Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 205/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 22, ar. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie, Asesor Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja 2024 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 grudnia 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3539/2023/24707 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 21 grudnia 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3539/2023/24707 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. (dalej "Prezydent" lub "Organ pierwszej instancji") z 7 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Prezydent odmówił przyznania S. K. (dalej "Skarżący") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 sierpnia 2023 r. do 30 września 2025 r. w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną. Podstawę prawną decyzji stanowiły w szczególności przepisy art. 17, art. 23, art. 24, art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.; dalej "u.ś.r.").

W uzasadnieniu decyzji Prezydent opisał przebieg postępowania i przytoczył przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Wskazał, że żona Skarżącego wymaga całodobowej opieki. Skarżący należycie sprawuje opiekę nad żoną. Jednakże w przypadku Skarżącego rezygnacja z zatrudnienia była bezpośrednio związana z koniecznością sprawowania opieki nad córką. W sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Niepełnosprawność żony Skarżącego istnieje od [...] r., a znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od [...] r. Zatem nie można uznać, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Dodatkowo Organ pierwszej instancji wskazał na negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a) u.ś.r. bowiem Skarżący jest małżonkiem osoby nad którą sprawuje opiekę i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W odwołaniu od decyzji Skarżący podkreślił, że jest jedyną osobą, która sprawuje opiekę nad żoną. Bez jego pomocy żona nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Skarżący nie może podjąć pracy ponieważ musi opiekować się chorą żoną oraz trójką ich wspólnych dzieci.

Kolegium zaskarżoną obecnie decyzją orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że Prezydent nieprawidłowo powołał się na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jako negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13. Także okoliczność, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim ze Skarżącym nie może stanowić przesłanki negatywnej w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednakże Kolegium po szczegółowej analizie zebranego materiału dowodowego stwierdziło, że decyzja pierwszoinstancyjna zasługuje na utrzymanie w mocy. Z akt sprawy wynika, że Skarżący nie sprawuje opieki nad żoną w takim zakresie, że nie mógłby podjąć zatrudnienia przynajmniej w niepełnym wymiarze czasu pracy. Skarżący podał bowiem, że żona jest samoobsługowa w takich czynnościach jak załatwianie potrzeb fizjologicznych, spożywanie posiłków, aczkolwiek nie chodzi sama tylko przy pomocy Skarżącego, na zewnątrz żona porusza się na wózku inwalidzkim, w domu istnieje ryzyko napadów padaczkowych. Żona Skarżącego jest zatrudniona na czas nieokreślony, obecnie pozostaje na zwolnieniu lekarskim, a od stycznia 2024 r. będzie ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne. Jeśli chodzi o zakres sprawowanej opieki to Organ odwoławczy dokonał własnej, szczegółowej analizy ustalonych okoliczności faktycznych związanych z opieką nad żoną. Kolegium uznało, że zakres opieki wskazany przez Skarżącego zbieżny jest z ustaleniami pracownika socjalnego zawartymi w treści wywiadu środowiskowego. Kolegium wskazało, że opieka ta nie wymaga nieustannej obecności i zaangażowania Skarżącego. Natomiast pewne ograniczenia związane z podawaną przez Skarżącego niemożnością podjęcia zatrudnienia wynikają nie z samej opieki nad żoną, ile z połączenia tej opieki z dodatkowymi obowiązkami związanymi z opieką nad trójką małoletnich dzieci oraz prowadzeniem gospodarstwa domowego. Skarżący funkcjonuje w taki sposób od co najmniej 4 lat, gdyż dotychczas pobierał świadczenie pielęgnacyjne na córkę, a obecnie ubiega się o to świadczenie na żonę. Obowiązki związane z opieką nad dziećmi i prowadzeniem gospodarstwa domowego dotyczą każdej rodziny, także gdy dorośli jej członkowie pracują zawodowo. Zakres opieki nad żoną w rozpatrywanej sprawie można określić na chwilę obecną jako wymagający jedynie doraźnego wspomagania w niektórych czynnościach dnia codziennego. Skarżący nie musi całodobowo wykonywać względem żony takich zabiegów opiekuńczych, które wymagałyby jego stałej obecności i stałego zaangażowania.

W skardze Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Kolegium w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zwrócił uwagę na zmianę przepisów u.ś.r. z dniem 1 stycznia 2024 r. Aktualnie obowiązujące przepisy nie warunkują już przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia, a art. 17 ust. 1 pkt 4 został wykreślony. Kolegium oparło się nieprawidłowo na poprzednim stanie prawnym i tendencyjne oceniło stan faktyczny sprawy. Następnie Skarżący szczegółowo opisał swoją sytuację rodzinną, w tym okoliczności dotyczące pobierania przez niego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką. Podkreślił, że jego żona z dnia na dzień stała się osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Bardzo ciężkie skutki ujawnionej choroby nagle i całkowicie wyłączyły żonę Skarżącego z czynnego życia zawodowego i rodzinnego. Żona Skarżącego ma stałe ataki padaczki z utratą świadomości. Częstotliwość, pora czy intensywność ataku są nie do przewidzenia. Tak samo rzecz się ma ze spadkiem napięcia mięśniowego, który wpływa na niemożliwość poruszania się. Skarżący podkreślił, że stan zdrowia żony wymaga stałej jego obecności i nieustannego zaangażowania. Do skargi Skarżący załączył kserokopie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, tj. zaskarżoną decyzję, stanowisko Organu pierwszej instancji z 23 listopada 2023 r. dotyczące wniesionego odwołania, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] r., a także dodatkowo kartę informacyjną leczenia szpitalnego żony w okresie od [...] r. do [...] r.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wnosząc o oddalenie skargi Kolegium podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Dodać należy, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., z uwagi na to, że Organ odwoławczy złożył wniosek o zastosowanie tego trybu postępowania, zaś Skarżący w ustawowym terminie nie zażądał rozprawy.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, według wskazanych wyżej kryteriów, wykazała, że decyzja ta nie narusza prawa w sposób powodujący konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Kwestie związane z uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną określone zostały w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przy czym z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2024 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429), która zmieniła brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. W aktualnym stanie prawnym o świadczenie pielęgnacyjne mogą ubiegać się osoby wskazane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. z tytułu opieki jedynie nad osobą niepełnosprawną w wieku do ukończenia 18. roku życia. Wobec tego opiekunowie osób niepełnosprawnych, które ukończyły 18 rok życia zostali pozbawieni możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Możliwe natomiast stało się ubieganie się przez osobę niepełnosprawną o przyznanie świadczenia wspierającego na warunkach określonych w ustawie o świadczeniu wspierającym.

Jednakże sąd administracyjny ocenia prawidłowość zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania. Stosownie zatem do art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało m. in. osobom wskazanym w pkt 4 tego przepisu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Kolegium - opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym - uznało, że niepodejmowanie przez Skarżącego zatrudnienia nie pozostaje w związku przyczynowym ze sprawowaniem opieki nad żoną. Zdaniem Organu odwoławczego czynności opiekuńcze wykonywane przez Skarżącego nie są na tyle angażujące, aby Skarżący nie mógł podjąć zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zakres opieki nad żoną można na chwilę obecną określić jako doraźne wspomaganie w niektórych czynnościach życia codziennego. Niepodejmowanie przez Skarżącego zatrudnienia wynika nie tyle z samej opieki nad żoną, ile z połączenia tej opieki z dodatkowymi obowiązkami wynikającymi z opieki nad trójką dzieci oraz związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Z kolei Skarżący podnosi konsekwentnie, że wymiar opieki jaką sprawuje nad żoną skutkuje brakiem możliwości pogodzenia jej wykonywania i jednoczesnego świadczenia czynności zarobkowych. Nie ma takiej możliwości, aby podjął pracę choćby na część etatu, gdyż ataki padaczki z utratą świadomości nie odbywają się według wcześniej ustalonego grafiku. Żona potrzebuje pomocy innej osoby we wszystkich czynnościach ze względu na znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że żona Skarżącego legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C. z [...] r. nr [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie to stanowi, że żona Skarżącego wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w zaspokajaniu potrzeb życiowych. Jednakże wynikająca z niego konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w zaspokajaniu potrzeb życiowych nie oznacza automatycznego przyznania Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazanie w orzeczeniu o niepełnosprawności, że dana osoba wymaga stałej lub długotrwałej opieki, nie przesądza bowiem, że sprawowanie opieki nad taką osobą wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności nie wyklucza zatem możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad tą osobą (np. wyroki NSA: z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20; z 18 maja 2021 r., I OSK 275/21 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Podkreślić przy tym należy, że ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza w żadnej mierze kwestionowania stanu jej zdrowia. Zarówno organy, jak i sąd, nie są uprawnieni do kwestionowania orzeczenia o niepełnosprawności.

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie precyzuje ani zakresu ani charakteru opieki nad osobą niepełnosprawną. Z uwagi na cel i istotę świadczenia pielęgnacyjnego przyjmuje się, że opieka powinna być osobista, stała bądź długotrwała i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15, opubl. w CBOSA). Nie chodzi przy tym o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy, przez 24 godziny na dobę (por. wyrok NSA z 6 października 2020 r., I OSK 371/20, opubl. w CBOSA).

Jednocześnie należy mieć na uwadze, że świadczenie pielęgnacyjne z art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Rezygnacja z zatrudnienia (niepodejmowanie zatrudnienia) musi pozostawać w ścisłym i bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną musi stanowić wyłączną przyczynę niepodejmowania zatrudnienia lub rezygnacji z niego (por. wyroki NSA z 7 sierpnia 2019 r., I OSK 4023/18 oraz z 28 sierpnia 2019 r., I OSK 940/19; wyrok WSA w Krakowie z 26 maja 2020 r., III SA/Kr 346/20 - opubl. w CBOSA). Przy czym stosownie do art. 3 pkt 22 u.ś.r. pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia w formach przewidzianych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. musi mieć charakter całkowity z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, opubl. w CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie Organ odwoławczy dokonał ponownej analizy materiału dowodowego i stwierdził, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad żoną. Kolegium oparło swoją ocenę m. in. na ustaleniach wywiadu środowiskowego oraz wyjaśnieniach Skarżącego zawartych we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz w złożonych oświadczeniach.

Oceniając zgromadzony materiał dowodowy należy zgodzić się z Kolegium, że zakres czynności opiekuńczych faktycznie realizowanych przez Skarżącego w relacji do form zatrudnienia w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. nie uniemożliwia mu w sposób całkowity wykonywania pracy zarobkowej.

Jeśli chodzi o zakres czynności opiekuńczych Skarżącego to wspomaga on żonę w czynnościach, tj. higiena (kąpiel), przygotowanie ubrań i ubieranie się, podawanie leków, masaże. Skarżący umawia wizyty lekarskie i towarzyszy żonie podczas tych wizyt. Skarżący realizuje recepty. Skarżący czuwa i pozostaje w dyspozycji do świadczenia pomocy swojej żonie. Ponadto zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa domowego, tj. robi zakupy, pierze, prasuje, sprząta, gotuje oraz załatwia wszelkie sprawy urzędowe.

Z ustaleń pracownika socjalnego, oświadczeń Skarżącego (wywiad środowiskowy z 17 października 2023 r.) oraz wykazu czynności opiekuńczych wynika, że czynności opiekuńcze Skarżącego polegają na wspomaganiu żony w czynnościach życia codziennego. Przy czym większość czasu w ciągu doby Skarżący poświęca na czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, tj. sprzątanie, pranie prasowanie (2 godziny), przygotowanie posiłków (2 godziny), robienie zakupów i realizacja recept (2 godziny). Zatem pomoc Skarżącego zasadniczo sprowadza się do wykonywania czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują. Zważyć także należy, że czynności dnia codziennego, tj. sprzątanie, pranie, robienie zakupów, opłacanie rachunków, załatwianie spraw urzędowych stanowią czynności wykonywane przez Skarżącego na rzecz całej rodziny. Słusznie zauważa Kolegium, że przeszkodą w podjęciu przez Skarżącego zatrudnienia jest nie tyle sam fakt sprawowania opieki nad żoną, ile połączenie tej opieki z dodatkowymi obowiązkami związanymi z opieką nad dziećmi i prowadzeniem gospodarstwa domowego całej rodziny Skarżącego. Niezależnie od tego wskazać trzeba, że czynności z zakresu prowadzenia gospodarstwa domowego można zaplanować i wykonać z wyprzedzeniem. Osoby pracujące zawodowo wykonują czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu bądź w dni wolne od pracy. Część z tych czynności nie jest wykonywana każdego dnia. Tego rodzaju czynności zasadniczo nie są uznawane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2023 r., I OSK 2155/22, opubl. w CBOSA).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego nie mają nadzwyczajnego charakteru. Skarżący nie wskazywał bowiem, by spełniał w tym zakresie indywidualne potrzeby żony adekwatne do jej stanu zdrowia (np. przygotowywał posiłki według specjalistycznej diety, dbał o sprawność sprzętu medycznego).

Z akt sprawy wynika, że żona Skarżącego nie wymaga zabiegów typowo pielęgnacyjnych, gdyż nie jest osobą stale leżącą, wymagającą karmienia, pomocy w zakresie specjalistycznej pielęgnacji (np. karmienie przez sondę, pielęgnacja przetok itp.) bądź pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych. Jak wynika z wykazu czynności opiekuńczych, pomoc w czynnościach higienicznych, smarowanie kremami przeciw odparzeniom, mierzenie ciśnienia i masaże dotyczącą czynności, które zasadniczo wykonywane są przez Skarżącego rano i wieczorem. Zaś czynności polegające na podawaniu leków, czy umawianiu wizyt lekarskich nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20, opubl. w CBOSA). Czynności te nie są bowiem tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach.

Podkreślić należy, że niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. nie odnosi się wyłącznie do zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy i tylko na podstawie umowy o pracę. W przepisie tym chodzi o rezygnację lub brak możliwości podjęcia pracy zarobkowej także w niepełnym wymiarze czasu pracy czy na podstawie umowy cywilnoprawnej, której istotą jest elastyczne podejście do czasu pracy wobec czego zatrudniony może zarządzać swoim czasem, także w zakresie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Z tego punktu widzenia wskazane przez Skarżącego czynności opiekuńcze, przy właściwej organizacji, dają możliwość pogodzenia ich z wykonywaniem aktywności zawodowej.

Zdaniem Sądu dla oceny istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad żoną znaczenie ma także sytuacja rodziny Skarżącego jako całości. Małżonkowie posiadają dorosłą córkę, która pozostaje z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym. Okoliczność ta świadczy o istnieniu możliwości rodziny co do organizacji opieki nad osobą niepełnosprawną.

Wobec powyższego Sąd jako prawidłowe ocenia stanowisko Kolegium, że w sprawie nie wystąpił związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną przez niego opieką nad żoną. Nie sposób bowiem uznać, że jej rozmiar i zakres uniemożliwia Skarżącemu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W konsekwencji za prawidłowe należy uznać stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.