Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1043/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 61 § 1 pkt 4 i § 9 pkt 2, art. 80
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Go 47/19 w sprawie ze skargi Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 8 listopada 2018 r. nr 0801-IEE.711.53.2018.8 w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: WSA lub Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 47/19 - w sprawie ze skargi Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze (dalej: organ lub Dyrektor IAS) z dnia 8 listopada 2018 r., nr 0801-IEE.711.53.2018.8 w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego – uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sulęcinie z 22 lutego 2018 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor IAS, w której zaskarżył orzeczenie w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zarzucono:

A. Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1) art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 80 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 oraz art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. i błędne przyjęcie, iż zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest równoznaczne z "fizycznym" zajęciem środków pieniężnych znajdujących się na rachunku i w konsekwencji błędne przyjęcie przez WSA, iż organ egzekucyjny bezpodstawnie obciążył zobowiązanego opłatą wyliczoną na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. gdyż nie można uznać, że w toku egzekucji doszło do zajęcia wierzytelnością ponieważ na zajętym rachunku bankowym nie było żadnych środków pieniężnych, a dopiero w momencie wpływu należności na rachunek bankowy kwota ta staje się wierzytelnością przysługującą właścicielowi rachunku od banku, w sytuacji gdy prawidłowa wykładania art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 80 § 1 powinna doprowadzić WSA do wniosku, że iż zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego to zajęcie stricte tej wierzytelności z rachunku bankowego, co nie jest równoznaczne z "fizycznym" zajęciem środków pieniężnych znajdujących się na rachunku, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako że dokonanie prawidłowej wykładni w/w prawa materialnego doprowadziłoby WSA do prawidłowego przyjęcia, iż organ egzekucyjny prawidłowo obciążył zobowiązanego opłatą wyliczoną na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., jako że organ dokonał prawidłowego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 80 § 1 u.p.e.a. i w konsekwencji WSA nie stwierdziłby naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i nie uchyliłby postanowień w niniejszej sprawie, zaś gdyby Sąd I instancji dokonał właśnie takiej prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wówczas bezzasadnie nie naruszył w/w przepisów i wydałby wyrok odmiennej treści, tj. oddalający skargę;

2) art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 9 pkt 4 oraz art. 80 § 1 i art. 80 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 oraz art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne niezastosowanie art. 80 § 2 oraz art. 64 § 9 pkt 4 u.p.e.a. stanowiących iż zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1 i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia, a obowiązek uiszczenia opłat powstaje za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności - z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, w sytuacji gdy w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy w/w przepisy art. 80 § 2 u.p.e.a. oraz art. 64 § 9 pkt 4 u.p.e.a. powinny zostać zastosowane, jako że w przypadku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, opłata jest pobierana bez względu na to, czy na rachunku znajdowały się środki, czy też nie, a dla dokonania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wystarczające jest doręczenie stosownego zawiadomienia bankowi, a stan środków na rachunku bankowym nie jest przesłanka dokonania zajęcia i pozostaje bez znaczenia dla oceny skuteczności tego zajęcia, co jest zgodne z brzmieniem art. 80 § 1 u.p.e.a., i znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako że WSA stwierdzając brak podstaw do obciążenia wierzyciela opłatą za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, oparł się wyłącznie na brzmieniu art. 80 § 1 u.p.e.a., pomijając całkowicie przepis art. 80 § 2 oraz art. 64 § 9 pkt 2 tej ustawy, co doprowadziło Sąd I instancji do błędnych ustaleń i wniosków, że należy podzielić stanowisko strony skarżącej, że organ egzekucyjny bezpodstawnie obciążył zobowiązanego opłatą, wyliczoną na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., jako że nie można bowiem uznać, że w toku egzekucji doszło do zajęcia wierzytelności, ponieważ na zajętym rachunku bankowym nie było żadnych środków pieniężnych, zaś prawidłowe zastosowanie w/w przepisów doprowadziłoby WSA do wniosku, że dla dokonania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wystarczające jest doręczenie stosownego zawiadomienia bankowi, a stan środków na rachunku bankowym nie jest przesłanką dokonania zajęcia i pozostaje bez znaczenia dla oceny skuteczności tego zajęcia, a prawidłowe zastosowanie w/w przepisów doprowadziłoby WSA do prawidłowego przyjęcia, iż organ egzekucyjny prawidłowo obciążył zobowiązanego opłatą wyliczoną na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a, jako że organ dokonał prawidłowego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 80 § 1 u.p.e.a. i w konsekwencji WSA nie stwierdziłby naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i nie uchyliłby postanowień w niniejszej sprawie, zaś gdyby Sąd I instancji dokonał właśnie takiej prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wówczas bezzasadnie nie naruszył w/w przepisów i wydałby wyrok odmiennej treści, tj. oddalający skargę.

B. Naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 3 § 1 i § 2, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151 i art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 80 § 1 u.p.e.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne uznanie i przyjęcie przez Sąd I instancji - w wyniku niewłaściwej kontroli działania organu – że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 80 § 1 u.p.e.a. oraz że zachodzi konieczność uwzględnienia przez organ egzekucyjny przy ponownym rozpoznaniu sprawy oceny prawnej w kwestii wykładni i przesłanek stosowania w sprawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. zawartą w wyroku Trybuła Konstytucyjnego sygn. akt SK 31/14 z dnia 28 czerwca 2016 r., a w związku z tym istniała konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. a w konsekwencji - błędne niezastosowanie przez Sąd I instancji przewidzianych ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi środków w postaci oddalenia skargi, w sytuacji gdy akt sprawy oraz analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy jednoznacznie wynika, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 80 § 1 u.p.e.a. oraz że nie zachodzi konieczność uwzględnienia przez organ egzekucyjny przy ponownym rozpoznaniu sprawy oceny prawnej w kwestii wykładni i przesłanek stosowania w sprawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. zawartej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 31/14 z dnia 28 czerwica 2016 r., w konsekwencji brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a w konsekwencji - Sad I instancji blednie nie zastosował przewidzianych ustawą p.p.s.a. środków w postaci oddalenia skargi, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako że prawidłowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz wzięcie przez Sąd I instancji pod uwagę całego materiału zgromadzonego w sprawie oraz prawidłowa analiza stanu faktycznego i prawnego sprawy, jego prawidłowa ocena przez WSA oraz brak naruszenia w/w przepisów postępowania przez WSA, powinna doprowadzić Sąd I instancji do wniosku, że organ prawidłowo ustalił, że w niniejszej sprawie należało utrzymać w mocy postanowienie organu I instancji, jako że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 80 § 1 u.p.e.a. oraz że brak podstaw do uwzględnienia przez organ egzekucyjny przy ponownym rozpoznaniu sprawy oceny prawnej w kwestii wykładni i przesłanek stosowania w sprawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. zawartej w wyroku Trybuła Konstytucyjnego sygn. akt SK 31/14 z dnia 28 czerwca 2016 r., jako że na skutek wydania przez Trybunał Konstytucyjny w/w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 nie doszło do wyeliminowania z porządku prawnego przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., a tym samym wyrok jest jedynie nakazem dla ustawodawcy do zmiany wskazanych przepisów w zakresie wynikającym z jego sentencji, a w konsekwencji zaskarżone postanowienie w pełni odpowiada prawu i stąd zaistniały podstawy do oddalenia skargi w całości, zaś gdyby Sąd I instancji dokonał właśnie takiej prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wówczas bezzasadnie nie naruszył w/w przepisów i wydałby wyrok odmiennej treści, tj. oddalający skargę.

W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi. Wniesiono też o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i rozpoznaniu skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w jej petitum.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do - niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a - oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże).

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Są to dwie odrębne podstawy kasacyjne, które nie podlegają łączeniu, ponieważ odnoszą się do różnego rodzaju uchybień.

Skargę kasacyjną oparto o obie podstawy.

Wyartykułowane zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego sformułowane w skardze kasacyjnej mają komplementarny charakter. Taki sposób sformułowania zarzutów uprawnia Naczelny Sąd Administracyjny do łącznego ich rozpoznania. Są to zarzuty nieusprawiedliwione.

Skarżący kasacyjnie w ramach zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego stara się wykazać, że prawidłowa wykładnia i zastosowanie wskazywanych przez niego przepisów u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że dla skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wystarczające jest doręczenie stosownego zawiadomienia bankowi, gdyż stan środków finansowych na rachunku bankowym nie jest przesłanką dokonania zajęcia wierzytelności na rachunku i pozostaje bez jakiegokolwiek znaczenia - nie tylko dla skuteczności zastosowania tego środka, ale też - co istotne - dla powstania obowiązku uiszczenia opłaty egzekucyjnej (za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego), a wraz z nim zaistnienia podstaw do jej naliczenia. W ramach zaś zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazuje, iż Sąd I instancji dokonał niewłaściwej kontroli działania organu uznając, że doszło do naruszenia prawa materialnego oraz błędnie uznał, że zachodzi konieczność uwzględnienia przez organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy oceny prawnej w kwestii wykładni i przesłanek stosowania w sprawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 31/14.

Wstępnie wskazania wymaga, że stan faktyczny sprawy nie jest sporny. Mianowicie organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, na które składały się wyliczone opłata manipulacyjna oraz opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w sytuacji, gdy dochodzona należność nie została wyegzekwowana.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż w przywołanym przez Sąd I instancji wyroku Trybunału Konstytucyjnego (TK) z 28 czerwca 2016 r. w sprawie SK 31/14, Trybunał orzekł że: "1. Art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016r., poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 2. Art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 3. Art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 4. Art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji."

W wyroku tym TK wskazał, że brak określenia górnej granicy analizowanych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą, chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał zauważył też, że w ujęciu materialnym opłaty te są zbliżone do podatku, co oznacza, że należy je interpretować ściśle, zgodnie z intencją ustawodawcy konstytucyjnego, w tym z wyrażoną w art. 217 Konstytucji RP konstytucyjną zasadą określoności ustawowej.

W u.p.e.a. ustawodawca odrębnie uregulował sposób obliczania opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej od momentu powstania obowiązku ich uiszczenia. W stanie prawnym po wydaniu wyroku TK w sprawie SK 31/14 oznacza to konieczność naliczenia opłaty egzekucyjnej w kwocie adekwatnej do nakładu pracy i wydatków jakie poniósł organ przy zastosowaniu określonego środka egzekucyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę podziela zapatrywania prezentowane w orzecznictwie wskazujące na brak podstaw do naliczania opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w przypadku braku skutecznego zajęcia rachunku bankowego ze względu na brak środków pieniężnych na koncie. Wykładnia przywołanego przepisu prowadzi do wniosku, że opłata egzekucyjna z tytułu zajęcia wierzytelności pieniężnej może być naliczona przez organ egzekucyjny jedynie wówczas, gdy na zajętym przez organ rachunku bankowym są środki pieniężne. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym wyrażany jest pogląd, że opłata egzekucyjna, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych (tak np. w wyrokach NSA z: 30 maja 2019 r., II FSK 613/19; 12 lutego 2019 r., II FSK 3379/18; 20 marca 2018 r., II FSK 778/16; 6 kwietnia 2017 r., II FSK 693/15; 10 kwietnia 2018 r., II FSK 914/16, I GSK 2918/18). Okoliczność ta nie ma jednak bezpośredniego wpływu na samo określenie momentu powstania obowiązku jej uiszczenia. Moment powstania obowiązku pozostaje ten sam. W dalszym ciągu sytuacją, od której jest uzależnione pobranie opłaty egzekucyjnej jest zajęcie wierzytelności.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 64 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 9 pkt 2 (w petitum skargi kasacyjnej błędnie wskazanego pkt 4 tej regulacji; pkt 2 § 9 wskazano w uzasadnieniu skargi) oraz art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a. należy wskazać, że zaprezentowane w zaskarżonym wyroku rozumienie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie może być podważane przez nawiązanie do 64 § 9 pkt 2 czy art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a.

Należy zauważyć, że zarówno w art. 64 § 1 pkt 4 jak i art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a. ustawodawca posłużył się zwrotem "zajęcie wierzytelności". Zgodnie z pierwszym z przywołanych przepisów: Organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w następującej wysokości, z zastrzeżeniem art. 64d: za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Natomiast art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a. stanowi: Obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w § 1 i 6, powstaje: za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności - z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.

W art. 80 i nast. u.p.e.a. przewidziano wprost, opisując procedurę zastosowania środka egzekucyjnego, że polega on na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Nie jest to wobec powyższego "zajęcie rachunku bankowego". Nie można się jednak zgodzić z twierdzeniem skarżącego kasacyjnie, że w przypadku zastosowania tego środka egzekucyjnego opłata jest pobierana bez względu na to czy na rachunku znajdowały się środki czy nie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w art. 80 § 2 mowa jest o "zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego", co potwierdza, że warunkiem zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jest istnienie na zajętym rachunku bankowym środków pieniężnych (v. wyroki NSA z: 6 kwietnia 2017r., II FSK 693/15; 10 kwietnia 2018r., II FSK 914/16; 20 marca 2018 r., II FSK 778/16, 12 lutego 2019r., II FSK 3379/18 oraz 28 maja 2020r., I GSK 1902/19).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji, że w okolicznościach sprawy brak było podstaw do pobrania opłaty egzekucyjnej.

Wobec braku uzasadnienia do części wskazanych w petitum skargi kasacyjnej jako naruszone przepisów p.p.s.a. nie zasługiwały one na rozpoznanie. W odniesieniu zaś do tych, których dotyczy uzasadnienie, NSA stwierdza, że Sąd I instancji nie naruszył art. 153 p.p.s.a., w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zaskarżony wyrok zawiera zarówno ocenę prawną, jak i wskazówki dla organu co do dalszego postępowania z uwzględnieniem przywołanego wcześniej wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Dotychczasowe ustalenia determinują uznanie jako niezasadnych zarzutów naruszenia art. 151 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., które to przepisy mają charakter wynikowy. Dopiero bowiem ewentualne naruszenie przepisów powiązanych z ww. uregulowaniami (co nie miało miejsca w sprawie) decyduje o zasadności takich zarzutów.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.