Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 24/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 § 1, art. 64 c § 1, § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie Sędzia WSA Monika Kazubińska - Kręcisz Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi Wojewódzkiego Urzędu Pracy w O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 14 listopada 2023 r. znak 0601-IEE.7192.205.2023.2 w przedmiocie kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie z 6 października 2023 r. znak 0610-SEE-2.7113.115.2023.452_KE; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz Wojewódzkiego Urzędu Pracy w O. kwotę 100 (sto) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie uchylił postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie z 6 października 2023 r. o obciążeniu wierzyciela - W. U. P. w O. kosztami egzekucyjnymi i orzekł na podstawie art. 64c § 3 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej: "u.p.e.a." o wysokości kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela w kwocie 120,88 zł.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiono następujące uzasadnienie faktyczne i prawne.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Lublinie (organ egzekucyjny) prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku dłużnika R. C. na podstawie elektronicznego tytułu wykonawczego z 27 września 2023 r. nr [...], wystawionego przez W. U. P. w O..

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny w celu wyegzekwowania należności objętych ww. tytułem wykonawczym dokonał szeregu czynności egzekucyjnych.

Następnie postanowieniem z 6 października 2023 r. wydanym na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku dłużnika, z powodu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Równocześnie uchylił podjęte czynności egzekucyjne.

Na postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wierzyciel złożył zażalenie, które zostało rozpatrzone postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 9 listopada 2023 r. utrzymującym w mocy zaskarżone postanowienie.

W tym samym dniu (6 października 2023 r.) organ egzekucyjny wydał postanowienie którym obciążył wierzyciela kosztami przedmiotowego postępowania egzekucyjnego w kwocie 120,88 zł.

Na powyższe postanowienie wierzyciel wniósł zażalenie z wnioskiem o jego uchylenie. Kwestionując treść rozstrzygnięcia, podniósł, że zawiera ono wyraźną sprzeczność, pomiędzy stwierdzeniem, iż tytuł wykonawczy nie spełnia wszystkich wymaganych prawem wymogów, a zastosowanymi skutkami tych braków. Skoro bowiem organ egzekucyjny wskazał na tego rodzaju braki (tytułu wykonawczego), zdaniem wierzyciela powinien zastosować tryb przewidziany w art. 29 § 2 i § 2a u.p.e.a., a zatem zawiadomić wierzyciela o nieprzystąpieniu do egzekucji. Powyższe wyznacza również zakres ewentualnego obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi - w przypadku nieprzystąpienia do egzekucji organ egzekucyjny winien obciążyć wierzyciela jedynie opłatą manipulacyjną w wysokości 40 zł.

Według wierzyciela w okolicznościach sprawy zarówno umorzenie postępowania egzekucyjnego, jak i rozstrzygnięcie o kosztach egzekucyjnych (co do zasady i co do wysokości) było nieuprawnione, a co najmniej przedwczesne.

Przywołanym na wstępie postanowieniem z 14 listopada 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie i jednocześnie orzekł na podstawie art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a. o nałożeniu na wierzyciela obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 120,88 zł.

W jego ocenie w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny błędnie wskazał jako podstawę prawną obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego art. 64c § 3 pkt 1 u.p.e.a., który normuje postępowanie w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, w sytuacji kiedy koszty egzekucyjne nie mogą być wyegzekwowane od zobowiązanego. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała.

W sprawie, z uwagi na brak pełnej sprawności systemu teleinformatycznego używanego do przekazywania tytułów wykonawczych błędnie wypełniony elektroniczny tytuł wykonawczy z 27 września 2023 r. został przyjęty automatyczne do realizacji, po weryfikacji identyfikatora.

