Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 239/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 1 pkt 4, art. 86 ust. 2 i 3, art. 91 ust. 1 i 3, art. 95 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 742
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej do Spraw Studentów Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 6 lutego 2024 r. nr DSSD-SOSD.5603.26.2024 w przedmiocie stypendium rektora 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 23 listopada 2023 r. numer WSM.543.275.2023; 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej do Spraw Studentów Uniwersytetu w Białymstoku na rzecz skarżącego R. O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 25 października 2023 r., złożonym za pośrednictwem elektronicznego Uniwersyteckiego Systemu Obsługi Studiów (dalej: "USOSweb UwB"), R. O. – będący studentem pierwszego roku studiów stacjonarnych II stopnia na kierunku stosunki międzynarodowe Uniwersytetu w Białymstoku (dalej: "UwB"), zwrócił się do Rektora Uniwersytetu w Białymstoku (dalej: "Rektor UwB") o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024. W treści wniosku student wymienił swoje osiągnięcia w zakresie aktywności uniwersyteckiej, załączając do niego zaświadczenie z dnia 9 października 2023 r. wystawione przez Prezesa i Dyrygenta Chóru Akademickiego Uniwersytetu w Białymstoku - potwierdzające jego udział w roku akademickim 2022/2023 w: (1) koncercie inauguracyjnym roku akademickiego na Wydziale Nauk o Edukacji UwB (10 października 2022 r.), (2) koncercie pieśni patriotycznych w kościele pw. Matki Boskiej Fatimskiej w Białymstoku (6 listopada 2022 r.), (3) koncercie muzyki polskiej w kościele pw. Ducha Świętego w Wilnie (11 listopada 2022 r.), (4) koncercie muzyki polskiej w kościele pw. św. Rafała w Wilnie (12 listopada 2022 r.), (5) koncercie pieśni polskich w kościele pw. św. Andrzeja Boboli w Białymstoku (20 listopada 2022 r.), (6) koncercie kolęd i pastorałek w Gminnym Ośrodku Kultury w Goniądzu (11 grudnia 2022 r.), (7) koncercie kolęd i pastorałek na Wydziale Nauk o Edukacji UwB (19 grudnia 2022 r.), (8) koncercie kolęd i pastorałek w kościele pw. Matki Bożej Fatimskiej w Białymstoku (6 stycznia 2023 r.), (9) koncercie kolęd i pastorałek w kościele pw. Św. Antoniego Padewskiego w Sokółce (8 stycznia 2023 r.), (10) koncercie kolęd i pastorałek w kościele pw. św. Ojca Pio w Białymstoku (22 stycznia 2023 r.), (11) charytatywnym koncercie karnawałowym na rzecz Tymoteusza Skiepko - w programie msza jazzowa Christopha Schonherra "Missa in tempore incerto" oraz utwory zespołu The Beatles (20 lutego 2023 r.), (12) uroczystości promocji doktorskich i habilitacyjnych na Wydziale Nauk o Edukacji UwB (15 marca 2023 r.), (13) koncercie pieśni pasyjnych w kościele pw. św. Józefa Oblubieńca NMP w Białymstoku (2 kwietnia 2023 r.), (14) uroczystości nadania tytułu Doktora Honoris Causa Uniwersytetu w Białymstoku profesorowi Tadeuszowi Pilchowi na Wydziale Nauk o Edukacji UwB (31 maja 2023 r.), (15) inauguracji XXVIII Katedralnych Koncertów Organowych w Bazylice Mniejszej Wniebowzięcia NMP (30 czerwca 2023 r.), (16) letnich warsztatach chóralnych w Serwach (28 sierpnia - 3 września 2023 r.), (17) występie sakralnym w Sanktuarium Matki Bożej Studzieniczańskiej w Studzienicznej (2 września 2023 r.), (18) koncercie w ramach XIX Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej i Kameralnej w kościele NMP Matki Miłosierdzia w Wasilkowie (17 września 2023 r.), (19) warsztatach chóralnych na Wydziale Nauk o Edukacji UwB (25 i 28 września 2023 r.).

