Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1339/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) sędzia NSA Piotr Przybysz Protokolant starszy asystent sędziego Anna Kuklińska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1428/18 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 maja 2018 r. nr DAP-WOSR-7280-188/2018/AP w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. S. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1428/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 30 maja 2018 r. nr DAP-WOSR-7280-188/2018/AP w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty uchylił zaskarżoną decyzję.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z 29 sierpnia 2015 r. A. S. (dalej: Skarżąca) zwróciła się do Wojewody Śląskiego (dalej: Woje) o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej matkę H. S. nieruchomości położonej w miejscowości [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Do wniosku dołączono: orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddziału w [...] z 18 lutego 1947 r., nr: L.dz.847/47/P.276/47, wystawione na rzecz H. S., zamieszkałej w [...] przy ul. [...]; podanie H. S. z 21 stycznia 1947 r. do Państwowego Urzędu Repatriacyjnego dotyczące wydania orzeczenia odszkodowawczego; protokół przesłuchania z 17 lutego 1947 r. świadków: S. K. i J. M.; kartę ewidencyjną nr [...] z 21 lipca 1946 r. wystawioną na rzecz S. S., w której jest wpisana żona H. S. oraz córka A.; postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z 10 kwietnia 1979 r., sygn. akt II Ns 719/78 zgodnie, z którym spadek po S. S. zmarłym 13 maja 1978 r. w [...], ostatnio stale zamieszkałym w [...], nabyły żona H. S. i córka A. S., po 1/2 części spadku każda z nich; stwierdzenie nabycia spadku Sądu Rejonowego w [...] z 14 stycznia 1980 r., sygn. akt VI 36/80, dotyczące nabycia spadku po H. S.

Następnie Skarżąca przy piśmie z 20 października 2016 r. dołączyła do akt postępowania - postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z 9 września 2016 r., sygn. akt I Co 6/16 zgodnie, z którym uznano za skuteczne na obszarze RP stwierdzenie nabycia spadku Sądu Rejonowego w [...] z 14 stycznia 1980 r., sygn. akt VI 36/80 potwierdzające, że jedyną spadkobierczynią zmarłej 13 grudnia 1979 r. H. S. jest Skarżąca. Ww. wniosek Skarżącej z 29 sierpnia 2015 r. z uwagi na załączone do niego orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddziału w [...] z 18 lutego 1947 r., nr: L.dz. 847/47/P.276/47, wystawione na rzecz H. S., został dołączony do akt postępowania o sygn. NW/XIII/7725/3098/04, prowadzonego przez Wojewodę na wniosek z 18 października 1988 r. H. S. Wojewoda z uwagi na wątpliwości co do osoby właściciela nieruchomości określonej w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddziału w [...] z 18 lutego 1947 r., nr: L.dz. 847/47/P.276/47, wystąpił do Wojewody Małopolskiego o przesłuchanie Skarżącej. Z protokołu przesłuchania Skarżącej z 29 czerwca 2017 r. wynika, że wnioskiem z 29 sierpnia 2015 r. wystąpiła ona o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną w miejscowości [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez jej matkę H. S., córkę S. i A., z domu [...], urodzoną 31 października 1911 r. we [...], zmarłą 13 grudnia 1979 r. w [...]. Z akt sprawy wynika natomiast, że prowadzone przez Wojewodę postępowanie o sygn. NW/XI11/7725/3098/04, do którego dołączono wniosek Skarżącej z 29 sierpnia 2015 r., zostało wszczęte wnioskiem z 18 października 1988 r. złożonym do Urzędu Miejskiego w [...] przez H. S., córkę J. i K., z domu [...], urodzoną 27 stycznia 1917 r. we [...], zmarłą 28 stycznia 2010 r. w [...], który dotyczy nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez ww. wnioskodawczynię H. S., córkę J. i K., z domu [...].

