Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1602/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie: WSA Jacek Bursa Asesor WSA Anna Kopeć (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi F. M., E. M. i B. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 10 października 2023 r. znak: WS-VI.7534.3.85.2023.KP w przedmiocie odmowy zwrotu części nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją znak: GS-11.6821.147.2020.JL z dnia 18.05.2023r. Prezydent Miasta Krakowa orzekł

- w pkt 1 - o odmowie zwrotu części działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. N. , m. K. , obj. KRI [...], w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...], na rzecz E. M., B. K. i F. M.;

- w pkt 2 - o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. N. m. K. , obj. KRI [...], w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...] na rzecz: K. R., K. K., A. J., H. Z.. I. F.. L. F., J. F., J. S. i M. F..

Odwołania od tej decyzji złożyli: F. M. oraz B. K. i E. M., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części tj. w zakresie pkt 1 o odmowie zwrotu części działki nr [...], wnosząc o orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 10 października 2023 r., znak WS-VI.7534.3.85.2023.KP na podstawie art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W jej uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że iż aktem notarialnym z dnia 14 listopada 1975 r. Rep. A. II. Nr [...], zawartym w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wymienionego w art. 216 u.g.n., zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa - Krakowskiego Przedsiębiorstwa Robót Drogowych parcele katastralne: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. [...] o łącznej pow. 59 a 83 m2 - stanowiące własność Z. M., której spadkobiercami są wnioskodawcy niniejszego postępowania: F. M., B. K. i E. M..

Planem podziału KEM-H-796/80 z dnia 8.10.1980r. parcele: l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. [...], zniosły się do parceli l. kat. [...], która powiększyła się i zmieniła konfigurację i oznaczenie na l. kat. [...] i podzieliła się na parcele: l. kat. [...],l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. [...]

Jak wynika z uzasadnienia decyzji nr 4/2011 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 5.01.2011 r., orzekającej o wprowadzeniu z urzędu zmiany w operacie ewidencji gruntów dla obrębu [...], jedn. ewid. Kraków - Nowa Huta, polegającej na wydzieleniu w działce ewidencyjnej nr [...] (z podziału której powstała działka nr [...]) nieruchomości objętych różnymi księgami wieczystymi, zgodnie z mapą uzupełniającą wraz z wykazem zmian -sporządzonymi w dniu 25 sierpnia 201 Or. Nr ks. rob. 095/1 ON/2010 przez geodetę uprawnionego mgr inż. K. S. i przyjętymi do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 20.09.2010r. nr KERG 3547/257/10 - działkę nr [...], obr. [...], jedn. ewid. Nowa Huta utworzyły parcele: l. kat. [...],l. kat. [...] i l. kat. [...].

Wojewoda w pierwszej kolejności stwierdził, że organ I instancji prawidłowo w punkcie 2 zaskarżonej decyzji umorzył postępowanie w sprawie zwrotu części działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. N. m. K. , obj. KRI [...], w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...], na rzecz: K. R., K. K., A. J., H. Z., I. F., L. F., J. F., J. S. i M. F.. Wyżej wymieni wnioskodawcy nie są bowiem spadkobiercami Z. M..

Jednocześnie stwierdziono, że wniosek F. M., B. K. i E. M. spełnia dwie pierwsze przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdyż wyżej wymienieni są spadkobiercami Z. M., a działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. N. stanowi nieruchomość, w odniesieniu do której znajdą odpowiednie zastosowanie przepis o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości.

Trzecią przesłanką warunkująca zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców jest zbędność tej nieruchomości na cel wywłaszczenia. W tym zakresie przytoczono treść art. 137 u.g.n. oraz przywołano wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 odnoszący się do tego przepisu.

Zgodnie z wyrokiem TK w zakresie objętej postępowaniem nieruchomości, wywłaszczonej przed 27 maja 1990 r. istotne znaczenie będzie mieć ustalenie, czy cel wywłaszczenia tej nieruchomości został zrealizowany przed datą 22 września 2004r.

