Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1126/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2007 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] marca 2007 r., nr [...], po ponownym rozparzeniu odwołania P. S.A. Oddział [...] w K., utrzymała w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę K. prawa własności nieruchomości, położonej w obrębie P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] stwierdziła nabycie z mocy prawa przez Gminę K. prawa własności nieruchomości, położonej w obrębie P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1202/06, wydanym na skutek skargi wniesionej przez P. S.A. w W., uchylił przedmiotową decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2006 r.

W tej sytuacji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając ponownie sprawę oceniła w pierwszej kolejności status prawny odwołującej się Spółki i uznała, że P. S.A w W. ma interes prawny do występowania w niniejszym postępowaniu komunalizacyjnym i tym samym przysługuje jej przymiot strony tego postępowania. Organ odwoławczy podkreślił, że P. S.A. domaga się uwłaszczenia spornym mieniem w odrębnie prowadzonym postępowaniu uwłaszczeniowym, a stroną postępowania administracyjnego dotyczącego nabycia nieruchomości jest również podmiot ubiegający się aktualnie o tę nieruchomość w innym postępowaniu, jak również podmiot któremu w świetle obowiązującego prawa przysługuje do niej roszczenie. Przymiot strony przysługuje ponadto z uwagi na dopuszczenie P. S.A. przez organy administracji do udziału w toczącym się postępowaniu. Niezależnie od tego, z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że niespełnienie przez określony podmiot ustawowych przesłanek do uzyskania mienia ogólnonarodowego w trybie komunalizacyjnym nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania dającej podstawę jego umorzenia, lecz jedynie brak podstaw do wydania decyzji pozytywnej dla strony.

Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i oceny odwołania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zaznaczyła, że odwołująca się Spółka swój tytuł prawny do spornej nieruchomości wywodzi z faktu przejęcia przez przedsiębiorstwo państwowe P. poaustriackich linii kolejowych według ich stanu z dnia 3 listopada 1918 r. oraz bezpośrednio z aktów normatywnych wydanych później, w tym ustawy z dnia 12 czerwca 1924 r. o zakresie działania Ministra Kolei Żelaznych (Dz. U. Nr 57, poz. 580), rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. z 1948 r., Nr 43, poz. 312), a nadto z uwagi na obowiązek wyłączenia z komunalizacji spornego składnika służącego wówczas infrastrukturze P. Zdaniem P. S.A. wyłączenie to winno nastąpić z mocy art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), a także wynikać ma z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03.

Odnosząc się do podniesionych zarzutów Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że stan faktyczny i własnościowy spornej nieruchomości objętej decyzją Wojewody Małopolskiego sprzed 27 maja 1990 r., określony jest w odpisie z księgi wieczystej nr [...]. Było to mienie Skarbu Państwa, pozostające najpierw w faktycznym władaniu kolei powiatowej transwersalnej, a potem P. Stan własnościowy tej nieruchomości przed 27 maja 1990 r. nie jest kwestionowany. Sporna natomiast jest kwestia należenia tego mienia przed dniem 27 maja 1990 r. - w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

W ocenie organu odwoławczego mieniem należącym wówczas (przed 27 maja 1990 r.) do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się pod zarządem innych niż państwo, państwowych osób prawnych (art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu wówczas obowiązującym – t.j. Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74).

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zaznaczyła, że przedsiębiorstwo państwowe P. zostało utworzone w roku 1926. Z treści obowiązującego w tamtym czasie art. 4 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe wynika, że przedsiębiorstwo P. prowadząc eksploatację wszystkich linii kolejowych zarządzanych dotąd przez Ministerstwo Komunikacji obejmuje w zarząd i użytkowanie cały majątek nieruchomy. Natomiast z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP (Dz. U. Nr 26, poz. 138) obowiązującej w dniu 27 maja 1990 r. wynika, że mienie P. stanowiła wówczas wydzielona część mienia ogólnonarodowego (ust. 1 tego artykułu).

Zarówno obejmowanie przez państwowe osoby prawne (w tym przedsiębiorstwa państwowe) jak i wydzielanie oraz przekazywanie im przez właściwy organ, państwowych nieruchomości gruntowych w zarząd następowało w tamtym czasie – przed dniem 27 maja 1990 r. – w trybie określonym art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a wcześniej w użytkowanie na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz.159), które przeszło potem w zarząd, czy jeszcze wcześniej na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 27, poz. 197 ze zm.) oraz w trybie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 47 poz. 354).

Ponadto zarząd nieruchomością był przed 27 maja 1990 r. ustanawiany wyłącznie dla konkretnie oznaczonego składnika nieruchomego (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r., III CZP 81/93, OSNCA z 1994 r., Nr 2, poz. 27).

W rezultacie powyższego, zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, prawa zarządu sporną nieruchomością nie można skutecznie ani domniemywać ani wywodzić bezpośrednio z ogólnie obowiązującego aktu normatywnego, nieprzewidującego ustanowienia prawa zarządu z mocy samego prawa, czy też wiązać tylko z faktycznym jej posiadaniem bądź władaniem przez P.

Organ odwoławczy zaznaczył, że P. od samego początku swego istnienia miały obowiązek ewidencjonowania nieruchomości w trybie uregulowanym rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 września 1932 r. o wpisywaniu do ksiąg wieczystych na rzecz Skarbu Państwa, prawa własności nieruchomości państwowych będących w zarządzie przedsiębiorstwa PKP (Dz. U. Nr 81, poz.714). Zatem ewentualne orzekanie (lub decyzyjne ustalanie) obecnie i przez organy właściwe wyłącznie w postępowaniu komunalizacyjnym, które składniki nieruchome były wtedy w zarządzie, a które nie były, stanowiłoby działanie realizowane przez organ niewłaściwy i z mocą wsteczną, a więc w konsekwencji dotknięte byłoby najwyższym stopniem wadliwości (art. 156 § 1 pkt 1 i 2 kpa). Decydował wówczas o tym terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Dla spornej nieruchomości strona odwołująca się żadnego dokumentu na tę okoliczność nie przedłożyła. Takiego prawa nie dają również dokumenty i decyzje ustalające lub aktualizujące opłaty z tytułu użytkowania lub zarządu danego mienia.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła ponadto, że przedsiębiorstwo państwowe P. nie zostało objęte wykazem przedsiębiorstw państwowych, których mienie nie podlega komunalizacji (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. – Dz. U. Nr 51, poz. 301). Przedsiębiorstwo to nigdy nie było i nie jest również obecnie organem ani podmiotem występującym w imieniu Skarbu Państwa, czy też reprezentującym jego interesy między innymi w postępowaniu komunalizacyjnym.

W konsekwencji mienie będące wtedy tylko w faktycznym posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego P. nie podlega wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa i nie ma do tego przedsiębiorstwa państwowego zastosowania także art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z ust. 2 tego artykułu powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Organ podkreślił, że również z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r., K 30/03 wynika, iż nie tylko wydane przed 27 maja 1990 r., ale również późniejsze regulacje ustawowe odnoszące się do mienia P., w tym podlegającego komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji – nie dotyczą komunalizacji mienia (gruntów), o których mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czyli nie dotyczą konkretnych składników pozostających przed dniem 27 maja 1990 r. poza zarządem P., a które w efekcie należały do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej sporna nieruchomość, jako niepodlegająca wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa i należąca wtedy w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, stała się z dniem 27 maja 1990 r. mieniem komunalnym.

Organ zaznaczył ponadto, że rezultat postępowania komunalizacyjnego stanowi zagadnienie wstępne w stosunku do postępowania uwłaszczeniowego, ponieważ skutki tego pierwszego następują z dniem 27 maja 1990 r., a tego drugiego później – z dniem 5 grudnia 1990 r.

Z tego względu, w ocenie organu drugiej instancji, przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP, w tym między innymi jej art. 34 i art. 34a oraz art. 5 nowelizującej ją ustawy z dnia 28 marca 2003 r., które weszły w życie po dniu 27 maja 1990 r. nie mogą dotyczyć mienia podlegającego komunalizacji w oparciu o art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły P. S.A. w W.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa w związku z art. 136 kpa, art. 107 § 1 i 3 kpa, art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) oraz art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.).

W obszernym uzasadnieniu skargi wskazano między innymi, że przedsiębiorstwo państwowe P. w dniu 27 maja 1990 r. było przedsiębiorstwem państwowym utworzonym w celu zarządzania i eksploatacji państwowych kolei użytku publicznego (art. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" - Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.), które gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewniało jego ochronę (art. 16 powołanej ustawy). Zgodnie z art. 46 ust. 2 tej ustawy funkcję organu założycielskiego dla przedsiębiorstwa państwowego P. wykonywał Minister Transportu Żeglugi i Łączności. Wykonywane przez przedsiębiorstwo państwowe P. w dniu 27 maja 1990 r. zadania w zakresie przewozu osób i rzeczy oraz świadczenie usług związanych z przewozem (art. 6 pkt 1 ustawy) miały zatem charakter zadań publicznych. Mienie zaś przedsiębiorstwa zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" stanowiło część mienia ogólnonarodowego, a w skład którego wchodziły środki nabyte w toku działalności przedsiębiorstwa. Wobec czego nieruchomości P. podlegały naczelnemu organowi administracji i pozostawały w jego dyspozycji. Przedsiębiorstwo P. działało zatem na podstawie odrębnych regulacji ustawowych, jako przedsiębiorstwo użyteczności publicznej o zasięgu ogólnokrajowym. Tym samym – zdaniem strony skarżącej – grunty P. nie należały do rad narodowych i terenowych organów administracji, stanowiły inne mienie w rozumieniu art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej.

Skarżąca Spółka powołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03, z którego wynika, że grunty, które w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowały się w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów nie stały się własnością gminy z mocy prawa. Grunty te pozostały własnością Skarbu Państwa. Gminy zaś mogły starać się o ich przekazanie przez okres 13 lat.

W ocenie skarżącej negatywną przesłanką komunalizacji nieruchomości Skarbu Państwa wprowadzoną przepisami ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP jest posiadanie ich przez P. w dniu 5 grudnia 1990 r. Podkreślono, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, iż dla ustalenia zarządu nie ma znaczenia nabycie tytułu do nieruchomości z mocy samego prawa.

Podniesiono ponadto, że sporna nieruchomość na mocy ustawy z dnia 12 czerwca 1924 r. o zakresie działania Ministra Kolei Żelaznych (Dz. U. Nr 57, poz. 580) objęta została zarządem Ministra Kolei Żelaznych, a następnie na mocy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. (Dz. U. Nr 97, poz. 568) objęta została z mocy prawa zarządem przedsiębiorstwa państwowego P. Fakt, że zarząd ten nie został ujawniony w księdze wieczystej nr [...] nie wpływa na walory dowodowe wpisu w lwh. Bezprzedmiotowe są zatem wywody Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej o obowiązku ewidencjonowania nieruchomości w trybie uregulowanym rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 września 1932 r. o wpisywaniu do ksiąg wieczystych na rzecz Skarbu Państwa, prawa własności nieruchomości państwowych będących w zarządzie przedsiębiorstwa PKP.

Strona skarżąca podniosła, że organ drugiej instancji nie dokonał żadnych ustaleń na okoliczność objęcia przez stronę odwołującą nieruchomości we władanie. Nie wyjaśnił także statusu tego mienia, a także podstawy jego nabycia przez P. Dodatkowo w oparciu o nieprawidłową wykładnię art. 34 i art. 34 a ustawy o komercjalizacji nie zbadał, czy w stanie faktycznym sprawy występuje negatywna przesłanka komunalizacji mienia.

W tej sytuacji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sadu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Na wstępie podkreślić należy, że przedmiotem decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2007 r., utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] marca 2006 r., jest komunalizacja mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy tj. w dniu 27 maja 1990 r.

W myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Podstawowym zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie stanu prawnego i faktycznego spornej nieruchomości, a przede wszystkim ustalenie, czy w dacie 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe P. dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości, co by wykluczało możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez przedsiębiorstwo państwowe P. było jedynie władztwem faktycznym.

Zaznaczyć należy, że ustalenie stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. musi być w sposób oczywisty oparte o obowiązujące w tym dniu przepisy. Powoływanie się zatem przez stronę skarżącą na przepisy art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) i skutków poszczególnych regulacji zawartych w tej ustawie, dla oceny stanu prawnego komunalizowanej nieruchomości, jest w tym postępowaniu całkowicie chybione. Przepisy powołanej ustawy, która weszła w życie po dniu 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego aktualnie własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czyli decyzjami konstytutywnymi, nie mogą natomiast odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym.

W kwestii znaczenia przepisu art. 34a dla procesu komunalizacji wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03 wskazując, że art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720) - który wprowadza przepis art. 34a - odnosi się do postępowań o przekazaniu mienia gminom wyłącznie w oparciu o unormowania art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej, czego konsekwencją jest umorzenie postępowań komunalizacyjnych przewidziane w art. 5 ustawy nowelizującej z dnia 28 marca 2003 r. Przepis art. 34a nie dotyczy natomiast niezakończonych postępowań komunalizacyjnych, które zostały wszczęte na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, tj. w przypadkach komunalizacji z mocy prawa.

W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie zasadnie przyjęły, że na dzień 27 maja 1990 r., z którym ustawa komunalizacyjna wiąże skutek w postaci przejścia na właściwe gminy prawa do mienia ogólnonarodowego spełniającego przesłanki określone w art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy, P. nie legitymowało się tytułem prawnym do spornej nieruchomości, którego istnienie uniemożliwiałoby komunalizację.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała jedynie we władaniu P.

Zauważyć trzeba, że obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r., Nr 14, poz. 74 ze zm.) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób.

Stosownie do art. 38 powołanej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie z art. 87 ust. 2 powołanej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać z sposób dorozumiany.

Stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu.

Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego.

Zaznaczyć trzeba, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej, stosownie do którego składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1 - 3 ustawy, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych, wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14.

Określenie "należące" do przedsiębiorstw państwowych oznaczało należenie mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym, to jest posiadanie określonego tytułu prawnego, którego P. do przedmiotowej nieruchomości nie posiadało. Również w wykazie objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301) przedsiębiorstwo państwowe "P." nie zostało ujęte.

Zgodzić się ponadto należy ze stanowiskiem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, że prawa zarządu P. do spornej nieruchomości nie sposób wywieść z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego "P.". W szczególności skutek taki nie wynika z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.), zgodnie, z którym mienie P. stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, mienie to stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez P. w toku jego dalszej działalności, P. gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie oraz wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych. Z powołanego przepisu nie wynikało, aby miał on ustanawiać z mocy prawa zarząd na rzecz P. w stosunku do konkretnych nieruchomości albo choćby potwierdzać ustanowiony uprzednio zarząd P. Zarząd ten musiał, jak to już wyżej wskazano, jednoznacznie wynikać z decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów szczególnych, regulujących gospodarowanie nieruchomościami państwowymi.

Brak po stronie P. tytułu prawnorzeczowego do spornej nieruchomości powoduje, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej i tym samym nieruchomość ta podlega komunalizacji z mocy prawa.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W ocenie Sądu Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrzyła całokształt materiału dowodowego i dokonała prawidłowej oceny przesłanek komunalizacji w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniła zajęte stanowisko. Rozpoznając przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ administracji powołanych w skardze przepisów kpa.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.