Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3102/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28, 105 § 1, 157 § 2, art. 61a § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Sikorska sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Magdalena Józefczyk (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 71/14 w sprawie ze skargi I. M. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2014 sygn. I SA/Wa 71/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. M. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy:

Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Przedsiębiorstwo S. (którego następcą prawnym jest Przedsiębiorstwo S1) prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa składającego się z działek nr [...] o pow. 1184 ha i nr [...] o pow. 0,1074 ha, położonych w W. w [....], w obrębie [...]. Rozstrzygnięcie to podjęto na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.).

Na żądanie I. M. z dnia [...] marca 2012 r. wszczęte zostało przed Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody. W ocenie wnioskodawczyni decyzję uwłaszczeniową wydano z rażącym naruszeniem prawa - z naruszeniem praw osób trzecich, gdyż przysługuje jej – jako spadkobierczyni ojca L. R., przedwojennego właściciela nieruchomości – "roszczenie dekretowe" w stosunku do nieruchomości hipotecznej "Dobra [...]" KW nr [...]. W skład nieruchomości "Dobra [...]" KW nr [...]" wchodziły m.in. dawne działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...].

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Minister umorzył nadzwyczajne postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody uznając, że wnioskodawczyni nie przysługuje przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej w skrócie K.p.a.). Podstaw do uznania przymiotu strony poszukiwać należało w art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej zwana w skrócie u.g.n.), stanowiącego podstawę prawną uwłaszczenia. Wynika z niego, że stronami tego postępowania są podmiot reprezentujący Skarb Państwa (właściciela gruntu) oraz uwłaszczane przedsiębiorstwo państwowe. Osoby trzecie mogą uczestniczyć w takim postępowaniu tylko, gdy wykażą przysługujące im prawa rzeczowe do gruntu lub wskażą inne prawa oparte na przepisach powszechnie obowiązujących, które uwłaszczeniem zostały naruszone. Zgodnie z art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uwłaszczenie nie mogło naruszać praw osób trzecich.

W chwili złożenia wniosku przed Prezydentem [...] toczyło się postępowanie z wniosku L. R. z dnia [...] stycznia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej m.in. obecnej działki nr [...]. Jednak zakończyło się ono decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], o odmowie ustanowienia na rzecz jego spadkobierczyni – I. M., prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości stanowiącego obecnie działkę nr [...]. Na podstawie tej ostatecznej już decyzji wnioskodawczyni utraciła wynikające z art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] prawo do domagania się przyznania prawa użytkowania wieczystego do działki nr [...], a tym samym uprawnienie do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2009 r. Obecnie nie posiada żadnych praw ani roszczeń do tej nieruchomości, a skoro tak to zainicjowane na jej żądanie postępowanie stało się bezprzedmiotowe z przyczyn o charakterze podmiotowym.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawczyni podniosła, że wynik postępowania nieważnościowego może umożliwić jej wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2012 r. o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu. Skoro działka ewid. nr [...] wchodzi w skład uwłaszczonej nieruchomości, to posiadała ona interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, ponieważ brak możliwości realizacji roszczenia z art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] wynikał właśnie z faktu istnienia na gruncie prawa użytkowania wieczystego.

Po rozpatrzeniu powyższego żądania decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], Minister utrzymał własną decyzję z dnia [...] maja 2013 r. w mocy, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Podkreślono, że aktualnie działki nr [...] i [...] należą do Skarbu Państwa i pozostają w użytkowaniu wieczystym O. sp. z o.o. z/s w K.. Wnioskodawczyni nie posiada wobec tego gruntu żadnych praw rzeczowych. Natomiast ostateczna decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2012 r. pozbawiła ją również roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania działki nr [...] na jej rzecz. Praw takich nie ma także wobec działki nr [...]. Źródła interesu prawnego nie może stanowić potencjalna możliwość wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Brak było także podstaw do kontynuowania postępowania zainicjowanego wnioskiem z urzędu.

W skardze I. M. zarzuciła naruszenie przez Ministra art. 28 K.p.a. poprzez przyjęcie, że nie posiada ona interesu prawnego w zakresie żądania stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody z dnia [...] grudnia 2009 r. pomimo, że ocena istnienia interesu prawnego powinna uwzględniać także możliwość prawną żądania wznowienia postępowania dekretowego zakończonego decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2012 r. w sprawie ustanowienia prawa wieczystego użytkowania działki ewidencyjnej nr [...].

