Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 896/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust.1 pkt 1; art. 104 ust.3 i 4; art. 96; art. 50;
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 79a;
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 14 listopada 2022 r. nr SKO.41/1365/OS/2022 w przedmiocie zwrotu należności z tytułu sprawowania specjalistycznych usług opiekuńczych I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu M. K. R. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) z tytułu podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 14 listopada 2022 r. nr SKO.41/1365/OS/2022, po rozpatrzeniu odwołania Z. W. (dalej także jako "skarżący" lub "strona") od decyzji Wójta Gminy Niemce z dnia 14 lutego 2022 r. nr OPS.450.200.2022 w przedmiocie ustalenia oraz zwrotu należności z tytułu sprawowania specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., aktualny t.j. - Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej jako "k.p.a.") oraz art. 104 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej jako "u.p.s.") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 3 lutego 2020 r. nr OPS 4532.132.2020 Wójt Gminy Niemce przyznał Z. W. specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi na okres od 10 lutego 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w wymiarze 2 dni w tygodniu po 3 godziny dziennie, z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych. Jednocześnie organ pierwszej instancji ustalił stronie wysokość odpłatności za przyznane świadczenie jako 3% kosztu za jedną godzinę usług, stanowiącego kwotę 31,50 zł. Organ zobowiązał stronę do wpłacania tej należności za dany miesiąc w terminie do 15 dnia każdego następnego miesiąca.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania Z. W., decyzją z dnia 6 maja 2020 r. nr SKO.41/843/OS/2020 uchyliło pkt 1 decyzji organu pierwszej instancji z dnia 3 lutego 2020 r. i w tym zakresie orzekło o przyznaniu stronie częściowo odpłatnie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi w okresie w wymiarze 2 dni w tygodniu po 3 godziny dziennie (z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych) w okresie od 10 lutego 2020 r. do 31 maja 2020 r. i w wymiarze 5 dni w tygodniu po 5 godzin dziennie (z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych) w okresie od 1 czerwca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. W pozostałej części Kolegium utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy.

W wyniku ustalenia, iż doszło do zmiany sytuacji dochodowej skarżącego, organ pierwszej instancji decyzją z dnia 30 czerwca 2020 r. nr OPS 4532.446.2020 zmienił własną decyzje z dnia 3 lutego 2020 r. w części dotyczącej odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze i ustalił, że od 1 czerwca 2020 r. odpłatność ta wynosi 15% kosztu za jedną godzinę usług.

Po rozpatrzeniu wniosków Z. W. z 7 i 8 lipca 2020 r. Wójt Gminy Niemce decyzją z dnia 6 sierpnia 2020 r. nr OPS 450.7.2020 odmówił zwolnienia Z. W. z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze w okresie od 1 czerwca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 31 grudnia 2020 r. nr SKO.41/2708/OS/2020, natomiast skarga Z. W. na decyzję Kolegium została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalona prawomocnym wyrokiem z dnia 29 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 156/21.

Wnioskiem z dnia 12 marca 2021 r. Z. W. zwrócił się do organu pierwszej instancji o odstąpienie od żądania zwrotu należności za specjalistyczne usługi opiekuńcze wykonane w okresie od 1 czerwca 2020 r. do 31 października 2020 r.

W reakcji na powyższy wniosek Wójt Gminy Niemce postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2021 r. nr OPS.4503.2.2021 odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia Z. W. z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze.

Na skutek zażalenia strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie postanowieniem z dnia 28 czerwca 2021 r. nr SKO.41/1892/OS/2021 uchyliło w całości postanowienie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku, Wójt Gminy Niemce decyzją z dnia 9 sierpnia 2021 r. nr OPS 450.34.2021 odmówił odstąpienia od zwrotu kwoty za usługi specjalistyczne dla osób z zaburzeniami psychicznymi dla Z. W. w okresie od 1 czerwca 2020 r. do 31 października 2020 r. w łącznej kwocie 2.322,24 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania Z. W. od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 31 grudnia 2021 r. nr SKO.41/3433/OS/2021 uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Po rozpatrzeniu sprawy po raz kolejny Wójt Gminy Niemce decyzją z dnia 14 lutego 2022 r. orzekł w następujący sposób:

1. Ustalić wysokość należności podlegającej zwrotowi z tytułu sprawowania specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi za okres od 1 czerwca 2020 r. do 31 października 2020 r. w kwocie 2.322,24 zł.