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewoda wydzielił wniosek z 29 sierpnia 2015 r. Skarżącej do nowego postępowania, któremu nadał sygn. NWXIII.7541.215.2017. O fakcie tym poinformował Skarżącą w piśmie z 25 lipca 2017 r. Skarżąca w piśmie z 5 lipca 2017 r. skierowanym do Wojewody wskazała, że jej matka H. S. (córka S. i A.), prawdopodobnie w 1978 r. złożyła wniosek o potwierdzenie prawa rekompensaty w [...], gdzie zamieszkiwała od 1946 r. Wojewoda w celu odszukania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty H. S. (córki S. i A.), pismami z 25 lipca 2017 r., wystąpił do Starostwa Powiatowego w [...], Urzędu Miejskiego w [...] oraz do wszystkich Urzędów Wojewódzkich. Starostwo Powiatowe w [...] w piśmie z 10 sierpnia 2017 r. oraz Urząd Miejski w [...] w piśmie z 8 sierpnia 2017 r. poinformowały, że w dokumentacji archiwalnej nie ma wniosku H. S. (córki S. i A.) dotyczącego potwierdzenia prawa do rekompensaty. Brak również informacji o realizacji przez Skarżącą i H. S. rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wynik negatywny w ww. zakresie przyniosły także kwerendy przeprowadzone przez Urzędy Wojewódzkie. Skarżąca w piśmie z 28 września 2017 r. wskazała, że około 10 lat temu w 2006 r. lub 2007 r. zwróciła się "w swojej sprawie" do Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w [...]. Skarżąca stwierdziła, że poinformowała wówczas pracownika urzędu wojewódzkiego, iż jej matka H. S. z domu [...] złożyła wniosek o rekompensatę za mienie, które musiała pozostawić w [...] koło [...]. Ponadto Skarżąca wypełniła formularz, w którym wskazała mienie swojej matki H. S. pozostawione w ww. miejscowości. Formularz ten pozostał w [...] Urzędzie Wojewódzkim. Następnie Wojewoda pismem z 18 października 2017 r., ponownie zwrócił się do Wojewody Małopolskiego o odszukanie wniosku Skarżącej dotyczącego potwierdzenia prawa do rekompensaty. Wojewoda, przy piśmie z 18 października 2017 r., skierowanym do Skarżącej przesłał ponownie pismo organu I instancji z 25 lipca 2017 r., w którym poinformował Stronę o wydzieleniu jej wniosku z 29 sierpnia 2015 r. do nowego postępowania, któremu nadał sygn. NWXIII.7541.215.2017. Wojewoda Małopolski w piśmie z 8 listopada 2017 r., poinformował Wojewodę, że w wyniku kwerendy odnaleziono pismo Skarżącej z 20 kwietnia 2007 r. (zamieszkałej w [...]przy ul. [...], skierowane do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] , Wydziału Środowiska i Rolnictwa). Przedmiotowe pismo nie zwierało wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. S. córkę S. i A. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewoda decyzją z 14 grudnia 2017 r., nr NWXIII.7541.215.2017, odmówił Skarżącej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. S. córkę S. i A., z domu [...], urodzoną w dniu 31 października 1911 r., nieruchomości położonej w miejscowości [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu stwierdził, że wniosek Skarżącej z 29 sierpnia 2015 r. został złożony po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm., dalej: "ustawa").

Na skutek odwołania Skarżącej - Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Minister) decyzją z 30 maja 2018 r. nr DAP-WOSR-7280-188/2018/AP, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody.

Minister uznał tak, jak i Wojewoda, że wniosek Skarżącej z 29 sierpnia 2015 r. złożony został po terminie wynikającym z art. 5 ust. 1 ustawy. Minister przytoczył przy tym treść pisma Skarżącej z 12 maja 2018 r. skierowanego do organu II instancji, w którym Skarżąca stwierdziła: "(...) Zarówno moja matka, H. S. z domu [...], jak i H. S. z domu [...] w 1946/1947 r. mieszkały pod tym samym adresem w [...] przy ul. [...], więc widocznie były spowinowacone. W tym wypadku ja byłabym również jedynym spadkobiercą po H. S. z domu [...], ponieważ zmarła ona "bez spadkobierców" wg. informacji Urzędu Wojewódzkiego w [...]". W odniesieniu do ww. pisma Minister stwierdził, że w przypadku wykazania przez Skarżącą następstwa prawnego po H. S. z domu [...] (córce J. i K.) w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony występują jej następcy prawni, wystąpiłaby do postępowania wszczętego wnioskiem z 18 października 1988 r. H. S. z domu [...] (córki J. i K. ) prowadzonego przez Wojewodę pod sygn. NW/XIII/7725/3098/04.

