Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 877/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 30 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2023 roku sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 24 sierpnia 2023 roku znak SKO.4114.411.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 5 czerwca 2023 r., znak SOCII.5111.001343.2023.274159.000002.2023; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącego P. P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. ał


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 sierpnia 2023 r. nr SKO.4114.411.2021 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2000) – dalej: k.p.a.; art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 390) - dalej: u.ś.r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 5 czerwca 2023 r., znak SOC.II.5111.001343.2023.274159.000002.2023 o odmowie przyznania P.P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną N.P.

Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpił wnioskiem z dnia 2 stycznia 2023 r. Do wniosku strona załączyła między innymi: odpis orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] grudnia 2022 r. orzekającego o uznaniu N.P. za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej lub długotrwałej pomocy opieki lub innej pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji, w tym z przeprowadzonego w dniu 9 maja 2023 r. wywiadu środowiskowego oraz wyjaśnień skarżącego zawartych w piśmie z dnia 24 maja 2023 r. wynika, że wnioskodawca wraz z żoną przybyli na terytorium Polski po dniu 24 lutego 2024 r. W październiku 2022 r. żona skarżącego poddana została zabiegowi mastektomii [...], przeszła kilka cykli chemioterapii, w wyniku której pojawiły się skutki uboczne w postaci osłabienia siły mięśni rąk, utrata świadomości, zawroty głowy. N. P. jest po przebytym udarze niedokrwiennym prawej półkuli mózgu, czego następstwem jest występujący niedowład [...]. Cierpi na choroby serca, nadciśnienie oraz cukrzycę. Z uwagi na powyższe nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i wymaga stałej opieki, którą zapewnia jej skarżący. Zakres sprawowanych czynności opiekuńczych obejmuje: pomoc w codziennych czynnościach higienicznych, pomoc w ubieraniu się, przygotowywaniu i podawaniu posiłków, jak również pomoc w karmieniu, w zależności od stanu zdrowia niepełnosprawnej. Ponadto podawanie lekarstw, sprzątanie, robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego żona jest w stanie skorzystać z toalety, z wanny, jednakże wymaga przy tym pomocy i asekuracji drugiej osoby. Poza miejscem zamieszkania porusza się przy pomocy wózka inwalidzkiego w obecności męża. Zakres świadczonej opieki uniemożliwia skarżącemu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Ustalono nadto, że skarżący pobiera ukraińskie świadczenie emerytalne w wysokości ok. 3000 hrywien. Małżonka skarżącego również ma ustalone prawo do ukraińskiego świadczenia emerytalnego, jednakże od dnia opuszczenia Ukrainy nie otrzymuje żadnych środków z tego tytułu, gdyż były ono jej wypłacane na poczcie na Ukrainie.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 5 czerwca 2023 r. Prezydent Miasta Łodzi odmówił P.P. przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na wystąpienie negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., to jest ustalonego na rzecz skarżącego prawa do ukraińskiego świadczenia emerytalnego.

Kwestionując zasadność podjętego rozstrzygnięcia pełnomocnik skarżącego zarzucał naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w zw. z art. 3 pkt 5 u.s.r. poprzez jego błędne zastosowanie do świadczenia emerytalnego przyznanego skarżącemu na podstawie prawa obcego. Wnosił o uchylenie decyzji I instancji i o orzeczenie, co do istoty poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia; ewentualnie o uchylenie kwestionowanej odwołaniem decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik skarżącego wywodził, iż pobierane przez P.P. ukraińskie świadczenie emerytalne nie zostało objęte definicją z w art. 3 pkt 5 ustawy, a co za tym idzie w sprawie nie znajduje zastosowania dyspozycja z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., stanowiącego podstawę negatywnego rozstrzygnięcia wniosku.

W toku postępowania między instancyjnego organ odwoławczy, działając na podstawie art. 50 § 1 w zw. z art. 136 k.p.a., pismem z dnia 11 lipca 2023 r. wezwał pełnomocnika skarżącego do nadesłania w terminie 30 dni decyzji potwierdzającej zawieszenie przez wnioskodawcę prawa do świadczenia emerytalnego nabytego w Ukrainie, pod rygorem pominięcia i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

W odpowiedzi na powyższe, pełnomocnik strony pismem procesowym z dnia 22 sierpnia 2023 r. podtrzymał stanowisko, co do braku wystąpienia w sprawie przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., z uwagi na fakt, iż pobierana przez skarżącego emerytura nie jest świadczeniem objętym ustawową definicją z art. 3 pkt 5 ustawy.

Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 24 sierpnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając Kolegium wskazało na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz przywołało treść przepisów u.ś.r. regulujących instytucję świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w tym art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium przywołało również przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., który stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Ponadto wskazało na przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., z którego wynika między innymi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

Dalej odwołując się do wyrażonej w art. 6 k.p.a. zasady praworządności i wynikającego zeń obowiązku działania organów w granicach obowiązującego prawa, bez jakiejkolwiek możliwości oceny zasadności, czy też słuszności podejmowanych przez ustawodawcę regulacji prawnych, w tym także pod kątem ich zgodności z Konstytucją RP, Kolegium wskazało, iż jednoznaczne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. jest przejawem wyboru ustawodawcy w kształtowaniu polityki pomocowej Państwa, to jest wspierania rodzin według możliwości budżetowych. Obowiązkiem organu jest stosowanie się do uregulowanych w tym zakresie rozwiązań prawnych, a konsekwencją działania organów wbrew przyjętym regulacją (contra legem) są między innymi sankcje wynikające z przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Kolegium odwołało się do uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2013 r., sygn. I OPS 5/13, z której wynika, iż podstawowe znaczenie dla ustalenia rzeczywistego znaczenia konkretnego przepisu ma jego wykładnia gramatyczna. Dokonywanie wykładni, której rezultatem jest w istocie nowa norma prawna, z odwołaniem się do prokonstytucyjnego działania, stanowi de facto naruszenie wyrażonych w art. 2 i art. 10 ust. 1 Konstytucji RP zasad demokratycznego państwa prawa i trójpodziału władzy. Co więcej przepisy art. 32 ust. 1 i art. 67 Konstytucji RP spełniają jedynie rolę wzorca konstytucyjnego określającego w sposób ogólny zakres i formę zabezpieczenia społecznego, który to wzorzec materializuje się w drodze uchwalonych ustaw.

Zdaniem Kolegium cechą wspólną osób, które mają otrzymywać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 u.ś.r., jest to, że nie uzyskują one żadnych dochodów, decydując się na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnymi. Konieczność sprawowania opieki musi się zatem wiązać z utratą uzyskiwanych przez osobę sprawującą tę opiekę dochodów, co zdaniem Kolegium nie zachodzi w przypadku osób, które wcześniej nabyły uprawnienie do świadczenia emerytalnego. Osoby te nie znajdują się bowiem w takiej samej sytuacji jak osoby, które z uwagi na konieczność sprawowanej opieki rezygnują z aktywności zawodowej, dla których to osób przedmiotowe świadczenie stanowi częściową rekompensatę utraconych dochodów. Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest między innymi brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., z którego wynika, iż ustawodawca przyjął założenie, że osoby posiadające już zabezpieczenie z tytułu pobieranej emerytury powinna być wyłączona z kręgu osób uprawnionych do otrzymania przedmiotowego świadczenia. Jednocześnie obowiązujące w tym zakresie przepisy nie regulują kwestii zbiegu uprawnień do emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego, w tym możliwości wyboru pomiędzy tymi świadczeniami, czy też możliwości dokonania swoistego wyrównania pomiędzy kwotą pobieranej emerytury, a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu Kolegium dodatkową kwestię wskazując, iż w analogicznej sytuacji, jak skarżący, obywatele polscy dla uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego zmuszeni są do rezygnacji z pobieranego świadczenia emerytalnego. Zaznaczyło, iż pomimo wystosowanego w dniu 11 maja 2023 r. wezwania strony do przedstawienia decyzji potwierdzającej fakt zawieszenia prawa do otrzymywanej emerytury z Ukrainy, pełnomocnik skarżącego udzielił informacji, iż "wnioskodawca przedmiotowej rezygnacji nie złoży". Tym samym, w ocenie Kolegium zaaprobowanie stanowiska prezentowanego przez pełnomocnika skarżącego, co do braku konieczności rezygnacji z pobieranej przez stronę emerytury ukraińskiej byłoby w rzeczy samej niesprawiedliwe wobec obywateli Polski, znajdujących się w takiej samej sytuacji, jak skarżący.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi P.P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucał naruszenie:

- art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego zastosowanie, pomimo brzmienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, którym stwierdzono niekonstytucyjność powołanego wyżej przepisu w zakresie w jakim różnicuję on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki;

-art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie, iż w sprawie nie wystąpił związek przyczynowo skutkowy pomiędzy rezygnacją z aktywności skarżącego, a sprawowana opieką nad niepełnosprawna żoną;

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w zw. z art. 3 pkt 5 u.ś.r. poprzez jego zastosowanie w odniesieniu do świadczenia emerytalnego przyznanego na podstawie prawa obcego, niezdefiniowanego przepisami u.ś.r.

