Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1221/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 491(21) ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2022 poz 1520
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Borys Marasek, Sędziowie: Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi J.D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 czerwca 2023 r. nr 2401-IEE.7192.106.2023.12.MT UNP: 2401-23-147311 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 lutego 2023 r. nr [...]; 2) zasądza na rzecz skarżącego od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 czerwca 2023 r., nr 2401-IEE.7192.106.2023.12.MT UNP: 2401-23-147311, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia J. D. (dalej: "Skarżący", "Zobowiązany"), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B.(dalej: "organ pierwszej instancji") z dnia 6 lutego 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Organ pierwszej instancji prowadzi wobec Zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych nr od TW4020122002031 do TW4020122002034 z 30 marca 2022 r. obejmujących składki na ubezpieczenia społeczne za okres od lipca 2015 roku do września 2016 roku, określone decyzją z 15 lutego 2022 r., nr [...] na kwotę zaległości w wysokości 9.743,69 zł plus należne odsetki za zwłokę. W trakcie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji zawiadomieniami z 31 marca 2022 r. nr [...] do [...] dokonał zajęcia wynagrodzenia Zobowiązanego za pracę.

2. Zobowiązany pismem z 17 stycznia 2023 r. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. We wniosku wskazał, że aktualnie organ prowadzi postępowanie egzekucyjne, w którym egzekwowane są składki na ubezpieczenie społeczne za okres od lipca 2015 do września 2016 roku, przy czym Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z 30 stycznia 2019 r., sygn. [...] w postępowaniu upadłościowym osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej — umorzył zobowiązania upadłego bez ustalania planu spłaty. Postanowienie jest prawomocne od 19 marca 2019 r. W ocenie Zobowiązanego powyższe zobowiązania zostały więc umorzone, a prowadzenie egzekucji jest niedopuszczalne.

3. Po przeanalizowaniu powyższego wniosku organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 6 lutego 2023 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją z 15 lutego 2022 r., nr [...], określono wysokość zadłużenia Zobowiązanego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Decyzja ta została odebrana osobiście przez Zobowiązanego w dniu 18 lutego 2022 r. Zdaniem organu pierwszej instancji zarówno obowiązek podlegania do ubezpieczeń społecznych, jak i obowiązek opłacenia składek za okres od lipca 2015 do września 2016 r. został ustanowiony już po umorzeniu należności w postępowaniu upadłościowym. W związku z powyższym, ponieważ w przedmiotowej sprawie zadłużenie powstało po dniu ogłoszenia upadłości tj. po dniu 8 marca 2017 r., to postanowienie sądu z dnia 30 stycznia 2019 r. o umorzeniu zobowiązań Zobowiązanego objętych ww. postępowaniem upadłościowym bez ustalenia planu spłaty, nie może mieć zastosowania.

4. Pismem z dnia 20 lutego 2023 r. Zobowiązany, działając za pośrednictwem radcy prawnego, wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, domagając się jego uchylenia i umorzenia prowadzonego postępowania, a także wstrzymania egzekucji. Zarzucił organowi naruszenie art. 59 § 1 pkt 7 oraz art. 59 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), dalej: "u.p.e.a." w zw. z art. 49116 ust. 1 i 3 oraz art. 49121 ust. 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1520) poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi umorzenie w toku postępowania upadłościowego zobowiązania odwołującego z tytułu obowiązku opłacania składek za okres 7/2015 - 9/2016. Pełnomocnik Zobowiązanego podkreślił, że Sąd Rejonowy w B.postanowieniem z 30 stycznia 2019 r. sygn. [...] of umorzył zaległości Zobowiązanego bez ustalania planu spłaty. Postanowienie jest prawomocne od dnia 19 marca 2019 r. W myśl powyższych przepisów Prawa upadłościowego umorzenie zobowiązań upadłego bez ustalania planu spłaty powoduje niedopuszczalność wszczęcia postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności powstałej przed ogłoszeniem upadłości. W stosunku do Zobowiązanego upadłość została ogłoszona postanowieniem Sądu Rejonowego w B., Wydział [...] Gospodarczy z dnia 8 marca 2017 r., sygn. [...]. Stąd też zdaniem pełnomocnika Zobowiązanego zaległości za okres za okres 07/2015 do 09/2016 zostały umorzone, a prowadzenie egzekucji jest niedopuszczalne.

