Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 89/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2023-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 15 ust. 4
journal: Dz.U. 2021 poz 1255
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 75, art.80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 20 stycznia 2023 r., nr DSE3a-K0918-D18381-32/23 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 marca 2022 r., nr DSE2-K0971-D18381-18D/22, 2) zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego J. S. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez J. S., jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 20 stycznia 2023 r., nr DSE3a-K0918-D18381-32/23, mocą której organ ten utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 18 marca 2022 r., nr DSE2-K0971-D18381-18D/22, o odmowie potwierdzenia, że skarżący był działaczem opozycji antykomunistycznej lub osobą represjonowaną z powodów politycznych.

Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

Wnioskiem z dnia 26 lipca 2021 r. (data wpływu do organu 30 lipca 2021 r.) J. S. (dalej jako: "strona", "skarżący" bądź "wnioskodawca"), zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej jako: "organ" bądź "Szef Urzędu") o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1255 ze zm. - zwanej dalej ustawą) z tytułu współpracy ze zorganizowaną grupą podziemnej "Solidarności" w stanie wojennym, polegającej na uruchomieniu i zabezpieczeniu ciągłości pracy konspiracyjnej drukarni. W uzasadnieniu wniosku podał, że zorganizowanie podziemnej drukarni było możliwe tylko poprzez kontakt z kolegą ze studiów i jego grupą na P., od którego to odebrał urządzenie z materiałami do drukowania bibuły, które następnie przekazał wraz z instruktarzem zorganizowanej w tym celu grupie w P. Doraźnie przewoził bibuły swoim samochodem [...] a także użyczał swój pojazd do przewozu ludzi. Dodał, że nie kwalifikuje się do świadczeń pieniężnych, lecz chciałby mieć łatwiejszy dostęp do świadczeń medycznych. W dalszej kolejności podał, że był zaangażowany w struktury NSZZ "Solidarność" w Z. w P., ponadto był jednym z organizatorów zakładowej, legalnej "Solidarności", pełniąc funkcję przewodniczącego oraz członka Rady Pracowniczej. Do powyższego wniosku dołączył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 31 maja 2021 r., nr [...], stwierdzającą, że J. S. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, a także oświadczenia T. S. z dnia 5 czerwca 2020 r. oraz B. P. z dnia 7 czerwca 2020 r., na okoliczność potwierdzenia, że skarżący był działaczem opozycji antykomunistycznej lub osobą represjonowaną z powodów politycznych. T. S. potwierdził, że J. S. w okresie od 1981 r. do 1983 r. brał czynny udział w Solidarności Walczącej. Przywoził Biuletyny z C., zaopatrywał w papier do drukowania i tusz drukarski oraz nauczał powielania. Posiadał samochód, którym przewoził materiały, pisma, bibuły a także pożyczał samochód. Z kolei B. P. oświadczył, że skarżący był czynnym uczestnikiem opozycji antykomunistycznej, jedyną osobą, bez której nie byłoby wydawnictwa "[...]". Dostarczał matryce białkowe, farbę drukarską, papier ponadto przeprowadzał szkolenie na powielaczu z którego, co 7-10 dni wychodziły materiały. Dystrybuował prasę na C., ponadto przywoził materiały z zewnątrz. Za swoją działalności zapłacił odejściem z pracy.

Pismem z dnia 5 sierpnia 2021 r. Starszy Specjalista Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do Archiwum IPN o przekazanie informacji, na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy, o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących działalności lub doznanych represjach przez J. S. oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów.

Udzielając odpowiedzi, IPN w piśmie z dnia 29 września 2021 r. poinformował, że skarżący spełnia warunki art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy archiwalnej odnaleziono akta paszportowe strony oraz dwie rejestracje operacyjnyjne do sprawy "[...] Działacz NSZZ" oraz [...], prowadzonych przez KWMO w C. oraz WSW w G. Ponadto wskazano, że z kwerendy ewidencyjnej wynika, iż była to sprawa obiektowa "[...]", którą rozpoczęto na podstawie zgłoszenia zakładu pracy Z. w dniu 13 października 1980 r. a wybrakowano w dniu 9 stycznia 1990 r. W ramach tej sprawy skarżący był rozpracowywany w latach 1980-1990. Jednak akta tej sprawy nie zachowały się. Do przedmiotowego pisma załączono kserokopię wydruku dotyczącego materiałów wytworzonych przez SB odnoszących się do J. S.

Odrębnymi pismami z dnia 8 października 2021 r. i z dnia 12 listopada 2021 r., Dyrektor Generalny Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art 5 ust. 6 ustawy, zwrócił się o zaopiniowanie wniosku skarżącego do [...] i [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych. Uchwałami z dnia 3 stycznia 2022 r., nr [...], oraz z dnia 25 stycznia 2022 r., nr [...], obie Rady negatywnie zaopiniowały wniosek strony o potwierdzenie przedmiotowego statusu.

W toku prowadzonego postępowania organ kilkukrotnie wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy, przy czym informacja ta nie została przesłana skarżącemu.

Pismem z dnia 7 lutego 2022 r. Starszy Specjalista Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 10 § 1, art. 35, art. 36 oraz art. 79a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, ze zm. [obecnie Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. - dopisek Sądu], zwanej dalej K.p.a.), zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania wyjaśniającego. Jednocześnie, działając na podstawie art. 79a K.p.a., wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie zostały wykazane przesłanki prawa materialnego, których spełnienie jest niezbędne do wydania decyzji pozytywnej. Niewykazanie tych przesłanek będzie skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Końcowo organ wskazał, że strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 2 i art. 3 ustawy w terminie do dnia 3 marca 2022 r.

Postanowieniem z dnia 10 lutego 2022 r., działający z upoważniania Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Zastępca Dyrektora Departamentu Współpracy ze Stowarzyszeniami i Ewidencji, na podstawie art. 37 § 6 pkt 1 K.p.a., po rozpoznaniu ponaglenia J. S., stwierdził brak bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi, w piśmie z dnia 15 lutego 2022 r., skarżący wskazał, że nie wie na czym mają polegać niespełnione lub niewykazane zależne od niego przesłanki prawa materialnego dotyczące okoliczności działalności opozycyjnej. Podniósł, że ma wrażenie, iż jego wniosek został rozpatrzony z niewłaściwym zrozumieniem. Dodał, że działalność, którą opisał we wniosku potwierdzili również świadkowie mający status działaczy opozycyjnych i działali w ramach tej samej komórki konspiracyjnej. Działania podejmowali w "ramach struktury zorganizowanej" jaką była "Solidarność" w Z. w P., którą sami stworzyli w konspiracji. NSZZ Solidarność w Z. w P. był drugim co do wielkości w województwie [...]. Jedną z zasad dobrej konspiracji jest tworzenie jak najmniejszych tajnych komórek ograniczając do niezbędnego minimum wzajemne kontakty i znajomości. Działając tak uniknęli dekonspiracji. Dodał, że nie wie o jakie przesłanki i jakich dowodów na ich spełnienie żąda organ.

W toku postepowania organ włączył do akt sprawy kserokopię życiorysu B. P. (z akt [...]) oraz protokół przesłuchania w charakterze świadka (z akt [...] T. S.), a także kserokopię protokołu przesłuchania T. S.

W tak ustalonym stanie faktycznym decyzją z dnia 18 marca 2022 r., nr DSE2-K0971-D18381-18D/22, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ustawy, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do powyższego okresu 12 miesięcy nie wlicza się jednak okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Wyjaśnił też, że za osobę represjonowaną, o której mowa w art. 3 ww. ustawy, może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wyszczególnionymi w tym przepisie wyłącznie z powodów politycznych. Żadne inne zdarzenia czy okoliczności nie mogą być uznane za represje w rozumieniu ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej stanowiły dużą dolegliwość. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, organ stwierdził, że wnioskodawca nie przedstawił dowodów potwierdzających, że przez minimum 12 miesięcy prowadził w ramach zorganizowanych struktur lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność mającą na celu odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie politycznych praw człowieka. Takich dowodów nie dostarczyły również czynności podjęte w postępowaniu wyjaśniającym oraz kwerenda archiwalna przeprowadzona w zasobach archiwalnych IPN. Organ podzielił stanowisko obu Rad Konsultacyjnych co do nieprowadzenia przez wnioskodawcę działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy bądź podlegania przez niego represjom określonym w art. 3 ustawy. Organ zaznaczył, że materiał dowodowy przesłany przez J. S., jak również opis jego działalności jest pozbawiony szczegółowych informacji dotyczących formy działalności opozycyjnej podejmowanych przez stronę w sposób regularny. Podstawy do potwierdzenia stronie statusu nie mogą stanowić oświadczenia B. P., jak i T. S., albowiem w wyniku przeglądu akt administracyjnych sprawy o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych organ ustalił, że ww. opisali w swoich zeznaniach swoją działalność antykomunistyczną wskazując konkretne osoby z imienia i nazwiska, z którymi współdziałali w opozycji m.in., kto zajmował się drukiem, a kto kolportażem, gdzie była drukarnia i w jaki sposób była prowadzona działalność. Nigdzie w zeznaniach nie pojawia się osoba wnioskodawcy, co w ocenie organu rzutuje na wiarygodność oświadczeń B. P., który wskazał, że wnioskodawca miał być praktycznie jedyną osobą, bez której nie byłoby wydawnictwa "[...]". Zdaniem organu, przy tak szczegółowych zeznaniach ww. osób nie sposób byłoby pominąć wnioskodawcy jako osoby organizującej pracę konspiracyjną (m.in. materiały do druku, transport drukarni czy emisariusz oraz kolportaż).

Strona nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wystąpiła w dniu 31 marca 2022 r. (data wpływu do organu 7 kwietnia 2022 r.) do Szefa Urzędu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Pismem z dnia 23 kwietnia 2022 r. skarżący przedstawił dodatkowe fakty i dowody, na okoliczność potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Wskazał, że jego współpraca ze zorganizowaną grupą podziemną "Solidarność" w stanie wojennym polegała na uruchomieniu i zabezpieczeniu ciągłości pracy konspiracyjnej drukarni i trwała od wiosny 1982 r. do wiosny 1984 r. Konspiracyjne drukowanie odbywało się w różnych miejscach na trenie Gminy P. i ze względów bezpieczeństwa często jego lokalizacja była zmieniana. Kilka razy drukarnie przewoził osobiście (jako kierowca) lub użyczał w tym celu swojego samochodu (głownie J. W.), czasami nawet nie wiedział komu go użyczał. Dodał też, że nigdy nie twierdził, iż był członkiem zespołu drukującego "[...]", natomiast we wniosku wskazał, że zajmował się kolportażem wydrukowanych przez siebie ulotek. Podniósł, że zorganizowanie drukarni było możliwie dzięki W. K., który prowadził prace badawcze na [...] w P. w ramach współpracy z P. [...]. Skarżący był z kolei [...] utrzymania ruchu na wydziale [...]. Podczas jednej z wizyt W. K. zaproponował mu pomoc w zorganizowaniu konspiracyjnej drukarni. Do powyższego pisma załączył kserokopię dokumentu organizacji komórki konspiracyjnej P. i okolic sporządzonego przez B. P., który potwierdził autentyczność tego dokumentu oraz oświadczenie B. P. z dnia 23 kwietnia 2022 r.

W toku prowadzonego postępowania organ włączył do akt sprawy oświadczenie W. K. z dnia 24 maja 2022 r., który podał, że zna osobiście J. S., który w okresie 1982 r. - 1984 r. prowadził działalność w opozycji antykomunistycznej. Podniósł, że okoliczności ich współpracy opisane zostały w publikacji "[...]" autorstwa M. N. Ponadto wskazał, iż to on przekazał stronie powielacz. Następnie strona miała odwiedzać świadka przekazując mu wydrukowane egzemplarze "[...]" oraz pobierać od niego "bibułę drukowaną na C.".

Pismem z dnia 9 czerwca 2022 r., organ zwrócił się do IPN o dokonanie sprawdzenie czy w aktach W. K. znajdują się jakiekolwiek informacje dotyczące działalności opozycyjnej wnioskodawcy oraz współpracy jego z osobami składającymi oświadczenia.

Udzielając odpowiedzi IPN poinformował, że w wyniku wielokierunkowej kwerendy przeprowadzonej w zasobie archiwalnym IPN - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu nie odnaleziono żadnych akt operacyjnych ani zapisów ewidencyjnych, które potwierdziłyby prowadzenie działalności opozycyjnej przez W. K. W zasobie IPN znajdują się jedynie akta paszportowe ww.

W świetlenie pozyskanych nowych dokumentów, Szef Urzędu, działając na podstawie art 5 ust. 6 ustawy, ponownie zwrócił się do [...] i [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Sprawy Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych o zaopiniowanie wniosku strony. Uchwałami z dnia 6 października 2022 r., nr [...], oraz z dnia 23 listopada 2022 r., nr [...], Rady ponownie negatywnie zaopiniowały wniosek strony o potwierdzenie przedmiotowego statusu.

Wskazaną na wstępnie decyzją z dnia 20 stycznia 2023 r., nr DSE3a-K0918-D18381-32/23, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 5 w związku z art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 18 marca 2022 r., o odmowie potwierdzenia, że skarżący był działaczem opozycji antykomunistycznej lub osobą represjonowaną z powodów politycznych. W motywach rozstrzygnięcia organ odwołał się do treści art. 2 i art. 3 ustawy, po czym stwierdził, że strona nie udowodniła okoliczności prowadzenia działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca wskazał, że podstawą potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych jest okoliczność jego zaangażowania w struktury NSZZ "Solidarność" w Z. w P. Działalność opozycyjna miała również odbywać się w okresie po delegalizacji związków zawodowych. Wnioskodawca twierdzi, że w przeszłości był jednym z organizatorów zakładowej, legalnej "Solidarności" a następnie prowadził działalność opozycyjną - samochodem [...] przewoził ludzi i "bibułę". Wnioskodawca na etapie postępowania z swojego wniosku przyznanie przedmiotowego status dołączył do podania pisemne oświadczenia T. S. oraz B. P. B. P. oświadczył, że S. od pierwszych dni stanu wojennego włączył się w działalność konspiracyjną. Dostarczał matryce białkowe, farbę drukarską i papier oraz prowadził szkolenie na powielaczu, "z którego co 7 do 10 dni wychodziły materiały w ilości [...] egzemplarzy. Był konkretny, stanowczy i "zimny" (...) nigdy nie odmówił użyczenia nam samochodu (z paliwem!!!) aby przenieść drukarnię lub emisariusza". Z kolei T. S. oświadczył, że wnioskodawca miał brać czynny udział w Solidarności Walczącej w okresie 1981 r. - 1983 r. W tym okresie przywoził biuletyny z C., nauczał powielania biuletynów, zaopatrywał w papier do drukowania oraz tusz drukarski. Dalej organ podał, że mając na uwadze oświadczenia W. K. zapoznał się z treścią publikacji powołaną w oświadczeniu. W omawianym opracowaniu znajduje się wzmianka, iż to W. K. wykonał komplet urządzeń do małej poligrafii i przekazał aparaturę J. S., jednak brak jest tam informacji o dalszej działalności strony. W ocenie organu, oświadczenia T. S. oraz B. P. również nie mogą stanowić podstawy do potwierdzenia stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej. W wyniku przeglądu akt administracyjnych T. S. oraz B. P. z postępowania w przedmiocie potwierdzenie im przedmiotowego statusu, organ ustalił, że nie zawierają one jakichkolwiek informacji o współpracy ww. osób z wnioskodawcą. W aktach administracyjnych T. S. znajduje się między innymi protokół z przesłuchania świadka B. P. oraz protokół przesłuchania T. S. w charakterze strony. W obszernych i szczegółowych zeznaniach opisali oni swoją działalność antykomunistyczną wskazując konkretne osoby z imienia i nazwiska, z którymi współdziałali w opozycji, m. in. kto zajmował się drukiem a kto kolportażem, gdzie była drukarnia i w jaki sposób była prowadzona działalność. Nigdzie w ww. zeznaniach nie pojawia się osoba wnioskodawcy co - w ocenie organu - rzutuje na wiarygodność oświadczenia B. P., który wskazał, że wnioskodawca miał być praktycznie jedyną osobą, bez której nie byłoby naszego wydawnictwa "[...]". Zdaniem organu, przy tak szczegółowych zeznaniach ww. osób, nie sposób byłoby pominąć wnioskodawcy, jako osoby organizującej pracę konspiracyjną (m.in. materiały do druku, transport drukarni czy emisariusza oraz kolportaż). Również [...] i [...] Wojewódzka Rada Konsultacyjna ds. Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych podjęły negatywne uchwały (wszyscy członkowie Rady biorący udział w głosowaniu zagłosowali za negatywnym rozpatrzeniem wniosku strony) wskazując, że wnioskodawca w sposób Iakoniczny i ogólnikowy opisuje swoją działalność opozycyjną - dotyczy to zarówno struktury, w ramach której wnioskodawca miał prowadzić działalność, jak i konkretnych jej form, m.in. wnioskodawca nie wskazał komu pożyczał samochód do przewozu bibuły, ani też co i od kogo przewoził i komu bibułę przekazywał. [...] Rada Konsultacyjna stwierdziła również, że mało wiarygodne jest twierdzenie wnioskodawcy, iż często przewoził wydrukowane przez siebie ulotki własnym samochodem [...], ponieważ w tamtym czasie, w sytuacji złapania takiej osoby, następował automatyczny przepadek samochodu, którym wożono nielegalne, według władz PRL, czasopisma. Dodano też, że z doświadczenia członków Rady wynika również, iż starano się nie łączyć osobowo druku z kolportażem z przyczyn oczywistych, tj. zapewnienia bezpieczeństwa drukarni i drukarzom, "inaczej mówiąc należało zminimalizować ryzyko wpadki drukarni (...)". Rada zwróciła również uwagę, że opis działalności opozycyjnej skarżącego w dużym stopniu dotyczy okresu legalnego funkcjonowania "Solidarności". Mając na uwadze ocenę oświadczeń świadków, wyniki kwerend archiwalnych prowadzonych w zasobach IPN, uchwał wydanych przez Wojewódzkie Rady Konsultacyjne ds. Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych, jak i wyjaśnienie strony organ uznał, że skarżący przekazał urządzenie polifagiczne otrzymane od W. K. i wykonywał, na prośbę osób zajmujących się drukiem nielegalnych wydawnictw czynności polegające na użyczeniu auta lub kilkukrotnym osobistym przewożeniu urządzeń, jednak - jak stwierdził - nie jest to działalność, o której mowa w art. 2 ustawy. W ocenie Szefa Urzędu, prezentowa przez J. S. postawa zasługuje na uznanie i społeczny szacunek, jednak organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a więc wszelkie podejmowane przez nie decyzje muszą znaleźć oparcie w treści przepisów bezwzględnie obowiązujących. Organ dodał też, że działalność opozycyjna, o której mowa w przepisach ustawy to działalność powadzona w sposób zorganizowany i stały nie jak w przedmiotowej spawie ograniczona do wykonywania kilku czy kilkunastokrotnie czynności na przestrzeni 3-4 lat. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego - zdaniem organu - nie prowadzi do konkluzji, iż strona prowadziła działalność w sposób zorganizowany lub w ramach struktur opozycyjnych a tylko taka może być podstawą do potwierdzenia statusu. Z preambuły ustawy wynika, że nie każda działalność, choćby była działalnością zasługującą na uznanie, może zostać potraktowana jako działalność opozycyjna. Ustawodawca wprost wskazał, że chodzi o działalność, którą można określić mianem szczególnych zasług prowadzoną z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych. Opis działalności jaki przedłożyła strona na etapie postępowania w wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy koresponduje z oświadczeniem W. K., który potwierdził, że przekazał stronie urządzenie do małej poligrafii i kilkukrotny kontakt z nim bez wskazania na działalność drukarską w ramach podziemnej "Solidarności", bo jak wskazał wnioskodawca takowej nie powadził. Również brak wzmianki o działalności strony w aktach T. S. oraz B. P. potwierdza, iż strona nie była zaangażowana w druk pism bezdebitowych, a jej działalność polegała na przywiezieniu i przekazaniu uprzędzenia do małej poligrafii co zostało ujęte w schemacie organizacyjnym dołączonym do protokołu przesłuchania B. P. W odniesieniu do przesłanki z art. 3 ustawy, organ wskazał, że strona nie powoływała się w swoim wniosku na represje, których miała doznać z powodów politycznych, o których stanowi art. 3 ustawy o działaczach. Natomiast fakt pozostawania w kręgu zainteresowania ówczesnych służb bezpieczeństwa wewnętrznego nie stanowi samoistnej przesłanki do potwierdzenia przedmiotowego statusu.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący zarzucił powyższej decyzji naruszenie następujących przepisów:

1) art. 7 i 77 K.p.a. ze względu na tendencyjne a przez to nierzetelnie prowadzone postępowanie,

2) art. 7 K.p.a. poprzez nie reagowanie na sygnalizowane przez skarżącego kłamstwo [...] Rady Konsultacyjnej,

3) art. 9 i 79a K.p.a. poprzez nie spełnianie jego postanowień w każdym zawiadomieniu o zakończeniu postępowania,

4) art. 9 i art. 10 § 1 K.p.a. poprzez brak reakcji na zapytania skarżącego dotyczące sprawy.

W związku z podniesionym zarzutami skarżący wniósł o uchylenie w całości obu wydanych w sprawie decyzji, przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zgodnie z art. 136 K.p.a., a także o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skargi przedstawił w sposób chronologiczny przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie. Następnie podniósł, że organ prowadził postępowanie tendencyjnie, albowiem rozstrzygnął sprawę na jego niekorzyść, pomimo wielu niejasności. Zarzucił, że organ oparł wydane rozstrzygnięcie głównie na opinii wyrażonej w uchwale Rady Konsultacyjnej stwierdzając, że zgromadzone dowody nie potwierdzają w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości prowadzenia przez skarżącego działalności opozycyjnej. Tymczasem wątpliwości te można było wyjaśnić poprzez np. przesłuchania strony czy świadków. Ponadto organ mógł również skorzystać z art. 81a K.p.a. Dodał, że prowadząc postępowanie w odniesieniu do innych osób, których działalność polegała na drukowaniu i kolportowaniu bibuły i przyznając im ten status organ nie dociekał, skąd wzięła się drukarnia. Z pewnością wtedy jego nazwisko zostałoby wskazane, które ostatecznie zostało podane w kontekście rozpatrywania całej komórki konspiracyjnej podczas wcześniejszej rozprawy administracyjnej. Podniósł też, że jego wniosek dotyczył współpracy ze zorganizowaną grupą podziemnej "Solidarności" w stanie wojennym polegającej na uruchomieniu i zabezpieczeniu ciągłości pracy konspiracyjnej drukarni, tymczasem w uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawca twierdzi, że w przeszłości był jednym z organizatorów zakładowej, legalnej "Solidarności", a następnie prowadził działalność opozycyjną - samochodem marki [...] przewoził ludzi i bibułę. Dodał, że przed otrzymaniem decyzji, pismem z dnia 15 lutego 2022 r. zwrócił się do organu o wskazanie, jakie przesłanki nie zostały przez niego spełnione, jednak organ nie udzielił mu odpowiedzi na jego zapytanie. Dodał, że wbrew twierdzeniu organu, świadkowie wskazani przez skarżącego kategorycznie zaprzeczają, aby Rada Konsultacyjna zapraszała ich na posiedzenie. O powyższym facie poinformował urząd pismem z dnia 23 kwietnia 2022 r., do którego to pisma organ się nie ustosunkował. Dodał, że organ naruszył również art. 9 i art. 79a K.p.a., albowiem nie został poinformowały, jakich przesłanek nie spełnia dla otrzymania wnioskowanego świadczenia. Z kolei z uzasadnienia wydanych decyzji wynika, że został pouczony jakie przesłanki prawa materialnego nie zostały przez niego spełnione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalanie skargi, podtrzymując argumentację zwartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Postanowieniem z dnia 29 marca 2023 r., sygn. akt II SPP/Op 12/23, starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na cofnięcie przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259. - zwanej dalej P.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zakres kontroli sądowej wyznaczony jest natomiast przez przepis art. 134 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Powołana regulacja oznacza, iż niezależnie od zarzutów skargi ocenie sądu poddana jest cała sprawa administracyjnej zarówno w zakresie postępowania poprzedzającego jej wydanie jak i zastosowania prawa materialnego, z obowiązkiem przestrzegania zakazu zmiany zaskarżonego aktu na niekorzyść strony skarżącej.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że akty te zostały wydane przedwcześnie, z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy przywołanej ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - zwanej nadal ustawą.

Według art. 5 wspomnianej wyżej ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 (ust. 1). Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (ust. 2). Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się: 1) dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3, oraz 2) decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności (ust. 3).

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3, oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów (ust. 5). Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (ust. 6).

W rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.(art. 2 ust. 2 ustawy).

Natomiast osobą represjonowaną z powodów politycznych, w myśl art. 3 cyt. ustawy jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Przy czym, zgodnie z art. 4 tej ustawy, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie, która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych prawa człowieka w Polsce, i co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Dodać również wypada, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 ustawy.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący zwrócił się do organu z wnioskiem o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Motywując swój wniosek skarżący wskazał na współpracę ze zorganizowaną grupą podziemnej "Solidarności" w stanie wojennym polegającą na uruchomieniu i zabezpieczeniu ciągłości pracy konspiracyjnej drukarni. W jego uzasadnieniu podkreślił, że zorganizowanie podziemnej drukarni było możliwe tylko poprzez kontakt z kolegą ze studiów i jego grupą na P., od którego odebrał urządzenie z materiałami do drukowania bibuły, które przekazał wraz z instruktarzem zorganizowanej w tym celu grupie w P. Doraźnie przewoził bibuły swoim samochodem [...], a także użyczał swój pojazd. Dodał, że nie kwalifikuje się do świadczeń pieniężnych, lecz chciałby mieć łatwiejszy dostęp do świadczeń medycznych. W dalszej kolejności podał, że był zaangażowany w struktury NSZZ "Solidarność" w Z. w P., ponadto był jednym z organizatorów zakładowej, legalnej "Solidarności", pełniąc funkcję przewodniczącego oraz członka Rady Pracowniczej. Do wniosku skarżący dołączył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 31 maja 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 K.p.a., art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, z której wynika, że nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, a także oświadczenia T. S. z dnia 5 czerwca 2020 r. oraz B. P. z dnia 7 czerwca 2020 r. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że wobec skarżącego nie zaistniała przesłanka negatywna, uniemożliwiająca uzyskanie wnioskowanego statusu.

Z zebranego w sprawie materiału dokumentacyjnego wynika ponadto, że organ pismem z dnia 5 sierpnia 2021 r. w trybie art. 5 ust. 5 ustawy zwrócił się do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie informacji o treści zgromadzonych dokumentów dotyczących skarżącego oraz przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów. W odpowiedzi z 29 września 2021 r. IPN poinformował, że J. S. spełnia warunki art. 4 ustawy. Wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy archiwalnej odnaleziono akta paszportowe strony oraz dwie rejestracje operacyjnyjne do sprawy "[...] Działacz NSZZ" oraz [...], prowadzonych przez KWMO w C. oraz WSW w G. Ponadto, z kwerendy ewidencyjnej wynika, że była to sprawa obiektowa "Kooperant", którą rozpoczęto na podstawie zgłoszenia zakładu pracy Z. w dniu 13 października 1980 r. a wybrakowano w dniu 9 stycznia 1990 r. W ramach tej sprawy skarżący był rozpracowywany w latach 1980-1990. Jednak akta tej sprawy nie zachowały się. Do przedmiotowego pisma załączono kserokopię wydruku dotyczącego materiałów wytworzonych przez SB odnoszących się do J. S. Nadto pismem z dnia 8 października 2021 r. i z dnia 12 listopada 2021 r. Szef Urzędu, na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy, wystąpił do [...] i [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych o zaopiniowanie wniosku J. S. o potwierdzenie statutu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Przy piśmie z dnia 3 stycznia 2022 r. do akt sprawy wpłynęła uchwała nr [...] [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych z 3 stycznia 2022 r. negatywnie opiniująca wniosek skarżącego potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Z kolei w dniu 3 lutego 2022 r. wpłynęła do organu uchwała nr [...] z dnia 25 stycznia 2022 r. [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych Wojewódzkiej również negatywnie opiniująca wniosek skarżącego. Na skutek wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy ww. rady wydały kolejne dwie uchwały (nr [...] z dnia 6 października 2022 r. oraz nr [...] z dnia 23 listopada 2022 r.), ponownie negatywnie opiniując wniosek skarżącego. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika również, że pismem z dnia 7 lutego 2022 r. organ poinformował skarżącego, że istnieją okoliczności, które wymagają dodatkowego wyjaśnienia i, po przytoczeniu przepisów art. 2, art. 3 ustawy wezwał skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego dotyczącego prowadzonej przezeń działalności opozycyjnej lub doznanych represji z powodów politycznych w okresach, o których mowa w ustawie. Odnosząc się do powyższego wezwania J. S. złożył pismo z dnia 15 lutego 2022 r., w którym wskazał, że nie wie na czym mają polegać niespełnione lub niewykazane zależne od niego przesłanki prawa materialnego dotyczące okoliczności działalności opozycyjnej. Podniósł, że ma wrażenie, iż jego wniosek został rozpatrzony z niewłaściwym zrozumieniem. Dodał, że działalność, którą opisał we wniosku potwierdzili również świadkowi mający status działaczy opozycyjnych i działali w ramach tej samej komórki konspiracyjnej. Działania podejmowali w "ramach struktury zorganizowanej" jaką była "Solidarność" w Z. w P., którą sami stworzyli w konspiracji. NSZZ Solidarność w Z. w P. był drugim co do wielkości w województwie [...]. Jedną z zasad dobrej konspiracji jest tworzenie jak najmniejszych tajnych komórek ograniczając do niezbędnego minimum wzajemne kontakty i znajomości. Działając tak uniknęli dekonspiracji. Dodał, że nie wie o jakie przesłanki i jaki dowodów na ich spełnienie żąda organ.

W świetle powyższych okoliczności Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 18 marca 2022 r., utrzymaną w mocy decyzją z 20 stycznia 2023 r. odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych stojąc na stanowisku, że strona nie udowodniła okoliczności prowadzenia działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy, nie przedstawiła również dowodów na okoliczność podlegania represjom w rozumieniu art. 3 ustawy. Organ podzielił stanowisko rad konsultacyjnych, które uznały, że działalność strony nie mieści się w definicji działalności opozycyjnej, o której mowa w ustawie. Stwierdził ponadto, że oświadczenia B. P. i T. S. nie potwierdzają prowadzenia przez okres co najmniej 12 miesięcy działalności w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Dodał, że opis działalności, jaki przedłożyła strona na etapie postępowania w wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy koresponduje z oświadczeniem W. K., który potwierdził, że przekazał stronie urządzenie do małej poligrafii i kilkukrotny kontakt z nim bez wskazania na działalność drukarską w ramach podziemnej Solidarności bo jak wskazał wnioskodawca takowej nie powadził. Również brak wzmianki o działalności strony w aktach T. S. oraz B. P. potwierdza - zdaniem organu - iż strona nie była zaangażowana w druk pism bezdebitowych a jej działalność polegała na przywiezieniu i przekazaniu uprzędzenia do małej poligrafii co zostało ujęte w schemacie organizacyjnym dołączonym do protokołu przesłuchania B. P.

Odnosząc się do tak zaprezentowanego wyżej stanowiska organu wskazać przede wszystkim trzeba, że postępowanie administracyjne w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej (art. 2 ustawy) lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 3 ustawy), toczy się według reguł procesowych zdefiniowanych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego z odpowiednimi modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Co prawda, w toku rozważanego postępowania ciężar dowodu został przeniesiony na wnioskodawcę, to jednak organ nie został zwolniony z podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., art. 75 § 1 i art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowód organ powinien dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu (art. 86 K.p.a.). Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego, organ powinien ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Wyniki poczynionych w toku postępowania wyjaśniającego ustaleń powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W kontrolowanej sprawie organ prowadzący postępowanie ograniczył swoją aktywność dowodową wyłącznie do czynności przewidzianych w przywołanym na wstępie rozważań art. 5 ust. 5 i 6 ustawy oraz ogólnikowej analizy pisemnych wyjaśnień strony skarżącej i oświadczeń świadków, zarzucając skarżącemu w motywach wydanych decyzji brak przedstawienia dowodów na okoliczności wskazane w przepisach art. 2 i art. 3 ustawy. Stanowisko organu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie zasługuje jednak na aprobatę. W toku kontrolowanego postępowania wyjaśniającego skarżący konsekwentnie podnosił, że prowadził działalność, o której mowa w art. 2 ustawy, a okoliczność tę potwierdzili również zgłoszeni przez niego świadkowie - a którym organ nie dał wiary, opierając swoje stanowisko na wyjaśnieniach, jakie świadkowie ci złożyli w zupełnie innej sprawie. Co również istotne, w piśmie z dnia 29 września 2021 r. IPN poinformował, że skarżący spełnia przesłanki z art. 4, załączając do tego pisma kserokopie dokumentów, które zostały odnalezione w wyniku przeprowadzonej kwerendy. Do dokumentów tych organ zupełnie się nie odniósł, nie skorzystał również z możliwości przesłuchania skarżącego, oraz wskazanych przez niego świadków, co niewątpliwe mogło istotnie przyczynić się do rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a tym samym prawidłowego jej rozstrzygnięcia. Tymczasem wskazani przez skarżącego świadkowie, tj. B. P., W. K. i T. S., jednoznacznie potwierdzili, że skarżący brał udział w zorganizowaniu konspiracyjnej drukarni w P., szczegółowo opisując charakter tej współpracy. Dodać w tym miejscu trzeba, że to nie rolą właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej jest przesłuchanie, lecz wyłącznie organu prowadzącego postępowanie administracyjne, który powinien w tym zakresie kierować się regułami procedury administracyjnej, ściśle sprecyzowanymi w przytoczonych wyżej przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zadaniem właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych, co wprost wynika z treści art. 15 ust. 4 pkt 1 ustawy w zw. z art. 5 ust. 6 ustawy jest wyłącznie zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, a nie prowadzenie w zastępstwie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postępowania administracyjnego w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w tym ustalanie stanu faktycznego sprawy oraz zbieranie dowodów. Przy czym opinia ta nie posiada charakteru wiążącego i podlega ocenie w ramach postępowania rozpoznawczego tak jak każdy inny środek dowodowy. Ponadto należy zwrócić uwagę, że w piśmie z dnia 2 listopada 2021 r. Wojewódzka Rada Konsultacyjna w O., w odpowiedzi na pismo organu dotyczące zaopiniowania wniosku skarżącego, poinformowała organ, że w okresie dotyczącą działalności opozycyjnej na terenie regionu [...], nie było żadnych kontaktów z terenu miasta i okolic P. Teren ten należał do innego obszaru administracyjnego (C.), a tym samym do nieznanego radzie obszaru działalności opozycyjnej. Zatem - jak wnioskowała - wniosek ten winna rozpatrywać rada z innego województwa, gdyż [...] Rada w zakresie działalności opozycyjnej tego ternu nie posiada stosownej wiedzy. Pomimo tak kategorycznego stanowiska, rada dwukrotnie negatywnie zaopiniowała wniosek skarżącego.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane przedwcześnie, bez dostatecznego, rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w oparciu o niekompletny i niedostatecznie rozważony materiał aktowy sprawy, co świadczy dobitnie o naruszeniu omówionych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontynuując postępowanie wyjaśniające organ powinien uwzględnić poczynione wyżej uwagi i przesłuchać zgodnie z zasadami procedury administracyjnej wskazanych przez skarżącego świadków oraz samego skarżącego, a następnie na podstawie zgromadzonego kompletnego materiału dowodowego ustalić niewadliwy stan faktyczny sprawy, który będzie stanowił podstawę wydania rozstrzygnięcia odpowiadającego przepisom obowiązującego prawa. Sąd nie przesądza tym samym ostatecznego kierunku rozstrzygnięcia sprawy niniejszej.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 200 zł.