Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 113/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 633
law: ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (T. J.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Referent Stażysta Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2024 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 5 grudnia 2023 r. nr PR.5432.57.2023 w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopalin bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 5 grudnia 2023 r., nr PR.5432.57.2023 ldz. 34334/12/2023/DH, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: organ odwoławczy, Prezes WUG) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 12 października 2023 r.,

nr [...], którą ustalono L. G. (dalej: strona, skarżący) opłatę podwyższoną za wydobycie w okresie od bliżej nieustalonego dnia roku 2021 r. do 6 lipca 2022 r., bez wymaganej koncesji 5 284,26 ton piasku, na działce o nr ewid. [...], obręb K., gmina K., powiat o., województwo m., w wysokości 145 845,58 zł.

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.), w zw. z art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2023 r. poz. 633, dalej: p.g.g.).

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W następstwie otrzymanego przez organ, anonimowego zgłoszenia o nielegalnym wydobyciu piasku na obszarze [...], na terenie należącym do skarżącego, organ pierwszej instancji przeprowadził 6 lipca 2022 r. oględziny wskazanego miejsca, gdzie potwierdzono istnienie trzech wyrobisk.

Na podstawie danych informacji przestrzennej udostępnianych w ramach portalu www.mapv.geoportal.gov.pl ustalono, że przedmiotowe wyrobiska zlokalizowane były w granicach działki nr [...] obręb K., gmina K., powiat o., województwo m. Dokonano pomiaru sytuacyjno-wysokościowego zewnętrznej krawędzi wyrobisk po odsłoniętym stropie złoża oraz dna wyrobisk. Kopaliną wydobytą był piasek. Obecny podczas oględzin skarżący jako właściciel nieruchomości oświadczył, że wyrobisko nr 1 zostało wykonane przez niego w celu oczyszczenia i wywiezienia odpadów ziemnych i śmieci zeskładowanych w latach 2015-2016 (przez poprzedniego właściciela albo za jego zgodą lub przez osoby postronne). Wyrobisko nr 3 zostało wykonane przez niego w celu zlokalizowania rurociągów wody przebiegających przez teren działki [...]. Wyrobisko nr 2 powstało w wyniku korytowania w celu wymiany gruntu i utwardzenia terenu. Materiał wybrany z działki od 2021 r. do dnia oględzin, tj. do 6 lipca 2022 r., został wywieziony w celu wyrównania niecki na działce w miejscowości K., należącej do osoby trzeciej.

W toku prowadzonych czynności uzyskano informacje, że dla przedmiotowej działki Starosta O. nie wydal koncesji na wydobywanie kopalin, nie udzielił pozwolenia wodno-prawnego (do końca 2017 r.) oraz nie zatwierdził projektu robót geologicznych. Marszałek Województwa M. poinformował, że nie wydał koncesji na wydobywanie kopalin dla przedmiotowej działki. Wójt Gminy K. poinformował, że działka [...] obręb K. nie jest gruntem rolnym i dlatego nie podlega przepisom ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, dlatego nie wydał decyzji w sprawie rekultywacji i zagospodarowania gruntów.

Mając na uwadze zgromadzone informacje Dyrektor OUG w K. w dniu 20 października 2022 r. wszczął postępowanie w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji piasku na działce nr [...] obręb K., gmina K., powiat o., województwo m., o czym powiadomił skarżącego pismem z 26 października 2022 r. Postanowieniem z 27 czerwca 2023 r., Dyrektor OUG w K. dopuścił zgromadzone w toku postępowania dowody, po czym pismem z tej samej daty zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania dowodowego oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

Następnie, Dyrektor OUG w K. decyzją z 12 października 2023 r., ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną za wydobycie od bliżej nieustalonego dnia w 2021 roku do 6 lipca 2022 r. bez wymaganej koncesji 5 284,26 ton piasku z działki nr [...], obręb K. gmina K., powiat o., województwo m., w wysokości 145 845,58 zł

Skarżący, działając przez pełnomocnika - radcę prawnego, wniósł od powyższej decyzji odwołanie zarzucając organowi pierwszej instancji m.in. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji polegający na przyjęciu, że skarżący wydobywał kopalinę, podczas gdy faktycznie wykonywał roboty budowlane polegające na ukształtowaniu rzeźby terenu i zwiększeniu nośności podłoża, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz niezapewnienie stronie czynnego w niej udziału.

Prezes WUG, nie uwzględnił odwołania skarżącego i utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy uznał za prawidłowe ustalenia Dyrektora OUG w K., że skarżący jest podmiotem odpowiedzialnym za wydobycie bez wymaganej koncesji 5 284,26 ton kopaliny - piasku z działki nr [...] w okresie od bliżej nieustalonego dnia w roku 2021 do 6 lipca 2022 r., natomiast nie podzielił twierdzenia skarżącego, jakoby wykonane przez niego roboty nie polegały na wydobyciu kopaliny, a jedynie polegały na ukształtowaniu rzeźby terenu i zwiększeniu nośności podłoża.

Organ stwierdził, że bezspornym jest, że na działce stanowiącej własność skarżącego doszło do wydobycia kopaliny, a w trakcie oględzin skarżący przyznał, że wykonał wszystkie trzy wyrobiska. Cele jakie mu przyświecały (wyrobisko nr 1 w celu oczyszczenia i wywiezienia odpadów ziemnych i śmieci, wyrobisko nr 2 w wyniku korytowania w celu wymiany gruntu i utwardzenia terenu, a wyrobisko nr 3 w celu zlokalizowania rurociągów wody przebiegających przez teren działki) nie mają w przedmiotowym postępowaniu żadnego znaczenia. Motywy działania podmiotu realizującego wydobycie kruszywa bez zezwolenia nie mają bowiem znaczenia dla przyjęcia dopuszczenia się przez Skarżącego deliktu z art. 140 ust. 1 w związku z art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. Z uwagi na treść art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., należy uznać, że działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być wykonywana tylko po uzyskaniu koncesji, a z akt postępowania wynika jednoznacznie, że skarżący takiej koncesji nie uzyskał. Argumentacja skarżącego, że jedynie kształtował rzeźbę terenu oraz utwardzał teren w celu zwiększenia nośności podłoża, nie zasługuje zdaniem organu na uwzględnienie. Nie sposób również zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, jakoby organ pierwszej instancji nie ustalił rodzaju wydobytej kopaliny. Cała zgromadzona w toku postępowania pierwszoinstancyjnego dokumentacja, a w szczególności "Dokumentacja ustalająca ilość wydobytej kopaliny", wyraźnie wskazuje, że wydobytą kopaliną jest piasek. Już podczas wizji w terenie, która miała miejsce w dniu 6 lipca 2022 r., kwestia ta została jednoznacznie określona, a obecny przy czynnościach skarżący nie wnosił do powyższych ustaleń żadnych zastrzeżeń.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji nie miał obowiązku analizowania dokumentów planistycznych gminy pod kątem występowania złóż kopalin w obrębie działki [...]. Złoża kopalin występują na całym terytorium kraju, lecz nie wszystkie są udokumentowanie. W celu zintegrowanego gospodarowania przestrzenią ustawodawca nałożył obowiązek jedynie określenia obszarów występowania udokumentowanych złóż kopalin w dotychczas obowiązujących aktach planistycznych, tak na szczeblu gminnym jak i wojewódzkim. Obowiązek taki obejmuje zatem obszary prognostyczne, o ile ,są objęte zatwierdzoną dokumentacją geologiczną złoża kopaliny. W stosunku do obszarów perspektywicznych jako nieudokumentowanych obszarów złożowych nie ma obowiązku ich ujawniania w dokumentach planistycznych.

Ponadto, organ stwierdził, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje przywołana w odwołaniu okoliczność, że podmiot od którego skarżący nabył nieruchomość był uczestnikiem postępowania cywilnego dotyczącego opróżnienia działki i niwelacji terenu w roku 2017. Okres ten wykracza bowiem poza 5-letni okres przedawnienia określony w art. 143 ust. 1 p.g.g. i jako taki nie mógł być brany pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Określając początkową datę wydobycia organ pierwszej instancji przyjął zadeklarowane przez skarżącego rozpoczęcie poboru materiału od roku 2021, chociaż z dokumentacji fotograficznej dostępnej w serwisie www.geoportal.gov.pl wynika, że realne przekształcenia w terenie rozpoczęły się co najmniej w roku 2019, a zatem dwa lata po zakupie nieruchomości przez skarżącego. Do obliczania wysokości opłaty podwyższonej Dyrektor OUG w K. przyjął najkrótszy z możliwych, odpowiadający zadeklarowanemu przez skarżącego, okres poboru kopaliny, który co więcej znalazł potwierdzenie w obserwacjach poczynionych w terenie oraz analizie map udostępnianych przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii. Organ pierwszej instancji rozstrzygał niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony. Zasada prawdy obiektywnej zakłada bowiem, że organ musi ustalić wszelkie okoliczności faktyczne ważne w sprawie i nie mieć w stosunku do nich wątpliwości. W opinii Prezesa WUG organ pierwszej instancji dokonał wyboru takiego sposobu oceny zebranego materiału dowodowego, przy którym prawa strony są najpełniej chronione. Ponadto, nie ma dowodów na działanie osób trzecich w wydobywaniu kopaliny z przedmiotowej działki.

Organ podkreślił, że prace pomiarowe i obliczeniowe w przedmiotowej sprawie, skutkujące sporządzeniem "Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny (...)" zostały wykonane przez pracowników organu posiadających kwalifikacje mierniczego górniczego i geologa górniczego, spełniające wymogi ustawy p.g.g. w tym zakresie. Nie budzi zatem zastrzeżeń określona w "Dokumentacji..." ilość kopaliny wydobyta bez koncesji. Została ona obliczona na podstawie bezpośrednich pomiarów geodezyjnych wykonanych precyzyjnym zestawem [...] z kontrolerem [...], który pozwala na wyznaczenie współrzędnych mierzonych punktów z błędami pojedynczych centymetrów, co znacząco przewyższa dokładności przewidziane dla tego rodzaju pomiarów.

Organ odwoławczy stwierdził, że wbrew zarzutowi odnośnie nie zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, od momentu wszczęcia postępowania jak i w całym jego toku Dyrektor OUG w K. pouczał skarżącego o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Z uprawienia tego Skarżący skorzystał dopiero po jego zakończeniu, tj. w dniu 24 października 2023 r.

W opinii Prezesa WUG, organ pierwszej instancji trafnie ocenił materiał dowodowy, opierając się na posiadanych dokumentach i działając na podstawie przepisów prawa, podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy i na jego podstawie dokonał ustaleń w przedmiotowej sprawie, dając temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w szczególności w zakresie okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony, organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Wydana decyzja zawierała pełne uzasadnienie faktyczne i prawne, a przedstawiona argumentacja była przekonująca i oparta na prawidłowo zebranym materiale dowodowym.

Dalej, organ przypomniał, że stosownie do art. 140 ust. 1 p.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji podlega opłacie podwyższonej.Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust. 2 pkt 1 p.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g.).

Zgodnie z treścią art. 140 ust. 3 pkt 3 i ust. 5 p.g.g., opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania. Postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny z działki nr [...] zostało wszczęte zawiadomieniem z 27 czerwca 2022 r., a więc w czasie obowiązywania stawek opłat na rok 2022, ogłoszonych przez Ministra Środowiska w drodze obwieszczenia w sprawie stawek opłat na rok 2022 z zakresu przepisów Prawa geologicznego i górniczego, zmienionego obwieszczeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 17 grudnia 2021 r. (M.P. poz. 1182). Stawka opłaty eksploatacyjnej za działalność w zakresie wydobywania piasku wynosiła 0,69 zł za tonę. Przy ustalaniu wysokości opłaty podwyższonej należało więc pomnożyć wydobytą ilość kopaliny (5 284,26 t) przez czterdziestokrotność wskazanej stawki, co dało kwotę 145 845,58 zł, z czego 60% to 87 507,35 zł, a 40% to 58 338,23 zł. Zgodnie bowiem z art. 141 ust. 1 P.g.g., wpływy z tytułu opłat, o których mowa w dziale VII P.g.g. "Opłaty", w 60% stanowią dochód gminy, na terenie której jest prowadzona działalność, a w 40% dochód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. L. G. zobowiązano więc do wniesienia opłaty podwyższonej w odpowiednich częściach na konto gminy K. oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. Organ pierwszej instancji, w sposób prawidłowy dokonał określenia ilości kopaliny wydobytej, za którą naliczona została opłata podwyższona, oraz wysokości tej opłaty.

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie:

1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy) tj.:

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym dokonania pobieżnej, pozbawionej wnikliwości kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie weryfikacji, czy spełnione zostały przesłanki oraz warunki ustalenia opłaty podwyższonej, niewyjaśnienia jaki rodzaj i ilość materiału została pobrana z trzech wyrobisk, co skutkowało błędnym uznaniem, że skarżący dopuścił się wydobycia na działce nr [...] w K. kopaliny w postaci piasku bez wymaganej koncesji,

- naruszenie art. 81a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości faktycznych na niekorzyść skarżącego, w szczególności w zakresie rodzaju i ilości wydobytych materiałów, przy jednoczesnej niemożliwości dokonania wiarygodnego i w pełni miarodajnego badania w tym zakresie z uwagi na to, że de facto miejsce wydobycia kopalin zostało zbadane jedynie w ramach pierwszej wizji na przedmiotowym terenie bez uwzględnienia uwag skarżącego zawartych w piśmie z dnia 12 lipca 2022 r. i podjęcia przez niego dalszych czynności w celu ustalenia rodzaju materiału pobranego przez skarżącego z wyrobisk,

- naruszenie 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji,

- naruszeniu art. 8 oraz 9 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w sposób należyty postępowania wyjaśniającego, w szczególności naruszenie zasad proporcjonalności i braku należytego pouczenia skarżącego o przysługujących mu jako stronie postępowania administracyjnego prawach,

- naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana pomimo uniemożliwienia skarżącemu zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji, co doprowadziło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym,

- naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy decyzja ta ustalająca opłatę podwyższoną w stosunku do skarżącego jest oczywiście bezzasadna,

Ww. naruszenia przepisów postępowania doprowadziły do niewłaściwej subsumpcji i zastosowania przepisów prawa materialnego tj.: art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt. 2 i ust. 3 pkt. 3 p.g.g.- polegającego na błędnym przyjęciu, że skarżący wydobywał na działce nr [...] zlokalizowanej w K. kopalinę (piasek) bez wymaganej koncesji oraz w konsekwencji wymierzenie mu opłaty podwyższonej, pomimo niewykazania przez organ rodzaju i ilości materiału pobranego z wyrobisk i będącego przedmiotem robót porządkowych wykonanych przez skarżącego, polegających na ukształtowaniu rzeźby terenu i zwiększeniu nośności podłoża.

W oparciu o wskazane zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2024, poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej powoływana jako p.p.s.a.). Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się wskazanych wyżej uchybień, a tym samym podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu decyzja będąca przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa i jako taka jest prawidłowa.

Za podstawę wydanego w sprawie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację i słuszność zajętego w sprawie stanowiska.

W ocenie Sądu rozpoznającego skargę podniesione w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego są jako pozbawione racji całkowicie chybione. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem ani przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 p.g.g., ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:

1) prac geologicznych;

2) wydobywania kopalin ze złóż;

3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji;

4) podziemnego składowania odpadów;

5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla.

Z kolei, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 p.g.g, kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 p.g.g.). Działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.

Natomiast przepis art. 140 ust. 1 p.g.g. stanowi, że działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 p.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g).

