Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 705/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1, ust. 3 pkt 1, art. 32 ust. 2, art. 34 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 269
law: Ustawa z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z  sytuacją na rynku energii elektrycznej (t. j.)
article: art. 25
journal: Dz.U. 2022 poz 1360
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 7, art. 8 par. 1, art. 10 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 8 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.), Asesor WSA Tomasz Porczyński, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2023 roku sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 12 maja 2023 roku nr KO.446.367.2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku elektrycznego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy w Rozprzy z dnia 7 marca 2023 roku nr OPS.5712.13.2023. MR


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 12 maja 2023 r., znak: KO.446.367.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim po rozpatrzeniu odwołania D. M. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a." utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy w R. z dnia 7 marca 2023 r. znak: OPS.5712.13.2023 wydaną na podstawie art. 27 ust. 1, ust. 3, art. 28 ust. 7, art. 32, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 1, ust. 3, ust. 4 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2127, ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.s.r." w zw. z art. 104 k.p.a. o odmowie przyznania dodatku elektrycznego.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 stycznia 2023 r. D. M. złożyła wniosek o wypłatę dodatku elektrycznego wskazując adres miejsca swojego zamieszkania: [...] R. ul. [...]. Jednocześnie zaznaczyła, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny, zgłoszony lub wpisany do CEEB. Z danych rejestru PESEL wynika, że D. M. jest na stałe zameldowana pod adresem: W., ul. [...] i pozostaje w związku małżeńskim, natomiast we wniosku o dodatek elektryczny zadeklarowała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe.

Do wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego zostało dołączone oświadczenie z dnia 27 stycznia 2023 r. w którym skarżąca poinformowała, że pomieszkuje pomiędzy R. a W.. Jest zameldowana w R. i w W.. Jest z wykształcenia nauczycielem. Przebywa w wolnym okresie w R. (wakacje, ferie, ferie świąteczne). Jest osobą schorowaną, często przebywa na zwolnieniu lekarskim, kiedy też przebywa w R..

W dniu 6 lutego 2023 r. pracownicy OPS w R. udali się pod wskazany we wniosku adres zamieszkania celem ustalenia stanu faktycznego danego gospodarstwa domowego, jednak na miejscu nie zastano nikogo. Posesja była zamknięta i nie było możliwości dostania się na podwórko. Brak śladów świadczących o stałym zamieszkiwaniu i użytkowaniu domu. W trakcie rozeznania środowiska ustalono, że D. M. nie zamieszkuje pod ww. adresem i nie prowadzi tam gospodarstwa domowego. Od sąsiada otrzymano informację, że skarżąca mieszka w W. a pod ww. adres przyjeżdża tylko w okresie letnim.

W dniu 14 lutego 2023 r. pracownicy OPS w R. kolejny raz udali się pod adres wskazany we wniosku, jednakże ponownie na miejscu nie zastano nikogo, a posesja była zamknięta. Brak był możliwości dostania się na podwórko, przy furtce pozostawiona była korespondencja. Nie dostrzeżono śladów świadczących o stałym zamieszkiwaniu i użytkowaniu domu.

W bazie danych Urzędu Miasta i gminy R. brak złożonej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomość R., ul. [...].

W dniu 21 lutego 2023 r. D. M. zgłosiła się do OPS w R. i odmówiła składania jakichkolwiek oświadczeń i wyjaśnień w sprawne tego, gdzie znajduje się jej centrum życiowe. Poinformowała tylko, że pracuje w W. i w trakcie świadczenia pracy tam pomieszkuje, a w ferie i dni wolne od pracy pomieszkuje w R..