Jednakże postępowanie wszczęte w oparciu o wadliwy tytuł wykonawczy determinuje brak możliwości jego kontynuowania. Oczywiście wada tytułu wykonawczego istniała od chwili jego wpływu do organu egzekucyjnego, co już wtedy powinno stanowić podstawę do wydania postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, jednak tak się nie stało. Organ egzekucyjny nie mógł sam dokonać korekty błędnego dokumentu wystawionego przez wierzyciela, nie mógł też usankcjonować tego błędu, z tych względów organ egzekucyjny umorzył postępowanie prowadzone na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego. Konsekwencją umorzenia postępowania egzekucyjnego na podst. art 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. jest konieczność obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi.

Zatem - zdaniem organu odwoławczego - w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a. stanowiący, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji administracyjnej.

W realiach rozpatrywanej sprawy stwierdzenie okoliczności sprzecznego z prawem wszczęcia egzekucji jest łatwo weryfikowalne. Sprzeczne z prawem jest bowiem wszczęcie egzekucji bez wskazania obowiązku, który podlegałby egzekucji administracyjnej. Wierzyciel błędnie określił treść i rodzaj egzekwowanego obowiązku jako "decyzja na członka zarządu", tym samym niezgodnie z prawem wystawił wobec dłużnika tytuł wykonawczy i skierował go do egzekucji. Zaszła zatem przesłanka niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej spowodowana przez wierzyciela.

Wobec powyższego należało uchylić zaskarżone postanowienie i orzec na podstawie art. 64c § 3 pkt 2 w zw. z art. 64c § 9 ust. 2 lit. c u.p.e.a. o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi przypisanymi do tytułu wykonawczego nr [...] w kwocie 120,88 zł, na które składają się podane przez organ elementy.

W skardze na powyższe postanowienie wierzyciel zarzucił aktowi organu odwoławczego naruszenie:

- art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a. poprzez błędne jego zastosowanie, poprzedzone ustaleniem, że wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji podczas gdy sam organ wskazuje, że do wszczęcia egzekucji doszło wskutek ograniczonej funkcjonalności systemu przeznaczonego do składania tytułów wykonawczych drogą elektroniczną, co skutkowało nieuprawnionym obciążeniem wierzyciela kosztami egzekucyjnymi;

- art. 64 § 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na obciążeniu wierzyciela opłatą manipulacyjną w wysokości 100 zł podczas, gdy organ egzekucyjny wskazywał na wady tytułu wykonawczego, co winno skutkować nieprzystąpieniem do egzekucji i obciążeniem wierzyciela opłatą manipulacyjną jedynie w wysokości 40 zł;

- art. 29 § 1, § 2 pkt 3 i § 2a u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie, w efekcie czego wierzyciel został pozbawiony uprawnienia do kwestionowania "decyzji" organu egzekucyjnego niebędącego wierzycielem o nieprzystąpieniu do egzekucji;

- art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w zawyżonej wysokości z powołaniem się na przesłankę niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia egzekucji, w sytuacji gdy wszczęcie egzekucji wynikało - jak sam wskazuje organ egzekucyjny, z niedostatecznej funkcjonalności systemu przeznaczonego do składania tytułów wykonawczych w postaci elektronicznej, wskutek czego wierzyciel został obciążony negatywnymi skutkami niedostatecznego działania systemu, co z kolei godzi w zasadę wyrażoną w art. 8 k.p.a.,

- art. 139 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia na niekorzyść strony - skoro zastosowana przez organ odwoławczy podstawa rozstrzygnięcia w postaci art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a. legitymizuje w istocie obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w pełnej wysokości, tj. w wysokości uwzględniającej opłatę manipulacyjną oraz wydatki egzekucyjne wynikłe wskutek wadliwego przystąpienia do egzekucji.

W oparciu o powyższe wierzyciel wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrot kosztów postępowania.

Jak argumentował, skoro organ egzekucyjny wskazywał na braki tytułu wykonawczego winien zastosować procedurę przewidzianą w art. 29 u.p.e.a., czego nie uczynił. W tej sytuacji argument dotyczący ograniczonej funkcjonalności systemu uznać należy za całkowicie chybiony. Uwzględnienie tego argumentu oznaczać będzie bowiem aprobatę dla przyznania prymatu systemu eTW nad obowiązującymi przepisami prawa.

