Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 27/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 3 ust. 1 i § 4 pkt 8, § 4 ust. 1, 2 i 4, § 6 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 488
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu  drogowego
article: art. 130 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. NSA Jolanta Sikorska (spr.) Protokolant asystent sędziego Dominika Sasin-Knothe po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 września 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 783/13 w sprawie ze skargi J.O. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie odmowy usunięcia punktów karnych z ewidencji kierowców oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 września 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 783/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.O., dalej skarżący, na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie odmowy usunięcia punktów karnych z ewidencji kierowców, oddalił skargę.

Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 4 października 2012 r., sprecyzowanym pismem z dnia 24 października 2012 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy, dalej: KWP w Bydgoszczy, o wykreślenie z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wpisanych do niej: 4 punktów dotyczących zdarzenia z dnia 12 marca 2011 r. oraz 6 punktów dotyczących zdarzenia z dnia 20 października 2010 r. Podał, że od momentu naruszenia przepisów ruchu drogowego w dniu 12 marca 2011 r. do dnia złożenia podania nie dopuścił się żadnego wykroczenia drogowego uzasadniającego przypisanie mu punktów karnych, co uzasadnia usunięcia punktów wpisanych w ewidencji z tytułu zdarzenia z dnia 12 marca 2011 r.

Odnośnie zdarzenia z dnia 20 października 2010 r. podał, że punkty z tytułu naruszenia przepisów ruchu drogowego dokonanego w tym dniu powinny zostać zarejestrowane w dniu 25 maja 2011 r., tj. dopiero po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu, sygn. akt XIIW 1458/11 stwierdzającego popełnienie ww. naruszenia przepisów ruchu drogowego. Zaewidencjonowanie zaś punktów tymczasowych z tytułu tego zdarzenia w dniu jego popełnia, jak to uczyniono w sprawie, pomimo braku umocowania do tego w jakimkolwiek rozstrzygnięciu i przed wydaniem prawomocnego wyroku sądu, wynikało jedynie z treści § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r., poz. 488), dalej: rozporządzenie MSW z dnia 25 kwietnia 2012 r., który to przepis przekracza zdaniem skarżącego delegację ustawową zawartą w art. 130 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137), dalej: prawo o ruchu drogowym, i tym samym nie może stanowić podstawy do ewidencjonowania punktów tymczasowych. Według skarżącego, gdyby przypisano mu punkty z tytułu zdarzenia z dnia 20 października 2010 r. w dniu uprawomocnienia się wyroku wydanego w sprawie tego zdarzenia, tj. w dniu 25 maja 2011 r., to nie przekroczyłby on wyznaczonego limitu 24 punktów, gdyż w tej dacie wykreśleniu podlegałyby już punkty zaewidencjonowane w dniu 17 marca 2010 r.

W odpowiedzi na powyższy wniosek KWP w Bydgoszczy pismem z dnia [...] listopada 2012 r. odmówił usunięcia z ewidencji kierowcy ww. punktów przypisanych skarżącemu na podstawie wpisów ostatecznych, wskazując na brak zaistnienia w sprawie którejkolwiek z przesłanek określonych w § 6 ust. 1 pkt 1 - 4 rozporządzenia MSW z dnia 25 kwietnia 2012 r., stanowiących podstawę prawną do dokonania wnioskowanego usunięcia punktów z ewidencji. Podkreślił, że w przypadku skarżącego nie zaistniała przesłanka upływu rocznego okresu, w trakcie którego nie może dojść do przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

Pismem z dnia 21 listopada 2012 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa w sposób opisany w piśmie z dnia 4 października 2012 r., podtrzymując argumentację zawartą we wniosku.

W odpowiedzi na powyższe KWP w Bydgoszczy pismem z dnia 3 grudnia 2012 r. podał, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Skarżący złożył do Sądu skargę na podjętą w dniu [...] listopada 2012 r. czynność KWP w Bydgoszczy odmawiającą usunięcia wpisanych do ewidencji punktów z tytułu zdarzenia z dnia 12 marca 2011 r. (4 punkty) i z tytułu zdarzenia z dnia 20 października 2010 r. (6 punktów), wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie bezskuteczności wpisów ww. punktów oraz o uznanie istnienia po stronie organu obowiązku usunięcia ww. punktów z ewidencji. Zarzucił organowi naruszenie art. 130 ust. 1 w zw. z ust. 2 i ust. 4 pkt 1 prawa o ruchu drogowym poprzez dokonanie, a następnie odmowę usunięcia z ewidencji przedmiotowych punktów w sytuacji, gdy brak było prawomocnego rozstrzygnięcia potwierdzającego naruszenie przepisów ruchu drogowego, a także art. 92 ust. 1 Konstytucji RP i art. 130 ust. 1 w zw. z ust. 2 i ust. 4 pkt 1 prawa o ruchu drogowym poprzez zastosowanie niezgodnego z Konstytucją przepisu § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Powtarzając dotychczasową argumentację w sprawie podniósł, że delegacja ustawowa (art. 130 ust. 4 prawa o ruchu drogowym) nie zawiera upoważnia do stworzenia w akcie podstawowym nieprzewidzianych ustawą kategorii wpisów ostatecznych i tymczasowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na przekroczenie terminu do wniesienia skargi, względnie o jej oddalenie. Podniósł, że z treści art. 130 ust. 2 prawa o ruchu drogowym, w szczególności z przepisu mówiącego o kierowcach, którzy w ciągu 1 roku od dnia naruszenia dopuścili się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów "przekroczyłaby" 24 punkty jednoznacznie wynika, że w przepisie tym mówi się o kierowcach, którzy faktycznie w okresie roku naruszyli przepisy ruchu drogowego, za które, uwzględniając konieczność uzyskania prawomocnych rozstrzygnięć w tym zakresie, otrzymaliby 24 punkty karne po uprawomocnieniu się tych rozstrzygnięć. Nie ma więc podstaw w świetle treści art. 130 ust. 2 prawa o ruchu drogowym do uznania, że możliwym jest wykreślanie z ewidencji punktów po upływie roku od dokonania wpisu, a przed uprawomocnieniem się rozstrzygnięcia co do zdarzenia objętego wpisem. Odnośnie zarzutu przekroczenia delegacji ustawowej organ stwierdził, że obowiązkiem organów administracyjnych jest stosowanie obowiązujących aktów normatywnych, w tym rangi ustawowej, a nie badanie ich zgodności z aktem prawnym wyższego rzędu.

Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, że

w kwestii bezzasadności wniosku organu o odrzucenie skargi z uwagi na przekroczenie terminu do jej wniesienia wypowiedział się już w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 1331/13, uchylając wydane w sprawie postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 36/13 o odrzuceniu przedmiotowej skargi. W postanowieniu tym, mającym moc wiążącą w sprawie (art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Sąd II instancji wskazał na zachowanie w sprawie 30-dnowego terminu do wniesienia skargi na czynność KWP w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2012 r., liczonego zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. od daty otrzymania odpowiedzi Komendanta na wezwanie z dnia 21 listopada 2012 r. do usunięcia naruszenia prawa, tj. od dnia 7 grudnia 2012 r., a nie od daty doręczenia odpowiedzi organu z dnia [...] listopada 2012 r. na wniosek strony z dnia 4 października 2012 r. o wykreślenie z ewidencji kierowców przedmiotowych punktów, tj. od dnia podjęcia przez organ kwestionowanej czynności stanowiącej przedmiot skargi.

Odnosząc się do merytorycznych aspektów skargi Sąd I instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r., poz. 488).

Zgodnie z art. 130 ust. 1 tej ustawy, Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się ją do tej ewidencji. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów (art. 130 ust. 2 prawa o ruchu drogowym). Zmniejszenie liczby punktów, a więc usunięcie ich z ewidencji, powoduje również odbycie przez kierowcę na własny koszt szkolenia (art. 130 ust. 3 prawa o ruchu drogowym). Szczegółowe regulacje dotyczące m.in. sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego oraz warunków i sposobu prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, zawarte zostały, na podstawie delegacji określonej w art. 130 ust. 4 prawa o ruchu drogowym, w rozporządzeniu MSW z dnia 25 kwietnia 2012 r. W akcie tym określa się w szczególności, że ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych (§ 3 ust. 1). Wpisu do ewidencji dokonuje policjant lub pracownik jednostki Policji (§ 4 pkt 8), z tym że wpisu ostatecznego dokonuje się, jeżeli naruszenie przepisów ruchu drogowego stwierdzone zostanie prawomocnym wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym, a wpisu tymczasowego niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, jednakże po stwierdzeniu naruszenia jednym z ww. rozstrzygnięć wpis ten staje się wpisem ostatecznym (§ 4 ust. 1, 2 i 4). Ponadto organ prowadzący ewidencję usuwa z niej punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła 24 punkty, a w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy prawo o ruchu drogowym - 20 punktów (§ 6 ust. 1 pkt 3).

Z powołanych przepisów w ocenie Sądu I instancji wynika, że rację ma orzekający w sprawie organ, że o usunięciu wpisanych do ewidencji punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, na skutek upływu roku od dnia naruszenia, decyduje dzień popełnienia naruszeń przepisów ruchu drogowego, a nie formalny wpis do ewidencji kierowców danego naruszenia. Dokonywany przez organy Policji wpis do ewidencji ma bowiem charakter deklaratoryjny, a ilość ujawnionych punktów karnych, których liczba wynika z przepisów prawa jest pochodną od stwierdzenia naruszenia przepisów ruchu drogowego. Wskutek różnych przyczyn, m.in. skierowania sprawy na drogę sądową przez kierującego kwestionującego fakt popełnienia danego naruszenia, wpisanie punktów karnych do ewidencji może być oddalone w czasie od dnia popełnienia wykroczenia, co jednak nie zmienia faktu, że dla konsekwencji prawnych wynikających z naruszeń przepisów ruchu drogowego, których dopuścił się kierujący pojazdem, decydujące znaczenie ma data naruszenia stwierdzonego prawomocnym wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym. W przypadku skierowania sprawy wykroczenia na drogę postępowania sądowego istotne znaczenie ma data popełnienie naruszenia przepisów ruchu drogowego, które w takim przypadku objęte jest wpisem tymczasowym, a nie data ostatecznego wpisu do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego.

Nie ma zatem uzasadnienia zdaniem Sądu I instancji stanowisko skarżącego, że to data dokonania konkretnego wpisu w ewidencji ma rozstrzygające znacznie dla możliwości zastosowanie dyspozycji art. 130 ust. 2 prawa o ruch drogowym. Także zawarte w tym przepisie stwierdzenie o dopuszczeniu się w ciągu 1 roku od dnia naruszenia innych naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów "przekroczyłaby" 24 punkty wskazuje, że w przepisie tym chodzi o moment faktycznego popełnienie naruszenia, a nie o datę uprawomocnienia się rozstrzygnięcia w przedmiocie tego naruszenia i następnie datę dokonania wpisu (ostatecznego) tego naruszenia w ewidencji. Zatem data dokonania w ewidencji formalnego wpisu, w tym ostatecznego, nie ma znaczenia z punktu widzenia poczynienia ustalenia o przekroczeniu w okresie roku liczby 24 punktów karnych za naruszenie przepisów drogowych i tym samym możliwości przypisania konsekwencji prawnych wynikających z naruszeń przepisów ruchu drogowego. Istotna w świetle treści art. 130 ust. 1 prawa o ruchu drogowym jest bowiem data popełnienia naruszenia, którego pochodną jest wynikająca z przepisów prawa ilość punktów karnych oraz okoliczność, aby naruszenie przepisów ruchu drogowego stwierdzone było prawomocnym wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym. Stwierdzenie naruszenia przepisów ruchu drogowego powyższymi rozstrzygnięciami jest podstawą dokonania wpisu ostatecznego, niemniej jednak termin samego wpisu nie determinuje ustalenie w przedmiocie daty przekroczenia liczby punktów karnych. To ostatnie bowiem związane jest wyłącznie z datą popełnienia czynu polegającego na naruszeniu przepisów ruchu drogowego.

W ocenie Sądu I instancji, bezzasadne są także zarzuty skargi o przekroczeniu upoważnienia ustawowego określonego w art. 130 ust. 4 prawa o ruchu drogowym przepisami rozporządzenia MSW z dnia 25 kwietnia 2012 r. odwołującymi się do nieznanych ustawie upoważniającej kategorii wpisów ostatecznych i tymczasowych. Sąd ten wskazał, że na podstawie przepisu art. 130 ust. 4 prawa o ruchu drogowym, kwestię sposobu punktowania, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji oraz liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia ustawodawca przekazał właściwemu ministrowi do uregulowania w drodze rozporządzenia. Stosownie do treści tego artykułu, minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu oraz Ministrem Sprawiedliwości, mając na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego, określi, w drodze rozporządzenia: 1) sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego; 2) warunki i sposób prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 1, oraz tryb występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji; 3) program szkolenia i jednostki upoważnione do prowadzenia szkolenia, o którym mowa w ust. 3; 4) liczbę punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia; 5) podmioty uprawnione do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, o której mowa w ust. 1. Realizując powyższą delegację ustawową, Minister Spraw Wewnętrznych w rozporządzeniu z dnia 25 kwietnia 2012 r. ustalił w § 4 ust. 1 i 2, że do ewidencji dokonuje się wpisów ostatecznych za naruszenia stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym, jak również wpisów tymczasowych, zaś wpis tymczasowy wprowadza się niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, zawierając w nim informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia. Zatem punktowaniu podlega każde stwierdzone przez Policję naruszenie przepisów ruchu drogowego, bez względu na ich potwierdzenie przez sąd lub inny uprawniony organ. Stosownie do § 6 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia oraz art. 130 ust. 2 prawa o ruchu drogowym, dokonane wpisy podlegają usunięciu po upływie roku od dnia popełnienia naruszenia, ale tylko wówczas, gdy przed upływem tego okresu kierowca nie dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty.

Zgodnie zatem z ww. unormowaniami, jeżeli przed upływem roku od popełnienia wykroczenia drogowego kierowca popełnia kolejne punktowane naruszenia, to te wcześniejsze mogą podlegać usunięciu tylko wtedy, gdy liczba przypisanych punktów nie przekracza w tym czasie 24. W ocenie Sądu I instancji, zarówno przepis § 4 ust. 2 obecnie obowiązującego rozporządzenia MSW z dnia 25 kwietnia 2012 r., jak i treść przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art. 130 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym i realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji. Wskazane regulacje stanowią realizację delegacji określonej w punkcie 2 - warunki i sposób prowadzenia ewidencji. Niewątpliwie bowiem kwestia dokonywania dwóch rodzajów wpisów: tymczasowego i ostatecznego, jak i ich usuwania mieści się w pojęciu sposobu prowadzenia ewidencji.

Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji, uznając wszystkie zarzuty skargi za bezzasadne, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J.O. Zaskarżając wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według przepisanych norm.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 146 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuchylenie czynności z zakresu administracji publicznej polegającej na odmowie wykreślenia przez KWP w Bydgoszczy z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wpisów 4 punktów dotyczących zdarzenia z dnia 12 marca 2011 r. oraz 6 punktów dotyczących zdarzenia z dnia 20 października 2010 r. podczas, gdy w sprawie:

a) zastosowano nieobowiązujące w dacie zaewidencjonowania punktów przepisy § 3 ust. 1, § 4 pkt 8, § 4 ust. 1, 2 i 4, § 6 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego;

b) nie zastosowano przepisu art. 92 ust. 1 w związku art. 8 ust. 2 oraz z art. 2 i art. 42 ust. 1 Konstytucji RP w odniesieniu do przepisów § 3 ust. 1, § 4 pkt 8, § 4 ust. 1, 2 i 4, § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego jako wydanych z przekroczeniem upoważnienia zawartego w art. 130 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w zakresie w jakim przewidują one (wbrew delegacji ustawowej) ewidencjonowanie tzw. wpisów tymczasowych oraz w zakresie w jakim ustalają wysokość sankcji administracyjnej w postaci ilości punktów przypisywanych za określone naruszenie przepisów ruchu drogowego;

z daleko posuniętej ostrożności procesowej, na wypadek uznania przez Sąd, że podstawą rozstrzygania w sprawie były przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego zarzut opisany w pkt b) powyżej skarżący kasacyjnie podtrzymał również wobec odpowiednich przepisów tegoż rozporządzenia; podał, że z uwagi na fakt, że w ani KWP w Bydgoszczy, ani Sąd I instancji nie wskazał stosownych jednostek redakcyjnych ww. aktu, niniejsza skarga kasacyjna również nie odwołuje się do konkretnych norm rozporządzenia, poprzestając w tej części na kwestionowaniu konstytucyjności przepisów umożliwiających dokonywanie tzw. wpisów tymczasowych oraz kwestionowaniu konstytucyjności przepisów ww. rozporządzenia, które ustalają wysokość sankcji administracyjnej w postaci ilości punktów przypisywanych za określone naruszenie przepisów ruchu drogowego;

c) naruszono art. 130 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 8 ust. 2 w związku z art. 92 ust. 1 oraz z art. 2 i art. 42 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zastosowanie niezgodnych z nim przepisów § 3 ust. 1, § 4 pkt 8, § 4 ust. 1, 2 i 4, § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego;

z daleko posuniętej ostrożności procesowej, na wypadek uznania przez Sąd, że podstawą rozstrzygania w sprawie były przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego zarzut opisany w pkt d) powyżej autor skargi kasacyjnej podtrzymał również wobec odpowiednich przepisów tegoż rozporządzenia; z uwagi jednak na fakt, iż w ani KWP w Bydgoszczy, ani Sąd I instancji nie wskazał stosownych jednostek redakcyjnych ww. aktu, skarżący kasacyjnie podał, że skarga kasacyjna również nie odwołuje się do konkretnych norm rozporządzenia, poprzestając w tej części na kwestionowaniu zgodności przepisów umożliwiających ewidencjonowanie tzw. wpisów tymczasowych z treścią art. 130 ust. 1 i 2;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

a) nieuwzględnienie § 15 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego w związku z art. 6 oraz art. 80 k.p.a. i zastosowanie w sprawie przepisów § 3 ust. 1, § 4 pkt 8, § 4 ust. 1, 2 i 4, § 6 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, podczas gdy w dacie naruszania przez skarżącego przepisów ruchu drogowego w dniach 20 października 2010 r. i 12 marca 2011 r. oraz w dacie ewidencjonowania punktów związanych z ww. naruszeniami, przepisy te jeszcze nie obowiązywały;

b) niezastosowanie przepisu art. 92 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 oraz z art. 2 i art. 42 ust. 1 Konstytucji RP w odniesieniu do przepisów § 3 ust. 1, § 4 pkt 8, § 4 ust. 1, 2 i 4, § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, jako do wydanych z przekroczeniem upoważnienia zawartego w art. 130 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w zakresie w jakim przepisy te przewidują możliwość dokonywania tzw. wpisów tymczasowych oraz w zakresie w jakim ww. przepisy ustalają wysokość sankcji administracyjnej w postaci ilości punktów przypisywanych za określone naruszenie przepisów ruchu drogowego;

z daleko posuniętej ostrożności procesowej, na wypadek uznania przez Sąd, że podstawą rozstrzygania w sprawie były przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego zarzut opisany w pkt b) powyżej autor skargi kasacyjnej podtrzymał również wobec odpowiednich przepisów tegoż rozporządzenia; z uwagi jednak na fakt, iż w ani KWP w Bydgoszczy, ani Sąd I instancji nie wskazał stosownych jednostek redakcyjnych ww. aktu autor skargi kasacyjnej podał, że skarga kasacyjna również nie odwołuje się do konkretnych norm rozporządzenia, poprzestając w tej części na kwestionowaniu konstytucyjności przepisów umożliwiających dokonywanie tzw. wpisów tymczasowych oraz kwestionowaniu konstytucyjności przepisów ww. rozporządzenia, które ustalają wysokość sankcji administracyjnej w postaci ilości punktów przypisywanych za określone naruszenie przepisów ruchu drogowego;

c) naruszenie art. 130 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 8 ust. 2 w związku z art. 92 ust. 1 oraz z art. 2 i art. 42 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zastosowanie niezgodnych z nim przepisów § 3 ust. 1, § 4 pkt 8, § 4 ust. 1, 2 i 4, § 6 ust. 1 pkt.. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego;

z daleko posuniętej ostrożności procesowej, na wypadek uznania przez Sąd, że podstawą rozstrzygania w sprawie były przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego zarzut opisany w pkt d) powyżej autor skargi kasacyjnej podtrzymał również wobec odpowiednich przepisów tegoż rozporządzenia; z uwagi jednak na fakt, iż w ani KWP w Bydgoszczy, ani Sąd I instancji nie wskazał stosownych jednostek redakcyjnych ww. aktu, autor skargi kasacyjnej podał, że skarga kasacyjna również nie odwołuje się do konkretnych norm rozporządzenia, poprzestając w tej części na kwestionowaniu zgodności przepisów umożliwiających dokonywanie tzw. wpisów tymczasowych z treścią art. 130 ust. 1 i 2.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podniósł, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły m.in. przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. W ocenie pełnomocnika skarżącego uregulowania ww. aktu wykonawczego nie mogły mieć zastosowania do oceny zasadności zaewidencjonowania spornych punktów, jak również do wniosku skarżącego dotyczącego wykreślenia punktów związanych ze zdarzeniami z dnia 20 października 2010 r. oraz 12 marca 2011 r., ponieważ zgodnie z § 15 ww. rozporządzenia, weszło ono w życie w terminie 30 dni od jego ogłoszenia, tj. w dniu 6 czerwca 2012 r. Sąd I instancji rozstrzygając sprawę pominął tę kwestię. Tymczasem, zgodnie z wyrażoną w art. 6 k.p.a. zasadą legalizmu, działania władcze administracji, w tym wszelkiego rodzaju rozstrzygnięcia muszą odwoływać się do konkretnej normy prawnej, przyznającej organowi określoną kompetencję. W niniejszej sprawie całość stanu faktycznego ustalonego stosownie do art. 80 k.p.a. została poddana ocenie prawnej w oparciu o niewłaściwe przepisy, które nie znajdowały w sprawie zastosowania.

Skarżący kasacyjnie zarzucił, że Sąd I instancji nie poddał ocenie podstaw prawnych rozstrzygnięcia organu administracji. Powyższe powoduje, że na obecnym etapie postępowania niezbędne jest uchylenie zaskarżonego wyroku, gdyż strona nie ma możliwości odniesienia się do jego uzasadnienia prawnego oraz rozstrzygnięcia administracji. Polemika z wykładnią przepisów, które nie obowiązywały w dacie popełnienia zdarzeń i jako takie nie mogły stanowić podstawy zaewidencjonowania spornych punktów, jest niecelowa.

Przyjęcie przeciwnego założenia musiałoby prowadzić do wniosku, że strona, zaskarżając rozstrzygnięcie, musiałaby odwoływać się do przepisów, na które organ się nie powołał, ale które powinny mieć w sprawie zastosowanie. Oczekiwanie od skarżącego wskazywania przepisów właściwych dla orzekania, lecz pominiętych przez organ, nie znajduje żadnego uzasadnienia jurydycznego oraz godzi w zasadę legalizmu, powodując niczym nieuzasadnioną dowolność administracji we wskazywaniu norm kompetencyjnych stanowiących podstawę jej działań.

Autor skargi kasacyjnej podniósł, że organ zobowiązany jest w rozstrzygnięciu wskazać właściwe podstawy prawne swych działań. Odwołanie się do błędnej podstawy prawnej skutkować powinno uchyleniem rozstrzygnięcia nawet wówczas, gdyby w systemie prawa istniały przepisy uzasadniające merytorycznie poprawność danego orzeczenia. W przeciwnym razie strona (a nie organ) broniąc swych praw byłaby zmuszona do odnalezienia właściwej podstawy prawnej, którą organ "mógł mieć na myśli". Takie oczekiwanie względem zaskarżanych czynności z zakresu administracji nie znajduje żadnego uzasadnienia prawnego.

Biorąc pod uwagę powyższe niezbędne jest zdaniem skarżącego kasacyjnie uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzających go rozstrzygnięć, gdyż tylko wówczas strona (po ponownym rozpoznaniu sprawy i zastosowaniu właściwych przepisów) będzie mogła przeprowadzić rzetelną polemikę ze stanowiskiem organu.

Skarżący kasacyjnie podniósł, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji podał, że szczegółowe regulacje dotyczące m.in. sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego oraz warunków i sposobu prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, zawarte zostały, na podstawie delegacji określonej w art. 130 ust. 4 pkt 1 i 2 prawa o ruchu drogowym, w rozporządzeniu MSW z dnia 25 kwietnia 2012 r. Pomijając kwestię niewłaściwości zastosowanych przepisów podnieść zdaniem skarżącego kasacyjnie należy, że w całym wywodzie Sądu nie wskazano normy ustawowej upoważniającej organ wykonawczy do tworzenia kategorii wpisów tymczasowych. Rozważania dotyczące daty ewidencjonowania punktów karnych oraz deklaratoryjnego charakteru wpisu zasadniczo opierają się na regulacji rozporządzenia (nieobowiązującego w dacie naruszenia przez stronę przepisów ruchu drogowego). Odmowa uwzględnienia wniosku o wykreślenie spornych punktów karnych opiera się zaś na brzmieniu § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, zgodnie z którym nie jest ono możliwe, gdy suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty.

Skarżący kasacyjnie podniósł, że ustawa milczy na temat wpisów tymczasowych.

Wskazał, że upoważnienia do ich uregulowania w przepisach wykonawczych Sąd I pierwszej upatruje w art. 130 ust. 4 pkt 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym, który wg Sądu realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji. Wskazane regulacje stanowią realizację delegacji określonej w punkcie 2 - warunki i sposób prowadzenia ewidencji. Niewątpliwie bowiem kwestia dokonywania dwóch rodzajów wpisów: tymczasowego i ostatecznego, jak i ich usuwania mieści się w pojęciu sposobu prowadzenia ewidencji.

Powyższe stanowisko w ocenie autora skargi kasacyjnej jest nietrafne, gdyż pomija uregulowanie art. 92 ust. 1 oraz 42 ust. 1 Konstytucji RP oraz wytyczne zawarte w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego dotyczące upoważniania organów władzy wykonawczej do stanowienia przepisów rangi podustawowej oraz wyłączności ustawy w zakresie nakładania sankcji administracyjnej jaką stanowią punkty karne.

Wskazał, że stosownie do treści art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, rozporządzenia są wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, przepisy wykonawcze dotyczące dokonywania wpisów tymczasowych (również te zawarte w rozporządzeniu z 2002 r.) wydane zostały wskutek przekroczenia przez Ministra Spraw Wewnętrznych przyznanego mu upoważnienia. Delegacja ustawowa nie upoważniała go bowiem do stworzenia nieprzewidzianych ustawą kategorii wpisów "ostatecznych" oraz "tymczasowych" w związku z czym organ wykonawczy nie miał prawa rozróżniania w rozporządzeniu wpisów "tymczasowych" oraz "ostatecznych", jeśli ustawodawca tego nie uczynił.

W ocenie autora skargi kasacyjnej, wywodzenie nieprzewidzianej ustawą kompetencji do dokonywania wpisów tymczasowych nie znajduje oparcia w językowej wykładni normy upoważniającej (130 ust. 4 pkt 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym). Całość wywodu organu oraz Sądu I instancji w zakresie tzw. wpisów tymczasowych opiera się na argumentach wywodzonych z przepisów wykonawczych (niewłaściwie powołanych), których konstytucyjność skarżący kwestionuje. Autor skargi kasacyjnej nie zgodził się z twierdzeniem Sądu I instancji jakoby przepisy rozporządzenia stanowiły realizację delegacji określonej w punkcie 2 - warunki i sposób prowadzenia ewidencji. Powyższa regulacja powierza ministrowi wyłącznie uregulowanie warunków i sposobu rejestracji otrzymanych punktów. Nie przyznaje ona w ten sposób kompetencji do poszerzania zakresu rejestracji o zdarzenia czy informacje nie wskazane wyraźnie w ustawie.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, zdaniem autora skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji zignorował zasadę bezpośredniego działania konstytucji przewidzianą w art. 8 ust. 2 w związku z art. 92 ust. 1 ustawy zasadniczej w celu skontrolowania zgodności przepisów wykonawczych z delegacją ustawową.

Za zasadnością tezy o braku upoważnienia do ustanowienia w drodze rozporządzenia wpisów tymczasowych przemawia również, zdaniem autora skargi kasacyjnej, orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego w zakresie sankcji administracyjnych, których stanowienie w drodze aktów podwykonawczych jest zabronione. Przyznawanie punktów karnych stanowi rodzaj sankcji administracyjnej. Oczywista jest ich dolegliwość, gdyż otrzymanie przewidzianej przepisem ilości punktów powoduje automatycznie skierowanie kierowcy na egzamin sprawdzający kwalifikacje (art. 114 ust. 1 pkt. 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym). Zgodnie z ustalonym orzecznictwem decyzja w tym zakresie ma charakter związany co oznacza, że wydawana jest automatycznie (i bez weryfikacji zasadności przyznanych kierującemu punktów). Powyższe oznacza, że sankcja administracyjna wymierzana jest poprzez każdorazowe przydzielenie punktów, a nie poprzez wydanie decyzji o skierowaniu na sprawdzenie kwalifikacji, gdyż ta stanowi automatyczny skutek przekroczenia określonego limitu punktów. Powyższe oznacza, że kwestie orzekania o ilości punktów przydzielanych za poszczególne naruszenia przepisów ruchu drogowego nie mogą być regulowane przepisami wykonawczymi, gdyż godzi to w zasadę wyłączności ustawy w stanowieniu sankcji administracyjnych.

Sankcje administracyjne przewidziane dla kierowców w postaci ilości punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego uregulowano w załączniku do rozporządzeń Ministra Spraw Wewnętrznych co, stosownie do zaprezentowanych poglądów Trybunału Konstytucyjnego, świadczy o ich niezgodności z Konstytucją.

Odnośnie zdarzenia z dnia 20 października 2010 r. autor skargi kasacyjnej podniósł, że skarżącemu punkty zostały przypisane zostały właśnie w tym dniu. Istotne dla sprawy jest to, iż ich zaewidencjonowanie pod tą datą nie miało umocowania w jakimkolwiek rozstrzygnięciu np. w mandacie karnym. W tym dniu organ dysponował wyłącznie zdjęciem z tzw. fotoradaru. Skarżący nie wiedział, że przydzielone zostały mu jakiekolwiek punkty i nie znał ich ilości (nie został o tym w żaden sposób poinformowany) aż do czasu skierowania sprawy do postępowania sądowego. Powyższy opis ilustruje, że interpretacja i stosowanie niekonstytucyjnych przepisów wykonawczych powoduje całkowitą niepewność ukaranego co do sytuacji prawnej. Brak wiedzy o przyznaniu punktów pośrednio pozbawia zainteresowanego możliwości reakcji na sankcję administracyjną np. poprzez odbycie szkolenia przewidzianego w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym, godząc tym samym w przyznane mu uprawnienie.

Z powyższego wynika, że stosowanie nieprzewidzianych ustawą "wpisów tymczasowych" powoduje skutki trudne do zaakceptowania z punktu widzenia państwa prawa. Zdaniem Skarżącego, wykładnia przepisów ustawy (z pominięciem niekonstytucyjnych przepisów wykonawczych) prowadzi do wniosku, że punkty związane z wykroczeniem z dnia 20 października 2010 r. mogły być zaewidencjonowane dopiero w dniu 25 maja 2011 r. wskutek uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu w sprawie XIIW 1458/11. W tej dacie jednak skarżący nie przekroczyłby wyznaczonego limitu 24 punktów, gdyż w tej dacie wykreśleniu podlegałyby już punkty zaewidencjonowane w dniu 17 marca 2010 r.

W odniesieniu do punktów zaewidencjonowanych dnia 12 marca 2011 r. skarżący kasacyjnie w całości podtrzymał wyżej zaprezentowaną argumentację dotyczącą niekostytucyjności przepisów wykonawczych w zakresie, w jakim nakładają one sankcję administracyjną w postaci punktów karnych oraz braku kompetencji Ministra Spraw Wewnętrznych do ustanowienia w rozporządzeniu tzw. wpisów tymczasowych. Pominięcie przy ewidencjonowaniu oraz orzekaniu niezgodnych z Konstytucją RP przepisów wykonawczych dotyczących tzw. wpisów tymczasowych powodowałoby konieczność wykreślenia punktów zaewidencjonowanych w dniu 12 marca 2011 r., ponieważ od daty naruszenia przepisów ruchu drogowego do chwili obecnej skarżący nie dopuścił się żadnego wykroczenia uzasadniającego przypisanie punktów karnych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną KWP w Bydgoszczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w podjętym rozstrzygnięciu oraz w odpowiedzi na skargę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna z przesłanek nieważności postępowania w niniejszej sprawie nie występuje. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny może poruszać się tylko w ramach przytoczonych zarzutów wyjaśnionych w uzasadnieniu, gdyż ten element skargi należy traktować jako całość.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 tej ustawy mogą stanowić: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie w podstawach skargi kasacyjnej powołał się zarówno na pkt 1 art. 174 p.p.s.a., jak i na pkt 2 tego przepisu prawa. W takich przypadkach, co do zasady, w pierwszej kolejności badaniu podlegają zarzuty naruszenia prawa procesowego, co wynika z celowościowej wykładni art. 188 p.p.s.a. W sytuacji, gdy postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych).

Dokonując oceny w powyższy sposób podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Za nietrafny uznać należy podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący zastosowania nieobowiązujących w dacie zaewidencjonowania spornych punktów przepisów § 3 ust. 1, § 4 pkt 8, § 4 ust. 1, 2 i 4, § 6 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488). Należy bowiem zauważyć, że skarżący kasacyjnie zwrócił się do KWP w Bydgoszczy o wykreślenie objętych skargą punktów karnych z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wnioskiem z dnia 4 października 2012 r., sprecyzowanym następnie pismem z dnia 24 października 2012 r. W tym czasie, jak sam zauważa autor skargi kasacyjnej, od dnia 6 czerwca 2012 r. obowiązywało ww. rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Zgodnie z § 14 ww. rozporządzenia, utraciło moc rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 r. ze zm.). Zgodnie zaś z § 12 ww. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r., naruszeniom popełnionym przed dniem wejścia w życie rozporządzenia przypisuje się punkty w liczbie przewidzianej w dniu ich popełnienia. Ww. rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. nie zawiera innych przepisów umożliwiających stosowanie uchylonego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. przy rozstrzyganiu spraw z zastosowaniem tego aktu prawnego. Zgodnie zaś z § 15 ww. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r., rozporządzenie to wchodzi w życie 30 dni od dnia ogłoszenia, to jest od dnia 9 maja 2012 r., a zatem weszło w życie od dnia 9 czerwca 2012 r. Skoro zatem wniosek skarżącego kasacyjnie o wykreślenie z ewidencji punktów karnych przypisanych mu za naruszenia przepisów ruchu drogowego, jakie miały miejsce w dniu 12 marca 2011 r. i 20 października 2010 r. został złożony w czasie obowiązywania rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego oraz był rozpatrywany przez organ także w czasie jego obowiązywania, trafnie Sąd I instancji uznał i jednoznacznie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r., poz. 488). Skoro bowiem wskazane wyżej rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. obowiązywało w chwili jego stosowania przez organ, to obowiązkiem tego organu było zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów tego rozporządzenia.

Za niezasadny uznać także należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 92 ust. 1 w związku art. 8 ust. 2 oraz z art. 2 i art. 42 ust. 1 Konstytucji RP w odniesieniu do przepisów § 3 ust. 1, § 4 pkt 8, § 4 ust. 1, 2 i 4, § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, jako wydanych – w ocenie autora skargi kasacyjnej - z przekroczeniem upoważnienia zawartego w art. 130 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w zakresie w jakim przewidują ewidencjonowanie tzw. wpisów tymczasowych oraz w zakresie w jakim ustalają wysokość sankcji administracyjnej w postaci ilości punktów przypisywanych za określone naruszenie przepisów ruchu drogowego. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zgodności ww. przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. z zakresem delegacji ustawowej wynikającej z art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z Konstytucją RP i trafnie uznał, że kwestionowane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego mieści się w granicach upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym i realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji. Trafnie zauważa w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji, że regulacje zawarte w ww. rozporządzeniu stanowią realizację delegacji określonej w pkt 2 art. 130 ust. 4 ustawy – warunki i sposób prowadzenia ewidencji. Kwestia dokonywania dwóch rodzajów wpisów: tymczasowego i ostatecznego, jak i ich usuwania mieści się w pojęciu sposobu prowadzenia ewidencji. Nie można zatem za skuteczny uznać zarzutu skargi kasacyjnej podjęcia ww. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego z przekroczeniem delegacji ustawowej wynikającej z art. 130 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Udzielając upoważnienia w art. 130 ust. 4 ustawodawca zawarł wyraźnie wskazania treściowe wyznaczające kierunek unormowań przyjętych w rozporządzeniu. Miały one na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego.

Realizując powyższą delegację ustawową, Minister Spraw Wewnętrznych w rozporządzeniu z dnia 25 kwietnia 2012 r. ustalił w § 4 ust. 1 i 2, że do ewidencji dokonuje się wpisów ostatecznych za naruszenia stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym, jak również wpisów tymczasowych, zaś wpis tymczasowy wprowadza się niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, zawierając w nim informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia. Zatem punktowaniu podlega każde stwierdzone przez Policję naruszenie przepisów ruchu drogowego, bez względu na ich potwierdzenie przez sąd lub inny uprawniony organ. Stosownie do § 6 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia oraz art. 130 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, dokonane wpisy podlegają usunięciu po upływie roku od dnia popełnienia naruszenia, ale tylko wówczas, gdy przed upływem tego okresu kierowca nie dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega powodów, dla których wprowadzone rozróżnienie na punkty tymczasowe i ostateczne mogłoby w jakimkolwiek zakresie naruszać konstytucyjne prawa, w tym pewność obrotu, czy domniemanie niewinności. Wprowadzone rozróżnienie umożliwia kompromis między takimi wartościami jak bezpieczeństwo ruchu drogowego i prawo każdej osoby do sądu, co trafnie zauważył w wyroku z dnia 18.04.2012 r. sygn. akt II SA/Gl Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (baza orzeczeń sądów administracyjnych: https://cbois.nsa.gov.pl). Zważyć należy, że do czasu rozpoznania sprawy przez sąd, wpis nie jest ostateczny i nie może stanowić podstaw do wszczęcia postępowania nakierowanego na weryfikację predyspozycji i umiejętności kierowcy.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej niewłaściwego zastosowania art. 130 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 8 ust. 2 w zw. z art. 92 ust. 1 oraz art. 2 i art. 42 ust. 1 Konstytucji RP poprzez zastosowanie niezgodnych z nim przepisów § 3 ust. 1, § 4 pkt 8, § 4 ust. 1, 2 i 4, § 6 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego stwierdzić należy, że nie jest on usprawiedliwiony.

Zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy, punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów. Gdyby przyjąć, jak tego chce skarżący, że ustawodawca zakładał wpisywanie punktów do ewidencji i ich zliczanie dopiero po prawomocnym rozstrzygnięciu w zakresie popełnienia przez kierowcę wykroczenia drogowego, w konsekwencji czego należałoby wykreślać naniesione wcześniej punkty po upływie roku od dokonania wpisu, a przed prawomocnym rozstrzygnięciem w zakresie wykroczenia popełnionego faktycznie w okresie owego "hipotetycznego" roku, to powinien był on w treści wyżej cytowanego przepisu użyć wyrażenia "przekroczyła" zamiast "przekroczyłaby". Wówczas byłoby jasne, że zsumowaniu podlegają wyłącznie punkty wpisane do ewidencji po prawnomocnych rozstrzygnięciach. Użycie przez ustawodawcę w art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym wyrażenia "przekroczyłaby" oznacza, że celem ustawodawcy było poddanie sprawdzeniu kierowców, którzy faktycznie w okresie roku naruszyli przepisy ruchu drogowego, za które (uwzględniając konieczność uzyskania prawomocnych rozstrzygnięć w tym zakresie), otrzymaliby 24 punkty karne. Powyższe uzasadnia zaznaczanie w ewidencji tzw. tymczasowych punktów karnych (wpisów tymczasowych), które po prawomocnym rozstrzygnięciu stwierdzającym naruszenie przez kierowcę przepisów ruchu drogowego, stają się wpisami ostatecznymi, a informacja o rzeczywistej ilością punktów przypisanych kierowcy w okresie roku, jest podstawą do podejmowania czynności, o jakich stanowi ustawa Prawo o ruchu drogowym. W tym zakresie stanowisko skarżącego kasacyjnie jest błędne, a sformułowany w oparciu o nie zarzut bezzasadny. W wyroku z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2256/11 (lex nr 1336384) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Dla prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego istotne znaczenie ma data naruszenia (naruszeń) przepisów. Nie ma natomiast znaczenia data dokonania przez organ rejestracyjny wpisu tego naruszenia, czy też data przekwalifikowania punktów tymczasowych na ostateczne."

Skoro zatem zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.