Decyzją z dnia 23 listopada 2023 r. nr WSM.543.275.2023 Komisji Stypendialnej UwB, wydaną na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i 3 oraz art. 91 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2023 r., poz. 742 ze zm.; dalej: "P.s.w.n.) oraz § 3 ust. 1, § 4 ust. 8 i § 22 Zarządzenia nr 30 Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 27 września 2019 r. w sprawie Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu w Białymstoku zmienionego zarządzeniem nr 55 Rektora UwB z dnia 11 października 2022 r. (dalej: "Regulamin") odmówiono studentowi przyznania stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w sprawie zastosowano § 26 Regulaminu i ustalono, że student uzyskał 457,14 punktów za rok akademicki 2022/2023, która to liczba nie kwalifikuje go do grupy 10% najlepszych studentów na kierunku studiów, uprawnionej (stosownie do § 22 ust. 4 Regulaminu) do otrzymania przedmiotowego stypendium. Wskazano, że minimalna liczba punktów kwalifikująca do otrzymania ww. stypendium w roku akademickim 2023/2024 wynosi 461,69.

W odwołaniu od ww. decyzji student zarzucił naruszenie szeregu przepisów postępowania, w tym art. 107 § 3, art. 8 § 2, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., mających wpływ na wynik sprawy, wskazując przy tym, że w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśniono z jakich powodów odmówiono mocy dowodowej załączonym przez niego zaświadczeniom, podczas gdy w poprzednich latach nie zdarzały się analogiczne rozstrzygnięcia wniosków o przyznanie stypendium, tj. w których Komisja Stypendialna nie uwzględniłaby w punktacji żadnego koncertu Chóru Akademickiego UwB, mimo że udział we wszystkich wymienionych we wniosku koncertach został przez studenta potwierdzony zaświadczeniem analogicznym do zeszłorocznych zaświadczeń wydawanych innym studentom ubiegającym się o stypendium rektora. Student wskazał również, że komisje stypendialne z innych wydziałów UwB (tj. m.in. Prawa, Ekonomii, Nauk o Edukacji) przyznały punkty pozostałym chórzystom, którzy wykazali udział w tych samych wydarzeniach. Student wskazał, że praktyka administracyjna w sprawie uwzględniania koncertów była do tej pory utrwalona oraz dotyczyła sytuacji o takich samych podstawach faktycznych i prawnych. Domniemując, że przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego stypendium były braki formalne wniosku, tj. brak dokumentów potwierdzających udział w przedmiotowych wydarzeniach, student załączył do odwołania: zaświadczenie z dnia 3 lipca 2023 r. wystawione przez dyrektora Białostockiego Ośrodka Kultury oraz kierownika artystycznego katedralnych Koncertów Organowych potwierdzające, że Chór Akademicki UwB wziął udział w Międzynarodowym Festiwalu XXVIII Katedralne Koncerty Organowe, występując w dniu 30 czerwca 2023 r. w katedrze Wniebowzięcia NMP w Białymstoku podczas koncertu inaugurującego; zaświadczenie z 3 października 2023 r. wystawione przez dyrygenta i prezesa Chóru Akademickiego UwB potwierdzające, że student był jednym z organizatorów warsztatów w Serwach w dniach 28 sierpnia – 3 września 2023 r. (w zaświadczeniu wymieniono zakres obowiązków studenta w ramach organizacji ww. warsztatów oraz wskazano, że wywiązał się z nich wzorowo), a także zaświadczenie z dnia 5 grudnia 2023 r. wystawione przez dyrektora artystycznego Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej i Kameralnej w Wasilkowie, potwierdzające występ Chóru Akademickiego UwB w ramach XIX edycji Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej i Kameralnej w Wasilkowie, który miał miejsce dnia 17 września 2023 r. w kościele parafialnym NMP Matki Miłosierdzia w Wasilkowie.

Decyzją z dnia 6 lutego 2024 r. nr DSSD-SOSD.5603.26.2024 Odwoławcza Komisja Stypendialna UwB utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, wskazując w uzasadnieniu, że nie stwierdzono podstaw do jej uchylenia, bowiem została ona wydana według właściwej podstawy prawnej oraz znajduje pełne oparcie w okolicznościach ustalonego stanu faktycznego. Student, mimo uzyskania wysokiej liczby punktów (tj. 457,14) nie może otrzymać stypendium w związku z tym, że spowodowałoby to przekroczenie ustalonego dla kierunku 10% limitu studentów uprawnionych do otrzymania stypendium (ustalonego na mocy § 22 ust. 4 Regulaminu oraz art. 91 ust. 3 P.s.w.n.).

R. O. wniósł do sądu administracyjnego skargę na ww. decyzję, zarzucając w niej:

1. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

2) art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na dowolnej ocenie wyrażającej się w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności przedstawionym dowodom (w tym zaświadczeniom), co w konsekwencji doprowadziło do uznania okoliczności uprawniających do otrzymania stypendium rektora za nieudowodnione;

3) art. 7, art. 8, art. 9 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez niepełne uzasadnienie zaskarżonej decyzji i niewykazanie, dlaczego mimo tożsamego stanu faktycznego i prawnego, organ wydał odmienną decyzję, aniżeli w analogicznych sprawach chórzystów z innych wydziałów (m.in. prawa, ekonomii, nauk o edukacji), co w konsekwencji równoznaczne jest z brakiem realizacji zasady pogłębionego zaufania obywateli do organów administracyjnych;

4) art. 8 i art. 15 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskutek zawarcia w nim zbyt ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej, z uwagi na pominięcie okoliczności wzięcia udziału w wydarzeniach artystycznych wynikających z przedstawionej dokumentacji, która winna podlegać ocenie jako przesłanka dla wydania decyzji w przedmiocie przyznania stypendium rektora, co w konsekwencji wiąże się z brakiem realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracyjnych oraz zasady dwuinstancyjności;

5) art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez brak uzasadnienia faktycznego decyzji, które w szczególności winno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

6) art. 9 i art. 11 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji o odmowie przyznania stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024;

7) art. 8 § 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie polegające na odstąpieniu bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym przyznawania stypendium rektora;

8) art. 10 § 1 k.p.a. przez niepoinformowanie strony o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem zaskarżonej decyzji;

9) art. 35 § 3 k.p.a. polegające na przekroczeniu terminu na rozpatrzenie odwołania;

10) art. 36 § 1 k.p.a. polegające na niezawiadomieniu strony przez organ odwoławczy o przypadku niezałatwienia sprawy w terminie mimo obowiązku prawnego;

11) art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wskazania przez organ, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przyczyn odmowy wiarygodności i mocy dowodowej dowodom wskazanym przez stronę, zwłaszcza dokumentów dołączonych do odwołania;

12) art. 136 § 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niedopełnienie przez organ odwoławczy konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie oraz przez brak zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji bez zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego;

13) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez podzielenie stanowiska organu I instancji i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, w sytuacji gdy decyzja ta oparta została na niewyjaśnionym stanie faktycznym i jako taka pozostawała wadliwa w stopniu przesądzającym jej uchylenie;

14) Art. 80 w zw. z art. 77 w zw. z art. 7 k.p.a. i w zw. z § 15 ust. 4. Regulaminu przez niewłaściwe zastosowanie oraz niepodjęcie decyzji w spawie w oparciu o całokształt zebranego materiału dowodowego, dokonanie dowolnej oceny dowodów oraz naruszenie zasady prawdy materialnej, podczas gdy organ wydający decyzję powinien oprzeć się na całokształcie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonać na tej podstawie swobodnej, a nie dowolnej oceny dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że skarżącemu nie należało się przyznanie przedmiotowego stypendium;

15) § 4 ust. 6 pkt 1 oraz § 15 ust. 4 Regulaminu w zw. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez brak wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie stypendium rektora, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji bez zebrania całokształtu materiału dowodowego;

16) § 4 ust. 9 Regulaminu w zw. art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez brak uzasadnienia faktycznego decyzji, które w szczególności winno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej

2. 2. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) § 27 ust. 2 pkt 1, pkt 3 i pkt 4 Regulaminu przez błędną wykładnię i mylne uznanie, że skarżący nie spełnia wymogów z niego wynikających, podczas gdy wskazane postanowienie ma zastosowania w odniesieniu do jego sytuacji faktycznej, wobec czego powinien on otrzymać stosowne punkty za osiągnięcia artystyczne i w konsekwencji otrzymać stypendium rektora;

2) art. 86 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 3 i art. 91 P.s.w.n. w zw. z § 27 ust. 2 pkt 1 Regulaminu przez dokonanie błędnej subsumcji do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, będącej wynikiem błędnego przyjęcia, że § 27 ust. 2 Regulaminu nie może być zastosowany, w sytuacji gdy jednoznaczna treść tego przepisu nakazuje przyjąć, że przedstawione przez skarżącego dokumenty, powinny dostarczyć określonych przepisem punktów - co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu i wydania decyzji o odmowie przyznania stypendium rektora;

