Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 482/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 153, art. 170, art 200 i art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28 ust. 3 i 3a, art. 24 ust. 5b i ust. 5f
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: art. 365
journal: Dz.U. 2020 poz 1575
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.
article: art. 138 par. 1 pkt 1, art. 15
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi-Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia WSA Paweł Dańczak, Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 kwietnia 2020 r. nr UP-270/2020 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz E. C. kwotę 497(czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 9 kwietnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z 17 listopada 2016 r., odmawiającą E. C. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 38.166,75 zł.

Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z 15 stycznia 2015 r E. C. zwrócił się o umorzenie zaległych składek ZUS od 2008 roku w całości, które zostały w jego ocenie niesłusznie naliczone. We wniosku oraz w piśmie z 14 lutego 2015 r. wskazał na swoją trudną sytuację życiową i materialną. Podkreślił, że od

17 października 2007 roku nie ma żadnego dostępu do dokumentacji spółki której jest komandytariuszem, ani żadnego wpływu na jej działalność nie otrzymuje od spółki żadnych dochodów. Nie może skutecznie złożyć wniosku o wyrejestrowanie go z KRS, ponieważ zgodnie z umową spółki potrzebna jest do tego zgoda i podpis komplementariusza spółki, którego wnioskodawca bezskutecznie poszukuje od dwóch lat. Wnioskodawca wskazał ponadto, że nie posiadał wystarczających dochodów na uregulowanie składek ZUS, nie miał bowiem środków umożliwiających mu nawet bieżącą egzystencję, nie miał szans na znalezienie zatrudnienia. Także jego żona pozostawała bez pracy, a na dodatek uległa wypadkowi w wyniku którego doznała złamania kręgosłupa, ma także zator tętnic szyjnych, cierpi na cukrzycę, postępującą zaćmę oczu. W utrzymaniu wspierał rodzinę MOPS. Od 2008 r do 2012 wnioskodawca pracował na ½ etatu z dochodami w wysokości połowy minimalnego wynagrodzenia.

Postanowieniem z 20 lutego 2015 r. organ zawiesił postępowanie w związku z wniesiemy przez wnioskodawcę odwołania od decyzji ZUS z 2 października 2014 r. określającej wysokość zadłużenia strony z tytułu nieopłaconych składek na: ubezpieczenia społeczne za okres styczeń 2008r – styczeń 2010, od marca do września 2010r, od grudnia 2010r do stycznia 2011 r, od marca 2011 r do sierpnia 2012r. i od września 2013r do maja 2014 r. w kwocie 48.752 zł, ubezpieczenie zdrowotne za okres styczeń 2008 r – wrzesień 2010, grudzień 2010 do maja 2014 w łącznej kwocie 25.309 zł oraz Fundusz Pracy za okres styczeń 2008 – styczeń 2010 r , marzec 2010 r. - wrzesień 2010 r., w łącznej kwocie 2.571 zł.

Wyrokiem z 27 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy w P., Wydział [...] w sprawie sygn. akt [...] oddalił odwołanie skarżącego od powyższej decyzji.

Decyzją z 17 listopada 2016 r Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia zaległości w kwocie 72.649,76 zł, na:

- ubezpieczenie społeczne za okresy 01/2008 – 10/2014 r. w łącznej kwocie 44.594,58 zł w tym z tytułu: składek – 31.049,76 zł; odsetek naliczony na dzień 20.01.2015 r. – 13.288,00 zł; opłaty dodatkowej – 124,82 zł; kosztów upomnienia – 132,00 zł;

- ubezpieczenie zdrowotne za okresy 01/2008 – 12/2014 r. w łącznej kwocie 24.810,46 zł w tym z tytułu: składek – 17.920,65 zł, odsetek naliczonych na dzień 20.01.2015 r. – 6.603,00 zł, opłaty dodatkowej – 54,11 zł; kosztów upomnienia – 232,70 zł;

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy 01/2008 – 01/2010; 03/2010 – 09/2010 w łącznej kwocie 2.566,81 zł w tym z tytułu: składek – 1.446,00 zł; odsetek naliczonych na dzień 20.01.2015 r. – 942,00 zł; kosztów upomnienia – 178,81 zł.

Jednocześnie wskazano, że na koncie strony widnieje zadłużenie za okres 01/2015 r. – 09/2016 r. w kwocie 5.953, 47 zł plus odsetki , tj. nieopłacone po dniu złożenia wniosku.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w oparciu o przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2013 r., nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony i umorzenia należności z tytułu składek.

Skarżący 13 grudnia 2016 roku złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W toku tego postępowania na skutek wniosku strony o wydanie decyzji o przebiegu ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wydana została decyzja z 21 kwietnia 2017 r o podleganiu przez skarżącego ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu chorobowemu jako wspólnik – komandytariusz w spółce "Z." sp. z o.o. and CO- sp. Komandytowa od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2010r., od 1 marca 2010 r. do 31 stycznia 2011 r., od 1 marca 2011 r. do 26 sierpnia 2012 r. i od 1 września 2013 r. do 26 sierpnia 2014 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z 24 stycznia 2018 r. sygn. akt [...].

Z uwagi na upływ czasu od daty wystąpienia z wnioskiem o umorzenie organ wezwał stronę do złożenia nowego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz zeznania podatkowego za 2017 rok. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał żądane dokumenty oraz w piśmie z 16 sierpnia 2018 roku oświadczył, że koryguje termin, od którego domaga się umorzenia składek i wnosi o ich umorzenie od 1 września 2010 roku. Wskazał także, że w jego ocenie zaległe składki za okres od stycznia 2008 do 2010 roku winny być spłacone w wyniku egzekucji z wynagrodzenia za pracę oraz od 2014 r. z emerytury.

Decyzją z 28 sierpnia 2018 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z 17 listopada 2016 r.

