Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 695/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 29 ust. 1 pkt 5, art. 30 ust. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
article: att. 5 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1469
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Wojewody z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru budowy biologicznej oczyszczalni ścieków I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej M.S. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dnia [...] sierpnia 2023 r. M.S. zgłosiła Staroście budowę biologicznej oczyszczalni ścieków Bio Solid 8 o wydajności 1,2 m³ na dobę z integralnym zbiornikiem na ścieki oczyszczone i wbudowaną pompą przyłączoną do budynku mieszkalnego jednorodzinnego, na działce o numerze ewidencyjnym [...]. Z opisu robót budowlanych wynika m.in., iż oczyszczone ścieki będą wypompowywane pojazdem asenizacyjnym lub wykorzystywane do podlewania roślin w biohydrofitowym poletku roślinnym.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] Starosta na podstawie m.in. art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 682 ze zm., dalej w skrócie p.b.) wniósł sprzeciw w sprawie powyższego zgłoszenia robót budowlanych, z uwagi na stwierdzoną niezgodność zamierzenia budowlanego z ustaleniami zawartymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego – uchwale Rady Gminy nr XXXII/240/13 z dnia 9 października 2013 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy.

Jak wyjaśnił Starosta, zgodnie z niniejszym planem obszar inwestycji znajduje się w zakresie terenów oznaczonych symbolami od 133R do 197R. Obsługę w zakresie infrastruktury technicznej dla tych terenów zawarto w ustaleniach §2 ust. 10. W przypadku odprowadzania ścieków komunalnych ustalono szczelne zbiorniki bezodpływowe, z wykluczeniem przydomowych oczyszczalni ścieków, do czasu realizacji systemu kanalizacji sanitarnej. Z uwagi na powyższe, organ wniósł sprzeciw zgodnie z treścią art. 30 ust. 6 p.b.

Po wniesieniu przez M.S. odwołania, decyzją z dnia [...] października 2023 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy powyższą decyzję Starosty.

W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, iż obowiązkiem organu administracji architektoniczno-budowlanej jest sprawdzenie zgodności zamierzenia z warunkami określonymi w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego bez względu na to, czy jego zapisy mogą kolidować z rozwiązaniami przyjętymi w ustawach. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego powszechnie obowiązującym na objętym nim terenie. Z uwagi na zasadę pewności prawa stwierdzić należy, że dopóki zapisy te obowiązują wiążą one zarówno organ administracji architektoniczno-budowlanej jak i inwestora. Konstytucja w art. 64 ust. 3 dopuszcza możliwość ograniczenia prawa własności w drodze ustawy. Taką ustawą na mocy, której prawo własności zostaje ograniczone w zakresie swobodnego wyboru zagospodarowania nieruchomości jest ustawa o planowaniu i zagospodarowania przestrzennym, na mocy której uwalane są miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z przyjętą hierarchią akty prawa miejscowego ustępują rangą m.in. rozporządzeniom i ustawom. Niemniej jednak dopóki niezgodny z prawem przepis funkcjonuje w planie miejscowym, to jest on wiążący do czasu wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Na terenie inwestycji obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą Rady Gminy Nr XXXII/240/13 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy. W zakresie ustaleń funkcjonalno-przestrzennych dotyczących zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, ochrony środowiska, przyrody, krajobrazu kulturowego, dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz zasad kształtowania przestrzeni publicznych § 2 ust. 4 pkt 4 lit. g) ustala się zakaz realizacji przydomowych oczyszczalni ścieków przedstawianych na etapie uchwalania planu. Zapis ten wynika ze wskazań Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska przedstawionych na etapie opiniowania i uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W zakresie ustaleń dotyczących infrastruktury technicznej §2 ust. 10 planu ustala się odprowadzanie ścieków komunalnych do szczelnych zbiorników bezodpływowych, z wykluczeniem przydomowych oczyszczalni ścieków, do czasu realizacji systemu kanalizacji sanitarnej.

