Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1156/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 254 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 153, 170
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska, Sędzia WSA Tadeusz Haberka (sprawozdawca), Asesor WSA Łukasz Cieślak, Protokolant, Starszy specjalista Agnieszka Dąbrowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie 5 września 2024 r. sprawy ze skargi M. B. przy udziale uczestnika postępowania D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 24 sierpnia 2021 r. znak SKO 4011/404/21 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r. oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. B. (dalej: skarżący, podatnik, strona) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium) z 24 sierpnia 2021 r. znak SKO 4011/404/21 utrzymująca w mocy własną decyzję z 13 lipca 2021 r. znak SKO 4011/133/21 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2019 r.

Postępowanie przed organami.

Decyzją z 29 stycznia 2019 r., znak WP.3127.795.2019.MS Burmistrz S. (dalej: Burmistrz) ustalił M. B. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r. w kwocie 3 808 zł. Opodatkowane zostały nieruchomości należące do współwłaścicieli - M. B. i D. B. położone w R. przy ul [...], składające się z działek gruntu o nr: [...], o powierzchni [...] ha oraz [...], o powierzchni [...] ha. W skład działki nr [...] wchodzą grunty sklasyfikowane jako tereny mieszkaniowe "B". Natomiast w skład działki [...] wchodzą grunty sklasyfikowane jako grunty orne "RIVb". Ponadto działka [...] zabudowana jest budynkami.

Od tej decyzji M. B. odwołał się do SKO, które decyzją z 20 marca 2019 r., znak SKO 4011/244/19 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Strona pismem z 12 sierpnia 2019 r. zaskarżyła decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżący w skardze wniósł o dokonanie korekty wyliczenia podatku od nieruchomości, ponieważ w państwie prawa nie można odpowiadać za działania i poczynania osoby trzeciej, w tym wypadku współwłaściciela nieruchomości. Jak podniósł skarżący, D. B. bez jego wiedzy i zgody wynajmuje za odpłatnością część nieruchomości w R. i czerpie z tego tytułu przychody. W ocenie skarżącego może być obciążony w 50% nieruchomości ale nie za wynajem pod działalność gospodarczą.

W odpowiedzi na skargę z 12 września 2019 r. SKO podtrzymało stanowisko zawarte w decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

W piśmie z 29 października 2019 r. uczestnik postępowania (D. B.) wniosła o oddalenie skargi jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 9 stycznia 2020 r., I SA/Wr 774/19 oddalił skargę w całości. Wyrok jest prawomocny.

12 marca 2019 r. i 31 maja 2019 r. D. B. złożyła korekty informacji podatkowych z uwagi na zmiany powierzchni budynków i gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Decyzją z 2 sierpnia 2019 r. Burmistrz, działając na podstawie przepisu art. 254 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800, ze zm., dalej: o.p.)., zmienił wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r. zmniejszając wysokość podatku do kwoty 3 404 zł. Burmistrz uznał, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 254 § 1 o.p. w postaci zmiany powierzchni części budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, która nastąpiła po wymiarze podatku za 2019 r. Ta nowa okoliczność miała wpływ na wysokość obciążenia podatkowego za ten rok.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił, że nie może on odpowiadać za działania współwłaściciela nieruchomości, w sytuacji gdy nie wyraża zgody na wynajem nieruchomości ze względu na to, że drugi współwłaściciel czerpie dochody z najmu nieruchomości na cele prowadzenia w niej działalności gospodarczej i nie dzieli się z nim dochodami. Podatnik akceptuje poniesienie ciężaru podatkowego w 50% ale bez uwzględnienia skutków podatkowych najmu na cele prowadzonej działalności gospodarczej. Zaznaczył, że nie pozostaje już związku małżeńskim z D. B., nie mieszka w opodatkowanym domu mieszkalnym i nie rozumie dlaczego akurat on ma dozgonnie płacić podatek od tej nieruchomości oraz ma być z niego ściągany podatek, także w trybie egzekucji, co akurat ma miejsce - podatnik ma zajętą emeryturę przez organ egzekucyjny do kwoty 1200 zł i zostaje mu 500 zł miesięcznie wysokości. Tymczasem D. B. osiąga przychody rzędu 4 500 zł miesięcznie. W konkluzji wniósł o korekty decyzji uwzględniające te osoby które podejmują decyzje wpływające na wysokość podatku.

SKO decyzją z 5 września 2019 r., znak SKO 4011/472/19 uchyliło decyzję Burmistrza i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wyjaśniło, że decyzja Burmistrza z 29 stycznia 2019 r. nie jest decyzją ostateczną. Strona wniosła odwołanie do Kolegium, które decyzją z 20 marca 2019 r., SKO 4011/244/19 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Tak więc to decyzja SKO ma charakter ostateczny w sprawie. Oznacza to, ze organem właściwym do zmiany wymiaru podatku w trybie określonym w art. 254 o.p. jest SKO. Powyższe oznacza, że kwestionowaną decyzję wydał organ niewłaściwy, co skutkuje koniecznością jej uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie.

Na decyzję Kolegium z 5 września 2019 r. podatnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze zażądał wyłączenia kwoty za wynajem, pod działalność gospodarczą i obciążenia tą kwotą osoby, która zarządza i wynajmuje nieruchomość. Zarzucił, że Kolegium pominęło jego główny zarzut, podnoszony także we wcześniejszych pismach, a mianowicie, że jest obciążany skutkami działalności drugiego współwłaściciela nieruchomości, który wynajmuje nieruchomość, czerpie z tego korzyści i cały dochód przywłaszcza sobie, gdy tymczasem wymiar podatku jest kierowany do skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 16 lipca 2020 r., I SA/Wr 973/19 oddalił skargę w całości. Sąd uznał, że w okolicznościach sprawy organem I instancji uprawnionym do zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 254 o.p. było SKO, a nie Burmistrz S. Wyrok jest prawomocny.

Następnie - po wszczęciu postępowania postanowieniem z 8 lutego 2021 r. - decyzją z 13 lipca 2021 r. znak SKO 4011/133/21 SKO zmieniło decyzję Burmistrza S. z 29 stycznia 2019 r., znak WP.3127.795.2019.MS w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2019 r. SKO uznało, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 254 § 1 o.p. w postaci zmiany powierzchni części budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, która nastąpiła po wymiarze podatku za 2019 r. Ta nowa okoliczność miała wpływ na wysokość obciążenia podatkowego za ten rok dlatego zostało obniżone z 3 808 zł do kwoty 3 404 zł.

Pismem z 2 sierpnia 2021 r. strona odwołała się od decyzji organu I instancji.

Decyzją z 24 sierpnia 2021 r. SKO utrzymało w mocy własną decyzję wydaną w I instancji.

Postępowanie przed Sądem.

W skardze na decyzję Kolegium, skarżący wystąpił o "zmianę kwoty ogólnej za rok 2019 z tytułu podatku od nieruchomości", stwierdzając, że niezrozumiałe jest dla niego, dlaczego jako współwłaściciel ma płacić za prowadzoną działalność gospodarczą w budynkach, które wykorzystuje drugi współwłaściciel. W uzasadnieniu skargi strona zawarła zarzuty dotyczące postawy D. B. (byłej zony, współwłaścicielki nieruchomości) oraz sposobu gospodarowania przez nią nieruchomością. Podkreślił, że nie zamieszkuje na nieruchomości i nie ma wpływu na zawierane przez D. B. umowy najmu, która nie dzieli się ze skarżącym uzyskiwanymi dochodami z nieruchomości i nie płaci podatku. Ponadto skarżący przedstawił własne wyliczenie wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2019 r.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniosło o jej oddalenie. Jak wyjaśniło, w stanie faktycznym sprawy bezsporny jest status M. B. i D. B. jako współwłaścicieli nieruchomości położonej w R. Przedmiotem sprawy była analiza wystąpienia w sprawie przesłanek uprawniających Kolegium do zastosowania art. 254 o.p., tj. zmiany własnej decyzji ostatecznej z 20 marca 2019 r. (SKO 4011/244/19), utrzymującej w mocy decyzję gminnego organu podatkowego z 29 stycznia 2019 r. (WP.3127.795.2019.MS) ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2019 r., w kwocie 3 808,00 zł. Rozpatrując sprawę Kolegium uznało, że w tym przypadku zachodziła przesłanka zmiany decyzji ostatecznej, na zasadach art. 254 § 1 o.p.

W pismach procesowych z 11 lutego 2022 r. oraz z 5 sierpnia 2024 r. uczestnik postępowania (D. B.) wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej, wskazując, że podziela stanowisko SKO wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie wskazano, że prawomocnie zakończyło się postępowanie o podział majątku wspólnego, a jednym z elementów postanowienia w tym przedmiocie jest zasądzenie od uczestnika postępowania na rzecz skarżącego określonej kwoty dotyczącej możliwych do osiągnięcia pożytków z nieruchomości położonej w R.

Podczas rozprawy przed Sądem 5 września 2024 r. skarżący podtrzymał skargę i wskazał, że pismo uczestnika postępowania z 5 sierpnia 2024 r. zawiera treści nieprawdziwe, z którymi się nie zgadza.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

Głównym przedmiotem zarzutów strony jest to, że organ skierował do niego jako współwłaściciela nieruchomości decyzję w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania za 2019 r., w sytuacji, gdy to nie on ale drugi współwłaściciel (jego była małżonka) nieruchomości te posiada i prowadzi na nich działalność gospodarczą.

Tymczasem skarżona decyzja nie kończy postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania za 2019 r. Sprawa wymiaru podatku została rozpoznana decyzjami wydanymi w I i II instancji, a po wniesieniu skargi do Sądu, WSA we Wrocławiu skargę oddalił, wyrokiem który stał się prawomocny. W ten sposób sprawa ustalenia wysokości zobowiązania została zasadniczo zakończona (o czym dalej). Przedmiotem wyrokowania w zawisłej sprawie jest wyłącznie zasadność dokonanej zmiany decyzji. Dlatego przypomnieć należy, że zgodnie z art. 254 § 1 o.p. decyzja ostateczna, ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji. W myśl § 2 ww. artykułu, zmiana decyzji ostatecznej może dotyczyć tylko okresu, za który ustalono lub określono wysokość zobowiązania podatkowego.

Jak stanowi art. 6c ust. 2 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2017 r., poz. 1892, ze zm.), stanowi, że jeżeli łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy).

Mając na uwadze ustalony stan sprawy Sąd wyjaśnia, że zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a., ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie.

W tym miejscu przywołać należy brzmienie art. 170 p.p.s.a., który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W orzecznictwie na tle przepisu art. 170 p.p.s.a. wskazuje się wręcz, że odstąpienia od już raz prawomocnie sformułowanej oceny prawnej nie mogą usprawiedliwiać nawet możliwe wady oceny prawnej zawartej w tymże poprzednim wyroku. Inne stanowisko, byłoby nie do pogodzenia z podstawowymi zasadami porządku prawnego, w tym zwłaszcza z art. 2 (zasada pewności prawa), art. 7 (zasada praworządności) oraz art. 178 ust. 1 Konstytucji RP (zasada związania sędziego Konstytucją i ustawą). Innymi słowy, rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., I OSK 1112/19).

Prawidłowość decyzji na mocy której jako stronę wskazano skarżącego oraz ustalono wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r., została przesądzona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 9 stycznia 2020 r., I SA/Wr 774/19, który skargę podatnika na decyzję SKO z 20 marca 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza z 29 stycznia 2019 r. oddalił w całości.

W kolejnym prawomocnym wyroku z 16 lipca 2020 r., I SA/Wr 973/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przesądził, że w okolicznościach sprawy organem I instancji uprawnionym do zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 254 o.p. jest SKO.

Z wyżej opisanych powodów Sąd rozstrzygający spór w niniejszej sprawie ww. wyrokami jest związany. Przedmiotem oceny Sądu w sprawie pozostaje więc prawidłowość dokonanej przez SKO zmiany decyzji ostatecznej, tj. dokonana przez organ ocena wystąpienia w sprawie przesłanek uprawniających go do zastosowania art. 254 o.p., tj. zmiany własnej decyzji ostatecznej z 20 marca 2019 r. utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza z 29 stycznia 2019 r. ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2019 r., w kwocie 3 808,00 zł. Rozpatrując sprawę Kolegium słusznie uznało, że w tym przypadku zachodziła przesłanka zmiany decyzji ostatecznej, na zasadach art. 254 § 1 o.p. W sprawie zakończonej decyzją ostateczną (z 20 marca 2019 r.) nastąpiła bowiem zmiana - po jej doręczeniu - okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego. Jak ustalił organ na podstawie akt administracyjnych D. B. złożyła 31 maja 2019 r. informację w sprawie podatku od nieruchomości i podatku rolnego, w której wykazała, że w okresie od 28 lutego 2019 r. do 1 maja 2019 r. części nieruchomości podatników nie była związana z prowadzeniem działalności gospodarczej. Tymczasem w decyzji z 29 stycznia 2019 r. (WP.3127.795.2019.MS), utrzymanej w mocy decyzją Kolegium z 20 marca 2019 r. (SKO 4011/244/19), naliczono podatek od tej części nieruchomości wg stawki dla nieruchomości związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą za cały rok. Wobec powyższego, decyzją z 13 lipca 2021 r. (SKO 4011/133/21), Kolegium dokonało zmiany wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r., uwzględniając zmiany zgłoszone przez D. B., co poskutkowało zmniejszeniem kwoty zobowiązania podatkowego.

W złożonej skardze skarżący nie podnosi żadnych zarzutów przeciwko decyzji na mocy której dokonano zmiany wysokości zobowiązania przez jego obniżenie. Formułuje wyłącznie zarzuty podważające legalność decyzji na mocy której ustalono wysokość zobowiązania, którą nadto wystawiono na skarżącego jako współwłaściciela nieruchomości. Tymczasem, jak już wyżej wyjaśniono, ta sprawa została już prawomocnie osądzona przez Sąd.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dlatego mimo braku zarzutów sformułowanych przeciwko decyzji o zmianie decyzji Sąd dokonał oceny skarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem i nie dopatrzył się żadnych nieprawidłowości.

Mając na uwadze powyższe, tj. prawomocne osądzenie sprawy zakończonej decyzją w przedmiocie łącznego zobowiązania podatkowego za 2019 r. i brak jakichkolwiek zarzutów przeciwko decyzji utrzymującej w mocy decyzję zmieniającą łączne zobowiązanie podatkowe za 2019 r. przez jego obniżenie, wobec nie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa procesowego oraz materialnego, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.