Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2033/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.),, asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2006 r. sprawy ze skargi Gminy P. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia strefy ochronnej dla ujęcia wody pitnej - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzja z dnia [...] lipca 2005 r. Minister Środowiska utrzymał w mocy, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., swoja decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2004 r. Decyzją z 2004 r. umorzono, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., postępowanie oddawcze od decyzji Wojewody [...] w przedmiocie ustanowienia strefy ochronnej dla ujęcia wody pitnej ze zbiornika "S.", wszczęte w związku z wniesieniem odwołania przez Gminę P. Powodem umorzenia postępowania było stwierdzenie, iż odwołująca się Gmina nie jest stroną postępowania w przedmiocie ustanowienia strefy ochronnej, prowadzonego na wniosek Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji "W. w J., zakończonego wydaniem przez Wojewodę [...] decyzji w przedmiocie ustanowienia strefy ochronnej w 2003 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Ministra Środowiska wskazano, iż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra z 2004 r. było prowadzone na wniosek Gminy P. Nie trafny jest zarzut wydania decyzji Ministra z 2004 r. z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., w zakresie art. 28 K.p.a. Gmina P. nie była stroną postępowania w przedmiocie ustanowienia strefy ochronnej, bowiem decyzja w tym przedmiocie nie nakładała na Gminę żadnych obowiązków. W szczególności skutkiem jej wydania nie było ograniczenie co do możliwości zagospodarowania terenów przyległych do strefy. Brak jest także innych norm szczególnych, na podstawie których możnaby Gminie P. przyznać status strony postępowania. W szczególności występowanie organu Gminy w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zbiornika "S.jako organu opiniującego, nie może stanowić podstawy do uznania jej jako strony postępowania w przedmiocie ustanowienia strefy ochronnej przy zbiorniku.

W skardze na powyższą decyzję, Gmina P. podniosła, iż organ orzekający w sprawie mylnie przyjął jakoby Gmina nie miała interesu prawnego w postępowaniu w przedmiocie ustanowienia strefy ochronnej dla ujęcia wody ze zbiornika "S.Gmina bowiem była zainteresowana w nieustanawianiu strefy, gdyż wynika stąd obowiązek wstrzymania się z prawidłowym zagospodarowaniem nieruchomości bezpośrednio przylegających do strefy ochronnej i znacząco obniża wartość tych nieruchomości. Dla potwierdzenia tej tezy powołane się na treść art. 52 ust. 1, art. 53 i 59 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.). Powołano się także na rozszerzającą interpretację pojęcia interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. Wskazano także, iż z decyzji w przedmiocie ustanowienia strefy ochronnej wynikają dla gminy obowiązki (str. 4 skargi) nie wskazując jednak o jakie obowiązki chodzi. Wskazano również, iż w świetle orzecznictwa Gmina mogłaby być stroną postępowania administracyjnego nawet gdy brała udział w postępowaniu w związku z wyrażaniem opinii (wyrok NSA sygn. akt IV SA 2747/00). Wskazano, iż organy Gminy brały udział np. w postępowaniu w przedmiocie ustalenia linii brzegu zbiornika.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sąd oddalił skargę gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.

Przedmiotem postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji jest ocena, czy określone rozstrzygnięcie jest dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Przedmiotem postępowania nie jest natomiast powtórne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej decyzją merytoryczną, a w szczególności nie jest konieczne dokonywanie w tym celu ustaleń faktycznych. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem postępowania, wszczętego na wniosek skarżącej Gminy, było ustalenie, czy decyzja, której postawą wydania było uznanie, iż Gmina P. nie jest stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie ustanowienia strefy ochronne ujęcia wody ze zbiornika "S. została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji trzeba mieć na względzie następujące uwarunkowania. Możliwość stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 K.p.a. Prowadzi to do wniosku, iż przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Dotyczy to również przesłanki stwierdzenia nieważności, jaką jest rażące naruszenie prawa. Koniecznym warunkiem dla ustalenia występowania tej przesłanki stwierdzenia nieważności jest ustalenie oczywistego charakteru naruszenia normy prawa materialnego przez organ orzekający w sprawie lub dokonanie przez ten organ oceny materiału dowodowego w sposób oczywiście sprzeczny ze zgromadzoną w aktach dokumentacją sprawy lub innymi oczywistymi faktami.

W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie zachodziła. Postępowanie w przedmiocie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody nie było prowadzone na wniosek Gminy P. (art. 28 K.p.a. in fine). Organ administracji badając czy nie zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji ustalił, iż postępowanie nie dotyczyło także interesu prawnego Gminy, w rozumieniu art. 28 K.p.a. Interes taki można by ewentualnie wywodzić z przepisów dotyczących ochrony własności lub innych praw do rzeczy oraz wynikającego stąd prawa nieskrępowanego korzystania z nieruchomości. W świetle przepisów ustawy - Prawo wodne skutkiem ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody jest wprowadzenie określonych ograniczeń, co do wykorzystywania terenów objętych strefą, które mogą być odmiennie ustalone w stosunku do strefy ochrony bezpośredniej oraz strefy ochrony pośredniej (art. 52 ust. 2 i art. 53). Wbrew wywodom skargi z ustawy, w szczególności ze wskazanych w skardze jej przepisów, nie wynika aby ustanowienie strefy powodowało z mocy prawa jakiekolwiek ograniczenia co do możliwości zagospodarowania terenów sąsiadujących ze strefą ochronną. Wręcz przeciwnie, z ustawy – Prawo wodne wynika, iż to właśnie tereny, gdzie jest konieczne wprowadzenie określonych ograniczeń, obejmuje się granicami strefy ochronnej (art. 52 ust. 1). Również z treści decyzji o ustanowieniu strefy ochronnej z 2003 roku nie wynika aby w jej treści expressis verbis określono jakiekolwiek ograniczenia co do możliwości zagospodarowania terenów pozostających poza granicami strefy.

W tej sytuacji, w sprawie może odgrywać jedynie znaczenie okoliczność, czy w granicach strefy ochronnej znajdują się tereny, do których Gminie przysługują szczególne uprawnienia. Jednocześnie w sprawie nie było kwestionowane, iż w granicach ustanowionej strefy ochronnej nie ma tego rodzaju gruntów. We wniosku Skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra z 2004 r. Gmina wskazuje jedynie, iż należąca do niej działka nr ew. [...] graniczy ze strefa, i jak to określono "znajduje się w jej strefie oddziaływania". Ze względu na brak możliwości oddziaływania faktycznego strefy ochronnej ujęcia wody (wszak strefa ta to teren, gdzie szereg działań mogących stanowić ewentualne uciążliwości jest wręcz ograniczony) a także brak skutków prawnych ustanowienia strefy wynikających z mocy prawa lub z mocy konkretnej decyzji z 2003 r. o ustanowieniu strefy, użycie określenia "strefy oddziaływania strefy" wydaje się chybione.

Nie skonkretyzowany w skardze oraz nie znajdujący w ocenie Sądu potwierdzenia w okolicznościach sprawy jest zarzut nałożenia w decyzji o ustanowieniu strefy z 2003 roku określonych obowiązków na skrżącą Gminę.

Nie trafne jest także odwołanie w skardze do orzecznictwa sądowego, w którym, jak podniesiono, dominuje tendencja rozszerzającego traktowania pojęcia strony. Kwestie te nie mogą mieć znaczenia w rozpoznawanej sprawie, gdy postępowanie jest prowadzone w trybie nadzwyczajnym (nieważnościowym). W kontekście rażącego naruszenia prawa, jako przesłanki nieważności decyzji, jak wskazano na wstępie, jedynie stwierdzenie sprzeczności określonego rozstrzygnięcia z konkretną, jednoznacznie brzmiącą, normą prawną może stanowić podstawę jego wyeliminowania z obrotu, jako wyjątek od zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej.

Podstawą udziału Gminy na prawach strony, w postępowaniu dotyczącym ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody nie może być także fakt uczestniczenia w innych postępowaniach dotyczących zbiornika "S.Udział taki, sam w sobie, nie statuuje praw strony, w postępowaniu, którego przedmiotem są kwestie odrębne – dotyczące powstania strefy ochronnej oraz funkcjonujących na jej terenie ograniczeń. Jedynie na marginesie można wskazać, iż nie trafnie w skardze przywołano orzeczenie dotyczące możliwości uczestniczenia w postępowaniu na prawach strony organu, który wyrażał w sprawie stanowisko w drodze opinii. Przyczyną odmowy uznania przez organ administracji, iż Gminie P. przysługuje status strony w postępowania nie był fakt uprzedniego wyrażania opinii w sprawie, lecz brak przesłanek uznania za stronę określonych w art. 28 K.p.a. Natomiast w cytowanym w skardze orzeczeniu wskazano, iż gmina może być stroną w postępowaniu o ile ma w tym własny interes prawny pomimo brania w nim działu równocześnie w roli organu opiniującego.

Ponieważ organ orzekając w sprawie trafnie ustalił, iż uznając brak statusu strony dla Gminy P. nie naruszono w sposób rażący prawa, rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji nie narusza prawa.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.