Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1905/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 w zw. z art. 45, art. 44
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Marek Olejnik, Protokolant Joanna Legieć, po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. sp. j. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 4049/14 w sprawie ze skargi P. sp. j. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 10 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. sp. j. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 6 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 4049/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. sp. j. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 10 listopada 2014 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Stan sprawy sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił następująco:

Postanowieniem z 5 sierpnia 2014r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu nie wykazała, iż w sprawie zaistniały przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 58 § 1 k.p.a.

Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącej Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z 10 listopada 2014r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji. Dokonując następnie oceny kwestii skuteczności doręczenia Skarżącej przesyłki pocztowej zawierającej odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego oraz zawiadomienie o dokonaniu zajęcia rachunku bankowego, organ wskazał, że jego zdaniem doręczenie to zostało dokonane w prawidłowy sposób w trybie określonym w art. 44 k.p.a., wobec stwierdzenia braku możliwości doręczenia tej przesyłki w trybie określonym w art. 42 i art. 43 k.p.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że wskazana przesyłka została w dniu 7 maja 2014r. przesłana na adres siedziby Skarżącej, jednakże z powodu niemożności doręczenia pierwszy raz awizowano ją w dniu 13 maja 2014r., a powtórne awizo nastąpiło w dniu 21 maja 2014r. Z adnotacji umieszczonej przez pracownika poczty wynika, że wskazana przesyłka pocztowa została pozostawiona w [...] w dniu 13 maja 2014r., a informację o powyższym umieszczono w skrzynce pocztowej adresata. Następnie w związku z niepodjęciem przez Skarżącą przechowywanej przesyłki w placówce pocztowej w terminie 14 dni, nastąpił zwrot przesyłki do nadawcy w dniu 28 maja 2014r., z adnotacją "zwrot po upływie terminu podjęcia". Organ zauważył również, że informacja otrzymana od Poczty Polskiej w piśmie z dnia 10 września 2014r. nie potwierdza podnoszonej przez Skarżącą okoliczności, iż nie otrzymała ona awiza przedmiotowej przesyłki pocztowej. Natomiast dokonując analizy kwestii spełnienia przez Skarżącą przesłanek przywrócenia terminu, o których mowa w art. 58 § 1 k.p.a. organ wskazał, że na Skarżącej ciąży obowiązek zorganizowania swojej działalności w taki sposób, aby w godzinach pracy można było jej doręczyć korespondencję w lokalu jej siedziby, a także aby odbiór tej korespondencji był pokwitowany w imieniu Skarżącej przez upoważnioną osobę. Ponadto fakt, że przedmiotowy tytuł wykonawczy został doręczony Skarżącej w formie doręczenia zastępczego, nie może zdaniem organu sam w sobie stanowić podstawy do przywrócenia uchybionego terminu z tego powodu, że Skarżąca nie wiedziała o dokonanym w tym trybie doręczeniu. Tym samym okoliczności związane z brakiem wiedzy o dokonanym doręczeniu, a nawet o toczącym się postępowaniu nie wskazują na brak winy w nieterminowym podejmowaniu czynności procesowych, o ile tylko w sposób prawidłowy zastosowano przepis art. 44 k.p.a. dopuszczający doręczenie zastępcze.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 w zw. z art. 45 i art. 44 k.p.a., poprzez nieuzasadnioną odmowę przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że Skarżąca niekonsekwentnie z jednej strony podnosiła, że nie otrzymała informacji (tzw. awizo) o pozostawieniu przesyłki zawierającej odpis tytułu wykonawczego w placówce pocztowej, z drugiej zaś twierdziła, iż powstał skutek w postaci doręczenia, co uprawniało organ egzekucyjny do prowadzenia egzekucji. Skarżąca nie wskazała żadnej okoliczności, która dowodziłaby, że nie mogła ona w terminie złożyć zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, w szczególności zaś nie wykazała, iż uchybienie temu terminowi spowodowane było niezawinionym przez nią brakiem wiedzy o nadejściu przesyłki i możliwości jej odbioru w placówce pocztowej. Skarżąca nie wskazała żadnej okoliczności, która świadczyłaby o tym, że nie mogła się z kierowanymi do niej powiadomieniami zapoznać oraz odebrać przesyłki zawierającej odpis tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych, a w rezultacie – w terminie złożyć zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Spółka zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. "art. 145 § 1 lit. c)" w związku art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej, które zostało wydane z naruszeniem:

- art. 58 § 1 w zw. z art. 45 oraz art. 44 k.p.a. poprzez nieprawidłową wykładnię skutkującą błędnym zastosowaniem w sprawie ww. przepisów skutkującym nieuzasadnioną odmową przywrócenia terminu do złożenia zarzutów,

- art. 6 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady wyrażonej w przepisie;

- art 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady wyrażonej w przepisie.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest w stopniu oczywistym pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

Jak stanowi art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Kwalifikowane wymogi formalne skargi kasacyjnej unormowane w art. 174 - art. 176 P.p.s.a, wiążą się z tym, że ten środek zaskarżenia nie tylko inicjuje postępowanie przed sądem administracyjnym drugiej instancji, ale także wyznacza jego merytoryczny zakres. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 P.p.s.a.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1.03.2017 r. (II FSK 3133/16), “w przypadku skargi kasacyjnej – będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia – czytelność sformułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym faktem wniesienia tego pisma (jak w przypadku skargi czy zażalenia), ale także z jego treścią. Określenie podstaw zaskarżenia, wymienionych w art. 174 P.p.s.a., sprecyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienie w drodze racjonalnej argumentacji prawniczej, determinuje bowiem zakres zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym, co w konsekwencji wpływa na zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego".

