Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 238/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 34 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 22 stycznia 2024 r. nr NS-EP.907.2.123.2023 w przedmiocie egzekucji administracyjnej w przedmiocie szczepień ochronnych uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia 18 grudnia 2023 roku nr [...].


UZASADNIENIE

Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji) zaskarżonym postanowieniem z 22 stycznia 2024 r., nr NS-EP.907.2.123.2023, po rozpoznaniu zażalenia W. M. (dalej: zobowiązany, skarżący), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. (dalej: organ I instancji) z 18 grudnia 2023 r. w oddalające zarzuty zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Podstawą prawną wydanego postanowienia był art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 34 § 3 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 z późn. zm.; dalej: u.p.e.a.).

Rozstrzygnięcie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. doręczył

skarżącemu upomnienie z 16 marca 2023 r., w którym wezwał do poddania jego małoletniego syna M. M. ur. [...] obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: Streptococcus pneumoniae, dawki uzupełniającej przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae typu B oraz przeciwko odrze, śwince i różyczce. Wobec niewykonania przez zobowiązanego obowiązku, organ skierował 31 marca 2023 r. do Wojewody Śląskiego wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego i nałożenie grzywny w celu przymuszenia rodzica do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. Ponadto, wystawił w dniu 31 marca 2023 r. tytuł wykonawczy, nr [...], w którym sformułował treść obowiązku, dotyczącego poddania dziecka ww. szczepieniom ochronnym.

Wojewoda Śląski w dniu 18 września 2023 r. wydał postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku szczepień dziecka.

Skarżący, w piśmie z dnia 27 września 2023 r. złożył zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które za pośrednictwem Wojewody Śląskiego skierował do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. jako wierzyciela. Zarzucił m.in. określenie obowiązku niezgodnie z treścią art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych, poprzez pominięcie wierzyciela, art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a. przez brak wymagalności obowiązku szczepienia, brak zaświadczenia lekarskiego, brak podstawy prawnej prowadzonej egzekucji oraz naruszenie art. 29 § 2 u.p.e.a, bowiem tytuł nie spełnia ustawowych wymogów.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W., postanowieniem z dnia 18 grudnia 2023 r., oddalił zarzuty. Skarżący nie zgodził się z wydanym postanowieniem i złożył do Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego zażalenie, w którym zaskarżył je w całości, zarzucając:

- naruszenie art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. i w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez odniesienie się do zarzutów, których zobowiązany nie podniósł;

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, podczas gdy zarzuty zostały przez skarżącego uzasadnione i wskazane zostały błędy wierzyciela;

- art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, mimo stawienia się na badanie kwalifikacyjne;

- art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 124 § 1 i w zw. z art. 7, 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku.

Organ odwoławczy w wyniku przeprowadzonej kontroli zaskarżonego postanowienia, stwierdził, że na państwie spoczywa obowiązek polegający na zapewnieniu ochrony społeczeństwa przed skutkami i niebezpieczeństwami chorób zakaźnych i zakażeń.

Wskazał, że najważniejszą cechą szczepień ochronnych jest obowiązkowy charakter niektórych z nich. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 z późn. zm., dalej: ustawa), osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Obowiązek poddania się szczepieniom wynika wprost z ustawy, a powyższą powinność doprecyzowuje art. 17 ust. 1 ustawy, na podstawie którego pewne kategorie osób są obowiązane do poddawania się wskazanym szczepieniom, zgodnie ze szczegółowymi zapisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077). Rozporządzenie to określa między innymi wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych; osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby; schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia; kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne; sposób przeprowadzania szczepień ochronnych, etc. Obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym ma oparcie również w przepisach Konstytucji RP, przede wszystkim w art. 31, który stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Szczepienia mają przeciwdziałać powstaniu choroby, a zatem wpisują się w ciąg działań profilaktycznych zapobiegających chorobom zakaźnym. Niepoddawanie dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym ogranicza jego prawo do profilaktycznego świadczenia zdrowotnego służącego zapobieganiu wystąpienia chorób zakaźnych, naraża dziecko na zachorowania lub utratę zdrowia, przez co narusza dobro dziecka i jest sprzeczne z interesem społecznym.

W ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (art. 17 ust. 10) znajduje się delegacja ustawowa dla ministra właściwego do spraw zdrowia do określenia w drodze rozporządzenia m.in. wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek oraz inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby oraz schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Natomiast zgodnie z § 3 pkt 2 wymienionego rozporządzenia Ministra Zdrowia, schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 rozporządzenia "Schemat Obowiązkowych Szczepień Dzieci i Młodzieży". W związku z powyższym zgodnie z ustawą z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (art. 17 ust. 9a) szczepienia obowiązkowe przeprowadza się zgodnie ze schematem szczepienia określonym dla danego szczepienia wydanych na podstawie ust. 10.

Okres objęty obowiązkiem poddania się szczepieniom ochronnym przeciwko poszczególnym chorobom wyraźnie wskazuje, iż zapis ten określa czas powstania i wygaśnięcia obowiązku poddania się szczepieniom, a nie, jak przyjmuje zobowiązany, okres wymagalności tego obowiązku. Ponadto, jak wynika z doświadczenia życiowego i powszechnie dostępnej wiedzy, a także zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. ilość dawek oraz okresy, w jakich kolejne dawki szczepień mają być podawane dzieciom, powinny wynikać z uwarunkowań medycznych. Dodatkowo obowiązkowe szczepienia ochronne mają być wykonywane według schematu wskazanego w charakterystyce produktu leczniczego szczepionki oraz zgodnie z zaleceniami towarzystw naukowych. Z rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wynika konkretny czas na wykonanie szczepienia - dziecko skarżącego jest w 6 roku życia, a obowiązek jest określony do 19 roku życia. Przepisy określają wiek dla wykonania poszczególnych szczepień, aby dokonać immunizacji w odpowiednim wieku, osoby narażonej na zakażenie i uzyskać możliwie najlepszą odpowiedź immunologiczną na podany preparat szczepionkowy. Obowiązki w Tytule Wykonawczym zostały określone w sposób precyzyjny, ponieważ na jego realizację składają się łączne dwa elementy - badanie kwalifikacyjne i wykonanie szczepienia. Badanie kwalifikacyjne, które jest przeprowadzane przed właściwą czynnością zaszczepienia jest integralnym i niezbędnym elementem procedury obowiązkowego szczepienia ochronnego. Pozwala lekarzowi ustalić czy stan zdrowia dziecka pozwala go zaszczepić bez ryzyka powikłań. Na jego podstawie lekarz ustala też szczepionkę, którą dziecko ma otrzymać, a między badaniem, a właściwym szczepieniem nie może upłynąć więcej niż 24h. Z tego punktu widzenia tytuł wykonawczy nie musi wskazywać, że przed szczepieniem należy je przeprowadzić. Jeżeli bowiem w tytule wykonawczym nakazano przeprowadzenie szczepienia ochronnego obejmuje to także obowiązek poddania się przez dziecko lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. Jeżeli rodzic odmówi poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu to będzie to równoznaczne z odmową zaszczepienia. Przepisy prawa nie precyzują, jak to badanie się przeprowadza, dlatego lekarz opierając się na wiedzy medycznej, doświadczeniu, a także aktualnych wytycznych dotyczących szczepień ochronnych podejmuje czynności zmierzające do przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego, a wynik przeprowadzonego badania zapisuje w dokumentacji medycznej. W przypadku, w którym przeprowadzone lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, obowiązkiem lekarza jest skierowanie osoby objętej obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Natomiast lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, ma obowiązek odnotować w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwskazanych do stosowania lub indywidualnego kalendarza szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej (§ 11 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych). Jedynie dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko powikłań poszczepiennych są zwolnione z obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone do czasu ustania przeciwskazań zdrowotnych. Zgodnie z informacją PPIS w W., na dzień 10 stycznia 2024 r. zobowiązany nie poddał małoletniego dziecka szczepieniu, nie przedłożył zaświadczenia o odroczeniu szczepienia z uwzględnieniem okresu tego odroczenia, ani nie przedłożył skierowania lekarza do konsultacji specjalistycznej, mimo wezwania z 30 stycznia 2024 r..

Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy, uznając zarzuty strony za nieuzasadnione utrzymał postanowienie pierwszoinstancyjne.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucił organowi:

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku podczas gdy w trakcie lekarskiego badania kwalifikacyjnego nie zostały wykluczone przeciwskazania do szczepienia i nie zostało wystawione zaświadczenie potwierdzające kwalifikację małoletniego do obowiązkowych szczepień ochronnych,

- naruszenie art. 7a, 77 i 81a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak jakiegokolwiek rozważenia całości materiału dowodowego,

- naruszenie art. 15 k.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak rozpoznania przez organ zgłoszonych zarzutów, podczas gdy istotą zasady dwuinstancyjności jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy,

- naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień.

Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2022, poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej powoływana jako p.p.s.a.). Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Skarga w kontrolowanej sprawie okazała się uzasadniona z następujących względów. Przede wszystkim Sąd stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia i postanowienia pierwszoinstancyjnego nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., a przedłożone akta administracyjne zawierają niepełną i nieczytelną dokumentację lekarską, co sprawia, że decyzje organów wymykają się spod kontroli Sądu. Ponadto organ powołuje się na podstawę prawną, która nie obowiązywała w dacie wydania tytułu wykonawczego. Już te mankamenty powodują konieczność uchylenia wydanych rozstrzygnięć.

Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, a obowiązek poddania się szczepieniom wynika wprost z ustawy i jest doprecyzowany w art. 17 ust. 1. Stosownie do art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które miało zastosowanie w sprawie.

Rozporządzenie to uchylone zostało dopiero z dniem 1 października 2023 r., na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19, i od 1 października 2023 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. TK, w wyroku, wskazał, że poddanie jednostki obowiązkowi szczepień ochronnych, stanowi istotną ingerencję w prawa podmiotowe (art. 47 Konstytucji). W wypadku niezrealizowania ciążącego na jednostce obowiązku musi ona liczyć się z poważnymi konsekwencjami. Z tego względu musi być w stanie precyzyjnie ustalić treść ciążącego na niej obowiązku. Sytuacja, gdy jego treść jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji), jest niedopuszczalna. W rezultacie termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa wskazane w PSO na dany rok, jednakże komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy.

Mimo, że rozporządzenie z 27 września 2023 r. nie obowiązywało w dacie wydania tytułu wykonawczego, organ obszernie powołuje przepisy tego rozporządzenia jako mające zastosowanie w sprawie.

Odnośnie zarzutu zobowiązanego dotyczącego pominięcia przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, Sąd zauważa, że jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19), poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego.

Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. W orzecznictwie zauważa się, że jeśli lekarz nie stwierdził przeciwwskazań, to zobowiązany powinien poddać dziecko szczepieniu.

W przedłożonych aktach administracyjnych sprawy znajduje się jak już wcześniej wskazano częściowa i nieczytelna dokumentacja lekarska, a skarżący podnosi, że zgłosił się z dzieckiem do lekarza, ale dziecko nie zostało przez lekarza zakwalifikowane do szczepienia i z tego względu szczepienie się nie odbyło.

Należy zauważyć, że z przepisów prawa jasno wynika, że o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich podania u dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych z powodu własnych przekonań. Ustawa nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz przeciwnie statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy).

Organ nie odniósł się w wydanym rozstrzygnięciu do zarzutu braku wystawienia przez lekarza zaświadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 4 ustawy. Pominął również zarzut dotyczący braku indywidualnego kalendarza szczepień dla dziecka, nie wiadomo czy istniała taka potrzeba i czy skarżący był zainteresowany ustaleniem takiego kalendarza. Szerzej wypowiedział się dopiero w odpowiedzi na skargę, która nie jest przedmiotem kontroli Sądu.

Jak już wyżej wskazano, że organ w zaskarżonej decyzji powołuje przepisy nowego rozporządzenia z 27 września 2023 r., które weszło w życie 1 października 2023 r., chociaż w dacie podejmowania czynności wobec zobowiązanego obowiązywało poprzednie rozporządzenie Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011r.

Wszystkie podejmowane wobec skarżącego czynności były następstwem PSO - komunikatu GIS, który nie stanowi źródła prawa i jak stwierdził TK nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy.

Regulacja zawarta w § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, została uznana za niekonstytucyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 sierpnia 2024 r., sygn.. II GSK 2134/23) zauważył, że treść komunikatu nie może kształtować, czy też współkształtować i precyzować treści obowiązku określonego ustawą w zakresie w jakim co istotne – termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, które zostały określone w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie tegoż komunikatu, co nie pozostaje bez wpływu na ocenę zarzutu co do braku wymagalności samego obowiązku szczepień ochronnych. O wymagalności obowiązku administracyjnego decyduje bowiem cecha, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego, zaś stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie (por. wyroki NSA z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 565/22, z dnia 20 sierpnia 2024 r., sygn.. II GSK 2134/23 ).

Przepisy będące podstawą wydanych w sprawie rozstrzygnięć uznane zostały za niezgodne z Konstytucją, a to implikuje konieczność ponownego zweryfikowanie przez organ wymagalności, nałożonego na skarżącego obowiązku szczepień ochronnych dziecka. Ponadto wyjaśnienia wymaga czy lekarz zezwolił na szczepienie dziecka czy też stwierdził przeciwwskazania do wykonania szczepienia, co nie wynika z przedłożonych niepełnych akt administracyjnych wraz z nieczytelną dokumentacją lekarską.

Wobec naruszenia art. 17 ust. 10 i 11 ustawy w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r., jak też art. 107 § 3 i art. 124 § 2 k.p.a., Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.