Postanowienie NSA, sygn. akt II GW 148/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 338
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.)
article: art. 22 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Burmistrza Ziębic z dnia [...] października 2023 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem Ziębic a Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w Ząbkowicach Śląskich w przedmiocie składowania odpadów w lokalu mieszkalnym postanawia: wskazać Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ząbkowicach Śląskich jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

I.

Wnioskiem z 30 października 2023 r. Burmistrz Ziębic wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy nim, a Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w Ząbkowicach Śląskich w sprawie ustalenia organu właściwego do prowadzenia postępowania administracyjnego dotyczącego składowania odpadów w lokalu mieszkalnym nr (...) oraz w sprawie występowania gryzoni w częściach wspólnych budynku.

Jak wskazał, 21 września 2023 r. Wspólnota Mieszkaniowa "(...)" w (...) zwróciła się do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Ząbkowicach Śląskich z prośbą o interwencję w sprawie osoby zamieszkującej lokal nr (...).

W piśmie zgłoszono problem z ogromną ilością śmieci, które lokator składuje w swoim mieszkaniu, przez co wydobywa się z niego bardzo nieprzyjemny zapach, który wyczuwalny jest w częściach wspólnych budynku. Coraz częściej na korytarzu zauważane są myszy. Mieszkańcy uważają, że lokator cierpi na zbieractwo, czego nie jest świadomy.

28 września 2023 r. P. w Z.zawiadomił o przekazaniu wniosku według właściwości Burmistrzowi Ziębic. Wskazał, że zakres problemu, tj. składowanie śmieci w lokalu mieszkalnym oraz występowanie gryzoni nie leży w kompetencjach P. oraz, że "pod wskazanym adresem brak jest zgłoszeń chorób zakaźnych lub podejrzenia ich wystąpienia".

Powołując się na przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej Burmistrz wskazał we wniosku, że organy inspekcji sanitarnej po uzyskaniu informacji, że osoba nieprawidłowo gospodaruje odpadami komunalnymi gromadząc je w dużych ilościach w miejscu do tego nieprzeznaczonym, tj. w lokalu mieszkalnym, powinny ustalić, czy nie stanowi to zagrożenia sanitarno-epidemiologicznego, bowiem owady czy gryzonie, które w takim środowisku się lęgną, mogą przenosić drobnoustroje chorobotwórcze. Należało zatem ustalić, jaki jest stan sanitarno-higieniczny mieszkania i czy nie stanowi ono zagrożenia dla zdrowia mieszkańców lokali sąsiadujących (por. wyrok WSA w Gdańsku z 6 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 76/18).

Ponadto, w myśl art. 26 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, inspektor sanitarny ma prawo wstępu do mieszkań w razie podejrzenia lub stwierdzenia choroby zakaźnej, zagrożenia zdrowia czynnikami środowiskowymi, a także jeżeli w mieszkaniu jest lub ma być prowadzona działalność produkcyjna lub usługowa. Z przepisu tego wynika, że inspektor może wejść do lokalu mieszkalnego w razie podejrzenia zagrożenia zdrowia czynnikami środowiskowymi. Czynniki te to wszelkie czynniki występujące w środowisku człowieka, które mogą mieć negatywny wpływ na jego zdrowie. Mogą to być zatem czynniki biologiczne (np. przenoszone przez owady drobnoustroje czy pasożyty wywołujące choroby), czy zanieczyszczenie powietrza. Śmieci są miejscem rozwoju drobnoustrojów i niektórych grzybów. Składowane odpady mogą więc stać się wylęgarnią chorób. Zagrożenie to jest potęgowane przez obecność funkcjonujących dzięki resztkom żywności gryzoni i insektów, które są roznosicielami groźnych chorób.

W omawianym przypadku istnieją uzasadnione wątpliwości czy lokal mieszkalny jest utrzymywany zgodnie z wymogami wskazanymi w art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz przede wszystkim czy nie zachodzi w związku z tym zagrożenie zdrowia czynnikami środowiskowymi. Stan lokalu mieszkalnego zagraża zdrowiu mieszkańców i stanowi realne zagrożenie wystąpienie chorób zakaźnych, w związku z czym tego rodzaju okoliczność powinna stanowić podstawię do podjęcia działań przez inspektorów sanitarnych. Mając na uwadze art. 26 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej inspektor sanitarny w razie podejrzenia lub stwierdzenia choroby zakaźnej ma prawo wstępu do mieszkania, w związku z czym stanowi to podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie kontroli stanu sanitarno-higienicznego przedmiotowego lokalu.

II.

W odpowiedzi na wniosek, P. w Z.wniósł o jego oddalenie, ewentualnie o wskazanie Burmistrza Ziębic jako organu właściwego do prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie składowanych odpadów w lokalu mieszkalnym nr (...)przy ul. (...)oraz w sprawie występowania gryzoni w częściach wspólnych budynku.

Jego zdaniem spór kompetencyjny nie występuje, zważywszy na podjęte przez organ czynności w ramach swoich kompetencji, tj. przeprowadzoną uprzednio kontrolę - patrz pismo P. z 23 czerwca 2023 r.

Ze względu na brak stanu zagrożenia epidemiologicznego, problem niewłaściwej gospodarki odpadami leży w kompetencjach Gminy Ziębice.

Ponadto wskazał, że znany jest mu pogląd r.pr. M. K., zawarty w opracowaniu "Jak powinien postąpić organ administracji publicznej w przypadku, gdy właściciel cierpiący na zbieractwo gromadzi odpady w swoim lokalu mieszkalnym stanowiącym spółdzielcze prawo własnościowe" (system informacji prawnej Lex, 7 kwietnia 2022 r.), który został niemal w całości powielony we wniosku. W realiach niniejszej spawy brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie kontroli stanu sanitarno-higienicznego lokalu.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o państwowej inspekcji sanitarnej, państwowemu inspektorowi sanitarnemu przysługuje prawo do wstępu do mieszkań jedynie w ściśle określonych przypadkach, a to w razie podejrzenia lub stwierdzenia choroby zakaźnej, zagrożenia zdrowia czynnikami środowiskowymi, a także jeżeli w mieszkaniu jest lub ma być prowadzona działalność produkcyjna lub usługowa. Wyliczenie to ma charakter taksatywny i wynika wprost z art. 50 Konstytucji RP.

W analizowanym stanie faktycznym brak jest podstaw do przyjęcia zaistnienia którejkolwiek z powołanych wyżej przesłanek, w tym w szczególności powołanego przez wnioskodawcę zagrożenia zdrowia czynnikami środowiskowymi.

Co istotne, w orzecznictwie wskazuje się, że czynniki środowiskowe zagrażające zdrowiu ludzkiemu to wszelkie czynniki występujące w środowisku człowieka, które mogą mieć negatywny wpływ na jego zdrowie. Mogą to być zatem czynniki biologiczne (np. przenoszone przez owady drobnoustroje czy pasożyty wywołujące choroby), czy zanieczyszczenie powietrza. Śmieci są miejscem rozwoju drobnoustrojów i niektórych grzybów. Składowane odpady mogą więc stać się wylęgarnią chorób. Zagrożenie to jest potęgowane przez obecność funkcjonujących dzięki resztkom żywności gryzoni i insektów, które są roznosicielami groźnych chorób.

Działania pracowników P. nie potwierdziły wystąpienia stanu zagrożenia sanitarno-epidemiologicznego, ani też nie została potwierdzona sygnalizowana obecność gryzoni w częściach wspólnych.

W konsekwencji nie sposób przyjąć, aby w realiach mniejszej sprawy zaktualizowały się przesłanki zawarte w art. 26 ust. 1 ustawy o państwowej inspekcji sanitarnej, uprawniające do wejścia do lokalu.

W dalszej kolejności P., po ustaleniu braku zaistnienia przesłanek do przeprowadzenia postępowania zgodnie ze swoimi kompetencjami, przekazał sprawę do Burmistrza Ziębic jako właściwego w zakresie gospodarowania odpadami, który co ważne, może działać w tym zakresie niezależnie od P. na podstawie niżej powołanych przepisów.

Organ wskazał na art. 3 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który statuuje obowiązek gminy w zakresie utrzymania czystości i porządku. Zgodnie zaś z art. 5 ww. ustawy, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez m.in. zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1 ustawy oraz pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Nadzór nad realizacją obowiązków określonych powyżej sprawuje wnioskodawca.

