Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 676/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant: Specjalista Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 lipca 2024 r. sprawy ze skargi T. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 16 sierpnia 2023 r. nr SKO 4103/808/203 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Świebodzice z dnia 21 czerwca 2023 r. nr OPS.ŚR.4330.172.287.2023; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu na rzecz skarżącego T. L. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 21 czerwca 2023 r. (OPS.ŚR.4330.172.287.2023) Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Świebodzicach działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Świebodzice, odmówił przyznania T. L. (dalej: skarżący) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem (M. L. ur. [...] r.). W uzasadnieniu decyzji podano, że brak jest podstaw do przyznania świadczenia ze względu na brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką, by świadczenie to móc przyznać.

Od niniejszej decyzji skarżący wniósł odwołanie, po rozpoznaniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO) zaskarżoną decyzją z 16 sierpnia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu SKO w pierwszej kolejności podniosło, że 31 maja 2023 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Świebodzicach wpłynął wniosek skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem M. L., legitymującym się Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Świdnicy z 15 grudnia 2021 r. (PZON.4005.2375.A.2363.2021) zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do 30 września 2023 r. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność M. L. istnieje od 17-go roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 5 września 2016 r. Ponadto w orzeczeniu wskazano, że M. L. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

SKO podkreśliło, że z dokumentacji w sprawie, w tym z wywiadu środowiskowego z 16 sierpnia 2023 r. wynika, że M. L. jest osobą samoobsługową, większość czynności w codziennym funkcjonowaniu wykonuje samodzielnie. Po przebytej chorobie nowotworowej (guz mózgu) cierpi na neuralgię, hipoglikemię, przechodzi nieregularne ataki EPI raz na kilka dni lub tygodni. Studiuje [...] w Wyższej Szkole Prawa we W., gdzie dojeżdża pociągiem dwa razy w tygodniu, wówczas opiekę zapewniają mu koledzy. Natomiast skarżący ma 47 lat, jest żonaty, mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną (M. L.), niepełnosprawnym synem M. L., 4 - letnim synem J. L. i synem żony M. M. Skarżący nie pracuje. W związku z opieką nad niepełnosprawnym synem, w dniu 31 maja 2023 r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej dotyczącej (w szczególności) tłumaczeń, oraz m.in. nauki języków obcych, wynajmu i dzierżawy maszyn i urządzeń oraz działalności ubezpieczeniowej, sprzedaży hurtowej i detalicznej. Wykonuje czynności związane z zaspokajaniem potrzeb życiowych syna. Nie jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna, nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych i nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności.

Następnie SKO przywołało treść mającego zastosowanie w sprawie art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 dalej: u.ś.r.) i wskazało, że fakt znacznego stopnia niepełnosprawności M. L. nie budzi wątpliwości, jak również nie budzi wątpliwości to, że skarżący, jako jego ojciec, jest uprawniony do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. Jednak, w ocenie SKO, przesłanka z art. 17 u.ś.r. dotycząca niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie została spełniona. Opieka nad dzieckiem w wyniku choroby czy niepełnosprawności jest rzeczą naturalną i obowiązkiem rodzica w stosunku do dziecka, jednak nie wystarcza to jeszcze, aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne. Zdaniem SKO, niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącego nie ma istotnego związku ze sprawowaniem opieki nad synem polegającej na pomocy w czynnościach życia codziennego. Opieka uzasadniająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinna mieć charakter osobisty, trwały i ciągły, jej przedmiotem powinno być całodobowe zaspokojenie potrzeb życiowych osoby niepełnosprawnej. Nie chodzi bowiem o czynności incydentalne związane z zaspokajaniem potrzeb syna, który jest osobą samoobsługową, większość czynności w codziennym funkcjonowaniu wykonuje samodzielnie. SKO wskazało, że to dorośli członkowie rodziny mogą podzielić się czynnościami opiekuńczymi wobec niepełnosprawnego syna M., który przecież znaczną część tygodnia spędza poza domem na wyższej uczelni. Ponadto SKO podniosło, że przeprowadzony wywiad środowiskowy potwierdza duży stopień jego samodzielności w życiu codziennym. Wywiad został przeprowadzony przez przygotowanego fachowo starszego pracownika socjalnego i poczynione w nim ustalenia nie budzą wątpliwości Kolegium.

Uwzględniając powyższe, SKO wskazało, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nad synem nie jest na tyle angażujący, aby nie mógł on podjąć zatrudnienia choćby w ograniczonym zakresie (podobnie wyrok WSA we Wrocławiu sygn. akt: SA/Wr 51/21). SKO miało na względzie, że skarżący do 31 maja 2023 r. prowadził działalność gospodarczą jako tłumacz przysięgły [...], specjalizacja - głównie tłumaczenia techniczne, zatem tego typu działalność da się pogodzić ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem, tym bardziej, że nadal funkcjonuje strona internetowa: [...] TŁUMACZENIA PRZYSIĘGŁE Z J. (+48) [...] [...]

Dlatego też, SKO uznało, chociaż stan zdrowia syna skarżącego powoduje, że wymaga on stałej opieki, to jednak z akt sprawy wynika, że ta opieka nie jest i nie musi być świadczona przez skarżącego ciągle w sposób nieprzerwany, wyłączający możliwość podjęcia zatrudnienia w takim wymiarze i zakresie, który umożliwi skarżącemu codzienne wykonywanie niezbędnych czynności opiekuńczych wobec syna. Rozmiar sprawowanej opieki nie uniemożliwia skarżącemu podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W tej sytuacji SKO wskazało, że nie znalazło podstaw do przyjęcia, że rezygnacja skarżącego z podjęcia zatrudnienia była dobrowolna i spowodowana jedynie koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem.

Od niniejszej decyzji skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając jej naruszenie:

- art. 76 § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie i nieuznanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności syna skarżącego z 15 grudnia 2021 r. za dowód, tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone, w tym konieczności stałej lub długotrwałej opieki nad skarżącym lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a co skutkowało bezpodstawnym przyjęciem, że M. L. nie potrzebuje stałej opieki ze strony osoby trzeciej;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez:

a) przyznanie pełnej wiarygodności wywiadowi przeprowadzonemu przez pracownika socjalnego nieposiadającego wykształcenia medycznego, nieupoważnionego do oceny stanu zdrowia M. L. i niebędącego w stanie określić z punktu widzenia wiedzy medycznej, jakie faktycznie ograniczenia w związku ze stwierdzoną chorobą i niezdolnością do samodzielnej egzystencji wpływają na sytuację osobistą wymienionego, czy stan ten nie ma jedynie krótkotrwałego charakteru, a także bezzasadne uznanie, że wywiad taki posiada większą moc dowodową niż orzeczenie o stopniu niepełnosprawności sporządzone przez wykwalifikowane osoby z wykształceniem medycznym, mające dostęp do pełnej dokumentacji medycznej z całego okresu leczenia i rehabilitacji oraz mogących prawidłowo i wszechstronnie ocenić stan zdrowia M. L., zarówno z punktu widzenia upływu czasu, a także doświadczenia życiowego, jak i wskazań wiedzy medycznej,

b) bezpodstawne przyjęcie, że M. L. "znaczną część tygodnia spędza poza domem na wyższej uczelni", co nie wynika z żadnego z przeprowadzonych w sprawie dowodów, a nadto jest z nimi sprzeczne, gdyż w rzeczywistości M. L., jak wielokrotnie było wskazywane przez skarżącego, udaje się na zajęcia na uczelnie jedynie, gdy jego osobista obecność jest niezbędna, w towarzystwie opiekuna, a ma to miejsce nie częściej niż dwa razy w ciągu tygodnia, jedynie na część dnia, co nie sposób uznać za "znaczą część" tygodnia, a co skutkowało błędnym uznaniem, że M. L. potrzebuje opieki jedynie w niewielkim zakresie, co nie jest prawdziwe;

- art. 17 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego zawężającą wykładnię i w konsekwencji bezzasadne przyjęcie, że sytuacja skarżącego nie wchodzi w zakres dyspozycji tego przepisu, gdy jego prawidłowa wykładnia wprost nakazuje jego zastosowanie do przypadku T. L. i jego syna w sytuacji spełnienia wszelkich prawem wymaganych przesłanek, a co skutkowało bezzasadnym utrzymaniem w mocy decyzji odmownej.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie, która odbyła się przed tutejszym Sądem 9 lipca 2023 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie nowych dowodów w sprawie w postaci: decyzji z 22 stycznia 2024 r. (nr OPS.SR.433.475.45.2024) oraz orzeczenia o niepełnosprawności z 17 listopada 2023 r. (PZON.4005.2838.Az.2694.2023) na okoliczność potraktowania skarżącego odmiennie w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego. Pełnomocnik skarżącego podniósł dodatkowo, że stan zdrowia syna skarżącego był i jest bardzo zły i nie rokuje poprawy. Stwierdzono u niego nowotwór IV stopnia. Podstawa do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego istniała od 2022 r. Przesłanka opieki jest uzależniona chociażby od rodzaju choroby, co organ pomija. Syn skarżącego studiuje, w większości zajęcia odbywają się zdalnie. Osobista obecność dotyczy tylko niezbędnych spotkań i wówczas na zajęcia jeździ w asyście innych osób.

Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuścił dowody z dokumentów przedłożone przez pełnomocnika skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego.

Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd - jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej.

Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z 16 sierpnia 2023 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta Świebodzice z 21 czerwca 2023 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opiekę nad synem M. L. stwierdził, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie i wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390), dalej: u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przytoczonych wyżej regulacji wynika (na co słusznie, co do zasady powołały się również organy), że świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje wtedy, gdy osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym wymogiem uzyskania omawianego świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Należy zwrócić uwagę, że u.ś.r. nie zawiera definicji "sprawowania opieki", zaś z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długotrwała. Zdaniem Sądu użyte w tej regulacji określenia "stała" lub "długotrwała" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Należy również wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok NSA z 17 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20).

W rozpoznawanej sprawie, organy obu instancji przyjęły, że nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 17 u.ś.r. W szczególności organy ustaliły, że skoro skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną oraz trójką dzieci (w tym niepełnosprawnym synem), to dorośli członkowie mogą podzielić się opieką na niepełnosprawnym synem. Zresztą – jak wprost wynika zdaniem organów z wywiadu środowiskowego – niepełnosprawny syn wykazuje się dużą samodzielnością w życiu codziennym, a zakres sprawowanej nad nim przez skarżącego opieki nie jest na tyle absorbujący, aby skarżący nie mógł podjąć zatrudnienia chociażby w ograniczonym zakresie Tym samym rozmiar sprawowanej opieki nad synem nie uniemożliwia skarżącemu, zdaniem organów, podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Oceniając powyższe stanowisko, w pierwszej kolejności wskazać należy, że w sprawie bezsporna jest okoliczność posiadania przez syna skarżącego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Świdnicy z 15 grudnia 2021 r. (PZON.4005.2375.A.2363.2021) zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do 30 września 2023 r. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność M. L. istnieje od 17-go roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 5 września 2016 r. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573 ze zm.), dalej: ustawa o rehabilitacji, z którego to orzeczenia wynika, że właściwy organ stwierdził konieczność zapewnienia synowi skarżącego stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zarówno organy administracji publicznej, jak i sądy administracyjne nie są uprawnione w postępowaniu dotyczącym przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do kwestionowania wskazanego powyżej orzeczenia. Treść orzeczenia o niepełnosprawności była zatem dla orzekających w sprawie organów wiążąca. Rolą tych organów było natomiast ustalenie, czy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do jego przyznania i czy faktycznie sprawuje nad niepełnosprawnym opiekę w zakresie określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności.

Nie ulega zatem wątpliwości, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w trybie ustawy o rehabilitacji jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej: k.p.a., a więc dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. przepis § 1 nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w tych przepisach. Co do zasady nie jest zatem wykluczone ustalenie, że w rzeczywistości, mimo stwierdzonych dolegliwości osoby niepełnosprawnej, opieka nad nią nie musi być sprawowana w sposób ciągły lub długotrwały. Organ, co wymaga podkreślenia Sądu, może jednak dokonać takiej oceny jedynie po przeprowadzeniu w tym zakresie rzetelnego postępowania dowodowego, którego wyniki dadzą podstawę do dokonania takich ustaleń. I w ocenie Sądu organy nie sprostały tym wymaganiom. W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły bowiem – i to (co istotne w sprawie) w zasadzie wyłącznie na podstawie wywiadu środowiskowego – że chociaż stan zdrowia niepełnosprawnego syna skarżącego powoduje, że wymaga on stałej opieki, to jak wynika z wywiadu jest on na tyle samodzielny, iż sprawowana nad nim opieka przez skarżącego nie jest i nie musi być świadczona ciągle w sposób nieprzerwany, wyłączający możliwość podjęcia przez skarżącego zatrudnienia w takim wymiarze i zakresie, który umożliwi mu codzienne wykonywanie niezbędnych czynności opiekuńczych wobec syna. Niemniej jednak – zważywszy na okoliczności sprawy, w tym w szczególności na te wynikające z dopuszczonych przez Sąd dokumentów w postaci orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 17 listopada 2023 r. (PZON.4005.2838.Az.2694.2023) oraz z decyzji Burmistrza Miasta Świebodzice z 22 stycznia 2024 r. (OPS.ŚR.433.475.45.2024) w przedmiocie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem – z taką oceną organów nie sposób, zdaniem Sądu się zgodzić. Ocena organów została bowiem wydana bez uprzedniego ustalenia (w sposób jednoznaczny i wyczerpujący) zasadniczego faktu w sprawie tj. "rzeczywistego poziomu ograniczeń codziennej sprawności" niepełnosprawnego syna skarżącego. Co z kolei rzutowało na ustalenie, czy w związku z rodzajem choroby skarżącego, zakresem jego możliwości oraz zakresem czynności, które musi wykonywać ojciec opiekując się synem, skarżący spełnia przesłankę z 17 ust. 1 u.ś.r.

Po pierwsze podkreślenia bowiem wymaga, że syn skarżącego jest pacjentem onkologicznym, po przebytej chorobie nowotworowej (guz mózgu), cierpi na neuralgię, hipoglikemię, przechodzi nieregularne ataki EPI raz na kilka dni lub tygodni. Wprawdzie studiuje [...] w Wyższej Szkole Prawa we W., gdzie dojeżdża pociągiem – aczkolwiek jak wynika ze skargi jedynie wówczas gdy jest to konieczne – a nie (stale) dwa razy w tygodniu i wówczas opiekę zapewniają mu koledzy. Zajęcia na uczelni odbywają się zdalnie. W ocenie pełnomocnika skarżącego, stan zdrowia był i jest bardzo zły i nie rokuje poprawy. Stwierdzono u niego nowotwór mózgu IV stopnia. Tym samym zdaniem pełnomocnika – podstawa przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowanej nad niepełnosprawnym synem opieki – istniała już od 2022 r. (a nie tylko w dacie wydania 17 listopada 2023 r. nowej decyzji w sprawie).

Bezspornym jest również, że z treści orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Świdnicy z 15 grudnia 2021 r. (PZON.4005.2375.A.2363.2021) wynika, że syn skarżącego zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres zamknięty – bo do 30 września 2023 r. Niemniej jednak stan zdrowotny syna skarżącego jako osoby leczonej onkologicznej nie uległ poprawie, co wynika z treści dopuszczonego przez Sąd w trakcie rozprawy dowodu w postaci dokumentu z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Świdnicy z 17 listopada 2023 r. (nr PZON.4005.2838.Az.2694.2023), zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności na dalszy okres tj. do 31 grudnia 2024 r.

Po drugie, konsekwencją tegoż orzeczenia jest decyzja Burmistrza Miasta Świebodzice z 22 stycznia 2024 r. (OPS.ŚR.433.475.45.2024) – a zatem decyzja, która została wydana już po dacie wydania zaskarżonej decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – w przedmiocie (tym razem) przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem od 1 grudnia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. oraz od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. Z treści uzasadnienia tej decyzji wynika, że Burmistrza Miasta Świebodzice uwzględnił treść orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Świdnicy z 17 listopada 2023 r. (PZON.4005.2838.Az.2694.2023) oraz okoliczność, że skarżący od 1 grudnia 2023 r. wykreślił z rejestru pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą T., i tylko na tej podstawie, bez rozważań odnoszących się do stanu zdrowia niepełnosprawnego syna skarżącego, organ ten podjął diametralnie inną decyzję, niż ta która podlega kontroli sądowej (w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem).

W tej sytuacji w obrocie prawnym pozostają dwie skrajnie różne decyzje (odmawiająca przyznania skarżącemu i przyznająca skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania przez niego opieki nad niepełnosprawnym synem M. L. ur. [...] r.), którego stan zdrowia - jak twierdził pełnomocnik – w okresie 2022 r. do 2024 r. nie uległ poprawie, i jako taki stanowił podstawę do przyznania świadczenia już 2022 r. Poza tym, jak można wnioskować z treści uzasadnień tych decyzji, zdaje się, że zapadły one (tak jak podniósł to pełnomocnik skarżącego na rozprawie) w analogicznych stanach faktycznych sprawy. Przy czym z zaskarżonej decyzji SKO wynika, że skarżący w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem w dniu 31 maja 2023 r. zawiesił dotychczasowe prowadzenie działalności gospodarczej dotyczącej przede wszystkim tłumaczeń, oraz m.in. nauki języków obcych, wynajmu i dzierżawy maszyn i urządzeń oraz działalności ubezpieczeniowej, sprzedaży hurtowej i detalicznej. Natomiast z przedłożonej na rozprawie decyzji Burmistrza Miasta Świebodzice wynika, że skarżący od 1 grudnia 2023 r. wykreślił z rejestru pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą T., a jednocześnie, że od tego dnia przyznano mu świadczenie pielęgnacyjne. Tym samym jedyna widoczna (bo wynikająca z treści uzasadnień tych decyzji) różnica w okolicznościach faktycznych sprawy – nie odnosi się do stanu zdrowia niepełnosprawnego syna skarżącego – lecz dotyczy "formy rezygnacji" z pracy przez skarżącego, który sprawuje nad nim opiekę. Okoliczność ta (jako jedyna) nie mogła jednak, zdaniem Sądu, stanowić podstawy do wydania przez organy tak skrajnie różnych rozstrzygnięć. Sąd orzekający w sprawie podziela bowiem wyrażony w doktrynie i orzecznictwie (wyrok NSA z 18 sierpnia 2022 r., sygn. I OSK 1928/21) pogląd, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej należy w pełni utożsamiać z rezygnacją z innej pracy zarobkowej, o jakiej stanowi art. 17 ust. 1u.ś.r. Definicja pracy zarobkowej zawarta jest w art. 3 pkt 22 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej stanowi przy tym co do zasady pracę zarobkową, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest zatem rezygnacja z wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy (a nie rezygnacja z samego pozostawania w stosunku pracy) lub innych stosunków prawnych, bez konieczności rozwiązania stosunku pracy (wyrok WSA w Warszawie z 4 listopada 2010 r., I SA/Wa 1683/10).

W doktrynie i orzecznictwie zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej jest przy tym (co istotne w sprawie) w pełni utożsamiane z rezygnacją z innej pracy zarobkowej, o jakiej stanowi właśnie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z dyspozycją art. 23. ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 221 ze zm.) przedsiębiorca wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na czas nieokreślony albo określony, nie krótszy jednak niż 30 dni. W okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 25 ust. 1 powoływanej ustawy). Nie ulega zatem wątpliwości, że zawieszenie działalności gospodarczej wiąże się dla przedsiębiorcy z utratą możliwości zarobkowania i osiągania dochodów, a konsekwencje tego stanu rzeczy, jest tożsame z rezygnację z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r. (tak np. K. Małysa-Sulińska, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, LEX 2015 oraz wyroki: WSA w Rzeszowie z 13 czerwca 2019 r., II SA/Rz 382/19; WSA we Wrocławiu z 11 czerwca 2019 r., IV SA/Wr 121/19; WSA w Warszawie z 27 czerwca 2019 r., I SA/Wa 2290/18; wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r., I OSK 2425/19).

Mając powyższe na uwadze, w tym szczególne okoliczności sprawy wynikające z przedłożonych przez pełnomocnikach dokumentów na rozprawie, nie sposób przyjąć, aby organy które tak de facto oparły swoje decyzje na ustaleniach wynikających (jedynie) z wywiadu środowiskowego (wprawdzie udokumentowanego protokołem, sporządzonym przez uprawnionego pracownika socjalnego, w wymaganej formie, a więc stanowiącym dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a.). należycie ustaliły stan faktyczny i co ważniejsze w sprawie wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności (fakty) niezbędne do jej rozstrzygnięcia. W szczególności Sąd dopatrzył się nieścisłości pomiędzy twierdzeniami pełnomocnika w zakresie rzeczywistych możliwości skarżącego w kontekście jego stanu zdrowia, a ustaleniami organu, które w sposób istotny rzutują na treść zapadłego rozstrzygnięcia w sprawie. Pełnomocnik skarżącego twierdził, że nieulegający poprawie stan zdrowia skarżącego (IV stopień nowotworu mózgu) stanowił podstawę do wydania pozytywnej decyzji w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego już od 2022 r. (a nie od daty wydania decyzji z 2023 r.). Poza tym zajęcia na Uniwersytecie odbywają się zdalnie. Nie zgodził się z twierdzeniem, że syn skarżącego znaczną część tygodnia spędza poza domem na wyższej uczelni. Osobista obecność syna skarżącego na Uczelni dotyczy bowiem tylko niezbędnych spotkań (organ wskazał, że odbywają się one dwa razy w tygodniu) i wówczas na zajęcia jeździ w asyście innych osób. Dlatego też, organy winne – w ramach ponownie przeprowadzonego postępowania – wyjaśnić ww. nieścisłości i ustalić "rzeczywisty poziom ograniczeń codziennej sprawności" (przy uwzględnieniu rodzaju choroby – guz mózgu IV stopień) niepełnosprawnego syna skarżącego i wynikający z tego zakres, rodzaj i rozmiar czynności wykonywanych przez skarżącego w ramach opieki nad synem. W tym też celu, organy winne uzupełnić postępowanie dowodowe o przesłuchanie skarżącego oraz jego syna. Jako dowód należy bowiem dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty i zeznania świadków (art. 75 § 1 k.p.a.). I dopiero wówczas organy będą mogły przystąpić do oceny, czy w sprawie zachodzą przesłanki warunkujące przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnoprawnym synem, mając również na uwadze treść dokumentów przedłożonych przez pełnomocnika skarżącego, a dopuszczonych przez Sąd jako dowód w sprawie.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. W pkt II wyroku Sąd orzekł o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego poniesionych kosztów postępowania sądowego stosownie do treści art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Do kosztów zaliczono koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (480 zł) - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1963).