Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2216/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 ust. 1 pkt 9
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Piotr Borowiecki, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zbadania zaistnienia przesłanek skutkujących zwolnieniem J. S. ze służby w Izbie Celnej w [...] ze względu na długotrwałą absencję w służbie, która nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych. Pismami z dnia [...] lutego 2016 r. organ wystąpił do działających przy w/w Izbie związków zawodowych o wyrażenie stanowiska

w przedmiotowej sprawie. Organizacje związkowe wyraziły negatywne stanowisko

w sprawie zwolnienia J. S. ze Służby Celnej. Postanowieniem z dnia

[...] kwietnia 2016 r. organ włączył do postępowania kserokopie dokumentów prowadzonych wobec J. S. postępowań dyscyplinarnych.

Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 107 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, zwolnił J. S. ze służby z dniem upływu trzymiesięcznego terminu, licząc od daty doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu wskazał, że funkcjonariusz w okresie [...].01.2014 -[...].03.2016 r. był nieobecny w służbie łącznie 390 dni, z czego 342 dni przebywał na zwolnieniach lekarskich. Powyższe świadczy o istotnym zaburzeniu w świadczeniu służby. Organ dokonał analizy wpływu długotrwałej nieobecności funkcjonariusza na realizację zadań Referatu [...] w [...] w Wydziale [...] Izby Celnej w [...], w którym wymieniony pełni służbę. Organ stwierdził,

że długotrwała absencja funkcjonariusza w sposób istotny wpływa na organizację pracy. J. S. jako operator skanera RTG w [...] posiada specjalistyczne uprawnienia nadane przez Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki

i jego nieobecność powoduje konieczność przesunięcia do pracy na tym stanowisku funkcjonariusza z takimi uprawnieniami. Z uwagi na fakt, że nie wszyscy funkcjonariusze takie uprawnienia posiadają, zawęża to grupę osób, która może przejąć zadania nieobecnego funkcjonariusza, co utrudnia zarządzanie podległymi funkcjonariuszami. Specyfika pracy operatora skanera nie pozwala na odłożenie wykonania zadań do momentu powrotu do służby nieobecnego funkcjonariusza. Skutkiem długotrwałej absencji funkcjonariusza jest konieczność przesunięcia innych funkcjonariuszy z zespołów kontrolnych, co jest dużym obciążeniem dla całej komórki organizacyjnej. Organ podniósł również, że funkcjonariusz na skutek długotrwałej absencji ma ograniczone możliwości uzupełniania i aktualizacji wiedzy zawodowej niezbędnej do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Zwrócił także uwagę na aspekt finansowy. Przepisy ustawy o finansach publicznych nakładają na dyrektora izby celnej obowiązek wydatkowania środków publicznych w sposób oszczędny i celowy. Wskazał także, iż funkcjonariusz w badanym okresie wielokrotnie dopuszczał się naruszenia obowiązków służbowych poprzez wykonywanie czynności zawodowych na stanowisku operatora skanera do prześwietlania kontenerów, znajdując się w stanie nietrzeźwości. Powyższe skutkowało wszczęciem postępowania dyscyplinarnego. Podał też, iż w dniu [...] kwietnia 2016 r. Prokuratura Rejonowa [...] poinformowała, że w dniu [...] lutego 2016 r. wszczęto dochodzenie o czyn z art. 178a § 1 kodeksu karnego, w trakcie którego w dniu [...] lutego 2016 r. przedstawiono funkcjonariuszowi zarzut popełnienia czynu z art. 178a § 1 kk - sprawa o sygn. akt [...]. Powyższe skutkowało zawieszeniem J.S. w pełnieniu obowiązków służbowych i zwolnieniem od pełnienia innych obowiązków służbowych.

W odwołaniu funkcjonariusz wskazał m.in., że w roku 2014 przebywał na zwolnieniu lekarskim, w trakcie którego opuścił 19 dni pracy. Taka ilość nieobecności nie wykracza w żaden sposób poza dopuszczalne normy. Jego choroba nasiliła się w roku 2015. Podał, że obecnie jest w trakcie leczenia farmakologicznego, które uniemożliwia wykonywanie pracy. Wskazał, że na początku 2015 r. przebywał na krótkich zwolnieniach lekarskich, natomiast od października 2015 r. jest na stałym zwolnieniu lekarskim. Dyrektor izby celnej dokonując wyliczeń nieobecności, zestawiał ilość dni, na jakie zostało wydane zwolnienie lekarskie (czyli zarówno dni roboczych, jak i wolnych od pracy), z ilością dni służby. Takie wyliczenie jest nieprawidłowe, gdyż zwiększa procent nieobecności w stosunku rocznym. Podał też, że pracodawca od początku choroby był na bieżąco informowany o stanie jego zdrowia. Wiedział

