Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 716/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 4, art. 5 ust. 1 pkt 2 i art. 17 ust. 1, 2, 10 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 11, (art. 2 pkt 26 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2018 poz 151
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi - tekst jedn.
article: § 3 pkt 1, 2, 3, 5, 9, 11 i 12, § 5
journal: Dz.U. 2016 poz 849
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych - tekst jedn.
article: art. 119 § 1, art. 29 ust. 1, art. 20 § 1 pkt 1, art. 7 § 3, art. 122 § 1 pkt 2 i § 2, art. 122 § 3, art. 33 i 34
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134, art. 193 zd. drugie, art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze,  art. 183 § 1, art. 183 § 2 pkt 1-6, art. 125 § 1 pkt 1, art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
law: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1507/19 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] maja 2019 r., znak [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 października 2019 r., VII SA/Wa 1507/19 oddalił skargę A. K. na postanowienie Ministra Zdrowia (zwanego dalej "Ministrem") z dnia [...] maja 2019 r., [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego (zwanego dalej "Wojewodą") z dnia [...] listopada 2018 r., [...] nakładające na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniego syna F. K. , urodzonego [...] stycznia 2017 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. K. zarzucając naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., obecnie Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej "P.p.s.a.") poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi, podczas gdy przy orzekaniu przez Sąd, na mocy art. 134 P.p.s.a., w granicach sprawy, bez związania zarzutami skargi, istniały podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia jako wydanego z naruszeniem prawa materialnego polegającym na błędnej wykładni przepisów:

– art. 4, art. 5 ust. 1 pkt 2 i art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 151, dalej "u.o.z.o.z.") oraz § 1 i 4 "rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień" poprzez bezpodstawne przyjęcie, że powołane przepisy są podstawą prawną umożliwiającą nałożenie przez organ obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym według Programu Szczepień Ochronnych (wywodzenie obowiązków prawnych spoza katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego), jak i poprzez przyjęcie, iż w sytuacji braku wykonania badania kwalifikacyjnego obowiązek wykonania szczepienia jest wykonalny;

– art. 17 § 1 u.o.z.o.z. w zw. z § 3 pkt 1, 2, 3, 5, 9, 11 i 12 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 849 z późn. zm., dalej "r.ws.o.s.o.") poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że przepisy te dają podstawę do przyjęcia, iż w przypadku dziecka skarżącej, które ukończyło 2. rok życia, upłynął termin do wykonania obowiązku szczepienia w sytuacji, gdy zgodnie z tymi przepisami, termin wykonania tegoż obowiązku upływa wraz z ukończeniem przez dziecko 15. roku życia (gruźlica), 6. roku życia (haemophilus influenzae typu B) lub 19. roku życia (wirusowe zapalenie wątroby typu B, błonica, tężec, krztusiec, poliomyelitis);

– art. 17 ust. 1 i 2 u.o.z.o.z. poprzez ich błędną wykładnię i wyrażenie niewłaściwego poglądu, jakoby obowiązek wykonania badania kwalifikacyjnego wchodził w zakres obowiązku poddania szczepieniu w sytuacji, gdy brzmienie powołanych przepisów nie pozwala na taką ich interpretację, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego poglądu Sądu o dopuszczalności egzekucji i wykonalności obowiązku szczepiennego, mimo niewykonania badania kwalifikacyjnego;

– art. 8 ust. 2, art. 31 ust. 2 i art. 47 Konstytucji oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61 poz. 284, dalej "EKPC") polegające na utrzymaniu w mocy decyzji przymuszającej skarżącego do poddania dziecka zabiegowi nieokreślonemu przepisem prawa (przewidzianym w źródle prawa powszechnie obowiązującego) przy braku stworzenia sytemu odszkodowawczego i braku wiarygodnego rejestru niepożądanych odczynów poszczepiennych podlegającego nadzorowi sądowemu;

2. art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (na datę zaskarżonego postanowienia tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 z późn. zm., dalej ".u.p.e.a.") poprzez utrzymanie w mocy postanowienia nakładającego grzywnę, pomimo naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 29 ust. 1 u.p.e.a., polegającego na zaniechaniu badania przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji administracyjnej, jak i właściwości organów (wydanie postanowienia przymuszającego, pomimo nieistnienia obowiązku w dniu jego wydania).

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a także przeprowadzenie dowodów z badań laboratoryjnych szczepionki lnfanrix Hexa oraz badań opublikowanych we wskazanym przez skarżącą czasopiśmie naukowym. Ponadto skarżąca wniosła o zwrócenie się z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego odnośnie do zgodności art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, ust. 10 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 11 u.o.z.o.z. z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1, 2 i 3, art. 68 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień, właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób, u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie skarżąca wniosła o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej "TSUE") z pytaniem o wykładnię treści art. 8 ust. 1 EKPC odnośnie do tego, czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi, nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 EKPC. Z uwagi na fakt, że zdaniem skarżącego powyższe zagadnienia mają charakter prejudycjalny, w skardze kasacyjnej wniesiono o zawieszenie postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy wskazać, że art. 193 zd. drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie pozostaje postanowienie, którym Minister utrzymał w mocy postanowienie Wojewody nakładające na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania jej małoletniego syna (F. K. ) obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Zgodnie z art. 119 § 1 u.p.e.a., stanowiącym podstawę prawną zaskarżonego postanowienia, grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wykonania czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Obowiązek podania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym rozumiany jako przyjęcie szczepionek przeciw chorobom zakaźnym w celu sztucznego uodpornienia przeciwko nim zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (art. 2 pkt 26 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.z.o.z.) jest tego rodzaju czynnością, przy czym, jako że dotyczy osoby małoletniej, odpowiedzialność z powodu niewykonania zobowiązania obciąża rodzica sprawującego władzę rodzicielską nad dzieckiem, czyniąc go zasadnie adresatem postanowienia o nałożeniu grzywny. Naczelny Sąd Administracyjny jest zobowiązany podkreślić, że obowiązek szczepienia jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa. Stosownie bowiem do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.z.o.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W art. 17 ust. 10 u.o.z.o.z. została udzielona delegacja ustawowa ministrowi właściwemu do spraw zdrowia do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby. Korzystając z niej, Minister wydał r.ws.o.s.o., w którym uszczegółowiony został obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Z zamieszczoną w tym zakresie regulacją prawną pozostaje w łączności norma stanowiąca, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez GIS w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.o.z.o.z. (§ 5 r.ws.o.s.o.).

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że oczywiście wadliwe jest powołanie się w skardze kasacyjnej na przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień. Jest to rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002 r. (Dz. U. Nr 237, poz. 2018), które zostało uchylone z dniem 1 października 2011 r. i zastąpione rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1086 z późn, zm.; w dacie wydania zaskarżonego postanowienia: Dz. U. z 2016 r. poz. 849 z późn zm. obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 753 ze zm.).

Na gruncie rozpatrywanej sprawy nie budzi wątpliwości to, że poddane przez Sąd pierwszej instancji kontroli postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny zostało wydane przez organ właściwy, o którym mowa w art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a., po wystawieniu przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie tytułu wykonawczego z [...] listopada 2018 r., [...]. Jednocześnie skarżąca została wcześniej upomniana o konieczności wykonania obowiązku, co oznacza, że środek egzekucyjny o charakterze przymuszającym został w sprawie zastosowany względem zobowiązanej wobec wyczerpania możliwości doprowadzenia do dobrowolnego zrealizowania obowiązku zaszczepienia małoletniego syna. Funkcją grzywny w celu przymuszenia jest wywarcie ekonomicznej presji na podmiot zobowiązany w celu skłonienia go do dobrowolnego wykonania obowiązku i taki cel – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – zasadniczo może spełnić nałożona na skarżącą grzywna.

Nie budzi wątpliwości, że w sprawie jednocześnie zaistniała i nie ustała do momentu wydania zaskarżonego postanowienia przesłanka faktyczna wydania postanowienia o nałożeniu grzywny odnoszona do braku dobrowolnego zrealizowania nałożonego na zobowiązaną obowiązku. W myśl art. 7 § 3 u.p.e.a., stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. Istota zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej nie wskazuje na to, by kwestionowany w postępowaniu sądowym akt został wydany bezprawnie z uwagi na przywołaną sytuację, albowiem zastrzeżenia, które sformułowała skarżąca względem oceny prawnej wyrażonej przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, wynikają z uznawania, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego na wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego przez organy egzekucyjne w rozpatrywanej sprawie jest niedopuszczalne, a sam obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym zgodnie z tytułem wykonawczym [...] listopada 2018 r. pozostaje niewymagalny, jak i traktować należy go jako niewykonalny.

Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów skargi kasacyjnej i argumentacji te zarzuty wspierającej, które nawiązują do wskazanych wyżej zastrzeżeń, nie mógł objąć merytorycznemu rozważeniu w niniejszym postępowaniu. Mieć na uwadze bowiem trzeba, że zgodnie z art. 122 § 1 pkt 2 i § 2 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia organ egzekucyjny nakłada w formie postanowienia, na które na podstawie art. 122 § 3 u.p.e.a. przysługuje zażalenie. Okoliczność, że ustawodawca przyznał zobowiązanemu prawo do złożenia środka odwoławczego od omawianego środka egzekucyjnego nie oznacza jednakże, że jego zakresem mogą zostać objęte wszystkie kwestie odnoszące się do egzekwowanego obowiązku. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest zwrócić uwagę na to, że środki prawne służące zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym oparte są na ich niekonkurencyjności, wobec czego przy kontroli prawidłowości postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia organ rozpatrujący zażalenie, a także sąd administracyjny kontrolujący postanowienie organu egzekucyjnego, muszą brać pod uwagę treść art. 122 § 3 u.p.e.a. przyznającego zobowiązanemu prawo zgłoszenia zarzutu i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34 u.p.e.a.). Alternatywne ujęcie środków prawnych służących zobowiązanemu, to jest zarzutu oraz zażalenia na postanowienie o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia prowadzi do wniosku, iż prawidłowość nałożenia grzywny nie może być kwestionowana w postępowaniu zainicjowanym zażaleniem poprzez podnoszenie okoliczności związanych z niedopuszczalnością egzekucji obowiązku, czy też jego niewykonalnością lub brakiem wymagalności.

Takie stanowisko jest przyjmowane w piśmiennictwie (por. J. Jaśkiewicz, Problem konkurencyjności zarzutów oraz zażalenia w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ZNSA 2013, nr 3, s. 119 i n.), jak i w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną w pełni aprobuje (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., II OSK 2130/17; 26 lutego 2019 r., II OSK 790/17; 8 czerwca 2017 r., II OSK 2606/15; 15 września 2015 r., II OSK 117/14; 10 kwietnia 2015 r., II OSK 2185/13; 11 lutego 2014 r., II OSK 2186/12 i z dnia 7 grudnia 2011 r., II OSK 1822/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Względy te determinowały uznanie, że okoliczności prawne akcentowane przez skarżącą w złożonej skardze kasacyjnej nie mogły, wbrew odmiennemu stanowisku jej autora, ważyć na prawidłowości zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, jeżeli ich charakter nie pozostawał w bezpośrednim związku z podstawą prawną nałożenia grzywny, pozwalał natomiast poddać je co do zasady merytorycznej ocenie w ramach skorzystania przez zobowiązanego z instytucji zarzutu. Przypomnieć w tym kontekście trzeba, że zarzut w postępowaniu egzekucyjnym są podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna (por. E. Komorowski, Zarzuty w egzekucji administracyjnej [w:] System egzekucji administracyjnej, red. J. Niczyporuk, S. Fundowicz, J. Radwanowicz, Warszawa 2004, s. 509). Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu wiadomym jest, że skarżąca z wymienionego środka prawnego skorzystała. Postępowanie dotyczące zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2018 r., [...] było przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (VII SA/Wa 1508/19) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (II OSK 717/20).

Powyższe rozważania odnoszą się też do sformułowanego przez skarżącą zarzutu naruszenia art. 8 ust. 2, art. 31 ust. 2 i art. 47 Konstytucji oraz art. 8 ust. 1 EKPC. W ocenie Sądu, konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym pozwala podjąć działania przymuszające do zrealizowania tego zobowiązania. Wbrew stanowisku prezentowanemu przez skarżącą, egzekucja obowiązku nie prowadzi do poddania dziecka "zabiegowi nieokreślonemu przepisem prawa", albowiem nie może budzić wątpliwości to, że obowiązkowe szczepienia ochronne realizują obowiązek ustawowy. To, że prowadzone są zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok ogłaszanym w formie komunikatu przez GIS nie oznacza, że tracą one swoje prawne umocowanie. Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje, że obowiązek szczepień małoletnich może być postrzegany jako niezbędny w demokratycznym społeczeństwie, przez co za dopuszczalne uznać trzeba na gruncie zobowiązań konwencyjnych stosowanie finansowych sankcji egzekucyjnych nakierowanych na doprowadzenie do wypełniania tego obowiązku przez zobowiązanego. Tenże wniosek potwierdził ETPC (Wielka Izba) w wyroku z dnia 8 kwietnia 2021 r., skarga nr 47621/13, Vavřička i inni.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego we wnioskowanym w skardze kasacyjnej zakresie. W tej sprawie mamy do czynienia ze zderzeniem się dwóch interesów indywidualnego i ogólnospołecznego, co wymaga uwzględnienia zasady proporcjonalności, która jest jednym z filarów demokratycznego państwa prawnego, o jakim mowa w art. 2 Konstytucji RP. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, z uwzględnieniem zasady równości w dostępie do świadczeń zdrowotnych (art. 68 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP). "Obowiązkowość" szczepień ma na celu zabezpieczenie społeczeństwa przed występującymi zagrożeniami (wewnętrznymi i zewnętrznymi). Zgodnie zaś z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m.in. ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy (jedno ze źródeł powszechnie obowiązującego prawa Rzeczpospolitej Polskiej – art. 87 Konstytucji RP). Powyższe wyklucza także istnienie problemu konstytucyjności "obowiązkowości" szczepień na tle art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Ponadto ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, to jest badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie wydaje się zatem, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności oraz godności człowieka (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2021 r., II OSK 1622/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Warto w tym miejscu odnotować, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła sprawa (SK 81/19) ze skargi konstytucyjnej o zbadanie zgodności części regulacji kwestionowanych przez skarżącą.

W konsekwencji jednak stanowiska przedstawionego powyżej, o braku zasadności postawienia prawnego sformułowanego w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny nie zawiesił postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. odnoszącym się do powołanego w skardze kasacyjnej zagadnienia.

Z kolei odnośnie wniosku o zwrócenie się do TSUE o dokonanie wykładni treści art. 8 ust. 1 EKPC zasadnicze wątpliwości budzić musi określenie we wniosku przez skarżącą organu sądowego, do którego Naczelny Sąd Administracyjny miałby skierować swoje wystąpienie. Jakkolwiek prawa podstawowe zagwarantowane w EKPC stanowią część prawa Unii jako zasady ogólne, to nie może ulegać wątpliwości, że Unia Europejska nie przystąpiła do EKPC i nie stanowi on aktu prawnego, który został formalnie włączony do unijnego porządku prawnego. Brak jest zatem łączności pomiędzy kompetencją TSUE do dokonywania wykładni aktów prawa unijnego a interpretacją art. 8 ust. 1 EKPC, której przeprowadzenie w sprawie miałoby być, zdaniem skarżącego, wymagane. Jeżeli intencją skarżącego było wystąpienie ze wskazanym w skardze kasacyjnej problemem prawnym do ETPC, a przywołanie TSUE ma charakter oczywistej omyłki, wymagane w sprawie było uprzednie rozważenie przez autora skargi kasacyjnej dopuszczalności wnioskowanego działania. Sprawa dotycząca interpretacji lub stosowania praw i wolności gwarantowanych w EKPC i jej protokołach dodatkowych, tak jak to ujmuje wniosek skargi kasacyjnej, powtarzający treść skargi wniesionej do Sądu pierwszej instancji, może się stać przedmiotem opinii doradczej ETPC wydawanej na żądanie sądu pytającego, niemniej wskazany instrument wynika z przepisów Protokołu nr 16 do EKPC, którego Rzeczpospolita Polska nie ratyfikowała. Pomimo, że Protokół ten wszedł w życie z dniem 1 sierpnia 2018 r., nie ma on w polskim porządku prawnym charakteru aktu obowiązującego, wobec czego analizowane żądanie zamieszczone w skardze kasacyjnej musiało zostać ocenione przez Naczelny Sąd Administracyjny nieuprawnione z przyczyn formalnych.

W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 P.p.s.a. o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.) na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] grudnia 2022 r. (k. [...] akt sądowych).