2. Odmówić odstąpienia od żądania zwrotu należności, o których mowa w pkt 1 decyzji.

3. Zobowiązać do zwrotu kwoty określonej w pkt 1 decyzji w terminie 30 dni, od daty kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podał, że dysponuje kartami realizacji na rzecz skarżącego specjalistycznych usług opiekuńczych w miesiącach od czerwca do października 2020 r. O wykonaniu usług świadczą własnoręczne podpisy skarżącego złożone na tych kartach. Ponadto organ powołał się na posiadane specyfikacje wystawione przez L. Stowarzyszenie [...] w L., określające odpłatność Z. W. za usługi opiekuńcze wykonane w poszczególnych miesiącach, tj.: w czerwcu 2020 r. – na kwotę 401,20 zł, w lipcu 2020 r. – na kwotę 542,80 zł, w sierpniu 2020 r. – na kwotę 387,04 zł, we wrześniu 2020 r. - na kwotę 472,00 zł i w październiku 2020 r. – na kwotę 519,20 zł.

Organ wyjaśnił, że rozpatrując ponownie wniosek Z. W. z dnia 12 marca 2021 r., posłużył się ogólnie posiadaną wiedzą, jak również danymi z karty informacyjnej z dnia 18 stycznia 2022 r., w której skarżący zawarł informacje, iż źródłem jego dochodu jest emerytura, kontakty z żoną utrzymywane są poprzez opiekunkę, z synem utrzymuje kontakty również poprzez opiekunkę własną, pozostaje w separacji z żoną, prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, legitymuje się orzeczeniem lekarskim z ZUS-u z dnia 2 kwietnia 2021 r. o niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z siedzibą w L. z dnia 26 sierpnia 2021 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności z powodu choroby psychicznej. Skarżący wskazał także, że jego wydatki w grudniu 2021 r. na opiekę i pomoc wyniosły 1.100 zł, opłaty za szambo i wodę - 140 zł, koszty zakupu lekarstw innych niż psychotropowe - 60 zł i innych lekarstw - 129 zł, opłata za c.o. wypłacona żonie - 105 zł, opłata za telefon - 40 zł, potrącenia komornicze - 150,23 zł, koszt zakupu opału - 1.995 zł. Do karty informacyjnej wnioskodawca dołączył odcinek emerytury z grudnia 2021 r. i fakturę za opał.

Organ ustalił, że źródłem utrzymania Z. W. jest emerytura w wysokości 1.066,30 zł netto miesięcznie (1.250,00 zł brutto), dodatek pielęgnacyjny w kwocie 239.66 zł miesięcznie i świadczenie uzupełniające w wysokości 500 zł miesięcznie. Łączna wysokość świadczenia wynosi 1.805,96 zł, przy czym kwota 150,23 zł podlega zajęciu komorniczemu.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że z dokumentacji zgromadzonej w Ośrodku Pomocy Społecznej w Niemcach oraz informacji pozyskanych podczas wywiadów środowiskowych wynika, że Z. W. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe od kilkudziesięciu lat. Jego żona T. W., z którą ma orzeczoną separację sądową, mieszka w tym samym domu, lecz prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Z. W. zajmuje dwa pomieszczenia - pokój i kuchnię. Przedpokój, łazienka i ganek są wspólnie użytkowane. Organ potwierdził, że skarżący legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w L. z dnia 26 sierpnia 2021 r. ważnym do dnia 31 sierpnia 2022 r., a także orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 2 kwietnia 2021 r., którym został uznany za niezdolnego do samodzielnej egzystencji na czas określony do 30 kwietnia 2022 r.

Zdaniem organu pierwszej instancji, sytuacja dochodowa i bytowa strony nie wskazuje na wystąpienie szczególnie uzasadnionego przepadku. Z uwagi na przedstawiony wyżej stan faktyczny oraz fakt, że na bieżąco Z. W. nie regulował opłat, powstała zaległość w kwocie 2.322,24 zł. Kwota odpłatności za specjalistyczne usługi nie stanowiła jednak nadmiernego obciążenia dla Z. W., ponieważ w okresie, w którym winien był ponosić tę odpłatność, dysponował dodatkowym świadczeniem uzupełniającym w kwocie 500 zł miesięcznie oraz dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 229,91 zł miesięcznie. Organ pierwszej instancji uznał zatem że w przypadku skarżącego nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, który uzasadniałby odstąpienie od żądania zwrotu należności za specjalistyczne usługi opiekuńcze.

Z. W. wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, w którym zarzucił, że specjalistyczne usługi opiekuńcze w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 października 2020 r. nie były wykonywane.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia i powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia 14 listopada 2022 r. (zaskarżoną do Sądu) utrzymało w mocy decyzją organu pierwszej instancji z dnia 14 lutego 2022 r.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że biorąc pod uwagę dokonane w sprawie ustalenia i analizując sytuację, w jakiej znajduje się wnioskodawca, podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący na 5 miesięcznych kartach realizacji usług potwierdził własnoręcznym podpisem fakt ich wykonania przez opiekunkę G. B. w okresie od 1 czerwca 2020 r. do 31 października 2020 r. Akta zawierają także miesięczne specyfikacje przedmiotowych usług, określające ich liczbę w danym miesiącu i wysokość należnej odpłatności. W ocenie Kolegium, wysokość należności podlegającej zwrotowi nie może więc budzić wątpliwości.

Kolegium przytoczyło za organem pierwszej instancji wskazane przez Z. W. w karcie informacyjnej kwoty wydatków poniesionych w grudniu 2021 r. Organ odwoławczy zauważył, że skarżący załączył do karty informacyjnej fakturę za opał, natomiast pozostałe, wymienione przez niego wydatki, nie znajdują odzwierciedlenia w postaci faktur. Zdaniem Kolegium, brak jest wobec tego podstaw do przyjęcia, że skarżący opłaca prywatnie świadczoną opiekę i pomoc, za którą ponosi odpłatność w wysokości 1.100,00 zł. Zakup węgla w grudniu 2021 r. za kwotę 1.900,00 zł, nie stanowi zaś powodu do odstąpienia od żądania zwrotu odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone w okresie od 1 czerwca 2020 r. do 31 października 2020 r., zwłaszcza, że koszt zakupu opału należy oceniać w rozłożeniu na kilka miesięcy. W ocenie organu odwoławczego, skarżący z pieniędzy, które ma do dyspozycji, jest w stanie ponosić niezbędne wydatki oraz dokonać zwrotu przedmiotowej należności, albowiem posiada stały dochód w postaci emerytury i dodatków.

Z. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego. W treści skargi skarżący podtrzymał twierdzenie, iż przyznane mu specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi nie były wykonywane, co – zdaniem skarżącego - stanowi sytuację zagrażającą jego życiu oraz generuje jego dług spowodowany koniecznością samodzielnego finansowania opieki. Skarżący nie zgodził się także z oceną, jakoby z otrzymywanego dochodu był w stanie ponosić koszty odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Skarżący, w terminie 14 dni od daty doręczenia mu zawiadomienia o wniosku organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 marca 2023 r., na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

W piśmie procesowym z dnia 4 kwietnia 2023 r. radca prawny M. K. R., ustanowiona pełnomocnikiem skarżącego w ramach prawa pomocy (postanowienie referendarza sądowego z dnia 30 stycznia 2023 r. sygn. akt II SPP/Lu 197/22), podtrzymała skargę oraz argumentację w niej zawartą. Dodatkowo uzupełniła skargę o następujące zarzuty wobec organu administracji:

- naruszenia art. 104 ust. 4 u.p.s. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego przejawiające się w uznaniu, że w sprawie nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności, pomimo niezgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na wyczerpujące ustalenie sytuacji życiowej (materialnej, dochodowej, zdrowotnej) skarżącego;

- naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie ustaleń faktycznych umożliwiających prawidłową ocenę, czy w sprawie zaistniał przypadek szczególnej wagi;

- naruszenia art. 79a § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie pouczenia skarżącego o tym, że skarżący zobowiązany jest do wskazania przesłanek udzielenia wnioskowanej ulgi zależnych od niego, które nie zostały spełnione lub wykazane oraz o skutkach ich niewykazania;

- naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie niniejszej skutkującą uznaniem, że w sprawie nie zaistniał przypadek szczególnej wagi.

Wskazując na powyższe, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji. Jednocześnie wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, oraz ustalenie ich w wysokości pełnej opłaty określonej przepisami § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, tj. w kwocie 480 zł oraz 110,40 zł tytułem 23% podatku VAT od tej kwoty, ewentualnie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości 150% stawki. Powyższy wniosek pełnomocnik skarżącego poparł oświadczeniem, że opłaty z tytułu pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości lub w części, a także oświadczeniem, że pomoc prawną świadczy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu pisma podniesiono, że rozstrzygnięcia organów administracji oparto o niepełny materiał dowodowy, co jasno pokazuje uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Wynika z niego bowiem, że organ uznał za udowodniony fakt otrzymywania przez skarżącego emerytury w wysokości 1.805,96 zł oraz dokonywania z tej emerytury potrąceń egzekucyjnych w kwocie 150,23 zł. Jeżeli zaś chodzi o wydatki ponoszone przez skarżącego, to za udowodniony uznał jedynie wydatek na zakup opału w grudnia 2021 r., przy czym przyjął jednocześnie, że wydatek ten nie może być miarodajny w niniejszej sprawie. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, zasady doświadczenia życiowego oraz zasady logiki prowadzą jednak do wniosku, że koszty związane z bieżącym utrzymaniem skarżącego są znacznie wyższe, niż wynikałoby to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Jest bowiem rzeczą oczywistą, że skarżący ponosi koszty utrzymania mieszkania, np. koszty energii elektrycznej, czy też koszty ogrzewania, i że są to koszty stałe, opłacane co miesiąc, bądź dwa miesiące Ponadto nie uwzględniono ponoszenia przez skarżącego kosztów wyżywienia, które to koszty, nawet szacowane na minimalnym poziomie, wynoszą kilkaset złotych miesięcznie. Skarżący ponosi dodatkowo koszty leków oraz inne koszty, o których wspomina w swoim wniosku. W ocenie ustanowionego pełnomocnika, brak działań organu zmierzających do ustalenia rzeczywistych możliwości finansowych skarżącego oznacza, że ciążący na organie obowiązek dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy - aktualnej sytuacji strony - także w kontekście powołanych zapisów u.p.s., nie został wypełniony. W aktach sprawy brak jest jednocześnie dowodu doręczenia skarżącemu pouczenia o tym, że jest on zobowiązany do wskazania przesłanek udzielenia mu wnioskowanej ulgi zależnych od niego, które nie zostały spełnione lub wykazane oraz o skutkach ich niewykazania. Tym samym nie został wykonany obowiązek wynikający z art. 79a k.p.a.

