Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 2019/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Główny Geodeta Kraju
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 24 ust. 2a pkt 1, pkt 2, ust. 2b
journal: Dz.U. 2023 poz 1752
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 8 listopada 2023 r.nr GK-II.7721.197.2023 w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 3 listopada 2023r. nr GK-JI.7221.197.2023 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: PWINGiK bądź organ odwoławczy) - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 – dalej: K.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 – dalej: P.g.k)., po rozpatrzeniu odwołania Państwowego Gospodarstwa Wodnego - Wody Polskie - Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] od decyzji Starosty [...] z 7 września 2023 r. znak: G.660.9.1.2023 w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w zakresie działek ewidencyjnych o nr [...], [...], [...] położonych w obrębie U., jednostka ewidencyjna [...] – uchylił w całości zaskarżoną decyzję i odmówił aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu U. w jednostce ewidencyjnej [....], wnioskowanej przez K. G. (dalej: Skarżąca).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Skarżąca, pismem z 17 kwietnia 2023 r., określając się jako władający działkami o numerach [...], [...] oraz [...] w U., zwróciła się do Staroty z wnioskiem o:

aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla ww. nieruchomości, poprzez wykreślenie z ewidencji działki oznaczonej numerem [....] i wpis działek oznaczonych następującymi numerami: [....], [...], [...] - zgodnie z przedłożoną dokumentacją geodezyjną;

aktualizację informacji zawartych w ewidencji prowadzonej dla ww. nieruchomości poprzez wpis Skarżącej jako posiadacza samoistnego działek wymienionych powyżej o numerach: [...], [...],[...] oraz działek o numerach [...], [....].

W treści wniosku Skarżąca wskazała, że jest właścicielem działki nr [....], na której prowadzi działalność gospodarczą w zakresie hotelarstwa, a działki objęte wnioskiem położone są w sąsiedztwie tejże działki. Stwierdziła, że prowadząc działalność gospodarczą, włada w sposób samoistny działkami o numerach: [...], [...], [...], [...], [...] jak właściciel. Na potwierdzenie faktu samoistnego posiadania tych działek, wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków. W ocenie Skarżącej dokonanie wnioskowanej zmiany jest niezbędne dla odzwierciedlenia rzeczywistego i aktualnego stanu faktycznego, jaki obowiązuje na nieruchomości. Do wniosku dołączone zostało "opracowanie do celów prawnych" dla działki nr [...] włączone do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod identyfikatorem [....] zawierające "wykaz synchronizacyjny" oraz "wyrys synchronizacyjny".

W ramach postępowania administracyjnego wszczętego przez Starostę w sprawie aktualizacji danych zawartych w ewidencji, przeprowadzono rozprawę administracyjną oraz przesłuchano świadków, z zeznań których wynika, że Skarżąca prowadziła na przedmiotowych działkach prace związane z ich zagospodarowaniem, natomiast PGW Wody Polskie posiadają wymienione nieruchomości w rejestrze środków trwałych oraz zgłaszają do opodatkowania.

W piśmie z dnia 19 czerwca 2023 r. Skarżąca przedstawiła kolejne argumenty i dowody wskazujące, że wobec osób trzecich manifestuje swoje posiadanie samoistne oraz realizuje swoje władztwo względem przedmiotowych działek tak jak właściciel – liczne imprezy odbywające się na terenie nieruchomości, odbywają się za jej zgodą, a nie za zgodą kogokolwiek innego.

Przedstawiciel Państwowego Gospodarstwa Wodnego - Wody Polskie w piśmie RZ.RUM.2312.51.AD z dnia 21 lipca 2023 r., powołując się m.in. na umowę dzierżawy zawartą ze Skarżącą 6 listopada 2009 r. oraz zawartą w tym samym dniu ugodę w przedmiocie wysokości opłaty za bezumowne korzystanie z nieruchomości - wykazywał, że Skarżąca nie jest posiadaczem samoistnym, a jej wniosek jest bezzasadny.

