Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 148/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
article: art. 4 w zw. z art. 15 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Wręczyca Wielka o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Wręczyca Wielka a Prezydentem Miasta Słupsk w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku A.B. o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej – zasiłku okresowego postanawia: wskazać Wójta Gminy Wręczyca Wielka jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy Wręczyca Wielka wnioskiem z 9 czerwca 2023 r. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta Słupsk w sprawie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku A.B. (dalej: wnioskodawca), przebywającego aktualnie w NZOZ Centrum Leczenia Uzależnień "Z." w B., C., w sprawie przyznania zasiłku okresowego.

W uzasadnieniu wniosku organ wyjaśnił, że wnioskodawca zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Słupsku o przyznanie zasiłku okresowego. Wniosek ten został przekazany do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wręczycy Wielkiej z uzasadnieniem, że wnioskodawca jest zameldowany na stałe w miejscowości [..], natomiast tymczasowo przebywa na leczeniu w Centrum Leczenia Uzależnień "Z." w B. Zdaniem organu ze zgromadzonego materiału sprawy wynika jednak, że w gminie Słupsk ześrodkowane są wszelkie istotne sprawy życiowe wnioskodawcy. Meldunek w gminie Wręczyca Wielka ma wymiar czysto rejestracyjny i z gminą tą nie łączy wnioskodawcy żadna realna aktywność życiowa od co najmniej kilku lat. Z wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawca zamieszkuje w Słupsku i po zakończeniu leczenia planuje powrót do Słupska, pod ten sam adres, do swojej babci. Pod adresem stałego zameldowania wnioskodawcy zamieszkuje ojciec wnioskodawcy, który utrzymuje z synem jedynie sporadyczny kontakt telefoniczny. Wnioskodawca wraz z matką wyprowadził się w 2016 r. z miejsca stałego zameldowania i z zamiarem stałego pobytu zamieszkał w mieście Słupsk. Po osiągnięciu pełnoletności sytuacja osobista wnioskodawcy nie uległa zmianie i pozostał on w mieście Słupsk, w ocenie organu z zamiarem stałego pobytu. Fakt zameldowania może służyć pomocniczo w ustaleniu miejsca przebywania, nie powinien zaś mieć znaczenia rozstrzygającego przy ustalaniu miejsca zamieszkania. Z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca od 7 lat mieszka w Słupsku i swoją przyszłość wiąże z pobytem w Słupsku i nie deklaruje zamiaru powrotu pod adres stałego meldunku. Organ uznał, że wnioskodawca nie jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 ust 8 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ posiada możliwość zamieszkania u swojej babci w mieście Słupsk.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Słupsk uznał, że podjęto czynności zmierzające do wyjaśnienia faktycznego miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Z przeprowadzonego wywiadu wynika, że w Słupsku, pod wskazywanym przez wnioskodawcę adresem zamieszkuje babcia wnioskodawcy ze swoim mężem, zaś wnioskodawca przebywał tam sporadycznie kilka lat temu. W ostatnim okresie nie mieszkał i nie mieszka, a także nie przebywa i nie przebywał pod wskazanym adresem w Słupsku. Babcia wnioskodawcy oświadczyła, że wraz z mężem nie są wstanie pomagać wnukowi w żaden sposób i nie może on u nich zamieszkać, z uwagi na brak warunków lokalowych, choroby męża (nowotwór), a także, że oboje pomagali sporadycznie przed laty wnukowi, jednak jego naganny styl życia, jego uzależnienie od środków psychoaktywnych spowodowało odsunięcie się rodziny od niego i brak kontaktów. To, że wnioskodawca w składanym wniosku podał adres zamieszkania w Słupsku nie świadczy o tym, że pod tym adresem przebywa, czy tam mieszka, nie posiada w Słupsku stałego zameldowania, nie jest także zameldowany tam na pobyt czasowy. Ponieważ babcia wnioskodawcy wskazała, że wnuk u niej nie przebywa, nie mieszka, nie utrzymuje kontaktu, a nadto nie przyjmie go pod własny dach z uwagi na wiek, choroby, brak przestrzeni lokalowej i brak warunków do zamieszkania trzeciej osoby, a przede wszystkim z uwagi na obawy o własne zdrowie i spokój, gdyż wnuk (wnioskodawca) jest uzależniony od środków psychoaktywnych, w ocenie organu wskazuje, że Prezydent Miasta Słupsk nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku, tym bardziej, że w dniu 4 maja 2023 r. do MOPR w Słupsku wpłynęło pismo potwierdzające adres zameldowania na pobyt stały wnioskodawcy w miejscowości znajdującej się w gminie Wręczyca, a wnioskodawca ma prawo powrotu do miejsca zameldowania i uzyskania wsparcia ze strony swojego ojca, jak i matki, która mieszka na terenie gminy K.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył co następuje.

Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Przez spór, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta Słupsk a Wójtem Gminy Wręczyca Wielka jest negatywnym sporem o właściwość, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku o przyznanie wnioskodawcy zasiłku okresowego.

Właściwość miejscową organów z zakresu pomocy społecznej określa art. 101 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023, poz. 901 ze zm., dalej u.p.s.). Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, właściwość organu do rozpoznania przedmiotowego wniosku należy ustalić w oparciu o zasadę z art. 101 ust. 2 u.p.s. Okoliczności faktyczne sprawy wskazują, że wnioskodawca jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., albowiem nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym i jest zameldowany na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

Wnioskodawca aktualnie od kwietnia 2023 r. do kwietnia 2024 r., na podstawie skierowania sądu, przebywa w ośrodku leczenia uzależnień, nie zamieszkuje zatem w lokalu mieszkalnym w rozumieniu ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 725). Jakkolwiek jest zameldowany na pobyt stały w miejscu zamieszkania swojego ojca, to do lokalu tego nie ma tytułu prawnego, natomiast z ustaleń poczynionych w trakcie wywiadu wynika, że ojciec wnioskodawcy nie widzi możliwości zamieszkania syna w tym lokalu. Brak własnego tytułu do lokalu miejsca zameldowania i brak zgody dysponenta lokalu na jego udostępnienie wnioskodawcy wskazują, że nie ma on możliwości zamieszkania w miejscu zameldowania.

Jednocześnie w okolicznościach niniejszej sprawy nie jest możliwe ustalenie właściwości organu wedle przesłanki zamieszkania. Ustalenia wywiadu przeprowadzonego w miejscu zamieszkania babci wnioskodawcy nie potwierdzają, aby przebywał on u niej z zamiarem stałego pobytu w okresie poprzedzającym umieszczenie w ośrodku, a zameldowanie w tym mieszkaniu na pobyt tymczasowy dotyczyło okresów minionych (4.09.2017 - 31. 08. 2018, 3.09.2018 - 31.08.2019, 14.09.2020 - 14.09. 2021). Nie wskazują też na możliwość powrotu do tego lokalu. Sam zamiar wnioskodawcy zamieszkania wraz z babcią nie jest w tych okolicznościach wystarczający do uznania, że miejscem jego zamieszkania jest Słupsk.

Z podanych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jest Wójt Gminy Wręczyca Wielka, w której wnioskodawca posiada adres zameldowania na pobyt stały, o czym postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a.