Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 978/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono postanowienie II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 26, art. 29, art. 33
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 15, art. 77, art. 80, art. 81a,  art. 107, art. 124 par 2, art. 138, art. 140
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 13 ust 1 pkt 1, art. 13b, art. 13f, art. 40d
journal: Dz.U. 2018 poz 2068
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 119 pkt 3, art. 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek WSA Waldemar Michaldo Protokolant: sek. sądowy Aleksandra Osipowicz po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2019 r. sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie [...]zł (sto złotych).


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ odwoławczy) zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 czerwca 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: K.p.a.) oraz art. 18, art. 31 § 1 pkt 1, art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. (dalej: PM[...], organ egzekucyjny) z dnia 17 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym zgłoszonych przez S. M. (dalej: Zobowiązany, Strona, Skarżący).

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 15 października 2018 r. nr [...], organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne, zmierzające do wyegzekwowania nieuiszczonej przez Zobowiązanego opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania w K., w dniu 25 października 2017 r.

Zobowiązany do organu egzekucyjnego przesłał pismo z dnia 15 marca 2019 r. które zostało zakwalifikowane przez organ egzekucyjny jako zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zobowiązany zarzucił, że w dniu 25 października 2017 r. po zaparkowaniu pojazdu nr rej. [...] na ul. [...] niezwłocznie uiścił opłatę za postój przez wrzucenie do parkomatu nr [...] kwoty [...]zł, lecz urządzenie nie wydało potwierdzenia przyjęcia wpłaty. Fakt ten zgłosił dyżurnemu strefy parkowania, który sporządził notatkę z tego zdarzenia. Wobec powyższego wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

PMK postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2019 r. uznał wniesiony zarzut w prawie toczącego się postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 25 października 2018 r. za nieuzasadniony.

Uzasadniając postanowienie PMK stwierdził, iż podstawą normatywną do ponoszenia opłat za postój na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania jest przepis art. 13 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. 2018 r., poz. 2068 ze zm.; dalej: u.d.p.) oraz obowiązująca w dniu zdarzenia uchwała Rady Miasta Krakowa nr XXI/229/11 z dnia 6 lipca 2011 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, ustalenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, wprowadzenia opłaty abonamentowej dla niektórych użytkowników dróg oraz sposobu pobierania tych opłat (tj. Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2017 r., poz. 3972 ze zm.; dalej: uchwała XXI/229/11). Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Każdorazowy postój bez wniesionej wymaganej opłaty lub ważnego abonamentu postojowego obliguje użytkownika (właściciela) pojazdu do uiszczenia opłaty dodatkowej (art. 13f ust. 1 u.d.p.), która zgodnie z uchwałą wynosi [...] zł.

Dalej organ egzekucyjny podniósł, że w toku postępowania ustalono, iż w dniu 25 października 2017 r. kontroler strefy płatnego parkowania podczas pierwszej kontroli o godz. 18:10 stwierdził brak ważnego dowodu wpłaty parkingowej pojazdu nr rej. KR 549KT, a następnie o godz. 18:20 wystawił zawiadomienie. Organ po otrzymaniu pisma Zobowiązanego dokonał analizy transakcji parkomatu nr [...], który wykazała wpłatę kwoty [...]zł, natomiast system nie zarejestrował wpłaty kwoty [...]zł, na która powoływał się Zobowiązany. Wobec powyższego dokonano przeliczenia gotówki w urządzeniu, jednakże nie stwierdzono nadwyżki w odniesieniu do zarejestrowanej transakcji. Natomiast zarejestrowana wpłata w wysokości [...] zł pozwalała na postój pojazdu w godzinach od 15:04 do 16:37, a domniemana kwota [...]zł umożliwiała pozostawienie pojazdu do godziny 17:40. W tej sytuacji organ uznał, iż podczas pierwszej kontroli o godz. 18:10 oraz o godz. 18:20 postój pojazdu nie był należycie opłacony, dlatego organ egzekucyjny uznał wniesiony zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

