Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 508/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 23 marca 2022 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Wójt Gminy G. decyzją z dnia 23 marca 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "K.p.a.") oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615; dalej: "u.ś.r."), odmówił W. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na ojca J. B..

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w trakcie weryfikacji wniosku ustalono, że w przypadku J. B. nie można ustalić daty powstania niepełnosprawności, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się dopiero od dnia 10 września 2021 r. Tymczasem zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia (pkt 1) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (pkt 2).

W odwołaniu z dnia 25 marca 2022 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego W. K. podniosła, że nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym orzeczono, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest niezgodny z Konstytucją.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 21 kwietnia 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy zgodził się ze skarżącą, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Powodem utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji jest natomiast niespełnienie w sprawie przesłanki opisanej w art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ze wskazanego przepisu wynika, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie wykonuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza aby opiekun miał możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie z akt sprawy wynika, że W. K. pomaga ojcu w takich czynnościach jak zakupy, pranie, gotowanie, sprzątanie, wykup lekarstw, dowożenie na wizyty lekarskie, dowożenie na zastrzyki hormonalne co 3 miesiące oraz utrzymanie higieny osobistej. J. B. nie jest osobą leżącą. Tymczasem czynności takie jak np. przygotowywanie odzieży, ubieranie, przyrządzanie posiłków, wspólne wizyty lekarskie, nabywanie i podawanie leków, sprzątanie mieszkania, pranie, robienie zakupów, wspólne spacery są wykonywane często w ramach pomocy świadczonej przez członków rodziny. Jednocześnie wykonywanie tych czynności nie musi uniemożliwiać pracy zarobkowej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez odwołującą zatrudnienia, a sprawowaniem przez nią opieki nad ojcem.

W skardze z dnia 14 czerwca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 K.p.a.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że ze zgromadzonej dokumentacji medycznej dotyczącej ojca skarżącej J. B. wynika wprost, iż jest on osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i jest po przebytej chorobie nowotworowej, która obecnie jest w fazie wznowy z przerzutami. Oznacza to, że ojciec skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Poruszanie się po domu wymaga bowiem stałego wsparcia innych osób (przerzuty do kręgosłupa powodują, że ruch jest utrudniony i bolesny, a chory bardzo często się przewraca, co zagraża jego zdrowiu i życiu). Organ niestety nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego - nie zwrócił się do skarżącej celem przedłożenia aktualnej dokumentacji medycznej, nie wystąpił we własnym zakresie do jednostek medycznych zajmujących się leczeniem ojca skarżącej, nie przeprowadził dowodów z opinii biegłych w tym zakresie, ani nie przesłuchał skarżącej czy świadków na te okoliczności. Oparcie treści swojego rozstrzygnięcia na okolicznościach nie popartych dowodami wprost stanowi o złej woli organu i braku zamiaru załatwienia sprawy w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa.

Jak wynika z załączonej do skargi dokumentacji, m. in. orzeczenia o niepełnosprawności, od dnia 10 września 2021 r. J. B. został uznany za niepełnosprawnego w stopniu znacznym, ponadto w pkt 7 orzeczenia wprost wskazano, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Idąc dalej, z zaświadczenia lekarskiego z dnia 25 maja 2022 r. wynika wprost, że u pacjenta wystąpił przerzut do kręgosłupa, przez co ma on problemy z poruszaniem i wymaga całodobowej opieki. Gdyby natomiast organ wnikliwie przeprowadził postępowanie dowodowe, przede wszystkim zlecił sporządzenie opinii biegłych oraz zapoznał się z dokumentacją medyczną J. B., doszedłby do konkluzji, że zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Również zeznania świadków, w tym innych członków rodziny J. B. pozwoliłyby na ustalenie, że jest on osobą bardzo chorą, niemogącą samodzielnie udać się nawet do toalety, czy przyrządzić sobie pożywienia, a jedyną osobą, do której ma pełne zaufanie i pozwala wykonywać wszelkie czynności pielęgnacyjne i opiekuńcze jest właśnie skarżąca.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 kwietnia 2022 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia 23 marca 2022 r., nr [...], o odmowie przyznania W. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem J. B..

Odmawiając skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem organ I instancji, powołując się na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Tymczasem z dokumentacji wynika, że daty niepełnosprawności J. B. nie da się ustalić, a ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 10 września 2021 r. Choć przy tym organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji przyznał rację stronie skarżącej w kwestii daty powstania niepełnosprawności, albowiem w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, powstanie niepełnosprawności osoby wymagającej opieki po 18 roku życia nie mogło stanowić przesłanki do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, to uznał, że w sprawie nie ziściła się przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. odmówił przyznania świadczenia ze względu na brak związku między sprawowaną przez skarżącą opieką, a rezygnacją z zatrudnienia.