Na decyzję Ministra z 30 maja 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) złożyła Skarżąca.

Opisanym na wstępie wyrokiem z 20 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1428/18 Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję.

W ocenie Sądu I instancji, Minister przedwcześnie uznał, że wniosek Skarżącej z 29 sierpnia 2015 r. został złożony po terminie zawitym wynikającym z art. 5 ust. 1 ustawy. Sąd I instancji zauważył bowiem, że w aktach sprawy brak jest pisma Skarżącej z 20 kwietnia 2007 r. (odnalezionego w wyniku kwerendy przez Wojewodę Małopolskiego), które według Ministra, jako niebudzące wątpliwości nie zwierało wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Brak powyższego pisma, zdaniem Sądu I instancji, uniemożliwia dokonania jego oceny. Dokument ten, w ocenie Sądu I instancji, ma istotny wpływ na wynik sprawy, został bowiem złożony do organu jeszcze w terminie ustawowym zakreślonym dla składania wniosków o rekompensatę tj. przed dniem 31 grudnia 2008 r.

Końcowo Sąd I instancji wskazał, że pozostałe ustalenia organu nie budzą wątpliwości. Organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił pozostały materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy. Zdaniem Sądu I instancji, ponownie rozpoznając sprawę Minister uzupełni materiał dowodowy o pismo Skarżącej z 20 kwietnia 2007 r., którego treść ma istotny wpływ na wynik sprawy, oceni ten dokument i ponownie wyda decyzję w przedmiotowej sprawie.

Z tego też względu Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U 2018 r. poz. 1467, dalej "p.p.s.a.").

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na braku odniesienia się przez Sąd I instancji do istotnych zarzutów skargi, co wpłynęło na treść zaskarżonego orzeczenia; co więcej Sąd I instancji nie przedstawił swojego stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia naruszając tym samym art. 141 § 4 p.p.s.a.; Sąd orzekający w niniejszej sprawie całkowicie pominął wszystkie zarzuty Skarżącej nie rozważając ich i przemilczając nie odnosząc się do nich merytorycznie, a waga tych zarzutów miały istotny wpływ na wynik sprawy;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji z uwagi na niewłaściwą kontrolę, że organ administracji załatwił sprawę z pominięciem słusznego interesu obywatela w sposób odbierający zaufanie uczestników do władzy publicznej bowiem organ przez blisko dwa lata prowadził sprawę pod sygnaturą NW/XIII/ 7725/3098/04, uznając że wniosek był złożony w terminie, by następnie bezpodstawnie wydzielić ją do innego postępowania, nadać jej inną sygnaturę oraz nieprawidłowo stwierdzić, że wniosek był sprekludowany; ponadto organ administracji faktycznie uniemożliwił Skarżącej realne zapoznanie się z aktami sprawy i merytorycznego odniesienie się przez nią do rozstrzygnięcia organu;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na tym że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli nie dostrzegł, że organ administracji naruszył art. 7, 8, 11, 77, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., co Skarżąca wykazała w skardze, że postępowanie organu administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiło prawidłowe zebranie i ocenienie materiału dowodowego, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego w niniejszej sprawie;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. w polegające na tym że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli nie dostrzegł że organ administracji naruszył art. 7, 8 § 1, 9, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez uniemożliwienie Skarżącej zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowy i zajęcie przez nią stanowiska w sprawie, całkowite pominięcie wniosków dowodowych Skarżącej, błędne zebranie materiału dowodowego przez organ co skutkowało ustaleniem prawidłowego stanu faktycznego.

Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Jednocześnie wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od Skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie orzeczenia o oddaleniu skargi oraz o zasądzenie od Skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego,

Jednocześnie wniósł na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci pisma Skarżącej z 20 kwietnia 2007 r. skierowanego do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] Wydziału Środowiska i Rolnictwa - na okoliczność prawidłowości ustaleń Ministra, opartych o dowód z dokumentu urzędowego w postaci pisma Wojewody Małopolskiego z 8 listopada 2017 r., że ww. pismo Skarżącej z 20 kwietnia 2007 r. nie zawierało wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. S., córkę S. i A. z domu [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna w myśl art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. winna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest wyraźne wyszczególnienie, który z przepisów został według niego naruszony, i przyporządkowanie go do odpowiedniej podstawy skargi kasacyjnej.

Podstawy skargi kasacyjnej zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy zaznaczyć, że zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. zawarty w petitum skargi kasacyjnej (pkt 3) został wadliwie skonstruowany. Przepis ten dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne. Skarżąca kasacyjnie nie wskazała konkretnego przepisu, z podaniem numeru właściwej jednostki redakcyjnej aktu prawnego, który, w jej ocenie, naruszył Sąd I instancji. Zatem nie sprecyzowała zarzutu, nie przytoczyła właściwie podstaw kasacyjnych, a tym samym uniemożliwiła ustalenie granic zaskarżenia. Skoro zatem art. 77 k.p.a. dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne, to Skarżąca kasacyjnie musi wskazać chociażby konkretny punkt czy literę, który - zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - został naruszony przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Pogląd ten jest obecnie powszechnie akceptowalny w orzecznictwie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 2034/06; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 2520/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2360/19; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2362/19, źródło CBOSA). Podobne rozważania należy odnieść do art. 8 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na dyspozycję art. 183 § 1 p.p.s.a., nie może, we własnym zakresie korygować, konkretyzować czy też uściślać zarzutów skargi kasacyjnej. Natomiast to autor skargi kasacyjnej winien przywołać podstawy kasacyjne (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a mianowicie wskazać konkretne przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jego zdaniem naruszył Sąd I instancji. Stanowi to jego powinność, gdyż jest on profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 557/07; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1669/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1977/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1151/21, źródło CBOSA).

Nieusprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku winno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (art. 141 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile to te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 2633/04, źródło CBOSA). Art. 141 § 4 p.p.s.a. zobowiązuje Sąd do rozważenia w uzasadnieniu orzeczenia wszystkich zarzutów strony oraz stanowisk pozostałych stron, jeżeli mogą one mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem do zarzutów istotnych. Brak powołania lub zajęcia stanowiska przez Sąd w stosunku do zarzutów, wprawdzie podniesionych w skardze, ale niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia, nie może być traktowany jako uchybienie określone w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Treść zaskarżonego wyroku i jego uzasadnienie pozwalają jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się Sąd I instancji, podejmując zaskarżone orzeczenie i pozwala na pełną kontrolę kasacyjną tego orzeczenia. Sąd I instancji prawidłowo zbadał legalność decyzji, mając na uwadze wszystkie przepisy mające zastosowanie w sprawie.

Przepisy określające kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania, takie jak art. 145 § 1 p.p.s.a., mają charakter ogólny (blankietowy). Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut naruszenia któregoś z powyższych przepisów, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym jej zdaniem Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2592/20, źródło CBOSA).

Nie doszło także do naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 11, 77, 80 oraz art. 107 § 1 k.p.a. w sposób wskazany w skardze kasacyjnej.

Wynikający z art. 7 k.p.a. obowiązek organów administracji załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli nie oznacza, że organ administracji może na mocy tego przepisu modyfikować przepisy prawa materialnego i orzekać niezgodnie z tymi przepisami, motywując to koniecznością uwzględnienia interesu społecznego lub słusznego interesu obywateli.

Zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 k.p.a., skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje, iż organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są także w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Działania podejmowane w ramach wskazanych wyżej obowiązków mają na celu dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Oznacza to, że to normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczają tym samym zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2443/21, źródło CBOSA).

