Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 191/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 21, art. 165, art. 122
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 54 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Dagmara Dominik -Ogińska, asesor WSA Iwona Solatycka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M.G. i J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia11 grudnia 2023 r. nr SKO.P/41/43/23 w przedmiocie podatku rolnego i podatku od nieruchomości na 2023 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Lubawka z dnia 27 stycznia 2023 r. Nr 3127.704 ; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze na rzecz strony skarżącej kwotę 387 (słownie: trzysta osiemdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Postępowanie przed organami administracji:

Przedmiotem skargi M. G. i J. G. (dalej jako Podatnicy, Skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej jako: SKO, Organ odwoławczy) z 11 grudnia 2023 r., nr SKO/41/43/2022 utrzymującą w mocy decyzję Burmistrz Miasta Lubawka (dalej jako: Burmistrz, Organ I instancji) z 27 stycznia 2023 r. nr 3127.704, którą ustalone zostało za 2023 r. łączne zobowiązanie w wysokości 1.065 zł, na które złożyło się zobowiązanie w podatku rolnym (78,00 zł) oraz podatku od nieruchomości (987,00 zł). W uzasadnieniu decyzji Burmistrza wskazano, że w 2018 r. Podatnik poinformował o nieruchomości gruntowej zabudowanej na działce [...] obręb [...] B. o pow. [...] m2 i nieruchomości gruntowej o pow. [...] ha we wsi B. W uzasadnieniu zostało wskazane, że wysokość została ustalona na podstawie złożonej informacji w sprawie podatku od nieruchomości, o gruntach i lasach, danych z ewidencji gruntów, stosując stawki określone w przepisach podatkowych.

W odwołaniu Podatnicy wskazali na naruszenie przepisów postępowania przez brak wydania postanowienia o wszczęciu postępowania, niezapewnienie stronom czynnego działu w postępowaniu, co narusza przepis art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023, poz. 2383 dalej O.p.); naruszenie art. 210 § 4 O.p. przez wydanie decyzji niezawierającej uzasadnienia faktycznego decyzji; naruszenie art. 187 § 1 O.p. przez zaniechanie zebrania materiału dowodowego; naruszenie art. 122 O.p. przez niepodjęcie działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; naruszenie przepisu art. 191 O.p. przez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego sprawy; także naruszenie art. 21 § 5 O.p. przez nieustalenie wysokości zobowiązania podatkowego zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji. Zarzucono także naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 lit.) a u.p.o.l. przez ustalenie wymiaru podatku dla nieruchomości w stawce przekraczającej stawki maksymalne dla budynków mieszkalnych oraz naruszenie art. 7 ust. 1. pkt 4 lit. b) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 70 ze zm. dalej u.p.o.l.) przez jego niezastosowanie i ustalenie, że nieruchomości nie korzystają ze zwolnienia podatkowego.

W wyniku wniesionego odwołania SKO wskazaną wyżej decyzją z 11 grudnia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji.

W ocenie SKO zagadnieniem spornym jest kwestia istnienia podstaw do zastosowania wobec Podatników zwolnienia podatkowego w podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.p.o.l. SKO wskazało, że powierzchnia gruntów przyjętych do opodatkowania oraz powierzchnia budynku, który w części miał podlegać wskazanemu wyżej zwolnieniu nie są sporne. Organ II instancji podkreślił, że niezbędnym do zastosowania przedmiotowego zwolnienia jest spełnienie warunku, by budynki gospodarcze położone na gruntach gospodarstw rolnych służyły wyłącznie działalności rolniczej. Zwolnienie dotyczy, bowiem tylko tych budynków bądź ich części, które są wykorzystywane przy aktywnym, rzeczywistym prowadzeniu działalności rolniczej, a nie tylko przystosowane do prowadzenia takiej działalności. Samo powoływanie się przez Podatników na zastosowanie zwolnienia z opodatkowania części budynku, ponieważ jest do tego przeznaczony jest niedostateczne. Brak możliwości ustalenia faktycznego wykorzystywania budynku do działalności rolniczej, może świadczyć o tym, że nie wystąpiła sytuacja uzasadniająca odstąpienie od ustalenia zobowiązania podatkowego w tym zakresie.

Odnosząc się do przeprowadzonego przez Burmistrza postępowania SKO wskazało, że Organ I instancji w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy wyznaczał terminy przeprowadzenia oględzin nieruchomości podatników. Oględziny jednak nie dochodziły do skutku z powodu postawy Podatników. Jednocześnie podatnicy nie zaoferowali żadnych innych dowodów celem wykazania, że część przedmiotowego budynku jest zajęta faktyczne na działalność rolniczą. Tym samym brak możliwości przeprowadzenia dowodów z powodu braku zgody Podatników, a więc brak ujawnienia takich okoliczności faktycznych, które pozwoliłyby na ostateczne ustalenie sposobu wykorzystania budynku nie może obciążać organu. Zdaniem Organu odwoławczego sam fakt, że w spornym budynku mogą być przechowywane płody rolne nie oznacza, że jest to budynek gospodarczy służący wyłącznie działalności rolniczej. Ponadto samo kryterium podmiotowe (posiadanie statusu rolnika) nie ma wiążącego prawnie znaczenia na gruncie art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.p.o.l.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów o postępowaniu SKO wskazało, że zgodnie z art. 165 § 5 pkt 1 postanowienia o wszczęciu postępowania nie wydaje się, w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie, którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. W tym zakresie nie ma również obowiązku wyznaczenia stronie możliwości wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego. W sprawie decyzja za 2022 r. w dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji była ostateczna - utrzymana w mocy ostateczną decyzją Kolegium z dnia 13 grudnia 2022 r., Zatem brak było konieczności wszczęcia postępowania podatkowego.

Kolegium dostrzegło wadę polegającą na niepełnym uzasadnieniu decyzji. Jednak wskazało, że z tego powodu strona nie odniosła negatywnych skutków prawnych. Stan faktyczny i podstawy rozstrzygnięcia są, bowiem podatnikom i ich pełnomocnikowi znane z uwagi prowadzone postępowania dotyczące poprzednich lat podatkowych. Nie daje to podstawy do uchylenia wydanej decyzji.

Postępowanie przed sądem administracyjnym

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący zarzucili naruszenie:

Przepisów o postępowaniu

art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. w zw. z art. 165 § 2 O.p., przez ich niezastosowanie i nieuchylenie przez Organ II instancji zaskarżonej decyzji wydanej bez wszczęcia postępowania z urzędu w formie postanowienia i bez doręczenia tegoż postanowienia stronom postępowania podatkowego, co doprowadziło do pozbawienia stron możliwości udziału w postępowaniu podatkowym, a tym samym naruszenia jednej z naczelnych zasad tego postępowania, wyrażonej w art. 123 § 1 O.p. tj. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym;

art. 123 § 1, art. 200 § 1 O.p., przez ich niezastosowanie i uniemożliwienie Skarżącym wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji w sprawie oraz niewyznaczenie stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, Organ I instancji w dniu 10.06.2022 r. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie, zaś 8 dni wcześniej w dniu 2.06.2022 r. wydał postanowienie o wyznaczeniu 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, natomiast Organ odwoławczy w ogóle nie wydał postanowienia o wyznaczeniu 7 dniowego terminu do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w sprawie, co doprowadziło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów, a ponadto nie zapewniło Stronom aktywnego udziału w każdym stadium postępowania i uniemożliwiło Im wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a to z kolei doprowadziło do podważenia zaufania do organów podatkowych;

art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. w zw. z art. 210 § 4 O.p., przez ich niezastosowanie i nieuchylenie przez Organ II instancji zaskarżonej decyzji, która nie zawierała uzasadnienia faktycznego, w tym w szczególności wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, a także uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, co doprowadziło do naruszenia zasady ogólnej i postępowania podatkowego, wynikającej z art. 120 O.p. tj. zasady legalizmu;

art. 187 § 1 O.p., przez zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym przez nieprzeprowadzenie w przedmiotowym postępowaniu podatkowym wszczętym w dniu 10.06.2022 r. dowodu z oględzin nieruchomości podlegającej opodatkowaniu i oparciu się na protokole oględzin nieruchomości z dnia 28.12.2016 r., sporządzonym na potrzeby innego postępowania podatkowego, podczas gdy po tych oględzinach Podatnicy złożyli korektę informacji w sprawie podatku od nieruchomości w dniu 11.01.2017 r., co doprowadziło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów;

