Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2627/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2024 r. sprawy ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Warszawie z dnia 19 września 2023 r. nr OB/278/2023 w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] sp. z o.o. w [...] (dalej: skarżąca) jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR) z 19 września 2023 r. nr OB/278/2023 utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z siedzibą w W. (dalej: Kierownik ARiMR lub organ) z 17 maja 2023 r. nr 0149-2023-008883 w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022.

Skarżąca 18 maja 2022 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcie bezpośredniego na 2022 r., na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1775 ze zm.; dalej: ustawa o płatnościach). We wniosku zostały zadeklarowane działki rolne do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej o powierzchni 29,96 ha.

Kierownik ARiMR decyzją z 17 maja 2023 r. – wydaną na podstawie art. 5, art. 6 i art. 24 ustawy o płatnościach – odmówił skarżącej przyznania wnioskowanych płatności na 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach wspólnej polityki rolnej pochodzą z budżetu Unii Europejskiej, w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z ogólnymi zasadami ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich ustanowionymi w Rozporządzeniu Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L. 1995.312.1; dalej: rozporządzenie 2988/95). Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 – działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

W myśl zaś art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013, str. 549, ze zm.; dalej: rozporządzenie 1306/2013) – bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Kierownik ARiMR wskazał, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-432/12 orzekł, że "Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami."

Organ dodał, że choć wyrok ten dotyczył wykładni przepisów dotyczących pomocy przyznawanej i finansowanej z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, to wykładnia dokonana w ww. wyroku powinna mieć zastosowanie także do badania wystąpienia sztucznych warunków z zakresu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W związku z powyższym organ wyjaśnił, że w obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, zarejestrowanym w ewidencji producentów, przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów określających limity powierzchni, do których przyznawane są płatności. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi, prowadzącymi niezależne gospodarstwa. Ponieważ płatności stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej UE, mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez UE. Wszelkie odstępstwa, na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa.

Mając na uwadze powyższe Kierownik ARiMR uznał, że skarżąca stworzyła w sposób sztuczny warunki do otrzymania wnioskowanych płatności. Do dowodów potwierdzających fakt sztucznego stwarzania warunków zaliczono:

- powiązania osobowo-kapitałowe między wskazanymi w decyzji podmiotami ([...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...], i [...] sp. z o.o., [...] - wszystkie z siedzibą w W.);

- wszystkie powyższe podmioty są jedynie formalnie samodzielnymi gospodarstwami (mają własny numer ewidencyjny, majątek, konto, siedzibę), ale analiza składu personalnego wskazuje, że są ze sobą ściśle powiązane;

- spółki mają tą samą siedzibę ul. [...] w W. i ten sam adres do korespondencji (ul. [...]), tożsamy z adresem korespondencyjnym pełnomocnika S.N.;

- miejsca zlokalizowanych siedzib spółek nie były w żaden sposób zindywidualizowane i przystosowane w pełnym zakresie do obsługi gospodarstwa rolnego;

- położenie deklarowanych przez część podmiotów działek w połączeniu z (częściowym) brakiem naturalnych granic między tymi obszarami;

- brak własnego zaplecza maszynowego;

- usługi agrotechniczne wykonywane są przez zewnętrzne podmioty;

- brak dokumentów potwierdzających odbiór prac;

- grunty deklarowane przez poszczególne podmioty stanowią gospodarstwa rolne o powierzchni pomiędzy 29 ha a 60 ha;

- skarżąca dzierżawi grunty od [...] sp. z o.o., której wspólnikiem spółki jest [...] sp. z o.o., prezesem zarządu obu spółek jest M.J.;

- zgodnie z KRS głównym przedmiotem działalności skarżącej jest wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, a pozostałym przedmiotem działalności jest pozostała działalność wspomagająca prowadzenie działalności gospodarczej, gdzie indziej niesklasyfikowana, pozostała działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana, działalność pomocnicza związana z utrzymaniem porządku w budynkach;

- każde z tych gospodarstw rozpoczęło uczestnictwo w ramach tego samego pakietu i wariantu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego;

- powierzchnia zgłaszana do płatności w różnych schematach pomocowych.

Mając na względzie przywołane powiązania osobowe i organizacyjne, Kierownik ARiMR wskazał na istnienie w sprawie zamierzonej koordynacji działań, które ukierunkowane były wyłącznie na uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Przy czym w sprawie wystąpił zarówno element subiektywny, jak i obiektywny, stworzenia sztucznych warunków, o którym mowa w wyroku TSUE z 12 września 2013 r., w sprawie C-434/12. W rzeczywistości skarżąca wraz z pozostałymi wnioskującymi o płatności byli w świetle art. 4 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L. 2013.347.608 z 20 grudnia 2013 r.; dalej: rozporządzenie 1307/2013) jednym rolnikiem prowadzącym jedno gospodarstwo rolne, na którym poprzez stworzenie sztucznych warunków prowadzili działalność ukierunkowaną na osiągnięcie korzyści sprzecznych z celami wsparcia.

