Postanowienie NSA, sygn. akt I GSK 953/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: oddalono wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku I. Sp. z o. o. w W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej I. Sp. z o. o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 270/23 w sprawie ze skargi I. Sp. z o. o. w W. na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 28 lutego 2023 r., nr BOD-II.431.17.2022.MWY w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania ze środków budżetu Unii Europejskiej postanawia oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 19 października 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 270/23, oddalił skargę I. Sp. z o.o. w K. (obecnie I. Sp. z o.o. w W.; dalej zwanej "skarżącą" lub "Spółką") na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z 28 lutego 2023 r., nr BOD-II.431.17.2022.MWY, w przedmiocie zwrotu środków europejskich stanowiących dofinansowanie udzielone na realizację projektu w kwocie 1 245 580 zł wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych.

Spółka zaskarżyła ten wyrok w całości domagając się w skardze kasacyjnej jego uchylenia w całości, zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, rozpoznanie skargi na rozprawie. Jednocześnie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z 21 listopada 2023 r., Nr BOD-II.431.22.2022.MWY Zarządu Województwa Lubelskiego – Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości w Lublinie z 13 czerwca 2022 r., nr OO.PD.40220/1/2020, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania wywołanego niniejszą skargą.

W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podała, że wykonanie tej decyzji spowoduje ryzyko wyrządzenia skarżącej znacznej szkody i możliwość spowodowania szeregu trudnych do odwrócenia skutków w postaci m.in. rozwiązania umów o dofinansowanie prowadzonych przez nią projektów, utraty prognozowanych przychodów z realizacji ww. projektów, utraty płynności finansowej, braku możliwości wykonywania bieżących zobowiązań wobec kontrahentów oraz braku możliwości wykonywania zobowiązań publicznoprawnych.

Skarżąca w całości odwołała się do wywodów i dokumentów źródłowych przedstawionych przy wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazała także, że z uwagi na zablokowanie zwrotu podatku od towarów i usług w kwocie ponad 2 mln zł, nie ma możliwości uiścić wymaganej kwoty. Zaznaczyła, że w wyniku podpisania umów z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju realizuje dwa projekty finansowane ze środków publicznych, tj.: 1) Projekt nr [...] pn. "[...]" – łączna wartość projektu opiewa na 27 635 640,00 zł (projekt realizowany jest przez skarżącą od początku 2021 r. – data zakończenia projektu to koniec 2023 r., po czym projekt ten będzie wdrażany); 2) Projekt nr [...] pn. "[...]" – łączna wartość projektu opiewa na 19 862 250,00 zł (projekt realizowany jest od początku 2022 r. – data zakończenia projektu to koniec 2023 r., po czym projekt ten będzie wdrażany). Skarżąca wskazała, że zobowiązana jest do wniesienia wkładu własnego w ww. projektach w wysokości odpowiednio 5 865 576,43 zł do końca projektu oraz 3 846 956,75 zł do końca projektu. Ponadto skarżąca wskazała także, że zawarła z podmiotem trzecim umowę pożyczki na finansowanie działalności Spółki. Środki pieniężne pozyskane z ww. umowy pożyczki mogą pozwolić skarżącej na częściową wpłatę wkładu własnego, jednakże będą one musiały podlegać zwrotowi na warunkach przewidzianych w umowie pożyczki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek skarżącej podlega oddaleniu.

Na wstępie należy zauważyć, że po oddaleniu skargi, skarżący, który wniósł skargę kasacyjną, może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSAiWSA z 2007 r., nr 4, poz. 77).

Zgodnie z wskazanym powyżej orzeczeniem wniosek o wstrzymanie wykonania może dotyczyć zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie skarżąca przywołała we wniosku jednak decyzje, które nie są przedmiotem rozpoznania wniesionej przez nią skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna dotyczy bowiem decyzji Zarządu Województwa Lubelskiego z 28 lutego 2023 r., nr BOD-II.431.17.2022.MWY oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości w Lublinie z 3 czerwca 2022 r., nr OO.MM.40220/8/2019 natomiast skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania "zaskarżonej decyzji z 21 listopada 2023 r., Nr BOD-II.431.22.2022.MWY Zarządu Województwa Lubelskiego – Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości w Lublinie z 13 czerwca 2022 r., nr OO.PD.40220/1/2020". W rozpoznawanej sprawie nie budzi więc wątpliwości, że zgłoszony w skardze kasacyjnej wniosek skarżącej wywiedziony w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. jest wewnętrznie sprzeczny. Z jednej strony dotyczy zaskarżonej decyzji czyli decyzji Zarządu Województwa Lubelskiego z 28 lutego 2023 r., nr BOD-II.431.17.2022.MWY oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości w Lublinie z 3 czerwca 2022 r., nr OO.MM.40220/8/2019, z drugiej zaś decyzji innej, niż zaskarżona w sprawie III SA/Lu 270/23 czyli decyzji Zarządu Województwa Lubelskiego z 21 listopada 2023 r., Nr BOD-II.431.22.2022.MWY oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości w Lublinie z 13 czerwca 2022 r., nr OO.PD.40220/1/2020, których brak w aktach sądowych i administracyjnych załączonych do sprawy III SA/Lu 270/23. Już tylko z tego względu wniosek ten należało uznać za błędnie skonstruowany, a tym samym niezasadny.

Skoro jednak skarżąca sformułowała wniosek w skardze kasacyjnej w sprawie III SA/Lu 270/23 jak również w samym wniosku powoływała się na materiały źródłowe obrazujące sytuację finansową Spółki dołączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy ww. sprawie, to Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy decyzji w zaskarżonej sprawie III SA/Lu 270/23 tj. decyzji Zarządu Województwa Lubelskiego z 28 lutego 2023 r., nr BOD-II.431.17.2022.MWY oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości w Lublinie z 3 czerwca 2022 r., nr OO.MM.40220/8/2019.

Przechodząc do rozpoznania wniosku wskazać należy, że zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłankami wstrzymania zaskarżonego aktu są: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w objętej wnioskiem decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08, LEX nr 493849).

Istotą instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest zatem możliwość skorzystania przez adresata decyzji z tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla niego wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie ona zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności (np. postanowienie NSA z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1651/19; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest jednak wyjątkiem od zasady wykonywania decyzji ostatecznych. Z tego powodu przesłanki uprawniające do jego zastosowania muszą być interpretowane ściśle.

Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika z kolei, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowym (np. postanowienia NSA: z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11; z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I FZ 90/20).

Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi odnosić się zatem do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienie NSA z 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19). Strona powinna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest wystarczające złożenie samego wniosku, z przytoczeniem w jego uzasadnieniu lakonicznych okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia czy wręcz samo przytoczenie treści dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a, bez odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy (np. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FZ 102/20). Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń stron oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy (np. postanowienia NSA: z 23 marca 2020 r., sygn. akt II FZ 131/20; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 882/19).

W przedmiotowej sprawie nie bez znaczenia jest to, że postanowieniem z 23 sierpnia 2023 r. Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że zachodzi w stosunku do niej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd wskazał, że przedstawione przez skarżącą salda rachunków bankowych nie potwierdzają trudnej sytuacji finansowej strony, a to z uwagi na to, że przedstawiają saldo tylko na 30 marca 2023 r. co nie pozwala zobrazować faktycznych przepływów środków pieniężnych i rzeczywistej kondycji finansowej spółki. Sąd I instancji zwrócił także uwagę na to, że z dokumentacji przedstawionej przez Spółkę wynika, że nie poniosła ona strat finansowych w prowadzonej działalności gospodarczej. W odniesieniu natomiast do argumentów skarżącej związanych z jej przystąpieniem do kolejnych umów z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju oraz koniecznością realizacji zobowiązań finansowych wynikających z tych umów, Sąd I instancji wskazał, że zawierając przedmiotowe umowy strona powinna być świadoma przyjętych na siebie obowiązków, w szczególności, że obie umowy zostały zawarte już po złożeniu przez organ I instancji oświadczenia o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie projektu i doręczeniu wezwania do zwrotu dofinansowania 10 stycznia 2019 r. Sąd I instancji zwrócił także uwagę na to, że skarżąca uzyskała zewnętrzne dofinansowanie od podmiotu trzeciego w postaci pożyczki 11 500 000 zł, natomiast wartość wkładów własnych w ramach dwóch wskazywanych przez nią projektów wynosi łącznie ok. 9 600 000 zł. Przy czym, strona nie wskazała, na co przeznaczyła środki uzyskane z pożyczki, a przekraczające wartość wkładów własnych w tych projektach, jak również nie wynika to z nadesłanych dokumentów.

