Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 637/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par 1,2,4, art. 108 par 1.
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 108 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Dnia 18 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Asesor WSA Grzegorz Potiopa, , po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z 5 sierpnia 2021 r. S. W. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] lipca 2021 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej podatnika jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z 27.07.2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o solidarnej z A. Sp. z o. o. odpowiedzialności podatkowej S. W., jako członka zarządu tej Spółki, za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do czerwca 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. decyzją z [...] grudnia 2020 r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatnika z A. Sp. z o.o. jako członka zarządu tej spółki za jej zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do czerwca 2015 r. w łącznej kwocie należności głównej 584.003,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 256.736,00 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 40.817,40 zł.

W wyniku rozpoznania odwołania strony skarżącej, po zapoznaniu się z materiałem dowodowym oraz w wyniku analizy istotnych dla podejmowanego rozstrzygnięcia aspektów stanu faktycznego decyzją z [...] lipca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej o orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności z A. Sp. z o.o. S. W., jako członka zarządu tej spółki, za koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 40.817,40 zł i w tym zakresie, na podstawie art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W pozostałym mając na względzie art. 107 § 1 i § 2 pkt 2, art. 108 § 1, § 2 pkt 2 lit. a i art. 116 § 1, § 2 i § 4 ww. ustawy oraz art. 22 ustawy z dnia 22 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1649), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności odwołał się do treści art. 116 § 1, 2 i 4 O.p., a także art. 108 § 1 tej ustawy. W ocenie organu zgromadzony w sprawie w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że za I i II kw. 2015 r. Spółka złożyła deklaracje VAT-7K, w których wykazała odpowiednio kwotę do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości 11.035,00 zł i kwotę do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości 14.856 zł. Natomiast we wrześniu 2015 r. wobec Spółki wszczęta została kontrola podatkowa w zakresie zwrotu bezpośredniego w podatku VAT za I kw. 2015 r. oraz w zakresie podatku VAT za II kw. 2015 r., która zakończyła się w czerwcu 2018 r. Decyzją z [...].07.2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. określił A. Sp. z o. o. w podatku od towarów i usług nadwyżkę podatku naliczonego do zwrotu na rachunek bankowy za I kw. 2015 r. w kwocie 0 zł oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za II kw. 2015 r. w kwocie 0 zł oraz orzekł o obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 108 ust. 1 ustawy o VAT w łącznej wysokości 584.003 zł.

Postanowieniem z [...].10.2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku A. Sp. z o. o. na podstawie m. in. tytułów wykonawczych o numerach od [...] do nr [...], stwierdzając, że dalsze jego prowadzenie nie rokuje osiągnięcia podstawowego celu egzekucji, tj. przymusowego doprowadzenia do realizacji przez zobowiązaną Spółkę jej obowiązków o charakterze pieniężnym. Ponadto Sąd oddalając w sierpniu 2019 r. wniosek o otwarcie postępowania układowego wobec A. Sp. z o.o. wskazał, że Spółka nie posiada majątku na pokrycie kosztów postępowania i jest podmiotem zadłużonym. Organ podkreślił, że ustalenia dotyczące bezskuteczności egzekucji nie były przez stronę kwestionowane na żadnym etapie postępowania. Wskazano, że naliczone koszty egzekucyjne w wysokości 40.817,40 zł zostały naliczone na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 19.02.2021 r., tj. za czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Jednak zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że na zajętych rachunkach bankowych A. Sp. z o. o. (w A. Bank S.A., B. Bank Polska SA. i C. Bank S.A.) brak było środków pieniężnych. Informacja ta została również potwierdzona w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. z 20.05.2021 r. Organ zajął stanowisko, że z uwagi na brak ww. środków na kontach bankowych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułów wykonawczych nie powstały koszty egzekucyjne za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, a zatem koszty te powinny wynosić 0 zł. Organ odwoławczy uznał zatem, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż w niniejszej sprawie wygenerowane zostały koszty egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec A. Sp. z o.o. i możliwe jest orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej za te koszty. W związku z powyższym, na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 a O.p. organ II uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. w Ł. w tym zakresie i umorzył postępowanie.

