Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 239/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 37, art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) Protokolant Referent Elwira Szymaniuk-Szkodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2022 r., znak: [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem sporu jest zmiana decyzji przyznającej M. G. zasiłek stały w części dotyczącej wysokości tego zasiłku, polegająca na przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego od 1 stycznia 2022 r. bezterminowo w kwocie [...] zł miesięcznie.

Decyzją z 9 grudnia 2022 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 106 ust. 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej jako u.p.s.), w związku z § 1 pkt 2 lit. d/ i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1296), po rozpatrzeniu odwołania M. G., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z 27 lipca 2022 r., znak: [...] zmieniającą decyzję z 22 października 2020 r., znak: [...] w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego poprzez przyznanie M. G. zasiłku w kwocie [...]zł od 1 stycznia 2022 r. bezterminowo i objęcie go ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9,00% kwoty zasiłku stałego w okresie pobierania świadczenia.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, że stosownie do treści art. 37 u.p.s. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasiłek stały ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] zł miesięcznie.

Organ podkreślił, że w myśl art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12, i 107 ust. 5 u.p.s. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Organ podniósł, że zgodnie z § 1 pkt 2 lit. d/ i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej od 1 stycznia 2022 r. zmianie uległy kryteria dochodowe określone w art. 8 u.p.s. i kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Od tej daty kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł, zaś maksymalna kwota zasiłku stałego to [...] zł.

Kolegium wyjaśniło, że M. G. został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 2 kwietnia 2019 r., nr [...] 369.2019 Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z., zmienionego orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 31 stycznia 2020 r., nr [...] W sytuacji M. G., który jest kawalerem i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe oraz utrzymuje się z zasiłku stałego i pomocy finansowej MCPR, wysokość zasiłku stałego została wyliczona jako różnica między kwotą w wysokości [...] zł a kwotą w wysokości [...] zł, ponieważ nie osiąga on dochodu, przy czym zasiłek nie mógł być przyznany w kwocie wyższej niż [...] zł miesięcznie.

Kolegium wskazało następnie, że skoro sposób, w jaki powinna zostać ustalona wysokości zasiłku stałego, został określony bezpośrednio w ustawie, to organy nie mogą ustalać go w innej wysokości z uwagi na takie okoliczności, jak trudna sytuacja materialna wnioskodawcy, czy zły stan jego zdrowia. W kwestii tej organy muszą kierować się wskazaniami wynikającymi z art. 37 ust. 2 pkt 1 u.p.s.

W skardze na decyzję Kolegium M. G. zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 i 3, art. 12, art. 35 § 1, 2 i 3, art. 36 § 3, art. 38 k.p.a. oraz przepisów ustawy o pomocy społecznej i zażądał uchylenia decyzji organów obu instancji.

Skarżący podniósł, że znajdujący się w aktach sprawy rzekomy wniosek pracownika socjalnego z dnia 25 lipca 2022 r. o zmianę decyzji z dnia 22 października 2020 r. jest wypełniony błędnie, a zawarte dane dotyczące dochodu są bezpodstawne ze względu na brak wywiadu środowiskowego.

Dodał, że w dniu 24 stycznia 2022 r. pracownik socjalny przeprowadził z nim telefoniczny wywiad środowiskowy na okoliczność m. in. przyznania zasiłku stałego zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w kwocie [...]zł, niestety do chwili obecnej skarżący nie otrzymał decyzji, co należy uznać za klasyczną bezczynność organu.

Według skarżącego, działanie organów było opieszałe, co doprowadziło do bezczynności podczas wydawania decyzji w obowiązującym terminie, skarżący nie był informowany o terminie załatwienia sprawy i o jej przyczynach, nie zapewniono mu czynnego udziału w sprawie na każdym etapie postępowania, nie informowano o wykonywanych czynnościach, takich jak przekazywanie akt sprawy z organu do organu, o zakończeniu postępowania i o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i żądań.

Ponadto skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji, że pomimo zapisu w decyzji, że wypłata zasiłku będzie realizowana na konto bankowe po doręczeniu decyzji w terminach zgodnie z harmonogramem, organ nie wywiązał się z tego i dodatkowo zablokował wypłatę od lipca 2022 r., a dopiero po telefonicznej interwencji w sierpniu zasiłek został przywrócony natychmiast, lecz w dalszym ciągu w kwocie [...]zł. Skarżący dodał, że do chwili obecnej nie otrzymał wyrównania zasiłku, który obowiązuje od 1 stycznia 2022 r., a powodem tego jest pismo z dnia 4 sierpnia 2022 r. informujące o wypłacie różnicy zasiłku stałego dopiero po uprawomocnieniu się tej decyzji.

Na uwagę, według skarżącego, zasługuje fakt braku numeracji kart materiału dowodowego, co daje ogromne możliwości ingerowania w ich zawartość.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Rozstrzygnięcie Kolegium w aspekcie materialnoprawnym nie budzi żadnych wątpliwości, ponieważ skarżący spełnił określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. przesłanki przyznania mu zasiłku stałego w maksymalnej przewidzianej prawem wysokości [...] zł miesięcznie. Bezspornie jest on pełnoletnią osobą samotnie gospodarującą, zaliczoną do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, utrzymującą się jedynie ze świadczeń z pomocy społecznej, przez co nie osiąga dochodu w rozumieniu art. 8 u.p.s.