Uzasadniając wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oraz wskazaną we wniosku wysokość żądanego wynagrodzenia, pełnomocnik skarżącego podniósł, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 20 grudnia 2022 r., SK 78/2 (Dz.U. poz. 2790), orzekł, że § 17 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, są niezgodne z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 2 i 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez to, że wskazane w nich stawki dla adwokatów ustanowionych obrońcami z urzędu są niższe od stawek w tych samych sprawach dla adwokatów ustanowionych obrońcami z wyboru. Zdaniem adwokat M. K. R., uwagi Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do ww. regulacji dotyczących wynagrodzenia adwokatów oraz rozróżnienia wysokości wynagrodzenia pełnomocnika świadczącego pomoc prawną z urzędu lub z wyboru, znajdują pełne zastosowanie w odniesieniu do regulacji dotyczących wynagrodzenia radców prawnych, w tym również do wynagrodzenia w sprawach administracyjnych. Z tego względu, w ocenie wnioskodawczyni, zasadne jest dokonanie przez Sąd w sprawie niniejszej oceny zgodności z Konstytucją mającej zastosowanie w sprawie regulacji zwartej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ww. rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji z dnia 14 lutego 2022 r. nie naruszają bowiem prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania tych rozstrzygnięć z obrotu prawnego.

W świetle art. 96 ust. 1 u.p.s. obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej spoczywa w pierwszej kolejności na osobie i rodzinie korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej. Wydatki na usługi podlegają zwrotowi w części lub całości, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do zwrotu wydatków przekracza kwotę kryterium dochodowego (ust. 2).

Zasady zwrotu wydatków poniesionych w związku z udzieloną pomocą reguluje art. 104 u.p.s. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak stanowi art. 104 ust. 3 u.p.s., wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Z kolei stosownie do art. 104 ust. 4 u.p.s. w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.

Przytoczone regulacje znajdują zastosowanie m.in. w odniesieniu do wydatków na świadczenia w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych przyznanych na podstawie art. 50 u.p.s. jeżeli pomoc w tej formie ma charakter usług odpłatnych, zaś należności z tytułu tej odpłatności nie zostały przez świadczeniobiorcę uregulowane.

Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżącemu decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 6 maja 2020 r. przyznano częściowo odpłatnie specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi w wymiarze 2 dni w tygodniu po 3 godziny dziennie (z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych) w okresie od 10 lutego 2020 r. do 31 maja 2020 r. i w wymiarze 5 dni w tygodniu po 5 godzin dziennie (z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych) w okresie od 1 czerwca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. Decyzją tą organ odwoławczy orzekł w sposób reformatoryjny w odniesieniu do kontrolowanej decyzji Wójta Gminy Niemce z dnia 3 lutego 2020 r w zakresie rozstrzygnięcia o wymiarze przyznanych skarżącemu usług opiekuńczych. Jednocześnie Kolegium utrzymało decyzję pierwszoinstancyjną w mocy w zakresie ustalającym odpłatność za przyznane skarżącemu usługi na poziomie 3% kosztów ich realizacji określonych na kwotę 31,50 zł za jedną godzinę usług. W wyniku zaś zmiany sytuacji dochodowej skarżącego, organ pierwszej instancji decyzja z dnia 30 czerwca 2020 r. zmienił własną decyzję z dnia 3 lutego 2020 r., podwyższając od dnia 1 czerwca 2020 r. ustaloną wysokość odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze do 15% kosztu za godzinę zrealizowanych usług.