5. Po przeanalizowaniu powyższego zażalenia DIAS postanowieniem z dnia 30 czerwca 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wskazał, że na moment trwania postępowania upadłościowego i jego zakończenia w obrocie prawnym nie funkcjonowała żadna decyzja określająca zaległość Zobowiązanego w stosunku do organu pierwszej instancji. W dniu 9 sierpnia 2018 r. organ pierwszej instancji wydał bowiem decyzję nr [...] dotyczącą ustalenia właściwego ustawodawstwa w zakresie podlegania do ubezpieczeń, którą stwierdził, że w okresie od 1 lipca 2015 roku do 22 września 2016 roku Zobowiązany podlegał do ubezpieczeń z zakresu polskiego ustawodawstwa. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt III Aua 860/19 decyzja ta stała się prawomocna. W konsekwencji powyższego, organ pierwszej instancji decyzją z 15 lutego 2022 r., nr [...], która jest podstawą prawną egzekwowanego obecnie obowiązku, stwierdził, że Zobowiązany jest dłużnikiem z tytułu niepłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od lipca 2015 do września 2016 i określił Zobowiązanemu wysokość zadłużenia z tytułu składek. Natomiast Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z 30 stycznia 2019 r., sygn. akt [...], umorzył wobec Zobowiązanego zaległości w postępowaniu upadłościowym. Postanowienie to stało się ostateczne 19 marca 2019 r. Z tego względu w ocenie DIAS zarówno obowiązek podlegania do ubezpieczeń społecznych, jak i obowiązek opłacenia składek za omawiane okresy, został ustanowiony już po umorzeniu należności w postępowaniu upadłościowym.

DIAS zaznaczył, że – wbrew stanowisku pełnomocnika Zobowiązanego - żaden przepis nie zakazuje prowadzenia postępowania oraz jego zakończenia decyzją wymiarową wobec zobowiązanego, który uzyskał orzeczenie o upadłości. Takie postępowania mogą być prowadzone i mogą być wydawane decyzje nawet po zakończeniu postępowania upadłościowego. W toku prowadzonego postępowania upadłościowego nie istniał dokument wskazujący na istnienie zobowiązania, a zatem nie mogło ono ani podlegać wpisowi na listę wierzytelności, ani też ulec umorzeniu niezależnie od jego niezgłoszenia, tak jak twierdzi Zobowiązany.

Organ odwoławczy podkreślił, że Zobowiązany prowadził spór o to czy podlega do ubezpieczeń społecznych z zakresu polskiego ustawodawstwa w okresie od 1 lipca 2015 roku do 22 września 2016 roku. Ostatecznie Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt III Aua 860/19 oddalił apelację Zobowiązanego. Pozwoliło to na wydanie 15 lutego 2022 r. decyzji określającej wysokość zadłużenia.

W konsekwencji powyższych ustaleń DIAS stwierdził, że roszczenia wskazane w tytułach wykonawczych istnieją i są wymagalne. Decyzja będąca ich podstawą pozostaje w obrocie prawnym. Skoro zaś obowiązek istnieje i jest wymagalny, na wierzycielu ciążył obowiązek wystawienia tytułów wykonawczych i skierowania wniosku o przymusowe wyegzekwowanie należności.