Wyłączenia stosowania ustawy zawiera art. 4 p.g.g., który stanowi, że:

1. Przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie:

1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych;

2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym;

3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości.

2. Ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania.

3. W przypadku naruszenia wymagań określonych w ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3.

Organy w kontrolowanej sprawie na podstawie zebranego materiału dowodowego prawidłowo ustaliły, że na działce o nr ewidencyjnym [...], położonej w obrębie K., gmina K., powiat o., województwo m., doszło do wydobycia bez wymaganej koncesji 5 284,26 ton kopaliny — piasku, w okresie od bliżej nieustalonego dnia w roku 2021 do 6 lipca 2022 r. Ustalenia organu znajdują pełne uzasadnienie i potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, począwszy od protokołu oględzin działki, korespondencji z organami administracji, dokumentacji sporządzonej przez mierniczego górniczego i geologa górniczego ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji.

Poza sporem pozostaje, że ww. działka stanowi własność skarżącego, który kupił ją w 2017 r.

Skarżący podniósł, że z uwagi na stan zakupionej działki, która wymagała oczyszczenia i uniemożliwiała prowadzenie inwestycji, na spornym terenie, prowadził roboty mające na celu poprawę ukształtowania rzeźby terenu, zwiększenie nośności podłoża oraz zagospodarowanie na rzecz prowadzenia dalszej działalności. Oświadczył, że nie prowadził żadnego wydobycia złóż.

Sąd w składzie orzekającym nie podziela zarzutów skarżącego i przyznaje rację organowi podzielając w pełni jego obszerną i przekonującą argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 Prawa budowlanego rozpoczęcie budowy następuje z chwilą podjęcia prac przygotowawczych, do których zalicza się wykonanie niwelacji terenu, z tym że prace te mogą być wykonywane tylko na terenie objętym pozwoleniem na budowę.

W protokole z oględzin terenu z dnia 6 lipca 2022 r. dotyczący nielegalnego wydobywania kopaliny, potwierdzono istnienie trzech wyrobisk oraz w bezpośrednim sąsiedztwie urządzeń w postaci wozideł przegubowych, koparkoładowarki, koparki hydrauliczne. Pracownicy OUG w K. dokonali pomiarów sytuacyjno-wysokościowych wyrobisk oraz sporządzili dokumentację fotograficzną. Czynności te zostały wykonane przez upoważnionych pracowników organu posiadających wymagane uprawnienia (powołane przez organ).

Nie ma zatem wątpliwości, że pomiarów i obliczeń dokonali pracownicy OUG w G. posiadający uprawnienia do wykonania oględzin, pomiaru terenu i wykonania obliczeń zawartych w dokumentacji. Kwestie uprawnień górniczych w Ustawie Prawo geologiczne i górnicze zawarto w Dziale IV "Kwalifikacje, rzeczoznawcy i odpowiedzialność zawodowa, Rozdziale 2 zatytułowanym "Kwalifikacje w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego" (art. 53). Znajduje się tam wykaz stanowisk, w odniesieniu do których określa się wymagania i stwierdza kwalifikacje. Nie budzi zatem wątpliwości posiadanie przez osoby dokonujące pomiarów i obliczeń, uprawnień do tych czynności, na podstawie których sporządzono fachową dokumentację.

Rzetelności pomiarów zarówno wyrobiska jak i urobku skarżący skutecznie nie zakwestionował, nie podważył również skutecznie metodologii dokonanych obliczeń. Sporządzona dokumentacja jest szczegółowa i pełna. Skarżący był obecny w trakcie oględzin i nie zgłaszał zastrzeżeń do pomiaru, metodyki i użytego sprzętu.

Ponadto nie ma wątpliwości co do tego, że skarżący jako właściciel działki i inwestor prowadzonych robót ponosił odpowiedzialność za wykonywane na tym terenie roboty, niezależnie od tego czy wykonywał je własnymi siłami czy też zlecał innym podmiotom.

Wbrew podniesionym zarzutom, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i został poddany prawidłowej ocenie. W rozpatrywanej sprawie, decyzja organu została prawidłowo skierowana do skarżącego jako właściciela działki, na której dokonano wydobycia kopaliny bez koncesji w rozmiarze określonym przez organ. Taka podstawa prawna wynika z art. 143 ust. ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g.

Bez znaczenia jest oświadczenie skarżącego, że nie prowadził działalności gospodarczej polegającej na wydobyciu kopaliny, nie jest bowiem istotne w jakim celu doszło do wydobycia piasku. Należy przy tym dodać, że sam fakt własności działki zobowiązywał skarżącego do pieczy nad tym terenem.

Dla ustalenia wydobycia kopaliny, nie była konieczna jak twierdzi skarżący dokumentacja stwierdzająca istnienie złoża na eksploatowanym terenie jak również badanie materiału z eksploatowanego terenu.

Podsumowując, w ocenie Sądu prawidłowo i w wystarczającym dla rozstrzygnięcia sprawy zgromadzono i oceniono materiał dowodowy. Organ prawidłowo ustalił i uzasadnił czas i miejsce wydobycia kopaliny. Posłużył się przyjętymi w podobnych sprawach źródłami. Określił rodzaj wydobytej kopaliny, metodę pomiaru i sprzęt pomiarowy. Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie występują wyspecjalizowane organy geologiczno-górnicze, do których kompetencji należy wykonywanie nadzoru i kontroli nad działalnością regulowaną prawem geologicznym i górniczym (art. 1 ust. 2 pkt 2 p.g.g.), w tym wymierzanie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji (art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 pkt 3 p.g.g.). W tym celu organy zatrudniają pracowników o kwalifikacjach niezbędnych do wykonywania ich ustawowych zadań. W niniejszej sprawie Dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji sporządzili geolog górniczy i mierniczy górniczy posiadający uprawnienia geodety, a zatem osoby posiadające kwalifikacje zawodowe w zakresie geodezyjnych pomiarów sytuacyjno-wysokościowych. Jest to wystarczająca podstawa do przyjęcia, że obliczenia ilości wydobytego piasku dokonała osoba o właściwych kwalifikacjach. Brak również podstaw do kwestionowania ustalenia co do rodzaju wydobytej kopaliny. Oceny tej dokonali pracownicy organu będący posiadający kwalifikacje do rozpoznania rodzaju kopaliny, w tym przypadku piasku kwarcowego dla potrzeb postępowania o wymierzenie opłaty podwyższonej za wydobycie tego rodzaju kopaliny.

Organy nie przekroczyły granic swobodnej oceny zebranych dowodów. W ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności, organ kierował się zasadami logiki, traktował zebrane dowody obiektywnie i ocenił je wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy. Dopóki tak zakreślone granice swobodnej oceny dowodów nie zostały przez organ orzekający przekroczone, Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tych przyczyn skargi nie uwzględnił. Organ dokonał ustaleń faktycznych wystarczających dla rozstrzygnięcia sprawy, a następnie wyjaśnił zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego. Obszernie i przekonująco odniósł się do wszystkich zarzutów skargi.

W ocenie Sądu w sprawie nie można dopatrzeć się również naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80, i art. 81a §1 k.p.a., oraz pozostałych, gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący wbrew postawionym zarzutom miał zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu, był informowany o podejmowanych przez organ czynnościach i dopuszczonych dowodach. W aktach sprawy jest zawiadomienie o zakończeniu postępowania przez organ pierwszej instancji i możliwości wypowiedzenia się w sprawie dowodów i materiałów, w interesie skarżącego leżało uzgodnienie terminu zapoznania się z aktami sprawy. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Wydana decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne, a przedstawiona argumentacja przekonująca i oparta na prawidłowo zebranym materiale dowodowym. Decyzja zawiera również podstawę i sposób wyliczenia opłaty podwyższonej. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szeroko i wyczerpująco odniósł się do wszystkich podniesionych zarzutów, a zaprezentowane stanowisko i jego argumentację Sąd w całości podziela.

Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.