Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 637/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M. R., L. N., B. S., T. S., K. N., J. N. na decyzję Wojewody z dnia 2 sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących M. R., L. N., B. S., T. S., K. N. i J. N. solidarnie kwotę 782 zł (słownie: siedemset osiemdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Po 637/23

Uzasadnienie

Starosta O. decyzją z dnia 23 maja 2023 r. nr [...] wydaną na

podstawie art. 151 § 1 pkt 1 oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023r. poz. 775 z późn. zm., dalej jako k.p.a.), w związku z postanowieniem Wojewody nr [...] z dnia 14 października 2022 r. uchylającym zaskarżone postanowienie Starosty O. z dnia 26 sierpnia 2022 r., znak [...] odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją nr [...] z dnia 29 kwietnia 2022 r., znak sprawy [...] i przekazaniem do ponownego rozpatrzenia sprawy o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Starosty O. nr [...] z dnia 29 kwietnia 2022 r., znak sprawy [...], zatwierdzającą projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającą M. i Ł. W. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego na nieruchomości położonej w miejscowości R., działki nr ew. [...], [...], [...], odmówił uchylenia decyzji Starosty O. nr [...], znak [...] z dnia 29 kwietnia 2022 r. zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno - budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego na nieruchomościach położonych w miejscowości R., działki o nr ew. [...], [...], [...].

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w dniu 6 lipca 2022 r. M. R., L. N., B. S., T. S., K. N. oraz J. N., działający przez ustanowionego pełnomocnika adwokata A. N., powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zwrócili się do Starosty O. z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wyżej opisaną ostateczną decyzją Starosty O. .

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

W myśl art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

W przedmiotowej sprawie Starosta O. uznał, że wnioskodawcy złożyli wniosek o wznowienie postępowania na podstawie przesłanki wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i zachowali termin wskazany w art. 148 § 2 k.p.a.

Decyzja Starosty O. nr [...] została wydana w dniu 29 kwietnia 2022 r., a stała się ostateczna z dniem 1 czerwca 2022 r. Zgłoszenie rozpoczęcia budowy Powiatowemu Inspektorów Nadzoru Budowlanego w O. nastąpiło w dniu 1 czerwca 2022 r. Za strony postępowania zostali uznani M. W. i Ł. W., jak również, z uwagi, że inwestycja pierwotnie dotyczyła również działki o nr ew. [...], R. S., I. S., A. O.-K. i T. K..

W celu właściwego określenia obszaru oddziaływania oraz oceny stopnia, w jakim inwestycja wpłynie na nieruchomości sąsiadujące z działkami, na których została zaprojektowana pismem z dnia 14 grudnia 2022r. Starosta wezwał Inwestora, zgodnie z art. 50 ust. 1 k.p.a. o przedłożenie analizy przesłaniania, o którym mowa w §13 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 1225), projektowanym budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym nieruchomości położonych na działkach sąsiednich, oraz analizy ewentualnych ograniczeń, jakie dana inwestycja, na podstawie przepisów odrębnych, wprowadza w zabudowie terenu stanowiącego działki sąsiednie, tj. działki o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], w R. .

W dniu 11 stycznia 2023r. do Starosty O. wpłynęło pismo adwokata A. A., który reprezentując L. N., wniósł o wznowienie postępowania i wstrzymanie wykonania decyzji dotyczącej przedmiotowej inwestycji.

Dnia 13 stycznia 2023r. Inwestor przedłożył analizę przesłaniania oraz ewentualnych ograniczeń, jakie inwestycja wprowadza w zabudowie terenów sąsiednich. Z przedłożonej dokumentacji wynika że projektowany budynek spełnia wymogi wskazane w warunkach technicznych, dotyczących naturalnego oświetlenia pomieszczeń zlokalizowanych w budynkach znajdujących się w jego sąsiedztwie, jak również nie wprowadza ograniczeń w ewentualnej zabudowie działek sąsiednich, które wynikałyby z przepisów odrębnych.

Pismem z dnia 14 lutego 2023r. Starosta O., powołując się na treść art. 50 ust. 1 k.p.a., wezwał właścicieli działek sąsiadujących z nieruchomością, której dotyczy przedmiotowe pozwolenie na budowę, do wskazania ograniczeń, jakie w zabudowie działki, stanowiącej ich własność, wprowadza inwestycja w terminie 30 dni od daty otrzymania pisma.

W dniu 11 kwietnia 2023r. do Starosty O. wpłynęło pismo adwokata A. N., w którym wskazał jako ograniczenia w zabudowie działek należących do jego mocodawców, nieznaczne odległości, jakie dzielą projektowany budynek mieszkalny wielorodzinny i działki będące ich własnością. Podniósł również, że oddziaływanie przedmiotowej inwestycji na tereny sąsiednie będzie, głównie z uwagi na wzrost poziomu hałasu oraz wzrost natężenia ruchu pojazdów i pieszych, które towarzyszą zabudowie wielorodzinnej, na tyle uciążliwe, że doprowadzi do znacznego spadku zarówno wartości nieruchomości jak i ich atrakcyjności. Ponadto zabudowa wielorodzinna w sąsiedztwie ich działek, na których zlokalizowano budynki mieszkalne jednorodzinne, ogranicza ich prywatność.

Starosta O. w decyzji z dnia 23 maja 2023 r. nr [...] stwierdził brak podstaw do uchylenia przedmiotowego pozwolenia na budowę, gdyż nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a. Decyzja Starosty O. nr [...] z dnia 29 kwietnia 2022r. udzielająca M. i Ł. W. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego na nieruchomościach położonych w miejscowości R., na działkach o nr ew. [...], [...], [...], wydana została w oparciu o ustalenia uchwały Nr [...] Rady Gminy R. z dnia 24 lutego 2021 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz fragmentu działalności usługowej i produkcji spożywczej w R. , część działki o nr ew. [...] (obecnie po podziale działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]). W trakcie prowadzonego postępowania znak [...], po sprawdzeniu projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno - budowlanego w zakresie wskazanym w art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm., dalej jako p.b.), organ administracji architektoniczno-budowlanej Starostwa Powiatowego w O. stwierdził w szczególności: zgodność projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno - budowlanego z ustaleniami określonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a także wymaganiami ochrony środowiska, zgodność projektu zagospodarowania terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, kompletność projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno - budowlanego, jak i posiadanie przez projektantów oraz projektantów sprawdzających odpowiednich uprawnień budowlanych wraz z przynależnością do właściwej izby samorządu zawodowego.

W związku z powyższym, opierając się na art. 35 ust. 4 p.b., wobec spełnienia przez inwestora wymagań określonych w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 p.b., Starosta O. nie miał podstawy prawnej by odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Ponadto lokalizacja budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działkach o nr ew. [...], [...], [...] spełnia wymagania wskazane w §12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 z późn. zm.), a tym samym nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu, w tym zabudowie, działek sąsiednich. Obszar oddziaływania planowanej inwestycji w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.b. zawiera się w całości w obszarze inwestycji. Zgodnie z art. 28 ust. 2 p.b. stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. W związku z powyższym żadnej z osób, które wystąpiły z wnioskiem o wznowienie przedmiotowego postępowania, nie przysługiwał przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu, co oznacza również, że nie zachodzi tu przesłanka wynikająca z 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła L. N. zaskarżonej decyzji zarzucając :

1.Błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, iż obszar oddziaływania planowanej inwestycji w całości zawiera się w obszarze inwestycji, a w konsekwencji odmówienie jej przymiotu strony postępowania w sytuacji, gdy obszar oddziaływania inwestycji wykracza poza działki realizacji inwestycji i wpływa na sąsiadującą z nimi nieruchomość skarżącej, co daje jej przymiot strony postępowania.

2.Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia - art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji, zachowanie przez inwestora wymogów techniczno-budowlanych, utożsamieniu obszaru oddziaływania obiektu z granicami obszaru inwestycji skutkujące odmówieniem skarżącej przymiotu strony postępowania.

