Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 188/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 21 grudnia 2022 r. nr SKO.522.330.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika P. G. od decyzji Starosty [...] (dalej: "organ pierwszej instancji", "Starosta") z 8 listopada 2022 r., nr [...] w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie kat. AM, B1, B, działając na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) dalej: "k.p.a.", utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazano, że organ pierwszej instancji orzekł o cofnięciu P.G. (dalej jako: "skarżący", "odwołujący") uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kat. AM, B1, B, w związku z ustaleniem, że w okresie dwóch lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy popełnił, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1 lub 2, art. 87 § 1, art. 92a Kodeksu wykroczeń. Wyjaśniono, że prawo jazdy zostało wydane 6 kwietnia 2021 r. i od tego czasu trzykrotnie odwołujący popełnił wykroczenie z art. 92a Kodeksu wykroczeń, przy czym popełnił je przed upływem 2 lat od wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Podstawę rozstrzygnięcia w ocenie organu pierwszej instancji stanowił art. 18 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2328). Zgodnie z jego treścią do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14, starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie:

a) przekroczenia, w okresie roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, liczby 20 punktów,

b) stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił:

- przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub

- trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1, 1 a lub 2, art. 86b § 1, art. 87 § 1, art. 92a § 2, art. 92b, art. 97a lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2021 r. poz. 2008, 2052, 2269 i 2328)

- przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego policji. Ustawa wprowadzająca ten przepis weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r., z wyjątkiem m.in. art. 18, który zgodnie z art. 23 pkt 3 ustawy nowelizującej, wszedł w życie po upływie 9 miesięcy od dnia jej ogłoszenia. Ustawę ogłoszono w dniu 16 grudnia 2021 r., zatem przepis art. 18 wszedł w życie z dniem 17 września 2022 r.

Kolegium podniosło, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż skarżący uzyskał prawo jazdy po raz pierwszy 6 kwietnia 2021 r. Komendant Wojewódzki Policji w Olsztynie pismem z 7.10.2022 r. wystąpił z wnioskiem o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami skarżącemu, który w okresie dwóch lat od wydania po raz pierwszy prawa jazdy popełnił trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1 lub 2, art. 87 § 1, art. 92a Kodeksu wykroczeń. Wskazane wykroczenia zostały popełnione w dniach 23 kwietnia 2021 r., 24 marca 2022 r. oraz 23 lipca 2022 r., zaś w odwołaniu skarżący wskazał, że przepis art. 18 ww. ustawy wszedł w życie po popełnieniu przez niego wykroczeń, dlatego w pierwszej kolejności rozstrzygnięto, czy w okresie popełniania przez skarżącego wykroczeń będących podstawą do cofnięcia mu uprawnień do kierowania pojazdami obowiązywał przepis zobowiązujący do wydania decyzji w tym przedmiocie.

Kolegium podzieliło stanowisko odwołującego się, że w dacie wystąpienia z wnioskiem o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami nie obowiązywał przepis art. 18 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, który wszedł w życie po ich popełnieniu, dlatego nie mógł mieć zastosowania w tej sprawie. Jednak analiza przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, ustawy o kierujących pojazdami oraz kolejnych zmian wprowadzanych do tych ustaw doprowadziła do wniosku, że zastosowanie w sprawie znajduje art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Wyjaśniono, że przepis ten został uchylony na mocy art. 125 pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 139 pkt 3 tej ustawy uchylenie to nastąpiło ostatecznie z dniem 4 czerwca 2018 r. Niemniej jednak równocześnie z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie również nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 957), którą dokonując zmian w ustawie o kierujących pojazdami oraz Prawo o ruchu drogowym, w art. 14 ust. 1 postanowiono, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1 (a więc Prawa o ruchu drogowym), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 43 ust. 2 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. c i pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 3, art. 102 ust. 1b, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2, art. 124 ust. 7, art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2 (tj. ustawy o kierujących pojazdami) nie stosuje się. W ust. 2 tej regulacji przewidziano z kolei, że "Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie" .

Dlatego też do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy nowelizującej, nie stosuje się m.in. przepisu art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami, uchylającego przepis art. 140 i art. 140a Prawa o ruchu drogowym. Do czasu dokonania takiego wdrożenia przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b Prawa o ruchu drogowym mógł mieć zastosowanie i może stanowić podstawę prawną decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.

Wyjaśniono, że na zasadzie art. 14 ust. 1 ustawy nowelizującej ustawodawca powiązał stosowanie art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami z wdrożeniem innych rozwiązań technicznych, tj. umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq Prawa o ruchu drogowym. Co do tych rozwiązań, minister właściwy do spraw informatyzacji dotychczas nie wydał komunikatu określającego termin ich wdrożenia.

Podkreślono, że z treści art. 14 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw wynika, że z dniem 17 września 2022 r. w ustawie z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 957, z 2019 r. poz. 730, z 2020 r. poz. 1517 oraz z 2021 r. poz. 1997) wprowadzono następującą zmianę: w art. 14 w ust. 1 skreślono wyrazy "art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16". Co oznacza, że art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami ma zastosowanie od 17 września 2022 r., tj. uchyla z tym dniem art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b Prawa o ruchu drogowym. Powyższe oznacza, że przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym obowiązywał do 16 września 2022 r., z kolei od 17 września 2022 r. obowiązuje przepis art. 18 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.

Z tego powodu przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b Prawa o ruchu drogowym mógł mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, zgodnie bowiem z jego treścią decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1 lub 2, art. 87 § 1, art. 92a w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad 30 km/h lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń, przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.

W sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że odwołujący się uzyskał prawo jazdy po raz pierwszy w dniu 6 kwietnia 2021 r., a więc w czasie obowiązywania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b ustawy. Dwuletni okres próbny wskazany w tym przepisie upłynie w dniu 6 kwietnia 2023 r., a do popełnienia przypisanych mu wykroczeń doszło przed jego upływem, tj.:

- w dniu 23 kwietnia 2021 r. w miejscowości Szymany, prowadząc samochód osobowy [...] przekroczył prędkość od 41 do 50 km/h (art. 92a k.w.);

- w dniu 24 marca 2022 r. w miejscowości Szczytno ul. Piłsudskiego, prowadząc samochód

osobowy [...] przekroczył prędkość od 31 do 40 km/h (art. 92a k.w.);

- w dniu 23 lipca 2022 r. w miejscowości Płozy, prowadząc samochód osobowy marki [...] przekroczył prędkość od 41 do 50 km/h (art. 92a k.w.). Wszystkie te wykroczenia zostały prawomocnie przesądzone i dlatego organ pierwszej instancji był zobligowany do wydania decyzji o cofnięciu stronie uprawnień do kierowania pojazdami. Zastosowany przez ten organ art. 18 pkt 2 lit. b ustawy zmieniającej zawiera szerszy katalog wykroczeń, których popełnienie w okresie 2 lat od wydania po raz pierwszy prawa jazdy skutkuje wydaniem decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, aniżeli zastosowany w niniejszej decyzji art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Jednak w obu przypadkach trzykrotne przekroczenie prędkości o więcej niż 30 km/h w okresie 2 lat od wydania po raz pierwszy prawa jazdy skutkuje cofnięciem tych uprawnień. Stąd mimo, że organ pierwszej instancji w sposób nieprawidłowy wskazał podstawę prawną swojej decyzji, to ustalony w toku postępowania stan faktyczny sprawy pozwolił Kolegium rozstrzygnąć niniejszą sprawę. Art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym w niniejszej sprawie stanowił podstawę orzeczenia o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami.

W skardze na decyzję Kolegium pełnomocnik skarżącego zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.b ustawy Prawo o ruchu drogowy poprzez zastosowanie przepisu uchylonego, jak też naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

1. tj. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu prawnego i załatwienia sprawy, w tym nie ustaleniu daty ogłaszania w dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikatu określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych o jakich mowa przepisie art. 14 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 9 maja 2018 r. Prawo o ruchu drogowym;

2. tj. naruszenie art. 9 i 11 k.p.a. poprzez błędne wskazanie podstaw i przesłanek utrzymania decyzji w mocy;

3. tj. naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydawanie decyzji w oparciu o błędne oraz nieistniejące przepisy.

Wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie w całości, jak też decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach uzasadnienia podniesiono, że decyzja organu I instancji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kat. AM, B1, B została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2021 r., poz. 2328, t.j. z późn. zm), w zw. z art. 1 i 2 Kodeksu wykroczeń. Przepis art. 2. k.w. rozstrzyga kwestię kolizji ustaw w czasie i stanowi, iż stosuje się ustawę dawną, jeżeli to ona była dla sprawcy względniejsza. Ustawa dawna, zgodnie z art. 1 § 1 k.w., ma zastosowanie, gdy nie przewidywała odpowiedzialności za dane zachowanie. Jest rzeczą zrozumiałą, że nie można orzec o odpowiedzialności, jeśli dopiero ustawa nowa uznaje dane zachowanie za czyn zabroniony. Decydująca jest bowiem niekwestionowana zasada nullum crimen sine lege, a gdy chodzi o wykroczenia - zasada nulla contraventio sine lege. Od tej reguły wyjątków być nie może, gdyż chodzi o ustawę względniejszą, czyli korzystniejszą dla sprawcy w konkretnych warunkach. Będzie to często sprawa zagrożenia karnego, ale także instytucji determinujących zasady wymiaru kary, które do tego przypadku mogą się odnosić. Przytoczono pogląd wyrażony przez Sąd Apelacyjny w Katowicach, gdzie stwierdzono, że pod pojęciem ustawy w rozumieniu art. 4 § 1 k.k. należy rozumieć cały obowiązujący w danym czasie porządek prawny odnoszący się do badanego czynu i nie ma podstaw do wyłączenia z zakresu tego pojęcia poszczególnych przepisów ustawy (wyrok SA w Katowicach z 28.12.2017 r., II AKa 492/17, OSNPG, Prok. i Pr. 2018/9, poz. 20). Opinia ta winna się odnosić również do prawa wykroczeń (vide: Bojarski Tadeusz (red.), Kodeks wykroczeń. Komentarz aktualizowany - art. 2 Kw).

Podkreślono, że skarżący wszystkie wykroczenia popełnił w czasie obowiązywania starej ustawy Prawo o ruchu drogowym, gdzie przepis art. 18 w wersji dotychczasowej nie obowiązywał. Cytowana ustawa weszła w życie 01.01.2022 r., a zaczęła obowiązywać od dnia 18.08.2022 r. natomiast skarżący pierwsze wykroczenie popełnił w dniu 23.04.2021r. - 92a k.w. - przekroczył prędkość, drugie tożsame w dniu 24.03.2022r. oraz trzecie w dniu 23.07.2022r. - wszystkie w czasie obowiązywania starej - względniejszej dla sprawcy ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W momencie popełniania wykroczeń nie było wprowadzonego jeszcze w życie środka karnego w postaci - cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami "młodemu kierowcy" w przypadku, gdy w ciągu 2 lat przekroczy on prędkość dopuszczalną o ponad 30 km/h, tym samym środek ten nie mógł wywołać skutku w stosunku do skarżącego w zakresie prewencji indywidualnej. Podniesiono, że Starosta stosuje środek karny - cofnięcia uprawnień, na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym, a nie administracyjnej, dlatego Kodeks wykroczeń w tym art. 2 k.w. winien mieć pełne zastosowanie.

Wskazano, że Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, choć przyznano rację skarżącemu, że organ I instancji zastosował złą podstawę prawną, niemniej jednak właściwe zastosowanie w analizowanym stanie faktycznym winien mieć art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.b ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W ocenie skarżącego taka ocena jest błędna, gdyż zastosowano przepis uchylony. Kwestią ustalenia czasu obowiązywania przepisu art. 140 ust. l pkt 3a lit.b ustawy Prawo o ruchu drogowym zajmował się już Naczelny Sąd Administracyjny, który wskazał, że przepis ten artykuł obowiązywał do 1 października 2018 r. Przytoczono obszerną treść uzasadnienia wyroku NSA z 16.04.2020r. w sprawie I OSK 968/19, w którym stwierdzono, że "przepis art. 140 P.r.d. został uchylony na podstawie art. 125 pkt 16 u.k.p. Zgodnie z art. 139 pkt 3 u.k.p. uchylenie to miało nastąpić z dniem 4 czerwca 2018 r. Niemniej jednak (...) z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie nowelizacja przepisów u.k.p., dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 957), która w art. 14 ust. 1 zdecydowała, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq P.r.d., nie stosuje się m.in. przepisów art. 103 ust. l pkt 2 i 3 i ust. 2 oraz art. 125 pkt 10 lit. g) i pkt 16 u.k.p. Z kolei w art. 14 ust. 2 owej ustawy zmieniającej, przewidziano uprawnienie dla ministra właściwego do spraw informatyzacji do ogłaszania w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikatu określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ten miał być ogłoszony w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie.

Powyższe oznacza, że do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy nowelizującej z dnia 9 maja 2018 r., nie stosuje się m.in. przepisu art. 125 pkt 16 u.k.p., uchylającego przepis art. 140 i art. 140a P.r.d., oraz art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2 u.k.p. statuującego nowe regulacje odnoszące się do cofnięcia i przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami, które miały wejść w życie w miejsce tych zawartych m.in. w art. 140 P.r.d. Istotnym elementem wejścia w życie powyższych przepisów był komunikat Ministra Cyfryzacji, o którym mowa w powołanym powyżej przepisie art. 14 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 9 maja 2018 r. Wskazywał on, że termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie informacji do centralnej ewidencji pojazdów o zatrzymaniu dowodu rejestracyjnego (pozwolenia czasowego) oraz o informacji o jego zwrocie, to dzień l października 2018 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i miedzy tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli m.in. stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 329) zwanej dalej: "p.p.s.a."

Sąd kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem nie dokonuje własnych ustaleń w sprawie (art. 133 § 1 p.p.s.a.) lecz orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku. Stosownie zaś do art. 134 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona w takich zakresie kontrola skarżonej decyzji organu odwoławczego wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem rozstrzygnięcie podjęte zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek taki został złożony przez Kolegium w odpowiedzi na skargę, która została przekazana pełnomocnikowi skarżącego, która we wskazanym powyżej terminie nie zażądała przeprowadzenia w sprawie rozprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 21 grudnia 2022r., którą po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Starosty [...] w sprawie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kat. AM,B1, B, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W przedmiotowej sprawie, wbrew zarzutom skargi, nie stwierdzono naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, bowiem ustalony stan faktyczny pozostaje bezsporny. Skarżący nie neguje bowiem, że w dacie 6 kwietnia 2021 r. zostało mu wydane po raz pierwszy prawo jazdy. Poza sporem pozostaje także okoliczność, że w okresie dwóch lat od otrzymania prawa jazdy po raz pierwszy dopuścił się przypisanych mu wykroczeń, tj.:

- w dniu 23 kwietnia 2021 r. w miejscowości Szymany, prowadząc samochód osobowy [...] przekroczył prędkość od 41 do 50 km/h (art. 92a k.w.);

- w dniu 24 marca 2022 r. w miejscowości Szczytno ul. Piłsudskiego, prowadząc samochód

osobowy [...] przekroczył prędkość od 31 do 40 km/h (art. 92a k.w.);

- w dniu 23 lipca 2022 r. w miejscowości Płozy, prowadząc samochód osobowy marki [...] przekroczył prędkość od 41 do 50 km/h (art. 92a k.w.).

W rzeczonej sprawie sporna pozostaje natomiast kwestia w oparciu o którą regulację ustawową starosta winien orzec o utracie przez skarżącego prawa jazdy. Skarżący konsekwentnie podnosi, że w dacie orzekania przed organami pierwszej instancji oraz organu odwoławczego wprawdzie obowiązywał przepis art. art. 18 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2328), który wszedł w życie od dnia 18.08.2022 r. (faktycznie przepis powyższy wszedł w życie z dniem 17.09.2022 r., przypis sądu), jednak wykroczenia skarżącego zostały popełnione przed wejściem w życie tych przepisów, dlatego też nie powinny one znaleźć zastosowania w jego przypadku. Natomiast wcześniej obowiązująca regulacja art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym w dacie wydawania zaskarżonych decyzji nie mogła stanowić podstawy prawnej cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami bowiem została derogowana z porządku prawnego.

Materialnoprawną podstawę decyzji orzekającej o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami przez organ I instancji stanowił faktycznie art. art. 18 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2328), zgodnie z którym do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14, starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie:

a) przekroczenia, w okresie roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, liczby 20 punktów,

b) stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił:

- przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub

- trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1, 1 a lub 2, art. 86b § 1, art. 87 § 1, art. 92a § 2, art. 92b, art. 97a lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2021 r. poz. 2008, 2052, 2269 i 2328)

- przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego policji. Ustawa wprowadzająca ten przepis weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r., z wyjątkiem m.in. art. 18, który zgodnie z art. 23 pkt 3 ustawy nowelizującej, wszedł w życie po upływie 9 miesięcy od dnia jej ogłoszenia. Ustawę ogłoszono w dniu 16 grudnia 2021 r., zatem przepis art. 18 wszedł w życie z dniem 17 września 2022 r.

Prawidłowo Kolegium w skarżonej decyzji wyjaśniło, że ponieważ wykroczenia popełnione przez skarżącego zostały przed wejściem w życie powołanej wyżej regulacji ustawowej, tj. przed dniem 17.09.2022 r., zatem nie mógł przepis ten stanowić podstawy prawnej wydanej decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Prawidłowo organ odwoławczy wyjaśnił natomiast, że konsekwencje popełnienia w okresie dwóch lat od wydania prawa jazdy po raz pierwszy w postaci trzech wykroczeń drogowych przewidywała także poprzednia regulacja, tj. art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.)dalej: "P.r.d.". Zgodnie z tym przepisem decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1 lub 2, art. 87 § 1, art. 92a w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad 30 km/h lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń, przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.

W rozpoznawanej sprawie taki wniosek został złożony przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie pismem z dnia 7 października 2022 r.

Istota sporu przedstawionego w skardze sprowadza się natomiast do kwestii intertemporalnej związanej z utratą mocy obowiązującej przez art. 140 P.r.d. Odnosząc się do tej kwestii należy zauważyć, że z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła wżycie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (dalej: "u.k.p."), w brzmieniu ustalonym ustawą z 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1273), która w art. 125 pkt 16 u.k.p. uchyliła normy art. 140 i 140a P.r.d, Zgodnie z art. 139 pkt 3 tej ustawy uchylenie to nastąpiło ostatecznie z dniem 4 czerwca 2018 r. W tej samej dacie tj. 4 czerwca 2018 r. weszła w życie również nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 957) dalej: "ustawa zmieniająca z 9 maja 2018 r.", którą dokonano zmian w ustawie o kierujących pojazdami oraz Prawo o ruchu drogowym. Art. 14 ust. 1 ustawy zmieniającej z 9 maja 2018 r. wyłączył stosowanie art. 125 pkt 16 u.k.p., co ustawodawca wyraził poprzez wskazanie, że przepisu art. 126 pkt 16 u.k.p. "nie stosuje się" do czasu wdrożenia określonych rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1 (a więc Prawa o ruchu drogowym), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 43 ust. 2 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. c i pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 3, art. 102 ust. 1b, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2, art. 124 ust. 7, art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2 (tj. ustawy o kierujących pojazdami). W art. 14 ust. 2 ustawy zmieniającej z 9 maja 2018 r. stwierdzono, że "Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie. Jak wskazano w wyroku NSA z 24.02.2023 r. sygn. akt I OSK 119/20 (dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"), ustalenie skutku opisywanego wyłączenia stosowania ww. przepisu wymaga rozważenia charakteru art. 125 pkt 16 u.k.p. Norma ta jest przepisem II stopnia, zawierającym regulację dotyczącą obowiązywania innego przepisu, a przewidziany w nim skutek polegać miał na uchyleniu art. 140 i 140a P.r.d. Poza tym "Przepisy II stopnia nie regulują zachowań swoich adresatów, nie określają ich skutków, lecz dotyczą obowiązywania i stosowania innych przepisów. Wyłączenie ich stosowania może zatem oddziaływać wyłącznie na sferę obowiązywania i stosowania tych przepisów, do których się odnoszą. Skoro art. 14 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi, że do czasu wdrożenia stosownych rozwiązań technicznych, nie stosuje się m.in. art. 125 pkt 16 u.k.p., a przepis ten uchyla art. 140 i art. 140a P.r.d., to wstrzymanie ich stosowania oznacza, że skutek uchylenia został wyłączony i nie nastąpił. Wyłączenie stosowania art. 125 pkt 16 u.k.p. nie nastąpiło z dniem 4 czerwca 2018 r., z tą datą przepis ten nie mógł wywrzeć przewidzianego w nim skutku pod postacią utraty mocy art. 140 i art. 140a P.r.d., utrata mocy obowiązującej przez te przepisy została przesunięta w czasie" - por. wyrok NSA z 09.07.2020 r. sygn. akt I OSK 16/20, dostępny CBOSA).

Odnośnie do treści art. 14 ust. 2 ustawy zmieniającej z 9 maja 2018 r. podkreślić należy, że komunikatu, o którym mowa we wskazanym przepisie nie wydano. Wbrew stanowisku skarżącej przytaczającej wyrok NSA z 16.04.2020 r. sygn. akt I OSK 968/18, w którym stwierdzono, że został wydany komunikat Ministra Cyfryzacji, o którym mowa w art. 14 ust. 2 ustawy zmieniającej z 9 maja 2018 r., który przewidywał wdrożenie rozwiązań technicznych i wskazywał dzień 1 października 2018 r., pozostaje wyjaśnić, że wydany komunikat nie dotyczył art. 14 ust. 2 ustawy zmieniającej z 9 maja 2018 r. Jak wynika bowiem z treści Komunikatu Ministra Cyfryzacji z dnia 28 czerwca 2018 r. (opublikowany Dziennik Urzędowy Ministra Cyfryzacji z 2018 r. poz. 22) wskazany powyżej komunikat wydany został na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy zmieniającej z 9 maja 2018 r. i dotyczył określenia terminu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie informacji do centralnej ewidencji pojazdów o zatrzymaniu dowodu rejestracyjnego (pozwolenia czasowego) oraz informacji o jego zwrocie. Z powyższego wynika zatem, że nie jest to komunikat dotyczący rozwiązań technicznych, o których mowa w art. 14 ust. 2 ustawy zmieniającej z 9 maja 2018 r., z którym ustawodawca powiązał stosowanie art. 125 pkt 16 u.k.p.

Dopiero ustawa z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 2328) w art. 14 ust. 1 pkt 1 wprowadziła w ustawie zmieniającej z 9 maja 2018 r. zmianę w ten sposób, że w art. 14 ust. 1 skreśla się wyrazy "art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16", co oznacza, że przepis ten obowiązywał do dnia 17.09.2022 r., a co za tym idzie do tego też dnia obowiązywał art. 140 i art. 140a P.r.d.

Słusznie zatem podniosło w zaskarżonej decyzji Kolegium, że skoro trzy wykroczenia drogowego skarżącego zostały popełnione w dacie obowiązywania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b P.r.d., to ten przepis winien stanowić podstawę orzeczenia o cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie kat. AM, B1, B.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.