Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1667/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant st. sekr. sądowy Maryla Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Najwyższej Izby Kontroli z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Fundacja [...] z siedzibą w [...] (dalej, jako: skarżąca lub Fundacja) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Najwyższej Izby Kontroli (dalej, jako: organu lub Prezes NIK) z dnia [...] lipca 2023 r., którą organ odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie:

1. zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa, dołączonego do akt kontroli [...] "Realizacja inwestycji miejskich na terenie województwa [...] przeprowadzonej w Urzędzie Miasta [...]" (akta kontroli tom [...], strony [...]);

2. zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa, dołączonego do akt kontroli [...] "Realizacja inwestycji miejskich na terenie województwa [...] przeprowadzonej w Urzędzie Miasta [...]" (akta kontroli tom [...], strony [...]);

3. zawiadomienia o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych, dołączonego do akt kontroli [...] "Realizacja inwestycji miejskich na terenie województwa [...] przeprowadzonej w Urzędzie Miasta [...]" (akta kontroli tom [...], strony [...]).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NIK podniósł, że w dniu [...] czerwca 2023 r. do Najwyższej Izby Kontroli Delegatury NIK w [...] wpłynął wniosek skarżącej o udostępnienie w formie elektronicznej wybranych dokumentów z akt kontroli [...] "Realizacja inwestycji miejskich na terenie województwa [...] przeprowadzonej w Urzędzie Miasta [...]" i przesłanie drogą mailową. Wniosek dotyczył w szczególności dwóch zawiadomień o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa znajdujących się w tomie [...] akt kontroli na str. [...] i [...] oraz zawiadomienia o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych, zamieszczonego w tomie [...] akt kontroli na str. [...].

W ocenie organu, zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa oraz zawiadomienia o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych stanowią informację publiczną, ponieważ stanowią dokumentację efektów kontroli (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret drugi ustawy z dnia 6 września 2002 r. o dostępie do informacji publicznej – Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej, jako: u.d.i.p.), nie mogą być jednak udostępnione przez Najwyższą Izbę Kontroli w stanie faktycznym sprawy. Postanowieniem Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] maja 2023 r. w sprawach objętych ww. zawiadomieniami zostało wszczęte śledztwo, co powoduje, że zawiadomienia NIK stanowią informacje objęte tajemnicą śledztwa. Zgodnie z art. 156 § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375, dalej, jako: K.p.k.), jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom.

Stosownie do art. 5 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Najwyższa Izba Kontroli, posiadając wiedzę o wszczęciu śledztw, nie może decydować o udostępnieniu zawiadomień inicjujących te śledztwa, ponieważ dysponentem tajemnicy postępowania przygotowawczego jest prokurator.

Ponadto organ podał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej izbie Kontroli (Dz. U. z 2022 r. poz. 623 ze zm., dalej, jako: ustawa o NIK) informacje, które pracownik Najwyższej Izby Kontroli uzyskał w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych stanowią tajemnicę kontrolerską, z zastrzeżeniem art. 10. Według art. 73 ust. 4 ustawy o NIK, od obowiązku zachowania tajemnicy kontrolerskiej może zwolnić Prezes Najwyższej Izby Kontroli.

W opinii prawnej z dnia [...] czerwca 2023 r. p.o. Dyrektor Departamentu Prawnego i Orzecznictwa Kontrolnego E. S. wyraziła m.in. pogląd, że:

• za słuszny należy uznać pogląd Delegatury, wskazujący na konieczność uzyskania uprzedniej zgody Prokuratora na udostępnienie treści skierowanych zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa;

• ujawnienie treści zawiadomienia może prowadzić do popełnienia przestępstwa zniesławienia (art. 212 Kodeksu karnego) albo poplecznictwa, czyli utrudniania lub udaremniania postępowania karnego (art. 239 Kodeksu karnego). Z tych względów zalecała daleko idącą wstrzemięźliwość w udostępnianiu treści zawiadomień.

Delegatura NIK w [...] pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. wystąpiła do Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] o informację, czy (i ewentualnie w jakim zakresie) prokurator wyraża zgodę na udostępnienie Fundacji treści zawiadomień o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstw, w wyniku których w Prokuraturze Okręgowej w [...] jest prowadzone śledztwo. W odpowiedzi Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] nie wyraził zgody na udostępnienie materiałów z akt śledztwa w postaci pisemnych zawiadomień Najwyższej Izby Kontroli (pismo z dnia [...] lipca 2023 r.).

W opinii prawnej z dnia [...] lipca 2023 r. p.o. Dyrektor Departamentu Prawnego i Orzecznictwa Kontrolnego E. S. wyraziła m.in. pogląd, że:

• udzielenie informacji o zarzutach wobec osób pełniących funkcje publiczne przed rozstrzygnięciem przez właściwe organy o ewentualnym przypisaniu im odpowiedzialności za popełnione czyny, mogłoby narazić je na nieuzasadnioną utratę dobrego imienia, a tym samym stanowić naruszenie jednej z fundamentalnych zasad konstytucyjnych jaką jest zasada domniemania niewinności;

• zachodzą przesłanki wydania decyzji o odmowie udostępnienia żądanego dokumentu, tj. ze względu na konieczność przestrzegania przepisów dotyczących ochrony tajemnicy kontrolerskiej, w myśl art. 73 ust. 1 ustawy o NIK.

Dalej Prezes NIK wyjaśnił, że Delegatura NIK w [...] pismem z dnia [...] lipca 2023 r. wystąpiła z wnioskiem do Prezesa NIK o podjęcie decyzji w sprawie zwolnienia z obowiązku zachowania tajemnicy kontrolerskiej E. S. - p.o. Dyrektora Delegatury NIK w [...] oraz R. P. - p.o. Wicedyrektora Delegatury NIK w [...] w zakresie udostępnienia dwóch zawiadomień o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa i zawiadomienia o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych znajdujących się w aktach kontroli [...] przeprowadzonej w Urzędzie Miasta [...]. P.o. Pełnomocnika ds. Ochrony Informacji Niejawnych w Najwyższej Izbie Kontroli K.G. rekomendował Prezesowi NIK odmowę zwolnienia z tajemnicy kontrolerskiej ze względu na zajęte w tej sprawie stanowisko przez Departament Prawny i Orzecznictwa Kontrolnego. Prezes Najwyższej Izby Kontroli w dniu [...] lipca 2023 r. odmówił zwolnienia pracowników NIK z obowiązku zachowania tajemnicy kontrolerskiej w odniesieniu do ww. trzech zawiadomień.

Z tych względów należało, zdaniem organu, odmówić skarżącej udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.

Z tym rozstrzygnięciem Fundacja nie zgodziła się i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskiej i Politycznych oraz art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez niezastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, i tym samym naruszenie prawa człowieka do otrzymywania informacji;

2. art. 5 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zw. z art. 156 § 5 K.p.k. i art. 73 ust. 1 ustawy o NIK, poprzez błędne zastosowanie, w sytuacji gdy ww. przepisy nie stanowią o ograniczeniu prawa do informacji na gruncie sprawy.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że bezzasadne jest powołanie się na art. 156 § 5 K.p.k. w ramach niniejszej sprawy. Przepis ten reguluje problematykę udostępniania akt sprawy, w tym sporządzania odpisów lub kopii. Tymczasem wniosek nie dotyczył wglądu do akt, a udostępnienia konkretnej informacji publicznej. Sam fakt, że dana informacja została zawarta w aktach danej sprawy, nie zmienia natury wniosku jako dotyczącego wglądu do akt, i tym samym przepis art. 156 § 5 K.p.k. nie ma zastosowania. Należy bowiem odróżnić dwa oddzielnie uprawnienia: dostęp do akt sprawy (uregulowany w ramach art. 156 K.p.k.), oraz dostęp do informacji o sprawach publicznych (uregulowany w ramach u.d.i.p.).

Skoro dostęp do informacji publicznej obejmuje dostęp do samej treści informacji, która ma charakter niematerialny i nie musi być identyfikowana z żadnym fizycznym jej wytworem, to dostęp ten może być realizowany w różnych formach. Oprócz wglądu do akt, o którym stanowi art. 156 § 5 K.p.k., podmiot niebędący stroną postępowania przygotowawczego ma prawo żądać udostępnienia informacji publicznej również poprzez uzyskanie kserokopii czy odpisu dokumentu z akt, jak również informacji stanowiącej "wycinek" akt, informacji "na podstawie" akt sprawy, ale niezmaterializowanej fizycznie w jednym konkretnym dokumencie znajdującym się w aktach. Wykładnia gramatyczna przepisu art. 156 § 5 K.p.k. uprawnia do wniosku, że nie reguluje on dostępu do informacji publicznej z akt postępowania przygotowawczego w podanych wyżej formach innych niż fizyczny wgląd do akt sprawy, co uzasadnia zastosowanie w tych nieuregulowanych przypadkach trybu u.d.i.p. Tym samym nie ma podstawy do przyjęcia, że do udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej konieczne jest uzyskanie zgody prokuratora, i wadliwe jest oparcie odmowy na tej okoliczności. Zdaniem skarżącego decyzja jest błędna.

Podobnie za błędne należy uznać, w ocenie Fundacji, powołanie się na tajemnicę kontrolerską. Po pierwsze, tajemnica ta nie obejmuje informacji wskazanych w art. 10 ustawy o NIK, w tym informacje o wynikach ważniejszych kontroli dotyczących działalności samorządu terytorialnego (art. 9 pkt 2 ustawy). Zdaniem skarżącej, organ nie przedstawił żadnej argumentacji, ani rozumowania, z którego wynikałoby, iż zbadał, czy informacje objęte zakresem wniosku stanowią informacje, co do których nie stosuje się tajemnicy kontrolerskiej. Decyzja jest więc, w najlepszym wypadku, przedwczesna.

Niezależnie od tego skarżąca wskazała, iż nie można przyjąć, iż wszystko, czego dowie się kontroler, jest niejako automatycznie tajemnicą. Taki wniosek stanowiłby o ograniczeniu prawa do informacji w sposób na tyle nieproporcjonalny, że naruszałby istotę tego prawa i tym samym byłby sprzeczny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP; co więcej, w takiej sytuacji informacje mogłyby być objęte tajemnicą w zupełnym oderwaniu od kryterium przedmiotowego, co jest nie do pogodzenia z domniemaniem racjonalności ustawodawcy. Prawo do informacji jest prawem konstytucyjnym, i można je ograniczyć tylko ze względu na równoważne dobra prawna. Nie sposób zatem przyjąć rozumowania, że każda informacja, której dowiedzą się kontrolerzy, jest wyłączona spod prawa do informacji. Oznaczałoby to, że prawo do informacji może być znacząco ograniczone, nawet jeśli celem tego ograniczenia nie jest jakiekolwiek inne istotne dobro.

Z tego względu należy stwierdzić, zdaniem Fundacji, że tajemnica kontrolerska nie może być stosowana automatycznie, a organ przy odmawianiu decyzji musi przekonująco uzasadnić swoje stanowisko. Organ tego nie uczynił, ograniczając się do wyjaśnienia, że Prezes NIK nie wyraził zgody na zwolnienie z obowiązku zachowania tajemnicy. Takie wyjaśnienie jest niewystarczające, i nie pozwala na stwierdzenie, że tajemnica została prawidłowo zastosowana. Tym samym decyzja jest wadliwa.

Dalej Fundacja podniosła, że naruszające prawo działanie organu powoduje, że nie mogę pozyskać żądanej informacji publicznej. Jako że prawo do informacji ma charakter prawa człowieka, trzeba rozważyć, czy zastosowane przez organ ograniczenie jest proporcjonalne i odpowiednie w świetle stosownych aktów prawa międzynarodowego.

Dla funkcjonowania prawa do informacji konieczne jest, aby instytucje publiczne proaktywnie udostępniały informacje w domenie publicznej, a także dokonały starań, aby umożliwić łatwy i dogodny dostęp do informacji.

W przypadku ograniczeń prawa do informacji (i innych praw, wynikających z art. 19 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych) spowodowanych koniecznością ochrony innych praw trzeba wskazać, że takie ograniczenia są niezbędne do osiągnięcia zamierzonego celu. Co więcej, ewentualne ograniczenia nie mogą być nadmiernie daleko idące. Za każdym razem, gdy władze publiczne powołują się na ustawowe ograniczenie wolności wypowiedzi (w tym prawa do informacji), muszą zademonstrować konieczność i proporcjonalność podjętego ograniczenia. Ustawowe regulacje, ustanawiające te ograniczenia, muszą być odczytywane możliwie najściślej pod względem konieczności i proporcjonalności, i stosowane tylko wtedy, gdy są niezbędne dla realizacji celu, dla którego zostały wprowadzone.

Skarżąca uznała, że ograniczenia zastosowane w sprawie są nadmierne i nieproporcjonalne. Organ błędnie zastosował przepis art. 156 § 5 K.p.k. w sprawie, a także przyjął bezwzględny i automatyczny, a więc wykluczający jakąkolwiek proporcjonalność stosowania, prymat tajemnicy kontrolerskiej nad prawem do informacji. Tym samym organ narusza jedno z podstawowych praw człowieka, wynikające z art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Prezes NIK ustosunkował się do zarzutów skargi uznając je za pozbawione racji.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2024 r. skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, zarzuty i wnioski skargi. Fundacja odniosła się do odpowiedzi organu na skargę, podnosząc, że przedstawiona argumentacja jest nietrafiona, a zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2024 r. Prezes NIK w odpowiedzi na stanowisko Fundacji wyrażone w piśmie z dnia [...] stycznia 2024 r. ponownie podtrzymał swój dotychczasowy pogląd, odniósł się do argumentacji skarżącej i podniósł, że decyzja o odmowie udostepnienia skarżącej żądanej informacji publicznej odpowiada prawu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Przy czym owo "każdy" należy rozumieć jako każdy człowiek (osoba fizyczna) lub podmiot prawa prywatnego. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy.

W sprawie niniejszej nie było kwestią sporną, że spełniony został zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej. Prezes NIK jest bowiem podmiotem zobowiązanym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udostępnienia posiadanej informacji, mającej walor informacji publicznej, jak również wnioskowana przez skarżącego informacja, stanowiący element akt kontroli NIK (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.), mieści się w pojęciu informacji publicznej.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej z uwagi na objęcie jej tajemnicą ustawowo chronioną w rozumieniu art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej izbie Kontroli (Dz. U. z 2022 r. poz. 623 ze zm.).

Wyjątki od generalnej zasady dostępu do informacji o sprawach publicznych wprowadza art. 5 u.d.i.p., który w ust. 1 stanowi, iż prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Oznacza to, że przepisy o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych mają pierwszeństwo przed uregulowaniami ustawy o dostępie do informacji publicznych. Innymi słowy, na podstawie ww. przepisu informacje, które spełniają wymogi informacji publicznej, podlegają wyłączeniu od udostępnienia na gruncie przepisów szczególnych. Przy czym "ograniczenie wskazane w art. 5 ust. 1 u.d.i.p., z punktu widzenia normatywnego, jest ograniczeniem ex lege niepoddanym żadnej uznaniowości osoby stosującej ten przepis. Nie zależy ono od woli stosującego prawo, ponieważ nie jest ono dowolne, lecz zależy od treści stosowanych przepisów" (zob. P. Sitniewski, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wrocław 2011, s. 93).

Powołany przepis art. 73 ust. 1 ustawy o NIK stanowi, że informacje, które pracownik Najwyższej Izby Kontroli uzyskał w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych stanowią tajemnicę kontrolerską, z zastrzeżeniem art. 10. Zgodnie natomiast z ust. 4 tego artykułu od obowiązku zachowania tajemnicy kontrolerskiej może zwolnić Prezes NIK albo sąd właściwy do rozpoznania sprawy.

Przepis ten nakłada zatem na pracowników Najwyższej Izby Kontroli, obowiązek zachowania w tajemnicy tych informacji, które uzyskali w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych w ramach realizacji ustawowych zadań powierzonych Najwyższej Izbie Kontroli np. w związku z przeprowadzaną kontrolą, czy też w ramach sporządzanych analiz, opinii, sprawozdań.

W ocenie Sądu, słusznie organ uznał, że udostępnienie wnioskowanej informacji w tej sprawie wyłączone jest z uwagi na tajemnicą kontrolerską, o której mowa w art. 73 ustawy o NIK. Tajemnica kontrolerska może bowiem obejmować także inne tajemnice ustawowo chronione jak np. tajemnica bankowa, tajemnica skarbowa, czy tajemnica zawodowa. Fakt uzyskania przez Najwyższą Izbę Kontroli informacji chronionych na podstawie innych przepisów ustawowych nie uprawnia Izby do ujawniania ich innym podmiotom. Informacje takie, po wykorzystaniu w postępowaniu kontrolnym, mogą być udostępnione jedynie podmiotom, które na podstawie przepisów statuujących dany rodzaj tajemnicy, są uprawnione do ich uzyskania. W przeciwnym bowiem razie ochrona tych informacji byłaby osłabiona, a zasady ustalone w przepisach dotyczących poszczególnych tajemnic mogłyby być z łatwością omijane.

Nie można w tej sprawie pominąć, iż żądane przez Fundację zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa oraz zawiadomienia o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych, będące efektem kontroli, stały się podstawą do wszczęcia przez prokuraturę śledztwa (postanowienie Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] maja 2023 r.). Organ wystąpił do Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] o informację, czy (i ewentualnie w jakim zakresie) prokurator wyraża zgodę na udostępnienie Fundacji treści zawiadomień o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstw, jednakże w odpowiedzi Prokurator nie wyraził zgody na udostępnienie materiałów z akt śledztwa w postaci pisemnych zawiadomień Najwyższej Izby Kontroli (pismo z dnia [...] lipca 2023 r.), informując, że objęte one są tajemnicą śledztwa.

Co więcej Prezes NIK, działając w oparciu o art. 73 ust. 4 ustawy o NIK, w dniu [...] lipca 2023 r. odmówił zwolnienia pracowników Najwyższej Izby Kontroli z obowiązku zachowania tajemnicy kontrolerskiej w odniesieniu do żądanych trzech zawiadomień.

W sprawie nie mamy nadto do czynienia z wyjątkiem, o którym mowa w art. 10 ustawy o NIK. Żądane dokumenty nie są wyłączone z zakresu dokumentów objętych tajemnicą kontrolerską.

Powyższe powoduje, że organ prawidłowo uznał, że wyłączeniu z jawności - ze względu na obowiązek przestrzegania tajemnicy kontrolerskiej określonej w art. 73 ust. 1 ustawy o NIK – podlegają żądane dokumenty. Informacje te posiadają bowiem walor poufności. W takim przypadku - stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - zastosowanie znajduje odmowa udostępnienia informacji publicznej w procesowej formie decyzji administracyjnej.

W ocenie Sądu, w świetle powyższych ustaleń jako prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że informacja, o którą wystąpiła Fundacja we wniosku z dnia [...] czerwca 2023 r. pomimo, iż ma charakter informacji publicznej, nie mogła zostać udostępniona z uwagi na ograniczenie wynikające z art. 5 ust. 1 u.d.i.p. Nie oznacza to jednak, że wszelkie informacje będące w posiadaniu Najwyższej Izby Kontroli, uzyskane w związku z realizacją jej zadań ustawowych, jako naczelnego organu kontroli państwowej, objęte są na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy o NIK tajemnicą kontrolerską i w związku z tym nie podlegają udostępnieniu w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie wynika to bowiem ani z powołanego wyżej przepisu, ani z innych przepisów ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli. Tym niemniej wbrew twierdzeniom skarżącej, Prezes NIK w tej konkretnej sprawie w sposób wystarczający wyjaśnił dlaczego dostęp do żądanych przez Fundację informacji należało ograniczyć, wykazał w sposób dostateczny, iż objęte są one tajemnicą kontrolerską.

Niezasadne są przy tym twierdzenia Fundacji jakoby organ zmienił podstawę prawną decyzji poprzez powołanie w odpowiedzi na skargę art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Prezes NIK przedstawił w odpowiedzi na skargę określoną argumentację, pewien tok rozumowania jednak nie oznacza to zmiany podstawy prawnej decyzji. Nie budzi wątpliwości Sądu, iż podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przede wszystkim art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy o NIK.

Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Dodatkowo należy zauważyć, że u.d.i.p. jest podstawowym, ale nie jedynym aktem prawnym, na podstawie którego informacje publiczne są udostępniane. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Przepisów u.d.i.p. nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisem takim jest zaś m.in. art. 156 K.p.k., który reguluje zasady udostępniania akt sprawy sądowej oraz akt postępowania przygotowawczego, sporządzania z nich odpisów, w tym wydawania kserokopii z dokumentów i uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Reguluje zatem kwestię dostępu do akt sprawy, jako zbioru określonych dokumentów, czego jednak w niniejszej sprawie skarżąca się nie domagała. Powołany przepis w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w trakcie postępowania sądowego oraz postępowania przygotowawczego, wyłączają w tym zakresie uregulowania u.d.i.p. Chodzi jednak o udostępnienie określonego zbioru różnorodnych materiałów i dokumentów, które tworzą akta sprawy, a nie dostęp do zawartej w tym zbiorze informacji publicznej, czy też konkretnie oznaczonego dokumentu.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd nie dopatrzył się żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Chybione są zarzuty, w zakresie gdzie wywodzono, jakoby - orzekając w sprawie - naruszono wymienione w skardze przepisy prawa materialnego, zakreślające granice dostępu do informacji publicznej (także rangi konstytucyjnej oraz stanowione aktami, mającymi charakter umów międzynarodowych).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.