Odnosząc się do zagadnienia powstania zaległości w podatku od towarów i usług w czasie pełnienia przez podatnika funkcji prezesa zarządu A. Sp. z o.o. organ wyjaśnił, że Spółka ta została zawiązana przez S. W. mocą aktu notarialnego z [...].09.2014 r. repertorium A nr [...]. Kapitał zakładowy wyniósł 5.000,00 zł i dzielił się na 50 udziałów po 100,00 zł każdy - wszystkie udziały zostały objęte przez podatnika. Zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy aktem założycielskim Spółki jej zarząd składa się z jednego lub większej liczby członków (§ 18 pkt 1), w Spółce powołano pierwszy zarząd w osobie S. W., jako prezesa zarządu (§18 pkt 3). W przypadku powołania zarządu wieloosobowego do składania oświadczeń w imieniu Spółki upoważniony jest każdy z członków zarządu samodzielnie (§19 pkt 1). Na podstawie § 21 ustalono również, że rokiem obrotowym jest rok kalendarzowy, a pierwszy rok obrotowy kończy się 31.12.2015 r.

W dniu 11.02.2019 r. S. W. zawarł z O. H. umowę sprzedaży wszystkich udziałów w A. Sp. z o. o. za kwotę 5.000,00 zł. Uchwałą nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników A. Sp. z o. o. odwołano S. W. z zarządu Spółki i sprawowanej przez niego funkcji prezesa zarządu, a uchwałą nr 2 powołano do zarządu O. H., powierzając mu funkcję prezesa zarządu. Obie uchwały podjęte zostały 11.02.2019 r. i z tym dniem weszły w życie.

W ocenie organu z powyższego jednoznacznie wynika, że podatnik pełnił funkcję prezesa zarządu A. Sp. z o. o. w okresie od 30.09.2014 r. do 11.02.2019 r., a okoliczność ta nie została przez stronę zakwestionowana w toku postępowania. Powyższą okoliczność potwierdza również zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci podpisanych przez podatnika sprawozdań finansowych spółki za lata 2015 -2017 i oświadczenie o posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych i braku karalności. W 2018 r. Strona występowała w imieniu Spółki z wnioskami do Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł., XIV Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych, składała również wyjaśnienia w toku kontroli podatkowej i postępowania podatkowego.

Organ podkreślił, że z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. w Ł. z [...].07.2019 r. orzekającej wobec spółki o obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług o którym mowa w art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r. w łącznej wysokości 584.003 zł wynika, iż w rozliczeniach podatkowych Spółki występowały nieprawidłowości, polegające zarówno na wystawianiu tzw. pustych faktur, jak i przyjmowaniu tego rodzaju dokumentów od innych podmiotów. W jej uzasadnieniu wskazano w szczególności, że A. Sp. z o. o. i podmioty będące jej kontrahentami brały udział w łańcuchu fikcyjnych nabyć i dostaw. Podmioty te umyślnie wprowadzały do obrotu prawnego faktury VAT, które nie dokumentowały rzeczywistego obrotu, a ich zachowania miały cechy transakcji pozornych, niemających miejsca w rzeczywistości. Kontrolowane w ramach postępowania podmioty nie posiadały majątku, magazynów, pracowników, środków transportu, nie nabywały usług transportowych, nie ponosiły kosztów związanych z rzeczywistym zarządzaniem, funkcjonowaniem i administrowaniem podmiotem gospodarczym. Przesłuchiwane w toku postępowania osoby nie potrafiły wskazać środka transportu, ani miejsca przechowywania towarów, nie znały źródeł ich pochodzenia, ani ostatecznego nabywcy. Przesłuchany w charakterze strony 22.02.2018 r. S. W.oświadczył, że współpracę z kontrahentami nawiązał na spotkaniach biznesowych i szkoleniach (odbywających się głównie w restauracjach i hotelach), nie był w ich siedzibach, nie był w stanie podać nazwisk osób, z którymi się spotykał, nie sprawdzał wiarygodności kontrahentów, a wiele spraw załatwianych było telefonicznie.

Podsumowując organ stwierdził, że wszystkie ww. terminy płatności (przypadające od 25.03.2015 r. do 27.07.2015 r.) upływały w czasie pełnienia przez podatnika obowiązków prezesa zarządu Spółki (od 30.09.2014 r. do 11.02.2019 r.), a zatem spełniona została ww. przesłanka z art. 116 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa.

Odnosząc się natomiast do kwestii niezłożenia przez stronę w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości i niewykazania, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy podatnika organ odwołując się do treści art. 10 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (wg stanu prawnego obowiązującego w okresie sprawowania funkcji członka zarządu w spółce przez podatnika) stwierdził, że w świetle stanowiska doktryny, jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań pieniężnych, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia go upadłym. Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy też tylko niektórych z nich. Przepis art. 11 ust. 1 ww. ustawy, określający, kiedy istnieje niewypłacalność będąca podstawą ogłoszenia upadłości stanowi, iż następuje to wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje swoich zobowiązań pieniężnych, które są wymagalne. Z kolei z gramatycznej wykładni art. 11 ww. ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze wynika, że do stwierdzenia niewypłacalności dłużnika wystarczające jest już wystąpienie jednej z dwóch enumeratywnie wskazanych w tym przepisie przesłanek (zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań lub przekroczenie przez zobowiązania wartości majątku).

Organ podkreślił, że członek zarządu spółki ma obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) w takim czasie, by nie zniweczyć celu tego postępowania, jakim jest równomierne zaspokojenie wierzycieli spółki. Członek zarządu powinien więc z należytą starannością zadbać o ochronę interesów wszystkich wierzycieli zagrożonych stanem niewypłacalności spółki. W związku z tym, przy ocenie, czy w okolicznościach danej sprawy brak było winy członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego nie można ograniczyć się do ustalenia obiektywnego momentu zaistnienia przesłanek do ogłoszenia upadłości. Dwutygodniowy termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości liczy się od dnia, w którym wystąpiła podstawa ogłoszenia upadłości, tj. dłużnik stał się niewypłacalny. Dniem tym jest dzień, w którym nastąpiło zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 ww. ustawy) albo w którym zobowiązania przekroczyły wartość majątku dłużnika (będącego osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej - art. 11 ust. 2 ww. ustawy). Odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki ogłoszenia upadłości. Z kolei członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie wypełnił lub tez ponosi winę za jego niedopełnienie w terminie.