Analiza uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sformułowanego w skardze kasacyjnej wskazuje z kolei, że skarżąca ponownie opiera swój wniosek głównie o fakt, że nie posiada środków finansowych (w tym na rachunkach bankowych), wystarczających na spłatę kwoty wykazanej w zaskarżonej decyzji, a konieczność zwrotu 1 245 580 zł może spowodować uniemożliwienie wniesienia przez skarżącą wkładów własnych w realizowanych na podstawie podpisanych z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju umów projektach oraz uniemożliwienie pokrycia innych kosztów związanych z realizacją i wdrożeniem tych projektów. Zdaniem skarżącej, to może z kolei prowadzić do rozwiązania umów o dofinansowanie projektów, a tym samym uniemożliwienie skarżącej kontynuowania realizacji projektów i pozbawienie skarżącej wszelkich prognozowanych korzyści wynikających z realizacji projektów, co z kolei może spowodować utratę płynności finansowej i w konsekwencji konieczność ogłoszenia upadłości.

Skarżąca oparła swój wniosek o materiały źródłowe załączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj.: - wydruki z aktualnymi saldami rachunków bankowych skarżącej, historię operacji bankowych na jednym z kąt skarżącej za okres od 22 listopada 2023 r. do 31 stycznia 2024 r.; - zawiadomienie z 23 listopada 2023 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego; - postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście z 25 stycznia 2024 r.; - bilans Spółki na 31 grudnia 2022 r.; - rachunek zysków i strat Spółki za rok 2022; - informację dodatkową za rok 2022.

Z przedstawionych dokumentów wynika, że skarżąca posiada 18 rachunków bankowych w walutach: PLN, USD i EUR. Zauważyć należy, że salda te obrazują tylko jeden dzień, konkretnie 9 luty 2024 r., przy czym na rachunku [...] saldo bieżące wynosi -178,28 zł a na koncie [...] saldo bieżące wynosi 40,03 zł, zaś pozostałe salda są zerowe. Do rachunku bankowego [...] dołączono historię operacji, na której widnieją same obciążenia/brak uznań. Skarżąca nie załączyła historii pozostałych rachunków. Ponadto z dokumentów tych wynika, że rachunki bankowe zostały obciążone zajęciem dokonanym na podstawie decyzji Dyrektora Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości z 3 czerwca 2022 r., nr 00.MM.40220/8/2019 w przedmiocie zwrotu dofinansowania w kwocie 1 245 580,00 zł wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych, wypłaconego skarżącej ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 – kwota zajęcia na 23 listopada 2023 r. wynosiła 1 272 929,79 zł.