3) art. 91 ust. 3 P.s.w.n. w zw. z § 27 ust. 2 Regulaminu przez błędne przyjęcie, że w postępowaniu odwoławczym można utrzymać w mocy decyzję organu I instancji opierając się na następującym przyjęciu: "student mimo uzyskania wysokiej liczby punktów tj. 457,14 nie może otrzymać stypendium w związku z tym, iż spowodowałoby to przekroczenie ustalonego dla kierunku 10% limitu studentów uprawnionych do otrzymania stypendium" - mimo braku wcześniejszego zebrania całokształtu materiału dowodowego i błędnego uznania, że brak dowodów na twierdzenie posiadania określonych osiągnięć artystycznych, a przy tym brak wyjaśnienia wątpliwości i brak wezwania do uzupełnienia materiału dowodowego, zamyka możliwość otrzymania stypendium, natomiast w sprawie doszło do wydania decyzji nie tylko z niepełnym materiałem dowodowym, ale również z błędną wykładnią postanowień Regulaminu, bowiem przez kilka lat od wydania przedmiotowego Regulaminu, organ przyznawał punkty i stypendia wbrew aktualnej wykładni przepisu § 27 ust. 2 Regulaminu, powołując się na omyłkę pisarską, co w konsekwencji doprowadziło do negatywnego rozpatrzenia sprawy przez organ.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, zaś ewentualnie (jeśli sąd nie stwierdzi nieważności) o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w całości, a także (na podstawie art. 145a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") o zobowiązanie organu przez sąd do wydania decyzji o określonej treści – tj. o przyznaniu skarżącemu stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024 w terminie zakreślonym przez sąd. Skarżący wniósł również o przeprowadzenie dodatkowego dowodu z dokumentów, które załączył do skargi: (a) zaświadczenia o udziale w międzynarodowym festiwalu "XXVIII Katedralne Koncerty Organowe" w dniu 30 czerwca 2023 r., (b) zaświadczenia o udziale w XIX Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Organowej i Kameralnej w dniu 17 września 2023 r., (c) zaświadczenia o organizacji warsztatów Chóru Akademickiego UwB - na okoliczność potwierdzenia udziału skarżącego w koncertach, które zgodnie z § 27 ust. 2 Regulaminu uprawniają studenta do ubiegania się o przyznanie dodatkowej liczby punktów do sumy punktów uzyskanych zgodnie z wzorem przedstawionym w § 26 Regulaminu, a co za tym idzie na okoliczność potwierdzenia uzyskania wystarczającej liczby punktów, uprawniających do przyznania skarżącemu stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024.

W uzasadnieniu skargi skarżący uargumentował ww. zarzuty, podkreślając, że organ odwoławczy nie uzasadnił w sposób wystarczający podstaw wydanego rozstrzygnięcia, ani też nie wyjaśnił istoty sprawy. Zaskarżona decyzja jest, w jego ocenie, obarczona brakiem wszechstronnej analizy przedstawionych przez skarżącego dowodów w postaci zaświadczeń dokumentujących osiągnięcia artystyczne oraz argumentacji przedstawionej w odwołaniu. W sprawie naruszono zasady postępowania w zakresie gromadzenia dowodów i ich dokumentowania, a także należytego uzasadnienia pominięcia znaczenia ww. zaświadczeń. Nie wskazano także na jakich konkretnie kryteriach oparto ocenę okoliczności faktycznych sprawy i odmowę przyznania wnioskowanego stypendium.

W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że jego zdaniem nie zasługuje ona na uwzględnienie, zaś zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o stan faktyczny, który został w całości wyjaśniony i zostały wzięte pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i prawne jakie wystąpiły w przedmiotowym stanie faktycznym. Organ wskazał również, że w sprawie ustalono, że skarżący w roku akademickim 2022/2023 uzyskał 457,14 punktów (ustaloną według wzoru z § 26 Regulaminu), który to wynik uplasował go na 27 miejscu listy rankingowej, podczas gdy maksymalna liczba stypendiów do przyznania przedmiotowego stypendium na danym kierunku studiów wyniosła 24, a minimalna liczba punktów kwalifikująca do otrzymania stypendium w roku akademickim 2023/2024 wynosi 461,69.