Z treści art. 30 ust. 6 pkt 2 p.b. wynika natomiast, że organ ma obowiązek wnieść sprzeciw, jeżeli budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Stwierdzenie użyte w tym przepisie oznacza, że sprzeciw ten wnoszony jest obligatoryjnie w przypadku niezgodności zamierzenia inwestycyjnego z obowiązującym planem miejscowym, a decyzja ta pozbawiona jest elementu uznania administracyjnego. Powyższe skutkuje tym, że na terenie objętym przypisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, na terenie działki nr ewid. [...] nie została dopuszczona możliwość budowy przydomowych oczyszczalni ścieków.

Na powyższą decyzję Wojewody M.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W uzasadnieniu skargi powołała się m.in. na treść art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 wrzesnia 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1469, dalej w skrócie u.c.p.g.). Zgłaszana budowa pojedynczego systemu oczyszczania ścieków jest zgodna z dyrektywą Unii Europejskiej oraz przepisem art. 83 ust 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Oczyszczalnia Bamar Tech Bio Solid 8 spełnia odpowiednie normy, do wniosku dołączone zostały potwierdzające to protokoły. Ścieki na wypływie z tej oczyszczalni są oczyszczone w dziewięćdziesięciu kilku procentach, więc są czystsze niż woda opadowa czy płynąca w pobliskiej rzece. Interpretacja zapisów planu zagospodarowania przestrzennego jest w tym względzie nieuprawniona i prowadzi do naruszenia prawa własności. Nie można narzucać inwestorowi rozwiązań w zakresie sposobu odprowadzania ścieków, jeżeli proponowane przez niego metody nie są sprzeczne z ustawą i normami. Zbieranie ścieków do zbiornika szczelnego i wywożenie go pojazdem asenizacyjnym wiąże się z ryzykiem niekontrolowanego wycieku, co będzie wielokrotnie bardziej szkodliwe niż wypływ z oczyszczalni ścieków oczyszczonych. Po za tym ścieki trafią do miejskiej oczyszczalni ścieków, gdzie są o kilkadziesiąt procent mniej oczyszczone, a w konsekwencji i tak trafią do gruntu. Jak wynika z art. 74 Konstytucji RP, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpieczeństwa ekologicznego, a przydomowe oczyszczalnie ścieków zapewniają taki sam poziom ochrony środowiska, co zbiorowe oczyszczalnie ścieków, a niestety nie można tego powiedzieć o szambach. Ponadto od 1 maja 2004 r. nie powinno się już nawet udzielać pozwoleń na wykonywanie zbiorników bezodpływowych, a na takie rozwiązanie skarżąca dostała wcześniej pozwolenie na budowę. Wymuszenie przez administrację na inwestorze rezygnacji z budowy jakiekolwiek przydomowej oczyszczalni ścieków na rzecz szamba w odniesieniu do zapisów unijnych jest wobec tego niezrozumiale. Naciskanie do gromadzenia ścieków w zbiorniku bezodpływowym w porównaniu do przydomowej oczyszczalni powoduje konieczność ponoszenia dodatkowych nakładów eksploatacyjnych na wywóz nieczystości. Zbiornik oczyszczalni ścieków jest również zbiornikiem szczelnym i zlokalizowany będzie w tym samym miejscu, co zbiornik szczelny określony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, więc zakaz jest dla skarżącej niezrozumiały. Również orzecznictwo sądowe jednoznacznie wskazuje na możliwość uzyskania pozwolenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków na terenach objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Reasumując, budowa przydomowej oczyszczalni ścieków podyktowana jest brakiem sieci kanalizacyjnej oraz brakiem określenia terminu jej powstania. Powstanie sieci kanalizacyjnej w dalekiej przyszłości w sąsiedztwie działki skarżącej nie wyklucza możliwości podłączenia się do niej. Za budową przydomowej oczyszczalni ścieków przemawiają względy ekonomiczne i ekologiczne. Plan miejscowy jest natomiast niezgodny z u.c.p.g.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. W myśl cytowanego art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, natomiast skarżąca w terminie 14 dni od daty zawiadomienia o tym fakcie nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Stosownie do treści art. 29 ust. 1 pkt 5 p.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m³ na dobę. Takie też zamierzenie budowlane objęte zostało zgłoszeniem skarżącej z dnia [...] sierpnia 2023 r., wystosowanym wobec Starosty. Sprzeciw Starosty od tego zgłoszenia został natomiast wniesiony w oparciu o treść art. 30 ust. 6 pkt 2 p.b., w myśl którego organ administracji architektoniczno-budowlanej wnosi sprzeciw, jeżeli budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy. Wojewoda orzekający w sprawie jako organ odwoławczy zgodził się z rozstrzygnięciem Starosty, utrzymując w mocy jego decyzję. W swoich rozstrzygnięciach organy wzięły pod uwagę również treść § 2 ust. 10 pkt 2 lit. a) uchwały nr XXXII/240/13 Rady Gminy z dnia 9 października 2013 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy (opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Województwa z 2013 r. pod poz. 2155) stanowiącego, iż w zakresie ustaleń dotyczących infrastruktury technicznej ustala się odprowadzenie ścieków komunalnych – do szczelnych zbiorników bezodpływowych, z wykluczeniem przydomowych oczyszczalni ścieków, do czasu realizacji systemu kanalizacji sanitarnej. Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1478 – w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji) w art. 16 pkt 61 lit. a) definiuje przy tym ścieki m.in. jako wody zużyte na cele bytowe lub gospodarcze.