Kierownik ARiMR zwrócił uwagę, że gospodarstwo skarżącej miało na celu uzyskiwanie dochodu jedynie z dopłat, gdyż skarżąca miała zamiar wykonania tylko minimum czynności, aby spełnić warunki przyznania dopłat. Zgłoszenie do płatności gruntów, przez pozornie odrębne od siebie gospodarstwa rolne, pozwoliło ominąć zasadę degresywności płatności i w efekcie umożliwiło otrzymanie środków finansowych w wysokości większej niż w sytuacji, gdyby został złożony jeden wniosek. Skarżąca w żaden wiarygodny sposób nie wykazała i nie przedstawiła dowodów, które mogłyby wskazywać, że jest odrębnie zarządzanym podmiotem od powiązanych spółek. Przy czym organ nie zakwestionował tego, że producent posiada gospodarstwo rolne, jednak nie sposób uznać w tej sytuacji, że poszczególne podmioty są odrębne.

Takie działanie niweczy cel jakim jest zrównoważony rozwój obszarów wiejskich uregulowany w przepisach prawa unijnego i krajowego. Kierownik ARiMR zauważył, że wprowadzenie mechanizmów kształtowania płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Tak więc stwarzanie sztucznych warunków do otrzymania płatności prowadzi do nadużycia przepisów o ograniczeniach kwotowych, powierzchniowych czy ilościowych - limitujących wysokość możliwego wsparcia poprzez pozorne wykreowanie powiązanych ze sobą podmiotów i rozdrobnienie areału posiadanej ziemi, celem zmaksymalizowania pożądanego wsparcia.

W rezultacie, Kierownik ARiMR stwierdził, że choć skarżąca formalnie stanowi odrębne gospodarstwo to jest jednak faktycznie ściśle powiązany z pozostałymi spółkami, które też są w sposób bezpośredni lub pośredni zarządzane przez grupę osób S. N. Zatem w sprawie nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej. Takie działanie jest sprzeczne z celami prawa wspólnotowego, narusza art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/1995 i wyczerpuje przesłanki z art. 60 rozporządzenia 1306/2013.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, które zostało rozpoznane decyzją Dyrektor ARiMR z 19 września 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika ARiMR z 17 maja 2023 r.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor ARiMR w całości podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną Kierownika ARiMR. Zatem Dyrektor ARiMR zgodził się z organem I instancji, że składanie wniosków o płatności przez skarżącą nie miało na celu ekonomiki działalności rolniczej, czy też nie chodziło o optymalizację działalności rolniczej, a jedynie obejście przepisów prawa w celu osiągnięcia określonych korzyści, jakimi było otrzymanie płatności z pominięciem stawek degresywnych w różnych konfiguracjach. Doszło więc do stworzenia sztucznych warunków w sprzeczności z celami sektorowego prawodawstwa rolnego. Gospodarstwo skarżącej spółki zostało wykorzystane, w celu uniknięcia skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów, nie tylko przysługujących w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, lecz również płatności z innych tytułów (ONW, RŚK). Limity płatności zostały wprowadzone w celu zapewnienia konkurencyjności na rynku mniejszym producentom. Kwoty przyznawanej pomocy w przypadku dużych producentów uzyskujących efekt skali prowadzonej działalności, zostały w tym celu ograniczone. Tym samym Kierownik ARiMR słusznie uznał, że działanie skarżącej polegające na stworzeniu sztucznego mechanizmu służącego obejściu przepisów ograniczających wsparcie dla większych producentów w sposób oczywisty było sprzeczne z celem wsparcia, jakim było zapewnienie konkurencyjności.

Dyrektor ARiMR podkreślił, że o samodzielności czy też niezależności podmiotu nie świadczy również wpis do ewidencji producentów i nadany numer producenta rolnego. O tym, że spółki oraz gospodarstwo skarżącej tworzą faktycznie jedno gospodarstwo, decyduje także fakt sprawowania zarządu i funkcji w spółce przez osoby powiązane ze wszystkimi podmiotami co umożliwia decydowanie w sprawach działalności poszczególnych podmiotów.

Organ odwoławczy w pełni podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji i nie uznał w tym kontekście zasadności zarzutu dotyczącego prowadzenia postępowania wbrew zasadom praworządności oraz braku należytej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Skarżąca decyzję Dyrektora ARiMR zaskarżyła w całości wnosząc o jej uchylenie wraz decyzją organu I instancji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 6, art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach, poprzez bezpodstawną odmowę przyznania wnioskowanych płatności w sytuacji spełnienia wszystkich formalno-prawnych warunków;

2. art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, poprzez przyjęcie przez organ II instancji, że organ I instancji spełnił obowiązek wykazania okoliczności stworzenia przez skarżącą sztucznych warunków do otrzymania płatności, tym samym sprostał ciężarowi dowodu wykazania tych okoliczności;