Strona wnosiła uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ja decyzja organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie strona wnosiła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

W obszernym uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego przedstawił argumentacje, co do zasadności podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wnosił o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga P.P. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) - dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie zawarty wniosek o rozpoznanie sprawy w powyższym trybie wnosił zarówno pełnomocnik skarżącego, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Przedmiotem skargi P.P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 24 sierpnia 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 5 czerwca 2023 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad żoną N. P.

Zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 103). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 4 marca 2024 r. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez matkę, która jest osobą określoną w zdaniu pierwszym, w okresie dotyczącym matki. Natomiast jak wynika z art. 26 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W myśl art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 1191) osoby, którym nadano numer PESEL na podstawie art. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa posiadają status cudzoziemca oznaczony jako - UKR.

Z przywołanego wyżej art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy (...) wynika, iż obywatele Ukrainy przebywający legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w rozumieniu przepisów ustawy, zostali zrównani z obywatelami Polski pod względem możliwości uzyskania świadczeń rodzinnych, a składane przez nich w tym przedmiocie wnioski rozpatrywane są na zasadach ogólnych wynikających z przepisów przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 390) - dalej: u.ś.r. Przy czym co należy podkreślić brzmienie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy nie wyłącza możliwości przyznania wymienionych w nim świadczeń dla osób dorosłych, jak również w związku z opieką nad osobami dorosłymi (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 13 września 2023 r., II SA/Go 398/23; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie bezspornym pomiędzy stronami postępowania pozostaje ta okoliczność, iż zarówno skarżący, jak i jego małżonka przebywają legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (...), co potwierdza uzyskany przez nich status cudzoziemców UKR. Tym samym, stosownie do powołanego wyżej art. 26 ust. 1pkt 1 ustawy są uprawnieni do ubiegania się o przyznanie przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego. Bezsporne pomiędzy stronami pozostają również te ustalenia faktyczne, z których wynika, że wymagająca opieki N.P. legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] grudnia 2022 r. orzekającego o uznaniu je za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej lub długotrwałej pomocy opieki lub innej pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; jak również to, że skarżący ma ustalone prawo do świadczenia emerytalnego, przyznanego na Ukrainie, które to świadczenie pobiera przebywając na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Natomiast jak wynika z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia.

Zestawienie treści powołanych wyżej art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może prowadzić do wniosku, iż z literalnego brzmienia drugiego ze wskazanych przepisów wynika, że bezwzględnie eliminuje on z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, te osoby, które co prawda spełniają warunki do jego otrzymania, to jest sprawują opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i z tego tytułu rezygnują aktywności zawodowej, jednakże posiadają ustalone prawo do któregoś ze świadczeń, wymienionych art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Takie też stanowisko reprezentuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, który Sąd niniejszą skargę w pełni podziela, iż literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. skutkująca każdorazowo pozbawieniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby, którym przysługuje prawo do świadczenia emerytalnego czy rentowego, naruszałaby konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących jak i faworyzujących. Odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach. Ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów. Przyjmuje się, iż prawidłowa interpretacja analizowanego przepisu, poza jego wykładnią literalną, wymaga dodatkowo przeprowadzenia uzupełniającej wykładni celowościowej i funkcjonalnej, które skutkują stwierdzeniem, iż w przypadku zbiegu uprawnień zarówno do świadczenia pielęgnacyjnego, jak i emerytalno-rentowego, osoba uprawniona winna mieć możliwość wyboru jednego z tych świadczeń. Ustawodawca wprowadził bowiem zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1251) – dalej: ustawa o emeryturach, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 ustawy o emeryturach) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Należy podkreślić, że ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia (por. wyroki NSA z 13 kwietnia 2022 r., I OSK 1727/21, z 23 marca 2022 r., I OSK 1160/21; z 3 marca 2022 r., I OSK 1647/21; wyrok WSA w Gdańsku z 1 kwietnia 2022 r., III SA/Gd 102/22; wyrok WSA w Poznaniu z 7 kwietnia 2022 r.; IV SA/Po 169/22; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tym samym Sąd rozpoznający niniejszą skargę nie podziela przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poglądu organu, co do braku, w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., prawnej możliwości ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad osobą niepełnosprawną, uregulowanego w art. 17 ustawy, na rzecz osób, które mają ustalone prawo do emerytury. Osobą tym, jak już wcześniej wskazano, w przypadku spełnienia ustawowych warunków do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, winno przysługiwać prawo wyboru, co do tego, które ze świadczeń decydują się pobierać, w szczególności jeżeli pobierane świadczenie emerytalne jest znacznie niższe od kwoty świadczenia pielkęgnacyjnego.

