Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 395/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz – Kremis (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi T. B. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 15 stycznia 2024 r. I. stwierdza, że Prezes Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 15 stycznia 2024 r. a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 15 stycznia 2024 r. w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z 15 stycznia 2024 r. T. B. (dalej: skarżący, strona, wnioskodawca) zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabryczna we Wrocławiu (dalej: Prezes Sądu Rejonowego, organ) z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, poprzez udzielenie odpowiedzi, czy w Sądzie tym, w latach 2019-2023, zostały wydane wyroki sądowe w sprawach o zapłatę przeciwko W. Sp. z o.o. oraz o przesłanie, po uprzedniej anonimizacji, wyroków tego Sądu wraz z uzasadnieniem w sprawach o zapłatę przeciwko W. Sp. z o.o., jeżeli zapadły w w/w okresie.

Strona wskazała, że wnosi o udostępnienie wnioskowanej informacji w formie kserokopii wyroków z uzasadnieniem.

Pismem z 22 stycznia 2024 r. Prezes Sądu Rejonowego poinformował wnioskodawcę, że żądana przez niego informacja nie ma cech informacji publicznej w rozumieniu art. 1 i 6 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.), a zatem, nie podlega udostępnieniu. Wyjaśnił, że informacją publiczną jest informacja o sprawach publicznych. Pod pojęciem sprawy publicznej, w jej najszerszym ujęciu, należy natomiast rozumieć te źródła informacji (np. dokumenty), które powstają w związku z działaniem podmiotu zobowiązanego jako instytucji publicznej oraz jego funkcjonariuszy, w zakresie wynikającym z wykonywania zadań i kompetencji publicznoprawnych, a także szeroko rozumianym dysponowaniem majątkiem publicznym. Żądanie zawarte we wniosku, nie dotyczy natomiast udostępnienia informacji o działaniu Sądu jako instytucji publicznej, lecz prowadzi do udzielenia informacji w zakresie sytuacji procesowej indywidualnego podmiotu prawa prywatnego. Tego rodzaju żądanie nie spełnia natomiast przesłanki przedmiotowej ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Pismem z dnia 15 kwietnia 2024 r. strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w związku z nieudostępnieniem jej informacji publicznej, o którą wystąpiła we wniosku z dnia 15 stycznia 2024 r. W skardze, strona domagała się od Sądu zobowiązania organu do udzielenia jej żądanych informacji w terminie 14 dni.

W uzasadnieniu skargi strona argumentowała, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p., informacją publiczną są treści orzeczeń sądów powszechnych. W odesłaniu do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 5002/21 podniosła, że informacja publiczna może dotyczyć spraw indywidualnych, o czym przesądza treść art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. 6 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p., które to regulacje stanowią, że dostępem objęte są akty administracyjne oraz informacje o stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania. Wskazała również, że każda informacja dotycząca spraw załatwianych przez organ administracji publicznej i każdy wydany przez ten organ akt administracyjny jest informacją publiczną.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W ramach podjętej polemiki ze stroną organ wskazał, że wykazy spraw (będących w toku lub zakończonych) prowadzonych przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu przeciwko wskazanemu podmiotowi prawa prywatnego czy też podmiotowi prawa publicznego nie stanowią informacji publicznej. Żądanie sporządzenia takich wykazów zmierza bowiem do ustalenia danych dotyczących wskazanego podmiotu i jego sytuacji procesowej. Informacja ta nie jest związana z funkcjonowaniem władzy publicznej i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, nie jest też informacją odnoszącą się do władz publicznych lub podmiotów, czy osób pełniących funkcję publiczną. Nie jest to zatem informacja o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Na poparcie swojego stanowiska organ odwołał się do treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 182/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udzielenie informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej: u.d.i.p.), stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.).

Bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej nie podejmuje takiej czynności w terminie przewidzianym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia albo też udziela informacji niepełnej, lub niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, niewiarygodnej, a także gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej dla tej czynności formie, bądź nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się ponadto pogląd, że skargę na bezczynność organu w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej można złożyć nie tylko wobec "milczenia" organu, ale również w sytuacji, w której powstał spór między wnioskodawcą, a adresatem wniosku, co do charakteru żądanej informacji oraz co do zasad i trybu jej udostępnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2223/14, CBOSA). Strona ma prawo kwestionowania bezczynności organu w przypadku, gdy uznaje, że żądane informacje są informacjami publicznymi i powinny być udzielone w trybie wnioskowym na podstawie u.d.i.p.

W ramach uwag wstępnych odnotować również trzeba, że rozpoznając skargę na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej sąd administracyjny obowiązany jest do ustalenia trzech kluczowych kwestii, tj. czy podmiot, do którego skierowano wniosek był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, czy dane, o które wystąpił wnioskodawca miały charakter informacji publicznej oraz czy żądanie wnioskodawcy zostało rozpatrzone w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami tj. w formie i w terminie wynikających z regulacji ustawowej.

Niewątpliwie, Prezes Sądu Rejonowego jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Władzą publiczną bez wątpienia jest władza sądownicza wykonywana przez sądy i trybunały (art. 173 Konstytucji RP). Organem sądu rejonowego reprezentującym go na zewnątrz jest prezes tego sądu (art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. o ustroju sądów powszechnych – Dz. U. z 2020 r. poz. 365). Kwestia spełnienia przesłanki podmiotowej nie była zresztą sporna między stronami, w przeciwieństwie do przesłanki przedmiotowej.

Przechodząc do tej ostatniej, wymaga w tym miejscu przypomnienia, że żądanie wniosku odnosiło się w istocie do udostępnienia wnioskodawcy zanonimizowanych wyroków o zapłatę wraz z uzasadnieniami jakie zapadły przez Sądem Rejonowym przeciwko P. Sp. z o.o. w latach 2019-2023.

Żądanie wniosku dotyczy więc udostępnienia stronie treści wyroków wraz z uzasadnieniami jakie zapadły w Sądzie Rejonowym w sprawie konkretnego pomiotu w okresie podanym we wniosku.

Zdaniem skarżącego, złożony przez niego wniosek odnosi się do informacji publicznej w rozumieniu ustawy dostępowej, co skarżący wywodzi m.in. z art. 6 ust. 1 pkt 4 a tiret pierwsze i trzecie u.d.i.p.

Zdaniem organu natomiast, złożony przez stronę wniosek nie odnosi się do informacji publicznej, albowiem nie dotyczy informacji o działalności sądu, lecz zmierza do ustalenia sytuacji procesowej konkretnego podmiotu.

Rozstrzygając ten spór Sąd przyznał rację skarżącego co do tego, że złożony przez niego wniosek odnosi się do informacji publicznej. Konstatacja ta nie jest jednak równoznaczna ze stwierdzeniem, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy organ pozostaje w obowiązku udostępnienia stronie wnioskowanej przez nią informacji publicznej.

Rozstrzygnięcie sporu wymaga uporządkowania zasad dotyczących udostępnienia wyroków sądowych, przy uwzględnieniu dorobku orzecznictwa sądowego dotyczącego tej kwestii. Zgodnie art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. Sądy wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej – art. 174 Konstytucji RP. Tym samym reprezentują dobro wspólne wszystkich obywateli – art. 1 Konstytucji RP – a sprawowany przez nie wymiar sprawiedliwości ma charakter powierniczy, służebny wobec władzy zwierzchniej narodu – art. 4 i art. 10 Konstytucji RP. Nie ma więc wątpliwości, że wyrok sądu karnego inkorporuje w sobie informacje dotyczące sprawy publicznej, o jakiej mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Jest urzędową formą realizacji przyznanej sądom władzy, w ramach której sprawują wymiar sprawiedliwości. Wyrok jest dokumentem urzędowym, sporządzonym w prawem wymaganej formie, podpisanym przez funkcjonariusza publicznego i zawierającym oświadczenie o rozstrzygnięciu sporu poddanego kognicji sądu. Analogiczne znaczenie należy przypisać pisemnemu uzasadnieniu wyroku sądu. Prawidłowa interpretacja przepisu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wymaga zatem stwierdzenia, że odnosi się on także do sądu jako organu władzy (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (por. WSA w Szczecinie z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. akt II SAB/Sz 128/20).

Przyjąć zatem należy, że zarówno sam wyrok, jak i jego uzasadnienie stanowią informację publiczną udostępnianą na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. I OSK 784/16 i 14 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7229/21).

Podkreślenia jednak wymaga, że wyrok, po jego ogłoszeniu, jako dokument urzędowy, może być udostępniany na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej z zachowaniem ograniczeń przewidzianych w art. 5 tej ustawy.

Zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Oznacza to w praktyce, że rzeczą organu jest zapobiec dostępowi do konkretnych informacji umożliwiających identyfikację osoby fizycznej poprzez udostępnienie dokumentów odpowiednio zanonimizowanych. Typowa anonimizacja orzeczenia polega na usunięciu danych umożliwiających identyfikację stron i uczestników postępowania, z pozostawieniem sposobu rozstrzygnięcia.

Dopiero w razie uznania i przekonującego wykazania, że istnieje potrzeba ochrony prywatności określonej osoby lub osób, a celu tego w dostateczny sposób nie spełni anonimizacja danych wrażliwych, organ, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej, winien - w oparciu o art. 16 u.d.i.p. - wydać decyzję administracyjną odmawiającą udostępnienia konkretnej informacji publicznej, powołując się na ograniczenia zawarte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (por. wyroki NSA z dnia: 20 października 2022 r., sygn. III OSK 5609/21 i 14 marca 2023 r. sygn. akt III OSK 7229/21).

Trzeba przy tym mieć na uwadze treść art. 5 ust. 3 u.d.o.p. w myśl którego, nie można, z zastrzeżeniem ust. 1 i 2-2b, ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym, ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji.

Z nieco inną sytuacją mamy do czynienia w przypadku, gdy wnioskujący o dostęp do informacji publicznej ujawnia, że posiada wiedzę, kogo dotyczy konkretny wyrok sądu. W takim stanie faktycznym udostępnienie zanonimizowanej treści wyroku i uzasadnienia sądu może spowodować, że ujawnione zostaną dane prywatne, które wnioskujący będzie mógł przyporządkować do konkretnej osoby fizycznej. Ograniczenie dostępu do wyroku i uzasadnienia sądu będzie wówczas możliwe, wyłącznie po wykazaniu, że nawet po przeprowadzeniu anonimizacji, treść tych dokumentów zawiera dane, które powinny być chronione ze względu na prywatność osób fizycznych.

Warto w tym miejscu przywołać wyrok NSA z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7229/21 w którym Sąd ten stwierdził, że fakt posiadania przez wnioskującego danych osobowych skazanego, a więc informacji pozwalających na identyfikację osoby, której dotyczy zanonimizowane uzasadnienie wyroku zobowiązuje Prezesa Sądu do rozważenia, czy zawarto w nim inne dane prywatne, które należy chronić w reżimie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. W takim przypadku, odmowa udostępnienia zanonimizowanego wyroku i uzasadnienia sądu powinna nastąpić w drodze decyzji i zostać należycie umotywowana poprzez wykazanie, z jakiego powodu interes partykularny, urealniony w prywatności osoby fizycznej uzasadnia wyłączenie konstytucyjnego prawa do informacji publicznej (por. tamże).

W nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy Sąd oczywiście dostrzega, że pytanie wnioskodawcy odnosiło się do wyroków jakie zapadły w sprawie o zapłatę (a więc w sprawie cywilnej), dodatkowo, wydanych przeciwko spółce z o.o., a nie osobie fizycznej, niemniej, ta odmienność stanu faktycznego sprawy nie pozbawia aktualności stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionego w powołanym wyroku. Nie można przecież wykluczyć, iż domagając się udostępnienia wyroku (wyroków) w sprawie o zapłatę wydanego przeciwko konkretnemu podmiotowi (w tym przypadku spółce z o.o.), wnioskodawca będzie mógł zidentyfikować dane prywatne osób powołanych w uzasadnieniu wyroku sądowego, pomimo nawet faktu ich uprzedniego zanonimizowania.

W realiach kontrolowanej sprawy warto też wspomnieć o stanowisku wyrażonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi z dnia 16 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 419/22, że anonimizacja danych zawartych w żądanych dokumentach, jako dopuszczalna bezdecyzyjna forma ograniczenia dostępu do części żądanych danych, jest wypełnieniem obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej tylko w sytuacji, gdy czynność ta nie pozbawi dokumentów waloru informacyjnego, jaki wynika ze złożonego wniosku. Innymi słowy, nie może niweczyć rezultatu, do którego dążył wnioskodawca, przedkładając swój wniosek. W przeciwnym razie organ zobowiązany jest wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. albowiem orzeczenie sądu powszechnego "poprzez swoją nieczytelność na skutek anonimizacji " utraciłoby swój przymiot informacyjny, będący podstawą wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

W sprawie trzeba też mieć na uwadze to, że art. 5 ust. 2 u.d.i.p. traktuje także o tajemnicy przedsiębiorcy (z zastrzeżeniem wyłączenia o jakim mowa w art. 5 ust. 2 zdanie drugie u.d.i.p.). Z uwagi na stanowisko Prezesa Sądu w sprawie, kwestionujące możliwość rozpoznania wniosku strony w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej ocena wystąpienia podstaw do zastosowania art. 5 ust. 2 zdanie pierwsze in fine u.d.i.p. nie jest możliwa, należy natomiast, w tym miejscu jedynie wzmiankowo zwrócić uwagę na ustawową możliwość odmowy udostępnienia informacji publicznej także w powołaniu na rzeczoną przesłankę (o czym Sąd na tym etapie sprawy nie przesądza), oczywiście, w przypadku spełnienia określonych warunków.

W sprawie, organ nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w powołaniu na jedną z przesłanek z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., ograniczając się jedynie do pisemnego poinformowania wnioskodawcy o tym, że żądanie wniosku nie odnosi się do informacji publicznej. O czym była już mowa, prezentowane w tym względzie stanowisko organu Sąd uznał za błędne. W rezultacie, pismo informacyjne z dnia 22 stycznia 2024 r., jakie organ skierował do strony w odpowiedzi na jej wniosek, nie może zostać uznane za czyniące zadość obowiązkom, jakie ciążą na organie w myśl unormowań ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pismo to wyczerpywałoby obowiązek informacyjny organu na gruncie wspomnianej ustawy jedynie wówczas, gdyby żądanie wniosku istotnie nie dotyczyło informacji publicznej. W sprawie należało jednak przyjąć, że wniosek z dnia 15 stycznia 2024 r. dotyczy informacji publicznej.

Na marginesie należy dodać, że pogląd Sądu jest zbieżny ze stanowiskiem jakie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 4 września 2024 r. w sprawie o sygn. akt 452/24, w której rozpatrywana była skarga tego samego skarżącego, w odniesieniu do wniosku o identycznej treści, lecz skierowanego do Prezesa innego Sądu.

W toku ponownego rozpoznania sprawy, rzeczą organu jest przyjąć, ze wniosek strony dotyczy informacji publicznej oraz uwzględnić wykładnię przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej przeprowadzoną przez Sąd w wyrokowanej sprawie.

Kierując się całością przedstawionej argumentacji, Sąd w punkcie I wyroku, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził bezczynność organu w zakresie rozpoznania wniosku strony z dnia 15 stycznia 2024 r. oraz na podstawie art 149 § 1a p.p.s.a. orzekł, że orzeczona bezczynność organu nie ma miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Nie stwierdzając podstaw do orzeczenia o kwalifikowanym naruszeniu prawa przez organ Sąd miał na uwadze to, że stwierdzona bezczynność Prezesa Sądu wynikała z błędnego przyjęcia, że żądanie wniosku nie dotyczy informacji publicznej. Organ nie unikał rozpoznania wniosku, a jedynie błędnie przyjął, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W punkcie II wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku strony, o którym mowa w punkcie I wyroku, terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Orzeczenie o kosztach (punkt III wyroku) znajduje swoją podstawę prawną w treści art. 200 p.p.s.a.