Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1128/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 64 § 1 pkt 4 i § 6
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. M. z dnia [...] marca 2019 r.; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz [...] kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. (dalej jako: "M.", "skarżąca" lub "wierzyciel") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej jako: "Dyrektor IAS", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej jako: "Naczelnik US", "organ egzekucyjny" lub "organ I instancji") z [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

Naczelnik US prowadził postępowanie egzekucyjne wobec [...] [...] na podstawie, wystawionych przez M. , tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] z [...] marca 2015 r., obejmujących zobowiązanie z tytułu niepodatkowych należności budżetowych odpowiednio w kwocie należności głównej 4.101.181,10 zł. i 161.316,00 zł.

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu nr [...] organ podjął egzekucję z rachunku bankowego w [...] , [...] /[...]. , [...] [...]., [...] [...] odpowiednio zawiadomieniami z dnia [...] września 2015 r. o numerach od [...] do [...] , lecz rachunki wykazywały brak środków, a także zbieg egzekucji. Zobowiązany otrzymał ww. zawiadomienia w dniu [...] września 2015 r. wraz z tytułem wykonawczym nr [...] . Bankom ww. zawiadomienia zostały doręczone w dniu [...] września 2015 r.

Bank [...], [...] [...]., [...]/[...] [...]., [...] [...] pismami z [...] października 2015 r., [...] września 2015 r., [...] września 2015 r. [...] września 2015 r. poinformowały organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia i zbiegu egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową.

W celu wyegzekwowania zaległości objętych tytułem wykonawczym nr [...] organ egzekucyjny podjął egzekucję także z ww. rachunków w [...] , [...] [...]. i [...]/[...] odpowiednio zawiadomieniami o numerach: [...] , [...] z dnia [...] października 2015 r. i zawiadomieniem nr [...] z [...] listopada 2015 r. Banki otrzymały zawiadomienia w dniach [...] września 2015 r., [...] października 2015 r. i [...] listopada 2015 r. Zawiadomienie nr [...] przesłane zobowiązanemu z tytułem wykonawczym nr [...] , po dwukrotnym awizowaniu w dniach [...] października 2015 r., [...] listopada 2015 r. i niepodjęciu przez adresata w terminie, zostało uznane za doręczone w dniu [...] listopada 2015 r., natomiast zawiadomienie nr [...] zobowiązany otrzymał w [...] listopada 2015 r.

Banki [...], [...]/[...]., [...]/[...] [...] pismem z [...] listopada 2015 r., [...] października 2015 r. i [...] stycznia 2016 r. poinformowały organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia i zbiegu egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową.

W celu wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi [...] i [...] organ egzekucyjny zawiadomieniami z [...] listopada 2015 r. o numerach: [...], [...] i [...] podjął egzekucję z rachunku bankowego odpowiednio w [...] , [...] S.A. i [...]. Zawiadomienia Banki otrzymały [...] listopada 2015 r., [...] grudnia 2015 r. i [...] listopada 2015 r. Zobowiązany otrzymał ww. zawiadomienia [...] listopada 2015 r.

Bank [...] pismem z [...] listopada 2015 r. , [...] S.A. z [...] lutego 2016 r. poinformowały organ egzekucyjny o zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową i braku środków na rachunkach, natomiast[...] w piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. stwierdził, że nie prowadzi rachunku dla zobowiązanego.

Naczelnik US podjął nieskuteczne zajęcia rachunków bankowych zawiadomieniami z [...] stycznia 2016 r. o numerach od [...] do [...] w Banku [...]. , [...] i [...] w [...] . Zobowiązany otrzymał zawiadomienia w dniu [...] stycznia 2016 r. natomiast dłużnicy odpowiednio w dniach: [...] stycznia 2016 r. i [...] stycznia 2016 r. Bank[...]. pismem z [...] stycznia 2016 r. i [...] pismem z [...] stycznia 2016 r. poinformował organ egzekucyjny, iż nie prowadzi rachunku bankowego na rzecz zobowiązanego. Bank [...] [...] w [...]. nie udzielił odpowiedzi na zajęcie.

Naczelnik US w celu poszukiwania majątku zwracał się również do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], Starosty Powiatowego w [...] i Banku [...]. , [...]. [...], [...]/[...]., [...]. o udzielenie informacji.

Następnie, zawiadomieniami o numerach: [...], [...] i [...] z [...] marca 2016 r., Naczelnik US podjął egzekucję z nieruchomości [...] [...] . Postanowieniami o nr [...] , [...] oraz [...] z [...] maja 2016 r. Sąd Rejonowy w [...] oddalił wniosek organu egzekucyjnego o dokonanie wpisu ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji na podstawie zajęć nieruchomości, ponieważ w chwili złożenia wniosku przez organ egzekucyjny W. S. nie był już właścicielem nieruchomości.

W aktach znajduje się pismo D. z dnia [...].10.2016r., P. z dnia [...].10.2016 r. i Banku S. - z dnia [...].12.2016r. z informacją o zbiegu egzekucji z egzekucją prowadzoną przez kilku Komorników Sądowych.

Wobec powyższego postanowieniem z [...] stycznia 2017 r., nr [...] , wydanym w trybie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", organ I instancji umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku [...] [...] na podstawie ww. tytułów wykonawczych z uwagi na bezskuteczność egzekucji.

Dyrektor IAS postanowieniem nr [...] z [...] kwietnia 2017 r. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie.

Zawiadomieniem z [...] maja 2017 r., nr [...] Naczelnik US poinformował wierzyciela o wysokości obciążających go kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie 382.275,26 zł. Przedmiotowe zawiadomienie, skarżąca odebrała [...] maja 2017 r., a następnie pismem z [...] maja 2017 r., wystąpiła do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w trybie art. 64c § 7 u.p.e.a.

W odpowiedzi na ww. wniosek Naczelnik US, w dniu [...] czerwca 2017 r. wydał w trybie art. 64c § 1, § 4, § 6a pkt 2 i § 7 u.p.e.a. postanowienie nr [...] o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

W dniu [...] października 2017 r. Dyrektor IAS, uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji ze względu na brak ustaleń faktycznych w sprawie mających istotny wpływ na określenie wysokości kosztów egzekucyjnych.

W rozstrzygnięciu z [...] stycznia 2018 r., nr [...] Naczelnik US postanowił o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 362.446,00 zł. Uzasadniając wydane postanowienie organ egzekucyjny wskazał, że w stosunku do tytułu wykonawczego nr [...] dokonał zajęć rachunków bankowych w bankach: [...] , [...] , [...] [...], [...], [...], [...], natomiast na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] dokonał skutecznych zajęć w bankach: [...], [...], [...], [...], [...] Wskazano, że w związku z dokonaniem tych czynności - powstały koszty egzekucyjne w kwocie 362.446,00 zł., które z uwagi na fakt, iż postępowanie prowadzone wobec zobowiązanego zostało umorzone z powodu bezskuteczności, nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego i zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a. obciążają wierzyciela.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] Dyrektor IAS uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie z [...] stycznia 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Naczelnik US biorąc pod uwagę wskazane przez organ nadzoru nieprawidłowości, postanowieniem nr [...] z [...] marca 2019 r. obciążył wierzyciela kosztami postępowania w wysokości 383.461,00 zł.

Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie.

Dyrektor IAS postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r., [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał na wstępie mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a następnie stwierdził, iż organ egzekucyjny prawidłowo wskazał na wynikającą z przepisów prawa konieczność obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w niniejszej sprawie oraz precyzyjnie określił kwotę kosztów egzekucyjnych oraz sposób jej naliczenia w odniesieniu do przedmiotowego tytułu wykonawczego.

Organ II instancji odniósł się do zarzutów skarżącej przedstawionych w zażaleniu i uznał je za niezasadne. Wskazał m.in., że opłaty za czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjne są należnościami, które nie pozostają w związku z żadnymi nakładami czy też kosztami poniesionymi przez organ egzekucyjny, co wynika wprost z treści art. 64. Pobiera się je w jednej wysokości określonej kwotowo lub procentowo w ustawie - za całość postępowania, bez względu na ilość zastosowanych środków egzekucyjnych. Stanowią one swoiste wynagrodzenie dla organu egzekucyjnego za zastosowanie konkretnych środków egzekucyjnych bądź też za dokonanie czynności egzekucyjnych.

Następnie wyjaśniono, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny zgodnie z art. 64 § 3 u.p.e.a. naliczył 1% opłaty manipulacyjnej za doręczenie odpisu tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2015 r:

- nr [...] , powstałej na dzień [...] września 2015 r., tj. z chwilą doręczenia do P. S.A. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Zgodnie z art. 64 § 7 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym przed dniem [...] września 2016 r., opłatę naliczył od kwoty należności powiększonej o odsetki za zwłokę naliczone na dzień [...] września 2015 r. W wyniku powyższego w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...] naliczył opłatę manipulacyjną w wysokości 1.957,23 zł ( 161.316,00 zł + 34.406,71 zł);

- nr [...] , powstałej na dzień [...] października 2015 r., tj. z chwilą doręczenia do [...]. S.A. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Zgodnie z art. 64 § 7 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym przed dniem [...] września 2016 r., opłatę naliczył od kwoty należności powiększonej o odsetki za zwłokę naliczone na dzień [...] października 2015 r. W wyniku powyższego w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...] naliczył opłatę manipulacyjną w wysokości 61.682,77 zł ( 4.101.181,10 zł + 2.067.095,91 zł)

Dalej wyjaśniono, że w odniesieniu do skutecznych zajęć rachunków bankowych dokonanych przed [...] września 2016 r. naliczono, oddzielnie dla każdego z tytułów wykonawczych, opłatę 5% od kwoty należności powiększonej o odsetki za zwłokę naliczone na dzień przypadające w dniu powstania obowiązku uiszczenia opłaty, tj. doręczenia do poszczególnych banków zawiadomień.

Dyrektor IAS podkreślił, że w stosunku do tytułu wykonawczego:

- nr [...] naliczono opłatę za dokonaną czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego i wkładów oszczędnościowych w I. zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r., powstałej na dzień [...] grudnia 2015 r. w następujący sposób:

5% z kwoty należności głównej 161.316.00 zł i odsetek 37.164,55 zł naliczonych na dzień [...] grudnia 2015 r., tj. (161.316,00 zł + 37.164,55 zł) x 5% = 9. 924,00 zł,

- nr [...] naliczono opłatę za dokonaną czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego i wkładów oszczędnościowych w I. zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r., powstałej na dzień [...] grudnia 2015 r. w następujący sposób:

5% z kwoty należności głównej 4,101.181,10 zł i odsetek 2.096.759,25 zł naliczonych na [...] grudnia 2015 r., tj. (4.101.181.10 zł + 2.096.759,25 zł) x 5% = 309.897,00 zł.

Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do stwierdzenia zaistnienia naruszeń przepisów prawa, które uzasadniałyby uwzględnienie zarzutów co do prawidłowości naliczonych kosztów.

W kwestii sygnalizowanego przez stronę w zażaleniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia z dnia 28 czerwca 2016 r., SK 31/14 Dyrektor IAS zauważył, iż do czasu zakończenia prac legislacyjnych związanych z przygotowaniem nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji będącej wykonaniem ww. wyroku – stwierdzającego niekonstytucyjność pominięcia prawodawczego – organ egzekucyjny, wydając postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych może opierać się jedynie na obowiązujących przepisach regulujących kwestię tych kosztów.

Pismem z [...] maja 2019 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie organu odwoławczego wnosząc o jego uchylenie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w związku z art. 64 § 6 u.p.e.a. Powołując wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 693/15, skarżąca stwierdziła, że opłata egzekucyjna w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności, może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Zwróciła przy tym uwagę, że w postanowieniu organu egzekucyjnego w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z [...] stycznia 2017 r. wskazano, że na rachunkach bankowych nie było środków, nie można zatem mówić o "faktycznym zajęciu wierzytelności pieniężnych" zaś naliczanie kosztów egzekucyjnych od samego "zajęcia rachunku bankowego" jest bezzasadne.

Jednocześnie, cytując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 31 styczna 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 854/16, wskazała, że "jakkolwiek opłaty ustalane przez organy egzekucyjne są konsekwencją prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a zatem następstwem braku dobrowolnego wykonania świadczenia przez zobowiązanego, to jednak wysokość tych opłat, szczególnie kiedy obciążają wierzyciela, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych".

Mając powyższe na uwadze, skarżąca zarzuciła, że organ nadzoru utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji naruszył art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez zastosowanie ich bez uwzględnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stanowiącego o ich niekonstytucyjności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 poz. 1369), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone tylko wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu jest prawidłowość ustalenia kosztów egzekucyjnych wynikających z prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela będącego skarżącym w sprawie. Skarżąca, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. SK 31/14, kwestionuje możliwość obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w sytuacji, gdy przeprowadzono czynności egzekucyjne, tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego strony zobowiązanej, na którym nie było środków pozwalających na skuteczne ich wyegzekwowanie.

Odnosząc się do tego stanowiska sąd uznaje, że organy, w związku z umorzeniem postępowania przeciwko zobowiązanej miały prawo, co do zasady obciążyć skarżącą powstałymi opłatami egzekucyjnymi jak również opłatą manipulacyjną, które to opłaty składają się na koszty egzekucyjne.

Kwestia kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym uregulowana jest w Rozdziale 6 Działu I ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pobiera zgodnie z art. 64 § 1 i 6 upea opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości określonej w tych przepisach.

W art. 64c § 1 upea została ustanowiona generalna zasada, że opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a upea, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny, stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Te koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszcza jednak wyjątki od tej zasady polegające na tym, że koszty będzie ponosił wierzyciel lub organ egzekucyjny (art. 64c § 2 - 4 ustawy egzekucyjnej). Art 64c § 4 upea stanowi, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a upea. W sprawie taki wyjątek nastąpił i organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w postaci opłaty manipulacyjnej.

Sąd nie uznaje za trafny pogląd, że naliczanie opłat egzekucyjnych jest możliwe tylko wówczas, gdy z zajętego rachunku bankowego organ przeprowadzi skutecznie egzekucję i podziela w tym zakresie stanowisko zajęte w tej kwestii przez: WSA w Gliwicach w wyroku z 21 maja 2018 r., I SA/GI 221/18, WSA w Opolu w wyroku z 21 marca 2018 r., I SA/Op 33/18. Zdaniem sądu stanowisko takie jak zajmuje skarżąca, nie znajduje potwierdzenia w treści obowiązujących przepisów upea, które nie uzależniają możliwości naliczenia opłaty od efektywności przeprowadzonej czynności egzekucyjnej. Stosownie bowiem do treści art. 64 § 1 pkt 4 upea organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Natomiast § 9 ww. przepisu stanowi, że obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Zgodnie z art. 80 § 1 zd. pierwsze upea organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zgodnie zaś z art. 80 § 2 upea zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1 i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Ponadto w art. 81 ust. 1 i ust. 1a upea wyjaśniono, że zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 80 § 1, numery tych rachunków. Zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany. Zatem z powyższej konstrukcji przepisów wynika, że nie jest konieczne wyegzekwowanie należności, aby zajęcie było skuteczne. Ustawodawca w art. 64 § 1 pkt 4 upea użył określenia "egzekwowanej" a nie "wyegzekwowanej" należności. Dlatego też w ocenie sądu ustawodawca nie uzależnił możliwości naliczenia opłaty egzekucyjnej od faktycznego wyegzekwowania wierzytelności. Zgodnie z art. 64 § 6 upea organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Przewidziana art. 64 § 6 upea oplata manipulacyjna stanowi szczególny rodzaj opłaty pobieranej z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych i jak wskazuje powołany przepis wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednali niż 1 zł 40 gr. Obowiązek uiszczenia ww. opłaty manipulacyjnej powstaje, co do zasady, z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Natomiast zgodnie z art. 64 § 10 zdanie drugie upea, jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie.

W ocenie sądu mimo możliwości obciążenia strony (wierzyciela) opłatą manipulacyjną i opłatą za dokonane czynności egzekucyjne to wydając swoje rozstrzygnięcie organy orzekające powinny uwzględnić w nim ocenę odnoszącą się do konstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 upea wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. SK 31/14 i skutek jaki wyrok ten wywiera w odniesieniu do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów. W odniesieniu do art. 64 § 1 pkt 4 upea, jak również art. 64 § 6 upea Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 orzekł m.in., że:

1. art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

2. art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

3. art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

4. art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji.

TK w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że: "dla właściwej realizacji wyroku Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 upea oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 upea, ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji." Dodać także należy, że wyrok TK zapadł w sprawie, w której doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na uregulowanie należności przez zobowiązanego poza postępowaniem egzekucyjnym. W sprawie tej określono koszty egzekucyjne na kwotę 34.860.238,10 zł. Należy wskazać, że w wyroku SK 31/14, nie była kwestionowana sama możliwość pobierania opłaty egzekucyjnej, czy manipulacyjnej w razie bezskuteczności egzekucji ani też możliwość obciążania nią wierzyciela - w sytuacji, gdy nie można ich ściągnąć od zobowiązanego a jedynie fakt braku określenia górnej granicy tych opłat. Podkreślenia również wymaga, że w odniesieniu do charakteru wyroku TK o sygn. akt SK 31/14 i jego skutków w zakresie dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów upea, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca 2018 r. sygn. II FSK 2206/17. NSA wskazał, że "Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest bowiem wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji. Wyrok ten - w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis za niezgodny z Konstytucją - nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie może, a nawet - musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału".

Organ egzekucyjny w rozpoznawanej sprawie zastosował art. 64 § 1 pkt 4 i 64 § 6 upea. Przepisy te jak wynika z powyższego wyroku TK, zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. W rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 upea, jak również opłaty manipulacyjnej o jakiej mowa w art. 64 § 6 upea. Dopóki jednak ustawodawca nie wprowadzi stosownych zmian, organy egzekucyjne powinny każdorazowo analizować powstałe w sprawie koszty egzekucyjne oraz zasadność obciążenia nimi stron postępowania zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego i w taki sposób, aby nie można było zarzucić im naruszenia zasad określonych w tym wyroku. Tak więc ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, które mają obciążyć wierzyciela, organy egzekucyjne powinny wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich pracochłonności i czasochłonności, mając na względzie, aby ustalone koszty nie pozostawały w oderwaniu od nakładów pracy organu. Zdaniem sądu, dokonując oceny, czy koszty egzekucyjne są właściwe w danej sprawie, należy brać pod uwagę nie tylko faktycznie poniesione, wydatki, ale uwzględnić również fakt, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego wymaga nakładu pracy i czasu.

Odnosząc powyższe uwagi do zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia organu I instancji należy stwierdzić, że nie dokonano w nich takiej oceny, co skutkuje uznaniem naruszenia treści art. 64 § 1 pkt 4 upea i § 6 tego przepisu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie zatem takie wyliczenie kosztów egzekucyjnych w zakresie opłat egzekucyjnych jak i opłaty manipulacyjnej ażeby okazały się one adekwatne do poniesionych wydatków jak również nakładu pracy organu egzekucyjnego mając na uwadze standardy wynikające z wyroku TK o sygn. akt SK 31/14. W tym miejscu sąd także wskazuje, że zdziwienie budzi fakt, że w innych sprawach dotyczących m.in. P. (patrz postanowienie z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] , sprawa o sygn. akt V SA/Wa 409/19) organ nadzoru stosował wyrok TK i dokonywał stosownych ustaleń dotyczących maksymalnej wysokości opłat (manipulacyjnej i za dokonane czynności egzekucyjne), czego w sprawie ewidentnie zabrakło.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa i w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na łączną kwotę 597 zł składają się: stały wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. W ocenie sądu w sprawie winien zostać zastosowany § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) ww. rozporządzenia, a nie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 tego rozporządzenia. Przedmiotem bowiem sprawy było postanowienie określające wysokość kosztów egzekucyjnych, a nie należność pieniężna. W sprawie nie było potrzeby badania i sprawdzania wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 218 ppsa), gdyż sprawa ta podlega wpisowi stałemu (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postepowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. nr 221 poz. 2193 ze zm.), który jest niezależny od wartości przedmiotu sporu. Zatem w sprawie pobrano wpis stały, a nie wpis stosunkowy zależny od wartości przedmiotu sporu. To, że w kontrolowanym postanowieniu określono konkretną wysokość kosztów egzekucyjnych nie powoduje, że sprawa przestaje być sprawą z zakresu objętych skargą na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym objętej wpisem stałym. W ocenie sądu krajowy ustawodawca świadomie powiązał kwestię związaną z wynagrodzeniem pełnomocnika z kwestią związaną z pobieraniem przez sąd wpisu stałego lub stosunkowego. W wypadku, gdy sprawa objęta jest wpisem stałym, to wysokość wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika również jest stała, niezależna od wartości przedmiotu zaskarżenia (por. postanowienia NSA z 14 marca 2019 r. I GZ 62/19 i z 17 lipca 2019 r. I GZ 178/19