Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 926/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 43
journal: Dz.U. 2021 poz 305
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 20 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z/s w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 27 września 2022 r. nr SKO/41/FP-10/2022 w przedmiocie określenia kwoty dotacji oświatowej do zwrotu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Jeleniej Góry z dnia 1 lipca 2022 r. nr 1/2022; II. umarza postępowanie administracyjne; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze na rzecz strony skarżącej 20.360 zł (dwadzieścia tysięcy trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postepowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 27 września 2022 r. nr SKO/41/FP-10/2022 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Jeleniej Góry z dnia 1 lipca 2022 r., nr 1/2022 ustalającą T. spółka z o.o. w P. (dalej: strona, skarżąca, spółka) kwotę dotacji w wysokości 954.289,64 zł przypadającą do zwrotu udzielonej w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 30 września 2021 r. z budżetu Miasta Jeleniej Góry, jako pobranej w nadmiernej wysokości oraz określającą termin naliczania odsetek w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczony od 3 grudnia 2021 r., tj. od dnia dostarczenia pierwszego wezwania do zapłaty z 18 listopada 2021 r.

Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji wskazał, że z uwagi na przeprowadzoną weryfikację należnych stawek dotacji udzielanych z budżetu Miasta Jelenia Góra jednostkom niepublicznym prowadzonym przez organ inny niż jednostka samorządu terytorialnego na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 305 ze zm. – dalej u.f.z.o.) w wysokości równej kwocie przewidzianej na ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego, stwierdzono że skarżąca prowadząca Studium Medyczne T. w J. otrzymała w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 30 września 2021 r. dotację w nadmiernej wysokości (niezgodnie z metryczką subwencji oświatowej w latach 2018 - 2021 - zastosowano do wyliczeń kategorię uczniów "Sa" z wagą 1,00 zamiast kategorii "SI,i" z wagą 0,45 zawyżając tym samym wysokość dotacji) w kwocie 1.206.512,75 zł, która podlega zwrotowi. Organ pierwszej instancji wskazał dalej, że skoro już zwrócona została przez skarżącą kwota 252.223,11 zł, to do zwrotu pozostaje jeszcze kwota 954.289,64 zł.

W odwołaniu od decyzji spółka wnosząc o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania, zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie w dostateczny sposób wszystkich okoliczności sprawy w zakresie ustalenia podstaw do twierdzenia, iż doszło do pobrania dotacji oświatowej w nadmiernej wysokości, a także nie zostały wyjaśnione zasady i sposób ustalania prawidłowej stawki dotacji oraz niewłaściwe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia,

- naruszenie art. 43 u.f.z.o. przez jego niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszeniem art. 252 ust. 3 ustawy o finansach publicznych przez niezasadne przyjęcie, iż pobrano dotację w nadmiernej wysokości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze ww. zaskarżoną decyzją utrzymując w mocy decyzję I instancji wskazało, że skarżąca prowadzi niepubliczną szkołę Studium Medyczne. W poszczególnych okresach szkoła otrzymała z budżetu Miasta Jelenia Góra dotację na wykonywanie zadań oświatowych: w 2018 r. na 806 uczniów 704.605,20 zł, w 2019 r. na 1011 uczniów 910.688,58 zł, w 2020 r. na 1510 uczniów 1.445.719,30 zł, w 2021 r. (styczeń-wrzesień) na 1042 uczniów 1.024.400,62 zł. Obliczenia dotacji w takiej wysokości organ pierwszej instancji dokonał stosując wzór: (Wskaźnik Korygujący DI dla JST x Współczynnik Kategorii Uczniów x Standard Finansowy A) + (wartość wagi P(...) x Standard Finansowy A x Wskaźnik Korygujący DI) + (wartość wagi P(...) x Standard Finansowy A x Wskaźnik Korygujący DI)/liczbę miesięcy (12). Stosując ten wzór organ dotujący w poszczególnych powyżej wymienionych latach w pozycji Współczynnik Kategorii Uczniów ujmował współczynnik Sa z wagą 1,00. Jednakże w październiku 2021 r. organ dotujący przeprowadził weryfikację należnych stawek dotacji i doszedł do wniosku, że przez miniony czas w obliczaniu kwoty dotacji błędnie stosował Współczynnik Kategorii Uczniów, ponieważ powinien to być współczynnik SI,i z wagą 0,45. Wskutek takiego ustalenia organ dotujący dokonał ponownego przeliczenia kwoty dotacji w poszczególnych latach i doszedł do wniosku, że kwoty te powinny wynosić: w 2018 r. 504.015,98 zł, w 2019 r. 651.437,85 zł, w 2020 r. 1.034.153,70 zł oraz w 2021 r. od stycznia do września 689.293,42 zł. Wezwana spółka uznała żądanie odnośnie kwoty 252.223,11 zł, nie kwestionując, że powinien być stosowany współczynnik SI,i z wagą 0,45, jednakże uważa, że korekta kwoty dotacji może w tym przypadku być dokonana w trybie art. 43 u.f.z.o. Przy takim podejściu do spornej kwestii zmiana kwoty dotacji mogłaby być dokonana na niekorzyść odwołującej się maksymalnie o 25% średniej arytmetycznej części dotacji przekazanych na ucznia od początku roku budżetowego do dnia poprzedzającego pierwszy dzień obowiązywania zaktualizowanej kwoty dotacji i to ze skutkiem na przyszłość.

Zdaniem organu odwoławczego z zebranego w sprawie materiału dowodowego i ustalonego stanu faktycznego wynika, że dotacja w spornej kwocie 954.289,64 zł została pobrana w nadmiernej wysokości i zgodnie z art. 252 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1634, z późn. zm. – dalej u.f.p.) podlega zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego. W przypadku gdy beneficjent dobrowolnie nie zwróci dotacji organ ma obowiązek wydać decyzję, w której określi obowiązki beneficjenta. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska odwołującej się, że w tej sprawie zastosowanie miały przepisy art. 43 u.f.z.o. Stwierdzony przypadek błędu organu dotującego w obliczeniu kwoty wypłaconej dotacji nie mieści się w normie art. 43 tej ustawy. Zatem za prawidłowe uznał stanowisko organu pierwszej instancji, że suma części dotacji wypłaconej na skutek błędu organu ulega proporcjonalnemu obniżeniu zgodnie z zastosowaniem prawidłowego współczynnika o kwotę stanowiącą "nadwyżkę" wypłaconych środków.

W ocenie organu ponowne przeliczenie wysokości dotacji dla podmiotów prowadzących placówki oświatowe w razie stwierdzenia błędu w obliczeniu jej kwoty nie narusza prawa.

W skardze do Sądu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej od strony przeciwnej kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:

1. art. 43 ust. 1 pkt 4 w związku z ust. 2 pkt 3 oraz ust. 5 u.f.z.o. przez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie i uznanie, że w latach 2018-2021 nie doszło do aktualizacji stawek dotacji oświatowych lecz wyłącznie do błędu organu dotującego, w wyniku którego skarżąca otrzymała dotację oświatową w nadmiernej wysokości, co skutkowało niezasadnym zobowiązaniem podmiotu dotowanego do zwrotu dotacji oświatowej;

2. art. 252 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 3 u.f.p. przez ich zastosowanie i uznanie, że w wyniku błędu organu dotującego doszło do wypłaty dotacji oświatowej w nadmiernej wysokości wobec czego organ dotujący zasadnie wezwał do zwrotu środków, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że organ dotujący dokonywał corocznie aktualizacji dotacji oświatowej w trybie art. 43 ust. 1 pkt 4 u.f.z.o., a kwota dotacji w wyniku dokonania aktualizacji w latach 2018-2020 mieściła się w przewidzianym w art. 43 ust. 5 u.f.z.o. limicie 50% natomiast w roku 2021 podmiot dotowany dokonał zwrotu kwoty dotacji wynikającej z jej zmniejszenia maksymalnie o 25%, w związku z czym nie zaistniały okoliczności przewidziane w art. 252 ust. 3 u.f.p., a więc dotacja nie została wypłacona w wysokości wyższej niż określona w przepisach ustawy o finansowaniu zadań oświatowych;

3. art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 753 ze zm. – dalej k.p.a.) poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji motywów, które powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do uzasadnienia braku zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 43 ust. 1 pkt 4 u.f.z.o., co pozbawiło stronę możliwości pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji ponadto braku jakiegokolwiek odniesienia się i wskazania przyczyn, z powodu których organ II instancji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej corocznym informacjom o wysokości stawki dotacji oświatowej przekazywanych przez organ, jako faktu dokonania aktualizacji kwoty dotacji oświatowej;

4. art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego, tj. pominięciu przy ocenie sprawy charakteru prawnego informacji o wysokości stawek dotacji w danym roku przekazanych w latach 2018-2021 przez organ dotujący podmiotowi dotowanemu, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy albowiem mogło skutkować nieprawidłowym uznaniem, że organ dotujący nie dokonywał aktualizacji kwoty dotacji oświatowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 – dalej jako p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.).

Powodem żądania od skarżącej zwrotu dotacji oświatowej za lata 2018-2021 było błędne zastosowanie przez organ we wzorze obliczenia dotacji Współczynnika Kategorii Uczniów "Sa" z wagą 1,00 zamiast kategorii "SI,i z wagą 0,45. Zdaniem organu dotacja ta została pobrana w nadmiernej wysokości. Zdaniem zaś strony skarżącej w sprawie doszło w istocie do aktualizacji stawek oświatowych i zastosowanie w sprawie powinien znaleźć art. 43 u.f.z.o.

Podlegający rozstrzygnięciu spór między stronami dotyczy kwalifikacji prawnej okoliczności w postaci ustalenia i wypłacenia w latach 2018-2021 dotacji według innej stawki niż właściwa.

W tym sporze rację należy przyznać skarżącej.

Stanowiący podstawę decyzji organu przepis art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. stanowi, że dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania. Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej.

Zgodnie z art. 26 ust. 2 u.f.z.o, niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego.

W tym miejscu należy wskazać, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika na czym polegała weryfikacja stawek dotacji przeprowadzona przez organ dotujący i na jakiej podstawie prawnej dla tej szkoły zastosowano ostatecznie współczynnik kategorii uczniów SI. Organ w zaskarżonej decyzji wskazał jedynie, że obliczenia dotacji dokonał stosując wzór w którym w poszczególnych powyżej wymienionych latach w pozycji Współczynnik Kategorii Uczniów ujmował współczynnik Sa z wagą 1,00. Jednakże w październiku 2021 r. organ dotujący przeprowadził weryfikację należnych stawek dotacji i doszedł do wniosku, że przez miniony czas w obliczaniu kwoty dotacji błędnie stosował Współczynnik Kategorii Uczniów, ponieważ powinien to być współczynnik SI,i z wagą 0,45.

Jak wynika z treści art. 251 ust. 1 u.f.p. dotację przyznana na dany rok kalendarzowy należało wykorzystać do 31 grudnia danego roku, a następnie rozliczyć jej wykorzystanie do 15 stycznia roku następnego. Ustalona stawka dotacji jest podstawą do planowania działalności szkoły. Skarżąca była zatem uprawniona do wykorzystania przekazanej dotacji zgodnie z przeznaczeniem w określonym terminie. Potwierdzeniem wykorzystania dotacji oświatowej są rozliczenia roczne złożone przez podmiot dotowany. Dokonanie przez organ po upływie roku budżetowego i po rozliczeniu wykorzystanej dotacji zmian w postaci zmniejszenia stawek dotacji ingeruje także w rozliczenia roczne składane przez spółkę.

Istotną cechą dotacji, i w konsekwencji stosunku dotacyjnego, jest jego ustawowe ograniczenie czasowe, do okresu roku budżetowego, co wynika bezpośrednio z "roczności" budżetu. Podkreślić należy, że poprzez zastosowanie sformułowania "dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego" podkreśla funkcjonującą w systemie finansów publicznych zasadę roczności (por. także A. Ostrowska, op. cit.s. 671 i komentarz do analogicznie brzmiącego art. 168 u.f.p. odnoszącego się do dotacji z budżetu państwa). Uwypuklić należy, że owa "roczność", wynikająca z konstrukcji samego budżetu j.s.t., co do zasady dotyczyć musi w konsekwencji wszystkich podmiotów biorących udział w "procesie dotacyjnym", jak też podejmowanych przez nich działań: organu uchwalającego budżet (który go planuje co do zasady pro futuro i na którym ciąży ustawowy obowiązek uchwalenia budżetu w odpowiednim terminie i z odpowiednim wyprzedzeniem), organu ustalającego tryb udzielania i rozliczania dotacji, organu ustalającego wysokość stawek dotacji, organu udzielającego dotacji, jak też podmiotu ją otrzymującego i w konsekwencji rozliczającego. Skoro bowiem budżet jest rocznym planem, obejmującym dany rok budżetowy, to cała procedura "okołodotacyjna" także w sposób bezpośredni musi dotyczyć roku; konkretna dotacja udzielana jest także na dany rok budżetowy, na realizację zadań zaplanowanych w danym roku (budżetowym) i tym przedziałem czasowym jest ona ograniczona.

Po dokonaniu ostatecznego rozliczenia dotacji za dany rok kalendarzowy, jeżeli sam dotowany nie dopuści się nieprawidłowości, ma w pełni usprawiedliwione oczekiwanie, że nie zostanie zaskoczony przez organ żądaniem zwrotu udzielonej mu dotacji, którą już wydatkował, w przeciwnym wypadku podmioty te działałyby w stanie niepewności odnośnie zapewnienia finansowania prowadzących szkół niepublicznych, nie mając jednocześnie żadnego wpływu na prawidłowość działania organu.

Przepisy ustawy o finansowaniu zadań oświatowych precyzyjnie regulują możliwość zmiany stawki dotacji oświatowej w ciągu roku kalendarzowego, w którym jest ona wypłacana przez organ dotujący. Następuje to w formie aktualizacji podstawowej kwoty dotacji co wynika z art. 43 u.f.z.o.

Nie może zasługiwać na aprobatę zawiadamianie podmiotu prowadzącego szkołę o zmianie stawki na dany rok kalendarzowy przez jej zmniejszenie po upływie kilku lat od ostatecznego otrzymania i rozliczenia dotacji.

Zgodzić się zatem należy ze stroną skarżącą, że taka korekta stawki dotacji może w tym przypadku być dokonana w trybie art. 43 u.f.z.o. Organ w piśmie z dnia 20 maja 2022 r. skierowanym do skarżącej także posługuje się pojęciem "korekty aktualizacji stawek" za lata 2018-2021.

Artykuł 43 ust. 1 pkt 4 u.f.z.o. stanowi, że kwota dotacji, o której mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30, art. 31 ust. 1, art. 40 i art. 41, ulega aktualizacji w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Ostatnią przesłankę przewidzianą w punkcie 4 art. 43 ust. 1 u.f.z.o. należy traktować jako otwartą i umożliwiającą aktualizację kwot dotacji w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przez szczególnie uzasadnione przypadki należy rozumieć sytuacje nieprzewidziane wprost w ustawie, a skutkujące istotną zmiana kwoty dotacji. Nie należy przez to rozumieć w szczególności typowych zmian następujących w wysokości planu wydatków budżetowych, a jedynie te zmiany które mogą znacznie wpłynąć na wysokość dotacji. W praktyce bowiem tylko znaczne zmiany planu wydatków budżetu jednostki samorządu terytorialnego będą powodować aktualizacji w trybie szczególnie uzasadnionego przypadku. Ewentualnie można pod ten tryb przyjąć aktualizację dokonaną w wyniku naprawy błędu popełnionego wcześniej przez organ udzielający dotacji (Komentarz Finansowanie zadań oświatowych pod red. Mateusza Pilcha, Wolters Kluwer Warszawa 2020, str.235).

Taka aktualizacja może zatem dotyczyć wyłącznie roku budżetowego, w którym jest dokonywana. W myśl bowiem art. 43 ust. 2 pkt 3 u.f.z.o, aktualizacji kwoty dotacji, o której mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30, art. 31 ust. 1, art. 40 i art. 41, dokonuje się w dowolnym miesiącu roku budżetowego - w przypadku aktualizacji, o której mowa w ust. 1 pkt 4. Uszło uwagi organu także to, że art. 43 ust. 5 u.f.z.o, wprowadza granice procentowe dla zmiany kwoty dotacji poprzez wprowadzenie ograniczenia w zakresie zmniejszenia kwoty dotacji maksymalnie o 25% lub jej zwiększenia maksymalnie o 50%. Skoro aktualizacja kwoty dotacji oświatowej może obejmować wyłącznie rok budżetowy, w którym jest dokonywana, a w latach 2018-2021 organ poprzez coroczne przekazanie szkole informacji o korekcie kwot dotacji dokonywał aktualizacji kwot dotacji oświatowych skarżąca miała prawo zakładać, że poprzez konsekwentną wypłatę dotacji oświatowej w latach 2018-2021 oraz coroczne otrzymywanie od organu dotującego informacji o korekcie stawek dotacji organ dotujący dokonywał aktualizacji kwoty dotacji poprzez jej podwyższenie. Dokumenty te znajdują się na stronach 5f, 5g oraz 5h akt administracyjnych. Różnica pomiędzy wskazywaną przez organ dotujący należną stawką dotacji, a stawką faktycznie wypłaconą mieści się w limicie, o którym mowa w art. 43 ust. 5 u.f.z.o. Zatem wezwanie z dnia 27 października 2021 r. do zwrotu dotacji mogło wywołać skutek wyłącznie w zakresie dotacji otrzymanej w roku 2021. Dotacja ta mogła zostać obniżona o 25% w stosunku do uprzednio obowiązującej dotacji oświatowej i strona za ten okres zwróciła kwotę 252.223,11 zł na rachunek Urzędu Miasta.

Powyższe regulacje dotyczące niejako wejścia w życie zaktualizowanej kwoty dotacji służą zapewnieniu bezpieczeństwa prawnego jednostce – każdy adresat przepisów prawa i działania organu ma uprawnienie do tego, aby kształtować swą sytuację prawną w poczuciu pewności co do uwarunkowań prawnych, w jakich to następuje. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 14 czerwca 2000 r. (sygn. P 3/00) zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa opiera się na pewności prawa, a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie jej działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego, jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa a także prognozowanie działań własnych. (OTK ZU nr 5/2000, poz. 138).

Ustalenie stawek dotacji w kwocie niższej niż dotychczasowa z mocą wsteczną niewątpliwie sprzeciwia się tym zasadom. Stanowisko organu co do dopuszczalności aktualizacji w październiku 2021 r. stawki dotacji z mocą od 2018 r. godzi w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiący, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Skutkuje to naruszeniem takich zasad konstytucyjnych jak zasada pewności prawa czy zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Strona, która prawidłowo wypełniła ciążące na niej powinności wynikające ze zgłoszenia uczniów jednostce samorządu terytorialnego a ostatecznie rozliczyła dotację nie może być zaskakiwana wsteczną zmianą stawek dotacji. Wydaje się, że ustawodawca oceniał tę kwestię w tożsamy sposób, skoro przyjął w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych rozwiązania, które stoją temu na przeszkodzie.

Z powyższego wynika, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach można dokonać aktualizacji w dowolnym miesiącu roku budżetowego (ust. 2 pkt 3 u.f.z.o).

Cytowany przepis nie zawiera żadnych wyjątków pozwalających dokonać zmiany stawki z mocą wsteczną. Natomiast fakt, że dotacja została przez organ ustalona błędnie, może stanowić podstawę aktualizacji kwoty dotacji; nie może jednak stanowić usprawiedliwienia dla obciążenia strony skutkami tego błędu. W niniejszej sprawie zaś na błąd organu wprost wskazało SKO w uzasadnieniu swojej decyzji. Organ bowiem stwierdził, że nie można zastosować trybu aktualizacji. W ocenie Sądu w szczególnie uzasadnionych przypadkach można przyjąć aktualizację dokonaną w wyniku naprawy błędu popełnionego wcześniej przez organ udzielający dotacji. Owszem błąd ten może i powinien być naprawiony poprzez aktualizację kwoty dotacji, jednakże nowa kwota winna dotyczyć danego roku, w tym przypadku 2021.

Kwota wypłacona za wcześniejsze lata nie stanowi zatem dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w rozumieniu art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. To organ przede wszystkim jest zobowiązany działać w granicach i na podstawie prawa (art. 7 Konstytucji RP) i winien znać przepisy regulujące kwestie ustalania kwoty dotacji. Strona zaś działała w zaufaniu do tego organu i planowała wydatki z uwzględnieniem przyznanych i wypłacanych jej kwot dotacji. Co więcej, dotacje za poprzednie lata były stronie wypłacane. Strona mogła zatem pozostawać w przekonaniu, że przekazywana jej kwota jest prawidłowa. Powołana przez organ podstawa aktualizacji kwoty dotacji nie może w ocenie Sądu obciążać dotowanego błędem pracownika organu i obowiązkiem zwrotu dotacji wraz z odsetkami.

Podobne stanowisko wyrażone zostało w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 1252/21 i stanowisko tam zaprezentowane podziela skład orzekający w niniejszej sprawie.

Błędnej wykładni omówionych wyżej przepisów art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 43 u.f.z.o. dokonał zarówno Prezydent, jak i SKO. Z tego względu po myśli 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. konieczne stało się uchylenie decyzji organów obu instancji.

W punkcie 2 sentencji Sąd umorzył postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 3 ppsa. W ocenie Sądu przedstawiona wyżej argumentacja prowadzi do wniosku, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie jest prawnie dopuszczalne dochodzenie od strony wypłaconej jej już dotacji oświatowej. Skoro bowiem nie ostała się ocena organu, że przekazana kwota dotacji w wysokości przewyższającej kwotę po aktualizacji jest dotacją pobraną w nadmiernej wysokości, postępowanie w przedmiocie zwrotu dotacji stało się bezprzedmiotowe.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się wpis sądowy, opłata od pełnomocnictwa oraz koszty zastępstwa procesowego ustalone na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).