Mając powyższe na względzie, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej 29 kwietnia 2022 r., znak [...]

W uzasadnieniu odwołania powołano się na art. 28 ust. 2 p.b. i wskazano, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości obejmującej działkę ewidencyjną nr [...] obręb R., która znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie z działkami, co do których wydano w/w decyzję.

Skarżąca odwołała się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2021 r. (sygn. akt II OSK 3317/18) gdzie wskazano, że stroną postępowania o pozwolenie na budowę (czy to w trybie zwykłym, czy nadzwyczajnym), winny być nie tylko osoby, których interes prawny zostaje naruszony określonym rozwiązaniem projektowym, ale i takie, na których nieruchomości obiekt projektowany może oddziaływać. W procesie zmierzającym do wyznaczenia obszaru oddziaływania obiektu budowlanego nie chodzi o to, by zaistniał negatywny wpływ inwestycji na działki znajdujące się w otoczeniu projektowanego obiektu (nie chodzi zatem o wykazanie naruszenia interesu prawnego), lecz należy badać czy istnieje możliwość wywołania przez ten obiekt szkodliwego oddziaływania na teren otaczający działkę inwestora. Obszaru oddziaływania obiektu nie można utożsamiać wyłącznie z obszarem bezpośrednio sąsiadującym z terenem inwestycji, a pojęcie to należy utożsamiać z obszarem, na który potencjalnie może oddziaływać inwestycja, a więc i nawet takim, który bezpośrednio z terenem inwestycji nie sąsiaduje.

W tym stanie rzeczy, organ administracyjny ustalając obszar oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości pobliskie, analizując w tym względzie interes prawny ich właścicieli, nie może ograniczać się wyłącznie do oddziaływań naruszających określone normy prawne. Dlatego, jeśli właściciele nieruchomości pobliskich chociaż potencjalnie mogą być narażeni na immisje powinni uzyskać status strony.

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 sierpnia 2017 r. (sygn. akt II OSK 3025/15) wskazał, że przepis art. 3 pkt 20 p.b., stanowiący ustawową definicję "obszaru oddziaływania obiektu" interpretować należy łącznie z art. 5 p.b. Zasadą procesu inwestycyjnego jest bowiem poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich co dotyczy przede wszystkim właścicieli (użytkowników) nieruchomości sąsiadujących z działką inwestora. Przepisami odrębnymi, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu działki inwestora są więc także przepisy prawa cywilnego, które gwarantują właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo do korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem (art. 140 k.c.).

Nie budzi więc wątpliwości, że przedsięwzięcie inwestycyjne polegające zabudowie mieszkaniowej wielorodzinnej, w bezpośrednim sąsiedztwie z nieruchomością skarżącej znajduje się w obszarze jej oddziaływania. Kwestia natomiast co do skali normatywnych bądź ponadnormatywnych immisji, niezależnie od wpływu na wydaną decyzję ma znaczenie ma dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i winna być rozpoznana z udziałem właścicieli nieruchomości, których ewentualne konsekwencje mogą dotyczyć.

Skarżąca nie zgodziła z twierdzeniem Starosty O. , jakoby planowana inwestycja nie wprowadzała ograniczeń - chociażby potencjalnych - w zabudowie sąsiadujących z nimi działek. Inwestycja polegająca na budowie budynku mieszalnego wielorodzinnego na trzech działkach w sposób znaczący wpływa na przyszłe inwestycje realizowane w miejscowości R., gdyż wszystkie nowo planowane budynki będą musiały pozostawać w spójności i charakterystyce urbanistycznej oraz architektonicznej zabudowy już istniejącej, na którą planowana inwestycja na działkach ew. o nr [...], [...] oraz [...] wpływa bezpośrednio.

Zarzucono, że organ I instancji nie dopełnił ciążących na nim powinności samodzielnej i kompleksowej oceny materiału sprawy i tym samym, sam fakt spełnienia w sprawie warunków techniczno-budowlanych utożsamił z obszarem oddziaływania niewykraczającym poza obszar realizowania inwestycji. Powyższe naruszenie powinności organu w sposób bezpośredni wpłynęło na krąg podmiotów, którym przyznano przymiot stron postępowania, a tym samym pozbawiło ich prawa uczestniczenia w postępowaniu mającym bezpośredni wpływ na ich interesy.

Pismem z 4 lipca 2023 r. odwołanie złożyli M. R., L. N., B. S., T. S., K. N. oraz J. N., zarzucając zaskarżonej decyzji :

1. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób nieodpowiadający wymogom, jakim powinno odpowiadać, polegające na niewyjaśnieniu podstawy faktycznej i prawnej decyzji, tym samym naruszenie zasady przekonywania oraz zaufania obywateli do organów władzy publicznej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 35 ust. 1 pkt 2 p.b., w zw. z § 12 ust. 1 warunków technicznych, w zw. z art. 3 pkt 20 p.b., poprzez ich niezastosowanie sprowadzające się do niezachowania odległości projektowanego budynku wielorodzinnego w stosunku do działek sąsiadujących stanowiących własność skarżących, a tym samym braku zgodności projektu zagospodarowania terenu z przepisami techniczno-budowlanymi, tym samym niewłaściwe zastosowanie art. 35 ust. 4 p.b., co skutkowało nieuzasadnioną odmową uchylenia decyzji pozwolenia na budowę, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 p.b. w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. poprzez jego nieprawidłową wykładnię sprowadzającą się do uznania, że nieruchomości skarżących nie leżą w obszarze oddziaływania obiektu objętego decyzji pozwolenia na budowę, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego przyjęcia, że nie została spełniona przesłanka wznowienia postępowania wskazana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Wojewoda decyzją z 02.08.2023 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy m.in. wyjaśnił, że ustalenie przez właściwy organ, że przesłanka wznowieniowa nie wystąpiła zakończy postępowanie decyzją opartą na zasadzie ww. art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Podkreślono, że sens uregulowania zawartego w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. polega na braku możliwości przejścia do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, gdy stwierdzi się, że nie zaistniała żadna z podstaw wznowienia postępowania. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej może być podjęta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dowodowego, w wyniku którego jednoznacznie można stwierdzić, że nie istniały określone w k.p.a. podstawy wznowienia postępowania. Postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to może bowiem odnosić się wyłącznie do kwestii ustalenia istnienia kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych wart. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a. i z tej przyczyny w jego toku organ nie może prowadzić rozważań materialno-prawnych.

Ustalenie w postępowaniu wznowieniowym zachowania terminu do wniesienia wniosku umożliwia przejście do rozpoznania sprawy w zakresie powołanej we wniosku przesłanki wznowieniowej. W przypadku powołania się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, organ ustala czy wnioskodawca posiada status strony ustalany na mocy przepisów prawa procesowego i materialnego. Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z treści art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym więc, czy dany podmiot posiada przymiot strony w konkretnym postępowaniu, decyduje norma prawna, z której dla danego podmiotu wynikają wprost określone prawa i obowiązki. Tylko przepis prawa materialnego, stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym. Mieć interes prawny oznacza tyle, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na podstawie którego można żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności sprzecznych z potrzebami danej osoby. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 marca 1999 r., sygn. akt I SA 1189/98, cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa. Ocena interesu prawnego nie może być dokonana w oparciu o indywidualną wrażliwość zainteresowanego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1496/07). Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której z całą pewnością dany podmiot z różnych przyczyn może być zainteresowany prowadzeniem tegoż postępowania, jednakże zainteresowania tego nie może poprzeć odpowiednimi przepisami prawa (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt III SA/Po 655/07). O istnieniu interesu prawnego nie decyduje wola zainteresowanego, lecz konkretny przepis prawa, na podstawie którego dany podmiot może wnosić o podjęcie przez organ administracji publicznej określonych działań. Pojęcie "interes prawny" użyte w treści przepisu art. 28 k.p.a., oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Kształt tego interesu zawsze jest wyznaczony przez prawo materialne, może on zatem być różny wobec różnych regulacji prawnych. Jednocześnie, jeżeli interes prawny ma być podstawą legitymacji procesowej w jakimś postępowaniu, to będzie on różny w zależności od tego, jaki jest cel tego postępowania i czy jest to postępowanie kończące się decyzją administracyjną, czy też zmierza ono do kontroli jakiegoś aktu lub czynności. Konkretny kształt danego interesu prawnego pozostaje więc zawsze w relacji do kształtu kompetencji, jaka pozwala danemu organowi administracyjnemu na zastosowanie prawa lub na kontrolę tego zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2005 r., sygn. akt II GSK 59/05).

