Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2526/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 3, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 6, art. 7, art. 77 par. 1, art. 78 par. 1, art. 80, art. 75 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 18 ust. 1 pkt 2, art. 15i ust. 1, art. 15g pkt 3, art. 15 ust. 1 pkt. 2-4
journal: Dz.U. 2019 poz 284
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Aleksandra Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2078/19 w sprawie ze skargi P.C. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 25 lipca 2019 r. nr EA-b-1210/1021/19 w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej w celu sportowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P.C. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2078/19, oddalił skargę P.C. (dalej: skarżący) na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 25 lipca 2019 r. nr EA-b-1210/1021/19 w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej w celu sportowym.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W związku z wniesieniem przez skarżącego wniosku o rozszerzenie pozwolenia na posiadanie broni sportowej do celu sportowego o kolejne 6 jednostek broni, organ I instancji wszczął w tej sprawie postępowanie administracyjne.

Następnie wobec powzięcia wątpliwości co do zdolności psychofizycznej wymienionego do dysponowania bronią, pismem z dnia 13 listopada 2017 r., na podstawie art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1839 ze zm. dalej: " u.b.a."), zobowiązał skarżącego do poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym oraz przedstawienia wydanych na ich podstawie orzeczeń.

Jednocześnie, pismem z dnia 13 listopada 2017 r. organ zawiadomił P.C. o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną sportową do celu sportowego.

W dniu 28 listopada 2017 r. strona przedstawiła organowi I instancji orzeczenie lekarskie nr 333/2017 z dnia 27 listopada 2017 r. stwierdzające, iż nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 4 u.b.a. i może dysponować bronią oraz orzeczenie psychologiczne nr 333/2017 z dnia 28 listopada 2017 r. stwierdzające, iż należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 u.b.a. i nie może dysponować bronią. Jednocześnie strona poinformowała przy tym, że od negatywnego orzeczenia psychologicznego wniosła odwołanie do właściwego podmiotu.

Organ I instancji na podstawie art. 15h u.b.a. wniósł odwołanie od ww. orzeczenia lekarskiego.

W wyniku ponownych badań, strona uzyskała w dniu 25 stycznia 2018 r. orzeczenie psychologiczne nr 04/18 stwierdzające, że należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 u.b.a. i nie może dysponować bronią, zaś w dniu 26 stycznia 2018 r. orzeczenie lekarskie nr 1/2018 stwierdzające, że należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 u.b.a. i nie może dysponować bronią.

W dniu 1 marca 2018 r. P.C. złożył do organu I instancji wniosek o pozyskanie z Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej w Warszawie (dalej: "WIML") oraz Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Płocku (dalej: "MWOMP") dokumentacji z przeprowadzonych badań, na podstawie których wystawiono w trybie odwoławczym negatywne orzeczenie lekarskie i psychologiczne.

Postanowieniem z dnia 27 marca 2018 r. nr PA-B-Z-II/18/52872/S/MB (RU) Komendant Stołecznej Policji (dalej: "KSP", "organ I instancji") odmówił przeprowadzenia ww. dowodu wskazując, iż jest on bezzasadny, bowiem orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane w trybie odwoławczym są ostateczne.

W dniu 12 kwietnia 2018 r. strona skierowała do organu I instancji wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez przeprowadzenie dowodu wnioskowanego w piśmie z dnia 1 marca 2018 r. i potraktowania jej pisma jako skargi. Skargę tę, wraz z odpowiedzią na nią organ I instancji przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie celem rozpatrzenia. Sąd, stwierdzając, iż nie jest adresatem skargi, zwrócił akta organowi I instancji, który postanowieniem z dnia 29 maja 2018 r. nr PA-B-Z-II/18/52872/S/MB (RU) odmówił przeprowadzenia ww. dowodu. Na skutek skargi strony na ww. postanowienie organu I instancji, WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 25 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1428/18 odrzucił skargę.