Jednocześnie wskazać w tym miejscu należy, iż wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego, fakt nie objęcia w sposób jednoznaczny pobieranej przez stronę ukraińskiej emerytury zakresem ustawowej definicji z art. 3 pkt 5 u.ś.r., nie oznacza, iż w sprawie nie znajduje zastosowania norma art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, skarżący jest uprawniony do jednoczesnego pobierania zarówno ukraińskiej emerytury, jak wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowanej opieki nad niepełnosprawną żoną. Przywołane wyżej zrównanie uprawnień obywateli Ukrainy posiadających status cudzoziemca UKR z obywatelami Polski pod względem możliwości uzyskania świadczeń rodzinnych na zasadach ogólnych określonych przepisami u.ś.r. uprawnionym czyni stwierdzenie, iż ustawodawca posiłkował się w tym zakresie pojęciem ogólnym renty czy emerytury, które to pojęcie odnieść należy również do świadczeń emerytalnych uzyskiwanych w innych krajach (por. wyroki WSA w Gliwicach z 27 września 2023 r., II SA/Gl 1027/23; z 21 czerwca 2023 r., II SA/Gl 441/23; wyrok WSA w Szczecinie z 25 maja 2023 r., II SA/Sz 186/23; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjęcie argumentacji strony skarżącej, stanowiłoby, na co słusznie wskazuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi naruszenie zasady równości wobec prawa, gdyż stawiałoby w gorszej sytuacji obywateli polskich, pobierających polską emeryturę, którzy aby uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zobowiązani są złożyć oświadczenie o zawieszeniu przysługującego im uprawnienia do świadczenia emerytalnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z 22 września 2023 r., II SA/Gl 967/23; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego Sąd stwierdza, iż zarzut skargi, co do naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w zw. z art. 3 pkt 5 u.ś.r. nie zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać jednocześnie należy, iż z analiza argumentacji organu przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika, prowadzi do wniosku, iż okolicznością stanowiącą podstawę do negatywnego rozpatrzenia żądania skarżącego, był fakt pobierania przez stronę ukraińskiej emerytury. Przy czym, co akcentuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi okoliczność ta wyłącza jakąkolwiek prawną możliwość przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Za zasadnością powyższego stwierdzenia, zdaniem Kolegium przemawia jednoznaczne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., którego wykładnia gramatyczna wprost wskazuje, iż ustawodawca z mocy prawa wyłączył z kręgu podmiotów uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, osoby posiadające między innymi prawo do świadczenia emerytalnego. Kolegium podkreśla, że ustawodawca nie przewidział jakiejkolwiek prawnej możliwości wyboru pomiędzy tymi świadczeniami, czy też możliwości dokonania swoistego wyrównania pomiędzy kwotą pobieranej emerytury, a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca nie uregulował również kwestii zbiegu prawa do emerytury oraz do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednocześnie wskazując na zasadność zaskaróżnego rozstrzygnięcia Kolegium podnosi sprzeczne, w stosunku do wyżej przywołanej argumentacji stanowisko, z którego wynika de facto, iż organ dopuszcza prawną możliwość dokonania przez podmiot ubiegający się ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, posiadający jednocześnie ustalone prawo do emerytury, wyboru jednego z tych świadczeń, które chciałby pobierać. W tym zakresie, odwołując się do oświadczenia strony skarżącej, co do definitywnej odmowy rezygnacji z pobieranego ukraińskiego świadczenia emerytalnego, organ podkreśla, iż zaaprobowanie sytuacji, w której P.P. pobierałby jednocześnie ukraińskie świadczenie emerytalne oraz świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną, stawiałoby w gorszej sytuacji obywateli polskich, pobierających polską emeryturę, którzy aby uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zobowiązani są zawiesić przysługujące im uprawnienie do świadczenia emerytalnego.