Organ wskazał również, że uznaje za bezzasadny zarzut skarżącego dotyczący nieprawidłowego wyliczenia punktów przez Komisję Stypendialną i nieprzyznania skarżącemu dodatkowych punktów z tytułu osiągnięć artystycznych, bowiem zgodnie z § 27 ust. 2 pkt. 1 Regulaminu za osiągnięcia artystyczne uprawniające do ubiegania się o stypendium rektora uznaje się wykonanie utworów muzycznych, kabaretowych, teatralnych, literackich lub prezentacja prac artystycznych o uznanej randze artystycznej w kraju, za granicą. Uznana ranga artystyczna odnosi się przy tym do poziomu osiągnięć w dziedzinie sztuki, który jest powszechnie uznawany za wyjątkowy, wybitny lub znaczący. Organ wyjaśnił, że jakkolwiek inauguracja XXVIII Katedralnych Koncertów Organowych jest ważnym wydarzeniem kulturalnym dla lokalnej społeczności, jednakże sama obecność na takim wydarzeniu, czy udział w nim, niekoniecznie oznacza osiągnięcie artystyczne o uznanej randze. Podobnie udział w występach sakralnych oraz w koncertach kolęd i pastorałek, mogą być wyrazem zaangażowania i talentu artystycznego, jednakże niekoniecznie wpisują się w kategorię osiągnięć artystycznych na tyle, by kwalifikować się do stypendium rektora. Organ zaznaczył także, że wymagane dokumenty, które należy wskazać przy danych osiągnięciach (stosownie do § 27 ust. 2 pkt. 1 Regulaminu) to zaświadczenie lub dyplom od organizatora o udziale w konkursie. W opinii organu osiągnięcia wymienione przez skarżącego nie uprawniają go do uzyskania stypendium.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Skarżący ubiega się o stypendium rektora, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 4 P.s.w.n., a które wedle art. 91 ust. 1 P.s.w.n. może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów (art. 91 ust. 3 zd. 1 P.s.w.n.), a przyznanie, lub odmowa jego przyznania, następują w drodze decyzji administracyjnej, o czym stanowi art. 86 ust. 2 P.s.w.n. Wysokość tego świadczenia lub sposób jej ustalania, a także szczegółowe kryteria i tryb jego przyznawania oraz sposób wypłacania, stosownie do art. 95 ust. 1 pkt 1 i 2 P.s.w.n., określa regulamin świadczeń dla studentów, ustalany przez rektora w porozumieniu z samorządem studenckim (art. 95 ust. 2 P.s.w.n.).

W odniesieniu do studentów Uniwersytetu w Białymstoku (UwB) kwestie powyższe reguluje zarządzenie nr 30 Rektora UwB z dnia 27 września 2019 r. w sprawie Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu w Białymstoku zmienione zarządzeniem nr 55 Rektora UwB z dnia 11 października 2022 r. (Regulamin). Wedle § 22 ust. 1 Regulaminu (stanowiącego doprecyzowanie art. 91 ust. 1 P.s.w.n.) stypendium rektora może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów poprzedzający rok przyznania stypendium, wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia określone w § 27 Regulaminu (tj. naukowe lub artystyczne) lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym; przy czym w § 27 ust. 2 Regulaminu za osiągnięcia artystyczne uprawniające do ubiegania się o stypendium rektora uznaje się m.in. wykonanie utworów muzycznych, kabaretowych, teatralnych, literackich lub prezentację prac artystycznych o uznanej randze artystycznej w kraju (5 pkt) lub za granicą (10 pkt) - potwierdzone zaświadczeniem lub dyplomem od organizatora o udziale w konkursie (lp. 1), a także organizację wydarzenia kulturalnego (wystawy lub festiwalu lub warsztatów): międzynarodowego (20 pkt), ogólnopolskiego (10 pkt), regionalnego (5 pkt) – potwierdzoną przez kierownika artystycznego lub głównego organizatora wydarzenia z opisem aktywności, tj. rodzajem obowiązków (lp. 5). Jak stanowi § 22 ust. 4 Regulaminu (będący powtórzeniem art. 91 ust. 3 P.s.w.n.), stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów.

Wedle § 15 ust. 2 Regulaminu wniosek o przyznanie stypendium rektora student składa za pomocą systemu USOSweb UwB, dołączając do niego (w formie elektronicznej) załączniki potwierdzające uzyskane osiągnięcia (§ 15 ust. 4 Regulaminu). Wedle § 3 ust. 3 Rozpatrywanie wniosków o przyznanie świadczeń należy do zadań komisji stypendialnej (o ile zostały powołane – § 3 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 Regulaminu). Komisja obraduje w zespołach co najmniej 3 osobowych, a do zadań członków zespołów stypendialnych należy analiza i weryfikacja (w tym wzywanie do uzupełnienia braków) w systemie USOSweb UwB wniosków o przyznanie m.in. stypendium rektora, złożonych wraz z wymaganą dokumentacją oraz podejmowanie decyzji w sprawie przyznania bądź nieprzyznania tego świadczenia (§ 4 ust. 6 i 7 Regulaminu). Zgodnie z § 25 ust. 1 Regulaminu, komisja stypendialna rozpatruje wnioski o stypendia, przyznając za udokumentowane osiągnięcia i wyniki, uzyskane w roku poprzedzającym rok przyznania stypendium, punkty zgodnie z zasadami określonymi w § 26 Regulaminu, wedle którego stypendia rektora przyznaje się na podstawie list rankingowych, które sporządza się według zawartego tam wzoru (tj. według sumy punktów uzyskanych przez studenta ubiegającego się o przyznanie stypendium, na którą składa się: średnia ocen studenta x 100 + suma punktów uzyskanych z tytułu osiągnięć).