Zastrzeżeń nie budzi również określenie daty początkowej przyznania skarżącemu świadczenia, tj. 1 stycznia 2022 r., ponieważ od tej daty weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, mocą którego zmieniono kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym podniesiono maksymalną kwotę zasiłku stałego do [...] zł (§ 1 pkt 2 lit. d/). Świadczenie to przyznano skarżącemu bezterminowo.

Zmieniając decyzję z 22 października 2020 r. poprzez zwiększenie kwoty zasiłku stałego od dnia 1 stycznia 2022 r. do maksymalnej dopuszczalnej prawem wysokości, organ zastosował dyspozycję art. 106 ust. 5 zd. 2 u.p.s., zgodnie z którym zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Nie sposób zarzucić temu rozstrzygnięciu niezgodność z prawem.

Należy jednak częściowo podzielić zastrzeżenia skarżącego co do samego przebiegu postępowania w sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ pierwszej instancji przeprowadził wywiad środowiskowy w dniu 24 stycznia 2022 r. "na potrzeby zmiany wysokości zasiłku stałego ze względu na zmianę kryterium dochodowego" (k. 4), zaś decyzję zmieniającą wydał dopiero w dniu 27 lipca 2022 r. po tym, gdy otrzymał informację dotyczącą wniesienia przez skarżącego skargi kasacyjnej od wyroku tutejszego Sądu z 18 listopada 2021 r., (II SA/Lu 348/21) wydanego w przedmiocie zasiłku stałego (notatka urzędowa k. 47). Organ uchybił zatem terminowi rozpoznania sprawy, który według przepisów kodeksu postepowania administracyjnego wynosi co do zasady miesiąc (art. 35 § 3).

Trzeba jednak w tym miejscu podkreślić, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję wyłącznie wówczas, gdy stwierdzi, że naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2022 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Dotyczy to również możliwości uchylenia innych decyzji wydanych w granicach tej samej sprawy, której dotyczy skarga (art. 135 p.p.s.a.). W ocenie Sądu uchybienie przez organ pierwszej instancji terminowi rozpoznania sprawy nie miało wpływu na prawidłowość samego rozstrzygnięcia. Ponadto stronie, która zarzuca organowi uchybienie terminowi załatwienia sprawy, przysługuje odrębny środek zaskarżenia, tj. skarga na bezczynności organu. Powoduje to, że kwestia wydania przez organ decyzji z uchybieniem terminu w ogóle nie podlega ocenie w ramach skargi na tę decyzję, ale wymaga wniesienia odrębnego środka zaskarżenia w postaci skargi na bezczynność organu po uprzednim wyczerpaniu administracyjnego toku instancji, tj. wniesienia ponaglenia.

W związku z powyższym omówiony wyżej zarzut skarżącego nie mógł mieć żadnego wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Z akt sprawy nie wynika, by skarżącemu doręczono decyzję zmieniającą z 27 lipca 2022 r. W aktach sprawy widnieje bowiem jedynie pismo z 4 sierpnia 2022 r. informujące skarżącego o wydaniu tej decyzji (k. 50). Z kolei pismo z 29 lipca 2022 r., w którym skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem odebranie decyzji, dotyczy innej decyzji – wydanej w dniu 20 lipca 2022 r., znak: [...] (k. 49). Uchybienie to jednak również nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ skarżący w terminie wniósł odwołanie od decyzji z 27 lipca 2022 r., które skutkowało rozpoznaniem sprawy przez organ wyższej instancji.

Nie sposób natomiast podzielić zarzutu, że "znajdujący się w aktach sprawy rzekomy wniosek pracownika socjalnego z dnia 25 lipca 2022 r. o zmianę decyzji z dnia 22.10.2020 r. jest wypełniony błędnie, a zawarte dane dotyczące dochodu są bezpodstawne ze względu na brak wywiadu środowiskowego". Ustalenia organów obu instancji znajdują pełne oparcie w materiale dowodowym sprawy i nie budzą żadnych wątpliwości Sądu. Na ich podstawie organ przyznał skarżącemu zasiłek stały w maksymalnym możliwym wymiarze, przyjmując, że nie uzyskuje on dochodu. Również sam skarżący, formułując ten zarzut, nie wskazał, na czym, jego zdaniem, polega błąd w ustaleniach organów.

Kolejny zarzut skarżącego, że nie był informowany o terminie załatwienia sprawy i o jej przyczynach, że nie zapewniono mu czynnego udziału w sprawie na każdym etapie postępowania, nie informowano o wykonywanych czynnościach, o zakończeniu postępowania i o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i żądań, mógłby być uznany za zasadny tylko wówczas, gdyby uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. W stanie faktycznym niniejszej sprawy takiego wpływu nie sposób się dopatrzyć.

Zarzut dotyczący nieterminowego wypłacania skarżącemu przyznanej kwoty zasiłku nie może być przedmiotem oceny w niniejszej sprawie, ponieważ wykracza poza zakres kontrolowanej decyzji.

Nie sposób również zweryfikować twierdzenia skarżącego o braku numeracji kart materiału dowodowego, ponieważ dołączone do akt sądowych akta postępowania administracyjnego zawierają prawidłową numerację kart.

Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.