Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 525/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 68 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 900
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Asesor WSA Agnieszka Kosowska Protokolant Asystent sędziego Arleta Bednarczyk-Chagowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Lubelskiego Kuratora Oświaty w Lublinie z dnia 19 lipca 2023 r. nr 214/2023 w przedmiocie skreślenia z listy uczniów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 19 lipca 2023 r. (nr 214/2023) L. Kurator Oświaty utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego im. S. S. w L. z dnia 14 kwietnia 2023 r. (nr 2/2022/2023) w przedmiocie skreślenia M. D. z listy uczniów tego Liceum.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 20 marca 2023 r. Rada Pedagogiczna [...] Liceum Ogólnokształcącego im. S. S. w L., podjęła uchwałę nr 2/XII/2022/2023 o skreśleniu M. D. z listy uczniów liceum. Wykonanie podjętej uchwały powierzono dyrektorowi szkoły. Zamiar skreślenia skarżącego z listy uczniów liceum został pozytywnie zaopiniowany przez Samorząd Uczniowski [...] Liceum Ogólnokształcącego im. S. S. w L. w dniu 9 marca 2023 r.

Uchwałą Rady Pedagogicznej [...] Liceum Ogólnokształcącego w L. nr 2/X/2022/2023 z dnia 13 marca 2023 r. wszczęto procedurę skreślenia z listy ucznia klasy 1A – M. D. z listy uczniów. Pismem z dnia 14 marca 2023 r. Dyrektor poinformował o wszczęciu postępowania. Jednocześnie skarżący został poinformowany o przysługującym prawie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, z którego to uprawnienia skorzystał.

Następnie dyrektor Liceum Ogólnokształcącego im. S. S. w L. decyzją z dnia 14 kwietnia 2023 r. orzekł o skreśleniu ucznia – M. D. z listy uczniów Liceum Ogólnokształcącego im. S. S. w L.. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji dyrektora szkoły o skreśleniu z listy uczniów skarżącego wskazano, że "uczeń w trakcie nauki w liceum wielokrotnie wykraczał poza ustalone normy współżycia społeczności szkolnej oraz wewnętrzny porządek, lekceważył ciążące na nim jako uczniu obowiązki. Ponadto "W dniu 8 marca 2023 r. dopuścił się na terenie [...] Liceum Ogólnokształcącego im. S. S. w L. czynu chuligańskiego. Uczeń klasy 1A - M. D. wraz z kolegą A. W. - uczniem tejże klasy, który wniósł do szkoły scyzoryk (wykorzystany przez uczniów podczas incydentu), zachowując się agresywnie, zastraszał w toalecie szkolnej M. M. - również ucznia klasy 1 A".

Postanowieniem z dnia 4 maja 2023 r. L. Kurator Oświaty wstrzymał natychmiastowe wykonanie przedmiotowej decyzji.

Zaskarżoną decyzją z dnia 19 lipca 2023 r. L. Kurator Oświaty utrzymał w mocy skontrolowaną decyzję organu I instancji. Uzasadniając stanowisko organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja o skreśleniu skarżącego z listy uczniów Liceum Ogólnokształcącego im. S. S. w L. została wydana na podstawie art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 900) oraz § 39 statutu Liceum. Organ odwoławczy uznał, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana w prawidłowym trybie, na podstawie uchwały rady pedagogicznej i po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego. Z akt sprawy wynika, że M. D. został skreślony z listy uczniów szkoły, po podjęciu przez Radę Pedagogiczną [...] Liceum Ogólnokształcącego w L. uchwały o skreśleniu ucznia klasy 1A M. D. z listy uczniów i po zasięgnięciu opinii Samorządu Uczniowskiego.

W ocenie organu II instancji uzupełnienia wymagało postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji. W związku z tym, postanowieniem z dnia 15 maja 2023 r. L. Kurator Oświaty zlecił organowi I instancji uzupełnienie materiału dowodowego i przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego.

Organ odwoławczy, dokonując powtórnie pogłębionej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, ustalił, że istniały przesłanki do skreślenia skarżącego z listy uczniów liceum. W ocenie L. Kuratora Oświaty organ I instancji przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe zlecone przez organ II instancji i aktualna ocena przeprowadzonych dowodów potwierdza zasadność zarzutów stawianych skarżącemu. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że skarżący dopuścił się zarzuconego mu "...czynu chuligańskiego (...) wraz z kolegą A. W. (...) zachowując się agresywnie zastraszał w toalecie szkolnej innego kolegę z klasy 1A M. M.". W ocenie organu odwoławczego postawa skarżącego wskazywała, że dał przyzwolenie na niedopuszczalne zachowanie - wyjęcie scyzoryka przez A. W., skoro nie oponował, nie powstrzymywał kolegi A. W. przed takim zachowaniem wobec M. M..

