Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1305/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31 § 1i § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2024 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] "[...] " z siedzibą we W. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 6 marca 2023 r. znak: DOZ-OAiK.650.940.2021.KS w przedmiocie wszczęcia postępowania i dopuszczenia do udziału w postępowaniu 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2) zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz Stowarzyszenia [...] "[...] " z siedzibą we W. kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2023 r.. znak: [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2021 r. poz. 710, dalej: "u.o.z.o.z.), po rozpatrzeniu zażalenia Stowarzyszenia Ekologicznego [...] z siedzibą we W. (dalej: "stowarzyszenie", "strona skarżąca"), na postanowienie D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: "organ I instancji", "DWKZ") z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że wnioskiem z dnia 25 lutego 2021 r. Stowarzyszenie Ekologiczne [...] skierowało do DWKZ wniosek, o wszczęcie postępowania w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków budynku położonego przy ul. [...] w miejscowości O. oraz o dopuszczenie do udziału w ww. postępowaniu Stowarzyszania na prawach strony. Do wniosku załączono dokumentację zawierająca m. in. opinię Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia [...] września 2020 r., opinię ekspercką dotyczącą określenia wartości historycznego układu ruralistycznego oraz poszczególnych zabytków architektury i budownictwa w miejscowości O. autorstwa B.I.

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków pismem z dnia 7 kwietnia 2021 r. wezwał stronę do uzupełnienia wniosku z dnia [...] lutego 2021 r. poprzez wykazanie interesu społecznego w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomości przy ul. [...] w O.

W odpowiedzi na wezwanie, stowarzyszenie, pismem z dnia 20 kwietnia 2021 r., uzupełnionym kolejnym pismem 7 maja 2021 r. wskazało, że budynek położony przy ul. [...] w O. został zbudowany, jako hotel z restauracją w formach stylowych łączących motywy neorenesansu i stylu kurortowego. Zwarta bryła budynku złożona jest narzucie kwadratu ze ściętym narożem, nakryta wielospadowym dachem naczółkowym, pokrytym dachówką ceramiczną. Środkowa cześć budynku została podkreślona wykuszem w formie wieżyczki z elementami szachulcowymi, zwieńczonej strzelistym, dwukondygnacyjnym hełmem z pokryciem z dachówki karpiówki wieżowej. Elewacja boczna - północna, podkreślona została trójkątnym szczytem, nakrytym dachem mansardowym. Budynek zachował historyczną formę architektoniczną i przedstawia istotne wartości zabytkowe, których zachowanie i ochrona leżą w interesie społecznym.

Stowarzyszenie podniosło również, że na wartość budynku położonego przy ul. [...] zwrócił uwagę Narodowy Instytut Dziedzictwa w opinii z dnia 29 września 2020 r., wskazując na zasadność wpisu do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Stowarzyszenie przekazało również analizę dotyczącą zabytków O. autorstwa dr hab. R.l.

D. Wojewódzki Konserwator Zabytków postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] odmówił wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wpisania do rejestru zabytków nieruchomych budynku położonego przy ul. [...] w O. oraz odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia Ekologicznego [...] do udziału na prawach strony w ww. postępowaniu.

Zażalenie na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 7 czerwca 2021 r. wniosło stowarzyszenie.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia 6 marca 2023 r., znak: [...] po rozpatrzeniu ww. zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...]

W uzasadnieniu MKiDN podał, że zgodnie z art. 31 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu (art. 31 § 2 k.p.a.). Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.).

Zdaniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, organ I instancji prawidłowo ocenił, że Stowarzyszenie Ekologiczne [...] jest organizacją społeczną, a ochrona zabytków należy do jego zadań statutowych, jak również to, że stowarzyszenie nie uprawdopodobniło, że za wszczęciem postępowania w sprawie wpisu budynku położonego przy ul. [...] w O. oraz za udziałem Stowarzyszenia w tym postępowaniu przemawia interes społeczny.

Stowarzyszenie jako przesłankę przemawiającą za wszczęciem postępowania wskazało, iż budynek położony przy ul. [...] zachował historyczna formę architektoniczną i przedstawia istotne wartości zabytkowe, których zachowanie i ochrona leżą w interesie społecznym. Stowarzyszenie podniosło również, że w niniejszej sprawie w interesie społecznym należy "niewątpliwe skonfrontowanie dalszej nieskrępowanej ekspansji odkrywki T. połączonej ze zniszczeniem około połowy zabytków O. z nieznacznym ograniczeniem tejże ekspansji i stworzeniem możliwości rozwoju regionu po zakończeniu ery węgla w oparciu o ochronę zabytków i turystykę."

Odnosząc się do pierwszej z ww. przesłanek Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podał, że wpis do rejestru zabytków jest formą ochrony zabytków pociągającą za sobą najdonioślejsze skutki prawne wśród form przewidzianych ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Z tych względów do rejestru zabytków winno wpisywać się tylko zabytki o największym znaczeniu historycznym, artystycznym bądź naukowym, natomiast dla innych zabytków, o mniejszej wartości, winno się stosować inne formy ochrony wskazane w art. 7 ustawy oraz formy nienazwane, do których zaliczone mogą być gminna i wojewódzka ewidencja zabytków.

Organ II instancji wskazał, że w gminnej ewidencji zabytków prowadzonej przez Burmistrza Miasta i Gminy B. ujęty jest układ ruralistyczny O., a więc przestrzenne założenie wiejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. Uznano, więc, że wieś O. charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie jej szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez nią wartość historyczną, artystyczną lub naukową.

Zdaniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, stowarzyszenie we wniosku z dnia 25 lutego 2021 r. nie wykazało, dlaczego ujęcie układu ruralistycznego O. w gminnej ewidencji zabytków nie jest wystarczające dla zapewnienia ochrony budynkowi położonemu przy ul. [...] i powinien on zostać wpisany do rejestru zabytków. Należy wręcz stwierdzić, że podniesiona przez Stowarzyszenie argumentacja oraz załączone do wniosku dokumenty potwierdzają prawidłowość ujęcia układu ruralistycznego O. w gminnej ewidencji zabytków i postulowanego przez Narodowy Instytut Dziedzictwa Narodowego (eksperckie i opiniodawcze wsparcie dla Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego) ujęcia budynku położonego przy ul. [...] w O. w wojewódzkiej ewidencji zabytków.

W myśl art. 22 ust. 1 i ust. 2 oraz ust. 4 u.o.z.o.z., odpowiednio Generalny Konserwator Zabytków prowadzi krajową ewidencję zabytków w formie zbioru kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się w wojewódzkich ewidencjach zabytków, wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa, zaś wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy, m. in. wpisanych do rejestru zabytków lub włączonych do wojewódzkiej ewidencji zabytków. W związku z powyższym poszczególne ewidencje zabytków stanowią uzupełniający się, powiązany system informacji.

MKiDN wyjaśnił, że organy prowadzące gminą, czy wojewódzką ewidencję zabytków nie są w świetle cytowanej ustawy zobowiązane do przeprowadzenia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego w przedmiocie włączenia lub wyłączenia karty danego obiektu do ewidencji. W konsekwencji, nie wydają żadnej decyzji administracyjnej w tym zakresie. Wyłączenie obiektu z ewidencji zabytków stanowi czynność o charakterze materialno - technicznym z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, która może podlegać jedynie zaskarżeniu do sądu administracyjnego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że nie ma wpływu na działania podjęte w zakresie ujęcia budynku położonego przy ul. [...] w wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Odnosząc się do drugiej z okoliczności, mającej przemawiać w ocenie Stowarzyszenia za wszczęciem postępowania, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że celem postępowania administracyjnego dotyczącego wpisu danego obiektu do rejestru zabytków jest zbadanie, czy obiekt ten posiada wszystkie cechy, o których mowa w definicji zabytku (art. 3 ustawy). Organ ochrony konserwatorskiej nie bada więc czy inne, poza ww. przesłankami zostały spełnione. Oznacza to, że "skonfrontowanie dalszej nieskrępowanej ekspansji odkrywki T. połączonej ze zniszczeniem około połowy zabytków O. z nieznacznym ograniczeniem tejże ekspansji i stworzeniem możliwości rozwoju regionu po zakończeniu ery węgla w oparciu o ochronę zabytków i turystykę" nie należy do zadań organów ochrony konserwatorskiej.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek organizacji społecznej implikuje konieczność odmowy dopuszczenia organizacji do udziału w tym postępowaniu na prawach strony. Dopuszczenie takie jest bowiem możliwe wyłącznie w postępowaniu wszczętym i powadzonym przez organ.

Skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2023 r., znak: [...] , wniosło Stowarzyszenie Ekologicznego [...]z siedzibą w W., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.:

1) art. 12 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie i uniemożliwienie działania organizacji społecznej w zakresie jej statutowej działalności

2) naruszenie art. 9 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z. w zw. art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez brak wszczęcia postępowania w sprawie wpisu rzeczonego zabytku do woj. rejestru zabytków mimo uprawdopodobnienia spełnienia przesłanek w tym zakresie

2. naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.:

1) art. 6, 7, 8 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy oraz dokonanie nieprawidłowej oceny materiału dowodowego co skutkowało uznaniem, że brak jest interesu społecznego we wszczęciu postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków nieruchomych budynku położonego przy ul. [...] w miejscowości O., gm. B. pow. Z. i brak jest takowego interesu w dopuszczeniu Stowarzyszenia do takiego postępowania. .

2) art. 31 §1 i 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie i uznanie, że należy odmówić [...] udziału w postępowaniu na prawach strony, podczas gdy prawidłowe zastosowanie przepisu winno prowadzić do wniosku, że Stowarzyszenie ma prawo brać udział w postępowaniu na prawach strony.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., poz. 137), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.). sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W sprawie niniejszej skarga został uwzględniona.

Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2023r., utrzymujące w mocy postanowienie D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Nr [...] z dnia 7 czerwca 2021r. odmawiające wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wpisania do rejestru zabytków nieruchomych budynku przy ul. [...], znajdującego się w miejscowości O. położonej w gm. B. , pow. Z. oraz odmawiające dopuszczenia stowarzyszenia do udziału na prawach strony w tym postępowaniu.

Wnioskiem z dnia 25 lutego 2021 r. Stowarzyszenie Ekologiczne [...] domagało się wszczęcia postępowania w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków budynku położonego przy ul. [...] w miejscowości O. oraz dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu stowarzyszania na prawach strony. Do wniosku załączono dokumentację zawierająca m. in. opinię Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia 29 września 2020 r., opinię ekspercką dotyczącą określenia wartości historycznego układu ruralistycznego oraz poszczególnych zabytków architektury i budownictwa w miejscowości O. autorstwa B. I.

Stowarzyszenie jako przesłankę przemawiającą za wszczęciem postępowania wskazało, że budynek położony przy ul. [...] przedstawia istotne wartości zabytkowe, których zachowanie i ochrona leżą w interesie społecznym.

Artykuł 31 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi, że organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu (art. 31 § 2 zd. pierwsze k.p.a.). Organizacja społeczna uczestniczy wówczas w postępowaniu na prawach strony (art. 33 § 3 k.p.a.). Z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika więc, że dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym jest uzależnione do spełnienia łącznie trzech przesłanek: gdy postępowanie administracyjne dotyczy praw i obowiązków innej osoby, żądanie jest uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej i za uwzględnieniem żądania przemawia interes społeczny.

Przepis art. 1 ust. 2 ustawy Prawo o stowarzyszeniach stanowi, że w zakresie swoich celów statutowych stowarzyszenia mogą reprezentować interesy zbiorowe swoich członków wobec organów władzy publicznej, zaś z art. 2 ust. 2 tej ustawy wynika, że stowarzyszenie samodzielnie określa swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące jego działalności.

W ocenie Sądu przepisy art. 1 ust. 2 i art. 2 ust. 2 ustawy Prawo o stowarzyszeniach należy wiązać z podstawą z art. 31 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., czyli z możliwością występowania Stowarzyszenia z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby.

W stanie faktycznym sprawy ustalono, że celem statutowym Stowarzyszenia jest działalność ona na rzecz kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury, rozwoju świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej( § 4 pkt 9, 2, 3 statutu).

Organy obu instancji oceniły, że Stowarzyszenie Ekologiczne [...] jest organizacją społeczną, a ochrona zabytków należy do jego zadań statutowych.

Przede wszystkim zauważyć więc należy, że cele statutowe Stowarzyszenia organy ustaliły na podstawie statutu tego Stowarzyszenia. Dokonując zaś ich analizy trafnie przyjęły, że pomiędzy powyższymi celami statutowymi a przedmiotem postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków istnieje powiązanie merytoryczne. Brak zaś takiego merytorycznego powiązania przesądza o tym, że skoro cele statutowe Stowarzyszenia nie mogą mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia sprawy, to zachodzi brak interesu statutowego Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym sprawy innej osoby na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 743/07).

Przyczyną odmowy dopuszczenia skarżącego Stowarzyszenia do udziału w postepowaniu stało się ustalenie przez organy, braku interesu społecznego , który przemawiałby za takim udziałem.

Interes społeczny w przypadku dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym polega na działaniu na rzecz dobra ogólnego niepowiązanego wprost z interesem indywidualnym podmiotów tworzących organizację społeczna (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1354/19). Udział ten nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej lub jej członków (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 października 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 319/22). Pojęcie interesu społecznego nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, wobec czego w każdej sprawie indywidualnej podlega ono wykładni organu administracji rozpatrującego sprawę. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się jednak pogląd, zgodnie z którym interes społeczny musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w indywidualnych sprawach i działaniem w nich organów administracyjnych (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2018 r., sygn. akt II GZ 264/18, wyrok NSA z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1397/10, Lex nr 1151862; wyrok NSA z 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 663/11 Lex nr 1217445; wyrok NSA z 16 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 843/07 niepubl.)

W tym względzie dodać tylko należy, że to na Stowarzyszeniu spoczywał obowiązek wykazania istnienia przesłanek wskazujących na zasadność jego uczestnictwa w postępowaniu dotyczącym wpisania do rejestru zabytków budynku przy ul. [...] w O., czemu Stowarzyszenie, w ocenie Sądu ,a wbrew stanowisku organów sprostało.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2023r., sygn. akt II GSK 1340/19 " udział organizacji społecznej ma służyć "uspołecznieniu" tego postępowania, a więc działaniu organu w realiach kontroli społecznej, którą gwarantuje podmiot niebędący wprost zainteresowanym rozstrzygnięciem sprawy.

Stowarzyszenie domaga się wszczęcia postepowania w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków budynku przy ul. [...] w O. wskazując na zabytkowy charakter obiektu spełniający kryteria wpisu indywidualnego, przedstawiając na poparcie swojej tezy szereg opracowań i ekspertyz. Nie ulega wątpliwości Sądu, że ochrona wartości zabytkowych leży w interesie społecznym.

Oczywistym jest, że ocena tych wartości leży w kompetencji organów konserwatorskich jednak nie niweczy to udziału Stowarzyszenia, w świetle interesu społecznego, w postępowaniu w której ocena taka będzie się dokonywać. Tym bardziej, że skarżące Stowarzyszenie posiada doświadczenie w tego rodzaju postępowaniach oraz korzysta z wiedzy ekspertów zwłaszcza posiadających wiedzę o zabytkach regionu.

Stanowisko organów jednoznacznie wskazujące na brak interesu społecznego w udziale Stowarzyszenia w postępowaniu budzi tym większe zdziwienie, że Stowarzyszenia Ekologicznego [...] z siedzibą we W. brało czynny udział w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym dotyczącym wpisu do rejestru zabytków budynku położonego przy ul. [...] w O.( sygn.akt VII SA/Wa 745/23).

W tożsamym stanie faktycznym organy konserwatorskie nie zakwestionowały interesu społecznego w udziale Stowarzyszenia w postępowaniu administracyjnym dopuszczając go do udziału i rozpoznając jego odwołanie od negatywnej decyzji organu I instancji.

Z tych względów w ocenie Sądu argumentacja organu zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonego aktu nie zasługuje na aprobatę.

Słusznie organ odwoławczy podnosi, że celem postępowania administracyjnego dotyczącego wpisu danego obiektu do rejestru zabytków jest zbadanie, czy obiekt ten posiada wszystkie cechy, o których mowa w definicji zabytku (art. 3 ustawy). Ustaleń tych dokonać można jednak jedynie w toczącym się postepowaniu administracyjnym. Odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić wyłącznie z przyczyn formalnych , tymczasem uzasadnienie postanowienia organu II instancji sprowadziło się do merytorycznej oceny budynku przy ul. [...] w miejscowości O. pod względem ochrony konserwatorskiej.

Organ nie może także na tym etapie tj. przed wszczęciem postepowania żądać od Stowarzyszenia wykazania "dlaczego ujęcie układu ruralistycznego O. w gminnej ewidencji zabytków nie jest wystarczające dla zapewnienia ochrony budynkowi położonemu przy ul. [...] i powinien on zostać wpisany do rejestru zabytków".

Nie jest również przedmiotem inicjowanego przez Stowarzyszenie postępowania , prawidłowość ujęcia układu ruralistycznego O. w gminnej ewidencji zabytków i postulowanego przez Narodowy Instytut Dziedzictwa Narodowego ujęcia budynku położonego przy ul. [...] w O. w wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Rozważania więc organu dotyczące prowadzenia gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz zakresu ochrony wynikającej z ujęcia budynku w tych ewidencjach wykracza poza argumentację, która miałaby uzasadniać odmowę wszczęcia postępowania w sprawie indywidualnego wpisu do rejestru zabytków.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania oraz stanowisko Sądu, organy ponownie rozpoznają wniosek z dnia 25 lutego 2021 r. Stowarzyszenia Ekologicznego [...] " o wszczęcie postępowania w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków budynku położonego przy ul. [...] w miejscowości O. oraz dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu stowarzyszania na prawach strony.

Wobec powyższych okoliczności, uznając , że organy naruszyły art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 1634) uchylił zaskarżone postanowienie MKiDzN oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, rozstrzygnięcie o kosztach opierając na podstawie art. 200 p.p.s.a.