Decyzją z dnia z dnia 7 marca 2023 r. znak: OPS.5712.13.2023 Burmistrz Miasta i Gminy R. odmówił przyznania dodatku elektrycznego. W ocenie organu z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz dokonanej weryfikacji wynika, że D. M. nie zamieszkuje i nie prowadzi gospodarstwa domowego pod podanym we wniosku adresem. Pod tym adresem aktualnie nie koncentrują się jej sprawy życiowe, wobec czego dodatek elektryczny nie przysługuje.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła D. M. wskazując, że odmowa przyznania jej dodatku elektrycznego jest nieuzasadniona.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium, po przywołaniu treści art. 27 ust. 1, ust. 2, ust. 3, art. 30 ust. 1, ust. 2, ust. 3, art. 31 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, art. 32 ust. 1, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 u.s.r. oraz art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii organ wyjaśnił, że we wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego D. M. wskazując adres miejsca swojego zamieszkania: R., ul. [...] zaznaczyła, że jej gospodarstwo domowe jest jednoosobowe i znajduje się w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania, którym jest ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny, zgłoszone lub wpisane do CEEB. Do wniosku załączyła faktury z 28.11.2022 r., 15.06.2022 r" 29.12.2021 r., 15.11.2021 r., 20.01.2021 r. dotyczące dostawy energii elektrycznej na adres wskazany we wniosku, wystawione na jej nazwisko i adres W., ul. [...]. Złożyła także oświadczenie, że "pomieszkuje" pomiędzy R. a W.. Jest zameldowana w R. i w W..

W deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonej przez skarżącą oznaczoną jako: właściciel/współwłaściciel budynku jednorodzinnego zlokalizowanego pod ww. adresem, podano, że jest w nim zainstalowane i eksploatowane następujące źródło ciepła, tj. ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny; liczba zainstalowanych (1), liczba eksploatowanych (brak); funkcja c.w.u. Wskazano także, że dane adresowe składającego deklarację są tożsame z adresem budynku. W odwołaniu skarżąca sprecyzowała, że do ogrzewania domu używa konwektory elektryczne.

Następnie organ wyjaśnił, że ustawodawca wiąże wypłatę dodatku elektrycznego osobie z gospodarstwem domowym, a gospodarstwo domowe z zamieszkiwaniem i gospodarowaniem pod adresem, gdzie jest określone główne źródło ogrzewania, które musi służyć ogrzewaniu gospodarstwa domowego. Kolegium stwierdziło, że Kolegium dla przyznania dodatku elektrycznego nie ma znaczenia status małżeństwa. Nie można wykluczyć zamieszkiwania małżonków w odrębnych domach i prowadzenia przez nich odrębnych gospodarstw domowych. Pozostawanie w małżeństwie nie przesądza o wspólnym zamieszkiwaniu i gospodarowaniu. Na gruncie ustawy jest prymat stanu faktycznego.

Kolegium przytoczyło treść art. 25 i art. 28 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U . z 2022 r. poz. 1360 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.c." i stwierdziło, że o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Oznacza to, że dla uznania faktu zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości, konieczne jest ustalenie kumulatywnego występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w którym koncentrują się jej czynności życiowe.

Następnie organ stwierdził, że skarżąca nie złożyła deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dotyczącej nieruchomości położonej w R., ul. [...], gdzie jest zameldowana czasowo, co jednakże nie przesądza, że skarżąca nie zamieszkuje i nie gospodaruje pod podanym we wniosku adresem. O ile zameldowanie w miejscu prowadzenia gospodarstwa domowego nie jest konieczne do uzyskania dodatku elektrycznego, to dla przyznania tego dodatku kluczową informacją jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu, na obszarze gminy, do której składa się wniosek. Na podstawie zebranych w sprawie informacji, zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności wyjaśnień strony wynika, że nie sposób uznać, że skarżąca zamieszkuje pod wskazanym we wniosku adresem: R., ul. [...]. Skarżąca przyjeżdża na swoją posesję w okresie wolnym od pracy (święta, ferie, wakacje) i w okresie choroby.

Ustawodawca wiąże wypłatę dodatku elektrycznego z gospodarstwem domowym, a gospodarstwo domowe z zamieszkiwaniem i gospodarowaniem pod adresem, gdzie jest określone główne źródło ogrzewania, które musi służyć ogrzewaniu gospodarstwa domowego.