o długotrwałości leczenia i o braku możliwości podjęcia przez niego pracy w okresie najbliższych kilku miesięcy. Brak jest podstaw do tego, aby w sytuacji kiedy ustawa wprost przewiduje możliwość zwolnienia ze służby ze względu na nieobecność

z powodu choroby trwającej dłużej niż rok (art. 105 ust. 1 pkt 6) przyjąć, że art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy daje możliwość zwolnienia ze służby z upływem krótszego okresu.

Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] października 2016 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu

I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że jedną z przyczyn fakultatywnego zwolnienia

ze służby jest, zgodnie z przepisem art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, zaistnienie innej, niż określone w pkt 1-8, ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych,

w szczególności gdy wymaga tego dobro Służby Celnej lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych. Zwolnienie w takim przypadku następuje po zasięgnięciu opinii związku zawodowego funkcjonariuszy.

W ocenie Szefa Służby Celnej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dostarczył Dyrektorowi Izby Celnej w [...] podstaw do zwolnienia J. S. ze służby w oparciu o podaną wyżej podstawę prawną.

Organ odwoławczy stwierdził, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty strony, co do ustaleń w zakresie liczby dni absencji funkcjonariusza. Analiza ta została przedstawiona przez organ I instancji w ujęciu tabelarycznym przy wskazaniu badanego okresu, ilości dni służby bez dni ustawowo wolnych od pracy, łącznej ilości dni zwolnienia lekarskiego, ilości dni zwolnienia bez dni ustawowo wolnych od pracy, ilości dni urlopu, łącznej ilości dni absencji w badanym okresie oraz procentu absencji. Ujęte w tabelach dane umożliwiają szczegółowe przeprowadzenie analizy absencyjności funkcjonariusza w różnej konfiguracji. Organ odwoławczy wskazał, że analizując nieobecność J. S. w służbie w okresie [...].01.2014 r. - [...].12.2015 r. badano wpływ 299 dni nieobecności funkcjonariusza (bez dni ustawowo wolnych od pracy) m.in. na realizację zadań przez komórkę zwalczania przestępczości

w kontekście prawidłowego jej funkcjonowania, terminowego wykonywania obowiązków służbowych, obciążenia dodatkowymi obowiązkami innych funkcjonariuszy celnych, zapewnienia płynności realizacji zadań a także wpływu na merytoryczny potencjał funkcjonariusza.

Organ odwoławczy stwierdził, że funkcjonariusz w okresie od [...].01.2014 r. do dnia [...].03.2016 r. przebywał na zwolnieniach lekarskich łącznie 342 dni, co potwierdza zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. W ocenie organu II instancji tak znaczna absencja oraz jej negatywne następstwa dla Służby Celnej uzasadniały stanowisko, iż dalsze pozostawanie funkcjonariusza w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych i jest sprzeczne z dobrem służby.

Szef Służby Celnej stwierdził, że długotrwała absencja funkcjonariusza w sposób istotny wpływa na organizację pracy i taka długotrwała nieobecność nawet jednego funkcjonariusza w służbie ma negatywny wpływ na organizację pracy w komórce organizacyjnej. Organ stwierdził, że w sytuacji, gdy etat funkcjonariusza jest formalnie obsadzony, natomiast przypisane doń zadania nie mogą być faktycznie przez niego realizowane na skutek długotrwałej nieobecności, przedłużanie takiego stanu rzeczy sprzeczne jest z dobrem służby. Podkreślił, że służba w komórce zwalczania przestępczości wymaga szczególnej dyspozycyjności, pełnej sprawności psychofizycznej oraz cyklicznych, specjalistycznych szkoleń m.in. z zakresu taktyki

i techniki interwencji, czy też z zakresu obsługi akceleratora RTG. Natomiast na skutek długotrwałej absencji chorobowej funkcjonariusza możliwość uczestnictwa

w szkoleniach, jak również bieżącego uzupełnienia i aktualizacji wiedzy zawodowej jest bardzo ograniczona i utrudniona. Z kolei nabyte przez niego doświadczenie w zakresie znajomości i stosowania przepisów, dezaktualizuje się wobec częstych nowelizacji przepisów prawa dotyczących działalności Służby Celnej. Praktyczna znajomość obowiązujących procedur, pogłębiona wiedzą teoretyczną ma zaś bezpośredni wpływ na jakość wykonywania obowiązków służbowych przez funkcjonariusza. Oczywistym jest, że fakt przebywania na zwolnieniach lekarskich powoduje, że funkcjonariusz nie tylko nie ma możliwości zdobycia praktycznych umiejętności, ale również uzupełnienia teoretycznej wiedzy niezbędnej do pracy w danej komórce organizacyjnej,

z uwzględnieniem jej specyfiki i bieżących potrzeb.

Organ odwoławczy wskazał, że Dyrektor Izby Celnej nie kwestionował zasadności wystawiania funkcjonariuszowi zwolnień lekarskich, uznając nieobecność w służbie za usprawiedliwioną. Będąc jednak odpowiedzialny za realizację polityki kadrowej w podległej jednostce obowiązany jest dążyć do tego, by posiadane etaty wykorzystywać w sposób efektywny. Osiągnięcie tego celu możliwe jest m.in. poprzez racjonalną politykę w ramach posiadanych zasobów kadrowych. Nawet w sytuacji podjęcia służby przez funkcjonariusza przebywającego uprzednio na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, dyrektor izby celnej nie może mieć pewności, że funkcjonariusz od tej pory będzie w pełni dyspozycyjny.

Organ podkreślił, że funkcjonariusz, w sytuacji przebywania na długotrwałych zwolnieniach lekarskich, których okres nie przekracza roku, nie korzysta

z bezwarunkowej ochrony. W przypadku, gdy długotrwała absencja chorobowa funkcjonariusza stwarza problemy kadrowo - organizacje w jednostce organizacyjnej,

w której pełni on służbę, jak ma to miejsce w rozpatrywanym przypadku, godząc tym samym w dobro Służby Celnej, zastosowanie może znaleźć przepis art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej. Organ wskazał też, że wystąpiono o opinię związku zawodowego, jednakże nie jest ona wiążąca dla organu. Organ odwoławczy wskazał również na to, że funkcjonariusz w dniach [...] kwietnia 2015 r. i [...] sierpnia 2015 r. dopuścił się naruszenia obowiązków służbowych poprzez wykonywanie czynności zawodowych na stanowisku operatora skanera do prześwietlania kontenerów znajdując się w stanie nietrzeźwości, co skutkowało wszczęciem wobec funkcjonariusza postępowań dyscyplinarnych. Podał, że w dniu [...] kwietnia 2016 r. Prokuratura Rejonowa [...] poinformowała, iż w dniu [...] lutego 2016 r. wszczęto dochodzenie o czyn z art. 178a § 1 kodeksu karnego. Powyższe skutkowało zawieszeniem funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. W ocenie Szefa Służby Celnej, zachowania jakich dopuszczał się funkcjonariusz, dowodzą lekceważącego stosunku do obowiązków służbowych i stanowią dodatkowe uzasadnienie dla podjęcia decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby w oparciu

o przepis art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej.

Niewątpliwie słuszny interes strony przemawia za pozostawieniem funkcjonariusza w służbie. Stoi on jednak w sprzeczności z interesem społecznym, a co za tym idzie, również interesem Służby Celnej i stanowi przeszkodę do uwzględnienia słusznego interesu funkcjonariusza.

Decyzja Szefa Służby Celnej nr [...] z dnia [...] października 2016 r. stała się przedmiotem skargi J. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 105 pkt 9 (Sąd przyjął, że skarżącemu chodziło o art. 105 ust. 1 pkt 9) ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, że zaistniała inna niż określona w pkt 1-8 ważna przyczyna uzasadniająca przekonanie, że dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych i jest sprzeczne z dobrem służby,

- naruszenie art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez działanie organu administracji publicznej dyskryminujące funkcjonariusza celnego ze względu na stan zdrowia oraz pozbawiające go zabezpieczenia społecznego w okresie niezdolności do pracy ze względu na chorobę,

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, przekroczeniu granic uznania administracyjnego oraz dowolne przyjęcie, że dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych i jest sprzeczne z dobrem służby,

-  naruszenie art. 8 k.p.a., polegające na nieprzeprowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organu i przekroczeniu granic uznania administracyjnego przez podjęcie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy.

