Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 477/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 136 ust. 3, art. 216 ust. 1 i 2, art. 139, art. 138 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 5 ust. 3, art. 6
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Asesor sądowy WSA Michał Ilski Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2023 r. sprawy ze skargi M. K., M. K., D. T. i E. K. na decyzję Wojewody z dnia 26 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu i podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 24 października 2022 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących kwotę [...]- zł ([...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Po 477/23

Uzasadnienie

Decyzją częściową z 24 października 2022 r, znak [...] Starosta [...]:

I. Orzekł o zwrocie na rzecz M. K. w [...] części, D. T. w [...] części, E. K. - G. w [...] części oraz M. K. w [...] części, części nieruchomości położonej w [...] w rejonie ulicy [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...] cz., arkusz mapy [...], obręb [...], oznaczonej na mapie z projektem podziału, stanowiącej załącznik do decyzji, jako: działko nr [...] o powierzchni 36 m,

II. Orzekł o zwrocie na rzecz M. K. w [...] części, D. T. w [...] części, E. K. - G. w [...] części i M. K. w [...] części,

reprezentowanych przez radcę prawnego p. T. N., części nieruchomości położonej w [...] w rejonie ulicy [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...] cz., arkusz mapy [...], obręb [...], oznaczonej na mapie z projektem podziału, stanowiącej załącznik do decyzji, jako: działka nr [...] o powierzchni 18 m2.

III. Zatwierdził podział nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działko nr

[...], arkusz mapy [...], obręb [...], położonej w [...] w rejonie ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] i stanowiącej własność [...] na działki: nr [...] o powierzchni 36 m2 i nr [...] o powierzchni 1528 m2, zgodnie z mapą z projektem podziału, stanowiącą załącznik do decyzji.

IV. Zatwierdził podział nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb [...], położonej w [...] w rejonie ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej

przez Sąd Rejonowy [...] i stanowiącej własność

[...] na działki: nr [...] o powierzchni 378 m2 i nr [...] o powierzchni 18 m2,

zgodnie z mapą z projektem podziału, stanowiącą załącznik do niniejszej decyzji.

V. Odmówił zwrotu M. K., D. T., E. K. -G. i M. K., reprezentowanym przez radcę prawnego p. T. N., części nieruchomości położonych w [...] w rejonie ul. [...]:

- oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] i stanowiącej własność M. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działki nr [...], arkusz mapy [...], obręb [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] i stanowiącej własność M. P.,

- oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działki nr [...], [...], [...] i [...], arkusz mapy [...], obręb [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] i stanowiącej własność M. P.,

- oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...] cz., arkusz mapy [...], obręb [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] i stanowiącej własność M. P., oznaczonej na mapie z projektem podziału, stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji, jako: działka nr [...] o powierzchni 1528 m2.

VI. Nie zobowiązał M. K., D. T., E. K. – G. i M. K. do zwrotu na rzecz M. P. należności określonych w ort. 140 ust 1 i ust 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Z uzasadnienia decyzji Starosty wynika, że poprzednicy prawni wnioskodawców L. i M. K. w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 23 grudnia 1983 r. sprzedali Skarbowi Państwa w trybie art. 5 ust. 3 i art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 17, poz. 70 z późn. zm. dalej u.z.t.w.n.,) część nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako: obręb [...], działka nr [...] o obszarze 2.68.87 ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], z przeznaczeniem na cele rolnicze. Zgodnie z oszacowaniem biegłego cena nieruchomości wyniosła [...] zł (przed denominacją). Jednocześnie na mocy umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 23 grudnia 1983 r., M. i L. K. w trybie art. 6 powołanej ustawy dokonali zamiany w ten sposób, że M. i L. K. przenieśli własność pozostałej części nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiącej działki położone w [...] w rejonie ul. [...], oznaczone numerami [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 1.30.88 ha, na rzecz Skarbu Państwa, w zamian za użytkowanie wieczyste na 99 lat działek nr [...] i [...] o obszarze 3.63.03 ha, wchodzących w skład nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], obręb [...] z przeznaczeniem pod uprawy rolne. Nabyte przez Skarb Państwa nieruchomości stanowiące działki nr [...] i [...] znalazły się na terenie objętym decyzją Prezydium Rady N. [...] Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury z dnia 29 lipca 1972 r. zatwierdzającą plan realizacyjny inwestycji [...] z przeznaczeniem pod realizację O. [...]