Organ II instancji podkreślił, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że M. M. czuł się zastraszony przez kolegów i mógł się bać o swoje bezpieczeństwo. Zachowanie takie stanowi agresję i należy określić go mianem zastraszania. Nawet gdyby przyjąć za prawdę, że A. W. trzymał w ręku nóż, a M. D. stal jedynie obok, to i tak taką bierną postawą wyrażał akceptację dla zastraszania innego kolegi z klasy. Skarżący przytakiwał słowom wypowiadanym przez A. W.. Ponadto późniejsza postawa skarżącego (po wyjściu z toalety), w szczególności użycie słów do świadka zdarzenia M. M. "Czy chcesz nas upupić? My też mamy haki na Ciebie", dopytywanie na Messengerze innego świadka zdarzenia A. K. o co go pytali i co powiedział w sekretariacie, świadczy o tym, że skarżący obawiał się konsekwencji swojego zachowania.

W ocenie organu odwoławczego wymierzona kara - skreślenie z listy uczniów - nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Rolą każdej szkoły jest obok realizacji zadań dydaktycznych, prowadzenie działalności wychowawczej, skierowanej do powierzonych jej opiece uczniów. Należało również wyważyć interes ogółu uczniów szkoły, a z drugiej strony interes ucznia, którego skreślono z listy uczniów liceum. W ocenie organu odwoławczego uczeń, który swoją postawą narusza ogólnie przyjęte normy określone w statucie szkoły, powinien liczyć się z możliwością ponoszenia konsekwencji swoich zachowań.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący M. D. zaskarżył decyzję L. Kuratora Oświaty w całości.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie:

I. przepisów procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie przez organ drugiej instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy rozstrzygnięcie takie było nieuzasadnione w przedmiotowej sprawie z uwagi na zaistniałe okoliczności i zaszła konieczność co najmniej uzupełnienia materiału sprawy;

2) art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez ujawnienie w postępowaniu jednostronnego podejścia do sprawy i prowadzenia postępowania pod z góry podjęte rozwiązanie o skreśleniu M.. D. z listy uczniów w sytuacji gdy organy administracji publicznej powinny działać na podstawie przepisów prawa, być bezstronne, stać na straży praworządności, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;

3) art. 67 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 72 k.p.a. poprzez oparcie materia tu dowodowego w sprawie jedynie na podstawie notatek służbowych nauczycieli oraz pism wytworzonych w toku postępowania drugoinstancyjnego w sytuacji gdy przepisy wymagają sporządzenia z niektórych czynności, w tym zeznań świadków, wyjaśnień strony oraz oględzin, protokołów, których to wykonania organ zaniechał;

4) art. 79 ust. 1 i 2 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na protokole z przesłuchania M.. M. oraz A.. K. podczas gdy czynność ta nie powinna być brana pod uwagę ze względu na przeprowadzenie przesłuchania z pogwałceniem wszelkich zasad postępowania administracyjnego, w tym w obecności osób nieuprawnionych;

5) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a poprzez nieobiektywne i wybiórcze traktowanie materiału dowodowego i akcentowanie dowodów dla strony niekorzystnych przy jednoczesnym braku uwzględnienia dowodów o takim samym pochodzeniu ale korzystnych dla M.. D. a to:

a) uznanie, ze M.. M. wykazuje obawę i zdarzenie odbito się na jego psychice na podstawie opinii psychologa i informacji od psychiatry spoza szkoły przy jednoczesnym wskazaniu, że opinia M.. D., .załączona do akt nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia,

b) wskazanie, ze screen przedłożony przez M.. D. zarówno wobec stanowiska M.. M. chcącego się pozbyć kolegów ze szkoty jak i wskazujący na nieprawidłowe zachowania M. jest zmanipulowany i nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, ale tym samym oparcie decyzji nam screenach złożonych przez A.. K.,

c) błędne niedopuszczenie do przeprowadzenia dowodu z zeznań strony, ale jednocześnie oparcie się na zeznaniach strony złożonych w formie pisemnej,

d) wzięciu pod uwagę pisma rodziców z 21 czerwca (strona nie podaje, że chodzi tu o pismo z 2023 r.) o ich zaniepokojeniu, ale pominięcie protokołu z zebrania rodziców zaraz po zdarzeniu, w którym to rodzice wskazali, ze nie mają obiekcji co do uczęszczania M. D. dalej do szkoły;

6) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, nie podjęcie kroków niezbędnych do dokładnego a wręcz jakiegokolwiek wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów w sprawie, polegające na:

a) błędnym uznaniu, że notatka służbowa jest wystarczająca do dokonania ustaleń w sprawie tym bardziej pochodząca od pracowników szkoły i nauczycieli szkoły w zakresie zachowania ucznia w sytuacji gdy do określonych czynności wymagane jest sporządzenie protokołu w świetle art. 67 kpa i nauczyciele ci powinni zostać przesłuchani,

b) oparciu decyzji na informacjach z notatek służbowych wytworzonych w toku postępowania II instancyjnego na jego potrzeby i nieistniejących uprzednio przy braku dokonania jakichkolwiek samodzielnych czynności przez organ administracyjny podczas gdy organ powinien dokładnie i wnikliwie zbadać sprawę, w tym zaistnienie statutowych przesłanek skreślenia z listy uczniów,

c) niedokonanie żadnej czynności dowodowej przez organ osobiście i oparcie się jedynie na czynnościach dyrektora szkoły w sytuacji gdy to organ powinien przeprowadzać dowody w sprawie w tym przesłuchiwać świadków,

d) dowolnym, błędnym i niedopuszczalnym pominięciu notatek urzędowych funkcjonariuszy Policji wskazujących na brak jakiegokolwiek zagrożenia dla M.. M. podczas gdy, notatki i rozpytanie uczestników po zdarzeniu powinno być najbardziej miarodajne dla ustalenia przebiegu zdarzenia,

e) nieustalenia jakiego zachowania dopuścił się sam M. D. indywidualnie i na czym miałoby polegać naruszenie przez niego statutu,

f) pominięcie pisma Komendanta Policji, który jasno i wyraźnie wskazał, że funkcjonariusze nie ujawnili żadnego zachowania ze strony uczniów noszących znamiona przestępstwa podczas gdy w zestawieniu z innymi dowodami potwierdza, że pomiędzy uczniami miało miejsce zdarzenie nie mające wpływu na żadnego z nich,

g) podniesienie, że uczeń dopuścił się czynu chuligańskiego, który to zdaniem organu został w pełni zdefiniowany w sytuacji gdy organ w ogóle nie ustalił jak zachował się sam M.. D. a kolejno nie dokonał prawidłowej oceny tego zachowania,

h) podniesieniu, że decyzja o skreśleniu jest wynikiem wielokrotnego upominania ucznia za nieprawidłowe zachowanie przy czym takowe dowody zostały wytworzone przez organ I instancji na etapie postępowania przed Kuratorem specjalnie na jego potrzeby,

i) niewskazanie jakie to dowody organ pod uwagę wziął a jakich nie podczas gdy organ winien wskazać na jakich dowodach oparł ustalenia i jakie dowody legły u podstaw wydania decyzji,

j) błędnym pominięciu dokumentów składanych przez stronę w sytuacji gdy dokumenty te winny stanowić część ustaleń faktycznych,

7) art. 8 k.p.a. polegające na podejmowaniu przez organ czynności bez należytego informowania strony postępowania o ich przeprowadzaniu, uniemożliwieniu stronie właściwego przygotowania się do przeprowadzanych czynności oraz pozbawieniu strony możliwości obrony swoich praw, pomimo, że wyżej opisane zachowanie nie prowadzi do pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej;

8) art. 75 § 1 w zw. z art. 78 w zw. z art. 10 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez stronę w przedmiocie przeprowadzenia dowodów z chociażby zeznań świadków oraz strony zgłoszonych w pismach z dnia 17 marca 2023 r, 13 kwietnia 2023 r.,13 czerwca 2023 r. czy też 12 lipca 2023 r. mimo iż mogły one przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i dotyczyły okoliczności mających kluczowe znaczenie a mianowicie ustalenia jakiego zachowania dopuścił się M. D. i czy jego zachowanie wyczerpuje statutowe przesłanki skreślenia z listy uczniów które to ujawniło się to w:

a) uniemożliwieniu złożenia zeznań i wypowiedzenia się strony tj. samego M. D. na okoliczność przebiegu zdarzenia, zachowania ucznia czy tez powodów rozmowy uczniów biorących udział w zdarzeniu

b) uniemożliwieniu złożenia zeznań i wypowiedzenia się strony a to rodziców ucznia na okoliczność relacjonowanego przez ucznia przebiegu zdarzenia, zachowania ucznia czy tez powodów rozmowy uczniów biorących udział w zdarzeniu,

c) uniemożliwieniu przesłuchania nauczycieli, którzy rzekomo mieli zastrzeżenia do zachowania ucznia mimo, że nie dawali temu wyrazu ani w dzienniku elektronicznym ani w trakcie spotkań z rodzicami przez cały rok szkolny,

d) uniemożliwieniu wykazania, że ani rodzice ani nauczyciele, w tym wychowawczyni na zebraniu końcoworocznym dnia 6 czerwca 2023 roku nie mieli żadnych zastrzeżeń do ucznia M.. D. (przy czym już to stanowisko uległo zmianie na potrzeby organu dnia 21 czerwca 2023 r.);

9) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne decyzji polegające na niepodniesieniu się do faktycznych okoliczności oraz niewskazaniu na jakich dowodach organ się oparł a na jakich nie i wydanie decyzji w oparciu o fikcyjne założenia, że jakieś zachowanie miało miejsce i powinno zostać ukarane skreśleniem z listy uczniów w sytuacji gdy nie jest to zgodne z zasadami postępowania administracyjnego;

II. prawa materialnego a to:

1) art. 68 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe poprzez utrzymanie w mocy decyzji o skreśleniu z listy uczniów M. D. bez ustalenia przesłanek warunkujących skreślenie i wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania w sytuacji gdy organ w rzeczywistości nie zgromadził materiału dowodowego w sprawie i nie dokonał jego oceny w żadnym zakresie, nie ustalił przebiegu zdarzenia z dnia 8 marca 2023 r. i nie ustalił konkretnego zachowania M.. D.;