W odpowiedzi Minister wniósł o oddalenie skargi.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał kontrolowane decyzje za zgodne z prawem. Podał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie może uruchomić skutecznie tylko strona, co wynika wprost z art. 157 § 2 K.p.a. Pojęcie to definiuje art. 28 K.p.a. Pojęcie "interesu prawnego" ustalać należy według norm prawa materialnego, a mieć interes prawny oznacza możliwość wskazania powszechnie obowiązującego przepisu prawa, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Jeżeli brak ten ujawni się we wstępnej fazie wówczas powinno być wydane postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, stosownie do art. 61a K.p.a. Jeżeli zaś ujawni się w toku postępowania, wówczas właściwym rozstrzygnięciem zakończenia postępowania zainicjowanego wnioskiem będzie jego umorzenie, stosownie do art. 105 § 1 K.p.a. Analiza prowadzona w kontekście ww. art. 28 w związku z art. 157 § 2 K.p.a. powinna nawiązywać do stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania aktu administracyjnego.

Kierując się powyższym Sąd uznał, że Minister prawidłowo rozważył interes prawny wnioskodawczyni przez pryzmat art. 200 ust. 1 i ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Prawidłowo wskazał, że stroną postępowania uwłaszczeniowego jest podmiot reprezentujący Skarb Państwa, jako właściciela gruntu oraz przedsiębiorstwo państwowe, które zostało uwłaszczone. Osoba trzecia (w rozumieniu art. 200 ust. 4) może w postępowaniu w tym uczestniczyć tylko wtedy, gdy wykaże, że przysługują jej prawa rzeczowe do gruntu lub też inne prawa, oparte na przepisach powszechnie obowiązujących, które uwłaszczenie mogło naruszyć. W okolicznościach sprawy prawidłowo przyjęto, że skarżąca w dacie podejmowania rozstrzygnięcia nie posiadała żadnych praw do nieruchomości objętych decyzją uwłaszczeniową, ani roszczeń. Roszczenie takie przysługiwało jej tylko we wczesnym stadium postępowania, jednak wygasło ono w związku z ostateczną już decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] załatwiającą negatywnie wniosek L. R. z dnia [...] stycznia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. stanowiącej obecnie działkę ewid. nr [...]. Skarżąca utraciła interes prawny a tym samym status strony postępowania. Sąd wyjaśnił, że dopiero stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] o odmowie ustanowienia na rzecz skarżącej użytkowania wieczystego do gruntu i powrót sprawy dekretowej do wniosku z [...] stycznia 1949 r. spowoduje, że ponownie stanie się ona osobą trzecią w rozumieniu art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dopóki jednak w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2012 r. brak jest przepisu prawa materialnego pozwalającego stwierdzić, że skarżąca nadal posiada przymiot strony w postępowaniu nadzorczym odnoszącym się do decyzji uwłaszczeniowej obejmującej wskazaną działkę o nr ewid. [...]. Sąd zauważył przy tym, że powodem negatywnego rozstrzygnięcia wniosku dekretowego odnoszącego się do ww. działki o nr [...] była decyzja uwłaszczeniowa, objęta wnioskiem skarżącej o stwierdzenie jej nieważności złożonym w takcie trwania postępowania dekretowego, co mogło stanowić podstawę do jego zawieszenia. W chwili obecnej uzasadniać może sformułowanie przez skarżącą wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...], ponieważ rozpatrując wniosek dekretowy organ ten nie wziął pod uwagę faktu prowadzenia postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji uwłaszczeniowej obejmującej przedmiotową działkę o nr [...]. Nie mogło to jednak wpłynąć na ocenę zasadności skargi, ponieważ w toku postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej skarżąca utraciła przymiot strony. Konieczne stało się zatem umorzenie postępowania administracyjnego. Sąd nie zgodził się z zarzutem skargi, że źródłem interesu prawnego może być prawo żądania wznowienia postępowania dekretowego. Roszczenie dekretowe dotyczące obecnej działki nr [...] zostało załatwione negatywnie dla skarżącej, a decyzja w tym przedmiocie jest ostateczna. Źródła tego nie mógł stanowić także art. 417¹ Kodeksu cywilnego w kontekście ewentualnego roszczenia odszkodowawczego. Jako okoliczność niesporną Sąd uznał natomiast brak interesu prawnego skarżącej do żądania stwierdzenia nieważności części decyzji uwłaszczeniowej odnoszącej się do obecnej działki o nr ewid. [...]., która nie wchodziła w skład dawnej nieruchomości hipotecznej KW nr [...] wykazu hip. "Dobra [...]", której dotyczył wniosek dekretowy L. R..

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła I. M., reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego - art. 28 K.p.a. poprzez błędną wykładnię wobec podzielenia stanowiska Ministra i przyjęcia, że nie posiada ona interesu prawnego w zakresie żądania stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody z dnia [...] grudnia 2009 r. pomimo, że ocena istnienia interesu prawnego powinna uwzględniać także możliwość prawną żądania wznowienia postępowania dekretowego w sprawie ustanowienia prawa wieczystego użytkowania działki ewidencyjnej nr [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., a także możliwość prawną wystąpienia z powództwem o odszkodowanie w oparciu o art. 4171 Kodeksu cywilnego,

2) przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt l lit. a) P.p.s.a. wobec "nieuchylenia przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2013 r. o umorzeniu postępowania - w następstwie błędnej wykładni art. 28 Kpa.

W ocenie skarżącej kasacyjnie, orzeczenie stwierdzające nieważność decyzji Wojewody otworzy jej drogę do wznowienia postępowania dotyczącego wniosku dekretowego i ponownego jego rozpatrzenia. Ponadto aktualnie w Sądzie Okręgowym [...] toczy się postępowanie o sygn. [...] z powództwa skarżącej o odszkodowanie od Skarbu Państwa w związku z brakiem możliwości prawnej zaspokojenia roszczenia dekretowego z art. 7 dekretu z dnia 27 października 1945 r. w stosunku do działki ew. [...] wobec wydania przez Wojewodę decyzji uwłaszczeniowej. Stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej stanowić będzie przesłankę orzeczenia o odszkodowaniu.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r. podano dodatkowo, że obecnie postępowanie przed Sądem Okręgowym zostało zawieszone do czasu rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występuje jednak żadna z wad wymienionych w powołanym przepisie powodująca nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Skarga kasacyjna została oparta tak na zarzucie naruszenia prawa materialnego jak i prawa procesowego, co zasadniczo powoduje rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutu naruszenia prawa procesowego. Skoro jednak w niniejszej sprawie zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczy art. 28 K.p.a., czyli pojęcia strony postępowania administracyjnego, to zostanie rozpoznany jako pierwszy, gdyż ma decydujące znaczenie dla oceny zaskarżonego wyroku.

Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 28 K.p.a., w następstwie błędnej wykładni wobec podzielenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanowiska Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej i przyjęcia, że I. M. nie posiada interesu prawnego w zakresie żądania stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], mimo że ocena istnienia interesu prawnego winna uwzględniać także możliwość prawną żądania przez nią wznowienia postępowania dekretowego ustanowienia prawa wieczystego użytkowania działki nr ewid. [...] z obrębu [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., a nadto możliwość prawną wystąpienia z powództwem o odkodowanie w oparciu o art. 4171 K.c.

Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 28 K.p.a., w myśl którego stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym, jakim posługuje się art. 28 Kp.a., może być wyprowadzony tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwości wydania określonego aktu, czyli ustalenia jego obowiązku lub uprawnienia.

Analiza treści normatywnej tego przepisu wskazuje, że pojęcie strony postępowania administracyjnego funkcjonuje w dwóch płaszczyznach: procesowej, bo uzasadnia wszczęcie postępowania administracyjnego w określonej sprawie oraz materialnoprawnej, bo wynika z przepisów prawa materialnego, które dotyczą określonych praw i obowiązków danego podmiotu. Istnienie interesu prawnego podmiotu żądającego wszczęcia postępowania musi być ustalane na tle okoliczności faktycznych podnoszonych we wniosku oraz adekwatnych do tych okoliczności wynikających z przepisów prawa materialnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, że pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Wyrażane jest w tym zakresie jednolite stanowisko, że interes prawny to osobisty, konkretny i aktualnie prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. O istnieniu tego interesu można mówić, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym (por. wyroki NSA: z dnia 20 marca 2008 r. I OSK 2016/06, oraz z dnia 9 grudnia 2015 r. II OSK 935/14, opublikowane na stronie internetowej: www. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Oznacza to, że musi istnieć związek pomiędzy normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, przejawiający się w tym, że norma ta może mieć wpływ na tę sytuację. Tym samym przepis art. 28 K.p.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż jest to przepis ogólny, stanowiący jedynie prawną definicję pojęcia strony. Nie jest zatem możliwe rozpoznanie takiego zarzutu bez powiązania go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów materialnoprawnych regulujących określoną sprawę administracyjną (wyrok NSA z 8.01.2015r. II OSK 1457/13, opublikowany na stronie internetowej: www. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, zgodnie z art. 157 § 2 K.p.a., może być wszczęte na wniosek strony, która spełnia przesłanki określone w art. 28 K.p.a. Stroną w postępowaniu nadzwyczajnym jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego kwestionowaną decyzją, ale każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji. Żądanie stwierdzenia nieważności nie może skutecznie wywieść podmiot, który nie wykaże interesu prawnego lub obowiązku w podważeniu mocy prawnej decyzji ze względu na naruszenie jej interesu prawnego.

Okolicznością bezsporną jest, że działająca imieniem skarżącej pełnomocniczka z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2009 r. wystąpiła w dniu [...] stycznia 2012 r. W dacie złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji obowiązywał art. 61 K.p.a., zgodnie z którym postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Brak takiego przymiotu skutkuje koniecznością załatwienia wniosku w sposób formalny. Należy przy tym zauważyć, że do daty wejścia w życie noweli do kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 3 grudnia 2010 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18) i dodania art. 61a § 1 omawiana ustawa nie przewidywała formy odmowy wszczęcia postępowania, w tym m.in. w sytuacji, gdy żądanie zostało złożone przez osobę nie będącą stroną w sprawie. Zatem w dacie złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. obowiązywał już art. 61a K.p.a., który określał formę rozstrzygnięcia, gdy wniosek nie pochodził od strony poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dacie złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie został rozpoznany w całości wniosek L. R. z dnia [...] stycznia 1949 r. w stosunku do działki nr [...], dlatego też organy nie mogły działać na podstawie art. 61a K.p.a. i wydać postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Dopiero decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Prezydent [...], odmówił spadkobierczyni L. R. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. S. ozn. jako "Dobra [...]" KW nr [...] rej. [...] o pow. [...] m2, stanowiącego obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obr. [...], będącego własnością Skarbu Państwa. Prawidłowo więc Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w wyniku ostatecznej decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2012 r., czyli w trakcie toczącego się postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji skarżąca utraciła interes prawny, który był ściśle związany z art. 7 dekretu. Z tych przyczyn I. M. utraciła uprawnienie o ustanowienie użytkowania wieczystego wobec treści ww. decyzji i nie mogła być nadal traktowana jako osoba trzecia w rozumieniu art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Do czasu rozpatrywania skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny decyzja Prezydenta [...] nie została w żaden sposób podważona przez skarżącą kasacyjnie, co potwierdziła jej pełnomocnik.

Skarżąca kasacyjnie istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. łączy z wydaniem decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009, które otworzy jej drogę do wznowienia postępowania dotyczącego wniosku dekretowego i jego ponownego rozpatrzenia. Pogląd taki nie znajduje żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Warunkiem wszczęcia postępowania administracyjnego w trybie zwykłym czy nadzwyczajnym jest uprzednie posiadanie interesu prawnego, a skarżąca kasacyjnie ten interes prawny utraciła w trakcie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2013 r. Powiązanie przez skarżącą kasacyjnie uzyskania przymiotu strony z wystąpieniem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. jest błędne, gdyż utrata interesu prawnego przez skarżąca nastąpiła po wydaniu przez Prezydenta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., co musi być uwzględnione w każdym postępowaniu administracyjnym dotyczącym nieruchomości nr [...], na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji wypowiadając się o ewentualnym podjęciu działań celem wzruszenia tej decyzji. Gdyby ewentualnie doszło do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności z urzędu w stosunku do decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., to skarżąca nie byłaby stroną tego postępowania, co potwierdza błędne założenie zarzutu kasacyjnego.

Interes prawny w postępowaniu administracyjnym ma istnieć w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego, przy czym zauważyć należy, że jest kategorią wynikową wobec możliwych przekształceń podmiotowych, decyzji administracyjnych, wyroków sądów, czy czynności cywilnoprawnych, które powodują, że dany podmiot traci, bądź zyskuje status strony.

Do występowania w charakterze strony nie jest uprawniony podmiot, który uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami, które mogą zdarzyć się w przyszłości (por. wyrok NSA z 28.10.2015 r. II OSK 434/14). Do takich zdarzeń przewidywanych należy zaliczyć też możliwość wystąpienia powództwem o odszkodowanie na podstawie art. 4171 K.c. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji odnosząc się do zarzutów skargi w tym zakresie przedstawił trafne argumenty dotyczące braku interesu prawnego skarżącej skutkujące umorzeniem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Z tych przyczyn niezasadny okazał się również zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, a ocena legalności przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji kontrolowanych decyzji nie narusza art. 145 § 1 pkt 1 lit a) P.p.s.a.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.