Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 274/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 86 par. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1211/23 w zakresie odmowy przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 28 lutego 2023 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2013 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1211/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P.M. (dalej: Skarżący/Strona) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Sąd wskazał, że Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Stwierdził, że "rzeczą skarżącego oraz reprezentującego go pełnomocnika było takie zorganizowanie komunikacji między nimi, żeby nie wpływało to na realizację obowiązków strony w postępowaniu w ramach terminów procesowych przewidzianych w ustawie bądź wyznaczonych przez sąd. Brak tejże komunikacji, bądź jej nienależyty przebieg, zwłaszcza gdy nie jest, jak w niniejszej sprawie, spowodowany okolicznościami niezależnymi od pełnomocnika i skarżącego (na żadne takie nie wskazano w złożonym wniosku), stanowi dla strony okoliczność obciążającą. Pełnomocnik procesowy działał bowiem w imieniu i na rzecz swojego mocodawcy, toteż opóźnienie w powzięciu informacji o konieczności opłacenia pisma procesowego, w tym spowodowane formą komunikacji skarżącego i jego pełnomocnika, postrzegać należy jako brak należytej staranności samego skarżącego" Zdaniem Sądu, wiąże się to z pojęciem winy, o której mowa w art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a.") i nie może stanowić podstawy przywrócenia terminu.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik Skarżącego. W zażaleniu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że "informował Stronę o swoim ustanowieniu w sprawie za pomocą korespondencji listownej przy korzystaniu z usługi Poczty Polskiej na adres podany w aktach sprawy oraz w taki sam sposób informował o kolejnych działaniach Sądu w sprawie. Dwie przesyłki wróciły jako niedoręczone (25.03.24 r., 27.05.24 r, obie z notatką "adresat wyprowadził się")" "jedyna korespondencją jako Poczta Polska doręczyła Skarżącemu i której kopię Skarżący złożył do akt, jest ta dotycząca obowiązku uiszczenia opłaty za skargę po upływie terminu do uzupełnienia wniosku o zwolnienie od opłaty" "Z uwagi na brak doręczeń Skarżącemu przez Pocztę Polską pism pełnomocnika o stanie sprawy oraz o potrzebie działania samej strony jak również brak informacji co do losu pozostałych pism skierowanych do Skarżącego, należy przyjąć, że Skarżący nie miał wpływu na to, które pismo pełnomocnika zostało mu doręczone przez pocztę Polską".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw.

W sprawie nie budzi wątpliwości to, że Skarżący zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 18 czerwca 2024 r. został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 21 lutego 2024 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi Skarżącego 1 lipca 2024 r., co również nie jest kwestionowane. Termin do wykonania powyższego wezwania upłynął bezskutecznie 8 lipca 2024 r. W związku z tym, że Skarżący w ww. terminie nie uiścił wpisu od skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji odrzucił ją postanowieniem z 23 lipca 2024 r. Pismem z 29 lipca 2024 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej wskazując, że o konieczności opłacenia tejże skargi dowiedział się dopiero 22 lipca 2024 r. z korespondencji otrzymanej od pełnomocnika.

Przypomnieć wypada, że stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 2 P.p.s.a., w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

W świetle cytowanych przepisów każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie natomiast winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie.

Mając na uwadze te reguły Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy Sąd pierwszej instancji, trafnie orzekł, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Okoliczność wskazana przez pełnomocnika Skarżącego mająca świadczyć o braku winy strony w niedochowaniu terminu, to brak kontaktu ze Skarżącym, mimo podjęcia przez niego bezskutecznych prób kontaktu za pomocą korespondencji wysłanej na adres podany w aktach sprawy w terminie otwartym do wykonania wezwania.

Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik Skarżącego po tym jak 1 lipca 2024 r., doręczono mu wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, pismem z 4 lipca 2024 r., wysłał Skarżącemu pismo o konieczności uiszczenia ww. opłaty wskazując termin jego uiszczenia. Korespondencja ta była dwukrotnie awizowana i została odebrana przez Skarżącego dopiero 22 lipca 2024 r.

Należy zauważyć, że pełnomocnik w terminie otwartym do wykonania wezwania podjął próbę nawiązania kontaktu ze Skarżącym celem wykonania wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Jednakże działania te były nieskuteczne, jak wynika z jego oświadczenia zawartego w zażaleniu, z przyczyn leżących po stronie Skarżącego. Jak wynika z oświadczenia pełnomocnika Skarżącego, bezskutecznie próbował nawiązać z nim już wcześniej kontakt kierując korespondencję m. in. 25 marca 2024 r., 27 maja 2024 r., która wracała z adnotacją "adresat wyprowadził się".

Obowiązek działania pełnomocnika w imieniu i interesie strony nie oznacza jednakże, że strona jest całkowicie zwolniona z jakichkolwiek działań we własnym interesie. Jeżeli zatem dokonanie określonej czynności procesowej wymaga działania lub współdziałania strony, jak w niniejszym przypadku, to brak winy w uchybieniu terminu do jej dokonania należy oceniać także w stosunku do strony. W takim przypadku jakikolwiek stopień zawinienia w działaniu pełnomocnika, bądź samej strony wyklucza możliwość przywrócenia terminu.

Pomimo podjęcia przez pełnomocnika działań mających na celu wykonanie zarządzenia z 18 czerwca 2024 r., nie można uznać, że do uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej doszło bez winy Skarżącego w rozumieniu art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji słusznie podniósł bowiem, że trudności w komunikacji pełnomocnika ze Skarżącym w terminie otwartym do wykonania wezwania, wynikające z nieodbierana przez niego korespondencji od pełnomocnika, nie uzasadniają jego uwzględnienia i tym samym nie uzasadniają przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. We wniosku nie wskazano konkretnych przyczyn braku kontaktu Skarżącego z jego pełnomocnikiem. Tymczasem w świetle powyższej regulacji, jedynie wykazanie wystąpienia obiektywnych, niezależnych od woli strony skarżącej przeszkód w komunikacji z jej pełnomocnikiem, w terminie otwartym do wykonania wezwania, mogłoby stanowić podstawę przywrócenia terminu w rozpoznawanej sprawie. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skoro na okoliczności wystąpienia takiej przeszkody w kontakcie pełnomocnika ze Skarżącym we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej nie wskazano, to Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że w rozpoznawanej sprawie nie występuje przesłanka braku winy Skarżącego w niedochowaniu terminu do dokonania czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sama okoliczność, że "o konieczności uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej dowiedziałem się dopiero w dniu 22 lipca 2024 r. z otrzymanej od r.pr. E.W. korespondencji", nie uzasadnia przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 tej ustawy.

Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.