Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1054/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant starszy referent Monika Tuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 17 maja 2024 roku, nr SKO.NP/4115/111/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz skarżącej M. K. 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia z dnia 17 maja 2024 r. znak: SKO.NP/4115/111/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390, dalej: u.ś.r.) i art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. 2023 poz. 1429 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 21 marca 2024 r. znak: DŚRSM-5202145/23 w przedmiocie odmowy przyznania M. K. (dalej: skarżąca) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia 6 listopada 2023 r. znak: DŚRSM-5202-145/23 organ I instancji w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 25 września 2023 r. odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem S. S., legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Orzekania o Niepełnosprawności w Tarnowie z dnia 24 sierpnia 2023 r. zaliczającym ww. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe ze stwierdzeniem, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 czerwca 2023 r.

W uzasadnieniu decyzji organ pomocowy wskazał, że w przedmiotowym wypadku nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r., która uzależnia ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Ponadto zdaniem organu I instancji w sprawie nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Czynności wykonywane przez skarżącą w ramach opieki należą w dużej mierze do codziennych czynność wykonywanych również przez osoby pracujące zawodowo i nie wymagają pełnej dyspozycyjności osoby sprawującej opiekę. Zdaniem organu zakres i charakter czynności wykonywanych przez skarżącą nie stanowi samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto nie istnieją okoliczności pozwalające na zwolnienie pozostałych członków rodziny zobowiązanych do alimentacji z obowiązku zapewnienia przez nich opieki niepełnosprawnemu ojcu.

Skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji zarzucając naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że zasadna jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego związku z opieką nad małżonkiem z uwagi na brak związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad małżonkiem; naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes obywatela.

Decyzją z dnia 26 stycznia 2024 r. sygn. akt SKO.NP/4115/418/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji wskazano na stanowisko judykatury dotyczące wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. K 38/13, przyjmujące, że z art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie można wywodzić nomy warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności osoby objętej opieką, skoro tak sformułowany warunek został uznany za niekonstytucyjny. Ponadto zalecono uzupełnienie materiału dowodowego w kontekście istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia, a koniecznością opieki nad mężem.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji ponownie odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji z dnia 21 marca 2024 r. wskazano, że pismem z dnia 5 lutego 2024 r. wezwano skarżącą do przedłożenia dokumentacji medycznej męża, która zobrazowałaby jego stan zdrowia, tj. kart informacyjnych, zaświadczeń lekarskich obrazujących stan zdrowia podopiecznego oraz przebieg leczenia, doręczenia zaświadczenia dotyczącego oceny samoobsługi wg. skali Barthel’a sporządzonej przez lekarza lub pielęgniarkę, złożenia stosownych oświadczeń dotyczących przyczyn rezygnacji z zatrudnienia oraz wyjaśnienie co było powodem absencji w pracy w okresie od 18.10.2021 r. do 17.04.2022 r. (L4) oraz pobieraniem świadczenia rehabilitacyjnego od 18.04.2022 r. do 30.04.2022 r., ponadto złożenia wyjaśnień, czym było spowodowane zaprzestanie aktywności zawodowej w 2022 r. oraz czy zaprzestanie to spowodowane było koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, czy innymi przyczynami.