Wyrokiem z 18 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 54/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 28 sierpnia 2018 r. Sąd podkreślił, że wszczynający postępowanie wniosek skarżącego z 15 stycznia 2015 r. dotyczył umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne od 2008 r. W toku postępowania pismem z 16 sierpnia 2018 r. skarżący wskazał, że koryguje termin, od którego domaga się umorzenia składek wskazując, że wnosi o ich umorzenie od 1 września 2010 r. Stanowisko to potwierdził także we wniesionej do sądu skardze. Wobec powyższego w ocenie sądu niedopuszczalnym było orzekanie przez organ w stosunku do zaległości nieobjętych wnioskiem, bowiem to żądanie skarżącego wyznaczało przedmiot i granice postępowania. Jednocześnie sąd przypomniał, że w orzecznictwie wskazuje się, że wniosek strony o umorzenie zaległości nie rozstrzyga ani o istnieniu zaległości, ani o ich wysokości i to organ powinien samodzielnie zweryfikować w toku postępowania w przedmiocie umorzenia, czy zaległości w należnych wpłatach w ogóle istnieją, a jeśli w jakieś części nie istnieją - zostały zapłacone, nie powstały lub uległy przedawnieniu - postępowanie w tej części jest bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a. Tymczasem w rozstrzyganej sprawie z decyzji ZUS z 2 października 2014 r. określającej wysokość zadłużenia strony z tytułu składek wynikają zupełnie inne okresy zaległości niż wskazane w kontrolowanej decyzji o odmowie umorzenia tych zaległości. Wydaje się, że różnice kwotowe występujące w obu decyzjach wynikać mogą z upływu czasu pomiędzy oboma rozstrzygnięciami, jednak w ocenie sądu z materiału dowodowego sprawy nie wynika w żaden sposób, aby skarżący posiadał zaległości składkowe w innych okresach niż wskazane w decyzji z 2 października 2014 r. Także z decyzji z 21 kwietnia 2017 r. o podleganiu przez stronę ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu jako wspólnika-komandytariusza w Spółce "Z." Sp. z o.o. & CO - Sp. Komandytowa, nie wynika, aby objęty był obowiązkiem ubezpieczenia w sposób nieprzerwany w okresie od stycznia 2008 r. do października 2014 r.

Sąd przypomniał ponadto, że niedopuszczalnym jest także objęcie postępowaniem w przedmiocie umorzenia zaległych składek, które nie istniały, zostały zapłacone bądź wygasły na skutek przedawnienia. W każdym przypadku przy rozparzeniu wniosku o umorzenie zaległych należności z tytułu składek niezbędne jest więc ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Kwestia nieprzedawnienia zaległości objętych wnioskiem o umorzenie badana była jedynie na etapie decyzji z 17 listopada 2016 r. wydanej przez organ w I instancji. Jednak zdaniem sądu oceny wystąpienia tej przeszkody do rozpoznania wniosku organ dokonał niedbale, nie załączając do akt sprawy dokumentów potwierdzających faktyczny okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia zaległych składek.

WSA w Łodzi nakazał, by w ponownie prowadzonym postępowaniu, ZUS w pierwszym rzędzie, za okres objęty wnioskiem o umorzenie, ustalił w jakiej wysokości i za jaki okres zaległości składkowe strony istnieją. Dodał, że w tym zakresie wymagane jest, aby organ przedstawił w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stosowną analizę oraz załączył do akt administracyjnych niezbędną dokumentację. Następnie tak ustaloną wysokość zaległości skonfrontował z aktualną sytuacją strony, oceniając istnienie lub brak wystąpienia przesłanek do jej umorzenia.

Zaskarżoną obecnie decyzją z 9 kwietnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z 17 listopada 2016 r. w zakresie odmowy umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 38.166,75 zł, w tym na:

- ubezpieczenia społeczne - za okres od 12/2010 do 1/2011, od 3/2011 do 8/2012 oraz od 10/2013 do 8/2014 w łącznej kwocie 23.997,79 zł, w tym z tytułu: składek-19.179,19 zł, odsetek liczonych na 20 stycznia 2015 r. -4.719,00 zł, kosztów upomnienia - 99,60 zł,

- ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 12/2010 do 4/2012, 6/2012 oraz od 8/2012 do 12/2014 w łącznej kwocie 14.168,96 zł, w tym z tytułu: składek-11.612,56 zł, odsetek liczonych na 20 stycznia 2015 r. - 2.422,00 zł, kosztów upomnienia - 134,40 zł.

Zakład wskazał, że dokonał rozpoznania sytuacji rodzinnej i materialnej strony, rodzaju, okresu i wysokości należności oraz przyczyn ich powstania na podstawie wszystkich uzyskanych i przedłożonych do sprawy dokumentów, wymienionych i szczegółowo opisanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i stwierdził, że skarżący podlegał do ubezpieczeń społecznych jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, wspólnik spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej zgodnie z prawomocną decyzją ZUS z 21 kwietnia 2017 r.

Organ dokonał analizy kwestii przedawnienia należności według przepisów prawnych regulujących kwestie przedawnienia w odniesieniu do spornych zaległości i wyjaśnił, że należności z tytułu składek na: - ubezpieczenia społeczne za okres od 12/2010 do 1/2011, od 3/2011 do 8/2012 oraz od 10/2013 do 8/2014; - ubezpieczenie zdrowotne za okres od 12/2010 do 4/2012, 6/2012 i od 8/2012 do 12/2014, nie uległy przedawnieniu z powodu zawieszenia biegu terminu przedawnienia, które nastąpiło w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. W decyzji organ w formie tabularycznej przedstawił zestawienie zaległych składek z przyporządkowanymi do nich tytułami wykonawczymi i datą ich doręczenia stronie. Okoliczności tych wnioskodawca nie kwestionował. Zakład wyjaśnił, że w przypadku skarżącego, w oparciu o art. 24 ust. 5b u.s.u.s., od dnia odebrania tytułów wykonawczych, na podstawie których wszczęto postępowanie egzekucyjne, doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, które trwa do dnia dzisiejszego bowiem egzekucja jest nadal prowadzona.

Organ wskazał dalej, że w przypadku skarżącego, zawieszenie biegu przedawnienia nastąpiło także od 15 września 2014 r., tj. od dnia odebrania zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości zadłużenia do 11 sierpnia 2016 r., czyli dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądowego oddalającego odwołanie strony od decyzji określającej wysokość zadłużenia wydanej przez ZUS z 2 października 2014 r., oraz - od 24 lutego 2017 r., tj. wpływu do ZUS pisma strony z 15 lutego 2017 r. do 15 lutego 2018 r., czyli dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądowego oddalającego odwołanie strony od decyzji ZUS z 21 kwietnia 2017 r., nr 1/2017 określającej okresy podlegania przez skarżącego ubezpieczeniom społecznym jako wspólnika-komandytariusza w Spółce "Z." Sp. z o.o. & CO - Sp. Komandytowa.

Organ podkreślił, że dla kwestii umorzenia zaległości nie mają znaczenia okoliczności związane z jej powstaniem - na które wielokrotnie skarżący zwracał uwagę w składanych pismach - nie stanowią one bowiem przesłanek ich umorzenia wymienionych w sposób wyczerpujący w obowiązujących przepisach.

Zakład wskazał, że podniesione przez stronę argumenty odnośnie nieprowadzenia działalności zostały już rozstrzygnięte: w decyzji ZUS z 21 kwietnia 2017 r., nr 1/2017, od której skarżący odwołał się do Sądu, a Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z 24 stycznia 2018 r., sygn. akt [...] odwołanie oddalił, a także w decyzji ZUS z 22 stycznia 2020 r., nr 6/2020, którą odmówiono wznowienia postępowania w sprawie podlegania przez skarżącego ubezpieczeniom społecznym z tytułu figurowania w Krajowym Rejestrze Sądowym jako osoba prowadząca działalność gospodarczą będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólnikiem spółki jawnej, komandytowej oraz partnerskiej.