Wierzyciel ponosi odpowiedzialność jedynie za wady tytułu wykonawczego uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, które nie mogły być znane organowi egzekucyjnemu w chwili skierowania tego tytułu do egzekucji. Zatem chodzi o takie okoliczności, które nie mogą być badane przez organ egzekucyjny w fazie wstępnej - po otrzymaniu przezeń tytułu wykonawczego wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji, ale które istniały przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Okoliczności te powinny bać natomiast badane przez wierzyciela przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Jeżeli wierzyciel pomimo ich istnienia wystawi tytuł wykonawczy i doprowadzi do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to ponosi on za to odpowiedzialność, w tym odpowiedzialność za wynikłe stąd koszty egzekucyjne.

Sytuacja taka niewątpliwie nie miała miejsca w okolicznościach przedmiotowej sprawy: ewentualne braki tytułu wykonawczego nie dotyczyły bowiem zasadności i wymagalności obowiązku podlegającego przymusowemu wykonaniu oraz nie zostały stwierdzone odrębnym rozstrzygnięciem.

Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, wierzyciel powinien zostać zatem obciążony jedynie opłatą manipulacyjną w kwocie 40 zł - stosownie do brzmienia art. 64 § 1 u.p.e.a.

Jednocześnie dodał, że skarżone rozstrzygnięcie narusza w istocie zasadę reformationis in peius - skoro sytuacja wierzyciela jawi się jako obiektywnie gorsza niż na etapie rozstrzygania w pierwszej instancji - poprzez przyjęcie, iż to wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie egzekucji, co ma bezpośrednie przełożenie na wymiar obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.".

Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi natomiast wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W dalszej kolejności wskazać należy, że podstawowym celem sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień) a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności.

Dokonując w rozpoznawanej sprawie oceny, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia, Sąd stanął na stanowisku, iż organy administracji zarówno przy wydawaniu postanowienia w pierwszej jak i w drugiej instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, co skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego z 6 października 2023 r.

Tytułem wprowadzenia przypomnieć należy, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Stosowanie egzekucji administracyjnej ma miejsce wówczas, gdy nałożono na zobowiązanego określone obowiązki a zobowiązany tych obowiązków nie wykonuje dobrowolnie. Organ egzekucyjny obciąża obowiązek doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym.

Niniejsza sprawa nie dotyczy jednak kwestii związanych z samym egzekwowaniem dochodzonych należności, lecz z pochodną tej kwestii, tj. kosztami egzekucyjnymi.

Stosownie do postanowień art. 64c § 1 u.p.e.a., na koszty postępowania egzekucyjnego w administracji składają się: opłata manipulacyjna, opłata egzekucyjna, opłata za czynności egzekucyjne oraz wydatki egzekucyjne, tj. koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego.

Koszty egzekucyjne służą realizacji całokształtu czynności procesowych związanych z przymusowym wykonaniem obowiązku w toku egzekucji administracyjnej wszczętej na wniosek wierzyciela.

Jednocześnie w art. 64c § 2 prawodawca wprowadził zasadę odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucyjne (opłatę manipulacyjną, opłatę egzekucyjną, opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki poniesione przez organ egzekucyjny). Co ważne obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych nie zależy od rezultatu podejmowanych czynności egzekucyjnych i całego postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany ponosi koszty nawet wówczas, gdy podjęte czynności egzekucyjne nie doprowadzą do wyegzekwowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Co więcej, zgodnie z art. 64c § 2 zd. 2 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody w dochodzeniu od zobowiązanego pokrytych przez wierzyciela kosztów egzekucyjnych, które powstały w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a. (tj. z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne).