Choć Sąd w całości akceptuje stanowisko organu odwoławczego odnośnie interpretacji art. 17 ust. 1b u.ś.r. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, to uznał, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego w zakresie ziszczenia się w sprawie przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest przedwczesne i zostało podjęte z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z powyższego wynika, że przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest faktyczna rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.

Zauważenia bowiem wymaga, że świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które - jest uzyskiwane przez uprawnionego, nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie ma natomiast stanowić zastępczego źródła dochodu w przypadku, gdy choć wnioskodawca wykonuje ciążący na nim obowiązek opieki nad członkiem rodziny, to nie musiał z tego tytułu rezygnować z zatrudnienia (nie był aktywny zawodowo i brak aktywności zawodowej nie jest wynikiem konieczności sprawowania opieki). Celem ustawodawcy nie było i nie jest traktowanie świadczenia pielęgnacyjnego jako źródła dochodu dla osoby, która nie odnajdywała się i nie odnajduje w realiach rynku pracy z różnych przyczyn, lecz zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej niejakiego ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na cel sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem, dzieckiem lub rodzicem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku opieki nad tymi osobami, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Każdorazowo więc organy właściwe muszą zbadać, czy w odniesieniu do danego stanu faktycznego ziścił się ów związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a celem sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. A. Kawecka, Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, publ. LEX/el. 2019).

Rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego obowiązkiem organów jest więc każdorazowe ustalenie, czy w okolicznościach sprawy istnieje związek przyczynowy między niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia lub pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w kontrolowanej sprawie w ogóle nie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe na okoliczność, czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem J. B.. Organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego powołując się na inną przesłankę, wobec czego w ogóle nie badał tych okoliczności. Z kolei organ odwoławczy oparł się na treści przeprowadzonego zdalnie ze skarżącą w dniu 22 marca 2022 r. na etapie postępowania organu I instancji wywiadu środowiskowego, w którym wskazano jedynie, że z uwagi na zły stan zdrowia skarżąca pomaga ojcu w takich czynnościach jak: robienie zakupów, gotowanie, pranie, sprzątanie, wykupywanie leków, dowożenie na wizyty lekarskie i utrzymanie higieny osobistej (k. [...] akt adm. organu I instancji). Choć organ odwoławczy w swoich rozważaniach dodał, że J. B. nie jest osobą leżącą, to okoliczność ta nie wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Powyższe ustalenia należy uznać za niewystarczające, a w konsekwencji, rozstrzygnięcie organu odwoławczego za wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Po pierwsze, z akt postępowania administracyjnego w ogóle nie wynika, jaki jest stan zdrowia J. B. – czy może się swobodnie poruszać i samodzielnie wykonywać podstawowe czynności związane z codziennym funkcjonowaniem (czynności higieniczne, jedzenie, picie, zażywanie leków), ani jakie choroby u niego występują. Z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika wyłącznie, że symbol przyczyny niepełnosprawności to 11-l. Symbol ten oznacza choroby inne, w tym schorzenia: endokrynologiczne, metaboliczne zaburzenia enzymatyczne, choroby zakaźne i odzwierzęce, zeszpecenia, choroby układu krwiotwórczego, co nie mówi zbyt wiele o faktycznym stanie zdrowia ojca skarżącej. Z dokumentów dołączonych do skargi – które mogłyby zostać przedłożone przez skarżącą na etapie postępowania odwoławczego gdyby organ odwoławczy nie naruszył art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. – wynika natomiast, że stan zdrowia J. B. jest ciężki. Dokumentacja medyczna wskazuje, że w dniu 4 marca 2016 r. wykryto u J. B. nowotwór złośliwy prostaty (k. [...] i [...] akt sąd.), wobec czego uczestniczył on w hormonoterapii i seansach radioterapii (k [...] akt sąd.). Pod koniec grudnia 2017 r. ojciec skarżącej trafił do szpitala z ostrym zapaleniem trzustki o ciężkim przebiegu, ze współwystępującym nowotworem złośliwym gruczołu krokowego, niedrożnością porażenną i przemijającą niewydolnością nerek (k. [...] akt sąd.). W lutym 2021 r. pojawiło się podejrzenie zmian przerzutowych (k. [...] akt sąd.), a w maju 2021 r. potwierdzono u ojca skarżącej przerzut do kręgu L2 (k. [...] akt sąd.), wobec czego był on objęty hormonoteriapią i radioterapią. W sierpniu 2021 r. ojciec skarżącej był po radioterapii na okolicę kręgu L2. Lekarz wskazał, że rokowania są bardzo poważne, pacjent ma problem z poruszaniem się – porusza się przy pomocy kul ortopedycznych lub przy pomocy wózka inwalidzkiego. Wymaga całodobowej opieki (zaświadczenie lekarskie z Poradni Radioterapii Onkologicznej W. Centrum Onkologii w P. bez daty, jednak na pewno wydane w sierpniu 2021 r. lub później, wydrukowane w dniu 25 maja 2022 r., k. [...] akt sąd.).

Po drugie, w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym zdalnie pracownik socjalny wskazał przykładowe czynności, które skarżąca wykonuje przy ojcu (robienie zakupów, gotowanie, pranie, sprzątanie, kupno leków, dowożenie na wizyty, utrzymywanie higieny osobistej), co nie oznacza, że są to wszystkie czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą. Ponadto nie zostało ustalone, w jakiej częstotliwości czynności te są wykonywane. Skarżącej nie została chociażby doręczona do wypełnienia przygotowana przez ośrodek pomocy społecznej i widywana przez Sąd przy okazji innych postępowań ankieta dla opiekuna osoby niepełnosprawnej z wyszczególnionymi czynnościami opiekuńczymi, w której opiekun deklaruje, które z czynności wykonuje przy chorym i w jakiej częstotliwości. Wyklucza to więc ustalenie, czy zakres obowiązków wykonywanych przy ojcu, w powiązaniu z jego stanem zdrowia (np. koniecznością stałej obecności ze względu na ryzyko utraty przytomności, wysokie ryzyko upadku, czy też z innych przyczyn) uniemożliwia lub znacznie utrudnia podjęcie przez skarżącą zatrudnienia.

Po trzecie, ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie wynika historia zawodowa skarżącej, tj. czy kiedykolwiek podejmowała jakąkolwiek pracę zawodową, a jeśli pracowała, to kiedy i jak długo oraz z jakiej przyczyny stosunek pracy ustał. Organy nie zbadały, jakie skarżąca ma kwalifikacje zawodowe, ani czy kiedykolwiek była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy. Okoliczności te mają natomiast niewątpliwie wpływ na ocenę, czy skarżąca zrezygnowała lub nie podejmuje zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad ojcem.

Z tych wszystkich przyczyn ocena dokonana przez organ odwoławczy, jakoby w rozpoznawanej sprawie nie występował związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia lub niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieką nad ojcem nie jest oparta na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a w konsekwencji jest przedwczesna.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 kwietnia 2022 r., nr [...], a także poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy G. z dnia 23 marca 2022 r., nr [...], albowiem zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r., które miało wpływ na wynik sprawy (decyzja organu I instancji), a także naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (decyzja organu odwoławczego).

Ponownie prowadząc postępowanie organy rozstrzygające w sprawie zastosują się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Obowiązkiem organów jest jednoznaczne i mające oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym ustalenie sytuacji zdrowotnej ojca skarżącej, zakresu i częstotliwości czynności opiekuńczych, jakie wykonuje przy nim skarżąca, czy i w jakim zakresie J. B. jest w stanie samodzielnie funkcjonować, w tym jakie czynności sam wykonuje w domu i w związku z samoobsługą, bez pomocy osób trzecich, a także historii zawodowej skarżącej. Jeśli organy ustalą, że skarżąca nigdy nie pracowała i nie poszukiwała pracy, należy ustalić, co było tego przyczyną. Przy ocenie, czy skarżąca zrezygnowała lub nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad ojcem organy rozstrzygające wezmą przy tym pod uwagę, że skarżąca ma dwie córki (jedna uczęszcza do [...] klasy podstawówki, a druga do [...] klasy podstawówki). Ewentualna przerwa skarżącej w życiu zawodowym może mieć związek z koniecznością sprawowania nad nimi opieki (urlopy macierzyńskie, wychowawcze), co nie wyklucza, że w późniejszym okresie skarżąca nie podjęła ponownie zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad ojcem.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego Sąd wyjaśnia, że na mocy art. 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Co do zasady orzeczenia sądów administracyjnych mają wyłącznie charakter kasacyjny, tzn. uchylają zaskarżoną decyzję lub postanowienie, pozostawiając organowi rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Orzeczenia sądu nie zastępują w tym przypadku rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Jedynym wyjątkiem jest upoważnienie sądu do umarzania postępowania administracyjnego (art. 145 § 3 P.p.s.a.). Tylko wywczas orzeczenie sądu zastępuje rozstrzygnięcie organu administracji. W innych przypadkach sąd może jedynie wyrazić wiążącą organy ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, co ma miejsce w niniejszej sprawie.

W zakresie zawartego w skardze wniosku o przesłuchanie świadków wskazać należy, że na mocy art. 106 § 3 P.p.s.a., sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić wyłącznie dowody uzupełniające z dokumentów.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy pkt XV zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 20 lipca 2022 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).