W uzasadnieniu skarżący wskazał m.in., że Dyrektor Izby Celnej, dokonując wyliczeń nieobecności, zestawiał ilość dni na jakie zostało wydane zwolnienie lekarskie (czyli zarówno dni roboczych, jak i wolnych od pracy), z ilością dni służby. Takie wyliczenie jest nieprawidłowe, bowiem zwiększa to procent jego nieobecności w stosunku rocznym. Jeśli bowiem do wyliczeń brać dni zwolnienia lekarskiego w całości tj. uwzględniając w tym dni wolne od pracy, to podstawą dla ustalenia absencji winien być pełny rok kalendarzowy tj. 365 dni. Tym sposobem określając procent jego nieobecności w okresie od [...].1.2014 r. do [...].3.2016 r. należy wyliczyć procent jaki stanowi wartość 390 (ilości dni nieobecnych według organu) z 821 (ilość dni w ciągu 2 lat i 3 miesięcy). Zdaniem skarżącego, brak jest podstaw do tego, aby w sytuacji, kiedy ustawa wprost przewiduje możliwość zwolnienia ze służby ze względu na nieobecność z powodu choroby trwającą dłużej niż rok (art. 105 ust. 1 pkt 6) przyjąć, że art. 105 ust. 1 pkt 9 tej samej ustawy daje możliwość zwolnienia ze służby z upływem krótszego okresu. Skarżący podniósł też, że pracodawca od początku jego choroby był na bieżąco informowany o stanie zdrowia, wiedział o długotrwałości leczenia i o braku możliwości podjęcia pracy w okresie kilku najbliższych miesięcy. Podniósł, że właśnie ze względu na ochronę przysługującą mu jako pracownikowi służby celnej ustawodawca przewidział możliwość zwolnienia funkcjonariusza w przypadku jego nieobecności w służbie z powodu choroby trwającej dłużej niż rok, tak aby krótszy okres choroby nie mógł stanowić podstawy do zwolnienia funkcjonariusza służby celnej. Zdaniem skarżącego nieracjonalne wydaje się uznanie, że brak jednego pracownika dezorganizuje pracę całej Izby Celnej. Skarżący podał, że zgodnie z orzeczeniem, na które powołuje się organ (I OSK 319/07) sama nieobecność trwająca nieprzerwanie krócej niż rok nie może stanowić wystarczającej przesłanki do rozwiązania stosunku służbowego.

Szef Służby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując ustalenia dokonane w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 28 czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

W ocenie Sądu, w sprawie tej organy nie naruszyły ani przepisów prawa procesowego, ani przepisów prawa materialnego. Zarzuty skargi Sąd uznał za niezasadne.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej. Zgodnie z tym przepisem, funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku zaistnienia innej, niż określone w pkt 1-8, ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności gdy wymaga tego dobro Służby Celnej lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych; zwolnienie funkcjonariusza ze służby może nastąpić w tym przypadku po zasięgnięciu opinii związku zawodowego funkcjonariuszy.

Wskazania wymaga, że użycie w przepisie art. 105 ust. 1 pkt 9 powołanej ustawy zwrotu "można zwolnić" oznacza, iż rozwiązanie stosunku służbowego na tej podstawie ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. Tego typu działania podlegają kontroli sądowej, ale tylko w zakresie ich zgodności

z prawem. Rozpatrując skargę na decyzję uznaniową, sąd zobowiązany jest zbadać, czy przy rozstrzyganiu danej sprawy administracyjnej nie doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego. Nie ma natomiast podstaw, aby oceniać słuszność dokonanego przez organ wyboru oraz celowość zaskarżonego aktu.

W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie noszą cech dowolności. Organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia, ustalił i rozważył wszystkie okoliczności sprawy. Nietrafny jest więc zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Okoliczność, że strona nie zgadza

się z rozstrzygnięciem organu i chciałaby w służbie pozostać nie stanowią

o niezgodności z prawem podjętej decyzji. Organy dokonały pełnych ustaleń stanu faktycznego, co do absencji skarżącego w służbie i wpływu tej nieobecności na funkcjonowanie Służby Celnej. Decyzja organu I instancji w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje ilość dni zwolnienia lekarskiego w badanym okresie

od [...].01.2014 r. do [...].03.2016 r., tj. 342 dni, ale także ilość dni zwolnienia bez dni ustawowo wolnych od pracy (239 dni za wskazany okres). Wyliczenie procentowe absencji w badanym okresie, czego także dokonał organ, a która to wartość jest kwestionowana przez skarżącego, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy.

