Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1297/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 2  ust. 1-3d
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
article: Art. 7, art. 8, art. 15, art. 77  par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 maja 2023 r. nr SKO.Soc/4116/520/2023 w przedmiocie odmowy dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 maja 2023 r. nr SKO.Soc/4116/520/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Andrychowa z dnia 11 stycznia 2023 r. nr OPS.DM.DW.66.11.5587.2022.ODM o odmowie przyznania B. S. (dalej jako skarżąca) dodatku węglowego.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 29 listopada 2022 r. skarżąca złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w Andrychowie wniosek o wypłatę dodatku węglowego. W treści wniosku wskazała, że mieszka na terenie Gminy Andrychów pod adresem: [...] R., os. [...], gdzie prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe.

Decyzją z dnia 11 stycznia 2023 r. Burmistrz Andrychowa odmówił skarżącej przyznania dodatku węglowego. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że złożony przez skarżącą wniosek nie był pierwszym wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego spod tego adresu i dlatego organ podjął czynności mające na celu ustalenie, czy skarżąca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, a w szczególności, czy rozpoczęto procedurę nadania odrębnego adresu dla lokalu, w którym zamieszkuje wraz z mężem i synem. W wyniku dokonanej weryfikacji ustalono, że 19 grudnia 2022 r. skarżąca złożyła oświadczenie, z którego wynika, że nie powodów aby wymagać od niej przedłożenia dokumentów potwierdzających podjęcie kroków prawnych zmierzających do wydzielanie lokalu, na który wnioskowany jest dodatek węglowy. Organ uznał zatem, że skarżąca nie kwalifikuje się do przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż nie przedłożyła żadnych dokumentów, które świadczyłyby o podjęciu przez nią działań zmierzających do ustalenia odrębnego adresu, ani nie złożyła oświadczenia o braku możliwości podjęcia takich działań z przyczyn obiektywnych.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wiosła o jej uchylenie i przyznanie jej dodatku węglowego. W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że przepisy ustawy o dodatku węglowym nie wskazują na konieczność udokumentowania braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, zaświadczeniem z urzędu. Nadto jej zdaniem, takie zaświadczenie nie jest warunkiem niezbędnym do otrzymania dodatku, gdyż fakt braku możliwości ustalenia odrębnego adresu lokalu organ może ustalić m.in. opierając się na złożonym przez właściciela lokalu oświadczeniu złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej. Oświadczenie wnioskodawcy o niemożliwości ustalenia w terminie do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu może stanowić dowód w sprawie. Skarżąca zamierzała złożyć takie oświadczenie w trakcie wywiadu środowiskowego, jednak pracownik socjalny nie dał jej takiej możliwości, a ona sama nie wiedziała, w którym momencie winna je złożyć. W związku z tym w treści odwołania skarżąca zawarła oświadczenie o braku możliwości ustalenia do dnia 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu miejsca zamieszkania pod wskazanym adresem.

Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 29 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Andrychowa z dnia 11 stycznia 2023 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 2 ust. 1, ust. 3, ust. 3a, ust. 3c, ust. 3d ustawy o dodatku węglowym oraz wskazało, że w piśmie złożonym w dniu 19 grudnia 2022 r. skarżąca stwierdziła, że nie przedłoży dokumentów ujętych w wezwaniu z dnia 8 grudnia 2022 r. (czyli potwierdzających podjęcie czynności zmierzających do nadania odrębnego adresu dla jej gospodarstwa domowego), gdyż wymóg taki nie wynika z przepisów ustawy o dodatku węglowym. Następnie organ II instancji wyjaśnił, że 22 grudnia 2022 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalono, że skarżąca zamieszkuje wraz z mężem i synem oraz ze swoją matką i siostrą w jednym domu. Ustalono przy tym, że skarżąca wraz z mężem i synem zajmuje parter domu mając do dyspozycji kuchnię, łazienkę, toaletę i dwa pokoje, a jej matka i siostra zajmują piętro domu dysponując kuchnią, łazienką oraz trzema pokojami. Ustalono również, że do domu prowadzi jedno wejście, jest w nim jeden piec, a rachunki za media opłacane są proporcjonalnie.

Mając na uwadze powyższe Kolegium wskazało, że w sytuacji, w której nie podjęto działań zmierzających do wyodrębnienia lokalu i nadania odrębnego adresu, nie istnieje możliwość przyznania kolejnego dodatku węglowego. W art. 3c ustawy o dodatku węglowym wyraźnie wskazano na zamieszkiwanie w odrębnych lokalach poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tożsamym adresem, przy czym - zdaniem organu odwoławczego - nie jest wystarczające oświadczenie strony, że w budynku znajdują się dwa odrębne lokale. Konieczne jest wykazanie przez osobę ubiegającą się o przedmiotowy dodatek, że w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. podjęto realne starania mające na celu wydzielenie odrębnego lokalu, ale z przyczyn obiektywnych, czyli niezależnych od strony, nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu zamieszkania dla zajmowanego lokalu. Tymczasem w przedmiotowej sprawie ustalono, że nie zostały podjęte żadne kroki w celu ustalenia odrębnego adresu w budynku zamieszkiwanym przez wnioskodawczynię. W związku z tym Kolegium uznało, że organ I instancji zasadnie odmówił przyznania skarżącej dodatku węglowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) prawa materialnego, a w szczególności błędną wykładnię art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym, poprzez przyjęcie, że konieczna przesłanką do uzyskania dodatku węglowego jest podjęcie formalnych kroków w celu zainicjowania procedury uzyskania samodzielnego lokalu.

2) przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności:

– art. 7, art. 7a , art. 9, art. 77, art. 80, art. 79a Kodeksu postępowania administracyjnego ponieważ w toku prowadzonego postępowania dowodowego przez organ nie zostały podjęte wszystkie czynności dowodowe istotne dla wydania decyzji, a przyjęte okoliczności dowody i fakty zostały ocenione nieadekwatnie do stanu faktycznego, poprzez błędną wykładnię, że przesłanką determinującą wydanie pozytywnej decyzji jest okoliczność podjęcie formalnych kroków w celu zainicjowania procedury uzyskania samodzielnego lokalu.

– art. 7, art. 77 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez dokonanie przez organ błędnych ustaleń faktycznych w sprawie, sprowadzających się do przyjęcia przez organ że "brak jest spełnienie przez wnioskodawcę drugiej z koniecznych przesłanek do przyznania dodatku węgłowego - a mianowicie podjęcie formalnych kroków w celu zainicjowania procedury uzyskania samodzielnego lokalu", kiedy z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego jasno wynika, że w budynku prowadzone są dwa samodzielne lokale, w których prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe.

W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, gdyż jest ona krzywdząca i niezgodna z prawem. Zdaniem skarżącej, ze zgromadzonej dokumentacji bezspornie wynika, że pod wskazanym adresem znajdują się dwa odrębne lokale, w których znajdują się odrębne gospodarstwa domowe. Skarżąca zwróciła uwagę, że E. G. w swoim wniosku nie zaliczyła jej ani jej męża i syna do swojego gospodarstwa domowego. Poza tym ustalenia wywiadu środowiskowego są jednoznaczne i wynika z nich, że pod wskazanym adresem są odrębne gospodarstwa domowe w odrębnych lokalach. Kierując się wytycznymi dostępnymi na stronie Ministerstwa Środowiska i Klimatu skarżąca stwierdziła, że jeżeli po 30 listopada 2022 r. wciąż utrzymuje się sytuacja braku odrębnych adresów gospodarstw domowych, to wystąpiła sytuacja niemożności ustalenia odrębnego adresu, miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych pod wspólnym adresem i bezcelowe jest odbieranie od strony oświadczenia na potwierdzenie tej okoliczności – oświadczenia, w którym będą mogły być powołane okoliczności subiektywne. W takiej sytuacji wystarczające powinno być przeprowadzenie wywiadu środowiskowego zgodnie z art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym i ustalenie zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach, kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Skarżąca uważa zatem, że ziściła się przesłanka zamieszkiwania więcej niż jednego gospodarstwa domowego pod jednym adresem miejsca zamieszkania w odrębnych lokalach, o których mowa w art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym, a co za tym idzie jest możliwe przyznanie dodatku węglowego każdemu z tych gospodarstw domowych na podstawie art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym w wysokości określonej w art. 2 ust. 8 tej ustawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie skarżąca w treści skargo wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 maja 2023 r., którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Andrychowa z dnia 11 stycznia 2023 r. o odmowie przyznania skarżącej dodatku węglowego.

W ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141 ze zm.), a w szczególności jej art. 2. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 tej ustawy dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. W ust. 2 cytowanego artykułu ustawodawca wskazał, że przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). W myśl art. 2 ust. 3a ustawy o dodatku węglowym w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 3b w/w ustawy). Zgodnie z art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Z kolei w myśl art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.

W orzecznictwie podkreśla się, że kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 210/23, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 31 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 474/23, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.

Jak wynika z akt sprawy, a w szczególności z treści protokołu z wizyty w środowisku z dnia 22 grudnia 2022 r. (k. 4 akt adm.) skarżąca zamieszkuje wraz z mężem i synem w jednym domu ze swoją matką oraz siostrą. Ustalono przy tym, że skarżąca wraz z mężem i synem zajmuje parter domu mając do dyspozycji kuchnię, łazienkę, toaletę i dwa pokoje, a jej matka oraz siostra zajmują piętro domu dysponując kuchnią, łazienką oraz trzema pokojami. Ustalono również, że do domu prowadzi jedno wejście, jest w nim jeden piec, a rachunki za media opłacane są proporcjonalnie.

Jako przyczynę odmowy przyznania dodatku węglowego organy obu instancji wskazały nieprzedłożenie przez skarżącą dokumentów, które świadczyłyby o podjęciu przez nią działań do ustalenia odrębnego adresu oraz niezłożenie przez nią oświadczenia o braku możliwości podjęcia takich działań z przyczyn obiektywnych.

W ocenie Sądu, stanowisko organów jest błędne. Podkreślić bowiem należy, że wskazywana wyżej przesłanka przyznania dodatku węglowego tj. brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych do 30 listopada 2022 r. – nie musiała zostać ustalona wyłącznie na skutek podjęcia przez skarżącą formalnych kroków (działań) prowadzących np. do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego, bądź potwierdzenia tej okoliczności konkretnym dowodem. Przepisy ustawy o dodatku węglowym nie uzależniają bowiem udzielenia wsparcia finansowego w zakupie paliwa stałego od złożenia podania (tj. podjęcia kroków formalnych) o nadanie dodatkowego (nowego) numeru porządkowego dla nieruchomości (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 299/23) lub od wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnej własności lokalu (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 lipca 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 673/23). Uznać więc należy, że sam brak podjęcia przez skarżącą kroków formalnych zmierzających do nadania odrębnego adresu dla zajmowanej (zamieszkiwanej) części nieruchomości, nie wykluczał jeszcze uprawnienia do uzyskania dodatku węglowego. Dla spełnienia bowiem przesłanki z art. 2 ust. 3d w zw. z ust. 3c ustawy, tj. braku możliwości ustalenia do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu dla gospodarstwa skarżącej, wystarczyło złożenie jedynie oświadczenia w tym zakresie. Za takim rozwiązaniem opowiedziało się orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 355/23, z dnia 8 maja 2023 r. sygn. akt II SAB/Gl 24/23, z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 32/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 299/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 673/23 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 383/23), które jednocześnie akcentuje potrzebę dokonania oceny tegoż oświadczenia w kontekście zaistnienia wszystkich warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z ust. 3c ustawy o dodatku węglowym.

Takie oświadczenie skarżąca złożyła w treści odwołania od decyzji organu I instancji. Choć skarżąca w/w oświadczenia nie złożyła przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, to jednak z treści jej pisma z dnia 18 listopada 2022 r. (k. 6 akt administracyjnych) wynika, że zamierzała je złożyć w trakcie wywiadu środowiskowego. W odwołaniu skarżąca wyjaśniła, że nie złożyła przedmiotowego oświadczenia w trakcie wywiadu środowiskowego tylko dlatego, że pracownik socjalny, który przeprowadzał wywiad nie dał jej takiej możliwości, zaś ona sama nie miała wiedzy, w którym momencie powinna to zrobić. Poza tym należy zauważyć, że postępowanie administracyjne opiera się na zasadzie dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., zwanej dalej k.p.a.). Zgodnie z tą zasadą każda sprawa rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ I instancji może być w wyniku odwołania (czy też wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) również rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ II instancji. Dwukrotne rozpoznanie, oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie II instancji, którego przedmiotem nie jest weryfikacja, a ponowne rozpoznanie sprawy. Organ II instancji obowiązany jest ponownie rozpoznać i orzec w sprawie rozstrzygniętej decyzją organu I instancji, a zatem nie może on się ograniczyć tylko do kontroli wydanej przez ten organ decyzji. Skoro zatem skarżąca złożyła w odwołaniu złożyła oświadczenie o braku możliwości ustalenia do 30 listopada 2022 r. odrębnego gospodarstwa, to organ II instancji winien wziąć je pod uwagę.

Ponadto oświadczenie skarżącej o niemożności ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania – do wskazanej wyżej daty – podlegać winno szerszej, kompleksowej ocenie organu, w kontekście spełnienia wszystkich przesłanek przyznania tego dodatku dla gospodarstwa będącego jednym z kilku gospodarstw funkcjonujących w tym samym budynku. Kluczowe znaczenie ma ustalenie przez organ w drodze wywiadu środowiskowego zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela, mieszkańca (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2017 r. sygn. akt II OSK 2920/16).

W niniejszej sprawie organy obu instancji, pomimo tego, że zbadały warunki lokalowe w jakich zamieszkuje skarżąca nie dokonały wyraźnej oceny, czy zajmowany przez nią lokal jest lokalem odrębnym od tego zajmowanego przez jej matkę i siostrę, czy też nie. Skupiły się natomiast na kreowaniu i egzekwowaniu obowiązku skarżącej podjęcia w terminie do 30 listopada 2022 r. działań formalnych zmierzających do administracyjnego wyodrębnienia adresu, chociaż na gruncie ustawy o dodatku węglowym nie został on określony.

Jeszcze raz należy podkreślić, że ustawodawca nie wprowadził forsowanego przez organy wymogu, aby okoliczność braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania miała być ustalona na skutek podjęcia przez stronę formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też potwierdzenia innym, konkretnym dowodem. Wskazać należy, że organy dysponują wiedzą (na podstawie posiadanych dokumentów i rejestrów) o rodzinie skarżącej (od jak dawna mieszka/gospodaruje pod wskazanym adresem, kto jest właścicielem domu i płatnikiem podatku od nieruchomości) oraz czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Numer porządkowy budynku co do zasady nadawany jest z urzędu i należy do zadań własnych gminy, wyjątkiem od tej zasady jest złożenie wniosku o nadanie numeru porządkowego przez zainteresowanych. Fakt, że ustalanie numerów porządkowych oraz zakładanie i prowadzenie ewidencji miejscowości, ulic i adresów należy do zadań gminy sprawia, że organy z urzędu posiadają wiedzę czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Należy też pamiętać, że nie jest możliwe nadanie odrębnego adresu lokalowi, który nie stanowi odrębnej nieruchomości, tj. nie został wyodrębniony w rozumieniu ustawy o własności lokali, a z kolei zgodnie z art. 7 tej ustawy odrębną własność lokalu można ustanowić w drodze umowy lub jednostronnej czynności prawnej właściciela nieruchomości (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 grudnia 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 1322/23, z 6 grudnia 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 1170/23).

Zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie dodatku węglowego winny odkodować przesłankę "zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach" nie w kontekście odrębnej własności lokalu mieszkalnego lecz odrębności lokalu w sensie funkcjonalnym. Zatem możliwość funkcjonowania takiego odrębnego lokalu w kontekście art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym nie może być uzależniona od spełnienia warunku samodzielności lokalu mieszkalnego w kontekście ustawy o własności lokalu.

Ponownie rozpoznając sprawę organy wezmą pod uwagę, że przesłanka zawarta w art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym jest spełniona w razie oświadczenia, że nie było możliwe w terminie do 30 listopada 2022 r. ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod jednym adresem w odrębnych lokalach, a o zasadności wniosku o wypłatę dodatku węglowego dla odrębnego gospodarstwa domowego rozstrzyga nie tylko to, czy wniosek złożono dla tego samego adresu miejsca zamieszkania, ale także i to czy pod tym samym adresem odrębne gospodarstwo domowe zajmuje odrębny lokal i wykorzystuje oddzielne lub współdzielone źródła ogrzewania.

W związku z powyższym uznać należy, że organy administracyjne obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 2 ust. 3c – 3e ustawy o dodatku węglowym, a w konsekwencji doszło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo materialne oraz przepisy postępowania, Sąd działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o ich uchyleniu – jak w sentencji.