Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 179/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3a,3b,3c art. 2 ust. 6
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] grudnia 2022r. nr [...].


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia 19 grudnia 2022 r. Wójt Gminy R. odmówił A. J. (dalej: skarżący, strona) przyznania dodatku węglowego. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że dodatek węglowy został wypłacony M. J., który składając wniosek oświadczył, iż zamieszkuje w miejscowości G. [...] wraz z 6 osobami wchodzącymi w skład gospodarstwa domowego, w tym m.in. skarżącym.

2. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący oświadczył, że wraz z żoną mieszka w osobnym gospodarstwie domowym. Syn z rodziną mieszka na parterze i ogrzewa dom ekogroszkiem, natomiast skarżący wraz z małżonką mają osobną kuchnię, łazienkę i piec, którym ogrzewają swoją cześć domu

3. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku decyzją z dnia 26 stycznia 2022 r. utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium w pierwszej kolejności powołało treść art. 2 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tj. Dz. U. z 2023, poz. 141 – dalej "u.d.w.") wskazując, że nowelizacja ustawy umożliwiła skuteczne ubieganie się o dodatek dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego zamieszkującego pod jednym adresem. Nie zmieniła jednak ani definicji gospodarstw domowych, ani zasady określonej w art. 2 ust 6 u.d.w., że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego. Skarżący został wskazany jako członek gospodarstwa domowego M. J., w jego wniosku z dnia 21 sierpnia 2022r. W ocenie organu wnioskodawca nie tyle więc oświadczył, że skarżący mieszka z nim pod jednym adresem ale wprost, że wchodzi w skład jego gospodarstwa domowego. Aktualne twierdzenia skarżącego pozostają zatem w sprzeczności z oświadczeniem jego syna, również złożonym pod odpowiedzialnością karną za złożenie fałszywego oświadczenia.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że skoro jedna osoba nie może wchodzić w skład kilku gospodarstw domowych, a sprawa przyznania dodatku dla gospodarstwa wieloosobowego, w którego składzie skarżący został wymieniony została zakończona pozytywnie, to zasadnie odmówiono przyznania skarżącemu dodatku węglowego.

4. W skardze do tut. Sądu skarżący wskazał, że w pierwszej formie wprowadzenia dodatku węglowego było zalecane podanie wszystkich domowników zamieszkujących dany adres i z tego względu syn podał rodziców jako domowników mimo, że prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Pomimo kontroli urzędnika gminy potwierdzającej dwa odrębne gospodarstwa domowe, nie przyznano mu dodatku węglowego. Dalej strona dodała, że wraz z małżonką żyją z emerytur, pozostają na własnym utrzymaniu i nie chcą obciążać syna kosztami wynikającymi z ogrzewania.

5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

6. Na wstępie należy wyjaśnić, że na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga jest zasadna.

7. Przedmiotem kontroli Sądu jest ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 26 stycznia 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia 19 grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu dodatku węglowego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 u.d.w. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.).

Wyjaśnienia wymaga, że stosownie do art. 2 ust. 3a i 3b u.d.w. w sytuacji, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem, zaś gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy, natomiast pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Zaznaczyć należy jednak, że powyższych przepisów nie stosuje się w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, a ponadto źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego objętego wnioskiem jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła (art. 2 ust. 3c u.d.w.).

Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych (art. 2 ust. 15b u.d.w.). Stosownie do art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 u.d.w. przez gospodarstwo domowe rozumie się 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).

8. Powołując się na treść art. 2 ust. 6 u.d.w. organy administracji w niniejszej sprawie uznały, że skarżącemu nie przysługuje wnioskowany dodatek węglowy. Stosownie do powyższego przepisu, na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku węglowego przyjmuje się, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego. Organ I instancji ustalił, co następnie podtrzymał organ odwoławczy, że o dodatek węglowy wystąpił również syn skarżącego – M. J., który w swoim wniosku podał, że pod adresem G. [...] tworzy wieloosobowe gospodarstwo domowe, m.in. ze swoim ojcem. Organy wskazały, że wniosek ten został rozpatrzony pozytywnie, wobec czego skarżącemu w niniejszej sprawie nie należy się wnioskowany dodatek.