W ocenie Dyrektora w niniejszej sprawie szczególnego znaczenia nabierają okoliczności, które miały wpływ na wydanie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. z 30.07.2019 r. określającej Spółce obowiązek zapłaty podatku, o którym mowa w art. 108 ust. 1 ustawy o VAT za miesiące od lutego do czerwca 2015 r. Organ podkreślił, że podatnik był odpowiedzialny za całokształt działalności Spółki, w tym aspekty finansowe jej funkcjonowania oraz prawidłowość rozliczeń podatkowych. Przyjęto zatem, że posiadał wiedzę na temat finansów Spółki, jej kondycji ekonomicznej, kontrahentów, funkcjonowania w sferze obrotu gospodarczego. Orzecznictwo sądów administracyjnych jednoznacznie wskazuje na charakter prawny funkcji członka zarządu. Sprawowanie tej funkcji to nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, lecz również zwiększony zakres odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki. Organ wskazał, że od momentu powołania do zarządu spółki A., co nastąpiło 30.09.2014 r. S. W. był odpowiedzialny za całokształt działalności Spółki w tym aspekty finansowe jej funkcjonowania oraz prawidłowość rozliczeń podatkowych. Posiadał 100 % udziałów spółki i sprawował funkcję prezesa zarządu, będąc jednocześnie jedynym członkiem zarządu, a więc dysponował pełną wiedzą na temat finansów spółki, jej kondycji ekonomicznej, kontrahentów oraz funkcjonowania w sferze obrotu gospodarczego. W powyższym kontekście Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. za zasadne uznał stanowisko organu I instancji, iż w sprawie spełniona została przesłanka z art. 11 ust. 1 z ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, gdyż spółka stała się niewypłacalna z powodu swoich wymagalnych zobowiązań. Organ ustalił, że najstarsze obciążające spółkę zaległości dotyczą zobowiązań w podatku, o którym mowa w art. 108 ust. 1 ustawy o VAT za luty 2015 r., którego termin płatności przypadał na 25.03.2015 r. za marzec 2015 r., którego termin płatności przypadał na 27.04.2015 r. Biorąc powyższe pod uwagę zdaniem organu już 28.04.2015 r. zaistniała sytuacja, w której A. Sp. z o.o. obciążały dwie kolejne nieuregulowane należności w podatku od towarów i usług. Następnie dołączyło do nich zobowiązanie za marzec 2015 r. Organ ocenił, że obowiązek zapłaty podatku wykazanego na fakturach powstał zatem nie w związku z wydaniem decyzji w 2019 r., a w rezultacie wystawiania takich dokumentów i wprowadzenia ich do obrotu gospodarczego, co miało miejsce w 2015 r. Zaś prezes zarządu ww. Spółki S. W. miał pełną wiedzę o wystawianych fakturach oraz kwotach podatku w nich wykazanych, w kontekście ich fikcyjnego charakteru o kwotach podatku do zapłaty.

Zatem terminem właściwym do złożenia przez S. W. wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki był termin 14 dni od momentu powzięcia informacji o zaistnieniu podstaw do zgłoszenia tego wniosku. W świetle powyższych ustaleń, podatnik winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości A. Sp. z o. o. w maju 2015 r.

Organ wyjaśnił, że przy ocenie zobowiązań ciążących na spółce w 2015 r. uwzględnić należy również kwoty wynikające z decyzji z [...].07.2019 r. wydanej wobec Spółki. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że suma wartości zobowiązań i rezerw na zobowiązania (428.207,13 zł) oraz kwot wynikających z ww. decyzji (584.003,00 zł) przekroczyła wartość majątku Spółki (475.289,43 zł), co oznacza, iż nastąpiła jej niewypłacalność w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Niewypłacalność Spółki w rozumieniu tzw. przesłanki bilansowej nastąpiła z 31.12.2015 r. Do wykazania czasu właściwego do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości niezbędnym jest wskazanie daty, w której zarząd mógł się zapoznać z powyższymi danymi finansowymi, obligującymi do podjęcia takiego działania. Sprawozdanie finansowe za 2015 r. zostało sporządzone 31.03.2016 r. i z tą datą podpisane przez prezesa zarządu A. Sp. z o. o. – S. W.. Zatem o okolicznościach obligujących do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) zaistniałych z końcem roku obrotowego 2015 z uwagi na ww. przesłankę bilansową, podatnik powziął wiedzę najpóźniej 31.03.2016 r., tj. z chwilą sporządzenia ww. sprawozdania finansowego, w tym w szczególności bilansu za rok obrotowy 2015. Ponadto w dokumencie podpisanym przez podatnika 30.04.2016 r. (sprawozdanie zarządu za 2015 r.) w opisie dotyczącym przewidywanego rozwoju Spółki znalazł się zapis, iż S. W. przeprowadził analizę finansową firmy za zakończony 2015 r. Organ ocenił, że z uwagi na fakt, iż przesłanka bilansowa wystąpiła później, niż okoliczności wynikające z treści art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawce przyjęto, że wniosek o ogłoszenie upadłości winien zostać złożony w maju 2015 r.

