Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 343/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 24, art. 35
journal: Dz.U. 2022 poz 1191
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Wojewody z dnia 11 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z 11 marca 2024 r. (znak: [...]) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z 29 listopada 2023 r. (znak: [...]) o wymeldowaniu z pobytu stałego.

Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z 6 października 2023 r. (data wpływu do Urzędu Miasta K. – 6 października 2023 r.) M. R. wniosła o wymeldowanie swojej matki, W. W. (dalej: skarżąca) z pobytu stałego w nieruchomości położonej w K. przy ul. [...]. We wniosku M. R. wskazała, że jej matka nie zamieszkuje pod ww. adresem od dwóch lat i nie posiada w nim żadnych swoich rzeczy osobistych. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 20 grudnia 2022 r. (sygn. akt [...]) skarżącej przywrócono posiadanie spornego lokalu (nieruchomości) przy ul. [...] w K.. Pomimo przywrócenia posiadania przedmiotowej nieruchomości skarżąca nie wstąpiła w jej posiadanie oraz nie wyegzekwowała wyroku poprzez komornika. Matka skarżącej wskazała także, że zawarła umowę przedwstępną sprzedaży przedmiotowej nieruchomości.

Decyzją z 29 listopada 2023 r. Prezydent Miasta K. (znak: [...]) orzekł o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego w nieruchomości położonej przy ul. [...] w K., uznając, że w sprawie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (Dz. U. z 2024 r. poz. 736 ze zm., dalej: u.e.l.).

Skarżąca, reprezentowana przez ad G., złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając organowi naruszenie art. 35 u.e.l. poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że sam fakt opuszczenia miejsca stałego pobytu niezależnie od okoliczności jakie jemu towarzyszyły, a także brak wyegzekwowania wyroku Sądu w przedmiocie przywrócenia prawa do posiadania niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy jest wystarczający do wymeldowania osoby z pobytu stałego. Zarzucono również niewyczerpujące zebranie oraz rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

Decyzją z 11 marca 2024 r. (znak: [...]) Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie Wojewody przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l. jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Regułą jest, że opuszczenie lokalu powinno być konsekwencją zachowania samego wymeldowanego (wynikiem woli tej osoby) i nosić cechy dobrowolności. Opuszczeniem lokalu jest nie tylko faktyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.

Organ odwoławczy po zapoznaniu się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym stwierdził, że skarżąca rzeczywiście nie zamieszkuje w nieruchomości położonej w K. przy ul. [...]. Przebywa w lokalu przy ul. [...] w K., gdzie też odbierała korespondencję organu I instancji. Sąd Rejonowy w K. uprzednio przywołanym prawomocnym wyrokiem przywrócił skarżącej oraz jej mężowi utracone przez nich w skutek naruszenia przez M. R. posiadanie nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], poprzez wydanie kluczy do tej nieruchomości oraz udostępnienie do korzystania przez wymienionych z jednego pokoju znajdującego się na pierwszym piętrze posadowionym na tej nieruchomości w budynku mieszkalnym wraz z dostępem do kuchni, łazienki i części działki umożliwiającej korzystanie z powyższych pomieszczeń. Pomimo pozytywnego rozstrzygnięcia Sądu, skarżąca nie podjęła próby powrotu do lokalu. Nie zainicjowała również postępowania egzekucyjnego zmierzającego do realizacji ww. wyroku.

Wojewoda zaznaczył także, że w dniu 27 października 2023 r. M. R. i B. R. sprzedali przedmiotowy lokal mieszkalny. Skarżąca nie podjęła jednak działań zmierzających do uzyskania tytułu wykonawczego przeciwko nowym właścicielom. Co istotne, skarżąca rozważała dobrowolne wyprowadzenie się z nieruchomości pod warunkiem dokonania zwrotu za poniesione nakłady na nieruchomość w kwocie [...]zł oraz zwrot należności za wszystkie opłacone rachunki za dom (k. 39 akt administracyjnych – odpowiedź na wypowiedzenie umowy użyczenia).

Skarżąca, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Wojewody, pismem z 11 kwietnia 2024 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niezbadanie czy obecne miejsce zamieszkania skarżącej traktowane jest przez nią jako stałe miejsce pobytu oraz niezbadanie przyczyn braku egzekucji wydanego przez Sąd wyroku w przedmiocie przywrócenia posiadania;

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie niewystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, niewyjaśniającego przesłanek faktycznych i prawnych wydanego rozstrzygnięcia, co powoduje niemożność prześledzenia toku rozumowania organu wydającego zaskarżoną decyzję;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy tj. orzeczenie o odmowie wymeldowania;

- art. 35 u.e.l. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że sam fakt opuszczenia miejsca stałego pobytu niezależnie od okoliczności jakie jemu towarzyszyły, a także brak wyegzekwowania wyroku Sąd w przedmiocie przywrócenia prawda do posiadania, niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy, jest wystarczający do wymeldowania osoby z pobytu stałego.

Jednocześnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca wniosła także o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc jednocześnie o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Skarga była niezasadna.

Podstawą prawną podjętej w sprawie decyzji był art. 35 u.e.l., zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

W rozpoznawanej sprawie należało rozstrzygnąć, czy zaistniały w sprawie przesłanki uzasadniające wymeldowanie skarżącej z pobytu stałego z dotychczasowego adresu zameldowania. Warunkiem orzeczenia o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest bowiem zaistnienie przesłanek zawartych w art. 35 u.e.l., a więc przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wskazać przy tym trzeba, że pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 u.e.l. jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przyjmuje się, że zamieszkiwanie w danym lokalu polega na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Tak rozumiany pobyt stały świadczy o tym, że dany lokal stanowi centrum życiowe danej osoby i jednocześnie stanowi podstawę obowiązku meldunkowego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i wiąże się z elementem faktycznego przebywania w danym miejscu, z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (zob. wyrok WSA w Warszawie z 22 maja 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 600/05, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu.