2)

a) art. 68 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe w związku z § 39 ust. 1 pkt 5,12 i 13 Statutu Szkoły [...] LO im. S. S. w L. poprzez utrzymanie w mocy decyzji o skreśleniu z listy uczniów M. D. uznając, że zachowanie M. D. stoi w sprzeczności ze statutem szkoły (zachowania niekulturalne, obraźliwe, nieprzestrzeganie zasad kultury) w sytuacji kiedy to nie ma podstaw do uznania, że w jakikolwiek sposób M.. D. naruszył statut z uwagi na niedokonanie jakichkolwiek dowodów co miałoby skutkować jego skreśleniem z listy uczniów – w aktach nie ma ani jednego dowodu na przytoczone zachowania ucznia, a znajdujące się w aktach dowody zostały wytworzone w toku postępowania odwoławczego na jego potrzeby,

b) art. 68 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe w związku z § 36 ust. 1 pkt 2 i 6 Statutu Szkoły poprzez utrzymanie w mocy decyzji o skreśleniu z listy uczniów M. D. uznając, bez żadnych podstaw i bez dokonania żadnych ustaleń, że uczeń wyczerpał przesłanki statutowe skreślenia z listy uczniów, (a to dopuścił się czynu chuligańskiego w sytuacji gdy do takich zachowań ze strony ucznia nie doszło, a organ ustalił sprzecznie z materiałem dowodowym jak zdarzenie przebiegło - nie sposób pominąć, że zachowanie może zostać uznane za występek chuligański jedynie przez sąd powszechny, a nie organ administracyjny,

c) art. 68 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe poprzez wydanie przez samorząd uczniowski opinii przed wydaniem przez radę pedagogiczną uchwały o skreśleniu z listy uczniów, podczas gdy procedura winna być odwrotna to potwierdza manipulowanie przez organ działaniami samorządu uczniowskiego, jak również brak znajomości podstawowych przepisów procedury,

d) art. 68 ust. 2, art. 98 ust. 1 pkt 17 Prawa Oświatowego w związku z § 12 ust. 4 Statutu [...] Liceum Ogólnokształcącego im. S. S. w L. polegający na wszczęciu procedury skreślenia z listy uczniów względem M. D. mimo braku przepisu statutu szkoły wyraźnie określającego przypadki, w których określone zachowanie ucznia skutkować może karą najsurowszą, tj. skreśleniem z listy uczniów.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r. poz. 2492, z późn zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi nastąpić może również na drodze stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Należało też mieć na względzie zasadę, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Natomiast według art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U.2023 poz. 900, z późn. zm.; dalej jako "Prawo oświatowe") oraz postanowienia Statutu [...] Liceum Ogólnokształcącego im. S. S. w L..

Zgodnie z art. 68 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe dyrektor szkoły lub placówki może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego.

Stosownie do § 39 ust. 1 statutu Liceum, uczeń podlega karze za nieprzestrzegane postanowień zawartych w Statucie szkoły oraz obowiązujących regulaminach szkolnych, a w szczególności:

1) uchylanie się od obowiązków szkolnych, opuszczanie zajęć szkolnych bez usprawiedliwienia,

2) niekulturalne, obraźliwe i agresywne zachowanie w stosunku do koleżanek i kolegów, nauczycieli i innych pracowników szkoły,

3) przebywanie na terenie szkoły pod wpływem środków odurzających, dopalaczy, posiadanie i rozprowadzanie narkotyków lub innych środków odurzających,

4) przebywanie pod wpływem alkoholu na zajęciach i imprezach organizowanych przez szkołę oraz posiadanie alkoholu na terenie szkoły,

5) nieprzestrzeganie zakazu palenia papierosów i e-papierosów na terenie szkoły lub na zajęciach organizowanych przez szkołę,

6) dopuszczenie się czynów chuligańskich, karygodne zachowanie w szkole, poza szkołą, konflikt z prawem, za nieprzestrzeganie statutu, ze względu na ochronę zdrowia, życia ludzkiego, zabezpieczenia mienia szkoły przed ciężkimi stratami ze względu na inny interes społeczny,

7) fałszowanie dokumentacji szkolnej, ingerencje w dokumentację,

8) używanie w czasie lekcji telefonu komórkowego i innych urządzeń elektronicznych, niezwiązane z potrzebami wynikającymi z przebiegu lekcji bez wiedzy nauczyciela,

9) popełnienie czynu zabronionego (w tym naruszenie nietykalności cielesnej, czynna napaść, znieważenie, groźbę bezprawną) na szkodę nauczyciela podczas lub w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych.

