Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 439/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 2
journal: Dz.U. 2015 poz 351
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności  bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu
article: § 4 ust. 1 pkt 4. 5 lub 8
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Tomasz Smoleń /spr./, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2024 r. spraw ze skarg E. T. na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 14 czerwca 2024 r. - nr 9009-2024-200 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2021 rok - nr 9009-2024-8 w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi ograniczeniami (ONW) na 2021 rok oddala skargi.


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami nr 9009-2024-200 i nr 9009-2024-8 z 14 czerwca 2024 r. Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (dalej: Dyrektor ARiMR/organ odwoławczy), utrzymał w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (dalej: Kierownik ARiMR/organ I instancji) z 15 stycznia 2023 r., nr 0183-2022-005776 i z 16 stycznia 2023 r. nr 0183-2022-005777 w sprawie przyznania E. T. (dalej: Beneficjentka/Skarżąca) płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2021 rok.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 10 czerwca 2021 r. Beneficjentka złożyła wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej (dodatkowej), płatności do krów oraz płatności do bydła oraz płatności ONW na 2021 r. Do płatności bezpośredniej i płatności ONW Beneficjentka zadeklarowała grunty o łącznej powierzchni 28,77 ha.

W dniu 18 września 2021 r. w gospodarstwie Beneficjentki została przeprowadzona wizytacja terenowa w ramach kontroli FOTO, podczas której stwierdzono nieprawidłowości polegające na braku deklarowanej uprawy oraz braku wykonania zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających rozprzestrzenianiu się chwastów.

Do raportu z kontroli Beneficjentka złożyła zastrzeżenia, w wyniku której raport poddano ponownej weryfikacji, a następnie zlecono przeprowadzenie kolejnej kontroli w gospodarstwie. Kontrolę taką przeprowadzono w dniu 7 kwietnia 2022 r. metodą inspekcji terenowej. Podczas tej kontroli stwierdzono nieprawidłowości polegające na wypalaniu suchej biomasy pozostałej po okresie wegetacyjnym 2021 r. na części działki rolnej A o pow. 7,12 ha.

W oparciu o wyniki przeprowadzonych kontroli Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Rzeszowie stwierdził, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż powierzchnia zadeklarowana we wniosku na 2021 rok i dlatego decyzjami z 27 czerwca 2022 r. odmówił przyznania:

- płatności ONW i nałożył sankcję w wysokości [...] zł

- jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.

- płatności redystrybucyjnej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.

a także przyznał Stronie:

- płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł.

- płatność do bydła w wysokości [...] zł

- płatność do krów w wysokości [...] zł.

Po rozpatrzeniu odwołań Beneficjentki, Dyrektor ARiMR decyzjami z 5 października 2022 r. uchylił ww. decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy zlecił podjęcie działań w celu precyzyjnego ustalenia powierzchni uprawnionej do płatności i wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy raportami z dwóch kontroli terenowych.

Po ponownie przeprowadzonej kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. uznał za decydujące wyniki kontroli z 18 września 2021 r. i stwierdził, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż powierzchnia zadeklarowana we wniosku na 2021 rok. Ustalił, że dla działki rolnej A na deklarowanej powierzchni 21,41 ha stwierdzona została w raporcie z kontroli na miejscu powierzchnia 1,63 ha, dlatego wykluczył z działki rolnej A powierzchnię 19,78 ha. Ustalił ponadto, iż dla działki rolnej B na deklarowanej powierzchni 7,36 ha stwierdzona została w raporcie z kontroli na miejscu powierzchnia 5,71 ha, dlatego wykluczył z działki rolnej B powierzchnię 1,65 ha. Jednocześnie dla działki rolnej A1 A, A3, @A 1, @B 1 zastosowano kod nieprawidłowości DR14, tj. na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałąjących występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Zdaniem organu I instancji, podstawą rozstrzygnięcia stał się raport z czynności kontrolnych w dniu 18 września 2021 r., który w sposób obiektywny pozwala określić zakres i sposób użytkowania działek rolnych zadeklarowanych przez producenta rolnego do płatności w 2021 r., a dołączone do raportu fotografie obrazują w sposób jednoznaczny stan na działce w czasie ich kontroli. Odmówił natomiast wiarygodności raportowi z kontroli z 7 kwietnia 2022 r.