Zasada odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucyjne doznaje jednak szeregu ograniczeń. Koszty te będą obciążały wówczas organ egzekucyjny albo wierzyciela.

W zakresie istotnym dla sprawy, tj. określenia podstaw obciążania wierzyciela obowiązkiem pokrycia kosztów egzekucyjnych wypowiada się art. 64c § 3 i § 4 u.p.e.a.

Stosownie do postanowień art. 64c § 3 pkt 1 u.p.e.a., wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli:

1) nie mogą być wyegzekwowane od zobowiązanego;

2) spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji administracyjnej;

3) organ egzekucyjny nie przystąpił do egzekucji administracyjnej na podstawie art. 29 § 2 pkt 1 i 3.

Pierwsza ze wskazanych sytuacji, na którą powołał się organ egzekucyjny w postanowieniu z 6 października 2023 r. będzie miała miejsce wtedy, gdy w toku postępowania egzekucyjnego doszło do takiego zubożenia zobowiązanego, że nie będzie możliwości ściągnięcia od niego kosztów egzekucyjnych. Obowiązek wykazania przesłanki koniecznej dla obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela, tj. niemożności ściągnięcia tych kosztów od zobowiązanego, ciąży na organie egzekucyjnym (wyrok NSA z 10 maja 2017 r., II FSK 1045/15). Co istotne, przeniesienie odpowiedzialności za koszty egzekucyjne na wierzyciela w przedstawionej sytuacji może nastąpić po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, tj. po jego umorzeniu z przyczyn uzasadniających brak możliwości ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego – art. 59 § 2 u.p.e.a. (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 19 września 2013 r., I SA/Bk 253/13; wyrok WSA w Krakowie z 14 stycznia 2016 r., I SA/Kr 1749/15).

Trafnie zatem uznał organ odwoławczy, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 64c § 3 pkt 1 u.p.e.a. uprawniające do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, gdyż nie doszło do sytuacji kiedy koszty egzekucyjne nie mogą być wyegzekwowane od zobowiązanego. Bezsporne bowiem jest, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało umorzone nie na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. (braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne), lecz na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. (niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27). Powyższe w pełni uzasadniało stanowisko organu odwoławczego o konieczności uchylenia postanowienia organu egzekucyjnego.

Nie ma jednak racji organ odwoławczy wskazując, że w sprawie w istocie zaistniała inna sytuacja uprawniająca do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, a mianowicie określona w art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a

Zgodnie z jego treścią wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji administracyjnej. W kontrolowanej sprawie zdaniem organu odwoławczego nastąpiło niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej, gdyż wierzyciel skierował do organu egzekucyjnego błędnie wypełniony elektroniczny tytuł wykonawczy z 27 września 2023 r. nr [...], tj. niespełniający wymogów z art. 27 u.p.e.a. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela tego stanowiska.

Stanowisko to stanowi wyraz całkowitego pominięcia treści art. 29 § 1 i § 2 pkt 3 u.p.e.a.

Stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zgodnie zaś z art. 29 § 2 pkt 3 p.e.a. organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a.

Oczywiste zatem jest, że przywołane przepisy zobowiązują organ egzekucyjny - a nie wierzyciela - do zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, która obejmuje ustalenie czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna oraz czy tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony.

Regulacją tą prawodawca podkreślił doniosłość tytułu wykonawczego, niewątpliwie z uwagi na fakt, że nie jest on aktem administracyjnym, lecz jedynie dokumentem urzędowym wystawionym przez wierzyciela, aczkolwiek niezbędnym do wszczęcia i następnie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Stanowi bowiem dowód niewykonania obowiązku i wynika z niego domniemanie istnienia tego obowiązku. Dlatego obowiązek kontroli jego treści został nałożony również na organ egzekucyjny.