Organ nadmienił, że wywiad środowiskowy jest szczególnego rodzaju środkiem dowodowym służącym ustaleniu okoliczności mających bezpośredni wpływ na przyznanie bądź odmowę przyznania wnioskowanego dodatku. Wobec tego podejmowane były próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pod adresem skarżącej podanym we wniosku, tj. w dniu 6 oraz 14 lutego 2023 r. jednakże na posesji nie zastano nikogo. Dodatkowo organ I instancji wystosował do strony pismo z dnia 14 lutego 2023 r. wzywające do uzupełnienia wniosku i udzielenia wyjaśnień niezbędnych do jego rozpatrzenia, w szczególności dostarczenia oświadczenia, dokumentu potwierdzającego, że jej centrum życiowe znajduje się w ww. miejscowości gm. R.. Skarżąca stawiła się lecz nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających fakt zamieszkiwania i gospodarowania pod ww. adresem w R.. Odmówiła też składania jakichkolwiek oświadczeń i wyjaśnień w sprawie tego, gdzie znajduje się jej centrum życiowe. Poinformowała tylko, że pracuje w W., gdzie "pomieszkuje" w trackie pracy, a w dni wolne i ferie "pomieszkuje" w R..

Akta sprawy, w tym informacje i oświadczenia przedstawione przez stronę wskazują zatem, że o ile niewątpliwie jest związana emocjonalnie z nieruchomością zlokalizowaną pod adresem R., ul. [...], dba o nią, podejmuje działania celem jej jak najlepszego zabezpieczenia, to nie można uznać, że w niej zamieszkuje. Zdaniem Kolegium, wbrew stanowisku skarżącej, nie można przyjąć, że pod podanym we wniosku adresem koncentruje się jej centrum życiowe.

Przebywanie w danym miejscu przez dany okres czasu nie przesądza jeszcze o tym, że jest ono miejscem zamieszkania strony. Okoliczności tej nie dowodzi posiadanie w podanej we wniosku lokalizacji zainstalowanego źródła ciepła, o którym mowa w ustawie, podobnie jak opłacanie należnych podatków i opłat. Warunkiem otrzymania dodatku jest faktyczne zamieszkiwanie i gospodarowanie pod adresem wskazanym we wniosku, a prowadzenie gospodarstwa domowego możliwe jest tylko w jednej lokalizacji.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi D. M. zaskarżyła w całości decyzję organu II instancji stwierdzając, że w jej ocenie spełnia wszystkie kryteria przyznania dodatku elektrycznego.

Skarżąca wyjaśniła, że jest zameldowana zarówno w W. jak i w R., jednakże służy to wyłącznie celom ewidencyjnym. Obecnie pracuje w W., jednakże mieszka zarówno w W. jak i w R.. Odnosząc się do swojej nieobecności podczas prób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wyjaśniła, że organ nie kontaktował się z nią celem wyznaczenia terminu, co miało wpływ na jej przebywanie poza miejscem zamieszkania. Kolejno wskazała, że jej dom położony jest w oddali działki, nie widać go z ulicy, zatem stwierdzenia organów o braku śladów zamieszkiwania są w jej ocenie bezpodstawne.

Skarżąca podkreśliła, że jej centrum życiowym jest R., a W. wyłącznie miejscem pracy. Wyjaśniła, że inwestuje w dom w R., wymieniła okna, przeprowadziła instalację pod ziemią, posiada wszelkie udogodnienia, a dom ma kuchnię, łazienkę, toaletę, pokoje, strych. Ponadto uiszcza opłaty za wodę, za szambo, energię i podatek.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W rozpatrywanej sprawie z wnioskiem o jej rozpoznanie w omawianym trybie zwrócił się organ administracji, natomiast skarżąca w ustawowym terminie czternastu dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy, wobec czego nie było przeszkód do rozpoznania sprawy w omówionym trybie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst. jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w powyższym trybie i zakreślonych powyżej granicach sąd stwierdził, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem kontroli sądu w zakreślonych granicach jest legalność zaskarżonego przez D. M. rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim, które decyzją z dnia 12 maja 2023 r., znak: KO.446.367.2023 utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy w R. z dnia 7 marca 2023 r. znak: OPS.5712.13.2023 o odmowie przyznania dodatku elektrycznego.

Istota sporu wyrażona sformułowanymi w skardze zarzutami sprowadza się do tego czy w ustalonym w sprawie stanie faktycznym skarżącej powinno przysługiwac świadczenie w postaci dodatku elektrycznego.

W ocenie organu I instancji skarżąca nie zamieszkuje i nie prowadzi gospodarstwa domowego pod podanym we wniosku adresem, zatem nie koncentrują się tam jej sprawy życiowe. Organ II instancji uznał ww. stanowisko za prawidłowe i stwierdził, że skarżąca w toku postępowania nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających fakt zamieszkiwania i gospodarowania w R. wobec czego nie można przyjąć, że pod podanym we wniosku adresem koncentruje się jej centrum życiowe. Zdaniem organu powyższe stanowisko potwierdza okoliczność, że w dniach 6 oraz 14 lutego 2023 r. podejmowane były bezskuteczne próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pod adresem skarżącej podanym we wniosku.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 269 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.d.e.".

Zgodnie z art. 27 ust. 1 u.d.e. dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne, w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną, i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) (art. 27 ust. 3 pkt 1 u.d.e.).

Na szczególną uwagę należy jednocześnie zwrócić na treść art. 32 u.d.e. zgodnie z którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (ust. 1). Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 27 ust. 3 odpowiednio pkt 1 i 2. Przepis art. 34 ust. 2 stosuje się (ust. 2). Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (ust. 3). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego (ust. 4). Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, lub uniemożliwienie jego przeprowadzenia, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku elektrycznego (ust. 5).

Przywołane wyżej przepisy przedstawiają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku elektrycznego. W sytuacji wystąpienia wątpliwości dotyczących gospodarstwa domowego wnioskodawcy, w tym faktu zamieszkiwania i gospodarowania, podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w jego toku ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego. Wyraźne umożliwienie przez ustawodawcę w art. 32 u.d.e. weryfikacji wniosku poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oznacza, że organ zobligowany jest do kompleksowej weryfikacji informacji zawartych we wniosku o przyznanie dodatku.

Jednocześnie wyjaśnić należy, że intencją ustawodawcy przy tworzeniu u.d.e. było umożliwienie udzielenia pomocy w postaci dodatku dla gospodarstw domowych jak największej liczbie osób spełniających warunki ustawowe. Powyższe zostało uszczegółowione w uzasadnieniu projektu u.d.e. w którym wskazano, że celem wprowadzenia szczególnego rozwiązania osłonowego jest zminimalizowanie podwyżek cen energii elektrycznej dla gospodarstw domowych, a także zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego obywateli w największym stopniu narażonych na ubóstwo energetyczne. Projektowana regulacja miała zapewnić bezpieczeństwo energetyczne gospodarstwom domowym i zapewnić im ceny energii elektrycznej na poziomie umożliwiającym opłacenie rachunków.

Mając na względzie przedstawione powyżej założenia wskazać również należy, że w art. 2 Konstytucji RP ujęto zasadę demokratycznego państwa prawnego stanowiącą, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W art. 32 ust. 1 Konstytucji RP ujęto zasadę równości i zakaz dyskryminacji, zgodnie z którą wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Z powyższymi zasadami koresponduje art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a." stanowiący zasadę zaufania do władzy publicznej, zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Przywołane uregulowania w korelacji z celami przyświecającymi prawodawcy prowadzą do stwierdzenia, że organ rozpatrujący wniosek o ustalenie prawa do dodatku elektrycznego zobligowany jest do podjęcia wszelkich czynności w celu ustalenia w sposób niepozostawiający wątpliwości przesłanek istotnych z punktu widzenia sprawy oraz aktualnych na dzień wydania decyzji. Dokonując prokonstytucyjnej wykładni przepisów u.d.e. i uwzględniając jej założenia należy uznać, że w zaistniałej w sprawie sytuacji działania organu okazały się niewystarczające, a materiał zgromadzony w aktach nie daje podstaw do odmowy przyznania skarżącej dodatku elektrycznego bez przeprowadzenia kompleksowego postępowania wyjaśniającego.

Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. rozumiana jako wymóg oparcia rozstrzygnięcia jedynie na okolicznościach faktycznie istniejących, a nie wyprowadzanych w drodze domniemań koreluje z treścią przepisów o postępowaniu dowodowym, tj. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., wedle których organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a ocena stanu faktycznego w danej sprawie powinna odbywać się na podstawie całokształtu materiału dowodowego celem ustalenia czy dana okoliczność została udowodniona. Organ przed rozstrzygnięciem sprawy powinien zatem przeprowadzić wszelkie możliwe dowody, aby wyjaśnić jej okoliczności, w taki sposób aby być pewnym, że dokonane ustalenia są zgodne z rzeczywistością i mają odzwierciedlenie w aktualnym na dzień wydania decyzji stanem faktycznym.

Podkreślić nadto należy, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku elektrycznego, zwłaszcza w sytuacji zaistnienia wątpliwości co do okoliczności istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, powinna mieć charakter wszechstronny i nie może polegać jedynie na sprawdzeniu danych widniejących we wniosku o przyznanie dodatku oraz dołączonych do niego dokumentów i podjęciu jedynie próby ich weryfikacji. Obowiązkiem organu jest wszechstronne przeprowadzenie czynności pozwalających na jednoznaczne wyjaśnienie wszelkich niejasności i to w sposób znajdujący odzwierciedlenie w aktach. Katalog źródeł i informacji w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek elektryczny ma w tym zakresie charakter otwarty. Wobec tego brak należytego ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego na dzień wydania decyzji i to w zakresie przesłanek, od których spełnienia zależy możliwość przyznania wnioskodawcy świadczenia, jest w ocenie sądu nie do zaakceptowania zarówno w świetle przepisów u.d.e. jak i k.p.a.

Ponadto podkreślić należy, że w sytuacji pojawienia się obiektywnych wątpliwości, prowadzących ostatecznie do wydania decyzji negatywnej, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, tym bardziej niezbędnym staje się jak najwnikliwsze i najdokładniejsze ustalenie stanu faktycznego, a ponadto odniesienie się do podnoszonych przez wnioskodawcę stwierdzeń, oświadczeń i zarzutów, celem wyjaśnienia mu powodów podjętego rozstrzygnięcia.

Dokonując prokonstytucyjnej wykładni przepisów u.d.e. i uwzględniając cel powyższej regulacji należy uznać, że rozstrzygnięcia organów są zbyt pochopne i zdecydowanie przedwczesne, bowiem zgromadzony materiał dowodowy i niedostateczne postępowanie wyjaśniające nie obaliły przesłanek umożliwiających przyznanie dodatku elektrycznego skarżącej. Bezspornym jest, że główne źródło ogrzewania, tj. ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny zostało wpisane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB), wniosek został złożony w terminie i zostały do niego załączone faktury wystawione na wnioskodawczynię. Organ otrzymując taki wniosek zobowiązany był zatem dokonać jego weryfikacji, a w przypadku wystąpienia wątpliwości powinien był na podstawie art. 32 ust. 2 u.d.e., przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w postaci wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy celem ustalenia faktycznego stanu gospodarstwa domowego i zamieszkania w nim skarżącej. Wobec wystąpienia wątpliwości co do okoliczności prowadzenia gospodarstwa domowego przez skarżącą w R., obowiązkiem organu było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, z którego jednoznacznie wynikałoby gdzie znajduje się centrum życia skarżącej.

W ocenie organów administracji o braku spełnienia warunku zamieszkiwania świadczą: brak przebywania pod wskazanym adresem w czasie wizyt urzędników gminy, fakt zameldowania skarżącej pod dwoma adresem, świadczenie pracy w W. oraz brak aktywnej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Z akt sprawy, w tym oświadczeń skarżącej wynika, że skarżąca pracuje w W., jednak mieszka zarówno w W. jak i w R.. W wyjaśnieniach podkreśliła, że jej centrum życiowym jest R., a W. wyłącznie miejscem pracy. Jest zameldowana zarówno w W. jak i w R., jednakże służy to wyłącznie celom ewidencyjnym. Ponadto stwierdziła, że wyjaśniła, że inwestuje w dom w R. poprzez liczne remonty i instalację wszelkich udogodnień służących jej w celach mieszkaniowych. Ponadto uiszcza opłaty za wodę, szambo, energię oraz płaci podatki.