Przechodząc do oceny wniosku pod kątem przesłanek z art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U z 2020 r. poz. 266 ze zm.) -dalej "u.s.u.s." organ podkreślił, że decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości składkowych ma charakter uznaniowy, zatem nawet zaistnienie przesłanek wskazanych w tym przepisie nie skutkuje obowiązkiem organu uwzględnienia wniosku.

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd - oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Organ uznał dalej, że nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - działalność gospodarcza jest prowadzona, więc może stanowić źródło pozyskania środków finansowych niezbędnych do spłaty zadłużenia wobec ZUS. Jednocześnie nie wystąpiła przesłanka braku majątku niepodlegającego egzekucji, bowiem: -strona uzyskuje dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego, którego kwota pozwala na skuteczne comiesięczne dokonywanie potrąceń w kwocie 606,43 zł, na rzecz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R., który postanowieniem Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział [...] z 26 czerwca 2015 r., sygn. akt [...] został wyznaczony do łącznego prowadzenia egzekucji ze świadczenia emerytalnego, - skarżący jest właścicielem nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową na rzecz ZUS w kwocie 111.852,12 zł. Organ II instancji stwierdził dalej, że również przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi skarżący przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Odnosząc się do przesłanki wymienionej w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. w ocenie organu również nie zachodzi gdyż, naczelnik urzędu skarbowego bądź komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Postanowieniem z 3 listopada 2014 r. komornik sądowy umorzył prowadzone postępowanie egzekucje na podstawie tytułów wykonawczych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych otrzymanych w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnych do wynagrodzenia za pracę. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego ustalono, że umowa została rozwiązana. Zatem umorzenie postępowania egzekucyjnego przez ww. organ nie jest oznaką całkowitej bezskuteczności egzekucji co do posiadanego przez stronę majątku, a jedynie do określonego składnika majątkowego. Ponadto obecnie komornik ten prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne z wypłacanego świadczenia emerytalnego. W ocenie organu również przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ: z zajętego świadczenia emerytalnego strony regularnie dokonywane są potrącenia egzekucyjne. Komornik z egzekwowanej kwoty 606,43 zł na rzecz zaległości z tytułu składek przekazuje miesięcznie kwotę ok. 550 zł, a posiadana przez stronę nieruchomość może stanowić przedmiot obrotu cywilnoprawnego, co skutkuje możliwością uznania jej za źródło przychodu w celu spłaty zadłużenia.

W związku z powyższym w ocenie organu w sprawie nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Następnie zakład powołując brzmienie art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", podkreślił, że podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w cytowanym rozporządzeniu. Organ wskazał, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej lub jakiegoś nadzwyczajnego zdarzenia, na które zobowiązany nie miał wpływu i które jednocześnie bezpośrednio pozbawiły go możliwości uiszczenia składek lub prowadzenia działalności gospodarczej. Decydując się na założenie działalności gospodarczej wnioskodawca powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność.

Organ wskazał dalej, że umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec ZUS. Natomiast wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu uniemożliwiającego opłacenie należności. Organ uznał za udokumentowane przez stronę problemy zdrowotne wnioskodawcy i jego żony, które z całą pewnością są utrudnieniem w codziennej egzystencji, jednak nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Podkreślił, że problemy zdrowotne nie pozbawiają strony możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności bowiem źródłem jej utrzymania jest świadczenie emerytalne, które to jest wypłacane niezależnie od stanu zdrowia i co roku przewidziana jest jego waloryzacja. Uzyskiwany w ten sposób dochód pozwala na miesięczne egzekwowanie przez komornika sądowego kwoty 606,43 zł, która po odliczeniu należnych mu kosztów egzekucyjnych przekazywana jest na rzecz zaległości z tytułu składek ZUS.

Również bardzo ograniczone możliwości płatnicze strony, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości z tytułu składek. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu, wskazując przy tym, że odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych jakim jest umorzenie należności z tytułu składek, jest możliwe jedynie w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że osoba zobowiązana nie będzie miała możliwości spłaty zaległości. Zapisy rozporządzenia nie pozostawiają wątpliwości, że to na stronie wnioskującej o umorzenie spoczywa wymóg wykazania spełnienia przewidzianych prawem przesłanek. Zdaniem ZUS wnioskodawca nie udowodnił, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, gdyż skutkowałoby to brakiem możliwości zapewnienia podstawowych potrzeb bytowych.

Organ ustalił, że strona uzyskuje dochód z tytułu wypłacanej od 27 sierpnia 2014 r. emerytury przyznanej obecnie w kwocie 2.425,72 zł brutto. Z uwagi na fakt, że ze świadczenia są dokonywane miesięcznie potrącenia na rzecz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. J. A. w kwocie 606,43 zł, to wypłacana zostaje stronie kwota 1.419,98 zł netto. Natomiast emerytura żony skarżącego, przyznana od 1 września 2015 r. w kwocie obecnie wynoszącej 806,48 zł brutto wprawdzie została zajęta, ale nie są z niej realizowane potrącenia, gdyż wysokość świadczenia nie przekracza kwoty wolnej od potrąceń i egzekucji. W związku z powyższym wypłacana jej kwota wynosi 702,90 zł netto. Skarżący nie ma żadnych oszczędności. Do akt sprawy wnioskodawca przedłożył zestawienie aktualnie ponoszonych stałych wydatków związanych z utrzymaniem w dwuosobowym gospodarstwie, które przedstawia się następująco: energia elektryczna - 270,00 zł; gaz - 100,00 zł; woda - 120,00 zł; węgiel - 300,00 zł; śmieci - 15,00 zł; PZU Życie - 35,00 zł; podatki od nieruchomości - 42,00 zł; telefony-60,00 zł Łącznie: 942,00 zł. Ponadto podał, że koszty związane z leczeniem wynoszą 300,00 zł. Jednocześnie budżet gospodarstwa domowego jest obciążony łączną kwotą rat spłacanych zobowiązań - 998,00 zł. Skarżący obliczył, że po opłaceniu stałych wydatków związanych z utrzymaniem, kosztów leczenia I rat spłacanych zobowiązań (łącznie: 2.240,00 zł) na życie nic nie pozostaje (różnica między zadeklarowanym dochodem a wykazanymi wydatkami wynosi minus 143,12 zł). W ocenie organu sytuacja strony w kontekście przedstawionych wydatków jest niejasna. Strona nie wskazał, kto reguluje za stronę np. bieżące wydatki związane z zakupem żywności, ubrań, obuwia czy środków czystości. Można więc sądzić, że istnieje osoba, na której wsparcie finansowe może ona liczyć lub uzyskuje dochody, których nie ujawnia. Skarżący oświadczył, że aktualnie nie korzysta z pomocy społecznej, co pozwala stwierdzić, że jest w stanie zaspokajać swoje potrzeby materialne bez pomocy państwa. Brak jest również informacji, aby wnioskodawca korzystał z innych instytucji wsparcia skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku. Gdyby sytuacja materialna rodziny była bardzo ciężka, to zapewne taka pomoc zostałaby przyznana.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych porównał uzyskiwaną kwotę dochodu gospodarstwa domowego strony (2.122,88 zł) z szacunkowymi wartościami minimum socjalnego i stwierdził, że kształtuje się on na poziomie wyższym od opublikowanego 30 stycznia 2020 r. ustalonego wg Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych w III kwartale 2019 r. minimum socjalnego dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego (2.012,36 zł), co potwierdza, że pomimo wdrożonego postępowania egzekucyjnego skarżący nie jest pozbawiony możliwości zapewnienia podstawowych potrzeb życiowych. Nie można też uznać, że opłaty za energię elektryczną bądź wodę są to nadzwyczajne, czy nieprzewidziane wydatki, lecz są to wydatki ponoszone przez ogół społeczeństwa. Jednocześnie analiza ustalonych w postępowaniu faktów nie prowadzi do wniosku, że sytuacja strony nosi znamiona ubóstwa, a przedstawione wydatki gospodarstwa domowego nie znalazły odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. W ocenie organy sytuacja strony w kontekście przedstawionych wyżej wydatków jest na tyle stabilna, że skarżący reguluje bieżące zobowiązania związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby skarżący zalegał z regulowaniem zobowiązań wobec dostawców prądu, gazu i wody itp. oraz spłaca zadłużenie z tytułu zaciągniętych kredytów, których miesięczna łączna kwota spłaty wynosi połowę miesięcznego dochodu gospodarstwa domowego. Oznacza to, że zobowiązania cywilnoprawne spłacane są w pierwszeństwie przed zapłatą należności z tytułu składek w ZUS. Pozycja ZUS nie może być gorsza od innych podmiotów.

