Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 189/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 10a, 22 ust. 2-3, art. 26 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2023 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania E.S. od decyzji Naczelnika Urzędu Celno - Skarbowego z [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 10.000,00 zł za niewykonanie obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu po terytorium kraju aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem przewozu [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowił utrzymać w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651), art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1, art. 26 ust. 1, ust. 2, ust. 4a i ust. 5 ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 1857 z późn. zm., dalej jako - ustawa SENT), § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 20 sierpnia 2020 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2020 r., poz. 1477 z późn. zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w związku z zarejestrowaniem przewozu w systemie SENT - numer referencyjny [...], w celu przeprowadzenia kontroli rejestrujący otrzymał wezwanie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego do przedstawienia środka transportu o nr rejestracyjnym [...] wraz z towarem na terenie byłego Drogowego Przejścia Granicznego. W dniu [...] lutego 2022 r. kierujący pojazdem zgłosił do kontroli środek transportu wraz z towarem. Transportem tym przewożona była z Norwegii do Niemiec makulatura o masie brutto 24.000 kg, klasyfikowana do kodu systemowego 0005. W wyniku przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej kontroli stwierdzono, niewykonanie w trakcie całej trasy przewozu po terytorium kraju obowiązku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych ww. środka transportu objętego powyższym zgłoszeniem. Na okoliczność przeprowadzonych czynności sporządzono protokół z kontroli nr [...]; [...] z [...] lutego 2022 r., z którym zapoznał się kierujący pojazdem, a następnie potwierdził podpisem. Pismem z [...] kwietnia 2022 r. Naczelnik Urzędu Celno - Skarbowego zwrócił się do Centrum Informatyki Resortu Finansów o podanie informacji w sprawie prawidłowości działania systemu SENT-GEO w dniach realizacji przewozu; czy były opóźnienia w przesyłaniu danych oraz czy przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu. Pismem z [...] kwietnia 2022 r. Centrum informatyki Resortu Finansów udzieliło odpowiedzi na ww. zapytanie organu I instancji. Postanowieniem z [...] lipca 2022 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia E.S. kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie przepisów ustawy SENT. W postanowieniu tym Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego poinformował stronę o możliwości odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej zgodnie z przepisami ustawy.

Decyzją z [...] października 2022 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celno - Skarbowego, nałożył na E.S. karę pieniężną w kwocie 10.000,00 zł za nieprzekazywanie w trakcie całej trasy przewozu towaru po terytorium kraju aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem przewozu towarów [...]. Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Skarżonej decyzji zarzucono naruszenie: art. 22 ust. 2a ustawy SENT poprzez uznanie, że Skarżący nie dopełnił obowiązku w zakresie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu przewozu towaru SENT, podczas gdy w niniejszej sprawie doszło do awarii pojazdu, skutkiem czego z przyczyn niezależnych od przewoźnika nie było możliwe przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych pojazdu o nr rej. [...] w okresie [...].02.2022 r.; art. 22 ust 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w realiach sprawy ważny interes przewoźnika i interes publiczny nie przemawia za odstąpieniem od nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, podczas gdy zgodnie z najnowszym orzecznictwem sgdowoadministracyjnym w interesie publicznym nie leży nakładanie na przewoźnika działającego legalnie dolegliwej kary pieniężnej tylko z tej przyczyny, że nastąpiło pewne uchybienie formalne, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienie te nie tylko nie stanowiło realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzało ryzyka takiego uszczuplenia; przepisów postępowania, a to art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu oraz z pominięciem działań dążących do pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaś zaniechanie przeprowadzenia analizy stanu faktycznego. Ponadto strona wniosła o dopuszczenie dowodu: z zeznań świadka M.U. - spedytora przedsiębiorcy, na okoliczność: awarii pojazdu w dniach [...].02.2022 r. w zakresie elektroniki pojazdu, skierowania pojazdu do miejscowości [...] celem jego naprawy, bezzwłocznej naprawy pojazdu, bezzwłocznej aktualizacji oprogramowania, dochowania przez przedsiębiorcę należytej staranności w zakresie nadzoru nad zleconym przewozem; z oświadczenia mechanika samochodowego na okoliczność skierowania pojazdu do miejscowości [...] celem jego naprawy, na okoliczność naprawy pojazdu, na okoliczność bezzwłocznej aktualizacji oprogramowania; z dokumentacji fotograficznej na okoliczność sygnalizacji przez kierowcę awarii elektroniki pojazdu, na okoliczność wystąpienia tzw. awarii nagłej mającej miejsce w trasie.

Dalej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji omówił zasady systemu monitorowania przewozu towarów tzw. wrażliwych. Organ wskazał, że w art. 3 ust. 2 ustawy SENT zawarto katalog towarów, wraz z określającymi je podkategoriami Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług oraz pozycjami Nomenklatury Scalonej wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy rodzaju opakowań jednostkowych. Katalog towarów wrażliwych, został rozszerzony wydanym w związku z art. 3 ust. 11 ustawy SENT, rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 sierpnia 2020 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1477 z późn. zm.), (akt obowiązywał w dacie kontroli): § 1. Systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów jest objęty przewóz: 7) towarów innych niż wymienione w art. 3 ust. 2 pkt l-3a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, będących jednocześnie odpadami w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2021 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r. poz. 779, 784, 1648 i 2151), które podlegają przepisom rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadów (Dz. Urz. UE L190 z 12.07.2006, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 1013/2006", bez względu na ich ilość w przesyłce." Zgodnie z art. 10a ust. 1 omawianej ustawy przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. W przypadku gdy środek transportu jest wyposażony w lokalizator, kierujący jest obowiązany włączyć lokalizator z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju. Wyłączenie lokalizatora nie może nastąpić wcześniej niż z chwilą zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju (art. 10b ust. 1b i ust. 2b ww. ustawy). Przewóz towarów podlega kontroli, o której mowa w art. 13 ww. ustawy, polegającej na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7, przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu. Na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy SENT, w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Organ odwoławczy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie decyzja I instancji wydana została z uwzględnieniem okoliczności faktycznych ustalonych bezpośrednio podczas kontroli. Z poczynionych ustaleń wynika, że funkcjonariusze Celno-Skarbowi w dniu [...] lutego 2022 r. po uprzednim wezwaniu Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego do przedstawienia środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem o nr [...], przeprowadzili kontrolę środka przewozowego o nr rej. [...], którym przewożono z Norwegii do Niemiec makulaturę o masie brutto 24.000 kg i kodzie systemowym 0005. Kierujący pojazdem przedstawił m.in. dokument CMR nr [...] z wpisanym numerem referencyjnym [...]. Podczas kontroli dokumentu [...] nie stwierdzono jego nieprawidłowości, stwierdzono natomiast brak zapisu trasy przejazdu w systemie SENT-GEO dla lokalizatora nr [...] wskazanego zgłoszenia przewozu na całej trasie przejazdu. Funkcjonariusze przeprowadzający kontrolę ustalili jedynie odczyt z kamery ANPRS na terytorium RP, natomiast telefonicznie potwierdzili z Wydziałem Systemów Centralnych CIRF Oddział Zarządzania Regionem [...], wcześniejsze ustalenia, że brak było przekazywania danych z geolokalizatora. Ustalenia funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej wykazały niewykonanie przez stronę obowiązku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych ww. środka transportu objętego powyższym zgłoszeniem, w trakcie całej trasy przewozu po terytorium kraju, co stanowi o naruszeniu art. 10a ustawy SENT. Wszystkie opisane ustalenia zawarto w protokole z kontroli, z którym zapoznał się kierujący pojazdem, a następnie potwierdził podpisem. W trakcie postępowania organ pierwszej instancji pozyskał informacje z Centrum Informatyki Resortu Finansów zawarte w piśmie z [...] kwietnia 2022 r., z którego wynika, że baza danych systemu SENT-GEO nie zawiera danych geolokalizacyjnych lokalizatora [...], z czasu realizacji przewozu objętego zgłoszeniem [...], co oznacza, że przedmiotowy lokalizator w okresie realizacji ww. zgłoszenia nie przekazywał danych do systemu. Pierwsze dane widoczne w systemie pojawiły się dopiero o godz. 8:37 w dniu [...] lutego 2022 r., w toku prowadzonej kontroli środka transportu o nr rej. [...], która rozpoczęła się tego samego dnia o godz. 5:11 a zakończyła o godz. 15:15. Jednocześnie CIRF poinformowało organ, że w okresie od [...] do [...] lutego 2022 r. nie odnotowano awarii systemu SENT-GEO, uniemożliwiającej przekazywanie danych geolokalizacyjnych. Nie stwierdzono również w systemie Help Desk CSD, aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu. Wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji oparł się zatem w całości na ustalonym stanie faktycznym sprawy, z którego wynika, iż przewóz środkiem przewozowym o nr rej. [...] makulatury o kodzie systemowym 0005, o masie brutto 24.000 kg był zgłoszony do rejestru SENT, jednakże przeprowadzona kontrola wykazała, że wymienione w tymże zgłoszeniu urządzenie (geolokalizator U21-CY40PA-8) nie przekazywało wymaganych prawem aktualnych danych geolokalizacyjnych. Powyższe nieprawidłowości bezsprzecznie wynikają z raportów sporządzonych w toku kontroli w systemie SENT GEO, dot. monitorowania lokalizacji ww. środka transportu, które jak stwierdzili Kontrolujący wskazują brak zapisu trasy przejazdu w systemie SENT-GEO dla lokalizatora nr [...] przedmiotowego zgłoszenia [...] dla w/w zestawu ciężarowego. Organ II instancji wyjaśnił, że zewnętrzny system lokalizacji to system używany przez przewoźnika gromadzący dane geolokalizacyjne środka transportu przekazywane z zainstalowanego w tym środku transportu urządzenia wykorzystującego technologie pozycjonowania satelitarnego i transmisji danych tzw. GPS, któremu przypisano numer urządzenia. Wyposażenie pojazdu w zewnętrzny system lokalizacji nie jest równoznaczne z przekazywaniem danych geolokalizacyjnych środka transportu do systemu KAS, w trakcie całej trasy przewozu. Nieprzekazywanie danych do systemu SENT GEO uniemożliwiało sprawowanie właściwego nadzoru nad przewozem, nie było możliwości kontrolowania i śledzenia całej trasy przewozu tego towaru. Organ zauważył, że określony wart. 10a ust. 1 ustawy SENT obowiązek zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych nie może być realizowany wyłącznie poprzez wyposażenie środka transportu, o którym mowa w art. 10a ust. 1, w lokalizator lub zawarcie umowy z operatorem zewnętrznym na przekazywanie do rejestru danych geolokalizacyjnych środka transportu z zewnętrznego systemu lokalizacji. Obowiązkiem przewoźnika jest bieżąca kontrola sprawnego przekazu danych, a obowiązek ten wynika z art. 10a ust. 1 ustawy SENT. Organ wskazał, że z przesłanego przez stronę w wiadomości e-mail z [...] września 2022 r. wydruku mapki wynika, że jest to wydruk z systemu e-TOLL, a nie SENT-GEO, a ponadto monitorowanie trasy przejazdu pojazdu nr rej. [...] nie zaczyna się na granicy Polski, lecz dopiero w głębi terytorium kraju, co również stanowi naruszenie przepisów ustawy SENT i sankcjonowane jest taką samą karą pieniężną. Obowiązkiem przewoźnika zaopatrującego się w lokalizator od operatora ZSL lub OBU jest upewnienie się, czy urządzenie którym się posługuje jest właściwie skonfigurowane \ zapewnia odpowiednią transmisję danych poprzez komunikację z rejestrującym urządzenie operatorem ZSL. Przewoźnik w każdym momencie dysponuje możliwością sprawdzenia poprzez stronę internetową https://puesc.gov.pl/web/puesc/5ent-zew-u5er-406. ważności zgłoszenia przewozu wraz z ostatnią pozycją lokalizatora GPS. Ma możliwość weryfikacji aktualnej odnotowanej pozycji geolokalizacyjnej w systemie SENT-GEO. Podstawowym elementem w przekazywaniu danych jest włączony i sprawny lokalizator oraz odpowiednie skonfigurowanie urządzenia. Chwilowe problemy z dostępem sieci Internet nie powodują, że dane nie są przekazywane do systemu SENT-GEO, a jedynie przekazywane są z opóźnieniem. Z poczynionych ustaleń wynika, że skarżący nie sprawdził, czy podczas realizacji przedmiotowego przewozu przekazywane są dane lokalizacyjne pojazdu do systemu SENT-GEO, przy czym dodać należy, że dane lokalizacyjne zbierane przez operatorów ZSL powinny być przekazywane z urządzenia lokalizacyjnego do modułu SENT- GEO z opóźnieniem nie większym niż 1 minuta. Powyższe doprowadziło do sytuacji, w której pojazd nie był widoczny dla kontrolujących w trakcie przejazdu a tym samym zaistniało ryzyko wystąpienia możliwości nielegalnego obrotu towarem. Jak wcześnie wspomniano, z informacji otrzymanej z Centrum Informatyki Resortu Finansów wynika, że nie odnotowano awarii systemu SENT-GEO mogącej mieć wpływ na przyjmowanie danych geolokalizacyjnych z Zewnętrznych Systemów Lokalizacji, a przewoźnik nie zgłaszał problemów związanych z działaniem lokalizatora w trakcie przewozu za numerem [...]. Organ wyjaśnił, że od podmiotu profesjonalnie zajmującego się m.in. przewozem drogowym rzeczy w szczególności można oczekiwać znajomości obowiązujących przepisów związanych z transportem określonych towarów, których winien przestrzegać, tym bardziej gdy podejmuje się ich przewożenia. Jako profesjonalny przewoźnik, mając świadomość przepisów prawa, jakim podlega przewóz towarów wrażliwych, skarżący powinien przedsięwziąć środki w celu zapobiegania naruszania tych przepisów, wykorzystując dostępne możliwości. Ustosunkowując się do treści odwołania organ wskazał, że dokumentacja fotograficzna deski rozdzielczej w żaden sposób nie potwierdza, iż dotyczy to pojazdu, który został poddany kontroli. Poza tym, z informacji zawartej w odwołaniu wynika, iż naprawy wspomnianej usterki dokonano w dniu [...] lutego 2022 r., a zatem w trakcie przeprowadzonej kontroli środka transportu w dniu [...] lutego 2022 r. o godz. 5:11 geolokalizaor powinien był już działać, natomiast ustalenia kontrolujących zapisane protokole wykazały, że dane do systemu SENT-GEO nie były przekazywane, nastąpiło to dopiero w trakcie kontroli godz. 8:37. To świadczy o tym, że skarżący nie zapewnił przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu do systemu KAS. W ocenie organu stwierdzone uchybienia nie można oceniać w kategorii drobnych (formalnych), skoro wywołały jak najbardziej materialne skutki.

W ocenie organu stan sprawy nie daje podstaw do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust.3 ustawy SENT. W oparciu o przekazane informacje, Naczelnik Urzędu Celno[?]Skarbowego ustalił, że: • skarżący nie posiada zaległości podatkowych, • Naczelnik Urzędu Skarbowego nie prowadzi wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego, • w latach 2019-2021 nie zarejestrowano czynności majątkowych, • skarżący nie występował z wnioskiem o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych ze względu na sytuację epidemiczną SARS-CoV-2, • w latach 2019-2021 skarżący był stroną transakcji w zakresie czynności zbycia-nabycia składników majątkowych, • skarżący posiada status małego przedsiębiorcy. Z udostępnionych przez Urząd Skarbowy danych ( PiT-28 bez najmu, PIT-36) wynika, że prowadzona przez skarżącego firma za latach 2019-2021 osiągała dochody. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział przekazał organowi pierwszej instancji informacje z których wynika, że skarżący: • składa deklaracje rozliczeniowe, • nie posiada zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, • w stosunku jego firmy nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Dodatkowo, z wydruku sporządzonego z aplikacji SUDOP - lista przypadków pomocy publicznej otrzymanej przez beneficjenta posiadającego nr [...] za trzy ostatnie lata tj. od [...] stycznia 2020 r. do [...] października 2022 r. - wynika, że skarżący jest beneficjentem pomocy de minimis na łączną kwotę brutto 24.400,00 zł - 5.268,24 euro, w tym z tytułu odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł przez Naczelnika Urzędu Celno - Skarbowego. Organ pierwszej instancji przeanalizował również częstotliwość przewozów międzynarodowych "towarów wrażliwych" zaewidencjonowanych na platformie PUESC. Z zarejestrowanych zgłoszeń od [...] kwietnia 2017 r. do [...] lutego 2022 r. wynika, że skarżący 186 razy przewoził towary podlegające monitorowaniu. Taka ilość zgłoszeń dowodzi, że skarżący posiada doświadczenie w zakresie przewozów takich towarów. Organ zauważył, że nie jest to jedyne tego typu naruszenie przez skarżącego przepisów ustawy SENT. W bazie KARTA2 zarejestrowane jest również drugie postępowanie z tytułu naruszenia przepisów ustawy SENT polegające na nieprzekazywaniu danych geolokalizacyjnych w trakcie przewozu towaru po terytorium kraju. Sprawa zakończyła się wydaniem decyzji o odstąpieniu od nałożenia kary. Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu II instancji, prawidłowe są ustalenia organu I instancji, iż sytuacja finansowa firmy skarżącego jest stabilna. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi zyski, a z dokumentów nie wynika, by wystąpiły okoliczności wyróżniające ją od sytuacji innych podatników. W latach 2019 - 2021 nastąpił wzrost zarówno przychodu jak i dochodu. Nie stwierdzono okoliczności stanowiących zagrożenie na kontynuowania działalności, jak również okoliczności, które wpłynęły negatywnie na prowadzoną przez skarżącego działalność. Zatem zapłata kary pieniężnej nałożonej przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w kwocie 10.000,00 zł nie spowoduje drastycznego pogorszenia sytuacji finansowej firmy w taki sposób, aby była ona zmuszona do wyzbycia się majątku trwałego lub brakowało jej środków na bieżącą działalność gospodarczą. W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne czy też zdarzenia losowe, które umożliwiałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Okoliczności stanu faktycznego sprawy dowodzą, że również interes publiczny nie przemawia za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie przepisów ustawy SENT.

Od powyższej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej E.S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej kpa) poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań spedytora M.U., oświadczenia mechanika samochodowego – K.R., dokumentacji fotograficznej pomimo, że okoliczności faktyczne ustalone na podstawie dowodów miały istotne znaczenie dla sprawy,

- art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 11 kpa poprzez pominięcie milczeniem przez organ poszczególnych twierdzeń i wyjaśnień strony,

- art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji, gdy organ był zobligowany na podstawie art. 138 § 2 kpa do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 239 z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Niniejsza sprawa, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Przeprowadzona we wskazanych wyżej ramach kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej wykazała, że organy nie naruszyły przepisów prawa.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy SENT, określony w tym przepisie system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Zasady kontroli realizacji obowiązków wynikających z ustawy SENT określone zostały w przepisach art. 13-20a tej ustawy. Jak wynika z jej art. 13 ust. 2 kontrola realizacji wskazanych obowiązków obejmuje weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego, dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbki towaru, oraz weryfikację wskazań lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji. Zasadnicze jednak znaczenie dla ustalenia istoty omawianej kontroli ma art. 13 ust. 1 ustawy SENT, określający przedmiot ustaleń kontrolnych właściwych organów, zgodnie z którym kontrola przewozu towarów polega na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków, odpowiednio w zakresie:

1) dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia;

2) zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym;

3) posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7;

4) przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu.

Przedstawiony wyżej zakres kontroli przewozu towarów, sprowadzający się do sprawdzenia przestrzegania wskazanych (enumeratywnie) obowiązków, w pełni odpowiada zakresowi przedmiotowemu tej ustawy, który obejmuje reguły funkcjonowania systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, jak też konkretyzację obowiązków podmiotów uczestniczących w drogowym i kolejowym przewozie towarów oraz podmiotów dokonujących obrotu paliwami opałowymi; a nadto określenie zasad odpowiedzialności za naruszenie obowiązków związanych z drogowym i kolejowym przewozem towarów oraz z obrotem paliwami opałowymi (art. 1 pkt 1, 1a i 2 tej ustawy).

Zgodnie z art. 10a ustawy SENT przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Ponadto przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator, chyba, że dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji.

W tym miejscu należy stwierdzić, że Sąd uznaje ustalenia faktyczne dokonane przez organy za prawidłowe, kompletne oraz pozwalające na rozstrzygniecie sprawy. Z ustaleń tych wynika, że Skarżący jako przewoźnik, w oparciu o zgłoszenie o numerze referencyjnym [...] realizował z Norwegii do Niemiec przewóz odpadu w postaci makulatury w ilości 24 000 kg. Z protokołu kontroli oraz załączonych do niego dokumentów wynika, że kontrolę rozpoczęto w dniu [...] lutego 2022 r. o godz. 05:11, a zakończono tego samego dnia o godz.15:15. W trakcie kontroli stwierdzono, że od chwili rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju w dniu [...] lutego 2022 r. geolokalizator, którego numer wpisany był zgłoszeniu SENT, nie przekazywał danych o pozycji geograficznej pojazdu, którym przewożony był towar podlegający systemowi kontroli. Pojazd był wyposażony w system lokalizacji [...]. Z danych zawartych w zgłoszeniu SENT oraz z pozostałych dokumentów wynika, że wjazd pojazdu na terytorium kraju nastąpił przez przejście graniczne w [...] w dniu [...] lutego 2022 r., natomiast planowana data zakończenia przewozu na terenie kraju to [...] luty 2022 r. Wbrew twierdzeniom i argumentacji skarżącego geolokalizator rozpoczął działanie dopiero o godzinie 8.37 w dniu [...] lutego 2022 r., a zatem już w trakcie kontroli prowadzonej przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej. Z akt sprawy wynika, że w dniach [...] luty 20220 r., a zatem w trakcie prowadzenia przewozu towaru na terenie Polski, przewoźnik nie zgłaszał awarii systemu SENT GEO, jak również nie zgłaszał problemów w działaniu geolokalizatora. Powyższe ustalenia są bezsporne. Nie miały wpływu na ocenę stanu faktycznego badanej sprawy twierdzenia skarżącego zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreślić należy, że w trakcie całego przewozu na terenie kraju przewoźnik nie przekazywał danych geolokalizacyjneych pojazdu, jak również - jak wyżej wskazano - pomimo ciążącego obowiązku, nie zgłaszał awarii sytemu geolokalizatora. Nadto, w jak wynika z akt sprawy, w trakcie rozpoczęcia kontroli o godz. 5.11 w dniu [...] lutego 2022 r. geolokalizator nadał nie działał (pomimo - jak podaje skarżący - naprawy sprzętu i oprogramowania koordynatora, co według dołączonego do odwołania oświadczenia K.R. - mechanika samochodowego, nastąpiło [...] lutego 2022 r.). Przedstawione okoliczności stanu faktycznego dają podstawy do stwierdzenia, że przewoźnik dopuścił się naruszenia o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT.

Sąd podziela stanowisko organu II instancji i stwierdza, że ustalenia stanu faktycznego były wystarczające do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, a przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie wskazanym w odwołaniu od decyzji organu I instancji było zbędne. Wskazać należy, że w piśmie z dnia [...] września 2022 r. przesłanym drogą mailową do UCS M.U. podał, iż nie wie dlaczego nie działał geosent. Odnośnie natomiast dołączonego do odwołania oświadczenia K.R. zauważyć należy, że treść oświadczenia nie ma wpływu na ustalenia stanu faktycznego sprawy, bowiem bezspornie (pomimo sygnalizowaną przez stronę naprawy sprzętu) w momencie rozpoczęcia kontroli system geosent nie wykazywał lokalizacji kontrolowanego pojazdu.

Konsekwencje naruszenia powołanych przepisów art. 10a ustawy SENT określa art. 22 ust. 2a SENT, który stanowi, że w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Odnosząc treść cytowanych przepisów do stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że spełnione zostały przesłanki do nałożenia kary określonej w art. 22 ust. 2a ustawy SENT. Przeprowadzoną przez organ analizę sprawy pod kątem odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT ocenić należy jako prawidłową, oparta bowiem ona została na zgodnej z prawem interpretacji przesłanek odstąpienia od nałożenia kary. Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 ustawy.

Z kolei w art. 26 ust. 3 ustawy o SENT wskazano, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

1) nie stanowi pomocy publicznej albo

2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni ww. przepisów w odniesieniu do stanu faktycznego ustalonego w sprawie.

Wskazać w tym miejscu należy, że określona w art. 22 ust. 3 instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym i odsyła do pojęć niedookreślonych "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jako materialno-prawnych przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ponadto odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary, co trafnie zaakcentował organ odwoławczy, jest uzasadnione w sytuacjach szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcia tego nie należy jednak ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania (por. wyrok NSA z 1 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 362/20).

Z dokumentów obszernie omówionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wynika, że Skarżący posiada stabilną sytuację finansową. Skarżący na żadnym etapie postępowania nie przedłożył dokumentów, z których można by wysnuć odmienne wnioski. Organy zasadnie zatem uznały, że w sprawie spawie nie wystąpił ważny interes przewoźnika, który uzasadniałby odstąpienie od wymierzenia kary, o której mowa w art. 22 ust. 2a ustawy SENT.

Odnośnie przesłanki "interesu publicznego" wyjaśnić należy, że w orzecznictwie charakteryzuje się ją jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. Wprowadzenie przesłanki interesu publicznego do art. 22 ust. 3 ustawy SENT oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej będzie zbieżne z tym interesem. Ustalenie przez orzekający w takiej sprawie organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi (por. wyroki NSA: z 27 lutego 2013 r., II FSK 1351/11; z 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/19; z 22 stycznia 2020 r., II GSK 629/19; z 7 grudnia 2019 r., II GSK 1696/19).

W ocenie Sądu trafnie organ stwierdził, że w sprawie i ta przesłanka nie wystąpiła. Odstąpienie od nałożenia kary na przewoźnika, którego sytuacja materialna pozwala na jej uiszczenie, nie leży również w interesie publicznym. Odstąpienie w takim przypadku od nałożenia kary pieniężnej, będącej skutkiem działania strony, niezgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym nie może być uznane za działanie z korzyścią dla ogółu. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, stwierdzone naruszenie w zakresie przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu jest drugim tego rodzaju naruszeniem przepisów ustawy SENT przez skarżącego, przy czym w sprawie dotyczącej poprzedniego naruszenia organ wydał decyzję o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej.

Z treści uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że jej celem jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez prawodawcę krajowego za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą", ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, takich jak podatek od towarów i usług czy podatek akcyzowy, jak również zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Wprowadzony na mocy omawianej ustawy obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki, które zostały ocenione jako uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów podlegających ochronie. Monitorowaniem przewozu zostały objęte towary określane jako "wrażliwe", zaliczone do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm.gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe). Prawidłowe zgłoszenie i śledzenie przewożonego towaru daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu. Stąd też uchybienie w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych niewątpliwie utrudnia monitorowanie przewozu towaru wrażliwego i kontrolę łańcucha dostaw, a w efekcie prawidłową kontrolę obowiązków podatkowych związanych z tego rodzaju towarem. Takie zachowania nie mogą być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym. W interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa.

Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek, które obowiązany był uwzględnić z urzędu stwierdził, że jest ona zgodna z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.