Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 93/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Zdrowia~Minister Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 149 par 1 i par 1a w zw. z art. 141 par 4 oraz art. 153, art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: w zw. z art. 7, art. 77 par 1, art. 80, art. 107 par 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski Protokolant asystent sędziego Olga Malicka po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 października 2022 r. sygn. akt II SAB/Sz 231/22 w sprawie ze skargi K.N. na bezczynność Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Szczecinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Sz 231/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na skutek skargi K.N. (skarżący) na bezczynność Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą w Szczecinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, stwierdził, że Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą w Szczecinie dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt I), umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą w Szczecinie do rozpoznania wniosku K.N. z dnia 1 sierpnia 2022 r. – w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego odpisu wyroku wraz z aktami sprawy (pkt II) oraz zasądził od Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą w Szczecinie na rzecz skarżącego K.N. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt III). W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Pismem z 1 sierpnia 2022 r. skarżący złożył wniosek o udzielenie informacji publicznej do Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Wojewódzkiego Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia przez udostępnienie mu danych lub kopii dokumentów dotyczących finansowania przez NFZ świadczeń zdrowotnych Szpitala Powiatowego w Sławnie, jakie wpłynęły do NFZ ze szpitala i za jakie szpital ten pobrał środku publiczne od NFZ w zakresie swojej działalności:

1. nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej za okres 15-25 lipca 2020 r.;

2. oddziału chorób wewnętrznych za okres 19-21 lipca 2020 r..

Skarżący domagał się wydania ww. informacji z podaniem: oznaczenia numeru księgi głównej świadczeniobiorców; daty przyjęcia i wypisu świadczeniobiorców lub udzielanych świadczeń medycznych "na każdym z ww."; kodów rozpoznania zasadniczego i współistniejącego wg ICD-10; wykonanych procedur z ICD-9; ilości wypisanych recept; ilości zapisanych skierowań do leczenia w innych jednostkach szpitalnych.

11 sierpnia 2022 r. organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na złożony wniosek, wyjaśniając, że:

1. świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej rozliczane są w formie miesięcznego ryczałtu. Szpital Powiatowy w S. za lipiec 2020 r. otrzymał ryczałt w wysokości 131.736,70 zł ;

2. profil - choroby wewnętrzne - wchodzi w skład systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej i finansowany jest w formie ryczałtu. Ryczałt ww. szpitala za lipiec 2020 r. wynosił 1.418.784,33 zł. Sposób ustalania ryczałtu dla wszystkich profili wchodzących w skład systemu określa rozporządzenie Ministra Zdrowia. Aktualne profile systemu zabezpieczenia oraz świadczenia możliwe do realizacji w ramach tych profili publikowane są na stronie organu w zakładce strona główna/Dla pacjenta/Leczenie/Gdzie się leczyć/Wojewódzka sieć szpitali https://www.nfz-szczecin.pl/dla_ news1313 wojewódzka_siec_szpiatli.htm. Wartości umów dostępne są na stronie https://www.nfz.gov.pl/0-nfz/informator-o-zawartych umowach/.

Organ podał, że wniosek w pozostałej części nie dotyczy informacji publicznej. Księga główna zwana księgą choroby jest indywidualną dokumentacją medyczną. Tworzona jest w momencie przyjęcia do szpitala, zawiera informacje o przebiegu hospitalizacji od momentu przyjęcia do momentu zakończenia i wypisu ze szpitala. Informacje o świadczeniach udzielonych świadczeniobiorcom z podaniem numeru księgi głównej kwalifikują wnioskowaną informację do kategorii spraw prywatnych obejmujących dane wrażliwe. NFZ nie gromadzi dokumentacji medycznej pacjentów i nie posiada danych o wypisywanych receptach oraz skierowaniu pacjentów do leczenia w innych jednostkach.