Następnie na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 4 października 1983 r. L. i M. K. sprzedali prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...], mapa [...], i działkę nr [...], mapa [...], zapisane w księdze wieczystej KW nr [...], o powierzchni 3,6303 ha, na rzecz D. N. działającego w imieniu "W. " Sp. z o.o. U. . Ponadto w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 12 stycznia 1994 r., nr rep. A nr [...], L. i M. K. oraz D. N. działający w imieniu "W." Sp. z o.o. U. wyrazili zgodę na przejście użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działki nr [...] i [...] na rzecz wymienionej spółki. Umową z dnia 25 października 2002 r. D. N. działający w imieniu "W." – Sp, z o.o. U. sprzedał prawo użytkowania wieczystego gruntu objętego księgą wieczystą KW nr [...] na rzecz spółki "P. " Sp. z o.o. [...]

Zgodnie z informacją udzieloną przez Zarząd Geodezji i [...] Miejskiego [...] z dnia 12 lipca 2011 i 18 sierpnia 2011 r. działce nr [...], arkusz [...], obręb [...] odpowiadają aktualne działki nr [...], [...], [...], [...], arkusz [...], obręb [...], powstałe w wyniku podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...], a następnie podziału działki nr [...] na działki nr [...], [...] i [...]. Natomiast działkom nr [...] i [...], arkusz [...] i [...], obręb [...], odpowiada obecnie działka nr [...], arkusz [...], obręb [...] (nastąpiło scalenie działek), (2) działce nr [...], arkusz [...] obręb [...], odpowiadają obecne działki nr [...] cz., [...], [...] cz., [...] cz. i [...], arkusz [...], obręb [...], (3) działce nr [...], arkusz [...], obręb [...], odpowiada obecna działka nr [...], arkusz [...], obręb [...], (4) a działce nr [...], arkusz [...] obręb [...], odpowiadają obecne działki nr [...] cz., [...] cz., arkusz [...], obręb [...] oraz działki nr [...] cz. i [...] cz., arkusz [...], obręb [...].

Wniosek o zwrot nieruchomości dotyczył zarówno obszaru objętego wywłaszczeniem jak i terenu "dowłaszczonego" na wniosek byłych właścicieli.

W odniesieniu do części działek objętych wnioskiem o zwrot została wydana decyzja umarzająca postępowanie administracyjne (decyzja Starosty [...] z 8 grudnia 2017 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody z 27 kwietnia 2018 r.), a niniejsze postępowanie dotyczy pozostałych nieruchomości. tj. działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z arkusza mapy [...] oraz działki [...] cz. z arkusza mapy [...].

Organ I instancji rozstrzygał m. inn. kwestię zwrotu części dawnej-wywłaszczonej działki-numer [...] – tj. części działki [...]. Jak wynika z materiału zebranego w toku postępowania, nie został na niej zrealizowany cel wywłaszczenia - realizacja osiedla mieszkaniowego, a ściślej żłobka przy ul. [...], a oględziny przeprowadzone na gruncie potwierdziły, iż teren nie został przez lata zagospodarowany. Ponadto działka numer [...] nie została oddana w użytkowanie wieczyste, a w toku prowadzonego postępowania nie udało się odnaleźć żadnych dokumentów dotyczących realizacji jakiejkolwiek inwestycji na tym gruncie (np. decyzji dotyczące warunków zabudowy czy innych mogących świadczyć o realizacji inwestycji). W ocenie organu sam fakt pobudowania m.in. na działce [...] drenażu w celu odwodnienia chodnika przebiegającego w sąsiedztwie nie może stanowić samodzielnej przesłanki odmowy zwrotu części tej nieruchomości.

Jednocześnie organ stwierdził, że zwrot części działki numer [...] umożliwił też orzeczenie o zwrocie proporcjonalnej części nieruchomości, która została nabyta na rzecz Skarbu Państwa jako obszar "dowłaszczony", tj. części dawnej działki [...] na której to części również nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia.

Organ I instancji wezwał wnioskodawców do złożenia oświadczeń w kwestii podtrzymania lub wycofania wniosku o zwrot działki numer [...] w części stanowiącej fragment dawnej działki numer [...], a także do sprecyzowania, która część dawnej działki nr [...], arkusz mapy [...] (stanowiąca obecnie działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]) ma zostać przeznaczona do wydzielenia jej proporcjonalnej części i zwrotu na rzecz wnioskodawców. W odpowiedzi na ww. wezwanie, wnioskodawcy podtrzymali wniosek o zwrot w odniesieniu do wszystkich działek w całości. W związku z powyższym Starosta [...] sam wyznaczył proporcjonalną część nieruchomości "dowłaszczonej" - 0,13% powierzchni dawnej działki [...] podlegającej zwrotowi. Projektem podziału objęto działkę [...] z której wydzielono działkę [...] o pow. 36 m2, stanowiącą proporcjonalną część 0,13 % powierzchni dawnej działki [...] ( 2,6887 ha). Jednocześnie działka nr [...], wydzielona z działki [...] o pow. 18 m2 stanowi również 0,13 % powierzchni łącznej dawnych wywłaszczonych działek 31,18 i 24 .

W odniesieniu do działek [...], [...], , [...] oraz [...] organ I instancji orzekł o odmowie zwrotu, gdyż wobec tych działek zaistniała nadrzędna, negatywna przesłanka zwrotu z uwagi na to, że znajdują się one w liniach granicznych drogi publicznej - ul. [...].

Od powyższej decyzji odwołało się M. P. oraz M. K., M. K., D. T. oraz E. K. – G..

M. P. zakwestionowało rozstrzygnięcie podjęte przez Starostę [...] w zakresie punktów: I, II, III, IV oraz VI. W uzasadnieniu odwołania zarzucono decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204, dalej jako "u.g.n."), poprzez błędne stwierdzenie, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na części działki nr [...] (projektowana działka nr [...]), oraz przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie całego materiału dowodowego, błędną ocenę zebranego materiału dowodowego oraz brak ustosunkowania się przez Starostę [...] do dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

Miasto wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie punktów I - l\/ oraz VI i orzeczenie o odmowie zwrotu części działki nr [...], tj. działki nr [...], oraz orzeczenie o odmowie zwrotu części działki nr [...], tj. działki nr [...].

M. K., M. K., D. T. oraz E. K.- G., zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 6 kpa w zw. z art. 136 ust 3 u.g.n, a także art. 7 , 77, 89 oraz 107 kpa w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji lub jej zmianę.

W uzasadnieniu odwołania odwołujący wskazali, iż nie zgadzają się z rozstrzygnięciem Starosty [...] w zakresie odmowy zwrotu na rzecz wnioskodawców działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] cz. ([...]). Podniesiono, iż z "z jednej strony organ wyraźnie wskazuje, że na nieruchomości wywłaszczonej nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, w takiej sytuacji nie jest zrozumiałym dlaczego organ odmówił ich zwrotu z wyjątkiem tej części o powierzchni 36m2 skoro w świetle przedstawionego w decyzji - w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy - stanowiska, brak jest wskazania przez organ przesłanek negatywnych uniemożliwiających zwrot ww. działek. Ponadto podkreślono, że zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.t.w.n działki nr [...] były przedmiotem wywłaszczenia, a nie dowłaszczenia i w tym zakresie wyraził wątpliwości co do prawidłowości ustaleń poczynionych przez organ I instancji w zakresie postępowania dowodowego.

Decyzją z dnia 26 kwietnia 2023r nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia podjętego przez Starostę [...], a zarzuty podniesione w odwołaniach od decyzji organu I instancji w jego ocenie nie zasługiwały na uwzględnienie. Podkreślił, że istnienie na działce drenażu nie przekreśla możliwości zwrotu części wywłaszczonej działki [...]. Z kolei uznanie, iż zostały spełnione warunki do zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej umożliwiły również zwrot proporcjonalnej części nieruchomości "dowłaszczonej", i mogły dotyczyć tylko jej. Oceniając postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji wskazał, że Starosta [...] właściwie określił podmioty postępowania, prawidłowo ocenił przydatność dowodową sporządzonego na potrzeby postępowania operatu szacunkowego oraz właściwie orzekł w zakresie rozliczeń o których mowa w art. 140 ust. 1 i 4 u.g.n.

M. K., D. T., E. K.- G. i M. K. wnieśli skargę na powyższą decyzję zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie: art. 6 kpa w związku z art. 216 ust. 1 oraz 136 i nast. u.g.n. poprzez uzależnienie obszaru zwracanej nieruchomości "dowłaszczonej" od wielkości zwracanej nieruchomości wywłaszczonej. Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej na jej mocy decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie należy przypomnieć, że na mocy umowy zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 23 grudnia 1983 r., M. i L. K. zawarli umowę zamiany nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...], arkusz [...], [...] i [...], obręb [...], położonej w [...] przy ul. [...] i ul. [...], o łącznej powierzchni 1.30.88 ha, na mocy której przenieśli w trybie art. 6 u.z.t.w.n własność wymienionych działek na Skarb Państwa w zamian za użytkowanie wieczyste działek nr [...] i [...], obręb [...] W wymienionym akcie notarialnym stwierdzono ponadto, że ogólna wartość nieruchomości zbywanych na rzecz Skarbu Państwa wynosiła [...] zł, a wartość nieruchomości zamiennych – [...] zł. Różnica pomiędzy tymi kwotami miała być wypłacona przez Wojewódzką Spółdzielnię Mieszkaniową – Zakłady [...] I. w [...]. Ponadto na mocy umowy w formie aktu notarialnego zawartej w dniu 23 grudnia 1983 r. M. i L. K. w trybie art. 5 ust. 3 w zw. z art. 6 powołanej ustawy sprzedali Skarbowi Państwa działkę nr [...] o powierzchni 2.68.87 ha.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n. Jak wynika przy tym z art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n., przepisy regulujące zwrot wywłaszczonej nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 5 i 6 powołanej ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

O tym, że rozpatrzenie wniosku o zwrot nieruchomości "dowłaszczonej" jest możliwe w razie zgłoszenia żądania zwrotu także nieruchomości wywłaszczonej przesądził WSA Poznaniu w wyroku z dnia 20 maja 2016r. w sprawie II SA/Po 231/16. Sąd ten przesądził również, że można zwrócić wywłaszczoną nieruchomość lub część tej nieruchomości, gdy jej poprzedni właściciel lub jego następcy prawni nie dysponują już tytułem prawnym do gruntu zamiennego, jeśli rekompensatą za wywłaszczenie było przyznanie nieruchomości zamiennej wraz z dopłatą. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Sporną pozostaje ocena, w jakiej części powinny zostać zwrócone nieruchomości wywłaszczone i ewentualnie " dowłaszczone" .

Bezsporne między stronami jest, że na części działki wywłaszczonej ( nr [...]) stanowiącej obecnie działkę [...] – o pow. 0,0396 ha nie został zrealizowany cel wywłaszczenia - budowa osiedla mieszkaniowego, a ściślej żłobka przy ul. [...]. Skoro więc organy przyznają, że na tej całej działce nie został zrealizowany cel wywłaszczenia to uzasadniony jest wniosek o zwrot całej tej działki o pow. 0,0396 ha, a nie tylko jej części o pow. 0, 0018 ha. W ocenie Sądu nie znajduje uzasadnienia przyjęty przez organ I instancji i zaakceptowany przez Wojewodę sposób zwrotu części wywłaszczonej działki nr [...] (obecnie [...]) przez zwrot proporcjonalnej części powierzchni ( 0,13%) całej wywłaszczonej nieruchomości, która nie została wykorzystana na cele publiczne w stosunku do całości wywłaszczonej nieruchomości i dokonanie podziału działki [...] na działki [...] i [...].

Co się zaś tyczy zwrotu działki [...] ( część dawnej działki [...] ) została ona wywłaszczona w trybie art. 5 ust. 3 u.z.t.w.n., z uwagi na to, że po przejęciu na cel publiczny (budowa osiedla mieszkaniowego) działek nr [...] i [...], nie nadawała się do racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe. Takie zbycie dokonywane jest na wniosek właściciela, a zatem wobec takiej działki nie jest wskazywany cel publiczny, gdyż przejmowana w ten sposób nieruchomość w rzeczywistości nie jest potrzeba na żaden cel publiczny. W tym sensie od początku jest ona "zbędna" dla podmiotu publicznego. W konsekwencji, "dowłaszczona" nieruchomość dzieli los działki zasadniczej, co oznacza, że zwrot części terenu wywłaszczonego na wniosek byłego właściciela jest możliwy jedynie wtedy, gdy zostaną spełnione przesłanki zbędności tej części terenu, który został wywłaszczony na wniosek inwestora dla realizacji celu wywłaszczenia. Zbędność ta podlega zatem ocenie przez pryzmat zbędności tej części, o którą wnioskowano do wywłaszczenia dla realizacji celu z ustaloną uprzednio lokalizacją i ze względu na którą uwzględniono wniosek byłego właściciela o dowłaszczenie części nienadającej się do dalszego samodzielnego wykorzystywania przez jej właściciela (por.m.in. wyroki NSA z dnia: 1 kwietnia 1996 r., sygn. akt IV SA 1626/94;13 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 430/10; 17 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 681/10; 25 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 1752/13; 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 488/16, dostępne w CBOSA; oraz M. Wolanin w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A.

Biorąc powyższe pod uwagę należało stwierdzić, że organy zbyt wcześnie uznały, że w związku ze zwrotem części wywłaszczonej nieruchomości –działki [...] uzasadniony jest też zwrot części dowłaszczonej nieruchomości – działki [...]. Nie przeprowadziły żadnego postępowania na okoliczność czy zbędność działki [...] dla realizacji budowy osiedla mieszkaniowego powoduje, że działka [...] odzyskała dla obecnych właścicieli walor samodzielności do wykorzystania. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji ani decyzji organu I instancji ani też z akt administracyjnych nie wynika bowiem , czy obie te działki wywłaszczona ( obecnie [...]) i dowłaszczona

( obecnie [...]) sąsiadują ze sobą, czy też są ze sobą w innym związku, który umożliwia ich łączne wykorzystywanie. Wbrew twierdzeniu skarżących zwrot części wywłaszczonej nieruchomości nie powoduje automatycznie zwrotu całej niezagospodarowanej na cel publiczny nieruchomości dowłaszczonej. Jak bowiem wyżej wskazano zbycie dokonywane na wniosek właściciela, nie następuje na cel publiczny ani w interesie nabywającego tylko w interesie zbywającego – z powodu utraty możliwości racjonalnego jej użytkowania na dotychczasowe cele. To wnioskodawcy powinni wykazać, że w związku ze zwrotem części wywłaszczonej nieruchomości wniosek o zwrot części nieruchomości dowłaszczonej jest uzasadniony ze względu na możliwość ich łącznego racjonalnego wykorzystania. Jeśli okaże się, że jest to możliwe to wówczas zwrotowi podlegać będzie również cała niewykorzystana działka [...], a nie tylko jej niewielka część – stanowiąca 0,13 % powierzchni dawnej dowłaszczonej działki [...].

Jak wynika z zaskarżonych decyzji organ I instancji odmówił również zwrotu wnioskodawcom działek nr [...], [...] oraz działek nr [...], [...], [...] i [...].

Co się tyczy działek [...], [...] , [...] i [...] wobec tego, że znajdują się one w liniach granicznych drogi publicznej słusznie organy odmówiły ich zwrotu. Drogi publiczne określonej kategorii nie mogą wraz z towarzyszącymi im gruntami należeć bowiem do kogoś innego niż podmiot publicznoprawny. Realizacja drogi publicznej uniemożliwia przeniesienie własności na inny podmiot. Tym samym niemożliwy jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości, na której zrealizowano drogę publiczną, gdyż prowadziłoby to do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej (por. też wyrok WSA w Bydgoszczy z 5.03.2009 r., II SA/Bd 39/09, LEX nr 569594, oraz wyrok NSA z 12.02.2009 r., I OSK 361/08, LEX nr 516045, a także wyrok WSA w Bydgoszczy z 7.01.2009 r., II SA/Bd 877/08, LEX nr 531032, i wyrok WSA w Łodzi z 23.10.2019 r., II SA/Łd 497/19, LEX nr 2741865). Zrealizowanie drogi publicznej na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot stanowi więc przeszkodę realizacji roszczenia o zwrot, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n.

Natomiast odnośnie zwrotu działki [...] organ odmówił jej zwrotu z uwagi na fakt , że jest ona przedmiotem użyczenia zawartej między M. P. a M. P. K. w P. sp. z o.o.. W ocenie Sądu okoliczność ta nie uniemożliwia zwrotu. Zgodnie z art. 139 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim się znajduje w dniu jej zwrotu. Natomiast zgodnie z art. 138 ust. 2 ww. ustawy zawarte umowy najmu, dzierżawy lub użyczenia zwracanej nieruchomości wygasają z upływem 3 miesięcy, od dnia w którym decyzja o zwrocie stanie się ostateczna.

Natomiast co do działki [...] uzasadnienie zaskarżonej decyzji ani decyzji organu I instancji nie odnosi się w ogóle do powodów odmowy jej zwrotu.

W konsekwencji stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Wymienione naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyło ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia wniosku skarżących inicjującego postępowanie administracyjne.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Starosta ponownie oceni zasadność wniosku o zwrot działki nr [...], [...], [...] i [...] z uwzględnieniem oceny prawnej zaprezentowanej w niniejszym wyroku.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sad Administracyjny, Sąd uchylił decyzję organu II i I instancji kierując się przesłankami z art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c. p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.