Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 392/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 29 lutego 2024 r., nr WOP.7722.242.2023.MK w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Gdańsku w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni decyzją z dnia 14 września 2018 r. nakazał inwestorowi – A.M. - rozbiórkę parterowego wolnostojącego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy poniżej 25m2, konstrukcji drewnianej i stromym dachu, o wymiarach w rzucie ca. 3,95 m x 6,30 m na terenie działki nr [...], obręb [...] przy ul. O. [...] i [..] w G.

Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako: "PWINB"), po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 20 kwietnia 2020 r. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w całości i nakazał inwestorowi rozbiórkę parterowego wolnostojącego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy poniżej 25 m2, konstrukcji drewnianej i stromym dachu, o wymiarach w rzucie ca. 3,95 m x 6,30 m, na terenie działki nr [...], obręb [...] (archiwalny nr działki [...]) przy ul. O. [...] i [...] w G.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 10 lutego 2021r. sygn. akt II SA/Gd 397/20, oddalił skargę A. M. na decyzję organu II instancji. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt II OSK1194/21, oddalił skargę kasacyjną A.M. od wyroku WSA w Gdańsku.

Upomnieniem z dnia 23 stycznia 2023 r. organ I instancji wezwał zobowiązanego do wykonania - w terminie do dnia 31 maja 2023 r. - nałożonego obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie, nadane przesyłką poleconą w dniu 23 stycznia 2023 r. zostało zwrócone do adresata z adnotacją z dnia 26 stycznia 2023 r., że adresat wyprowadził się. Po zweryfikowaniu poprawności adresu zobowiązanego w bazie danych PESEL organ, pismem z dnia 7 czerwca 2023 r., przesłał zobowiązanemu wezwanie, jednocześnie ponownie przesyłając upomnienie. Powyższe pismo wraz z upomnieniem zostało doręczone w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") w dniu 27 czerwca 2023 r.

Wobec niewykonania obowiązku rozbiórki Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni w dniu 29 listopada 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy. Ponadto, postanowieniem z tego samego dnia nałożył na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 31.529,30 zł i zakreślił 7-dniowy termin do jej uiszczenia, a także wezwał do wykonania określonego w tytule wykonawczym z dnia 29 listopada 2023 r. obowiązku do dnia 31 marca 2024 r.

PWINB po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny, postanowieniem z dnia 29 lutego 2024 r. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w części dotyczącej terminu do wykonania obowiązku i wyznaczył nowy termin jego wykonania do dnia 31 maja 2024 r. W pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu, przywołując treść i wykładnię przepisu art. 15 § 1, art. 125 § 1, 4 i 5 oraz art. 126 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.; dalej jako "u.p.e.a.") organ odwoławczy wskazał, że grzywna w celu przymuszenia wymierzana w sprawach z zakresu prawa budowlanego jest, co do zasady, środkiem mniej uciążliwym niż wykonanie zastępcze. W przypadku nałożenia grzywny w celu przymuszenia, w przeciwieństwie do wykonania zastępczego, zobowiązany ma bowiem możliwość wyboru wykonawcy ciążącego na nim obowiązku rozbiórki budynku, a co za tym idzie wyboru najkorzystniejszej w jego ocenie oferty. Zastosowanie grzywny w celu przymuszenia nie powoduje powstania po stronie podmiotu zobowiązanego żadnych dodatkowych kosztów - ponad te związane z wykonaniem nakazu rozbiórki w wyznaczonym terminie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że grzywna w celu przymuszenia nie jest formą kary, lecz formą nacisku mającego za celu skłonienie zobowiązanego do określonego zachowania się poprzez dolegliwość finansową.

Organ wyjaśnił ponadto, że wykonanie zastępcze polega na wykonaniu nałożonego obowiązku przez inną osobę, na zlecenie organu egzekucyjnego i na koszt zobowiązanego (art. 128 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). W takiej sytuacji skarżący zostaje obciążony kosztami wynagrodzenia wykonawcy wyłonionego w drodze przetargu, a koszt ten z pewnością jest większy niż dobrowolne wykonanie obowiązku. Ponadto koszty te, w formie zaliczki, w razie braku dobrowolnego ich wpłacenia przez zobowiązanego podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, przed przystąpieniem do wykonania obowiązku przez wyłonionego w drodze przetargu wykonawcę.

W niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo przyjął, że z powyższych względów wybór środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia należało uznać za wybór środka mniej uciążliwego. Tym samym spełnia on wymogi określone w art. 7 § 2 u.p.e.a. W ocenie organu odwoławczego nałożenie grzywny w przedmiotowej sprawie było uzasadnione.

