Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 131/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 11 ust. 2, art. 12, art. 50 ust. 1 pkt 2 i ust. 5, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1, ust. 3 i ust. 3a
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2024 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 27 grudnia 2023 r., znak: SKO.41/6478/OS/2023 w przedmiocie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z. W. (dalej jako "strona", "skarżący", "wnioskodawca"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 27 grudnia 2023 r.

w przedmiocie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 22 września 2023 r. skarżący zwrócił się do organu I instancji o przyznanie usług opiekuńczych, specjalistycznych usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi.

W toku postępowania pracownicy socjalni podjęli bezskuteczną próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, po uprzednim zawiadomieniu skarżącego o terminie tej czynności.

Decyzją z dnia 2 listopada 2023 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanych usług. W uzasadnieniu wskazał, że pomimo zawiadomienia o terminie i miejscu przeprowadzenia czynności, aktualizacji wywiadu środowiskowego nie przeprowadzono, ponieważ we wskazanym miejscu i czasie skarżący, ani żaden inny domownik, nie wpuścił pracownika socjalnego do domu. Organ zwrócił uwagę, że wnioskodawca był obecny w domu, bowiem pracownicy socjalni widzieli go przy bramie rozmawiającego z listonoszem.

Organ ustalił, na podstawie posiadanej zgromadzonej dokumentacji, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, sam dysponuje swoim dochodem, żona wnioskodawcy mieszka w tym samym domu, lecz prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Skarżący zajmuje dwa pomieszczenia, pokój i kuchnię. Przedpokój, łazienka i ganek są wspólnie użytkowane. Strona pozostaje w separacji – na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w [...] z 6 lutego 2004 r. Skarżący legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 20 kwietnia 2022 r., zgodnie z którym został uznany za niezdolnego do samodzielnej egzystencji na czas określony do 30 kwietnia 2023 r., oraz orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o stopniu niepełnosprawności [...] z 15 września 2022 r., którym ustalono niepełnosprawność w stopniu znacznym do 30 września 2027 r. Ponadto organ ustalił, że dochód skarżącego stanowi kwota 1 739,87 zł, na którą składa się emerytura netto w wysokości 1 445,48 zł, dodatek pielęgnacyjny w kwocie 294,29 zł miesięcznie (decyzja ZUS z marca 2023 r.). Dodatkowo wnioskodawca otrzymuje świadczenie uzupełniające w wysokości 500 zł miesięcznie. Emerytura jest pomniejszana o zajęcie komornicze, którego nie odlicza się od dochodu. Skarżący w marcu 2023 r. dysponował kwotą 1 919,65 zł. We wrześniu 2023 r. wnioskodawca otrzymał 14 emeryturę.

Organ wskazał, że wnioskodawca jest osobą przewlekle chorą, jednak z uzyskanych informacji ze środowiska skarżący nie ma poważniejszych problemów z poruszaniem się, komunikowaniem i funkcjonowaniem w środowisku. Zdanie organu I instancji nie można zwolnić syna wnioskodawcy z obowiązku pomocy skarżonemu w związku z odległym miejscem zamieszkania. Przyznanie usług opiekuńczych, specjalistycznych usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi następuje po przedłożeniu zaświadczenia lekarskiego o potrzebie wykonania usług i ustalenia zakresu czynności. Podkreślono, że to w interesie wnioskodawcy leży dostarczenie zaświadczenia lekarskiego gdyż od prawidłowych i jak najpełniejszych ustaleń zależy nie tylko, czy pomoc zostanie przyznana, ale także, jaki będzie zakres tej pomocy.