Za zasadne uznał organ odwoławczy stanowisko organu I instancji, że działania podatnika związane ze złożeniem do Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. XIV Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych wniosków dotyczących Spółki podjęte w drugiej połowie 2018 r. były spóźnione. Wniosek z 05.09.2018 r. o ogłoszenie upadłości Spółki został zwrócony zgodnie z zarządzeniem z 24.10.2018 r., sygn. akt [...], kolejny wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki Sąd odrzucił postanowieniem z 20.11.2018 r., sygn. akt [...] z uwagi zawisłość sprawy, tzn. z uwagi na toczące się już postępowanie wywołane takim samym wnioskiem dłużnika złożonym wcześniej. Postanowieniem z [...].06.2019 r., sygn. akt [...] Sąd oddalił wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjno/układowego. W postanowieniu Sąd ustanowił tymczasowego nadzorcę sądowego, któremu zlecił m.in. przygotowanie szczegółowego sprawozdania o stanie przedsiębiorstwa dłużnika. W uzasadnieniu postanowienia oddalającego wniosek o otwarcie postępowania układowego wobec A. Sp. z o.o. Sąd uznał, że dłużnik jest niewypłacalny, lecz w sprawie nie uprawdopodobniono, że wnioskodawca będzie miał zdolność do bieżącego zaspokajania kosztów postępowania oraz zobowiązań powstałych po jego otwarciu (przede wszystkim kosztów obwieszczeń w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, wynagrodzenia nadzorcy sądowego). Zwrócono uwagę, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, która generowałaby przychody, nie ma kontaktu z jej jedynym udziałowcem członkiem zarządu, a oświadczenia wnioskodawcy o zdolności do pokrywania ww. kosztów są gołosłowne i niewiarygodne. Podsumowując organ wskazał, że żaden ze złożonych wniosków nie okazał się skuteczny. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ uznał, że S. W. nie wykazał, że brak jest jego zawinienia wobec wskazanych wyżej okoliczności sprawy. Organ nie uznał za zasadne wyjaśnień strony zawartych w piśmie z 11.08.2020 r., w którym podatnik argumentował, że dochował należytej staranności, pełniąc obowiązki prezesa zarządu A. Sp. z o. o. i złożone przez niego wnioski w 2018 r. były wniesione w odpowiednim czasie. Organ ocenił, że podatnik błędnie uznał, że dopiero w 2018 r. Spółka odnotowała problemy z regulowaniem wymagalnych zobowiązań (ale nie była wówczas niewypłacalna) i nastąpiło to w związku z kontrolą Urzędu Skarbowego oraz czynnościami zabezpieczającymi w postaci zajęcia m. in. rachunków bankowych. W ocenie Dyrektora tym zakresie w zaskarżonej decyzji organ I instancji zasadnie wskazał, że postępowanie kontrolne wobec Spółki zostało wszczęte znacznie wcześniej, bo we wrześniu 2015 r., a ponadto zajęcia zabezpieczające (które następnie przekształciły się w egzekucyjne) nie mogły wpłynąć negatywnie na regulowanie zobowiązań przez Spółkę, gdyż na zajętych rachunkach bankowych brak było środków finansowych, a w toku postępowania nie ustalono, składników majątku, do których można byłoby skierować skuteczną egzekucję.

Odnosząc się natomiast do przesłanki niewskazania przez podatnika mienia, z którego egzekucja umożliwiałaby zaspokojenie zaległości podatkowych A. Sp. z o.o. w znacznej części, zgodnie z treścią art. 116 § 1 pkt 2 O.p. organ wskazał, że w toku postępowania ujawniono, iż Spółka nie posiada majątku, z którego egzekucja umożliwiałaby zaspokojenie jej zobowiązań podatkowych. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zakończonego postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. z [...].10.2019 r. nie ujawniono żadnych składników majątku Spółki, w tym majątku nieruchomego, środków finansowych, praw majątkowych, wierzytelności, itp. Nie stwierdzono również znamion prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej, umowa najmu zajmowanego przez nią lokalu została rozwiązana. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu bezskuteczności egzekucji. Ponadto pismem z 27.07.2020 r. podatnik został wezwany do przedstawienia dokumentów/wyjaśnień w zakresie mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części. Jednak strona w piśmie z 11.08.2020 r. nie przedstawiła żadnych dowodów, czy informacji w tym zakresie. Informacje tego rodzaju nie zostały również ujawnione na późniejszym etapie postępowania, w odwołaniu czy też w toku postępowania przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Ł.. Także zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza okoliczności istnienia stosownego majątku. Organ przypomniał ponadto, że Sąd oddalając w sierpniu 2019 r. wniosek o otwarcie postępowania układowego wobec A. Sp. z o. o. wyraźnie wskazał, że podmiot nie posiada majątku na pokrycie kosztów postępowania i jest podmiotem zadłużonym.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w sprawie przeanalizowane zostały wszystkie przesłanki określone w art. 116 O.p., tj.: pełnienie przez S. W. funkcji prezesa zarządu, w okresie powstania zaległości podatkowych, do których odnosi się zaskarżona decyzja z [...].12.2020 r., bezskuteczność egzekucji względem Spółki, niezłożenie przez S. W. wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) Spółki we właściwym czasie, brak możliwości stwierdzenia, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez winy podatnika, brak mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie jej zaległości podatkowych, wyszczególnionych w zaskarżonej decyzji, w znacznej części.

Podsumowując organ odwoławczy uznał, że zasadnie organ pierwszej instancji orzekł o solidarnej odpowiedzialności z A. Sp. z o.o. S. W. za zaległości podatkowe spółki wraz z odsetkami za zwłokę.

W skardze do sądu administracyjnego S. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zobowiązania podatkowego należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę oraz zwrot kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. art. 122, 124 i 187 § 1 tej ustawy poprzez wydanie decyzji o odpowiedzialności podatkowej S. W. za zaległości podatkowe A. Sp. z o. o. pomimo niezbadania wszystkich przesłanek wyłączających odpowiedzialność strony, tj. niedokonanie oceny co do winy lub jej braku w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki w terminie wskazanym przez organ jako właściwy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępne wyjaśnić należy, iż sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W okolicznościach niniejszej sprawy należy potwierdzić wypełnienie się powyższych warunków, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta będącego siedzibą tutejszego Sądu.

Poza sporem między stronami pozostaje okoliczność, że skoro obowiązek zapłaty podatku wykazanego w fakturze wynika z art. 108 ust. 1 u.p.t.u., to do płatności tego podatku zastosowanie mają terminy określone w art. 103 ust. 1 u.p.t.u. Z przepisu tego nie wynika, by dotyczył on tylko podatku ujętego w deklaracji podatkowej przez podatnika. Mowa w nim jest ogólnie o podatku od towarów i usług. Pogląd powyższy został wyrażony w wyroku NSA z dnia 20 grudnia 2012r. sygn. akt I FSK 172/12 i nadal pozostaje aktualny i akceptowany przez sąd I instancji.

Skoro zatem, co równie bezsporne, zobowiązania w podatku VAT powstają z mocy prawa, to rację mają organy podatkowe stwierdzając, że zobowiązanie dłużnika pierwotnego, to jest spółki A. za luty i marzec 2015r. z tytułu faktur wystawionych w trybie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT powstały i stały się wymagalne z upływem terminu płatności tych zobowiązań w rozumieniu art. 103 ust. 1 ustawy o VAT.

Skoro zaś nie były one uregulowane w terminie do 27 kwietnia 2015 r., to znaczy, że ziściła się przesłanka niewypłacalności spółki A. wymieniona w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jednolity Dz. U. z 2015r., poz. 233 ze zmianami). Jednocześnie z upływem wymienionego dnia rozpoczął swój bieg 14 dniowy termin do zgłoszenia wniosku o upadłość – art. 21 cytowanej ustawy z dnia 28 lutego 2003r.

W tej sytuacji trafnie wywiodły organy, że termin do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki A. upłynął w maju 2015r. Niesporna jest w sprawie okoliczność, że skarżący nie złożył takiego wniosku w przepisanym terminie.

