Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1114/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie : WSA Monika Niedźwiedź WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Protokolant : starszy referent sądowy Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2023 r. sprawy ze skargi O. Spółka Akcyjna z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 13 lipca 2023 r. znak: SKO.GN/4160/36/2023 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu skargę oddala.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 13 lipca 2023 roku, znak: SKO.GN/4160/36/2023 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 27 kwietnia 2023 r. nr GS-03.6841.2.2017.PŁ orzekającej o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] O. S.A. z siedzibą w P. powstałą w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą C. " w W. w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa, wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego - Rejestru Przedsiębiorców, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi, XX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego własność Gminy Miejskiej Kraków utworzonego z działki nr [...] o pow. 0,0855 ha, obręb 51, jedn. ewid. Nowa Huta, objętej księgą wieczystą nr [...] wraz z prawem własności budynków i urządzeń na gruncie tym zlokalizowanych.

Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach.

Wnioskiem z dnia 10 maja 2017 roku spółka O. S.A. z siedzibą w P. , wystąpiła z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku w oparciu o art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami - prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy Kraków, utworzonej z działki nr [...] o pow. 0,0855 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], położonej w obrębie 51, jedn. ewid. Nowa Huta wraz z prawem własności budynków i urządzeń trwale z gruntem związanych (k. 1 – 13 a.a.).

[...] O. S.A. z siedzibą w P. powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Centrala P. w W. w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa, wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego - Rejestru Przedsiębiorców, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi, XX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS [...].

Do wniosku o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku prawa użytkowania wieczystego nieruchomości Wnioskodawca dołączył uwierzytelnioną kserokopię decyzji Urzędu Dzielnicowego dla Krakowa Nowej Huty z dnia 27 grudnia 1988 roku znak G.IV.8224/0/58/88 o ustaleniu z dniem 1 stycznia 1989 roku opłaty rocznej za zarząd gruntem państwowym stanowiącym m. in. parcelę kat. [...], elaborat opisowy składników budowlanych znajdujących się na stacji benzynowej [...] nr [...] Kraków Nowa Huta [...] z lutego 1992 roku. Natomiast w toku prowadzonego postępowania, do akt niniejszej sprawy, Spółka przedłożyła: uwierzytelnioną kserokopię decyzji Wojewody Krakowskiego z dnia 12 grudnia 1994 roku znak GG.VI.7224/31/94/GA o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku przez Centralę P. w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w Krakowie - Nowa Huta, obręb 51, składającego się z działki nr [...] o pow. 0,0855 ha i nabycia nieodpłatnie prawa własności budynków położonych na działce nr [...]: budynek o konstrukcji stalowej, wiata stalowa, wiata magazynowa, ogrodzenie, drogi i place, zbiorniki technologiczne, uwierzytelnioną kserokopię oświadczenia z dnia 27 listopada 1991 roku o ustaleniu opłat z dniem 1 stycznia 1991 roku, uwierzytelnioną kserokopię oświadczenia z dnia 7 marca 1994 roku o przekazaniu w zarząd parcel kat. nr [...], nr [...] i nr [...], oświadczenie z dnia 15 listopada 2022 roku złożone przez osoby pracujące w strukturach Spółki, kserokopię decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 29 listopada 2000 roku znak GN-5/2-WP-188/2000 utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 17 sierpnia 2000 roku znak GN-5/2-R-188/2000 o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody Krakowskiego z dnia 12 grudnia 1994 roku znak GG.VI.7224/31/94/GA, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2002 roku, sygn. akt I SA 17/01, oraz wykaz zmian gruntowych dla działki nr [...].

Nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] o pow. 0,0855 ha, obr. 51, jedn. ewid. Kraków - Nowa Huta, objęta księgą wieczystą nr KR[...] stanowi własność Gminy Kraków na podstawie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 20 grudnia 2013 roku znak WS-Vll.7532.1.1523.2013.TG, utrzymanej w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 29 stycznia 2016 roku znak KKU-15/14 oraz wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2016 roku sygn. akt I SA/Wa 371/16.

Organ I instancji zwrócił się do stosownych jednostek, Biur oraz Wydziałów Urzędu Miasta Krakowa celem uzyskania aktualnych opinii dotyczących przedmiotowego gruntu. W wyniku podjętych działań zgromadzono informacje o stanie prawnym nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania. W niniejszej sprawie zwrócono się do Archiwum Narodowego w Krakowie, Starostwa Powiatowego w Krakowie, Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego oraz Archiwum Akt Nowych w Warszawie o przeprowadzenie kwerendy i zbadanie, czy w posiadanych zasobach archiwalnych znajdują się akta dotyczące działki nr [...], a w szczególności decyzja o przekazaniu w zarząd przed dniem 5 grudnia 1990 roku poprzednikowi prawnemu Wnioskodawcy ww. nieruchomości. Adresaci powyższych zapytań udzielili negatywnych odpowiedzi co do istnienia w ich zbiorach dokumentów potwierdzających ustanowienie zarządu na ww. działce.

Równocześnie, pismem z dnia 5 października 2022 roku zwrócono się do Wnioskodawcy o przeprowadzenie kwerendy w zasobach archiwalnych Spółki celem odszukania dokumentacji dotychczas nieprzedłożonej, która mogłaby mieć znaczenie przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. W odpowiedzi na skierowaną korespondencję, przy piśmie z dnia 14 listopada 2022 roku Spółka przesłała oświadczenie z dnia 15 listopada 2022 roku złożone przez osoby pracujące w strukturach Spółki. Z treści oświadczenie wynika, iż w sytuacji, w której nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1 art. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kodeksu postępowania administracyjnego. Dodatkowo, pismem z dnia 28 listopada 2022 roku pełnomocnik Wnioskodawcy poinformował, iż w trybie art. 75 w niniejszej sprawie, może złożyć zeznania w charakterze świadka były z-ca Dyrektora ds. Technicznych C. .