Według § 36 ust. 1 Statutu uczeń ma obowiązek: przestrzegać postanowień Statutu liceum (pkt 1), systematycznie i punktualnie uczęszczać na zajęcia edukacyjne, należycie przygotowywać się do nich oraz aktywnie w nich uczestniczyć (pkt 2), nie zakłócać przebiegu zajęć przez niewłaściwe zachowanie (pkt 3), przestrzegać zasad kultury współżycia w odniesieniu do kolegów, nauczycieli i innych pracowników liceum, odnosić się do nauczycieli i pracowników szkoły z szacunkiem (pkt 5), dbać o wspólne dobro, ład i porządek w szkole (pkt 7), dbać o piękno mowy ojczystej (pkt 11), dbać o honor i tradycje szkoły (pkt 12), godnie i kulturalnie zachowywać się w szkole i poza nią (pkt 13).

Jedną z kar jest skreślenie z listy uczniów (§ 39 ust. 2 pkt 3 Statutu). Z treści § 12 pkt 4 Statutu wynika, że dyrektor liceum może skreślić ucznia z listy w przypadkach określonych w Statucie liceum.

Z treści § 13 ust. 1 statutu wynika, że działająca w liceum Rada Pedagogiczna jest kolegialnym organem liceum w zakresie realizacji jej statutowych zadań dotyczących kształcenia, wychowania i opieki. Do kompetencji Rady Pedagogicznej należy m.in. podejmowanie uchwał w sprawach skreślenia z listy uczniów (§13 ust. 3 pkt 5).

Zgodnie z § 16 ust. 1 Statutu wynika, że Samorząd Uczniowski jest organem przedstawicielskim wszystkich uczniów liceum. S. Uczniowski może przedstawić Dyrektorowi szkoły, Radzie Pedagogicznej, Radzie Rodziców wnioski i opinie we wszystkich sprawach dotyczących szkoły (§16 ust. 3).

Zdaniem Sądu, wymogi formalne, o których mowa w art. 68 ust. 2 Prawa oświatowego (w zdaniu drugim tego przepisu) do wydania decyzji o skreśleniu skarżącego z listy uczniów [...] Liceum Ogólnokształcącego im. S. S. w L. zostały spełnione. Decyzja była poprzedzona uchwałą Rady Pedagogicznej nr 2/XII/2022/2023 z dnia 20 marca 2023 r. o skreśleniu ucznia z listy uczniów, a także pozytywną opinią Samorządu Uczniowskiego z dnia 9 marca 2023 r. wydaną w tej sprawie.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że z art. 68 ust. 2 Prawa oświatowego, jak również z treści Statutu Liceum, tj. z jego § 12 pkt 4 wynika, że decyzja w przedmiocie skreślenia z listy uczniów jest decyzją uznaniową.

Decyzja administracyjna wydawana w ramach uznania administracyjnego dopuszcza wybór przez organ stosujący prawo jednej z możliwych konsekwencji normy prawnej, jednakże przy określeniu kryteriów oceny, jakimi ma się kierować organ administracyjny przy wydawaniu decyzji. Swobodne uznanie organu nie może nosić cech dowolności; decyzja taka (jak każda) powinna być wynikiem wszechstronnej oceny konkretnego przypadku dokonanej na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego sprawy, przy uwzględnieniu zasad postępowania określonych w k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1981 r., sygn. akt SA 810/81). Uznanie administracyjne występuje w przypadkach, w których w przepisach prawnych stanowi się, że organ administracyjny "może" podjąć w sprawie rozstrzygniecie, a nie ma w nich nakazu lub zakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale już nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem wyboru, o którym mowa wyżej. W związku z tym weryfikacja sądowa takiej decyzji zmierza do ustalenia, czy prawidłowo przeprowadzono postępowanie administracyjne, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2005, s. 502). Szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji o charakterze uznaniowym ma uzasadnienie decyzji. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organ decydując o skreśleniu skarżącego z listy uczniów Liceum nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Taki wniosek wypływa z analizy uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zawiera ono niezbędne – w świetle art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. - elementy składające się na uzasadnienie faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. Nawiązuje ono prawidłowo do zgromadzonych w sprawie dowodów i jednoznacznie odzwierciedla przyjęty stan faktyczny sprawy wskazujący bezsprzecznie, że w dniu 8 marca 2023 r. na terenie [...] liceum Ogólnokształcącego im. S. S. w L. skarżący, będący uczniem klasy 1A wraz z kolegą z tej samej klasy A. W., zastraszał w toalecie szkolnej M. M., ucznia klasy 1A. Powyższe ustalenie wynika chociażby z zeznań świadka M. M., który wskazał, że w dniu 8 marca 2023 r. M. D. i A. W. poprosili go o rozmowę w toalecie. Na pytanie świadka, o co chodzi, A. W. wyciągnął nóż i trzymając go przy swoim biodrze z ostrzem skierowanym w jego stronę, powiedział "Tobie się morda nie zamyka" W tym czasie M. D. stał przy oknie i przytakiwał. Oznacza to, że swoja postawą skarżący akceptował bardzo naganne zachowanie A. W. i zgadzał się na jego działania zmierzające do wzbudzenia lęku i zastraszenia M. M..

Z materiału dowodowego, głównie z wyjaśnień M. M. wynikało, że jego koledzy handlują podejrzanymi substancjami i o tym rozmawiał z koleżankami w kawiarni, cyt.: "Cała klasa o tym wie, że handlują i mają zyski". O treści zeznań świadka dotyczących handlu niedozwolonymi substancjami (e-papierosami, liquidami, xanax-em i innymi substancjami) Dyrektor Liceum zawiadomił Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w L., V Wydział Rodzinny i Nieletnich oraz Policję (IV Komisariat Policji w L.).

Okoliczności te mają jedynie uboczny charakter w rozpoznawanej sprawie, ponieważ nie są one podstawą decyzji o skreśleniu skarżącego z listy uczniów.

Drugi uczestnik przedmiotowego zdarzenia A. W. nie jest już uczniem [...] Liceum Ogólnokształcącego (został on przeniesiony przez swoich rodziców do innej szkoły).

Zdarzenie z dnia 8 marca 2023 r. opisał również świadek A. K., uczeń klasy 2A, który w czasie zdarzenia przebywał w kabinie toalety. Podczas składania wyjaśnień w dniu 12 czerwca 2023 r. świadek przedstawił przebieg zdarzenia. Stwierdził, że słyszał groźby pod adresem M. M. i w tym samym dniu otrzymał wiadomość od skarżącego, z zapytaniem, co słyszał i widział oraz o co pytali go w sekretariacie.

Skarżący podał, że w dniu 8 marca 2023 r. uczestniczył w zajściu w toalecie szkolnej z udziałem A. W. i M. M.. Celem spotkania było wyjaśnienie przyczyn rozpowiadania przez M. M. plotek i zaprzestanie ich rozgłaszania. Skarżący wyjaśnił, że podczas rozmowy uczestniczył M. i W., a on sam niewiele mówił.

Z notatki M. G., psychologa szkolnego z dnia 8 marca 2023 r. wynika, że M. M. był bardzo poruszony, z trudem panował nad emocjami, widać było, że odczuwa lęk. Z uwagi na stan emocjonalny psycholog starała się wyciszyć M. M., nie dopytywała o szczegóły zajścia. W dniu 10 marca 2023 r. w czasie rozmowy z matką M. M. psycholog przekazała jej informacje, że pozostaje w gotowości pomocy psychologicznej oraz formalnym objęciu syna procedurą pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W dniu 12 czerwca 2023 r. psycholog potwierdziła, że M. M. objęty jest pomocą psychologiczno-pedagogiczną od dnia 10 marca 2023 r. ze względu na sytuację kryzysową, że od dnia 8 marca 2023 r. korzysta on z pomocy psychologa szkolnego. W ocenie psychologa uczeń wymagał natychmiastowego wsparcia po zdarzeniu ze względu na silny stres, który wywołało zdarzenie z 8 marca 2023 r.

Z uwagi na zaistniałą sytuację uczeń nie był w stanie uczęszczać do szkoły, źle się czuł, jego stan emocjonalny wykluczał normalne funkcjonowanie w szkole.

Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 25 maja 2023 r. wystawionego przez lekarza psychiatrę wynika, że M. M. pozostaje pod opieką psychiatryczną, z powodu zaburzeń adaptacyjnych będących wynikiem przemocy rówieśniczej. Zdarzenie zostało przeżyte jako zagrożenie nagłe i gwałtowne, burzące jego poczucie bezpieczeństwa. Z uwagi na podleganie przez dłuższy czas traumatyzującym wpływom u pacjenta zaczęły pojawiać się objawy wskazujące na możliwość rozwinięcia się Zespołu Stresu Pourazowego.

W tym stanie rzeczy organ zasadnie uznał, że zachodzą usprawiedliwione podstawy do skreślenia skarżącego z listy uczniów. W tej materii organ miał na względzie to, że jednym z celów statutowych szkoły jest zapewnienie bezpieczeństwa i przy wymiarze kary za czyn skarżącego popełniony w dniu 8 marca 2023 r. należy uwzględnić nie tylko skutki zajścia w toalecie głęboko odbijające się na psychice M. M., ale również ważny interes społeczny jako dodatkowa przesłanka przemawiająca za zastosowaniem art. 68 ust. 2 Prawa oświatowego.

Organ dostosował się do zasady uwzględniania interesu społecznego wyraźnie wyrażonej w art. 7 k.p.a. W myśl tego przepisu, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W związku z tym słuszną jest uwaga organu, że wstępując w poczet uczniów skarżący przysięgał nie splamić dobrego imienia Szkoły, że do tej pory była ona postrzegana jako bezpieczna i przyjazna jako jedno z kryteriów wyboru szkoły ponadpodstawowej w postępowaniu rekrutacyjnym, że zaistniała sytuacja negatywnie rzutuje na wizerunek jednej z najstarszych szkół w Polsce od wielu lat uznawanej za najlepszą szkołę publiczną w województwie lubelskim w rankingu Perspektyw.

Skarżący brał udział w zdarzeniu w dniu 8 marca 2023 r., które miało miejsce na terenie [...] Liceum Ogólnokształcącego im. S. S. w L., w czasie którego użyto scyzoryka. Zachowanie skarżącego (sama jego obecność oraz przytakiwanie) i A. W. wywołało u M. M. silny stres i obawę o bezpieczeństwo. Zatem zachowanie skarżącego świadczyło o naruszeniu obowiązków statutowych (§ 36 ust. 1 pkt 1, pkt 5, pkt 12, pkt 13). Obowiązkiem skarżącego było przestrzegać postanowień statutu (pkt 1), przestrzegać zasad kultury współżycia w odniesieniu do kolegów (pkt 5), dbać o honor i tradycję szkoły (pkt 12) oraz godnie i kulturalnie zachowywać się w szkole (pkt 13).

W odpowiedzi na zarzut, że rozstrzygnięcie w sprawie wydano na podstawie informacji z notatek należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

W niniejszej sprawie informacje wynikające z wielu notatek sporządzonych bezpośrednio po zajściu z dnia 8 marca 2023 r. nie są sprzeczne z późniejszymi dowodami uzyskanymi w trakcie zleconego przez organ odwoławczy uzupełnienia materiału dowodowego.

W orzecznictwie sygnalizuje się, że zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych oraz że w postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym (tak NSA w wyroku z dnia 19 maja 2021 r. sygn. I OSK 251/21).

Z tych też względów nietrafny jest podniesiony przez skarżącego zarzut o dowolnej ocenie dowodów.

Podobnie należało ocenić zarzut, że w sposób błędny i niedopuszczalny pominięto notatki urzędowe funkcjonariuszy Policji wskazujących na brak jakiegokolwiek zagrożenia dla M. M. w sytuacji, kiedy notatki i rozpytanie uczestników po zdarzeniu powinno być najbardziej miarodajne dla ustalenia przebiegu zajścia. Trzeba bowiem pamiętać, że relacja M. M. z przebiegu zajścia utrwalona w notatce funkcjonariusza Policji z dnia 8 marca 2023 r. w istocie zgodna jest z późniejszymi zaprotokołowanymi wyjaśnieniami tego ucznia, przesłuchanego w dniu 12 czerwca 2023 r. Z tejże notatki wynika ponadto, że A. W. był posiadaczem scyzoryka w celach kolekcjonerskich oraz że w toalecie doszło do słownego wyjaśnienia nieporozumień między kolegami. Oświadczenie A. W. oraz M. D. o tym, że nikt nikomu nie groził – utrwalone we wspomnianej notatce – pozostawało w oczywistej sprzeczności z pozostałymi dowodami zebranymi w sprawie. Notatka innego funkcjonariusza Policji wskazuje natomiast, że już po zajściu bo w dniu 10 marca 2023 r. zgłosili się do niego rodzice M. M., J. i R. M., którzy byli przekonani, że cała sytuacja została zażegnana tylko i wyłącznie na miejscu.

Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że sformułowanie "czyn chuligański" opisujący naganne zachowanie skarżącego użyty został przez organ w rozumieniu potocznym, co jednak nie świadczy o wadliwości decyzji. Sformułowanie to oddaje istotę niewłaściwego zachowania skarżącego i nie oznacza, że organ przypisał skarżącemu popełnienie występku o charakterze chuligańskim, o którym mowa w art. 115 § 21 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U 2024 r. poz. 17). Zgodnie z definicją zawartą w tym przepisie występek o charakterze chuligańskim stanowi występek polegający na umyślnym zamachu na zdrowie, na wolność, na cześć lub nietykalność cielesną, na bezpieczeństwo powszechne, na działalność instytucji państwowych lub samorządu terytorialnego, na porządek publiczny, albo na umyślnym niszczeniu, uszkodzeniu lub czynieniu niezdatną do użytku cudzej rzeczy, jeżeli sprawca działa publicznie i bez powodu albo z oczywiście błahego powodu, okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego.

Brak było podstaw do zawieszenia postępowania w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy uczniów z uwagi na toczące się przed Sądem Rejonowym Lublin-Zachód w L. V Wydziale Rodzinnym i Nieletnich postępowanie w sprawie sygn. akt V Nmo 217/23 w zakresie ustalenia, czy zachowanie skarżącego w dniu 8 marca 2023 r. nosiło znamiona czynu karalnego.

Zgodnie z art. 97 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie:

1) w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony albo zarządcy sukcesyjnego do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105);

2) w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony;

3) w razie utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych;

3a) w razie wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego, gdy postępowanie toczyło się z udziałem zarządcy sukcesyjnego, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłego do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105);

4) gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd;

5) na wniosek Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, w przypadku gdy stroną postępowania jest podmiot w restrukturyzacji, o którym mowa w art. 2 pkt 44 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2253).

W myśl art. 98 k.p.a. organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu.

