Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 798/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6281 Regulacje spraw majątkowych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3  ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 707
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska WSA Jolanta Dargas Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] maja 2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1998 r. w części dotyczącej nieruchomości położonej w W., oznaczonej jak działka ewidencyjna nr [...].

Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 1998 r., z powołaniem się na art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczpospolitej Polskiej, stwierdził, że między innymi działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 przeszła na własność K.

M.B., wnioskiem z [...] sierpnia 2014 r., wystąpiła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji w części dotyczącej części działki nr [...], która oznaczona była wcześniej jako działka nr [...]. Zdaniem Wnioskodawczyni działka oznaczona nr [...] lub [...] została nabyta przez jej dziadków aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1939 r. Wnioskodawczyni jest spadkobierczynią dziadków. W jej ocenie przedmiotowa nieruchomość nie mogła być uwłaszczona na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy, gdyż stanowiła własność osób fizycznych.

Odmawiając wszczęcia postępowania organ nadzoru podniósł, że Wnioskodawczyni nie wykazała swojego interesu prawnego w sprawie rozstrzygniętej kwestionowaną decyzją Wojewody [...]. Z odpisu księgi wieczystej z dnia [...] marca 1998 r., [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla W. wynika, że sporna nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym Kościoła. Organ powołał się na domniemanie z art.3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Złożone przez Wnioskodawczynię do akt sprawy dokumenty, a to wykaz synchronizacyjny z [...] października 2012 r., wyrok Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] stycznia 1991 r., postanowienie Sądu Rejonowego dla K. z dnia [...] października 1997 r. i z dnia [...] lipca 2004 r., aktem notarialny z dnia [...] sierpnia 1939 r., nie stanowią dowodu własności Wnioskodawczyni do przedmiotowej nieruchomości.

W skardze na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji M. B. zarzuciła, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa, nie wskazując jakie przepisy prawa zostały, w ocenie Skarżącej, naruszone, podniosła, że to naruszenie polega na:

1) zaniechaniu przeprowadzenia z urzędu postępowania dowodowego na okoliczność, czy przedmiotowa działka oznaczona obecnie nr [...] jest tożsama z działką oznaczoną nr [...] w dacie nabycia przez spadkodawców Wnioskodawczyni,

2) pominięciu wniosków dowodowych Wnioskodawczyni zawartych na piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. zgłoszonych w odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań, w którym Wnioskodawczyni zażądała:

a) dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z wykazu synchronizacyjnego obecnej działki [...] obręb [...] Gmina [...] ze stanem przedwojennym, wykonanie zleciła Wnioskodawczyni biegłemu geodecie na koszt własny oraz

b) dowodu z przesłuchania Wnioskodawczyni w charakterze strony – na okoliczność składników nabytego spadku,

3) naruszeniu zasady związania organów administracyjnych wyrokami sądów powszechnych, poprzez uznanie, że prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] stycznia 1991 r. zawiera "ocenę prawną", która nie może być uznana, bowiem "została wydana w innej sprawie",

4) wykroczeniu poza zakres właściwości rzeczowej Ministra właściwego ds. administracji poprzez oparcie zaskarżonego orzeczenia na własnym rozstrzygnięciu dotyczącym zakresu i treści prawa własności, które to rozstrzygnięcie:

a) należy do zakresu właściwości sądów powszechnych,

b) zostało obarczone błędem przesunięcia kategorialnego poprzez utożsamienie instytucji działu spadku z instytucją stwierdzenia nabycia spadku,

c) zostało dokonane wbrew sentencji wyroku Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] stycznia 1991 r.,

d) zostało oparte na wzruszalnym domniemaniu prawdziwości wpisu do księgi wieczystej, który dotyczy obecnej działki [...], a nie przedwojennej działki oznaczonej jako nr [...] – pomimo, że:

- Minister Administracji i Cyfryzacji oparł swoją odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności na podstawie, iż "wniosek i dołączone do niego dokumenty nie pozwalają na stwierdzenie, że nieruchomość ta stanowiła własność spadkodawców Wnioskodawczyni, tym samym nie dopatrzono się, iż działka nr [...] została następnie oznaczona jako działka nr [...], a po podziale jej części jako [...] została włączona do działki nr [...], której dotyczy decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności,

- toczy się obecnie z powództwa wytoczonego przez Wnioskodawczynię postępowanie w sprawie usunięcia niezgodności wpisu ujawnionego w księdze wieczystej z przeczystym stanem prawnym.

W ocenie Skarżącej wymienione uchybienia stanowią naruszenia zasady prawdy obiektywnej oraz zasady kształtowania zaufania do organów administracji, które doprowadziły do niezgodnego z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym, że Wnioskodawczyni nie posiada interesu prawnego o stwierdzenie nieważności decyzji, co uzasadnia w pełni wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

W postępowaniu zakończonym kwestionowaną w przedmiotowym postępowaniu decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1998 r. organ uwłaszczeniowy dysponował odpisem z dnia [...] marca 1998 r. księgi wieczystej, KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla W., z którego wynika, że sporna nieruchomość nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym K. Wydając kwestionowaną decyzję uwłaszczeniową z dnia [...] listopada 1998 r. organ był związany domniemaniem z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2013 r. poz. 707 ze zm.) zgodnie, z którym domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.

Występując z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, Skarżąca winna wykazać, że ma interes prawny w żądaniu wszczęcia postepowania nieważnościowego, którym w sprawie dotyczącej nieważności jest tytuł prawnorzeczowy do tej nieruchomości. Skarżąca powołuje się na prawo własności, które odziedziczyła po poprzednich właścicielach, zatem powinna dysponować tytułem własności do części działki nr [...], która jest przedmiotem decyzji uwłaszczeniowej i do której tytuł prawny uregulowany jest w księdze wieczystej, KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla W. Materiał dowodowy sprawy potwierdza prawidłowość stanowiska organu nadzoru zawartego w zaskarżonym postanowieniu, iż Skarżąca nie wykazała tytułu własności do części działki nr [...]. Należy mieć na uwadze, że żądając wszczęcia postępowania nieważnościowego, Skarżąca winna przedstawić nie budzący wątpliwości tytuł własności, gdyż postępowanie to nie służy ustaleniu prawa własności do nieruchomości, do czego zresztą organ administracji publicznej nie jest właściwy. Własność jest kategorią prawa cywilnego i rozstrzygnięcie co do zakresu i treści tego prawa należy wyłącznie do sądu powszechnego. Również obalenie domniemania z powołanego art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece jest możliwe tylko we właściwym postepowaniu przed sądem powszechnym. Natomiast ze stanowiska Skarżącej wynika, że domaga się, by organ nadzoru rozstrzygnął kwestię własności działki nr [...]. Jednocześnie zarzuca organowi, niezasadnie, wykroczenie poza zakres właściwości rzeczowej poprzez oparcie zaskarżonego orzeczenia na własnym rozstrzygnięciu dotyczącym zakresu i treści prawa własności. Jednocześnie Skarżąca popada w sprzeczność domagając się rozstrzygnięcia przez organ o prawie własności do działki nr [...] i zarzucając wykroczenie przez organ poza zakres właściwości rzeczowej poprzez oparcie zaskarżonego orzeczenia na własnym rozstrzygnięciu dotyczącym prawa własności, a które to rozstrzygnięcie należy do zakresu właściwości sądów powszechnych.

Jeżeli chodzi o dokumenty, które złożyła Skarżąca w toku postępowania administracyjnego to żaden wprost nie dotyczy działki nr [...], objętej kwestionowaną przez Skarżącą decyzją uwłaszczeniową i wpisem w księdze wieczystej nr [...]. I tak akt notarialny z dnia [...] sierpnia 1939 r. obejmuje m.in. działkę nr [...]. Wyrok Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] stycznia 1991 r., sygn. akt [...], dotyczy uzgodnienia treści księgi wieczystej KW nr [...]. Wykaz synchronizacyjny sporządzony przez uprawnionego geodetę z dnia [...] października 2012 r. nie jest tytułem własności. Powyższe prowadzi do wniosku, że tylko obalenie przez Skarżącą domniemania prawdziwości wpisu jako właściciela Skarbu Państwa do działki nr [...] w księdze wieczystej, KW nr [...] w postępowaniu przed właściwym sądem powszechnym pozwoliłoby na uznanie, że w przedmiotowym postepowaniu jest ona legitymowana do żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego.

Z tych względów bez wpływu na wynik sprawy jest nieodniesienie się przez organ do wniosków Skarżącej zgormadzonych w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r., a dotyczących dowodu z wykazu synchronizacyjnego działki nr [...], jak i dowodu z przesłuchania Skarżącej w charakterze strony. Obalenie domniemania prawdziwości wpisu w księdze wieczystej nie może bowiem nastąpić w postepowaniu administracyjnym.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.