Ponadto organ egzekucyjny wskazał, iż odmowa uwzględnienia zarzutu jest równoznaczna z odmową umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Na powyższe postanowienie Strona złożyła zażalenie, w którym podniosła, że parkomat nr [...] na ul. [...] w K. był uszkodzony oraz że do tego parkomatu wrzuciła kwotę [...]zł, a mimo to uznano, że postój został nieopłacony. Fakt uszkodzenia parkomatu Strona zgłosiła dyżurnej pod numerem [...], która instruowała Stronę aby "RAPTOWNIE" wrzucać kilka razy nominały mniejsze - 20 groszy, 50 groszy i żeby lekko stuknąć w automat i że jest szansa, że "ten zaskoczy". Działania te okazały się daremne, parkometr "nie zaskoczył".

W dalszej części zażalenia Strona poczyniła uwagi m.in. do otrzymywanej od M. Sp.o.o. w K. korespondencji w związku z pismami, jakie składała w celu wyjaśnienia sprawy przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

W konkluzji Strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, gdyż nie istniał obowiązek zapłaty, a podjęte działania egzekucyjne są bezpodstawne.

SKO zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 czerwca 2019 r. utrzymało w mocy postanowienie PMK.

SKO w uzasadnieniu postanowienia w pierwszej kolejności przywołało kolejno przepisy art. 33 §1, art. 27 § 1 i art. 34 u.p.e.a. i wskazało, że Zobowiązany skorzystał z przysługującego mu na podstawie art. 33 u.p.e.a. środka zaskarżenia.

Organ II instancji wskazał, że podstawowy akt regulujący zasady postoju pojazdów na drogach publicznych stanowi u.d.p. Przepis art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. statuuje, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p., pobiera się za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo (art. 13b ust. 1 u.d.p.). Z kolei w myśl art. 13f u.d.p. za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową (ust. 1). Rada gminy (rada miasta) określa wysokość opłaty dodatkowej, o której mowa w ust. 1, oraz sposób jej pobierania. Wysokość opłaty dodatkowej nie może przekroczyć [...] zł (ust. 2). Opłatę dodatkową, o której mowa w ust. 1, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (ust. 3).

Opłaty, o których mowa w art. 13f ust. 1 u.d.p., podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w u.p.e.a. (art. 40d ust. 2 u.d.p.).

Organ II instancji wskazał, że w przedmiotowym stanie faktycznym prawem miejscowym regulującym zasady postoju w strefie płatnego parkowania była uchwała nr XXI/229/11. Według § 4 ust. 1 ww. uchwały za nieuiszczenie opłaty za postój pobiera się opłatę dodatkową w wysokości [...] zł.

Z przytoczonych przepisów wynika jednoznacznie, że zarówno obowiązek uiszczania opłaty za postój pojazdu samochodowego na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, jak i obowiązek ponoszenia opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za postój powstają z mocy prawa.

SKO wskazało, że w rozpoznawanym przypadku opłatą dodatkową został objęty nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania w K. pojazdu nr rej. [...] w dniu 25 października 2017 r. przy ul. [...]. Zdaniem SKO, PMK wydając postanowienie o uznaniu wniesionego przez Zobowiązanego zarzutu o nieistnieniu obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym za nieuzasadniony, postąpił prawidłowo, gdyż z akt sprawy wynika, iż w dniu 25 października 2017 r. kontroler strefy płatnego parkowania podczas pierwszej kontroli o godz. 18.10 stwierdził brak ważnego dowodu wpłaty parkingowej pojazdu nr rej. [...], a następnie o godz. 18.20 wystawił zawiadomienie. Następnie po otrzymaniu pisma Zobowiązanego, w którym wyjaśnił okoliczności parkowania, dokonano analizy transakcji parkomatu nr [...] Analiza transakcji wykazała wpłatę kwoty [...]zł, natomiast system nie zarejestrował wpłaty kwoty [...]zł, na którą powołuje się Zobowiązany. Wobec powyższego przeliczono gotówkę w urządzeniu, jednakże nie stwierdzono nadwyżki w odniesieniu do zarejestrowanej transakcji. Zarejestrowana wpłata w wysokości [...] zł pozwalała na postój pojazdu w godzinach od 15:04 do 16:37, a kwota [...]zł, na którą wskazuje Zobowiązany, umożliwiała pozostawienie pojazdu do godziny 17:40. W tej sytuacji prawidłowo organ ustalił, iż podczas pierwszej kontroli o godz. 18:10 oraz o godz. 18:20 postój pojazdu nie był należycie opłacony. Skoro Zobowiązany jak podaje opłacił postój w kwocie [...]zł do godz. 17:40, to wiedząc, że parkomat jest uszkodzony, pozostały czas postoju powinien opłacić w innym parkomacie. Przedmiotowa sprawa dotyczy bowiem nieopłaconego postoju o godz. 18:10.