W ocenie Sądu przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dwóch przeciwstawnych względem siebie stanowisk, nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie jakie były przesłanki podjęcia negatywnego dla strony rozstrzygnięcia, opartego o przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Przedstawiona argumentacja nie wskazuje bowiem czy odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia wynika z wadliwej zdaniem Sądu wykładni w/w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, czy też wynika z niedokonania przez wnioskodawcę wyboru, co do jednego świadczeń, do których jest uprawniony, poprzez przedstawienie stosownego dokumentu, w tym przypadku decyzji właściwego organu emerytalno - rentowego o zawieszeniu pobieranego świadczenia emerytalnego. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenie Kolegium, co do kategorycznej odmowy skarżącego co do złożenia rezygnacji z pobieranego świadczenia emerytalnego nie znajduje odzwierciedlenia w piśmie procesowym pełnomocnika strony z dnia 22 sierpnia 2023 r. W piśmie tym strona ponawia jedynie prezentowaną dotychczas argumentację, co do zasadności poglądu odnośnie do braku zastosowania w sprawie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w zw. z art. 3 pkt 5 u.ś.r. Jednocześnie z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie sposób wywieźć czy brak zawieszenia przez skarżącego prawa do pobieranej emerytury stanowił jedyną przeszkodę do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż wydane rozstrzygnięcie nie zawiera jakichkolwiek rozważań odnośnie co do spełnienia przez stronę pozostałych przesłanek określonych w art. 17 u.ś.r. Okoliczność ta nie wynika także wprost z załączonego do akt sprawy wezwania organu z dnia 11 lipca 2023 r.

W ocenie Sądu, tak sporządzone uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., jak również narusza wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Wskazać bowiem należy, iż zgodnie z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, organy administracji publicznej są obowiązane wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy, w celu doprowadzenia, w miarę możliwości, do wykonania przez strony postępowania wydanej decyzji, bez potrzeby stosowania środków przymusu. Jedną z konsekwencji powyższej zasady jest ciążący na organie odwoławczym obowiązek wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania. Jak wynika bowiem z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zadaniem uzasadnienia decyzji jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia i przekonanie strony, że jej stanowisko zostało należycie rozważone, a jeżeli zapadło odmienne rozstrzygniecie, to nastąpiło to z innych przyczyn. Inaczej mówiąc treść uzasadnienia rozstrzygnięcia organu administracji winna wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie, jak również zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie z jednej strony umożliwia bowiem stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ podejmując wydaną decyzję, z drugiej zaś jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 28 sierpnia 2014 r., II SA/Go 441/14; WSA w Olsztynie z 6 maja 2014 r., II SA/Ol 257/14; WSA w Warszawie z 13 marca 2013 r., II SA/Wa 1757/12; WSA w Kielcach z 28 lutego 2013 r., II SA/Ke 56/13; WSA w Poznaniu z 13 lutego 2013 r., IV SA/Po 1039/12; WSA we Wrocławiu z 15 marca 2012 r., III SA/Wr 693/11; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdza, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Wbrew stanowisku pełnomocnika strony przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie stanowił podstawy prawnej podjętych w sprawie rozstrzygnięć. Natomiast przywołany wyżej brak przeprowadzenia przez organy jakichkolwiek rozważań, co do spełnienia przez skarżącego pozostałych przesłanek z art. 17 u.ś.r., na obecnym etapie postępowania czyni chybionym zarzut naruszenia ust. 1 przywołanego przepisu, którego to naruszenia strona upatruje w stwierdzeniu przez procedujące w sprawie organy braku istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej strony, a sprawowaną opieką.

Reasumując Sąd stwierdza, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podjęte zostały z naruszeniem prawa materialnego, jak i procesowego, w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Rozpatrując sprawę ponownie organy zobowiązane będą do uwzględnienia dokonanej przez Sąd wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i wynikającej skutkującej stwierdzeniem możliwości dokonania przez podmiot uprawniony wyboru, co do świadczenia, które decyduje się pobierać. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organy dokonają ustaleń, co do spełnienia przez wnioskodawcę pozostałych ustawowych przesłanek uprawniających stronę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W przypadku stwierdzenia, iż jedyną negatywną okolicznością uniemożliwiającą pozytywne rozpatrzenie wniosku pozostaje fakt pobierania przez skarżącego świadczenia emerytalnego, organy stosownie do ciążących na nich obowiązków informacyjnych wynikających z art. 9 i art. 79a k.p.a., zobowiązane będą do pouczenia strony o konieczności zawieszenia pobieranego świadczenia emerytalnego, z wyraźnym zastrzeżeniem, iż jest to jedyna przeszkoda, a zaniechanie w tym zakresie skutkować będzie negatywnym rozpatrzeniem zgłoszonego żądania. Obowiązek informacyjny, co do przysługującego stronie prawa wyboru pomiędzy pobieranym przez nią świadczeniem emerytalnym a przysługującym jej świadczeniem pielęgnacyjnym, nie może bowiem polegać na oczekiwaniu rezygnacji z posiadanego uprawnienia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że wybrane przez stronę świadczenie rzeczywiście zostanie jej przyznane.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.