Przechodząc do wyjaśnienia motywów uwzględnienia skargi w niniejszej sprawie, należy przytoczyć treść art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. – w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W myśl tego przepisu właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

W tym miejscu należy również zwrócić uwagę na treść § 2 ust. 4 pkt 4 lit. g) przywołanej wyżej uchwały Rady Gminy z dnia 9 października 2013 r., zgodnie z którym w zakresie ustaleń funkcjonalno-przestrzennych dotyczących zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, ochrony środowiska, przyrody, krajobrazu kulturowego, dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz zasad kształtowania przestrzeni publicznych ustala się zakaz realizacji przydomowych oczyszczalni ścieków.

Organy orzekające w sprawie, dokonując oceny zgodności zamierzenia budowlanego z postanowieniami planu miejscowego ograniczyły się do bezpośredniego porównania rozwiązań zawartych w zgłoszeniu z założeniami przyjętymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wprawdzie jak wynika z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 977 ze zm.) władztwo planistyczne, pod pojęciem którego rozumie się kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej, w tym uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, na terenie gminy należy do gminy, jednakże przyznanie gminie władztwa planistycznego nie oznacza, iż sposób oraz tryb kształtowania ładu przestrzennego pozostawiony został wyłącznemu uznaniu gminy. Nie można zapominać, iż uchwała rady gminy o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego stanowi akt prawa miejscowego, który jak to wynika z treści art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, jest źródłem prawa. Jego obowiązywanie jest ograniczone pod względem terytorialnym – do obszaru gminy. Uchwała taka, jako akt podjęty w ramach upoważnienia ustawowego, udzielonego gminie do tworzenia aktów prawa miejscowego, musi respektować postanowienia innych aktów prawnych powszechnie obowiązujących, czyli ustaw oraz wydanych na ich podstawie aktów wykonawczych (por. wyrok WSA w Łodzi z 9 września 2009 r., II SA/Łd 814/07, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę poszanowanie takie oznacza, iż wykładnia przepisów prawa miejscowego nie może dokonywać się w oderwaniu od zapisów innych aktów prawa powszechnie obowiązującego. Z przywołanego wyżej art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. wynika, że w sytuacji gdy sieć kanalizacyjna nie istnieje lub jej budowa jest techniczne lub ekonomicznie nieuzasadniona – wówczas właścicielowi nieruchomości przysługuje wybór między wyposażeniem nieruchomości w 1) zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych, 2) przydomową oczyszczalnię ścieków. Przy czym oba te urządzenia muszą spełniać wymagania określone w przepisach odrębnych.

W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że niedopuszczenie przez lokalnego prawodawcę w planie zagospodarowania przestrzennego budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, na które ustawodawca zezwala, pod warunkiem spełnienia określonych technicznych wymogów, nie da się pogodzić z racjonalnością stosowania prawa i jego funkcją (celem), którym jest, jeżeli chodzi o przepisy z dziedziny planowania przestrzennego, zapewnienie możliwości realizacji inwestycji z uwzględnieniem ładu przestrzennego, walorów architektonicznych i krajobrazowych, wymagań ochrony środowiska, ochrony zdrowia, bezpieczeństwa ludzi i mienia, walorów ekonomicznych przestrzeni, prawa własności, potrzeb interesu publicznego, wynikających z art. 1 ust. 2 u.p.z.p. (orzecznia NSA z 14 czerwca 2012 r., II OSK 472/11; z 3 października 2008 r., II OSK 1115/07; z 23 lipca 2009 r., II OSK 1221/08; z 3 grudnia 2009 r., II OSK 1894/08; z 9 czerwca 2010 r., II OSK 953/09, z 27 stycznia 2011 r., II OSK 83/10; z 13 stycznia 2017 r., II OSK 1092/15, z 3 października 2017 r., II OSK 2367/16, z 22 stycznia 2018 r., II OSK 1301/17). Określenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, iż na danym terenie przewidziano budownictwo mieszkaniowe, zaś do czasu docelowego rozwiązania gospodarki ściekowej poprzez budowę kanalizacji, ustalono możliwość budowy zbiorników bezodpływowych, nie może przesądzić o tym, że inwestorzy nie mają prawa do budowy technicznie odpowiedniej i w korzystniejszy sposób zapewniającej wymogi ochrony środowiska inwestycji, polegającej na budowie urządzeń stanowiących przydomowe oczyszczalnie ścieków. Ustawodawca przewidział bowiem dwie równorzędne możliwości wykonania obowiązku spoczywającego na właścicielu nieruchomości, który nie ma możliwości podłączenia swojej zabudowy do zbiorczej sieci kanalizacji sanitarnej, z założeniem, że odprowadzanie ścieków do przydomowej oczyszczalni ścieków może odbywać się jedynie warunkowo, po spełnieniu odrębnych wymagań (por. wyroki WSA w Krakowie z 18 maja 2017 r., II SA/Kr 231/17 oraz z 25 października 2017 r., II SA/Kr 853/17). Przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie mogą być rozumiane w sposób sprzeczny z treścią przepisów ustawowych, a więc nie mogą eliminować regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. (por. wyrok NSA z 13 czerwca 2018 r., II OSK 1734/16).

Należy również zwrócić uwagę, iż z przywołanego wyżej art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. wynika, że jedynie w przypadku, gdy przydomowa oczyszczalnia ścieków już istnieje, przyłączenie do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe. W sytuacji natomiast gdy oczyszczalni nie ma, istnieje obowiązek przyłączenia się do sieci kanalizacyjnej. Dopiero w przypadku, gdy jej budowa jest z przyczyn wskazanych w przepisie nieuzasadniona, korzysta się ze zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni. Stąd też w sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie, a więc w przypadku, gdy skarżąca dopiero zamierza zbudować oczyszczalnię, przyłączenie do sieci miałoby pierwszeństwo – o ile taka możliwość istnieje, zaś wybór innych możliwości (a więc zbiornika bezodpływowego nieczystości ciekłych lub przydomowej oczyszczalni ścieków bytowych) byłby wówczas naruszeniem zapisu rangi ustawowej (podobny pogląd zaprezentował WSA w Krakowie w wyroku z 25 września 2020 r., II SA/Kr 438/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). Pomysł ustawodawcy na rozwiązanie sytuacji kanalizacji sanitarnej idzie w parze z rozwiązaniami międzynarodowymi w tym zakresie (Dyrektywa Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r., Dz. Urz. WE L 135/40 z 30 maja 1991 r., dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych, tzw. "dyrektywa ściekowa") i wyznacza jednoznacznie pożądany kierunek. Z obowiązku podłączenia do sieci kanalizacyjnej zwalnia jedynie posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków. Fakt braku wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków w sytuacji, gdy istnieje sieć kanalizacyjna, stwarza podstawy do wydania przez organ nakazu nałożenia na właściciela nieruchomości obowiązku przyłączenia tejże nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Celem ustawodawcy było bowiem nałożenie na właścicieli nieruchomości rzeczywistego, a nie pozornego obowiązku podłączenia się do kanalizacji miejskiej (wyrok NSA 13 stycznia 2017r. II OSK 991/15). Wypowiedź tę uzupełnił WSA w Krakowie w wyroku z dnia 16 maja 2018 r., II SA/Kr 309/18 stwierdzając, iż treść użytego w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. sformułowania "przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych" jest jasna i oczywista. Wynika z niego, iż jeśli w dacie, w której istnieje możliwość podłączenia nieruchomości do sieci, nieruchomość ta zaopatrzona jest w legalnie działającą przydomową oczyszczalnię ścieków, jej właściciel zwolniony jest z obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci. Z przepisu tego nie można natomiast interpretować nieograniczonego w czasie uprawnienia właściciela nieruchomości do wyboru jednego z dwóch równoważnych rozwiązań (podłączenia do sieci albo przydomowej oczyszczalni).

W niniejszej sprawie należy przede wszystkim ustalić, czy skarżąca miała możliwość podłączenia swojej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, zwłaszcza że jak podkreśla Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie, przesłanką zobowiązania do podłączenia się do sieci jest fakt jej istnienia oraz realna, technicznie wykonalna możliwość podłączenia (por. wyrok NSA z 9 października 2013 r. II OSK 1072/12), co musi podlegać ustaleniu w sprawie.

Tymczasem z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby okoliczność ta była objęta rozważaniami organów w toku rozpatrywania zgłoszenia skarżącego. Natomiast w uzasadnieniu decyzji Starosty z dnia [...] sierpnia 2023 r. znalazło się stwierdzenie, iż na terenie tym (tzn. objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przez Radę Gminy uchwałą z dnia 9 października 2013 r.) w przypadku odprowadzenia ścieków komunalnych ustalono szczelne zbiorniki bezodpływowe, z wykluczeniem przydomowych oczyszczalni ścieków, do czasu realizacji systemu kanalizacji sanitarnej. Z kolei organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestii ewentualnego istnienia na omawianym terenie kanalizacji sanitarnej w ogóle nie porusza. Z akt sprawy nie wynika przy tym, aby organy poczyniły jakiekolwiek ustalenia na okoliczność tego czy na terenie, na którym położona jest działka skarżącej objęta zgłoszeniem, w dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji istniała już sieć kanalizacyjna, jak również – w sytuacji gdyby sieć kanalizacyjna już istniała – jakie są możliwości przyłączenia do niej nieruchomości skarżącej.

Niezależnie od powyższych rozważań, odnosząc się do zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewody argumentacji na temat faktu obowiązywania cytowanych wyżej § 2 ust. 4 pkt 4 lit. g) oraz § 2 ust. 10 pkt 2 lit. a) uchwały nr XXXII/240/13 Rady Gminy z dnia 9 października 2013 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy, a także stwierdzenia, iż dopóki (ewentualnie) niezgodny z prawem przepis funkcjonuje w planie miejscowym, to jest on wiążący do czasu wyeliminowania go z obrotu prawnego, należy zwrócić uwagę, iż w przypadku niniejszej sprawy stan faktyczny nie został jasno ustalony i na chwilę obecną nie tylko nie sposób przeprowadzić kontroli prawidłowości zastosowania przez organy przywołanych wyżej przepisów miejscowego planu, ale nie wiadomo również, czy przepis § 2 ust. 10 pkt lit. a) tej uchwały (dopuszczający odprowadzenie ścieków komunalnych do szczelnych zbiorników bezodpływowych, z wykluczeniem przydomowych oczyszczalni ścieków, do czasu realizacji systemu kanalizacji sanitarnej) znajduje w ogóle w niniejszej sprawie zastosowanie.

Zatem wobec faktu, iż w tym zakresie organy orzekające w sprawie naruszyły art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775), w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżoną decyzję należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylić celem jednoznacznego wyjaśnienia opisywanej wyżej okoliczności. W tym celu organ odwoławczy, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, powinien zwrócić się na piśmie do właściwego dysponenta sieci kanalizacji sanitarnej o jednoznaczne wskazanie, czy na terenie, na którym położona jest działka o numerze ewidencyjnym [...], istnieje sieć kanalizacyjna, a jeśli tak, to czy jest technicznie możliwe i realne przyłączenie tej działki do sieci kanalizacji sanitarnej, a następnie ponownie wydać rozstrzygnięcie w sprawie z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.). Dodatkowo należy zauważyć, że inicjatywa w zebraniu materiału dowodowego w kwestii ewentualnego braku możliwości przyłączenia winna także należeć do inwestora (por. wyroki NSA z 3 lipca 2014 r., II OSK 238/13 oraz z 9 października 2013 r., II OSK 1072/12).

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 535).