Z powyższym korelują postanowienia uchwały nr 227/VIII/2020 Rady Miejskiej w Ziębicach z 29 października 2020 r. w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Ziębice. W § 8 ust. 1 nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek zbierania wymienionych rodzajów odpadów i przekazywania ich do odbioru uprawnionym podmiotom prowadzącym działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych.

Również § 15 statuuje, że właściciele nieruchomości zobowiązani są do i) pozbywania się odpadów komunalnych z terenów nieruchomości w sposób systematyczny, gwarantujący zachowanie czystości i porządku na terenie nieruchomości oraz ii) przekazywania odpadów oraz nieczystości ciekłych podmiotom uprawnionym.

Niedopełnienie powołanych wyżej obowiązków przez właścicieli nieruchomości, daje wnioskodawcy możliwość chociażby podjęcia kroków prawnych celem nałożenia na sprawcę grzywny w trybie art. 10 ust. 2 ustawy.

Równolegle, zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach, posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W przypadku zaś nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, burmistrz, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.

W konsekwencji, w razie stwierdzenia uchybień po stronie właściciela nieruchomości w realizacji ww. obowiązków. Burmistrz jest zobligowany do wydania decyzji nakazującej uporządkowanie lokalu. Przeciwna konstatacja prowadziłaby do wręcz absurdalnych sytuacji, w ramach których inspekcja sanitarna stałaby się faktycznie podmiotem odpowiedzialnym za utrzymywanie czystości nieruchomości, zwalniając jednocześnie z tegoż obowiązku jednostki samorządu terytorialnego.

Przechodząc do kwestii gryzoni organ wskazał, że obszary i terminy prowadzenia deratyzacji reguluje powołana już wyżej uchwała Rady Miejskiej. Wprowadzono również uprawnienie burmistrza do zarządzenia przeprowadzenia deratyzacji w innych terminach w razie zaistnienia okoliczności ją uzasadniających.

Zadania inspekcji sanitarnej zostały precyzyjnie określone w ustawie o państwowej inspekcji sanitarnej i polegają one na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także na prowadzeniu działalności oświatowo-zdrowotnej.

Działania te mają na celu ochronę zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych, nie zaś utrzymywanie czystości nieruchomości.

W tym zakresie konieczne pozostaje precyzyjne i ścisłe interpretowanie regulacji ustawowych, w tym w szczególności ustalania właściwości poszczególnych organów.

Nie sposób przy tym zaakceptować konstatacji jakoby każde niezgodne z przepisami przechowywanie odpadów, niezachowywanie czystości przez lokatorów mieszkań, czy też wydobywające się z zajmowanych pomieszczeń nieprzyjemne zapachy miały automatycznie aktualizować po stronie inspekcji sanitarnej obowiązek wszczęcia postępowania, podczas gdy co do zasady takie działania winny być podejmowane przez organy wykonawcze gminy, w tym przypadku Burmistrza Ziębic. Przeciwny wniosek podważa konieczność istnienia zakładów gospodarki komunalnej. Dopiero zaś w razie powzięcia podejrzeń w zakresie powstania określonych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, których co ważne w realiach niniejszej sprawy nie potwierdzono, właściwym organem byłby P..

Zdaniem P. każdy ze wskazanych organów winien działać w ramach swoich kompetencji określonych przepisami prawa. Sytuacja wskazywana we wniosku dotyczy dwóch różnych zakresów postępowań prowadzonych w ramach odrębnych kompetencji przypisanych przez ustawodawcę dwóm różnym organom, czyli nie dotyczy tej samej sprawy w znaczeniu procesowym, lecz dwóch tego rodzaju spraw. Wobec powyższego nie ma podstaw do kwalifikowania tej sytuacji jako sporu kompetencyjnego w rozumieniu art. 4 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

III.

Stosownie do art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór, o którym mowa w powołanym przepisie to sytuacja, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo każdy z nich uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). Spór o właściwość (spór kompetencyjny) to najogólniej rzecz biorąc rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej w kwestii uznawania lub nieuznawania własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., a więc sprawy, która w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego przed organem administracji publicznej podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź też w innej prawnej formie działania administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego.