Dalej SKO zauważyło, że akta sprawy zawierają kopię zawiadomienia o obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej w kwocie [...]zł w związku z nieuiszczeniem opłaty za parkowanie (postój) pojazdu samochodowego nr rej. [...] - w dniu 25 października 2017 r. przy ul. [...], którego oryginał został umieszczony za wycieraczką ww. pojazdu. Przedmiotowe zawiadomienie ma charakter dokumentu urzędowego. Świadczyć ma o nieuiszczeniu opłaty za postój, a ponadto powinno być dla korzystającego z drogi wystarczającą informacją o powstałym z mocy prawa obowiązku poniesienia opłaty dodatkowej dowodem tego, iż w konkretnym dniu odnotowano obecność samochodu w strefie płatnego parkowania bez wymaganej opłaty. Dokumentacja fotograficzna stanowi pomocniczy dowód w kwestii ustalenia obowiązku wniesienia opłaty. Inspektor sfotografował pojazd Zobowiązanego zaparkowany w strefie bez uiszczenia opłaty.

Podsumowując SKO stwierdziło, że w związku z powyższym zarzut naruszenia art. 33 pkt 1 u.p.e.a. dotyczący nieistnienia obowiązku jest nieuzasadniony i że "jak wskazano bowiem powyżej obowiązek poniesienia opłaty powstał z mocy prawa w momencie postawienia pojazdu w strefie, zatem obowiązek ten istnieje".

Na powyższe postanowienie Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę, zarzucając postanowieniu obrazę przepisów postępowania administracyjnego, polegającą na zaniechaniu działań w celu przeprowadzenia dowodów, pozwalających na obiektywne i wyczerpujące ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego, w następstwie czego ustalenia i wnioski zaskarżonego orzeczenia są błędne i jednostronne, zapadłe z naruszeniem art. 6, art. 77 i art. 81a K.p.a.

Na podstawie tych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do uzupełnienia postępowania.

Skarżący uzasadniając skargę wskazał, że oba postanowienia t.j. PMK i SKO zapadły z naruszeniem podstawowych zasad postępowania, w szczególności dotyczących zbierania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, pozwalający na ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego. Zasadniczą kwestią wymagającą jednoznacznego ustalenia jest problem czy, parkomat był niesprawny, ponieważ bez jej rozstrzygnięcia nie jest możliwe dokonanie obiektywnej i zgodnej z zasadami logiki oceny, czy powstał egzekwowany obowiązek.

Zdaniem Skarżącego sprawą tą SKO nie zajęło się w ogóle. Natomiast w jednym z pism Miejskiej Infrastruktury do Skarżącego z 25 stycznia 2018 r. nr [...] stwierdzono, że serwis nie stwierdził nieprawidłowości w funkcjonowaniu parkomatu. Skarżący twierdzi, że parkometr przyjmował monety, nie wydając potwierdzenia wniesionej opłaty za postój. Po wrzuceniu pierwszej monety [...] zł. Skarżący telefonicznie powiadomił dyżurnego strefy o niesprawności parkometru. Dyżurny udzielił wskazówek, dotyczących dalszego postępowania, z których Skarżący skorzystał. Polegały one na wrzucaniu kolejnych "drobniejszych" monet, co jednak nie doprowadziło do wznowienia prawidłowego działania urządzenia. Zatem należało przesłuchać w charakterze świadka osobę dyżurującą w biurze obsługi strefy parkowania oraz zażądać w charakterze dowodu notatki, która miała zostać sporządzona na okoliczność zgłoszonej telefonicznie reklamacji, o czym dyżurujący zapewnił Skarżącego.