Podkreślono, iż istnienie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakieś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności sprzecznych z potrzebami danej osoby. Stosownie do dyspozycji przepisu art. 28 k.p.a., interes prawny może wywodzić się z różnych dziedzin prawa. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. stan, w którym podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej jednak nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mogącymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 p.b., będącym przepisem szczególnym w stosunku do art. 28 k.p.a., stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Stosownie do art. 3 pkt 20 p.b. za obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Zauważono, iż wraz z nowelizacją ustawy Prawo budowlane, która weszła w życie 19 września 2020 r., zmianie uległa definicja obszaru oddziaływania inwestycji. O ile w poprzednim brzmieniu wskazywała na ograniczenia w zagospodarowaniu terenu, obecnie wskazuje na ograniczenia zabudowy, czym zawężono obszar oddziaływania inwestycji i tym samym również krąg stron postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę.

Zatem w celu uznania właściciela nieruchomości za stronę postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę należy ustalić, czy należąca do niego nieruchomość znajduje się na terenie wyznaczonym na podstawie konkretnych przepisów prawa materialnego w otoczeniu przedmiotowego obiektu budowlanego, przy czym przepisy te wprowadzają związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Sama potencjalna, teoretyczna możliwość ograniczenia w sposobie zagospodarowania działki wskutek powstania w sąsiedztwie obiektu budowlanego, bez potrzeby konkretyzowania rodzaju danego ograniczenia i realności jego powstania w okolicznościach danej sprawy, nie wystarcza do zaliczenia tej działki w obręb oddziaływania obiektu.

Zaznaczono, iż przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę nie przysługuje według kryterium geograficznego, z samej racji bycia właścicielem nieruchomości położonej w sąsiedztwie działki, na której ma być prowadzona inwestycja, lecz dla uzyskania statusu strony tego postępowania, konieczne i niezbędne jest wykazanie, że planowana inwestycja będzie oddziaływać na ową nieruchomość w sposób ograniczający jej zabudowę.

Wyznaczenie obszaru oddziaływania nieruchomości powinno nastąpić z uwzględnieniem funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. O obszarze oddziaływania za każdym razem będą zatem decydować indywidualne cechy obiektu budowlanego, jego przeznaczenie i sposób zagospodarowania terenu (wyrok NSA z 8 lipca 2014 r., sygn. II OSK 253/13). Zdaniem Wojewody nie do zaakceptowania jest twierdzenie, że obszar oddziaływania obiektu to teren, w którym da się odczuć skutki, uciążliwości spowodowane funkcjonowaniem jakiegoś obiektu.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawcy są właścicielami działek położonych w sąsiedztwie działek inwestycyjnych, mianowicie M. R. - działka nr [...], L. N. - działka nr [...], B. S. - działka nr [...], T. S. - działka nr [...], K. N. - działka nr [...], J. N. - działka nr [...] zlokalizowanych w R. . Działka nr [...] styka się z działką nr [...] jedynie narożnikiem, od którego omawiany budynek wielorodzinny oddalony jest o ok. 9 m, natomiast odległość od istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wynosi ok. 27,5 m. Działka nr [...] graniczy z działką inwestycyjną nr [...], a budynek zlokalizowany na tej działce w najbliższym miejscu oddalony jest od granicy o 7,13 m, natomiast odległość od istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wynosi ok. 25 m. Działka nr [...] graniczy z działką inwestycyjną nr [...] a zbliżenie omawianego budynku do granicy z tą działką wynosi od 4 m do 6,87 m, natomiast odległość od istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wynosi ok. 27,5 m. Działka nr [...] graniczy z działkami inwestycyjnymi nr [...] i [...], a omawiany budynek w najbliższym miejscu zlokalizowany jest 4,95 m od granicy, natomiast odległość od istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wynosi ok. 17,5 m. Istotne jest, że wysokość zatwierdzonego decyzją pozwolenia na budowę budynku wynosi 9,58 m.

Mając na uwadze wskazane wyżej odległości od istniejących na działkach wnioskodawców budynków mieszkalnych przedmiotowa inwestycja nie spowoduje przesłaniania (§ 13 warunków technicznych). Ponadto ze znajdującej się w aktach sprawy analizy odnoszącej się do kwestii nasłonecznienia (błędnie nazwanej analizą przesłaniania), wynika, że na analizowanych sąsiednich działkach nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] spełniony jest warunek oświetlenia i nasłonecznienia pomieszczeń dla każdego z obiektów budowlanych (§ 57 i § 60 warunków technicznych). Dodatkowo stwierdzono, że inwestycja nie wpłynie bezpośrednio na bezpieczeństwo pożarowe, ani nie pozbawi nieruchomości odwołujących dostępu do drogi publicznej oraz niezbędnych mediów

W kontekście nowej definicji obszaru oddziaływania inwestycji oraz aktualnego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 34/19; wyrok z 12 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 1443/19), kwestie np. hałasu (nieprzekraczającego dopuszczalnych norm na terenach podlegających ochronie akustycznej), czy wzmożonego ruchu pojazdów nie mają wpływu na przyznanie przymiotu strony wnioskodawcom, bowiem nie wpływają na możliwości zabudowy działki, do której posiada tytuł prawny. Niezbędne jest wyraźne sprecyzowanie konkretnego przepisu prawa administracyjnego, wykluczającego bądź ograniczającego zagospodarowanie działki sąsiedniej w zakresie regulowanym ustawą - Prawo budowlane, ze względu na powstanie projektowanej zabudowy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 403/21, z 16 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1655/17, czy z 25 września2018 r., sygn. akt II OSK 2352/16). Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, które ma kluczowe znaczenie dla przyznania statusu strony postępowania, będzie się zatem materializować wówczas, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów danej inwestycji (jej przedmiotu) będą się również konkretyzować odpowiednie wynikające z odrębnych przepisów normy prawa administracyjnego, które będą wytyczać pewną strefę wobec projektowanego obiektu. Nie wystarczy więc subiektywne przekonanie właścicieli nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja, że mają oni interes prawny uzasadniający ich udział jako strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie.

Z dokumentacji sprawy, w tym z dokumentacji projektowej, nie wynika, by przedmiotowy budynek mieszkalny wielorodzinny w jakikolwiek sposób ograniczał możliwości zabudowy działek należących do wnioskodawców. Podnoszone w toku postępowania przez skarżących kwestie dotyczące obniżenia wartości a także atrakcyjności nieruchomości stanowiących Ich własność, a także zwiększenie natężenia hałasu, ruchu pieszego i samochodowego nie przesądzają o posiadaniu przez właścicieli tych nieruchomości przymiotu strony postępowania administracyjnego w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę. Przymiotu takiego bowiem nie daje jakiekolwiek oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie, lecz jedynie oddziaływanie określone w art. 3 pkt 20 p.b., czyli powodujące ograniczenia w zabudowie tego terenu wynikające z odrębnych przepisów.

Orzecznictwo sądów administracyjnych stoi na stanowisku, iż nie można uznać, że obszar oddziaływania obiektu to teren, w którym da się odczuć skutki, uciążliwości spowodowane funkcjonowaniem obiektu. Judykatura odmawia uznania skutków funkcjonowania inwestycji na działce takich jak kurz, hałas czy wzmożony ruch samochodowy za decydujące o statusie strony postępowania właścicieli działek na nie narażonych (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 338/10, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 851/13). Organ administracji architektoniczno-budowlanej nie jest uprawniony przyjąć co do zasady, że każdy właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja, jest stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, bo inwestycja ta może w bliżej nieokreślony sposób oddziaływać na działkę sąsiednią. W tym sensie przesłanka sąsiedztwa nie ma znaczenia dla uznania danego podmiotu za stronę. Niezbędne jest wskazanie konkretnego przepisu wykluczającego bądź ograniczającego zabudowę działki sąsiedniej w związku z powstaniem projektowanego zamierzenia. W rozpatrywanym przypadku taka sytuacja nie zachodzi.

Podsumowując wskazano, że skarżący nie posiadają w niniejszej sprawie interesu prawnego z uwagi na brak normy publicznoprawnej, z której wynikałyby dla nich bezpośrednio określone prawa lub obowiązki w postępowaniu administracyjnym. W świetle obowiązujących przepisów art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. legitymacja procesowa odwołujących w postępowaniu o pozwolenie na budowę nie została powiązana z jakimikolwiek ograniczeniami, jakie mogą powstać w zabudowie działek wnioskodawców w związku z powstaniem obiektu objętego decyzją pozwolenia na budowę. Podnoszone argumenty mające na celu wykazanie interesu prawnego są wyłącznie subiektywnymi odczuciami i nie stanowią podstawy do uznania za stronę postępowania.

Tym samym Starosta O. w przedmiotowym przypadku właściwie wskazał, że w sprawie nie zaistniała przesłanka wynikająca z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co uzasadniało, po wznowieniu postępowania, wydanie decyzji odmawiającej uchylenia decyzji pozwolenia na budowę w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Mając na uwadze specyfikę postępowania nadzwyczajnego jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzja ostateczną w sytuacji nieprzyznania przymiotu strony dla osób wnoszących o wznowienie, nie ma możliwości ponownego merytorycznego przeanalizowania sprawy, czego częściowo dokonał organ I instancji w zaskarżonej decyzji. Niemniej jednak nie ma to wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu dotyczących sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób nieodpowiadający przepisom prawa, stwierdzono, że w niniejszej decyzji wyjaśniono wszelkie przesłanki i przepisy w oparciu, o które ustalono, że zaskarżona decyzja podjęta została słusznie. Pozostałe zarzuty odwołania również okazały się bezpodstawne.

Skargę od powyższej decyzji w ustawowym terminie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w P. M. R., L. N., B. S., T. S., K. N. oraz J. N..

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 p.b. w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. poprzez nieuzasadnioną odmowę przyznania przez organ II instancji, a uprzednio przez organ I instancji, skarżącym statusu strony w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną Starosty O. nr [...] z dnia 29 kwietnia 2022 r., co w konsekwencji doprowadziło do stwierdzenia przez organ II instancji braku podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji w związku z brakiem przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., podczas gdy skarżący legitymują się statusem strony w tym postępowaniu;

2. art. 28 ust. 2 p.b. w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. poprzez przyjęcie, że nieruchomości skarżących nie mieszczą się w obszarze oddziaływania obiektu objętego decyzją pozwolenia na budowę, podczas gdy z uwagi na to, że obiekt może chociażby potencjalnie oddziaływać na nieruchomości skarżących, powinni mieć oni przyznany status strony w postępowaniu;

3.art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez wadliwe utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji przez Wojewodę;

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skarżący wnieśli o uwzględnienie skargi oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającą ją decyzji organu I instancji w całości, a także o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Podmiot, który powołuje się na przesłankę wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu administracji publicznej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., powinien oprócz wykazania braku winy w niedopuszczeniu go do wzięcia udziału w tym postępowaniu wykazać, że przysługuje mu status strony. Definicji legalnej strony w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną Starosty O. nr [...] z dnia 29 kwietnia 2022 r. należy upatrywać w art. 28 ust. 2 p.b. w zw. z art. 3 pkt 20 p.b.

Interes prawny podmiotu, który daje mu legitymację do występowania w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę w charakterze strony został więc powiązany z oddziaływaniem inwestycji na nieruchomości sąsiednie. Wbrew temu co wskazano w zaskarżonej decyzji, wystarczające jest dla wystąpienia interesu prawnego chociażby oddziaływanie potencjalne obiektu na nieruchomości sąsiednie, a nie oddziaływanie wyraźne. Takiemu podmiotowi należy każdorazowo zapewnić możliwość wzięcia udziału w postępowaniu, które ma wpływ na jego prawa. Wynika to z faktu, iż art. 3 pkt 20 p.b. należy interpretować w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b.

Zgodnie z wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 28 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Po 865/22: Nie tylko wyraźne/bezsporne naruszenie praw wynikających z szeroko rozumianego prawa budowlanego sprawia, że aktualizuje się podstawa z art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 p.b., ale wystarczające jest istnienie potencjalnego oddziaływania. Samo potencjalne oddziaływanie jest już wystarczające do stwierdzenia o istnieniu interesu prawnego.

Twierdzenie to potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 81/23: Stroną postępowania na gruncie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. powinny być nie tylko osoby, których prawa zostały jednoznacznie naruszone określonym rozwiązaniem projektowym, w tym sposobem usytuowania budynku od granicy działki budowlanej decydującym o stopniu zbliżenia inwestycji z zabudową mieszkalną znajdującą się na działce sąsiedniej, ale też takie, na których nieruchomości obiekt budowlany tylko potencjalnie może oddziaływać, nawet jeśli z zatwierdzonego projektu budowlanego może wynikać, że inwestor spełnił wszystkie wymagania wynikające z p.b. i przepisów odrębnych.

Zatem w sprawach pozwolenia na budowę należy przyjąć, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działek sąsiednich, to tym samym właściciele tych działek mają status strony i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone stosownymi przepisami czy normami technicznym. Dodatkowo bliskie sąsiedztwo nieruchomości skarżących i terenu inwestycji, jak też duży rozmiar przedmiotowego przedsięwzięcia prowadzą do wniosku, że skarżących należało uznać jako strony postępowania.

Potencjalne oddziaływanie obiektu na nieruchomości sąsiednie stanowi zwiększenia się natężenie hałasu, zwiększenia natężenia ruchu pieszych i samochodów, kurzu. Oddziaływanie to oznacza znaczny spadek wartości nieruchomości stanowiących własność skarżących i zmniejszenie ich atrakcyjności.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167, j.t. z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; zwanej dalej – p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV, wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od 15 kwietnia 2023 r.

Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęta była decyzja Wojewody z 02 sierpnia 2023 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty O. z dnia 23 maja 2023 r. nr [...]

Istota problemu w kontrolowanej sprawie sprowadza się do tego, czy skarżący powinni mieć przymiot strony w postępowaniu będącym przedmiotem postępowania wznowieniowego. W celu ustalenia, czy posiadają oni taki przymiot konieczne jest ustalenie, czy nieruchomości w stosunku do których posiadają oni prawa rzeczowe są w rozumieniu art.3 pkt 20 p.b. w obszarze oddziaływania inwestycji objętej spornym pozwoleniem na budowę. W tym zakresie organy stanęły na stanowisku, że w obszarze oddziaływania są tylko te nieruchomości co do których wskazano konkretne przepisy wykluczające bądź ograniczające zabudowę działki sąsiedniej w związku z powstaniem projektowanego zamierzenia. Natomiast skarżący zajęli stanowisko, że ich nieruchomości mieszczą się w obszarze oddziaływania obiektu objętego decyzją pozwolenia na budowę z uwagi na to, że obiekt ten może chociażby potencjalnie oddziaływać na nieruchomości skarżących i dlatego, powinni mieć oni przyznany status strony w postępowaniu.

Krąg podmiotów uznawanych za strony postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę prowadzonego w trybie zwykłym, jak i w trybie nadzwyczajnym, powinien być ustalany z uwzględnieniem art. 28 ust. 2 p.b. Zgodnie z tym przepisem, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z kolei stosownie do art. 3 pkt 20 p.b., obszarem oddziaływania obiektu jest teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu.

Zadaniem organów w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę jest ustalenie, przy uwzględnieniu rodzaju i charakterystyki planowanego obiektu budowlanego, wszystkich przepisów odrębnych, które wprowadzają związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie znajdującego się w jego otoczeniu terenu, oraz wyznaczenie na ich podstawie obszaru oddziaływania, którego granice powinny być wyraźnie zakreślone w uzasadnieniu podjętej przez organ decyzji. Wobec braku wyraźnego wskazania przez ustawodawcę przepisów, na podstawie których dochodzi do wyznaczenia terenu w otoczeniu obiektu budowlanego, przyjmuje się, że są to powszechnie obowiązujące przepisy prawa wprowadzające określonego rodzaju ograniczenia, czy też utrudnienia w zabudowie tego terenu, w szczególności przepisy techniczno-budowlane, przepisy z zakresu ochrony środowiska, ochrony zabytków, czy też przepisy prawa miejscowego (zob. wyr. NSA z 16 marca 2011 r., II OSK 472/10).

Przepisami odrębnymi, o których mowa w art. 3 pkt 20 p.b., są więc wszelkie regulacje prawa powszechnie obowiązującego, które wyznaczają jakiekolwiek ograniczenia w zagospodarowaniu terenu z powodu istnienia w sąsiedztwie innego obiektu budowlanego. Są nimi zarówno akty wykonawcze do Prawa budowlanego, jak i ustawy szczególne wraz z aktami wykonawczymi (por. Z. Kostka, Prawo budowlane. Komentarz, Gdańsk 2007, s. 24 oraz W. Piątek, Komentarz do art. 3, w: Prawo budowlane. Komentarz, red. A. Gliniecki, Warszawa 2012, s. 50).

Wyznaczenie obszaru oddziaływania inwestycji następuje w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę, na potrzeby każdej konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę funkcję, formę, konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji budowlanej. Należy mieć przy tym na uwadze, że przymiot strony zgodnie z art. 28 ust. 2 p.b. nie zawsze jest ściśle uzależniony od tego, czy oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie przekracza ustalone w tym względzie normy, lecz wynika z samego faktu potrzeby ustalenia w postępowaniu administracyjnym zakresu tego oddziaływania w powiązaniu z konkretnymi przepisami regulującymi dopuszczalne granice oddziaływania danej inwestycji. Stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę mogą być nie tylko osoby, których prawa mogą zostać jednoznacznie naruszone w wyniku realizacji inwestycji, ale też władający nieruchomościami, na zagospodarowanie których inwestycja ta może oddziaływać w takim stopniu, że właściwy organ ma obowiązek sprawdzić w postępowaniu wyjaśniającym, czy zostały spełnione wszystkie wymagania wynikające z przepisów ustawy - Prawo budowlane i przepisów odrębnych.

W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż wyznaczenie obszaru oddziaływania inwestycji (art. 3 pkt 20 p.b.) nie może ograniczać się do ustalenia takiego oddziaływania planowanego obiektu budowlanego, które stanowić będzie naruszenie obowiązujących przepisów prawa. W sprawach pozwolenia na budowę należy przyjąć, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działek sąsiednich, to tym samym właściciele tych działek mają status strony i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone stosownymi przepisami czy normami technicznymi (por. wyroki NSA: z 14 grudnia 2012 r., II OSK 1494/11; z 25 stycznia 2013 r., II OSK 1698/11; z 14 lipca 2011 r., II OSK 1182/10; z 16 sierpnia 2012 r., II OSK 832/11; z 9 października 2007 r., II OSK 1321/06; z 14 września 2006 r., II OSK 1090/05; z 12 kwietnia 2011 r., II OSK 644/10; z 6 grudnia 2011 r., II OSK 1764/10; z 25 lutego 2014 r., II OSK 2271/12; z 9 czerwca 2014 r., II OSK 46/13; z 29 stycznia 2014 r., II OSK 2064/12; wyroki WSA w Gliwicach: z 17 czerwca 2010 r., II SA/Gl 983/09 i z 24 sierpnia 2011 r., II SA/Gl 250/11).

Należy jednak podkreślić, że w aktualnym stanie prawnym nie chodzi jednak o jakiekolwiek oddziaływanie na nieruchomość sąsiednią, ale o oddziaływanie na nieruchomość w sposób ograniczający wbrew obowiązującym przepisom jej zagospodarowanie. Niezbędne jest wyraźne sprecyzowanie konkretnego przepisu prawa administracyjnego, wykluczającego bądź ograniczającego zagospodarowanie działki sąsiedniej w zakresie regulowanym ustawą - Prawo budowlane, ze względu na powstanie projektowanej zabudowy (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 403/21, z 16 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1655/17, czy z 25 września 2018 r., sygn. akt 2352/16). Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, które ma kluczowe znaczenie dla przyznania statusu strony postępowania, będzie się zatem materializować wówczas, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów danej inwestycji (jej przedmiotu) będą się również konkretyzować odpowiednie wynikające z odrębnych przepisów normy prawa administracyjnego, które będą wytyczać pewną strefę wobec projektowanego obiektu.

Stanowisko to zyskuje szczególne znaczenie w obliczu nowelizacji ustawy - Prawo budowlane, która dokonana została w wyniku uchwalenia ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw. Nowelizacja ta wśród wielu zmian mających na celu usprawnienie i uproszczenie procesu inwestycyjnego wprowadziła także zmianę o charakterze fundamentalnym, mającą wpływ na ustalenie kręgu stron w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Dnia 19 września 2020 r., tj. wraz z wejściem w życie nowelizacji, uległa zmianie dotychczasowa definicja obszaru oddziaływania obiektu. W poprzednim stanie prawnym przez obszar oddziaływania obiektu, o którym mowa w art. 3 pkt 20 p.b., należało rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowie tego terenu. W nowym brzmieniu przepis ten stanowi, że przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Z powyższego należy wyciągnąć wniosek, że dokonano zawężenia definicji obszaru oddziaływania obiektu. To uściślenie dotyczy terenu wyznaczonego w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia sprowadzające się jedynie do zabudowy, a nie szeroko rozumianego zagospodarowania terenu. Podmioty posiadające prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości (z reguły sąsiadującej bezpośrednio), która stanowi teren wyznaczony w zasięgu obiektu budowlanego, będą mogły powoływać się wyłącznie na wąsko rozumiane ograniczenie zabudowy zawarte w przepisach odrębnych stanowiących zasadniczo przepisy materialnego prawa administracyjnego. W doktrynie wskazuje się, że uniemożliwia to w praktyce wywodzenie interesu prawnego z ogólnych regulacji przepisów prawa cywilnego dotyczących uprawnień właścicielskich (por. S. Juszczak, Zmiana kręgu stron postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę po nowelizacji definicji obszaru oddziaływania obiektu, ST 2021, nr 4, s. 48-57, a także wyrok NSA z 15.12.2021 r. o sygn. II OSK 34/19, publ. CBOSA).

O przyznaniu przymiotu strony w postępowaniu decyduje sam fakt stwierdzenia przez organ oddziaływania inwestycji na sąsiednie nieruchomości, natomiast ocena, czy oddziaływanie mieści się w granicach określonych przepisami szczególnymi, czy przekracza ustalone normy będzie miała wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Innymi słowy, mieszczące się w granicach obowiązujących norm oddziaływanie inwestycji na sąsiednie nieruchomości nie może wykluczać udziału właścicieli tych nieruchomości w toczącym się postępowaniu, choćby po to, aby mieli oni możliwość zakwestionowania ustaleń organów co do intensywności oddziaływania inwestycji na ich nieruchomości.

Należy podkreślić, że w świetle przytoczonych powyżej przepisów art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 p.b. legitymacja procesowa strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę powiązana została nie z jakimikolwiek ograniczeniami, jakie mogą powstać w zagospodarowaniu terenu w związku z powstaniem obiektu objętego wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę, ale z takimi ograniczeniami, których źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Źródłem takich ograniczeń nie mogą być przy tym wyłącznie przepisy z zakresu prawa cywilnego o ochronie prawa własności. Co prawda w art. 140 i art. 144 k.c. zagwarantowano właścicielom nieruchomości uprawnienie do korzystania z nich zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, jak też ochronę przed takimi działaniami właścicieli nieruchomości, które by zakłócały korzystnie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, to jednak w sprawie budowlanej kwestia immisji musi być uwzględniana, jeżeli podlega regulacji prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 9 maja 2019 r. sygn. akt II OSK 1537/17, publ. CBOSA).

Takich ograniczeń nie można upatrywać tylko w potencjalnym wzroście obciążeń czy uciążliwości dla otoczenia związanych z przyszłym użytkowaniem obiektu. Powołanie się na zintensyfikowane użytkowanie terenu inwestycji i wzmożony ruch samochodowy w jej otoczeniu, nie jest wystarczające do uznania za stronę postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę na podstawie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b., a co za tym idzie także istnienie interesu prawnego do wniesienia skargi na decyzję udzielającą pozwolenia na budowę. Wskazane okoliczności nie mają wpływu na ocenę możliwości zagospodarowania nieruchomości w rozumieniu ww. przepisów, dotyczą jedynie tzw. immisji pośrednich (m. in. hałasu), które mogą być podstawą określonych roszczeń jedynie na gruncie cywilnoprawnym (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2023 r. sygn. II OSK 2403/21, wyrok NSA z 26 lutego 2013 r. sygn. II OSK 2011/11 czy wyrok NSA z 28 kwietnia 2009 r. sygn. II OSK 12/08, publ. CBOSA).

Zaakcentować trzeba, że nawet legitymowanie się prawem własności nieruchomości graniczącej z terenem inwestycji nie jest wystarczające do przyjęcia, że jej właściciel powinien być stroną postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę (zob. wyrok NSA z 4 lipca 2018 r. sygn. II OSK 1957/16, CBOSA). Podobnie nie jest wystarczające subiektywne odczucie określonego podmiotu do przyjęcia, że jego nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia (zob. wyrok NSA z 21 listopada 2019 r. sygn. II OSK 3365/17, wyrok WSA w Olsztynie z 06.10.2023r., sygn. II SA/Ol 397/23, publ. CBOSA).

Sąd ponownie podkreśla, że pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 p.b., zdefiniowane jest w art. 3 pkt 20 p.b. i rozumie się go aktualnie (po nowelizacji Prawa budowlanego z 19 września 2020 r., która znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie) jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Obecnie jedynie więc ograniczenia w zabudowie innej działki (a nie również jej zagospodarowania jak w poprzednio obowiązującym stanie prawnym) przez planowany do realizacji budynek, stanowią przesłankę uznania interesu prawnego danego podmiotu. Nowelizacja prawa w tym zakresie stanowiła kontynuację ograniczania podmiotowego spraw budowlanych. Celem tej regulacji było przesądzenie w ustawie, że osoby trzecie mogą skutecznie kwestionować zamierzenie inwestycyjne jedynie wówczas, gdy mają w sprawie interes prawny i tylko w takim zakresie, w jakim zamierzenie to koliduje z ich uzasadnionym interesem. Nabycie statusu strony nie następuje więc wskutek faktycznego dopuszczenia przez organ tej osoby do udziału w postępowaniu, lecz musi być oparte na przepisie prawa materialnego. Przy czym podkreśla się, że przepisy ustawy – Prawo budowlane regulujące kwestię przymiotu strony w sprawie pozwolenia na budowę należy wykładać ściśle, nie zaś rozszerzająco (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2021 r., II OSK 3630/18, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 08.11.2023 r. o sygn. II SA/Go 492/23, publ. CBOSA).

Obszarem oddziaływania obiektu budowlanego będzie więc obszar, w stosunku do którego obiekt ten wprowadzi ograniczenia możliwości budowy innych obiektów budowlanych wynikające z przepisów dotyczących budowy. Bez znaczenia dla określenia tego obszaru pozostają natomiast inne subiektywne uciążliwości. Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu musi być doprecyzowane przy każdej inwestycji na podstawie cech indywidualnych obiektu oraz jego przeznaczenia w odniesieniu do przepisów odrębnych, na podstawie których można ustalić obszar wokół realizowanej inwestycji, który będzie wprowadzał związane z tym obiektem budowlanym ograniczenia w zabudowie tego terenu. Zadaniem organów w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę jest ustalenie, przy uwzględnieniu rodzaju i charakterystyki planowanego obiektu budowlanego, wszystkich przepisów odrębnych, które wprowadzają związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie znajdującego się w jego otoczeniu terenu oraz wyznaczenie na ich podstawie obszaru oddziaływania, którego granice powinny być wyraźnie zakreślone w uzasadnieniu podjętej decyzji (zob. Komentarz A. Plucińska-Filipowicz do art. 3 pkt 20 p.b., Lex 2023).

Powyższe oznacza, że kluczowe dla rozstrzygnięcia, czy dana nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, o którym mowa w art. 3 pkt 20 p.b., jest ustalenie, czy po zrealizowaniu inwestycji objętej danym pozwoleniem na budowę z przepisów odrębnych dla nieruchomości sąsiedniej wynikać będą bardziej restrykcyjne wymogi dotyczące jej potencjalnej (uwzględniając przy tym zapisy ewentualnego planu miejscowego), nowej zabudowy w porównaniu do wymogów, które funkcjonowały przed realizacją tej inwestycji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2023r., VII SA/Wa 2614/22 i wyrok WSA w Olsztynie z dnia 7 lutego 2023 r., II SA/Ol 709/22).

Aby takich ustaleń dokonać niezbędne jest przede wszystkim sprecyzowanie konkretnego przepisu lub przepisów prawa administracyjnego, wykluczających lub ograniczających zabudowę określonej działki, ze względu na powstanie projektowanej zabudowy.

Utrwalony jest pogląd, że przy ustalaniu kręgu stron na podstawie art. 28 ust. 2 p.b. należy uwzględnić okoliczności związane z potencjalnym zagospodarowaniem i zabudową działek sąsiednich, gdy właściciele sąsiednich nieruchomości zgłoszą konkretne zastrzeżenia związane z własnymi planami inwestycyjnymi. W takich przypadkach zachodzi potrzeba dokonania wyważenia interesów inwestora i właścicieli działek sąsiednich, a co za tym idzie uwzględnienia zarówno istniejącej na tych działkach zabudowy, jak i możliwości ich zabudowy w przyszłości (por. wyroki NSA z 15 maja 2018 r. II OSK 1549/16 i 12 grudnia 2019 r. II OSK 303/18 oraz powołane tam orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wypowiedzi komentatorów Prawa budowlanego).

W wyrokach NSA wielokrotnie wskazywano, że przy ustalaniu kręgu stron postępowania analiza oddziaływania oznaczonej inwestycji na sąsiednie nieruchomości nie może sprowadzać się do badania, czy przyjęte rozwiązania prowadzą do naruszenia określonych norm. Trzeba bowiem przyjąć, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, bądź stwarzają możliwość ograniczenia w zagospodarowaniu (a obecnie tylko w zabudowie) działek sąsiednich, to właściciele takich nieruchomości mają status strony por. wyrok NSA z 16.02.2023 r. o sygn. II OSK 81/23, publ. CBOSA).

Jak trafnie wyjaśniono w wyroku WSA w Poznaniu z 28.09.2023 r. o sygn. IV SA/Po 229/23 przymiotu strony postępowania administracyjnego w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę nie daje jakiekolwiek oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie, lecz jedynie oddziaływanie określone w art. 3 pkt 20 p.b., czyli powodujące ograniczenia w zagospodarowaniu otoczenia wynikające z odrębnych przepisów. Takich ograniczeń nie można upatrywać tylko w potencjalnym wzroście obciążeń czy uciążliwości dla otoczenia związanych z przyszłym użytkowaniem obiektu (por. wyrok NSA o sygn. II OSK 2013/20).

Sąd wskazuje, że stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę mogą być nie tylko osoby, których prawa mogą zostać jednoznacznie naruszone w wyniku realizacji inwestycji, ale też władający nieruchomościami, których możliwość zagospodarowania zostanie ograniczona przez projektowaną inwestycję. Należy jednak podkreślić, że nie chodzi o jakiekolwiek oddziaływanie na nieruchomość, ale o oddziaływanie na nieruchomość w sposób ograniczający wbrew obowiązującym przepisom jej zagospodarowanie, w szczególności zabudowę.

Niezbędne jest zatem wyraźne sprecyzowanie konkretnego przepisu prawa administracyjnego, wykluczającego bądź ograniczającego zagospodarowanie działki sąsiedniej, ze względu na powstanie projektowanej zabudowy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2021 r., II OSK 403/21, z 16 maja 2019 r., II OSK 1655/17, czy z 25 września 2018 r., II OSK 2352/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, które ma kluczowe znaczenie dla przyznania statusu strony postępowania, będzie się zatem materializować wówczas, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów danej inwestycji będą się również konkretyzować odpowiednie wynikające z odrębnych przepisów normy prawa, które będą wytyczać pewną strefę wobec projektowanego obiektu. Nie wystarczy więc subiektywne przekonanie właściciela nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja, że ma on interes prawny uzasadniający jego udział jako strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2022 r., II OSK 2043/19, LEX nr 3392388).

Ustalenie obszaru oddziaływania konkretnego obiektu ma w konsekwencji przesądzające znaczenie dla ustalenia stron postępowania administracyjnego oraz zapewnienia poszanowania, występujących w zasięgu oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich (zob. wyrok NSA z 10 sierpnia 2021 r. II OSK 3181/18, dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Przymiotu strony postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę nie daje jednak jakiekolwiek oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie, lecz jedynie oddziaływanie określone w art. 3 pkt 20 p.b., a więc powodujące ograniczenia w zagospodarowaniu (zabudowie) wynikające z odrębnych przepisów (zob. wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r. II OSK 1126/19, wyrok NSA z 14.06.2023 r., sygn. II OSK 2013/20, wyrok WSA w Olsztynie z 20.07.2023 r. o sygn. II SA/Ol 149/23, (por. wyroki NSA: z 10 marca 2021 r., sygn. II OSK 403/21, z 15 lutego 2023 r., sygn. II OSK 472/20, z 27.02.2023 r., sygn. II OSK 1192/22, z 20 kwietnia 2023 r., sygn. II OSK 1325/20). publ. CBOSA).

Jak już wspomniano, takich ograniczeń nie można upatrywać tylko w potencjalnym wzroście obciążeń czy uciążliwości dla otoczenia związanych z przyszłym użytkowaniem obiektu. Powołanie się na zintensyfikowane użytkowanie terenu inwestycji i wzmożony ruch samochodowy w jej otoczeniu, nie jest wystarczające do uznania za stronę postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę na podstawie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b., a co za tym idzie także istnienie interesu prawnego. Wskazane okoliczności nie mają wpływu na ocenę możliwości zagospodarowania nieruchomości w rozumieniu ww. przepisów, dotyczą jedynie tzw. immisji pośrednich (m. in. hałasu), które mogą być podstawą określonych roszczeń jedynie na gruncie cywilnoprawnym, por. wyrok NSA z 10 stycznia 2023 r. II OSK 2403/21, wyrok NSA z 26 lutego 2013 r. II OSK 2011/11 czy wyrok NSA z 28 kwietnia 2009 r. II OSK 12/08.

Podsumowując, należy stwierdzić, że sam fakt, iż określony podmiot jest właścicielem (zarządcą lub użytkownikiem wieczystym) nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja, nie jest jeszcze wystarczającą podstawą do uznania, iż przysługiwać mu będzie status strony w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia na budowę. Prawne bowiem ograniczenia w zagospodarowaniu terenu otaczającego inwestycję wynikać mogą z "przepisów szczególnych", a ograniczenia takie winny być wykazane w postępowaniu (por. wyrok NSA z 27 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1985/17).

Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie znane są orzeczenia sądów w których stwierdzono, że potencjalne oddziaływanie planowanej inwestycji na sąsiednie nieruchomości daje możliwość ich właścicielom do korzystania z ich procesowych, ustawowo gwarantowanych uprawnień realizowanych w ramach statusu strony postępowania (np. wyrok WSA w Krakowie z 02.08.2023 r., sygn. II SA/Kr 771/23, wyrok WSA w Poznaniu z 28.07.2023 r., sygn. II SA/Po 865/22, publ. CBOSA). Jednakże to potencjalne oddziaływanie musi wynikać z przepisów odrębnych i dotyczyć potencjalnych ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości sąsiednich wobec nieruchomości inwestycyjnej, a w szczególności w prawie zabudowy.

Poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich na etapie postępowania o pozwolenie na budowę następuje wyłącznie w takim zakresie, w jakim przepisy wprowadzają określone wymogi czy ograniczenia. Właścicielowi sąsiedniej nieruchomości przysługuje zatem ochrona przed sposobem zabudowy nieruchomości sąsiedniej, jeżeli projektowany sposób zabudowy koliduje z jego prawnie (a nie jedynie tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - faktycznie) chronionym interesem (por. wyrok WSA w Krakowie z 15 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 836/21). Interes osób trzecich chroniony art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. nie może naruszać prawa inwestora wynikającego z art. 4 p.b., zgodnie z którym każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że podnoszone w skardze zarzuty nie dotyczą ograniczeń w zabudowie działek do których skarżący posiadają prawa rzeczowe. Skarżący w skardze nie wykazali żadnych konkretnych okoliczności i norm prawnych, w świetle których należałoby przyjąć istnienie oddziaływania spornej inwestycji na ich nieruchomości w zakresie ich zagospodarowania, a w szczególności zabudowy. Zaskarżona decyzja nie wprowadza jakichkolwiek wyraźnych ograniczeń w zabudowie działek skarżących, a skarżący nawet nie wskazują takich ograniczeń. Przy czym, co istotne, są oni reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, który – gdyby takie ograniczenia istniały – wskazałby takie ograniczenia.

Podnoszony zarzut, że oddziaływanie przedmiotowej inwestycji na tereny sąsiednie będzie, głównie z uwagi na wzrost poziomu hałasu oraz wzrost natężenia ruchu pojazdów i pieszych, kurzu, które towarzyszą zabudowie wielorodzinnej, są na tyle uciążliwe, że doprowadzi do znacznego spadku zarówno wartości nieruchomości jak i ich atrakcyjności, a także że zabudowa wielorodzinna w sąsiedztwie ich działek, na których zlokalizowano budynki mieszkalne jednorodzinne, ogranicza ich prywatność w świetle przedstawionych wcześniej rozważań jest niezasadny.

Podnoszone w toku postępowania przez skarżących kwestie dotyczące obniżenia wartości oraz atrakcyjności nieruchomości stanowiących ich własność, a także zwiększenie natężenia hałasu, ruchu pieszego i samochodowego nie przesądzają o posiadaniu przez właścicieli tych nieruchomości przymiotu strony postępowania administracyjnego w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę. Przymiotu takiego bowiem nie daje jakiekolwiek oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie, lecz jedynie oddziaływanie określone w art. 3 pkt 20 p.b., czyli powodujące ograniczenia w zabudowie tego terenu wynikające z odrębnych przepisów.

Zarzut, że nowo planowane budynki będą musiały pozostawać w spójności i charakterystyce urbanistycznej oraz architektonicznej z zabudową na działkach o nr [...], [...] oraz [...] jest ogólnikowy i nieweryfikowalny, gdyż skarżący nie wskazują na jakiego rodzaju planowaną przez nich zabudowę ma wpływać istotny dla sprawy budynek mieszkalny wielorodzinny.

Niewątpliwie działki wszystkich skarżących sąsiadują bezpośrednio (przy czym jedna z działek styka się narożnikiem) z działką inwestora. Skarżący zarzucili, że związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie ich terenu sprowadzają się do "nieznacznych odległości projektowanego budynku wielorodzinnego w stosunku do działek sąsiadujących stanowiących własność skarżących". Wspomniane odległości nie ograniczają jednak zabudowy ich działek.

Zaskarżona decyzja nie narusza prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., gdyż zawiera wszystkie ustawowe wymogi, w tym wyjaśnia podstawę faktyczną i prawną decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekający w pełni podziela stanowisko WSA w Poznaniu wyrażone w wyroku z dnia 26 października 2023 r. o sygn. IV SA/Po 514/23, publ. LEX nr 3628405, które znajduje zastosowanie do stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie. A mianowicie, że w celu uznania właściciela nieruchomości za stronę postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę należy ustalić, czy należąca do niego nieruchomość znajduje się na terenie wyznaczonym na podstawie konkretnych przepisów prawa materialnego w otoczeniu przedmiotowego obiektu budowlanego, przy czym przepisy te wprowadzają związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Sama potencjalna, teoretyczna możliwość ograniczenia w sposobie zagospodarowania działki wskutek powstania w sąsiedztwie obiektu budowlanego, bez potrzeby konkretyzowania rodzaju danego ograniczenia i realności jego powstania w okolicznościach danej sprawy, nie wystarcza do zaliczenia tej działki w obręb oddziaływania obiektu.

Zasadniczo Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela więc argumentację Wojewody. Jednak pomimo, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela przedstawione wyżej poglądy prawne, to jednocześnie w pełni akceptuje pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29.11.2022 r. o sygn. II OSK 2260/22 (publ. CBOSA). Jest to o tyle istotne, że zapadł on w analogicznym stanie faktycznym w sytuacji, gdy w toku wznowionego postępowania przedłożono analizę nasłonecznienia okien na podstawie której organ ocenił, czy nasłonecznienie budynku położonego na działce sąsiedniej jest zapewnione. We wspomnianym wyroku NSA trafnie stwierdził, że skoro organ analizował kwestię zacienienia i przesłaniania planowanej inwestycji w stosunku do działki sąsiedniej, to już z tego tylko względu uznać należało, że właściciel działki sąsiedniej posiada przymiot strony postępowania. Przeprowadzona analiza dotyczyła bowiem działki wnioskującej o wznowienie postępowania i wpływu inwestycji na posadowiony na niej budynek, a dla przyjęcia, że dany podmiot ma interes prawny na podstawie art.28 ust.2 p.b. istotne jest, że przepisy przewidują obowiązek zbadania wpływu inwestycji na jego nieruchomość, a nie to czy wpływ ten jest negatywny.

Pamiętać należy, iż sąd zawsze orzeka w realiach konkretnego stanu faktycznego. W kontrolowanej sprawie na żądanie organu I instancji inwestor przedłożył w dniu 13.01.2023 r. analizę przesłaniania oraz ewentualnych ograniczeń, jakie inwestycja wprowadza w zabudowie terenów sąsiednich. Analiza ta obejmowała działki skarżących. W ocenie organu z przedłożonej dokumentacji wynika że projektowany budynek spełnia wymogi wskazane w warunkach technicznych, dotyczących naturalnego oświetlenia pomieszczeń zlokalizowanych w budynkach znajdujących się w jego sąsiedztwie, jak również nie wprowadza ograniczeń w ewentualnej zabudowie działek sąsiednich, które wynikałyby z przepisów odrębnych. Jednakże należy podkreślić, że wnioskujący o wznowienie postępowania, jako że nie byli uznani za strony postępowania, nie mieli możliwości odniesienia się do w/w analizy i ewentualnego jej zakwestionowania. Nie przesądzając zasadności ewentualnych zarzutów skarżących wobec w/w analizy sam fakt, że organ analizował kwestię przesłaniania oraz ewentualnych ograniczeń, jakie inwestycja wprowadza w zabudowie działek skarżących powoduje, że ich działki były w obszarze oddziaływania inwestycji w rozumieniu art.3 pkt 20 p.b. Tym samym skarżący są stronami w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Organom administracji umknęła ocena powyższej analizy. Organ I instancji odniósł się do niej lakonicznie, a organ odwoławczy w ogóle pominął tą kwestię. Przede wszystkim jednak nie wynika z akt administracyjnych, by skarżący mieli realną możliwość zapoznania się z tą analizą i ewentualnego jej zakwestionowania. Dlatego też, mimo, iż Sąd orzekający co do zasady podziela stanowisko, że o tym, czy dana nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji przesądza istnienie konkretnych i wyraźnych ograniczeń w zakresie jej zabudowy, to w kontrolowanym przypadku sam fakt objęcia działek skarżących wspomnianą analizą przesądza o tym, że działki skarżących znalazły się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, co wprawdzie daje skarżącym przymiot strony w rozumieniu art.145 § 1 pkt 4 k.p.a., lecz automatycznie nie przesądza o konieczności uchylenia decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę (art.151 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Skarżący wprawdzie nie sformułowali zarzutu w tym zakresie, jednak Sąd miał na uwadze, że zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jakkolwiek z przywołanego przepisu wynika, że sąd administracyjny I instancji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak związany jest granicami danej sprawy, albowiem ustawodawca wprost stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy". Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem, innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Tym niemniej sąd może wyjść poza zarzuty odniesione w skardze, co Sąd orzekający w niniejszej sprawie uczynił.

Jednocześnie Sąd dostrzegł nierówne traktowanie właścicieli działek sąsiednich wobec działki inwestycyjnej. Niesporne jest, że skarżący jako właściciele działek sąsiednich nie byli traktowani jako strony przedmiotowego postępowania. Jednocześnie z akt administracyjnych, a także z decyzji organu I instancji, wynika, że za strony postępowania zostali uznani M. W. i Ł. W. (inwestorzy), jak również, z uwagi, że inwestycja pierwotnie dotyczyła również działki o nr ew. [...], R. S., I. S., A. O.-K. i T. K.. Jest to całkowicie niezrozumiałe wyjaśnienie, gdyż działki nr [...] i [...], których współwłaścicielami są R. S., I. S., A. O.-K. i T. K., oddzielone są od działki nr [...] działkami inwestycyjnymi. Znacznie bliżej w stosunku do działki nr [...] położona jest działka nr [...] L. N., a działki pozostałych skarżących usytuowane są w stosunku do działki nr [...] w podobnej odległości jak działki R. S., I. S., A. O.-K. i T. K.. Dlatego nieprzekonywujące i niewystarczające jest wyjaśnienie tej kwestii przez organ I instancji. Jednocześnie niezrozumiałe jest dlaczego jednych właścicieli nieruchomości sąsiednich wobec działek inwestycyjnych uznano za strony postępowania, a właścicieli innych działek sąsiednich (skarżących) nie uznano za strony postępowania. Kwestia ta wymaga jednoznacznego wyjaśnienia przez organ tym bardziej, że organ twierdził, że obszar oddziaływania inwestycji mieści się w całości na terenie inwestycji.

Reasumując, skarżący z opisanych wyżej przyczyn, mają status strony w przedmiotowym postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę, co skutkuje przyjęciem, że zaistniała przesłanka określona w art.145 § 1 pkt 4 k.p.a.

W świetle powyższego na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną zaprezentowaną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu oraz wyda decyzję zgodną z katalogiem rozstrzygnięć podejmowanych w ramach postępowania wznowieniowego.