Mając powyższe na względzie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. decyzjami z 15 stycznia 2023r. i 16 stycznia 2023r. odmówił przyznania:

- płatności ONW i nałożył sankcję w wysokości [...] zł,

- jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...]zł,

- płatności redystrybucyjnej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł,

a także przyznał Stronie:

- płatność za zazielenienie w wysokości [...]zł,

- płatność do bydła w wysokości [...]zł,

- płatność do krów w wysokości [...] zł.

Decyzjami z 17 maja 2023 r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.

Organu odwoławczy wskazał, że w roku 2021 Beneficjentka nie dokonała na wykluczonym terenie (zgodnie z kontrolą z dnia 18 września 2021 r.) żadnych zabiegów mających na celu zapobieganie rozprzestrzenianiu się chwastów, nie dokonała zasiewu owsa na działce rolnej A3, a tym samym nie wywiązała się ze złożonej we wniosku deklaracji oraz z obowiązujących przepisów prawa dla deklarowanych we wniosku płatności.

W odniesieniu do zarzutów odwołania organ stwierdził, że Beneficjentka nie zgłosiła organom Agencji przypadku wystąpienia siły wyżej, czy nadzwyczajnych okoliczności, dlatego złe warunki atmosferyczne nie mogły usprawiedliwiać braku wykonania zabiegów agrotechnicznych we właściwym terminie.

Reasumując, po wykluczeniu powierzchni 21,43 ha (19,78 ha + 1,65 ha) łączna powierzchnia działek w gospodarstwie Strony kwalifikująca się do przyznania płatności wyniosła 7,34 ha (28,77 ha - 21,43 ha).

Na decyzje z 17 maja 2023 r. Beneficjentka złożyła do WSA w Rzeszowie skargi, wnosząc o ich uchylenie i kwestionując dokonane ustalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 12 grudnia 2023 r. sygn. akt I SA/Rz 373/23 uchylił rozstrzygnięcie organu odwoławczego.

Zdaniem Sądu w ocenie orzekających organów, Beneficjentka nie przeprowadziła na uprawianych gruntach niezbędnych zabiegów agrotechnicznych w terminach wynikających z obowiązujących przepisów i to stało się powodem wykluczenia części gruntów z płatności. W wydanych decyzjach organy wykluczyły z płatności powierzchnię 21,43 ha uznając, że powierzchnia deklarowana (28,77 ha) przekracza powierzchnię stwierdzoną (7,34 ha) podczas kontroli terenowej przeprowadzonej w dniu 18 września 2021 r. Ustalenia kontrolne zostały ujęte w raporcie i udokumentowane szkicami oraz dokumentacją fotograficzną. W ocenie Sądu analiza materiału fotograficznego niezbicie dowodzi, że stan wykluczonych działek w dniu kontroli tj. 18 września 2022 r. nie wskazywał, aby zostało na nich przeprowadzone koszenie. Jednak zdaniem Sądu z akt sprawy nie wynika jednoznacznie, czy powyższy obowiązek (utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej) Beneficjentka powinna wykonać przed dniem kontroli. Organy nie wskazały jednoznacznie terminu, który jest adekwatny dla oceny spełnienia przez Beneficjentkę obowiązków w zakresie należytego utrzymania gruntów. Ustalenie to ma istotne znaczenie w sprawie, bowiem kontrola terenowa, która byłą podstawą pozbawienia części płatności, odbyła się w dniu 18 września 2021 r., gdyby więc obowiązek koszenia Beneficjentka miała spełnić do 31 października 2021 r., to ustalenia tej kontroli nie mogłyby być podstawą pozbawienia jej płatności. Jednocześnie zdaniem Sądu "... niesporne jest, że podczas przeprowadzonej na miejscu kontroli w dniu 7 kwietnia 2022 r. grunty zgłoszone do płatności były wykoszone i nie stwierdzono w tym zakresie nieprawidłowości. Jednakże ustalenia te nie mogą być miarodajne dla potrzeb ustalenia uprawnień do płatności za 2021 r., a co najwyżej mogą być potraktowane pomocniczo jako materiał porównawczy.".