3. art. 64 ust. 2 i art. 77 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013, poprzez niezastosowanie powyższych przepisów, w sytuacji kiedy organ dopuścił się nieprawidłowości podczas ustalania zaistnienia przesłanek zastosowania przepisu art. 60 rozporządzenia 1306/2013, jak również błędnie ocenił materiał dowodowy;

4. art. 60 rozporządzenia 1306/2013, poprzez jego błędną wykładnię i niezasadne zastosowanie na skutek błędnego uznania przez organ, że w sprawie doszło do stworzenia przez stronę sztucznych warunków w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych i poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego na kilka mniejszych stwarzając pozory prowadzenia działalności rolniczej na gruntach, w celu zawyżenia przysługującej rolnikowi kwoty płatności bezpośrednich, podczas gdy w rzeczywistości żadne działania skarżącej nie stoją w sprzeczności z celami systemu wsparcia unijnego, a co najważniejsze skarżąca nie dokonywała podziału gospodarstwa;

5. art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95, w sytuacji, gdy w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego przepis ten nie ma zastosowania, wobec bezpodstawnego zakwestionowania prowadzenia działalności rolniczej przez rolnika, na niemających w sprawie żadnego znaczenia podstawach, w części nieprawdziwych, jak wskazuje organ, że:

- nie posiada własnego zaplecza maszynowego;

- wykonuje prace rolne przy pomocy zewnętrznych podmiotów na podstawie ustnych umów;

- nie posiada dokumentów potwierdzających odbiór prac;

- posiada inną niż rolnicza przeważającą działalność;

- istnieją powiązania osobowo-kapitałowe między spółkami;

- ma tożsamy adres siedziby i adresu do korespondencji;

- nie ma naturalnych granic pomiędzy działkami;

- zyski osiągnięte z prowadzonej działalności są bardzo niewielkie, w stosunku do ponoszonych kosztów;

- grunty deklarowane przez skarżącą mieszczą się w przedziale 29 ha a 60 ha;

- skarżąca rozpoczęła uczestnictwo w ramach tego samego pakietu i wariantu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego;

- korzysta z usług zewnętrznych, podczas gdy te elementy nie decydują o statusie użytkownika gruntów rolnych;

– co jak zostało wskazane w zarzutach dotyczących naruszenia przepisów postępowania, nie ma żadnego uzasadnienia aby być podstawą do zastosowania niniejszego przepisu.

Zaskarżonej decyzji zarzucono także naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z § 2 kpa, polegające na bezpodstawnym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, braku uchylenia tej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, pomimo, iż decyzja I instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, wobec zastosowania do skarżącej przepisów dotyczących stwarzania sztucznych warunków do otrzymania płatności i braku udowodnienia przez organ stworzenia przez skarżącą sztucznych warunków do otrzymania płatności;

2. art. 8 kpa, poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydawanie odmiennych decyzji w przypadku tożsamych stanów faktycznych i prawnych – skarżąca otrzymywała dopłaty za poprzednie lata przy identycznym stanie faktycznym i prawnym;

3. art. 107 § 1 i § 3 kpa, poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, niewystarczające wyjaśnienie przyczyn, z powodu których organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, brak wyjaśnienia konkretnych przyczyn nieuwzględnienia zarzutów podniesionych w odwołaniu skarżącej, nieprecyzyjne i wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie wydanej decyzji, poprzez pominięcie szeregu wymienionych w zarzutach okoliczności faktycznych i prawnych, braku sensowego uzasadnienia odnoszącego się do skarżącej, wskazujących na stworzenie przez niego warunków wymaganych do uzyskania dopłat w sposób sztuczny, w sprzeczności z celami sektorowego prawodawstwa rolnego, omijania przez skarżącą limitów powierzchni gospodarstwa w celu uzyskania większych dopłat, wskazujących na celowość działania skarżącej, brak uzasadnienia dlaczego nagle uznano, iż tworzone są sztuczne warunki, gdy przy wcześniejszych decyzjach płatności organ I instancji przyznał płatności, a miał wiedzę, że S. N. jest pełnomocnikiem w innych spółek (jest on znany wszystkim pracownikom Biura Powiatowego od wielu lat!), brak sensownego uzasadnienia decyzji organu wobec zarzutu zaistnienia obiektywnych i subiektywnych czynników niezbędnych dla stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków;

4. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, polegające na zaakceptowaniu przez organ II instancji faktu, iż organ I instancji nie rozpatrzył wyczerpująco całego materiału dowodowego, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w większej mierze na ustaleniu błędnego stanu faktycznego w sprawie, zinterpretowanie wszelkich niejasności na niekorzyść skarżącej, tym samym niezasadne przyjęcie stworzenia sztucznych warunków przez skarżącej, pomimo że:

- skarżąca wykazała, iż prowadzi na deklarowanych do płatności działkach działalność rolniczą, w tym osobiście podejmuje decyzje dotyczące gospodarstwa, osobiście i wyłącznie czerpie z niego korzyści – organ II instancji w żaden sposób nie uzasadnił, dlaczego zgadza się z organem I instancji, który wywnioskował odmiennie, uzasadnienie decyzji wydaje się jedynie schematem uzasadnienia, powieleniem uzasadnienia organu I instancji, bez żadnej głębszej analizy stanu faktycznego konkretnej sprawy;

