Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1844/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia del. NSA Jacek Surmacz Protokolant starszy asystent sędziego Magdalena Chewińska po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 260/20 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 lutego 2020 r. nr RR.po.027.40.2019 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie udzielenia wsparcia dla producentów owoców i warzyw 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od J. R. na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie) wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 260/20 po rozpoznaniu skargi J. R. (dalej: skarżący) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: organ) z dnia 24 lutego 2020 r., nr RR.po.027.40.2019 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie udzielenia wsparcia: w pkt 1) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr RR.po.027.40.2019 z dnia 24 lutego 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr 18/CE/SN-DOW/2019/ARiMR z dnia 9 października 2019 r., w pkt 2) zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:

Zaskarżoną decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: k.p.a.) w związku z § 4 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz.U z 2014 r., poz. 1468 ze zm., dalej: rozporządzenie z dnia 23 października 2014 r.) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. R. od decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr 18/CE/SN-DOW/2019/ARiMR z dnia 9 października 2019 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w Warszawie nr DOW/WA/2015/000278 z dnia 24 kwietnia 2015 r. w sprawie udzielenia wsparcia – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że producent J. R. nie był uprawniony do otrzymania wsparcia na podstawie § 4 ust.1 pkt 2 i § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 23 października 2014 r. oraz art. 5 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji(UE) nr 1031/2014 z dnia 29 września 2014 r. ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw (Dz.Urz. UE L 284, 30 września 2014 r., str. 22 ze zm., dalej rozporządzenie nr 1031/2014). Producent, który w dniu składania powiadomienia oraz w dniu składania wniosku o przyznanie wsparcia był członkiem i współudziałowcem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw nie miał prawa do otrzymania wsparcia na podstawie wyżej powołanych przepisów. Mając na uwadze udzielenie wsparcia zarówno skarżącemu, jak i organizacji producentów F. – S. Sp. z o.o., której producent ten był członkiem organ stwierdził, że wypłata środków na podstawie obu decyzji nosi znamiona podwójnego finansowania.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji stwierdził, że skarżący spełnił wszystkie warunki oraz wycofał z rynku jabłka w deklarowanej ilości, a twierdzenie iż powstała sytuacja nosi znamiona podwójnego finansowania nie zostało udowodnione. Sąd I instancji wskazał, że organ administracji powinien raz jeszcze ocenić, czy uchybienie formalne z § 4 rozporządzenia z dnia 23 października 2014 r., w sytuacji dokonania faktycznego wycofania jabłek z rynku, daje podstawy do zastosowania sankcji nieważności decyzji o przyznaniu pomocy. W uzasadnieniu Sąd I instancji zauważył także, że na ocenę zaskarżonej decyzji nie mógł mieć fakt, że prowadzono wówczas odrębne postępowanie w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej pomocy związanej z wycofaniem jabłek z rynku.

Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zaskarżając ten wyrok w całości i wnosząc o uchylenie go w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj.

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 7 i 77 § 1 k.p.a., w zw. z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 23 października 2014 r., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że organy nie kwestionowały spełniania przez skarżącego warunków do przyznania wsparcia, w sytuacji gdy organy obu instancji wykazały w swoich decyzjach, że skarżący nie spełnił kryterium podmiotowego udziału w tymczasowym nadzwyczajnym mechanizmie wsparcia, a więc podstawowego warunku, i w ogóle nie był uprawniony do otrzymania wsparcia w ramach tego mechanizmu jako producent indywidualny - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, doprowadziło bowiem do bezzasadnego uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zamiast do oddalenia skargi;

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zobowiązanie organu administracji ponownie rozpatrującego sprawę do ponownego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału i ustalenia czy skarżący nie otrzymał podwójnego finansowania, podczas gdy organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu wskazał, że skarżącemu nie zostało przyznane dwukrotne dofinansowanie, natomiast podstawą stwierdzenia nieważności decyzji nadzorowanej przez Ministra było niespełnianie przez skarżącego kryteriów podmiotowych wskazanych w § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 23 października 2014 r., co stanowiło rażące naruszenie prawa i wywołało skutki społeczno- gospodarcze niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem uniemożliwia zrozumienie toku rozumowania i racji, którymi kierował się Sąd, a tym samym właściwe wykonanie przez organ wyroku lub merytoryczną polemikę z takim wyrokiem i dokonanie kontroli instancyjnej;

3. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób niespójny, wewnętrznie sprzeczny - co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem uniemożliwia właściwe wykonanie przez organ wyroku;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 23 października 2014 r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że niespełnienie przez skarżącego kryterium podmiotowego stanowi uchybienie formalne, podczas gdy przepis ten ustanawia kryterium podmiotowe przyznania wsparcia i jego niespełnienie powoduje, że niedopuszczalne jest przyznanie wsparcia bowiem oznaczałoby to przyznanie wsparcia podmiotowi nieuprawnionemu i stanowiło rażące naruszenie prawa, przez co nie można traktować naruszenia tego przepisu jako uchybienia o charakterze formalnym - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, doprowadziło bowiem do bezzasadnego uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zamiast do oddalenia skargi w całości.

Odpowiadając na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej wsparcie przysługuje:

1) organizacji producentów owoców i warzyw, uznanej na podstawie odrębnych przepisów i realizującej program operacyjny, o którym mowa w art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 671, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1308/2013";

2) producentowi owoców i warzyw niebędącemu członkiem organizacji producentów, o której mowa w pkt 1, będącemu producentem rolnym w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r. poz. 86 oraz z 2013 r. poz. 1537), który:

a) posiada gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni co najmniej 1 ha, w którym prowadzi uprawę owoców lub warzyw w gruncie, a powierzchnia działki rolnej w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na której prowadzi daną uprawę, wynosi co najmniej 0,1 ha, lub

b) prowadzi uprawę owoców lub warzyw w ramach działu specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wymieniony wyżej przepis wbrew stanowisku Sądu I instancji nie reguluje kwestii formalnych, ale przesłanki od których zależy uzyskanie wsparcia.

Powyższe w szczególności oznacza, że producentowi owoców i warzyw będącemu członkiem organizacji producentów, o której mowa w pkt 1, będącemu producentem rolnym w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r. poz. 86 oraz z 2013 r. poz. 1537), nie przysługuje wsparcie.

W konsekwencji powyższe stwierdzenie prowadzi do wniosku o zasadności zarzutu ujętego w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej.

Ponadto zasadny okazał się również zarzut zawarty w punkcie 1 lit. a) petitum skargi kasacyjnej. Otóż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wprost wynika, że organ administracyjny podnosił, iż decyzja Dyrektora OT ARR nr DOW/WA/2015/000278 z dnia 24 kwietnia 2015 r., dotknięta jest wadą prawną, polegającą na rażącym naruszeniu § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. W zaistniałym stanie faktycznym organ administracyjny kwestionował bowiem spełnienie przez stronę postępowania warunków do przyznania wsparcia (podmiotowych).

Również zasadny okazał się zarzut zawarty w punkcie 1 lit. b petitum skargi kasacyjnej. Otóż w realiach tej sprawy zobowiązanie organu administracyjnego (ponownie rozpatrującego sprawę) do ponownego rozpoznania zgromadzonego w sprawie materiału i ustalenie, czy skarżący nie otrzymał podwójnego finansowania było absolutnie niecelowe. Z zaskarżonej decyzji wprost bowiem wynika, że organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji, jakoby wypłata środków przyznanych na podstawie nadzorowanej decyzji nosiła znamiona podwójnego finansowania (zob. s. 11 uzasadnienia decyzji Ministra Rolnictwa z 24 lutego 2020 r.).

Niezasadny natomiast okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zawarty w punkcie 1 lit. c) p.p.s.a.

Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia owego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można zatem mówić w przypadku gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera jednego z ww. elementów. Ponadto przyjmuje się, iż wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, uwaga 7 do art. 141). Natomiast mankamenty uzasadnienia wyroku polegające na niedostatecznym rozwinięciu poszczególnych jego elementów, w sytuacji gdy pomimo tego zaskarżony wyrok poddaje się kontroli instancyjnej, nie stanowią naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017 r., I OSK 2693/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony wyrok, wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej jak najbardziej poddaje się kontroli tego sądu, co też zostało uzasadnione powyżej.

Mając na uwadze powyższe na uwzględnienie zasługiwały zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 7 i 77 k.p.a., 141 § 4 p.p.s.a. (w zakresie wytycznych Sądu I instancji) oraz naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r.

Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za usprawiedliwione i na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w całości, a uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, oddalił skargę Strony jako niezasadną.

W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego obejmujących wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).