Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 145/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 37ge, art. 37a
journal: Dz.U. 2022 poz 2483
law: Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sekretarz sądowy Marta Duda, Protokolant, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2024 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 8 stycznia 2024 r. znak: 1001-IUCKOD-2.4811.3417.2023.2 M500-2023-0484103 w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z 8 stycznia 2024 r., znak: 1001-IUCKOD-2.4811.3417.2023.2 M500-2023-0484103 nie uwzględnił sprzeciwu M. P. od wezwania z 12 października 2023 r. nr 1011-IUCKOD-1.4810.91226.2023.2 do wniesienia opłaty dodatkowej.

W uzasadnieniu organ administracji podniósł, że pismem z 12 października 2023 r. wezwał M. P. do wniesienia opłaty dodatkowej z tytułu naruszenia obowiązku wniesienia opłaty za przejazd z 7 maja 2023 r. o godzinie 23:40 po płatnym odcinku autostrady A2: węzeł Z.. Wezwanie doręczono skarżącemu 25 października 2023 r.

W sprzeciwie od wezwania skarżący oświadczył, że sprzeciwia się opłacie dodatkowej i wnosi o jej zwrócenie. Według skarżącego opłata dodatkowa za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą ma wszystkie cechy "administracyjnej kary pieniężnej" w rozumieniu art. 189b k.p.a. Od 1 lipca 2023 r. przepis stanowiący podstawę nałożenia opłaty dodatkowej (art. 37ge ustawy o autostradach płatnych oraz Krajowym Funduszu Drogowym) został przez ustawodawcę wykreślony.

Organ administracji przytoczył następnie treść art. 37a ust. 1, ust. 7, ust. 9 – 16 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2483 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o autostradach" oraz stwierdził, że regulacje te mają zastosowanie w przypadku przejazdu autostradą rozpoczętego przed dniem 1 lipca 2023 r. na mocy art. 9 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1193), powoływanej dalej jako "ustawa zmieniająca".

Na podstawie danych widniejących w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalił, że 7 maja 2023, tj. w dniu zarejestrowania przez system e-TOLL przejazdu skarżący był właścicielem pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Zgodnie zatem z ustawą o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym skarżący był zobowiązany do wniesienia należnej opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A2. Nie powinien był bowiem poruszać się płatnym odcinkiem autostrady A2 bez wykupionego biletu autostradowego dla pojazdu bądź prawidłowo działającej aplikacji umożliwiającej opłacenie przejazdu. Przed wjazdem na płatny odcinek autostrady A4 był umieszczony znak drogowy T-28 "Płatna", informujący o konieczności uiszczenia opłaty. Znak ten usytuowany był wraz ze znakiem D-9 "Autostrada". Znajomość tych znaków, podobnie jak przepisów o ruchu drogowym, jest obowiązkiem każdego kierującego pojazdem. Brak wiedzy o zmianach w sposobie opłat za autostrady nie zwalnia z konieczności wniesienia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady. Wprowadzeniu systemu e-TOLL towarzyszyła kampania informacyjna, która prowadzona była od marca 2021 r. Wszystkie informacje na temat wdrożenia systemu e-TOLL były umieszczane na dedykowanej stronie: etoll.gov.pl. Były one również przekazywane za pośrednictwem stron Ministerstwa Finansów oraz Szefa KAS. Od 24 czerwca 2021 r. rozpoczęto dystrybucję ulotek informacyjnych na placach poboru opłat na odcinkach autostrady A2 K.-S. i A4 W.S. Ulotki były wręczane kierowcom przez inkasentów w trakcie realizacji płatności manualnej, który to sposób funkcjonował do 30 listopada 2021 r. Na przełomie października i listopada 2021 r. rozpoczęła się kampania informacyjna. Od 1 listopada 2021 r. na bilbordach zlokalizowanych w okolicach zjazdów i wjazdów z autostrad A2 i A4 wyeksponowano informacje o zmianach w sposobie uiszczenia opłat za przejazd odcinkami objętymi systemem e-TOLL. Działania informacyjne podejmowały także jednostki administracji skarbowej, w tym 16 rzeczników izb administracji skarbowych, którzy na bieżąco przekazywali informacje mediom regionalnym, branżowym i portalom internetowym. W urzędach skarbowych, urzędach celno-skarbowych oraz w oddziałach celnych od początku listopada 2021 r. udostępnione zostały materiały informacyjne, które były również dostępne w miejscach dystrybucji biletu autostradowego. Od 29 października 2021 r. była prowadzona ogólnopolska kampania informacyjna w radio polegająca na emisji spotów w stacjach ogólnopolskich i regionalnych, w telewizji polegająca na emisji spotów w stacjach ogólnopolskich i tematycznych, kampania w Internecie z wykorzystaniem narzędzi takich jak Google Ads, GDN, You Tube, Facebook, portali internetowych oraz w internetowej aplikacji drogowej Janosik. Na znakach o zmiennej treści nad drogami w Polsce emitowane były komunikaty o objęciu systemem e-TOLL odcinków autostrad. Kampania promująca system poboru opłaty elektronicznej była mocno rozpowszechniona, prowadzona na dużą skalę i ogólnodostępna. Skarżący decydując się na przejazd bez zapłaty w formie biletu bądź bez zainstalowanej aplikacji naraził się na odpowiedzialność administracyjnoprawną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd autostradą płatną. Przejazd został zarejestrowany przez urządzenie kontrolne Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (SPOE KAS) na płatnym odcinku autostrady A2: węzeł Z 7 maja 2023 o godzinie 23:40 jako przejazd bez uiszczonej opłaty. Przejazd autostradą powinien by opłacony przed jego rozpoczęciem bądź do końca trzeciego dnia od dnia zakończenia przejazdu. Brak wniesienia wymaganej opłaty skutkuje nałożeniem opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł. Odstąpienie od naliczenia opłaty dodatkowej ma miejsce w przypadku, gdy na kierującego pojazdem podczas kontroli na drodze nałożona została kara grzywny w drodze mandatu karnego za brak ważnego biletu autostradowego lub brak prawidłowo funkcjonującego urządzenia lub systemu, zapewniających przekazywanie danych geolokalizacyjnych do SPOE KAS. W analizowanej sprawie okoliczności te nie wystąpiły. E-TOLL to system poboru opłat, który funkcjonował od 1 grudnia 2021 r. na państwowych odcinkach autostrad A2 i A4. To właśnie za jego sprawą zostały podniesione szlabany, a opłatę za przejazd wnosiło się za pośrednictwem systemu, aplikacji lub zakupu biletu autostradowego na wybranych stacjach. System ten zastąpił osoby pobierające opłatę. Znaki drogowe usytuowane przed wjazdem na płatne odcinki autostrady informujące o charakterze drogi były widoczne, a podniesione szlabany i puste miejsca poboru opłat nie świadczyły o nieodpłatnym odcinku autostrady.

Zdaniem organu administracji w sprawie nałożenia kary pieniężnej wystosowano wezwanie, nie wydano decyzji, dlatego też art. 189 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Wezwanie jest to pismo urzędowe nakazujące stawiennictwo w celu zapłaty za należność, dopełnienia formalności itp. Natomiast decyzja jest to akt administracyjny zewnętrzny wydany w trybie określonym w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych ustaw regulujących sferę indywidualnych praw i obowiązków obywateli. Nie ma tu zastosowania art. 189c k.p.a. bowiem, nie wydano decyzji w sprawie tylko skierowano wezwanie. Co więcej art. 9 ustawy zmieniającej stanowi, że w przypadku przejazdu autostradą na zasadach określonych w ustawie zmienianej w art. 1 rozpoczętego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Tak więc na podstawie tegoż artykułu wystosowano wezwanie 12 października 2023 r. dotyczące przejazdu 7 maja 2023 r.

Odnosząc się do kwestii wystąpienia nadpłaty z tytułu nienależnie pobranej opłaty za przejazdy 7 kwietnia 2022 r. oraz 9 czerwca 2022 r. organ administracji wskazał, że z wyjaśnień skarżącego wynika, że opłacił on przejazd za odcinek K-S, a dokonał przejazdu tylko na odcinku S-Z. Stwierdzenie nienależnie pobranej opłaty jest bezpodstawne, bowiem to skarżący w momencie zakupu biletu wybrał odcinek, po którym zamierzał się poruszać. Czynność ta nie następowała automatycznie. To do skarżącego należało wskazanie autostrady lub jej odcinka, za przejazd którym została pobrana opłata. Aby otrzymać zwrot niewykorzystanych środków finansowych pozostałych na koncie rozliczeniowym, należało złożyć pisemny wniosek z dyspozycją o taki zwrot. Do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia skarżący nie złożył takiego wniosku. W związku z powyższym za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą nałożono na skarżącego opłatę dodatkową na podstawie art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M P wniósł o jej uchylenie oraz o umorzenie postępowania i zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

1. naruszenie prawa procesowego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia – art. 107 k.p.a. i art. 189b k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie w zakresie w jakim organ nie uznaje wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej z 12 października 2023 r. za decyzję administracyjną nakładającą administracyjną karę pieniężną;

2. naruszenie prawa procesowego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia – art. 189c k.p.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niezastosowanie zasady stosowania ustawy względniejszej dla strony pomimo uchylenia przepisu ustawy, który był podstawą nałożenia administracyjnej kary pieniężnej;

3. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy – art. 1 pkt 4 ustawy zmieniającej poprzez jego błędne niezastosowanie;

4. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy – art. 9 ustawy zmieniającej poprzez jego błędną wykładnię i niezasadne przyjęcie, że przepis wyłącza możliwość zastosowania art. 189c k.p.a. do przejazdów autostradą rozpoczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej;

5. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy – art. 15 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w związku z art. 2 i art. 91 ust. 2 Konstytucji RP z 1997 r. poprzez dokonanie błędnej wykładni, odmowę zastosowania ustawy względniejszej (prioritas legis mitior) i zastosowanie sankcji administracyjnej w postaci administracyjnej kary pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie 28 maja 2024 r. skarżący oświadczył, że popiera skargę. Pełnomocnik organu administracji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.

Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 8 stycznia 2024 r. odmawiająca uwzględnienia sprzeciwu skarżącego od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą.

W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że 7 maja 2023 r. o godzinie 23:40 na płatnym odcinku autostrady A2 węzeł Z-P zarejestrowano przejazd pojazdem o łącznej DMC poniżej 3,5 t o numerze rejestracyjnym [...] stanowiącym własność skarżącego bez uiszczonej należnej opłaty za przejazd autostradą płatną.

Skarżący w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji i w skardze wniesionej do sądu nie zakwestionował powyższego stanu faktyczny w zakresie powyższych okoliczności związanych z przejazdem autostradą płatną bez uiszczenia opłaty.

Skarżący stanął jednak na stanowisku, że nie powinien zostać obciążony opłatą dodatkową, gdyż od 1 lipca 2023 r. przepis stanowiący podstawę nałożenia opłaty dodatkowej, tj. art. 37ge ustawy o autostradach nie obowiązuje. Został uchylony przez art. 1 pkt 4 ustawy zmieniającej. Według skarżącego organ winien uwzględnić art. 189c k.p.a. Wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej z 12 października 2023 r. stanowi decyzję administracyjną nakładającą karę pieniężną.

W ocenie sądu stanowisko skarżącego nie jest trafne.

Jak stanowi art. 9 ustawy zmieniającej w przypadku przejazdu autostradą na zasadach określonych w ustawie zmienianej w art. 1 rozpoczętego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Z przepisu tego w sposób nie budzący wynika, że z woli ustawodawcy do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy powołanej ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania przez skarżącego przejazdu bez uiszczenia należnej opłaty, tj. 7 maja 2023 r.

Zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy o autostradach, w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania spornego przejazdu, tj. 7 maja 2023 r. za przejazd autostradą są pobierane opłaty. W przypadku gdy opłaty za przejazd autostradą są pobierane w inny sposób niż określony w ust. 8 lub 9, autostrada wymaga dostosowania do ich poboru.

Jak stanowi art. 37a ust. 7 ustawy o autostradach do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany:

1) właściciel pojazdu albo

2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450, ze zm.), albo

3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym – zwany dalej "wnoszącym opłatę".

(art. 37a ust. 7 ustawy o autostradach płatnych).

Stosownie do art. 37a ust. 8 ustawy o autostradach opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, może być wniesiona:

1) w sposób przewidziany dla opłaty elektronicznej na podstawie danych geolokalizacyjnych przekazanych z urządzeń lub systemów, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych;

2) z wykorzystaniem usługi EETS w rozumieniu art. 4 pkt 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, na zasadach określonych w tej ustawie.

Przejazd autostradą, na której jest pobierana opłata, o której mowa w ust. 7, może być wykonywany na podstawie biletu na jeden przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zwanego dalej "biletem autostradowym", wydanego przed rozpoczęciem tego przejazdu. Opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, jest pobierana w momencie wydania biletu autostradowego (art. 37a ust. 9 ustawy o autostradach).

W myśl art. 37a ust. 28 ustawy o autostradach kierujący pojazdem:

1) nie rozpoczyna przejazdu autostradą lub jej odcinkiem w przypadku braku:

a) ważnego biletu autostradowego lub

b) prawidłowo funkcjonującego urządzenia lub systemu, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zapewniających przekazywanie danych geolokalizacyjnych do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS lub

c) urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, spełniającego wymagania określone w art. 16o ust. 1 pkt 2 tej ustawy;

2) podczas przejazdu autostradą lub jej odcinkiem nie może mieć w pojeździe zakrytych lub ozdobionych tablic rejestracyjnych lub nie może mieć z przodu lub z tyłu pojazdu znaków, napisów lub przedmiotów, które ograniczają czytelność tych tablic, oraz nie może umieszczać na pojeździe tablic rejestracyjnych w innych miejscach niż konstrukcyjnie do tego przeznaczone.

Natomiast zgodnie z art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł.

Zgodnie z art. 37ge ust. 5 ustawy o autostradach opłaty dodatkowej nie pobiera się, jeżeli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem zostanie wniesiona opłata za ten przejazd, w sposób określony w art. 37a ust. 9. Przepis art. 37a ust. 12 stosuje się, przy czym na bilecie autostradowym wskazuje się datę i godzinę przejazdu oraz autostradę lub jej odcinek, za który nie została wniesiona opłata za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7.

Przepis art. 37ge ust. 6 ustawy o autostradach płatnych stanowi z kolei, że opłaty dodatkowej nie pobiera się od wnoszącego opłatę, jeżeli na kierującego pojazdem została nałożona kara grzywny, o której mowa w art. 37gi, w drodze mandatu karnego.

Zdaniem sądu przepis art. 37a ust. 7 w związku z art. 37ge ust. 1 i 7 ustawy o autostradach należy wykładać w ten sposób, że zobowiązuje on do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, jak również pozwala dochodzić opłaty dodatkowej, od podmiotów w nim wskazanych. Z przepisów tych nie wynika, że opłata dodatkowa stanowi administracyjną karę pieniężną.

Należy zwrócić uwagę, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z 14 marca 2024 r., II GSK 1818/23 i II GSK 1819/23) prezentowany jest podgląd, który sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że jeżeli z art. 37a ust. 1 ustawy o autostradach wynika, że za przejazd autostradą są pobierane opłaty – w tym w sposób, o którym jest mowa w ust. 8 lub ust. 9, zaś wysokość opłaty za przejazd autostradą stanowi iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 37a ust. 5 – 6 w związku z art. 37e), to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że opłata ta ma charakter świadczenia wzajemnego, a mianowicie ponoszonego w zamian za przejazd pojazdu autostradą, a więc drogą I klasy technicznej przeznaczoną do szybkiego przemieszczania się pojazdów.

Wskazana funkcja opłaty, jako świadczenia wzajemnego, nie jest bez znaczenia dla oceny charakteru opłaty dodatkowej, należnej – jak stanowi art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach – za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7 (a mianowicie autostradą, za przejazd którą opłata jest pobierana przez Szefa KAS), w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym i pobieranej w wysokości 500 zł zwłaszcza, gdy podnieść, że jest ona pobierana jednorazowo, niezależnie od liczby dokonanych przejazdów autostradą lub jej odcinkiem, tym samym pojazdem, w trakcie jednej doby rozumianej jako okres od godziny 0.00 do godziny 24.00 w danym dniu (ust. 3 art. 37ge), a ponadto, że nie jest pobierana, jeżeli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem zostanie wniesiona opłata za ten przejazd, w sposób określony w art. 37a ust. 9, a mianowicie poprzez zakup biletu autostradowego ze wskazaniem daty i godziny przejazdu oraz autostrady lub jej odcinka, za który nie została wniesiona opłata (ust. 5 art. 37ge), ani też w sytuacji nałożenia kary grzywny na kierującego pojazdem w drodze mandatu karnego (ust. 6 art. 37ge), jak również, że w warunkach opisanych w ust. 9 art. 37ge przywołanej ustawy jest pobierana w niższej wysokości.

Jakkolwiek więc opłata dodatkowa jest pobierana w wysokości 500 zł, to jednak przywołane przepisy prawa nie uzasadniają kategoryczności twierdzenia o wyłącznie sankcyjnym, a tym samym represyjnym jej charakterze. Zwłaszcza, że w ich świetle – w tym również wobec kosztów ponoszonych w związku z poborem opłaty dodatkowej, które nie pozostają przecież bez wpływu na jej wysokość – opłata dodatkowa w dalszym ciągu realizuje również funkcję świadczenia wzajemnego, którego obowiązek poniesienia wynika z przejazdu pojazdem autostradą lub jej odcinkiem płatnym.

Uwzględniając, że opłata za przejazd autostradą, o której mowa art. 37a ust. 7 ustawy o autostradach – a mianowicie, autostradą, za przejazd którą opłatę pobiera Szef KAS – jest pobierana w sposób przewidziany dla opłaty elektronicznej na podstawie danych geolokalizacyjnych przekazanych z urządzeń lub systemów, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, z wykorzystaniem usługi EETS w rozumieniu art. 4 pkt 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, na zasadach określonych w tej ustawie lub w formie biletu autostradowego, który zawiera między innymi numer rejestracyjny pojazdu (art. 37a ust. 12 pkt 1), za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że opłata ta jest związana z przejazdem i ruchem konkretnego pojazdu autostradą lub jej odcinkiem płatnym.

Z zawartego w art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach odesłania wynika, że w postępowaniu o którym w nim mowa – a mianowicie w sprawie sprzeciwu oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie – co trzeba podkreślić – w zakresie nieuregulowanym w ustawie ustawy o autostradach oraz odpowiednio. Wobec tak określonego zakresu odesłania do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a ponadto wobec określonego ustawą o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym przedmiotu oraz trybu postępowania, które w związku z niewniesieniem opłaty za przejazd autostradą, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, jest inicjowane wezwaniem do wniesienia opłaty dodatkowej, od którego to wezwania przysługuje sprzeciw, a następnie – w razie jego nieuwzględnienia – wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że postępowanie to jest nie dość, że swoistą hybrydą – wyłącznie bowiem do etapu w sprawie sprzeciwu oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie określonym w 37gf ust. 5 przywołanej ustawy – to również – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – postępowaniem uproszczonym, determinowane jego przedmiotem.

W tym też kontekście przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) determinują normy prawa materialnego, które wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń, wyznaczając tym samym zbiór koniecznych do załatwienia sprawy prawnie relewantnych faktów. To one bowiem stanowią podstawę zwolnienia z obowiązku, czy też przyznania uprawnienia, nałożenia obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień.

Z tych względów w ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie nie mają zastosowania przepisy Działu IV Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące administracyjnych kar pieniężnych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji trafnie stwierdził, że w sprawie nie ma zastosowania art. 189c k.p.a., gdyż nie wydano decyzji nakładającej na skarżącego karę pieniężną tylko skierowano do niego wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej, która jak już wskazano, pełni funkcję świadczenia wzajemnego.

Skarżący zatem jako właściciel pojazdu nie może uwolnić się od obowiązku poniesienia opłaty dodatkowej za nieopłacony przejazd autostradą 7 maja 2023 r.

Okoliczności faktyczne zaistniałe w kontrolowanej sprawie uzasadniały nałożenie na skarżącego opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą płatną.

Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

a. kr