Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 939/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Monika Krywow, Borys Marasek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 maja 2023 r. nr 4707/TW 480000/71/193381/2023 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 15 maja 2023 r., nr 480000/71/193381/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS lub organ) działając na podstawie art. 83c § 1a i art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1009, ze zm., dalej: u.s.u.s.) oraz art. 33 § 2 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.), po rozpoznaniu wniosku B. B. (dalej: strona, zobowiązana, skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie z 3 kwietnia 2023 r. w sprawie nieuznania za uzasadnione zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od TW4480023001320 do TW4480023001322.

Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

ZUS będący wierzycielem i organem egzekucyjnym prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych z 23 stycznia 2023 r. o nr TW4480023001320 - TW4480023001322. Pismami z 13 lutego 2023 r. zobowiązana złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w odniesieniu do wymienionych tytułów wykonawczych, wskazując na:

- nieistnienie obowiązku,

- niedopuszczalność egzekucji,

- przedawnienie zobowiązania,

- niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w ustawie.

Organ wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych złożonych zarzutów poprzez określenie istoty i zakresu żądania oraz dowodów uzasadniających żądanie. Wraz z pismem z 17 marca 2023 r. strona załączyła:

- kserokopię wniosku z 21 grudnia 2018 r. kierowanego do S. w G.,

- wezwanie z 3 stycznia 2019 r. kierowane do Zarządu i Rady Nadzorczej S. w G.,

- wezwanie z 7 stycznia 2019 r. kierowane do Zarządu i Rady Nadzorczej S. w G.,

- kserokopię pisma z 28 marca 2019 r. od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. M.B.,

- kserokopię protokołu z 2 stycznia 2019 r. od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. M.B.,

- PIT/36L zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2018,

- Informację o wysokości dochodu (straty z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2018) PIT/B,

- PIT/36L zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2019,

- Informację o wysokości dochodu (straty z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2019) PIT/B,

- PIT/36L zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2020,

- Informację o wysokości dochodu (straty z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2020) PIT/B,

- PIT/36L zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2021,

- Informację o wysokości dochodu (straty z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2021) PIT/B.

Dodatkowo doprecyzowała istotę zarzutów wskazując na:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1. c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

4) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

5) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b w odniesieniu do należności objętych prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych o ww. numerach.

Wniosła o uchylenie tytułów wykonawczych, umorzenie postępowania egzekucyjnego, zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zarzutów.

Postanowieniem z 3 kwietnia 2023 r. organ uznał za nieuzasadnione zarzuty:

1) nieistnienia obowiązku;

2) określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4. b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1. c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

4) wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części;

5) braku wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b w odniesieniu do należności objętych 1 prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych.

Zobowiązana w terminie złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie złożonych zarzutów.

ZUS ponownie rozpoznając sprawę utrzymał w mocy rozstrzygniecie z 3 kwietnia 2023 r.

Powołał art. 33 u.p.e.a. i odnosząc się do przedłożonej przez stronę dokumentacji stwierdził, że nie ma ona wpływu na stwierdzenie nieistnienia obowiązku w zakresie zapłaty należnych składek. Wskazał, że zobowiązana jest w dalszym ciągu czynnym przedsiębiorcą, co potwierdza Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej, zobowiązana bowiem dotąd nie wyrejestrowała prowadzonej działalności.

Dalej wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych o nr TW4480023001320 - TW4480023001322 obejmujących okres od października do listopada 2022 r. były deklaracje rozliczeniowe złożone przez zobowiązaną. Należności do zapłaty w deklaracji rozliczeniowej odzwierciedlają kwoty wykazane przez wierzyciela w wystawionych tytułach wykonawczych. Tym samym zarówno obowiązek, jak i podmiot zobowiązany został prawidłowo określony przez wierzyciela w ww. tytułach wykonawczych.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu, tj. braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagalne (art. 15 u.p.e.a.), podał, że jego istotą jest indywidualne zagrożenie zastosowania środków egzekucyjnych w przypadku, gdy dobrowolnie nie wykona obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. Ustalił, że w aktach egzekucyjnych sprawy jest zwrotne potwierdzenie odbioru upomnienia egzekucyjnego przez zobowiązaną w dniu 10 stycznia 2023 r.

Dalej ZUS podał, że wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części jest okolicznością, której wystąpienie stanowi podstawę wniesienia zarzutu. Przesłanką jego wniesienia jest więc sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z powodu jego wykonania. W przypadku zobowiązanej nie doszło do wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części. Organ nie odnotował żadnych wpłat na poczet ww. tytułów wykonawczych, które mogły spowodować wygaśnięcie obowiązku, nawet częściowe. Nie doszło również do umorzenia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 24 pkt 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, wystawione tytuły wykonawcze obejmują składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - wszystkie za okres od 10/2022 do 11/2022.

Ostatnim zarzutem, do którego odniósł się organ był brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w art. 33 § 2 pkt 6 lit. a i b u.p.e.a.

Organ nie dopatrzył się innych przyczyn wpływających na brak wymagalności obowiązku, nie wystąpiły bowiem żadne przeszkody formalnopodmiotowe lub przedmiotowe. Tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie deklaracji rozliczeniowej. Wyjaśnił, że w art. 66 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1285 ze zm.) wymieniony został katalog osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. W katalogu tym wymienione zostały między innymi osoby prowadzące działalność pozarolniczą (pkt 1 lit. c) oraz osoby pobierające emeryturę lub rentę (pkt. 16). Przepis art. 82 ust. 1 powołanej wyżej ustawy stanowi, że w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

W skardze zobowiązana zarzuciła postanowieniu ZUS brak podstawy faktycznej i prawnej, błędną interpretację przepisów o egzekucji i nieprawidłowe dokonanie zajęcia należności pieniężnych przez wierzyciela. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I Instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Wskazała, że kierowane do niej pisma są dla niej niezrozumiałe i niejasne w swej treści, powołała się również na swój stan zdrowia. W ocenie skarżącej podniesione przez nią zarzuty są uzasadnione, a organ dokonał czynności w sposób bezprawny, bowiem nie istnieją podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności rachunku bankowego.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) – nie dała podstaw do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Skarżąca zgłosiła następujące zarzuty (po ich doprecyzowaniu):

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1. c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

4) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

5) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b w odniesieniu do należności objętych prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych o ww. numerach.

W ocenie Sądu zarzuty te nie są zasadne

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1 u.p.e.a.,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Z kolei w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu (art. 35 § 1 u.p.e.a.).

Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel natomiast rozpoznając zarzut wydaje postanowienie, w którym (art. 34 § 2 u.p.e.a.):

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 2 u.p.e.a., zobowiązany wnosząc zarzut:

1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje albo uległ wygaśnięciu lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny;

2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 2 pkt 2-4 u.p.e.a.

Zobowiązana wniosła zarzuty w terminie, co nie jest kwestionowane. Jednocześnie sprecyzowała je, w odpowiedzi na wezwanie ZUS.

W zakresie zgłoszonych zarzutów podnieść należy, że skarżąca jest czynnym przedsiębiorcą, zgodnie z danymi ujawnionymi w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Należności objęte wystawionymi przez wierzyciela tytułami egzekucyjnymi zostały wydane w związku ze złożonymi przez skarżącą deklaracjami rozliczeniowymi dotyczącymi składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i dotyczyły okresu od października do listopada 2022 r. Zatem zarówno obowiązek, jak i podmiot zobowiązany został prawidłowo określony przez wierzyciela w ww. tytułach wykonawczych.

Również do akt sprawy załączono zwrotne potwierdzenie odbioru upomnienia przez skarżącą ([...] z 22 grudnia 2022 r.), które w trybie doręczenia zastępczego uznano za doręczone 10 stycznia 2023 r. Z tych względów brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia art. 15 u.p.e.a.

W odniesieniu do dalszych zarzutów, organ prawidłowo uznał, że w przypadku skarżącej, nie doszło do wygaśnięcia obowiązku w całości, jak również w części. ZUS nie odnotował żadnych wpłat na poczet tytułów wykonawczych o numerach od TW4480023001320 do TW4480023001322, które mogłyby spowodować wygaśnięcie obowiązku, nawet częściowe. Nie doszło również do umorzenia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne za okres październik-listopad 2022 r., nie uległy również przedawnieniu.

Skarżąca nie wykazała również, że zasadny jest zarzut braku wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a i b u.p.e.a.). Z tych względów Sąd uznał zarzuty skarżącej za chybione.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.