Z kolei ze sprawozdania finansowego Spółki za okres 01.01.2022-31.12.2022 wynika, że na 31 grudnia 2022 r. aktywa spółki wyniosły 9 982 262,64 zł w tym aktywa obrotowe 883 410,63 zł. Z kolei z dokumentu zawierającego wstępne wyniki finansowe skarżącej za 2022 i 2023 r. zgodnie ze stanem na 28 lutego 2023 r. dołączonym do skargi wynika, że aktywa obrotowe wynoszą 1 534 616,15 zł w tym 1 454 913,21 zł to należności z tytułu podatków, dotacji, ceł, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz innych świadczeń. Przy czym – jak wynika z załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy zawiadomienia o zajęciu wierzytelności i postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu za 1 kwartał 2023 r. (1 245 580,00 zł) – termin zwrotu należności został przedłużony do 31 lipca 2024 r. Z rachunku zysków i strat wynika natomiast, że Spółka w 2022 r. osiągnęła przychód 6 559 509,93 zł oraz zysk 145 418,94 (przy czym – jak wynika ze wspomnianego już wcześniej dokumentu zawierającego wstępne wyniki finansowe skarżącej za 2022 i 2023 r. – w okresie w okresie od 1 stycznia do 28 lutego 2023 r. przychód Spółki wyniósł 3 520 068,30 zł, a zysk 484 321,98 zł).

Z analizy załączonych przez skarżącą dokumentów wynika zatem jednoznacznie, że prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza jest rentowna a Spółka dysponuje środkami majątkowymi mogącymi służyć pozyskaniu środków finansowych na opłacenie wymaganych należności.

Jednocześnie należy zaznaczyć, że skarżąca ponownie nie przedłożyła historii operacji do wszystkich rachunków banków co utrudnia ocenę rzeczywistej, bieżącej sytuacji finansowej Spółki. Dokonanie takiej oceny jest niemożliwe również z uwagi na to, że skarżąca nie udokumentowała również bieżącej sytuacji finansowej Spółki chociażby w postaci wstępnego wyniku finansowego w efekcie czego nie jest znany stan aktywów, przychodów i zysków/straty Spółki w okresie od 1 marca 2023 r. do dnia złożenia wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny podtrzymuje ocenę Sądu I instancji wyrażoną w postanowieniu z 23 sierpnia 2023 r., a dotyczącą argumentów skarżącej odnoszących się do przystąpienia do kolejnych umów z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju oraz koniecznością realizacji zobowiązań finansowych wynikających z tych umów, a to z uwagi na to, że zawierając przedmiotowe umowy strona powinna być świadoma przyjętych na siebie obowiązków. Przypomnieć należy, że obie umowy zostały zawarte już po złożeniu przez organ I instancji oświadczenia o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie projektu i doręczeniu wezwania do zwrotu dofinansowania 10 stycznia 2019 r. Słusznie zatem Sąd I instancji uznał, że w takich okolicznościach ryzyko gospodarcze związane z realizacją kolejnych umów powinno obciążać wyłącznie skarżącą. Ponadto podkreślić w tym miejscu należy, że skarżąca nie wskazała jaki wkład własny zobowiązana jest jeszcze ponieść, w szczególności, że oba projekty, na które się powołuje zakończyły się z końcem 2023 r. Brak takich informacji uniemożliwia stwierdzenie, czy w rozpoznawanej sprawie rzeczywiście zachodzi niezdolność do uregulowania należności finansowej, w stopniu grożącym wystąpieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

Już tylko na marginesie dodać należy – na co zwrócił uwagę Sąd I instancji przy rozpoznawaniu wniosku o udzielenie prawa pomocy – że skarżąca nie wykazała aby podejmowała próby pozyskania dopłat wspólników do kapitału Spółki.

W konsekwencji powyższego uznać należy, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że wykonanie decyzji mogłoby narazić ją na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obecnie rozpoznawany wniosek, podobnie jak wniosek złożony przy skardze, nie wykazuje aby na dzień jego złożenia prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza przynosiła straty, nie obrazuje również aktualnej, pełnej sytuacji ekonomicznej i finansowej Spółki, a także nie wykazuje jakie koszty skarżąca będzie zobowiązana jeszcze ponieść podczas wdrożenia projektów zrealizowanych w ramach umów podpisanych z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju. Tym samym, w ocenie NSA, skarżąca nie wykazała, że zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie wobec niej instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a.

W tej sytuacji, wobec niewykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podlegał oddaleniu jako nieuzasadniony.

Z tych względów, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.