Opisaną na wstępie decyzją z 9 września 2023 r. Starosta zaktualizował operat ewidencji gruntów i budynków w zakresie działek ewidencyjnych oznaczonych numerami [...], [...], [...] położonych w obrębie U., jednostka ewidencyjna [...], w ten sposób że:

1. Zmienia się wpis w jednostce rejestrowej nr [...], w której wykazano Skarb Państwa jako posiadacza samoistnego oraz Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [....] - Zarząd Zlewni [...] z siedzibą w [....] jako zarządcę w następujący sposób:

w nowej jednostce rejestrowej wpisuje się działki nr [...] o powierzchni 0,0388 ha, [...] o powierzchni 0,0369 ha oraz działki nr [....] o powierzchni 0,0968 ha, [...] o powierzchni 0,4269 ha wydzielone z działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,7101 ha, a jako posiadacza samoistnego spisuje się K. G.;

w jednostce rejestrowej nr [...] wpisuje się działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 0,1864 wydzieloną z działki nr [..] pozostawiając Skarb Państwa jako posiadacza samoistnego oraz Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] - Zarząd Zlewni [....] z siedzibą w [...] jako zarządcę.

2. Aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków dokonuje się na wniosek Strony i na podstawie opracowania geodezyjno-kartograficznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 28 marca 2023 r., oznaczonego numerem ewidencyjnym [...].

W odwołaniu od tej decyzji, Państwowe Gospodarstwo Wodne - Wody Polskie, wnosząc o uchylenie w całości decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzuciło naruszenie przepisu art. 24 P.g.k. oraz brak właściwych ustaleń w kwestii stanu prawnego nieruchomości. W treści odwołania zarzucono, że organ nie uwzględnił lub nieprawidłowo ocenił dokumenty zgromadzone w sprawie, dotyczące stanu prawnego nieruchomości, a także nie wziął pod uwagę specyficznego charakteru nieruchomości - rzeki [...] oraz jej brzegu.

Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie od decyzji organu I instancji, stwierdził, że jest ona obarczona wadami powodującymi konieczność jej uchylenia w całości oraz orzeczenia o odmowie dokonania wnioskowanych zmian. Odwołując się do art. 20 ust. 2 P.g.k. organ podkreślił, że w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:

właścicieli nieruchomości, a w przypadku:

nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,

gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania;

miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1.

Z kolei § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. 2023 poz. 745 - zwanego dalej rozporządzeniem e.g.i.b.) uściśla, że ewidencja obejmuje dane podmiotowe dotyczące:

a) właścicieli oraz przysługujących im wielkości udziałów albo samoistnych posiadaczy,

b) opisu prawa własności lub stanu posiadania osób, o których mowa w lit. a,

c) daty nabycia prawa własności,

d) informacji o dokumentach, które stanowiły podstawę opisu prawa własności albo stanu posiadania, o którym mowa w lit. b,

e) adresów zameldowania na pobyt stały albo siedziby podmiotów, o których mowa w lit. a.

Według § 29 rozporządzenia e.g.i.b., źródłami danych ewidencyjnych są:

materiały zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym;

wyniki pomiarów geodezyjnych lub oględzin;

dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach;

dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne.

W ocenie organu odwoławczego, stosownie do art. 20 ust. 2b P.g.k., wykazanie w ewidencji gruntów i budynków podmiotów, o których mowa w ust. 2 pkt 1 lit. b, może nastąpić w wyniku przeprowadzenia modernizacji tej ewidencji lub w ramach bieżącej jej aktualizacji, przeprowadzonej w drodze decyzji administracyjnej, przy czym zasady tej aktualizacji unormowane zostały w art. 24 ust. 2a-2c P.g.k. Z przepisów tych wynika, że aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu. W ramach pojęcia aktualizacji można dokonywać prostowania jak i usuwania danych błędnych, jednakże może się to odbywać wyłącznie w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych mają charakter oczywistych – w świetle zgromadzonych dokumentów - pomyłek. Zawarte w ewidencji gruntów i budynków informacje dotyczące uprawnień prawno-rzeczowych do nieruchomości, mają charakter wiadomości pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 29 rozporządzenia e.g.i.b.

Organ odwoławczy podkreślił, że organy geodezyjne nie mogą samodzielnie rozstrzygać o kwestiach dotyczących praw do dysponowania gruntem, budynkiem czy lokalem. Dlatego też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji, nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością.