W dniu 2 kwietnia 2019 r. strona złożyła do Prokuratury Rejonowej [...] wniosek o wszczęcie postępowania karnego w związku z możliwością popełnienia przestępstwa polegającego na błędnym opiniowaniu i wystawieniu fałszywej opinii przez psychologa P.Z. jako kierownika Zakładu Psychologii Lotniczej WIML, który wydał w dniu 27 listopada 2017 r. orzeczenie psychologiczne nr 333/2017.

Decyzją z dnia 21 maja 2019 r. nr PA-B-ZII-1871/17/1204/17/52872/S/MB, Dp-7278/19/W, działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 2 - 4 i art. 20 u.b.a., KSP cofnął P.C. pozwolenie na broń palną sportową do celu sportowego. Podstawę powyższego stanowiło uzyskanie przez organ ostatecznych negatywnych orzeczeń: lekarskiego nr 1/2018 z dnia 26 stycznia 2018 r. oraz psychologicznego nr 04/18 z dnia 25 stycznia 2018 r.

Pismem z dnia 17 czerwca 2019 r. strona złożyła do Komendanta Głównego Policji (dalej: "KGP", "organ II instancji") odwołanie od ww. decyzji organu I instancji wnosząc o jej uchylenie w całości; przeprowadzenie wnioskowanego postępowania dowodowego, a w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa - ukaranie sprawców zaistniałego stanu rzeczy i przywrócenie praworządności poprzez umorzenie postępowania oraz zwrot znajdującej się depozycie broni oraz legitymacji.

W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, iż w WIML w postępowaniu orzeczniczym I instancji zapadło pozytywne orzeczenie lekarskie oraz negatywne orzeczenie psychologiczne. W związku z tym zwróciła się do psychologa P.Z. o wydanie pisemnej opinii uzasadniającej wyrażoną przez niego negatywną ocenę, jednak otrzymała odpowiedź odmowną.

Strona stwierdziła nadto, iż w dniu 10 stycznia 2018 r. podczas badania w trybie odwoławczym od orzeczenia lekarskiego, negatywna opinia psychologa była włączona do akt lekarskich i na jej podstawie lekarze usiłowali zdiagnozować "nieokreśloną chorobę psychiczną". Wskazała również, że MWOMP w Płocku, Odział w Warszawie odmówił udostępnienia "tajnej" opinii ww. psychologa stwierdzając, iż nie była ona wytworzona przez ten podmiot odwoławczy. W związku z powyższym strona zażądała od Dyrektora WIML wydania kopii tego dokumentu wraz z całą dokumentacją wytworzoną na potrzeby sporządzenia tej opinii.

Strona wskazała również, że złożyła wniosek do Wojewody Mazowieckiego o podjęcie merytorycznej i formalnej kontroli postępowania orzeczniczego. Stwierdziła przy tym, że otrzymane od organu pisma odmowne są pozbawione podstaw prawnych i powodują, że jedyną możliwością uzyskania ww. dokumentów będzie pozyskanie ich w postępowaniu administracyjnym. Zaznaczyła również, że stanowisko organu I instancji w zakresie odmowy przeprowadzenia wnioskowanego dowodu jest sprzeczne z przepisami k.p.a.

Strona podniosła ponadto, że poszlaki wskazujące na możliwość popełnienia przestępstwa przez psychologa P.Z., co zgłosiła do Prokuratury, która odmówiła przeprowadzenia dochodzenia w tej sprawie, co również zostało przez nią zaskarżone.

Strona podtrzymała także wniosek o przedstawienie przez administratorów policyjnych baz danych (KSIP Broń, Osoby) sprawdzeń jej osoby dokonywanych w okresie od grudnia 2016 r. do chwili obecnej.

Komendant Główny Policji decyzją z dnia 25 lipca 2019 r. nr EA-b-1210/1021/19, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: "k.p.a." oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 2 - 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2019 r., poz. 284 ze zm.), dalej: "u.b.a.", utrzymał w mocy decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia 21 maja 2019 r. PA-B-ZII-1871/17/1204/17/52872/S/MB, Dp-7278/19/W cofającą P.C. na posiadanie broni palnej sportowej w celu sportowym.

KGP nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Motywując wydaną decyzję wskazał, iż w myśl art. 15 ust. 5 u.b.a., w przypadku ujawnienia okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, iż osoba posiadająca pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną należy do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2 - 4, właściwy organ Policji może zobowiązać tę osobę do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń. W przypadku wydania negatywnego orzeczenia lekarz lub psycholog zobowiązany jest zawiadomić o tym właściwy organ Policji.

Z kolei w art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. ustawodawca wskazał, że właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy m.in. do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 4, tj. z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1878), lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej, lub też uzależnionych od alkoholu lub substancji psychoaktywnych, a także wykazujących istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego. Do takich właśnie osób zaliczono P.C., któremu w II instancji wydano negatywne orzeczenie psychologiczne i lekarskie. Orzeczenia te jednoznacznie uniemożliwiają dalsze posiadanie przez ww. pozwolenia na broń palną sportową do celu sportowego. Ustawodawca wymaga bowiem, aby tak orzeczenie psychologiczne, jak i lekarskie potwierdzały zdolność do dysponowania bronią palną. Jeżeli którekolwiek z nich lub obydwa dyskwalifikują osobę posiadającą pozwolenie na broń czy to z przyczyn psychologicznych czy zdrowotnych, pozwolenie takie nie może być zachowane.

Pismem z dnia 28 sierpnia 2019 r. P.C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję KGP z dnia 25 lipca 2019 r. nr EA-b-1210/1021/19 zarzucając naruszenie art. 6 - 10, art. 75 § 1, art. 76 § 3, art. 76a § 1, art. 77 § 1 i § 2, art. 78 § 1 i § 2 k.p.a.

W związku z powyższym skarżący wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji KSP z dnia 21 maja 2019 r. nr PA-B-ZII-1871/17/1204/17/52872/S/MB, Dp-7278/19/W oraz o uchylenie postanowienia KSP z dnia 29 maja 2018 r. nr PA-B-Z-II/18/52872/S/MB (RU),

- "zmuszenie" organu Policji do przeprowadzenia postępowania dowodowego bądź przeprowadzenie na rozprawie dowodu z orzeczenia psychologicznego wydanego w I instancji, "tajnej" opinii wystawionej przez psychologa, który wydał ww. orzeczenie oraz nieujawnionych wyników badań psychologicznych (co do których, jak wskazał skarżący, ma podstawy by przypuszczać, że są sprzeczne z wydaną opinią).

We wspominanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że orzeczenia lekarskie wydane w niniejszej sprawie zostały sporządzone zgodnie ze wzorami określonymi w załącznikach nr 3 i 4 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia na broń lub zgłaszających do rejestru broń pneumatyczną oraz posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną (Dz.U. z 2015 r., poz. 2210 ze zm.) wydanego na podstawie art. 15l u.b.a. (§ 6 i § 7 rozporządzenia).