Organ I instancji podał, że OPS w [...] nie wyklucza udzielenia pomocy wnioskodawcy po złożeniu wypełnionego przez lekarza zaświadczenia w zakresie wnioskowanych usług i wyrażeniu zgody na realizację usług przez opiekunkę zatrudnioną przez OPS.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, wskazaną na wstępie decyzją z 27 grudnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając ustalenia i wnioski organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium powołując art. 2 ust.1, art. 3 ust. 1 – 4, art. 50 ust. 2-4 i 107 ust. 4a oraz 11 ust.2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej: u.p.s.) podkreśliło, że już na podstawie art. 11 ust. 2 i art. 107 ust.4a u.p.s. zasadna jest odmowa przyznania wnioskodawcy żądanych świadczeń. Wskazano, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (aktualizacji wywiadu) w dniu 13 października 2023 r., gdyż mimo obecności w domu nie wpuścił pracowników socjalnych. O terminie wywiadu został powiadomiony pismem z dnia 6 października 2023 r. doręczonym w dniu 11 października 2023 r. Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, że skarżący nie współdziała z organem I instancji czego dowodem jest brak odpowiedzi na "Zawiadomienie" organu z dnia 16 października 2023 r., realizujące obowiązek określony w art. 79a k.p.a. Pismo wnioskodawcy z dnia 19 października 2023 r. , w ocenie Kolegium nie jest odpowiedzią na wskazane zawiadomienie.

Kolegium stwierdziło, że przyznanie usług opiekuńczych, specjalistycznych usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi następuje po przedłożeniu zaświadczenia lekarskiego o potrzebie wykonania usług i ustalenia zakresu czynności. Na potrzebę dostarczenia takiego zaświadczenia wskazuje cytowany wyżej art. 50 ust. 3 u.p.s.

Wskazano, że w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności Z. W. z dnia 14 marca 2023 r. PZON.721.1450.2002.23 w pkt 7 wskazano, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie to nie wskazuje na czym ta stała lub długotrwała opieka miałaby polegać, dlatego konieczne jest w tej sprawie zaświadczenie lekarskie określające rodzaj, zakres usług i czas ich trwania, gdyż pracownicy socjalni nie są lekarzami i nie mają specjalistycznej wiedzy tych sprawach.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że organ I instancji wykazał, iż przyznanie usług opiekuńczych, specjalistycznych usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, jest skarżącemu zbędne, gdyż stosownie do swojego wieku (77 lat) doskonale sobie radzi w codziennym życiu. Podano, że w grudniu 2022 r. Skarżący otrzymał, na swój wniosek, dodatek węglowy (3000 zł), w dniu 14 marca 2023 r. uzyskał przytaczane wyżej orzeczenie o niepełnosprawności na swój wniosek z dnia 30 stycznia 2023 r. Ponadto wnioskodawca bardzo dobrze sobie radzi sam w sprawach urzędowych składając wnioski o pomoc w organie pierwszej instancji zarówno w imieniu własnym jak i żony T. W.. Dotyczy to również odwołań od decyzji organu pierwszej instancji jak i skarg do WSA w Lublinie, w których wykazuje biegłą znajomość przepisów ustawy o pomocy społecznej i przepisów wykonawczych do tej ustawy jak i przepisów k.p.a. Ponadto postępowanie wnioskodawcy wykazuje zapobiegliwość w gospodarowaniu pieniędzmi, o czym świadczy zabiegnie o zasiłki i inne świadczenia, robienie zakupów itp. Zdaniem Kolegium wszystkie powyższe okoliczności wskazują, że przyznanie skarżącemu usług opiekuńczych jest zbędne.

Zwrócono także uwagę, że decyzją z dnia 3 lutego 2022 r. znak: OPS.4532.180.2022 zostały przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze na okres od 14 lutego 2022 r. do 31 grudnia 2022 r., z których wnioskodawca z własnej woli nie korzystał. Ponadto decyzją z dnia 12 września 2022 r. znak: OPS.450.600.2022 organ przyznał Z. W. odpłatne częściowo usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania w wymiarze 5 dni w tygodniu, z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych, w ilości 8 godzin dziennie, od 26 września 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. Z przyznanych usług wnioskodawca z własnej woli także nie korzystał.