Podkreślić należy, że organ I instancji, zgodnie z normą prawną uregulowaną w art. 2 ust. 15b u.d.w., w dniu 9 listopada 2022 r. przeprowadził u skarżącego wywiad środowiskowy, z którego została sporządzona notatka służbowa znajdująca się w aktach sprawy administracyjnej. Z jej treści wynika, że skarżący i jego syn mieszkają pod tym samym adresem, jednakże w przedmiotowym budynku mieszkalnym wyodrębnione zostały dwa oddzielne mieszkania zaopatrzone w różne źródła ogrzewania. Z powyższego wywiadu wynika zatem, że skarżący prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, a co więcej jego mieszkanie jest ogrzewane kotłem na węgiel kamienny, tj. paliwo stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w.

W ocenie Sądu stanowisko organów administracji orzekających w niniejszej sprawie jest zatem błędne, gdyż decyzje te nie są spójne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Z uwagi na powzięcie wątpliwości co do zgodności danych wskazanych we wniosku ze stanem faktycznym, organ I instancji prawidłowo przeprowadził w miejscu zamieszkania skarżącego wywiad środowiskowy. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 2 ust. 3 d u.d.w. z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową, jeżeli w jego wyniku organ ustali, że pod jednym adresem znajdują się odrębne lokale kilku gospodarstw domowych oraz że gospodarstwa te wykorzystują oddzielne źródła ogrzewania. Z powyższego należy wnioskować, iż skarżący i jego syn prowadzą dwa odrębne gospodarstwa domowe, które są zaopatrzone w dwa niezależne źródła ogrzewania. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego organ powinien stosownie do treści art. 2 ust. 15d u.d.w. stwierdzić zgodność stanu faktycznego z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w sytuacji gdy taka zgodność zachodzi.

Sąd zauważa, że organ I instancji pomimo zastosowania procedury uregulowanej w ustawie o dodatku węglowym i uzyskania w ten sposób dowodów uzasadniających twierdzenia skarżącego, iż prowadzi gospodarstwo domowe odrębne od gospodarstwa domowego jego syna, również znajdującego się pod adresem G. [...], niezasadnie odmawiając przyznania wnioskowanego dodatku węglowego wydał swoje rozstrzygnięcie tylko i wyłącznie w oparciu o wniosek syna skarżącego (data wpływu wniosku do organu 22 sierpnia 2022 r.), który wskazał skarżącego jako członka swojego gospodarstwa domowego. Skoro jednak organ w niniejszej sprawie ustalił, że skarżący i jego syn prowadzą odrębne gospodarstwa domowe zaopatrzone w oddzielne źródła ogrzewania, należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, iż niesłusznie odmówiono mu z powyższych względów przyznania wnioskowanego dodatku. Skoro organ ustalił stosownie do przepisów ustawy o dodatku węglowym, że skarżący prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, a zatem nie jest członkiem gospodarstwa domowego jego syna, to nieuzasadniona była odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia w trybie art. 2 ust. 6 u.d.w.

9. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu w niniejszej sprawie odmowa przyznania skarżącemu dodatku węglowego, z powołaniem się tylko na treść oświadczenia o członkach gospodarstwa domowego znajdującego się w innej sprawie administracyjnej, była nieuzasadniona z uwagi na ustalenia stanu faktycznego dokonane w niniejszej sprawie. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego organ I instancji ustalił, że skarżący oraz jego syn prowadzą dwa odrębne gospodarstwa domowe. Nie można zatem uznać, jakoby skarżący wchodził w skład dwóch różnych gospodarstw domowych. Podkreślenia również wymaga, że wniosek syna skarżącego złożony został w innym stanie prawnym, bowiem na dzień złożenia tego wniosku nie obowiązywały przepisy art. 2 ust. 3c i ust. 3d u.d.w. umożliwiające przyznanie dodatku węglowego kilku gospodarstwom domowym zamieszkujących pod wspólnym adresem, które weszły w życie z dniem 3 listopada 2022 r., a zatem przed złożeniem wniosku przez skarżącego.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę organ I instancji będzie miał na uwadze poczynione wyżej rozważania.