W odpowiedzi na powyższe skarżąca przedłożyła kserokopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS nr akt [...] z dnia 19 grudnia 2023 r., zgodnie z którym jej mąż jest niezdolny do samodzielnej egzystencji do 31 grudnia 2024 r., a data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji to 29 września 2023 r. Ponadto przesłano kserokopię zaświadczeń lekarskich, zgodnie z którymi mąż skarżącej cierpi na chorobę Alzheimera, wymaga opieki drugiej osoby, jest zależny w czynnościach życiowych i samoobsłudze. Od sierpnia 2022 r. jest w leczeniu psychiatrycznym. Ma niepełną orientację co do czasu, w kontakcie werbalnym ubogim, spowolniały psychoruchowo, bez jawnej produkcji urojeniowoomamowej. W dniu 22 lutego 2024 r. skarżąca oświadczyła, że w okresie od 18 października 2021 r. do 17 kwietnia 2022 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim w związku z nadciśnieniem i problemami z sercem. Od 18 kwietnia 2022 r. zaczęła pobierać świadczenie rehabilitacyjne z ZUS-u, które w związku z ustawą COVID zostało przedłużone do września 2022 r. Umowa o praca była zawarta na czas określony do 30 kwietnia 2022 r. Po zakończeniu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego powyższa umowa nie została przedłużona. Następnie skarżąca była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. Zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniem z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tarnowie z dnia 12 grudnia 2022 r. w okresie od 01 maja 2022 r. do 14 września 2022 r. była uprawniona do świadczenia rehabilitacyjnego. Zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS nr [...] z dnia 2 sierpnia 2022 r. u skarżącej stwierdzono brak okoliczności uzasadniających ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego. Ponadto skarżąca doręczyła kartę świadczeniobiorcy wg skali Barthel, zgodnie z którą jej mąż potrzebuje pomocy podczas spożywania posiłków, utrzymania higieny osobistej, kąpieli, ubierania się, przemieszcza się po powierzchniach płaskich z pomocą słowną lub fizyczną. Samodzielnie przemiesza się z łóżka na krzesło, siada, korzysta z toalety, chodzi po schodach. Zdarza się nietrzymanie stolca, moczu. Mąż skarżącej uzyskał 65 pkt w skali Barthel, co oznacza częściową samodzielność, przy niewielkiej pomocy drugiej osoby, może funkcjonować samodzielnie. W dniu 22 lutego 2024 r. skarżąca doręczyła dokumentacje medyczną męża, zgodnie z którą choruje on na mononeuropatię kończyny górnej i barku lewego, otępienie bliżej nieokreślone, zaburzenia depresyjne nawracające, miażdżycę oraz chorobę Alzheimera. Z przedstawionej dokumentacji medycznej wynika, że mąż skarżącej był na leczeniu specjalistycznym w 2021 r. i w 2022 r., poza tym pozostaje pod opieką lekarską w Poradni Neurologicznej. Z wywiadu lekarza neurologa wynika, że mąż skarżącej w 2021 r. pracował i radził sobie w pracy mimo zdiagnozowanego otępienia typu alzheimerowskiego i dopiero po ukończeniu 67 roku życia przeszedł na emeryturę w 2023 r.

Dalej organ zwrócił uwagę, iż z dniem 1 stycznia 2024 r. został zmodernizowany system pomocy osobom niepełnosprawnym. Pełnoletnia osoba niepełnosprawna może ubiegać się w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych o wypłatę świadczenia wspierającego służącego między innymi na pokrycie opłaty dla opiekuna, a opiekun będzie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu i społecznemu. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy organ uznał, że ponownie należy odmówić skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia.

Zdaniem organu I instancji nie można uznać, że czynności opiekuńcze sprawowane przez skarżącą nad mężem oznaczają stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia. Czynności wykonywane przez skarżącą w ramach opieki należą w dużej mierze do codziennych czynności wykonywanych również przez osoby pracujące zawodowo i nie wymagają całodobowej dyspozycyjności osoby sprawującej opiekę. Zdaniem organu I Instancji zakres sprawowanej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia na część etatu, czy umowę zlecenie. Sprawowana opieka musi w sposób obiektywny uniemożliwiać podjęcie zatrudnienia.

