Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 25/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, 145 § 1 pkt 1 lit. a, 145 § 1 pkt 1 lit. c, 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, 57 § 5 pkt 2, 58 § 1 § 2 § 3, 77 § 1, 80, 107 § 3, 112, 134
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 8, art. 15 ust. 1 pkt 1, 18 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1529
law: Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi P. S.A. w [...] na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz P. S.A. w [...] kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa odmówiła przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tego samego organu z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] oraz stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tego samego organu z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...].

W uzasadnieniu postanowienia Komisja podała, że decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] litego 2009 r. i stwierdziła nabycie z mocy prawa przez Gminę Miejską [...] prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...] i [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...].

Po rozpoznaniu wniosku P. S.A. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] odmówiła wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi P. S.A. w dniu 27 lutego 2013 r. W postanowieniu zostało zawarte błędne pouczenie, że przysługuje na nie zażalenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem KKU w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia 16 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 847/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że od decyzji i postanowień Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wydanych w pierwszej instancji zamiast odwołania i zażalenia służy stronie prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Komisja wskazała, że w rozpatrywanej sprawie postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi P. S. A. w dniu 27 lutego 2013 r., a zatem termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu 6 marca 2013 r. (środa).

Komisja podniosła, że strona dopełniła warunku wskazanego w art. 58 § 2 k.p.a., gdyż wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniosła środek odwoławczy na postanowienie z dnia [...] lutego 2013 r., jednakże w ocenie organu uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącej. W piśmie z dnia 25 marca 2013 r. pełnomocnik P. S.A. stwierdził, że nadał przesyłkę ze środkiem odwoławczym w dniu 5 marca 2013 r. W dniu 7 marca 2013 r. strona skarżąca zauważyła, że omyłkowo nadała przesyłkę rejestrowaną na adres Krajowej Komisji Uwłaszczeniowe, który uległ zmianie. W tym samym dniu w Urzędzie Pocztowym [...] strona skarżąca złożyła żądanie zmiany niewłaściwego adresu nadanej w dniu 5 marca przesyłki rejestrowanej.

W ocenie Komisji należy uznać, że przesyłka została nadana nie w dniu 5 marca 2013 r., lecz w dniu 7 marca 2013 r., a zatem z uchybieniem terminu do wniesienia środka odwoławczego, który upłynął w dniu 6 marca 2013 r. Zdaniem organu podmiot profesjonalny-pełnomocnik P. S. A. będący radcą prawnym nie dochował należytej staranności przy ustalaniu adresu Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, w związku z czym należy uznać, że uchybienie terminu nastąpiło z winy pełnomocnika skarżącej.

Komisja wskazała, że złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uchybieniem terminu zobowiązuje organ do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, które stanowi konsekwencję odmowy przywrócenia terminu do jego złożenia.

Skargę na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły P. S.A. z siedzibą w [...] zarzucając mu naruszenie:

- art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż nadanie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia dokonane zostało z uchybieniem terminu,

- art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 8 w zw. z art. 15 ust. 1 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe poprzez ich nieprawidłową interpretację i uznanie, że nadaniem przesyłki pocztowej nie jest data odbioru jej przez placówkę pocztową, ale data zmiany adresu w toku realizacji umowy doręczenia przesyłki, gdy prawidłowa ich interpretacja nakazuje uznaniem, że datą nadania jest data odbioru i przyjęcia przez placówkę operatora pocztowego przesyłki listowej celem rejestracji umowy,

- art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w warunkach zaistnienia okoliczności przemawiających za przywróceniem terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy,

- art. 134 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i wydanie zaskarżonego postanowienia w warunkach braku podstaw prawnych.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że brak zawinienia strony złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynikł z faktu odmowy przyjęcia przesyłki przez adresata. W ocenie skarżącej trudno uznać podstawy, aby organ administracji publicznej odmówił przyjęcia adresowanej do niego korespondencji. Ponadto zdaniem skarżącej fakt przeadresowania przesyłki na aktualny adres organu nie stanowi okoliczności uzasadniającej, że nadanie przesyłki miało miejsce w dacie przeadresowania. Za nadanie w rozumieniu przepisów k.p.a. i ustawy Prawo pocztowe należy uznać czynność polecenia doręczenia przesyłki i czynność przyjęcia przesyłki do przemieszczenia i doręczenia w placówce operatora publicznego. Z definicji "nadania" zawartej w art. 3 pkt 8 ustawy Prawo pocztowe wynika, że jest to polecenie doręczenia przesyłki pocztowej zgodnie z umową o świadczenie usługi pocztowej. Jednocześnie zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy nadawca w trakcie przesyłki ma prawo żądać zmiany adresata i adresu, co nie skutkuje tym, iż nie miało już miejsce nadanie przesyłki. Przyjmując więc, że strona nadała przesyłkę w dniu 5 marca 2013 r., zachowała tym samym termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną.

W rozpoznawanej sprawie podstawę czynności podejmowanych przez organy administracyjne stanowił art. 58 § 1 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z treści powołanego przepisu wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w terminowym dokonaniu czynności była od niej niezależna. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, iż ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku.

Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). W razie uchybienia terminowi do dokonania określonej czynności początkowej dniem, od którego należy liczyć bieg siedmiodniowego terminu jest następny dzień po dniu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu (art. 57 § 1 k.p.a.). Jednakże zgodnie z art. 58 § 3 k.p.a. przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne.

Z powołanych przepisów wynika, że zainteresowany wnoszący prośbę o przywrócenie terminu powinien nie tylko uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, ale jednocześnie dopełnić czynności, dla której określony był termin oraz zachować siedmiodniowy, nieprzywracalny już termin od ustania przyczyny uchybienia terminu do jej wniesienia. Obowiązek badania, czy strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, spoczywa na organie administracji.

W rozpoznawanej sprawie organ uznał, iż uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od postanowienia Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2013 r. nastąpiło z winy jej profesjonalnego pełnomocnika.

Rozważyć należało zatem, czy organ prawidłowo ocenił podawane we wniosku okoliczności mające na celu uprawdopodobnienie braku winy skarżącej w uchybieniu terminu.

Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

W niniejszej sprawie wskazywaną przyczyną mającą uprawdopodobnić brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest odmowa przyjęcia przesyłki przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową nadanej w dniu 5 marca 2013 r. Sąd w składzie orzekającym nie aprobuje stanowisko organu, iż podawane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, nie uzasadniały przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego.

Jak wynika z akt sprawy postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2013 r. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 27 lutego 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki). W dniu 5 marca 2013 r. skarżąca nadała zażalenie na powyższe postanowienie (książka nadawcza k. 257 akt administracyjnych), a więc z zachowaniem siedmiodniowego terminu wskazanego przez organ w pouczeniu. W dniu 7 marca 2013 r. w związku ze wskazaniem błędnego adresu Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej skarżąca zażądała zmiany adresu przesyłki nadanej w dniu 5 marca 2013 r. podając właściwy adres (k. 253 akt administracyjnych). Na przesyłce wpisano prawidłowy adres, z tym że błędnie wpisano adresata: Krajowa Komisja Uwłaszczenia (k. 255 akt administracyjnych). W dniu 13 marca 2013 r. operator pocztowy podjął próbę doręczenia przesyłki, ale adresat odmówił jej przyjęcia (k. 256 akt administracyjnych). W dniu 19 marca 2013 r. przesyłka została zwrócona do nadawcy. Pismem z dnia 25 marca 2013 r. P. S.A. złożyły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która zatytułowana została zażalenie, zgodnie z błędnym pouczeniem zawartym w postanowieniu z dnia [...] lutego 2013 r. Sąd postanowieniem z dnia 16 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 847/13 skargę odrzucił stwierdzając, że stronie przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie skarga do Sądu. Sąd wskazał, że w związku z błędnym pouczeniem zawartym w postanowieniu z dnia [...] lutego 2013 r. organ powinien potraktować wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zażalenie jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona nie może bowiem ponosić negatywnych konsekwencji błędów wynikających z winy organu (art. 112 k.p.a.). Sąd wskazał również, że wniosek skarżącej załączony do wniesionego do Sądu zażalenia, o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego, powinien zostać rozpoznany przez ten organ.

Organ wprawdzie zastosował się do wskazań zawartych w powyższym postanowieniu Sądu i rozpatrzył wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednakże w ocenie Sądu niezasadnie odmówił przywrócenia tego terminu. Przede wszystkim błędne jest stanowisko organu co do oczywistej winy pełnomocnika skarżącej w uchybieniu przedmiotowego terminu.