- skarżąca nie dokonywała podziału powierzchni gospodarstwa, a jedynie dzierżawiła nieruchomości, w celu prowadzenia działalności rolniczej a w przyszłości uzyskaniu rękojmi prowadzenia działalności rolniczej - spółka po uzyskaniu środków finansowych miała w przyszłości zamiar zakupu na własność nieruchomości rolnych;

- fakt powiązania osobą S. N. jest zupełnie nieistotny w sprawie, jest on jedynie osobą będącą pełnomocnikiem, w celu kontaktu z organem (doskonale znany pracownikom organu od wielu lat!), nie podejmującą żadnych decyzji dotyczących gospodarstwa – organ nie wykazał w żaden sposób jego roli w decyzyjności czy sprawowaniu kontroli nad gospodarstwem skarżącej i innymi gospodarstwami;

- organ zdaje się przeczyć możliwości funkcjonowania skarżącej w działalności rolniczej, pomimo, iż sam nadał mu numer producenta rolnego;

- organ wykazał się ignorancją dotyczącą Kodeksu spółek handlowych, kwestionując możliwość funkcjonowania rolnika w systemie działalności rolniczej, posiadania gospodarstw i zarządzania gospodarstwem - istotą spółki kapitałowej jest istnienie powiązań kapitałowych i osobowych, czego organ zupełnie zdaje się nie rozumieć, mając na uwadze treść uzasadnienia decyzji;

- zupełne pominięcie przez organ faktu, który niewątpliwe działa na korzyść skarżącej, iż utrzymuje on swoje gospodarstwo w najlepszej kulturze rolnej, przyczynia się do utrzymania walorów posiadanego gospodarstwa rolnego;

- bezzasadnie organ wyklucza skarżącą z możliwości bycia rolnikiem, z uwagi na:

- nieposiadanie przez nią własnego zaplecza maszynowego – nie każdego rolnika stać na taki luksus – organ nie przeanalizował rentowności posiadania przez rolnika własnego zaplecza maszynowego, ponadto nie przedstawił argumentów jakie ma to znaczenie w kontekście stwarzania sztucznych warunków;

- wykonywanie prac przez zewnętrzne podmioty na podstawie ustnych umów – organ znów wykazał się nieznajomością przepisów, tym razem Kodeksu cywilnego, który dopuszcza takie umowy i traktuje je jako równorzędne w stosunku do umów w formie pisemnej, organ nie wyjaśnił jakie ma to znaczenie w sprawie;

- brak dokumentów potwierdzających odbiór prac – w sytuacji gdy skarżąca oświadczyła organowi, iż odbiór prac nastąpił bez zastrzeżeń, zatem protokołów nie sporządzano, również w tym przypadku brak jakiegokolwiek uzasadnienia, jakie ma to znaczenie w sprawie;

- posiadanie przez skarżącą innej niż rolnicza przeważającej działalności – jakie to ma znaczenie? Czy rolnik ma obowiązek posiadania jako przeważającej działalności wyłącznie PKD dotyczącego działalności rolniczej? Oczywiście, że nie. Znów brak w tym zakresie uzasadnienia organu, ponadto organ nie wziął pod uwagę faktu kiedy była tworzona spółka oraz w którym momencie spółka zaczęła inwestować w grunty rolne;

- powiązania osobowo-kapitałowe między rolnikiem a spółkami – z przepisów prawa nie wynika taki zakaz;

- tożsamy adres siedziby i adresu do korespondencji – organ nie wskazał argumentów jaki to ma wpływ na prowadzenie przez skarżącą własnego gospodarstwa rolnego oraz czy miało to wpływ na osiągnięcie realizowanych celów związanych z programem;

- brak naturalnych granic pomiędzy działkami – zupełnie niezrozumiałe co organ miał myśli i jakie ma to znaczenie w sprawie;

- zyski osiągnięte przez skarżącą z prowadzonej działalności są bardzo niewielkie, w stosunku do ponoszonych kosztów – użyty argument jest kuriozalny, organ powinien mieć pełną świadomość, że prowadzenie gospodarstwa w dzisiejszych czasach jest utrudnione, a dopłaty są tą specjalną formą wsparcia i rekompensaty utraconych dochodów;

- grunty deklarowane przez skarżącą mieszczą się w przedziale 29 ha a 60 ha – co wskazuje na tezę, iż grunty w tym przedziale automatycznie wskazują na sztuczny podział;

- organ wskazuje na nieprawdziwą informację, iż rolnik i każda ze spółek rozpoczęła uczestnictwo w ramach tego samego pakietu i wariantu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego – wystarczy przeanalizować materiał dowodowy, aby uznać to za zupełnie nieprawdziwy argument;