Zdaniem Skarżącego pozwoliłoby to na jednoznaczne ustalenie czego dotyczyła reklamacja, czasu jej zgłoszenia i treści udzielonych wskazówek. Absurdalnym, nielogicznym i sprzecznym z zasadami rozsądnego postępowania byłoby założenie, że Skarżący dla zabawy zadał sobie trud zgłaszania o nieistniejącym problemie z opłaceniem postoju przy użyciu parkomatu.

Dalej Skarżący podniósł, że odpowiedzialność za sprawne działanie parkomatu spoczywa na PMK, wobec czego w tym postępowaniu ciężar dowodu, a więc wykazania, że Skarżący nie wniósł opłaty za parkowanie, spoczywa na organie twierdzącym odmiennie, niż Zobowiązany. PMK nie dostarczył przeciwdowodu, podważającego logiczne, znajdujące potwierdzenie wyjaśnienia Skarżącego. Powoływanie się na zapisy transakcji i przeliczenie gotówki w parkomacie, w tej sytuacji może być zawodne i nie dawać koniecznej pewności do przypisania Skarżącemu niewykonania obowiązku. Skarżący nie wymyślił sobie tego, że wrzucał kolejne monety, zgodnie ze wskazówkami dyżurnego strefy parkowania. Sumaryczną kwotę [...]zł określił orientacyjnie, a wszelkie w tej mierze wątpliwości co do stanu faktycznego, zgodnie z art. 81a K.p.a., winny być rozstrzygnięte na korzyść Skarżącego. Nie da się bowiem ustalić, wobec niesprawności parkomatu, sumy środków pieniężnych, przyjętych przez parkomat, a tym samym stwierdzić do jakiej godziny postój został opłacony. Przydatnym do rozstrzygnięcia sprawy byłoby niewątpliwie przeprowadzenie dowodu z zapisów zarejestrowanych przez parkomat transakcji w dniu 25 października 2017 r. Podobnie wobec argumentów PMK, konieczne jest ustalenie kiedy i kto przeliczył gotówkę z parkomatu, czy sporządzono protokół z tej czynności oraz załączenie go do akt w charakterze dowodu.

Podsumowując Skarżący wskazał, że oba organy zajmujące się sprawą nie wykazały zainteresowania podniesionymi wyżej kwestiami i nie podjęły inicjatywy dowodowej, nie zauważając istotnych luk i braków, a zatem zachodzi konieczność uzupełnienia postępowania w celu obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z zasadami procedury administracyjnej.

SKO w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Skarżący pismem z dnia 10 września 2019 r., będącym repliką na odpowiedź na skargę, podtrzymał w całości twierdzenia i zarzuty skargi i wniósł o nieuwzględnienie stanowiska SKO.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Rozpoznając sprawę zgodnie z powyżej zakreślonymi regułami, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie stanowiły m.in. przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś zgodnie z art. 18 tej ustawy - jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 18 u.p.e.a. pozwala traktować jako pewną ciągłość postępowania z K.p.a. i postępowania wykonawczego unormowanego u.p.e.a. Dlatego w przypadku, gdy jakaś kwestia nie jest uregulowana w u.p.e.a., przepis ten pozwala na odpowiednie zastosowanie przepisów K.p.a.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Podstawą zarzutu mogą być tylko okoliczności enumeratywnie wymienione w art. 33 § 1 u.p.e.a., w tym podniesiony przez Skarżącego w niniejszej sprawie, a wynikający z pkt 1 zarzut nieistnienia obowiązku.

Stosownie zaś do treści art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.).

