Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2445/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6560
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
article: art. 146 § 1, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 347 poz 1 art. 9 ust. 1, art. 12 ust. 1
law: Dyrektywa Rady z dnia  28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędzia WSA Dominik Mączyński Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi [...] na interpretację indywidualną Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług I. uchyla zaskarżoną interpretację; II. zasądza od Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...],- zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2015 r. [...] (dalej: wnioskodawca, skarżący), złożył wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług odszkodowania otrzymanego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości niezabudowanej.

We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe. Wnioskodawca od 1998 r. jest właścicielem gospodarstwa rolnego. W skład gospodarstwa rolnego wchodzą grunty, które otrzymał od rodziców w formie darowizny w 1998 r. oraz grunty, które zostały nabyte w 2008 r. Od 2006 r. zainteresowany jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. część gruntów została objęta projektem budowy drogi S5 [...] na odcinku węzeł [...]. Za przejęte pod budowę drogi grunty wnioskodawca ma otrzymać odszkodowanie. Odszkodowanie dotyczy działek ewidencyjnych nr [...] i [...] zapisanych w księdze wieczystej nr [...] oraz działki nr [...] zapisanej w księdze wieczystej nr [...]. Wszystkie wymienione działki są gruntami ornymi położonymi na terenie wsi [...], gmina [...], powiat [...] woj. [...]. Grunty nigdy nie były wykorzystywane na cele poza rolnicze, przez cały czas wnioskodawca prowadzi na nich działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej. Tereny te, nie są objęte Miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oznaczone są jako R - grunty rolne, nie są przeznaczone pod zabudowę ani nie są objęte żadnymi decyzjami o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Decyzja Wojewody [...] zezwalająca na realizację inwestycji drogowej została wydana na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad ustaliła wartość odszkodowań na łączną kwotę [...] zł i pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. pouczyła zainteresowanego o obowiązku wystawienia faktury w przypadku gdy jest się płatnikiem podatku VAT. Kierując się zapisami wynikającymi z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054, ze zm. – dalej: "ustawa o VAT"), wnioskodawca uważa, że transakcja ta podlega zwolnieniu od podatku VAT, w związku z czym wystawi on fakturę VAT na kwotę otrzymanego odszkodowania ze stawką zw.

W uzupełnieniu do wniosku zainteresowany wskazał że:

- VAT odprowadzany jest przez niego z tytułu prowadzenia działalności rolniczej tj. hodowla kur oraz uprawa ziemi,

- od 2006 r. wnioskodawca jest płatnikiem podatku VAT i od tego roku działki były wykorzystywane w "VAT-owskiej" działalności zainteresowanego, natomiast wcześniej na zasadzie rolnika ryczałtowca,

- wnioskodawca nie wynajmował, nie wydzierżawiał i nie użyczał swoich gruntów,

- zainteresowany nie ponosił żadnych nakładów ani kosztów w związku z przygotowaniem działek do sprzedaży, gdyż zostały one wywłaszczone pod budowę drogi S5,

- wnioskodawca sprzedał jedną działkę rolną w listopadzie 2004 r. oraz w styczniu 2005 r. w czasie, gdy nie był płatnikiem podatku VAT,

- zainteresowany nie planuje sprzedaży innych działek,

- dla działek oprócz decyzji Wojewody [...] nr [...] nie były wydane żadne inne decyzje o warunkach zabudowy bądź o lokalizacji inwestycji celu publicznego.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania:

1) Czy podlega zwolnieniu od podatku od towarów i usług przejście z mocy prawa przysługujących praw własności gruntów na cele inwestycji drogowej realizowanej przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad?

2) Czy prawidłowe będzie wystawienie faktury VAT ze stawką "zw"?

Zdaniem wnioskodawcy, wywłaszczenie nieruchomości korzysta ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT. Przedmiotem wywłaszczenia są bowiem grunty rolne, które w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie były przeznaczone pod zabudowę. A stosownie do zapisu art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT, zwalnia się od podatku od towarów i usług dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane. Zatem opodatkowaniu VAT podlegają te dostawy, których przedmiotem są nieruchomości gruntowe zabudowane i niezabudowane przy czym w przypadku gruntów niezabudowanych tylko te, które stanowią tereny budowlane lub przeznaczone są pod zabudowę. Natomiast dostawy gruntów niezabudowanych będących gruntami rolnymi, które nie są przeznaczone pod zabudowę, są zwolnione z podatku od towarów i usług. Ponadto, grunty te zostały podarowane wnioskodawcy przez rodziców, a te które zostały kupione aktem notarialnym od osoby prywatnej na zainteresowanego jako osobę fizyczną bez podatku VAT. Działek tych wnioskodawca nigdy nie udostępniał ani nie wydzierżawiał, służyły mu do potrzeb własnych w celach rolniczych. Gruntów, o których mowa, zainteresowany nie chciał i nie miał zamiaru sprzedawać, zostały mu odebrane z mocy tzw. specustawy drogowej - ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2003 r., Nr 80, poz. 721, ze zm.).

W interpretacji indywidualnej z dnia [...] września 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...], działający w imieniu Ministra Finansów, uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.

Stanowisko organu oparte zostało na następujących przepisach:

- art. 2 pkt 6, pkt 22, pkt 31 i pkt 33, art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 15 ust. 1 i ust. 2, art. 41 ust. 1, art. 43 ust. 1 pkt 9, art. 106b ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 106e ust. 1, art. 146a pkt 1 ustawy o VAT;

- art. 112 ust. 2, art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782 z późn. zm.);

- art. 11a ust. 1, art. 11f ust. 1 pkt 6, art. 11i ust. 1 i ust. 2, art. 12 ust. 3, ust. 4, ust. 4a, ust. 4b, ust. 4f, ust. 5, art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 687 z późn. zm.);

- art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2015 poz. 199 z późn. zm.);

- art. 3 pkt 1, 3 i 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.);

- rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. Nr 112, poz. 1316 ze zm.).

W wydanej interpretacji indywidualnej organ stwierdził, że nie można się zgodzić z wnioskodawcą, że w stosunku do przeniesienia przez wnioskodawcę własności nieruchomości niezabudowanych w zamian za odszkodowanie ustalone przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad z przeznaczeniem pod inwestycje drogowe może on skorzystać ze zwolnienia określonego w art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT. A zatem wnioskodawca będzie miał obowiązek wystawienia faktury wg stawki podatku w wysokości 23%.

Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa skarżący, reprezentowany przez adwokata, pismem z dnia [...] listopada 2015 r. zaskarżył interpretację w całości. Jednocześnie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji prawa podatkowego w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Zaskarżonej interpretacji zarzucono naruszenie:

1) Konstytucji RP - art. 21 i art. 7,

2) prawa materialnego - art. 43 ust. 1 pkt 9, art. 7 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT

- polegające na dokonaniu oceny wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej bez wszechstronnej i całościowej analizy jego treści i w konsekwencji poczynienie błędnych ustaleń.

Strona przedstawione zarzuty argumentuje orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 60/14.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 05 maja 2016 r. strona skarżąca podtrzymała argumentację skargi odwołując się ponadto do orzeczeń TSUE wydanych w sprawach C 180/10 i C 181/10. Pełnomocnik Ministra Finansów wnosi i wywodzi jak w odpowiedzi na skargę oraz podaje, iż stanowisko Ministra znajduje uzasadnienie także w orzecznictwie sądów administracyjnych: wyrok WSA w Poznaniu z 28 maja 2013 r. wydany w sprawie I SA/Po 2/13 oraz wyrok WSA w Kielcach z 10 marca 2016 r. wydany w sprawie I SA/Ke 90/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona interpretacja indywidualna nie odpowiada prawu.

Spór skarżącego z organem dotyczył zagadnienia czy osoba fizyczna, będąca podatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu działalności rolniczej, dokonuje odpłatnej dostawy gruntów, tworzących gospodarstwo rolne, na którym jest prowadzona działalność rolnicza, jeśli grunty te zostają objęte decyzją o wywłaszczeniu. Zdaniem organu, w takiej sytuacji osoba fizyczna jest podatnikiem rozważanego podatku z racji dokonania odpłatnej dostawy gruntów, bo przecież na tych gruntach była prowadzona działalność gospodarcza, zdefiniowana w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Z kolei skarżący prezentuje całkowicie odmienne zapatrywanie i twierdzi, że wywłaszczenie gruntów, na których prowadził gospodarstwo rolne, nastąpiło zupełnie bez związku z jego działalnością rolniczą, a on sam nie prowadzi działalności gospodarczej, polegającej na handlu nieruchomościami.

Przechodząc do oceny prawnej stanowisk stron, trzeba na wstępie odnotować, że zrelacjonowana wyżej kwestia sporna nie jest nowa w orzecznictwie sądowym. NSA, na gruncie porównywalnego stanu faktycznego i tożsamej argumentacji prawnej organu, wyjaśniał, że w kwestii opodatkowania sprzedaży działek (gruntów) przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane (działek przekształconych z gruntów rolnych) wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: Trybunał, TSUE) w wyroku z 15 września 2011 r. w sprawach połączonych C -180/10 i C-181/10, udzielając odpowiedzi na zadane przez NSA pytania prejudycjalne. W wyroku tym Trybunał stwierdził między innymi, że czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności nie mogą same z siebie być uznawane za prowadzenie działalności gospodarczej, a sama liczba i zakres transakcji sprzedaży dokonanych nie ma charakteru decydującego. Zakres transakcji sprzedaży nie może tym samym stanowić kryterium rozróżnienia między czynnościami dokonywanymi prywatnie, które znajdują się poza zakresem zastosowania Dyrektywy 2006/112/WE, a czynnościami stanowiącymi działalność gospodarczą. Według Trybunału także okoliczność, że przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny łącznej sama z siebie nie jest decydująca. Nie ma takiego charakteru również długość okresu, w jakim te transakcje następowały, ani wysokość osiągniętych z nich przychodów. Całość powyższych elementów może bowiem odnosić się do zarządzania majątkiem prywatnym zainteresowanego. Inaczej jest natomiast - zdaniem Trybunału - w wypadku, gdy zainteresowany podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy 2006/112/WE. Takie aktywne działania mogą polegać na przykład na uzbrojeniu terenu albo na działaniach marketingowych. Działania takie nie należą do zakresu zwykłego zarządu majątkiem prywatnym, w związku z czym w takiej sytuacji dostawy terenu budowlanego nie można uznać za czynność związaną ze zwykłym wykonywaniem prawa własności. Zwykłe nabycie lub sprzedaż rzeczy nie stanowi wykorzystywania w sposób ciągły majątku rzeczowego w celu uzyskania z tego tytułu dochodu w rozumieniu art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE, jako że jedynym przychodem z takich transakcji może być ewentualny zysk ze sprzedaży tej rzeczy. Takie transakcje nie stanowią zaś same z siebie działalności gospodarczej w rozumieniu Dyrektywy. Trybunał zaznaczył ponadto, że dostawę gruntu przeznaczonego pod zabudowę należy uznać za objętą podatkiem VAT na podstawie prawa krajowego państwa członkowskiego, jeżeli państwo to skorzystało z możliwości przewidzianej w art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE, niezależnie od częstotliwości takich transakcji oraz od kwestii, czy sprzedawca prowadzi działalność producenta, handlowca lub usługodawcy, pod warunkiem że transakcja ta nie stanowi jedynie czynności związanej ze zwykłym wykonywaniem prawa własności. Sąd kasacyjny w pełni podzielił prezentowany już w orzecznictwie pogląd, że w ustawie o VAT brak jest jednoznacznego i precyzyjnego unormowania, z którego wynikałoby, że kraj skorzystał z uprawnienia określonego w art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE (poprzednio art. 4 ust. 3 VI Dyrektywy), na podstawie którego za podatnika należy uznać każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT., w szczególności dokonującego pojedynczej dostawy terenu budowlanego. Wywodzenie z normy art. 15 ust. 2 ustawy o VAT., że kraj skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE nie jest możliwe w świetle orzecznictwa TSUE i samego sformułowania art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. (tak m.in. NSA w wyroku w sprawie sygn. I FSK 1536/10).

Państwo członkowskie, korzystając z opcji przewidzianej w dyrektywie VAT musi to uczynić w przepisie ustawowym, mającym bezwzględną moc wiążącą, który będzie odpowiadał wymogom szczegółowości, precyzji i jasności koniecznym dla zagwarantowania pewności sytuacji prawnych i kontroli sądów krajowych. Oznacza to, że państwo członkowskie musi sformułować wyraźne unormowanie, aby mogło powoływać się na przewidziane w art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE (poprzednio art. 4 ust. 3 VI Dyrektywy) prawo, według którego za podatnika można uznać każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy, w szczególności pojedynczej dostawy terenu budowlanego (orzeczenie Trybunału w sprawie C-102/08).

W dalszej kolejności NSA motywował, że w tej sytuacji, mając na uwadze powołany na wstępie wyrok Trybunału, aktualne są wywody zawarte w wyroku NSA w składzie siedmiu sędziów z 29 października 2007 r., sygn. akt I FPS 3/07, wskazujące na kryteria jakimi należy kierować się przy określaniu, czy w danym przypadku mamy do czynienia z działalnością gospodarczą, czy też z zarządem majątkiem prywatnym. Stwierdzenie, czy dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik VAT wymaga oceny każdorazowo odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy. Wykonanie danej czynności (w przypadku sprzedaży działki budowlanej lub przeznaczonej pod zabudowę) jednorazowo jednakże w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania jej w sposób częstotliwy nie przesądza automatycznie, że z tego tylko powodu dany podmiot staje się podatnikiem VAT. Konieczne jest bowiem ustalenie, że w odniesieniu do tej czynności występował on w charakterze podatnika, tj. jako osoba angażująca środki podobne do wykorzystywanych przez handlowca, a nie osoba wykonująca prawo własności w stosunku do tego gruntu. Przyjęcie, że dana osoba fizyczna sprzedając działki budowlane działa w charakterze podatnika prowadzącego handlową działalność gospodarczą (jako handlowiec) wymaga ustalenia, że jej działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną), czyli stałą. W konsekwencji istotne jest to, czy z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że sprzedający w celu dokonania spornej sprzedaży gruntów podjął aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT., co skutkuje koniecznością uznania go za podmiot prowadzący "działalność gospodarczą" w rozumieniu tego przepisu. Podjęcie, np. takich czynności jak uzbrojenie terenu, wydzielenie dróg wewnętrznych oraz działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działek, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, stanowią o takiej aktywności w zakresie obrotu nieruchomościami, które mogą wskazywać, że czynności sprzedającego przybierają formę zawodową (profesjonalną), a w konsekwencji zorganizowaną (tak też m.in. wyroki w sprawach o sygn.: I FSK 1554/10, I FSK 1043/08, I FSK 1289/10, I FSK 1743/11, I FSK 621/13, I FSK 774/13, I FSK 955/13, I FSK 1290/13, I FSK 1264/13, I FSK 1684/13, I FSK 1845/13, które są dostępne na stronie internetowej bazy CBOSA).

Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela przedstawione wyżej stanowisko prawne i przyjął je dla potrzeb sądowej kontroli legalności zaskarżonej interpretacji indywidualnej. Wobec tego podkreślić trzeba, że w stanie faktycznym, jaki przyjął organ u podstaw kwestionowanej interpretacji indywidualnej, skarżący nie podejmował żadnych działań, wykraczających poza zwykłe korzystanie z nieruchomości, a wskazujących na jego zamiar prowadzenia w związku z własnością nieruchomości gruntowych - innej niż działalność rolnicza - działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.

W analizowanej sprawie organ stwierdził, że dla rozstrzygnięcia wątpliwości wnioskodawcy kluczowym jest fakt posiadania przez niego statusu podatnika VAT czynnego z tytułu działalności rolniczej. W tej sytuacji organ uznał, że przedmiotem planowanych dostaw będą grunty stanowiące składnik majątkowy przedsiębiorstwa służący prowadzeniu działalności gospodarczej, którą - w rozumieniu ustawy o VAT- jest działalność rolnicza. Mając na uwadze przedstawiony opis sprawy organ stwierdził, że planowana przez wnioskodawcę - czynnego podatnika VAT prowadzącego działalność rolną dostawa działek gruntu w zamian za odszkodowanie będzie zgodnie z art. 15 ust. 1 ust. 2 ustawy o VAT- dostawą dokonywaną przez podatnika w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Przede wszystkim sporne grunty rolniczo były wykorzystywane do czasu wydania decyzji o lokalizacji na nich inwestycji drogowej. Zmiana przeznaczenia omawianych działek – z działek rolnych na działki pod inwestycję drogową – nie nastąpiła z inicjatywy skarżącego. Ponadto w przedstawionym stanie faktycznym skarżący nie podejmował żadnych działań w celu zmiany przeznaczenia działek (z rolnych na budowlane). Tym samym - na co wyraźnie zwrócił uwagę Trybunał w powołanym wyżej wyroku z dnia 15 września 2011 r. - sama sprzedaż gruntów (wywłaszczenie za odszkodowaniem) nie świadczy o tym, że tylko z tego powodu sprzedający te grunty jest podatnikiem VAT. W tym zakresie organ, pomimo wezwania podatnika, nie poczynił żadnych ustaleń.

Przedmiotowe działki w chwili ich sprzedaży (wywłaszczenia) nie stanowiły majątku osobistego rolnika, lecz służyły do prowadzenia działalności rolniczej. Przesądzająca w tej kwestii jest bowiem okoliczność, że na mocy decyzji lokalizacyjnej grunty te utraciły swoje rolnicze przeznaczenie, stając się gruntami przeznaczonym pod budowę inwestycji drogowej. Skoro zaś grunty wykorzystywane rolniczo utraciły swój dotychczasowy rolniczy charakter i w związku z tym sprzedający (wywłaszczony) zmuszony był zdecydować o zaprzestaniu prowadzenia na nich działalności rolniczej, to działki te stały się jego majątkiem osobistym. Tak więc w momencie sprzedaży (wywłaszczenia) działek właściciel zbywał swój majątek osobisty, nie zaś towary handlowe.

Zwykłe nabycie lub sprzedaż rzeczy nie stanowi wykorzystywania w sposób ciągły majątku rzeczowego w celu uzyskania z tego tytułu dochodu w rozumieniu art. 9 ust. 1 ww. Dyrektywy 2006/112/WE, a tym samym art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.

O tym, że dokonujący sprzedaży gruntu budowlanego działał w charakterze podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, a nie w ramach zarządu majątkiem prywatnym, wykonując prawo własności, decyduje stopień jego aktywności w zakresie obrotu nieruchomościami i zaangażowanie środków podobnych do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w ramach prowadzenia działalności gospodarczej. Zatem rozpoznać należy podatnika VAT z tytułu dostawy gruntu w wypadku, gdy podejmuje on aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy 2006/112/WE. Takie aktywne działania mogą polegać na przykład na uzbrojeniu terenu albo na działaniach marketingowych. Zdaniem TSUE - w świetle powołanych wyżej orzeczeń - działania takie nie należą do zakresu zwykłego zarządu majątkiem prywatnym, w związku z czym w takiej sytuacji dostawy terenu budowlanego nie można uznać za czynność związaną ze zwykłym wykonywaniem prawa własności, a więc z działaniami w sferze prywatnej podatnika. Ze względu na powyższe kryteria odróżnienia działalności gospodarczej od zarządu majątkiem prywatnym w przypadku sprzedaży czy wywłaszczenia gruntów budowlanych należy ocenić, że stanowisko organu przedstawione w zaskarżonej interpretacji indywidualnej nie jest zgodne z prawem. Organ w sposób dowolny zinterpretował obowiązujące unormowania ustawy o VAT, w szczególności art. 15 ust. 1 i 2 tej ustawy i w konsekwencji błędnie przyjął, że wywłaszczenie działek gruntu, które stanowiły składnik gospodarstwa rolnego skarżącego - podatnika VAT wyłącznie z tytułu działalności rolniczej - jest elementem jego działalności gospodarczej. Tymczasem w świetle okoliczności faktycznych przedstawionych przez skarżącego brak jest podstaw do potraktowania wywłaszczenia jego gruntów jako czynności opodatkowanej, a więc dokonanej w ramach profesjonalnego obrotu nieruchomościami. W szczególności za nieuprawnione należy uznać stanowisko organu, zgodnie z którym działalność prowadzona przez rolnika mieści się w pojęciu działalności gospodarczej, która obejmuje także czynności polegające na sprzedaży gruntów, skoro zbywany jest majątek składający się na przedsiębiorstwo rolne. Jeśli ze stanu faktycznego przyjętego przez organ za podstawę wydania kontrolowanej interpretacji indywidualnej wynika, że skarżący wykorzystywał te grunty w działalności rolniczej, a dopiero kilka lat później i bez jego inicjatywy, tzw. czynności przygotowawczych dochodzi do wywłaszczenia z powodu lokalizacji na tych gruntach inwestycji drogowej, to nie występuje on w tym przypadku (jako wywłaszczony) w roli podatnika podatku VAT, o czym stanowi art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT. Nie można mu bowiem przypisać w tym zakresie prowadzenia działalności handlowej polegającej na sprzedaży nieruchomości. Nie występował on w roli handlowca w odniesieniu do wywłaszczonych nieruchomości, lecz w roli rolnika, prowadzącego rolniczą działalność. Wymaga jeszcze odnotowania, że organ w swojej interpretacji indywidualnej pominął argumenty i stanowisko, jakie zostały zaaprobowane w orzecznictwie sądowym. Jednocześnie nie wykazał wystarczających przesłanek faktycznych i prawnych dla odejścia od dotychczas wypracowanego w orzecznictwie sądowym zapatrywania prawnego odnośnie kryteriów wyznaczających podatnika podatku od towarów i usług, dokonującego odpłatnej dostawy działek gruntów. Trzeba przy tym zaznaczyć, że rozważania prawne przedstawione w powołanych wyżej orzeczeniach - które Sąd w składzie niniejszym w pełni akceptuje - są jak najbardziej adekwatne do stanu faktycznego i prawnego, na tle którego wydana została interpretacja indywidualna kontrolowana w tej sprawie.

Natomiast spór o zwolnienie opisanej przez skarżącego czynności od podatku od towarów i usług pozostaje bez znaczenia dla wyniku sprawy, skoro należało rozpoznać czynność, która nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem w świetle treści art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 146 § 1 oraz art. 200 oraz art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.