Analizując aktualną sytuację finansową strony organ wziął pod uwagę także posiadany przez stronę majątek. Zakład ustalił, że wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości gruntowej (gruntów ornych) o powierzchni 0,2923 ha, dla której Sąd Rejonowy w R. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Dodatkowo strona nie uzyskuje z niej żadnych dochodów, które miałyby wpływ na wynik miesięcznego dochodu, więc sprzedaż nieruchomości lub oddanie jej w dzierżawę nie pogorszyłaby sytuacji materialnej, natomiast kwota uzyskana ze sprzedaży lub dzierżawy z całą pewnością pozwoliłaby na pokrycie przynajmniej części zaległości wobec ZUS. Na podstawie ofert sprzedaży umieszczonych na stronach internetowych podobnych nieruchomości położonych na terenie powiatu Radom ustalono, że wartość takich nieruchomości bez zabudowań kształtuje się w przedziale cenowym od 219.835,00 zł do nawet 770.000,00 zł. Zatem ewentualna licytacja lub sprzedaż również pozwoli na pokrycie całości należności z tytułu składek ZUS. Jest więc możliwe odzyskanie należności z tytułu nieopłaconych składek w wyniku przeprowadzenia egzekucji z tego majątku.

Reasumując organ uznał, że podjęcie decyzji o umorzeniu zaległości na chwilę obecną byłoby przedwczesne i nieuzasadnione.

Końcowo organ wyjaśnił, że wobec tego, że w trakcie prowadzonego postępowania wnioskodawca zmienił zakres wniosku (zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 20 grudnia 2016 r., co podtrzymał w skardze na decyzję z 28 sierpnia 2018 r.) i pismem z 21 października 2019 r. ostatecznie skorygował początkowy okres zaległości o umorzenie których wnosi na październik 2010 r., zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a zakład utrzymał w mocy decyzję z 17 listopada 2016 r., w zakresie odmowy umorzenia zaległości na:

- ubezpieczenia społeczne za okres od 12/2010 do 1/2011, od 3/2011 do 8/2012 oraz od 10/2013 do 8/2014;

- ubezpieczenie zdrowotne za okres od 12/2010 do 4/2012, 6/2012 i od 8/2012 do 12/2014.

Dla należności (od 1/2008 do 9/2010), które zostały wykazane w decyzji z 17 listopada 2016 r., o których umorzenie strona nie wniosła w piśmie z 21 października 2019 r., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy stał się bezprzedmiotowy, co obliguje ZUS do umorzenia postępowania i w tym zakresie wydana zostanie odrębna decyzja.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika zaskarżył powyższą decyzję w całości, zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. - poprzez błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji z dnia 17 listopada 2016 r., w sytuacji gdy organ odwoławczy orzekł o różnych należnościach z tytułu zaległych składek ZUS zarówno co do wysokości jak i okresach za które przysługują, a nadto winien był w części umorzyć postępowanie z uwagi na cofnięcie wniosku o umorzenie składek za okres od 1/2008 do 9/2010,

b) art. 6 k.p.a.. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a.. 77 k.p.a.. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także brak wyczerpującego i wszechstronnego zebrania oraz rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego, nadto, dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, co doprowadziło do wydania decyzji bez należytej analizy istnienia oraz wysokości zobowiązania skarżącego z tytułu nieopłaconych składek, których dotyczył wniosek skarżącego o umorzenie zaległości,

2) prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 8 ust. 6 pkt 4, art. 12 ust. U art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – poprzez błędną wykładnię i pominięcie, że sam fakt pozostawania wspólnikiem spółki, która w rzeczywistości nie prowadzi działalności gospodarczej nie pociąga za sobą obowiązku ubezpieczeniowego dla wspólników, gdyż nie istnieje samodzielna podstawa podlegania ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu wynikającemu wyłącznie z wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego,

b) art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia - poprzez błędną wykładnię i efekcie wadliwą odmowę umorzenia należności z tytułu zaległych składek, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ

pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

W oparciu o wskazane zarzuty pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji z dnia 17 listopada 2016 r. a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Ponadto pełnomocnik strony wniósł o:

a) dopuszczenie dowodu z dokumentu - rozliczenia wpłat przekazanych w 2019 r. i salda na koncie według stanu na 31 grudnia 2019 r. na okoliczność: tego, że organ w skarżonej decyzji wadliwie ustalił wysokość należności z tytułu składek objętych postępowaniem o umorzeniu,

b) dopuszczenie dowodu z dokumentu - wydruku z portalu internetowego ogłoszenia sprzedaży działki należącej do skarżącego na okoliczność: próby sprzedaży nieruchomości, która nie odniosła skutku, co uniemożliwia uzyskanie środków na spłatę należności z tytułu składek;

c) dopuszczenie dowodu z odpisu pełnego KRS na okoliczność: tego, że spółka Z. Spółka Z Ograniczoną Odpowiedzialnością & Co. - Spółka Komandytowa, w której komandytariuszem figuruje skarżący zaprzestała faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej;

d) o zwrócenie się do Sądu Rejonowego dla Ł. w Ł. Sądu Gospodarczego [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego o nadesłanie akt spółki numer KRS: [...] i przeprowadzenie dowodu z dokumentów w nich się znajdujących na okoliczność: braku prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę Z. Spółka Z Ograniczoną Odpowiedzialnością & Co. - Spółka Komandytowa.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

W piśmie z 31 lipca 2020 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o zawieszenie postępowania do czasu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego w sprawie zawisłej przed Sądem Okręgowym w P. [...] Wydziale [...] o sygn.. akt [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podlegania przez E. C. ubezpieczeniom społecznym od dnia 1 października 2010 r. z tytułu figurowania jako wspólnik spółki komandytowej.