Wszelkie zmiany danych ewidencyjnych powinny mieć charakter bezsporny. Obowiązek zamieszczania w ewidencji wyłącznie danych bezspornych, wyklucza samodzielne rozstrzyganie przez organ rejestrujący wszelkich kwestii związanych z prawem do nieruchomości.

Odnosząc się do przeprowadzonego postępowania organ odwoławczy podkreślił, że toczyło się ono przed organem I instancji na wniosek Skarżącej o dokonanie podziału działki nr [...] w U. na działki o numerach [...], [...] i [...] oraz o wykazanie Skarżącej, jako posiadacza samoistnego tych działek (a także dodatkowo - działek o numerach nr [...] i [...]).

Tymczasem według danych wykazanych w ewidencji gruntów i budynków (wypis dla jednostki rejestrowej [.....] - str. 9 akt sprawy), działki nr nr [...], [...] i [...] stanowią inne tereny zabudowane (Bi) oraz pastwiska trwałe (PsVI) i pozostają we władaniu samoistnym Skarbu Państwa, zaś zarząd nad nimi sprawuje Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] z siedzibą w [....].

Zgodnie z art. 239 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1478) oraz protokołów przekazania (str. 29-31) - obecnym zarządcą przedmiotowych działek, jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...]. Wobec wnioskodawcy postępowania nie ma wykazanych żadnych praw. Organ zauważył, że Skarżąca nie zarzucała żadnych błędów w odniesieniu do dotychczasowych zapisów ewidencyjnych, a jedynie podkreślała że, z uwagi na brak jakichkolwiek dokumentów (w szczególności ksiąg wieczystych - działka o numerze [...] nie ma urządzonej księgi wieczystej, a wykazy hipoteczne dla gm. kat. [...] zaginęły i do chwili obecnej nie zostały odnowione. Również działki numer [...], [...] nie mają urządzonych ksiąg wieczystych.) nie jest możliwe ustalenie właścicieli gruntów wchodzących w skład opisanej nieruchomości, wobec czego w ramach konieczności odzwierciedlenia rzeczywistego i aktualnego stanu faktycznego, jaki obowiązuje na nieruchomości – domagała się od organu prowadzący ewidencję gruntów i budynków, stwierdzenia, że włada ona w sposób samoistny działkami o numerach: [...], [...], [...], [...] i korzysta z gruntów oznaczonych ww. numerami jak właściciel i posiadacz samoistny - z wyłączeniem innych osób.

W tym stanie faktycznym organ odwoławczy stwierdził, że pomiędzy stronami istnieje spór, co do tego kto faktycznie włada przedmiotowymi działkami, gdyż każda ze stron sporu przedstawia swoje odmiennie racje i zarzuty. Odmówił zatem wdania się w rozstrzyganie sporu, podkreślając, że organy ewidencyjne nie są uprawnione do tego, aby rozstrzygać spory o naturze cywilnoprawnej. W sytuacji bowiem gdy władanie nieruchomością nie jest bezsporne, z uwagi na brak konsensusu pomiędzy podmiotem ewidencyjnym a wnioskodawcą - to bez rozstrzygnięcia tej kwestii w stosownym postępowaniu cywilnym, dokonanie żądanego wpisu w postępowaniu ewidencyjnym, naruszałoby istotę postępowania ewidencyjnego, które jest zależne od innych postępowań i trybów, zwłaszcza w przypadku konfliktu interesów podmiotów zainteresowanych. Podkreślił, że nie można od organu ewidencyjnego oczekiwać, aby rozstrzygnął spór dotyczący posiadania samoistnego nieruchomości, jako stanu faktycznego podlegającego reglamentacji prawnej na podstawie przepisów prawa cywilnego.

W tym stanie sprawy, organ odwoławczy uznał za niemożliwe, a także niecelowe, dokonywanie wnioskowanych zmian. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby występował jakikolwiek inny cel wykazanego w tym opracowaniu podziału, niż wydzielenie z otoczenia obszaru gruntów będących przedmiotem odrębnych praw (o czym mowa w § 7 ust. 1 oraz w § 13 ust. 1 rozporządzenia e.g.i.b.).

W skardze na powyższą decyzję, Skarżąca wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie:

- art. 6 w zw. z art. 7 i art. 8. w zw. z art. 75§1 w zw. z art. 77§1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez poczynienie błędnych interpretacji i ustaleń, sprzecznych z obowiązującym prawem, polegającym na uznaniu, że Skarżąca nie jest samoistnym posiadaczem wymienionych działek, podczas gdy materiał dowodowy zebrany w sprawie, bezspornie na to wskazuje.

- art. 20 ust. 2b w zw. z art. 24 ust. 2a pkt 2 P.g.k. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że aktualny stan prawny nie uzasadnia dokonania aktualizacji operatu ewidencyjnego, podczas gdy Skarżąca od wielu lat korzysta z działek i prowadzi na ich terenie działalność gospodarczą.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, wnosząc o jej uchylenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2024 roku Skarżąca podkreśliła, że posiada przedmiotową nieruchomość od 1997 r. a wieczyste użytkowanie odkupiła od A. w 2004 r. ( z aktu notarialnego załączonego do akt sprawy wynika, że nie dotyczy to działek będących przedmiotem niniejszego postępowania). Przez cały ten okres prowadziła tam działalność gospodarczą, zagospodarowała teren, prowadziła imprezy turystyczne, zawierała umowy z osobami trzecimi i opłacała media, podczas gdy ani Wody Polskie, ani ich poprzednik prawny nie interesowali się przedmiotową nieruchomością nawet w czasie powodzi, która kilkakrotnie nawiedziła ten teren. Podkreśliła, że nieruchomości objęte wnioskiem nie mają urządzonej księgi wieczystej, a zatem spełniony zostaje warunek zbadania przez organy ewidencyjne stanu posiadania i wpisania Skarżącej jako posiadacza samoistnego.

Zarzuciła również, że organ pojmuje kwestię bezsporności posiadania jako brak jakiegokolwiek- bezzasadnego nawet – sprzeciwu, podczas gdy z orzecznictwa wynikają inne wnioski.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.– dalej: P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Stan faktyczny sprawy został przez Organy ustalono w sposób właściwy, a więc zgodny z regulacjami art. 7, 77 i 80 K.p.a. Wobec tego, może stanowić przedmiot wyrokowania przez Sąd.

Przedmiotem rozpoznanej przez Sąd skargi Skarżąca uczyniła decyzję PWINGiK w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji oraz odmowy wprowadzenia zmian w operacie gruntów i budynków. Organ odwoławczy odmówił wprowadzenia żądanej przez Skarżącą zmiany w operacie ewidencji i budynków, polegających na wykreśleniu z ewidencji gruntów i budynków działki oznaczonym numerem [...] i wpisaniu działek oznaczonych numerami : [...], [...], [...] – zgodnie z przedłożoną dokumentacją geodezyjną, a także aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, poprzez wpis Skarżącej jako posiadacza samoistnego działek o numerach : [..], [...], [...] oraz [...], [...].

Zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 1 i 2 oraz ust. 2b P.g.k., aktualizacja operatu ewidencyjnego odbywa się z urzędu lub na wniosek, w drodze czynności materialno - technicznej lub w drodze decyzji administracyjnej.

Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi ewentualnie w celu ujawnienia nowych danych ewidencyjnych bądź wyeliminowania danych błędnych.

Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega zatem na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu. W ramach pojęcia aktualizacji można dokonywać prostowania jak i usuwania danych błędnych, jednakże może się to odbywać wyłącznie w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych mają charakter oczywistych - w świetle zgromadzonych dokumentów - pomyłek.

Zmiany, o jakich mowa wyżej, mogą dotyczyć nie tylko danych samych gruntów jak powierzchnia, przebieg granic, ale także danych podmiotów władających gruntami. Jest to konsekwencją art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a i b P.g.k., który nakazuje wykazać w ewidencji gruntów i budynków:

1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:

a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości

b) w przypadku gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Zawarte w ewidencji gruntów i budynków informacje dotyczące uprawnień prawno - rzeczowych do nieruchomości, mają charakter wiadomości pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 29 rozporządzenia e.g.i.b. Prowadzenie rejestru sprowadza się bowiem do odtworzenia stanu faktycznego i prawnego ujętych w nim nieruchomości.

Organy Służby Geodezyjnej i Kartograficznej mogą dokonywać czynności rejestrujących stany prawne ustalone w innym trybie lub w innych postępowaniach. Organy te z uwagi na brak wymaganych uprawnień, nie mogą samodzielnie rozstrzygać o kwestiach dotyczących praw do dysponowania gruntem, budynkiem czy lokalem. Dlatego też, poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością (zob. wyroki NSA z dnia 18 marca 1999 r., II SA 1728/98, z dnia 18 kwietnia 1999 r., II SA 1632/98, z dnia 20 sierpnia 1998 r., II SA 766/98, CBOSA).

Informacje znajdujące się w ewidencji gruntów i budynków mają charakter pochodny w stosunku do źródeł tych informacji wymienionych w §11 pkt 7, §12 pkt 1 lit. a-e i § 29 powołanego rozporządzenia e.g.i.b., co oznacza, że wszelkie zmiany danych ewidencyjnych powinny mieć charakter bezsporny.

Sąd podziela stanowisko zawarte w wyroku NSA z 19 października 2023r. I OSK 1418/22 zgodnie, z którym opisana wyżej regulacja prawna, dopuszczająca w ramach wyjątku wykazanie w ewidencji danych osób i jednostek organizacyjnych władających nieruchomościami w przypadku braku danych dotyczących właściciela, z uwagi na ową wyjątkowość oraz cywilnoprawny charakter posiadania wymaga przyjęcia, że ujawnienie w ewidencji podmiotu władającego nieruchomością jest dopuszczalne tylko w przypadku, gdy materiał dowodowy w sposób oczywisty wykazuje bezsporny stan faktyczny w zakresie osoby władającej konkretną nieruchomości (tak też wyrok NSA z 23 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2431/13). Ujawnienie w ewidencji podmiotu władającego nieruchomością jest dopuszczalne tylko w przypadku, gdy materiał dowodowy w sposób oczywisty wykazuje bezsporny stan faktyczny w zakresie osoby władającej konkretną nieruchomością.

Można to osiągnąć wyłącznie przez dokonywanie rejestracji danych w sposób przewidziany w rozporządzeniu. Obowiązek zamieszczenia w ewidencji wyłącznie danych bezspornych wyklucza samodzielne rozstrzyganie przez organ rejestrujący wszelkich kwestii związanych z prawem do nieruchomości (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r., sygn. I OSK 2174/15, CBOSA).

Odnosząc powyższe treści do okoliczności niniejszej sprawy, stwierdzić należy, iż organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego jak i materialnego, które skutkowałoby koniecznością uwzględnienia skargi. Ocena prawna tego organu jest adekwatna do okoliczności sprawy tj. wobec zgłoszonego żądania oraz ujawnionego w ewidencji stanu władania działkami.

Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego wynika, że pomiędzy stronami faktycznie powstał spór, co do tego, kto faktycznie włada nieruchomością. Skarżąca przedłożyła w toku postępowania szereg dokumentów, które mają potwierdzać jej racje i zarzuty, akcentując, że od wielu lat na zasadzie wyłączności korzysta z przedmiotowej nieruchomości, utrzymując ją w należytym porządku, zagospodarowując, opłacając należności za media oraz urządzając na niej wiele imprez turystycznych, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej - co świadczy o samoistnym posiadaniu tej nieruchomości, gdyż imprezy te odbywały się na terenie przedmiotowej nieruchomości wyłącznie za zgodą Skarżącej, nie zaś innego podmiotu. Zaakcentowała również, że inne podmioty – tj. Wody Polskie i ich poprzednik prawny - nie interesowały się stanem przedmiotowej nieruchomości, nawet podczas powodzi, które wystąpiły w tym terenie.

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Rzeszowie podkreśliło natomiast, że jest następcą prawnym aktualnie ujawnionego w ewidencji gruntów Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [....] - Zarząd Zlewni [...] z siedzibą w [....] i sprawuje zarząd nad przedmiotową nieruchomością, będącą w samoistnym władaniu Skarbu Państwa, gdyż nieruchomości te, po powstaniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie zostały przekazane w zarząd temu podmiotowi. Przedłożyło deklaracje podatkowe świadczące o zadeklarowaniu do opodatkowania podatkiem od nieruchomości za rok 2023 działek o nr ewid.: [...], [...] i [...], a także przedłożyło umowę dzierżawy z 6 listopada 2009 r. zawartą pomiędzy Skarżącą a Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej w [....] w przedmiocie dzierżawy działki oznaczonej numerem [....] (działki, z której w 2011 r. wydzielona została działka o numerze ewidencyjnym [...]) oraz ugodę zawartą w tej samej dacie, pomiędzy tymi samymi stronami, w przedmiocie ustalenia warunków bezumownego korzystania przez Skarżącą z działek [...], [...], [...], [...] w okresie od listopada 2006 r. do maja 2009 r. sugerując, że posiadanie przedmiotowego gruntu przez Skarżącą jest nadal posiadaniem zależnym.

Wobec powyższego, wbrew twierdzeniom Skarżącej, stan posiadania w przedmiotowej sprawie nie jest oczywisty, a twierdzenie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie nie jest gołosłowne ani pozbawione podstaw.

Skarżąca niewątpliwie wykazała, że prowadzi na przedmiotowych działkach szeroko zakrojoną działalność gospodarczą, polegającą na organizowaniu imprez turystycznych, co może świadczyć o samoistnym posiadaniu przedmiotowej nieruchomości. Jak sama jednak twierdzi, działalność tę prowadzi od wielu lat. Z akt sprawy wynika, że poprzednio tj. w latach 2009 - 2012 prowadziła tę samą działalność na podstawie umowy dzierżawy przedmiotowego gruntu tj. jako posiadacz zależny. Nie kwestionując, zawartego w treści skargi wywodu Skarżącej, co do tego że można samodzielnie zmienić sobie podstawę posiadania, Sąd zauważa, że okoliczność ta świadczy o istnieniu sporu pomiędzy stronami, co do charakteru owego posiadania, który nie podlega rozstrzygnięciu w postępowaniu rejestrowym.

Zaistniały spór, co do tego kto jest samoistnym posiadaczem przedmiotowej nieruchomości, wymaga rozstrzygnięcia przez sąd powołany do rozstrzygania sporów cywilnych.

Organy ewidencyjne nie mogły dokonać żądanej przez Skarżącą aktualizacji, gdyż nie są uprawnione do tego aby rozstrzygać spory o naturze cywilnoprawnej. W ocenie Sądu, w sytuacji gdy władanie nieruchomością nie jest bezsporne, z uwagi na brak konsensu pomiędzy podmiotem ewidencyjnym a wnioskodawcą, to bez rozstrzygnięcia tej kwestii w stosownym postępowaniu cywilnym, dokonanie takiego wpisu w postępowaniu ewidencyjnym, naruszałoby istotę postępowania ewidencyjnego, które - co wyżej podkreślono - jest zależne od wyników innych postępowań i trybów, zwłaszcza w przypadku konfliktu interesów podmiotów zainteresowanych. Innymi słowy, nie można od organu ewidencyjnego oczekiwać, aby rozstrzygnął spór, dotyczących posiadania samoistnego nieruchomości, jako stanu faktycznego podlegającego reglamentacji prawnej na podstawie przepisów prawa cywilnego (tak NSA w wyroku z 23 czerwca 2015 r., sygn. I OSK 2431/13, LEX).

Wobec tych argumentów nie można było dopatrzyć się w działaniach organu odwoławczego zarzucanych w skardze naruszeń prawa. Nie doszło do naruszenia art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b i 2b w zw. z art. 22 P.g.k. w związku z art. 336 k.c., skoro organy Służby Geodezyjnej i Kartograficznej, nie są uprawnione do wykazywania w ewidencji danych podmiotowych spornych. Jak już stwierdzono, zebrany w sprawie materiał dowodowy, był wystarczający do wydania decyzji o odmowie wprowadzenia do ewidencji żądanego przez Skarżącą wpisu.

Z tych przyczyn Sąd zobligowany był do oddalenia wszystkich zarzutów wniesionej skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Jednocześnie działając z urzędu WSA nie dostrzegł takich naruszeń prawa, które nakazywałyby wykorzystanie kompetencji kasacyjnych w postaci uchylenia decyzji PWINGiK lub stwierdzenia jej nieważności - art. 134 § 1 i 135 P.p.s.a.