Pismem z 16 sierpnia 2022 r. skarżący poinformował organ, że złożył skargę na bezczynność organu, gdyż nie udostępniono mu informacji w żądanym zakresie, tj. z podaniem: oznaczenia numeru księgi głównej świadczeniobiorców; daty przyjęcia i wypisu świadczeniobiorców lub udzielanych świadczeń medycznych na "każdym z ww."; kodów rozpoznania zasadniczego i współistniejącego wg ICD-10; wykonanych procedur z ICD-9. Skarżący podał, że uzyskał wcześniej taką informację od innego szpitala. Wskazał, że żądana informacja może zostać poddana anonimizacji.

19 sierpnia 2022 r. organ poinformował skarżącego, że udzielono mu informacji publicznej na złożony przez niego wniosek w dniu 11 sierpnia 2022 r. Organ podał, że dane w zakresie leczenia pacjentów – "częściowy nr ks. głównej z dokumentacją medyczną wraz z pozostałymi danymi przypisanymi do ww. w postaci wykonanych procedur medycznych dla tych świadczeniobiorców"- nie są informacja publiczną. Organ wskazał, że księga główna zawiera informacje o przebiegu hospitalizacji pacjenta od momentu przyjęcia do momentu jej zakończenia i wypisu ze szpitala. Informacje o świadczeniach oraz metody leczenia poszczególnych pacjentów stosowane w danej placówce leczniczej nie mogą stanowić informacji publicznej. Taka informacja nie mieści się w żadnej z przykładowych kategorii informacji publicznej, do których odwołuje się art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej, ponieważ istotą leczenia jest indywidualne podejście do pacjenta. Ponadto, zdaniem organu, uzyskanie informacji na temat własnego leczenia można uzyskać, składając wniosek w trybie art. 192 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. NFZ na żądanie świadczeniobiorcy informuje go o udzielonych mu świadczeniach opieki zdrowotnej oraz kwocie środków publicznych wydatkowanych na sfinansowanie tych świadczeń.

Pismem z 16 sierpnia 2022 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność organu wobec nieudzielenia mu informacji publicznej na złożony wniosek z 1 sierpnia 2022 r. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji w terminie 7 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że w skardze nie zostały podniesione zarzuty co do braku wypowiedzi organu w zakresie części żądania wniosku dotyczącej ilości wypisanych recept oraz ilości zapisanych skierowań do leczenia w innych jednostkach szpitalnych, co do której organ wskazał, że nie posiada ww. informacji z uwagi na to, że stanowią one część dokumentacji medycznej, którą dysponuje jednostka udzielająca świadczeń zdrowotnych. W ocenie Sądu, ww. okoliczność nie jest sporna, gdyż w tym zakresie organ udzielił skarżącemu odpowiedzi pismem w sposób poprawny.

Dalej Sąd I instancji wskazał, że organ udzielił też informacji co do wysokości przyznanego szpitalowi miesięcznego ryczałtu za lipiec 2021 r. za świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej oraz miesięcznego ryczałtu za lipiec 2021 r. dotyczącego świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie chorób wewnętrznych, zatem sporne pozostaje żądanie wydania informacji dotyczącej oznaczenia numeru księgi głównej świadczeniobiorców; daty przyjęcia i wypisu świadczeniobiorców lub udzielanych świadczeń medycznych na każdym z ww. świadczeń; kodów rozpoznania zasadniczego i współistniejącego wg ICD-10; wykonanych procedur z ICD-9.

Sąd I instancji wskazał na przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1285 ze zm.), dalej "u.ś.o.z.f.ś.p.", wyjaśniając, że dyrektor oddziału wojewódzkiego NFZ jest organem obowiązanym do udzielenia informacji publicznej w świetle art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej "u.d.i.p.". Następnie WSA w Szczecinie wywiódł, że skoro bezczynność organu na tle przepisów u.d.i.p. ma miejsce także wówczas gdy pismo będące odpowiedzią na wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest fragmentarycznym, niepełnym odniesieniem się do żądanych przez wnioskodawcę informacji i tym samym nie wyczerpuje zakresu żądań wniosku, to należy przyjąć, że mamy do czynienia z bezczynnością adresata wniosku w części, w jakiej zakres udzielonej informacji publicznej nie pokrywa się z zakresem żądanej informacji. Na równi bowiem z niepodjęciem przez organ określonych czynności względem wniosku o udostępnienie informacji publicznej należy traktować udzielenie wnioskodawcy informacji innej niż ta, której oczekiwał, a także przedstawienie informacji niebędącej pełną odpowiedzią na wniosek zainteresowanego lub też wręcz nieadekwatnej do treści wniosku.

Zdaniem Sądu I instancji analiza wniosku skarżącego wskazuje, że żąda on udostępnienia danych lub kopii dokumentów dotyczących udzielonych przez szpital świadczeń zdrowotnych finansowanych przez NFZ, jakie szpital złożył do organu w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej za okres 15 – 25 lipca 2020 r. oraz świadczeń zdrowotnych udzielonych na oddziale chorób wewnętrznych tego szpitala za okres 19 - 21 lipca 2020 r. wraz z oznaczeniem numeru księgi głównej świadczeniobiorców, daty przyjęcia i wypisu świadczeniobiorców lub udzielanych świadczeń medycznych na każdym z ww. świadczeń, kodów rozpoznania zasadniczego i współistniejącego wg ICD-10 oraz wykonanych procedur z ICD-9. Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, iż skarżący nie domagał się podania danych osobowych pacjentów.

W ocenie Sądu, organ nie udzielił skarżącemu odpowiedzi na złożony wniosek zgodnie z przepisami u.d.i.p., a zatem pozostaje on w bezczynności. WSA w Szczecinie wskazał, że udzielona przez organ informacja z 11 sierpnia 2022 r., choć z zachowaniem terminu z art. 13 u.d.i.p. nie była pełna z uwagi na niedokładne przeanalizowanie treści wniosku.

Zdaniem Sądu I instancji z akt sprawy wynika, żę organ udzielił informacji co do wysokości przyznanego szpitalowi miesięcznego ryczałtu za lipiec 2021 r. za świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej oraz miesięcznego ryczałtu za lipiec 2021 r. dotyczącego świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie chorób wewnętrznych. Jednakże informacja ta nie była przedmiotem wniosku skarżącego. Skarżący domagał się udostępnienia danych lub kopii dokumentów złożonych przez szpital do NFZ w zakresie wyżej opisanym. Powołując się na wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 czerwca 2014 r. o sygn. akt II SAB/Bk 22/14, Sąd wyjaśnił, iż informacją publiczną mogą być co do zasady dokumenty (lub dane) pochodzące od innego podmiotu – szpitala, a znajdujące się w posiadaniu organu.

Zdaniem Sądu, organ w pierwszej kolejności winien ustalić, czy jest w posiadaniu danych lub dokumentów, które są przedmiotem wniosku skarżącego. Jeśli organ takich danych nie posiada winien powiadomić o tym skarżącego pismem. Jeśli organ takimi danymi (dokumentami) dysponuje winien rozważyć, czy stanowią one informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Jeśli organ uzna, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, zawiadamia o tym skarżącego pismem. Gdy organ uzna, że żądana informacja stanowi informację publiczną, powinien udostępnić ją skarżącemu zgodnie z przepisami u.d.i.p., po rozważeniu czy jest to informacja prosta czy też informacja przetworzona z ewentualnym zastosowaniem anonimizacji dokumentów (danych). Udzielona odpowiedź winna być jasna i nie budzić wątpliwości co do zajętego stanowiska organu względem poszczególnych żądań strony zawartych we wniosku.

Nadto WSA w Szczecinie wyjaśnił, iż okoliczność, że skarżący złożył do organu i innych podmiotów wnioski o udzielenie informacji publicznej nie ma znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy. Podnoszona przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczność, że wniosek o udzielenie informacji publicznej dotyczy leczenia skarżącego w konkretnym podmiocie leczniczym, nie wynika z akt sprawy.