Bez prawnego znaczenia pozostaje podnoszona okoliczność, że o wysokości przedmiotowych zobowiązań za luty i marzec 2015r. wynikających z zastosowania art. 108 ust. 1 ustawy o VAT skarżący dowiedział się po doręczeniu decyzji określającej zobowiązania z tego tytułu wydanej 30 lipca 2019r. Jak wskazano wyżej zobowiązania w podatku VAT powstają z mocy prawa, w dacie wskazanej przepisami prawa, zaś decyzje wymiarowe jedynie potwierdzają ich wysokość.

Zatem nieskuteczna jest obrona skarżącego sprowadzająca się do twierdzenia, że do wydania decyzji nie wiedział o istnieniu i wysokości zadłużenia z przedmiotowego tytułu. Brak wiedzy nie chroni skarżącego przed odpowiedzialnością prawnopodatkową. W szczególności podkreślić należy, że wina w ujęciu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., to zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, jak i wina nieumyślna w postaci niedbalstwa, które zakłada brak świadomości, ale opiera się na powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, a rozważając kryterium winy, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy – vide wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2021r. sygn. akt III FSK 926/21.

W ocenie sądu I instancji ów obiektywny miernik staranności wskazuje, że uczestnicząc w wystawianiu faktur objętych hipotezą art. 108 ust. 1 ustawy o VAT skarżący winien był przewidywać, iż skutkiem tego procederu będzie obciążenie spółki lub jego samego (z racji pełnionej funkcji) obowiązkiem zapłaty podatku wynikającego z ich wystawienia, a w konsekwencji doprowadzenie podmiotu gospodarczego do stanu upadłości.

W tych warunkach nie można zasadnie podnosić braku winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie. Zdaniem sądu I instancji wywody organu odwoławczego zawarte w uzasadnieni u zaskarżonej decyzji nie budzą wątpliwości i są wystarczające, aby uznać, że spełniają warunki art. 210 § 4 O.p.

Nie jest również uzasadnione stanowisko strony skarżącej, że to organ winien wyjaśnić czy niezłożenie wniosku o upadłość spółki nastąpiło bez winy skarżącego. W orzecznictwie sądów administracyjnych za jednolity i utrwalony uznać należy pogląd najpełniej wyrażony w wyroku NSA z dnia 21 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1099/20, zgodnie z którym choć co do zasady ciężar dowodzenia faktów i okoliczności istotnych dla załatwienia sprawy spoczywa na organach podatkowych (art. 122 O.p. i art. 187 § 1 O.p.), to w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością to na członku zarządu spoczywa obowiązek wskazania dowodów na istnienie okoliczności zwalniających go z tej odpowiedzialności, w tym także wykazania, że nie istniały podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub że nie ponosi on winy za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p.).

Sąd I instancji w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w pełni podziela powyższe stanowisko orzecznicze i przyjmuje jej za własne.

Jednocześnie należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie organy nie poprzestały na oczekiwaniu dowodów od skarżącego, lecz przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, w ramach którego ustaliły, że pierwsze (nieskuteczne) wnioski o ogłoszenie upadłości spółka A. złożyła we wrześniu i październiku 2018r. a więc ponad trzy lata po upływie terminu z ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze.

Zresztą, co podkreślono w zaskarżonej decyzji, żaden z wniosków o ogłoszenie upadłości nie został uwzględniony przez Sąd.

Warto przy tym zauważyć, że strona skarżąca nie zakwestionowała ustalonej przez organy daty powstania tak zwanej niewypłacalności bilansowej spółki A. oznaczonej na dzień 31 grudnia 2015 r.

Należy przy tym podnieść, że brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń organ ów podatkowych w zakresie bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec spółki oraz funkcji pełnionej w tej spółce przez skarżącego w datach powstania przenoszonych zobowiązań. Nie można też skutecznie podważać ustaleń organów co do braku majątku spółki A., z którego można zaspokoić choćby częściowo przedmiotowe zaległości.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ppsa należało orzec jak w sentencji.

AKE.