Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 286/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 134 § 1 , art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 145 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 3 , art. 145 § 1 , art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1m,  art. 4 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 , art. 1 , art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 6 ust. 1 pkt 4 , art. 6 ust. 1, art. 10 ust. 1 i art. 14 ust. 1,
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Elżbieta Dziel Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 października 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2024 r. nr OI.OP.0143.6.2024.SR w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nr D/P.0143.89.2024.MG.


UZASADNIENIE

G. K. (dalej: "Strona" lub "Skarżący"), pismem z 8 grudnia 2023 r. (wpływ do organu 11 grudnia 2023 r.) na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r.

o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2022.902 t.j.; dalej: "u.d.i.p."), zwrócił

się do Dyrektora Zakładu Karnego w [...] o udostępnienie informacji publicznej,

w postaci:

1. "1. Zarządzenie dyrektora generalnego sw z dnia 3 stycznia 2018 r.

nr 1/2018 w sprawie służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych sw zdarzeń mogących wystąpić w służbie więziennej oraz sposobu ich wyjaśniania

i dokumentowania";

2. "2. Zarządzenie dyrektora zk [...] z dnia 24.02.2022 nr 28/2022 w sprawie wykorzystania środków ochrony osobistej i wzajemnego ubezpieczania

się funkcjonariuszy sw i pracowników w trakcie wykonywania zadań służbowych";

3. "3. Zarządzenie dyrektora zk [...] nr 100/22 w sprawie uznania przedmiotów

za niedozwolone";

4. "4. Zarządzenie dyrektora generalnego sw z dnia 17.04.2019 r. nr 22/19 w sprawie gospodarki żywieniowej w jednostkach organizacyjnych sw";

5. "5. Zarządzenie dyrektora zk [...] które zostało znowelizowane w roku 2023

w sprawie prewencyjnego używania środków przymusu bezpośredniego w postaci kajdanek zakładanych na ręce wobec osób pozbawionych wolności w zk [...]";

W skierowanym do Strony piśmie z 22 grudnia 2023 r. (doręczone w 28 grudnia 2023 r.), Dyrektor Zakładu Karnego w [...] (dalej: "Organ zobowiązany") wskazał,

że informacje opisane w punktach nr 1, nr 2, nr 3 i nr 5 wniosku, zostały zidentyfikowane jako informacje przetworzone. W tym zakresie zobowiązano Stronę do wykazania

w terminie 14 dni od otrzymania pisma, że za udostępnieniem wnioskowanych informacji przemawia szczególnie uzasadniony interes publiczny pod rygorem wydania decyzji

w trybie art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., tj. odmawiającej udostępnienia Stronie wnioskowanych informacji.

W zakresie informacji opisanej w punkcie nr 4 wniosku, Organ zobowiązany poinformował Stronę o ujawnieniu tej informacji na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej (tu wskazano adres).

Organ zobowiązany decyzją z 20 lutego 2024 r. (doręczoną Stronie

23 lutego 2024 r.) odmówił Stronie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej

ze względu na brak wykazania szczególnie uzasadnionego interesu publicznego

w jej pozyskaniu.

W uzasadnieniu Organ wskazał, że pomimo wezwania Strona nie wykazała, w jaki sposób pozyskana informacja miałaby przyczynić się w sposób realny do realizacji interesu publicznego dla dobra ogółu.

Dodatkowo Organ zobowiązany wskazał, że przygotowanie informacji z uwagi na jej ilość, wymaga przeanalizowania dokumentacji źródłowej i zaangażowania personelu jednostki w dodatkowe czynności, co skutkować mogłoby z kolei problemami kadrowymi oraz bieżącą obsługą jednostki napływających do niej dokumentów.

Strona zaskarżyła powyższą decyzję odwołaniem.

W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej

w K. (dalej: "Organ II instancji") zaskarżoną decyzją z 25 marca 2024 r. utrzymał w mocy decyzję Organu zobowiązanego z 20 lutego 2024 r. Decyzja została doręczona Stronie 2 kwietnia 2024 r.

Skarżący pismem z 10 kwietnia 2024 r. (wpływ 10 kwietnia 2024 r.) zaskarżył decyzję organu II instancji skarga wniesioną do tutejszego Sądu wskazując,

że nie podziela twierdzenia Organu, że żądana informacja wymaga przetworzenia. Podkreślił, że Organ zobowiązany nie uchyla się od udostępnienia informacji publicznej, która nie wymaga żadnego przekształcenia ani przetworzenia.

Skarżący zawnioskował o zobowiązanie Organu do udostępnienia informacji publicznej, wymierzenie grzywny w kwocie [...]zł.

Organ II instancji, pismem z 9 maja 2024 r., udzielił odpowiedzi na skargę, wskazując że jest ona bezzasadna i wniósł o jej oddalenie.

Pismem procesowym z 11 lipca 2024 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał

w całości skargę z 10 kwietnia 2024 r. W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że bezspornie Dyrektor Zakładu Karnego w [...] jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, o jakim mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Ponadto odwołując

się do art. 1 u.d.i.p. stwierdził, że informacje, o które wnosił Skarżący dotyczą działalności zakładu karnego będącego jednostką organizacyjną SW wykonującą zadania z zakresu administracji publicznej, stanowią informacje publiczne, w myśl u.d.i.p.

W ocenie pełnomocnika Skarżącego organy obu instancji rażąco naruszyły prawo, a to art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polegające

na bezpodstawnym przyjęciu, że żądana przez Skarżącego informacja publiczna

ma charakter informacji publicznej przetworzonej, co w konsekwencji skutkowało bezpodstawnym uznaniem, że Skarżący był zobowiązany wykazać istnienie przesłanki "szczególnej istotności dla interesu publicznego", o której mowa w przywołanym przepisie.

Pełnomocnik podkreślił, że zakres żądanych informacji opisanych we wniosku

jest bardzo prosty do odtworzenia i nie wymaga poszukiwań w wielu zbiorach danych a ponadto dotyczy skatów prawnych stosowanych w codziennej praktyce funkcjonariuszy zakładu karnego. Stwierdził, że Organ zobowiązany nie wykazał, aby udzielenie żądanej informacji miało zdezorganizować pracę organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267, t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej (§ 1). Kontrola, o której

mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy

nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935, t.j.

ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wyżej powołanych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego

aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron

oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.).

W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji

lub postanowienia z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a., skarga - zgodnie z art. 151 P.p.s.a. - podlega oddaleniu odpowiednio w całości albo

w części.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów

Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu poddano decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z 25 marca 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z 20 lutego 2024 r. odmawiającą Skarżącemu udostępnienia informacji publicznej. Zasadniczą oś sporu między stronami stanowiła kwalifikacja prawna wnioskowanych przez Skarżącego informacji, tj. czy żądanie dotyczy informacji prostej

czy też przetworzonej i w konsekwencji czy konieczne było wykazanie przez Skarżącego,

że jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Skarżący zarzucił, że Organy bezpodstawnie odmówiły mu udostępnienia informacji publicznej obejmującej:

- zarządzenie nr 1/2018 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z 3 stycznia

2018 r., w sprawie służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej, zdarzeń mogących wystąpić w Służbie Więziennej oraz sposobu

ich wyjaśniania i dokumentowania (pkt 1 wniosku);

- zarządzenie nr 28/2022 Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z 24 lutego

2022 r., w sprawie wykorzystania środków ochrony osobistej i wzajemnego ubezpieczania się funkcjonariuszy Służby Więziennej i pracowników w trakcie wykonywania zadań służbowych (pkt 2 wniosku);

- zarządzenie nr 100/22 Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w sprawie uznania przedmiotów za niedozwolone (pkt 3 wniosku);

- zarządzenie Dyrektora Zakładu Karnego w [...] (które zostało znowelizowane

w 2023 r.) w sprawie prewencyjnego używania środków przymusu bezpośredniego w postaci kajdanek zakładanych na ręce wobec osób pozbawionych wolności

w Zakładzie Karnym w [...]" (pkt 5 wniosku).

Organ zobowiązany zakwalifikował żądanie Skarżącego jako wniosek

o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej, a więc informacji, której udostępnienie jest dopuszczalne jedynie w takim zakresie w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. W związku z tym wezwał Skarżącego do wykazania

przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a po bezskutecznym upływie terminu

do wykonania tego zobowiązania, odmówił Skarżącemu udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Działając na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Organ zobowiązany wydał decyzję administracyjną, która została Skarżącemu

doręczona 23 lutego 2024 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją

organu II instancji z 25 marca 2024 r.

W związku z tym istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy żądanie udostępnienia określonych we wniosku zarządzeń Dyrektora Generalnego SW i Dyrektora ZK w [...] dotyczy informacji publicznej przetworzonej, której udostępnienie jest dopuszczalne, jedynie w zakresie, w jakim wnioskodawca wykazał,

że jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. A w konsekwencji

czy zasadnie Organy uznały, że należało wezwać Stronę do wykazania przesłanki

z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a przy braku jej wykazania odmówić Skarżącemu udostępnienia

wnioskowanej informacji publicznej.

Sąd wskazuje, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2022.902 ze zm.).

Rozważania merytoryczne w sprawie należy rozpocząć od wskazania

na art. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach

i w trybie określonym w niniejszej ustawie (ust. 1). Przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi (ust. 2).

W myśl art. 3 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje

uprawnienia do: uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (pkt 1); wglądu do dokumentów urzędowych (pkt 2); dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (pkt 3).

Natomiast na podstawie art. 3 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych.

Stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby

prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe

jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Natomiast na podstawie art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej

są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.

Z kolei w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. wskazano przykładowy, otwarty katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o: danych publicznych, w tym: a) treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli

oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu; b) stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, c) treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej, d) informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych. W art. 6 ust. 2 u.d.i.p. ustawodawca zdefiniował pojęcie "dokumentu urzędowego" jako treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy.

W świetle art. 10 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.d.i.p. warunkiem powstania po stronie organu obowiązku udostępnienia określonej informacji publicznej jest skuteczne złożenie wniosku w tym przedmiocie. Dopiero, więc skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej inicjuje postępowanie, w ramach którego organ zobowiązany jest

– w pierwszej kolejności – ocenić charakter żądanej informacji pod kątem uznania

jej za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., a następnie – w zależności od wyników tej oceny – w razie uznania żądanej informacji za publiczną, informacje

te udostępnić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1

i ust. 2 u.d.i.p.), lub wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie

jej udostępnienia, bądź też - w razie uznania, że żądana informacja nie spełnia kryteriów informacji publicznej, lub że jest ona dostępna w innym trybie (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), powiadomić wnioskodawcę, że w przypadku jego żądania przepisy u.d.i.p. nie znajdują zastosowania.

Dodać należy, że w przypadku, gdy ocena przeprowadzona przez organ zobowiązany wykaże, iż żądana informacja wymaga przetworzenia, to konieczne staje

się ustalenie, czy w konkretnej sprawie zachodzi "szczególnie istotny interes publiczny".

W tym zakresie organ zobowiązany wzywa wnioskodawcę do wykazania ww. przesłanki i wyznacza w tym zakresie termin. W konsekwencji brak ziszczenia się tej przesłanki

skutkuje ograniczeniem prawa do uzyskania informacji publicznej przetworzonej i powinno zakończyć się wydaniem przez organ zobowiązany, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, nie ulega wątpliwości,

że Skarżący jest podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Innymi słowy na podstawie art. 2 ust. 1 u.d.i.p. przysługuje mu prawo dostępu do informacji publicznej.

Z kolei Dyrektor Zakładu Karnego w [...] będąc organem Służby Więziennej, w myśl art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. obowiązany jest do udostępnienia informacji publicznej jako podmiot wykonujący zadania publiczne i reprezentujący państwową jednostkę organizacyjną. W uzupełnieniu warto dostrzec przepisy art. 1, art. 7 pkt 3, art. 8 ust. 1

pkt 3, art. 13 ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U.2023.1683, tj. ze zm.; dalej: "u.s.w.").