W skardze do tut. Sądu Z. W. zakwestionował rozstrzygnięcie podnosząc m.in., że przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego z udziałem drugiego pracownika socjalnego i z udziałem funkcjonariuszy Policji stanowi naruszenie prawa. Natomiast sporządzona notatka służbowa, a faktycznie adnotacja nie ma znaczenia w sprawie. Skarżący twierdzi, że również T. W. powinna być zawiadomiona o wywiadzie środowiskowym. Zdaniem skarżącego organ I instancji naruszył ustawę o ochronie zdrowia psychicznego. Dodał, że postanowienia dotyczące wyłączenia pracowników nie zostały mu doręczone przed przeprowadzeniem wywiadu. Ponadto skarżący zarzucił, że organ nie ustalił prawidłowo jego stanu zdrowia, gdyż nie uwzględnił treści nowego orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności skarżącego z 14 marca 2023 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W pismach z dnia 2 kwietnia i 3 czerwca 2024 r. skarżący nie zgadza się z podjętymi w jego sprawach orzeczeniami organów administracji oraz tut. Sądu. Nie zgadza się również z obowiązkiem przedstawienia zaświadczenia oraz koniecznością przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, w tym z udziałem funkcjonariuszy Policji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej jako: p.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że pomoc społeczna służy przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, ma zatem charakter subsydiarny. Strona, znajdująca się w trudnej sytuacji życiowej, jest zobowiązana współpracować z organem w rozwiązywaniu swojej sytuacji życiowej.

Zgodnie z art. 4 u.p.s. osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Obowiązki współdziałania strony z pracownikami socjalnymi wynikają także m. in. z art. 11 ust. 2 u.p.s. i art. 12 u.p.s.

Pismo skarżącego z dnia 22 września 2023 r. zawierało wniosek o przyznanie usług opiekuńczych, specjalistycznych usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi.

Stosownie do art. 50 ust. 1 u.p.s., pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych przysługuje osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić (ust. 2). Specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym (ust. 4).

Skarżący nie spełnia przesłanek do otrzymania wnioskowanych świadczeń na podstawie art. 50 ust. 1 u.p.s., choćby z uwagi na to, że nie jest osobą samotną. Osoba samotna to osoba samotnie gospodarująca, niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych ani zstępnych (art. 6 pkt 9 u.p.s.). Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ale pozostaje w związku małżeńskim z T. W., z którą na mocy wyroku Sądu Okręgowego [...] z 6 lutego 2004 r. jest w separacji. Bezspornie separacja pomiędzy skarżącym i jego żoną nie powoduje ustania ich małżeństwa.

W związku z powyższym należało rozważyć wniosek skarżącego o przyznanie usług opiekuńczych, specjalistyczne usługi opiekuńcze w oparciu o art. 50 ust. 2 u.p.s., co też organy uczyniły.

W takim przypadku kontrola Sądu dotycząca tej decyzji sprowadza się zasadniczo do ustalenia, czy organ nie przekroczył granic uznania. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza – co do zasady – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. Organ zobowiązany jest do podjęcia wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W szczególności organ winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Obowiązki te ciążą również na organie drugiej instancji, który może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi pierwszej instancji (art. 136 k.p.a.).

Wyjaśnić należy, że przepis art. 50 ust. 5 u.p.s. stanowi, że organ pomocy społecznej przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczeń. Oznacza to, że w decyzji o przyznaniu usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych, obowiązkiem organu jest zawrzeć nie tylko ogólne rozstrzygnięcie o przyznaniu tychże świadczeń, ale zarazem precyzyjnie określić ich zakres, wskazać na jaki okres zostały udzielone i w jakim miejscu mają być świadczone. Niewątpliwie zatem aktualne zaświadczenie lekarskie stanowi istotny element wniosku o przyznanie wnioskowanych usług opiekuńczych, albowiem umożliwia organowi ustalenie zakresu tych usług, miejsca i okresu ich świadczenia.

W związku z ubieganiem się o przyznanie wnioskowanych usług nieodzowne było ustalenie sytuacji życiowej skarżącego (aktualizacja wywiadu środowiskowego), a zwłaszcza stanu zdrowia, a w związku z tym zaświadczenia lekarskiego, z którego wynikają potrzeby strony.

Podkreślić należy, że w przypadku zgłoszenia wniosku o świadczenia z pomocy społecznej konieczne jest ustalenie sytuacji osoby, która się o nie ubiega. Zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, przy czym wywiad środowiskowy w myśl art. 107 ust. 1 u.p.s. ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby lub rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że rodzinny wywiad środowiskowy stanowi swoiste postępowanie dowodowe, a ponieważ sporządzany jest na urzędowym formularzu stanowi jednocześnie protokół w rozumieniu k.p.a.