Postanowienie z 13 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne.

Wobec tego, że wyrokiem z dnia 12 grudnia 2023 r. w sprawie [...] Sąd Apelacyjny w Ł. oddalił apelację skarżącego od wyroku Sądu Okręgowego w P. z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podlegania przez E. C. ubezpieczeniom społecznym od dnia 1 października 2010 r. z tytułu figurowania jako wspólnik spółki komandytowej, postanowienie z 22 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął postępowanie w tej sprawie.

Wydanym na rozprawie postanowieniem z 14 marca 2024 r. sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wnioski dowodowe strony skarżącej zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty są zasadne.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia, gdy zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez sąd, w niniejszej sprawie, kontrola według powyższych kryteriów wykazała, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa procesowego uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Tytułem wstępu w kontrolowanej sprawie wskazać należy, że rozstrzygnięcie, określane mianem osnowy lub sentencji decyzji, jest jednym z najważniejszych składników orzeczenia, o którym mowa w art. 107§ 1 pkt 5 k.p.a. Przyjmuje się, że rozstrzygnięcie jest kwintesencją decyzji, stanowi bowiem o ustaleniu prawa, czy też nałożeniu obowiązku. Wyrażając rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku w kontekście określonych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego, rozstrzygnięcie decyzji przedstawia sposób zakończenia postępowania w danej instancji. Musi być ono sformułowane w taki sposób, aby nie było wątpliwości: czego dotyczy, jakie uprawnienia zostały przyznanie stronie lub jakie obowiązki zostały na nią nałożone, lub jak w kontrolowanej sprawie, jakiej ulgi i w jakim zakresie jej odmówiono. Rozstrzygnięcie powinno być sformułowane precyzyjnie, w sposób nie budzący wątpliwości i powinno być zrozumiałe dla stron. Obowiązek ten wynika z władczego charakteru aktu administracyjnego, który kształtuje prawa i obowiązki strony i musi w związku z tym być jednoznaczny i precyzyjny, jak też z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Skoro zatem to w rozstrzygnięciu decyzji, a nie innych jej elementach dokonuje się konkretyzacja prawa to rozstrzygnięcia nie można ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia. Winno ono być wyrażone expressis verbis w osnowie decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 1999 r. IV SA 1886/96 LEX nr 48694). Sformułowanie osnowy decyzji w taki sposób, że strona musi domyślać się jej treści narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów do władzy publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 10 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1440/07 oraz M. Dyl (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wydanie 4, Warszawa 2017 r. str. 804). Nie jest dopuszczalne rozstrzyganie o części uprawnień lub obowiązków stron w osnowie decyzji, a o pozostałej części w uzasadnieniu (A. Wróbel. Art. 107. W: Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego. System Informacji Prawnej LEX, 2019).

Podstawę rozstrzygnięcia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zaskarżonej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zwrot art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję" ma charakter skrótu wyrażającego zasadę, że nowe, powtórne rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest identyczne (pokrywa się) z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu I instancji. Ten skrót myślowy (techniczny) oznacza zatem, iż organ II instancji doszedł w wyniku swojego postępowania w sprawie do takiej samej konkluzji, jak organ I instancji (J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95, OSP 1997, z. 4, poz. 83). "Utrzymać w mocy decyzję" to znaczy utrzymać w mocy jej podstawowy, konieczny element, jakim jest rozstrzygnięcie. W rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje bowiem wyrażona wola organu administracji załatwiającego sprawę w tej formie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 11 marca 2021 r., IV SA/Po 1827/20 LEX nr 3172774).

Podkreśla się także zasadnie, że istota dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym. Oznacza to, że organ odwoławczy w całokształcie rozpatruje i rozstrzyga sprawę załatwioną decyzją organu I instancji. Organ II instancji ma więc obowiązek zająć stanowisko w sprawie, co powinno nastąpić poprzez rozstrzygnięcie istoty sprawy, umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy nie może pozostawić poza zakresem swojego rozstrzygnięcia jakiejś części sprawy załatwionej decyzją organu I instancji.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w kontrolowanej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy własną decyzję z 17 listopada 2016 r. w zakresie (podkreślenie sądu) odmowy umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 38.166, 75 zł, w tym na: - ubezpieczenia społeczne - za okres od 12/2010 do 1/2011, od 3/2011 do 8/2012 oraz od 10/2013 do 8/2014 w łącznej kwocie 23.997,79 zł, w tym z tytułu: składek-19.179,19 zł, odsetek liczonych na 20 stycznia 2015 r. -4.719,00 zł, kosztów upomnienia - 99,60 zł oraz ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 12/2010 do 4/2012, 6/2012 oraz od 8/2012 do 12/2014 w łącznej kwocie 14.168,96 zł, w tym z tytułu: składek-11.612,56 zł, odsetek liczonych na 20 stycznia 2015 r. - 2.422,00 zł, kosztów upomnienia - 134,40 zł. Jak wynika również z akt sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddzielną decyzją z 22 maja 2020 r. umorzył postępowanie w odniesieniu do należności z tytułu składek za okres od 01/2008 r. do 09/2010 r. objętych pierwotnym wnioskiem skarżącego. W kontrolowanej decyzji organ nie zawarł natomiast żadnego rozstrzygnięcia w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne za 2/2011r, okres od 9/2012 do 9/2013r, oraz od 9/2-14-12/2014r, a także składek na ubezpieczenie zdrowotne za 11/2010r, 5/2012,7/2012, objętych decyzją tego organu wydaną w I instancji z 17 listopada 2016 r., która organ odmówił umorzenia należności kwocie 72.649 zł, w tym na: - ubezpieczenie społeczne za okresy 01/2008 – 10/2014 r. w łącznej kwocie 44 594,58 zł w tym z tytułu: składek - 31,049,76 zł; odsetek naliczony na dzień 20.01.2015 r. – 13 288,00 zł; opłaty dodatkowej – 124,82 zł; kosztów upomnienia – 132,00 zł; - ubezpieczenie zdrowotne za okresy 01/2008 – 12/2014 r. w łącznej kwocie 24 810,46 zł w tym z tytułu: składek – 17 920,65 zł, odsetek naliczonych na dzień 20.01.2015 r. – 6 603,00 zł, opłaty dodatkowej – 54,11 zł; kosztów upomnienia – 232,70 zł; - Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy 01/2008 – 01/2010; 03/2010 – 09/2010 w łącznej kwocie 2 566,81 zł w tym z tytułu: składek – 1 446,00 zł; odsetek naliczonych na dzień 20.01.2015 r. – 942,00 zł; kosztów upomnienia – 178,81 zł.