6. Skarżący, działając za pośrednictwem pełnomocnika w osobie radcy prawnego, pismem z dnia 1 sierpnia 2023 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie DIAS wnosząc o jego uchylenie, uchylenie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie zarzucił naruszenie:

- art. 59 § 1 pkt 7 oraz art. 59 § 4 u.p.e.a. w zw. z art. 49116 ust. 1 i 3 oraz art. 49121 ust. 3 Prawa upadłościowego poprzez ich niezastosowanie i nieumorzenie postępowania w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi na fakt, że zobowiązanie Skarżącego z tytułu obowiązku opłacania składek za okres 7/2015 - 9/2016 zostało umorzone w toku postępowania upadłościowego;

- art. 13 pkt 4 w zw. z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.), dalej: "ustawa systemowa", poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że składki Skarżącego za okres od 7/2015 do 9/2016 stały się wymagalne dopiero po wydaniu decyzji ustalającej ustawodawstwo właściwe;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775), dalej: "k.p.a." poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, że stanowisko organów jest sprzeczne z jednolicie wyrażanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowiskiem, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wynikają z zobowiązania powstającego z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy prawa ubezpieczeń społecznych łączą powstanie takiego zobowiązania. Obowiązek obliczenia i opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne powstaje zatem z mocy samego prawa za każdy okres ubezpieczenia (miesiąc kalendarzowy), a ewentualna decyzja organu ubezpieczeń społecznych ustalająca wysokość zobowiązania składkowego lub zaległości z tytułu nieopłaconych w terminie zobowiązań składkowych (oraz wysokości odsetek) ma charakter wyłącznie deklaratoryjny. Oznacza to w szczególności, że zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne powstają każdorazowo w datach zaktualizowania się obowiązku obliczenia i opłacenia składki w terminach określonych w przepisach prawa ubezpieczeń społecznych.

Pełnomocnik Skarżącego wskazał ponadto, że o podleganiu lub niepodleganiu obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym nie decyduje fakt zgłoszenia osoby uprawionej do ubezpieczeń w trybie art. 36 ustawy systemowej. Stosunek ubezpieczenia społecznego, jeśli obejmuje ubezpieczenie obowiązkowe, powstaje bowiem z mocy prawa, a zgłoszenie do ubezpieczeń czy też ustalenie podleganiu ustawodawstwu danego państwa, ma jedynie charakter deklaratywny. Stąd też decyzja nr [...] z 9 sierpnia 2018 r. jedynie stwierdzała, że Skarżący podlega do ubezpieczeń społecznych z zakresu polskiego ustawodawstwa w okresie od 1 lipca 2015 r. do 22 września 2016 r. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego fakt, że wierzytelności dochodzone obecnie w postępowaniu egzekucyjnym powstały przed datą ogłoszenia upadłości, wynika również z terminów płatności składek, wyznaczających jednocześnie okres naliczania przez organ odsetek za opóźnienie. Termin płatności składki jest terminem ustawowym, określonym w art. 47 ww. ustawy.

7. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy DIAS zasadnie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, uznając że zaległe składki na ubezpieczenie społeczne nie uległy umorzeniu w postępowaniu upadłościowym.

Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia stanowi art. 59 u.p.e.a. W myśl § 1 tego przepisu postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:

1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;

2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;

4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:

a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,

b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;

7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.

Stosownie do art. 59 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie zobowiązanego, wierzyciela albo z urzędu. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zawiera informację o uchyleniu czynności egzekucyjnych zgodnie z art. 60 § 1 zdanie pierwsze.