Opuszczenie przez osobę zameldowaną miejsca stałego pobytu stanowi materialną przesłankę wydania przez organ decyzji o wymeldowaniu. Mimo, że w orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że co do zasady opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej, jednakże – w pewnych przypadkach – wola osoby zameldowanej nie ma wpływu na wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Brak dobrowolności nie zawsze zatem stanowi przeszkodę do wymeldowania.

Należy podzielić wypracowane w orzecznictwie stanowisko, że jako równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać nie tylko sytuację, gdy z własnej woli osoba opuszcza lokal, ale także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu bądź przymuszona do opuszczenia tego lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (zob. wyrok NSA z 25 października 2005 r., wyrok WSA w Gliwicach z 6 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 346/14, wyrok WSA w Olsztynie z 31 stycznia 2012 r., II SA/Ol 674/11).

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że skarżąca nie przebywa w przedmiotowym lokalu od blisko trzech lat i nie podejmowała żadnych działań zmierzających do ponownego w nim zamieszkania. Co prawda wyrokiem z 22 grudnia 2022 r. Sąd Rejonowy w K. (sygn. akt [...]) przywrócił skarżącej posiadanie przedmiotowego lokalu, lecz skarżąca nigdy tego wyroku nie wyegzekwowała. Po pierwsze, nie doprowadziła do opatrzenia klauzulą wykonalności punkt I wyroku, a w rezultacie nie dysponowała tytułem wykonalności umożliwiającym wszczęcie postępowania w przedmiocie przywrócenia posiadania lokalu. Po drugie, nie próbowała w ogóle złożyć wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, na podstawie którego organ egzekucyjny ustaliłby koszty jego prowadzenia (zaliczkę), a skarżąca mogłaby wówczas złożyć wniosek do sądu o zwolnienie jej z ich ponoszenia (art. 45 ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 377). Skarżąca nigdy jednak tego nie uczyniła, argumentując przy tym w treści skargi, że w ostatnim czasie złożyła wniosek o zwolnienie jej od kosztów w innej sprawie cywilnej i oddalono go w całości. Nie można jednak z góry przyjąć, że analogiczne rozstrzygnięcie zapadłoby również i w tej sprawie, skoro skarżąca nawet nie złożyła wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a tym samym nie ustaliła kosztów jego prowadzenia. Obecnie mieszkanie stanowi własność uczestników postępowania na skutek jego sprzedaży przez córkę skarżącej, a zatem innych osób niż wskazane w treści tytułu egzekucyjnego.

Warto również dodać, że skarżąca rozważała dobrowolne wyprowadzenie się z przedmiotowej nieruchomości – pod warunkiem dokonania zwrotu za poniesione nakłady w kwocie [...]zł oraz zwrotu należności za opłacone rachunki (k. 39 akt administracyjnych – odpowiedź na wypowiedzenie umowy użyczenia). W toku przesłuchania skarżąca oświadczyła także, że rozmawiała z nowymi właścicielami spornego lokalu i powiedziała im, że wymelduje się dopiero, gdy otrzyma od nich kwotę [...]zł lub inne mieszkanie (k. 21 akt administracyjnych – protokół przesłuchania).

W świetle powyższego trafnie przyjął organ, że w sprawie zaistniały przesłanki umożliwiające orzeczenie o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego w przedmiotowej nieruchomości. Jako główną przyczynę wskazano fakt braku wyegzekwowania orzeczenia sądu przywracającego posiadanie lokalu, przez co opuszczenie przez skarżącą miejsca pobytu stałego nabrało cechy trwałości i dobrowolności. Sąd w pełni podziela tę argumentację.

Podnoszone przez skarżącą zarzuty są niezasadne. Organy obu instancji nie kwestionowały okoliczności towarzyszących opuszczeniu spornego lokalu przez skarżącą – kłótni skarżącej z córką i wymiany zamków w drzwiach. Zgodnie jednak z przywołanym wcześniej orzecznictwem za dobrowolne opuszczenie lokalu należy uznać również sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu bądź przymuszona do opuszczenia tego lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Organy rozpatrujące niniejszą sprawę stwierdziły jedynie, że skarżąca nie wszczęła postępowania egzekucyjnego na podstawie wyroku o przywróceniu posiadania.

Nietrafne okazały się także zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych – orzekające w sprawie organy wywiązały się z ciążących na nich obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przepisy te nakładają na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązek wnikliwego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, to jest dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy, wyjaśniając w motywach podjętych rozstrzygnięć z jakich powodów faktycznych i prawnych uznały zasadność wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącej z miejsca stałego pobytu, co wypełnia postanowienia art. 107 § 3 k.p.a.

Ponadto, organy w toku postępowania wyjaśniającego dotyczącego zameldowania na pobyt stały mają za zadanie zbadać, czy strona opuściła miejsce dotychczasowego pobytu. Jak wyżej wskazano, kwestia dobrowolności tego opuszczenia jest kwestią poboczną, tym bardziej, jeśli nie zostały podjęte stosowne środki mające na celu przywrócenie możliwości powrotu do miejsca zameldowania. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie. Należy przyjąć, że – obiektywnie rzecz ujmując – skarżąca pogodziła się ze stanem opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania i brakiem możliwości powrotu do niego. To zaś sprawia, że ocena co do wypełnienia przesłanek wskazanych w art. 35 u.e.l. poczyniona przez organy była trafna. Sąd takie stanowisko podziela.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.