Zdaniem organu skarżąca może rozważyć pomoc w opiece nad mężem w postaci realizowanych przez CUS usług opiekuńczych. Można również rozważyć przyjęcie S. do placówki wsparcia dziennego "Zielona Przystań" Środowiskowy Dom Samopomocy w Tarnowie. Placówka jest przeznaczona dla osób mających zaburzenia w sferze psychicznej (np. depresja, schizofrenia, zaburzenia lękowe, afektywne zaburzenia nastroju) oraz dla osób cierpiących na choroby otępienne (m.in. Alzheimer, Parkinson). Pobyt jest bezpłatny, a Ośrodek działa od 7:00 do 16:00 przez pięć dni w tygodniu. Ponadto Centrum realizuje program Asystent Osoby Niepełnosprawnej. Rolą asystenta osobistego osoby niepełnosprawnej będzie pomoc osobie z niepełnosprawnościami w codziennych czynnościach oraz wsparciu w prowadzeniu bardziej aktywnego udziału w życiu społecznym. Uczestnik programu bądź opiekun prawny nie ponosi żadnych kosztów związanych z usługą asystenta osobistego. Powyższe formy wsparcia dla osoby niepełnosprawnej oraz jej opiekuna mogą realnie pomóc skarżącej w opiece nad mężem, umożliwiając jej zarobkowanie chociażby na niepełny etat, czy umowę zlecenie, o dzieło.

Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a rezygnacją przez opiekuna z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ocenie organu na podstawie zgromadzonej dokumentacji można domniemywać, że stosunek pracy skarżącej ustał w związku z przebywaniem na świadczeniu rehabilitacyjnym i tym samym niezdolnością do podjęcia zatrudnienia, a nie z powodu konieczności sprawowania opieką nad niepełnosprawnym mężem.

Od ww. decyzji skarżąca wniosła odwołanie, podnosząc zarzuty tożsame jak w poprzednim odwołaniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie uznało wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Kolegium przywołało treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i wskazało, że skarżąca ostatnio była zatrudniona w okresie od 14.04.2021 r. do 30.04.2022 r., a stosunek pracy ustał w związku z upływem czasu, na który była zawarta umowa. Ze świadectwa tego wynika ponadto, że skarżąca w okresie od 18.10.2021 r. do 17.04.2022 r. przebywała na L4, a od 18.04.2022 r. do 30.04.2022 r. pobierała świadczenie rehabilitacyjne. Skarżąca oświadczyła, że w okresie od 18 października 2021 r. do 17 kwietnia 2022 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim w związku z nadciśnieniem i problemami z sercem. Od 18 kwietnia 2022 r. zaczęła pobierać świadczenie rehabilitacyjne z ZUS-u, które w związku z ustawą COVID zostało przedłużone do września 2022 r. Umowa o pracę była zawarta na czas określony do 30 kwietnia 2022 r. Po zakończeniu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego powyższa umowa nie została przedłużona.

Ponadto z zaświadczenia PUP z dnia 29.09.2023 r. wynika, iż skarżąca od 15.12.2022 r. do 14.12.2023 r. była osobą bezrobotną z prawem do zasiłku, a od 15.12.2023 r. ma status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Z zaświadczenia tego wynika również, iż w okresie od 12.06.2018 r. do 27.11.2019 r. skarżąca pobierała na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne lub dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Wprawdzie w aktach sprawy brak jest ostatecznej decyzji przyznającej to świadczenie, jednak Kolegium z urzędu wiadomym jest, iż skarżąca w 2018 r. wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad ojcem.

Z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem S. Jest jedyną osobą, która sprawuje opiekę nad mężem. Mąż ma z pierwszego małżeństwa syna W., z którym kontakty są rzadkie i który nie udziela żadnej pomocy. Skarżąca sprawuje opiekę nad mężem od czasu rozpoznania choroby, czyli od 2019 r. Mąż pozostaje pod opieką lekarską w Poradni Neurologicznej w Tarnowie z powodu choroby i pogarszającego się nieustanie stanu zdrowia (choroba Alzheimera). Skarżąca oświadczyła, że sprawowana opieka wyklucza u niej możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zawodowej. Sprawowanie opieki obejmuje pomoc w czynnościach higienicznych, podawanie leków, sporządzanie posiłków oraz karmienie, pomoc w ubieraniu się, towarzyszenie w wizytach lekarskich oraz w rehabilitacji, spacery oraz czytanie książek, a także mierzenie ciśnienia oraz codzienne czynności domowe. Z obserwacji pracownika socjalnego wynika, że mąż skarżącej porusza się po mieszkaniu z pomocą żony. Również czynności higieniczne wykonuje z pomocą żony. W związku z postępem choroby ma zaburzenia orientacji w terenie i domu, przez co nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować.