Jak wskazano w judykaturze obowiązek współdziałania osoby z organem pomocowym dotyczy również sporządzenia wywiadu środowiskowego lub aktualizacji i powinien on polegać na udzieleniu organowi niezbędnych informacji, wskazywaniu i precyzowaniu zgłaszanych potrzeb. Obligatoryjna forma postępowania wyjaśniającego wymaga od strony czynnego udziału, postępowanie o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej toczy się bowiem w jej interesie. Utrudnianie lub uniemożliwianie przez wnioskodawcę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może być potraktowane jako brak jego współdziałania z pracownikiem socjalnym, a przez to może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 23 maja 2017 r., I OSK 3468/15; 5 października 2021 r.; I OSK 502/21; 17 lutego 2023 r., I OSK 764/23; 29 maja 2020 r., I OSK 1966/19; 16 marca 2023 r., I OSK 939/22; 1 września 2023 r., I OSK 1800/21). Powyższe poglądy uznać należy za ugruntowane i Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni je podziela.

Ustalony przez organy w niniejszej sprawie stan faktyczny oraz dokonana przez organy ocena tego stanu faktycznego zostały w ocenie Sądu poczynione zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów k.p.a. i brak jest podstaw do czynienia w powyższym zakresie organom jakichkolwiek zarzutów.

Z akt niniejszej sprawy wynika i nie budzi to jakichkolwiek wątpliwości, że skarżący uniemożliwia przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego, co świadczy o spełnieniu przesłanki braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, która obwarowana jest sankcją w postaci możliwości odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 u.p.s.). Należy zwrócić uwagę, że postawa wnioskodawcy podlega ocenie organu, od której to oceny zależy udzielenie bądź nieudzielanie świadczenia. O ile organy orzekające zobowiązane są do wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zgodnie z art. 7 k.p.a., o tyle na osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej również spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, zgodnie z art. 4, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1, 4a, 5 i 5b u.p.s., mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 27 lutego 2018 r., I OSK 2761/17). Przedstawiciele doktryny wskazują ponadto, że "negatywne zachowania rzeczywistych lub potencjalnych świadczeniobiorców polegające na niezłożeniu oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym, jak również na uniemożliwianiu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego są samodzielną podstawą odmowy przyznania świadczenia. Ponadto niewyrażenie zgody na wywiad lub jego aktualizację umożliwia wstrzymanie pomocy, a także pozbawienie prawa do świadczeń (...). Judykatura stoi na stanowisku szerokiej interpretacji tej regulacji, uznając za niewyrażenie zgody na wywiad również inne niewłaściwe zachowania utrudniające kontakt z pracownikiem socjalnym czy uniemożliwiające mu przeprowadzenie wymaganych prawem czynności" (I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 107, LEX).

W przedmiotowej sprawie skarżący właśnie uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym był zawiadomiony.

Z akt sprawy wynika, że pismem z 6 października 2023 r. zawiadomiono skarżącego, że w dniu 13 października 2023 r. w godzinach od 9.00 do 10.00 w miejscu jego zamieszkania zostanie przeprowadzony wywiad środowiskowy. W piśmie zawarto pouczenie, że gdyby ten termin skarżącemu nie odpowiadał, to powinien zawiadomić o tym organ telefonicznie lub listownie. Jednocześnie organ pouczył o treści art. 107 ust. 3a, art. 107 ust. 3b i art. 107 ust. 4a u.p.s.

W dniu 12 października 2023 r. do organu wpłynął wniosek skarżącego o wyłączenie dwóch pracowników od rozpoznania jego spraw. Wniosek skarżącego został rozpoznany postanowieniami z dnia 13 października 2023 r.

Jak wynika z art. 107 ust. 3 u.p.s., rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza pracownik socjalny po okazaniu legitymacji pracownika socjalnego. Niewątpliwie możliwe jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przy udziale drugiego pracownika, jak i w asyście funkcjonariuszy Policji (art. 107 ust. 3a u.p.s.).

Z notatki służbowej z 13 października 2023 r. wynika, że wywiad środowiskowy nie został przeprowadzony, ponieważ skarżący przebywający w domu nie otworzył drzwi. Wskazano, że w czasie oczekiwania przez pracowników socjalnych na przyjazd funkcjonariuszy Policji Z. W. wyszedł przed dom, w celu odebrania od listonosza przesyłki.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że zastrzeżenia skarżącego co do trybu i sposobu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie są zasadne.

Jednocześnie należy wskazać, że organ na gruncie rozpatrywanej sprawy nie poprzestał tylko na próbie przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Z akt sprawy wynika, że pismem z 16 października 2023 r. (doręczonym skarżącemu 18 października 2023 r.), na podstawie art. 79a w zw. z art. 10 k.p.a., poinformował wnioskodawcę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego zawiadomienia. Wskazał przy tym, że nie zostały wykazane przesłanki zależne od strony, od wykazania których zależy przyznanie świadczenia, poinformował także o możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów oraz, że niewykazanie przesłanek zależnych od strony może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Na zawiadomienie skarżący zareagował pismem z dnia 19 października 2023 r. nie zgadzając się z jego treścią. Już tylko taka postawa skarżącego winna skutkować odmową przyznania wnioskowanej pomocy. Skarżący w prowadzonych na jego wnioski postępowaniach przyjął postawę z jednej strony oczekującą jedynie przyznania mu wnioskowanych świadczeń, a z drugiej strony postawę bierną, uniemożliwiając organom pomocowym realizować zgodnie z prawem funkcję do jakiej zostały powołane. Skarżący składa wnioski o określone świadczenia, a następnie nie współpracuje z organami pomocowymi w ustaleniu jego sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej. W tym miejscu należy podkreślić, że dla skarżącego nie jest problemem dostarczenie do organu dokumentacji, gdyż osobiście składa wnioski i pisma lub nadaje je na poczcie.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie ustalono aktualnego stanu rodzinnego, finansowego i zdrowotnego skarżącego wyłącznie z jego winy – gdyż w oczywisty sposób odmawia współpracy z organem. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie zgadza się na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i skutecznie uniemożliwia wykonanie tej czynności.

Należy podkreślić, że to osoba ubiegająca się o pomoc społeczną winna jest pomóc organowi pomocowemu w ustaleniu jej sytuacji faktycznej poprzez zaangażowanie się w przedstawienie swej rzeczywistej sytuacji. Nie można uznać, że tylko oczekiwania wnioskodawcy decydują w sprawie o przyznania mu usług opiekuńczych, specjalistycznych usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi co do ich wymiaru. Osoba zainteresowana uzyskaniem wnioskowanych usług opiekuńczych ma natomiast obowiązek współdziałania z organem pomocy społecznej w celu rzetelnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych obrazujących jej sytuację życiową. Niedopuszczalne jest zatem, by osoba taka w toku zainicjowanego przez siebie postępowania odmawiała kontaktów z pracownikami pomocy społecznej, bądź też po uzyskaniu wnioskowanego świadczenia czyniła przeszkody dla jego realizacji.

Wyjaśnić należy, że organ wydający decyzję uznaniową nie jest związany normą prawa materialnego, z tym że argumentacja organu, co do udzielenia bądź nieudzielenia pomocy musi odpowiadać zasadzie wyrażonej w art. 7 k.p.a., w myśl którego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stanowisko organu orzekającego w tym zakresie powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji administracyjnej.

W przedmiotowej sprawie obowiązkom powyższym organy obu instancji uczyniły zadość. Organ pomocowy dokonał właściwej oceny postawy skarżącego, którego brak współdziałania jest wyraźnie widoczny, a jednym z przejawów braku współdziałania było uniemożliwienie aktualizacji wywiadu środowiskowego. Nie ulega wątpliwości, że postawa skarżącego, która uniemożliwiła dokonanie przez organy stosownych ustaleń faktycznych, świadczy o braku chęci współpracy z organami pomocowymi. Powyższe uprawnia również do stwierdzenia, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego, a decyzji wydanej w sprawie nie można określić jako nacechowanej dowolnością. Zaskarżona do Sądu decyzja spełnia także wymogi w zakresie uzasadnienia wynikające z art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.