Z akt sprawy wynika jednocześnie, że skarżący wystąpił z wnioskiem o zwolnienie go z odpłatności ustalonej powyższymi decyzjami. Po rozpatrzeniu wniosku w tym przedmiocie w oparciu o kryteria określone w § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. Nr 189 poz. 1598), Wójt Gminy Niemce decyzją z dnia 6 sierpnia 2020 r. odmówił jednak zwolnienia skarżącego z ustalonej odpłatności, natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzja ostateczna z dnia 31 grudnia 2020 r. utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Z kolei skarga Z. W. na decyzję organu odwoławczego została oddalona prawomocny wyrokiem tutejszego Sądu z dnia z dnia 29 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 156/21.

W opisanym stanie faktycznym nie budzi wątpliwości, że w okresie objętym wnioskiem skarżącego z dnia 12 marca 2021 r., tj. od 1 czerwca 2020 r. do 31 października 2020 r., skarżący miał przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi w wymiarze 5 dni w tygodniu po 5 godzin dziennie (z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych). Nie budzi też wątpliwości, że na skarżącym ciążył obowiązek ponoszenia w tym okresie częściowej odpłatności za przyznaną pomocy, stanowiącej 15% kosztów jej realizacji, a więc wynoszącej 4,72 zł za każdą godzinę zrealizowanych usług (15% z kwoty 31,50 zł).

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób uznać za wiarygodne twierdzenia skarżącego, jakoby przyznane świadczenie w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, nie zostało w analizowanym okresie wykonane. Jak słusznie zauważyły organy, twierdzeniu temu przeczą dołączone do akt karty realizacji usług za miesiące od czerwca do października 2020 r. (k 1-5 akt adm. I inst.), na których skarżący własnoręcznymi podpisami potwierdził każdorazowo (tj. za każdy dzień) realizację w określonych godzinach przez opiekunkę G. B. specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Potwierdzeniem wykonania w tym okresie przyznanych usług są również załączone do akt specyfikacje określające koszty ich realizacji, wystawione przez wykonawcę usług, tj. L. Stowarzyszenie [...] w L. (k. 6-10 akt adm. I inst.). W ocenie Sądu, podnoszone obecnie przez skarżącego twierdzenie, jakoby pomimo potwierdzenia przez niego własnoręcznymi podpisami realizacji usług, nie zostały one wykonane, bądź zostały wykonane nieprawidłowo, uznać należy za dowolne i gołosłowne, a tym samym nie podważające wiarygodności ww. dokumentów. Dokumenty te stanową więc wystarczająca podstawę do ustalenia że przedmiotowe świadczenie zostało zrealizowane w wymiarze: w czerwcu 2020 r. – łącznie 85 godzin, w lipcu 2020 r. – łącznie 115 godzin, w sierpniu 2020 r. – łącznie 82 godziny, we wrześniu 2020 r. – łącznie 100 godzin i w październiku 2020 r. – łącznie 110 godzin. Uwzględniając natomiast wysokość odpłatności za przyznane w tym okresie usługi, do ponoszenia której skarżący został zobowiązany (15% kosztu realizacji godziny usług, tj. kwoty 31,50 zł), za prawidłowe uznać należy ustalenie, że łączna wysokość należności obciążającej skarżącego za analizowany okres, wyniosła 2.322,24 zł. Nie jest natomiast kwestią sporną między stronami, że skarżący należności tej nie uregulował.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu, nie budzi żadnych zastrzeżeń prawidłowość rozstrzygnięcia ustalającego wysokość należności obciążającej skarżącego, zawartego w punkcie 1. utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją decyzji organu pierwszej instancji z dnia 14 lutego 2022 r. Rozstrzygnięcie to znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym i wynika z prawidłowo przeprowadzonych obliczeń.

Sąd nie dopatrzył się również podstaw do zakwestionowania legalności rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2. decyzji z dnia 14 lutego 2022 r., tj. rozstrzygnięcia o odmowie odstąpienia od żądania zwrotu przez skarżącego przedmiotowej należności, podjętego na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s. W konsekwencji prawidłowe jest także orzeczenie zobowiązujące skarżącego do zwrotu spornej należności, zawarte w punkcie 3. decyzji organu pierwszej instancji.

Podkreślić należy, że decyzje administracyjne wydawane na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s. podejmowane są w ramach uznania organu, który nie będąc związany ścisłymi kryteriami odstąpienia od żądania zwrotu wydatków na udzielone świadczenie ustala, czy w danej sprawie ma miejsce "szczególnie uzasadniony przypadek". Działanie w ramach uznania administracyjnego oznacza, że organowi administracji przysługuje luz decyzyjny co do wyboru treści rozstrzygnięcia. Decyzja taka nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia swej celowości, lecz jej kontrola ogranicza się się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00, opubl.w CBOSA).