Do akt sprawy dołączono kartę pomocniczą do oceny funkcjonowania męża skarżącej sporządzoną przez pracownika socjalnego, z której wynika, że nie jest w stanie samodzielnie jeść, nie w stanie przemieszczać się z łóżka na krzesło i z powrotem, nie zachowuje równowagi przy siedzeniu, potrzebuje pomocy w utrzymywaniu higieny osobistej, potrzebuje pomocy przy korzystaniu z toalety, przy myciu, kąpieli całego ciała jest zależny, spaceruje z pomocą słowną lub fizyczną jednej osoby powyżej 50 m, przy wchodzeniu i schodzeniu po schodach potrzebuje pomocy słownej, fizycznej, przy ubieraniu i rozbieraniu jest zależny.

Natomiast z przedłożonej w dniu 22.02.2024 r. oceny wg skali Barthel wynika, że mąż skarżącej uzyskał wynik na poziomie 65 pkt na 100 pkt możliwych do osiągnięcia. Przedmiotowe badanie wykazało, że badany potrzebuje pomocy w spożywaniu posiłków - 5 pkt, jest samodzielny przy przemieszczaniu się - 15 pkt, potrzebuje pomocy przy czynnościach osobistych przy utrzymaniu higieny osobistej - 0 pkt, potrzebuje pomocy przy korzystaniu z toalety - 10 pkt, jest zależna przy myciu i kąpieli całego ciała - 0 pkt, spaceruje z pomocą słowną lub fizyczną jednej osoby, powyżej 50 metrów - 10 pkt, jest samodzielny przy wchodzeniu i schodzeniu ze schodów - 10 pkt, przy ubieraniu i rozbieraniu potrzebuje pomocy - 5 pkt, w zakresie kontrolowania stolca, czasami popuszcza (zdarzenia przypadkowe) - 5 pkt, w zakresie kontrolowania moczu, czasami popuszcza (zdarzenia przypadkowe).

Następnie Kolegium wskazało, że w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy chybiony jest zarzut skarżącej dotyczący naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż w obecnie zaskarżonej decyzji organu I instancji przepis ten nie stanowił negatywnej przesłanki skutkującej odmową przyznania wnioskowanego świadczenia.

Dalej, dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Kolegium doszło do przekonania, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo jej niepodejmowaniem przez skarżącą, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad mężem. Zdaniem Kolegium skarżąca nie wykazała w dostateczny sposób, że zakres sprawowanej opieki nad mężem, zakres opieki przy proponowanych przez Centrum Usług Społecznych formach wsparcia, uniemożliwią jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W tym miejscu organ podkreślił, że z normy art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się oświadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku osoby zobowiązanej do alimentacji, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

W ocenie Kolegium słusznie organ I instancji wywiódł domniemanie, że stosunek pracy skarżącej ustał w związku z przebywaniem na świadczeniu rehabilitacyjnym i tym samym niezdolnością do podjęcia zatrudnienia, a nie z powodu konieczności sprawowania opieką nad niepełnosprawnym mężem.

Z przedłożonej dokumentacji medycznej wynika, że mąż skarżącej choruje na mononeuropatię kończyny górnej i barku lewego, otępienie bliżej nieokreślone, zaburzenia depresyjne nawracające, miażdżycę oraz chorobę Alzheimera.

W ramach rodzinnego wywiadu środowiskowego pracownik socjalny odnotował, że opieka nad mężem obejmuje pomoc w czynnościach higienicznych, podawanie leków, sporządzanie posiłków oraz karmienie, pomoc w ubieraniu się, towarzyszenie w wizytach lekarskich oraz w rehabilitacji, spacery oraz czytanie książek, a także mierzenie ciśnienia oraz codzienne czynności domowe. Z obserwacji pracownika socjalnego wynika, że mąż skarżącej porusza się po mieszkaniu z pomocą żony. Również czynności higieniczne wykonuje z pomocą żony.

Opierając się na orzecznictwie sądów administracyjnych Kolegium wskazało, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Jednocześnie takie czynności jak: robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, regularne podawanie leków, pranie, sprzątanie, pomaganie w codziennej higienie, umawianie wizyt lekarskich, realizowanie recept, regulowanie opłat związanych z utrzymaniem domu, dbanie o właściwą temperaturę w pomieszczeniu oraz załatwianie wszelkich spraw urzędowych - należą do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie muszą być wykonywane w sposób ciągły. Tego typu pomoc zasadniczo sprowadza się zatem do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego i nie ma znamion opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Na tle orzecznictwa sądów administracyjnych, opisane czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą wobec niepełnosprawnego męża w większości mają charakter typowych czynności codziennych, które w znacznym stopniu ograniczają, to jednak nie uniemożliwiają w sposób zupełny aktywności zawodowej.

Zestawiając powyższe okoliczności z formami wsparcia, jakie oferuje Centrum Usług Społecznych w Tarnowie (usługi opiekuńcze, program opieki wytchnieniowej, placówka wsparcia dziennego "Zielona Przystań" Środowiskowy Dom Samopomocy w Tarnowie, Asystent Osoby Niepełnosprawnej) Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, co skutkuje odmową przyznania wnioskowanego świadczenia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie:

I. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwe ustalenie, że pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaną przez nią opieką nad mężem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy;

II. art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organy, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej;

III. art. 17 ust. 1 u.ś.r., mające wpływ na wynik postępowania poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwe ustalenie, że opieka sprawowana przez skarżącą nad mężem nie odpowiada definicji opieki określonej przez ustawodawcę w cytowanym przepisie w sytuacji kiedy prawidłowa analiza przedmiotowego przepisu prowadzi do wniosku, że opieka nad osobą chorą obejmuje oprócz czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego osoby chorej, czynności związane z osobą chorego takie jak: przebieranie, dbanie o leki, umawianie wizyt lekarskich, itp., co jak wynika wprost ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ma miejsce w mniejszej sprawie;

IV. naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na:

- całkowicie dowolnej, wybiórczej i arbitralnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności oświadczenia skarżącej, złożonego w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, jak i wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w ramach niniejszego postępowania, skutkujące błędnym uznaniem, że nie zachodzi bezpośredni związek pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem w sytuacji kiedy prawidłowa i zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie przemawia za ustaleniem, że przedmiotowy związek istnieje i to w sposób bezpośredni, a nadto poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich możliwych czynności zmierzających do ustalenia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności ustalenia, jaki jest rzeczywisty stan zdrowia małżonka skarżącej i czy uniemożliwia jej on podjęcie zatrudnienia, skoro to właśnie ta okoliczność miałaby przemawiać za brakiem związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaną przez nią opieką nad mężem, a ze zgromadzonego materiału dowodowego w sposób niejednoznaczny oraz przeciwstawny określony został stan zdrowia małżonka skarżącej, a w szczególności zakres jego potrzeb opiekuńczych, wskazany w przedłożonej przez skarżącą ocenie w skali Barthela oraz przeprowadzonych wywiadów środowiskowych;

- rozpatrzeniu sprawy i wydanie decyzji na podstawie niewyczerpująco zebranego materiału dowodowego, tj. bez przeprowadzenia dowodu z wnioskowanych opinii biegłych lekarzy z zakresu neurologii oraz psychiatrii, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności oceny w skali Barthela oraz przeprowadzonych wywiadów środowiskowych, wynikają przeciwstawne ustalenia w zakresie potrzeb opiekuńczych małżonka skarżącej, które to mają istotne znaczenie dla ustalenia zakresu wymaganych czynności opiekuńczych oraz związku przyczynowego pomiędzy brakiem zatrudnienia skarżącej, a opieką nad małżonkiem, stanowiące przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego.

W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga jest uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki.

W niniejszej sprawie niewątpliwie spełnione zostały dwie z ustawowych przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: znaczny stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącej i jej męża w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym.

Co do znacznego stopnia niepełnosprawności, "orzeczenie lekarskie o niepełnosprawności wydane w trybie ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721) jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nie podlega ono weryfikacji przez organ administracji publicznej w prowadzonym przez niego postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Dokument urzędowy, który spełnia wymogi określone w przepisach, ma szczególną moc dowodową w postępowaniu. Polega ona na przyjęciu dwóch domniemań, tzn. prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych. W konsekwencji organ nie może odrzucić - bez przeprowadzenia przeciwdowodu - istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. W orzecznictwie podkreśla się, że skoro dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi, to dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywające (por. wyrok NSA z 3 marca 2011 r., II OSK 389/2010, Lexis.pl nr 2535296; wyrok WSA we Wrocławiu, z 14 maja 2013 r., IV SA/Wr 178/13, CBOSA)" (B. Godlewska-Bujok, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz - LexisNexis 2014, komentarz do art. 17).

Z kolei co do pozostawania skarżącej i jej męża w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym, w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. I OSK 789/13 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), Naczelny Sąd Administracyjny trafnie wskazał, iż "obowiązków alimentacyjnych, przewidzianych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, o jakich mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie można sprowadzać wyłącznie do tych z art. 128 i następnych k.r.o., lecz odnosić je należy do wszystkich przepisów k.r.o., które o obowiązkach alimentacyjnych stanowią, nie wyłączając art. 23 i 27 k.r.o. Przy czym, obowiązki alimentacyjne małżonków wyprzedzają obowiązki alimentacyjne krewnych (zob. art. 130 k.r.o.). "Skoro małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa (odpowiednio art. 60 § 1-3, art. 21 i 614 § 4 k.r.o.), to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczania środków utrzymania współmałżonkowi w trakcie trwania małżeństwa na podstawie art. 27 k.r.o." (zob. M. Andrzejewski, Komentarz do art. 130 k.r.o., uw. 2 (w) Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, LEX 2010). To samo wynika też ze stanowiska ustawodawcy, nowelizującego przepisy o świadczeniach rodzinnych, który uznaje, że zobowiązanym do opieki nad osobą tego wymagającą powinien być w pierwszej kolejności jej małżonek (zob. druk sejmowy nr 3393/IV kadencja, s. 16)" (por. także M. Załucki, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz 2023, wyd. 1, C.H. Beck 2023, komentarz do art. 21).

Sąd wskazuje natomiast, że systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji".

System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

Organ ustalił, że podopieczny legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Orzekania o Niepełnosprawności w Tarnowie z dnia 24 sierpnia 2023 r. zaliczającym ww. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe ze stwierdzeniem, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 czerwca 2023 r.

Mąż skarżącej cierpi na chorobę Alzheimera, wymaga opieki drugiej osoby, jest zależny w czynnościach życiowych i samoobsłudze. Od sierpnia 2022 r. jest w leczeniu psychiatrycznym. Ma niepełną orientację co do czasu, w kontakcie werbalnym ubogim, spowolniały psychoruchowo, bez jawnej produkcji urojeniowoomamowej.

Skarżąca złożyła do akt dokumentacje medyczną męża, zgodnie z którą choruje on na mononeuropatię kończyny górnej i barku lewego, otępienie bliżej nieokreślone, zaburzenia depresyjne nawracające, miażdżycę oraz chorobę Alzheimera.

Organ wskazał, że opieka skarżącej to pomoc w czynnościach higienicznych, podawanie leków, sporządzanie posiłków oraz karmienie, pomoc w ubieraniu się, towarzyszenie w wizytach lekarskich oraz w rehabilitacji, spacery oraz czytanie książek, a także mierzenie ciśnienia oraz codzienne czynności domowe. Z obserwacji pracownika socjalnego wynika, że mąż skarżącej porusza się po mieszkaniu z pomocą żony. Również czynności higieniczne wykonuje z pomocą żony. W związku z postępem choroby ma zaburzenia orientacji w terenie i domu, przez co nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować.

Organ wskazał, że podopieczny do ukończenia 67 lat (tj. do dnia 11 lutego 2023 r.) pracował zawodowo pomimo zdiagnozowanej choroby Alzheimera, organ pominął jednak okoliczność, iż od ukończenia przez podopiecznego 67 lat do dnia złożenia wniosku upłynęło 7,5 miesiąca i jego stan zdrowia z wysokim prawdopodobieństwem uległ zmianie. Skarżąca przedłożyła bowiem do akt sprawy orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 czerwca 2023 r., orzeczenie lekarza ZUS, że podopieczny jest niezdolny do samodzielnej egzystencji od dnia 29 września 2023 r., zaświadczenie lekarskie z dnia 1 czerwca 2023 r., z którego wynika, że podopieczny jest zależny w czynnościach życiowych i samoobsłudze, historię wizyt w poradni neurologicznej, gdzie 23 lutego 2023 r. wpisano pogorszenie orientacji z powodu upośledzenia zdolności mowy, natomiast w dniu 1 czerwca 2023 r. "raz spał w wannie , bo nie mógł trafić do łóżka w nocy, , nie może trafić w mieszkaniu do odpowiedniego pokoju". Organ natomiast nie odniósł się do treści tych dokumentów.

Dalej Sąd wskazuje, że zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS nr [...] z dnia 2 sierpnia 2022 r. u skarżącej stwierdzono brak okoliczności uzasadniających ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego, a zatem skarżąca odzyskała zdolność do pracy. Sąd zatem za niezasadne uznał stanowisko organu, że przyczyną rezygnacji (czy niepodejmowania) zatrudnienia przez skarżącą była jej niezdolność do pracy. Fakt zarejestrowania w Urzędzie Pracy świadczy o woli podjęcia zatrudnienia przez skarżącą.

Zaskarżona decyzja nie zawiera wyczerpującego i precyzyjnego odniesienia się do dokumentów zgromadzonych w sprawie. Wprawdzie organ ustala pomocy w jakich czynnościach wymaga mąż skarżącej, pomija jednak fakt, iż przy schorzeniu, na które cierpi mąż skarżącej, konieczne jest także ustalenie czy może on bezpiecznie zostać sam bez stałego dozoru opiekuna, a w konsekwencji czy mąż skarżącej jest w stanie przez część dnia funkcjonować bez stałej obecności opiekuna, co pozwoliłoby skarżącej na podjęcie pracy, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Sąd zwraca również uwagę, że wskazywany przez organy "program opieki wytchnieniowej", jak wskazuje jego nazwa, nie służy opiece dla podjęcia przez opiekuna zatrudnienia ale wsparciu osoby zaangażowanej na co dzień w sprawowanie opieki, dzięki któremu dysponować będą czasem, który będą mogły przeznaczyć choćby na załatwienie niezbędnych spraw życiowych.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu nie spełnia zatem prawem przewidzianych wymogów. "W orzecznictwie trafnie podnosi się, że podejmowane przez organy administracji decyzje winny spełniać standardy wskazane w art. 107 § 1 k.p.a., w tym muszą zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). Właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej, jest jej integralną częścią i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Motywy decyzji winny więc odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 k.p.a. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji (wyrok NSA z 17 stycznia 2018 r. I OSK 1668/17, Lex 2458448)" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2021 r., sygn. I OSK 3071/18, opubl. w CBOSA). Wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2017 r. sygn. I OSK 2815/15 i z dnia 2 sierpnia 2022 r., I GSK 1737/21, opubl. w CBOSA), jak również w doktrynie wskazano, iż cechą dobrego - prawidłowego uzasadnienia jest logiczny związek, zgodność z rozstrzygnięciem i jego treścią, brak wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z rozstrzygnięciem, ścisłość i dokładność wywodów, ich zwięzłość i prostota ujęcia oraz kompletność motywów (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski wyd. 8. C.H. Beck str. 520). Wadliwe sformułowane uzasadnienie decyzji przeczy zasadom działania organów administracji publicznej, jak zasada pogłębiania zaufania obywatela do państwa (art. 8 k.p.a.), czy też zasada przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu (art. 11 k.p.a.). Przywołana zasada z art. 8 k.p.a. znajduje również swoje odzwierciedlenie w treści art. 107 § 3 k.p.a., który przewiduje, że uzasadnienie decyzji powinno zawierać ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie decyzji administracyjnej jest istotne również z uwagi na zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej winien wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Tym samym powinien informować strony postępowania o stanie prawnym oraz o wszystkich okolicznościach faktycznych mających znaczenie dla sprawy, przekazywać informacje zmierzające do wykazania racjonalności, słuszności i skuteczności rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. I OSK 1351/16 i z dnia 6 października 2020 r., sygn. I OSK 3235/18 (opubl. w CBOSA) podkreślił, że do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. dochodzi wtedy, gdy uzasadnienie decyzji nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie albo gdy mimo formalnej poprawności jego treść - ze względu np. na ogólnikowość stwierdzeń i argumentów - nie pozwala na skontrolowanie poprawności rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym czyni w stopniu istotnym wątpliwym poprawność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że wadliwości uzasadnienia decyzji przeczą zasadom jakimi powinien kierować się organ wydając decyzję. Podkreślenia wymaga, że uchybienia w tym względzie stanowiły naruszenie przepisów postępowania o istotnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. art. 6-8 k.p.a. statuujących zasady praworządnego działania organów administracji publicznej, a w tym załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Zaskarżona w sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została sporządzona w sposób wadliwy, bowiem odbiorca tej decyzji jest pozbawiony możliwości zapoznania się z rozstrzygnięciem w sprawie oraz motywami jakimi kierował się organ rozpoznając sprawę.

Decyzja organu, jako akt prawny jest wynikiem przeprowadzonych przez ten organ działań, analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, ustaleń w szczególności faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Tym samym, decyzja organu powinna być spójna, logiczna i poukładana, bowiem odbiorca tej decyzji, jako również Sąd w przypadku jej zaskarżenia, musi mieć możliwość zapoznania się z jej treścią i możliwością dokonania oceny przeprowadzonego postępowania. Bowiem to właśnie wynik tego postępowania znajduje odzwierciedlenie w treści decyzji i zawartego w niej uzasadnienia.

W ocenie Sądu, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawiera istotne wadliwości, które wymuszającą wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego, albowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji w oczywisty sposób wyklucza możliwość jej merytorycznej oceny w postępowaniu sądowym.

Sąd zwraca również uwagę, że organ prawidłowo przyjął, iż zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie Sądu oznacza to, że sprawa skarżącej powinna być rozpoznana przez organ na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na użyte w przepisie sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa" konieczne jest zastosowanie przepisów dotychczasowych, mimo braku wydania decyzji przed dniem 31 grudnia 2023 r. Dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy do 31 grudnia 2023 r. złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i spełnili określone w ustawie przesłanki jego przyznania z uwzględnieniem art. 24 ust. 2 u.ś.r. (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. II SA/Go 552/13 i w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. II SA/Rz 1991/23, opubl. w CBOSA).

W tym stanie sprawy, uznając że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.