi Miasta prośbę o wyrejestrowanie tego pojazdu jako porzuconego a tym samym nie stanowiącego jego własności.

Obrazę prawa procesowego tj:

1. Naruszenie naczelnych zasad k.p.a. art. 6 w zw. z art. 7 Kodeksu Postępowania Administracyjnego przez rażące naruszenie zasady praworządności oraz dochodzenia prawdy obiektywnej przez niesłuszne przyjęcie przez Sąd wszystkich okoliczności na niekorzyść skarżącego przez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że skarżący jest nadal właścicielem pojazdu porzuconego w 1996 r. bez skradzionego silnika i opon pomimo, że rzecz niczyja, porzucona jako pozostałość złomowa stała się własnością miasta, a obecnie po dalszych 24 latach nie istnieje.

2. Naruszenie przez Sąd art. 75 k.p.a. przez oparcie wyroku przez Sąd wyłącznie na dowolnych interpretacjach zdarzeń przez urzędników Miasta i Samorządowego Kolegium w Lublinie zmierzających wyłącznie do pokrzywdzenia skarżącego skoro pomimo wniosków i próśb skarżącego na piśmie nie wykreślili tego pojazdu z rejestru środków transportu.

3. Obrazę art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. przez brak rozpatrzenia oraz oceny całego zebranego materiału dowodowego a w szczególności pominięcie:

a) pism skarżącego od blisko 20 lat wstecz kierowanych do Urzędu Miasta, że nie przejmuje własności posiadania i eksploatacji pojazdu a tym samym potwierdza jego porzucenie na rzecz Miasta lub Skarbu Państwa,

b) pism skarżącego z prośbą o wyrejestrowanie tego pojazdu (urzędnicy nie wyrejestrowali albo z zaniedbania obowiązków urzędniczych albo złośliwie).

c) obrazę art. 80 k.p.a. polegającą na braku dokonania prawidłowej oceny dowodów prezentowanych przez skarżącego (porzucenie pojazdu, prośby o wyrejestrowanie pojazdu, ocena techniczna) świadczące o tym, że "pozostałość złomowa" po autobusie nie jest pojazdem,

d) obrazę zasady uwzględniania z urzędu słusznego interesu obywatela (art. 7 KPA).

4. Obrazę art. 34 k.p.a. i następnych przez nieuwzględnienie wniosku skarżącego zawartego w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 10.06.2019 r. aby Sąd raczył wyznaczyć dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego lub doradcy podatkowego ponieważ skarżący jest osobą bezrobotną, nie posiada żadnego majątku ani środków na utrzymanie siebie i syna dotkniętego niepełnosprawnością.

2.2. W niniejszej sprawie nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1. Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.

3.2. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 dalej: "ustawa COVID") oraz zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 1 lutego 2022 r. Wymienionym zarządzeniem strony zawiadomiono o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i poinformowano o możliwości uzupełnienia argumentacji w piśmie procesowym, z zachowaniem trybu określonego w art. 66 p.p.s.a. Zarządzenie zostało odebrane przez pełnomocnika skarżącego kasacyjnie w dniu 8 lutego 2023 r., natomiast przez organ w dniu 3 lutego 2023 r. Żadna ze stron nie uzupełniła stanowiska oraz nie wyraziła sprzeciwu co do zastosowanego trybu rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy COVID w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy.

3.3. Zgodnie z art. 8 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegają: samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton; samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej równej lub wyższej niż 12 ton; ciągniki siodłowe i balastowe przystosowane do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów od 3,5 tony i poniżej 12 ton; ciągniki siodłowe i balastowe przystosowane do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów równej lub wyższej niż 12 ton; przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą od 7 ton i poniżej 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego; przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą równą lub wyższą niż 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego; autobusy.