Nie budzi również wątpliwości okoliczność, że informacja, o której udostępnienie wystąpił Skarżący stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Prawo do informacji publicznej, o czym stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obejmuje bowiem uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, którą stanowi najogólniej rzecz biorąc każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), a więc również informacja o funkcjonowaniu zakładu karnego. Sąd zwraca także uwagę na art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwszy u.d.i.p. zgodnie, z którym udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Ponadto na art. 6 ust. 2 u.d.i.p., który stanowi,

że dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego

podmiotu lub złożona do akt sprawy.

W związku z powyższym dyrektor zakładu karnego, jako organ Służby Więziennej, kieruje jednostką organizacyjną Służby Więziennej, jakim jest zakład karny. W tych okolicznościach bezspornie Dyrektor ZK jest organem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem Skarżącego.

Sąd zwraca uwagę, że jedną z kardynalnych zasad dostępu do informacji publicznej jest obowiązek udostępnienia informacji publicznych przez podmioty zobowiązane, nawet jeśli same nie wytworzyły tej informacji. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w zakresie żądania udostępnienia zarządzeń Dyrektora Generalnego SW. Racjonalne jest przyjęcie interpretacji, zgodnie z którą zobowiązany

jest każdy podmiot, który posiada informację (niezależnie od tego, czy wiąże się ona

z jego zakresem kompetencji) lub powinien ją posiadać (z uwagi na zakres kompetencji). Wprowadzenie obowiązku udzielania wszelkiej posiadanej przez podmiot informacji publicznej, o ile zwróci się o nią wnioskodawca, pozostaje w zgodzie z postulatem efektywności (por. wyroki NSA z: 22 czerwca 2010 r., I OSK 441/10; 12 marca 2013 r.,

I OSK 2937/12; 31 stycznia 2013 r., I OSK 2571/12; wyrok WSA w Gdańsku z 25 stycznia 2024 r., III SAB/Gd 239/23).

Jednocześnie nie można zapominać, że zarówno Dyrektor Generalny SW,

jak i Dyrektor ZK, w zakresie przyznanych u.s.w. kompetencji mogą wydawać zarządzenia w ramach realizacji swoich zadań. Zgodnie z ustawowymi regulacjami w ramach realizacji swoich zadań zarządzenia, instrukcje lub wytyczne wydawać może zarówno Dyrektor Generalny SW (art. 11 ust. 2 u.s.w.), jak i Dyrektor ZK (art. 13 ust. 3 u.s.w.).

Przechodząc do oceny zasadności stanowiska, które legło u podstaw wydania decyzji odmownej przez Organy, Sąd podkreśla, że stosownie do art. 2 ust. 2 u.d.i.p.

od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. W art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wskazano natomiast, że prawo

do informacji publicznej może zostać ograniczone, w przypadku braku ziszczenia

się przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego.

O ile dostęp do informacji "prostej" ma, co do zasady nieograniczony charakter

– co wynika z przepisów art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p., to udostępnienie informacji publicznej przetworzonej uwarunkowane jest wykazaniem, że jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Sąd wskazuje, że informację publiczną prostą stanowi taka informacja, która istnieje (dotyczy faktów), znajduje się w posiadaniu organu zobowiązanego, nie wymaga, z punktu widzenia udostępnienia na podstawie u.d.i.p. działań, które identyfikowane byłyby z koniecznością jej przetworzenia. A w ujęciu bardziej pozytywnym: jest to informacja

w pełni odpowiadająca żądaniu wnioskodawcy, odnosząca się więc bezpośrednio

"do meritum żądania", zawierająca "dane istotne z punktu widzenia pytającego", której dostarczenie wnioskodawcy nie wiąże się z koniecznością podjęcia przez zobowiązanego innych niż czysto techniczne bądź automatyczne czynności dodatkowych (por. wyrok WSA

w Białymstoku z 27 marca 2008 r., II SAB/Bk 7/08; M. Jabłoński, Udostępnianie przetworzonej informacji publicznej, Wrocław 2015, s. 128). Informacją prostą jest bowiem informacja, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem

(por. wyrok NSA z 22 listopada 2023 r., III OSK 2820/21; wyrok WSA w Szczecinie

z 11 lipca 2024 r.; I SA/Sz 108/24).

Odnosząc się z kolei do pojęcia informacji przetworzonej Sąd wskazuje,

że nie zostało ono normatywnie zdefiniowane. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że charakter taki mogą mieć dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż wykorzystywane w bieżącej działalności. Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji wiązać się zatem musi z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą

być prowadzone w sposób umożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów jakie ma ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, może być traktowana jako informacja przetworzona (por. wyrok NSA

z 5 marca 2025 r., I OSK 865/14).

W orzecznictwie NSA przyjmuje się również, że w każdym wypadku, gdy podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej powołuje się na to, że żądana informacja publiczna ma charakter przetworzony i okoliczność ta stanowi podstawę decyzji administracyjnej o odmowie jej udostępnienia, zobowiązany jest w uzasadnieniu decyzji podać fakty, które będą tę ocenę potwierdzać. Konieczne jest zatem wykazanie, jakie konkretnie działania należy podjąć celem przetworzenia informacji, ilu pracowników

i przez jaki czas będzie zaangażowanych w ten proces, czy żądane informacje składają się z informacji prostych, a jeżeli tak, to gdzie i w jakich kategoriach zbiorów się znajdują, w jakim zakresie i przez jaki okres praca organu będzie zakłócona, czy przetworzenie informacji będzie się wiązało z ponadstandardowymi nakładami finansowymi, etc.

Chodzi więc o podanie takich danych, które pozwolą sądowi na weryfikację przyjętego

w decyzji stanowiska, że żądana informacja publiczna jest informacją przetworzoną

(por. wyrok NSA z 14 czerwca 2024 r., III OSK 4483/21).

Zdaniem Sądu, Organ zobowiązany, ale także organ II instancji, pomimo obszernych uzasadnień decyzji, ograniczyły się jedynie do lakonicznego wskazania,

że w sprawie należało uznać, iż przygotowanie wnioskowanej przez Skarżącego informacji z uwagi na ilość, wymaga przeanalizowania dokumentacji źródłowej i zaangażowania personelu jednostki w dodatkowe czynności, co skutkować mogłoby z kolei problemami kadrowymi oraz problemami z bieżącą obsługą jednostki i napływających do niej dokumentów.

Organ II instancji podkreślił dodatkowo, że wniosek Skarżącego zmierza do uzyskania informacji przetworzonej, ponieważ jego realizacja wymagałaby podjęcia szeregu czynności prostych faktycznie zmierzających do stworzenia oczekiwanego zbioru informacji. Ponadto żądana informacja byłaby przygotowana specjalnie dla niego,

a także zważywszy na jej zakres dotyczący całego rok, wykonanie wiązałoby

się dla organu z bardzo istotnym obciążeniem i nakładem pracy.

Zdaniem organów bezspornie wykazanie interesu publicznego jest niezbędne

dla uzyskania informacji przetworzonej wiążącej się z koniecznością przeprowadzenia szeregu czynności na podstawie prowadzonej dokumentacji. W sprawie natomiast

nie został wykazany jakikolwiek interes publiczny.

Sąd w oparciu o podstawę materialnoprawną sprawy i analizując uzasadnienia obu decyzji stwierdza, że zajęte w sprawie przez Organy stanowisko nie jest zasadne. Sąd zauważa bowiem, że Organy nie przedstawiły w uzasadnieniu żadnych informacji o koniecznym nakładzie pracy, jaki będzie niezbędny do poniesienia w przypadku przygotowania objętego wnioskiem żądania Skarżącego. W ocenie Sądu Organy

nie przeanalizowały sprawy w sposób zindywidualizowany, lecz przeciwnie rozstrzygnęły sprawę w oparciu o argumenty o charakterze generalnym.

Podkreślenia wymaga, że kwalifikacja informacji publicznej jako przetworzonej oparta powinna być na kazuistycznym podejściu do okoliczności każdej indywidualnej sprawy, a w konsekwencji wymaga przedstawienia przez podmiot zobowiązany weryfikowalnej i przekonującej argumentacji, która wyjaśniałaby przyczyny dokonania takiej właśnie kwalifikacji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu II instancji tego warunku nie spełnia. Kryteriom tym nie sprostał także Organ zobowiązany.

