Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 421/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art.  151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: WSA Ewa Michna (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 21 grudnia 2022 r. znak: SKO-NP-4115-223/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z 31 marca 2022 r. Wójt Gminy N. odmówił M. K. (dalej: skarżący) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2140) - dalej: "u.ś.r.". Matka skarżącego, urodzona w 1953 r., posiadała wydane 26 lutego 2021 r. orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, w którym jednocześnie istniał zapis, że "niepełnosprawności istnieje od - nie da się ustalić". Wobec czego organ wskazał, że "mimo sprawowania najlepszej opieki nad matką", należało odmówić skarżącemu wnioskowanego świadczenia.

W odwołaniu skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 17 ust. 1b, art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, decyzją z 21 grudnia 2022 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Kolegium podało, że rozstrzygnięcie organu I instancji było prawidłowe mimo częściowo błędnego uzasadnienia odnoszącego się do braku spełnienia przesłanki z art. 17 ust.1b u.ś.r. Zgodnie bowiem z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13 w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec czego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Opierając się na przeprowadzonym w sprawie wywiadzie środowiskowym Kolegium wskazało, że skarżący mieszka wspólnie z niepełnosprawną w stopniu znaczny matką i ojcem M., który do 31 maja 2022 r. legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Matka skarżącego legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze względu na niepełnosprawność oznaczoną symbolem 05 - upośledzenia narządu ruchu, 07 -S - choroby układu oddechowego i krążenia oraz 11-1 - w tym schorzenia: endokrynologiczne, metaboliczne zaburzenia enzymatyczne, choroby zakaźne i odzwierzęce, zeszpecenia, choroby układu krwiotwórczego. Matka skarżącego cierpiała na miażdżycę, zmaga się z: cukrzycą - ma amputowane palce w prawej nodze, nadwagą, opuchlizną i bólem nóg. Dolegliwości te utrudniają jej poruszanie się. Ze względu na stan zdrowia wymaga wsparcia i pomocy drugiej osoby w codziennym funkcjonowaniu. Wymaga pomocy w przygotowaniu i podawaniu posiłków, padaniu leków, insuliny, mierzeniu poziomu cukru we krwi, ciśnienia, w zmianie opatrunku na stopie, załatwieniu wszelkich wizyt lekarskich, zakupie leków, środków opatrunkowych, w utrzymaniu higieny osobistej, ubieraniu się, robieniu zakupów, opłacaniu rachunków, wymaga pomocy w przemieszczaniu się po schodach. Opiekę tę świadczy skarżący, który z powodu konieczności stałej opieki nad matką zrezygnował z pracy na gospodarstwie rolnym w marcu 2022 r.

Organ wskazał też, że w aktach niniejszej sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego z 8 marca 2022 r., w którym podał, że sprawowana przez niego opieka nad matką polega na codziennym podawaniu posiłków, zaleconych leków, zmianie opatrunków na stopie w związku z cukrzycą, podawaniu insuliny, mierzeniu ciśnienia, pomocy w ubieraniu i rozbieraniu się, pomocy przy przemieszczeniu się po domu, organizowanie wizyt lekarskich, robieniu zakupów, wykupie recept, dbaniu o prządek w domu, załatwieniu wszelkich innych niezbędnych spraw urzędowych.

W ocenie Kolegium ustalony zakres opieki nie dawał podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem czynności wykonywane przez skarżącego nie odbiegają od zwykłych czynności wykonywanych przez osoby pracujące zawodowo i wspólnie zamieszkujące ze starszymi rodzicami, do alimentacji których są zobowiązane. Czynności wykonywane przez skarżącego wynikają wprost z faktu wspólnego zamieszkiwania z matką, oraz z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Wykonywanie tych czynności z pewnością nie zajmuje skarżącemu całego dnia i nie uniemożliwia wykonywania tak specyficznej pracy, jak praca we własnym gospodarstwie rolnym. Skarżący może bowiem dostosować godziny pracy do konieczności wykonywania czynności opiekuńczych. Zatem trudno przyjąć, że w sprawie występuje związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym. a koniecznością serwowania opieki nad niepełnosprawną matka, choćby z uwagi na fakt, że matka jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym od lutego 2021 r., a skarżący oświadczył, że ze względu na tę opieką zrezygnował z pracy w marcu 2022 r.

Kolegium wskazało też, że z akt sprawy nie wynika aby matka skarżącego była osobą obłożnie chorą (leżącą) i w związku z tym wymagała całodobowej, permanentnej opieki - ze strony opiekuna. Natomiast takie czynności jak: podanie leków, w razie konieczności dowiezienie do lekarza, pomoc przy ubieraniu się, przygotowanie i podanie posiłków, podanie leków, sprzątanie, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego i nie pozbawiają go możliwości kontynuacji pracy w gospodarstwie rolnym. Są to typowe czynności dnia codziennego.

Reasumując Kolegium uznało, że nie można przyjąć, iż skarżący stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawną matką, a tym samym uznać należy, że nie wyczerpuje zakresu opieki wymaganej dla świadczenia z pielęgnacyjnego, która ze względu na jej rozmiar uniemożliwia podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, czy prowadzenia czy wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący wniósł o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarżący zarzucił Kolegium:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

a. art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie przez organ, że pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z prowadzenia gospodarstwa rolnego, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką, nie istnieje związek przyczynowy;

b. art. 32 ust. 1 w zw. z art. 18 w zw. z art. 71 Konstytucji RP przez jego niezastosowanie i nierówne traktowanie skarżącego w porównaniu do opiekunów osób niepełnosprawnych, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nad osobą niepełnosprawną bezpośrednio po otrzymaniu przez taką osobę orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy powyższe działanie organu stanowi nierówne traktowanie obywateli przez władze publiczne;

c. art. 69 Konstytucji RP przez jego niezastosowanie i brak udzielenia matce skarżącego pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, podczas gdy taki obowiązek nałożony jest na organy władzy publicznej;

II. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wydania zaskarżonej decyzji polegający na:

a. braku uwzględnienia stanu zdrowia matki skarżącego i przyjęcia, że nie wymaga ona stałej opieki i nadzoru ze strony opiekuna, podczas gdy stan zdrowia matki skarżącego nie pozwala jej na jakąkolwiek aktywność, w życiu codziennym;

b. błędne przyjęcie, że jest w stanie łączyć pracę w gospodarstwie rolnym z opieką nad matką S. K., a opieka przez niego sprawowana nie ma charakteru opieki stałej, podczas gdy sprawowanie opieki nad matką posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, uniemożliwia skarżącemu prowadzenie gospodarstwa rolnego;

c. błędnym przyjęciu, że skarżący w okresie od lutego 2021 r. do marca 2022 r. był w stanie łączyć pracę w gospodarstwie rolnym z opieką nad matką, podczas gdy tak naprawdę już od daty wcześniejszej niż marzec 2022 r. skarżący wyłącznie sprawował opiekę nad matką, nie podejmował pracy w gospodarstwie rolnym;

III. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a. art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. przez brak wyczerpujące zebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, co miało bezpośredni wpływ na treść wydanej decyzji, w szczególności przez pominięcie przy wydawaniu decyzji oświadczenia skarżącego dotyczącego tego, że z uwagi na sprawowanie osobistej opieki nad matką zrezygnował on z pracy w gospodarstwie rolnym i nie ma możliwości podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej;

b. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu i instancji, podczas gdy decyzja ta winna zostać uchylona, a sprawa przekazana powinna zostać do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Skarga nie została uwzględniona ponieważ skarżący nie wykazał związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, a rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym. Nadto w dacie orzekania przez organ odwoławczy skarżący nie przedstawił aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności swojego ojca. Ta okoliczność ma istotne znaczenie w sprawie ponieważ zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W konsekwencji, skarżący wywodzący swoje uprawnienia z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie mógł skutecznie domagać się przyznania świadczenia.

Na wstępie Sąd podkreśla, że organy nie kwestionowały sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Istotą negatywnej oceny Kolegium było przyjęcie, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącego, opisany własnoręcznie przez jego niepełnosprawną matkę (k. 35 akt administracyjnych) nie uzasadniał twierdzenia skarżącego, że zmuszony został zaprzestać pracy w gospodarstwie rolnym.

Opisane przez matkę skarżącego czynności opiekuńcze syna miały polegać na: codziennym podawaniu posiłków, zaleconych leków, zmianie opatrunków na stopie w związku z cukrzycą, podawaniu insuliny, mierzeniu ciśnienia, pomocy w ubieraniu i rozbieraniu się, pomocy przy przemieszczeniu się po domu, organizowanie wizyt lekarskich, robieniu zakupów, wykupie recept, dbaniu o prządek w domu, załatwieniu wszelkich innych niezbędnych spraw urzędowych. Skarżący nie kwestionował tego opisu.

W ocenie Sądu, rację miało Kolegium, że w sytuacji gdy skarżący prowadził gospodarstwo rolne to był w stanie tak układać bieg swoich obowiązków, aby opisane wyżej czynności wykonywać przed lub po zakończeniu pracy, a także między poszczególnymi etapami prac rolnych.

Istotą sporu była wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy z dnia 25 lutego 1964 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 z późn. zm.) - dalej "k.r.o." - ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Bezsporny przy tym był stan zdrowotny matki skarżącego oraz opis wykonywanych czynności. Zły stan zdrowia niepełnosprawnej matki potwierdzony wymaganym przez art. 17 ust. 1 u.ś.r. orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, nie oznacza jednak automatyzmu w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Organ orzekający w przedmiocie przyznania świadczenia bada również, czy zaistniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez opiekuna, a koniecznością sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną.

W tym kontekście istotna jest okoliczność, jaka dotychczas była wykonywana praca przez skarżącego. Skoro skarżący oświadczył, że zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego to niezależnie od faktu, że właściwie ani on, ani jego pełnomocniczka (profesjonalny adwokat) w wniesionym odwołaniu i w skardze – nie wyjaśnili, kto w takiej sytuacji przejął prowadzenie gospodarstwa rolnego. Dodatkowo, Sąd akceptuje ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, że w przypadku zatrudnienia przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego, zasadniczo opiekun posiada więcej możliwości elastycznego pogodzenia swoich obowiązków z czynnościami opiekuńczymi.

Pełnomocniczka skarżącego oraz sam skarżący nie uprawdopodobnili, aby wielkość niezbędnych prac wykonywanych w gospodarstwie rolnym (ich charakter, czasochłonność itp.) uniemożliwiał pogodzenie ich z typowymi czynnościami pomocy dzieci wspólnie zamieszkujących z wiekowymi i schorowanymi rodzicami.

Nadto, jak już Sąd powyżej zauważył, do akt przedłożono jedynie aktualizację orzeczenia o niepełnosprawności ojca skarżącego – na dzień 20 kwietnia 2020 r – z okresem do 30 kwietnia 2021 r. Z akt nie wynika, aby w dacie orzekania organu I instancji (31 marca 2022 r.) oraz organu odwoławczego (21 grudnia 2022 r.) ojciec skarżącego legitymował się zaktualizowanym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Sąd dostrzega, że w przypadku, takim jak w rozstrzyganej sprawie, zapadały różne orzeczenia sądów administracyjnych – m.in. uwzględniające okoliczność, że z racji wieku lub posiadanych schorzeń, rodzice osób niepełnosprawnych faktycznie nie mogli się podjąć opieki, nawet w sytuacji gdy formalnie nie posiadali orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niemniej jednak właśnie w analogicznej sytuacji dnia 14 listopada 2022 r., na skutek wniosku złożonego przez Rzecznika Praw Obywatelskich, Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w składzie siedmiu sędziów, I OPS 2/22 o następującej treści:

"1. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej: u.ś.r.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.);

2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)."

W uzasadnieniu ww. uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowały się dwa stanowiska, w odmienny sposób odnoszące się do tego, pod jakim warunkiem osoby wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz opiekunowie osób pozostających w związku małżeńskim mogą nabyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy istnieją rodzice osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione z nią w pierwszym stopniu lub małżonek osoby wymagającej opieki.

Podano, że jedno stanowisko wyraża pogląd, że warunkiem koniecznym jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu lub małżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1a i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Natomiast drugie stanowisko uznaje, że legitymowanie się takim orzeczeniem przez wymienione osoby nie jest konieczne, jeżeli te osoby z przyczyn obiektywnych nie mogą realnie podjąć się opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W takiej sytuacji świadczenie może być przyznane osobie sprawującej faktycznie opiekę, zobowiązanej w dalszej kolejności do alimentacji na rzecz osoby takiej opieki wymagającej.

Dalej Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że art. 17 ust. 1a u.ś.r. w pierwotnym brzmieniu (od 1 stycznia 2010 r.) zawierał przesłankę odnoszącą się do braku faktycznej możliwości sprawowania opieki przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu z osobą tej opieki wymagającą.

Dopiero z dniem 1 stycznia 2013 r. ustawodawca dokonał w tym zakresie zmiany i do art. 17 ust. 1a u.ś.r. wprowadził przesłankę legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego w pierwszej kolejności. Wobec tego, na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności rzutuje na możliwość sprawowania przez osoby, o jakich mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. opieki nad inną osobą legitymującą się takim orzeczeniem lub orzeczeniem ze wskazaniem na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Zatem, ustawodawca zastąpił przesłankę braku możliwości sprawowania opieki przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki na przesłankę legitymowania się przez tę osobę orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wyjściowo, działanie prawodawcy musi być potraktowane jako zamierzone i celowe, to jest nakierowane na osiągnięcie skutku wyrażającego się zmianą normy prawnej. Wskazano przy tym, że kryterium wprowadzone do art. 17 ust. 1a i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie było przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego po zmianie brzmienia przepisów.

Skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w omawianej uchwale zaakceptował tezę, że wykładnia powinna mieć charakter kompleksowy, powinna być przeprowadzana z wykorzystaniem różnych dyrektyw, w celu weryfikacji konkurencyjnych alternatyw interpretacyjnych i ostatecznego wyboru jednej z możliwości interpretacyjnych. Zatem, posłużenie się argumentami systemowymi, celowościowymi, czy funkcjonalnymi ma na celu usunięcie wątpliwości spowodowanych wieloznacznością czy nieostrością wyrażeń użytych w tekście prawnym.

Dalej, w uzasadnieniu do omawianej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne jest instrumentem wspierania rodzin będących w trudnej sytuacji ze względu na konieczność opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Obowiązek wsparcia rodziny jako wspólnoty nie oznacza jednak obowiązku wspierania każdego z jej członków w taki sam sposób. Zatem, przez odesłanie do standardów określanych w ustawie, ustrojodawca w Konstytucji upoważnił ustawodawcę do przyjęcia szczegółowych form i zasad realizowania wskazanych zadań państwa. Ich katalog może być różny, a przyjęte rozwiązania ustawowe zróżnicowane.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, że odwołanie się ustawodawcy do konkretnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności osób bliżej spokrewnionych niż potencjalni świadczeniobiorcy pozwala na zastosowanie zobiektywizowanego kryterium, a nie zależnego od ocen stanu faktycznego dokonywanych każdorazowo przez organ, nie naruszałoby w oczywisty sposób wartości wiązanych z państwem prawnym, takich jak pewność prawa i przewidywalność rozstrzygnięć władzy publicznej w stosunku do obywatela.

Należy w tym miejscu wskazać, że ogólna moc wiążąca uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego może zostać podważona wskutek uruchomienia procedury, o której mowa w art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Odpowiednie zastosowanie znajduje wtedy przepis art. 187 § 1 i 2 tej ustawy.

Rozpatrujący sprawę skład orzekający nie dopatrzył się powodów do kwestionowania ww. uchwały naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22.

W konsekwencji, zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie niezasadne były zarzuty naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r., art. 32 i 69 Konstytucji RP i to nie tylko z powodu błędnej oceny związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zaprzestaniem pracy w gospodarstwie rolnym, a wykonywaniem opieki nad niepełnosprawną matką, ale przede wszystkim z powodu negatywnej przesłanki z ww. art. 17 ust.5 pkt 2 lit. a u.ś.r.

Reasumując, pozostawanie osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki w związku małżeńskim, gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza - co do zasady - z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku. Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. Niewłaściwa jest zatem wykładnia prowadząca do rozszerzenia ustawowego prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ze względu na sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim o sytuację, w której współmałżonek takiej osoby nie musi legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a ustalenia w zakresie zdolności małżonka do sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą ma czynić samodzielnie organ, który wydaje decyzję w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego ( por. wyrok NSA z 27 czerwca 2022 r., I OSK 1475/22).

W związku z powyższym Sąd skargę oddalił na zasadzie art. 151 p.p.s.a.