Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 672/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Świadczenie socjalne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie Sędzia WSA Daria Gawlak – Nowakowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Makowska - Hrycyk, , po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2024 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 31 lipca 2023 r., nr SKO 4532.151.2023 w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz J. G. kwotę 480,00 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 31 lipca 2023 r., nr SKO 4532.151.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO, organ II instancji, organ odwoławczy, Kolegium) po rozpatrzeniu odwołania J. G. (dalej: Strona, Skarżąca) od decyzji Prezydenta Wrocławia (dalej: organ I instancji) z dnia 1 czerwca 2023 r., nr DZSW/SP/00551/2023 odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ab initio ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, z późn. zm., dalej: k.p.a.), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało Stronie od dnia 21 października 2022 r. do dnia 31 stycznia 2026 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem, z tym że: od dnia 21 października 2022 r. do dnia 31 października 2022 r. w kwocie 751,90 zł, od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. w kwicie 2119 zł miesięcznie oraz od dnia 1 stycznia 2023 r. w kwocie 2458 zł miesięcznie.

Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 27 marca 2023 r. Strona zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem J. G., (ur. [...] r.). Mąż Strony legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności we Wrocławiu z dnia 20 stycznia 2023r. wydanym do dnia 31 stycznia 2026 r. na podstawie którego zaliczono męża Strony do znacznego stopnia niepełnosprawności, a ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 21 października 2022 r., natomiast ustaloną niepełnosprawność datuje się od dnia 30 marca 2022 r. Jest częściowo sparaliżowany i ma znaczną utratę wzroku. Nie porusza się samodzielnie, jest całkowicie zależny od pomocy innej osoby. Strona z niepełnosprawnym mężem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i sprawuje nad nim całodobową opiekę, w ramach której wykonuje takie czynności jak: pomoc w utrzymaniu higieny osobistej i pielęgnacji - mycie, zmiana pampersów, przygotowywanie posiłków, podawanie leków, uczestniczenie w większości czynności dnia codziennego. Strona od marca 2023 r. nie pracuje z powodu konieczności sprawowania nad mężem długotrwałej i całodobowej opieki.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 1 czerwca 2023 r. organ I instancji odmówił przyznania Stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że Strona spełnia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego o których mowa w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm., dalej: u.ś.r.), niemniej jednak nie spełnia przesłanki opisanej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. gdyż niepełnosprawność męża Strony datuje się od 59 roku życia.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu, po rozpatrzeniu odwołania Strony, uchyliło zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji i w to miejsce orzekło o przyznaniu Skarżącej spornego świadczenia na okres od 21 października 2022 r. do 31 stycznia 2026 r.

W uzasadnieniu decyzji SKO podkreśliło, że skoro nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia na podstawie przepisu, w stosunku do którego - w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 - odpadło domniemanie zgodności z Konstytucją, to w niniejszej sprawie oceny spełnienia przez Skarżącą przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należało dokonać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Wobec tego za niezasadną uznał organ odwoławczy odmowę przyznania Stronie przez organ I instancji świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na przesłankę określoną w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

SKO stwierdziło, że Strona spełnia pozostałe przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem. Na Stronie ciąży obowiązek alimentacyjny względem męża, wynikający z art. 23 i 27 k.r.o. Strona zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jak ustalono w trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego Strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim mężem. Jest w ciągłej gotowości do niesienia pomocy niepełnosprawnemu mężowi, który jest częściowo sparaliżowany i ma znaczną utratę wzroku. Mąż Strony jest całkowicie uzależniony od pomocy drugiej osoby.

W związku z powyższym SKO przyznało Stronie świadczenie pielęgnacyjne na okres od dnia 21 października 2022 r. do dnia 31 stycznia 2026 r. Wskazało, że data początkowa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynika z treści art. 24 ust 2a u.ś.r., zgodnie z którym jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane dnia 20 stycznia 2023 r., zaś wniosek o jego wydanie złożono dnia 21 października 2022r. Z kolei wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Strona złożyła w dniu 27 marca 2023 r., a więc w okresie trzech miesięcy licząc od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Czas, na jaki ustalono prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wynika natomiast z art. 24 ust. 4 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Orzeczenie z dnia 20 stycznia 2023 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności męża Strony zostało wydane do dnia 31 stycznia 2026 r. Wysokość świadczenia ustalono na podstawie art. 17 ust. 3d u.ś.r. W kontekście należności przysługującej za 11 dni października 2022 r. zastosowano art. 17 ust. 4 u.ś.r. W efekcie doszło w tym zakresie do następujących ustaleń: 2119 zł: 31 dni = 68,35 zł; 68,35 zł x 11 dni = 751,90 zł.

Na powyższą decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. Naruszenie prawa materialnego, tj.:

a. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyznaniu Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 21.02.2023 r. do 22.03.2023 r., podczas gdy Skarżąca w tym czasie podejmowała zatrudnienie;

b. art. 24 ust. 2a u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od 21.10.2022 r., podczas gdy powinno ono zostać przyznane za cały miesiąc.

2. Naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, tj.:

a. art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie w postępowaniu dowodowym okoliczności dot. rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą.

Mając na uwadze powyższe wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez przyznanie Stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia 21 lutego 2023 r. do dnia 22 marca 2023 r., podczas gdy Strona pozostawała w tym okresie w zatrudnieniu, organ skargę w powyższym zakresie uznał za zasadną. Skoro jednym z warunków przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o to świadczenie, spowodowany koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, to pozostawanie przez Stronę w zatrudnieniu w okresie od dnia 21 lutego 2023 r. do dnia 22 marca 2023 r. wykluczało możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za ten okres. Fakt podejmowania zatrudnienia przez Stronę we wskazanym okresie potwierdza natomiast znajdująca się w aktach sprawy umowa zlecenia z dnia 21 lutego 2023 r., z której wynika, że umowę zawarto na okres jednego miesiąca. Ponadto, w oświadczeniu z dnia 24 maja 2023 r. Strona poinformowała, że zakończyła zatrudnienie w marcu 2023 r. Okoliczność ta, w toku rozpatrywania sprawy, nie została jednak dostrzeżona przez organ drugiej instancji, co skutkowało przyznaniem Stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem na nieprawidłowo oznaczony okres.

Organ wskazał, że nie mógł jednak dokonać weryfikacji zaskarżonej decyzji w trybie autokontroli, o którym mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a. W skardze Strona zarzuciła także naruszenie przez organ drugiej instancji art. 24 ust. 2a u.ś.r. przez jego błędne zastosowanie, polegające na przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 21 października 2022 r., podczas gdy powinno zostać ono przyznane za cały miesiąc. W tej części organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym skargę we wskazanym zakresie uznał za bezzasadną, co z kolei wyklucza możliwość zastosowania przez organ drugiej instancji trybu autokontroli przewidzianego w art. 54 § 3 p.p.s.a. Warunkiem dopuszczalności jego zastosowania jest uwzględnienie przez organ administracji publicznej skargi w całości, co w niniejszej sprawie, z uwagi na przedstawione powyżej argumenty, nie mogło mieć miejsca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.), albowiem zarówno Strona, jak i organ, wnieśli o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie Sąd, dokonując - w zakreślonych wyżej granicach -kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji SKO uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie w części, tj. naruszenia przez organ art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Poza zakresem rozważań należy pozostawić kwestię wykładni i stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r.. Prawidłowo organ odwoławczy wywiódł z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt I K 38/13 OTK-A 2014/9/104) oraz orzecznictwa sądów administracyjnych, że moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Prawidłowo ocenił, że ta okoliczność, wbrew poglądom wyrażonym w decyzji przez organ I instancji, nie ma istotnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie.

Materialnoprawną podstawę dla wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W sprawie nie ma sporu, że Skarżąca jako małżonka jest uprawniona do wnioskowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W sprawie niniejszej bezsporne jest, że mąż Skarżącej orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności we Wrocławiu z dnia 20 stycznia 2023 r. na podstawie którego zaliczono męża Strony do znacznego stopnia niepełnosprawności, a ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 21 października 2022 r., natomiast ustaloną niepełnosprawność datuje się od dnia 30 marca 2022 r. Z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne Skarżąca wystąpiła 27 marca 2023 r. Bezsporne jest również to, że wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności został złożony 21 października 2022 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylając w całości decyzję organu I instancji, orzekło co do istoty i przyznało Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym mężem od 21 października 2022 r. do 31 stycznia 2026 r. Organ odwoławczy nie kwestionował zasadności przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ograniczył natomiast jego zakres czasowy, przyznając wnioskowane świadczenie od daty ustalonego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności we Wrocławiu z dnia 20 stycznia 2023 r. znacznego stopnia niepełnosprawności (21 października 2022 r.) do 31 stycznia 2026 r. (data końcowa wskazana w orzeczeniu o uznaniu męża Skarżącej za niepełnosprawnego w stopniu znacznym).

Sporna między stronami w niniejszej sprawie jest kwestia daty początkowej od której Skarżącej powinno zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Organ odwoławczy przyznając Skarżącej świadczenie od 21 października 2022 r. w treści uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia uzasadnił swoje stanowisko co do ustalenia wskazanego terminu początkowego przyznania świadczenia wskazując, iż wynika to z faktu spełnienia warunków z art. 17 u.ś.r. dopiero w dacie ustalonego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności we Wrocławiu z dnia 20 stycznia 2023 r. znacznego stopnia niepełnosprawności męża Strony, tj. 21 października 2022 r. Zdaniem Skarżącej natomiast świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać jej przyznane od 1 października 2022 r., tj. od miesiąca złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Wskazać w tym miejscu należy, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie był wystarczający do zrekonstruowania stanu faktycznego sprawy i przesądzenia, że rację w tej spornej kwestii należy przyznać organowi.

Na kanwie tak określonego stanu sprawy trzeba przywołać jeszcze treść art. 24 ust. 2a u.ś.r., zgodnie z którym to przepisem, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Rozwiązanie przewidziane w art. 24 ust. 2a u.ś.r. umożliwia zatem nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny związany z procedowaniem przez właściwe do tego organy w sprawie orzekania o niepełnosprawności lub o jej stopniu, mającym charakter prejudycjalny dla przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Jednak skorzystanie z dobrodziejstwa tego unormowania jest obwarowane wystąpieniem przez osobę ubiegającą się oświadczenie ze stosownym wnioskiem do organu pomocowego o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności - w ściśle określonym terminie - tj. w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i spełnianie przesłanek do przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca sprecyzował tzw. przesłanki pozytywne warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są: niepodejmowanie zatrudnienia lub faktyczna rezygnacja z wykonywanej dotychczas pracy, jeżeli takie działanie ma na celu sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - w rozpoznawanej sprawie niepełnosprawnym ojcem.

W realiach niniejszej sprawy co do zasady skoro Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem z zachowaniem terminu, o którym mowa w przepisie art. 24 ust. 2a u.ś.r., to nabywa prawo do tego świadczenia od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Istotne jest jednak, iż może to nastąpić dopiero po spełnieniu wszystkich warunków do przyznania świadczenia, w tym warunku – wynikającego z art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wynika natomiast z przedstawionego stanu faktycznego sprawy w stosunku do męża Skarżącej orzeczono stopień niepełnosprawności w stopniu znacznym od 21 października 2022 r. W tym zakresie nie budzi wątpliwości treść orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności we Wrocławiu z dnia 20 stycznia 2023 r., w którym jednoznacznie stwierdzono, że niepełnosprawność w stopniu znacznym datuje się od 21 października 2022 r. Świadczenie to przysługuje zatem dopiero po spełnieniu tego warunku – od daty ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności męża Skarżącej.

Dodatkowo, odwołując się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2023 r., I OSK 1080/22, zauważyć należy, że przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r. stanowi wyjątkową regulację prawną, przełamującą zasadę wyrażoną w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która wskazuje, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wyjątkowy charakter tej regulacji prawnej prowadzi do konstatacji, iż w procesie wykładni, zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extendendae, nie powinna ona uzyskać takiego rozumienia, które mogłoby rozszerzać zakres jej zastosowania. Pominięcie w procesie wykładni tegoż przepisu przesłanki "wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności", a więc takiego orzeczenia, na podstawie którego możliwe jest przyznanie uzależnionego od niepełnosprawności świadczenia rodzinnego stanowi o wadliwym odkodowaniu znaczenia owej normy prawnej, prowadzącym dodatkowo do rozszerzania wyjątku". Skorzystanie z wyjątku przewidzianego w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może więc doprowadzić niejako do wypaczenia instytucji spornego świadczenia. Gdyby bowiem uwzględnić żądanie skargi, to wówczas Skarżąca uzyskałaby świadczenia za okres, gdy wobec jej męża nie orzeczono o stopniu znacznym umiarkowany bez wskazania o stałej opieki, co jaskrawie stałoby w sprzeczności z normą art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Mając powyższe na uwadze, w ustalonym stanie faktycznym nie było podstaw do przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego już od 1 października 2022 r., a dopiero od daty spełnienia warunku w postaci uznania męża Skarżącej za osobę o niepełnosprawności w stopniu znacznym, co miało miejsce (zgodnie z treścią ww. orzeczenia) od 21 października 2022 r., kiedy to zostały spełnione wszystkie przesłanki wskazane w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r., a przesłanki te muszą być spełnione łącznie aby świadczenie mogło być przyznane. Mając na uwadze powyższe zapatrywania uznać należy, iż organ w zaskarżonej decyzji zastosował w sposób prawidłowy art. 24 ust. 2a u.ś.r.

Wskazać należy końcowo, iż zarzut Skarżącej naruszenia art. 24 ust. 2a u.ś.r. wynika z niewłaściwego rozumienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w art. 17 u.ś.r. Organ bowiem co do zasady nie kwestionował prawa Skarżącej do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności. Określenie natomiast innego terminu początkowego wynikało z faktu spełnienia dopiero w późniejszym terminie przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia.

Za zasadny uznać natomiast należy zarzut skargi błędnego zastosowania przez organ odwoławczy art. 17 ust. 1 u.ś.r. i przyznanie Stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia 21 lutego 2023 r. do dnia 22 marca 2023 r.

Z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zasadniczą przesłanką przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest zatem niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy ze względu na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną

Z materiału aktowego wynika natomiast, że Strona pozostawała w zatrudnieniu od dnia 21 lutego 2023 r. do dnia 22 marca 2023 r. na podstawie umowy zlecenia zawartej w dniu 21 lutego 2023 r. na czas określony jednego miesiąca. Skoro jednym z warunków przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o to świadczenie, spowodowany koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, to pozostawanie przez Stronę zatrudnieniu w okresie od dnia 21 lutego 2023 r. do dnia 22 marca 2023 r. wykluczało możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za ten okres. Okoliczność ta, jak przyznał organ w odpowiedzi na skargę, w toku rozpatrywania sprawy, nie została jednak dostrzeżona przez SKO, co skutkowało przyznaniem Stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem na nieprawidłowo oznaczony okres.

Z przyczyn powyżej wskazanych i opisanych na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) należało orzec jak w sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu wyroku i ponownie rozpatrzy odwołanie Strony będąc na podstawie art.153 p.p.s.a. związanym dokonaną oceną prawną i wykładnią prawa.