Powyższe uwagi są konieczne, gdyż sposób sformułowania rozpoznawanej skargi kasacyjnej wyraźnie odbiega od uregulowanego w przepisach ustawy oraz ugruntowanego w praktyce sądowoadministracyjnej wzorca, istotnie utrudniając bądź uniemożliwiając Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne odniesienie się do podniesionych w niej zarzutów.

Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, na fakt, że autor skargi kasacyjnej powołał w niej szereg przepisów kodeksu postępowania administracyjnego – art. 6, art. 8 tej ustawy. Zarzucając ich naruszenie w toku kontroli sądowoadminsitracyjnej, kasator przedstawił jedynie lakoniczną argumentację, sprowadzającą się w istocie do samej tylko sugestii, że w postępowaniu egzekucyjnym naruszono zasady unormowane w wymienionych powyżej przepisach, a sąd administracyjny pierwszej instancji uchybień tych nie dostrzegł. Jak wskazano powyżej, uzasadnienie zarzutów kasacyjnych musi być oparte na racjonalnej argumentacji prawniczej, sprowadzającej się najczęściej do ukazania rozbieżności pomiędzy zaistniałymi zdarzeniami procesowymi czy materialnoprawnymi a konkretnymi normami prawnymi, stanowiącymi wzorzec normatywny w toku kontroli legalności. Należy przy tym podkreślić, że spełnienie przez skargę kasacyjną wspomnianych powyżej rygorów, jest szczególnie istotne w przypadku, gdy kasator zarzuca naruszenie norm o charakterze zasad, ze względu na ogólny charakter tego rodzaju norm. W takim wypadku konieczne jest precyzyjne wykazanie konkretnych okoliczności procesowych, skutkujących naruszeniem zasad ogólnych. Wniesiony środek zaskarżenia nie spełnia tych kryteriów, bowiem uzasadnienie zarzutów naruszenia zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego sprowadza się wyłącznie do gołosłownego wskazania na zaistniałe uchybienia, w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł w ogóle poddać tych zarzutów pod merytoryczne rozpoznanie.

Chybione są natomiast zarzuty naruszenia art. 58 § 1 w zw. z art. 45 oraz art. 44 k.p.a. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Na mocy generalnego odesłania zawartego w powyższym przepisie, w razie uchybienia terminów procesowych w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się przepisy k.p.a. dotyczące przywrócenia terminu. Uprawnienie do przywrócenia terminu przewiduje art. 58 k.p.a., który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§2).

Jak słusznie zauważył sąd administracyjny pierwszej instancji, Skarżąca zajmuje niespójne stanowisko, podnosząc jednocześnie, że nie otrzymała informacji (tzw. awizo) o pozostawieniu przesyłki zawierającej odpis tytułu wykonawczego w placówce pocztowej, z drugiej zaś utrzymując, że doręczenie było skuteczne. "...niepozostawienie awizo w miejscu określonym w art. 44 § 2 k.p.a. oznacza, że doręczenie jest wadliwe, a tym samym nie może być uznane za skuteczne. Gdyby więc przyjąć, iż doszło do takiego naruszenia przepisów o doręczaniu korespondencji przez organ egzekucyjny, konsekwentnie należałoby uznać, że nie doszło do doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, a tym samym nie rozpoczął biegu termin na zgłoszenie zarzutów egzekucyjnych. W takiej zaś sytuacji wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do ich złożenia byłby bezprzedmiotowy" (por. str. 4-5 pisemnych motywów zaskarżonego wyroku).

Poza wskazanymi powyżej argumentami, które podważają sens składania wniosku o przywrócenie terminu, Skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia jakichkolwiek okoliczności, które czyniłyby zasadnym przywrócenie uchybionego terminu procesowego. Trafna jest konstatacja sądu administracyjnego pierwszej instancji, że "Skarżąca nie wskazała żadnej okoliczności, która dowodziłaby, że nie mogła ona w terminie złożyć zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, w szczególności zaś nie wykazała, iż uchybienie temu terminowi spowodowane było niezawinionym przez nią brakiem wiedzy o nadejściu przesyłki i możliwości jej odbioru w placówce pocztowej" (str. 6 uzasadnienia).

Ponieważ żaden z zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej nie okazał się trafny, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., skargę tę oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zgodnie z art. 204 pkt 1 tej ustawy.