Zdaniem Sądu I instancji KSP prawidłowo postanowieniami z dnia 27 marca 2018r. oraz z dnia 29 maja 2018 r. orzekł o odmowie przeprowadzenia wnioskowanego przez skarżącego dowodu w postaci pozyskania z WIML oraz MWOMP dokumentacji z przeprowadzonych badań (w tym opinii psychologicznej), na podstawie których wystawiono negatywne ostateczne orzeczenie lekarskie i psychologiczne. Zarzuty skarżącego dotyczące ostatecznych orzeczeń jako dowodów w sprawie, sprowadzające się do twierdzenia, że nie uwzględniono wniosków dowodowych mających podważyć ww. orzeczenia, nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że sądy administracyjne nie mają możliwości weryfikacji orzeczeń lekarskich (czy psychologicznych) w sprawach dotyczących pozwolenia na broń palną, zaś sprawowanie przez te sądy kontroli wobec zaskarżonych decyzji dotyczących dysponowania bronią palną, sprowadza się jedynie do kontroli tych decyzji pod względem ich zgodności z obowiązującym prawem. Oznacza to, że Sąd uprawniony jest do oceny, czy orzeczenie wydał uprawniony podmiot, czy spełnia ono wymogi określone w ww. rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2015 r. Takiej oceny Sąd dokonał i stwierdził, że kwestionowane orzeczenia wydane zostały przez podmioty upoważnione zgodnie z procedurą określoną w ustawie o broni i amunicji oraz w ww. rozporządzeniu. Sąd nie posiada kompetencji do dokonywania oceny dokumentacji medycznej, rzetelności przeprowadzanych badań, czy też prawidłowości wyprowadzanych z nich wniosków w zakresie określonych schorzeń, bowiem nie dysponuje konieczną wiedzą medyczną w tym zakresie.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podmiotem uprawnionym do kontroli wykonywania i dokumentowania badań lekarskich lub psychologicznych oraz wydawania orzeczeń lekarskich lub psychologicznych jest wojewoda właściwy ze względu na miejsce wydania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego (art. 15i u.b.a.). Jednocześnie kontrola ta nie została przewidziana jako dodatkowy sposób weryfikacji każdego orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego wydanego w trybie odwoławczym w konkretnym postępowaniu, lecz służy przestrzeganiu należytych standardów orzekania przez lekarzy i psychologów upoważnionych do przeprowadzania badań i wydawania orzeczeń lekarskich i psychologicznych. Nie jest też pozainstancyjnym sposobem kwestionowania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego wydanego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym cofnięcia pozwolenia na broń.

Sąd I instancji zaznaczył, że ostateczne orzeczenie lekarskie, czy psychologiczne wiąże organy Policji w zakresie ustalania przesłanek faktycznych i prawnych odmowy wydania lub cofnięcia pozwolenia na broń. Orzeczenia te nie podlegają dalszej weryfikacji w toku postępowania administracyjnego przed organami Policji. Oznacza to, że decyzja administracyjna w takim przypadku ma charakter związany. Ustawodawca nie przyznał bowiem organom Policji prawa wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Ostateczne negatywne orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wyklucza możliwość dysponowania bronią.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożył P.C. zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucił:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2-4 u.b.a. poprzez niewłaściwą wykładnię i brak uzasadnienia dla poszczególnych przesłanek wydanych decyzji, gdyż nie istnieją żadne dowody wskazujące na okoliczności nakazujące cofnięcie pozwolenia na broń, choćby z powodu, że nikt nie badał Skarżącego w zakresie uzależnienia od alkoholu i substancji psychoaktywnych, a przepisy powinny być stosowane ściśle zgodnie ze stanem faktycznym.

2) art. 15i ust. 1 u.b.a. przez niezastosowanie, gdyż mimo wniosków Skarżącego w postępowaniu administracyjnym uniemożliwiono mu przeprowadzenie kontroli wykonywania i dokumentowania badań lekarskich lub psychologicznych oraz wydawanych orzeczeń lekarskich lub psychologicznych, a czego dowodem jest postanowienie Komendanta Stołecznego Policji z dnia 29 maja 2018 r.,

3) art. 15g pkt 3 u.b.a. przez błąd subsumcji, że odmowa przeprowadzenia kontroli przez uprawnionego Wojewodę (pisma Wydziału Zdrowia z 19.03.2108 r. i 02.07.2018 r.). jest równoznaczna z brakiem nieprawidłowości przy sporządzaniu orzeczenia psychologicznego I instancji i orzeczeń lekarskiego i psychologicznego II instancji, czego przesłanki ujawnione są w dokumentacji medycznej badań odwoławczych (k. 155 i 154-152 akt administracyjnych),

3) art. 51 ust. 3 w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji w zw. z ustawą o ochronie danych osobowych; poprzez odmowę udostępnienia dokumentacji psychologicznej stanowiącej podstawę do wydania orzeczeń psychologicznych, mimo braku regulacji ustawowych uniemożliwiających realizację tego prawa.

II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a zarzucam naruszenie przepisów postępowania tj.