Odnosząc się do powyższego należy w pierwszej kolejności zauważyć, że brak deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami nie ma charakteru przesądzającego i nie może stanowić wyłącznego dowodu dla wykazania okoliczności braku zamieszkania w danym miejscu. Nie można bowiem wykluczyć, że skarżąca faktycznie realizuje cele mieszkalne w innym miejscu niż zostało to wskazane w deklaracji. Natomiast miejsce zameldowania nie ma znaczenia w postepowaniu o przyznanie dodatku elektrycznego, bowiem istotne jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu na obszarze gminy do której składa się wniosek.

Wobec ujawnienia się w toku postępowania wyraźnych wątpliwości dotyczących centrum życia skarżącej, które niewątpliwie mają podstawowy wpływ na możliwość przyznania dodatku elektrycznego, wyjaśnić należy, że przepisy u.d.e. nie precyzują jak rozumieć pojęcie zamieszkiwania. Oceniając stan faktyczny i prawny w tym zakresie należy mieć na względzie poglądy doktryny i judykatury wypracowane na gruncie prawa cywilnego. W tym zakresie należy uwzględnić treść art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.c.", zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O wypełnieniu przesłanek tej normy prawnej świadczą dwie okoliczności – zewnętrzna, czyli faktyczne przebywanie, oraz wewnętrzna, czyli zamiar stałego pobytu. Ustalenie zamiaru powinno nastąpić w oparciu o kryteria zobiektywizowane, świadczące o woli, ale też możliwości skoncentrowania swoich spraw w danej miejscowości. Stałe zamieszkiwanie generalnie powiązane jest z tzw. centrum życiowym danej osoby, tj. miejscem gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe Pojęcie miejsca zamieszkania, przyjęte w art. 25 k.c. jest więc konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie.

Także według Słownika Języka Polskiego PWN "zamieszkiwać", "mieszkać" oznacza "zajmować jakieś pomieszczenie i traktować je jako główne miejsce swojego pobytu". Zamieszkiwanie stanowi zatem rodzaj pobytu osoby, cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby w mieszkaniu faktycznie zajmowanym, stanowiącym jej centrum życia domowego w danym okresie, a w szczególności nocowania, stołowania się i wypoczynku po pracy czy nauce. Przerwa w przebywaniu spowodowana szczególnymi okolicznościami nie zmienia jednak miejsca zamieszkania w znaczeniu prawnym.

Zamieszkiwanie oznacza więc rodzaj pobytu osoby, cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby w mieszkaniu faktycznie zajmowanym, stanowiącym jej centrum życia domowego w danym okresie, a w szczególności nocowania, stołowania się i wypoczynku po pracy czy nauce (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 września 2023 r., sygn. II SA/Łd 501/23, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA").

W ocenie sądu w niniejszej sprawie organy nie wykazały w sposób wystarczający i przekonywujący, że skarżąca nie zamieszkuje w R.. Organy powinny ustalić kto faktycznie zamieszkuje pod wskazanym adresem mając na względzie przedstawione przez skarżącą dokumenty, które świadczą o tym, że opłaca rachunki za energię elektryczną. Dopiero po wyczerpującym ustaleniu faktycznego miejsca zamieszkania i gospodarowania skarżącej, tj. jej centrum życiowego, organ winien rozpoznać wniosek i albo wypłacić dodatek skarżącej albo zakończyć postępowanie decyzją o odmowie przyznania dodatku w przypadku odmiennych ustaleń i braku zaistnienia przesłanek do przyznania dodatku.