5. art. 9 i art. 11 kpa, poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie z 24 maja 2024 r. sąd połączył sprawy o sygn. akt V SA/Wa 2627/23, V SA/Wa 2628/23 i V SA/Wa 2629/23 do łącznego rozpoznania i odrębnego orzekania na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: ppsa).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 145 § 1 ppsa, uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następują, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Należy także wskazać, że w myśl art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

Na wstępie wskazać także należy, iż zagadnienie dotyczące sztucznych warunków uzyskania płatności wobec innych członków grupy podmiotów do której zalicza się także skarżąca spółka było już przedmiotem oceny badań kontrolnych tutejszego sądu z odniesieniem się do tożsamych argumentów i wątpliwości faktycznych i prawych organów administracyjnych i innych przedmiotowej grupy podmiotów. Sąd w składzie orzekającym w sprawie w pełni podzielił tutaj stanowisko sądu wyrażone w wyrokach z 31 sierpnia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 799/23 i z 22 listopada 2023 r., sygn. V SA/Wa 1139/23.

Przystępując do rozpoznania zarzutów skargi, sąd wskazuje, że skarżąca złożyła do tutejszego sądu łącznie 3 skargi na decyzje o odmowie przyznania płatności na 2022 r.: ramach systemów wsparcia bezpośredniego (sygn. akt V SA/Wa 2627/23), ONW (sygn. akt V SA/Wa 2628/23) oraz rolno-środowiskowo-klimatycznej (sygn. akt V SA/Wa 2629/23). Spór w rozpoznawanej sprawie, podobnie jak w pozostałych sprawach, dotyczy zasadności odmowy przyznania wnioskowanej płatności z uwagi na stwierdzenie sztucznego stworzenia warunków do jej uzyskania.

Granice sprawy, a tym samym granice kontroli sądowoadministracyjnej wyznaczają więc przepisy prawa materialnego regulujące te kwestie, tj. art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 i art. 60 rozporządzenia 1306/2013, a także przepisy postępowania zawarte, w zależności od rodzaju płatności - w ustawie o płatnościach bądź w ustawie PROW oraz, w ograniczonym tymi ustawami zakresie, w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Sąd wskazuje, że zwykle w pierwszej kolejności są rozpoznawane zarzuty naruszenia prawa procesowego, jednak w przedmiotowej sprawie niezbędne jest odniesienie się najpierw do zarzutów naruszenia prawa materialnego. Konieczność takiego podejścia do oceny zaskarżonej decyzji wynika z tego, że przepisy materialne określają podmiotowe oraz przedmiotowe ramy postępowania administracyjnego, w tym zakres postępowania wyjaśniającego.

Podstawowym zagadnieniem, koniecznym do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy, jest wyjaśnienie – jak należy rozumieć pojęcie stworzenia sztucznych warunków, co wymaga odniesienia się do zarzutów materialnych, a więc naruszenia art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 i art. 60 rozporządzenia 1306/2013.

Zgodnie z art. 60 rozporządzenia 1306/2013 – bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przepis ten jest interpretowany z uwzględnieniem treści art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95, stanowiącym, że działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Z przepisów tych wynika, że celem stworzenia sztucznych warunków jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Pomimo braku definicji pojęcia warunków sztucznie stworzonych, przyjmuje się, że dotyczy ono takich sytuacji, w których można przyjąć na podstawie istniejących okoliczności faktycznych, że nie miałyby one miejsca, gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia (por. wyroki NSA z: 15 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 563/19, a także 18 listopada 2022 r., sygn. akt I GSK 2148/18; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane wyroki tamże).

W uzasadnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, dotyczącego wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, który ze względu na zbieżność z treścią art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 pozostaje w dalszym ciągu aktualny (por. wyroki NSA z 23 listopada 2022 r., sygn. akt I GSK 29/19 oraz z 13 września 2022 r., sygn. akt I GSK 2852/18), wskazano, że organ, dokonując oceny sprawy w konkretnych jej okolicznościach, jest obowiązany wykazać, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogół obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Ponadto, dokonując wykładni pojęcia "stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności", Trybunał wskazał, że sąd krajowy może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

W najnowszym orzecznictwie dotyczącym wykładni art. 60 rozporządzenia 1306/2013, tj. wyroku z 7 kwietnia 2022 r., w sprawie C-176/20 Trybunał wyjaśnił, że ze sztucznymi warunkami w rozumieniu tego przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy "z jednej strony z ogółu obiektywnych okoliczności wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków przewidzianych we właściwym uregulowaniu cel realizowany przez to uregulowanie nie został osiągnięty, a z drugiej strony wykazano wolę uzyskania korzyści wynikającej z uregulowania Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania". W wyroku tym Trybunał nie odwołał się już do kierunkowego działania wnioskodawcy, a więc do wyłącznego celu jego działania. Oznacza to, że obecny pogląd został złagodzony w porównaniu do poprzedniego wyroku TSUE z 12 września 2013 r., w sprawie C-434/12, gdzie o sztucznym tworzeniu warunków można było mówić jedynie wówczas, gdy wyłącznym celem działania wnioskodawcy było uzyskanie nienależnej pomocy.