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 6, art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 , art. 78 § 1, art. 80, art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej przez Sąd Wojewódzki wobec faktycznego powstrzymania się od rozpoznania sprawy, czego dowodem jest brak wyjaśnienia kwestii "czynności kontrolnych, o których mowa w art. 15 i u.b.a. i odmowy dopuszczenia tego dowodu przez organa administracji, odmowa pozyskania dokumentów wskazanych przez Skarżącego, jak również uniemożliwienie oceny wydanych orzeczeń lekarskich i psychologicznych z odpowiednią dokumentacją, która powinna stanowić podstawę ich wydania oraz zignorowanie tezy zawartej w uzasadnieniu postanowienia NSA z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. II OSK 240/19 zapadłego w sprawie Skarżącego, jako sprawa wpadkowa, gdzie NSA stwierdził niedopuszczalność odrębnej skargi, ale potwierdził prawo do podniesienia tego zarzutu po wydaniu decyzji, jako środka ochrony prawa,

2) art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez nie odniesienie się w żaden sposób w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do podnoszonych przez Skarżącego argumentów zawartych w skardze i kolejnych pismach, a przede wszystkim nie wskazał, która rzeczywiście podstawa art. 15 ust. 1 pkt 2, czy pkt 3 lub pkt 4 u.b.a. zdecydowała o cofnięciu pozwolenia i w oparciu o jakie rzeczywiste podstawy, gdyż orzeczenia lekarskie i psychologiczne II instancji wydane przez Mazowiecki Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy nie odnosiły się do osoby, ale do dokumentów wytworzonych poza Skarżącym,

3) art. 106 § 3 p.p.s.a wobec braku rzeczowego odniesienia się do zgłoszonych wniosków dowodowych w skardze z 28.08.2019 r. oraz podtrzymanych na rozprawie, co mogło mieć wpływ na wydane orzeczenie, w tym nieuznanie, że Skarżący próbował wyeliminować z obrotu prawnego orzeczenie psychologiczne I instancji w każdy dopuszczony prawem sposób przy pomocy dokumentów stanowiących podstawę jego wydania, a których udostępnienia bezprawnie odmówiono.

W trybie art. art. 106 § 3 p.p.s.a w zw. z art. 193 p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie wniósł o dopuszczenie dowodów z dokumentów przywołanych w skardze do WSA w Warszawie oraz niżej wymienionych:

1) postanowienie o umorzeniu dochodzenia z 27.12.2019 r. na okoliczność możliwości i konieczności wyczerpania drogi sądowo-administracyjnej,

2) karta karna Skarżącego do wyborów na ławnika do Sądu Okręgowego w Warszawie na okoliczność potwierdzenia nienagannego statusu Skarżącego.

Ponadto w przypadku uznania za skuteczne zarzutów w zakresie prawa materialnego wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie z 24 czerwca 2020 r. wraz decyzjami Komendanta Głównego Policji z 25 lipca 2019 r. oraz Komendanta Stołecznego Policji z 21 maja 2019 r. i przekazanie sprawy do Komendanta Stołecznego Policji w celu ponownego rozpoznania wraz z wytycznymi do przeprowadzenia postępowania dowodowego, a w przypadku uwzględnienia jedynie zarzutów naruszenia procedury sądowo-administracyjnej wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do pierwszej instancji w celu ponownego rozpoznania załączając wytyczne do przeprowadzenia wnioskowanego postępowania dowodowego.

Skarżący kasacyjnie wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wskazał na niezasadność podniesionych w niej zarzutów i wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do regulacji zawartej w art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany podstawami w niej zawartymi, z urzędu może brać pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw.

Chybiony jest zarzut kasacyjny naruszenia przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. wskazujący na brak zebrania i rozpatrzenia oraz oceny materiału dowodowego, w szczególności poprzez niewyjaśnienie kwestii "czynności kontrolnych", odmowy uzyskania dokumentów wskazanych przez Skarżącego oraz uniemożliwienie oceny wydanych orzeczeń lekarskich i psychologicznych. Zarzut ten nie został oparty na usprawiedliwionych podstawach. Analiza akt sprawy dowodzi, że w toku postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji o cofnięciu pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej w celu sportowym, organ zebrał kompletny materiał dowodowy, który poddał wnikliwej i wszechstronnej ocenie, ustalając na jego podstawie niewadliwie stan faktyczny sprawy. Poddane kontroli Sądu I instancji postępowanie administracyjne, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, zostało przeprowadzone z poszanowaniem zasad procedury administracyjnej, takich jak zasada prawdy obiektywnej czy swobodnej oceny dowodów. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ pierwszej instancji wobec powzięcia wątpliwości co do zdolności psychofizycznych skarżącego do dysponowania bronią palną zobowiązał go do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym oraz przestawienia organowi wydanych orzeczeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący kasacyjnie przedłożył orzeczenie lekarskie z dnia 27 listopada 2017 r. stwierdzające, iż nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 u.b.a. i może dysponować bronią oraz orzeczenie psychologiczne z dnia 28 listopada 2017 r. stwierdzające, że należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 u.b.a. i nie może dysponować bronią. W wyniku wniesionych zarówno przez skarżącego jak i organ I instancji odwołań od powyższych orzeczeń, wydane zostało orzeczenie lekarskie z dnia 26 stycznia 2018 r. stwierdzające, że skarżący należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 u.b.a oraz orzeczenie psychologiczne z dnia 25 stycznia 2018 r. stwierdzające, że należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 u.b.a. Zatem zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający na wydanie kwestionowanej decyzji, a jego uzasadnienie nie budzi zastrzeżeń. Organy Policji nie były uprawnione do weryfikowania orzeczenia lekarskiego oraz orzeczenia psychologicznego w zakresie ich merytorycznej zawartości, stąd nie miały obowiązku gromadzenia dokumentacji stanowiącej podstawę do wydania kwestionowanych przez skarżącego orzeczeń. Brak było również podstaw do weryfikowania czynności kontrolnych, do prowadzenia których uprawniony jest właściwy Wojewoda. Jeżeli uprawniony lekarz w ostatecznym orzeczeniu stwierdził brak zdolności do dysponowania bronią, to stanowi to okoliczność wystarczającą do odmowy wydania pozwolenia na broń, czy też cofnięcia takiego pozwolenia (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 1082/18).

Nie znajduje uzasadnienia także kolejny zarzut procesowy naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi. Brak odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do niektórych zarzutów lub twierdzeń zawartych w skardze, nie stanowi sam w sobie uchybienia skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku, albowiem jest uchybieniem, czy też może nim być, uchybienie stanowiące uzasadnioną podstawę do uchylenia wyroku, pominięcie zarzutów i argumentów istotnych oraz - co należy w szczególny sposób podkreślić - wykazanie w skardze kasacyjnej takiego właśnie ich charakteru, a mianowicie, że należycie je oceniając oraz prawidłowo identyfikując z ich punktu widzenia istotę spornego w sprawie zagadnienia, sąd ten mógłby inaczej orzec w sprawie. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika jednak, aby zawierało ono wskazany element, co nie jest bez znaczenia dla wniosku o braku zasadności omawianego zarzutu kasacyjnego w zakresie, w jakim o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. można byłoby zasadnie wnioskować na tej podstawie, że sąd I instancji nie odniósł się do zarzutów i argumentów istotnych. Bez znaczenia pozostają kwestie związane z zawartością dokumentacji medycznej stanowiącej podstawę wydanych orzeczeń zarówno lekarskiego, jak i psychologicznego, w sytuacji gdy organ jest związany treścią wydanych w tym zakresie orzeczeń. Badania lekarskie przeprowadza lekarz o określonej w ustawie specjalizacji kwalifikacjach i stażu pracy, wpisany do rejestru lekarzy upoważnionych (art. 15b ust. 1 pkt 1-4). To Komendant Wojewódzki Policji prowadzi i aktualizuje rejestr lekarzy upoważnionych (art. 15b ust. 2). Podobnie w przypadku psychologów ustawa przewiduje określone kwalifikacji i wskazuje Komendanta Wojewódzkiego Policji jako organ prowadzący i aktualizuje rejestr psychologów upoważnionych (art. 15c ust. 1 i 2). Z kolei zgodnie z art. 15h ust. 7 orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne. To zaś oznacza, że ustawodawca, wbrew temu co podnosi autor skargi kasacyjnej, nie przewidział prawnej możliwości weryfikacji tych orzeczeń. Ustawa o broni i amunicji wprowadza zamknięty katalog środków dowodowych mogących służyć ocenie okoliczności faktycznej w postaci stanu zdrowia osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń lub posiadającej takie pozwolenie (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 3232/17 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ostateczność orzeczenia lekarskiego wydanego na skutek odwołania oznacza więc, jak trafnie przyjął Sąd I instancji, że jest ono dla organu wiążące i niepodważalne. Wobec tego ani organ, ani Sąd administracyjny nie mogą podważać jego merytorycznej zawartości, albowiem nie dysponują w tym zakresie wiedzą specjalistyczną. Ustawodawca nie wyposażył bowiem organów Policji w jakiekolwiek dodatkowe narzędzie prawne służące weryfikowaniu negatywnych, czy sprzecznych ze sobą opinii lekarskich.

W tej sytuacji trafnie przyjęły ograny Policji a Sąd wojewódzki zaakceptował to stanowisko, że z powołanych przepisów wynika, iż tylko upoważniony lekarz oraz psycholog może przeprowadzić badanie, które stanowi podstawę do wydania wiążącego dla organów orzeczenia, a orzeczenie wydane w wyniku odwołania jest ostateczne i wiąże organy. Należy również zauważyć, że także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, według którego, jedynym prawnie dopuszczalnym dowodem, który może stanowić podstawę oceny stanu zdrowia posiadacza pozwolenia na broń jest orzeczenie lekarskie wydane w trybie określonym w ustawie o broni i amunicji. Podkreślić należy, że od dnia 30 listopada 2015 r., a więc od daty wejścia w życie noweli ustawy o broni i amunicji, określonej w art. 7 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów, jest to tryb unormowany w ustawie. Tryb ten przewiduje możliwość kwestionowania wydanego orzeczenia jedynie poprzez złożenie odwołania uregulowanego w art. 15h u.b.a. Dopuszczalność odwołania jest jedną z gwarancji rzetelności wydanego orzeczenia. Dodatkowo gwarancją rzetelności wydawanych orzeczeń jest przewidziany przez ustawę tryb wyłaniania osób uprawnionych do wykonywania badań lekarskich (art. 15b u.b.a.) oraz system kontroli sprawowany przez wojewodę (art. 15i i art. 15j u.b.a.). Ustawa o broni i amunicji wprowadza więc zamknięty katalog środków dowodowych mogących służyć ocenie okoliczności faktycznej w postaci stanu zdrowia osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń lub posiadającej takie pozwolenie (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 3232/17; wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 47/20). Z art. 15 ust. 3 oraz art. 15h ust. 7 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 u.b.a. wynika, że jeżeli uprawniony lekarz w ostatecznym orzeczeniu stwierdził brak zdolności do dysponowania bronią, to stanowi to okoliczność wystarczającą do odmowy wydania pozwolenia na broń, czy też cofnięcia takiego pozwolenia. Zatem nie można podzielić stanowiska skargi kasacyjnej, że organ był zobowiązany dokonywać weryfikacji ostatecznych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, poprzez kontrolę dokumentacji medycznej stanowiącej podstawę ich wydania. Podobnie jak nieprzydatnym dla niniejszego postępowania były podnoszone przez skarżącego kasacyjnie okoliczności dotyczące wadliwości przeprowadzonych badań lekarskich i psychologicznych. Także w tym zakresie ustawa o broni i amunicji posiada stosowną regulację wynikającą z art. 15i ust. 1 u.b.a. wskazując, że kontrolę wykonywania i dokumentowania badań lekarskich lub psychologicznych oraz wydawanych orzeczeń lekarskich lub psychologicznych przeprowadza wojewoda właściwy ze względu na miejsce wydania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego. Podejmowane przez Wojewodę czynności kontrolne, czy też odmowa ich podjęcia, nie podlega ocenie organów Policji oraz sądu administracyjnego w ramach postępowania w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną. Jedynie wynik takiej kontroli stwarza prawną możliwość podważenia wyników wadliwie przeprowadzonych badań i wydanych orzeczeń o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o pozwolenie na posiadanie broni ewentualnie osoby posiadającej już takie pozwolenie. Oczywistą jest rzeczą, że wynik kontroli przeprowadzonej przez właściwego wojewodę nie wywołuje skutku w postaci anulowania orzeczenia lekarskiego, czy wyniku badania, będącego podstawą jego wydania. W art. 15j u.b.a. uregulowano bowiem tryb działań pokontrolnych. Nie mniej jednak, gdy w następstwie kontroli ustalono by, że w toku przeprowadzonego badania doszło do uchybień mogących mieć wpływ na wynik badania, to okoliczność ta może stanowić podstawę do przeprowadzenia ponownego badania przez lekarza, który je wykonywał, jak również wynik kontroli może potwierdzać zasadność przeprowadzenia przez uprawnionych lekarzy ponownych badań i wydanego na ich podstawie odmiennego od pierwotnego orzeczenia. W sytuacji jednak gdy Wojewoda odmawia podjęcia czynności kontrolnych nie można skutecznie podnosić w tym zakresie zarzutów w ramach niniejszego postępowania, ponieważ prowadziłoby to do merytorycznej kontroli wydanych orzeczeń, co nie wynika z przepisów ustawy o broni i amunicji.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. Dopuszczalność przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodu uzupełniającego z dokumentów ma charakter wyjątkowy. Sąd nie ma obowiązku przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego, a może to uczynić tylko wówczas, gdy poweźmie istotne wątpliwości co do ustaleń poczynionych przez organy. W sprawie niniejszej, tak się jednakże nie stało, Sąd I instancji nie miał w tym zakresie wątpliwości, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wyroku. Należy również zauważyć, że przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może służyć do kwestionowania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza, ani do ustalania okoliczności stanu faktycznego sprawy przed sądem administracyjnym. Z kolei przeprowadzenie dowodu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu przed NSA, który jest związany granicami skargi kasacyjnej, jest dopuszczalne jeżeli zostaną uwzględnione zarzuty procesowe dotyczące wadliwego ustalenia stanu faktycznego przez organ administracyjny lub wadliwej oceny ustalenia tego stanu faktycznego przez sąd pierwszej instancji, Tylko w takim przypadku mogą pojawić się ww. istotne wątpliwości, które należy wyjaśnić. W tej sprawie sytuacja taka jednak nie zaistniała.

