Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 1236/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: § 3 ust. 1 pkt 1, pkt 2, pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 25 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia 24 kwietnia 2020 r. skarżący M. K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek za okres od kwietnia 2015 r. do grudnia 2018 r. ze względu na swoją trudną sytuację finansową.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w tym przedmiocie decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Odział w Łodzi odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek w łącznej wysokości 61.137,68 zł.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku-Białej – po ponownym rozpatrzeniu sprawy – utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2020 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności zaległości składkowych dłużnika na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, a ponadto nie zachodziły podstawy do umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Organ stwierdził, że zaległości na koncie skarżącego powstały w związku z nieopłacaniem w ustawowym terminie składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Ustalił bowiem, że do 18 grudnia 2018 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą pod nazwą "M. K. G." (kod PKD 49.412 – transport drogowy towarów). Skarżący nie podlega ubezpieczeniom społecznym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu, nie jest właścicielem nieruchomości oraz ruchomości, a 16 kwietnia 2020 r. zostało wszczęte postępowania przedegzekucyjne dotyczące jego zadłużenia za okres od kwietnia 2015 r. do grudnia 2018 r. Skarżący nie zwracał się też z wnioskiem o rozłożenie należności z tytułu składek na raty.

W takiej sytuacji organ stwierdził brak podstaw do umorzenia zaległych należności ze względu na stan zdrowia oraz trudną sytuację finansową, która w przypadku spłaty zadłużenia pozbawiałby rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Odnosząc się do sytuacji zdrowotnej skarżącego wskazał, że nie przedłożył on dokumentacji świadczącej o jego stanie zdrowia i tym samym nie udowodnił, że nie może uzyskiwać dochodów ze względu na własny stan zdrowia. Z dokumentów nie wynikało również, żeby skarżący sprawował opiekę na członkiem rodziny.

W ocenie organu nie została również spełniona przesłanka umorzenia ze względu na trudną sytuację finansową skarżącego. Ustalono, że skarżący jest żonaty. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym strony wynikało, że gospodarstwo domowe prowadzi z babcią – A. D., która otrzymuje dochód w wysokości 2.400 zł netto miesięcznie. Nadto skarżący wskazał, że jest to jedyny dochód w gospodarstwie domowym, gdyż nie pracuje on zarobkowo, a brak zatrudnienia uzasadnia panującym kryzysem gospodarczym, będącym skutkiem pandemii oraz obostrzeń sanitarnych i ogólnych restrykcji, mających związek z COVID-19. Organ uznał za niespójne i niedokładne informacje dotyczące sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego. Zarzucono mu, że wskazał, iż jest żonaty, ale żony nie ujął we wspólnym gospodarstwie domowym i na żadnym etapie postępowania przed organem nie złożył wyjaśnień w tym zakresie. Organ zwrócił też uwagę, że strona nie korzysta ze wsparcia finansowego w formie zasiłków stałych, okresowych, czy celowych. Pozostaje na utrzymaniu rodziny i nie ponosi żadnych wydatków związanych z utrzymaniem. Dochód zaś w gospodarstwie domowym skarżącego kształtuje się na poziomie wyższym od minimum socjalnego, a zatem możliwe jest zaspokajanie podstawowych jego potrzeb życiowych i jego babci. Poziom minimum socjalnego za I kwartał 2020 r. ustalony przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla dwuosobowego gospodarstwa pracowniczego wyniósł 2.075,43 zł, a dla gospodarstwa emeryckiego – 2 059,38 zł. Według organu, od chwili zakończenia prowadzenia działalność skarżący nie podlegał ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu z żadnego tytułu. Jego zaległości dotyczą lat 2014-2018 i nie podjął żadnych czynności zmierzających do uregulowania zobowiązań wobec ZUS, w tym nie podejmował próby podjęcia zatrudnienia przed wprowadzeniem obostrzeń związanych z COVID-19.

Przyczyną odmowy umorzenia należności z tytułu składek była również ocena struktury zadłużenia, to jest fakt, że zaniedbanie w tym zakresie dotyczy całego wnioskowanego okresu, co zdaniem organu wskazywało na rażące uchybienie obowiązkowi ustawowemu i zasadzie obowiązującej wszystkich płatników, a więc powszechności w systematycznym opłacaniu składek i spłatę zaległych należności.

Podsumowując organ stwierdził, że umorzenie należności byłoby przedwczesne i nieuzasadnione, ponieważ wiek skarżącego i brak przeciwwskazań zdrowotnych umożliwiają mu podjęcie zatrudnienia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący M. K. zaskarżył powyższą decyzję w całości, której zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, to jest:

. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 – dalej jako "k.p.a."), poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w sposób sprzeczny z doświadczeniem życiowym oraz wnioskami wypływającymi z materiału dowodowego, polegający na uznaniu, że skarżący nie znajduje się w tak trudnej sytuacji finansowo-rodzinnej uzasadniającej umorzenie składek, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że jest na chwilę obecną bezrobotny, nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nie uzyskuje żadnych dochodów, z uwagi na dynamiczną sytuację pandemiczną w kraju, a co za tym idzie także z uwagi na sytuację gospodarczą i wprowadzanie kolejnych obostrzeń nie ma możliwości znalezienia zatrudnienia, nadto nie posiada żadnych oszczędności oraz pozostaje na utrzymaniu swojej rodziny;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wypływ na wynik sprawy, to jest:

. art. 28 ust. 2 i 3b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że nie występują przesłanki uzasadniające umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne, pomimo że skarżący należycie wykazał, że jego ciężka sytuacja życiowa – stan majątkowy, sytuacja rodzinna, pozostająca także w związku z sytuacją gospodarczą oraz epidemiologiczną na terenie kraju obiektywnie nie pozwala skarżącemu na ich opłacanie.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia 16 lipca 2020 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera żadnych usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła zostać uwzględniona.

Skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) oraz w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 lutego 2021 r. (k. 30 akt sądowych).

Wymaga w pierwszej kolejności przypomnienia, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r. poz. 137, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a., który stanowi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle powyższych kryteriów zaskarżona decyzja mogłaby ulec uchyleniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej skutecznie można postawić uzasadniony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to odpowiednio miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych wyżej kryteriów stwierdzić należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Według przepisu art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, z późn. zm. – dalej jako "ustawa" lub "u.s.u.s."), należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane – co do zasady – tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (art. 28 ust. 2 ustawy), który stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawy, dająca podstawę do umorzenia należności zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, co oznacza, że stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zostały szczegółowo określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 – dalej jako "rozporządzenie"). Według § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Mając powyższe regulacje na względzie, wymaga w tym miejscu zwrócenia uwagi, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma istotnie charakter uznaniowy, nie oznacza to jednak, że może być ona dowolna. Uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającego na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Dlatego – co do zasady – od oceny organu zależy, czy wydana zostanie decyzja umarzająca należność w całości lub w części, czy też umorzenie w ogóle nie nastąpi. Cechą specyficzną instytucji uznania jest to, że decyzja wydana w tym trybie nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych spod kontroli sądowej w ogóle. W orzecznictwie sądów podkreśla się bowiem, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie decyzji. Oznacza to w szczególności, że kontrola ta polega na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz należytym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Stosownie do przepisu art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie natomiast z przepisami art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.

Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy tym samym rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. To dlatego właśnie ocena dowodów powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organy administracji publicznej są więc na podstawie przytoczonych przepisów zobowiązane do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas mogą ocenić, czy dana okoliczność została należycie wyjaśniona i udowodniona. Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego powinna znaleźć swoje odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które stanowi jej integralną część (art. 107 k.p.a.). Jej zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Zgodnie z nakazem wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne odnosi się do wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem właściwych przepisów prawa. Braki uzasadnienia w tym zakresie dotyczące decyzji o charakterze uznaniowym uniemożliwiają – w przypadku jej zaskarżenia – ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu prawem uznania administracyjnego. Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Zaakcentować przy tym należy, że przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również istotę "zasady przekonywania" wyrażoną w art. 11 k.p.a.

W konsekwencji oceniając w świetle powyższych reguł zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że organ odwoławczy nie naruszył reguł procesowych przewidzianych przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż uwzględnił i ocenił należycie wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności.

W rozpoznawanej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonując oceny złożonego wniosku w oparciu o art. 28 ust. 3 oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zasadnie uznał, że w sprawie nie zachodzą uzasadnione przypadki mogące być podstawą do umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o te przepisy. Organ administracji ustalając stan faktyczny sprawy przeprowadził postępowanie prawidłowo, opisał należycie ustaloną sytuację finansową oraz rodzinną skarżącego. Jednocześnie odniósł się do wszystkich wskazanych w at. 28 ust. 3 u.s.u.s. przesłanek i prawidłowo ustalił, że żadna z nich w sprawie niniejszej nie zachodzi.

Jest oczywiste, że w przypadku skarżącego nie zachodziła przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy. Prawidłowe było także ustalenie organu, że w przypadku objętych decyzją zaległości nie występują przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że było prowadzone wobec niego postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne. Organ prawidłowo uznał również, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy. Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w dniu 18 grudnia 2018 r., jednak nie został stwierdzony brak majątku, z którego można egzekwować należności.

Jeśli chodzi o przesłankę określoną w art. 28 ust. 3 pkt 4a ustawy, to również – z uwagi na wysokość należności (61.137,68 zł) – było oczywiste, że wysokość nieopłaconej składki przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

Nie została spełniona również przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy, ponieważ z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Prawidłowe było także stanowisko organu, że w sprawie nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a zatem nie zachodziła przesłanka umorzenia należności określona w art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy. Organ wyjaśnił, że wobec skarżącego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, jednak podjęte zostały czynności przedegzekucyjne, mające na celu wdrożenie przymusowego postępowania egzekucyjnego.

Wobec tego, że w przypadku skarżącego nie został spełniony warunek całkowitej nieściągalności zadłużenia, organ rozważył w dalszej kolejności przesłanki umorzenia należności określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 3a ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie zatem od określonych w art. 28 ust. 3 ustawy przesłanek nieściągalności, w przypadku osób będących płatnikami składek, organ zobowiązany jest rozważyć możliwość umorzenia należności z uwagi na okoliczności wskazane w powołanym § 3 ust. 1 rozporządzenia. Przepis ten umożliwia organowi umorzenie należności z tytułu składek w szczególnych, całkowicie wyjątkowych sytuacjach.

W tym kontekście organ całkowicie prawidłowo ustalił, że żadna z tych sytuacji nie zachodziła w przypadku skarżącego. Ustalenie to dokonane zostało na podstawie wszystkich zebranych w sprawie dowodów, szczegółowo przeanalizowanych i poddanych ocenie zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. Rozważono wyczerpująco wszystkie istotne okoliczności dotyczące sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego, które – zgodnie z powołanymi przepisami – powinny być brane pod uwagę przy ocenie zasadności wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Skarżący miał możliwość wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to dla niego zbyt ciężkie skutki. Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył tylko oświadczenie o stanie i majątkowym z dnia 5 czerwca 2020 r. (data wpływu do organu – 8 czerwca 2020 r.) oraz umowę sprzedaży samochodu marki Mercedes Benz CLK 270 CDI. Nie złożył natomiast żadnych dokumentów, z których wynikałoby, jakie dochody uzyskuje, jakie posiada zobowiązania oraz jakie ponosi wydatki związane z bieżącym utrzymaniem oraz dokumentów dotyczących jego stanu zdrowia

Wyjaśnić zaś należy, że to rzeczą skarżącego jest wykazanie osiąganych dochodów w celu umożliwienia organowi pełnej i rzetelnej oceny możliwości płatniczych zobowiązanego. Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia wyraźnie stanowi, że organ może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie opłacić tych należności. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że ciężar dowodzenia okoliczności mających uzasadniać istnienie przesłanek umorzenia spoczywa na wnioskodawcy, albowiem z faktu ich istnienia wywodzi on określone skutki prawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 430/12 oraz z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II GSK 922/12). Zgodzić należało się w takiej sytuacji ze stanowiskiem organu, że skarżący nie wykazał, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia).

Z akt sprawy wynika, że skarżący jest żonaty, jednak gospodarstwo domowe prowadzi tylko wspólnie z babcią – A. D.. W oświadczeniu majątkowym z dnia 5 czerwca 2020 r. wskazał, że nie pracuje zarobkowo. Oświadczył, że nie pobiera ani emerytury ani renty, nie posiada dochodów z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z Urzędu Pracy, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy. Z oświadczenia wynika, że skarżący nie ponosi żadnych stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem. Dochód w gospodarstwie domowym, które skarżący prowadzi z babcią wynosi 2.400 zł netto miesięcznie. Podał też, że nie posiada zobowiązań pieniężnych. Z oświadczenia skarżącego wynika także, że nie posiada majątku nieruchomego, ruchomego, ani wierzytelności. Posiada jedynie środki pieniężne na dwóch rachunkach bankowych w łącznej wysokości 521,57 zł. Oświadczył także, że nie pracuje od grudnia 2018 r. i z powodu pandemii COVID-19 nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia.

Tymczasem, w świetle przedstawionego stanu faktycznego, który organ ustalił szczegółowo, uzasadnione było jego stanowisko, że skarżący nie wykazał, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości rzeczywistego zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ prawidłowo ocenił sytuację materialną i rodzinną skarżącego i zasadnie uznał, że nie udowodnił, aby ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie był w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, a zwłaszcza, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go oraz jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Brak spójnych i jednoznacznych informacji powoduje, że nie można rzetelnie ocenić sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego. Skarżący bowiem wskazał z jednej strony, że jest żonaty, jednak nie wykazał żony we wspólnym gospodarstwie domowym. Z oświadczenia nie wynika też, aby skarżący się rozwiódł lub pozostawał w separacji. W tym zakresie nie złożył żadnych wyjaśnień. Oświadczył natomiast wyłącznie to, że gospodarstwo domowe prowadzi z babcią i jedynym dochodem tego gospodarstwa jest dochód babci w wysokości 2.400 zł.

Jak słusznie też stwierdził organ, zadłużenie obejmuje lata 2014-2018 i jest to okres, w którym skarżący nie opłacił żadnej składki, a prowadził działalność gospodarczą do dnia 18 grudnia 2018 r. Od zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej nie podjął jakiegokolwiek zatrudnienia, ani żadnych czynności zmierzających do uregulowania zadłużenia wobec ZUS. Zadłużenie to powstało na długo przed pandemią i z akt sprawy wynika, że strona nie poszukiwała pracy. Podkreślenia wymaga zaś, że opłacanie składek w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej jest ustawowym obowiązkiem płatnika i ich świadome nieuiszczanie nie może dawać podstawy dla domagania się umorzenia zaległości składkowych (por. np. wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Ke 703/16).

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika także, by w przypadku skarżącego zachodziły szczególne okoliczności wskazane w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, a wiec poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Nie można też mówić o przesłance wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, czyli przewlekłej chorobie zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący w ogóle nie powoływał się na sytuację zdrowotną jako przesłankę umorzenia należności i nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że jego stan zdrowia lub stan zdrowia członka rodziny uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia i uzyskiwanie dochodu.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji jasno wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty przedłożone przez skarżącego oraz w sposób wyczerpujący i jasny uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym. Sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego oraz stan zdrowia nie uzasadniały tym samym przyjęcia, że w przypadku skarżącego zachodzi wyjątkowa sytuacja uzasadniająca umorzenie należności. Bezspornie podejmując działalność gospodarczą skarżący liczył się z obowiązkiem opłacania należnych i przewidzianych prawem składek. Dlatego słusznie zwrócił uwagę organ, że obowiązek opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek oraz że za ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą odpowiada podmiot prowadzący tego rodzaju działalność.

W konsekwencji zgodzić należało się także stanowiskiem organu, że dolegliwości wynikające z obowiązku zapłaty należności publicznoprawnych są oczywiste, ale same w sobie nie stanowią o ważnym interesie zobowiązanego, który miałby prymat nad interesem publicznym uzasadniającym umorzenie zaległego zadłużenia. Z tych wszystkich względów należało w konsekwencji stwierdzić, że organ w sposób wyczerpujący rozpatrzył w tej sprawie cały materiał dowodowy, uzasadnił należycie swoje stanowisko zgodnie z zasadą przekonywania i w związku z tym nie naruszył proceduralnych przepisów art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz właściwych regulacji materialnoprawnych.

Mając powyższe rozważania na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – obowiązany był skargę jako bezzasadną oddalić, o czym orzekł w sentencji wyroku.