art. 122 O.p. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym wszczętym postanowieniem z dnia 10.06.2022 r., w tym nieprzeprowadzeniem niezbędnych dowodów w celu ustalenia podstawy opodatkowania przedmiotowej nieruchomości i oparciu się na protokole oględzin nieruchomości z 28.12.2016 r., podczas gdy Podatnicy złożyli korektę informacji w sprawie podatku od nieruchomości w dniu 11.01.2017 r., co doprowadziło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów;

art. 191 O.p., przez dokonanie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego i pominięcie stanowiska Skarżących oraz złożonej przez Skarżących informacji w sprawie podatku od nieruchomości z dnia 11.01.2017 r. z dokładnym wyliczeniem powierzchni mieszkalnej i powierzchni gospodarczej służącej wyłącznie działalności rolnej podlegającej zwolnienia od podatku, co doprowadziło do niewłaściwego określenia wysokości zobowiązania podatkowego i w konsekwencji do naruszenia zasady prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów;

art. 21 § 5 O.p., przez jego niezastosowanie i nieustalenie wysokości zobowiązania podatkowego zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji Skarżących pomimo braku stwierdzenia w postępowaniu podatkowym, że dane zawarte w deklaracji, mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym;

art. 233 § 1 pkt 1 O.p. przez błędne utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji, podczas gdy decyzja ta była oparta na niewłaściwych ustaleniach faktycznych i rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, co doprowadziło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów;

przepisów prawa materialnego

art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) i lit. e) u.p.o.l. przez błędne uznanie, iż ustalony przez Burmistrza wymiar podatku dla przedmiotowej nieruchomości jest prawidłowy, podczas gdy faktycznie przedmiotowa nieruchomość jest w części budynkiem mieszkalnym, a zatem winna być opodatkowany według stawki przewidzianej dla budynków mieszkalnych;

art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.p.o.l. przez błędne jego niezastosowanie i ustalenie, iż nieruchomości podlegające opodatkowaniu nie spełniają przesłanek do zastosowania przedmiotowego zwolnienia, podczas gdy część budynku gospodarczego określona w informacji w sprawie podatku od nieruchomości z dnia 11.01.2017 r. położona na gruntach gospodarstw rolnych, służy wyłącznie działalności rolniczej i spełnia wszystkie przesłanki niezbędne do zastosowania ww. zwolnienia.

W oparciu o zarzuty skargi zawnioskowano o uchylenie decyzji organów obu instancji, zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz Skarżących według norm przepisanych. Dodatkowo o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przeprowadzenie dowodów z dokumentów, tj. z odpis wyroku w sprawach ustalenia podatku od nieruchomości i podatku rolnego za rok 2022.

W uzasadnieniu skargi, w szczególności zaakcentowano, że czynności zdziałane przez organ przed wszczęciem postępowania nie wywołują skutków, a w sprawie nie miał zastosowania art. 165 § 2 i § 4 O.p. W postępowaniu nie przeprowadzono dowodu z oględzin ani innego dowodu, który umożliwiałby ustalenie w sposób rzetelny podstawy opodatkowania. Nie można mówić o prawidłowym przeprowadzeniu czynności postępowania, skoro nie zostało ono wszczęte. W sposób nieuprawiony powoływano się na brak współpracy Skarżących z Burmistrzem.

W odpowiedzi na skargę SKO nie podzieliło jej zarzutów i podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022, poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 1997 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) – dalej, jako p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanym przypadku (odnosi, bowiem się do skarg dotyczących wydanych interpretacji indywidualnych).

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie czynionych przez Sąd rozważań przypomnieć trzeba, że w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych przewidziano dwa sposoby powstawania zobowiązań podatkowych, mianowicie: z mocy decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, jak również z mocy samego prawa. Sposób powstania zobowiązań podatkowych ustawodawca wiąże z obowiązkami nałożonymi na poszczególne podmioty. Jeżeli podatnikami są osoby fizyczne, zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy decyzji ustalającej to zobowiązanie, czyli zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 O.p.. Wyraża to ustawodawca przepisem art. 6 ust. 7 u.p.o.l.. W stosunku do pozostałych podmiotów zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy samego prawa - art. 21 § 1 pkt 1 O.p., a chodzi tu o osoby prawne, jednostki organizacyjne oraz spółki niemające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne Agencji Nieruchomości Rolnych, a także jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Podatek od nieruchomości jest podatkiem opłacanym w okresie rocznym, co wynika z art. 6 ust. 8 u.p.o.l.. Przepis ten wprost wskazuje, że podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11, ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego. Zgodnie z art. 11 O.p. rokiem podatkowym jest rok kalendarzowy, chyba, że ustawa podatkowa stanowi inaczej. W myśl art. 21 § 5 O.p., jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, wysokość zobowiązania podatkowego, o którym mowa w § 1 pkt 2, ustala się zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji, chyba że przepisy szczególne przewidują inny sposób ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego albo w toku postępowania podatkowego stwierdzono, że dane zawarte w deklaracji, mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym. Dane wykazane w informacji, o której mowa w art. 6 ust. 6 u.p.o.l., mogą stanowić podstawę do wydania decyzji wymiarowej w zakresie podatku od nieruchomości, o której mowa w art. 6 ust. 7 u.p.o.l.. Dotyczy to sytuacji, w której organ nie kwestionuje tych danych i przyjmuje je do wydania decyzji. W przypadku przyjęcia danych o przedmiocie opodatkowania, mających znacznie dla ustalenia podstawy opodatkowania w innej wysokości niż wykazana w ww. informacji, organ obowiązany jest dane te ustalić w postępowaniu podatkowym z zastosowaniem przepisów ordynacji podatkowej, dotyczących ustalania stanu faktycznego sprawy, którego konsekwencje podatkowoprawne mają być ustalone w drodze decyzji administracyjnej. W takim przypadku nie będzie też miała zastosowania regulacja art. 165 § 5 O.p.. W myśl tego przepisu, organy podatkowe mogą odstąpić od formalnego wszczęcia postępowania podatkowego (w formie postanowienia), w sytuacji, gdy ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie, nie wymaga wszczęcia postępowania podatkowego (nie stosuje się wówczas do tego postępowania § 2 i § 4 art. 165 O.p.). W rozpoznawanej obecnie sprawie organ podatkowy zakwestionował dane zawarte w informacji podatników mające znacznie dla ustalenia podstawy opodatkowania.

Z kolei z art. 165 § 5 pkt 1 O.p. wynika, że przepisów § 2 i § 4 nie stosuje się do postępowania w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. Wskazane § 2 i 4 art. 165 O.p. stanowią odpowiednio, że wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia, datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania.

Przepis art. 165 § 5 pkt 1 O.p. przewiduje odstępstwo od zasady wszczynania postępowania z urzędu w formie postanowienia w przypadku ustalenia zobowiązań podatkowych, które - zgodnie z odrębnymi przepisami - ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie, którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. W orzecznictwie wskazuje się, że przepis art. 165 § 5 pkt 1 O.p. może mieć zastosowanie w sprawach o bezspornie ustalonym stanie faktycznym, niewymagającym przeprowadzenia postępowania dowodowego. Jeżeli natomiast organ podatkowy ma wątpliwości, co do stanu faktycznego i uzna za konieczne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, powinien odstąpić od zastosowania art. 165 § 5 pkt 1 O.p. i wszczęcie postępowania winno wiązać się z wydaniem i doręczeniem postanowienia (por. wyrok NSA z 17 lipca 2014 r., II FSK 1847/13). W przypadku, gdy toczy się spór, co do istnienia obowiązku podatkowego (w całości lub w części) i skarżone są decyzje dotyczące zobowiązań podatkowych za poprzednie okresy rozliczeniowe, to nie ma możliwości odstąpienia od wszczęcia postępowania przez organ I instancji w sposób określony w art. 165 § 2 i § 4 O.p.(por. wyrok WSA we Wrocławiu z 11 stycznia 2018 r., I SA/Wr 1136/17). W sytuacji gdy decyzja wymiarowa dotycząca poprzedniego okresu (roku podatkowego) nie uzyskała przymiotu decyzji ostatecznej i prawomocnej to organ podatkowy, ustalając podatek na kolejny rok podatkowy, powinien stosować ogólne reguły w zakresie wszczęcia i prowadzenia postępowania podatkowego (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13 sierpnia 2020 r., I SA/Po 27/20).

Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Organy w istocie zakwestionowały prawidłowość złożonej informacji. Wobec tego zobowiązane były w sposób prawidłowy wszcząć postępowanie i zapewnić stronom czynny w nim udział. Nie jest w tym zakresie dostatecznym powołanie się przez organ II instancji na fakt wydania ostatecznych decyzji za poprzedni rok podatkowy. Okoliczność, że stanowisko organów jest znane podatnikom, nie uchyla ich prawa do czynnego udziału w postępowaniu, w tym do zgłaszania wniosków dowodowych i podejmowania obrony swych praw.

Co więcej, w dniu wydawania zaskarżonej decyzji SKO był już świadome, że decyzje za poprzednie lata zostały uchylone wyrokami tutejszego sądu z dnia 12 września 2023 r. – także z powodu nieprawidłowego wszczęcia postępowania. W tej sytuacji działania SKO należy ocenić, jako mające charakter rażącego naruszenia praw strony.

Jak wynika przy tym z uzasadnienia decyzji, podstawą rozstrzygnięcia było niewykazanie przez Strony prawa do skorzystania ze zwolnienia podatkowego. SKO z jednej, więc strony zarzuca podatnikom bierność w postępowaniu, z drugiej zaś w ogóle uniemożliwia im udział w tym postępowaniu. Nie jest przy tym możliwe zaistnienie okoliczności, na które powołuje się organ. Nie może polegać na prawdzie twierdzenie, że podatnicy uniemożliwili dokonanie oględzin nieruchomości. Skoro postępowanie w ogóle nie zostało wszczęte i nie było prowadzone, nie mogły być podejmowanie żadne czynności dowodowe. Podatnicy nie mogli wobec tego ich uniemożliwiać.

W tym miejscu należy wskazać, że przedłożony, wraz z odpowiedzią na skargę, zbiór dokumentów nie odpowiada definicji akt sprawy. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. "Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania." Natomiast zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Pod pojęciem "akt sprawy" należy rozumieć materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami, tj. w postępowaniu zakończonym zaskarżonym aktem lub czynnością (zob.: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz, Warszawa 2005, s. 425). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że "Akta administracyjne, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., przesyłane do kontroli sądowej wraz ze skargą, powinny zawierać wszystkie dokumenty obrazujące kolejne czynności formalne i merytoryczne wykonywane przez organy prowadzące postępowanie w rozstrzyganej sprawie. Akta przedkładane sądowi powinny zawierać komplety oryginalnych dokumentów ułożonych chronologicznie, złączonych i ponumerowanych, wyposażonych w kartę przeglądową, czyli "spis treści". Akta powinny zawierać oryginały wszystkich dokumentów stanowiących dowody w sprawie, w tym także formalnych. Niespełnienie tych wymagań skutkuje tym, że sąd, nie będąc w stanie wyjaśnić nasuwających się wątpliwości, nie może uznać za udowodnione okoliczności, na które powołuje się organ administracji."(Wyrok WSA w Gdańsku z 7.02.2024 r., II SA/Gd 563/23, LEX nr 3689210.) Natomiast przedłożone w sprawie dokumenty dotyczą różnych postępowań, różnych lat podatkowych a nawet różnych zobowiązań. Nie są ponumerowane, nie zawierając spisu.

Niezależnie od powyższego ze zbioru tego absolutnie nie wynika, aby w toku postępowania podjęta była czynność oględzin nieruchomości. Zbiór nie zawiera ani postanowienia o dopuszczeniu takiego dowodu ani żadnych śladów podjęcia takich czynności. W szczególności nie zawiera żadnych dowodów potwierdzających, że podatnicy nie dopuścili przeprowadzenia oględzin. Wniosek taki może wynikać jedynie z treści zawartych w zbiorze decyzji za poprzednie lata. Jednakże nie znajduje on potwierdzenia w dokumentach sprawy. Wobec tego twierdzenia organów o tym, że podatnicy nie dopuścili do przeprowadzenia oględzin są gołosłowne.

Słusznie też Kolegium zwróciło uwagę na "niedostatki uzasadnienia" decyzji Burmistrza. Nie wyciągnęło jednia z tego spostrzeżenia prawidłowych wniosków. W istocie decyzja I instancji w ogóle nie zawiera uzasadnienia. Wskazać należy, że przepis art. 210 § 1 pkt 6 O.p. przewiduje, że decyzja podatkowa winna obejmować uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie z art. 210 § 4 O.p. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji ma bardzo istotne znaczenie dla podatnika, a tym bardziej dla spadkobierców podatnika. Pozwala bowiem na odtworzenie i prześledzenie sposobu rozumowania organu podatkowego. Wiedza podatnika, czy spadkobierców podatnika w tym zakresie oczywiście i bezpośrednio przekłada się na skuteczność zarzutów sformułowanych przy zaskarżaniu decyzji. Brak uzasadnienia eliminuje możliwość efektywnego podważenia rozstrzygnięcia. Podobnie jest, gdy uzasadnienie zostanie sporządzone nieprawidłowo. Opisana sytuacja znacznie utrudnia podatnikowi podniesienie takich zarzutów, które doprowadzą do uchylenia bądź zmiany decyzji, a niejednokrotnie praktycznie wyłącza taki rezultat. Właściwie przygotowane uzasadnienie decyzji pozwala podatnikowi na podjęcie polemiki z organem podatkowym (por. wyrok NSA z 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2083/16). Wobec braku uzasadnienia decyzja Burmistrza w istocie nie poddawała się kontroli instancyjnej, i już tylko z tego powodu winna być uchylona- jak to Kolegium czyniło w stosunku do decyzji za poprzednie lata.

Braku decyzji w tym zakresie nie może uzupełniać powołanie się na to, że stanowisko organu jest znane podatnikom z innych decyzji. Jeszcze raz podkreślenia wymaga, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości ustalenie jest odrębnie za każdy rok podatkowy. Kwestionując złożone informacji organy obu instancji winny odrębnie za każdy rok przeprowadzić postępowania, zapewniając podatnikowi czynny w nim udział. Także stan faktyczny nalży ustalić odrębnie za każdy rok, uwzględniając także zachodzące w nim zmiany. W niniejszej sprawie organy obowiązków tych nie wypełniły.

Przypomnieć w związku z tym trzeba, że zgodnie z treścią art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami) w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania podatkowego. Trzeba zaś pamiętać, że zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym, jak podkreślono w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, art. 122 Ordynacji podatkowej ( dawniej art. 7 K.p.a.) jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 1982 roku, sygn. akt I SA 258/82, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego 1982, nr 1, poz. 54; por. również J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne, Warszawa 1993, str. 126). Wykładnia ta, dotycząca art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, bez wątpienia zachowuje swoją aktualność także w świetle regulacji zawartej w art. 122 Ordynacji podatkowej.

Wskazać także należy, iż zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. "Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy." "Wyrażona w art. 122 o.p. zasada prawdy obiektywnej oznacza dla organu podatkowego obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 187 § 1 o.p. nakładający na organ powinność zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Organ podatkowy zobowiązany jest, więc zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia obowiązującego stanu prawnego. Powyższe obowiązki nałożone zostały nie tylko na organ rozstrzygający w pierwszej instancji, ale również na podatkowy organ odwoławczy. (...)" (wyrok WSA w Warszawie z 16.11.2009 sygn. akt III SA/Wa 1049/09 LEX nr 558078) Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza, gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji (wyrok wsa w Krakowie z 10.12.2009 sygn. akt I SA/Kr 1203/09 LEX nr 549810).

Wydanie przez Burmistrza jak i SKO decyzji (art. 207 O.p.) – mających kończyć postępowanie podatkowe w poszczególnych instancjach, z uwagi na brak skutecznego zainicjowania postępowania podatkowego narusza wskazane wyżej przepisy: art. 127, w związku z art. 165 § 1 i § 4 O.p. oraz art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, co stanowi podstawę, w oparciu o przepis art.145 § 1 pkt 1 lit. c), w związku z art. 135 p.p.s.a. do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzję Burmistrza albowiem postępowanie podatkowe winno zostać zainicjowane zgodnie z przepisami prawa. W jego toku organy obu instancji winny w sposób prawidłowy – z udziałem strony- przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe i na jego podstawie ustalić stan faktyczny. Przeprowadzone czynności winny znaleźć odzwierciedlenie w prawidłowo prowadzonych aktach sprawy. i uzasadnieniu decyzji.

Reasumując, na skutek naruszenia wyżej wskazanych przepisów o postępowaniu strona został pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Z powodu braków akt i nieprzeprowadzenia dowodów nie sposób na obecnym etapie ocenić, jaki był stan faktyczny w sprawie. Nie poddaje się więc w istocie kontroli sądowej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 i art. 200 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.