Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2723/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 10
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 40 § 1 i § 2, art. 105 § 2, art. 138 § 1, art. 144
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowanie egzekucyjnego; oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez K. K. (dalej jako: "skarżący", lub "strona") jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej jako: "Dyrektor IS", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] lipca 2016 r. nr [...] uchylające postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. (dalej jako: "Dyrektor Oddziału ZUS" lub "organ I instancji") z [...] czerwca 2016 r. nr [...] o częściowym umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec strony z tytułu nieopłaconych składek i umarzające postępowanie przed organem I instancji.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.

[...] kwietnia 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. wystawił wobec skarżącego tytuły wykonawcze o numerach [...] i od [...] do [...]. obejmujące zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne ora Fundusz Pracy za okres od marca do listopada 2006 r., od stycznia do grudnia 2007, od stycznia do kwietnia 2008 i za grudzień 2008.

Organ I instancji zawiadomieniami z [...] kwietnia 2016 r. o numerach od [...] do [...] dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącego w firmie T. sp. z o.o. Powyższe tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami zostały doręczone na adres strony [...] kwietnia 2016 r.

Pismem z [...] kwietnia 2016 r. E. C. (matka skarżącego), działająca jako jego pełnomocnik, wniosła zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych [...] kwietnia 2016 r. Pełnomocnik w uzasadnieniu podniosła zarzut nieistnienia obowiązku, przewidziany w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a.").

Postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. nr [...] Dyrektor Oddziału ZUS uznał zarzuty w części za zasadne i umorzył w całości postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], od [...] do [...] i od [...] do [...] oraz umorzył w części postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr T[...],[...],[...] i [...]. Powyższe postanowienie doręczono pełnomocnikowi strony [...] czerwca 2016 r.

Pismem z [...] czerwca 2016 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie organu I instancji wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 10 u.p.e.a., oraz wycofał zarzuty zgłoszone [...] kwietnia 2016 r. w sprawie postępowania egzekucyjnego, wskazując na niemożność ich złożenia przez pełnomocnika, gdyż jak stwierdził tytuły wykonawcze nie zostały doręczone jemu, a jedynie jego pełnomocnikowi.

Postanowieniem z [...] lipca 2016 r. nr [...] Dyrektor IS uchylił zaskarżane postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS i umorzył postępowanie przed organem I instancji.

Przywołując treść art. 105 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2016, poz. 23 ze zm., dalej jako "k.p.a.") organ II instancji wskazał, iż w przedmiotowej sprawie stwierdzono zaistnienie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów. Wyjaśnił, iż ustalenie przez organ odwoławczy faktu wycofania przez stronę zarzutów, co wynikało wprost z treści wniesionego zażalenia od postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS, skutkowało koniecznością umorzenia postępowania w niniejszej sprawie przed organem I instancji. Dodał, że rozstrzygnięcie organu I instancji dotyczyło rozpatrzenia zarzutów w prowadzonym wobec skarżącego postępowaniu egzekucyjnym, a wiec nie mogło naruszyć interesu społecznego. Z treści zaskarżonego postanowienia, zdaniem Dyrektora IS, wynika również, że nie narusza ono prawa.

Dyrektor IS w uzasadnieniu skarżonego postanowienia odniósł się ponadto do zawartej w zażaleniu argumentacji strony dotyczącej, w jej ocenie, nieprawidłowości doręczenia tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wynagrodzenia poprzez doręczenie ich pełnomocnikowi, nie zaś bezpośrednio stronie. Organ odwoławczy stwierdził, że tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami o zajęciu wynagrodzenia zostały prawidłowo doręczone stronie. Wyjaśnił, że zwrotne potwierdzenie odbioru wskazuje, iż adresatem przedmiotowej korespondencji jest skarżący, a przesyłkę odebrała E. C. – zgodnie z udzielonym jej pełnomocnictwem pocztowym.

W odniesieniu do zawartego w odwołaniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego organ II instancji wskazał, że w odniesieniu do żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego (w trybie art. 59 u.p.e.a.) do rozpoznania wniosku i wydania rozstrzygnięcia I instancji właściwy jest Dyrektor Oddziału ZUS.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie skarżący zarzucił Dyrektorowi IS naruszenie naczelnych zasad postępowania administracyjnego wskutek dokonania dowolnej oceny oświadczeń składanych przez skarżącego dotyczącego zarzutów i udzielonego pełnomocnictwa oraz nieprawidłową interpretację:

1. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących doręczenia korespondencji, co spowodowało:

a) pominięcie pełnomocnika w postępowaniu zakończonym wydaniem skarżonego postanowienia, a w konsekwencji nieważność postanowienia z uwagi na skierowanie postanowienia do osoby niebędącej stroną w sprawie;

b) uznanie, że jest możliwe "wycofanie" zarzutów od niedoręczonych tytułów wykonawczych, co skutkowało uchyleniem postanowienia organu I instancji i umorzeniem postępowania dotyczącego również nieprawidłowo i bezpodstawnie wydanych tytułów egzekucyjnych;

2. art. 59 § 1 pkt. 2 i 10 u.p.e.a. poprzez wskazanie, że nastąpiło prawidłowe doręczenie zarzutów.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uznanie za nieważne skarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego oraz o wyeliminowanie ich z obrotu prawnego, z uwagi nieprawidłowości w doręczeniach.

Uzasadniając podniesione w skardze zarzuty strona stwierdziła, że "decyzję wysłaną na adres, który nie wskazał skarżący jako adres korespondencyjny (W., ul. [...] m [...]) nie można uznać za doręczoną. (...) skarżący nie wiedział o wszczęciu postępowania i nie mógł zawiadomić organu w toku postępowania o właściwym adresie do doręczeń – W. ul. [...] m [...]".

W dalszej części uzasadnienia podniosła natomiast, że udzielone pełnomocnictwo nie zostało w żaden sposób cofnięte, a więc korespondencję strona może otrzymywać jedynie za pośrednictwem pełnomocnika.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie przypomnieć należy, iż w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy powołał m.in. art. 105 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. W przedmiotowej sprawie Dyrektor IS uznał, iż treść złożonego przez stronę środka zaskarżenia od postanowienia wydanego przez organ I instancji wskazywała na wolę strony do wycofania złożonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, co w konsekwencji skutkowało rozstrzygnięciem opartym o treść art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a., czyli uchyleniem w całości postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS z [...] czerwca 2016 r. i umorzeniem postępowania pierwszej instancji w całości.

W ocenie strony nieprawidłowość skarżonego rozstrzygnięcia wynika m.in. z tego, iż organy dokonywały nieprawidłowych doręczeń w sprawie. Zdaniem Sądu powyższy zarzut uznać należało jednak w całości za bezzasadny.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż tytuły wykonawcze wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. w związku z nieuregulowaniem przez stronę należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy zostały prawidłowo doręczone skarżącemu. Z treści znajdującego się w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowej korespondencji (k. - 33 akt administracyjnych) wynika, iż jako adresata wskazano skarżącego, zaś podany tam adres – W., ul. [...] m [...], był zgodny z jedynym adresem strony, którym dysponował wierzyciel.

Prawidłowość doręczenia stronie tytułów wykonawczych wynika z faktu, że skierowane zostały bezpośrednio do osoby, na której spoczywał obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej (imię i nazwisko, adres). Fakt odbioru korespondencji przez E. C. również nie wpływa na prawidłowość doręczenia ich stronie. Należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 18 u.p.e.a. do postępowania egzekucyjnego w zakresie nieuregulowanym tą ustawą mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego., w tym m.in. przepisy k.p.a. dotyczące doręczeń. Ponadto E. C. dysponowała pełnomocnictwem pocztowym nr [...] (k. - 73 akt administracyjnych) upoważniającym ją do odbioru w placówce pocztowej wszelkiej korespondencji adresowanej do strony. Zatem odebranie przesyłki w urzędzie pocztowym zawierającej m.in. tytuły wykonawcze dotyczące skarżącego przez pełnomocnika pocztowego uznać należało za prawidłowe.

Należy przy tym zaznaczyć, iż E. C. nie działała w tym wypadku jako pełnomocnik strony postępowania administracyjnego, ponieważ z akt sprawy wynika, że pełnomocnictwo do działania w imieniu strony przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych wystawione zostało przez skarżącego [...] kwietnia 2016 r. ( k. - 41 akt administracyjnych), a zatem już po fakcie skutecznego doręczenia stronie tytułów wykonawczych, co miało miejsce [...] kwietnia 2016 r. Tym samym nie tylko w dniu wysłania tytułów wykonawczych stronie, ale i w dniu ich odebrania strona działała osobiście, nie zaś za pośrednictwem pełnomocnika procesowego.

W zakresie prawidłowości dokonywanych doręczeń strona podniosła również, iż bezzasadnie pominięto jej pełnomocnika na etapie doręczenia zaskarżonego postanowienia. Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Zgodnie zaś z art. 40 § 2 zd. 1 jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Istotnym jest, iż w niniejszej sprawie zażalenie z [...] czerwca 2016 r. wniósł sam skarżący, nie zaś jego pełnomocnik. O powyższym świadczy zarówno treść zażalenia jak i fakt, że zostało ono podpisane właśnie przez stronę. Jako adres w nagłówku ww. pisma skarżący wskazał: W. ul. [...] m [...]. W związku z tym na powyższy adres organ odwoławczy przesłał zaskarżone postanowienie. Należy przy tym zauważyć, że E. C. umocowana została do występowania w imieniu skarżącego jedynie przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Z uwagi na powyższe organ I instancji doręczył postanowienie z [...] czerwca 2016 r. właśnie pełnomocnikowi skarżącego. W aktach administracyjnych sprawy brak jest natomiast stosownego pełnomocnictwa do występowania pełnomocnika w imieniu strony w niniejszej sprawie przed Dyrektorem IS. Rację należy przyznać organowi II instancji, który w odpowiedzi na skargę zauważył, że postępowanie egzekucyjne w administracji jest postępowaniem dwuinstancyjnym, a zatem koniecznym jest właściwe umocowanie pełnomocnika do występowania zarówno przed organem I jak i II instancji, jeżeli tak jest wola strony. W niniejszej sprawie, o czym była mowa wyżej, zażalenie na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS wniosła strona wskazując dodatkowo w treści zażalenia swój aktualny adres. Jednocześnie znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo do działania w jej imieniu ograniczone było swym zakresem jedynie do postępowania przed organem I instancji. Zatem w ocenie Sądu Dyrektor IS prawidłowo skierował zaskarżone rozstrzygnięcie bezpośrednio do strony, bowiem na tym etapie postępowania w jej imieniu nie działał już pełnomocnik.

Skarżący zarzucił organowi II instancji ponadto że w zaskarżonym rozstrzygnięciu uznał, że możliwe jest wycofanie zarzutów od niedoręczonych tytułów wykonawczych. Należy wskazać, że kwestia prawidłowego doręczenia tytułów wykonawczych została już wyjaśniona we wcześniejszej części uzasadnienia. Zatem Sąd w tym miejscu wyjaśnia jedynie, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego o uchyleniu postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS oraz umorzeniu postępowania przed organem I instancji było skutkiem zawarcia przez stronę w treści zażalenia na postanowienie organu I instancji żądania wycofania zarzutów wniesionych przez pełnomocnika strony w jej imieniu.

Wątpliwości Sądu nie budzi dopuszczalność wycofania zarzutów przez stronę, tym bardziej, iż czynności tej dokonała osobiście, do czego była uprawniona, nie zaś za pośrednictwem pełnomocnika, który, o czym była już mowa wyżej, nie był umocowany do działania w imieniu strony przed organem II instancji.

Możliwość umorzenia postępowania administracyjnego na wniosek strony przewidziana została w art. 105 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym.

Powyższy przepis uprawnia zatem organ administracji publicznej do oceny, czy wniosek strony o umorzenie postępowania zasługuje na uwzględnienie pod kątem warunków w tym przepisie przewidzianych.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wystąpiły wszystkie przewidziane prawem przesłanki do umorzenia postępowania. Niewątpliwie, o czym była już mowa wyżej, to strona w treści zażalenia wystąpiła o wycofanie zarzutów wniesionych w jej imieniu przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym, co w konsekwencji czyni bezprzedmiotowym analizę ich zasadności i skuteczności. Odstąpienie zaś przez stronę od żądania rozstrzygnięcia sprawy postanowieniem, w istocie czyni dalsze postępowanie bezprzedmiotowym.

Powyższemu działaniu skarżącego nie sprzeciwiały się inne strony postępowania, nie sposób również doszukać się w tym zakresie naruszenia interesu społecznego. W przypadku bowiem prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego w administracji z tytułu nieopłaconych składek, wycofanie przez stronę wniesionych wcześniej zarzutów, nie tylko nie sprzeciwia się temu interesowi społecznemu, ale jest z nim zgodne. Dochodzenie bowiem przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu nieopłaconych składek na drodze postępowania egzekucyjnego niewątpliwie ma na celu dbałość o finanse państwa, a ponadto zgodne jest z zakresem kompetencyjnym Zakładu określonym w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Spełnienie zatem ww. przesłanek jednoznacznie wskazuje na dopuszczalność skorzystania w przedmiotowej sprawie przez Dyrektora IS z konstrukcji określonej w art. 105 § 2 k.p.a., co w konsekwencji skutkowało koniecznością uchylenia przez organ odwoławczy postanowienia organu I instancji i umorzenia postępowania w sprawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a.

Zdaniem Sądu również argumentacja podniesiona przez stronę w zażaleniu, która uzasadniać miała jej stanowisko w zakresie konieczności wycofania zarzutów, tj. niemożność ich wniesienia przez pełnomocnika, gdyż tytuły wykonawcze nie zostały doręczone zobowiązanemu, a jedynie jego pełnomocnikowi, nie miała wpływu na prawidłowość podjętego przez organ II instancji rozstrzygnięcia. Niezależnie bowiem od przyczyn, które legły u podstaw decyzji strony o wycofaniu wniesionych zarzutów, była ona uprawniona do takiego działania, a jednocześnie nie stanowiło to naruszenia żadnego przepisu obowiązującego prawa. Organ odwoławczy nie był uprawniony w tym zakresie do badania zasadności podniesionej przez stronę argumentacji uzasadniającej jej wniosek. Jego zadaniem było natomiast jedynie ustalenie, czy powyższa czynność procesowa strony wypełnia przesłanki określone w art. 105 § 2 k.p.a. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonego postanowienia z fakultatywności czynności procesowej jaką było wniesienie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wynika, iż mogła ona zostać również przez stronę odwołana. Takie bowiem uprawnienie strony wynika wprost z przepisu zezwalającego stronie na dokonanie fakultatywnej czynności procesowej takiej właśnie jak np. wniesie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

W treści skargi strona zawarła ponadto zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt. 2 i pkt 10 u.p.e.a. poprzez wskazanie, że nastąpiło prawidłowe doręczenie zarzutów. Powyższy zarzut nie zawierał żadnego uzasadnienia, jednakże wyjaśnić w tym zakresie należy, że wskazane przez stronę przepisy nie stanowiły podstawy wydania zaskarżonego postanowienia, jak również nie były podstawą do stwierdzenia prawidłowości doręczenia tytułów wykonawczych. Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło wniesionych zarzutów w trybie art. 33 § 1 pkt 1 oraz pkt 7 u.p.e.a., nie zaś okoliczności dotyczących umorzenia postępowania w trybie art. 59 § 1 u.p.e.a.

Przypomnienia jedynie wymaga fakt, że skarżący wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 10 u.p.e.a. zarwał w treści zażalenia z [...] czerwca 2016 r., co organ II instancji odnotował w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał on bowiem słusznie, że do rozpatrzenia wniosku i wydania rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 u.p.e.a. właściwym jest Dyrektor Oddziału ZUS.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zarzuty przedstawione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.