W tych okolicznościach sprawy Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 27 kwietnia 2023 roku, znak: GS-03.6841.2.2017.PŁ odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku przez [...] O. S.A. z siedzibą w P., powstałą w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Centrala P. " w W. w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa, wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego - Rejestru Przedsiębiorców, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi, XX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego własność Gminy Miejskiej Kraków utworzonego z działki nr [...] o pow. 0,0855 ha, obręb 51, jedn. ewid. Nowa Huta, objętej księgą wieczystą nr [...] wraz z prawem własności budynków i urządzeń na gruncie tym zlokalizowanych.

W uzasadnieniu do wydanej decyzji organ stwierdził, że zgodnie z brzmieniem art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje, jeżeli państwowe lub komunalne osoby prawne posiadały w tym dniu określone grunty w zarządzie. Nie może być zatem wątpliwości co do tego, że warunkiem wymaganym do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali było posiadanie gruntów objętych wnioskiem w zarządzie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, a udowodnienie tej okoliczności spoczywa na podmiocie zainteresowanym. Samo faktyczne władanie gruntami nie determinuje w sposób konieczny istnienia w dniu 5 grudnia 1990 roku prawa zarządu. Wykazanie zarządu przez państwowe i komunalne osoby prawne jest dokonywane w oparciu o dokumenty określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. W świetle § 4 ust. 1 tego rozporządzenia wojewoda lub organ wykonawczy gminy stwierdza fakt przysługiwania państwowym osobom prawnym zarządu w dniu 5 grudnia 1990 roku na podstawie co najmniej jednego z wymienionych w pkt 1-10 dokumentów. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym, o czym stanowi § 4 ust. 3 rozporządzenia. W trybie przepisu § 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 roku można dowodzić istnienia prawa zarządu jedynie wtedy, gdy uprzednio prawo zarządu nieruchomości było ustanowione, lecz nie zachowały się dokumenty stwierdzające tę okoliczność.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego organ uznał, iż nie ma podstaw do stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku przez O. S.A. z siedzibą w P. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości utworzonej z działki nr [...], obręb 51, jedn. ewid. Kraków - Nowa Huta, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr KR[...] wraz z prawem własności budynków i urządzeń trwale z gruntem związanych według stanu na dzień 5 grudnia 1990 roku. U podstaw takiego stwierdzenia jest fakt, że przedłożone w niniejszej sprawie dokumenty nie przesądzają o oddaniu ww. działki w zarząd.

Organ zaznaczył tez, że kwestia ustalenia istnienia dokumentacji świadczącej o wykonywaniu zarządu w stosunku do nieruchomości utworzonej z działki ewidencyjnej nr [...] została zbadana w przeprowadzonym przez Wojewodę Małopolskiego postępowaniu komunalizacyjnym zakończonym wydaniem decyzji z dnia 20 grudnia 2013 roku znak WS-N/II.7532.1.1523.2013.TG stwierdzającej nabycie z dniem 27 maja 1990 roku z mocy prawa przez Gminę Kraków prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], obręb 51, jedn. ewid. Kraków - Nowa Huta, utrzymanej w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 29 stycznia 2016 roku znak KKU-15/14 oraz wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2016 roku, sygn. akt I SA/WA 371/16. W treści uzasadnienia ww. decyzji wskazano, że w dniu 27 maja 1990 roku poprzednik prawny Wnioskodawcy przedsiębiorstwo państwowe C. w W. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu nieruchomości w zarząd.

Fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości nie kreuje rzeczonego prawa. Instytucja zarządu uregulowana była już w dekrecie z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, a także rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 roku w sprawie przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych, na podstawie których wydawane były decyzje o przekazaniu gruntów. Z kolei na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, prawo zarządu na rzecz przedsiębiorstw państwowych mogło zostać ustanowione w drodze decyzji organu administracji państwowej stopnia podstawowego, o oddaniu nieruchomości w użytkowanie. W późniejszym okresie oddanie nieruchomości w zarząd następowało w wyniku wydanej w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, zgodnie z którą państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości.

W związku z powyższym, dla ustanowienia zarządu na nieruchomościach państwowych ustawodawca wymagał decyzji administracyjnej wydawanej przez organ. W przypadku braku takiej decyzji odnoszącej się do konkretnej nieruchomości, bezwzględnie należy przyjąć, iż nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej.

Prezydent Miasta Krakowa wskazał też, że w dniu 12 grudnia 1994 roku Wojewoda Krakowski wydał decyzję znak GG.VI.7224/31/94/GA o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku przez C. w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w Krakowie - Nowa Huta, obręb 51, składającego się z działki nr [...] o pow. 0,0855 ha i nabycia nieodpłatnie prawa własności budynków położonych na działce nr [...]: budynek o konstrukcji stalowej, wiata stalowa, wiata magazynowa, ogrodzenie, drogi i place, zbiorniki technologiczne, w której jako podstawę stwierdzenia prawa zarządu przyjęto decyzję Urzędu Dzielnicowego Kraków - Nowa Huta Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia 27 grudnia 1988 roku znak G.IV.8224/0/58/88 oraz oświadczenie dyrektora Okręgowej Dyrekcji [...] w K. z dnia 7 marca 1994 roku.