Sąd nie podziela stwierdzeń organu odwoławczego, że przedstawione "zobrazowania satelitarne" pozwalają na prześledzenie stanu działek w okresie pomiędzy obiema kontrolami. Dołączone do akt zdjęcia satelitarne są nieczytelne, nie zawierają opisu, ani legendy, nie podają skali, w jakiej je wykonano, nie wiadomo nawet, jakich działek dotyczą. Dowody takie nie mogą więc być samodzielną podstawą ustaleń, na podstawie których kwestionowane jest wykonanie zabiegów agrotechnicznych.

Ponadto Sąd wskazał, że dołączone do akt sprawy decyzje, pisma i raporty z kontroli mają postać nieuwierzytelnionych kserokopii, stwierdzono brak w aktach dowodu, kiedy raport z kontroli z 18 września 2021 r. został doręczony Beneficjentce i brak odpowiedzi na złożone przez nią zastrzeżenia do raportu - ze strony wykonawcy kontroli, mimo że przekazano mu zastrzeżenia w celu ustosunkowania się do zarzutów rolnika, a także brak odpowiedzi na zastrzeżenia ze strony organu. Istotne wątpliwości budzi też czas, w jakim poinformowano Beneficjentkę o nieprawidłowościach stwierdzonych podczas kontroli w terenie. Organ nie wyjaśnił także, z jakich powodów, po powtórnej weryfikacji raportu, zadecydowano o przeprowadzeniu ponownej kontroli. Za niezasadne natomiast Sąd uznał zarzuty Skarżącej co do faktu zgłaszania braku możliwości wykonania zabiegów agrotechnicznych z powodu siły wyższej - podtopień i podzielił stanowisko organu odwoławczego, że stosownie do art.4 ust.2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. wszelkie przypadki wystąpienia tzw. siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności rolnik ma obowiązek zgłosić w terminie 15 dni roboczych od chwili, gdy zgłoszenie to jest możliwe. Zgłoszenia takiego należy dokonać na piśmie i przedstawić dowody potwierdzające te okoliczności. W niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała, aby powiadomiła organy Agencji o takich sytuacjach, dlatego nawet faktyczne wystąpienie siły wyżej nie zwalniało jej z przestrzegania wymagań warunkujących uzyskanie płatności.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, według WSA organ winien jednoznaczne określenie, kiedy upływał termin na wy konanie przez Beneficjentkę zabiegów agrotechnicznych i ponowne zweryfikowanie ustaleń kontrolnych, odnosząc się do podnoszonych zastrzeżeń Strony bowiem zakwestionowanie prawidłowego utrzymania gruntów rolnych musi być poparte jednoznacznymi i przekonującymi oraz czytelnymi dowodami, np. w postaci zdjęć czy zrzutów, opisanych w sposób umożliwiający identyfikację działki, daty sporządzenia zdjęcia, dowodów na zapoznanie z nimi Skarżącej.

Ponownie rozpoznając sprawy Dyrektor ARiMR przywołał obowiązujące przepisy. Organu odwoławczego rozpoznając ponownie sprawy uznał, że materiał dowodowy w postaci raportu z kontroli na miejscu nr [...] na podstawie którego Kierownik ARiMR dokonał rozstrzygnięcia w sprawach najobiektywniej pokazuje stan działek na rok wnioskowania tj. 2021. Zaakcentował, że w dniu 18 września 2021 r. odbyła się kontrola terenowa w gospodarstwie Skarżącej, która wskazywała nieprawidłowości odnośnie działki rolnej A i B i działek podrzędnych położonych na jednej działce ewidencyjnej nr [...] deklarowanej do płatności ONW. W ramach przedmiotowej kontroli ustalone zostało, iż dla działki rolnej A z deklarowanej powierzchni 21,41 ha powierzchnia stwierdzona wynosi 1,63 ha a przy działce zastosowany został m.in. kod nieprawidłowości DR13+ czyli zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej, wykluczając tym samym z działki rolnej A powierzchnię 19.78 ha. Ustalone została ponadto, iż dla działki rolnej B z deklarowanej powierzchni 7,36 ha powierzchnia stwierdzona wyniosła 5,71 ha i zastosowano m.in. kod nieprawidłowości DR13+ czyli zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej, wykluczając tym samym z działki rolnej B powierzchnię 1.65 ha (łączna powierzchnia wykluczona z działek A i .B wyniosła 21,43 ha). Podkreślił, że w raporcie z czynności kontrolnych nr [...] dla działki rolnej A1A, A3, @A1, @B1 zastosował kod nieprawidłowości DR 14, który oznacza, iż na całej działce (w tym przypadku podrzędnych) stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym, zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałąjących występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Wskazał również na fakt, że przy działce rolnej A1 A, A3, @A 1, @B 1 w uwagach kontrolerzy dokonali zapisu, iż na działce w danym roku nie przeprowadzono żadnych zabiegów uprawowych zapobiegających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Ustalony powyżej stan na deklarowanych działkach został odzwierciedlony na szkicu dołączonym do raportu oraz zdjęciach kontrolowanego terenu. Istotnym w sprawie są wykonane zdjęcia, które obrazują stan na działkach w dniu 18 września 2021 r. i wskazują, iż jest to bezsprzecznie teren nie użytkowany rolniczo. Na kontrolowanym terenie znajdują się zeschnięte jak i zielone chwasty, przerośnięta trawa, kępy samosiejek brzózek i miejscami kwitnąca nawłoć. Taki stan na działce rolnej A powierzchni wykluczonej z płatności obrazują wykonane podczas kontroli zdjęcia od nr 31-149 do nr 31-197, zdjęcia od nr 31199 do nr 31-235 oraz zdjęcia od nr 31-239 do nr 31-258, natomiast dla działki B powierzchnię wykluczoną z płatności obrazują zdjęcia od nr 31-261 do nr 31-264. zdjęcia od nr 31-267 do nr 31-270, zdjęcia nr 31 -282, zdjęcia od nr 31 -288 do nr 31 -302 oraz zdjęcia od nr 31 -315 do nr 31 -316. Ujawniają one bezspornie teren nieużytkowany rolniczo w roku składania wniosku na powierzchni działki ew. nr [...], który został wykluczony z płatności w roku 2021.

Odnośnie terminów obowiązujących w kwestii przeprowadzania zabiegów agrotechnicznych organ odwoławczy wskazał na w terminie do dnia 31 października roku, w którym został złożony wniosek.

Dyrektor ARiMR wskazał, że raport z przeprowadzonych czynności kontrolnych nr [...] pokazuje stan na deklarowanych działkach w roku 2021. Odnosząc się natomiast do raportu z kontroli na miejscu nr [...] wykonanej w dniu 7 kwietnia 2022 r., który to raport w zapadłym rozstrzygnięciu nie został uwzględniony - ale jako materiał dowodowy w sprawie został wzięty pod uwagę w celu porównawczym. Podkreślił, że zdjęcia wykonane podczas kontroli w dniu 7 kwietnia 2022 r. zostały porównane ze zdjęciami z przeprowadzonej kontroli w dniu 18 września 2021 r. i porównanie to wykazało, że stan na niektórych obszarach działki [...] uległ zmianie. W przypadku części działki rolnej A położonej w północnej części działki, na której rolnik w 2021 roku deklarował działkę opisaną jako A3 (owies) - w kontroli dnia 7 kwietnia 2022 r. stwierdzono ślady po wypaleniu, jednakże ze zdjęć wynika, że wypaleniu uległy duże niekoszone trawy. Ze zdjęć wykonanych z tych samych miejsc podczas obu kontroli wyraźnie widać, że niekoszone zachwaszczone trawy sfotografowane jesienią (18 września 2021 r., zadeklarowane jako owies) — wiosną (7 kwietnia 2022 r.) nie zostały usunięte w zabiegu agrotechnicznym w 2021 roku - obszar deklarowany jako uprawa owsa został częściowo wypalony (analiza nr 2). Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że posiada również sporządzony przez pracownika ds. GIS wydruk widoku działki [...] z satelity z dni: 25 września 2021 r., 22 października 2021 r., 6 listopada 2021 r., 9 marca 2022 r.,14 marca 2022 r., 26 marca 2022 r. Obserwacja zmieniających się w poszczególnych miesiącach kolorów obszaru działki, spowodowanej wegetacją roślin pozwala dojść do wniosku, że wykluczenie powierzchni działki rolnej A z powodu nieprzeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych w bieżącym sezonie wegetacyjnym przeciwdziałąjących występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów była decyzją słuszną pomimo zastrzeżeń rolnika o rzekomym wykoszeniu do dnia 31 października 2021 r. Wspominany widok działki z satelity z dnia 6 listopada 2021 r. dowodzi, że działka ma kolor żółtawy, co świadczy o tym, że stwierdzona podczas kontroli 18 września 2021 r. przerośnięta zachwaszczona i punktowa zakrzaczona trawa w wyniku zmiany warunków atmosferycznych i pory roku uległa zeschnięciu i zmieniła kolor, co oznacza również, że nie została usunięta. Dla porównania wskazał obszar działki B położony w południowej części działki [...], na którym kontrola z 18 września 2021 r. nie wykazała nieprawidłowości wynikających z braku przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych - widok z satelity obrazuje, że część tej działki ma zielony kolor w każdej dacie wykonania zdjęcia - koloru trawy nie "zagłusza" żadna niepożądana roślinność.

W związku z faktem, że kontrola przeprowadzona w dniu 7 kwietnia 2022 r. ukazuje odmienny stan na działkach niż kontrola przeprowadzona w dniu 18 września 2021 r. to organ odwoławczy stwierdził, że jest pewien ustaleń jakie dokonał na podstawie przeprowadzonej kontroli z dnia 18 września 2021 r., ponieważ dokonując analizy poszczególnych obszarów działki [...] i porównania fotografii wykonanych z podobnych miejsc z kontroli z 18 września 2021 r. i 7 kwietnia 2022 r. biorąc pod uwagę logikę i doświadczenie, można dojść do wniosku, że działki nie zostały poddane żadnym zabiegom agrotechnicznym w wyznaczonych terminach.

Dyrektor ARiMR podkreślił, że ustalenia w sprawie i dowody jakie znajdują się w aktach spraw Skarżącej pozwalają na stwierdzenie, że kontrola przeprowadzona w dniu 18 września 2021 r. odzwierciedla faktyczny stan na działce w roku składania wniosku tj. roku 2021, dlatego też podstawą rozstrzygnięcia stał się raport z czynności kontrolnych nr [...], który w sposób obiektywny pozwala określić zakres i sposób użytkowania działki ew. nr [...]do płatności w 2021 r. a dołączone do raportu fotografie obrazują w sposób jednoznaczny stan na działce w czasie ich kontroli. Dowiedziono również, że zabiegów agrotechnicznych na spornej działce nie dokonano do 31 października 2021 r. co potwierdzają zobrazowania satelitarne i zdjęcia obszarów działki z kontroli z 7 kwietnia 2022 r. W obliczu powyższego ustalonego stanu faktycznego na gruncie, organy agencji nie mogły oprzeć swojego rozstrzygnięcia na wynikach kontroli przeprowadzonej w dniu 7 kwietnia 2022 r. z uwagi na to, że częściowo rolnik uporządkował działki, ale po terminach dotyczących wnioskowania w 2021 roku i swoje rozstrzygnięcie oparły na kontroli przeprowadzonej w dniu 18 września 2021 r. Uznano, że kontrola z 18 września 2021 r. wskazywała faktyczny stan na gruncie w roku 2021 i organ II instancji nie ma w tej kwestii żadnych wątpliwości, iż rozstrzygniecie w sprawie jest słuszne i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Organ odwoławczy wskazał, że decyzje wydana przez Kierownika ARiMR z dnia 15 stycznia 2023 r. i 16 stycznia 2023 r. nie naruszają zasad k.p.a. Zdaniem Dyrektora ARiMR ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji w zakresie okoliczności, które były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy - są prawidłowe. Organ II instancji w pełni uznaje ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego przez organ I instancji, która jego zdaniem odpowiada kryteriom określonym w zasadach kodeksu postępowania administracyjnego. Kierownik ARiMR prawidłowo ustalił również podstawy prawne, na których oparł zaskarżone rozstrzygnięcia, wskazując przepisy unijne i krajowe, mające zastosowanie w sprawie, w tym. m.in. warunki przyznania płatności bezpośrednich i ONW, zgodnie z ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośrednie oraz rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, które na podstawie zebranego i dogłębnie przeanalizowanego materiału dowodowego nie zostały spełnione przez Skarżącą w zakresie spornej działki ewidencyjnej. Podkreślił ponadto fakt, że Kierownik ARiMR w pełni zastosował się do wytycznych zawartych w decyzjach organu II instancji z dnia 5 października 2022 r. i w sposób prawidłowy ustalił powierzchnie kwalifikująca się do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i ONW czego efektem są przedmiotowe decyzje, dlatego też zarzut Skarżącej są bezpodstawne. Jednocześnie podkreślił, że przepisy regulujące prawo przyznawania płatności mają charakter bezwzględnie obowiązujący, tzn. organ ma obowiązek ich zastosowania przy zaistnieniu określonych przesłanek — stosowanie ich nie jest zależne od uznania organu. Powyższe ma na celu zagwarantowanie wszystkim producentom równego traktowania w takim samym stanie faktycznym, dlatego też należy zwrócić uwagę, iż w obliczu stawianych zarzutów przez Stronę rzetelnie wyjaśniono przedmiotową sprawę czego efektem są rozstrzygnięcia zawarte w niniejszych decyzjach.

W świetle powyższych okoliczności faktycznych i prawnych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzje z dnia 15 stycznia 2023 r. i 16 stycznia 2023 r. wydane przez Kierownika ARiMR.

Beneficjentka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargi na powyższe decyzje zarzucając:

1. Naruszenie przepisów prawa tj. art 59, art. 58, i art. 74 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady(UE) z dnia 17 grudnia 2013 r albowiem poczynione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalenia nie polegają na prawdzie. W szczególności nie zgadzam się z ustaleniami polegającymi na tym że: Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Oddział Regionalny w Rzeszowie odmówił wiarygodności raportowi z kontroli nr 9001-0000001994/22.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego art. 64 ust. 4 rozporządzenia nr 1306/2013 wobec uznania że zachodzą przesłanki dla wymierzenia kary administracyjnej w zakresie nie przestrzegania kryteriów kwalifikowalności gruntów pomimo że wnioskodawczyni zgłosiła w Straży Pożarnej informacje o podpaleniu działki nr A3 oraz takiego zgłoszenia dokonano w ARiMR w Uboczu jednakże uzyskała informację, że Biuro nie prowadzi rejestracji takich zgłoszeń.

3. Naruszenie przepisów prawa materialnego art. 27 ust, 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego poprzez odmówienie takiego wsparcia finansowego na działkę nr A3 położonej na działce ewidencyjnej nr [...] albowiem stan działki był niezależny od postępowania wnioskodawczyni i był wynikiem czynników niezależnych od beneficjenta.

4. Naruszenie art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 640/2014 oraz art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 woleć uznania, że nie zachodzą nadzwyczajne okoliczności powodujące uznanie wniosku o dopłatę za uzasadnioną.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z dnia 15 stycznia 2023 r. nr 0183-2022-005776 i 16 stycznia 2023 r. nr 0183-2022-005777

W odpowiedziach na skargi organ odwoławczy wzniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonych decyzji wykazało, że skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że organ odwoławczy rozpoznając ponownie przedmiotowe sprawy wykonał zalecenia wynikające z wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 12 grudnia 2023 r. sygn. akt I SA/Rz 373/23, co daje składowi orzekającemu możliwość oceny zasadności zapadłych decyzji.

Materialnoprawne przesłanki przyznania płatności bezpośrednich na rok 2021 wynikają m.in. z przepisów ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1775), a także z przepisów wykonawczych. Natomiast zasady przyznawania płatności ONW wynikają z ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 i rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami' objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 364 z późn. zm.) - dalej "rozporządzenie ONW".

Przypomnieć należy, że w ocenie orzekających organów, Beneficjentka nie przeprowadziła na uprawianych gruntach niezbędnych zabiegów agrotechnicznych w terminach wynikających z obowiązujących przepisów i to stało się powodem wykluczenia części gruntów z płatności. Organ odwoławczy wskazał, że przepis § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego (Dz. U. z 2015 r. poz. 351 - dalej: rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności) w związku z art. 3 ustawy z dnia 13 stycznia 2022 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 219), stanowi, że grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, a w przypadku gruntów ugorowanych, o których mowa w § 3 oraz w § 9a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów (Dz. U. poz. 354, z 2017 r. poz. 1943, z 2018 r. poz. 1635 i 1880 oraz z 2019 r. poz. 100 i 1866), które zostały zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich jako obszary proekologiczne - w terminie do dnia 31 października roku, w którym został złożony ten wniosek, na których znajdują się cenne siedliska przyrodnicze, siedliska lęgowe ptaków lub trwałe użytki zielone, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach pakietów określonych w § 4 ust. 1 pkt 4. 5 lub 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 415, z późn. zm.) - w terminie i zakresie określonych w tym rozporządzeniu. Przy tym powołany przepis ma zastosowanie również do płatności ONW.

W wydanych decyzjach organy wykluczyły z płatności powierzchnię 21,43 ha uznając, że powierzchnia deklarowana (28,77 ha) przekracza powierzchnię stwierdzoną (7,34 ha) podczas kontroli terenowej przeprowadzonej w dniu 18 września 2021 r. Ustalenia kontrolne zostały ujęte w raporcie i udokumentowane szkicami oraz dokumentacją fotograficzną.

Za składem orzekającym w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Rz 373/23 stwierdzić trzeba, że analiza materiału fotograficznego niezbicie dowodzi, że stan wykluczonych działek w dniu kontroli tj. 18 września 2022 r. nie wskazywał, aby zostało na nich przeprowadzone koszenie. Niesporne jest, że podczas przeprowadzonej na miejscu kontroli w dniu 7 kwietnia 2022 r. grunty zgłoszone do płatności były wykoszone i nie stwierdzono w tym zakresie nieprawidłowości. Jednakże ustalenia te nie mogą być miarodajne dla potrzeb ustalenia uprawnień do płatności za 2021 r., a co najwyżej mogą być potraktowane pomocniczo, jako materiał porównawczy.

Zgodzić należy się z oceną Sądu zaprezentowaną w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Rz 373/23, że same ustalenia kontroli 18 września 2022 r. nie mogłyby być podstawą pozbawienia Skarżącej płatności skoro organ jednoznacznie określił, że termin adekwatny dla oceny spełnienia przez Beneficjentkę obowiązków w zakresie należytego utrzymania gruntów to 31 października 2021 r. Jednakże jak wskazał organ II instancji działka [...] została poddana obserwacji satelitarnej przez uprawnionego pracownika ds. GIS, który dysponuje odpowiednim sprzętem i wiedzą potrzebną do analizowania zmian użytkowania na działkach ewidencyjnych. Do akt sprawy zostały załączone kolorowe zrzuty z ekranu będące zobrazowaniami satelitarnymi i opisane zostały jako Załącznik od 2 do 7, natomiast Załącznik 1 stanowi orofotomapa działki [...] z 1 października 2021 r. Wskazać należy, że organ II instancji zobrazował satelitarnie deklarowaną działkę ew. nr [...], prześledził historie działki i zabiegi na niej wykonane co dało mu podstawę do stwierdzenia, że kontrola z dnia 18 września 2021 r. wskazała nieprawidłowości opisane w decyzjach. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy niezmieniony stan na działce wskazało zdjęcie zobrazowane satelitarnie działki w dniu 25 września 2021 r., dla porównania zdjęcie wykonane w dniu 6 listopada 2021 r. obrazuje dalej niezmieniony stan na działce, taki sam stan na działce istniał w dalszym ciągu w dniu 9 marca 2022 r. Różnica miedzy zdjęciami z dnia 25 września 2021 r. i 6 listopada 2021 r. jest jedynie taka, że w związku ze zmianą pory roku trawa zmieniła kolor i z zielonej zrobiła się jasno brązowa (przysychająca). Natomiast zdjęcie zobrazowane satelitarnie z dnia 14 marca 2022 r. obrazuje teren częściowo zachowany jak na powyższych zdjęciach z taka różnicą, że cały teren północny działki został wypalony. W związku z tym na akceptację zasługuje stanowisko organu II instancji, że Skarżąca nie dokonała zabiegu koszenia na działce rolnej A1A, na części południowo-zachodniej działki rolnej B1 i w części wschodniej (działka rolna B3). Powyższe ustalenia organu wskazują jednoznacznie, że w roku 2021 Beneficjentka nie dokonała na wykluczonym terenie (zgodnie z kontrolą z dnia 18 września 2021 r.) żadnych zabiegów mających na celu zapobieganie rozprzestrzenianiu się chwastów, nie dokonała zasiewu owsa na działce rolnej A3, a tym samym nie wywiązała się ze złożonych we wnioskach deklaracji w dniu 10 czerwca 2021 r. oraz z obowiązujących przepisów prawa dla deklarowanych we wnioskach o płatności. Jednocześnie podkreślić należy, że Skarżąca poza kwestionowaniem prawidłowości ustaleń organów nie przedstawiła żadnych dowodów dających podstawą do podważenia trafności tych ustaleń.

Zaznaczyć należy, że kary administracyjne w sprawach w roku 2021 zostały zastosowany w jednolitej płatności obszarowej, płatności redystrybucyjnej i ONW z powodu zmniejszenia powierzchni działki kwalifikującej się do płatności, gdzie zmniejszenie powierzchni wyniosło 21,43 ha. Natomiast kwestia ewentualnych kar za powierzchnię wypaloną w kampanii 2021 nie była rozważana ponieważ konsekwencje z tego tytułu stosowane są w roku stwierdzonej nieprawidłowości to jest w roku 2022.

Dlatego zarzuty skarg w tym zakresie nie są zasadne.

Za niezasadne Sąd uznać trzeba zarzuty Skarżącej co do faktu zgłaszania braku możliwości wykonania zabiegów agrotechnicznych z powodu siły wyższej - podtopień. W tej kwestii wypowiedział się już Sąd w wyroku z dnia 12 grudnia 2023 r. Stanowiskiem tym skład obecnie orzekający jest związany stosownie do art. 153 p.p.s.a. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotowa ocenę, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie. Dlatego przypomnieć należy, że stosownie do art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. wszelkie przypadki wystąpienia tzw. siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności rolnik ma obowiązek zgłosić w terminie 15 dni roboczych od chwili, gdy zgłoszenie to jest możliwe. Zgłoszenia takiego należy dokonać na piśmie i przedstawić dowody potwierdzające te okoliczności. W niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała, aby powiadomiła organy Agencji o takich sytuacjach, dlatego nawet faktyczne wystąpienie siły wyżej nie zwalniało jej z przestrzegania wymagań warunkujących uzyskanie płatności.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że podniesione zarzuty nie mają uzasadnionych podstaw. W rozpoznawanych sprawach nie można zarzucić organom takiego naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, które mogłoby spowodować uchylenie zaskarżonych decyzji.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargi.