Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1794/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Monika Sawa, Protokolant: specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 13 lipca 2023 r. nr KKU-262/22 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia mienia przez gminę uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z 13 lipca 2023 r. nr KKU-262/22 po rozpatrzeniu odwołania [...] Przedsiębiorstwa [...] S.A. w K. uchyliła w całości decyzję Wojewody [...] z 2 grudnia 2022 r. nr NWXV.7532.1.60.2018 i odmówiła stwierdzenia nabycia przez Miasto M. z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w dniu 27 maja 1990 r. na terenie Miasta M. (Dzielnica [...]), obecnie Miasta I., w obrębie ewid. [...], ozn. działkami nr [...] o pow. 0,0386 ha i nr [...] o pow. 0,0873 ha, ujawnionymi w KW nr [...].

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Burmistrz Miasta I. pismem z 28 maja 2014 r. wystąpił do Wojewody [...] o potwierdzenie nabycia z mocy prawa przez Gminę I. własności ww. nieruchomości w trybie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.).

Wojewoda [...] decyzją z 29 października 2019 r. stwierdził nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie przez Gminę I., prawa własności ww. nieruchomości.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z 26 sierpnia 2020 r. nr KKU-248/19 uchyliła ww. decyzję i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wojewoda [...] decyzją z 2 grudnia 2022 r. stwierdził nabycie przez Gminę M. (w której prawa i obowiązki na tym obszarze wstąpiła Gmina I.) z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności ww. nieruchomości.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że nieruchomość ozn. jako działki nr [...] i nr [...] ujawniona jest w KW nr [...], jako własność Skarbu Państwa. Z treści KW wynika, że nieruchomość już w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, bowiem jako podstawa wpisu właściciela wymieniona jest decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z 26 stycznia 1984 r.

W ewidencji gruntów wg stanu na dzień 27 maja 1990 r. widniały działki nr [...] i nr [...], opisane użytkiem "Ba" - tereny przemysłowe, jako własność Skarbu Państwa Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w K. (zaświadczenie Starosty [...] z 31 maja 2019 r.). Aktualnie w ewidencji gruntów ujawnione są ww. działki jako własność Skarbu Państwa –[...] Przedsiębiorstwa [...] S.A. w K. - wypis z rejestru gruntów z 24 listopada 2022 r.

Organ zaznaczył, że z pisma Starosty [...] z 3 czerwca 2019 r. wynika, że ww. działki przeszły na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w K. na podstawie decyzji Urzędu Miejskiego w M. z 26 stycznia 1984 r. nr [...]. Na mocy decyzji Urzędu Miejskiego w M. z 10 grudnia 1986 r. nr [...] ustalono opłatę roczną dla ww. przedsiębiorstwa za zarząd/użytkowanie. Jednocześnie wskazano, że w zasobie Starostwa brak jest załącznika do ww. decyzji, który określał konkretne nieruchomości nią objęte (w treści decyzji powołano się jedynie na ogólną powierzchnię nieruchomości, bez ich geodezyjnego określenia). Oświadczeniem Urzędu Rejonowego w K. z 28 grudnia 1992 r. nr [...] zaktualizowano opłatę roczną. W zasobie brak jest decyzji oddającej ww. działki w zarząd/użytkowanie.

Wojewoda wskazał, że powołana decyzja z 10 grudnia 1986 r. oraz oświadczenie z 28 grudnia 1992 r. dołączone zostały do wniosku [...] Przedsiębiorstwa [...] S.A. w K. o wydanie decyzji w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jako dowód na potwierdzenie, że grunt pozostawał w 1990 r. w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego (poprzednika prawnego Spółki - Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w K.).

Z treści pisma Burmistrza Miasta I. z 12 sierpnia 2019 r. wynika, że działka nr [...] w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła torowisko, obecnie jest to nieużytek, natomiast działka nr [...] w dniu 27 maja 1990 r. jak i aktualnie stanowiła i stanowi nieużytek.

Zgodnie z zapisami planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 13 stycznia 1979 r. nr [...] obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r. działki nr [...] i nr [...], położone były na terenie oznaczonym symbolem: "369 ZP" - teren projektowanej zieleni parkowej (zaświadczenie Burmistrza Miasta I. z 18 lipca 2019 r.).

W świetle powyższego organ I instancji stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r., stanowiła własność Skarbu Państwa i nie była obciążona prawem zarządu, użytkowania zgodnie z obwiązującymi w tamtym czasie przepisami.

Wojewoda wyjaśnił szczegółowo status istniejącego przed dniem 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwa państwowego pn. Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] w K.

Organ uznał ponadto, że ww. nieruchomość nie podlegała wyłączeniu z komunalizacji, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Zdaniem Wojewody wyłączenie takie oparte o kategorię faktyczną "służenia mienia" nie ma zastosowania w odniesieniu do mienia będącego w dyspozycji przedsiębiorstw państwowych, nawet jeżeli wykonywane przez to przedsiębiorstwo zadania miały charakter użyteczności publicznej. Przedsiębiorstwa państwowe (w tym użyteczności publicznej) zgodnie z obowiązującymi w dniu 27 maja 1990 r. przepisami ustawy z 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 1987 r. Nr 35 poz. 201 ze zm.) stanowiły samodzielne, samorządne i samofinansujące się podmioty gospodarcze posiadające osobowość prawną (art. 1).

Wyłączenie z komunalizacji nieruchomego mienia ogólnonarodowego będącego w dyspozycji przedsiębiorstwa państwowego (w tym użyteczności publicznej) miało miejsce tylko wtedy, gdy mienie to należało do tego przedsiębiorstwa w kategorii prawnej, czyli było przekazane temu przedsiębiorstwu zgodnie z przepisami obowiązującej w dniu 27 maja 1990 r. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22 poz. 99 ze zm.).

Odnosząc się natomiast do wyłączenia z komunalizacji, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy z 10 maja 1990 r. Wojewoda stwierdził, że Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] w K. nie zostało wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301). Fakt nieumieszczenia ww. wykazie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w K. przemawia za tym, że brak jest podstaw do tego, aby traktować mienie nieruchome będące we władaniu ww. przedsiębiorstwa w sposób odmienny aniżeli mienie innych przedsiębiorstw państwowych.

Organ podkreślił ponadto, że [...] Przedsiębiorstwo [...] w K. S.A. jest następcą prawnym istniejącego w dniu 27 maja 1990 r. Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w K., przy czym brak jest dokumentów wskazujących, jakie konkretnie składniki mienia nieruchomego należącego do Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w K. (lub będącego w dyspozycji tego przedsiębiorstwa ) przed 1990 r. zostały przydzielone utworzonemu w 1991 r. przedsiębiorstwu państwowemu [...] Przedsiębiorstwu [...] w K. i powstałej w 2005 r. skomercjalizowanej spółce [...] Przedsiębiorstwo [...] w K. S.A.

Wojewoda zaznaczył, że wprawdzie (Wojewódzkie) [...] Przedsiębiorstwo [...] wpisane jest obok Skarbu Państwa odnośnie przedmiotowej nieruchomości w ewidencji gruntów, niemniej przymiot strony w niniejszym postępowaniu mógłby przysługiwać [...] Przedsiębiorstwu [...] S.A. (jako następcy prawnego ww. Przedsiębiorstwa) tylko wtedy, gdy okazałoby się, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. należałaby do istniejącego w tej dacie poprzednika prawnego (Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w K.), w formie prawem przewidzianej, czyli oddana byłaby temu przedsiębiorstwu w zarząd (użytkowanie), zgodnie z obowiązującymi przed 1990 r. przepisami prawa.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, z wyjątkiem mienia określonego w art. 11 i 12 ustawy, w dniu jej wejścia w życie - 27 maja 1990 r., stało się z mocy prawa mieniem właściwej gminy.

Zgodnie z art. 34 k.c., w brzmieniu wówczas obowiązującym, w powiązaniu z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) mieniem należącym do wyżej opisanych podmiotów były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się pod zarządem innych niż Państwo, państwowych osób prawnych.

Bezpośrednio przed dniem 27 maja 1990 r. przekazanie nieruchomości w zarząd następowało w drodze decyzji administracyjnej lub w przypadkach prawem przewidzianych (art. 38 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości). Zgodnie z tym przepisem, państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej za zezwoleniem tego organu umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości (przy czym umowa o nabyciu nieruchomości nie była dokumentem ustanawiającym użytkowanie pod rządami obowiązującej do 31 lipca 1985 r. ww. ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach).

Również obowiązująca do dnia 31 lipca 1985 r. ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159) przewidywała w art. 8, że przekazywanie terenów państwowych jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie następuje w drodze decyzji właściwego do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej (miejskiej miasta stanowiącego powiat lub wyłączonego z województwa) rady narodowej.

Wojewoda podkreślił, że przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1961 r., jak również przepisy uchylającej ją ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie przewidywały uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania, a od dnia 1 sierpnia 1985 r. - zarządu, w sposób dorozumiany.

W świetle powyższego organ I instancji uznał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie stwierdzono, aby przedmiotowa nieruchomość Skarbu Państwa, w dniu 27 maja 1990 r. obciążona była prawem zarządu na rzecz innych niż Państwo państwowych osób prawnych (w szczególności Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w K.), w rozumieniu powołanych wyżej przepisów prawa oraz aby podlegała wyłączeniu z komunalizacji stosownie do art. 11 i 12 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., a więc należała ona w tym dniu do podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Wojewoda zaznaczył dodatkowo, że przy ocenie przesłanek komunalizacji z mocy prawa, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie mają zastosowania ani przepisy ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), ani też wydane na jej podstawie rozporządzenie z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97 ze zm.).

Tym samym w ocenie Wojewody [...] jako dowodu na istnienie zarządu nie można uznać ww. decyzji Urzędu Miejskiego w M. z 26 stycznia 1984 r. w sprawie wywłaszczenia nieruchomości oraz z 10 grudnia 1986 r. o ustaleniu opłat za zarząd/użytkowanie.

[...] Przedsiębiorstwo [...] S.A. w K. wniosło odwołanie od powyższej decyzji.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając sprawę stwierdziła, że stanowisko organu I instancji jest wadliwe. Zdaniem organu odwoławczego Wojewoda [...] bezzasadnie uznał, że poprzednikowi prawnemu [...] Przedsiębiorstwa [...] S.A. w K., tj. Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu [...] w K. nie przysługiwało prawo zarządu do ww. nieruchomości.

W ocenie KKU ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przekazanie spornej nieruchomości Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu [...] w K. nastąpiło we właściwym trybie. Objęta decyzją nieruchomość przeszła na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w K. na podstawie decyzji Urzędu Miejskiego w M. z 9 stycznia 1984 r. nr [...]. Na mocy decyzji Urzędu Miejskiego w M. z 10 grudnia 1986 r. nr [...] ustalono opłatę roczną dla ww. przedsiębiorstwa za zarząd/użytkowanie. Zatem sporna nieruchomość była w faktycznym użytkowaniu przedsiębiorstwa w sposób niekwestionowany przez poprzednika gminy, tj. właściwej rady narodowej.

Zdaniem Komisji można przyjąć, że przepisy art. 8 ust. 1 i 3 oraz art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości znajdują zastosowanie w stosunku do umów nabycia nieruchomości zawartych przed jej wejściem w życie, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 11 marca 2021 r. sygn. akt I OSK 1994/20. Organ przytoczył stanowisko NSA i zaznaczył, że w świetle powyższego można uznać, że państwowe jednostki organizacyjne, które przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, nabyły nieruchomości w drodze umowy, uzyskały z mocy prawa prawo zarządu nad nabytymi nieruchomościami w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 1 sierpnia 1985 r. Tym samym zdaniem organu odwoławczego ww. przedsiębiorstwo nabyło z mocy prawa prawo zarządu nieruchomościami nabytymi na podstawie umów zawartych w formie aktów notarialnych z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.

Gmina I. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w zakresie w jakim Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie zostały spełnione przesłanki do nabycia przez Miasto M. (w którego prawa i obowiązki wstąpiło Miasto I.) z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności ww. nieruchomości państwowej, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obrębie ewidencyjnym [...], ozn. jako działki nr [...] i nr [...].

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Analiza akt sprawy prowadzi zdaniem Sądu do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa.

Zaskarżoną decyzją Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła w całości decyzję Wojewody [...] z 2 grudnia 2022 r. i odmówiła stwierdzenia nabycia przez Miasto M., w którego prawa i obowiązki wstąpiło Miasto I., z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonej w I., oznaczonej jako działki numer [...] o pow. 0,0386 ha i [...] o pow. 0,0873 ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w M.

Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej [...] Przedsiębiorstwo [...] S.A. w K. nabyło przedmiotową nieruchomość na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Komisja istnienie prawa zarządu tą nieruchomością dla poprzednika prawnego Przedsiębiorstwa wywiodła z decyzji Urzędu Miejskiego w M. nr [...] z dnia 26 stycznia 1984r. o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu oraz z decyzji tego Urzędu ustalającej opłatę roczną dla Przedsiębiorstwa za zarząd z 10 grudnia 1986r., która to decyzja nie zawierała załącznika z wyliczeniem nieruchomości objętych tą decyzją ani geodezyjnego określenia.

W wyniku analizy akt sprawy, Sąd nie akceptuje stanowiska Komisji uznając dokonaną przez ten organ ocenę prawną za odosobnioną w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Sąd podziela argumentację Skarżącego, że za chybiony należy uznać pogląd, iż Przedsiębiorstwo [...] S.A. w K. nabyło z mocy prawa prawo zarządu nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dowodzi bowiem, że działki numer [...] i [...] zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Urzędu Miejskiego w M. z 26 stycznia 1984r. o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu w oparciu o przepisy ustawy wywłaszczeniowej z 1958r. Decyzja ta, jako wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r. nie ustanowiła na rzecz tego Przedsiębiorstwa zarządu dającego podstawę do odmowy komunalizacji Gminy I. na tych działkach.

Należy zgodzić się ze Skarżącym, że do dnia 31 lipca 1985 r., to jest do wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r Nr 14, poz. 74), na mocy art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 z późn. zm.) tereny państwowe przekazywane były jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie w drodze decyzji. Jedyny wyjątek od zasady konieczności uzyskania decyzji administracyjnej przy przekazywaniu terenu przewidywał art. 8 ust. 4 ww. ustawy z dnia 14 lipca 1961 r" a do przekazywania terenów między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania zastosowanie znajdowały przepisy rozporządzenia z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 3, poz. 19).

Podobnie regulacje uchylającej powyższy akt prawny ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie przewidywały uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania (a od dnia 1 sierpnia 1985 r. - zarządu), w sposób dorozumiany. Zgodnie bowiem z przywoływanym art. 38 ust. 2 ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r.) państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Przepisy art. 8 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. (w dniu wejścia w życie tej ustawy) wskazywały, że nieruchomości nie stanowiące własności państwowej organy administracji państwowej i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej nabywają w drodze umowy, zawieranej na zasadach ogólnych. Nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie. Natomiast na dzień 27 maja 1990 r. art. 8 ust. 1 i 2 wskazywał, że nieruchomości nie stanowiące własności państwowej organy administracji państwowej i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej nabywają w drodze umowy, zawieranej na zasadach ogólnych (ust. 1). Nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie.

Powyższe, zdaniem Sądu oznacza, że znajdująca się w aktach sprawy decyzja wywłaszczeniowo odszkodowawcza z 26 stycznia 1984 r., wydana przed wejściem w życie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. (tj. przed 1 sierpnia 1985 r.), nie mogła wywołać skutku w postaci powstania dla [...] Przedsiębiorstwa [...] S.A. prawa zarządu do omawianej nieruchomości gdyż przepisy tej ustawy nie mogły mieć zastosowania w sprawie a oddanie państwowym jednostkom organizacyjnym gruntów państwowych w użytkowanie lub zarząd nie było możliwe bez wydania stosownej decyzji w tym przedmiocie.

Wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu decyzji organu II Instancji prawo zarządu nieruchomością w tej sprawie nie mogło także zostać udowodnione za pomocą decyzji Urzędu Miejskiego w M. z 10 grudnia 1986 r., ustalającej opłatę roczną dla poprzednika prawnego [...] Przedsiębiorstwa [...] S.A.

Zauważenia wymaga, że decyzja w przedmiocie ustalenia opłaty rocznej z tytułu zarządu lub użytkowania jest jednym z dowodów na podstawie, których dokonuje się stwierdzenia prawa do zarządu, co wynika wprost z § 4 ust.1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 marca 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120). Podkreślić jednak w tym miejscu należy, że Trybunał Konstytucyjny analizując w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. w sprawie o sygn. akt U 6/99 przepis § 6 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. wskazał, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Innymi słowy, dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wówczas, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna na podstawie, której zostało ustanowione prawo, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. Akt I OSK 570/07 wskazał, iż pogląd wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., który dotyczył stwierdzenia prawa użytkowania nieruchomości na rzecz spółdzielni, należy odnieść także do warunków stwierdzenia prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych.

Tożsamy pogląd, że decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa zarządu jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu (w sytuacji, gdy nie ma decyzji o przekazaniu w zarząd lub decyzji o przekazaniu w użytkowanie, wydanych przed dniem 1 sierpnia 1985 r., dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wtedy, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo użytkowania, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu) - jest dominujący w orzecznictwie sadowoadministracyjnym (zob. I OSK 651/11, z 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 204/13; z 30 czerwca 2015 r., z 26 kwietnia 2017 r.,I OSK 1764/15, I OSK 2469/13, z 17 stycznia 2019 r., I OSK 130/17, z 16 lipca 2019 r., I OSK 2385/17).

Skoro strona na dowód istnienia do przedmiotowej nieruchomości prawa zarządu przedstawiła jedynie opisaną wyżej decyzję dotyczącą wymierzenia opłat rocznych za zarząd nieruchomością bez wskazania konkretnych numerów działek , to należało rozstrzygnąć, czy decyzja ta wskazuje jednoznacznie tytuł wnoszenia opłaty, tj. czy przywołuje ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu.

Zdaniem Sądu przedstawione w sprawie dokumenty nie wskazują, zgodnie z kryteriami określonymi przez Trybunał Konstytucyjny, na istnienie prawa zarządu przedmiotowych nieruchomości, co bezzasadnie ustalił organ w zaskarżonej decyzji. Dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być bowiem uznany za podstawę jego stwierdzenia jedynie wówczas, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Oznacza to, że dokument taki nie może być uznany za samoistną podstawę stwierdzenia prawa zarządu (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2017 r., sygn. Akt I OSK 1764/15 . Decyzja dotycząca wymierzenia opłaty z tytułu zarządu, w której brak jest jakiegokolwiek nawiązania do decyzji o ustanowieniu prawa zarządu nie może być zatem dowodem w oparciu, o który istnienie tego prawa zostanie udowodnione.

W konsekwencji uznać należy, zdaniem Sądu, że decyzja o ustaleniu opłat nie jest wystarczającym dowodem przesądzającym o istnieniu prawa zarządu do spornych nieruchomości w rozumieniu § 4 ust.1 pkt 6 opisanego wyżej rozporządzenia. Wbrew stanowisku Komisji nie jest wystarczającą przesłanką dla wydania decyzji na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n., faktyczne władztwo nad nieruchomością, skoro treść powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wskazuje na konieczność wykazania zarządu na podstawie konkretnego dokumentu wymienionego w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (zob. wyrok NSA z 8 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1912/17). Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w wielu orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w uchwale NSA z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16, zaś stanowisko odmienne należy uznać za odosobnione.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art.145 § 1 pkt. 1 lit. a oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.