Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SAB/Bk 24/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 14
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.P. na bezczynność Wójta Gminy M. w przedmiocie informacji publicznej 1. zobowiązuje Wójta Gminy M. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 18 stycznia 2023 r. w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie pkt 3 i 4; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 4. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 5. nie przyznaje od Wójta Gminy M. na rzecz skarżącego M.P. sumy pieniężnej; 6. nie wymierza organowi grzywny; 7. zasądza od Wójta Gminy M. na rzecz skarżącego M.P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

M.P. (dalej: "skarżący") wnioskiem z 18 stycznia 2023 r., złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej, zwrócił się do Wójta Gminy M. o udostępnienie informacji publicznej. Wskazując na "nadal istniejący stan rzeczy w postaci pozostawiającego nadal wiele do życzenia (co jest eufemizmem) stanu dróg dojazdowych (nie tylko asfaltowej drogi stanowiącej działkę nr [...], ale i dróg stanowiących działki nr [...] i nr [...]) w miejscowości N. w gminie M. oraz zauważalnego braku podejmowania systemowych i kompleksowych działań związanych z ich naprawą (w tym przywrócenia części jej odcinków do stanu sprzed ich zniszczenia w wyniku dojazdu na granicę z Republiką Białorusi przez pojazdy ciężarowe uczestniczące w budowie muru na granicy ze wskazanym państwem)" wniósł o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania/ zagadnienia:

1) Jakie inwestycje drogowe zostały zrealizowane lub przynajmniej rozpoczęte w miejscowości N. w roku 2022 z udziałem Gminy M. (z wykorzystaniem jej środków lub w jakimkolwiek porozumieniu z nią, np. w wykonaniu ugód, porozumień etc.)?

2) Jakie inwestycje drogowe planowane są do rozpoczęcia w miejscowości N. w roku 2023 z udziałem Gminy M. (z wykorzystaniem jej środków lub w jakimkolwiek porozumieniu z nią, np. w wykonaniu ugód, porozumień etc.)?

3) Wskazania treści umów, porozumień, uzgodnień etc. zawartych pomiędzy Gminą M. a jakimkolwiek podmiotem uczestniczącym w budowie muru na granicy z Republiką Białorusi w obrębie miejscowości N., w tym ich skanów, w przypadku zawarcia ich na piśmie - dotyczących zasad korzystania lub naprawy dróg gminnych w obrębie miejscowości N.;

4) Udostępnienia dokumentacji powykonawczej sporządzonej po pracach naprawczych wykonanych na ul. [...] w N.;

5) Wskazania już wyznaczonych lub planowanych terminów posiedzeń Rady Gminy M.;

6) Wskazania już wyznaczonych lub planowanych terminów posiedzeń właściwych komisji Rady Gminy M. do spraw inwestycji i drogownictwa."

W dniu 26 stycznia 2023 r. Wójt Gminy M. przesłał na podany adres elektroniczny skarżącego odpowiedź, w której poinformował "kolejny raz", że gminne drogi wymienione we wniosku (dz. nr geod. [...] i [...] obr. N., dz. Nr geod. [...], [...] jest drogą powiatową w zarządzie starosty) są ogólnodostępne i charakteryzują się powszechnością dostępu dla wszystkich podmiotów i wszystkich kategorii uczestników ruchu i, co do zasady, brakiem ograniczeń do poruszania się po nich (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych). Podkreślił, że szczególnie zakazy nie obowiązują pojazdów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. W budżecie gminy corocznie są zabezpieczane środki na ich jednokrotne profilowanie z ew. uzupełnieniem materiałem drogowym, tak też było w 2022 r. Zwrócono uwagę, że po drogach ciężki transport kołowy odbywa się przez cały rok, nie tylko przez pojazdy świadczące usługę lasom państwowym, wojskowe ale również rolnicze, i nie ma takich możliwości, aby po każdym przejeździe pojazdu, szczególnie w warunkach po opadach deszczu, śniegu czy roztopach, profilować drogę.

Następnie organ wskazał, że przebudowa ulicy [...] oraz [...] będzie możliwa w 2023 lub 2024 r., w przypadku zatwierdzenia przez Wojewodę złożonych już wniosków w ramach Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg.

Podał, że porozumienie zawarte pomiędzy Gminą M. a Wykonawcą zabezpieczenia granicy państwowej na odcinku Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej jest do wglądu w Urzędzie Gminy M., ul. [...] w pokoju nr 6.

Z odpowiedzi organu wynika ponadto, że termin wspólnego posiedzenia komisji przypada na dzień 30 stycznia 2023 r., natomiast Rady Gminy M. na 31 stycznia 2023 r.

W tym samym dniu, tj. 26 stycznia 2023 r. skarżący za pośrednictwem poczty elektronicznej podjął polemikę z udzieloną odpowiedzią, wskazując w szczególności, że nadal nie udzielono mu wnioskowanej informacji publicznej w zakresie punków 1 – 4.

W korespondencji mailowej w dniu 7 lutego 2023 r. skarżący podkreślił, że nadal nie otrzymał pełnej wnioskowanej informacji.

W dniu 14 lutego 2023 r. Wójt w odpowiedzi na e-mail z 7 lutego 2023 r. poinformował odnośnie poszczególnych pytań:

Ad. 1. Profilowanie z uzupełnieniem materiałem drogowym,

Ad. 2 Remont ulicy [...], profilowanie dróg żwirowych,

Ad. 3 Dostępne w UG M.

Ad. 4 Dostępne w UG M.

W dnu 14 lutego 2023 r. skarżący złożył skargę na bezczynność Wójta Gminy M.. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zarzucając naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 – dalej: "u.d.i.p.") wniósł o:

1. zobowiązanie Wójta do niezwłocznego rozpatrzenia jego wniosku w pełnym zakresie o udzielenie informacji publicznej, nie później, niż w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku;

2. stwierdzenie, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa;

3. wymierzenie Wójtowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. - w maksymalnej wysokości przewidzianej prawem - alternatywnie - o zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy wskazanej powyżej grzywny;

4. zasądzenie od Wójta na rzecz skarżącego wszelkich kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że nie otrzymał odpowiedzi na pytania sformułowana w pkt 1 i 2. Zdaniem skarżącego, nie jest udzieleniem wnioskowanej informacji publicznej ogólnikowe wskazanie możliwości wglądu w Urzędzie Gminy do porozumienia zawartego pomiędzy Gminą M. a Wykonawcą zabezpieczenia granicy państwowej na odcinku Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej. Wniosek obejmował udostępnienie skanów określonych w nim dokumentów.

Zdaniem skarżącego, bezczynność organu, w szczególności wobec monitowania o bezczynności organu, jak i intencjonalności uchylania się od odpowiedzi na proste pytania i niewymagające znacznego nakładu ani czasu ani pracy, uznać należy za rażącą. W związku z czym uzasadnione jest nałożenie na organ wnioskowanej grzywny w maksymalnej wysokości, ewentualnie (według uznania Sądu) - zasądzenie na rzecz skarżącego świadczenia pieniężnego w wysokości połowy wysokości maksymalnej wysokości grzywny. Środek ten na przyszłość będzie pełnił funkcję dyscyplinującą organ przed uchylaniem się od wykonywania ustawowych obowiązków, których wykonywanie powinno być zrozumiałe organowi tym bardziej, wobec pełnionej ustrojowej funkcji, w tym funkcji czuwania nad przestrzeganiem przepisów administracyjnych przez obywateli.

W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o jej oddalenie.

Zdaniem Wójta, skarżący otrzymał wyczerpującą informację w zakresie pytania 1. Mianowicie organ wyjaśnił, że w 2022 r. w m. N. nie zrealizowano inwestycji drogowych jako takich. Na drogach gminnych w miejscowości N. dokonano jedynie corocznego profilowania wraz z uzupełnieniem materiałem drogowym.

Podobnie w przypadku pytania 2 organ udzielił odpowiedzi wprost na zapytanie skarżącego, mianowicie że na 2023 r. w miejscowości N. planowana jest inwestycja drogowa w postaci remontu ulicy [...], a także coroczne profilowanie dróg żwirowych.

Z kolei na zapytania z pkt 3 i 4 organ nie odpowiedział standardowo, gdyż z uwagi na szczególny charakter wnioskowanej w tym zakresie informacji publicznej nie mógł mieć zastosowania art. 14 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem. Dokumenty, których zażądał wnioskodawca, dotyczyły bezpośrednio realizacji inwestycji, polegającej na budowie zabezpieczenia granicy państwowej w związku z kryzysem na granicy polsko-białoruskiej. Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o budowie zabezpieczenia granicy państwowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1992 ze zm.) wyłączyła stosowanie przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1710 ze zm.). Wyłączenie stosowania tych przepisów oznacza również wyłączenie stosowania zasady jawności postępowania o udzielenie zamówienia, w tym dokumentów związanych z tym postępowaniem. Mamy zatem do czynienia z sytuacją wyjątkową, gdyż przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie regulują zasad postępowania organu w przedmiotowej sytuacji. Organ nie dysponował odpowiednimi wytycznymi, jak postępować w przypadku konieczności udostępnienia informacji wynikającej z tego typu dokumentacji. Organ musiał jednak podjąć decyzję, w jakiej formie udostępnić żądaną informację, mając na uwadze względy bezpieczeństwa państwowego. Wobec powyższego uznał, że najwłaściwszym rozwiązaniem będzie udostępnienie dokumentów w siedzibie Urzędu Gminy. Udostępnienie bowiem przedmiotowej dokumentacji w formie skanów, nawet poprzez odpowiednie zabezpieczenie pliku (zaszyfrowanie), nie dawało organowi kontroli nad tym, co się stanie z przedmiotowymi dokumentami po ich udostępnieniu w takiej formie. Dlatego też w odpowiedzi na wniosek organ zaprosił wnioskodawcę do siedziby Urzędu, aby wyjaśnić mu wyżej poruszone kwestie, związane z brakiem możliwości bezpośredniego udostępnienia żądanych dokumentów (w formie skanów) oraz umożliwić mu dostęp do wnioskowanej dokumentacji na miejscu.

Organ zwrócił uwagę, że nie odmówił dostępu do informacji publicznej w żądanym zakresie, a jedynie zmodyfikował formę jej udostępnienia względem żądania przedstawionego we wniosku. Organ w dalszym ciągu oferuje udostępnienie żądanych informacji na zasadach przedstawionych w odpowiedzi na wniosek, tj. w formie wglądu do dokumentów w siedzibie Urzędu Gminy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawa niniejsza została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259). Zgodnie z tym przepisem, w trybie uproszczonym może być rozpoznana sprawa, w której przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego.

Skarżący we wniosku sformułował sześć pytań (zagadnień), jednak z pism znajdujących się w aktach sprawy i z treści skargi wynika, że bezczynności organu upatruje w nieprawidłowym potraktowaniu wniosku w punktach 1 – 4.

Skarga jest częściowo zasadna i w tym zakresie podlegała uwzględnieniu. Do bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej doszło, gdyż organ, pomimo niezaprzeczalnego dysponowania informacją, o którą skarżący wnioskował w pkt 3 i 4 wniosku, i nie kwestionując tego, że stanowi ona informację publiczną, nie udostępnił jej w formie wskazanej we wniosku. W pozostałym zakresie tj. pkt 1 i 2 wniosku, skarga jest niezasadna i jako taka podlegała oddaleniu.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jak stanowi art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

Z przepisów u.d.i.p. wynika więc, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej ma obowiązek podjąć określone w tej ustawie czynności, nawet jeśli żądane informacje nie stanowią informacji publicznej - w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p., tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeśli wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną organ ma obowiązek: (1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno–technicznej w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) lub (2) wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, np. wynikające z art. 5 u.d.i.p. lub (3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie (nie dłuższym jednak niż 2 miesiące), w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (w sytuacji powiadomienia wnioskodawcy o braku możliwości realizacji jego żądania w sposób lub w formie określonych we wniosku, ze wskazaniem innego sposobu lub formy bezzwłocznego udostępnienia informacji, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się - art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) lub (4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji.

Bezczynność w sprawach informacji publicznej polega na tym, że organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia takiej informacji nie podejmuje tej czynności w terminie wskazanym w u.d.i.p, ani też nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Jak stanowi natomiast art. 16 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.

Wójt Gminy M. w terminie wynikającym z ww. przepisu tj. w dnu 26 stycznia 2023 r. (termin 14-dniowy upływał 1 lutego 2023 r.) udzielił skarżącemu odpowiedzi w zakresie pkt 1 i 2 a także 5 i 6.

Skarżący zarzuca, że w ogóle nie otrzymał odpowiedzi na pytania w zakresie pkt 1 i 2. Nie można się z tym zgodzić. Otóż pytania dotyczyły tego, jakie inwestycje drogowe zostały zrealizowane lub przynajmniej rozpoczęte w miejscowości N. w roku 2022 z udziałem Gminy M. (pytanie nr 1) oraz jakie inwestycje drogowe planowane są do rozpoczęcia w miejscowości N. w roku 2023 z udziałem Gminy M.

Organ w swojej odpowiedzi z 26 stycznia 2023 r. wskazał, że w budżecie gminy corocznie są zabezpieczane środki na ich jednokrotne profilowanie z ew. uzupełnieniem materiałem drogowym i tak też było w 2022 r. Ponadto wyjaśnił, że w przypadku zatwierdzenia przez Wojewodę złożonych już wniosków w ramach Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg, w 2023 lub 2024 r. będzie możliwa przebudowa ulicy [...] oraz [...].

W ocenie sądu, przedstawione informacje stanowią konkretną odpowiedź na pytania zawarte we wniosku skarżącego. Dodatkowo, wobec formułowanego przez skarżącego niezadowolenia, Wójt potwierdził swoje stanowisko w piśmie z 14 lutego 2023 r., wskazując: "Ad. 1. Profilowanie z uzupełnieniem materiałem drogowym, Ad. 2 Remont ulicy [...], profilowanie dróg żwirowych.

W skardze skarżący konsekwentnie wyraża niezadowolenie i brak satysfakcji z tak udzielonej informacji. Sąd formułowanych zarzutów nie podziela. W ocenie sądu, organ udzielił takich informacji, w jakich pozostaje posiadaniu. Odpowiedzi są krótkie i konkretne. Zaznaczyć też trzeba, że nie jest rolą organu domyślanie się, jakiej odpowiedzi oczekuje wnioskodawca. Jeśli skarżący uważa, że potrzebuje innych informacji, powinien jasno to wyrazić we wniosku, tak aby organ mógł się odnieść do jego żądania. W aktualnej sytuacji pozostaje jedynie droga złożenia kolejnego wniosku.

Przechodząc do pytań wniosku nr 3 i 4 – należy zauważyć, że dotyczyły one wskazania treści umów, porozumień, uzgodnień etc. zawartych pomiędzy Gminą M. a jakimkolwiek podmiotem uczestniczącym w budowie muru na granicy z Republiką Białorusi w obrębie miejscowości N., w tym ich skanów, w przypadku zawarcia ich na piśmie - dotyczących zasad korzystania lub naprawy dróg gminnych w obrębie miejscowości N. a także udostępnienia dokumentacji powykonawczej sporządzonej po pracach naprawczych wykonanych na ul. [...] w N.

Art. 61 Konstytucji RP stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Stosownie do treści art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty będące w posiadaniu takich informacji. W sprawie nie jest kwestionowane, że Wójt pozostaje dysponentem żądanych przez skarżącego informacji.

Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który w formie katalogu otwartego wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Na podstawie wskazanych przepisów, uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02, wyrok NSA z dnia 21 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 678/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie informacji publicznej odnosi się zatem do wszelkich faktów dotyczących spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym, czyli mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności. O zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu ustawy decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji. Dla oceny zasadności wniosku o udostępnienie informacji publicznej będącego przedmiotem niniejszej sprawy, należało przede wszystkim ustalić z punktu widzenia przedmiotowego, czy w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej żądane przez skarżącego informacje mają walor informacji publicznej. Niewątpliwie wnioskowane przez stronę w wniosku w punktach 3 - 4 dokumenty zawierają treści stanowiące informację publiczną.

Jeśli podmiot dysponuje informacją publiczną (a tak jest w niniejszej sprawie), to zobowiązany jest zasadniczo ją udostępnić, co następuje w drodze czynności materialno – technicznej, chyba, że wystąpią okoliczności uzasadniające odmowę udzielenia informacji (np. wynikające z art. 5 u.d.i.p.). Wówczas, z mocy art. 16 u.d.i.p., organ zobowiązany jest rozstrzygnąć o odmowie udostępnienia informacji publicznej w drodze decyzji.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (ust. 2).

W doktrynie wskazuje się, że charakter żądanej informacji publicznej nie tylko wpływa na prawo dostępu do niej, ale również determinuje sposób rozpoznania sprawy związanej z dostępem do informacji, a więc także to, w jakiej formie miałoby dojść do jej udostępnienia. Z art. 14 u.d.i.p. należy wywieść, że to wnioskodawca określa w swoim wniosku, w jakiej formie i w jaki sposób chciałby otrzymać żądane informacje. Sposób udostępnienia należy odnosić do tego, w jaki sposób uzyska się informację, a zatem oznacza on tryb, w jakim wnioskodawca domaga się, aby udzielono mu informacji. Sposobem jest więc doręczenie na wskazany adres, wysłanie pocztą elektroniczną, wysłanie przy pomocy E-PAP czy odebranie na miejscu w siedzibie podmiotu zobowiązanego lub wgląd do dokumentów na miejscu w organie. Z kolei przez formę udzielenia informacji publicznej należy rozumieć postać, w jakiej wnioskodawca oczekuje jej pozyskania – zob. I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz. wyd. III, Lex/el, art. 14..

To na wnioskodawcy przede wszystkim spoczywa obowiązek wskazania sposobu udostępnienia żądanej informacji. Podmiot uprawniony informacyjnie decyduje również o wyborze formy jej udostępnienia. Nie jest więc możliwe narzucenie podmiotowi wnioskującemu o udzielenie informacji publicznej formy realizacji jego prawa do tej informacji, gdyż to żądający takiej informacji powinien wskazać formę jej udostępnienia (podobnie wyrok WSA w Warszawie z 7 lipca 2010 r., II SA/Wa 620/10).

Jeśli zatem organ dysponuje żądaną informacją publiczną i nie znajduje podstaw do odmowy jej udostępnienia, jest w zasadzie związany żądaniem strony co do formy jej udostępnienia – w niniejszej sprawie skarżący żąda przesłania ich w formie elektronicznej. W tej sytuacji organ nie może narzucić wnioskodawcy zapoznania się z treści informacji na terenie urzędu gminy.

Powołane w odpowiedzi na skargę argumenty wskazujące, że wymienione w pkt 3 – 4 wniosku dokumenty dotyczyły bezpośrednio realizacji inwestycji, polegającej na budowie zabezpieczenia granicy państwowej w związku z kryzysem na granicy polsko-białoruskiej, zaś ustawa o budowie zabezpieczenia granicy państwowej wyłączyła stosowanie przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1710 ze zm.), co oznacza również wyłączenie stosowania zasady jawności postępowania o udzielenie zamówienia, w tym dokumentów związanych z tym postępowaniem, nie mogą uzasadniać nieudostępnienia informacji publicznej w formie zgodnej z wnioskiem.

Jeśli natomiast organ uzna, że powyższa argumentacja stanowi podstawę do ograniczenia dostępu do informacji publicznej, powinien o tym rozstrzygnąć w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Prawidłowość takiego rozstrzygnięcia podlega kontroli instancyjnej, a także sądów administracyjnych.

Nieudostępnienie informacji publicznej w formie żądanej przez wnioskodawcę w zakresie objętym wnioskiem w punktach 3 - 4, przy jednoczesnym braku wydania decyzji odmawiającej udostępnienia takiej informacji, musiało zostać ocenione przez sąd jako bezczynność organu – art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku).

Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. (punkt 4 sentencji wyroku) sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Tego rodzaju kwalifikacja jest konsekwencją stwierdzenia, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie przejawiał uporczywości w braku udzielenia informacji publicznej. Organ bezzwłocznie udzielał informacji w posiadanym zakresie. Z kolei w zakresie pkt 3 i 4 wniosku – nie odmawiał jej udostępnienia, a jedynie, wskazując na racjonalne – choć nieznajdujące oparcia w przepisach prawa - powody, uznał za zasadne udostępnić informację w innej niż wskazywana we wniosku formie. Nie sposób oceniać takiego działania organu w kategoriach rażącego naruszenia prawa.

Stosownie do treści art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Sąd nie stwierdził podstaw do przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, ani też do wymierzenia organowi grzywny.

Suma pieniężna, przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Przyjmuje się, że suma pieniężna, w przeciwieństwie do grzywny, jedynie akcesoryjnie pełni funkcję prewencyjno-represyjną względem organu. Przy orzekaniu o przyznaniu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej chodzi przede wszystkim o zrekompensowanie, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbku (krzywdy, straty itd.), jakiego doznał skarżący na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji. Zaznaczyć przy tym też trzeba, że suma pieniężna nie powinna być przyznawana w każdym postępowaniu, gdzie stwierdza się bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a jedynie w tych sytuacjach, gdzie zwłoka lub opieszałość organu mają charakter kwalifikowany, zainteresowana osoba doznaje uszczerbku (osobistego, majątkowego), a poczucie praworządności wymaga zrekompensowania tego stanu zainteresowanej stronie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 22 marca 2022 r., II SAB/Bk 147/21).

Zdaniem składu orzekającego, w tej konkretnej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła. Skarżący oczekiwał co prawda bezskutecznie na udzielenie informacji w zakresie części wniosku (pkt 3 i 4), ale z uzasadnienia wniosku nie wynika, aby po jego stronie wystąpiła krzywda moralna, której zadośćuczynieniem miałaby być zawnioskowana suma pieniężna. Uzasadnienie wniosku w tym zakresie nie odnosi się w żaden sposób do indywidualnej sytuacji skarżącego. W zaistniałym stanie faktycznym sąd nie widzi podstaw ani potrzeby wdrożenia działań prewencyjno-represyjnych względem organu.

Dlatego w punkcie 5 wyroku orzeczono o odmowie przyznania stronie sumy pieniężnej a w punkcie 6 – o niewymierzeniu organowi grzywny.

O kosztach postępowania sąd orzekł w pkt 7 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę kosztów sądowych składa się jedynie wpis od skargi (100 zł).