Przedmiot sporów o właściwość (sporów kompetencyjnych) między organami wymienionymi w art. 4 p.p.s.a. należy wiązać z prawnymi formami działania administracji publicznej, poddanymi kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne.

W niniejszej sprawie spór kompetencyjny istnieje, zatem sprawa wywołana wnioskiem Burmistrza Ziębic może być przedmiotem merytorycznej oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Ponadto, spór ten wynika z rozbieżności poglądów wymienionych na wstępie organów, co do zakresu ich możliwego działania, co wyraża się w tej sprawie w wyłączeniu własnych kompetencji do załatwienia indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. (wywołanej wnioskiem wspólnoty mieszkaniowej z 21 września 2023 r.), a więc sprawy, która w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego przed organem administracji publicznej podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź też w innej prawnej formie działania administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny staną na stanowisku, że adresowane wprost do P. w Z.kolejne pismo wspólnoty mieszkaniowej, dotyczące podjęcia interwencji odnoszącej się do mieszkańca bloku dotkniętego najprawdopodobniej problemem zbieractwa, co przekłada się na nieprzestrzeganie zasad sanitarnych w relacjach sąsiedzkich, powinno zostać rozpatrzone przez ten właśnie organ, jako właściwy.

Wskazać trzeba, że przedmiot danego postępowania (sprawy) i podstawy jego wszczęcia, wyznaczają normy prawa materialnego, albowiem to one kształtują uprawnienia lub obowiązki adresata podejmowanego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia, a to poprzez takie formy działania organu jak m.in.: przyznanie uprawnienia, zwolnienie z obowiązku, nałożenie obowiązku, cofnięcie lub uszczuplenie uprawnień.

Uwzględniając więc art. 1 pkt 1 k.p.a., który stanowi, że Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco - a w tym kontekście, jak przyjmuje się w literaturze przedmiotu, że organy inspekcji, kontroli i dozoru mają status organów administracji publicznej, gdy przepisy prawa przewidują ich właściwość do wydawania decyzji administracyjnych albo stanowią, że w postępowaniu przed organami inspekcji, kontroli i nadzoru stosuje się przepisy k.p.a., nie można tracić z pola widzenia tego, że na gruncie art. 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 416 - dalej jako ustawa) ustawodawca operuje konwencją językową, z której wynika, że wyliczenie powierzonych wymienionemu organowi inspekcji zadań z zakresu zdrowia publicznego poprzez sprawowanie nadzoru nad wymienionymi w tym przepisie warunkami ma charakter przykładowy, nie stanowiąc numerus clausus uprawnień organu.

Podzielając zatem poglądy wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2022 r. sygn. akt II GW 125/21 oraz w wyroku z 25 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK 1940/18 stwierdzić należy, że art. 1 ustawy nie uzasadnia takiej jego interpretacji, z której miałoby wynikać istnienie kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej do występowania tylko w razie naruszenia warunków zdrowia publicznego w aspekcie powszechnym, a w konsekwencji z wyłączeniem zagrożeń zdrowia spowodowanych indywidualnymi działaniami podmiotów prywatnych, zwłaszcza zaś będących członkami innej zbiorowości prawnej jaką w tym przypadku jest wspólnota mieszkaniowa. Uprawnienia te nie aktualizują się także wyłącznie w sytuacji stwierdzenia jakiegoś stanu, ale mają zastosowanie także w ramach jego podejrzenia.

Umocowanie do tego wynika z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy, który wyznacza zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej przez bieżący nadzór sanitarny obejmujący kontrolę przestrzegania przepisów określających wymaganie higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczące utrzymania należytego stanu higienicznego, między innymi, nieruchomości, a co istotne, przepis ten nie ogranicza przy tym zakresu działania przez wyłączenie lokali prywatnych i w istocie uogólnianie (generalizowanie) kompetencji inspekcji. Wykonując działania we wskazanym zakresie państwowy inspektor sanitarny ma prawo wstępu do nieruchomości oraz wszystkich pomieszczeń wchodzących w ich skład (art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy), a uprawnienie wstępu do mieszkań, gdy chodzi o jego zakres, aktualizuje się w razie podejrzenia lub stwierdzenia choroby zakaźnej ale także w razie zagrożenia zdrowia czynnikami środowiskowymi (art. 26 ust. 1 ustawy). W tym też kontekście trzeba również podkreślić, że z art. 2 ustawy jednoznacznie wynika, że wykonywanie zadań określonych w jej art. 1 polega na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska.