Art. 9 u.p.o.l. stanowi, że obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Jak właścicieli traktuje się również jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, na które środek transportowy jest zarejestrowany, oraz posiadaczy środków transportowych zarejestrowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako powierzone przez zagraniczną osobę fizyczną lub prawną podmiotowi polskiemu. Jeżeli natomiast środek transportowy stanowi współwłasność dwóch lub więcej osób fizycznych lub prawnych, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, lub z końcem miesiąca, w którym upłynął czas, na który pojazd powierzono.

3.4. W przedmiotowej sprawie przedmiotem opodatkowania podatkiem od środków transportowych za 2018 r. jest autobus marki [...]. Pojazd ten stanowi własność wyłącznie skarżącego na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 30 sierpnia 1993 r. dokonującego podziału majątku wspólnego podatnika z E. P.. Jednocześnie w rozpatrywanym roku podatkowym wymieniony pojazd był zarejestrowany i tym samym, w świetle prawa, dopuszczony do ruchu. Skarżący w skardze kasacyjnej argumentował, że porzucił pojazd zgodnie z art. 180 k.c., w związku z czym nie jest on już właścicielem wspomnianego pojazdu i niesłusznie organ podatkowy wydał decyzję określającą skarżącemu zobowiązanie z tytułu podatku od środków transportowych za 2018 r.

Zgodnie z art. 180 k.c. właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci. Porzucenie rzeczy ruchomej powoduje utratę własności i przekwalifikowanie rzeczy porzuconej do kategorii rzeczy niczyich (por. Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz E. Gniewek). Prawo własności środka transportowego stanowi podstawową przesłankę powstania obowiązku podatkowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie i prawidłowo sąd pierwszej instancji dokonał ich oceny. Skarżący kasacyjnie w żaden sposób nie zakwestionował skutecznie tych ustaleń. Brak było zatem jakichkolwiek dowódów potwierdzających fakt wyzbycia się podatnika własności rzeczy ruchomej.

Przesłanką wygaśnięcia obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych zgodnie z art. 9 ust. 3 u.p.o.l. może być zbycie pojazdu – przeniesienie prawa własności – a więc sytuacja, w której pojazd zmienia właściciela, a nie staje się rzeczą niczyją (w myśl powoływanego przepisu kodeksu cywilnego). Wspomniany obowiązek podatkowy wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, lub z końcem miesiąca, w którym upłynął czas, na który pojazd powierzono (art. 9 ust. 5). W niniejszej sprawie pojazd ten w rozpatrywanym roku podatkowym nie został wyrejestrowany ani nie był czasowo wycofany z ruchu. Skarżący w toku postępowania podatkowego, w dalszej kolejności sądowego nie wykazał zmian w prawie własności autobusu (w tym na rzecz Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego). Z kolei wyrejestrowanie omawianego pojazdu podatnik uważał za zbędną i nadmiernie dolegliwą formalność.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stan własności i parametry techniczne pojazdu - istotne z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od środków transportowych - organ przyjął w oparciu o dokumenty. Podatnik nie podważył ustaleń organu w tej materii. Mając powyższe na uwadze, nie można uznać, że skarżący nie jest właścicielem opodatkowanego pojazdu, bez względu na jego stan techniczny. W konsekwencji jest on zobowiązany do uiszczenia podatku od środków transportowych za 2018 r., natomiast zarzuty naruszenia art. 180 k.c. oraz art. 21 § 1 pkt 1 § 3 Ordynacji Podatkowej oraz art. 8 pkt 7, art. 9 ust. 1-5 u.p.o.l. należało uznać za bezpodstawne.

3.5. Zarzuty naruszenia kodeksu postępowania administracyjnego nie mogą być rozpoznane merytorycznie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana w procedurze podatkowej, do której Kodeks postępowania administracyjnego nie ma zastosowania, zgodnie z art. 3. § 1. k.p.a. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.2), z wyjątkiem przepisów działów IV i VIII.

3.6. Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok nie narusza podniesionych w skardze kasacyjnej przepisów prawa zarówno procesowego, jak i materialnego. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną podstaw, stosownie do art. 184 p.p.s.a.

Bogusław Woźniak Dominik Gajewski Anna Dalkowska