Konkludując, Sąd wskazał, że mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a., orzekł, że organ pozostaje w bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym świadczy udzielenie skarżącemu odpowiedzi w terminie ustawowym, choć była ona niepełna. Ponadto Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego z 1 sierpnia 2022 r., poza częścią wniosku dotyczącą ilości wypisanych recept oraz ilości zapisanych skierowań do leczenia w innych jednostkach szpitalnych, gdyż w tym zakresie organ udzielił stosownej informacji – w terminie 14 dnia od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się organ i w skardze kasacyjnej zarzucił mu:

1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 149 § 1 i § 1a w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 153 p.p.s.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia wyroku niezgodnego z sentencją orzeczenia, co czyni wyrok w sprawie niewykonalnym;

2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., art. 107 § 1 k.p.a. i art. 10 ust. 1 u.d.i.p. poprzez pominięcie dowodów znajdujących się w aktach sprawy i brak porównania wniosku skarżącego z dnia 1 sierpnia 2022 r. z wnioskiem skarżącego z dnia 18 sierpnia 2022 r., w celu ustalenia, iż de facto sprowadzają się do uzyskania informacji przez skarżącego o własnym leczeniu w konkretnym podmiocie leczniczym, a nie uzyskania informacji publicznej, co wynika z akt sprawy.

W oparciu o przytoczone zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w całości i o rozpoznanie skargi w trybie art. 188 p.p.s.a., ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Ponadto skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, oświadczając jednocześnie, iż zrzeka się rozprawy i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego przez pełnomocnika w postępowaniu według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wskazał, że skarga kasacyjna organu co do zasady jest zasadna - poza zaskarżeniem stwierdzonej bezczynności organu, która de facto trwa nadal - ale z innych przyczyn, albowiem WSA w Szczecinie całkowicie pominął argumentację jego skargi i pisma ją uzupełniającego. Zdaniem skarżącego WSA w Szczecinie orzekł wbrew obowiązującemu prawu, naruszając art. 7 i 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji europejskiej, co sprawia, że sprawa powinna zostać uchylona. Ponadto wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie i przysłanie mu linku do rozprawy zdalnej oraz o zniesienie kosztów postępowania kasacyjnego pomiędzy stronami.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skargach kasacyjnych jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Stopień skuteczności skargi kasacyjnej zależy od stopnia precyzji określenia jej zarzutów. Autor skargi kasacyjnej wyznacza bowiem zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy skargi kasacyjnej oraz jej uzasadnienie musi więc być precyzyjne z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Sąd ten nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych, czy też ich uzasadnienia. Obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest wskazanie, które przepisy prawa materialnego, i w jaki sposób, zostały naruszone, oraz które przepisy prawa procesowego zostały naruszone, i jaki to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest również powołany do uzupełniania ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych. Przesłanką skuteczności skargi kasacyjnej jest wykazanie, przez wnoszącego ten środek prawny, naruszenia prawa materialnego. W przypadku zarzutu naruszenia przepisów postępowania przesłanką skuteczności skargi kasacyjnej jest wykazanie zarówno istnienia stanu naruszenia przepisów postępowania, jak też (jednocześnie) wpływu na wynik sprawy oraz "istotności" wpływu tego naruszenia na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).

Przechodząc do rozważenia zasadności postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa procesowego, przypomnieć należy, że art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku. Zgodnie z dyspozycją przywołanej powyżej regulacji uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego, jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd pierwszej instancji przyjął, jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się, bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (vide uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, wyrok NSA z 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10). Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, dlaczego nie stwierdził czy stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, czy też przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a., nie wskazuje bowiem w sposób jednoznaczny podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia oraz nie zawiera jej wyjaśnienia. Wywody Sądu I instancji odnoszące się do stwierdzonych uchybień organu są lakoniczne, niekompletne, a przede wszystkim wewnętrznie sprzeczne, jak trafnie podnosi skarżący kasacyjnie organ.

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że po rozpoznaniu skargi na bezczynność w sprawach z zakresu informacji publicznej sąd, w zależności od wyniku dokonanej kontroli, może skargę oddalić lub uwzględnić, przy czym w przypadku rozbudowanych wniosków o udostępnienie informacji publicznej możliwe jest, w zależności od stanu faktycznego sprawy, jednoczesne uwzględnienie części skargi na bezczynność i jej oddalenie w pozostałej części. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi (w całości albo w części) sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części. Z kolei przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż "Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 (...): 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania". Wyrażenie stanowiska, iż w sprawie miała miejsce bezczynność, obliguje sąd do stwierdzenia, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa – w myśl bowiem art. 149 § 1a p.p.s.a.: "Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa". Odnotować również należy, iż zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 p.p.s.a., sąd może ponadto również orzec (z urzędu lub na wniosek strony) o wymierzeniu organowi grzywny (w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.) lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Tymczasem w analizowanej sprawie Sąd I instancji rozpatrując skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, stwierdził, iż będący przedmiotem tej skargi wniosek z dnia 1 sierpnia 2022 r. został w części opisanej na stronie 6 uzasadnienia załatwiony w sposób poprawny, gdyż organ udzielił skarżącemu informacji co do wysokości przyznanego szpitalowi miesięcznego ryczałtu za lipiec 2021 r. za świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, a także za świadczenia opieki zdrowotnej w zakresie chorób wewnętrznych, a nadto wskazał, iż nie posiada informacji w zakresie tej części wniosku, która dotyczy informacji o ilości wypisanych recept oraz ilości zapisanych skierowań do leczenia w innych jednostkach szpitalnych. Jednocześnie Sąd ten uznał, że udzielenie stronie skarżącej pismem z dnia 11 sierpnia 2022 r. odpowiedzi na wniosek dostępowy nastąpiło z zachowaniem terminu określonego w art. 13 u.d.i.p. (strona 8 uzasadnienia wyroku). Pomimo takich ustaleń WSA w Szczecinie nie zawarł w sentencji zaskarżonego wyroku rozstrzygnięcia odpowiadającego powyższym stwierdzeniom, ograniczając się do stwierdzenia, że organ "dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa" (pkt I sentencji) i umarzając postępowanie w zakresie zobowiązania do rozpoznania wniosku dostępowego z dnia 1 sierpnia 2022 r. (pkt II sentencji).

Ponadto Sąd I instancji na stronie 10 uzasadnienia wyroku zobowiązał organ do częściowego załatwienia wniosku z dnia 1 sierpnia 2022 r., formułując w tym zakresie wytyczne dla organu, pomimo że – jak to powyżej zaznaczono - w sentencji wyroku brak jest zobowiązania organu do takiego działania, a zamiast tego w punkcie II sentencji zawarte zostało rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania "w zakresie zobowiązania Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą w Szczecinie. do rozpoznania wniosku K.N. z dnia 1 sierpnia 2022 r. – w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego odpisu wyroku wraz z aktami sprawy". Sąd nie wskazał przy tym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ani podstawy faktycznej, ani podstawy prawnej tego rozstrzygnięcia. Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, iż podniesiony zarzut skargi kasacyjnej zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Ocena drugiego zarzutu skargi kasacyjnej byłaby w opisanej sytuacji przedwczesna.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie będzie związany oceną prawną przedstawioną w niniejszym wyroku i dokona ponownej analizy zaskarżonej czynności z uwzględnieniem wskazówek zawartych w niniejszym wyroku.

Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając, iż zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W istocie rzeczy bowiem w rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego, było wadliwe orzeczenie Sądu I instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Brak zatem dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu I instancji, kosztami postępowania kasacyjnego.