Zgodnie zaś z art. 27 ust. 1 ustawy, w razie stwierdzenia naruszeń wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. Do ustalenia naruszeń w zakresie niewłaściwego stanu sanitarnego, wywołanego zbieractwem rzeczy, które niekoniecznie muszą stanowić odpady w rozumieniu przepisów prawa, wystarczające może być przy tym udokumentowanie tego faktu w drodze np. zeznań świadków, choć kwestia ta jest zawsze oceniana indywidualnie.

Z przywołanej regulacji prawnej wynika więc jednoznacznie, że stanowi ona prawną podstawę do ustalenia sprawy indywidualnej nakazu usunięcia, w drodze decyzji, naruszeń wymagań higienicznych, do której załatwienia jest uprawniony i zarazem zobowiązany właściwy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej, co tym samym oznacza, że spełnione są zarówno elementy sprawy indywidualnej w aspekcie przedmiotowym (nakaz usunięcia naruszeń wymagań higienicznych), jak i w aspekcie podmiotowym, albowiem adresatem nakazu jest podmiot naruszający wymagania higieniczne.

Na tle niniejszej sprawy uzasadnione jest zatem twierdzenie, że zaadresowane do P. w Z.ponowne pismo wspólnoty mieszkaniowej z 21 września 2023 r. w sprawie podjęcia interwencji odnoszącej się do podnoszonego w nim istnienia zagrożenia sanitarnego (popieranego konkretnymi wskazaniami, co do fetoru, gryzoni i robactwa), wywołanego zachowaniem mieszkańca, powinno zostać rozpatrzone przez tenże organ, jako właściwy w sprawie, albowiem jego właściwości w żadnym stopniu nie wyłącza regulacja zawarta w art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm.), ani też w art. 3 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (patrz wyrok wydany w sprawie o sygn. akt II OSK 1940/18).

Jeżeli zaś zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy, w postępowaniu przed organami państwowej inspekcji sanitarnej stosuje się przepisy k.p.a., to wyraża się to m.in. w tym, że jak stanowi art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wymieniony przepis nie może być przy tym interpretowany tak, że stanowi on podstawę prawną do wszczynania bądź z urzędu, bądź na wniosek postępowania w określonych sprawach administracyjnych, albowiem zawsze decydują o tym przepisy prawa materialnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Glosa do postanowienia NSA z dnia 3 grudnia 1987 r., SAB/Wr 8/87, OSP 1990, z. 11-12, poz. 397). Abstrahując od art. 61 § 2 k.p.a. przyjmuje się również, że jeżeli z normy prawa materialnego expressis verbis nie wynika, czy postępowanie w sprawie wszczynane jest na wniosek, czy z urzędu, to w sytuacji, gdy jego przedmiotem jest przyznanie uprawnienia, postępowanie oparte jest na zasadzie skargowości, zaś gdy jego przedmiotem jest nałożenie obowiązku, ograniczenie lub cofnięcie uprawnień, postępowanie wszczynane jest z urzędu.

Należy wreszcie zauważyć, że niezasadne są argumenty P., że właściwy w sprawie utrzymania czystości na terenie gminy jest jej organ zarządzający. W zasadzie argumentacja w tym zakresie wskazuje na art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1. Po pierwsze, z opisu stanu faktycznego wynika, że w sprawie może chodzić o syllogomanię (patologiczne zbieractwo), której głównym przejawem jest zbieranie i gromadzenie przedmiotów w liczbie znacznie przekraczającej metraż danej przestrzeni, niepotrzebnych, zużytych, itp. Po drugie, w niniejszej sprawie art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie mógłby znaleźć zastosowania, bowiem ani nie chodzi o tak prozaiczną kwestię jak powstawanie odpadów na terenie nieruchomości, ani też nie można mówić o niewywiązaniu się z tego obowiązku, gdyż zgodnie z art. 2 ust. 3 wskazanej ustawy jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową. Trudno zatem zakładać, że wspólnota nie wywiązuje się z jakichkolwiek obowiązków nałożonych na nią prawem.

W tej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.