Sąd I instancji dokonał zatem właściwej analizy materiału dowodowego, uwzględnił w stanie faktycznym wszystkich okoliczności sprawy, a swoją ocenę uzasadnił nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. był skuteczny, gdyby Skarżąca kasacyjnie wykazała pominięcie dowodów znajdujących się w posiadaniu WSA. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Sąd I instancji, uchylając decyzję Ministra, wskazał na brak w aktach sprawy pisma Skarżącej z 20 kwietnia 2007 r. (odnalezionego w wyniku kwerendy przez Wojewodę Małopolskiego). Dokument ten, w ocenie Sądu I instancji, którą to ocenę Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejszą sprawę podziela, ma istotny wpływ na wynik sprawy, został bowiem złożony do organu jeszcze w terminie ustawowym zakreślonym dla składania wniosków o rekompensatę tj. przed dniem 31 grudnia 2008 r. Brak powyższego pisma uniemożliwia dokonanie jego oceny a szczególnie w zakresie wątpliwości, czy nie zwierało ono wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia. Sąd I instancji, zasadnie uznał, że organy administracji w pozostałym zakresie zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy. Tym samym Sąd I instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 11, 77, 80 oraz art. 107 § 1 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę Minister uzupełni materiał dowodowy o pismo Skarżącej z 20 kwietnia 2007 r., którego treść ma istotny wpływ na wynik sprawy, oceni ten dokument i ponownie wyda decyzję w przedmiotowej sprawie.

W związku z powyższym nie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. w polegające na tym że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli nie dostrzegł że organ administracji naruszył art. 7, 8 § 1, 9, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez uniemożliwienie Skarżącej zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowy i zajęcie przez nią stanowiska w sprawie, całkowite pominięcie wniosków dowodowych Skarżącej, błędne zebranie materiału dowodowego przez organ co skutkowało ustaleniem prawidłowego stanu faktycznego. Skoro Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję, to dokonana kontrola była prawidłowa.

Z treści zaś art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na gruncie tak wyrażonej zasady oficjalności, w orzecznictwie sądowadministracyjnym przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może być uznany za usprawiedliwiony tylko wówczas, gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienie na tyle istotne i oczywiste zarazem, że bez względu na treść zarzutów stawianych w skardze, powinny być one dostrzeżone i uwzględnione przez sąd administracyjny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2395/10, źródło CBOSA). Wyjaśnić jednocześnie należy, że rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych. Sprawa oznacza sprawę w znaczeniu materialnym, a nie procesowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2014 , sygn. akt II GSK 2027/13; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2023 r., sygn. akt III OSK 4902/21, źródło CBOSA). Dokonując oceny zasadności wskazanego wyżej zarzutu skargi kasacyjnej przy uwzględnieniu przedstawionych argumentów, brak jest podstaw, aby przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała którakolwiek z wymienionych powyżej sytuacji, która mogłaby zostać zakwalifikowana, jako naruszenie wskazanego powyżej przepisu. Sąd I instancji orzekł "w granicach danej sprawy", dokonał bowiem oceny zgodności z prawem objętej skargą decyzji. Sąd przeprowadził analizę przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie i odniósł je do stanu faktycznego, ustosunkowując się w niezbędnym zakresie do zarzutów skargi, rozpoznając tym samym istotę sprawy, co nie daje podstaw do skutecznego postawienia zarzutu naruszenia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Dlatego stwierdzić należy, że Sąd I instancji nie naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku dowodowego zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Kluczową przesłanką przeprowadzenia ww. dowodu jest wyjaśnienie istotnych wątpliwości związanych ze stanem faktycznym sprawy. Należy jednak mieć na uwadze, że przeprowadzenie dowodu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjny, który jest związany granicami skargi kasacyjnej, jest dopuszczalne jeżeli zostaną uwzględnione zarzuty procesowe dotyczące wadliwego ustalenia stanu faktycznego przez organ administracyjny lub wadliwej oceny ustalenia tego stanu faktycznego przez sąd pierwszej instancji. Tylko w takim przypadku mogą pojawić się ww. istotne wątpliwości, które należy wyjaśnić. W tej sprawie sytuacja taka nie zaistniała.

Konkludując uznać należy, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżony wyrok odpowiada przepisom obowiązującego prawa.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi Skarżącej kasacyjnie wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 p.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 p.p.s.a. i art. 258-261 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 208 p.p.s.a.