Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1157/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 1990 nr 30 poz 179
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 558/21 w sprawie ze skargi R.K. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia 5 sierpnia 2021 r., nr 871 w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od R.K. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 5 stycznia 2022 r., III SA/Lu 558/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.K. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z 5 sierpnia 2021 r., nr 871 w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji, uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji [...] z 25 czerwca 2021 r., nr 157/2021.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.

Komendant Miejski Policji [...] (dalej: "KMP" lub "organ pierwszej instancji") postanowieniem z 15 kwietnia 2021 r., nr 15 wszczął wobec R.K. (dalej: "skarżący") postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360 ze zm., dalej: "ustawa o Policji") w związku z uzyskaniem informacji o możliwości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa określonego w art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Prokurator Prokuratury Okręgowej [...] (dalej: "Prokurator") 13 kwietnia 2021 r. przedstawił skarżącemu zarzut, że w okresie od grudnia 2020 r. do 25 marca 2021 r. daty bliżej nieustalonej w K. woj. lubelskiego jako funkcjonariusz publiczny – st. sierż. Komendy Miejskiej Policji [...], przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że bez zgody osoby uprawnionej usunął z metalowej szafy znajdującej się na pierwszym piętrze budynku Posterunku Policji [...] dokumenty w postaci akt kontrolnych postępowań przygotowawczych Posterunku Policji [...] o sygn. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], którymi nie miał prawa wyłącznie rozporządzać, a następnie 25 marca 2021 r., za pośrednictwem Poczty Polskiej, przesłał wymienione dokumenty do Komendy Wojewódzkiej Policji w Lublinie, czym działał na szkodę interesu publicznego, tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 1 k.k.

Jednocześnie Prokurator, z uwagi na realną obawę matactwa ze strony podejrzanego, postanowieniem z 14 kwietnia 2021 r. zastosował wobec skarżącego środki zapobiegawcze w postaci dozoru Policji oaz zawieszenia w czynnościach służbowych.

W związku z powyższym KMP rozkazem personalnym z 14 kwietnia 2021 r., nr 77 zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy, tj. od 14 kwietnia 2021 r. do 14 lipca 2021 r.

Ponadto postanowieniem z 16 kwietnia 2021 r., nr 76 organ pierwszej instancji wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu.

Rozkazem personalnym nr 157 z 25 czerwca 2021 r. KMP, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy o Policji, zwolnił skarżącego ze służby w Policji z 30 czerwca 2021 r. Na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. rozkazowi personalnemu nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie (dalej: "KWP" lub "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu odwołania skarżącego, rozkazem personalnym nr 871 z 5 sierpnia 2021 r. utrzymał powyższy rozkaz personalny w mocy.

Organ odwoławczy podniósł, że podstawę materialnoprawną zwolnienia skarżącego ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie stanowi o popełnieniu przestępstwa, a jedynie czynu o charakterze (znamionach) przestępstwa, co zwalnia organ z badania winy, ewentualnych przesłanek wyłączających sprawstwo lub stopnia społecznej szkodliwości czynu. Innymi słowy organ nie jest uprawniony do badania, czy funkcjonariusz popełnił przestępstwo, gdyż ta kompetencja została przyznana organom prowadzącym postępowanie karne. W związku z tym organ wydający decyzję w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby nie musi oczekiwać na prawomocne rozstrzygnięcie sądu karnego.

KWP wskazał, że okoliczność popełnienia przez skarżącego czynu, o jakim mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, znajduje potwierdzenie w protokole oględzin zapisu nagrań monitoringu oraz protokole oględzin koperty, w której zostały przesłane akta do KWP w Lublinie. Oba te protokoły są ze sobą spójne i wzajemnie się uzupełniają. Istotnym dowodem w sprawie jest zapis nagrania monitoringu z firmy [...] przy ul. [...], na którym widnieje wizerunek skarżącego. Na nagraniu widoczne jest jak niesie on kopertę, która wraz z aktami kontrolnymi postępowań przygotowawczych PP [...] 25 marca 2021 r. została nadana w placówce Poczty Polskiej nr 6 [...] do Komendy Wojewódzkiej Policji w Lublinie. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w zeznaniach świadków asp. szt. W. M. oraz asp. szt. B. S., który dokonywał oględzin przedmiotowej koperty. Również skarżący w protokole przesłuchania podejrzanego potwierdził, że rozpoznaje swój wizerunek na przedstawionym mu zapisie monitoringu.

Skarżący, nie zgadzając się z powyższym rozkazem personalnym, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozkazie personalnym.

Sąd pierwszej instancji uznał skargę za zasadną z uwagi na występujące w sprawie wątpliwości, co do rzeczywistego przebiegu zdarzeń, które podważają stanowisko organu Policji o oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu przewidzianego w przepisach ustawy karnej (w art. 231 § 1 oraz art. 276 k.k.).

Sąd pierwszej instancji nie zgodził się ze stanowiskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy świadczy o oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. i art. 276 k.k. Uwadze Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie umknęło, że w świetle analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego widoczne są różnice w opisie spornego czynu przypisywanego skarżącemu.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że według sformułowanego w postępowaniu karnym zarzutu, w okresie od grudnia 2020 r. do 25 marca 2021 r. daty bliżej nieustalonej w K. woj. lubelskiego, skarżący jako funkcjonariusz publiczny przekroczył uprawnienia funkcjonariusza publicznego w ten sposób, że bez zgody osoby uprawnionej usunął z metalowej szafy znajdującej się na pierwszym piętrze budynku Posterunku Policji [...] dokumenty w postaci akt kontrolnych postępowań przygotowawczych o sygn. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], którymi nie miał prawa wyłącznie rozporządzać, a następnie 25 marca 2021 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej przesłał te dokumenty do Komendy Wojewódzkiej Policji w Lublinie. Zarzut ten nie jest tożsamy z zarzutem, jaki przedstawiono skarżącemu w postępowaniu dyscyplinarnym. Skarżącemu zarzucono bowiem popełnienie deliktu dyscyplinarnego polegającego na tym, że w okresie od grudnia 2020 r. daty bliżej nieustalonej do 25 marca 2021 r. jako policjant Zespołu ds. Prewencji Posterunku Policji [...], przekroczył uprawnienia określone w przepisach prawa w ten sposób, że nie będąc uprawniony wszedł w posiadanie akt kontrolnych postępowań przygotowawczych o sygn. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] znajdujących się w metalowej szafie budynku Posterunku Policji [...], a następnie 25 marca 2021 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej przesłał wymienione dokumenty do Komendy Wojewódzkiej Policji w Lublinie. Oznacza to, że w postępowaniu dyscyplinarnym nie zarzucono skarżącemu, że usunął z metalowej szafy dokumentację (akta kontrolne). Przyjęto, że skarżący wszedł w posiadanie tych dokumentów (znajdujących się w metalowej szafie).

Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że rzeczą organu Policji było wyjaśnienie w postępowaniu zwolnieniowym, zakończonym zaskarżonym rozkazem personalnym, w jaki sposób akta kontrolne zanim zostały wysłane do KWP w Lublinie, znalazły się w dyspozycji skarżącego oraz wskazanie dowodów potwierdzających tę okoliczność w nawiązaniu do faktu, że kluczami do szafy dysponował wyłącznie Kierownik Posterunku [...] oraz jego zastępca. Pierwszego etapu działania mającego polegać na usunięciu przez skarżącego akt z siedziby Posterunku Policji [...] bliżej nie określono. Brak jest nawet pośredniego dowodu wskazującego, że skarżący zabrał akta (usunął je) z Posterunku Policji [...]. Żaden z przesłuchanych świadków nie stwierdził, aby takie zdarzenie miało kiedykolwiek miejsce. Z zeznań świadków wynikało natomiast, że dokumentacja podlegająca archiwizacji była dostępna wszystkim funkcjonariuszom pracującym w tamtejszym Posterunku Policji. Brali oni udział w czynnościach archiwizacyjnych. Otwartą natomiast pozostawała kwestia – wobec odmowy złożenia wyjaśnień przez siostrę skarżącego – wysłania przesyłki do S. Skarżący wskazał w trakcie przesłuchania w Prokuraturze 13 kwietnia 2021 r., że wysłał za pośrednictwem urzędu pocztowego słodycze dla dzieci swojej siostry. Do akt nie dołączono protokołu z przesłuchania siostry skarżącego. Dołączono natomiast jako dowód notatkę służbową z 2 czerwca 2021 r. mającą dokumentować fakt, że siostra skarżącego I. W. skorzystała z prawa odmowy składania zeznań. W piśmie z 11 maja 2021 r. sugerowano m.in. uzupełnienie materiału dowodowego o ustalenia z urzędów Poczty w S. na okoliczność przekazania doręczenia przesyłki listownej nadanej 25 marca 2021 r. w Z. oraz o przesłuchanie w charakterze świadka pracownika tamtejszej Poczty. Z jakich powodów nie podjęto w tym zakresie dalszych czynności wyjaśniających w celu sprawdzenia przyjętej przez skarżącego linii obrony, tego nie wiadomo. Można przypuszczać, że organ Policji przyjął jako pewnik, że 25 marca 2021 r. skarżący był w budynku Poczty w Z., wysłał stamtąd zabrane akta kontrolne przesyłką – w zwykłym liście adresowanym do KWP w Lublinie i to zdecydowało o wydaniu 25 czerwca 2021 r. rozkazu personalnego nr 157/2021 o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji z 30 czerwca 2021 r.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. Stwierdził kategorycznie, że nie zabrał dokumentów, że polecono wszystkim funkcjonariuszom wypełniać kartę kontrolną zakończonych akt, że mógł wypełnić dziesiątki takich kart i będzie można to sprawdzić na podstawie charakteru pisma, że akta kontrolne leżały praktycznie wszędzie, że żaden z funkcjonariuszy nie odnotowywał otrzymania akt oraz ich zwrotu oraz że nie wysyłał żadnych akt kontrolnych do KWP w Lublinie. Dowodzi tego protokół z przesłuchania skarżącego w charakterze podejrzanego. Skarżący nie przyznał się również do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Potwierdzają to zaprotokołowane wyjaśnienia skarżącego.

Ponadto Sąd pierwszej instancji wytknął, że w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie nie odnosi się do rozbieżności w przedmiocie koloru koperty, w której wysłano akta. Skarżący wyjaśnił przesłuchującemu prokuratorowi, że rozpoznaje swój wizerunek na materiale video. Zaprzeczył jednocześnie, aby w kopercie, którą trzyma w rękach znajdowały się akta kontrolne. Po odczytaniu protokołu, skarżący wniósł o jego sprostowanie, poprzez wskazanie, że osoba nagrana na przedstawionym mu monitoringu jest podobna do niego, ale nie jest w stanie tego kategorycznie stwierdzić.

Konkludując Sąd pierwszej instancji podniósł, że w świetle powyższych rozważań istnieje nie pewność, ale prawdopodobieństwo, że to właśnie skarżący, a nie kto inny jest sprawcą czynu. Organ Policji z naruszeniem przepisów proceduralnych (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) przyjął, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego oczywistym jest fakt popełnienia przez skarżącego czynu określonego w art. 231 § 1 k.k. i art. 276 k.k. Uchybienie w zakresie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz jego oceny w kontekście przesłanki "oczywistego" popełnienia czynu skutkowało przedwczesnym zastosowaniem art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Skoro dyskusyjną jest sprawa popełnienia czynu, to nie można automatycznie przyjmować, że samo podejrzenie o popełnieniu czynu uniemożliwia funkcjonariuszowi dalsze pełnienie służby w Policji.

Organ, nie zgadzając się z powyższym wyrokiem, zaskarżył go w całości skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2023 r., poz 259, dalej: "p.p.s.a."), tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, poprzez bezzasadne zarzucenie organom przy ocenie legalności ich decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie błędnego zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, z uwagi na brak oczywistości czynu i uchylenie decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w sytuacji, gdy w związku z wystąpieniem przesłanek art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji wykładnia i zastosowanie przez organ tego artykułu było prawidłowe,

- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.a), tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 1, art. 80 k.p.a., poprzez bezzasadne zarzucenie organom przy ocenie legalności ich decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie naruszenia przepisów proceduralnych, w sytuacji, gdy organy wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy.

Mając na względzie powyższe zarzuty, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi kasacyjnej wobec uznania okoliczności, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i oddalenie skargi w całości oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie organ oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej KWP przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.

Do skargi kasacyjnej organ dołączył kserokopię odpisu aktu oskarżenia przeciwko skarżącemu z 14 marca 2022 r. oskarżonemu o czyn z art. 231 7 1 k.k. w zb. z art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie została oparta na obu podstawach wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W sytuacji gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. został oparty na usprawiedliwionych podstawach. Wbrew bowiem ocenie Sądu pierwszej instancji organ zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy istotny z punktu widzenia przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę prawną zaskarżonego rozkazu personalnego.

Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Zastosowanie tej instytucji zależy od zaistnienia trzech następujących warunków, a mianowicie: 1) czyn popełniony przez policjanta wyczerpuje znamiona przestępstwa (przestępstwa skarbowego), 2) popełnienie tego czynu jest oczywiste, 3) charakter czynu powoduje, że dalsze pozostanie funkcjonariusza w służbie jest niemożliwe. Możliwość wykorzystania omawianego trybu rozwiązania z policjantem stosunku służbowego wymaga łącznego spełnienia wszystkich przesłanek przewidzianych w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, w tym wykazania, że funkcjonariusz w sposób oczywisty dokonał czynu o znamionach przestępstwa a jego nieprzydatność do służby jest bezpośrednią konsekwencją takiego konkretnie zachowania.

Przewidziana w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji przesłanka "oczywistość popełnienia czynu" może być przez organ ustalona samodzielnie, na podstawie analizy okoliczności konkretnego zdarzenia. Jednakże skoro stwierdzenie złamania przez policjanta norm prawa karnego – co do zasady – należy do kompetencji właściwych organów ścigania i sądów karnych, to wszelkie dopuszczalne w tym zakresie wyjątki muszą być ściśle przestrzegane. Tym samym wykluczenie policjanta z grona funkcjonariuszy Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji wymaga bezwzględnego wykazania, że taka reakcja przełożonych przy bezspornych dowodach i nienasuwającym wątpliwości stanie faktycznym rzeczywiście była uprawniona.

Zwolnienie funkcjonariusza Policji ze służby możliwe jest zatem jedynie w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy ma kwalifikowany charakter, tj. wskazuje na określone fakty w sposób "oczywisty". W sensie procesowym oznacza to, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ musi w sposób "oczywisty" wskazywać na fakt popełnienia przez funkcjonariusza czynu o znamionach przestępstwa. "Oczywistość" popełnienia takiego czynu musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych indywidualnej sprawy. "Oczywistość" to coś pewnego i niebudzącego wątpliwości. Ocena taka jest możliwa między innymi wówczas, gdy sprawca został złapany na gorącym uczynku lub przyznał się do zarzucanego czynu, a także gdy inne okoliczności nie nasuwają wątpliwości, że dany czyn został popełniony przez konkretną osobę, a tym samym, gdy ocena konkretnego zdarzenia nie pozostawia wątpliwości co do ewentualnego wyniku postępowania karnego. O oczywistości popełnienia czynu można mówić tylko wówczas, gdy istnieją dowody jednoznacznie potwierdzające jego popełnienie. Oczywistość popełnienia czynu ustala się na podstawie analizy okoliczności konkretnego przypadku. Każdorazowa oczywistość musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych i można mówić o niej jedynie wówczas, gdy wynika z ustalonych okoliczności w sposób ewidentny, "na pierwszy rzut oka", co nie wyklucza prowadzenia nawet obszernego postępowania dowodowego w tym zakresie.

Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwalał na uznanie spełnienia przesłanki oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, a zastrzeżenia formułowane przez Sąd w zakresie postępowania dowodowego pozostają bez wpływu na tę ocenę. Przesądzającego znaczenia w sprawie nie ma przy tym brak przyznania się skarżącego do popełnienia zarzucanego mu czynu.

Skoro przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jako jedną z przesłanek jego zastosowania ustanawia popełnienie czynu o znamionach przestępstwa, to w sprawie nie jest okolicznością istotną czy zarzuty przedstawione skarżącemu w postępowaniu karnym i dyscyplinarnym pokrywają się. Kluczowe jest natomiast, czy czyn popełniony przez skarżącego jest kwalifikowany jako przestępstwo. Zgodnie z art. 276 k.k. kto niszczy, uszkadza, czyni bezużytecznym, ukrywa lub usuwa dokument, którym nie ma prawa wyłącznie rozporządzać, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Usunięcie dokumentu obejmuje wszelkie czynności prowadzące do uczynienia go niedostępnym dla osoby uprawnionej, choćby znane było miejsce przechowywania tego dokumentu. Znamię usunięcia spełni wywiezienie dokumentu za granicę lub zamknięcie go w szafie pancernej. Usunięciem dokumentu będzie także pozbawienie nad nim władztwa dotychczasowego dysponenta (por. W. Wróbel, A. Zoll, Kodeks karny, Komentarz, WPK 2017). W myśl art. 231 § 1 k.k. funkcjonariusz publiczny, który, przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Do przekroczenia uprawnień dochodzi wówczas, gdy funkcjonariusz publiczny podejmuje czynności wykraczające poza jego uprawnienia służbowe, jak i wtedy, gdy czynność mieści się wprawdzie w zakresie uprawnień funkcjonariusza, ale do podjęcia której nie było podstawy faktycznej lub prawnej.

Wyczerpuje zatem znamiona czynu zabronionego także przesłanie przez skarżącego do Komendy Wojewódzkiej Policji w Lublinie akt kontrolnych postępowań przygotowawczych o określonych sygnaturach, którymi nie miał prawa wyłącznie dysponować. Powyższe pozwala na uznanie, że dla spełnienia przesłanki popełnienia czynu o znamionach przestępstwa określonego w art. 231 § k.k. w zb. z art. 276 k.k. decydującego znaczenia nie ma w jaki sposób skarżący wszedł w posiadanie przedmiotowych dokumentów, tylko czy mógł nimi dysponować poprzez przesłanie ich do innej jednostki Policji.

Przeprowadzone przez organ w ramach postępowania administracyjnego dowody – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – wskazują, że skarżący dopuścił się czynu polegającego na usunięciu z jednostki Policji, w której pełnił służbę, akt kontrolnych postępowań przygotowawczych. Należy zaliczyć do nich zeznania świadków B. S., W. M. oraz oględziny zapisu nagrań monitoringu z 25 marca 2021 r., zabezpieczonego z firmy [...], obejmującego zasięgiem widok na parking samochodowy przy Urzędzie Pocztowym Z. i ulicę [...] i oględziny koperty, w której zostały przesłane akta do KWP w Lublinie. Dowody te są spójne i wzajemnie się uzupełniają, a ich ocena dokonana przez organ była logiczna, swobodna lecz nie dowolna, z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Organ, przeprowadzając analizę tych dowodów, w sposób przekonujący wykazał, że skarżący dopuścił się popełnienia czynu opisanego szczegółowo w decyzji zwolnieniowej, co znajduje odzwierciedlenie w treści zaskarżonego rozkazu personalnego. Oceny tej podważyć nie może brak zeznań siostry skarżącego, która skorzystała z prawa do odmowy ich złożenia, odnośnie przesłania przez skarżącego jej dzieciom słodyczy, co miało tłumaczyć jego wizytę na poczcie w danym dniu. Kwestia ta nie została wprawdzie stanowczo przez organ wyjaśniona (dowody, na które powołuje się skarżący kasacyjnie organ w skardze kasacyjnej, nie były analizowane przez organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji). Zważywszy jednak, że skarżący ostatecznie nie stwierdził kategorycznie, czy jest osobą utrwaloną na zapisie z monitoringu, zatem czy był w określonym dniu na poczcie, zmieniając swoje wcześniejsze zeznania w tym zakresie, uprawnionym jest uznanie, że okoliczność podnoszona przez skarżącego dla wykazania potrzeby jego bytności na poczcie straciła na znaczeniu dowodowym.

Kontrolując prawidłowość oceny materiału dowodowego dokonanej przez organ w dalszej kolejności podkreślenia wymaga, że świadek W. M. bez żadnych wątpliwości rozpoznał na zapisie z monitoringu skarżącego jako osobę udającą się na pocztę z przesyłką, jak również zidentyfikował na parkingu zlokalizowanym przed Urzędem Pocztowym samochód należący do skarżącego – [...]. Wobec tego nie można podzielić zastrzeżeń Sądu pierwszej instancji co do czytelności zrzutów z ekranu, w sytuacji kategoryczności zeznań świadka, tym bardziej, że świadek opisał szczegółowo jak rozpoznał skarżącego. Nadmierne znaczenie Sąd przywiązał też do koloru koperty, z którą skarżący został uwidoczniony na zapisie monitoringu, zważywszy zwłaszcza na subiektywne postrzeganie barw i ich odcieni przez różne osoby. W sprawie kolor ten nie odgrywał zasadniczego znaczenia. Istotny był natomiast zewnętrzny wygląd koperty, a zwłaszcza przyklejona na niej z trzech stron w charakterystyczny sposób brązową taśmą samoprzylepną biała kartka zawierająca adres odbiorcy. Koperta, w której zostały przesłane do KWP w Lublinie akta kontrolne postępowań przygotowawczych, była przedmiotem oględzin przez świadka B. S. Następnie świadek ten, po zapoznaniu się z kolorowymi zdjęciami z monitoringu podał, że widniejąca na zdjęciach koperta koloru brązowego (czyli takiego samego jak koperta poddawana oględzinom) posiada przyklejoną za pomocą taśmy koloru brązowego w sposób charakterystyczny z trzech stron białą kartkę adresową, określając, że umiejscowienie kartki adresowej i sposób jej przytwierdzenia do koperty jest taki sam jak na kopercie poddanej oględzinom. Dodatkowo zważyć należy, że na kopercie znajdują się stemple pocztowe z numerem placówki "Z." oraz datą – 25.03 2021 r., co potwierdza nadanie przesyłki w określonej dacie i w danym Urzędzie Pocztowym.

Usunięcie podnoszonych przez Sąd pierwszej instancji wątpliwości co do oceny materiału dowodowego sprawy, pozwala na uznanie, że istnieje pewność, a nie jedynie, jak ocenia to WSA w Lublinie, prawdopodobieństwo, że to skarżący dopuścił się czynu stanowiącego podstawę faktyczną jego zwolnienia ze służby w Policji. W sensie procesowym "oczywistość" polega na tym, że materiał dowodowy musi w sposób jednoznaczny wskazywać na fakt popełnienia przez funkcjonariusza czynu o znamionach przestępstwa. Chodzi zatem o sytuację niewątpliwą, gdy w sprawie zgromadzono jednoznaczne, bezpośrednie dowody, wzajemnie się uzupełniające, zgodne i niewykluczające się zeznania świadków. Ta oczywistość musi znajdować odzwierciedlenie w okolicznościach faktycznych indywidualnej sprawy. I taka też sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, chociaż skarżący nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, ani nie został złapany "na gorącym uczynku". Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jest kompletny, wiarygodny i spójny. Co istotne ustalenia organu nie zostały podważone przez skarżącego, który po zapoznaniu się z materiałem dowodowym w sprawie, nie zgłaszał żadnych wniosków dowodowych. Powoływał się jedynie na zasadę domniemania niewinności, nieznajdującą jednak zastosowania w ramach postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby.

Powyższe pozwala na stwierdzenie, że zasadny jest także zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Odnosi się on do prawidłowości jego zastosowania przez organ, tj. operacji określanej mianem subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod określoną normę prawną. Wykazane w sprawie okoliczności faktyczne uprawniały właściwy organ Policji do zastosowania podstawy zwolnienia przewidzianej wyżej podanym przepisem. W sprawie dowiedziono popełnienia przez skarżącego w sposób oczywisty czynu o znamionach przestępstwa. Ponadto organ uzasadnił dlaczego jego zdaniem popełniony przez skarżącego czyn o znamionach przestępstwa uniemożliwia jego pozostanie w służbie, zwracając uwagę na art. 1 ust. 1 i art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, a Naczelny Sąd Administracyjny te ocenę podziela. Organ wskazał, że ze względu na charakter popełnionego czynu o znamionach przestępstwa spowodował utratę warunków koniecznych do dalszego pełnienia służby przez skarżącego. Odwołał się do konieczności troski o autorytet Policji jako zorganizowanej formacji powołanej do ochrony bezpieczeństwa ludzi i porządku publicznego, co uzasadnia eliminowanie ze struktur Policji funkcjonariuszy osłabiających jej autorytet przez działania niezgodne z prawem, którego przestrzeganie maja kontrolować. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, stosownie do którego wszelkie niepraworządne działania policjanta, jak również uzasadnione podejrzenia o takie działania, powinny prowadzić do podjęcia działań odsuwających od wykonywanych czynności służbowych, a w konsekwencji do usunięcia z szeregów Policji. Wymaga tego rodzaj i zakres zadań powierzonych Policji. Służbę w Policji mogą sprawować jedynie funkcjonariusze o nieposzlakowanej opinii, nie łamiący prawa, zaś wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują do pełnienia obowiązków służbowych. Wynika to z obowiązku każdego funkcjonariusza budowania zaufania do Policji i wzmacniania w społeczeństwie jej autorytetu. Zatem bezpośrednią konsekwencją ustalenia w sposób oczywisty, że funkcjonariusz popełnił czyn o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego jest stwierdzenie jego nieprzydatności do służby (uniemożliwienie pozostawania w służbie), co skutkuje wydaniem decyzji w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji (por. wyrok NSA z 25 listopada 2022 r., III OSK 4734/21).

Mając powyższe względy na uwadze i uznając, że istota sprawy została wyjaśniona Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 203 pkt 2 p.p.s.a.