To bowiem nie wyliczenie procentu nieobecności stanowiło podstawę podjętej przez organ decyzji. Istotą i podstawą zaskarżonej decyzji i decyzji organu I Instancji było ustalenie, że długotrwałe nieobecności skarżącego w służbie, co jest bezsporne, mają istotny wpływ na realizację zadań w ramach prawidłowego funkcjonowania komórki,

w której służbę pełni funkcjonariusz, negatywnie wpływają na gwarancję należytego wykonywania obowiązków służbowych, co powoduje, że nie jest możliwe pozostawienie funkcjonariusza w Służbie Celnej z uwagi na dobro tej służby.

Przepis art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej zawiera zwroty o dużym stopniu niedookreśloności ("inna ważna przyczyna", "dobro służby"), które nadają się do elastycznego stosowania w praktyce i stwarzają właściwym przełożonym szeroki zakres władzy w zakresie kształtowania polityki kadrowej. Mimo że ustawa o Służbie Celnej nie definiuje tych pojęć, to nie może ulegać wątpliwości, że przy odczytywaniu ich treści należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów, które regulują zadania i cele omawianej formacji oraz szczególny status funkcjonariuszy Służby Celnej. Pojęcia "ważna przyczyna" i "dobro służby" należy zatem utożsamiać z koniecznością zapewnienia prawidłowej realizacji przez Służbę Celną obowiązków wynikających przede wszystkim z art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej.

Uzasadnienia obu decyzji spełniają wszystkie wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

Nie pozostawiają żadnych wątpliwości, co do faktów, które organ wziął pod uwagę, jak również nie pozostawiają wątpliwości, co do przesłanek, z powodu których zdaniem organu interes Służby Celnej, dobro Służby Celnej przeważyły w tej sprawie nad dobrem indywidualnego interesu funkcjonariusza. Organ zebrał pełny materiał dowodowy i wszechstronnie go rozważył. Zarzut dotyczący nieprzeprowadzenia przez organ postępowania w sposób budzący zaufanie do organu administracji jest niezrozumiały. Strona zdaje się zarzut ten opierać właśnie na nieuwzględnieniu jej interesu, co jednakże – jak wskazano wyżej – organy w sposób wyczerpujący w decyzjach uzasadniły. Bezspornie interes funkcjonariusza, choć zrozumiały, nie mógł stanowić dla organu przesłanki, która – wobec konieczności zapewnienia należytego wykonywania zadań przez Służbę Celną – mogłaby uzasadniać pozostawienie funkcjonariusza w służbie. Niezasadny jest także zarzut dyskryminującego działania organu. Organ nie dokonał zwolnienia skarżącego ze Służby Celnej ze względu na takie czy inne schorzenie. Organ nie kwestionował zwolnień lekarskich strony. Dokonał natomiast ustaleń, co do tego, że długotrwała nieobecność skarżącego w służbie negatywnie wpływa na realizację zadań w Referacie – [...] w [...], powoduje konieczność przesunięć do pracy na stanowisku funkcjonariusza (osób z takimi uprawnieniami, jak skarżący) i na gruncie materiału dowodowego brak jest podstaw do podważenia tych ustaleń. Organ wskazał nadto, że wskutek długotrwałej absencji funkcjonariusz ma ograniczone możliwości uzupełniania i aktualizacji wiedzy zawodowej niezbędnej do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Nie można uznać, że ustalenie to jest dowolne, albowiem bezspornie zarówno specyfika Służby Celnej, jak i bieżące jej potrzeby wymagają stałego uzupełniania nie tylko wiedzy teoretycznej, ale i podnoszenia umiejętności praktycznych przez funkcjonariusza, co ma znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania nie tylko jednej komórki organizacyjnej, ale przekłada się generalnie na zdolność Służby Celnej do wypełniania w sposób należyty ustawowych zadań. Zdaniem skarżącego nieracjonalne wydaje się twierdzenie organu, że brak jednego pracownika dezorganizuje pracę całej Izby Celnej.