Jak wynika z umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 14.11.1975r. parcele katastralne: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. [...] zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa - Krakowskiego Przedsiębiorstwa Robót Drogowych w Krakowie w związku z budową zaplecza administracyjno-socjalnego dla wyszczególnionego przedsiębiorstwa, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji nr 10/74, wydanej przez Urząd Miasta Krakowa - Miejską Komisję Planowania z dnia 24.04.1974r.

Organ I instancji pozyskał do akt spraw plan sytuacyjno-realizacyjny przedmiotowej inwestycji o nazwie "Zaplecze techniczno-socjalne Kierownictwa Grupy Robót nr 8 w Łęgu", zatwierdzony zgodnie z warunkami zawartymi w decyzji Urzędu Miasta Krakowa Wydziału Gospodarki Przestrzennej Geologii i Ochrony Środowiska z dnia 10.10.1974 r. nr BAA-60/NH/l 01/74 o zatwierdzeniu planu realizacyjnego zagospodarowania terenu zaplecza techniczno - socjalnego Kierownictwa Grupy Robót nr 8 Krakowskiego Przedsiębiorstwa Robót Drogowych przy ul. Sołtysowskiej w Krakowie, z którego wynika, że na działce nr [...], obr. [...], jedn. ewid. Nowa Huta planowana była bocznica kolejowa K.P.R.D. w pobliżu, której planowano punkt wyładunku prefabrykatów betonowych oraz punkt odbioru asfaltu luzem.

Powyższe potwierdza również załącznik do decyzji nr [...] dotyczący zlecenia koordynacyjnego dla budowy zaplecza KPRD w Krakowie, przy ul. Sołtysowskiej i uchwały nr 118 Rady Ministrów z 1969r. "w sprawie terenowej koordynacji inwestycji oraz lokalizacji inwestycji towarzyszących i wspólnych", w którym zaznaczono, że "należy uzgodnić budowę omawianego zaplecza z Dyrekcją Okręgową Kolei Państwowych - z uwagi na projektowaną budowę bocznicy kolejowej oraz pod względem możliwości przyjęcia do przewozu transportem kolejowym założonej wielkości masy towarowej.(...)"

Na podstawie zdjęcia lotniczego z 22.08.1975r. (czyli wykonanego kilka miesięcy przed wywłaszczeniem parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...]) oraz zdjęć lotniczych z lat: 1976, 1982, 1987 i 1993 można stwierdzić, że już w 1975 r. teren bazy Krakowskiego Przedsiębiorstwa Robót Drogowych był zagospodarowany dla potrzeb bazy i był w tym celu wykorzystywany, przy czym nie zrealizowano wszystkich planowanych budynków. Niemniej takie zagospodarowanie przedmiotowego terenu może być traktowane jako modyfikacja celu wywłaszczenia, co organy orzekające w sprawie muszą uwzględniać biorąc pod uwagę orzecznictwo, w którym kładzie się nacisk na inne standardy prawne w prowadzonych pod rządami poprzednich ustaw postępowań wywłaszczeniowych.

Organ odwoławczy pokreślił, że podstawowym celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była realizacja zaplecza techniczno-socjalnego Krakowskiego Przedsiębiorstwa Robót Drogowych w Krakowie.

Następnie wskazać należy, że organ I instancji ustalił na podstawie wydruku mapy ortofotomapy z 1970r., że przebieg istniejącej w terenie w 1970 r. bocznicy kolejowej pokrywał się z bocznicą planowaną, a istnienia w tym terenie infrastruktury kolejowej potwierdzały zdjęcia lotnicze z lat: 1975, 1976, 1982, 1987 i 1993. W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że fakt, iż bocznica kolejowa istniała w tym terenie już przed wywłaszczeniem "nie przeczy faktowi, iż działka została zagospodarowana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, jako bocznica kolejowa, której przebieg pokrywał się z dotychczasowym przebiegiem istniejącej linii kolejowej".

Na podstawie planu realizacyjnego zaplecza techniczno-socjalnego Kierownictwa Grupy Robót nr 8 w Łęgu wskazać należy, że na działce nr [...], w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...], zaznaczone były tory istniejącej bocznicy kolejowej oraz planowanej bocznicy kolejowej, których przebieg w niewielkim stopniu się różnił, a w części był zbieżny.

Fakt realizacji w tym terenie planowanej bocznicy kolejowej (obok już istniejącej) zdaniem organu odwoławczego mogą potwierdzać zdjęcia z 1975 i 1976, na których widoczne jest, że nieruchomość położona obok planowanego zakrętu bocznicy nosiła ślady prowadzonych na jej terenie prac (zieleń była zniszczona). Z powyższego wynika, że na tym obszarze była realizowana inwestycja budowy zaplecza, którego komunikację miała zapewniać bocznica. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów odwołania, wskazać należy, że wykorzystywanie nawet dotychczas istniejącej w terenie bocznicy kolejowej dla potrzeb przedmiotowego zaplecza było wystarczające do ustalenia, że inwestycja główna w tym terenie została zrealizowana, a przedmiotowa nieruchomość była wykorzystywana dla jej potrzeb.

Następnie, jak wynika z umowy najmu zawartej w dniu 18.04.1979r. w Krakowie przez Krakowskie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych z siedzibą w Krakowie z Przedsiębiorstwem [...] "T. " z siedzibą w W., KPRD oddało w najem ww. przedsiębiorstwu całość zaplecza techniczno-usługowego i administracyjno-hotelowego przy ul. [...], z wyjątkiem garaży pracowniczych. Z treści tej umowy wynika, że na teren zaplecza składało się kilka budynków, szereg urządzeń, zieleni, chodników, instalacji i ogrodzenia.

Dalej odniesiono się do zarzutu, że umowa sprzedaży nieruchomości z dnia 14 listopada 1975 r. de facto zalegalizowała stan istniejący, gdyż teren był zajęty przez przedsiębiorstwo już przed wywłaszczeniem, a nowa bocznica, która stanowiła cel wywłaszczenia nie powstała.

Po pierwsze, organ wyjaśnił, że na podstawie art. 40 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r. nr 10, poz. 64), dopuszczalne było zajęcie nieruchomości przez wnioskodawcę wywłaszczenia przed jej wywłaszczeniem. Przepis art. 40 ww. ustawy stanowił, że "1. Ubiegający się o wywłaszczenie może po zgłoszeniu wniosku o wywłaszczenie uzyskać jeszcze przed wydaniem decyzji zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, gdy jest to uzasadnione szczególnymi względami, a zwłoka zagrażałaby poważnie interesowi społecznemu. 2. Zezwolenia udziela wojewoda na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie, zatwierdzony przez właściwy organ nadrzędny. 3. Jeżeli wniosek o wywłaszczenie zostanie wycofany lub ostateczną decyzją oddalony, naczelnik powiatu zarządzi z urzędu lub na wniosek właściciela niezwłoczne przywrócenie właścicielowi posiadania nieruchomości.

Podobnie, art. 30 ww. ustawy stanowił, że "1. Naczelnik powiatu właściwy ze względu na położenie nieruchomości może nawet przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego zezwolić ubiegającemu się o wywłaszczenie na przeprowadzenie w oznaczonym czasie i w niezbędnych rozmiarach określonych prac badawczych lub wierceń. 2. Osobom uprawnionym do dokonania tych prac lub wierceń przysługuje na podstawie tego zezwolenia również prawo wstępu do wnętrza budynków znajdujących się na nieruchomości".

Po drugie, organy rozstrzygające sprawę o zwrot nie są władne do oceny umów cywilnoprawnych pod względem ich zgodności z prawem.

Z tych też względów nie mógł zostać uwzględniony zarzut, że organ I instancji nie ustalił, czy umowa sprzedaży nieruchomości zawarta w dniu 14.11.1975r. została zawarta przed wszczęciem postępowania, czy w jego toku, a także czy zajęcie tej nieruchomości przez Krakowskie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych w Krakowie na budowę zaplecza administracyjno-socjalnego potwierdzone oświadczeniem przedstawiciela KPRD w Krakowie zawartym w umowie było dokonane w trybie art. 39 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wyjaśnić należy, że ewentualne wady umowy sprzedaży, czy też zajęcia nieruchomości bez wymaganych zezwoleń, nie podlegają weryfikacji w ramach postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości.

Kluczowe w sprawie natomiast jest to, że zaplecze Krakowskiego Przedsiębiorstwa Robót Drogowych powstało i funkcjonowało w wymaganym terminie, a zatem bocznica kolejowa była na ten cel wykorzystywana, niezależnie od tego, czy doszło do jej niewielkiego przesunięcia w obrębie działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. Podgórze.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego dotyczącego przedmiotowego zaplecza organ I instancji prawidłowo zatem orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. Podgórze, a zaskarżona decyzja w świetle wyżej opisanych dokumentów nie naruszała przepisów postępowania administracyjnego. Fakt, że spółki "kolejowe" nie przedłożyły żadnych dokumentów, które mogłyby potwierdzać istnienie w tym terenie bocznicy nie stanowi dowodu, że bocznica w tym terenie nie istniała i nie została przesunięta.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art 7 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy,

b) art 6 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wyjaśnienia wszystkich niezbędnych dla sprawy aspektów zagospodarowania części działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków w odniesieniu do wykorzystania jej zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona,

c) art 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie zebrania w sprawie wszystkich niezbędnych dowodów oraz przeprowadzenia w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego,

d) art 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedostatecznie uzasadnienie wydanej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie, z jakich przyczyn zaniechał oceny umowy sprzedaży z dnia 14 listopada 1975 r. zawartej w trybie art 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości z dnia 12 marca 1958 r., ani również na podstawie jakich dowodów stwierdził, że bocznica kolejowa została w niewielkim stopniu przesunięta,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

a) art 137 ust 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami [Dz. U. z 2023 r., poz. 344 tj.) poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę zwrotu części działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków, pomimo, że postępowanie dowodowe wykazało, że objęta wnioskiem o zwrot część działki nie została zagospodarowana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona,

b) art 136 ust 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 tj.) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że część działki objęta wnioskiem nie stała się zbędna na cel określony w umowie sprzedaży zawartej w trybie art 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości w sytuacji, kiedy cel, na jaki część działki została wywłaszczona został zrealizowany jeszcze przed zawarciem tej umowy.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji, ewentualnie na podstawie art 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylenie poprzedzającej jej decyzji organu I instancji - w zakresie pkt 1, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle tak określonych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że jest ona prawidłowa, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Nie budzi wątpliwości prawidłowość ustaleń faktycznych w zakresie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości aktem notarialnym – umową sprzedaży z dnia 14 listopada 1975 r. Rep. A. II. Nr [...], zawartą w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, osoby wywłaszczonej – Z. M. oraz ustalenia jej spadkobierców jako osób uprawnionych do ubiegania się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Również ustalenia co do późniejszych podziałów i zmiany konfiguracji wywłaszczonych nieruchomości są prawidłowe, podobnie jak określenie przedmiotu postępowania jako część działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...], obj. KRI [...], w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...]

Na podstawie wskazanej wyżej umowy sprzedaży ustalono, że celem wywłaszczenia była budowa zaplecza administracyjno-socjalnego dla Przedsiębiorstwa Robót Drogowych w Krakowie. W tym zakresie umowie powołano się na decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji nr 10/74, wydaną przez Urząd Miasta Krakowa - Miejską Komisję Planowania z dnia 24.04.1974 r. Szczegółowy sposób zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości – budowa bocznicy kolejowej – został ustalony na podstawie planu realizacyjnego oraz załącznika do decyzji lokalizacyjnej. Zatem również ustalenie, że celem wywłaszczenia była budowa bocznicy kolejowej jest prawidłowe.

Już z samej treści umowy, na mocy której nastąpiło wywłaszczenie wynika, że w dacie jej zawierania wywłaszczanie nieruchomości były "zajęte już przez Państwo w związku z budową zaplecza administracyjno – socjalnego dla wyszczególnionego przedsiębiorstwa" oraz, że "sprzedana nieruchomość została już Państwu wydana".

Na podstawie zdjęcia lotniczego z 1975 r. ustalono, że już kilka miesięcy przed wywłaszczeniem teren ten był zagospodarowany na potrzeby bazy Krakowskiego Przedsiębiorstwa Robót Drogowych i był w tym celu wykorzystywany. Ustalono też, że na przedmiotowym terenie bocznica kolejowa istniała już w 1970 r. – a więc pięć lat przed wywłaszczeniem. Jak stwierdził organ I instancji, okoliczność ta "nie przeczy faktowi, iż działka została zagospodarowana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, jako bocznica kolejowa, której przebieg pokrywał się z dotychczasowym przebiegiem istniejącej linii kolejowej".

Kluczowe zarzuty skargi dotyczą właśnie tych okoliczności. Skarżący twierdzą, odmiennie niż organy obu instancji, że skoro w dacie wywłaszczenia jego cel był już zrealizowany, to trudno w takim przypadku mówić, że wywłaszczona nieruchomość została w jakikolwiek sposób zagospodarowana. Trudno mówić bowiem o zrealizowaniu celu, który został zrealizowany jeszcze przed wywłaszczeniem, tudzież nawet przed ustaleniem lokalizacji inwestycji. Skoro na parceli l. kat. [...] po dacie wywłaszczenia nie podjęto prac związanych z budową zaplecza techniczno - socjalnego, tj. nie wzniesiono na części nieruchomości objętej wnioskiem budynków, urządzeń czy podobnych, to nieruchomość ta winna zostać zwrócona. W tym zakresie skarżący zarzucają również, że organy zaniechały ustalenia, kiedy faktycznie projektowana bocznica kolejowa KPRD została zbudowana.

Z argumentacją tą nie sposób się zgodzić.

Zbliżony stan faktyczny (tj. wywłaszczenie już po zrealizowaniu jego celu) był przedmiotem oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. I OSK 335/17 – dostępnym w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych. W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono: "Właściwa wykładnia art. 137 ust. 1 u.g.n. nie pozwala na wnioskowanie, że nieruchomość jest zbędna na cel określony w umowie, jeżeli już w dacie jej zawarcia prace związane z celem wywłaszczenia były zrealizowane. Przepisy art. 137 ust. 1 u.g.n. w sposób ścisły określają przesłanki pozwalające uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Oznacza to, że wszystkie inne sytuacje, które nie mieszczą się w tej regulacji, nie mogą stanowić podstawy do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a właśnie z takim stanem rzeczy mamy do czynienia w niniejszej sprawie".

W dalszej części uzasadnienia tego wyroku NSA stwierdził:

"Wskazać również należy, że w wyrokach sądów administracyjnych wielokrotnie wyrażono pogląd, że wywłaszczenie może mieć miejsce wyłącznie wówczas, gdy określone cele inwestycyjne, na których potrzeby nieruchomość miałaby być wywłaszczona, nie zostały jeszcze zrealizowane (por. T. Woś Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot w orzecznictwie sądów administracyjnych, z. NSA 2010, nr 5-6, str. 457 i powołane tam orzecznictwo oraz: wyroki NSA z: 15 kwietnia 1992 r. sygn. IV SA 112/92 i 13 sierpnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1134/08). (...) Niewątpliwie wydanie decyzji wywłaszczeniowej bądź zawarcie umowy w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został już zrealizowany naruszało stosowne przepisy prawa. Jednak, jak słusznie zauważył Sąd Wojewódzki, przeniesienie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa odbyło się nie w drodze decyzji administracyjnej, lecz na podstawie umowy cywilnoprawnej, co oznacza, że ewentualne podważenie skutków prawnych dokonanej czynności prawnej musi się odbyć w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym".

Taki sam pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 120 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 948/11 – również dostępnym w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych

Stanowisko to Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą całkowicie podziela.

Oczywistą zasadą jest, że najpierw powinno nastąpić wywłaszczenie nieruchomości na określony cel publiczny, a dopiero potem realizacja tego celu na wywłaszczonej nieruchomości. W świetle powołanych w cytowanym wyroku poglądów doktryny i orzecznictwa rację mają skarżący twierdząc, że instytucja wywłaszczenia nieruchomości na wskazany cel nie może prowadzić do wtórnego zalegalizowania uprzednio zawłaszczonej nieruchomości, na której wykonano już inwestycję zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji. Jednocześnie trzeba podkreślić, że skutków tego rodzaju wadliwego wywłaszczenia nie można cofnąć poprzez dokonanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W tym zakresie trzeba zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody Małopolskiego, że organy rozstrzygające sprawę o zwrot nie są władne do oceny umów cywilnoprawnych pod względem ich zgodności z prawem, a ewentualne wady umowy sprzedaży, czy też zajęcia nieruchomości bez wymaganych zezwoleń, nie podlegają weryfikacji w ramach postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Nie ulega natomiast wątpliwości, że cel w postaci budowy bocznicy kolejowej na nieruchomości będącej przedmiotem postępowania został w okolicznościach tej sprawy zrealizowany – stąd prawidłowo orzeczono o odmowie zwrotu tej nieruchomości.

Dlatego też zarzuty skargi dotyczące wadliwości dokonanego w tej sprawie wywłaszczenia należy uznać za bezzasadne.

Skarżący zarzucają też, że organ II instancji nie ustalił podstawowych dla niniejszej sprawy informacji tj. czy umowa sprzedaży z dnia 14 listopada 1975 r. została zawarta przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego czy już w jego toku, z jakiej przyczyny w akcie notarialnym z dnia 14 listopada 1975 r. stawający za Skarb Państwa – Krakowskie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych z siedzibą w Krakowie oświadczyli, że w/w nieruchomość została już zajęta w związku z budową zaplecza administracyjno - socjalnego i czy zajęcie to dokonane było w trybie art. 39 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Z podanych wcześniej przyczyn należało uznać, że okoliczności te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sprawa ta dotyczy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a istotą jest ustalenie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, natomiast okoliczności związane z samym procesem wywłaszczeniowym mają znaczenie drugorzędne.

Bezzasadne są również zarzuty skargi dotyczące braku rozważenia, czy zwrotowi nie powinna ewentualnie podlegać część nieruchomości. Organy obu instancji ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, że nieruchomość ta została zagospodarowana na cele budowy zaplecza techniczno-socjalnego Krakowskiego Przedsiębiorstwa Robót Drogowych w Krakowie. Okoliczność tę potwierdza dodatkowo treść umowy najmu, zawartej w dniu 18.04.1979r. w K. przez Krakowskie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych z siedzibą w Krakowie z Przedsiębiorstwem [...] "T. " z siedzibą w W.. Z treści tej umowy wynika, że na teren zaplecza składało się kilka budynków, szereg urządzeń, zieleni, chodników, instalacji i ogrodzenia. Zatem nawet jeśli bocznica kolejowa nie pokrywała całej nieruchomości, to niewątpliwie nieruchomość ta wchodziła w skład większej inwestycji, która na tym terenie została zrealizowana.

Z powyższych względów za bezzasadne należało uznać również zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 77, art. 107, art., 6 i art. 8 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i brak zebrania całego, niezbędnego materiału dowodowego pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu wszystkie okoliczności istotne dla oceny zasadności wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zostały w niniejszej sprawie ustalone w sposób kompletny i wyczerpujący, a następnie prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego tj. art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wobec powyższego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.