W ocenie Sądu niezrozumiała jest argumentacja Organów, co do twierdzenia,

że przygotowanie do udostępnienia czterech zarządzeń (dokumentów urzędowych), ze względu na ich ilość wymaga przeanalizowania dokumentacji źródłowej, które

to czynności wywołają problemy kadrowe i problemy z bieżącą obsługą jednostki.

W ocenie Sądu nie sposób również przyjąć za zasadne, że udostępnienie wnioskowanych czterech zarządzeń wymaga stworzenia jakiegokolwiek zbioru informacji w sposób spełniający powyżej wskazane przesłanki uznania informacji publicznej za przetworzoną. Analiza akt sprawy nie potwierdziła również, że zakres wniosku Skarżącego dotyczy całego roku.

W konsekwencji uznać należało, że zaskarżona decyzja została wydana

z naruszeniem art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Niezależnie od powyżej wskazanych okoliczności faktycznych i prawnych,

w ocenie sposób w jaki Strona sformułowała wniosek o udostępnienie informacji publicznej, pozwalał na zidentyfikowanie przedmiotowych zarządzeń. Dostrzec należy,

że jedynie zarządzenie opisane w punkcie nr 5 wniosku nie zostało zidentyfikowane poprzez numer i datę. Niemniej jednak Strona podała przedmiot tej regulacji i wskazówkę w postaci roku, w którym akt ten znowelizowano.

W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, już z uwagi na sam zakres wnioskowanej przez Skarżącego informacji (cztery konkretnie wskazane zarządzenia) nie można

w rozpoznawanej sprawie, co do zasady, uznać, że spełnione zostały przesłanki pozwalające zakwalifikować wnioskowaną informację jako informację publiczną przetworzoną. Nie może być bowiem szczególnie skomplikowane odnalezienie

i udostępnienie czterech zidentyfikowanych dokumentów, jakimi są zarządzenia,

czy to Dyrektora Generalnego SW, czy Dyrektora ZK. Nie można zapominać, że wniosek Skarżącego dotyczy zarządzeń, które zostały wydane przez sam Organ zobowiązany

i zarządzenia wydanego przez Dyrektora Generalnego SW, które nie zostało przez Dyrektora ZK wytworzone, lecz jako dotyczące jego działalności, z pewnością pozostaje

w jego posiadaniu – przy czym Organ zobowiązany ani nie powoływał się na okoliczność braku posiadania tej informacji, ani jakie konkretnie okoliczności związane z organizacją pracy przemawiają za zakwalifikowaniem wnioskowanej informacji za przetworzoną.

W świetle powyższej argumentacji, w ocenie Sądu, co do zasady nie sposób zatem przyjąć, że przedmiotem wniosku Skarżącego jest informacja publiczna przetworzona. Analiza sprawy - na obecnym etapie jej sądowej kontroli - nie uzasadnia twierdzenia Organów, że wnioskowana przez Skarżącego informacja stanowi informację publiczną przetworzoną z uwagi na znaczną pracochłonność konieczną dla jej przygotowania celem udostępnienia Skarżącemu.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że Organy nie wykazały w sposób przekonujący, że wnioskowana przez Skarżącego informacja stanowi informację publiczną przetworzoną a tym samym, że jej udostępnienie wymagało uprzedniego spełnienia przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji.

Rozpoznając sprawę ponownie Organy uwzględnią powyżej przedstawioną ocenę prawną. Organ powinien ponownie rozważyć czy fakt, że wniosek dotyczy udostępnienia czterech skonkretyzowanych zarządzeń dotyczących działania służby więziennej uzasadnia uznanie wnioskowanej informacji za przetworzoną przez pryzmat wskazanych przez Sąd przesłanek warunkujących zakwalifikowanie informacji publicznej jako przetworzonej i podjąć czynności adekwatne do poczynionych ustaleń.

Orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.