Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 239/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 77 par. 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2024 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 5 lutego 2024 r. nr SKO/RŚ-423/5/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 lutego 2024 r. (nr SKO/RŚ-423/5/2024) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: SKO, organ drugiej instancji) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Chocianów (dalej: Burmistrz, organ pierwszej instancji) z dnia 11 grudnia 2023 r. (nr DR.433.12.2023) odmawiającą A. R. (dalej: strona, wnioskodawczyni, skarżąca) przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Decyzja SKO została wydana w następujących okolicznościach faktycznych:

W dniu 29 czerwca 2023 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Chocianowie wpłynął wniosek strony o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką S. R., urodzoną [...] r.

Decyzją z dnia 31 lipca 2023 r. organ pierwszej instancji odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia.

Decyzją z dnia 18 września 2023 r. SKO uchyliło decyzję Burmistrza i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania. W decyzji tej organ drugiej instancji wskazał na konieczność przeprowadzenia aktualnego wywiadu środowiskowego, " w którym zostanie jednoznacznie wyjaśnione w jakim zakresie S. R. jest samodzielna, a w jakim zakresie wymaga pomocy [...], tak by przed wydaniem decyzji zaktualizować ustalenia faktyczne poczynione w poprzednim postępowaniu wszczętym poprzednim wnioskiem." Podniósł nadto, że organ pierwszej instancji winien również w sposób wyczerpujący ustalić, czy inni zstępni S. R., którzy także są związani obowiązkiem alimentacyjnym wobec niepełnosprawnej matki mogą uczestniczyć w opiece nad nią. Jak odnotował, wymagane jest również przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność ustalenia, czy w przypadku wnioskodawczyni wystąpiła przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. W nawiązaniu do powyższego zwrócił uwagę, że organ pierwszej instancji ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że "na podstawie zgromadzonej dokumentacji nie można stwierdzić, by strona zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką (świadectwo pracy z dnia 28 lutego 2022 r. oraz oświadczenie z dnia 14 marca 2023 r.).".

W następstwie ponownego rozpoznania sprawy, organ pierwszej instancji ponownie odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o czym orzekł w decyzji z dnia 11 grudnia 2023 r.

Wskazał, że w toku ponownego rozpoznania sprawy organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w ramach którego przesłuchał w charakterze świadków rodzeństwo strony (M. P., K. R. i A. L.) oraz zgromadził dokumentację dotyczącą zatrudnienia strony (ostatnie świadectwo pracy z dnia 28 lutego 2022 r. oraz oświadczenie wnioskodawczyni z dnia 16 maja 2023 r., zgodnie z którym, do dnia 12 maja 2023 r. wnioskodawczyni była wspólnikiem w spółce K., ale z tego tytułu nie otrzymywała wynagrodzenia).

Jak dalej wskazał organ: "Po przeanalizowaniu materiału dowodowego stwierdzono, że wnioskodawczyni sprawuje opieką nad niepełnosprawną matką, która wymaga stałej opieki i pomocy innych osób. Natomiast w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż z orzeczenia o niepełnosprawności Pani S. nie wynika, by niepełnosprawność powstałą przed ukończeniem 18 roku życia, ani w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później do ukończenia 25 roku życia."

Od tej decyzji strona wniosła odwołanie.

Powołaną na wstępie decyzją SKO, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji.

W nawiązaniu do powołanego przez organ pierwszej instancji art. 17 ust. 1b u.s.r. SKO odwołało się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn.. akt K 38/13 i stwierdziło, że nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia na podstawie przepisu co do którego odpadło domniemanie zgodności z Konstytucją.

Dokonując oceny zasadności złożonego przez stronę wniosku z pominięciem normy z art. 17 ust. 1b u.ś.r. SKO wskazało, że strona należy do osób zobowiązanych do alimentacji wobec podopiecznej. Przy czym w sprawie nie wystąpiła przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 2 li. a) u.ś.r., wyłączająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jako że mąż S. R. a ojciec strony legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Polkowicach z dnia 27 czerwca 2023 r. zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności.

Kolegium odnotowało następnie, że z wydanego w stosunku do S. R. orzeczenia (z dnia 13 lutego 2023 r.) o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika, że przyczyną niepełnosprawności są u niej – choroby upośledzenia narządu ruchu (symbol przyczyny niepełnosprawności: 05-R) oraz układu oddechowego i krążenia (symbol przyczyny niepełnosprawności: 07-S). Przedłożona w sprawie dokumentacja lekarska (zaświadczenie lekarskie z dnia 9 marca 2023 r. oraz karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia 2 marca 2022 r.) potwierdza, że S. R. jest osobą schorowaną. Ma rozpoznaną chorobę zasadniczą: implantacja jednojamowego kardiowertera-defibrylatora w prewencji pierwotnej nagłego zgonu sercowego oraz choroby współistniejące.

Z przedłożonego przez stronę oświadczenia z dnia 16 października 2023 r. wynika, że od około dwóch lat po wszczepieniu rozrusznika serca oraz po ciężkich powikłaniach pooperacyjnych stan matki pogorszył się. Podopieczna strony nie jest osobą całkowicie leząca, nie jest pampersowana, natomiast przy toalecie strona musi pomóc matce, ponieważ po przebytym udarze matka nie ma pełnej sprawności. Porusza się o kulach i balkoniku.

W ramach przedstawionej w decyzji oceny materiału dowodowego, uwzględniającej także treść oświadczenia strony z dnia 16 października 2023 r., SKO stwierdziło, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem przez stronę a wykonywaniem opieki nad matką. Uzasadniając ten pogląd SKO wskazało, że szereg podstawowych czynności matka strony wykonuje samodzielnie albo przy nieznacznej pomocy córki. Mianowicie, w obrębie mieszkania podopieczna strony porusza się przy pomocy kul i balkonika, jest samodzielna przy spożywaniu posiłków, sama zażywa lekarstwa. Nie jest osobą leżącą i całkowicie niesamodzielną. Organ drugiej instancji odnotował nadto, że świadczona przez stronę opieka nie ma charakteru ciągłego (całodobowego), albowiem może być wykonywana w różnych porach dnia, np. przed lub po pracy. Zwrócił uwagę, że wnioskodawczyni w zasadzie nie wykonuje przy matce czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. Matka strony nie korzysta z pampersów ani pieluchomajtek. Nie wymaga leczenia odleżyn, pielęgnacji przetok, karmienia przez sondę, ani cewnikowania. Jest w stanie samodzielnie jeść i pić oraz zażywać lekarstwa.

Zdaniem Kolegium, przy należytej organizacji swojego czasu wnioskodawczyni mogłaby pogodzić aktywność zawodową np. w formie umowy zlecenia lub w niepełnym wymiarze czasu pracy (np. na ½ czy ¾ etatu) ze sprawowaniem opieki nad matką.

Uzupełniając organ ten dodał, że w sprawie nie można pominąć faktu, że wnioskodawczyni nie jest jedyną osobą zobowiązaną do alimentacji S. R. Oprócz niej, S. R. ma jeszcze bowiem dwie córki (M. P. i A. L.) oraz syna (K. R.), z którymi wnioskodawczyni mogłaby dzielić opiekę nad matką. Podkreślił, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie, czy pozostałe dzieci mogą dzielić opiekę nad matką tak, aby strona mogła podjąć zatrudnienie, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Odwołując się do poczynionych w tym zakresie ustaleń stwierdził, że jakkolwiek świadczona przez rodzeństwo pomoc względem matki jest ograniczona, to jednak strona zostaje odciążona od wykonywania szeregu czynności, które musiałaby wykonać, gdyby nie miała z zewnątrz żadnej pomocy.

W skardze wniesionej na decyzję SKO strona zarzuciła:

- błędne ustalenie i ocenę stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie, że sprawowana przez stronę opieka nad matką nie ma charakteru ciągłego, pielęgnacyjnego, a pomoc sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności w gospodarstwie domowym;

- naruszenie art. 17 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, polegające na odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z argumentacją, że opieka jaką sprawuje strona przy matce nie ma charakteru ciągłego.

Na tej podstawie strona wniosła o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;

- zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych.

Na uzasadnienie sformułowanych w skardze zarzutów strona podniosła, że jej matka nie tylko legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale także, orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Jest osobą schorowaną, cierpiącą na chorobę niedokrwienną serca, przewlekłą niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze, obturacyjny bezdech senny, przebyła implementację kardiowetera-defibliratora, jest po przebytym udarze niedokrwiennym mózgu, z cukrzyca typu II, po operacji zaćmy oka lewego, dokuczają je żylaki kończyn dolnych z zespołem pozakrzepowym, choruje na chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa i stawów kolanowych, ma stłuszczenie wątroby. Dodatkowo, zdiagnozowano u niej koncentryczny przerost mięśnia lewej komory, niedomykalność zastawki trójdzielnej, sklerorytyzację i poszerzenie aorty wstępującej, miażdżycę tętnic szyjnych, hiperlipidemię. Stan zdrowia uległ pogorszeniu po wszczepieniu rozrusznika, traci przytomność, ma problemy neurologiczne (po udarze). Porusza się tylko o kulach i balkoniku.

Powyższe dolegliwości powodują konieczność stałej opieki uniemożliwiając stronie wykonywanie pracy.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Zaskarżoną decyzją organ drugiej instancji, działając na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Będący materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie stanowi, że:

świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, organ drugiej instancji nie kwestionował, że strona, sprawująca opiekę nad matką, mieści się w zakresie podmiotowym osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad S. R. Uznał natomiast, że zakres opieki, jaką strona wykonuje przy matce nie stanowi o wystąpieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy szeroko pojętą rezygnacją z aktywności zawodowej a czynnościami opiekuńczymi.

W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie, stanowisko organu drugiej instancji w zakresie przyjęcia braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej strony a koniecznością sprawowania opieki nad schorowaną matką uznać należy za co najmniej przedwczesne, a to z dwóch powodów.

Po pierwsze, dostrzec trzeba, że przesłanka braku związku przyczynowo-skutkowego pojawiła się jako jedyna przeszkoda do wydania decyzji pozytywnej dopiero na etapie rozpatrywania sprawy przez organ odwoławczy. Podstawą odmowy ustalenia stronie prawa do wnioskowanego świadczenia przez organ pierwszej instancji stanowił bowiem wyłącznie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Organ drugiej instancji zasadnie uznał, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zaś zasadność złożonego przez stronę wniosku należy oceniać przez pryzmat przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Niezależnie od trafności stanowiska organu drugiej instancji w tym względzie, nie można nie dostrzec, że w realiach kontrolowanej sprawy mamy do czynienia z przypadkiem, w którym stronie na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego odmówiono przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na wiek powstania u matki niepełnosprawności (art. 17 ust. 1b u.ś.r.), zaś na etapie postępowania przed organem drugiej instancji, odmowa uwzględnienia wniosku strony nastąpiła w powołaniu na brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a zakresem opieki.

Na marginesie trzeba w tym miejscu również wspomnieć o tym, że w decyzji organu pierwszej instancji organ odnotowano: "Po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego stwierdzono, że sprawuje Pani opiekę nad niepełnosprawną mamą, która wymaga stałej opieki i pomocy innych osób. Natomiast w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż z orzeczenia o niepełnosprawności Pani S. nie wynika, by niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18 roku życia, ani w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia." Zacytowany fragment decyzji pierwszoinstancyjnej daje podstawy do twierdzenia, że organ pierwszej instancji przyjął istnienie w sprawie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej strony a koniecznością opieki, lecz uznał, że przeszkodą dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest treść art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Należy w tym miejscu zauważyć, że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy w jej całokształcie. Ze względu na zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 k.p.a., z chwilą zainicjowania postępowania przed organem drugiej instancji na skutek wniesienia środka odwoławczego, powstaje obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Działanie organu drugiej instancji jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji. Oznacza to, że zakwestionowanie jako jedynej przesłanki przemawiającej za określonym sposobem rozstrzygnięcia i wydanie orzeczenia w oparciu o nową przeszkodę w uwzględnieniu żądania strony, prowadzi do naruszenia zasady prawa do dwukrotnej oceny okoliczności wpływających na ukształtowanie sytuacji prawnej podmiotu.

Sąd oczywiście dostrzega, że organ pierwszej instancji prowadził w sprawie czynności dowodowe, czego wyrazem jest znajdujący się aktach sprawy protokół z wywiadu środowiskowego czy protokół z przesłuchania świadków. Poczynione w toku tych czynności ustalenia zostały wykorzystane następnie przy konstrukcji ustaleń faktycznych przez organ drugiej instancji. W ocenie Sądu, zakres postępowania dowodowego jaki przeprowadził organ pierwszej instancji nie zmienia faktu, że decyzja odmowna organu pierwszej instancji została wydana w powołaniu na przesłankę formalnoprawną, tj. wieku powstania niepełnosprawności, a zatem w oderwaniu - co do zasady - od oceny, czy rezygnacja (niepodejmowanie) przez stronę z aktywności zawodowej pozostawała w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością podjęcia się opieki nad schorowaną matką. W rzeczy samej natomiast, to ocena tej właśnie przesłanki stanowi istotę sporu w sprawie a strona powinna mieć zagwarantowane prawo do dwukrotnej oceny spełnienia przez nią tej przesłanki przez organy administracji publicznej orzekające w ramach dwuinstancyjnie ukształtowanego postępowania administracyjnego.

Po drugie, w ocenie Sądu, przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe pozostawia niewyjaśnionymi kwestie, które mogą w sposób zasadniczy wpłynąć na ocenę zasadności wniosku. Mowa tu o ustaleniach związanych ze stopniem samodzielności podopiecznej strony, w tym zwłaszcza w zakresie niezbędnym dla załatwienia potrzeb fizjologicznych.

Jak wynika z akt sprawy, pierwotnie wydana decyzja z dnia 31 lipca 2023 r. o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego bazowała na wynikach wywiadu środowiskowego z dnia 14 marca 2023 r. SKO, uchylając tę decyzję (mowa o decyzji SKO z dnia 18 września 2023 r.) SKO w szczególności zwróciło uwagę na konieczność przeprowadzenia aktualnego wywiadu środowiskowego, " w którym zostanie jednoznacznie wyjaśnione w jakim zakresie S. R. jest samodzielna, a w jakim zakresie wymaga pomocy [...], tak by przed wydaniem decyzji zaktualizować ustalenia faktyczne poczynione w poprzednim postępowaniu wszczętym poprzednim wnioskiem."

Analiza akt administracyjnych sprawy potwierdza przeprowadzenie w dniu 16 października 2023 r. drugiego wywiadu środowiskowego. Zdaniem Sądu, sposób przeprowadzenia tego wywiadu nie doprowadził jednak do ustalenia tych wszystkich okoliczności, na których konieczność wyjaśnienia wskazał organ drugiej instancji w zaskarżonej decyzji. Mowa tu mianowicie o konieczności poczynienia jednoznacznych ustaleń w zakresie tego, w jakim stopniu podopieczna jest jest samodzielna, a w jakim zakresie wymaga pomocy, którą zapewnia jej córka. W rezultacie, stwierdzić należy niedostatki w materiale dowodowym w tym zakresie, które jednocześnie dotyczą ustaleń faktycznych istotnych z punktu widzenia zasadności złożonego wniosku.

Z niespornych okoliczności faktycznych wynika, że matka strony jest m.in. po udarze niedokrwiennym mózgu. W karcie informacyjnej leczenia szpitalnego w M. S.A. (R. w L.) z dnia 2 lutego 2023 r. odnotowano, że udar ten miał miejsce w 2016 r., a jego konsekwencją był przemijający niedowład połowiczy lewostronny. Z oświadczenia strony z dnia 14 marca 2023 r. wynika, że zakres czynności opiekuńczych obejmuje m.in. konieczność pomagania matce "przy toalecie", albowiem jak argumentowała strona, po udarze, matka nie ma pełnej sprawności. Jako codzienny element opieki w postaci "prowadzenia matki do toalety" wnioskodawczyni zaznaczyła także w ramach wypełniania formularza "Ankiety czynności wykonywanych podczas opieki nad osobą niepełnosprawną."

Niesporną okolicznością w sprawie jest jednocześnie to, że matka strony samodzielnie spożywa posiłki (wymaga jedynie pomocy przy ich przygotowaniu) oraz że porusza się po mieszkaniu za pomocą balkonika i kul ortopedycznych. Na problemy z poruszaniem się podopiecznej strony zwrócił uwagę pracownik socjalny podczas wywiadu z dnia 13 marca 2023 r. Co w tym miejscu wymaga zaakcentowania, w orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 13 lutego 2023 r. jako jeden z symboli niepełnosprawności zaznaczono – 05-R.

Wywiad środowiskowy jaki został przeprowadzony w następstwie wydania decyzji kasacyjnej z dnia 18 września 2023 r., w sposób zupełnie zdawkowy (i o dużym stopniu ogólnikowości) odnosi się do kwestii stanu zdrowia, a przede wszystkim stopnia sprawności podopiecznej strony (gównie stanowi relację z tego jak przebiegała ta czynność procesowa: " [...] Kobiety chętnie odpowiadały na zadawane pytania i uczestniczyły w rozmowie. Pani A. opowiadała pracownikowi o problemach zdrowotnych mamy oraz o pogarszającym się stanie jej zdrowia. [...]"). Z informacji odnotowanych przez pracownika socjalnego w formularzu dokumentującym przeprowadzony w dniu 16 października 2023 r. wywiad środowiskowy wynikają w istocie następujące ustalenia:

- matka strony ma coraz większe problemy z poruszaniem oraz pamięcią;

- od pewnego czasu wymagała stałej opieki "w sensie obecności kogoś w domu, gdyż może być sama bo grozi to urazem lub upadkiem,

- w dniu 4 sierpnia 2023 r., na skutek upadku w domu, doznała stłuczenia żeber i od tamtej pory nie zostaje sama w domu,

- wymaga opieki w związku z pogarszającym się stanem zdrowia.

Tymczasem, w świetle historii stanu zdrowia S. R. oraz podnoszonych przez skarżącą twierdzeń, okoliczności sprawy wymagały poczynienia ustaleń odnoszących się do tego, w jakim zakresie przebyty przez matkę strony udar rzutuje na aktualny stopień jej sprawności.

O czym była już mowa, z niespornych ustaleń faktycznych sprawy wynika, że matka strony spożywa posiłki samodzielnie.Zgodnie z twierdzeniami skarżącej, pomocy wymaga już natomiast przy doprowadzaniu do toalety. W sprawie nie zostało zweryfikowane, czy wspomniana pomoc odnosi się jedynie do asekuracji przy dotarciu do toalety, czy też, z uwagi na przebyty udar, matka strony ma problemy także z wykonywaniem innych czynności w toalecie, jak choćby z ubraniem i rozebraniem się. W nawiązaniu do powyższego zwrócić należy uwagę, że z treści ankiety jaką wypełniła strona na potrzeby prowadzonego postępowania wynika, że w zakres codziennych czynności opiekuńczych wchodzi: "Przygotowanie ubrań, ubieranie".

Z drugiej strony, nie umknęło jednocześnie uwadze Sądu, że w formularzu wywiadu środowiskowego z dnia 13 marca 2023 r. pracownik socjalny odnotował, że matka strony "[...] sama wstała z krzesła i przeszła kawałek pokoju, ale po to aby wziąć kule i przy ich pomocy udała się do toalety".

Całość argumentacji zaprezentowanej w tej części rozważań Sądu prowadzi do niewątpliwego wniosku, że materiał dowodowy w sprawie nie został zebrany w sposób wyczerpujący i wolny od wątpliwości, do doprowadziło niewątpliwie do naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.

Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei, przepis art. 80 k.p.a. stanowi, że organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Stwierdzone naruszenie przepisów prawa procesowego rzutowało na naruszenie prawa materialnego poprzez przedwczesne uznanie, że strona nie spełnia przesłanek ustawowych do przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Kierując się przedstawioną argumentacją Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

W toku ponownego rozpoznania sprawy rzeczą organów administracji publicznej jest ponowna ocena zasadności wniosku przy uprzednim uzupełnieniu materiału dowodowego o okoliczności, które Sąd w realiach kontrolowanej sprawy uznał za konieczne do wyjaśnienia.