Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1254/98
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 1999-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 2, art. 47 ust. 2
journal: Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 czerwca 1984 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Teza: Sąd rozpatrujący sprawę nie podziela poglądu według którego brak pozwolenia na użytkowanie i zasiedlenie wyłącza zameldowanie osób posiadających uprawnienia. Ewidencja ludności pełni funkcję rejestracyjną to znaczy, iż przepisy meldunkowe służą przede wszystkim rejestracji faktycznego miejsca pobytu obywateli. Stąd też sytuacje wyłączające zameldowanie w miejscu faktycznego pobytu winny być ściśle określone. Tymczasem ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ nie wiąże możności zameldowania z czynnościami typowymi dla prawa budowlanego, które z kolei nie zawierają odniesień do zagadnień ewidencji ludności.

TEZY

Sąd rozpatrujący sprawę nie podziela poglądu według którego brak pozwolenia na użytkowanie i zasiedlenie wyłącza zameldowanie osób posiadających uprawnienia. Ewidencja ludności pełni funkcję rejestracyjną to znaczy, iż przepisy meldunkowe służą przede wszystkim rejestracji faktycznego miejsca pobytu obywateli. Stąd też sytuacje wyłączające zameldowanie w miejscu faktycznego pobytu winny być ściśle określone. Tymczasem ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ nie wiąże możności zameldowania z czynnościami typowymi dla prawa budowlanego, które z kolei nie zawierają odniesień do zagadnień ewidencji ludności.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 22 października 1999r. sprawy ze skargi Krystyny K.-P. na decyzję Wojewody S. z dnia 5 czerwca 1998 r. (...) w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania - uchyla zaskarżoną decyzję, (...).


UZASADNIENIE

Po przeprowadzeniu - na wniosek Andrzeja P. - postępowania administracyjnego Wójt Gminy S. C. decyzją z dnia 26 lutego 1996 r. orzekł o odmowie wymeldowania z pobytu stałego Krystyny K.-P. z budynku położonego w S. C. 30a.

W wyniku odwołania Andrzeja P. Wojewoda S. decyzją z dnia 29 marca 1996 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i uchylił czynność materialno-techniczną polegającą na zameldowaniu w dniu 27 listopada 1989 r. Krystyny K.-P.

Po złożeniu na powyższą decyzję skargi przez Krystynę K.-P. - Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w S. wyrokiem z dnia 19 czerwca 1997 r. SA/Sz 697/96 uchylił zaskarżoną decyzję, bowiem organ odwoławczy orzekał w sprawie, która nie była przedmiotem odwołania i postępowania przed organem 1 instancji.

Pismem z dnia 16 grudnia 1997 r. Andrzej P. wniósł o uchylenie czynności materialno-technicznej tj. zameldowania Krystyny K.-P. w nieruchomości przy ul. S. 30a podnosząc, że zameldowanie "nastąpiło z naruszeniem przepisów, mianowicie budynek nie spełniał wymogów technicznych".

Wojewoda S. decyzją z dnia 13 stycznia 1998 r. uchylił w całości decyzję organu 1 instancji z 20 lutego 1996 r. stwierdzając w uzasadnieniu, że przedmiotem postępowania była sprawa o wymeldowanie Krystyny K.-P. z pobytu stałego w budynku, który w chwili dokonania tej czynności nie nadawał się do zamieszkiwania. Zatem w myśl art. 47 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przedmiotem sprawy winna być nie kwestia wymeldowania, lecz uchylenie wadliwie dokonanego zameldowania.

Wójt Gminy S. C. decyzją z dnia 3 kwietnia 1998 r. na podstawie art. 47 ust. 2 w związku z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ odmówił uchylenia czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu Krystyny K.-P. na pobyt stały w S. C. 30a.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że Krystyna K.-P. w momencie zameldowania zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu z mężem Andrzejem P. Przez okres 4 lat wspólnego zamieszkiwania z żoną Andrzej P. nie kwestionował uprawnień do przebywania w lokalu. Ponieważ w dacie zameldowania Krystyny K.-P spełnione były wszystkie warunki niezbędne do dokonania czynności zameldowania a mianowicie:

- zamieszkiwała ona w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego pobytu w nim,

- przedłożyła wymagane art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych potwierdzenie uprawnień do przebywania w lokalu,

- lokal istniał, jest to budynek parterowy położony w bezpośrednim sąsiedztwie urzędu,

- zgłoszone dane nie budziły wątpliwości, to tym samym dokonanie czynności zameldowania było prawidłowe.

W odwołaniu od tej decyzji Andrzej P. podniósł, że Krystyna K.-P. nie posiadała i nadal nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu. Nigdy jako właściciel nieruchomości nie podpisał wniosku meldunkowego akceptującego zameldowanie Krystyny K.-P. O fakcie zameldowania odwołujący dowiedział się przypadkowo w styczniu 1996 r. Jego zdaniem "stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy prawo budowlane zameldowanie nie powinno nastąpić".

Wojewoda S. decyzją z dnia 5 czerwca 1998 r. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa oraz art. 47 ust. 2 w związku z art. 9 ust. 2 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ uchylił w całości decyzję organu 1 instancji oraz uchylił czynność materialno-techniczną polegającą na zameldowaniu Krystyny K.-P. na pobyt stały w budynku położonym w S. C. 30a.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Andrzej P. Aktem notarialnym z dnia 6 czerwca 1989 r. nabył działkę gruntu wraz z budynkiem gospodarczym.

W dniu 22 czerwca 1989 r. została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę na tej działce budynku mieszkalnego. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że Andrzej P. posiada na działce zakład naprawy pojazdów z prowizorycznie wydzieloną częścią mieszkalno-usługową. Krystyna K.-P. została zameldowana w przedmiotowej nieruchomości w budynku gospodarczym w prowizorycznie wydzielonej części mieszkalno-usługowej, co wynika z zeznań z 15 lutego 1996 r. i 12 lutego 1998 r.

Dowodem na to, że została zameldowana w budynku nie przystosowanym na pobyt ludzi jest notatka podinspektora Kazimierza N. z dnia 6 marca 1996 r. stwierdzająca, że do dnia podpisania notatki "budynek nie został zakończony i nie został przekazany do użytku".

Z tych dowodów wynika, że do chwili wydania decyzji nie dokonano odbioru budowlanego budynku mieszkalnego, a także nie uzyskano zgody na użytkowanie budynku gospodarczego na cele mieszkalne. W tej sytuacji właściciel budynku jak i inne osoby w tym również Krystyna K.-P., nie posiadają wymaganego art. 9 ust. 2 ustawy uprawnienia do przebywania w lokalu /budynku/, w którym nastąpiło zameldowanie.

Z tych względów zameldowanie Krystyny K.-P. na pobyt stały nastąpiło w sposób wadliwy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Krystyna K.-P. podniosła, że w dniu 27 listopada 1989 r. została zameldowana przez męża Andrzeja P. w budynku parterowym o pow. 100 m 2, w którym jedynie nie był wykonany dach. W chwili zameldowania budynek posiadał stropodach, a według planu dach miał być dwuspadowy. Stan taki istnieje do dnia dzisiejszego.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji, podnosząc, że podjęcie "lokal" w znaczeniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oznacza pomieszczenie przeznaczone na stały pobyt ludzi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ stanowi podstawę prawną uchylenia czynności materialno-technicznych polegających na zarejestrowaniu faktu zameldowania w wypadkach, gdy zgłoszone dane poprzedzające rejestrację okazują się niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, Zastosowanie tej instytucji wymaga jednak, by organ właściwy wykazał nieprawdziwość danych stanowiących podstawę rejestracji. Z art. 9 cytowanej ustawy wynika, że zameldowanie może nastąpić w przypadku wykazania uprawnień do przebywania w lokalu oraz rzeczywistego zameldowania w nim.

Odnośnie uprawnień do przebywania w lokalu organ odwoławczy uznał, że zarówno właściciel jak i Krystyna K.-P. nie posiadają wymaganego art. 9 ust. 2 uprawnienia do przebywania w spornym lokalu z dwóch powodów:

- nie dokonano odbioru budynku mieszkalnego,

- nie uzyskano zgody na użytkowanie budynku

gospodarczego na cele mieszkalne.

Sąd rozpatrujący sprawę nie podziela poglądu według którego brak pozwolenia na użytkowanie i zasiedlenie wyłącza zameldowanie osób posiadających uprawnienia. Ewidencja ludności pełni funkcję rejestracyjną to znaczy, iż przepisy meldunkowe służą przede wszystkim rejestracji faktycznego miejsca pobytu obywateli. Stąd też sytuacje wyłączające zameldowanie w miejscu faktycznego pobytu winny być ściśle określone. Tymczasem ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie wiąże możności zameldowania z czynnościami typowymi dla prawa budowlanego, które z kolei nie zawierają odniesień do zagadnień ewidencji ludności. Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 maja 1997 r. II SA/Po 1617/96, które Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela. Drugim argumentem uzasadniającym uchylenie czynności materialno-technicznej był fakt nie uzyskania zgody na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego /w którym zdaniem organu odwoławczego skarżąca została zameldowana/ na cele mieszkalne.

Organ odwoławczy na podstawie zeznań skarżącej oraz notatki z dnia 6 marca 1996 r. ustalił, że skarżąca została zameldowana w budynku gospodarczym; ustalenia te zostały dokonane z naruszeniem art. 7, art. 77 Kpa i nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Fakt ten nie wynika wprost z zeznań skarżącej z dnia 15 lutego 1996 r. i 12 lutego 1998 r. W szczególności z tych ostatnich zeznań wynika, że "dom w tym czasie był na takim samym etapie budowy w jakim jest do dnia dzisiejszego". Natomiast z notatki z dnia 6 marca 1996 r. podinspektora Kazimierza N. wynika nie tylko fakt, że "budynek nie został zakończony i nie został przekazany do użytku "ale również w notatce wskazano, kiedy budowę rozpoczęto, jakie prace wykonano, kiedy prace wstrzymano i jakich prac nie wykonano. Ustalenie faktu zameldowania w budynku gospodarczym a nie mieszkalnym zostało nadto dokonane bez uwzględnienia zeznań Kazimierza N. z dnia 16 marca 1998 r., z treści których wynika, że do końca 1989 r. wykonano część piwniczną budynku oraz parter. Po zakończeniu prac budowlanych i zabezpieczeniu stropu nad parterem Andrzej P. w budynku zamieszkał i mieszka tam do dziś. Stan techniczny budynku nie zagraża bezpieczeństwu zamieszkującym tam ludzi.

Nadto z naruszeniem cytowanych przepisów postępowania administracyjnego nie dokonano żadnych ustaleń odnośnie potwierdzenia przez Andrzeja P. uprawnień Krystyny K.-P. do przebywania w lokalu.

Zeznania stron w tym zakresie są sprzeczne i brak ww. ustaleń uniemożliwia kontrolę legalności zaskarżonej decyzji.

Ponieważ naruszenie przepisów prawa materialnego jak i procesowego miało wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.