Mając na uwadze powyższe sąd stwierdza, że organ – wbrew zarzutom skargi – prawidłowo zastosował art. 60 rozporządzenia 1306/2013 oraz art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 i w tym kontekście w sposób właściwy wyinterpretował przesłanki sztucznych warunków w rozumieniu tych przepisów, nie uzależniając ich wystąpienia od takiego zamiaru skarżącej, który skierowany był wyłącznie na uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia.

Z prawidłowo przedstawionych ustaleń organu wynika, że uwzględniając definicję rolnika i gospodarstwa należy uznać skarżącą spółkę, która dzierżawiła grunty od [...] sp. z o.o. (właściciela działek) a także pozostałe spółki, z uwagi na powiązania osobowo-kapitałowe, tj. [...], [...] [...] sp. z o.o. i M. N., za jedno gospodarstwo. O tej konkluzji świadczą, trafnie powołane w decyzji, przede wszystkim następujące okoliczności: powiązania osobowo-kapitałowe między S. N. – pełnomocnikiem skarżącej i pozostałych spółek ([...], [...] i [...]) wszystkie z siedzibą w W. (ul. [...] ). Położenie deklarowanych działek przez skarżącą i spółki [...], [...] oraz M. N. w jednym obrębie w B. gm. D., woj. [...]. Zyski osiągane przez skarżącą z prowadzonej działalności są niewielkie w stosunku do ponoszonych kosztów. Brak własnego zaplecza maszynowego. Usługi agrotechniczne wykonywane są przez zewnętrzne podmioty na podstawie umowy ustnej przez tą samą osobę dla skarżącej i spółek [...], [...], M. N., tj. G. J.. Grunty deklarowane przez poszczególne podmioty stanowią gospodarstwa rolne o powierzchni pomiędzy 29 ha a 60 ha, co ma znaczenie dla systemu degresywnego płatności, o czym będzie mowa poniżej. Skarżąca i każda z ww. spółek rozpoczęła uczestnictwo w ramach tego samego pakietu i wariantu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego.

Sąd zwraca uwagę, że umowy dzierżawy działek rolnych zawarte przez skarżącą, jak i spółki [...], [...] oraz [...], z właścicielem działek spółką [...] zostały zawierane w datach marzec 2019 r. – luty 2020 r. i mają tożsamą treść, z uwzględnieniem jedynie różnic w zakresie przedmiotu dzierżawy (określenia działek) i czynszu dzierżawnego. Zwrócić należy uwagę, że 7 marca 2019 r. skarżąca spółka zawarła własną umowę dzierżawy ze spółką [...] (jako dzierżawca) gdzie w Imieniu [...] Sp. z o.o. (wydzierżawiający) umowę podpisywał Prezes Zarządu M. J. a w imieniu skarżącej (dzierżawcy) umowę tą podpisywała pełnomocnik K. N. upoważniona do tej czynności przez Prezesa Zarządu skarżącej M. J. Jednocześnie analogiczne umowy dzierżawy były podpisywane przez M. J. z innymi ww. podmiotami. Świadczy to jasno o tym, że mamy do czynienia faktycznie z jednym gospodarstwem rolnym, które zostało sztucznie podzielone, ze względu na ominięciu limitów na poszczególne płatności.

Ustosunkowując się do argumentu skarżącej, że w latach wcześniejszych płatności były przyznawane i nie było zastrzeżeń do prowadzonej działalności rolnej, sąd podziela stanowisko organu w tym zakresie, że oceny, czy nie doszło do stworzenia sztucznych warunków dokonuje się z pewnej perspektywy czasowej na podstawie szeregu okoliczności. Oznacza to, że pojedyncze okoliczności z jednego wniosku o płatność mogą nie stwarzać podejrzenia stworzenia sztucznych warunków, lecz całokształt ustaleń sprawy daje zupełny inny obraz prawidłowości ubiegania się o poszczególne płatności. Tak więc to ogólna klauzula "stworzenia sztucznych warunków" z natury musi zawierać kryteria oceny ex post działań już przeprowadzonych przez beneficjenta. Kryteria te umożliwiają ustalenie, które ze wskazanych działań nie są akceptowane i jaki jest skutek nieakceptacji postępowania beneficjenta. Dlatego fakt, że organy w latach poprzednich przyznawały płatności, oznacza tylko tyle, że wówczas nie dokonywały analizy takiej sprawy pod kątem stworzenia sztucznych warunków. Nie istnieje konstrukcja prawna, która nakazywałaby przyznawać płatności za dany rok tylko z tego powodu, że były one przyznane w latach poprzednich. Każda sprawa administracyjna stanowi jedną odrębną całość, co oznacza, że decyzje w zakresie przyznania płatności za poprzednie lata nie mają wpływu na wynik sprawy danej, będącej przedmiotem kontroli administracyjnej (por. wyrok NSA z 22 października 2019 r., sygn. akt I GSK 499/19). Ustalenie bowiem mechanizmów działania mającego na celu stworzenie sztucznych warunków może nastąpić dopiero po pewnym czasie, po analizie składanych wniosków, a ustalenie stworzenia sztucznych warunków jest zagadnieniem skomplikowanym i czasochłonnym. W momencie wydawania decyzji o płatnościach za wcześniejsze lata, organy takich ustaleń jeszcze nie posiadały, nie dokonały jeszcze szczegółowego porównania wniosku będącego przedmiotem rozstrzygania z wnioskami innych podmiotów, gdzie szczegółowa analiza tych porównań w sensie powiązań osobowych, prawnych, funkcjonalnych, technicznych doprowadziła do ustaleń stworzenia sztucznych warunków. Przy ocenie sztucznego stworzenia warunków organ nie ograniczył się do sprawdzenia działań samej skarżącej. Ustalił, że powiązania osobowe i kapitałowe dotyczyły także innych beneficjentów.

Tak jak wskazano wyżej, wydzierżawienie przez spółkę [...] gruntów skarżącej oraz pozostałym ww. spółkom i odrębnie panu M.N. miało na celu stworzenie warunków do pobierania płatności przez te podmioty. Biorąc pod uwagę powierzchnię gruntów rolnych dzierżawionych przez skarżącą i zadeklarowaną do przyznania płatności przez wszystkich pozostałych dzierżawców, suma pomniejszeń płatności uzupełniających w oparciu o współczynniki korygujące byłaby mniejsza niż w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności przez jednego faktycznego użytkownika wydzierżawionych gruntów do tej samej powierzchni, co przez kilku poszczególnych wnioskodawców. Grunty deklarowane przez te podmioty stanowią gospodarstwa rolne o powierzchni pomiędzy 29 ha a 60 ha. To przekonuje sąd o sztucznie stworzonych warunkach. W sprawie mamy do czynienia z wzajemnym wydzierżawianiem gruntów przez powiązane ze sobą podmioty. Dzierżawa gruntów została wykorzystana w sprawie w celu obejścia przepisów i uzyskania korzystniejszych płatności w sposób sprzeczny z celami systemu wsparcia.

Jeszcze raz sąd podkreśla, że skarżąca i pozostałe ww. spółki są jedynie formalnie samodzielnymi gospodarstwami (mają własny numer ewidencyjny, majątek, konto), ale analiza składu personalnego wskazuje, że są ze sobą ściśle powiązane (mają ten sam adres siedziby i adres korespondencyjny przy ul. [...] D, W. Obręb wszystkich wydzierżawionych działek w B., gmina D. w województwie [...] jest ten sam. Na wszystkich wydzierżawionych działkach prace polowe wykonuje ta sama osoba, tj. G. J. (Gospodarstwo Rolne G. J.), jak również zakres tych prac jest wszędzie analogiczny i polega na koszeniu, zgrabianiu siana i jego belowaniu wraz ze zwozem siana. Także inne rachunki, takie jak ekspertyzy ornitologiczne zlecane są tym samym osobom. Ponadto z materiału dowodowego sprawy wynika, że każde z tych gospodarstw rozpoczęło uczestnictwo w ramach tego samego pakietu i wariantu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Powierzchnia zgłaszana do płatności była natomiast w różnych schematach pomocowych. Składanie bowiem kilku odrębnych wniosków miało na celu ominięcie przepisów modulacyjnych. W tym kontekście zasadny jest argument organu, że składanie wniosków przez te podmioty miało na celu obejście przepisów prawa celem osiągnięcia określonych korzyści, jakimi było otrzymanie wyższych płatności z pominięciem stawek degresywnych.

Sąd podkreśla, że utworzenie podmiotów, powiązanych ze sobą osobowo, kapitałowo i organizacyjnie, a następnie złożenie kilku odrębnych wniosków o przyznanie płatności rolnych na poszczególne działki rolne, z pominięciem modulacji, która ogranicza przyznanie pomocy ze względu na powierzchnię gruntów rolnych wskazuje na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności rolnych. Bez znaczenia pozostaje bowiem to, że skarżąca formalnie mogła wykazać się posiadaniem gruntów rolnych uprawianych rolniczo oraz to, że posiadała wyodrębnienie organizacyjno-prawne. Nie wyklucza to bowiem tego, przy zaistnieniu dodatkowych okoliczności, że mamy do czynienia z podjęciem przez te podmioty czynności prawnych i faktycznych wprawdzie bezpośrednio nieobjętych zakazem prawnym, ale które w istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo.

Okoliczność powiązania osobowo-kapitałowego ww. podmiotów świadcząca o stworzeniu sztucznych warunków nie wynika wprost z przepisów, co zarzuca skarżąca, jednak okoliczność ta wynika z orzecznictwa sądów krajowych, jak również orzecznictwa unijnego. W powołanym wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 TSUE stwierdził, że sąd krajowy może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Sąd uznał, że ta więź personalna, jak również zamierzona koordynacja w niniejszej sprawie wystąpiły.

W przedmiotowej sprawie wykazana została zatem przesłanka obiektywna, gdyż jedynie w formalny sposób spełnione zostały przez skarżącą (i pozostałych wnioskodawców, którzy dzierżawią od [...] grunty) warunki przyznania wnioskowanej płatności. Wydzierżawienie gruntów należących do spółki [...] pomiędzy kilku beneficjentów i utworzenie tym samym kilku mniejszych gospodarstw miało jedynie na celu uniknięcie skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów i to nie tylko przysługujących w ramach danej płatności, lecz również płatności z innych tytułów. Natomiast w kwestii subiektywnej przesłanki stworzenia sztucznych warunków, wykazane zostało w postępowaniu administracyjnym, że przyczyną stworzenia sztucznych warunków była wola uzyskania korzyści poprzez dążenie do uzyskania wsparcia ze środków pomocowych w wysokości wyższej niż byłaby należna w sytuacji, gdyby spółka [...] złożyła jeden wniosek o przyznanie płatności do całego gospodarstwa. Sąd uznał, że w wystarczający sposób organ zobrazował powiązania osobowe i organizacyjne pomiędzy skarżącą i pozostałymi podmiotami, którym spółka [...] wydzierżawiła grunty rolne na przestrzeni 2022 r. oraz w latach wcześniejszych. W ten sposób organ ujawnił koordynację działań w celu pozyskania wyższego wsparcia niż to, które przysługiwałoby w sytuacji niewystąpienia stworzenia sztucznych warunków.

Tym samym niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia pozostałych przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 i art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach, bowiem w świetle przedstawionych okoliczności wskazujących na zaistnienie sztucznych warunków w rozumieniu, powołanych na wstępie rozważań, przepisów unijnych, spełnienie formalno-prawnych przesłanek do przyznania wnioskowanej płatności, o których mowa w powołanych przepisach ustawy, nie ma znaczenia. Istota bowiem wystąpienia sztucznych warunków polega właśnie na tym, że mimo formalnego przestrzegania wymogów stawianych przez przepisy prawa warunkujących przyznanie wnioskowanej pomocy (na które to przesłanki powołuje się skarżąca), cel tych rozwiązań prawnych nie zostaje osiągnięty, co też miało miejsce w sprawie.

Ustosunkowując się natomiast do naruszenia przepisów postępowania, należy wskazać, że w art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach zawarto klauzulę ograniczającą zakres stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tymi przepisami, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się postanowienia Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ograniczenie stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wynika odpowiednio, z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, w których w pkt od 1 do 4 przyjęto, że: 1) organ stoi straży praworządności; 2) jest zobowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, z zastrzeżeniem, że nie stosuje się wtedy art. 79a i art. 81 kpa. Zaś w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach przyjęto, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z powyższego wynika, że ustawodawca w istotny sposób ograniczył zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego unormowanych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Odstąpił bowiem od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 kpa, a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organy nie są natomiast zobowiązane do działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak, jak tego wymaga art. 7 kpa. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W sprawie z wniosku o płatność to na osobie ubiegającej się o jej przyznanie ciąży obowiązek wykazania spełnienia, w rzeczywisty sposób, warunków do jej otrzymania, zaś organ, odmawiając przyznania płatności, tj. wywodząc skutki prawne w związku ze sztucznym tworzeniem warunków, jest zobowiązany wykazać, że doszło do stworzenia sztucznych warunków. W sprawach dotyczących stworzenia sztucznych warunków zastosowanie mają przepisy dwóch omówionych na wstępie rozważań rozporządzeń unijnych 2988/95 i 1306/2013, które interpretowane są w ten sposób, że na organie spoczywa obowiązek wykazania okoliczności potwierdzających przyjmowaną przez niego tezę, że doszło do stworzenia sztucznych warunków, zaś strona postępowania ma obowiązek przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Wykazanie przez organ stworzenia sztucznych warunków może być kwestionowane przez stronę i wówczas na niej spoczywa ciężar wykazania materiałem dowodowym niezasadności stanowiska organu.

Sąd uznał, że przeprowadzone w tym zakresie przez organ postępowanie dowodowe potwierdziło w sposób niebudzący wątpliwości fakt stworzenia sztucznych warunków do uzyskania wsparcia. W uzasadnieniu decyzji organ wykazał, że chronologia zdarzeń dotycząca skarżącej i powiązanych z nim spółek, jednoznacznie wskazuje na stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania wsparcia. Skarżąca nie wskazała natomiast na żadne okoliczności faktyczne, które skutecznie podważałyby wiarygodność ustaleń poczynionych przez organ. Organy przeprowadziły w tym zakresie wyczerpujące postępowanie dowodowe w sposób odpowiadający procedurze administracyjnej, jak również prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie, co w konsekwencji skutkowało wydaniem decyzji o odmowie przyznania wnioskowanych płatności bezpośrednich na 2022 r. Tym samym organ nie dopuścił się naruszenia powołanych w skardze przepisów postępowania, tj. art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 138 kpa, których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, sąd – na podstawie art. 151 ppsa – skargę oddalił.