Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 952/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 54 § 1 pkt 7, art. 54 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 26 § 2, art. 27
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Protokolant asystent sędziego Julia Zielska, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1249/22 w sprawie ze skargi R. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 25 marca 2022 r., nr 1401-IEE3.711.1.23.2022.7.MBZ w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz R. J. kwotę 560 (słownie: pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

|III FSK 952/23 | |

| | |

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1249/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. J. (dalej jako: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 25 marca 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia postanowienia organu pierwszej instancji, utrzymanego w mocy zaskarżonym postanowieniem, stanowił art. 59 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie Dz.U.2022.479., dalej u.p.e.a.) w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej z dniem 30 lipca 2020 r. - ustawą z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070, z późn. zm.). Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy zmieniającej, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie u.p.e.a. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe. Kwestionowane przez skarżącego rozstrzygnięcie zostało zatem prawidłowo podjęte na gruncie poprzedniego stanu prawnego w ramach egzekucji wszczętej przed nowelizacją. Zdaniem sądu pierwszej instancji, niezasadny był zarzut skarżącego, że tytuł wykonawczy został wystawiony niezgodnie z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy zawierał wymagane ustawą elementy: określenie wysokości należności podatkowych, terminu od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz rodzaju i stawek tych odsetek. Skarżący zarzucił, że wysokość egzekwowanej należności pieniężnej została określona z "pominięciem obowiązujących norm prawnych", w nawiązaniu do czego WSA podkreślił, że w zaskarżonym postanowieniu podstawą prawną do wystawienia tytułu wykonawczego nr [...], w tym również do określenia wysokości dochodzonej kwoty należności pieniężnej, była ostateczna decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 21 listopada 2016 r., nr 1439- PP.4211.18.2016.AK, a WSA w Warszawie wyrokiem z 25 kwietnia 2018 r. oddalił skargę R. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 23 lutego 2017 r. nr 1401-PDM-2/4211.177.2016.3.MC utrzymującą w mocy powyższą decyzję Naczelnika US w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz wysokości straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. Wyrok ten jest prawomocny. Zatem zdaniem sądu pierwszej instancji, obowiązek stwierdzony tytułem wykonawczym o nr [...] istnieje, a w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które uzasadniałyby zarzut nieistnienia obowiązku. Obowiązek zapłaty zobowiązania wynikał z decyzji, która stała się ostateczna i prawomocna w administracyjnym toku postępowania i jako taka stanowiła podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. WSA podkreślił, że DlAS także z urzędu zbadał i ustalił, że zobowiązanie wynikające z powyższej decyzji nie uległo przedawnieniu. Dodał, że prawidłowo uznano, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 54 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U.2021.1540 z późn. zm.; dalej: O.p.). Zgodnie z tym przepisem, odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 227 § 1 O.p., do dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. Zarzut strony dotyczył nieuwzględnienia w sprawie nienaliczania odsetek za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 227 § 1 (14 dni), do dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. W sprawie nie wystąpiły podstawy do zastosowania ww. przepisu. WSA wyjaśnił, że odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 21 listopada 2016 r., nr 1439-PP.4211.18.2016.AK wpłynęło do organu pierwszej instancji 9 grudnia 2016 r., natomiast do organu odwoławczego zostało przekazane 15 grudnia 2016 r., zatem bez przekroczenia terminu wynikającego z art. 227 § 1 O.p. Zdaniem WSA w Warszawie nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 54 § 1 pkt 3 O.p., wynikający z uzasadnienia skargi. Zgodnie z powyższym przepisem, odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 139 § 3, do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego, jeżeli decyzja organu odwoławczego nie została wydana w terminie, o którym mowa w art. 139 § 3 O.p. Za niezasadny sąd ten uznał także zarzut naruszenia art. 54 § 1 pkt 7 O.p. z uwagi na nieuwzględnienie przerw w naliczaniu odsetek za zwłokę ze względu na długość trwania postępowania podatkowego przed organem pierwszej instancji. Sąd ten podkreślił, że zarzut naruszenia tego przepisu, podobnie jak zarzut naruszenia 54 § 1 pkt 3 O.p., zostały sformułowane bardzo ogólnikowo. W istocie zostały sformułowane dopiero na etapie skargi do sądu. Ani we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ani w zażaleniu, skarżący nie wskazał na żadne okoliczności wskazujące chociażby na to, że strona zarzuca naruszenie art. 54 § 1 O.p. Dyrektor lAS natomiast szczegółowo wyjaśnił, odnosząc się w odpowiedzi na skargę do przebiegu postępowania, że w sprawie wystąpiły okoliczności wynikające z art. 54 § 2 ww. ustawy. Podkreślił, że w sprawie zostały uwzględnione przerwy w naliczaniu odsetek za okres od 3 kwietnia 2017 r. do 21 listopada 2018 r., zgodnie z art. 70 § 6 pkt 2 i art. 70 § 7 pkt 2 O.p. Z kolei odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a., sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że wydane w sprawie postanowienia w obu instancjach zawierały prawidłowe pouczenie, ponadto strona była reprezentowana przez doradcę podatkowego. Skarżącemu, jak wynika z uzasadnienia zarzutu tego przepisu, chodziło o wadliwość uzasadnienia. Ten zarzut zdaniem WSA w Warszawie również nie zasługiwał na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie zawierało pełne uzasadnienie faktyczne i prawne w zakresie podjętego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, w ocenie sądu pierwszej instancji, wszystkie zarzuty podniesione w skardze okazały się niezasadne. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).

Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako: p.p.s.a.) złożył pełnomocnik strony skarżącej, zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił, że został wydany z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 3 § 1, art. 134 § 1 art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. e i lit. a oraz art. 1 § 1 i § 2 oraz art. 4 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 27 § 1 pkt.3 oraz art. 59 §1 pkt.3 u.p.e.a. oraz art. 54 § 1 pkt. 3 i pkt. 7 oraz art. 54 § 2 oraz art. 233 § 2 O.p. w związku z art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt. 6 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 2 oraz art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania:

- przez wydanie orzeczenia na podstawie niepełnego stanu faktycznego przedstawionego przez Dyrektora IAS w Warszawie, pominięcie istotnych okoliczności faktycznych czasu trwania postępowania wymiarowego w sprawie podatku dochodowego za 2011 r. i wpływ czasu trwania postępowania wymiarowego na wielkość egzekwowanej kwoty pieniężnej, pominięcie faktu że egzekwowana decyzja organu jest kolejną decyzja organu I-ej instancji wydana w sprawie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 po uchyleniu przez Dyrektora lAS decyzji organu I-ej instancji z dnia 27 lutego 2015 r. oraz decyzji z dnia 3 grudnia 2015 r., brak w uzasadnieniu wyroku oceny przez WSA w Warszawie faktu uchylania kolejnych decyzji organu I-ej instancji na podstawie art. 233 § 2 O.p. przez organ odwoławczy na istnienie przesłanki braku winy organu w przedłużaniu czasu postępowania wymiarowego określonej w art. 54 § 2 O.p., oraz ograniczeniu kontroli legalności działania organów administracji w sprawie - brak kontroli sądowej zgodności urzędowego wzoru tytułu wykonawczego zastosowanego w kontrolowanym postępowaniu egzekucyjnym z delegacją ustawową określoną w art. 26 § 2 u.p.e.a. w związku z art. 27 u.p.e.a. zgodnie z art. 87 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

Zarzucił również naruszenie prawa materialnego:

- w formie błędnego zastosowania art. 54 § 2 O.p. w związku z art. 233 § 2 O.p. w istniejącym stanie faktycznym. Niepełny stan faktyczny ustalony do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia doprowadził do naruszenia prawa materialnego w formie błędnego zastosowania, uznanie że organ podatkowy I-ej instancji wydając decyzje w dniu 27 lutego 2015 r. oraz w dniu 3 grudnia 2015 r. uchylone w całości przez organ odwoławczy decyzjami z dnia 16 czerwca 2015 r. oraz z dnia 3 marca 2016 r. na podstawie art. 233 § 2 O.p. nie przyczynił się do przedłużenia postępowania,

- w formie błędnego zastosowania art. 54 § 1 pkt 7 O.p. w związku z art. 233 § 2 O.p. w istniejącym stanie faktycznym. Niepełny stan faktyczny ustalony do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia doprowadził do naruszenia prawa materialnego w formie błędnego zastosowania art. 54 § 1 pkt 7 O.p. w związku z art. 233 § 2 O.p. polegające na nie zastosowaniu tej normy prawnej w istniejącym stanie faktycznym, uznanie że naliczania odsetek przez organ podatkowy jest dozwolone za cały okres trwania postępowania podatkowego w czasie trwania, którego decyzje organu I-ej instancji są uchylane w całości i przez organ odwoławczy na podstawie art. 233 § 2 O.p.

W dalszej części skargi kasacyjnej (s. 8) zarzucono też naruszenie art. 3 § 1, art. 134 § 1 art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit a w związku z art. 150 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 1 §1 i § 2 oraz art.4 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 27 § 1 pkt. 3 oraz art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 54 §1 pkt 7 oraz art.54 § 2 w związku z art. 233 § 2 ordynacji podatkowej.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie postanowienia Dyrektora IAS w Warszawie oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Wskazując na ostrożność procesową wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie skargi do ponownego rozpatrzenia przez WSA w Warszawie oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości określonej obowiązującymi przepisami, a także o wydanie wyroku po przeprowadzeniu rozprawy z udziałem stron

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie zarzucono w niej naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W skardze kasacyjnej jej autor zarzuca, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia ustawowych przesłanek.

Już w zażaleniu na postanowienie, a następnie w skardze do sądu pierwszej instancji skarżący wskazywał na to, że - jego zdaniem - czas trwania postępowania podatkowego przed organem pierwszej instancji powinien być wzięty pod uwagę w kontekście ustalania okresu, za jaki powinny być naliczane odsetki za zwłokę, co w konsekwencji rzutuje na wysokość odsetek za zwłokę, wskazaną w tytule wykonawczym. W skardze kasacyjnej strona skarżąca wskazuje m.in. na to, że na skutek kolejnych uchyleń do ponownego rozpatrzenia, dopiero trzecia decyzja organu pierwszej instancji ostała się w toku instancji. W kontekście zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest to kwestia bez znaczenia.

To, że postępowanie przed organem pierwszej instancji było długotrwałe oraz że decyzje organu I instancji były dwukrotnie uchylane przez organ odwoławczy, jest okolicznością znaną sądowi z urzędu, albowiem kwestie te były przedmiotem analizy i zostały szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2018 r., III SA/Wa 1649/17. Nie można odmówić słuszności stronie skarżącej, że okoliczności te mogły rzutować na to, czy w tytule wykonawczym wskazano prawidłową wysokość odsetek za zwłokę. Jednak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku kwestia ta została pominięta milczeniem. We wstępnej części uzasadnienia wyroku, w której znajduje się zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, wspomniano tylko o ostatecznej decyzji wymiarowej NUS z 21 listopada 2011 r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011 oraz o tym, że decyzja została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, a skarga została oddalona wymienionym wyżej prawomocnym wyrokiem WSA z 25 kwietnia 2018 r. Rację ma autor skargi kasacyjnej, że w uzasadnieniu zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia ani w wyroku sądu pierwszej instancji nie ma informacji o czasie trwania postępowania podatkowego, co rzutuje na ocenę, czy prawidłowo określono wysokość odsetek za zwłokę w kontekście art. 54 § 1 pkt 7 O.p. Uzasadnienie zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku WSA wskazuje na to, że sąd ten poddał analizie niepełny stan faktyczny, co uzasadnia trafność postawionego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. WSA w Warszawie nie wypowiedział się w kontekście art. 54 § 1 pkt 7 O.p., a precyzyjniej mówiąc, lakoniczna wypowiedź (s. 8 uzasadnienia wyroku) nawiązuje do nie w pełni ustalonego stanu faktycznego sprawy. WSA wskazuje, że zarzut dotyczący art. 54 § 1 pkt 7 O.p. został sformułowany bardzo ogólnikowo, z czym można się zgodzić, nie ma jednak racji WSA pisząc, że kwestia ta została poruszona dopiero na etapie skargi do sądu, ponieważ była sygnalizowana już w zażaleniu. Niezależnie od tego, sądowi pierwszej instancji z urzędu są znane okoliczności wynikające z wyroku tego sądu z dnia 25 kwietnia 2018 r., III SA/Wa 1649/17, toteż ich pominięcie w wyroku zaskarżonym skargą kasacyjną czyni zasadnym zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

W wyroku zaskarżonym skargą kasacyjną sąd nie przedstawił też argumentacji na poparcie twierdzenia, że opóźnienie w wydaniu decyzji I instancji "powstało z przyczyn niezależnych od organu", jak to wskazuje art. 54 § 2 o.p. Powinien był natomiast ustosunkować się do tej kwestii zważywszy na to, że decyzja organu podatkowego I-ej instancji była dwukrotnie uchylona przez organ drugiej instancji. Skoro organ drugiej instancji dwukrotnie dostrzegł przesłankę do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 233 § 2 o.p., to sąd pierwszej instancji powinien był poświęcić nieco uwagi temu, czy w istocie organ pierwszej instancji nie przyczynił się do przedłużenia postępowania podatkowego.

Nie przesądzając kierunku, w jakim ma zmierzać ocena WSA, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sąd ten w zaskarżonym wyroku nie przedstawił pełnego stanu sprawy, albowiem stan faktyczny ustalony przez WSA i przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pomija istotne dla rozstrzygnięcia elementy. Należy zarazem uznać, że sąd ten nie w pełni przedstawił stan sprawy i nie w pełni wskazał wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, dlatego też podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy jest zasadny. Wyrok bowiem nie poddaje się kontroli sądu kasacyjnego w zakresie podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów opartych na twierdzeniu o wskazaniu w tytule wykonawczym zawyżonej kwoty odsetek za zwłokę, co miało z kolei nastąpić z naruszeniem art. 54 § 1 pkt 7 O.p.

Warto w tym miejscu przypomnieć, że w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 39 podkreślono, że podstawa prawna rozstrzygnięcia (wyroku) obejmuje wskazanie zastosowanych przepisów prawnych oraz wyjaśnienie przyjętego przez sąd sposobu ich wykładni i zastosowania. Znaczenie procesowe tego elementu uzasadnienia uwidacznia się w tym, że ma on dać rękojmię, iż sąd dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia; ma umożliwić sądowi wyższej instancji ocenę, czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji, są trafne; ma w razie wątpliwości umożliwić ustalenie granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków prawnych wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażone nie tylko w powyżej zacytowanej uchwale, lecz także m.in. w wyroku z dnia 23 lutego 2024 r., I FSK 536/20, że: "Jakkolwiek czynność procesowa sporządzenia pisemnego uzasadnienia dokonywana już po rozstrzygnięciu sprawy i mająca sprawozdawczy charakter, sama przez się nie może wpływać na wynik sprawy, niemniej tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki stwarza podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce i że prowadzone przez ten sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie umożliwia nie tylko odtworzenie sposobu rozumowania i argumentacji sądu orzekającego w sprawie. Pozwala jednocześnie zweryfikować, czy kontrola sądowa zaskarżonego aktu była prawidłowa, czy też przeprowadzona pobieżnie bez należytej i wymaganej staranności. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie jest warunkiem niezbędnym dla przeprowadzenia kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku." Ponieważ z powodów wcześniej omówionych należało uznać, że sąd pierwszej instancji nie w pełni sprostał wymogom wynikającym z art. 141 § 4 p.p.s.a., a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. został uznany za zasadny.

Niezasadnie natomiast zarzucono (w powiązaniu m.in. z art. 141 § 4 p.p.s.a.) naruszenie art. 3 § 1 P.p.s.a. W myśl tego przepisu sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis ten ma charakter ustrojowy i kompetencyjny, a zatem mógłby być naruszony jedynie w sytuacji, w której sąd administracyjny nie rozpoznałby w ogóle skargi lub dokonał jej oceny według innych kryteriów niż kryterium legalności, względnie gdyby wyszedł poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego, tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją (por. m.in. wyroki NSA z dnia 18 kwietnia 2024 r., II GSK 1987/23 oraz z 20 czerwca 2023 r., II OSK 2174/20). Taka sytuacja niewątpliwie nie wystąpiła.

Niezasadnie też zarzucono brak kontroli sądowej zgodności urzędowego wzoru tytułu wykonawczego zastosowanego w kontrolowanym postępowaniu egzekucyjnym z delegacją ustawową określoną w art. 26 § 2 u.p.e.a. w związku z art. 27 u.p.e.a. zgodnie z art. 87 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Zarzut ten, uzupełniony rozległymi wywodami zawartymi na s. 8-11 skargi kasacyjnej, jest chybiony. Przede wszystkim Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się zarzucanej niezgodności wzoru tytułu wykonawczego z delegacją ustawową. Co jednak istotniejsze, autor skargi kasacyjnej nie wykazał, jaki wpływ na wynik sprawy miałoby mieć uznanie tego zarzutu za zasadny - zważywszy na to, że rozpoznawana sprawa dotyczy postanowienia wydanego w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zamieszczenie w tytule wykonawczym kwoty naliczonych odsetek za zwłokę pozwala skontrolować zobowiązanemu prawidłowość sposobu ich obliczenia (np. tego, czy uwzględniono ewentualne przerwy w naliczaniu odsetek - art. 54 § 1 O.p.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zamieszczenie w tytule wykonawczym kwoty odsetek za zwłokę otwiera drogę do skontrolowania ich wysokości - przez organ wyższego stopnia oraz ewentualnie sąd administracyjny. Zamieszczenie kwoty odsetek w tytule wykonawczym przyczynia się zatem w sensie pozytywnym do ochrony praw zobowiązanego, czego m.in. dowodzi rozpoznawana sprawa. Przyznanie racji skarżącemu kasacyjnie, że kwota odsetek za zwłokę nie powinna być wskazana w tytule wykonawczym, odbierałoby mu drogę do domagania się sądowej weryfikacji prawidłowości obliczenia odsetek egzekwowanych przez organ.

Reasumując, ponieważ sąd pierwszej instancji nie w pełni sprostał wymogom wynikającym z art. 141 § 4 P.p.s.a., co wyżej zostało szczegółowo omówione, zaskarżony wyrok należało uchylić na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. i przekazać sprawę temu sądowi do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpatrując sprawę sąd pierwszej instancji zadba o to, aby uzasadnienie wyroku czyniło zadość wymogom płynącym z art. 141 § 4 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 1) P.p.s.a.

s. WSA (del.) Agnieszka Olesińska s. NSA Krzysztof Winiarski s. NSA Jolanta Sokołowska