Co istotne, przyznanie oraz odmowa przyznania stypendium rektora następują (w obu instancjach) w drodze decyzji administracyjnej (§ 4 ust. 8 zd. 1, § 5 ust. 8 zd. 1 i § 13 ust. 1 Regulaminu, stanowiące powtórzenie art. 96 ust. 2 p.s.w.n.), która powinna zawierać uzasadnienie i pouczenie o możliwości oraz trybie odwołania (§ 4 ust. 9 zd. 1 Regulaminu). Skoro zatem przyznanie lub odmowa przyznania przedmiotowego świadczenia, następują w drodze decyzji administracyjnej, to uprawniony jest wniosek, że postępowanie toczące się w sprawie o przyznanie stypendium rektora, musi zachować choćby minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii uczelni (na marginesie należy przy tym zauważyć, że ograniczenie stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego zawarte w art. 48 P.s.w.n. nie dotyczy spraw o przyznanie stypendium rektora). W konsekwencji zastosowanie w tego typu sprawach znajdują m.in. regulacje zawarte w: art. 6 k.p.a. (zasada praworządności), art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), art. 77 § 1 k.p.a. (obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego), art. 80 k.p.a. (zasada swobodnej oceny dowodów), a także art. 8 § 2 k.p.a. (zasada utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym), art. 9 k.p.a. (zasada informowania) oraz art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania).

Istotne przy tym jest, że wedle art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji (tj. aktu załatwiającego sprawę co do istoty), stanowiące obligatoryjny jej element (art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a.) powinno zawierać w szczególności: wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (uzasadnienie faktyczne) oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (uzasadnienie prawne). Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, uzasadnienie decyzji jest wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Stanowi ono integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania organu, poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia, a także zrozumieć przesłanki faktyczne i prawne, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 8/12, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje ponadto możliwość dokonania merytorycznej weryfikacji prawidłowości decyzji w postępowaniu sądowym. Motywy jakimi kierowano się przy wydaniu decyzji, powinny wynikać zatem wprost z jej uzasadnienia, umożliwiając sądowi administracyjnemu kontrolę prawidłowości działań organu, które doprowadziły do jej wydania. W konsekwencji niezrealizowanie dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. i brak właściwego uzasadniania decyzji, narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd takiej decyzji, której motywy w istocie nie poddają się owej merytorycznej weryfikacji.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy, należy dostrzec, że uzasadnienia obu wydanych w sprawie decyzji, takiej właśnie weryfikacji się nie poddają. Wskazano w nich wyłącznie na sumę uzyskanych przez skarżącego punktów, które uplasowały go poniżej ustalonego limitu 10% studentów uprawnionych do otrzymania przedmiotowego stypendium. W oparciu o treść tych uzasadnień nie sposób jednak ustalić z jakich względów odmówiono przyznania skarżącemu punktacji za osiągnięcia naukowe, o których mowa w § 27 ust. 2 Regulaminu, mimo tego, że do wniosku skarżący dołączył stosowne zaświadczenie, a w jego treści wymienił udział w siedemnastu koncertach Chóru Akademickiego UwB oraz w dwóch warsztatach chóralnych. Mimo podniesienia przez skarżącego już w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. oraz dostrzeżenia przez niego braku wskazania przez organ I instancji przyczyn, z powodu których odmówiono wiarygodności oraz mocy dowodowej załączonemu przez niego zaświadczeniu, organ odwoławczy powielił uchybienie organu I instancji, nie odnosząc się w żaden sposób, ani do tak sformułowanego zarzutu i argumentacji wywiedzionej na jego poparcie, ani też nie wyjaśniając jakimi kryteriami kierowano się odmawiając przyznania skarżącemu punktacji za osiągniecia artystyczne.

Sąd podkreśla, że działanie w ramach uznania administracyjnego w kwestii przyznania lub odmowy przyznania punktów za osiągnięcia, wymienione w § 27 ust. 2 w zw. z § 26 Regulaminu, nie oznacza dowolności organu, lecz jest ograniczone zarówno przepisami P.s.w.n. oraz regulacjami wewnętrznymi uczelni, jak i procedurą unormowaną w k.p.a. Stwierdzone przez sąd (a dostrzeżone przez skarżącego) uchybienie jest o tyle istotne, że obliczenie punktacji za osiągnięcia artystyczne w bezpośredni sposób przekłada się na lokatę skarżącego na liście rankingowej, tworzonej na podstawie § 26 Regulaminu, a finalnie i na rozstrzygniecie zawarte w decyzji kończącej postępowanie o przyznanie stypendium rektora. Uchybienie to miało zatem niewątpliwy wpływ na wynik sprawy.