Bezsporne jest to, że wystawiony w dniu 25 października 2018 r. względem Skarżącego tytuł wykonawczy obejmował obowiązek uiszczenia dodatkowej opłaty z tytułu niezapłaconego postoju w strefie płatnego parkowania w K..

Generalnie obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa. Podstawą prawną tego obowiązku jest przepis art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p., zgodnie z którym korzystający z dróg publicznych obowiązani są do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) - art. 13b ust. 3 ustawy. Opłatę, o której mowa w cytowanym wyżej przepisie pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 ustawy, za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustawodawca w art. 13b ust. 2 u.d.p. wskazał też cel ustalania strefy płatnego parkowania, stanowiąc, że strefę ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej. Na podstawie art. 13f ust. 1. u.d.p. za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową.

Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów, obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefach płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z ww. przepisów u.d.p. i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miasta, stanowiącej - na podstawie art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego na obszarze działania organu, który je ustanowił. Obowiązek taki winien być wykonany niezwłocznie po wystąpieniu określonego stanu faktycznego (zaparkowania w strefie, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej - nieuiszczenia opłaty parkingowej), z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek. Dla realizacji obowiązku poniesienia opłaty parkingowej nie jest konieczna jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji. Ze względu na jej funkcjonalne związanie z opłatą za parkowanie w strefie płatnego parkowania, również w przypadku powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, wydanie takiego indywidualnego aktu administracyjnego nie jest konieczne. Co więcej, ustawodawca nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. Także przepisy ustawy stwierdzające, że opłaty te są pobierane, a nie np. wymierzane, ustalane, określane przez organ administracji, dodatkowo potwierdza zasadność tego wniosku. W sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej.

Ponadto zgodnie z art. 40d u.d.p. opłaty określone m.in. w art. 13f ust. 1, podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Egzekucja opłaty dodatkowej następuje więc w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (należność pieniężna przekazana do egzekucji administracyjnej na podstawie innej ustawy).

Wprawdzie z art. 29 § 1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przepis ten stanowi zasadę postępowania egzekucyjnego sprowadzającą się do przyjęcia, że zarzuty mają na celu ochronę uczestników postępowania egzekucyjnego w zakresie prawidłowości samego postępowania egzekucyjnego (nie służą one weryfikacji ostatecznych decyzji, czy postanowień, stanowiących podstawę tytułu wykonawczego). Jednak należy mieć na uwadze zasygnalizowany wcześniej istotny dla sprawy charakter obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, jako wynikający bezpośrednio z ustawy.

Jak już Sąd wskazywał powyżej, w sprawie obowiązku uiszczenia tej opłaty nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga się w drodze decyzji administracyjnej. Nie ma więc w tej sytuacji decyzji administracyjnej czy postanowienia wydanych po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego (dowodowego), poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Możliwość dochodzenia swych racji oraz obrony interesów przez zobowiązanego powstaje zatem dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, co następuje poprzez zgłoszenie zarzutu. Pomimo więc ogólnej zasady wyrażonej w art. 29 § 1 u.p.e.a. należy przyjąć, że wniesienie zarzutu wszczyna postępowanie w sprawie jego rozpoznania i wydania rozstrzygnięcia w zakresie zasadności samego obowiązku. Organ egzekucyjny jest zobowiązany po wniesieniu zarzutu do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przy zastosowaniu K.p.a. W sytuacji bowiem, kiedy obowiązek powstaje z mocy prawa, jest to jedyna możliwość obrony praw przez dłużnika (por. np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 107/12).

Ponieważ Skarżący nie mógł bronić swoich praw na etapie postępowania administracyjnego, organ rozstrzygający sprawę w związku z wniesieniem zarzutu musi w istocie przeprowadzić pełne postępowanie wyjaśniające i stosować zasady postępowania wynikające z przepisów K.p.a., które z mocy przywołanego powyżej art. 18 u.p.e.a. mają również zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 715/16).