W ocenie Sądu, organy administracji, oceniając w niniejszej sprawie zasadność odstąpienia od żądania od skarżącego zwrotu spornej należności, zachowały powyższe standardy postępowania. Uzasadnienie podjętych decyzji zawierają szczegółowe ustalenia co do sytuacji życiowej skarżącego, w tym jego sytuacji rodzinnej i warunków mieszkaniowych. Organy objęły swymi ustaleniami również sytuację zdrowotną skarżącego. Rozważania organów zawierają nadto analizę jego sytuacji finansowej. W tym zakresie organy wskazały, że skarżący posiada stały dochód, na który składa się renta w wysokości 1.066,33 zł netto, dodatek pielęgnacyjny w kwocie 239,66 zł miesięcznie i świadczenie uzupełniające w kwocie 500 zł miesięcznie. Łącznie dochód skarżącego wynosi zatem 1.805,96 zł, przy czym z uwagi na potrącenia komorniczych, z dochodu tego wypłacana jest mu kwota 1.655,73 zł. Skarżący osiąga tym samym dochód przekraczający kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.

Organy uwzględniły w swych rozważaniach również ponoszone przez skarżącego wydatki wyszczególnione w karcie informacyjnej wypełnionej przez skarżącego w dniu 18 stycznia 2022 r. Wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącego wyrażonemu w piśmie procesowym z dnia 4 kwietnia 2023 r., organy nie zakwestionowały prawdziwości wszystkich innych wydatków, niż potwierdzony stosowną fakturą zakupu opału dokonany w grudniu 2021 r., a jedynie zauważyły, że pozostałe wydatki podane przez skarżącego nie zostały udokumentowane. Niemniej jednak, jak wynika z rozważań organów, wiarygodności odmówiono wyłącznie podanemu przez skarżącemu wydatkowi z tytułu odpłatności za prywatnie świadczoną opiekę w wysokości 1.100 zł, natomiast prawdziwość pozostałych, podanych przez skarżącego kosztów utrzymania (w tym wydatków na media i kosztów zakupu leków) nie został zakwestionowana. Sąd podziela natomiast stanowisko organów, że niepopartego żadnymi dowodami twierdzenia skarżącego o ponoszeniu comiesięcznych kosztów w wysokości 1.100 zł na zapewnianie sobie prywatnej opieki, nie sposób uznać za wiarygodne.

Zakres powyższych ustaleń świadczy o przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego z zachowaniem zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także o uzasadnieniu podjętych decyzji z zachowaniem standardów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Zamierzonego skutku w postaci uwzględnienia skargi nie może natomiast odnieść zarzut naruszenia art. 79a k.p.a. poprzez zaniechanie pouczenia skarżącego w toku postepowania o konieczności wskazania przesłanek udzielenia wnioskowanej ulgi zależnych od skarżącego, które nie zostały spełnione lub wykazane oraz o skutkach ich niewykazania. Niewątpliwie w świetle art. 104 ust. 4 u.p.s., przesłanki, od których zależne jest udzielenie skarżącemu wnioskowanej ulgi, uwarunkowane są w szczególności wykazaniem szczególnie trudnej sytuacji finansowej strony, aczkolwiek ich spełnienie wynikać może również z sytuacji zdrowotnej lub rodzinnej. Sądowi z urzędu wiadomo, że Z. W. jest od wielu lat stałym beneficjentem środków z pomocy społecznej przyznawanych mu przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Niemcach, stąd też przyjąć można, że jego sytuacja rodzinna i zdrowotna jest temu Ośrodkowi doskonale znana i jej ustalenie na potrzeby niniejszego postępowania były możliwe w oparciu o dokumenty pozostające w dyspozycji tego Ośrodka i nie wymagało wezwania skarżącego do dostarczenia dodatkowej dokumentacji w tym zakresie. Jeżeli zaś chodzi o ustalenie aktualnej sytuacji finansowej strony, to należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się wystosowane do skarżącego przez ww. Ośrodek pismo z dnia 27 lipca 2021 r. (k. 31 akt adm. I inst.), w którym skarżący został poinformowany o konieczności dostarczenia do tego Ośrodka odcinka emerytury oraz wszelkich faktur i rachunków za wykupione lekarstwa oraz inne ponoszone wydatki. Skarżący był więc świadomy konieczności udokumentowania ponoszonych wydatków i wykazania w ten sposób trudności swojej sytuacji finansowej. W tych okolicznościach, zaniechanie doręczenia skarżącemu w niniejszym postepowaniu pouczenia w trybie art. 79a k.p.a., nie może być uznane za uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd podziela ocenę organów dokonaną na podstawie zgromadzonych dowodów, iż sytuacja życiowa i finansowa skarżącego, jakkolwiek obiektywnie jest trudna, nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 104 ust. 4 u.p.s. i tym samym nie uzasadnia odstąpienia od żądania zwrotu przez skarżącego należności z tytułu odpłatności za wykonane specjalistyczne usługi opiekuńcze. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 948/20 (LEX nr 3331447), trudna sytuacja bytowa osoby zobowiązanej nie zwalnia z obowiązku zwrotu świadczenia, gdyż znaczny ciężar związany z wykonywaniem tego obowiązku nie jest jeszcze równoznaczny ze "szczególnym przypadkiem", o którym mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s. Przepis ten wskazuje natomiast, że przypadek uzasadniający zwolnienie z obowiązku zwrotu świadczenia udzielonego w ramach pomocy społecznej musi być przypadkiem "szczególnym" (por. także wyroki NSA: z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt I OSK 582/21, LEX nr 3267509; z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1544/21, LEX nr 3349002). W przypadku skarżącego taka sytuacja nie zachodzi niezależnie od tego, że niewątpliwie spłata powstałego zadłużenia - uwzględniając wysokość dochodów skarżącego oraz wysokość ponoszonych przez niego wydatków - będzie stanowić dla niego znaczne obciążenie. Nie można jednak pomijać faktu, że powstanie po stronie skarżącego zadłużenia z tytułu odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze stanowi konsekwencję uchyania się przez skarżącego od obowiązku regulowania tej odpłatności na bieżąco w trakcie okresu świadczeniowego, za każdy miesiąc wykonanych usług. Nie sposób również przyjąć, że nierealizowanie przez skarżącego na bieżąco tego obowiązku wynikało z przyczyn od niego niezależnych, w tym zwłaszcza braku środków finansowych, albowiem ocena, iż sytuacja finansowa skarżącego pozwala mu na regularne ponoszenie odpłatności na ustalonym poziomie, została zaaprobowana przez tutejszy Sąd, czego wyrazem było oddalenie prawomocnym wyrokiem z dnia 29 czerwca 2021 r. w sprawie sygn. akt II SA/Lu 156/21 skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 31 grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia Z. W. z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze przyznane na okres od 1 czerwca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. Pomimo więc, że ciążące na skarżącym zadłużenie urosło do kwoty 2.322,24 zł, a więc przewyższa wysokość miesięcznych dochodów skarżącego, skoro stan ten wynika z postawy samego skarżącego, obciążenie związane z koniecznością spłaty tej należności nie może uzasadniać udzielenia skarżącemu najdalej idącej ulgi przewidzianej w art. 140 ust. 4 u.p.s., tj. całkowitego odstąpienia od żądania zwrotu powstałego zadłużenia. Odmowa udzielenia tej ulgi nie pozbawia natomiast skarżącego uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem o zastosowanie innych możliwości przewidzianych w ww. przepisie, w szczególności rozłożenia należności na raty.

Z tych wszystkich względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I. sentencji wyroku.

Zawarte w punkcie II sentencji orzeczenie o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zapadło natomiast w oparciu o art. 250 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 68, dalej jako "rozporządzenie z 2016 r."). Wysokość przyznanego wynagrodzenia Sąd – mając na uwadze wysokość opłaty określoną ww. przepisami rozporządzenia – ustalił na kwotę 240 zł, którą podwyższył o kwotę 55,20 zł z tytułu podatku od towarów i usług. Sąd nie uznał natomiast za uzasadniony wniosku pełnomocnika skarżącego, by wysokość wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ustalić przy uwzględnieniu stawki opłaty za czynności radców prawnych w postępowaniu przed sądem administracyjnym, określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" dnia 22 października 2015 r. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm., dalej jako "rozporządzenie z 2015 r.). Sąd nie znalazł też podstaw do przyznania pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia w kwocie podwyższonej do 150% wartości opłaty określonej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia z 2016 r.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie należy wskazać, że Sądowi znane są przywołane przez pełnomocnika skarżącego wyroki Trybunału Konstytucyjnego, tj., wyrok z dnia 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt SK 66/19 i wyrok z dnia 20 grudnia 2022 r. sygn. akt SK 78/21. Wymaga w tym miejscu odnotowania, że oba te orzeczenia odnoszą się do rozporządzeń określających koszty niepłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, przy czym pierwszy z tych wyroków dotyczył uchylonego już rozporządzenia, tj. rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, którego kwestionowany przepis brzmiał odmiennie od obowiązujących obecnie przepisów. Z kolei wyrokiem z dnia 20 grudnia 2022 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 17 ust. 1 pkt 2 oraz § 17 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019 r. poz. 18, ze zm.) są niezgodne z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 2 i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że wskazane w nich stawki dla adwokatów ustanowionych obrońcami z urzędu są niższe od stawek w tych samych sprawach dla adwokatów ustanowionych obrońcami z wyboru. Zakwestionowane przez Trybunał przepisy nie określają natomiast wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem te koszty zostały uregulowane w § 21 ww. rozporządzenia, co do którego Trybunał Konstytucyjny nie wypowiedział się. Tym bardziej wyrok ten nie odnosi się do analogicznie brzmiącego § 21 rozporządzenia z 2016 r., określającego wysokość kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zastosowanego przez Sąd w niniejszej sprawie.

