Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 595/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 151a; art. 64a; art. 64e;
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7; art. 77 § 1; art. 80; art. 84; art. 107 § 3; art. 11; art. 136 § 1 i 2: art. 49;
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 66 ust.1 pkt 5; art. 74 ust.3 pkt 1, ust. 3a ; art. 63 ust.1;
journal: Dz.U. 2023 poz 1094
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 26 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu A. K. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 10 maja 2023 r., nr SKO.4020.OC/374/23 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody dla realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej na rzecz A. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej (dalej także jako: "Kolegium" lub "SKO") decyzją z 10 maja 2023 r., nr SKO.4020.OC/374/23, po rozpatrzeniu odwołania K. K. (dalej także jako: wnioskodawca, inwestor), uchyliło decyzję Wójta Gminy Drelów z 23 stycznia 2023 r. nr UAN.6220.1.2022.KM odmawiającą ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia pn. "[...] o nr ewid.[...] i [...], obręb K., gmina D., powiat bialski i orzekło o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.

Wnioskiem z 4 lutego 2022 r., K. K. wystąpił do Wójta Gminy Drelów o ustalenie środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu na działkach nr ewid.[...] i [...], w miejscowości K.. Inwestycja, obejmująca 12 budynków inwentarskich, przewiduje maksymalną obsadę drobiu w ilości 880.000 sztuk czyli 3.552 DJP, chów brojlerów w ilości 7 cykli w ciągu roku, prowadzony systemem bezklatkowym na podłożu z pelletu słomianego. Budynki inwentarskie o powierzchni 2.989,55 m˛ każdy, w tym 6 kurników z dobudówką kotłowni, 3 kurniki z dobudówką magazynową i 3 kurniki z dobudówką socjalną. Inwestor przewidział także budowę - sześciu kotłowni, opalanych gazem płynnym propan, każda składająca się z dwóch kotłów (łącznie dwanaście kotłów każdy o mocy 310 kW), z których jedna kotłownia będzie zasilała dwa kurniki, a także budowę budynku socjalnego, budynku technicznego, stacji uzdatniania wody/hydroforni, 24 silosów paszowych o pojemności 26,7 Mg każdy i łącznej pojemności 640,8 Mg, posadowionych na betonowym podłożu.

Wnioskodawca zaplanował także wykonanie 36 nadziemnych zbiorników na gaz płynny propan, o pojemności każdego zbiornika 6400I, wagi samochodowej, dwóch wierconych studni o wydajności każdej z nich ok. 15,0 m3/h i głębokości ok. 60 m, a ponadto dwunastu bezodpływowych, betonowych, zbiorników na ścieki bytowe, sześciu betonowych bezodpływowych zbiorników na ścieki przemysłowe, dwóch pojemników na odpady, dwóch konfiskatorów na sztuki padłe, a także zakrytego stalowego zbiornika ppoż.

W toku postępowania uzyskano pozytywne stanowiska w zakresie realizacji przedsięwzięcia, a mianowicie: opinię Marszałka Województwa Lubelskiego z 9 marca 2022r. nr DS-III.7030.6.2022; postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie (dalej RDOŚ w Lublinie) z 18 listopada 2022r. nr WOOŚ.4221.5.2022.PD uzgadniające realizację przedsięwzięcia i określające warunki działania na etapie jego realizacji, eksploatacji lub użytkowania; postanowienie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie (dalej: Wody Polskie) z 11 kwietnia 2022r., Nr LU.RZŚ.4360.20.2020.MB, uzgadniające realizację przedsięwzięcia i określające warunki jego wykonania; opinię sanitarną Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Białej Podlaskiej (dalej PPIS w Białej Podlaskiej) z 21 listopada 2022r. Nr ONS-NZ.7016.2.2.2022 pozytywnie opiniującą warunki realizacji przedsięwzięcia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych.

Działki przewidziane do zabudowy od północy i wschodu graniczą z terenami leśnymi, od południa sąsiedztwo stanowią grunty orne oraz budynek mieszkalny przylegający do południowo-wschodniej granicy działki nr [...], dalej znajdują się tereny leśne, od zachodu teren inwestycji sąsiaduje z gruntami ornymi i użytkami zielonymi, na odcinku 110 m występują tereny leśne. Pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] znajduje się nieutwardzona droga gminna (działka nr [...]). Najbliższy budynek mieszkalny przylega do południowo-wschodniej granicy działki [...] i położony jest w odległości 70 m na południe od najbliższego kurnika, następne budynki mieszkalne występują w odległości 310m (na SW) i 365m (na S) od planowanego przedsięwzięcia.

Decyzją z 23 stycznia 2023 r., Wójt Gminy Drelów odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji planowanego przedsięwzięcia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że inwestor zaniżył ilość wody potrzebnej do pojenia zwierząt, gdyż w raporcie przyjęto "współczynnik mniejszy" niż wynikający z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 stycznia 2002 r. nr 8 (poz. 70), które wskazuje, że przeciętne normy zużycia wody przez brojlera wynoszą 0,5 l/szt./dobę.

Organ I instancji zwrócił uwagę, że inwestycja zaopatrywana będzie w wodę z dwóch projektowanych studni głębinowych, wykonanych na jego terenie, na tej samej głębokości, co studnie głębinowe, z której korzystają mieszkańcy Gminy [...]. Powyższe może wpłynąć na zaopatrzenie w wodę mieszkańców gminy oraz zapewnienie wody na potrzeby planowanych kurników. Planowana inwestycja z uwagi na pobór wód może naruszyć zatem wynikające z rozporządzenia Rady Ministrów z 18 października 2016r. w sprawie planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły (Dz. U. z 2016r. poz. 1967 z późn. zm.), priorytety dotyczące tego obszaru, a z uwagi na lokalizację planowanej inwestycji jednoznacznie można stwierdzić, że będzie ona wywierać bezpośredni wpływ na wody powierzchniowe, a szczególnie w okresie letnim gdy odnotowuje się niedobory wody z ujęć głębinowych, w tym zaopatrujących gminną sieć wodociągową.

W dalszej kolejności, organ podniósł, że w pobliżu planowanej inwestycji, płyną dwie rzeki: R. i D. . Przedostanie się do wód gruntowych czy powierzchniowych jakichkolwiek negatywnych substancji czy pierwiastków, może spowodować istotne szkody w zakresie zarówno czystości wód, jak też "ryb oraz zwierząt". Organ stwierdził, że budowa fermy, spowoduje że obecne niedobory wody, będą jeszcze bardzie dotkliwe dla społeczności lokalnej, co będzie z kolei miało negatywne przełożenie na wielkość zbieranych przez nich plonów i przyczyni się do zwiększenia poziomu azotanów w wodach przeznaczonych do spożycia.

Organ I instancji sformułował także szereg zastrzeżeń do zapisów przedłożonego przez wnioskodawcę raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uznając go za niespójny i nierzetelny. W jego ocenie, przedstawiony raport jest niekompletny albowiem nie zawiera rozważań wymaganych w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2023 r., poz. 1094; dalej jako: u.u.i.ś.). Inwestor nie zrealizował ciążących na nim, a wynikających z ww. przepisu obowiązków w zakresie przedstawienia, opisu i kompleksowej analizy realnych wariantów alternatywnych realizacji planowanego przedsięwzięcia.

Organ wyjaśnił, że w treści przedstawionego raportu wspomniany został wariant alternatywny jednak różni się on od wariantu inwestorskiego jedynie sposobem poboru wody do obsługi inwestycji. Wariant inwestorski zakłada pobór ze studni własnej, a alternatywny z wodociągu gminnego, w raporcie pominięto natomiast merytoryczny opis wariantu alternatywnego.

Zdaniem organu I instancji raport nie spełnia także ustawowych wymagań dotyczących analizy, możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 15 u.u.i.ś. Załączona do wniosku o ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia dokumentacja, w szczególności raport, nie potwierdza aby inwestor przed złożeniem tego wniosku w jakikolwiek sposób poinformował mieszkańców o zamiarze budowy fermy. Ponadto, wbrew zapisom raportu nie ma możliwości zamknięcia uciążliwości zapachowych w granicach nieruchomości inwestora, będą one odczuwalne w dalszej odległości, co także wiąże się z konfliktami społecznymi.

Nadto, inwestor w przedstawionym raporcie nie zastosował zasad wynikających z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2022 r., poz. 2556 ze zm.; dalej "P.o.ś."), czyli zasady przezorności oraz zasady prewencji, w myśl których jeżeli coś złego może się stać, należy traktować to tak jakby wydarzyło się napewno. Zarówno zagrożenia wynikające ze wzmożonego ruchu transportowego (zanieczyszczenie powietrza, hałas, wzrost niedrożności komunikacyjnej) jak i zagrożenie ekologiczne związane z negatywnym oddziaływaniem inwestycji na poziom wód gruntowych i powierzchniowych wskazują, iż zagrożenie dla środowiska jakie może przynieść planowana inwestycja, jest wysoce prawdopodobne. Raport zawiera także istotne braki merytoryczne w zakresie niekorzystnych dla planowanej inwestycji uwarunkowań dotyczących konieczności ochrony dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego.

Organ zwrócił także uwagę, że w części dotyczącej odorów i gospodarki odpadami, raport nie zawiera opisu zastosowanej oraz przewidywanej metody dokonania pomiaru stężenia substancji odorowych w atmosferze związanych z hodowlą zwierzęcą, która wynika z metody olfaktometrii dynamicznej według znormalizowanej polskiej i unijnej normy PN-EN 13725:2007. W przedstawionym przez inwestora raporcie dotyczącym wpływu planowanej inwestycji na środowisko nie wykonano tego typu obliczeń dla substancji odorotwórczych (z wyjątkiem siarkowodoru). Organ I instancji zarzucił, że inwestor ograniczył się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że emisja związków odorotwórczych nie spowoduje znaczących oddziaływań na ludzi, zwierzęta i siedliska przyrodnicze, co zdaniem organu - z uwagi na skalę przedsięwzięcia oraz bliskość od zabudowy mieszkaniowej - jest twierdzeniem przedwczesnym, nie popartym żadną rzetelną analizą przedstawionego zagadnienia.

Wójt wskazał, że skoro zabudowa mieszkaniowa znajduje się "w odległości ok. 230 m" (w innym miejscu wskazał 250 m), od planowanego terenu inwestycji, to realizacja niniejszej inwestycji na taką skalę w tak niewielkiej odległości od zabudowań mieszkalnych nie jest możliwa. W ocenie organu nie ulega wątpliwości, że oddziaływanie substancji zapachowych pochodzących z hodowli drobiu o takim rozmiarze będzie odczuwalne i uciążliwe niemalże permanentnie, biorąc pod uwagę liczbę planowanych cykli chowu w ciągu roku.

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: art. 6 ust. 1 i 2 p.o.ś. poprzez niewłaściwe zastosowanie zasad przezorności i prewencji; art. 5 Konstytucji poprzez niewłaściwe zastosowanie zasady zrównoważonego rozwoju; § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody; art. 36 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym - poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z protokołu tzw. "zebrania wiejskiego" w sytuacji, gdy zebranie wiejskie to w istocie organ uchwałodawczy sołectwa; art. 66 i art. 81 w zw. z art. 77 ust. 1 u.u.i.ś. w zw. z art. 6 i art. 80 k.p.a. poprzez odmowę określenia środowiskowych uwarunkowań, mimo braku przesłanek do wydania takiej decyzji z uwagi na pozytywne opinie RDOS w Lublinie, Wód Polskich, Marszałka Województwa Lubelskiego w Lublinie i PPIS w Białej Podlaskiej oraz kompletnego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; art. 7 k.p.a. poprzez pominięcie słusznego interesu wnioskodawcy wyrażającego się w możliwości korzystania ze swojej własności; art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 85 u.u.i.ś. poprzez niedostateczne wskazanie, z jakich przyczyn i w jakim zakresie ustalenia zawarte w raporcie oraz stanowiskach organów opiniujących uznano za niewiarygodne; art. 80 w zw. z art. 77 § 1 i 78 k.p.a. poprzez dowolną, a wręcz arbitralną nie zaś swobodną ocenę materiału dowodowego; art. 80 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. poprzez nieuzgodnienie przez Wójta Gminy Drelów stanowiska zawartego w decyzji ze stanowiskiem RDOŚ Lublinie, w sytuacji, gdy w okolicznościach przedmiotowej sprawy treść postanowienia tego organu była dla niego wiążąca; art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. poprzez nieprawidłowe jego zastosowanie i przyjęcie, że raport przez niego przedłożony nie zawiera merytorycznego opisu wariantu alternatywnego; art. 85 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia oględzin na terenie innych zrealizowanych już przez niego i funkcjonujących inwestycji; art. 75 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków; art. 89 § 2 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez organ I instancji rozprawy administracyjnej.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej decyzją z 10 maja 2023 r., uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia z uwagi na istotne uchybienia przepisom procesowym.

SKO podzieliło pogląd skarżącego o niewyjaśnieniu przesłanek uniemożliwiających realizację planowanego przedsięwzięcia, czyli uchybieniu regulacjom art. 7, art. 77, art. 78 oraz art. 80 i art. 107 k.p.a. W ocenie Kolegium kwestią wymagającą wyjaśnienia jest ustalenie, czy wnioskodawca to równocześnie inwestor planujący realizację inwestycji. Zdaniem Kolegium, zgromadzona w toku postępowania dokumentacja wskazuje, że obok wnioskodawcy - K. K., w sprawie występuje firma W. z siedzibą w W. , której status w niniejszej sprawie nie jest określony. Kolegium podniosło, że wyjaśnienie roli tego podmiotu w sprawie jest istotne w kontekście obowiązku ustalenia stron w niniejszym postępowaniu. Konieczność wyjaśnienia, kto jest wnioskodawcą (inwestorem), a zwłaszcza czy w realiach niniejszej sprawy jest to ten sam podmiot, jest istotne w świetle zarzutów i żądań sformułowanych przez wnioskodawcę w odwołaniu. K. K. wskazując na wadliwie przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wnioskuje o: przeprowadzenie oględzin na terenie innych zrealizowanych już przez inwestora/wnioskodawcę i funkcjonujących inwestycjach, celem skonfrontowania w terenie czy wykorzystywane kurniki emitują jakiekolwiek uciążliwości oraz przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków tj. mieszkańców gmin, na których zrealizowano inne kurniki "wnioskodawcy" celem ustalenia m.in. ile miejsc pracy na terenie gminy stworzył inwestor, czy zatrudnieni mieszkańcy są zadowoleni z warunków pracy, jakie kwoty otrzymuje pośrednio i bezpośrednio gmina w postaci podatków oraz innych danin publicznych dzięki inwestycji. Polemizując ze stanowiskiem organu I instancji co do wielkości zużycia wody podaje, że zrealizował już kilkadziesiąt podobnych inwestycji i dysponuje realnymi danymi (odczytami wodomierzy), z których wynika faktyczne zużycie – nie zaś przeciętne, uśrednione.

Kolegium podniosło, że powyższe wątpliwości wymagają wyjaśnienia także z uwagi na zawarte w odwołaniu deklaracje z których wynika, że w przypadku faktycznej realizacji planowanej inwestycji jej sąsiedzi otrzymają możliwość zakwaterowania przez inwestora na innej nieruchomości zamiennej oraz inne formy pomocy materialnej i niematerialnej. Ponadto do odwołania załączono wniosek o włączenie do materiału dowodowego oświadczenia osób zamieszkałych na działce nr [...], dotyczące akceptacji planowanej do realizacji przez firmę W. .A. inwestycji.

SKO wskazało, że pomimo, iż w piśmie z 16 stycznia 2023 r. protestujący mieszkańcy wsi K. wskazywali na udział W..A. z siedzibą w W. w niniejszym postępowaniu w bliżej nieokreślonym charakterze, domagając się wyjaśnienia jego roli w postępowaniu, to organ I instancji zlekceważył tą kwestię. Kolegium mając na uwadze, że W. uiszcza wszelkie opłaty związane z uzyskaniem objętej wnioskiem decyzji, jej przedstawiciel uczestniczył w zebraniu wiejskim prowadzonym przy udziale Wójta Gminy Drelów oraz mając na uwadze przedwstępną umowę sprzedaży działek nr [...] i nr [...] objętych inwestycją, na podstawie której W. przysługuje roszczenie o zawarcie umowy sprzedaży tych działek w terminie nie dłuższym niż do 30 czerwca 2024 r., wskazało na konieczność ustalenia kto jest w sprawie wnioskodawcą, a kto inwestorem, a tym samym czy jest to ten sam podmiot.

W dalszej kolejności Kolegium stwierdziło, że brak jest w zgromadzonym materiale dowodowym informacji oraz wyjaśnienia przesłanek, na jakiej podstawie i w jaki sposób Wójt Gminy Drelów wyznaczył obszar oddziaływania przedsięwzięcia oraz określił krąg stron dopuszczonych do udziału w postępowaniu. Kolegium zwróciło uwagę, że organ I instancji nie podjął jakiejkolwiek próby wyjaśnienia statusu poszczególnych podmiotów, które uznał za strony postępowania. Z przedstawionych akt sprawy nie wynika kto jest stroną niniejszego postępowania, a w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania oraz w wydanej decyzji, organ I instancji ograniczył się do stwierdzenia, że liczba stron postępowania przekracza 10. W aktach sprawy brak jest również jakiegokolwiek wykazu bądź spisu zwierającego imiona i nazwiska lub nazwy podmiotów z wymienionymi numerami należących do nich nieruchomości oraz określeniem jakie przysługują im prawa rzeczowe uprawniające do udziału w przedmiotowym postępowaniu. Wypisy z ewidencji gruntów zawierających dane na dzień 25 marca 2021 r. dotyczą gruntów K. K. oraz działek nr [...] (drogi) i nr [...] stanowiących własność Gminy D..

Kolegium uznało, że organ I instancji relacjonując stanowiska protestujących w sprawie podało jedynie, że mieszkańcy wsi K. wyrażają sprzeciw wobec budowy fermy drobiu nie precyzując, czy zarzuty formułują także podmioty uznane za strony postępowania. Kwestia ta wymaga - w ocenie Kolegium - szczególnego wyjaśnienia w sytuacji, gdy zdaniem organu I instancji wnioskodawca błędnie określił obszar oddziaływania inwestycji, uznając, że zamyka się w granicach działek przewidzianych pod jej realizację.

Stwierdzając, że Wójt Gminy Drelów w uzasadnieniu decyzji wskazał, że budynek mieszkalny położony jest w odległości ok. 70 m (bez wskazania numeru działki), jednocześnie podniósł, że zabudowa mieszkaniowa znajduje się w odległości ok. 230 m od planowanego terenu inwestycji, a w dalszej części uzasadnienia wyjaśnił, że odległości inwestycji od zabudowy mieszkaniowej to 250 m. Zdaniem SKO Wójt nie wyjaśnił, czy właścicielom tych nieruchomości przysługuje status stron niniejszego postępowania czy też występują w sprawie jako społeczeństwo.

Kolegium wskazało zatem, że skoro dla ustalenia stron postępowania, innych niż wnioskodawca, konieczne jest prawidłowe ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko, to powyższa kwestia powinna być ustalona przez Wójta wnikliwie i całościowo bowiem co do zasady, przywołana ustawa jako podstawowe kryterium ustalania obszaru oddziaływania planowej inwestycji (następczo stron postępowania), wprowadziła warunek odległościowy. Wskazana wadliwość organu I instancji nie pozwala na zweryfikowanie twierdzeń, że strony postępowania zostały ustalone, a ich liczba przekracza 10 osób, a tym samym możliwe było skorzystanie z rozwiązania wynikającego z art. 74 ust. 3 pkt 1 u.u.i.ś. w zw. z art. 49 k.p.a., poprzez zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej w formie publicznego obwieszczenia.

SKO podniosło w dalszej kolejności, że ustalając strony postępowania konieczne jest wyjaśnienie, czy realizacja i funkcjonowanie przedsięwzięcia nie spowoduje przekroczeń standardów jakości środowiska (standardów emisyjnych lub standardów ochrony środowiska) poza terenem, na którym będzie realizowane, a nadto czy inwestycja ta nie będzie generować znaczącego oddziaływania mogącego powodować ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości oponujących, zgodnie z ich aktualnym przeznaczeniem.

W kwestii wystąpienia konfliktów społecznych oraz biernej postawy wnioskodawcy w zakresie niepoinformowania społeczności lokalnej, o planowanym przedsięwzięciu, Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w odwołaniu od decyzji I instancji. SKO wyjaśniło, że art. 36 u.u.i.ś., przewiduje możliwość przeprowadzenia przez organ I instancji rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa. Co do zasady organ administracji nie jest zobligowany do przeprowadzenia rozprawy, jeżeli jednak uzna, że jej przeprowadzenie umożliwi zebranie w jednym czasie i miejscu wszystkich uczestników postępowania w danej sprawie, którzy mogą bezpośrednio dopełnić czynności procesowych, powinien z tego prawa skorzystać. W okolicznościach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę skalę protestów skierowanych przeciwko planowanemu przez skarżącego przedsięwzięciu, a także możliwość udziału autora raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w tej czynności procesowej Wójt Gminy Drelów powinien bardziej wnikliwie rozważyć zasadność zastosowania środka procesowego w postaci przeprowadzenia rozprawy z udziałem społeczeństwa. Tym bardziej, że z akt sprawy wynika, że 15 grudnia 2022 r. na zebraniu wiejskim, w którym uczestniczył Wójt Gminy Drelów oraz przedstawiciel W. protestujący mieszkańcy wsi K. wyrazili sprzeciw przeciwko powstaniu przedmiotowego przedsięwzięcia. Z tego względu, brak jest podstaw do stawiania inwestorowi zarzutu o niepoinformowaniu mieszkańców wsi K. o zamiarze budowy fermy drobiu.

Zdaniem Kolegium, organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności, związanych z wydaniem decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia w zakresie wynikającym z wadliwie sporządzonego - w jego ocenie - raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Kolegium wskazało, że podstawowym obowiązkiem organu I instancji pozostawało dokonanie, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym w szczególności na podstawie wyników uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 u.u.i.ś. oraz raportu, własnej analizy i oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, tj. oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko z uwzględnieniem uwarunkowań wymienionych w art. 63 ust. 1 u.u.i.ś., w tym przede wszystkim oceny rodzaju, cech i skali możliwego jego oddziaływania.

W toku prowadzonego postępowania Wójt Gminy Drelów nie skierował do inwestora żadnego wezwania do usunięcia stwierdzonych przez niego braków w tym o konieczności uzupełnienia raportu w zakresie zagadnień wskazanych w uzasadnieniu decyzji. Podobnie takiego obowiązku nie sformułowano wprost i jednoznacznie w żadnym z wezwań do uzupełnienia raportu kierowanych do inwestora przez organy uzgadniające i opiniujące realizację przedsięwzięcia. SKO podniosło, że niezrozumiałe jest stanowisko organu I instancji, który ignorując wnioski społeczności lokalnej o konieczności uzupełnienia przedłożonego przez skarżącego raportu nie wezwał go z własnej inicjatywy ani razu do jego uzupełnienia w sytuacji gdy dokument ten uzyskał pozytywne uzgodnienie RDOS w Lublinie oraz pozytywne opinie Wód Polskich, PPIS w Białej Podlaskiej oraz Marszałka Województwa Lubelskiego w Lublinie.

Jako przedwczesne, a tym samym nieuprawnione - zdaniem Kolegium - należało oceniać stanowisko organu I instancji o uchybieniu przez skarżącego regulacji art. 66 ust. 1 pkt u.u.i.ś. z uwagi na niekompleksowe i lakoniczne przedstawienie realnych wariantów alternatywnych, skoro nie wezwał skarżącego do uzupełnienia tej części raportu. W tym zakresie Kolegium podzieliło twierdzenia wnioskodawcy, że organ I instancji nie odniósł się do zapisów przedłożonego przez niego raportu. Wskazując, że na str. 146 raportu opisano warianty technologiczne związane z różnymi sposobami ogrzewania kurników, a nie jak wywodzi organ I instancji - z różnymi sposobami poboru wody do obsługi inwestycji. Powyższe wzbudziło wątpliwości SKO, czy tak sformułowane zarzuty organu I instancji co do przedstawionych w raporcie lakonicznych wariatów realizacji przedsięwzięcia poddaje w wątpliwość czy też faktycznie dokonał oceny załączonego raportu zarówno w tym zakresie jaki i w zakresie pozostałych wymogów wynikających z art. 66 u.u.i.ś.

W ocenie Kolegium, wnioski wyprowadzane z zasady przezorności wykraczają poza granicę podstaw prawnych, jakie mogą być użyte do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Według ustawy sam fakt, że określone przedsięwzięcie może być uciążliwe dla środowiska, a w szczególności dla warunków życia ludzi, nie wystarcza do wydania decyzji odmownej.

Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu, dotyczącego wiążącego charakteru stanowiska RDOŚ w Lublinie, Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z przepisami ustawy RDOŚ ma dokonać uzgodnienia warunków realizacji inwestycji, aby organ wydający decyzję główną tj. decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach mógł wydać rozstrzygnięcie w prowadzonym postępowaniu głównym. Uzgodnienie to ma decydujący wpływ na kształt rozstrzygnięcia organu wydającego decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, gdyż RDOŚ jako organ wyspecjalizowany z zakresu ochrony środowiska posiada odpowiednią wiedzę i kwalifikacje aby kompleksowo i fachowo ocenić dokumentację przedsięwzięcia (raport) pod kątem oddziaływania na środowisko. Jednakże to Wójt nadal jest właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i to organ I instancji podejmuje ostatecznie decyzję jakiej treści rozstrzygnięcie należy wydać opierając się nie tylko o wydane w sprawie uzgodnienia i opinie, ale o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który składa się na ocenę oddziaływania na środowisko.

Podsumowując, Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga ponownie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a sanowanie przez SKO stwierdzonych braków poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego uzupełniającego i wydanie decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę, naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania i stanowiłoby w niniejszej sprawie rażące naruszenie art. 15 k.p.a.

Kolegium wskazało, że w ponownie prowadzonym postępowaniu, organ I instancji dokona wnikliwej oceny i analizy kompletności oraz logiczności zapisów raportu w części odnoszącej się do spodziewanych uciążliwości odorowych oraz postulowanych metod ich redukowania, a także w zakresie zaproponowanych wariantów przedsięwzięcia wzywając inwestora do ewentualnego uzupełnienia jego zapisów. Ponadto, Kolegium nakazało organowi I instancji ustalenie rodzaju i charakteru zagospodarowania terenu w sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia, a tym samym określenie stron postępowania poprzez wyjaśnienie, którzy mieszkańcy będą znajdować się w obszarze oddziaływania inwestycji.

Sprzeciw na powyższe rozstrzygnięcie Kolegium wniósł A. K., zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, pomimo, że brak było przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, gdyż decyzja organu pierwszej instancji nie była obarczona uchybieniami wskazanymi przez organ odwoławczy uzasadniającymi jej uchylenie.

W oparciu o powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł między innymi, że wbrew twierdzeniom Kolegium, organ I instancji wydając decyzję odmowną nie był zobowiązany do szczegółowego określania kręgu stron niniejszego postępowania. Prawidłowym było – w ocenie wnoszącego sprzeciw - postępowanie, w którym przyznano prawo udziału w postępowaniu mieszkańcom wsi K., czyli społeczności lokalnej, gdyż to na tych mieszkańców planowana inwestycja będzie wywierała największy wpływ.

Podniósł nadto, że na terenie wsi K., w niedalekiej odległości od planowanej inwestycji, znajduje się już ferma drobiu w bardzo dużych rozmiarach, w związku z czym miejscowa społeczność będzie odczuwała skumulowane oddziaływanie na środowisko obu inwestycji. Przyczyni się to do wzrostu zachorowań mieszkańców na różnego rodzaju choroby, spowodowane nadmierną ilością unoszących się w powietrzu szkodliwych substancji i pierwiastków wydobywających się z ferm drobiu.

Ponadto, planowana inwestycja będzie wywierać bezpośredni wpływ na wody powierzchniowe, co szczególnie będzie odczuwalne w okresie letnim, gdy odnotowuje się na terenie Gminy Drelów niedobory wody z ujęć głębinowych, w tym zaopatrujących gminną sieć wodociągową. Realizacja inwestycji spowoduje, że w sposób znaczny spadnie poziom wód, przez to będzie jeszcze większy problem z niedoborem wody i to nie tylko już w okresie letnim. Nadto spadek wód wpłynie w sposób negatywny na ilość i jakość plonów z gruntów rolnych użytkowanych przez lokalną społeczność, co odbije się na kondycji finansowej mieszkańców, która się pogorszy, bowiem znaczna część osób utrzymuje się z prowadzonych przez siebie gospodarstw rolnych.

Kolegium wniosło o oddalenie sprzeciwu, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako "p.p.s.a."), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodek postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775; dalej jako k.p.a.), skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, który jest środkiem zaskarżenia różniącym się istotnie od skargi do sądu administracyjnego. Jak wynika z art. 64e p.p.s.a., instytucja sprzeciwu ma charakter formalny i ograniczony, gdyż służy wyłącznie do zbadania prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy ustawowych przesłanek decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zatem wszelkie kwestie wykraczające poza ww. zakres nie mogły być przedmiotem oceny sądu w niniejszej sprawie.

Powyższe oznacza, że zakres kontroli legalności w sprawie zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasacyjnej, został określony w sposób względnie wąski i rola sądu administracyjnego kontrolującego taką decyzję sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne orzeczenie na podstawie przepisu art. 138 § 2 k.p.a.

W konsekwencji sąd uwzględnia sprzeciw wyłącznie, gdy uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek wynikających z ww. przepisu (por.: wyrok NSA z 1 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 1190/21, CBOSA).

Sąd podziela pogląd NSA wyrażony w wyroku z 27 lutego 2014 r., sygn. II OSK 2323/12, zgodnie z którym rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a., może zapaść, jeżeli wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie można wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przeprowadzenia określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej.

W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje zatem wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 22 września 1981 r., sygn. II SA 400/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 88).

Wynik przeprowadzonej według powyższych reguł kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. jest negatywny.

Zaskarżona decyzja kasacyjna jest nieprawidłowa, a sprzeciw od niej zasadny.

Istota sporu prawnego w niniejszej sprawie koncentruje się na trzech kluczowych zagadnieniach wymagających wyjaśnienia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Po pierwsze, kwestii konieczności ustalenia, kto jest w sprawie wnioskodawcą, a kto inwestorem i czy jest to ten sam podmiot ( art. 73 ust. 1 u.u.i.ś.); po drugie, zagadnienia zasięgu oddziaływania inwestycji na środowisko, z uwagi na jej położenie w stosunku do obiektów zabudowy mieszkaniowej, a przy tym zweryfikowania ustalenia stron postępowania; po trzecie oceny kompletności oraz logiczności zapisów raportu w części dotyczącej spodziewanych uciążliwości zapachowych (tzw. odorowych) oraz postulowanych metod ich redukowania, a także zakresu zaproponowanych alternatywnych wariantów przedsięwzięcia.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Kolegium wydając decyzję kasacyjną, w pierwszej kolejności skupiło swoją argumentację na konieczności ustalenia, czy wnioskodawca jest równocześnie inwestorem planującym realizację przedsięwzięcia. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Kolegium wywiodło, że obok wnioskodawcy - K. K., w sprawie występuje W. z siedzibą w W., której rola - w konsekwencji i status w niniejszym postępowaniu - nie jest określona.

W ocenie sądu okoliczność ta nie ma w sprawie znaczenia wobec wzorca kontrolo legalności spornego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Postępowanie w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji objętego wnioskiem przedsięwzięcia jest bowiem wstępnym, przygotowawczym etapem procesu inwestycyjnego, ograniczonym przy tym tylko do kwestii ochrony środowiska. Jest istotne, że przepisy ustawy nie przewidywały i nie przewidują szczególnych wymagań co do podmiotu inicjującego takie postępowanie - wnioskodawcy. Zgodnie z treścią art. 73 ust. 1 u.u.i.ś. postępowanie wszczynane jest na wniosek podmiotu zainteresowanego realizacją przedsięwzięcia. Z powyższego wynika zatem, że legitymowanym do złożenia wniosku jest podmiot planujący jedynie realizację przedsięwzięcia, nie zaś podmiot, który bez wątpliwości do realizacji jego przystąpi. Z przepisu art. 73 ust. 1 u.u.i.ś. wynika, że wystarczającą przesłanką wszczęcia postępowania jest wyrażenie zamiaru realizacji przedsięwzięcia, niezależnie od motywacji czy racjonalności takiego zamiaru.

Złożony 4 lutego 2022 r. przez K. K. wniosek o wydanie decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia skutecznie zainicjował postępowanie w trybie u.u.i.ś. Podkreślenia wymaga, że jedynie brak tego wniosku lub jego cofnięcie wyłącza dalsze prowadzenie tej procedury. Skoro wniosek inicjujący postępowanie został przez K. K. skutecznie złożony, to twierdzenie Kolegium o konieczności ustalenia, kto jest inwestorem przedsięwzięcia są pozbawione racji.

Z akt sprawy wynika wprawdzie, że spółka W..A., pomimo, że nie miała statusu strony, to jednak dokonywała w postępowaniu czynności faktycznych, np. uiszczała opłaty w postępowaniu; brała udział przez swojego przedstawiciela w zebraniu wiejskim z udziałem Wójta Gminy D. w dniu 15 grudnia 2022 r., jednakże dla bytu niniejszej sprawy nie miało to znaczenia. Podobnie bez znaczenia jest to, że spółka ta podpisała przedwstępną umowę sprzedaży działek nr [...] i nr [...] położnych w K. , na podstawie której przysługuje jej roszczenie o zawarcie umowy sprzedaży tych działek (w terminie nie dłuższym niż do 30 czerwca 2024 r.). Jakkolwiek takie działania W. uprawdopodabnia tezę, że spółka może w przyszłości wejść w rolę inwestora przedsięwzięcia objętego wnioskiem z 4 lutego 2022 r., nie mniej jednak, pomimo powyższej konkluzji, w niniejszym postępowaniu okoliczność ta nie ma znaczenia. Przypomnieć należy, że to wnioskodawca jest dysponentem postępowania administracyjnego o ustalenie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia i to nie organ administracji, lecz strona decyduje o zakresie żądania. Natomiast do organu należy ocena, czy obowiązujące przepisy pozwalają na wydanie decyzji zgodnie z wnioskiem strony.

Z analizy akt sprawy wynika, że na żadnym etapie postępowania K. K. nie podjął działań, które uprawdopodobniałyby tezę, że nie jest on zainteresowany uzyskaniem decyzji wskazanej we wniosku o ustalenie środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia. Skoro zatem, w trakcie prowadzonego postępowania, stosowanie do art. 73 ust. 1 u.u.i.ś., nastąpiło skonkretyzowanie żądania prowadzącego do ukształtowania praw i obowiązków na rzecz tego wnioskodawcy, niezasadnym pozostaje stanowisko o potrzebie ustalenia rzeczywistej jego woli, a nadto przyszłej roli spółki W.

Przypomnieć także należy, że postępowanie w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia poprzedza procedurę w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oraz uzyskania pozwolenia na budowę. Wnioskodawca nie musi być właścicielem czy użytkownikiem wieczystym nieruchomości, na których planowane jest przedsięwzięcie. Wystąpienie z wnioskiem o uzyskanie tego rodzaju decyzji nie wiąże się z dysponowaniem określoną nieruchomością, nie rodzi praw do jej terenu ani nie narusza prawa własności czy też uprawnień osób trzecich. Oznacza to, że wnioskodawca może domagać się wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie mając nawet prawa do dysponowania nieruchomością na cele związane z realizacją przedsięwzięcia. Jedynym wymogiem w tym zakresie jest złożenie wniosku spełniającego wymagania formalne, wynikające z art. 74 u.u.i.ś.

Skoro zatem ani właściciel nieruchomości, ani wieczysty użytkownik, jak również podmiot dysponujący innym prawem rzeczowym do gruntu, nie mogą ograniczyć innemu podmiotowi prawa do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 73 ust. 1 u.u.i.ś., nie jest wykluczone, że wnioskodawca i inwestor, który będzie występował na kolejnym etapie postępowania, stanowić będą inne podmioty.

Taka sytuacja może na przykład nastąpić wskutek uzyskania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane działek, na której planowana jest realizacja inwestycji objętej wnioskiem, bądź w trybie zmiany decyzji środowiskowej, prowadzącej do przeniesienia wszystkich praw i obowiązków przysługujących dotąd poprzedniemu adresatowi decyzji (przeniesienie decyzji). Zgodnie bowiem z przepisem art. 72a ust. 1 u.u.i.ś., organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest obowiązany, za zgodą strony, na rzecz której decyzja została wydana, do przeniesienia tej decyzji na rzecz innego podmiotu, jeżeli przyjmuje on warunki zawarte w tej decyzji. Stronami w postępowaniu o przeniesienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach są podmioty, między którymi ma być dokonane przeniesienie decyzji; stronami w postępowaniu o przeniesienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach są podmioty, między którymi ma być dokonane przeniesienie decyzji (ust. 2).

Konkludując, w postępowaniu o ustalenie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia nie ma znaczenia prawo rzeczowe do określonej nieruchomości, a jedynie względy odnoszące się do oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia przedstawionego we wniosku oraz raporcie oddziaływania na środowisko. Tego rodzaju wniosek może więc złożyć każdy zainteresowany realizacją danego przedsięwzięcia. Dopiero na kolejnych etapach realizacji inwestycji, w szczególności na etapie postępowania przed organami administracji architektoniczno-budowlanej prawo do dysponowania gruntem ma istotne znaczenie prawne, a w związku z tym niezbędnym dla prawidłowości tego postępowania pozostaje ustalenie kto jest inwestorem przedsięwzięcia. Jest to o tyle istotne, że na etapie procesu inwestycyjnego następuje konkretyzacja i materializacja warunków określonych w decyzji środowiskowej. Innymi słowy, decyzja ta statuuje ograniczenia realizacji danego przedsięwzięcia konieczne ze względu na wymogi ochrony środowiska w różnych jego aspektach.

Ubocznie trzeba wskazać, że stosownie do treści art 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, po wydaniu decyzji środowiskowej, a przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 u.u.i.ś.. Oznacza to, że w przypadku, jakichkolwiek wątpliwości co do zgodności z prawem inwestycji objętej wnioskiem, organ administracji będzie wzywał inwestora do złożenia wyjaśnień lub przedłożenia stosowanej dokumentacji.

W kontrolowanym postępowaniu zamiar K. K. w zakresie prowadzenia postępowania o uzyskanie decyzji objętej wnioskiem z 4 lutego 2022 r. nie budzi wątpliwości w świetle zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, natomiast powzięte w tym zakresie wątpliwości nie mogą mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. W związku z powyższym nakazanie organowi pierwszej instancji ustalenia, czy wnioskodawca to jednocześnie inwestor, nie jest okolicznością uzasadniającą zastosowanie przez Kolegium art. 138 § 2 k.p.a.

Kolejną kwestią sporną, uzasadniającą - zdaniem Kolegium - wydanie zaskarżonej decyzji, jest brak oceny i analizy kompletności oraz logiczności zapisów raportu w części odnoszącej się do spodziewanych uciążliwości odorowych oraz postulowanych metod ich redukowania oraz nierzetelne przedstawienie realnych wariantów alternatywnych.

Wprawdzie organ odwoławczy, powyższe zagadnienie wskazał jako ostatnie wymagające wyjaśnienia, nie mniej jednak, sąd mając na uwadze, możliwość skorzystania przez Kolegium z art. 136 k.p.a., wskazuje, że w zw. z art. 74 ust. 3 pkt 2 u.u.i.ś., okoliczność uzyskania materiału dowodowego w powyższej kwestii, zwłaszcza uzupełnienia raportu o ocenę uciążliwości odorowych, determinuje ocenę, czy wyznaczenie obszaru oddziaływania i ustalenie kręgu stron postępowania zostało przez organ I instancji wykonane prawidłowo.

W pierwszej kolejności sąd wskazuje, że oczywistym jest, że skomplikowany charakter sprawy o wydanie decyzji środowiskowej, dotyczącej braku norm odorowych lub ich wybiórcza analiza, nie zwalnia organów od rozstrzygnięcia związanych z nią kwestii z punktu widzenia ochrony środowiska, życia i zdrowia ludzi, a następnie poddanie ich ocenie.

Jeśli organ odwoławczy ma uzasadnione wątpliwości, to powinien wezwać wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień i złożenia stosownej dokumentacji, która umożliwi wyjaśnienie istotnych okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia tej kwestii.

Z treści uzasadnienia Kolegium, można wywieść, że podstawą odmowy ustalenia warunków środowiskowych dla danego przedsięwzięcia był przede wszystkim sprzeciw lokalnej społeczności, czy też subiektywne odczucia poszczególnych osób. Zważyć należy, że taka argumentacja oczywiście nie ma oparcia w przepisach obowiązującego prawa, bowiem w tym zakresie jedynie obiektywne ustalenia czy emisja odorów, czy też innych gazów z planowanego przedsięwzięcia na otoczenie terenu inwestycji jest do zaakceptowania. Ewentualne wezwanie wnioskodawcy do złożenia stosownej dokumentacji może pozwolić na uzyskanie niezbędnych w tym zakresie informacji, koniecznych do oceny zakresu emisji odoru i gazów oraz oddziaływania ich na środowisko. W następnej kolejności możliwe jest dokonanie oceny, czy zgłaszane w tym zakresie zastrzeżenia przez lokalną społeczność są oparte li tylko na subiektywnych odczuciach, czy też mają obiektywny charakter.

W rozpatrywanej sprawie zbadanie powyższej okoliczności jest szczególnie istotne z uwagi na lokalizację planowanego przedsięwzięcia, jego wielkość, w tym usytuowanie w stosunku do zabudowy mieszkaniowej. Okoliczność, że w sporządzonym na potrzeby niniejszego postępowania raporcie nie stwierdzono negatywnego oddziaływania emisji odorów i gazów na środowisko oraz stwierdzenie, że nie będą one przekraczać granic terenu inwestycji (w odniesieniu jedynie do siarkowodorów), nie uzasadnia w żaden sposób przyjęcia, że okoliczność ta została w sposób wyczerpujący wyjaśniona.

Powyższe wymaga uzupełnienia materiału dowodowego, tym bardziej, że z akt sprawy wynika, że był to główny zarzut mieszkańców miejscowości, w której planowana jest inwestycja. Nadto doświadczenie życiowe, jakie posiada każdy obywatel odnośnie realizacji takich inwestycji, wskazuje, że kwestie te wymagają zbadania w sposób szczególnie staranny. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organy ma uzupełnić braki w tym zakresie.

Ponadto, niezbędnym jest także ustalenie, czy przedstawione w raporcie warianty przedsięwzięcia odpowiadają kryteriom określonym w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. Zarówno organ I jak i II instancji w zakresie w jakim wymagana jest wiedza specjalistyczna nie może samodzielnie dokonywać ustaleń, może jedynie poddać ocenie czy ustalenia dokonane w ramach przeprowadzonego dowodu są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy na ich podstawie. W sytuacji uznania przez organ, że zachodzą braki w materiale dowodowym, można wezwać stronę do ich uzupełnienia. Sąd wskazuje przy tym, że niniejsze postępowanie ma charakter nie tylko wnioskowy, ale i jego zakres wytycza strona poprzez określenie konkretnych parametrów planowanej inwestycji, więc sama strona ma obowiązek dostarczenia materiału dowodowego niezbędnego dla uwzględnienia jej żądania i ponosi konsekwencje wadliwości takiego materiału.

Podsumowując, w okolicznościach niniejszej sprawy, Kolegium na podstawie art. 136 k.p.a., winno rozważyć - jeśli stwierdziło w tym zakresie deficyty - wezwanie autora raportu do złożenia wyjaśnień i przedłożenia stosownej dokumentacji w zakresie negatywnego oddziaływania emisji odorów i gazów na środowisko, a także oceny, czy przedstawione warianty odpowiadają kryteriom określonym w powołanym wyżej przepisie. W tym zakresie, Kolegium może przeprowadzić postępowanie dowodowe uzupełniające samodzielnie lub nakazać jego przeprowadzenie organowi I instancji.

Ostatnim spornym zagadnieniem, które sąd uznał jako niezasadną przesłankę wydania przez Kolegium zaskarżonej decyzji, jest kwestia zobowiązania Wójta Gminy Drelów do ponownego wyznaczenia obszaru oddziaływania inwestycji oraz określenia kręgu stron postępowania.

W ocenie sądu argumenty i konkluzja co do konieczności ponownego przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania w tym zakresie, są nieprawidłowe. Argumentacja Kolegium opiera się w głównej mierze na braku w aktach sprawy, wykazu bądź spisu, zawierającego imiona i nazwiska lub nazwy podmiotów z wymienionymi numerami należących do nich nieruchomości oraz określeniem jakie przysługują im prawa rzeczowe uprawniające do udziału w postępowaniu.

Zgodnie z art. 74 ust. 3a pkt 1–3 u.u.i.ś. przez obszar oddziaływania rozumie się przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu, działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska lub działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Z powyższej regulacji prawnej wynika, że nie można zrównywać znaczącego oddziaływania, o którym mowa w art. 74 ust. 3a pkt 3 u.u.i.ś. z przekroczeniem standardów jakości środowiska, bowiem do tej kwestii odnosi się bezpośrednio art. 74 ust. 3a pkt 2 u.u.i.ś., statuujący inną przesłankę uprawniającą do bycia stroną postępowania.

Sąd stwierdza, że na włączonej w poczet materiału dowodowego mapie w skali 1:2000 uwidoczniono przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic przewidywanego terenu na którym będzie realizowane przedsięwzięcie. Ponadto wszystkie nieruchomości znajdujące się na ww. mapie oznaczone są numerami ewidencyjnymi w jasny sposób. W ocenie sądu, opisane mapy spełniają wymogi przewidziane w art. 74 ust. 1 pkt 3 i 3a u.u.i.ś., co umożliwia przeprowadzenie przez Kolegium oceny, czy organ I instancji prawidłowo ustalił obszar oddziaływania inwestycji, a następnie na tej podstawie określił ilość stron postępowania, uznając, że jest ich więcej niż 10.

Mając jednocześnie na uwadze, że w aktach sprawy znajduje się wypis z rejestru gruntów jedynie w odniesieniu do działek nr ewid. [...] (właścicielem jest Gmina Drelów) oraz działek objętych inwestycją (nr ewid. [...] oraz nr ewid.[...]), a organ odwoławczy dysponuje wyżej opisaną mapą - to w ocenie sądu - nie ma przeszkód, aby w ramach postępowania wyjaśniającego w trybie art. 136 k.p.a., Kolegium pozyskało wypis z rejestru gruntów dotyczących działek będących w obszarze oddziaływania inwestycji. Następnie dysponując takimi danymi, Kolegiom może - w ramach własnej kompetencji - dokonać stosownej analizy i ocenić, czy organ I instancji prawidłowo uznał, że w niniejszym postępowaniu liczba stron w niniejszym postępowaniu przekracza wartość dziesięć. Dodatkowo, w nawiązaniu do uzupełnienia raportu o analizę uciążliwości odorowych, Kolegium może przeprowadzić analizę obszaru oddziaływania w oparciu o art. 74 ust. 3a u.u.i.ś. i ocenić, czy organ I instancji prawidłowo zastosował art. 74 ust. 3 u.u.i.ś. w zw. z art. 49 k.p.a., poprzez zawiadamianie stron postępowania o etapach postępowania oraz wydaniu decyzji w drodze obwieszczenia.

Nie budzi bowiem wątpliwości sądu, że jeżeli organ II instancji stwierdził w niniejszej sprawie potrzebę dokonania dodatkowych ustaleń w zakresie ustalenia prawidłowości przyznania przymiotu strony postępowania, to zobowiązany był poczynić je w ramach postępowania odwoławczego, a w razie potrzeby skorzystać z art. 136 k.p.a.

Sąd stwierdził, że Kolegium nie wykazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, aby organ I instancji prowadząc postępowanie zakończone decyzją z 23 stycznia 2023 r. dopuścił się naruszenia art. 6 i art. 8, art. 77, czy art. 107 § 3 K.p.a. Organ odwoławczy nie przedstawił również przekonywującej argumentacji z której wynikałoby, że organ I instancji oparł swą decyzję i jej uzasadnienie w oderwaniu od przepisów prawa i obowiązków organu administracji publicznej, w tym zasad praworządności i prawdy obiektywnej oraz art. 11 K.p.a.

Reasumując, sprzeciw zasługiwał na uwzględnienie, wydając bowiem decyzję, której dotyczy, organ II instancji zastosował art. 138 § 2 k.p.a. w sposób dowolny i nieuzasadniony okolicznościami sprawy, nie wykazując przy tym przewidzianych w nim przesłanek. Przy ocenie zaistnienia tych przesłanek w kontrolowanej decyzji, sąd miał na uwadze wiodącą zasadę dwukrotnego merytorycznego orzekania przez organy administracji.

Zgodnie z art. 64e p.p.s.a. sąd nie był uprawniony do badania meritum sprawy administracyjnej, nie mógł zatem przesądzić w tym postępowaniu o sposobie rozstrzygnięcia. Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu, z woli ustawodawcy, który tak ukształtował instytucję sprzeciwu, podlegało wyłącznie zastosowanie przez organ odwoławczy normy art. 138 § 2 k.p.a. Konstrukcja postępowania sądowego w rozpoznaniu sprzeciwu od decyzji kasacyjnej implikuje zatem daleko idące ograniczenia w zakresie sposobu i kryteriów dokonywanej przez sąd kontroli. Ograniczeniu, by nie powiedzieć wyłączeniu, uległa możliwość badania i weryfikacji przez sąd materialnoprawnych aspektów zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taka ocena stałaby się determinantą przyszłego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Kreowania takiej determinanty w postępowaniu prowadzonym pod nieobecność wszystkich podmiotów, których interesu prawnego jego wynik może dotyczyć i przy braku pełnej kontroli instancyjnej nie można pogodzić ani z podstawowymi zasadami porządku prawnego, ani z wymogami sprawiedliwości proceduralnej.

W konsekwencji kontrola decyzji kasacyjnej musi się sprowadzać do oceny, czy przy przyjętych przez organ odwoławczy założeniach materialnoprawnych przesłanki z art. 138 § 2 K.p.a. jawią się jako spełnione - natomiast to, czy owe założenia są trafne, pozostać musi kwestią otwartą. Weryfikacja tych założeń będzie mogła nastąpić dopiero w razie wniesienia skargi na decyzję merytoryczną.

Ponownie rozpatrując sprawę, obowiązkiem organu odwoławczego będzie przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136 § 1 i 2 in fine k.p.a.), a następnie powtórne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., w całości uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I sentencji wyroku).

O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącego koszt wpisu (100 zł).