Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 650/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 2, art. 151, art. 3 § 1, art. 145 § 1 ust. 1 pkt c), art. 176 § 1 pkt 3, art. 185 § 1, art. 176 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 64 § 4, art. 64 § 5, art. 18
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 9
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 lipca 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 526/22 w sprawie ze skargi M.H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 23 lutego 2022 r. nr 1201-IEE.711.1.213.2021.4.LJM w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M.H. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 8 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 562/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M.H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 23 lutego 2022 r., nr 1201-IEE.711.1.213.2021.4.LJM w przedmiocie wysokości kosztów egzekucyjnych. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a."

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł M.H. zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

I. art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 pkt c) P.p.s.a. w zw. z art. 64 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a." poprzez uznanie, że organ naliczył koszty egzekucyjne zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, podczas gdy organ naliczył opłatę egzekucyjną w kwocie 40 000 zł w dniu zajęcia wierzytelności rachunku bankowego, tj. 26 października 2021 r., czyli przed dniem powstania obowiązku uiszczenia opłaty egzekucyjnej, w sytuacji gdy, nawet jeśli przyjąć, że nastąpiło wyegzekwowanie należności pieniężnych, z czym skarżący stanowczo się nie zgadza, dopiero 5 listopada 2021 r., Bank zrealizował zajęcie, a zatem w dniu 26 października 2021 r. nie wiadomo było, ile należności zostanie wyegzekwowanych i jaka opłata egzekucyjna winna zostać naliczona,

II. art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art 64 § 4 u.p.e.a. poprzez uznanie, że organ prawidłowo zastosował w sprawie art. 64 § 4 u.p.e.a., podczas gdy w sprawie nastąpiła zapłata należności, a nie jej wyegzekwowanie,

III. art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 64 § 5 u.p.e.a. poprzez uznanie, że nie było podstaw do zastosowania art. 64 § 5 u.p.e.a., ponieważ w sprawie nie nastąpiła zapłata, lecz wyegzekwowanie należności, w sytuacji, gdy wpłata skarżącego powinna zostać potraktowana jako zapłata w rozumieniu art. 64 § 5 u.p.e.a., a nie jako wyegzekwowanie należności, ponieważ środki na rachunku bankowym skarżącego pochodziły z dokonanej przez niego osobiście w oddziale banku wpłaty, a nie z rachunku zewnętrznego, a brak było możliwości wpłaty gotówkowej w kasie urzędu skarbowego, a także dokonania przelewu z rachunku bankowego skarżącego na rachunek bankowy Naczelnika Urzędu Skarbowego w N., z uwagi na zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych skarżącego,

IV. art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art 18 u.p.e.a. w zw. z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – dalej jako "K.p.a" w zw. z art 71ca § 1 i § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że skarżący został prawidłowo pouczony w postępowaniu egzekucyjnym, podczas gdy powołanie się przez organ na sformułowanie "obowiązujące przepisy prawa" zdaje się nie wypełniać obowiązków należytego, wyczerpującego informowania stron o okolicznościach prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, oraz obowiązku czuwania organów nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

1. uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a.,

ewentualnie, o:

II. uchylenie wyroku w zakresie, w jakim oddalono skargę i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 23 lutego 2022 r. 1201-IEE.711.1.213.2021.4.IJM UNP: 1201-22-021920 i zmianę postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z 24 listopada 2021 r., nr 1218-SEE.711.3093.2021 w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych poprzez określenie, że wobec dokonania przez M.H. zapłaty należności pieniężnej po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, na zasadzie art. 64 § 5 u.p.e.a. koszty egzekucyjne powstałe w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr 1218-723.876356.2021 wyniosły łącznie 20 109,45 zł,

IV. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 51 zł, na podstawie norm prawem przepisanych.

Skarżący oświadczył, że zrzeka się rozprawy na podstawie art 176 § 2 p.p.s.a.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

Skarżący kwestionuje wysokość opłaty egzekucyjnej naliczonej w prowadzonym do jego majątku postępowaniu egzekucyjnym. W jego ocenie w sprawie powinien zostać zastosowany przepis art. 64 § 5 u.p.e.a., który stanowi, że w przypadku zapłaty należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie lub kosztów upomnienia organowi egzekucyjnemu lub wierzycielowi przez zobowiązanego lub przez podmiot wymieniony w art. 71ca § 1 pkt 3 i 5, po wszczęciu egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny pobiera opłatę egzekucyjną w wysokości 5% uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych, pomniejszonych o koszty egzekucyjne, o których mowa w art. 115 § 1 pkt 1-1c. Maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej wynosi 5% uzyskanej w ten sposób: należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie naliczonych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego i kosztów upomnienia, nie więcej jednak niż 20 000 zł.

Sąd I instancji zaakceptował zaś działanie organu egzekucyjnego, który uznał, że w sprawie opłata egzekucyjna powinna zostać naliczona według reguły określonej w art. 64 § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym, organ egzekucyjny pobiera w egzekucji należności pieniężnej opłatę egzekucyjną w wysokości 10% wyegzekwowanych środków pieniężnych pomniejszonych o koszty egzekucyjne, o których mowa w art. 115 § 1 pkt 1-1c. Maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej wynosi 10% wyegzekwowanych: należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie naliczonych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego i kosztów upomnienia, nie więcej jednak niż 40 000 zł.

W kontekście tak zarysowanego sporu należy przypomnieć okoliczności faktyczne sprawy, które nie zostały w skardze kasacyjnej podważone. Otóż Sąd I przedstawił, że 8 października 2021 r. doręczono skarżącemu upomnienie; zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Postępowanie egzekucyjne na podstawie wskazanego tytułu egzekucyjnego zostało wszczęte 25 października 2021 r., a więc z zachowaniem terminu wyznaczonego przez powołany wyżej art. 15 § 1 u.p.e.a. 26 października 2021 r. zajęto wierzytelność z rachunku bankowego zaś 28 października 2021 r. odbyło się spotkanie skarżącego z Naczelnikiem i Zastępca Naczelnika Urzędu Skarbowego. 5 listopada 2021 r. Bank Polska Kasa Opieki S. A. zrealizował zajęcie w całości. Wcześniej pieniądze na rachunek wpłacił skarżący. Kwota ta obejmowało należność z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień 2021 r. w wysokości 526 731,40 zł wraz z odsetkami oraz koszty egzekucyjne w tym opłatę egzekucyjną w wysokości 40 000 zł.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawiony stan faktyczny sprawy uzasadnia stanowisko organów podatkowych, i Sądu I instancji, że w sprawie powinien zostać zastosowany przepis art. 64 § 4 u.p.e.a. skoro doszło do wyegzekwowania należności pieniężnej. Nie budzi bowiem wątpliwości, że dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym kwota została zrealizowana w całości w wyniku zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Okoliczność, że to sam skarżący dokonał wpłaty dochodzonej kwoty na rachunek bankowy tej oceny nie zmienia. Jakkolwiek przepis art. 64 § 5 u.p.e.a. nie precyzuje co należy rozumieć pod pojęciem "zapłaty należności pieniężnej" uzasadniającej zastosowanie obniżonej opłaty egzekucyjnej to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jako usprawiedliwiony należy przyjąć pogląd, że zrealizowanie dochodzonej należności wskutek zastosowanego środka egzekucyjnego, niezależnie od intencji jakimi kierowała się strona wpłacając pieniądze na zajęty rachunek bankowy wyklucza możliwość zastosowania art. 64 § 5 u.p.e.a.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionej wyżej oceny nie można skutecznie podważyć poprzez odwołanie się do okoliczności spotkania zobowiązanego z kierownictwem urzędu skarbowego. Przede wszystkim aby ewentualne ustalenia (uzgodnienia) poczynione na tym spotkaniu mogły być traktowane jako dowód w sprawie powinny przybrać formę protokołu. Zgodnie z art. 67 § 1 K.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a. organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie.

Nadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 6 w zw. z art. 18 u.p.e.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Trudno wobec powyższego przyjąć, tylko w oparciu o jednostronne oświadczenie zobowiązanego, że organ podatkowy zadeklarował akceptację czynności nieznajdujących adekwatnych podstaw prawnych.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 pkt c) P.p.s.a. z zw. z art. 64 § 4 u.p.e.a. poprzez wadliwe naliczenie opłaty egzekucyjnej. Należy wyjaśnić, że wysokość opłaty egzekucyjnej została ustalona normatywnie stanowi 10 % środków pieniężnych wyegzekwowanych należność pieniężną. Obowiązek zapłaty opłaty egzekucyjnej powstaje zgodnie z art. 64 § 7 pkt 1 u.p.e.a. z chwilą wyegzekwowania należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie lub kosztów upomnienia. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika aby w odniesieniu do zobowiązanego doszło do naruszenia ww. przepisów.

Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 3 §1 P.p.s.a. z zw. z art. 18 u.p.e.a w zw. z art. 9 K.p.a w zw. z art. 71ca § 1 i § 2 u.p.e.a.

Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej stanowiącej sformalizowany środek zaskarżenia, nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów i wychodzenia poza ramy, które zostały nakreślone w skardze kasacyjnej, może więc dokonywać oceny tylko tych przepisów, które zostały wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone w sposób w niej podany.

Wymogiem dla skargi kasacyjnej jest nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale także ich uzasadnienie, co wynika z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Obok wskazania naruszonych przepisów, poprzez podanie ich konkretnych jednostek redakcyjnych, niezbędne jest więc wyjaśnienie, na czym naruszenie to polegało oraz w przypadku podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wykazanie, że mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Powołany wyżej zarzut nie został w żaden sposób uzasadniony stąd wymyka się merytorycznej kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

sędzia NSA Bogusław Woźniak sędzia NSA Dominik Gajewski sędzia NSA Sławomir Presnarowicz