W sprawie bezsporne jest, że w przedmiotowym tytule wykonawczym wierzyciel wadliwie określił rodzaj dochodzonej należności pieniężnej (sekcja D.2.), co zostało stwierdzone ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 9 listopada 2023 r. utrzymującym w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z 6 października 2023 r. umarzające postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., który to przepis wskazuje przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego w postaci właśnie niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.

Organ egzekucyjny mając zatem tytuł wykonawczy i wypełniając obowiązek jego kontroli z art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. powinien był przyjąć, że tytuł ten nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 i zgodnie z art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. nie przystąpić do egzekucji, co uniemożliwiłoby powstanie kosztów egzekucyjnych.

W przedmiotowej sprawie tak jednak się nie stało, wpierw bowiem organ egzekucyjny dopuścił wystawiony tytuł egzekucyjny do podjęcia określonych czynności egzekucyjnych, a dopiero potem stwierdził jego wadliwość.

Powyższe oznacza, że to organ egzekucyjny a nie wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej. Z art. 64c § 3 p.e.a. wynika zaś, że nie można obciążyć wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, jeżeli nie on spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji.

Skoro zatem niezgodnie z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej spowodował organ egzekucyjny, w świetle art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a. brak było podstaw do obciążenia wierzyciela wszystkimi kosztami egzekucyjnymi. Uprawnione bowiem było jedynie nałożenie na wierzyciela obowiązku zwrotu kosztów egzekucyjnych w postaci opłaty manipulacyjnej w kwocie 40 zł, zgodnie z treścią art. 64 § 1 u.p.e.a. Wszystkie pozostałe bowiem koszty egzekucyjne nie powstały z winy wierzyciela lecz organu egzekucyjnego, który nie dokonał w odpowiednim terminie kontroli prawidłowości tytułu wykonawczego. Z uwagi na wadliwość tytułu wykonawczego nie było podstaw do wszczęcia egzekucji i podjęcia czynności egzekucyjnych.

Zwrócić należy uwagę, że wierzyciel ponosi odpowiedzialność jedynie za wady tytułu wykonawczego, które nie mogły być znane organowi egzekucyjnemu w chwili skierowania tego tytułu do egzekucji. Mówiąc inaczej, chodzi o takie okoliczności, które nie mogą być badane przez organ egzekucyjny w fazie wstępnej - po otrzymaniu przezeń tytułu wykonawczego wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji, ale które istniały przed wystawieniem tytułu wykonawczego, odnoszą się do jego treści i mogą stanowić podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sytuacja taka niewątpliwie nie miała miejsca w okolicznościach przedmiotowej sprawy: wadliwość tytułu wykonawczego nie dotyczyła bowiem elementów pozostających poza kontrolą organu egzekucyjnego.

Bez znaczenia przy tym jest podniesiona w zaskarżonym postanowieniu argumentacja o braku "pełnej funkcjonalności" systemu przeznaczonego do składania tytułów wykonawczych w postaci elektronicznej. Uwzględnienie tego argumentu oznaczałoby bowiem przyznanie prymatu systemowi teleinformatycznemu (w dodatku niedoskonałemu) nad obowiązującymi przepisami prawa, a w konsekwencji do przyzwolenia na obciążanie wierzyciela negatywnymi skutkami wad tego systemu, co stanowi oczywiste naruszenie wyrażonej w art. 6 k.p.a. zasady praworządności.

Nota bene sam organ odwoławczy dostrzega, że wada tytułu wykonawczego istniała od chwili jego wpływu do organu egzekucyjnego, co już wtedy powinno stanowiąc podstawę do nie przystąpienia do egzekucji i zawiadomienia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, co jednak nie nastąpiło. Z pewnością taka sytuacja nie uprawnia organ egzekucyjny do przerzucenia odpowiedzialności na wierzyciela za taki stan rzeczy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu postanowień organów obu instancji. Wyjaśnić należy, że stosownie do art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł, obejmującą uiszczony wpis od skargi.

Ponownie rozstrzygając sprawę, organ egzekucyjny uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku.