Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3449/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 w zw. z art. 45, art. 44
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Marek Olejnik, Protokolant Joanna Legieć, po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. sp. j. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 4052/14 w sprawie ze skargi P. sp. j. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 10 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. sp. j. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 2 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 4052/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. sp. j. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 10 listopada 2014 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Stan sprawy sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił następująco:

Pismem z 7 lipca 2014 r. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z 22 kwietnia 2014 r. nr [...], obejmującego podatek od towarów i usług za kwiecień 2009 r. w kwocie 58.558 zł.

Postanowieniem z 5 sierpnia 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W jego ocenie, Skarżąca nie wykazała, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.

W zażaleniu na to postanowienie Skarżąca powołała się na niedoręczenie jej wspólnikom tytułu wykonawczego z 22 kwietnia 2014 r.

Postanowieniem z 10 listopada 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowienie organu egzekucyjnego utrzymał w mocy. Wyjaśnił, że o uchybieniu terminu do złożenia zarzutów można mówić, jeżeli termin ten rozpoczął swój bieg. Termin do wniesienia zarzutów biegnie od daty prawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, takie też było doręczenie Skarżącej przesyłki zawierającej zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z 30 kwietnia 2014 r. oraz odpis tytułu wykonawczego z 22 kwietnia 2014 r., nadanej na jej adres 7 maja 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej powołał się na art. 44 i art. 45 k.p.a. Stwierdził, że z powodu niemożności doręczenia, po raz pierwszy awizowano przesyłkę 13 maja 2014 r., a powtórne awizo pozostawiono 21 maja 2014 r. Z adnotacji pracownika poczty wynika, iż przesyłkę pozostawiono w [...], a informację o tym umieszczono w skrzynce pocztowej adresata. Przesyłkę zwrócono nadawcy 28 maja 2014 r. z adnotacją "Zwrot po upływie terminu podjęcia". Spełnione zatem zostały przesłanki doręczenia wynikające z art. 44 § 1-4 k.p.a. Wprawdzie Skarżąca podkreśla, iż nie otrzymała należytej informacji (awiza), ale odpowiedź Poczty Polskiej tego nie potwierdza (pismo z 10 września 2014 r.). Tym samym doręczenie Skarżącej tytułu wykonawczego było zgodne z prawem i wywarło skutek w postaci domniemania doręczenia, czego ona nie kwestionuje. Odnosząc się do przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, Dyrektor Izby Skarbowej zgodził się z organem egzekucyjnym, że na Skarżącej ciąży obowiązek zorganizowania działalności w sposób umożliwiający doręczanie jej korespondencji. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej Skarżąca nie dochowała należytej staranności w dbałości o swoje interesy, ponieważ nie zabezpieczyła należycie w swoim zakresie sposobu odbioru kierowanej do niej korespondencji, w tym także urzędowej. Fakt, że tytuł wykonawczy doręczono Skarżącej w trybie doręczenia zastępczego, sam w sobie nie może sobie stanowić podstawy do przywrócenie uchybionego terminu.

W skardze złożonej na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 w zw. z art. 45 i art. 44 k.p.a. przez nieuzasadnioną odmowę przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

W odpowiedzi na skargę dyrektor izby skarbowej wniósł o oddalenie skargi.

Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że Skarżąca nie wykazała żadnej okoliczności, która dowodziłaby, iż nie mogła ona w terminie wnieść zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, w szczególności zaś nie wykazała, że uchybienie temu terminowi spowodowane było niezawinionym przez nią brakiem wiedzy o nadejściu przesyłki i możliwości jej odbioru w placówce pocztowej. Skarżąca nie wskazała żadnej okoliczności, która świadczyłaby o tym, że nie mogła zapoznać się z kierowanymi do niej powiadomieniami oraz odebrać przesyłki zawierającej odpis tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych, a w rezultacie – w terminie złożyć zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Spółka zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2) P.p.s.a. naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. "art. 145 § 1 lit. c)" w związku art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia dyrektora izby skarbowej, które zostało wydane z naruszeniem:

- art. 58 § 1 w zw. z art. 45 oraz art. 44 k.p.a. poprzez nieprawidłową wykładnię skutkującą błędnym zastosowaniem w sprawie ww. przepisów,

- art. 6 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady wyrażonej w przepisie;

- art 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady wyrażonej w przepisie.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest w stopniu oczywistym pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

Jak stanowi art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Kwalifikowane wymogi formalne skargi kasacyjnej unormowane w art. 174 - art. 176 P.p.s.a, wiążą się z tym, że ten środek zaskarżenia nie tylko inicjuje postępowanie przed sądem administracyjnym drugiej instancji, ale także wyznacza jego merytoryczny zakres. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 P.p.s.a.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1.03.2017 r. (II FSK 3133/16), “w przypadku skargi kasacyjnej – będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia – czytelność sformułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym faktem wniesienia tego pisma (jak w przypadku skargi czy zażalenia), ale także z jego treścią. Określenie podstaw zaskarżenia, wymienionych w art. 174 P.p.s.a., sprecyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienie w drodze racjonalnej argumentacji prawniczej, determinuje bowiem zakres zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym, co w konsekwencji wpływa na zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego".

Powyższe uwagi są konieczne, gdyż sposób sformułowania rozpoznawanej skargi kasacyjnej wyraźnie odbiega od uregulowanego w przepisach ustawy oraz ugruntowanego w praktyce sądowoadministracyjnej wzorca, istotnie utrudniając bądź uniemożliwiając Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne odniesienie się do podniesionych w niej zarzutów.

Przede wszystkim zwrócić należy uwagę na fakt, że autor skargi kasacyjnej powołał w niej ogólne przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 6, art. 8 tej ustawy. Zarzucając ich naruszenie w toku kontroli sądowoadministracyjnej, kasator przedstawił jedynie lakoniczną argumentację, sprowadzającą się w istocie do samej tylko sugestii, że w postępowaniu egzekucyjnym naruszono zasady unormowane w wymienionych powyżej przepisach, a sąd administracyjny pierwszej instancji uchybień tych nie dostrzegł. Jak wskazano powyżej, uzasadnienie zarzutów kasacyjnych musi być oparte na racjonalnej argumentacji prawniczej, sprowadzającej się najczęściej do ukazania rozbieżności pomiędzy zaistniałymi zdarzeniami procesowymi czy materialnoprawnymi a konkretnymi normami prawnymi, stanowiącymi wzorzec normatywny w toku kontroli legalności. Należy przy tym podkreślić, że spełnienie przez skargę kasacyjną wspomnianych powyżej rygorów, jest szczególnie istotne w przypadku, gdy kasator zarzuca naruszenie norm o charakterze zasad, ze względu na ogólny charakter tego rodzaju przepisów. W takim wypadku konieczne jest precyzyjne wykazanie konkretnych okoliczności procesowych, skutkujących naruszeniem zasad ogólnych. Wniesiony środek zaskarżenia nie spełnia tych kryteriów, bowiem uzasadnienie zarzutów naruszenia zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego sprowadza się wyłącznie do gołosłownego wskazania na zaistniałe uchybienia. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł w ogóle poddać tych zarzutów pod merytoryczne rozpoznanie.

Chybione są natomiast zarzuty naruszenia art. 58 § 1 w zw. z art. 45 oraz art. 44 k.p.a. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Na mocy generalnego odesłania zawartego w powyższym przepisie, w razie uchybienia terminów procesowych w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się przepisy k.p.a. dotyczące przywrócenia terminu. Uprawnienie do przywrócenia terminu przewiduje art. 58 k.p.a., który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§2).

Jak słusznie zauważył sąd administracyjny pierwszej instancji, Skarżąca zajmuje niespójne stanowisko, podnosząc jednocześnie, że nie otrzymała informacji (tzw. awizo) o pozostawieniu przesyłki zawierającej odpis tytułu wykonawczego w placówce pocztowej, z drugiej zaś utrzymując, że doręczenie było skuteczne. "...niepozostawienie awizo w miejscu określonym w art. 44 § 2 k.p.a. oznacza, że doręczenie jest wadliwe, a tym samym nie może być uznane za skuteczne. Gdyby więc przyjąć, iż doszło do takiego naruszenia przepisów o doręczaniu korespondencji przez organ egzekucyjny, konsekwentnie należałoby uznać, że nie doszło do doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, a tym samym nie rozpoczął biegu termin na zgłoszenie zarzutów egzekucyjnych. W takiej zaś sytuacji wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do ich złożenia byłby bezprzedmiotowy" (por. str. 5 pisemnych motywów zaskarżonego wyroku).

Poza wskazanymi powyżej argumentami, które podważają sens składania wniosku o przywrócenie terminu, Skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia jakichkolwiek okoliczności, które czyniłyby zasadnym przywrócenie uchybionego terminu procesowego. Trafna jest konstatacja sądu administracyjnego pierwszej instancji, że "Skarżąca nie wskazała żadnej okoliczności, która dowodziłaby, że nie mogła ona w terminie złożyć zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, w szczególności zaś nie wykazała, iż uchybienie temu terminowi spowodowane było niezawinionym przez nią brakiem wiedzy o nadejściu przesyłki i możliwości jej odbioru w placówce pocztowej" (str. 7 uzasadnienia).

Ponieważ żaden z zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej nie okazał się trafny, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., skargę tę oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zgodnie z art. 204 pkt 1 tej ustawy.