Wbrew twierdzeniom bowiem organu za datę nadania przesyłki zgodnie z treścią art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. należy uznać datę 5 marca 2013 r., a nie jak wskazał organ 7 marca 2013 r. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r.- Prawo pocztowe. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 8 tej ustawy nadanie jest to polecenie doręczenia przesyłki pocztowej lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym oraz przekazania druku bezadresowego zgodnie z umową o świadczenie usługi pocztowej. Jak wynika z książki nadawczej przesyłka została nadana przez skarżącą w dniu 5 marca 2013 r. Fakt wskazania w dniu 7 marca 2013 r. prawidłowego adresu organu nie stanowi w ocenie Sądu zmiany daty nadania przesyłki. Jak wynika bowiem z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo pocztowe zawarcie umowy o świadczenie usługi pocztowej następuje w szczególności przez przyjęcie przez operatora pocztowego przesyłki pocztowej do przemieszczenia i doręczenia. Jak wynika ponadto z treści art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy nadawca może przed doręczeniem przesyłki rejestrowanej lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym żądać zmiany adresata lub jego adresu.

Powyższe oznacza, że zmiana adresu w trakcie przemieszczania przesyłki nie ma żadnego wpływu na zmianę daty jej nadania. Umowa o świadczenie usługi pocztowej bowiem jak wskazano wyżej jest to przyjęcie przesyłki do przemieszczenia i doręczenia, a jej nadanie jest to polecenie doręczenia przesyłki, które nastąpiło w dniu 5 marca 2013 r. W tej dacie więc doszło do zawarcia umowy pomiędzy skarżącą a operatorem pocztowym.

Przedmiotowa przesyłka, jak wynika z akt sprawy nie dotarła do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej. Z adnotacji znajdującej się na jej zwrocie wynika, że adresat odmówił jej przyjęcia. Jeżeli faktycznie taka sytuacja miała miejsce z powodu, jak wskazuje skarżąca błędnego wpisania "Krajowa Komisja Uwłaszczenia" zamiast Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, to w ocenie Sądu jest ona niedopuszczalna. Błąd taki należy bowiem uznać za oczywistą omyłkę pisarską, w szczególności biorąc pod uwagę fakt, że na przesyłce wpisano numer sprawy [...], a więc numer przedmiotowego rozstrzygnięcia organu .Tej kwestii Komisja nie wyjaśniła, w ogóle się do niej nie odnosząc, czym naruszyła przepis art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., a w konsekwencji również art. 107 § 3 k.p.a.

Jeżeli by się okazało, że rzeczywiście organ administracji publicznej odmówił przyjęcia przedmiotowej przesyłki, to konsekwencji takich działań organu nie może ponosić strona, a co z kolei oznacza, że strona nie ze swej winy nie dotrzymała terminu do wniesienia środka odwoławczego.

Dodać należy, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozstrzygając w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu nieprawidłowo w zaskarżonym postanowieniu zawarła rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W sytuacji bowiem zaistniałej w niniejszej sprawie organ obowiązany jest do wydania dwóch postanowień, a mianowicie rzeczonego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, a następnie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (por. wyroki NSA: z dnia 23 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 521/10; z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 271/10; z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt II FSK 1663/10; z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 151/12; postanowienie NSA z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 141/13 publ.: https://www.orzeczenia.nsa.gov.pl.)

Podkreślić również należy, że za wykładnią art. 134 k.p.a. prezentowaną w wymienionych powyżej orzeczeniach, wypowiadają się również przedstawiciele doktryny (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, str. 505; także A. Wróbel, Komentarz do art. 134 k.p.a., teza 14 i 20, System Informacji Prawnej LEX 2015), którzy zgodnie akcentują odrębność przedmiotu rozstrzygnięcia oraz trybu weryfikacji w przypadku postanowienia wydawanego w przedmiocie przywrócenia uchybionego terminu i postanowienia o stwierdzeniu, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Zwracają jednocześnie uwagę na konieczność wcześniejszego rozstrzygania w kwestii przywrócenia terminu, a następnie wydania postanowienia w oparciu o art. 134 k.p.a.

Ponownie rozpatrując wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa przeprowadzi postępowanie wyjaśniające zgodnie z poszanowaniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego i wyda rozstrzygniecie z uwzględnieniem wyżej zawartych rozważań.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.