W rozpoznawanej sprawie nie zaszły okoliczności przewidziane w powyższych przepisach. Należy mieć również na uwadze, że postępowanie administracyjne w przedmiocie skreślenia z listy uczniów jest postępowaniem autonomicznym, niezależnym od wyniku postępowania przed sądem powszechnym. Oba postępowania mogą się toczyć niezależnie od siebie.

Niezasadny jest również zarzut skarżącego, że pominięto pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. z dnia 5 czerwca 2023 r., które – zdaniem skarżącego - jasno i wyraźnie wskazywało, że interweniujący w dniu 8 marca 2023 r. funkcjonariusze Policji nie ujawnili żadnego zachowania uczniów o charakterze przestępstwa.

We wspomnianym piśmie wskazano ponadto, że brak było podstaw do zabezpieczenia narzędzia – scyzoryka z uwagi na brak oficjalnego zgłoszenia ze strony ojca M. M. o popełnieniu przestępstwa.

Według notatki z dnia 13 marca 2023 r. Dyrektor Liceum opisał funkcjonariuszom Policji sytuację z dnia 8 marca 2023 r. i okazał zabezpieczony scyzoryk.

Z notatki z dnia 9 marca 2023 r. wynikało po pierwsze, że ojcowie A. W. i M. D. kwestionowali fakt "istnienia noża", a po drugie, że okazano im odzyskany scyzoryk, przechowywany obecnie w sejfie.

W świetle notatki z dnia 8 marca 2023 r. scyzoryk po całym zajściu został przekazany przez ucznia, A. W. znajomemu z innej klasy D. J., a ten podrzucił nóż koledze J. H. do plecaka w szatni. Przedmiotowa notatka wskazuje, że A. W. przyznał, że w męskiej toalecie odbyła się rozmowa, podczas której został wyjęty scyzoryk.

W tych okolicznościach nie budzi żadnych wątpliwości, że skarżący uczestniczył w spornym zajściu, czego dowodzą zresztą jego pisemne wyjaśnienia (k.50 akt adm.). M. D. podał, że "w rozmowie praktycznie uczestniczył M. i W., a ja niewiele mówiłem. Przytakiwałem podczas rozmowy, a w głównej mierze rozmowa odbywała się pomiędzy W. a M.".

Powyższe oznacza, że nieskuteczny jest zarzut skargi, że organ nie ustalił jakiego zachowania dopuścił się sam M. D. i na czym miałoby polegać naruszenie przez skarżącego statutu Szkoły.

Stosownie do art. 98 ust. 1 Prawa oświatowego, statut szkoły zawiera w szczególności prawa i obowiązki uczniów, w tym przypadki, w których uczeń może zostać skreślony z listy uczniów (pkt 17), rodzaje kar stosowanych wobec uczniów oraz tryb odwoływania się od kary (pkt 19).

Przypadki, kiedy uczeń podlega karze wymieniono w § 39 ust. 1 pkt 1-9 statutu.

Rodzaje kar, jakie mogą być stosowane wobec uczniów [...] Liceum Ogólnokształcącego im. S. S. w L. określone zostały w § 39 ust. 2 pkt 1-4 statutu. Jedną z kar – jak już wcześniej wykazano – jest kara skreślenia z list uczniów. Powyższe oznacza, że organ bez naruszenia art. 68 ust. 2 i art. 98 ust. 1 pkt 17 Prawa oświatowego oraz postanowień statutu rozstrzygnął o skreśleniu skarżącego z listy uczniów.

W ocenie Sądu, organ dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, uznając go za spójny i logiczny, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zapewniono skarżącemu udział w przeprowadzonym postępowaniu. Okoliczność, że w dniu 12 czerwca 2023 r. przesłuchano M. M. oraz A. K., ale nie przesłuchano skarżącego, nie świadczy o wadliwym przeprowadzeniu postępowania dowodowego przez organ I instancji. Skarżący miał możliwość złożenia wyjaśnień tego dnia. Przebywał wówczas na terenie Szkoły w towarzystwie swoich rodziców oraz profesjonalnego pełnomocnika. Potwierdza to protokół z przesłuchania strony.

Dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania, w tym art. 7 art. i 77 § 1 i art. 8 k.p.a. Organ informował skarżącego o podejmowanych czynnościach i zakresie prowadzonego postępowania. Skarżący znał zatem zakres i przedmiot prowadzonego postępowania, mógł w nim aktywnie uczestniczyć. Podczas postępowania przed organem odwoławczym uzupełniony został materiał dowodowy (na podstawie postanowienia z dnia 15 maja 2023 r. nr 37/2023). Organ prawidłowo rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy i prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Wbrew stanowisku strony, organ odwoławczy nie naruszył również przepisu art. 8 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji odniósł się bowiem merytorycznie do podniesionych w odwołaniu zarzutów. Natomiast nieuwzględnienie przez organ odwoławczy zarzutów strony, nie świadczy o ich pominięciu. Organ odwoławczy uznając decyzję organu pierwszej instancji za prawidłową, a zarzuty zawarte w odwołaniu strony za niezasadne, obowiązany był na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. do utrzymania w mocy decyzji dyrektora Liceum.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.