W kontekście powyższych rozważań, nie znajdują uzasadnienia także zarzuty kasacyjne naruszenia przepisów prawa materialnego, pomijając przy tym ich wadliwą konstrukcję polegającą na braku wskazania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z powołanymi w skardze kasacyjnej przepisami prawa materialnego.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2-4 u.b.a. Przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że organy Policji mają obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń w każdym przypadku stwierdzenia, iż posiadacz pozwolenia na broń należy do grupy osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 u.b.a. a do takiej grupy został zaliczony skarżący zarówno przez uprawnionego lekarza jak i psychologa.

Jak już wyżej wskazano brak jest również podstaw prawnych do weryfikacji stanowiska Wojewody w zakresie kontroli orzeczeń lekarskich i psychologicznych w ramach postępowania w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną. Stąd chybiony jest również zarzut naruszenia art. 15i ust. 1 i art. 15g pkt 3 u.b.a.

Brak było podstaw do weryfikowania przez organy Policji dokumentacji medycznej stanowiącej podstawę wydanych orzeczeń lekarskich i psychologicznych, w sytuacji gdy organ Policji nie posiada fachowej wiedzy medycznej i jest związany treścią tych orzeczeń. Stąd chybiony jest również zarzut naruszenia art. 51 ust. 3 w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzekając na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.