Sąd przyznał zatem rację pełnomocnikowi skarżącego, iż w zaskarżonej decyzji organ naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik spraw.

Nie ulega wątpliwości, że organ odwoławczy przy rozpoznaniu odwołania od decyzji nieostatecznej może ją zmienić w zakresie, jakiego wymaga zgodność decyzji z prawem, w pozostałym zakresie utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji - takie orzeczenie umożliwia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarzyć postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. W kontrolowanej sprawie organ odwoławczy nie uchylając decyzji organu I instancji, oddzielną decyzją umorzył postępowanie w zakresie składek za okres od 01.2008 do 10.2010 r. i w ogóle nie rozstrzygnął w odniesieniu do części późniejszych składek objętych decyzją organu I instancji. W takiej sytuacji decyzja wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania nie rozstrzyga o całości sprawy zakończonej decyzją "pierwszoinstancyjną", co jest równoznaczne z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 k.p.a. i musiało doprowadzić do jej uchylenia przez sądu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie zatem wydanie rozstrzygnięcia uwzględniającego przedstawione wyżej uwagi sądu.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, wskazać należy, że nie zasługiwały one na uwzględnienie.

W tym miejscu wskazać należy, że wydając swoją decyzję organ działał w warunkach związania prawomocnym wyrokiem tutejszego sądu z 18 czerwca 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 54/19, którym sąd uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 28 sierpnia 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując organowi przeanalizowanie kwestii przedawnienia zaległości składkowych skarżącego.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie sądy oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014r.,sygn. akt I GSK 534/12 dostępny w CBOSA). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie.

Nadto stosownie do art. 170 p.p.s.a. sąd jest związany prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2019 r. zapadłym w sprawie o sygn. III SA/Łd 54/19. Rozpoznając przedmiotową skargę sąd doszedł do przekonania, że organy zastosowały się prawidłowo do zawartych w nim wskazań.

Przede wszystkim niezasadne są zarzuty skargi zmierzające do wykazania braku obowiązku podlegania przez skarżącego w spornym okresie ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu jako wspólnik spółki "Z." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Co.-Spółka Komandytowa. Jak wynika bowiem z akt sprawy okres podlegania ubezpieczeniom społecznym przez skarżącego został ustalony na podstawie prawomocnej decyzji z 21 kwietnia 2017 r. nr 1/2017. Na skutek złożonego przez stronę odwołania Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z 24 stycznia 2018 r. w sprawie o sygn. akt [...] oddalił odwołanie. Bezspornym jest także, że wyrokiem Sądu Okręgowego w P. [...] Wydziale [...] o sygn. akt [...] sąd ten oddalił odwołanie E. C. od decyzji z 22 stycznia 2020 r. wydanej po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego w sprawie podlegania przez skarżącego ubezpieczeniom społecznym. Następnie wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Ł., sygn. akt [...] sąd ten oddalił apelację skarżącego od wyroku Sądu Okręgowego w P. z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt [...]. Sąd apelacyjny uznając podniesione przez skarżącego zarzuty za niezasadne w pełni zgodził się z dokonaną przez sąd okręgowy oceną, że brak było przesłanek prawnych na podstawie zaoferowanego przez ubezpieczonego materiału dowodowego, do przyjęcia, że ubezpieczony nie podlegał ubezpieczeniom społecznym w spornym okresie z tytułu posiadania statusu wspólnika spółki komandytowej.

W przedmiotowym postepowaniu sąd administracyjny, a także organy administracji są z mocy art. 365 § 1 k.p.c. związane rozstrzygnięciem sądu powszechnego, w zakresie podlegania przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia. Kwestionowanie tego orzeczenia nie jest dopuszczalne w skardze, a zatem podniesione w tym zakresie zarzuty należy uznać za całkowicie niezasadne, podobnie jak wniosek strony o dopuszczenie dowodu z odpisu pełnego KRS "S." Spółki z Ograniczoną Odpowiedzialnością & Co. - Spółki Komandytowej.

W ocenie sądu organ prawidłowo dokonały także oceny kwestii przedawnienia zaległości składkowych skarżącego. W sposób szczegółowy w ujęciu tabularycznym dokonały zestawienia okresów zaległości, przedstawiając numery tytułów wykonawczych, daty ich wystawienia i doręczenia stronie, daty i numery dokonanych zajęć egzekucyjnych z podziałem na fundusze i okresy zaległości objęte egzekucją. Z zestawienia tego wynika, że wskazane tytuły wykonawcze wraz zawiadomieniami o zajęciu zostały doręczone stronie, czego skarżący w toku postępowania, ani w skardze do sądu nie kwestionował.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo również wyjaśniono, że dochodzone należności nie uległy przedawnieniu z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony m.in. od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Zdarzeniem, które spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek była czynność doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, czyli uruchomienia postępowania egzekucyjnego, służąca bezpośrednio wyegzekwowaniu należnych składek. Skoro postępowanie egzekucyjne nadal się toczy to bieg terminu przedawnienia nadal jest zawieszony. Oceny tej nie zmienia okoliczność umorzenia postanowieniem komornika sądowego z 3 listopada 2014 r. postępowania egzekucyjnego prowadzonego z wynagrodzenia za pracę skarżącego. Takie bowiem umorzenie zgodnie z art. 59 § 6 u.p.e.a. nie niweczy skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Jak wynika przy tym z akt sprawy organ egzekucyjny dokonał następnie zajęcia świadczenia emerytalnego skarżącego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Skoro zatem postępowanie egzekucyjne jest w toku, to prawidłowo organ przyjął, że nie doszło do przedawnienia należności objętych postępowaniem.

Organ trafnie także wskazał, że w niniejszej sprawie doszło do zawieszenia biegu przedawnienia w oparciu art. 24 ust. 5f u.s.u.s. w myśl którego w przypadku wydania przez zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Zatem w kontrolowanej sprawie do zawieszenia biegu terminu przedawnienia doszło także od 15 września 2014 r., tj. od dnia odebrania zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości zadłużenia do 11 sierpnia 2016 r., czyli dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądowego oddalającego odwołanie strony od decyzji określającej wysokość zadłużenia wydanej przez ZUS z 2 października 2014 r., oraz od 24 lutego 2017 r., tj. dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądowego oddalającego odwołanie od decyzji ZUS z 21 kwietnia 2017 r., nr 1/2017 określającej okresy podlegania przez stronę ubezpieczeniom społecznym jako wspólnika – komandytariusza w Spółce "Z." Sp. z o.o. & CO- Sp. komandytowa.

W powyższych okolicznościach faktycznych sprawy należało zgodzić się z organem, że zaległości strony, które dotyczyły niniejszego postępowania nie uległy przedawnieniu.

Bez wpływu na prawidłowość poczynionych przez organ ustaleń pozostaje oko0liczność cofnięcia przez skarżącego wniosku o umorzenie należności za okres od 01/2008 do 09/2010 r. Zobowiązanie strony za okres objęty cofnięciem wniosku o umorzenie nie wygasło i nadal istnieje. Częściowe cofnięcie wniosku o umorzenie należności skutkuje jedynie brakiem żądania uprawnionego podmiotu do rozpoznania sprawy w tym zakresie, co oznacza, że wskazany we wniosku przedmiot postępowania przestaje istnieć i tym samym obliguje organ do umorzenia postępowania i uniemożliwia merytoryczne rozstrzygnięcie w tym zakresie. Niemniej jednak zobowiązanie strony nadal istnieje i strona ma obowiązek spłaty zadłużenia za okres objęty cofnięciem wniosku. Należy też podkreślić, że w przypadku posiadania przez płatnika jakichkolwiek nieuregulowanych należności, wszystkie wpłaty dokonane przez płatnika na jego indywidualny numer rachunku składkowego (bez względu na sposób opisania przelewu) – zaliczane są na poczet najstarszych zaległości, co spowodowało rozliczenie wpłat na najstarsze zaległości w ramach danego funduszu. Organ wyjaśnił przy tym, że na koncie płatnika składek widnieje zadłużenie od stycznia 2008 r. i o jego szczegółowym wykazie wraz z informacją o sposobie rozliczenia wpłat uzyskanych od stycznia 2008 r. skarżący został poinformowany pismem z 24 lutego 2020 r. W powyższych okolicznościach wniosek dowodowy z dokumentu w postaci rozliczenia wpłat w 2019 r. i salda na koncie według stanu na dzień 2019 r. nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Wyjaśnić także należy, że sądy administracyjne nie przeprowadzają postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Nie mogą bowiem prowadzić postępowania dowodowego i dokonywać ustaleń celem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W drodze wyjątku, przewidzianego w art. 106 § 3 p.p.s.a., mogą przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jednak nawet w wyżej opisanej sytuacji celem takiego postępowania nie może być ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej (por.m.in. wyrok NSA z 19 września 2017 r., I FSK 136/16, LEX nr 2393263 oraz wyrok NSA z 6 lutego 2019 r., I GSK 1224/18, LEX nr 2639388).

W ocenie sądu niezasadny był także zarzut dotyczący naruszenia art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra i Gospodarki. Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek poprzez błędną wykładnię i efekcie wadliwą odmowę umorzenia należności z tytułu zaległych składek, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Stosownie do art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w jej art. 28 ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r., poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r., poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Odstępstwo od zasady, że składki na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane przez Zakład w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.) przewidziano z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który to przepis stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przepis ten dotyczy wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Możliwość umorzenia zobowiązań na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odnosi się wyłącznie do należności składkowych ubezpieczonych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, to jest ich własnych obciążeń z tego tytułu. Stosownie do § 3 ust. 1 przywołanego na wstępie rozporządzenia, które zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wymaga podkreślenia, że decyzje wydawane przez Zakład na podstawie

art. 28 ust. 1 u.s.u.s. są decyzjami opartymi na konstrukcji uznania administracyjnego, na co wskazuje użyte w nim sformułowanie "Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4". Powyższe oznacza, że jeżeli wystąpią wymienione w tym przepisie okoliczności organ uprawniony może, ale nie musi umorzyć należności. W razie nie spełnienia, w sytuacji wnioskującego podmiotu, przesłanek umożliwiających umorzenie należności decyzja organu ma charakter związany i musi być decyzją odmawiającą umorzenia należności. W sytuacji zaistnienia po stronie wnioskodawcy przesłanek do umorzenia zaległości składkowych, w świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru - prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ. Organ ma zatem prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie, ma obowiązek wyjaśnić dokładnie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa znajdujących zastosowanie w sprawie, wypełniając normę z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Ciąży na nim także obowiązek sporządzenia wnikliwego i logicznego, wyjaśniającego przesłanki którym się kierował, uzasadnienia decyzji, do czego obliguje go art. 107 § 3 k.p.a.

Wykazanie istnienia przesłanek spoczywa na zobowiązanym, co oznacza, że w tym zakresie nie może on przerzucić ciężaru dowodu na organ. ZUS ma natomiast swobodę przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, co oznacza, że może odmówić umorzenia zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek nawet wówczas, gdy strona wykaże istnienie podstawy do umorzenia zaległości lub też wykaże jej istnienie w stopniu niezadowalającym. Inaczej mówiąc, istnienie przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i § 3 rozporządzenie MGPiPS, nie przesądza jeszcze o pozytywnym załatwieniu wniosku zobowiązanego.

W rozpoznawanej sprawie organ stwierdził, że nie występuje żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia, co skutkowało odmową umorzenia należności.

W ocenie sądu zasadne jest stanowisko organu, że nie występuje żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ szczegółowo je uzasadnił, zaś strona nie zgłosiła w tym zakresie żadnych zastrzeżeń. Stanowisko organu w tym zakresie sąd uznał w całości za prawidłowe, a zatem jego powtarzanie byłoby zbędne.

W kontrolowanym postępowaniu organ był także zobowiązany zbadać możliwość umorzenia należności w świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia, a więc ustalić, czy zachodzi któraś z wymienionych w § 3 rozporządzenia przesłanek, a jeśli tak - rozważyć zasadność umorzenia należności, kierując się nie tylko stanem swoich finansów, ale także słusznym interesem strony. Organ poczynił te ustalenia i w ocenie sądu – dokonując na dzień wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia oceny sytuacji, w jakiej znajdował się skarżący - wykazał, że nie zostały spełnione przesłanki z § 3 rozporządzenia.

W tym miejscu wskazać należy, że uzasadnione przypadki, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., których dotyczy rozporządzenie z 31 lipca 2003 r. to takie, które są wyjątkowe, szczególne, powstałe z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika). Umorzenie należności na powyższej podstawie prawnej ustawodawca dopuścił jedynie w sytuacjach szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie jest niemożliwe wywiązywanie się strony z zobowiązań wobec ZUS (zob. np. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1705/12 LEX nr 1450664).

Zdaniem sądu, organ prawidłowo ustalił, że nie wystąpiły przesłanki umorzenia, określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia. Skarżący jako uzasadnienie swojego żądania w zakresie umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne wskazywał na zbyt niskie dochody oraz zły stan zdrowia. Organ wziął pod uwagę podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności i zdaniem sądu, w prawidłowy sposób dokonał ich oceny, logicznie i przekonująco argumentując swoje stanowisko.

Nie ulega wątpliwości, że w sprawie nie zaszły przesłanki umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia. Organ słusznie argumentował, że rozpatrując sprawę ze względu na zdarzenia losowe, ocenie podlegają zdarzenia, na które zobowiązany nie miał wpływu i jednocześnie bezpośrednio pozbawiły go możliwości spłaty zadłużenia lub prowadzenia działalności gospodarczej, zaś taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Sąd podziela stanowisko organu w zakresie w jakim wskazał, że skarżący decydując się na założenie działalności gospodarczej powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność.

W sprawie brak było także podstaw do przyjęcia wystąpienia przesłanki dotyczącej przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Przedstawione przez organ okoliczności sprawy nie pozostawiają jakichkolwiek wątpliwości co do tego, że sytuacja zdrowotna skarżącego i jego żony, choć niewątpliwie trudna nie pozbawia go uzyskiwania dochodu umożliwiającego spłacenie należności. W przypadku skarżącego przesłanka ta nie zachodzi, gdyż strona nie jest już aktywna zawodowo z uwagi na swój wiek, lecz pobiera świadczenie emerytalne przyznane na stałe, które podlega corocznej waloryzacji i jest wypłacane niezależnie od stanu zdrowia. Jak trafnie wskazał przy tym organ uzyskiwany w ten sposób dochód pozwala na miesięczne egzekwowanie przez komornika sądowego kwoty 606,43 zł, która po odliczeniu należnych mu kosztów egzekucyjnych przekazywana jest na rzecz zaległości z tytułu składek.

Organ prawidłowo przeprowadził analizę sytuacji strony skarżącej pod kątem wystąpienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, tj. oceny czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wyjaśnić należy w tym miejscu, że w orzecznictwie na tle § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wskazuje się, że dopuszczalność umorzenia zaległych składek uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia nie wystąpi niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Prawidłowa ocena tej przesłanki wymaga zatem przeprowadzenia przez organ analizy sytuacji materialnej strony skarżącej uwzględniającej zaspokojenie podstawowych potrzeb, jak również istotę ubezpieczenia społecznego,

a w szczególności jego funkcję ochronną (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13.04.2022 r., sygn. akt II SA/Go 1082/21, dostępny w CBOSA).

Zdaniem sądu organ dokonał prawidłowej analizy dochodów skarżącego,

a następnie porównał je z przedstawionymi wydatkami jego gospodarstwa domowego i wykazał, że dochód strony po potrąceniach komorniczych rzeczywiście kształtuje się na poziomie wyższym do minimum socjalnego opublikowanego 30 stycznia 2020 r. ustalonego w III kwartale 2019 r. minimum socjalnego dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego, co pozwala na zaspokojenie wydatków niezbędnego utrzymania się skarżącego, pomimo wdrożonego postępowania egzekucyjnego. Sytuacja materialna gospodarstwa domowego strony jest stabilna, bowiem na bieżąco regulowane są zobowiązania związane z jego utrzymaniem. Z akt sprawy nie wynika, aby strona posiadała zaległości w regulowaniu zobowiązań wobec dostawców prądu czy gazu itp. Podkreślenia przy tym wymaga, że strona oprócz prawa do świadczenia emerytalnego wypłacanego w odstępach miesięcznych posiada także prawo do pobierania dodatkowych świadczeń jednorazowych, tzw. 13 i 14 emerytury - które nie podlegają zajęciu, co także podlega uwzględnieniu przy ocenie ogólnej kondycji majątkowej wnioskodawcy. Przy ocenie tej organ prawidłowo uwzględnił także posiadany przez stronę majątek nieruchomy, który jak trafnie wskazał organ może stać się źródłem częściowego zaspokojenia zaległości posiadanych przez skarżącego wobec organu. Organ prawidłowo ustalił, że skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowej (gruntów ornych) o powierzchni 0,2923 ha, dla której Sąd Rejonowy w R. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Dodatkowo strona nie uzyskuje z niej żadnych dochodów, które miałyby wpływ na wynik miesięcznego dochodu, więc sprzedaż nieruchomości lub oddanie jej w dzierżawę nie pogorszyłaby sytuacji materialnej, natomiast kwota uzyskana ze sprzedaży lub dzierżawy z całą pewnością pozwoliłaby na pokrycie przynajmniej części zaległości wobec ZUS. Organ wskazał przy tym że na podstawie ofert sprzedaży umieszczonych na stronach internetowych podobnych nieruchomości położonych na terenie powiatu Radom ustalono, że wartość takich nieruchomości bez zabudowań kształtuje się w przedziale cenowym od 219.835,00 zł do nawet 770.000,00 zł. W tych okolicznościach należało zgodzić się z organem, że ewentualna licytacja lub sprzedaż również pozwoli na pokrycie całości należności z tytułu składek ZUS. Jest więc możliwe odzyskanie należności z tytułu nieopłaconych składek w wyniku przeprowadzenia egzekucji z tego majątku. Oceny tej nie zmienia podnoszona przez pełnomocnika strony próba sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, która nie odniosła skutku. Nie dowodzi ona bowiem braku możliwości sprzedaży nieruchomości. Tym samym wniosek dowodowy pełnomocnika strony skarżącej o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci wydruku z portalu internetowego ogłoszenia sprzedaży działki był bezzasadny.

Skoro zatem organ ustalił, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości, nie wykazuje problemów z bieżącymi płatnościami, nie korzysta z pomocy opieki społecznej to zastosowanie instytucji umorzenia w tej sytuacji byłoby przedwczesne. Reasumując zajęte przez organ stanowisko odpowiada prawu. Rezygnacja przez państwo z należnego mu dochodu prowadzi do osłabienia realizacji jego zobowiązań finansowanych, których źródłem są m.in. wpłaty ze składek społecznych. Dlatego też umorzenie zobowiązań publicznoprawnych jest instrumentem, z którego organy powinny korzystać wyjątkowo rozważnie, po wyważeniu interesu zobowiązanego z interesem społecznym.

W niniejszej sprawie wbrew zarzutom skarżącego organ uwzględnił stan majątkowy, sytuację ekonomiczną oraz zdrowotną strony wskazując, z jakich powodów wydał zaskarżoną decyzję odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek. Prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez stronę w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Jednocześnie wskazać należy, że w ponownie prowadzonym postępowaniu , z uwagi na znaczący upływ czasu i związaną z nim możliwą zmianą sytuacji skarżącego i wystąpieniem nowych okoliczności konieczna będzie ponowna ocena spełnienia przesłanek z art. 28 ust.3 i 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia w aktualnym stanie faktycznym sprawy.

Wobec powyższego sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1) sentencji wyroku.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.) oraz kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

R.T-M.