Zatem w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio większość zasad ogólnych przewidzianych w K.p.a., przy czym zróżnicowany jest zakres adaptacji tych zasad w postępowaniu egzekucyjnym. Najszersze zastosowanie mają zasady: legalności (art. 6), prawdy obiektywnej (art. 7), zaufania (art. 8), udzielania informacji (art. 9), przekonywania (art. 11), szybkości i prostoty postępowania (art. 12) i sądowej weryfikacji rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej (art. 16 K.p.a.).

Stosownie do art. 7 K.p.a. - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 K.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego.

Uzasadnienie faktyczne w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zbliżone wymogi ustawa przewiduje w odniesieniu do postanowienia – stosownie do art. 124 § 2 K.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie.

Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 K.p.a., która winna uwzględniać wymogi logicznego rozumowania i zasady doświadczenia życiowego. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich twierdzeń wniosku dotyczących istotnych okoliczności faktycznych czy prawnych, a także zarzutów podnoszonych przez strony w trakcie toczącego się postępowania, odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji.

Naruszenie powyższych przepisów prowadzi również w efekcie uchybienia zasadom praworządności (art. 6 K.p.a.) oraz budzenia zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.).

Wyżej wskazane przepisy obowiązują również w postępowaniu przed organem drugiej instancji (art. 140 K.p.a.). Organ odwoławczy ma bowiem obowiązek ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy oraz jej rozstrzygnięcia, w ramach czego następuje równolegle kontrola prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji (art. 15, art. 138 K.p.a.). Przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest weryfikacja aktu, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Zauważyć należy, że wymogi zebrania, rozpatrzenia materiału dowodowego oraz sporządzenia prawidłowego uzasadnienia ma znaczenie nie tylko dla stron postępowania, które mają prawo wiedzieć, czym kierował się organ administracji publicznej przy załatwianiu ich sprawy, ale również dla sądu administracyjnego, którego zadaniem jest dokonanie kontroli zaskarżonego aktu pod kątem zgodności z prawem. Jest przy tym oczywiste, że w ramach sądowej kontroli badaniu podlega również to, czy ustalenia organu znajdują dostateczne oparcie w zebranym materiale dowodowym w sposób wyczerpujący. Bez kompletnych akt sprawy, w tym wszystkich dowodów, na podstawie których organy administracji publicznej poczyniły ustalenia faktyczne, nie jest np. możliwe stwierdzenie, czy zaskarżony akt administracyjny został wydany przy dochowaniu wymogów wynikających z art. 80 K.p.a., a zatem czy ustalenia nie są arbitralne i dowolne. Okoliczności wynikające z dokumentów znajdujących się poza aktami sprawy co do zasady nie mogą zatem być uznane za udowodnione, o ile nie chodzi o fakty powszechnie znane bądź znane organowi z urzędu (art. 77 § 4 K.p.a.) (podkreślenie Sądu).

Kolejno należy wskazać, że Sąd zgodnie art. 133 § 1 P.p.s.a., wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez Sąd jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Kontrolując zaskarżoną decyzję (postanowienie) Sąd nie ogranicza się jedynie do tego aktu, lecz bada, czy okoliczności przedstawione w takiej decyzji znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji zgromadzonej w nadesłanych aktach sprawy. To na organie ciąży obowiązek przedłożenia wraz ze skargą kompletnych akt, zawierających wszystkie dowody i dokumenty, które stały się podstawą wydanego przez niego aktu i które pozwolą sądowi dokonującemu kontroli na pełną ocenę jego zgodności z prawem rozumianym zarówno jako prawo procesowe jak i materialne.

W niniejszej sprawie zasady opisane powyżej w ocenie Sądu zostały naruszone. Organy nie ustaliły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy.

Przede wszystkim brak jest jednoznacznego dowodu stwierdzającego stan parkomatu nr P- 134 w dniu 25 października 2017 r. w godzinach popołudniowych. Z akt sprawy nie wynika, czy parkomat był sprawny technicznie. Dowodu, który ma zdaniem organów potwierdzać prawidłowość działania parkomatu, mianowicie bliżej nie określonej "analizy transakcji w systemie transakcyjnym" z dnia 30 października 2017 r., brak jest w aktach sprawy. Brak jest również dowodu potwierdzającego przeliczenie pieniędzy w parkomacie nr [...], na które to przeliczenie powołują się organy stwierdzając, że nie stwierdzono nadwyżki w odniesieniu do zarejestrowanych transakcji. Wreszcie w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek dokumentacji związanej ze zgłoszeniem przez Skarżącego awarii (np. notatki pracownika przyjmującego zgłoszenie opisującej zgłoszone uszkodzenie i przekazanych instrukcji Skarżącemu, zlecenia wykonania sprawdzenia parkomatu pracownikom serwisu, protokołu z przeprowadzonych oględzin parkomatu).

Przedstawione przez Sąd braki w materiale dowodowym nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, czy zasadnie obciążono Skarżącego opłatą dodatkową w wysokości [...] zł.

Przede wszystkim Sąd uznał za nieudowodnioną podstawową okoliczność w rozpatrywanej sprawie, to jest jaką kwotę Skarżący uiścił za postój, wrzucając do parkomatu nr [...] monety w dniu 25 października 2017 r. Skarżący podaje, że uiścił około [...] zł, zatem nie określa precyzyjnie jaką kwotę wrzucił do parkomatu nr [...] Organy twierdzą, że uiścił [...] zł, nie przedkładając na tę okoliczność żadnego dowodu.

Jest oczywistym, że ustalenie rzeczywistej kwoty uiszczonej przez Skarżącego w sytuacji, gdy parkomat nie wydawał potwierdzeń uiszczenia opłaty, rzutuje na czas postoju pojazdu w strefie płatnego parkowania, bez konieczności ponoszenia opłaty dodatkowej. Dopiero precyzyjne ustalenie powyższej kwoty i obliczenie czasu na jaki został opłacony postój pojazdu, pozwoli na ocenę, czy czas ten został przekroczony.

Ponadto Sąd wskazuje, że w sytuacji gdyby organ ustalił, ze czas postoju jest przekroczony, to zdaniem Sądu organ podejmując decyzję o obciążeniu Skarżącego opłatą dodatkową powinien wziąć pod uwagę czas jaki Skarżący poświęcił na zgłoszenie awarii i stosowanie się do instrukcji osoby obsługującej zgłoszenia o awariach parkomatów.

Podsumowując Sąd wskazuje, że okoliczności faktyczne sprawy, które mają być podstawą zastosowania wobec strony przepisu art.13f ust.1 u.d.p., dotyczącego opłaty dodatkowej, muszą być jasne i nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości. Tylko prawidłowo ustalone fakty warunkują zastosowanie właściwej normy prawa materialnego, która pozwala na pobranie opłaty dodatkowej. Jak wskazano powyżej kluczowe elementy stanu faktycznego dla zastosowania normy art. 13f ust.1. u.d.p., nie zostały przez organy ustalone. Zatem zarzuty skargi okazały się zasadne, a zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie PMK, zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7, a zwłaszcza art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienia.

Rozpoznając ponownie sprawę organ egzekucyjny, stosownie do przepisu art. 153 P.p.s.a., uwzględni wskazania Sądu zawarte w przedmiotowym uzasadnieniu. W szczególności wskazania dotyczące uzupełnienia materiału dowodowego i wyczerpującego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy. Ponadto organ powinien mieć na uwadze, że w postępowaniu egzekucyjnym znajduje odpowiednie zastosowanie z mocy art. 18 u.p.e.a. nowa zasada postępowania administracyjnego, tj. rozstrzygania na korzyść strony wątpliwości faktycznych (art. 81a K.p.a). Zasada ta obowiązuje od 1 czerwca 2017 r., a więc już w okresie, kiedy nastąpiło zdarzenie, które jest sporne w rozpatrywanej sprawie.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a, zasądzając od SKO na rzecz Skarżącego, kwotę [...]zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi.