Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 89/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Tomasz Szmydt Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2016 r. sprawy ze skargi K. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W dniu [...] września 2014 r. Wójt Gminy R. decyzją nr [...] przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej – W. A. w wysokości [..] zł miesięcznie na okres od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r.

K. A. wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją. Wnioskodawca uzasadnił, że pomimo bycia stroną postępowania został pozbawiony możliwości uczestniczenia w postępowaniu, jak również wniesienia odwołania, gdyż decyzja o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego nigdy nie została mu doręczona.

Wskazał, że organ I instancji przy wydaniu decyzji pominął okoliczność, że organizacja społeczna zobowiązała się przekazywać miesięcznie kwotę [...],00 zł. na rzecz W. A., tytułem bieżących i zaległych świadczeń alimentacyjnych, spełniając tym samym obowiązek alimentacyjny K. A.. Od maja 2014 r. kwota ta jest W. A. przekazywana.

Wójt Gminy R. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ww. ostateczną decyzją z dnia [...] września 2014 r., a następnie decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., [...] odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] września 2014 r., nr [...], dotyczącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej W. A.

Organ uzasadnił, że w toku postępowania strona zarzuciła, że znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie Komornika Sądowego o bezskutecznej egzekucji wydane zostało przed dniem, kiedy to W. A. wskazał rachunek bankowy, na który należy uiszczać świadczenia alimentacyjne. Z tego względu organ uzyskał informację, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna. Przy czym na konto komornika wpłynęło w październiku 2014 r. [...] zł, z czego do GOPS przekazał [...] zł., w listopadzie [...] zł, z czego do GOPS przekazane zostało [...] zł, podobnie w grudniu, styczniu i lutym 2015 r. Zatem w ocenie organu twierdzeniem strony, że od maja 2014 r. kwota [...] zł. była W. A. przekazywana, jest nieprawdziwe.

Kierując się treścią ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w szczególności art. 9 ust. 1, ust. 2, art. 10 ust. 1 oraz art. 15 ust. 1 - 4, organ przyznał świadczenie alimentacyjne z funduszu na rzecz W. A., gdyż komornik nie wystawił zaświadczenia o tym, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych stała się skuteczna.

Organ uznał, że nie ma podstaw do wstrzymania wypłaty świadczenia na rzecz uprawnionego. Co miesiąc, począwszy od października 2014 r., z wyrównaniem od maja 2014 r. przekazywana jest kwota [...] zł. do Kancelarii Komorniczej na poczet alimentów, nie mniej jednak komornik nie "traktuje" tych wpłat, jako spłatę alimentów bieżących, lecz działając zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 września o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zaspakaja należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy. Komornik zalicza wpłaty na poczet zaległych świadczeń alimentacyjnych, do których spłat K. A. został zobowiązany decyzjami z dnia [...] października 2012 r., nr [...] oraz z dnia [...] października 2013 r., nr [...].

K. A. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc, że na rzecz W. A. od maja 2014 r. są wpłacane świadczenia przez organizację społeczną. Ponadto strona w odwołaniu zarzuciła naruszenie art. 146 § 2 kpa oraz art. 7, 77 i 107 § 3 kpa, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i pominięcie okoliczności, że od maja 2014 r. na rzecz W. A. są wpłacane świadczenia w kwocie [...] zł miesięcznie.

Strona wniosła o uchylenie skarżonej decyzji i wydanie decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczeń alimentacyjnych na rzecz W. A.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...].

Uzasadniając zapadłe rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajduje się informacja o stanie egzekucji i przyczynach jej bezskuteczności z dnia 12 lutego 2015 r., sporządzona przez Komornika Sądowego. Ponadto w materiale dowodowym sprawy znajdują się potwierdzenia przelewu na rzecz W. A., tytułem bieżących świadczeń alimentacyjnych: kwoty [...] zł z dnia 8 maja 2014 r., kwoty [...] zł z dnia 4 czerwca 2014 r., kwoty [...] zł z dnia 7 lipca 2014 r., kwoty [...] zł z dnia [...] sierpnia 2014 r. Przy czym z przekazów zwrotnych wynika, że kwoty te nie zostały podjęte przez W. A.. W aktach sprawy znajdują się też potwierdzenia przelewów dokonanych na rachunek Komornika Sądowego, tytułem bieżących alimentów: kwoty [...] zł (z dnia 10 października 2014 r.), [...] zł (z dnia 20 października 2014 r.), [...] zł (z dnia 4 listopada 2014 r.), [...] (z dnia 3 grudnia 2014 r.), [...] zł (z dnia 5 stycznia 2015 r.), [...] zł (z dnia 6 lutego 2015 r.).

Wobec powyższego, twierdzenie strony zawarte w odwołaniu, że od maja 2014 r. na rzecz W. A. wpłacane były świadczenia w kwocie [...] zł miesięcznie, nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Tak też twierdzenia dotyczące regulowania kwot świadczeń alimentacyjnych przez organizację społeczną. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że kwoty świadczeń alimentacyjnych były wpłacane w okresie od października 2014 r. do lutego 2015 r. na rachunek Komornika Sądowego.

Kolegium wskazało, że zasady zaliczania zapłaty oraz kolejności spłaty długów uregulowane zostały w art. 451 Kodeksu cywilnego, a ponadto, że z pisma Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] października 2014 r. wynika, że strona postępowania zalega wobec wierzyciela alimentacyjnego na kwotę [...] zł. Z tego względu Komornik Sądowy zalicza w pierwszej kolejności dokonywane wpłaty na poczet zaległych świadczeń alimentacyjnych, do których zapłaty K. A. został zobowiązany stosownymi decyzjami.

W ocenie Kolegium zarzuty odwołania nie znajdują poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, który organ zebrał i wnikliwie rozpatrzył, stosownie do art. 7 i 77 § 1 kpa. Zgodnie zaś z art. 146 § 2 kpa. nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W ocenie składu orzekającego wszystkie okoliczności sprawy, ustalone na podstawie całokształtu materiału dowodowego, przemawiają za tym, że nie ma żadnych podstaw do wydania innej decyzji niż dotychczasowa decyzja z dnia [...] września 2014 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Konrad Argasiński, zaskarżając ją w całości. Orzeczeniu temu zarzucił:

naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw z art. 151 § 2 kpa., przez brak stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, przy jednoczesnym zastosowaniu art. 146 § 2 kpa.,

naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z 146 § 2 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt. 4 kpa., przez jego zastosowanie i błędne uznanie, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, podczas gdy - z uwagi na poniżej wymienione uchybienia - w wyniku wznowienia postępowania organ winien wydać decyzje rozstrzygającą o istocie sprawy, zgodnie z treścią art. 151 § 1 pkt 1 kpa,

naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa., przez zaniechanie dokładnego wyśnienia okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności pominięcie faktu stałego uiszczania świadczeń alimentacyjnych na rzecz W. A. od maja 2014 r., przez organizację społeczną za pośrednictwem Kancelarii, a tym samym zwiększenie dochodu, o jakim mowa w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), o kwotę [...] zł miesięcznie nieodpowiadającą wysokości dochodu, jaki uprawnia do pobierania świadczeń z Funduszu alimentacyjnego,

Wskazując na powyższe zarzuty w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Uzasadnił, że organy obu instancji, nie zastosowały przepisu art. 151 § 2 kpa., mimo zastosowania art. 146 § 2 kpa. Art. 151 § 2 kpa. stanowi, że w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania, nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 kpa, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Zarówno w rozstrzygnięciu organu I instancji, jak i organu II instancji brak jest stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa.

Niezależnie od powyższego, skarżący podniósł, że zarówno rozstrzygnięcie organu I, jak i II instancji, zostało wydane bez wnikliwego rozważenia wszelkich okoliczności sprawy. Organy orzekające w sprawie zdają się nie dostrzegać, że środki pieniężne przekazywane przez organizację społeczną od maja 2014 r., początkowo za pomocą przekazów pocztowych, a następnie na rachunek wskazany przez uprawnionego W. A., nie mogą być uznane za tożsame, za wskazaną w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów "kwotą uzyskaną z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego". Przedmiotowe środki nie pochodzą z majątku dłużnika alimentacyjnego, który żadnego majątku nie posiada i nie zostały uzyskane przez organ egzekucyjny wskutek prowadzonych czynności egzekucyjnych. Nadto, uprawniony, jako osoba pełnoletnia, miał pełną swobodę dysponowania zaoferowanymi środkami pieniężnymi.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd w Warszawie zważył, co następuje.

Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga , że w sprawie niniejszej organy administracji trafnie oceniły , że zaistniała podstawa do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej analizowaną decyzją z dnia [...] września 2014r. z uwagi na pozbawienie Skarżącego udziału w sprawie dotyczącej przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej - W. A.

Powyższy pogląd wprost wynika ze stanowiska zawartego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2011 r. , sygn. akt I OSK 800/11 oraz w szczególności z wyroku tego Sądu z dnia 7 czerwca 2013 r. , sygn. akt I OSK 2226/12. W wymienionych orzeczeniach NSA uznał, za nietrafne stanowisko, jakoby przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie miało wpływu na sytuację prawną dłużnika alimentacyjnego, lecz stanowiło jedynie jego interes faktyczny.

W dokonanych rozważaniach Sąd wskazał , że błędny jest pogląd, iż wynikający z art. 27 ust. 1 powołanej ustawy obowiązek zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest dodatkowym obowiązkiem nakładanym na dłużnika w postępowaniu o przyznanie świadczeń, lecz niejako odbiciem obowiązku alimentacyjnego nałożonego wcześniej na dłużnika przez sąd oraz konsekwencją niewywiązywania się dłużnika z tego obowiązku. NSA podkreślił , że czym innym jest bowiem obowiązek alimentacyjny dłużnika, skonkretyzowany orzeczeniem sądu powszechnego, a czym innym przyznanie osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, co pociąga za sobą nowe obowiązki, nałożone na dłużnika alimentacyjnego, tylko z tego powodu, że przyznano osobie uprawnionej do alimentów świadczenie z funduszu alimentacyjnego.

Nowymi obowiązkami nałożonymi na dłużnika alimentacyjnego, są w szczególności: obowiązek zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 1 upoua); obowiązek zwrotu odsetek ustawowych, naliczanych od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (art. 27 ust. 1 in fine i ust. 1a upoua); obowiązek poddania się dłużnika alimentacyjnego środkom dyscyplinującym (art. 5 ust. 1-4a upoua); obowiązek poddania się kolejności zaspokajania wierzycieli (art. 28 upoua); obowiązek znoszenia skutków przekazania informacji na podstawie art. 8a upora.

Powyższe oznacza , że wydanie przez właściwy organ decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nakłada na dłużnika nowe obowiązki w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Konsekwencją wydania decyzji przyznającej prawo do świadczenia alimentacyjnego jest postępowanie kończące się adresowaną do dłużnika alimentacyjnego decyzją administracyjną o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych należności (art. 27 ust. 2 upoua).

W postępowaniu tym organ ocenia tylko, czy wydano w przeszłości decyzję pozytywną dla wierzyciela i czy doszło do wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W postępowaniu tym dłużnik nie może zasłaniać się faktem, że wykonał zobowiązanie alimentacyjne w sposób, który nie wywołał stanu bezskuteczności egzekucji.

Skoro nie może tego zrobić na etapie nakładania nań obowiązku zwrotu świadczenia organowi, może to czynić tylko na etapie postępowania w sprawie ustalenia na rzecz wierzyciela prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, ewentualnie w jednym z postępowań nadzwyczajnych zmierzających do wzruszenia ostatecznej decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego. To na tym etapie rozstrzyga się zatem los jego przyszłego obowiązku określonego w art. 27 ust. 1 upou. Decyzja wydana na podstawie art. 27 ust. 2 upoua tylko deklaratoryjnie stwierdza, że w związku z niewykonaniem obowiązku alimentacyjnego, dłużnik obowiązany jest zwrócić świadczenia, wypłacone wierzycielowi. Obowiązek zwrotu świadczenia na podstawie decyzji z art. 27 ust. 2 upoua jest nieunikniony, jeśli wydano wcześniej decyzję stanowiącą podstawę wypłat świadczenia wierzycielowi. Na etapie wydawania decyzji z art. 27 upoua organ nie bada, czy wierzycielowi przysługiwało prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (w tym przesłanka bezskuteczności egzekucji alimentów), ani rozmiar świadczenia czy czasowe granice okresu świadczeniowego. Wszystkie te przesłanki badane są w postępowaniu o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a nie w postępowaniu o zwrot świadczenia przez dłużnika alimentacyjnego (art. 27 ust. 2 upoua).

Interes dłużnika alimentacyjnego wymaga więc ochrony już w postępowaniu o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Jest on zatem stroną postępowania o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego i może kwestionować w drodze odwołania zasadę i rozmiar swego przyszłego zobowiązania kreowanego z mocy prawa przez art. 27 upoua.

Przepisy wymagają ponadto doręczenia dłużnikowi alimentacyjnemu decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego (art. 20 ust. 2 upoua).