Jakkolwiek w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wyjaśnił z jakich względów skarżącemu nie przyznano żadnych punktów za osiągnięcia artystyczne (tj. odmówiono uznania osiągnięć skarżącego za wyczerpujące przesłankę "uznanej rangi artystycznej"), to przedstawiona tam motywacja jest spóźniona, bowiem jako zawarta w piśmie procesowym sformułowanym dopiero na etapie postępowania sądowego, nie może stanowić (ani w świetle p.p.s.a., ani w świetle k.p.a.) uzupełnienia uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w którym przyczyn odmowy przyznania skarżącemu przedmiotowej punktacji, w ogóle nie zawarto. W kontekście braku legalnej definicji pojęcia "uznanej rangi artystycznej", o której mowa w § 27 ust. 2 pkt 1 Regulaminu, oznaczającej konieczność poczynienia w tym względzie przez organ własnych rozważań interpretacyjnych na etapie rozpoznania sprawy, sporządzenie należytego i wyczerpującego uzasadnienia decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu stypendium rektora, jawi się jako element konieczny i niezbędny. Tym bardziej zaś, skoro – jak się okazało na etapie postępowania sądowego – interpretacja ww. pojęcia (mimo, że niesprecyzowana) zaważyła w istocie na liczbie punktów uzyskanych przez skarżącego, który finalnie znalazł się na takiej pozycji listy rankingowej, która nie uprawnia go do otrzymania wnioskowanego stypendium. Sąd zauważa w tym względzie, że przedstawiona w odpowiedzi na skargę lakoniczna argumentacja, jakkolwiek pozwala, na obecnym etapie sprawy, poznać przyczyny odmowy przyznania skarżącemu punktacji za osiągnięcia artystyczne, to z punktu widzenia wspomnianych postanowień Regulaminu (zwłaszcza zaś § 4 ust. 9, § 22 ust. 1, § 26 oraz § 27 ust. 2 pkt 1) oraz dyspozycji art. 86 ust. 2 P.s.w.n. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., wymaga ona doprecyzowania, zwłaszcza w kontekście sposobu rozumienia pojęcia "uznanej rangi artystycznej" oraz jego przełożenia na poszczególne osiągnięcia artystyczne zadeklarowane przez skarżącego. Z treści art. 11 k.p.a. wynika bowiem wprost, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Tego zaś obowiązku w niniejszej sprawie nie zrealizowano.

W tym miejscu sąd zauważa również, że w odpowiedzi na skargę organ wskazał, że stosownie do § 27 ust. 2 pkt. 1 Regulaminu wymagane dokumenty, które należy wskazać przy danych osiągnięciach (stosownie) to zaświadczenie lub dyplom od organizatora o udziale w konkursie. Tymczasem z pierwszej części dyspozycji ww. przepisu nie wynika, aby osiągnięciem tam opisanym było wyłącznie konkursowe wykonanie utworów muzycznych, kabaretowych, teatralnych, literackich lub prezentacja prac. Brzmienie tego przepisu Regulaminu nie jest zatem jednoznaczne, bowiem z jednej strony nie wymaga on prezentacji twórczości studenta w ramach konkursu, zaś z drugiej strony dokumentem potwierdzającym tego rodzaju osiągnięcie jest zaświadczenie lub dyplom o udziale w konkursie. W konsekwencji, w przypadku odmowy uwzględnienia przedłożonej przez skarżącego dokumentacji potwierdzającej jego osiągnięcia artystyczne, z tego właśnie formalnego powodu, (tj., że nie są to zaświadczenia lub dyplomy o udziale w konkursie), organ winien przeprowadzić w tym względzie skrupulatny wywód należycie wyjaśniający takie, a nie inne, rozumienie niejasnej dyspozycji § 27 ust. 2 pkt 1 Regulaminu oraz ewentualnie wezwać skarżącego do uzupełnienia braków formalnych, stosownie do § 4 ust. 6 pkt 1 Regulaminu. Organ winien również wyjaśnić z jakich względów (w kontekście brzmienia art. § 27 ust. 2 pkt 1 Regulaminu) odmawia przyznania punktacji za udział w wydarzeniu artystycznym o charakterze międzynarodowym.

W odniesieniu zaś do zarzutów skargi, zawierających twierdzenia o naruszeniu przez organ odwoławczy art. 8 § 2 k.p.a. formułującego zasadę utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw - stanowiącą, że: organ administracji prowadzący postępowanie jest związany swoją wcześniejszą praktyką rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, sąd zauważa, że zarzut ten jest nieweryfikowalny. W związku zaś z koniecznością ponownego rozpoznania kontrolowanej sprawy, sąd w tym względzie wyjaśnia, że z jednej strony spełnienie warunków przyznania stypendium rektora jest w każdej sprawie analizowane indywidualnie, w odniesieniu do konkretnych, precyzyjnie określonych okoliczności, w których dany student występuje o jego przyznanie. Stąd powoływanie się na przypadki innych niedookreślonych studentów nie może co do zasady zrównywać ich prawa do jego przyznania. Każdorazowo bada się bowiem osiągnięcia (czy to naukowe, czy artystyczne, czy sportowe) konkretnego kandydata, a następnie w oparciu o analizę przedłożonej przez niego dokumentacji, proceduje się w zakresie przyznania lub nie stypendium rektora. Ocena ta skoncentrowana być powinna wokół danego kandydata, w tym jego indywidualnych osiągnięć, zaś warunki przyznania stypendium rektora innemu kandydatowi, nie mogą same w sobie być brane pod uwagę, bowiem to nie one wyznaczają zakres sprawy zainicjowanej wnioskiem danego kandydata.

Z drugiej strony z twierdzeń skarżącego wynika, że komisje stypendialne działające przy innych jednostkach organizacyjnych UwB (Wydział Prawa, Wydział Ekonomii, Wydział Nauk o Edukacji) przyznały na ten sam rok akademicki punkty pozostałym chórzystom, którzy wykazali udział w tych samych co skarżący wydarzeniach artystycznych, a co więcej, również w poprzednich latach nie zdarzało się, aby komisja stypendialna nie przyznała punktacji za żaden z koncertów Chóru Akademickiego UwB, potwierdzanych analogicznym zaświadczeniem, które złożył skarżący. Jakkolwiek twierdzenia powyższe są w obecnym stanie sprawy nieweryfikowalne, bowiem ustalenie, czy rzeczywiście taki stan rzeczy miał lub ma miejsce, wymagałoby przeprowadzenia dowodów z akt postępowań o stypendia rektora innych chórzystów, zaś taki wniosek dowodowy nie został zgłoszony, to ponownie rozpoznając sprawę organy powinny mieć na względzie, że odstąpienie od określonej utrwalonej praktyki, bez uzasadnionej przyczyny, jest sprzeczne z art. 8 § 2 k.p.a. Sąd wyjaśnia przy tym, że przez utrwaloną praktykę należy rozumieć zgodne z prawem, akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wieloletnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych (zob. wyrok NSA z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1016/22, CBOSA). Dyrektywa art. 8 § 2 k.p.a. nie odnosi się przy tym wyłącznie do działań podejmowanych w toku postępowania, ale też do merytorycznego sposobu załatwienia sprawy. Jakkolwiek powyższy przepis nie ma charakteru bezwzględnego, co oznacza, że organ może od niego odstąpić, to jednak wówczas winien należycie wykazać przyczynę, dla której tak postępuje, tj. wyjaśnić dlaczego wcześniejsze stanowisko było nieprawidłowe i w jakim zakresie nie daje się ono pogodzić z zasadą działania na podstawie i w granicach prawa (vide: art. 6 k.p.a.).

Końcowo zauważyć należy, że zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. postawiony w skardze do sądu administracyjnego nie zawsze zostanie uwzględniony, bowiem jednym z warunków jego uwzględnienia jest wykazanie przez skarżącego, że strona została pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, czy możliwości złożenia wyjaśnień i że uchybienie wskazanemu przepisowi mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 sierpnia 2019 r., sygn. II SA/Łd 371/19, CBOSA), zaś powyższych okoliczności skarżący nie wykazał.

Z kolei w przypadku niedochowania przez organ dyspozycji art. 35 § 3 k.p.a., stosownie do art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, zaś wedle art. 53 § 2b p.p.s.a. w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu można wnieść do sądu administracyjnego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 2 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

W cenie sądu, stwierdzone uchybienie procesowe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z czym sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji. Wobec takiej podstawy prawnej wyroku kasatoryjnego, brak było podstaw do zastosowania art. 145a § 1 p.p.s.a.

O kosztach postępowania, na które składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w wysokości 200 zł (k. 36), sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.