Zdaniem organu II instancji wysokość grzywny w sprawie została prawidłowo wyliczona. Powierzchnia zabudowy spornej nieruchomości wynosi bowiem 24,885 m2. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni zastosował cenę za 1m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za III kwartał 2023 r., wynikajacą z Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 24 listopada 2023 r. (Dz. Urz. GUS z 2023 r., poz. 47). Cena ta wynosiła wówczas 6.335,00 zł. Wyliczona przez organ I instancji grzywna poprzez przemnożenie powierzchni zabudowy budynku (24,885 m2) przez 1/5 x 6.335 zł dająca kwotę grzywny w wysokości 31.529,30 zł jest zatem prawidłowa. Organ odwoławczy wyjaśnił jednocześnie, że nie może przeliczyć kwoty grzywny z zastosowaniem aktualnej ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego (za IV kwartał 2023 r.), ponieważ prowadziłoby to do nałożenia wyższej kwoty grzywny i wydania orzeczenia na niekorzyść strony odwołującej się, w konsekwencji spowodowałoby naruszenie art. 139 k.p.a.

W dalszej kolejności organ podniósł, że z akt sprawy wynika, że grzywna w celu przymuszenia została wpłacona w całości na wskazane w postanowieniu konto bankowe.

Końcowo, odnosząc się do terminu wykonania obowiązku PWINB podniósł, że z uwagi na skrócenie terminu w toku postępowania zażaleniowego, argumenty zażalenia i realną możliwość wykonania nałożonego obowiązku przez zobowiązanego konieczne było określenie nowego terminu wykonania nałożonego obowiązku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu I i II instancji oraz o zasądzenie kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania art. 119 § 1 u.p.e.a. poprzez niesłuszne uznanie, że w stosunku do skarżącego konieczne było zastosowanie grzywny w celu przymuszenia, podczas gdy stan faktyczny sprawy wskazuje, iż skarżący podejmuje czynności naprawcze mające na celu doprowadzenie budowy do stanu zgodnego z prawem. Zarzucił ponadto naruszenie przepisów postępowania art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonym postanowieniu błędnych ustaleń faktycznych. W ocenie skarżącego organy zignorowały fakt, że podejmuje on intensywne starania, aby przedmiotową budowę doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, co wielokrotnie podkreślał i deklarował. Skarżący stara się między innymi doprowadzić do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz stać się wyłącznym właścicielem nieruchomości, na której posadowiony jest obiekt. Powyższe działania wymagają jednak czasu, zaangażowania i pogłębionych negocjacji. Skarżący wskazał, że nie jest w stanie osiągnąć zamierzonego celu w sytuacji, gdy jest on w znacznej mierze uzależniony od woli i decyzji osób trzecich. Powyższe tyczy się w szczególności niezbędnych rozmów z sąsiadami, z którymi pozostaje w konflikcie. Skarżący podkreślił, że jest zdeterminowany, aby sanować przedmiotową budowę, jednak potrzebuje na osiągnięcie tego celu więcej czasu, o czym informował organ prosząc, aby dano mu szansę naprawienia uchybień. Zdaniem skarżącego organ nie zbadał w sposób należyty materiału dowodowego sprawy co spowodowało, że orzeczona grzywna jest niezasadna. W szczególności, organ nie poddał analizie i nie uwzględnił postępowania skarżącego w kontekście jego wysiłków zmierzających do sanowania budowy.

PWINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 635 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako: "PWINB") mocą którego uchylono postanowienie organu I instancji o nałożeniu grzywny na zobowiązanego A. M. w części dotyczącej terminu uiszczenia grzywny i wykonania obowiązku wyznaczając nowy termin, natomiast w pozostałym zakresie utrzymano zaskarżone postanowienie w mocy.

W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów obowiązującego prawa w stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie skargi i podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.; dalej jako: "u.p.e.a."). Z tego też powodu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Organy nadzoru budowlanego, działające jako organy egzekucyjne, na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 119, art. 121 § 1, 2 i 4 i art. 122 u.p.e.a., nałożyły na skarżącego, jako zobowiązanego, grzywnę w wysokości 31.529,30 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki parterowego wolnostojącego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy poniżej 25 m2, konstrukcji drewnianej i stromym dachu, o wymiarach w rzucie ca 3,95 m x 6,30 m, na terenie działki nr [...] Obręb [...], przy ul. O. [...] i [...] w G.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że egzekwowany obowiązek rozbiórki został określony w ostatecznej decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 kwietnia 2020 r. uchylającej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni z dnia 14 września 2018 r. i nakazującej rozbiórkę parterowego wolnostojącego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy poniżej 25 m2, konstrukcji drewnianej i stromym dachu, o wymiarach w rzucie ca. 3,95 m x 6,30 m, na terenie działki nr [...], obręb [...] (archiwalny nr działki [...]) przy ul. O. [...] i [...] w G.

Legalność powyższego rozstrzygnięcia potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 397/20 oddalającym skargę, a także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 sierpnia 2022 r. sygn. akt II OSK 1194/21 oddalający skargę kasacyjną A. M. Zobowiązanym do rozbiórki został skarżący, A. M.

Obowiązek rozbiórki nałożony decyzją ostateczną powinien zostać wykonany przez zobowiązanego dobrowolnie i niezwłocznie po otrzymaniu decyzji. W niniejszej sprawie organy ustaliły w sposób niewątpliwy, że nałożony na zobowiązanego obowiązek rozbiórki nie został wykonany. Oznacza to, że zobowiązany uchyla się od wykonania powyższego obowiązku skonkretyzowanego ostatecznie w roku 2020, a żadna z ujawnionych okoliczności nie stanowi usprawiedliwienia dla takiego postępowania zobowiązanego. Wyjaśnić należy, że w aktualnym stanie prawnym brak jest przeszkód do prowadzenia postępowania egzekucyjnego zmierzającego do realizacji obowiązku rozbiórki, podobnie jak nie ma przeszkód natury prawnej uniemożliwiających dobrowolne wykonanie tego obowiązku.

Organy egzekucyjne miały zatem wszelkie podstawy do wszczęcia i powadzenia postępowania egzekucyjnego mającego na celu doprowadzenie do realizacji obowiązku, który nie został przez zobowiązanego wykonany dobrowolnie. W świetle dyspozycji art. 6 § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne mają bowiem obowiązek podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku.

Chronologia i prawidłowość podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności w toku postępowania egzekucyjnego nie wzbudziła zastrzeżeń Sądu i uzasadniała formalnoprawną możliwość zastosowania środków egzekucyjnych, w tym podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 119 u.p.e.a. Treść obowiązku podlegającego egzekucji została, zgodnie z decyzją Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2020 r. przytoczona w tytule wykonawczym z dnia 29 listopada 2023 r., nie pozostawiając żadnych wątpliwości co do istoty egzekwowanego obowiązku. Skuteczność doręczenia zobowiązanemu A. M. zarówno wskazanego tytułu wykonawczego, jak i poprzedzającego go upomnienia z dnia 23 stycznia 2023 r., nie budzi zastrzeżeń Sądu. Wyjaśnić należy, że tytuł wykonawczy jest doręczany zobowiązanemu tylko raz w trakcie postępowania egzekucyjnego i nie podstaw prawnych do tego, aby tę czynność, raz skutecznie dokonaną, powtarzać.

Zgodnie z art. 119 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2).

Badając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia w sprawie nałożenia grzywny Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny przedmiotowej sprawy i orzekły o nałożeniu na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia w wysokości 31.529,30 zł.

Przepisy u.p.e.a., w przypadku niewykonania obowiązku niepieniężnego dotyczącego nakazu rozbiórki, dopuszczają zastosowanie dwóch środków egzekucyjnych: grzywny w celu przymuszenia oraz wykonania zastępczego. Z zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, określonych w art. 7 § 2 u.p.e.a. (zasada racjonalnego działania) oraz w art. 7 § 3 u.p.e.a. (zasada niezbędności), wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji dokonały właściwego wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jak również prawidłowo określiły jej wysokość. Poczynione ustalenia oraz dokonane oceny nie noszą znamion dowolności. Wskazać należy, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia nie powoduje powstania po stronie zobowiązanego żadnych dodatkowych kosztów, a jej zastosowanie nie jest celem samym w sobie, gdyż ma wyłącznie doprowadzić do wykonania zasadniczego obowiązku w postaci rozbiórki. O charakterze grzywny w celu przymuszenia świadczy przepis art. 125 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Natomiast na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości (art. 126 u.p.e.a.). Zatem to od zobowiązanego zależy, czy wykona nałożony obowiązek rozbiórki, a w konsekwencji, czy poniesie koszty nałożonej grzywny. Wykonanie rozbiórki przez zobowiązanego w określonym terminie zwalnia go z obowiązku uiszczenia grzywny. Wykonanie zastępcze wiązałoby się natomiast z koniecznością pokrycia jego kosztów, co ze względu na nieuchronność tego obowiązku byłoby oczywiście bardziej dolegliwe dla zobowiązanego niż grzywna. Polega ono bowiem na wykonaniu nałożonego obowiązku przez inną osobę na zlecenie organu egzekucyjnego na koszt zobowiązanego. Skarżący zostałby zatem obciążony kosztami związanymi z wyłonieniem wykonawcy, a następnie kosztami wynagrodzenia wykonawcy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 767/08, wskazał, że w trakcie egzekucji wynikającego z przepisów prawa budowlanego obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, organ egzekucyjny powinien, w razie bezskutecznego upływu terminu określonego w art. 15 § 1 zd. 2 u.p.e.a., w pierwszej kolejności nałożyć grzywnę w celu przymuszenia, na podstawie art. 119 § 1 lub 2 u.p.e.a., uwzględniając dyspozycje przepisów art. 121 § 4 i 5 oraz art. 122 § 2 pkt 2 in fine u.p.e.a.

Z tych względów wybór środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia należało uznać za spełniający wymogi art. 7 § 2 i § 3 u.p.e.a.

Odnosząc się do wysokości nałożonej grzywny w celu przymuszenia Sąd miał na uwadze, że obowiązek nałożony na skarżącego wynika z przepisów prawa budowlanego. Przepisy u.p.e.a. w sposób szczególny określają egzekucję tego rodzaju obowiązków. Zgodnie z art. 121 § 4 u.p.e.a., jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Z art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a. wynika zaś, że postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze.

Z całokształtu przepisów regulujących instytucję grzywny w celu przymuszenia wynika zatem, że grzywna, aby odniosła pożądany skutek w postaci realnego przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku, powinna być nałożona przez organ egzekucyjny w odpowiedniej wysokości, tak aby jej dolegliwość nie pozostawała dla zobowiązanego jedynie symboliczna. Nie bez znaczenia pozostają także w tym zakresie okoliczności dotyczące zachowania zobowiązanego - zmierzające do rzeczywistego, dobrowolnego wykonania lub też uchylenia się od wykonania nałożonego obowiązku.

Zgodnie z art. 121 § 5 u.p.e.a. wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. W niniejszej sprawie powierzchnia zabudowy wynosi 24,885 m2, natomiast cena za 1 m2 – zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 24 listopada 2023 r. ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym GUS z 2023 r., poz. 47 – 6.335 zł. W rezultacie organ prawidłowo wyliczył kwotę grzywny w wysokości 31.529,30 zł.

Z treści art. 121 u.p.e.a. nie wynika obowiązek uwzględniania przy ustalaniu wysokości grzywny sytuacji majątkowej zobowiązanego i jego możliwości płatniczych. Grzywna nie jest karą, lecz formą nacisku, która ma na celu skłonienie zobowiązanego, poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Tym bardziej, że jak już wskazano, zobowiązany może się uwolnić od zapłacenia grzywny, wykonując ciążący na nim obowiązek niepieniężny. Z kolei ocena celowości i racjonalności zastosowania wskazanego środka znajduje się zasadniczo w sferze swobody organu. Według Sądu, uzasadnienie kwestionowanych rozstrzygnięć egzekucyjnych jest wystarczające dla uznania, że granice ustawowej swobody organu egzekucyjnego w zakresie stosowania środków egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym nie zostały przekroczone.

W konsekwencji Sąd uznał, że zastosowanie oraz wysokość grzywny nałożonej na skarżącego mieszczą się w granicach ustawowych kompetencji organów egzekucji i nie naruszają prawa w sposób, który uzasadniałby uchylenie wydanych rozstrzygnięć. Dokonując takiej oceny uwzględniono długotrwałość stanu niewykonywania nałożonych obowiązków (4 lata) świadczącą o braku poszanowania nakazów wynikających z władczych rozstrzygnięć organów państwowych. Wątpliwości, w świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy, nie budzi też przestrzeganie przez organy zasad postępowania egzekucyjnego, w tym zasady celowości oraz stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego.

W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że przedmiotowa grzywna w celu przymuszenia nałożona na zobowiązanego spełnia wymogi przepisów u.p.e.a. Wybór tego środka, jak również wysokość nałożonej grzywny, odpowiadają rodzajowi nałożonego obowiązku oraz zostały wyczerpująco umotywowane w uzasadnieniu kontrolowanych aktów.

W ocenie Sądu bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie pozostaje podnoszona przez skarżącego argumentacja, z której wynika, że podejmuje on czynności naprawcze mające na celu doprowadzenie budowy do stanu zgodnego z prawem, w szczególności poprzez doprowadzenie do zmiany planu zagospodarowania przestrzennego. Zaskarżone do Sądu postanowienie jest bowiem, jak już wcześniej wspomniano, skutkiem niewykonania przez skarżącego obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Należy zauważyć, że obowiązek rozbiórki został orzeczony w roku 2020 i od tego czasu skarżący nie podjął żadnych działań w celu jego wykonania, lekceważąc wiążący go nakaz wydany przez organy władzy publicznej. Tym samym podnoszone przez skarżącego argumenty nie mają znaczenia dla rozpatrywanej sprawy.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.