W konsekwencji powyższego, stwierdzić należy, że Skarżący jako dłużnik alimentacyjny jest stroną postępowania w sprawie ustalenia uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej , a co za tym idzie w odniesieniu do jego osoby została spełniona przesłanka wymieniona w treści art.145 § 1 pkt.4 k.p.a. Decyzja wydana zatem w tym przedmiocie z pominięciem jego udziału w sprawie zapadła z naruszeniem prawa.

Wbrew treści zarzutów skargi przeprowadzone postępowanie nie wykazało jednakże , że wyszły na jaw nowe dowody lub okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji przyznającej W. A. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł w okresie od 1.10.2014r do 30.09.2015r., które organowi nie były znane.

Z akt sprawy wynika bezspornie, że Komornik prowadzący postępowanie egzekucyjne przedłożył pismo z dnia 1 września 2014r. jednoznacznie wskazujące , że egzekucja jest wobec Skarżącego bezskuteczna . Analogiczne pismo Komornik skierował do akt także w dniu 12 lutego 2015r. Jakkolwiek organ egzekucyjny począwszy od października 2014r. odnotował szereg wpłat szczegółowo omówionych w treści zaskarżonej decyzji , które otrzymywał od Kancelarii Adwokackiej pełnomocnika K. A. ( wg oświadczenia wpłaconych przez organizację społeczną) na poczet należnych uprawnionemu alimentów , jednakże stosownie do treści art. 28 ust.1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zaliczał je w pierwszej kolejności na poczet zaległych świadczeń alimentacyjnych , najwcześniej wypłaconych z funduszu, do spłaty których Skarżący został zobowiązany decyzjami z dnia [...].10.2012r. oraz z dnia [...].10.2013r. Zadłużenie K. A. objęte analizowanym obecnie obowiązkiem alimentacyjnym obejmuje bowiem kwotę blisko [...] tyś. zł.

Tym samym należy uznać za gołosłowne twierdzenia Skarżącego, że dokonywane były jakiekolwiek wpłaty na rachunek W. A.. Przeciwnie Kancelaria pełnomocnika Skarżącego dokonywała wpłat na rachunek Komornika , który został jednoznacznie wskazany przez uprawnionego do alimentacji jako właściwy do dokonywania wszystkich kolejnych wpłat . Z akt sprawy wynika , że wpłacone sumy po potrąceniu kosztów organ egzekucyjny zwrócił GOPS. Na konto wierzyciela nie zostały natomiast przelane żadne kwoty. Powyższe oznacza , że jako błędne należy ocenić stanowisko zawarte w skardze, że wpłaty dokonane przez Kancelarię Prawną reprezentującą dłużnika doprowadziły do zwiększenia dochodu W. A. w rozumieniu art. 9 ust. 2 upoua.

Bez znaczenia jest przy tym , w ocenie Sądu , czy należności te pochodziły z majątku dłużnika czy też innego podmiotu. Za kwoty skutecznie wyegzekwowane należy bowiem uznać wszystkie sumy przekazane organowi egzekucyjnemu , co do których nie istnieją wątpliwości , że stanowią wykonanie obowiązku alimentacyjnego dłużnika alimentacyjnego na poczet alimentów. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Jej potwierdzeniem są pisma pełnomocnika Skarżącego kierowane zarówno do Komornika jak i do akt administracyjnych na potwierdzenie tytułu dokonywanych wpłat.

Na aprobatę Sądu zasługuje natomiast zarzut naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. art. 138 § 1 pkt.1 w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. poprzez brak stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa , przy jednoczesnym zastosowaniu przez ten organ art. 146 § 2 k.p.a.

Z akt sprawy wynika jednakże , że organy administracji wznowiły przedmiotowe postępowanie zakończone decyzją z dnia 11 września 2014r. z uwagi na fakt, że K. A. nie brał w nim udziału pomimo posiadania indywidualnego interesu prawnego , co zostało szczegółowo omówione na wstępie niniejszego uzasadnienia . W następstwie powyższego ocenić należy , że tym samym analizowana decyzja przyznająca W. A. świadczenie z funduszu alimentacyjnego zapadła z naruszeniem prawa. Jedocześnie organy obu instancji wyjaśniły szczegółowo w uzasadnieniach wydanych przez siebie orzeczeń, jakie okoliczności zdecydowały o odmowie jej uchylenia pomimo zaistniałej wadliwości . W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, powyższe uchybienie pozostaje zatem , w ocenie Sądu , bez wpływu na prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku