Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1481/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 2073/21 w sprawie ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 2 lipca 2021 r. nr 1401-IEE1.711.1.133.2021.2.MO w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 2073/21 oddalił skargę O. S.A. z siedzibą w W. (Skarżąca, Spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: DIAS) z 2 lipca 2021 r., nr 1401-IEE2.711.1.133.2021.2.M0 w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...] z dnia 10 grudnia 2013 r. wystawionych przez Prezydenta Miasta [...], którymi wierzyciel objął należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od stycznia do grudnia 2008 r.

Pismem z dnia 9 grudnia 2020 r. pełnomocnik Strony złożył do Naczelnika Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie wniosek o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie nr 1401-EA-3.511.3.31.2016/DS z dnia 7 kwietnia 2016 r. w sprawie odmowy uznania zarzutów na egzekucję prowadzoną na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...] z dnia 10 grudnia 2013 r. wystawionych przez Prezydenta Miasta [...]. Jako podstawę złożonego wniosku Strona wskazała wyrok z dnia 4 sierpnia 2020 r. o sygn. akt I SA/Gl 60/20 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach uchylający decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO) w Katowicach z dnia 7 listopada 2019 r., a także poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 22 lipca 2019 r. oraz umarzający postępowanie w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2008.

Pismem z dnia 23 grudnia 2020 r. Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie przekazał akta sprawy wraz z wyżej wskazanym wnioskiem Strony o wznowienie postępowania w sprawie zarzutów do DIAS celem załatwienia zgodnie z właściwością.

DIAS postanowieniem z dnia 21 maja 2021 r., odmówił uchylenia ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2016 r. Następnie DIAS, po ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, postanowieniem z dnia 2 lipca 2021 r. stwierdził, że nie znalazł przyczyn, dla których konieczne byłoby uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia ww. postanowienia.

Sąd I instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że wniosek o wznowienie postępowania oparty został na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) i dotyczył postanowienia z dnia 7 kwietnia 2016 r. Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie w sprawie odmowy uznania zarzutów, wydanego zgodnie z art. 34 § 4 w oparciu o ostateczne stanowisko wierzyciela. Sąd nie podzielił stanowiska Spółki, w myśl którego wydanie wyroku 4 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 60/20, jak również zawarcia w nim stwierdzenia, że uchylenie przez Kolegium w dniu 27 marca 2014 r., decyzji organu podatkowego z dnia 28 listopada 2013 r. zniweczyło wszelkie skutki prawne czynności egzekucyjnych podjętych w grudniu 2013 r., nie może stanowić przesłanki uchylenia ostatecznego postanowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Warunkiem koniecznym zastosowania dyspozycji ww. przepisu jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Biorąc pod uwagę, że przedmiotowy wyrok wydany został już po wydaniu postanowienia, którego uchylenia żąda Strona, nie można przyjąć, iż jego treść stanowi którąkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Sąd podzielił także pogląd DIAS, że gdyby przyjąć argumentację Skarżącej i uznać, że zaszła okoliczność, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to i tak organ nie mógłby orzec wbrew funkcjonującemu w obrocie prawnym ostatecznemu stanowisku Wierzyciela, z uwagi na związanie jego treścią, zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: u.p.e.a.). W uzasadnieniu wyroku wskazano, że zobowiązany, który w drodze przysługujących mu odrębnych środków prawnych nie zdołał podważyć wiążącej organy egzekucyjne merytorycznej oceny wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych, nie może żądać ponownej kontroli wypowiedzi wierzyciela w ramach postępowania w przedmiocie postanowienia organu egzekucyjnego o odmowie uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Prawomocne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wyklucza rozważanie zasadności zarzutów zgłoszonych na podstawie przepisu art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. w sprawie dotyczącej postanowienia organu egzekucyjnego.

Sąd I instancji podzielił także stanowisko DIAS, że uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 60/20 decyzja SKO w Katowicach z dnia 7 listopada 2019 r. nie stanowiła podstawy wydania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2016 r. Postanowienie, którego uchylenia domaga się Skarżąca, wydane zostało bowiem w oparciu o ostateczne postanowienie SKO w Katowicach z dnia 10 lutego 2015 r., stanowiące stanowisko wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów. Tym samym fakt uchylenia ww. decyzji nie daje podstawy do uchylenia ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów, wydanego w oparciu o funkcjonujące nadal w obrocie prawnym, ostateczne stanowisko wierzyciela. Wskazać należy, że nie istnieje sprzeczność pomiędzy postanowieniem organu egzekucyjnego oddalającego zarzuty, a stanowiącym jego podstawę stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w przedmiocie zarzutów. Brak jest natomiast możliwości, na gruncie niniejszej sprawy, doszukiwania się sprzeczności pomiędzy postanowieniem w przedmiocie zarzutów, a wyrokiem umarzającym postępowanie w przedmiocie wymiaru podatku, z uwagi na fakt, że nie występuje pomiędzy tymi aktami prawnymi relacja zależności. Zatem, jak długo nie zostanie uchylone postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela odnośnie wniesionych zarzutów, tak długo brak będzie podstaw do uchylenia w trybie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. wydanego w oparciu o nie postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów.

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wniósł pełnomocnik Spółki, zaskarżając go w całości na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1457, dalej: p.p.s.a.).

Skargę kasacyjną oparto na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i 8 kpa w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 2 i 6 u.p.e.a., przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, w której wymagała ona uwzględnienia ze względu na to, że wbrew stanowisku DIAS w Warszawie brak było podstaw do utrzymania w mocy postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie nr 1401-EA-3.511.3.31.2016/DS z dnia 7 kwietnia 2016 r., w sytuacji gdy Kolegium w dniu 27 marca 2014 r. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 28 listopada 2013 r., co zniweczyło wszelkie skutki prawne czynności egzekucyjnych podjętych w grudniu 2013 r., co ostatecznie potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 4 sierpnia 2020 r. i co powinien uwzględnić Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, wydając postanowienie w dniu 7 kwietnia 2016 r.

W konsekwencji Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi.

Na wstępie wskazać należy, że o skuteczności postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu, który został oparty na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde uchybienie przepisów postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym wyrokiem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art.176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest zatem nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno wiązać się z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego wyroku, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego byłby inny.

Z punktu widzenia przedstawionych uwag stwierdzić należy, że postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia określonych w niej przepisów postępowania nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

W kwestii naruszenia art. 151 p.p.s.a., należy zauważyć, iż nie można czynić Sądowi tego rodzaju zarzutu, gdyż jego zastosowanie uwarunkowane było jedynie oceną prawną, którą wyraził Sąd I instancji – do czego był uprawniony i zobowiązany, orzekając w sprawie. Przepis art. 151 p.p.s.a. zawiera normę wynikową. Bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania (co w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca), zarzut naruszenia ww. norm nie jest trafny. W kontrolowanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 151 p.p.s.a. Zastosowanie przez sąd pierwszej instancji art. 151 p.p.s.a. jest rezultatem uznania, że organ administracji publicznej, który wydał zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego bądź prawa procesowego. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. nie ma więc charakteru samoistnego, zawsze bowiem pozostaje w związku z naruszeniem przepisów, które sąd zastosował jako wzorzec kontroli zaskarżonego aktu.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że kluczowe z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy staje się ustalenie prawidłowej interpretacji art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a. W myśl art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 8 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję oraz gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne i dowody istotne dla sprawy są nowe. Po drugie, istniały one w dniu wydania decyzji ostatecznej i po trzecie, nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w orzecznictwie rozumie się obiektywnie istniejące elementy rzeczywistości, zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2015 r., II FSK 2701/13). Za nowy dowód lub okoliczność w rozumieniu tego przepisu prawa nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi dowodów i faktów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego. Tego rodzaju ocena nie należy do sfery ustaleń faktycznych, lecz jest kwestią subsumpcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną.

Użyte w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. sformułowanie, iż dowody lub okoliczności wyjdą na jaw, oznacza ich istnienie, o którym organ postępowania nie posiadał wiedzy w trakcie toczącego się postępowania w trybie zwykłym. Tymczasem zauważyć należy, że wyrok 4 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 60/20, nie może stanowić przesłanki uchylenia ostatecznego postanowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. choćby z tego powodu, iż wydany został już po wydaniu postanowienia, którego uchylenia żąda Strona. Ponadto, analizując jego treść nie sposób przyjąć, iż stanowi którąkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Podnosząc ten zarzut skarżąca w żaden sposób nie wyjaśniła, na czym polegał błąd rozumienia wskazanego przepisu i jak należałoby ten przepis rozumieć prawidłowo.

Odnosząc się następnie do art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. należy wyjaśnić, iż przepis ten wskazuje na konieczność wykazania istnienia związku przyczynowego między decyzją organu, a inną decyzją lub orzeczeniem sądu. O istnieniu związku przyczynowego, o którym mowa w analizowanym przepisie prawa, możemy mówić wtedy, gdyż jedna decyzja jest związana inną decyzją lub orzeczeniem sądu. Celem tej przesłanki wznowienia postępowania jest usunięcie sprzeczności między decyzjami oraz między decyzjami ostatecznymi a orzeczeniami sądów, które następnie zostaną uchylone lub zmienione.

W orzecznictwie Naczelnego Sąd Administracyjnego przyjmuje się, że w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. chodzi o decyzje związane, czyli takie, które muszą ze sobą współistnieć w takim sensie, że jedna jest efektem drugiej, a jej brak w obrocie czyni drugą zbędną czy wręcz wadliwą. Podkreśla się, że w przepisie tym chodzi o ścisły, istotny związek przyczynowy (por. wyrok NSA z 29.01.2021 r., sygn. akt II OSK 2049/20, publik. CBOS).

Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, iż postanowienie, będące stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Natomiast uchylenie decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nie daje podstawy do uchylenia ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów, gdyż jak wskazano, wydane zostało w oparciu o funkcjonujące nadal w obrocie prawnym, ostateczne stanowisko wierzyciela.

Jak trafnie wskazuje się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 60/20 decyzja SKO w Katowicach z dnia 7 listopada 2019 r. nie stanowiła podstawy wydania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2016 r. Postanowienie, którego uchylenia domaga się Skarżąca, wydane zostało bowiem w oparciu o ostateczne postanowienie SKO w Katowicach z dnia 10 lutego 2015 r., stanowiące stanowisko wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów. Uchylenie ww. decyzji nie daje podstawy do uchylenia ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów, wydanego w oparciu o funkcjonujące nadal w obrocie prawnym, ostateczne stanowisko wierzyciela.

Prawidłowo sąd I instancji stwierdził, że aby mogło dojść do zastosowania wskazanej w skardze przesłanki wznowienia musiałoby dojść do uchylenia postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, a z taką sytuacją nie mamy w przedmiotowej sprawie do czynienia.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Sędzia NSA Dominik Gajewski Sędzia NSA Jolanta Sokołowska Sędzia NSA Bogusław Woźniak