Należy podkreślić, że w art. 59 § 1 u.p.e.a. ustawodawca sformułował zamknięty katalog przesłanek obligujących do umorzenia postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że organ nie może wydać postanowienia w tym zakresie, gdy żadna z powyższych okoliczności nie wystąpi. Jedynie w punkcie 7 omawianego przepisu ustawodawca odwołał się do innych ustaw, które w odrębny sposób regulują kwestię dopuszczalności umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie jest to zatem samoistna podstawa do umorzenia postępowania, gdyż kompetencje do umorzenia postępowania na tej podstawie będzie posiadał organ egzekucyjny tylko wówczas, gdy inny przepis innej ustawy nakładałby na niego taki obowiązek. Takim przepisem jest art. 49121 ust. 1 Prawa upadłościowego, zgodnie z którym po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Nie podlegają umorzeniu zobowiązania o charakterze alimentacyjnym, zobowiązania wynikające z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, zobowiązania do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny, a także do wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zobowiązania do zapłaty nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie, jak również zobowiązania do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem oraz zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu (ust. 2 omawianego przepisu). W myśl art. 49121 ust. 3 ww. ustawy po wydaniu postanowienia, o którym mowa w ust. 1, niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności powstałej przed dniem ustalenia planu spłaty wierzycieli z wyjątkiem wierzytelności wynikających z zobowiązań, o których mowa w ust. 2. Umorzeniu podlegają zatem wszystkie zobowiązania powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, które nie zostały wykonane "w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli". Dotyczy to zarówno pełnego wykonania planu spłaty, jak i jego wykonania z uchybieniami, co do których nie nastąpiła reakcja w postaci uchylenia planu (por. A. J. Witosz [w:] H. Buk, D. Chrapoński, W. Gewald, W. Klyta, A. Malmuk-Cieplak, M. Mozdżeń, A. Torbus, A. J. Witosz, Prawo upadłościowe. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2021, art. 491(21)).

Z powyższych przepisów wynika zatem, że przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 49121 ust. 1 Prawa upadłościowego, jest umorzenie zobowiązania w toku prowadzonego postępowania upadłościowego.

W przedmiotowej sprawie zaległości Skarżącego dotyczą zaległości z tytułu ubezpieczenia społecznego za okres od lipca 2015 r. do września 2016 r. Z analizy akt wynika, że w dniu 8 marca 2017 r. Sąd Rejonowy w B. ogłosił upadłość Skarżącego (sygn. akt [...]). Następnie, postanowieniem z 30 stycznia 2019 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w B. , Wydział [...] Gospodarczy umorzył zobowiązania Skarżącego bez ustalania planu spłaty. Orzeczenie to jest prawomocne od 19 marca 2019 r. Ponadto w dniu 22 czerwca 2018 r. Skarżący zwrócił się do organu pierwszej instancji z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie ustalenia ustawodawstwa właściwego w związku z wykonywaniem przez Skarżącego pracy najemnej na terytorium Republiki Czeskiej oraz prowadzeniem działalności gospodarczej w Polsce. Organ pierwszej instancji decyzją z 9 sierpnia 2018 r., nr [...] ustalił, że Skarżący podlega ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych. Decyzja ta jest prawomocna w związku z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach (sygn. akt III Aua 860/19) od dnia 13 sierpnia 2020 r. W związku z powyższym organ pierwszej instancji w decyzji z 15 lutego 2022 r. uznał, że Skarżący jest dłużnikiem z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od lipca 2015 r. do września 2016 r. i określił mu wysokość zadłużenia.

Analizując niniejszą sprawę, Sąd przychylił się do stanowiska strony skarżącej, zgodnie z którym zaległości Skarżącego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zostały objęte prowadzonym postępowaniem upadłościowym i umorzone na tym etapie. W ocenie Sądu organy egzekucyjne błędnie uznały, że obowiązek zapłaty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne wynikał dopiero z decyzji organu pierwszej instancji z 15 lutego 2022 r., w której określona została wysokość zadłużenia.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 13 pkt 4 ustawy systemowej obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, o których mowa w pkt 4a i 4b - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Oznacza to, że obowiązek podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu powstaje z mocy prawa. Wydawane w tym zakresie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzje mają zaś charakter deklaratywny, co oznacza, że nie tworzą one nowej sytuacji prawnej (nie tworzą, nie znoszą i nie zmieniają istniejącego stosunku prawnego), lecz potwierdzają jej wcześniejsze powstanie na mocy prawa. Fakt, że stosunek ubezpieczenia społecznego powstaje z mocy samego prawa oznacza, że na jego powstanie, ustanie oraz zmianę nie ma żadnego wpływu wola stron. O tym w jakich okolicznościach osoba fizyczna podlega (bądź nie podlega) ubezpieczeniom społecznym decyduje wyłącznie ustawa. Ponieważ publicznoprawny stosunek ubezpieczenia społecznego powstaje (istnieje) ex lege, to wydawana przez organ rentowy na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy systemowej decyzja w indywidualnej sprawie dotyczącej zgłaszania do ubezpieczeń społecznych oraz przebiegu tych ubezpieczeń, jedynie potwierdza podleganie ubezpieczeniu niezależnie od woli ubezpieczonego i płatnika. Taka decyzja ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt III UZP 8/16, OSNP 2016/12/153). Z powyższych względów Sąd podziela ocenę pełnomocnika Skarżącego, zgodnie z którą decyzja z dnia 9 sierpnia 2018 r., nr [...], na mocy której ustalono, że Skarżący w zakresie zaległych składek podlega ustawodawstwu polskiemu, miała charakter deklaratoryjny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że kwestia ustalenia ustawodawstwa właściwego stanowi indywidualną sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 83 ust. 1 ustawy systemowej). Nie sposób również podzielić stanowiska organów egzekucyjnych, według których podstawę prawną egzekwowanych należności stanowi rozstrzygnięcie, ustalające wysokość zadłużenia z 15 lutego 2022 r.

Przechodząc do kwestii objęcia zaległości z tytułu składek postępowaniem upadłościowym zakończonym jego umorzeniem bez ustalania planu spłaty należy wyjaśnić, że w art. 47 ustawy systemowej określone zostały terminy, w których płatnicy składek zobowiązani są przekazywać dokumenty ubezpieczeniowe, tj. deklaracje miesięczne oraz imienne raporty miesięczne. Termin składania dokumentów jest jednocześnie terminem opłacania składek. Z załącznika do decyzji z 15 lutego 2022 r. wynikają wprost terminy płatności składek, kwoty zaległości oraz kwoty odsetek za zwłokę w płatnościach. Niewątpliwie wymagalność wymienionych tam składek nastąpiła jeszcze przed ogłoszeniem upadłości Skarżącego, tj. przez 8 marca 2017 r. oraz przed wydaniem postanowienia z 30 stycznia 2019 r. o umorzeniu zobowiązań Skarżącego bez ustalania planu spłaty. Od tych dat liczone są również powstałe odsetki za zwłokę. Stąd też, zdaniem Sądu, jest to okoliczność przesądzająca o ich umorzeniu na etapie postępowania upadłościowego. Na powyższą ocenę nie wpływa twierdzenie DIAS, zgodnie z którym na moment trwania postępowania upadłościowego i jego zakończenia w obrocie prawnym nie funkcjonowała żadna decyzja określająca zaległość Skarżącego z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Jak bowiem wskazano powyżej, decyzja z dnia 15 lutego 2022 r. określająca wysokość zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od lipca 2015 r. do września 2016 r. nie miała charakteru konstytutywnego a deklaratoryjny, przez co jedynie potwierdziła istniejącą już wcześniej i wymagalną zaległość. Sama zaległość powstała zaś z mocy prawa z chwilą upływu terminu do uiszczenia poszczególnych składek na ubezpieczenia społeczne.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie organy, wszczynając postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, naruszyły przepisy art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 49121 ust. 1 i 3 Prawa upadłościowego. Bezpodstawnie bowiem uznały, iż obowiązek zapłaty zaległości powstał dopiero z chwilą wydania decyzji określającej wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a więc już po umorzeniu należności w postępowaniu upadłościowym.

W świetle powyższych ustaleń Sąd uznał za konieczne uchylenie zaskarżonego postanowienia DIAS, jak również poprzedzającego je postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 lutego 2023 r. Ponownie analizując sprawę organy egzekucyjne powinny uwzględnić przedstawione wyżej okoliczności, ze szczególnym z uwzględnieniem deklaratoryjnego charakteru decyzji ustalającej podleganie ustawodawstwu oraz określającej wysokość powstałego zadłużenia.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II wyroku, na podstawie art. 200, art. 205 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a. zasądzając od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł, obejmującą wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł, określone w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).