Jednakże, należyte funkcjonowanie całej Izby wymaga sprawnej organizacji wszystkich jednostek oraz efektywnego wykorzystania wszystkich przydzielonych

im etatów. Niewątpliwie jest to utrudnione zwłaszcza w przypadkach długotrwałych

i częstych nieobecności w służbie funkcjonariuszy, którzy zajmują etaty, nie wykonując żadnych obowiązków służbowych. Zaplanowane zadania muszą być wykonywane

w takiej sytuacji z udziałem innych osób, niż te, które zostały pierwotnie wyznaczone do wykonywania tych czynności. Zmiany organizacyjne, a nawet przesunięcia funkcjonariuszy z jednych komórek do drugich mogą także negatywnie oddziaływać na innych funkcjonariuszy, którzy muszą wykonywać dodatkowe obowiązki. Może

to w konsekwencji odbijać się także na terminowości i efektywności realizowanych przez nich zadań.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niejednokrotnie wskazywano, że wykonywanie zadań nałożonych na Służbę Celną wymaga znacznego zaangażowania się i dyspozycyjności wszystkich celników oraz określonych kwalifikacji, a także odpowiednich predyspozycji psychicznych i zdrowotnych funkcjonariuszy (art. 76 ustawy). Osoby, które decydują się na dobrowolne podjęcie służby w tej formacji, muszą się liczyć z tym, że ich status będzie kształtował się odmiennie niż pracowników umownych. Ze służbą publiczną w formacjach mundurowych łączą się bowiem nie tylko przywileje ale też zwiększone obowiązki oraz pewne ograniczenia wolności osobistej. Funkcjonariuszowi Służby Celnej przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego, ale ochrona ta nie ma charakteru bezwzględnego (v. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2774/15, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ustawodawca w interesie funkcjonariuszy reglamentuje przyczyny zwolnienia ich ze służby, ale jednocześnie dostrzega potrzebę prowadzenia przez organy celne racjonalnej polityki kadrowej w celu ochrony interesu Służby Celnej, a w konsekwencji także interesu Państwa, w imieniu którego formacja ta realizuje powierzone jej zadania. W tym między innymi celu do pragmatyki służbowej funkcjonariuszy celnych została wprowadzona instytucja przewidziana w art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej

(v. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 106/14, Lex nr 1773497). Dopuszcza ona możliwość zwolnienia funkcjonariuszy celnych ze służby z różnych, ważnych dla omawianej formacji przyczyn. Nie ma zatem racji skarżący twierdząc,

że wobec istnienia regulacji art. 105 ust. 1 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej organ nie miał możliwości zastosowania przepisu art. 105 ust. 1 pkt 9 tej ustawy. Rozwiązanie stosunku służbowego jest dopuszczalne nawet w przypadkach niezawinionych przez funkcjonariuszy, gdy takie są potrzeby służby. Instytucja wprowadzona do art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej może być także wykorzystywana w celu likwidowania dotychczasowych i zapobiegania dalszym negatywnym skutkom, jakie wiążą się z długotrwałymi czy stale powtarzającymi się nieobecnościami celnika w służbie, nawet gdy nieobecności te usprawiedliwione są zwolnieniami lekarskimi. W ocenie Sądu, skutki, jakie długotrwałe i powtarzające się absencje chorobowe funkcjonariusza wywierają dla sprawnego funkcjonowania administracji celnej i prawidłowego wykonywania przez nią zadań ustawowych, mogą uzasadniać rozwiązanie z celnikiem stosunku służbowego na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej

z uwagi na brak gwarancji należytego wykonywania obowiązków służbowych oraz dobro służby. Tak też stało się w tej sprawie, co organ wykazał w sposób jednoznaczny w uzasadnieniach obu decyzji. Wskazania wymaga również, iż organ zrealizował przewidziany w art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej obowiązek zasięgnięcia opinii związku zawodowego. Powyższe nie oznacza, że organ nie ma prawa –

w przypadku negatywnej opinii organizacji związkowej – dokonania zwolnienia funkcjonariusza ze służby z uwagi na dobro tej Służby. Dodatkowe, podniesione przez organ w decyzji okoliczności, tj. naruszenie obowiązków służbowych poprzez wykonywanie czynności zawodowych w stanie nietrzeźwości, podlegające badaniu

w postępowaniu dyscyplinarnym, nie ważą na rozstrzygnięciu niniejszej sprawy. Znaczenie ma natomiast, poza wyżej wskazanymi okolicznościami stanowiącymi podstawę zwolnienia ze służby, także podniesiona w decyzji kwestia postawienia funkcjonariuszowi zarzutu popełnienia czynu z art. 178a § 1 kk, co zostało przez organ zasadnie uznane za dodatkową okoliczność uniemożliwiającą pozostawienie funkcjonariusza w służbie z uwagi na dobro Służby. Służbę w Służbie Celnej może bowiem pełnić osoba, która ma nieposzlakowaną opinię (art. 76 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w wyroku.