Niezależnie od faktu, iż przepisy, których konstytucyjność zakwestionował Trybunał w powołanych wyżej wyrokach, nie znajdują bezpośredniego zastosowania w niniejszej sprawie, nie sposób nie dostrzec, że istota argumentów, które legły u podstaw przywołanych orzeczeń, dotyczy ogólnie rozróżnienia wysokości wynagrodzenia pełnomocnika świadczącego pomoc prawną z urzędu i z wyboru, a zatem można je odnieść również do § 21 rozporządzenia z 2016 r. Niemniej jednak należy zauważyć, że pomimo tych orzeczeń, prawodawca do tej pory nie zdecydował się na zrównanie wynagrodzenia minimalnego pełnomocników z wyboru i z urzędu – nawet w postępowaniach objętych orzeczeniami Trybunału. W ocenie Sądu, nie jest zatem zasadna w tej sytuacji odmowa zastosowania § 21 rozporządzenia z 2016 r., albowiem doprowadziłoby to do sytuacji, w której powstanie luka prawna (brak przepisu regulującego wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu), która uniemożliwiłaby orzeczenie o kosztach w poszczególnych sprawach. Brak jest bowiem podstaw prawnych do zastosowania (celem wypełnienia powstałej luki) przepisów rozporządzenia regulującego wynagrodzenie pełnomocników z wyboru - ze względu na odmienny zakres zastosowania rozporządzenia (z uwagi na inną podstawę nawiązania stosunku prawnego pomiędzy pełnomocnikiem, a reprezentowaną przez niego stroną), inną podstawę prawną wydania rozporządzenia, a przede wszystkim na konieczność doliczenia stawki podatku VAT przy orzekaniu o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, a także orzecznictwie referendarzy sądowych wojewódzkich sadów administracyjnych, zdecydowanie dominuje pogląd o braku podstaw do zasądzania wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu w oparciu o przepisy rozporządzeń określających stawki dla pełnomocników ustanowionych przez strony z wyboru (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 października 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 584/21; postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 5 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 288/21; postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 28 lutego 2023 r., sygn. akt III SAB/Gd 204/22; a także postanowienia referendarzy sądowych: WSA w Białymstoku z dnia 6 września 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 502/21; WSA w Szczecinie z dnia 24 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Sz 514/17; WSA w Krakowie z dnia 5 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 291/21; WSA w Poznaniu z dnia 30 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Po 312/20; WSA w Warszawie z dnia 13 października 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 406/21; opubl. w CBOSA).

Skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko powyższe w pełni podziela. Należy przy tym dodatkowo zauważyć, że gdyby Sąd zgodził się z zapatrywaniem pełnomocnika skarżącego i przyznał mu wynagrodzenie według stawki z rozporządzenia z 2015 r., byłby zmuszony zasądzić również VAT na podstawie rozporządzenia z 2016 r. Taka praktyka oznaczałaby natomiast, że każdy pełnomocnik z wyboru, którego pomoc prawna jest opłacana na podstawie rozporządzenia z 2015 r., które nie przewiduje zwrotu podatku VAT, byłby traktowany w sposób dyskryminujący, a pełnomocnicy z urzędu staliby się grupą uprzywilejowaną.

Sąd nie znalazł także podstaw do zastosowania § 4 ust. 2 rozporządzenia z 2016 r. poprzez przyznanie pełnomocnikowi skarżącego ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia w kwocie podwyższonej do 150% stawki opłaty określonej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" tego rozporządzenia. W orzecznictwie wskazuje się, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1641/18, opubl. w CBOSA). Nakład pracy poniesiony przez pełnomocnika skarżącego w niniejszej sprawie nie miał natomiast charakteru ponadstandardowego, a ograniczył się do zapoznania się w siedzibie Sądu z aktami sprawy i sporządzenia jednego pisma procesowego, przy czym pismo to jedynie w części odnosiło się do meritum sprawy, zaś jego pozostała (znaczna) części stanowiła uzasadnienie wniosku o przyznanie wynagrodzenia w wyższej kwocie.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.