Natomiast Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia 17 sierpnia 2000 roku znak GN-5/2-R-188/2000 stwierdził nieważność ww. decyzji Wojewody Krakowskiego z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W wyniku złożonego przez O. S.A. z siedzibą w P. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia 29 listopada 2000 roku znak GN-5/2-WP-188/2000 utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 17 sierpnia 2000 roku. Następnie na skutek wniesionej przez O. S.A. z siedzibą w P. skargi, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 czerwca 2002 roku, sygn. akt I SA 17/01, oddalił ww. skargę, podając w uzasadnieniu, iż podziela stanowisko Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wyrażone w uprzednio wydanych decyzjach.

Prezydent Miasta Krakowa zaznaczył też, że wnioskodawca wywodzi istnienie prawa zarządu z decyzji Urzędu Dzielnicowego Kraków-Nowa Huta z dnia 27 grudnia 1988 roku znak G.IV.8224/0/58/88, na podstawie której ustalono O. w K. z dniem 1 stycznia 1989 roku opłatę roczną za zarząd gruntem państwowym stanowiącym m. in. parcelę kat. [...] - [...]. Jednakże przedmiotowa decyzja nie wskazuje na istnienie jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego fakt sprawowania zarządu, który istniał, ale nie zachował się do dnia orzekania przez właściwe organy. Nie może zatem stanowić podstawy stwierdzenia istnienia prawa zarządu po stronie Wnioskodawcy. Powołany dokument nie wskazuje podstaw prawnych przekazania nieruchomości utworzonej z działki nr [...], obr. 51, jedn. ewid. Kraków - Nowa Huta.

Nawet hipotetycznie zakładając, że powyżej wskazana decyzja o ustaleniu opłaty rocznej mogłaby zostać zakwalifikowana jako decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, oraz że potwierdza ustanowienie prawa zarządu działki nr [...] na rzecz poprzednika prawnego O. S.A. z siedzibą w P. , to należy zauważyć, iż dokument ten odnosi się do opłaty naliczonej w 1988 roku. Tymczasem podstawa prawna decyzji, tj. art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami nakazuje, by prawo zarządu (użytkowania) nieruchomości zostało wykazane na dzień 5 grudnia 1990 roku. Analizowana decyzja nie potwierdza okoliczności, że prawo zarządu, z tytułu którego naliczona została opłata, trwało do dnia 5 grudnia 1990 roku. Tylko bowiem udokumentowanie tej okoliczności, byłoby warunkiem stwierdzenia nabycia przez Wnioskodawcę prawa użytkowania wieczystego działki nr [...].

Ponadto, przedmiotowa decyzja ustalała opłatę roczną za zarząd gruntem w odniesieniu do jednej z parcel tworzących działkę nr [...], tj. parceli I. kat. [...] gm. kat. [...] i nie obejmowała pozostałych parcel wchodzących w skład ww. działki, tj. parcel I. kat. [...] oraz [...], jak również parcel, z których zostały one wydzielone tj. parcel I. kat [...] i [...].

Oceniając natomiast oświadczenie z dnia 7 marca 1994 roku, złożone przez osoby pracujące w strukturach Spółki, o przekazaniu poprzednikowi prawnemu Wnioskodawcy w zarząd przez MZGT w K. w 1975 roku parcel kat. nr [...], nr [...] i nr [...], organ wywiódł, iż nie może ono przesądzać o istnieniu w dniu 5 grudnia 1990 roku prawa zarządu. Sam fakt złożenia oświadczenia o przysługiwaniu Spółce prawa zarządu do stanowiącej przedmiot postępowania nieruchomości nie wypełnia przesłanki ustalonej przepisem art. 200 u.g.n. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2021 roku, sygn. akt I OSK 2548/20).

Organ wskazał, że przedstawione przez Wnioskodawcę dokumenty oraz złożone zeznania świadka nie wskazują ani podstawy prawnej ustanowienia zarządu, ani źródeł jego powstania. Podkreślić trzeba, że ustalenie prawa zarządu nie może być wynikiem luźnych domniemań.

Natomiast przepis § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku umożliwia na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron stwierdzenie "dotychczasowego prawa zarządu". Zatem prawo to musiało być ustanowione w przeszłości, skoro "dotychczas" nie istnieje. Tym samym zeznania świadków, czy oświadczenia stron muszą określać w jaki sposób prawo zarządu zostało ustanowione w przeszłości. Wnioskodawca uwłaszczenia winien wykazać, że miał w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd, użytkowanie), które później zginęły bądź uległy zniszczeniu, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2009 roku, sygn. akt I OSK 207/09).

Zdaniem Organu, w trybie § 4 ust. 3 rozporządzenia można dowodzić istnienia prawa zarządu jedynie wtedy, gdy przesądzone zostanie uprzednio, że prawo to było ustanowione, lecz jedynie nie zachowały się dokumenty (wskazane w § 4 ust. 1 pkt 1-10 rozporządzenia) stwierdzające powyższą okoliczność (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 września 2018 roku, sygn. akt II SA/Kr 754/18).

Konkludując, w efekcie podjętych czynności, nie zostało stwierdzone, iż objęta wnioskiem nieruchomość pozostawała w dniu 5 grudnia 1990 roku w zarządzie Wnioskodawcy bądź jego poprzednika prawnego. Nie ustalono decyzji o oddaniu jej w zarząd oraz nie ustalono również innych dokumentów potwierdzających nawet pośrednio istnienie tego prawa. W ocenie Organu, faktu tego nie potwierdzają przedłożone przez Wnioskodawcę dokumenty oraz złożone przez świadka zeznania.

Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 27 kwietnia 2023 roku złożyła spółka O. S.A. z siedzibą w P.

Po rozpatrzeniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 13 lipca 2023 roku utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa.

Kolegium podzieliło podzielić pogląd Organu I instancji, że w rozpatrywanej sprawie nie istniały dokumenty potwierdzające prawo zarządu nieruchomości oznaczonej jako działka działki nr [...] o pow. 0,0855 ha, obręb 51, jedn. ewid. Nowa Huta, objętej księgą wieczystą nr [...] Organ podjął działania w celu odnalezienia powyższych dokumentów. Przeprowadzono szczegółową kwerendę akt archiwalnych Archiwum Narodowego w Krakowie, Starostwa Powiatowego w Krakowie, Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego oraz Archiwum Akt Nowych w Warszawie. W wyniku kwerendy nie zostało stwierdzone, żeby istniały dokumenty potwierdzające prawo zarządu do działki nr [...], a których istnienie pozwoliłoby na stwierdzenie, iż poprzednicy prawni Wnioskodawcy sprawowali w dniu 5 grudnia 1990 roku zarząd nieruchomością wskazaną w złożonym wniosku.

Kolegium podkreśliło, że jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa powyżej, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym, o czym stanowi § 4 ust. 3 rozporządzenia. W trybie przepisu § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku można dowodzić istnienia prawa zarządu jedynie wtedy, gdy uprzednio prawo zarządu nieruchomości było ustanowione, lecz nie zachowały się dokumenty stwierdzające tę okoliczność. Innymi słowy, ustalenie prawa zarządu w tym trybie, wymaga również - poza przeprowadzeniem dowodu z zeznań świadków bądź złożeniem oświadczenia przez samego wnioskodawcę - ustalenia, iż dokumenty, z których wynika prawo zarządu w rzeczywistości istniały w przeszłości, ale nie zachowały się do dnia orzekania w sprawie. W toku prowadzonego postępowania, w dniu 20 lutego 2023 roku, osoba pracująca w strukturach Spółki od lat 70-tych XX wieku została przesłuchana w charakterze świadka. Z treści jej zeznań wynika, iż nie ma wiedzy na temat ustanowienia prawa zarządu w odniesieniu do działki nr [...] na rzecz poprzednika prawnego O. S.A. z siedzibą w P.

Skargę na powyższą decyzję złożyła spółka [...] O. S.A. z siedzibą w P. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego M. M., w której to skardze podniesiono następujące zarzuty:

1. Naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: "ugn") w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10.02.1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.; dalej: "rozporządzenie") przez niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, że skarżącej nie przysługiwało prawo zarządu nieruchomości ani inny tytuł prawny do nieruchomości uzasadniający stwierdzenie nabycia przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego nieruchomości;

2. Naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 78 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "kpa") przez niewłaściwe zastosowanie i niedostrzeżenie dokonania niewłaściwych ustaleń faktycznych dających podstawy do rozstrzygnięcia, że skarżącej przysługiwało prawo zarządu nieruchomości uzasadniające stwierdzenie nabycia przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3. Naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 75 § 2 kpa przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że oświadczenie złożone w trybie art. 75 § 2 kpa nie jest wystarczające do dokonania ustaleń faktycznych dających podstawy do rozstrzygnięcia, że skarżącej przysługiwało prawo zarządu nieruchomości uzasadniające stwierdzenie nabycia przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Powołując się na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z dnia 13.07.2023 r.; znak sprawy: SKO.GN/4160/36/2023 i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie z powodu jej bezzasadności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

W myśl art. 145 § 1 pkt 1) p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie do wyroku NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przedmiotowa sprawa dotyczy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.

Na wstępie trzeba poczynić kilka uwag o charakterze ogólniejszym, które nie pozostają bez znaczenia w niniejszej sprawie.

W okresie obowiązywania zasady jednolitej własności państwowej, wywodzonej z art. 128 k.c. w pierwotnym brzmieniu, do czasu wejścia w życie w dniu 1 lutego 1989 r. ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 3, poz. 11), Skarb Państwa był wyłącznym podmiotem uprawnień dotyczących mienia państwowego, a państwowe osoby prawne wykonywały jedynie te uprawnienia w imieniu własnym, ale na rzecz Skarbu Państwa.

Poprzednikiem prawnym Skarżącej spółki było przedsiębiorstwo państwowe C. w W..

Państwowe osoby prawne - w granicach swej zdolności prawnej - wykonywały względem zarządzanych przez nie części mienia ogólnonarodowego uprawnienia płynące z własności państwowej. Do państwowych osób prawnych zaliczane były przedsiębiorstwa państwowe (por. art. 2 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych, t.j.: Dz. U. z 1960 r. Nr 18, poz. 11; następnie art. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych; j.t.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2152).

Zniesienie konstrukcji jednolitej własności państwowej nie skutkowało bezpośrednio przekształceniem uprawnień przysługujących państwowym osobom prawnym do części mienia ogólnonarodowego (własności państwowej), pozostających w ich zarządzie. Przekształcenie tych uprawnień dokonywało się w oparciu o przepisy szczególne. I tak w odniesieniu do mienia, które pozostawało w zarządzie państwowych osób prawnych następowało przekształcenie gruntów w prawo użytkowania wieczystego, a w odniesieniu do znajdujących się na tych gruntach budynków, innych urządzeń i lokali w prawo własności w oparciu o art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 91, poz. 455, dalej też jako: "ustawa z dnia 29 września 1990 r.").

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. poz. 464, z późn. zm.) grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich. Uprawnienia państwowych gospodarstw rolnych do będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w ich zarządzie gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa reguluje odrębna ustawa.

Stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 roku budynki i inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych, stają się z tym dniem z mocy prawa własnością tych osób. Nabycie własności przez te osoby następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych.

Powyżej przytoczono brzmienie wskazanych przepisów z uwzględnieniem treści ustawy z dnia 7 października 1992 roku zmieniająca ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1992 roku, Nr 91, poz. 455) – dalej jako "ustawa z dnia 7 października 1992 roku".

Niezależnie można jeszcze wskazać, że w odniesieniu do innych składników majątkowych - również w prawo własności - przekształcenie dokonało się w dniu 7 stycznia 1991 r., na podstawie art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 1991 r. Nr 2, poz. 6, dalej: "u.z.u.p.p."; por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1991 r., sygn. III CZP 38/91, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2015 r., sygn. IV CSK 514/14), którym skreślono przepis, iż "przedsiębiorstwo państwowe wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia ogólnonarodowego będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych przepisami ustawowymi", a jednocześnie wprowadzono przepis, że "przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia mu ochronę".

Do powstania prawa użytkowania wieczystego dochodziło także, stosownie do art. 2 ust. 3, art. 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r., która została zmieniona ustawą z dnia 7 października 1992 r., z dniem 24 grudnia 1992 r., na podstawie decyzji administracyjnej wydawanej przez wojewodę w stosunku do państwowych osób prawnych, innych niż Skarb Państwa oraz przedsiębiorstw komunalnych. Nabycie prawa użytkowania wieczystego dotyczyło gruntu, który był w zarządzie tych osób, a w stosunku do budynków i innych urządzeń oraz lokali znajdujących się na tych gruntach prawa własności (art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r.).

Ponadto w kontekście niniejszej sprawy można także wskazać, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 roku, Nr 32, poz. 191) jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do

1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego,

2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego,

3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1

- staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (to jest z dniem 27 maja 1990 roku) z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Prowadzone, na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, postępowanie uwłaszczeniowe nie koliduje z postępowaniem komunalizacyjnym, prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, ponieważ w tym postępowaniu znaczenie prawne ma stan na dzień 27 maja 1990 r., a więc przed dniem 5 grudnia 1990 r. Postępowanie uwłaszczeniowe toczy się na podstawie przepisów, które weszły w życie po dniu 27 maja 1990 r. Oznacza to, że decyzja uwłaszczeniowa i decyzja komunalizacyjna nie są tożsame, zostały bowiem wydane na podstawie innych przepisów prawa, jak również toczyły się z udziałem innych stron postępowania. Oznacza to, że fakt "uwłaszczenia" pozostaje bez wpływu na komunalizację, gdyż nastąpiła ona z mocy prawa z datą wcześniejszą niż "uwłaszczenie". (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia sygn. I OSK 1501/11).

Zatem komunalizacja mienia ogólnonarodowego (państwowego) na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, nastąpiła z mocy prawa, z dniem wejścia w życie ustawy, to jest 27 maja 1990 r., a decyzja komunalizacyjna, która potwierdza jedynie przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę, ma charakter deklaratoryjny.

W kontekście niniejszej sprawy trzeba zaznaczyć, że Wojewoda Małopolski w postępowaniu komunalizacyjnym zakończonym wydaniem decyzji z dnia 20 grudnia 2013 roku znak WS-N/II.7532.1.1523.2013.TG stwierdził nabycie z dniem 27 maja 1990 roku z mocy prawa przez Gminę Kraków prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], obręb 51, jedn. ewid. Kraków - Nowa Huta. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 29 stycznia 2016 roku, znak KKU-15/14, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 października 2016 roku, sygn. I SA/WA 371/16 oddalił skargę na tę decyzję.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 13 lipca 2023 roku została natomiast wydana w oparciu o art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 344 ze zm.) – dalej jako "u.g.n.", zgodnie z którym "W sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. poz. 464, z późn. zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank G. , które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady:

1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych;

2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy;

3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2;

4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty."

Przepis ten odwołując się do ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.), która utraciła moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 1998 r., otwiera możliwość uwłaszczenia państwowych osób prawnych, określając warunki przekształcenia istniejącego w dniu wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej (5 grudnia 1990 r.) tytułu prawnego do nieruchomości gruntowej w inny tytuł prawny. Związana z tym przekształceniem decyzja deklaratoryjna miała potwierdzać zaistniały stan prawny. Jedynym i podstawowym warunkiem uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych w oparciu o art. 200 ust. 1 u.g.n. było legitymowanie się przez te osoby w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu gruntami oraz budynkami. Zatem okoliczność pozostawania działki w zarządzie takiej osoby w dacie 5 grudnia 1990 r. przesądzała o konieczności stwierdzenia uwłaszczenia.

W art. 200 u.g.n. ustawodawca nie zdefiniował dla potrzeb postępowań uwłaszczeniowych pojęcia zarządu i sposobu jego wykazywania. Pomocne w tym zakresie jest wydane w oparciu o delegację ustawową z art. 206 u.g.n. rozporządzenie Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 roku, Nr 23, poz. 120).

W § 4 tego rozporządzenia uregulowano procedurę stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia stwierdzenie faktu przysługiwania państwowym i komunalnym osobom prawnym prawa zarządu do nieruchomości może nastąpić w oparciu o co najmniej jeden z poniższych dokumentów:

1) decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawarta za zgodą organu,

4) umowa, zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpis z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwała, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokół przekazania nieruchomości, sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

10) umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokół przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

W ust. 3 § 4 rozporządzenia przyjęto natomiast, że w przypadku, jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.

W świetle przytoczonych powyżej regulacji trzeba przede wszystkim wskazać, że warunkiem dla możliwości przekształcenia zarządu w użytkowanie wieczyste jest udokumentowanie, że określony podmiot posiadał w zarządzie określony grunt według stanu na dzień 5 grudnia 1990 roku.

Należy też zaznaczyć, że istnienia prawa zarządu nie można domniemywać. Nieprzedstawienie czy też nieujawnienie w toku postępowania dowodów przekazania nieruchomości w zarząd w odpowiedniej formie uniemożliwia uznanie, że spełnione zostały przesłanki ustalone w art. 200 u.g.n. W szczególności nie wystarczy więc samo złożenie oświadczenia o przysługiwaniu danej osobie prawnej prawa zarządu do stanowiącej przedmiot postępowania nieruchomości (por. w tym zakresie np. uzasadnienia do wyroku NSA z dnia 16 marca 2021 roku). Nie można także zakładać istnienia zarządu w sposób dorozumiany. Ponadto prawo zarządu należy także odróżnić od faktycznego posiadania, prawo to musi wynikać bądź z określonego aktu normatywnego, bądź z decyzji administracyjnej lub umowy cywilnoprawnej ustanawiającej takie prawo (por. uzasadnienie do wyroku NSA z 27 maja 2022 r., sygn. I OSK 1770/21). Poza tym nawet wykazanie, że prawo zarządu przysługiwało wnioskodawcy lub jego poprzednikowi prawnemu w jakiejkolwiek dacie, samo w sobie nie jest wystarczające, albowiem konieczne jest ustalenie, że prawo to utrzymywało się do grudnia 1990 r. (por. uzasadnienie do wyroku WSA w Warszawie z 24 lutego 2023 r., sygn. I SA/Wa 2342/22).

Dokumentowanie natomiast istnienia prawa zarządu na podstawie innych, niż dokumenty, środków dowodowych, to jest oświadczeń strony lub zeznań świadków może mieć miejsce tylko wtedy, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120 ze zm.). Zatem wnioskodawca uwłaszczenia winien wskazać, że miał w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd, użytkowanie), które później zaginęły, albo uległy zniszczeniu (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 21 stycznia 2022 r., sygn. I OSK 401/19).

Trzeba także podkreślić, że organ rozpoznając sprawę, w pierwszej kolejności powinien ustalić w sposób wyczerpujący i dokładny stan faktyczny, a następnie dokonać jego oceny prawnej (por. np. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. II OSK 263/10, NSA z dnia 11 czerwca 2013 roku, sygn. II OSK 2417/12). Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji.

Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2000 ze zm.) – dalej jako "K.p.a.", organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy - inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 19 maja 2021, sygn. I OSK 251/21).

Organ powinien zatem w sposób adekwatny do potrzeb ustalić stan faktyczny i nie pozostawić żadnych niewyjaśnionych istotnych dla sprawy okoliczności. Dokonana natomiast przez organ ocena zgromadzonego materiału powinna zostać przeprowadzona zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.), a motywy którymi kierował się organ powinny zostać szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu do wydanej decyzji.

W przedmiotowej sprawie organy powinny dokonać przede wszystkim ustaleń faktycznych pozwalających na ocenę, czy według stanu na dzień 5 grudnia 1990 roku wskazana nieruchomość składająca się z działki nr [...] o pow. 0,0855 ha, obręb 51, jedn. ewid. Nowa Huta, objętej księgą wieczystą nr [...] była w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego C. w W..

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organy uczyniły temu zadość.

Organ I instancji zwrócił się do stosownych jednostek, Biur oraz Wydziałów Urzędu Miasta Krakowa celem uzyskania aktualnych opinii dotyczących przedmiotowego gruntu. W wyniku podjętych działań zgromadzono informacje o stanie prawnym nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania. W niniejszej sprawie zwrócono się także do Archiwum Narodowego w Krakowie, Starostwa Powiatowego w Krakowie, Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego oraz Archiwum Akt Nowych w Warszawie o przeprowadzenie kwerendy i zbadanie, czy w posiadanych zasobach archiwalnych znajdują się akta dotyczące działki nr [...] obręb 51, jedn. ewid. Nowa Huta w Krakowie, a w szczególności decyzja o przekazaniu w zarząd przed dniem 5 grudnia 1990 roku poprzednikowi prawnemu Wnioskodawcy ww. nieruchomości. Adresaci powyższych zapytań udzielili negatywnych odpowiedzi co do istnienia w ich zbiorach dokumentów potwierdzających ustanowienie zarządu na ww. działce.

Podkreślić też trzeba, ze organ pismem z dnia 5 października 2022 roku zwrócił się również do Skarżącej (Wnioskodawcy) o przeprowadzenie kwerendy w zasobach archiwalnych Spółki celem odszukania dokumentacji dotychczas nieprzedłożonej, która mogłaby mieć znaczenie przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. W odpowiedzi na skierowaną korespondencję, przy piśmie z dnia 14 listopada 2022 roku Spółka przesłała jedynie oświadczenie z dnia 15 listopada 2022 roku złożone przez osoby pracujące w strukturach Spółki. Dodatkowo, pismem z dnia 28 listopada 2022 roku pełnomocnik Wnioskodawcy poinformował, iż w trybie art. 75 w niniejszej sprawie, może złożyć zeznania w charakterze świadka były z-ca Dyrektora ds. Technicznych C.

Trafne są zatem ustalenia organów, że brak jest podstaw do stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku przez O. S.A. z siedzibą w P. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości utworzonej z działki nr [...], obręb 51, jedn. ewid. Kraków – Nowa Huta, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr KR[...] [...] wraz z prawem własności budynków i urządzeń trwale z gruntem związanych według stanu na dzień 5 grudnia 1990 roku. U podstaw takiego stwierdzenia jest fakt, że przedłożone w niniejszej sprawie dokumenty nie przesądzają o oddaniu ww. działki w zarząd.

Bezzasadne jest również odwoływanie się Skarżącej do decyzji Urzędu Dzielnicowego Kraków-Nowa Huta z dnia 27 grudnia 1988 roku znak G.IV.8224/0/58/88, na podstawie której ustalono O. w K. z dniem 1 stycznia 1989 roku opłatę roczną za zarząd gruntem państwowym stanowiącym m. in. parcelę kat. [...] - [...]. Słusznie bowiem zauważają organy, że decyzja ta nie odwołuje się ani tez nie wskazuje na istnienie jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego fakt istnienia co do tej nieruchomości. W konsekwencji nie może ta decyzja stanowić podstawy stwierdzenia istnienia prawa zarządu po stronie Wnioskodawcy. Powołany dokument nie wskazuje podstaw prawnych przekazania nieruchomości utworzonej z działki nr [...], obr. 51, jedn. ewid. Kraków - Nowa Huta. Co więcej nawet gdyby ta decyzja odwoływała się do jakiegokolwiek dokumentu, to trzeba tez zauważyć, że dotyczy ona opłaty naliczonej w 1988 roku, natomiast w myśl art. 200 u.g.n. prawo zarządu (użytkowania) nieruchomości powinno być wykazane na dzień 5 grudnia 1990 roku.

Skoro zatem w oparciu o treść wskazanej decyzji nie sposób potwierdzić istnienia w ogóle prawa zarządu, a tym bardziej okoliczności, że prawo to trwało do dnia 5 grudnia 1990 roku, to w konsekwencji nie mogła ta decyzja stanowić jakiejkolwiek podstawy do ustalenia prawa zarządu. Jedynie na marginesie można za organem wskazać, że decyzja ta ustalała opłatę roczną za zarząd gruntem w odniesieniu do jednej z parcel tworzących działkę nr [...], tj. parceli I. kat. [...] gm. kat. [...] i nie obejmowała pozostałych parcel wchodzących w skład ww. działki, tj. parcel I. kat. [...] oraz [...], jak również parcel, z których zostały one wydzielone tj. parcel I. kat [...] i [...], co dodatkowo potwierdza nieprzydatność wskazanej decyzji dla potrzeb ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych.

Podobnie nie są przydatne dla ustalenia zasadniczej okoliczności faktycznej, to znaczy istnienia zarządu według stanu dzień 5 grudnia 1990 roku, w świetle obowiązujących przepisów oświadczenia pracowników spółki z dnia 7 marca 1994 roku, o przekazaniu poprzednikowi prawnemu Wnioskodawcy w zarząd przez MZGT w K. w 1975 roku parcel kat. nr [...], nr [...] i nr [...].

Po pierwsze sam fakt złożenia oświadczenia o przysługiwaniu Spółce prawa zarządu do stanowiącej przedmiot postępowania nieruchomości nie wypełnia przesłanki ustalonej przepisem art. 200 u.g.n. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2021 roku, sygn. akt I OSK 2548/20), a ponadto w trybie przepisu § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku można dowodzić istnienia prawa zarządu jedynie wtedy, gdy uprzednio prawo zarządu nieruchomości było ustanowione, lecz nie zachowały się dokumenty stwierdzające tę okoliczność. Innymi słowy, ustalenie prawa zarządu w tym trybie, wymaga również - poza przeprowadzeniem dowodu z zeznań świadków bądź złożeniem oświadczenia przez samego wnioskodawcę – ustalenia, iż dokumenty, z których wynika prawo zarządu w rzeczywistości istniały w przeszłości, ale nie zachowały się do dnia orzekania w sprawie. Tak okoliczność jednak – to jest istnienia w przeszłości określonych dokumentów – nie została wykazana, zatem złożone oświadczenia nie mogły stanowić o istnieniu zarządu w interesującej dacie.

Na gruncie niniejszej sprawy nie budzi zatem wątpliwości, że żaden z tych dokumentów nie został w postępowaniu ujawniony, przedłożony czy też odnaleziony.

Odnośnie natomiast do kwestii dokumentowania istnienia prawa zarządu na podstawie innych, niż dokumenty, środków dowodowych (oświadczenia strony lub zeznań świadków) to dowody te mogą potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wtedy, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Wobec tego, Skarżąca (wnioskodawca) winna wskazać, że miała w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd), które później zaginęły, czy uległy zniszczeniu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (por. też uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. I OSK 207/09). Zatem samo złożenie oświadczenia przez pracowników spółki o przysługiwaniu Spółce prawa zarządu do stanowiącej przedmiot postępowania nieruchomości nie może stanowić o wypełnieniu przesłankę ustaloną przepisem art. 200 u.g.n. Zeznania świadków lub oświadczenia stron dotyczą ich wiedzy o pewnych faktach. Zgodnie z art. 75 § 2 k.p.a. odebranie oświadczenia od strony następuje na jej wniosek, pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Składający zeznania lub oświadczenie powinien odnieść się do swojej wiedzy na dany temat, wskazać jej źródła. W niniejszej sprawie organy administracji nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów odmawiając złożonym oświadczeniom mocy dowodowej, albowiem w swej treści nie zawierają one żadnych danych dotyczących tego, w oparciu o jakie źródła, jakie konkretnie fakty poznały osoby składające oświadczenia, które wskazują na ustanowienie w przeszłości prawa zarządu do nieruchomości. Jest oczywiste, że dane te nie muszą dotyczyć numerów i dat wydanych decyzji, ale mając na względzie katalog dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia, mogą się one odnosić do zróżnicowanych, ale jednak skonkretyzowanych informacji związanych z okolicznościami, które mogły być źródłem prawa zarządu (por. np. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 10 grudnia 2021 r., sygn. I OSK 80/19, NSA z 3 listopada 2015 r., sygn. I OSK 435/14, NSA z 30 listopada 2016 r., sygn. I OSK 30/15, NSA z dnia 21 stycznia 2022 roku, sygn. I OSK 401/19).

Odnosząc się natomiast do powoływanej przez Skarżącą decyzji Wojewody Krakowskiego z dnia 12 grudnia 1994 roku znak GG.VI.7224/31/94/GA o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku przez C. w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w Krakowie - Nowa Huta, obręb 51, składającego się z działki nr [...] o pow. 0,0855 ha i nabycia nieodpłatnie prawa własności budynków położonych na działce nr [...]: budynek o konstrukcji stalowej, wiata stalowa, wiata magazynowa, ogrodzenie, drogi i place, zbiorniki technologiczne, należy wskazać, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia 17 sierpnia 2000 roku znak GN-5/2-R-188/2000 stwierdził nieważność ww. decyzji Wojewody Krakowskiego z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W wyniku złożonego przez O. S.A. z siedzibą w P. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia 29 listopada 2000 roku znak GN-5/2-WP-188/2000 utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 17 sierpnia 2000 roku. Następnie na skutek wniesionej przez O. S.A. z siedzibą w P. skargi, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 czerwca 2002 roku, sygn. akt I SA 17/01, oddalił ww. skargę, podając w uzasadnieniu, iż podziela stanowisko Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wyrażone w uprzednio wydanych decyzjach.

Przy czym jak wynika z uzasadnienia decyzji Wojewody z dnia 12 grudnia 1994 roku za podstawę stwierdzenia prawa zarządu przyjęto decyzję Urzędu Dzielnicowego Kraków - Nowa Huta Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia 27 grudnia 1988 roku znak G.IV.8224/0/58/88 oraz oświadczenie dyrektora Okręgowej Dyrekcji [...] w K. z dnia 7 marca 1994 roku. Również zatem i w tym postępowaniu nie ustalono, aby przedmiotowa nieruchomość była w zarządzie Skarżącej, ani też nie ujawniono jakichkolwiek dokumentów, które pozwoliłyby na przyjęcie takiego wniosku.

Niejako na marginesie można także wskazać, że kwestia ustalenia istnienia dokumentacji świadczącej o wykonywaniu zarządu w stosunku do nieruchomości utworzonej z działki ewidencyjnej nr [...] została zbadana w przeprowadzonym przez Wojewodę Małopolskiego postępowaniu komunalizacyjnym zakończonym wydaniem decyzji z dnia 20 grudnia 2013 roku znak WS-N/II.7532.1.1523.2013.TG stwierdzającej nabycie z dniem 27 maja 1990 roku z mocy prawa przez Gminę Kraków prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], obręb 51, jedn. ewid. Kraków - Nowa Huta, utrzymanej w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 29 stycznia 2016 roku znak KKU-15/14 oraz wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2016 roku, sygn. akt I SA/WA 371/16.

W treści uzasadnienia ww. decyzji wskazano, że w dniu 27 maja 1990 roku poprzednik prawny Wnioskodawcy przedsiębiorstwo państwowe C. w W. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu nieruchomości w zarząd.

Reasumując powyższe należy wskazać, że organy na gruncie niniejszej sprawy w sposób kompleksowy, możliwie szeroki i adekwatny do potrzeb przeprowadziły postępowanie dowodowe i ustaliły wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Podkreślić też trzeba, że organy (a w szczególności organ I instancji) podejmowały przy tym aktywne działania ukierunkowane na poszukiwanie dokumentów w rozmaitych archiwach. Również Skarżąca nie przedstawiła dokumentów, które pozwalałyby na przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie według stanu na dzień 5 grudnia 1990 roku. Organy ustosunkowały się w uzasadnieniu do wydanej decyzji do wszystkich istotnych zgromadzonych materiałów, w tym przedstawionych przez Skarżącą i wskazały dlaczego oświadczenia pracowników spółki nie są w realiach niniejszej sprawy wystarczające dla przyjęcia istnienia zarządu w określonym dniu. Stanowisko organów jest przy tym należycie uzasadnione, a wyciągnięte wnioski są trafne. Ze stanowiskiem organu Sąd się zgadza i uznaje, że zarówno ustalenia faktyczne jak i ocena zgromadzonego materiału dowodowego są prawidłowe, co omówiono powyżej.

Jednocześnie jako bezzasadne należy ocenić zarzuty naruszenia art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 75 § 2 K.p.a., art. 78 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. oraz art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: "ugn") w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10.02.1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.

Ze względu na powyższe skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.