W tym względzie w szczególności trzeba zwrócić na możliwość przeprowadzenia przez organ wywiadu środowiskowego. Sąd ma na względzie, że stosowne próby jego przeprowadzenia były podejmowane w dniach 6 i 14 lutego 2023 r., jednakże sam fakt, że w tym czasie skarżąca nie przebywała pod adresem wskazanym we wniosku nie może stanowić przeszkody w otrzymaniu dodatku. Skarżąca konsekwentnie w toku postępowania administracyjnego wskazywała na możliwość i wolę jego przeprowadzenia po wcześniejszym umówieniu. Swoją nieobecność uzasadniała czasowym charakterem i obowiązkami w pracy. Powyższe prowadzą do stwierdzenia, że skarżąca nie odmawiała zgody na przeprowadzenie wywiadu, wręcz przeciwnie, jednoznacznie wskazywała na chęć jego dokonania po wcześniejszym kontakcie. W ocenie sądu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest w niniejszej sprawie koniecznym środkiem służącym ustaleniu przywołanych wątpliwości.

Wywiad taki wraz z innymi dowodami niezbędnymi do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, np. potwierdzeniami zużycia wody i energii w okresie grzewczym, rozpytaniem wśród sąsiadów lub osób mających wiedzę o obecności skarżącej, np. listonosza mających stosowne odzwierciedlenie w aktach administracyjnych i popartych odpowiednimi dokumentami bądź oświadczeniami, które organ może przeprowadzić w oparciu o treść art. 75 k.p.a. może przesądzić o faktycznym miejscu zamieszkania i gospodarowania skarżącej. Dlatego też ewentualna odmowa skarżącej na przeprowadzenie wywiadu musi być wykazana ponad wszelką wątpliwość. Jednocześnie podkreślić należy, że dla potrzeb dodatku elektrycznego czas zamieszkiwania i gospodarowania winien być odnoszony do okresu na jaki służy ten dodatek, mając na względzie prace skarżącej i ustalenie czy przebywanie w W. istotnie ma charakter stały i może potencjalnie objąć cały okres grzewczy czy tylko doraźny i odnoszący się wyłącznie do świadczenia pracy przez skarżącą. Podkreślić należy, że postępowanie w sprawie o przedmiotowy dodatek toczy się w oparciu o przepisy u.d.e. oraz w sprawach nieuregulowanych stosuje się na podstawie art. 34 ust. 3 u.d.e. przepisy k.p.a.

Mając powyższe na uwadze w ocenie sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy opierający się w praktyce wyłącznie na sporządzonych notatkach służbowych z nieudanych prób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie mógł, wobec przeciwnych twierdzeń skarżącej, stanowić w okolicznościach niniejszej sprawy wystarczającego i tym bardziej jedynego dowodu na uznanie, że w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z zamieszkaniem skarżącej w budynku mieszkalnym w R. świadczącym o spełnieniu przesłanek do przyznania dodatku elektrycznego. Wobec zaistniałej w toku postępowania wątpliwości co do centrum życia skarżącej sąd uznał za niewystarczające w tym zakresie postępowanie dowodowe organu. Jeśli w toku postępowania wystąpiła istotna wątpliwość, która miała decydujący wpływ na odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia, to niezbędnym było wnikliwe ustalenie stanu faktycznego, a ponadto odniesienie się do przywołanych przez skarżącą zarzutów i twierdzeń zawartych w odwołaniu, celem szczegółowego wyjaśnienia powstałych wątpliwości. Wspomniana zasada prawdy obiektywnej koreluje bowiem z treścią przepisów o postępowaniu dowodowym, tj. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a ocena stanu faktycznego w danej sprawie powinna odbywać się na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku elektrycznego powinna mieć charakter wszechstronny i nie może w przypadkach niejasnych oraz nasuwających uzasadnione wątpliwości polegać na tak nierzetelnie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Brak jednoznacznego ustalenia i udokumentowania w aktach sprawy rzeczywistego stanu prawnego miejsca w którym skarżąca rzeczywiście prowadzi gospodarstwo domowe jest w ocenie sądu nie do zaakceptowania zarówno w świetle przepisów u.d.e. jak i k.p.a.

Konkludując stwierdzić, należy że odmowa przyznania skarżącej dodatku elektrycznego bez ustalenia rzeczywistego miejsca zamieszkania i gospodarowania skarżącej z odwołaniem się w istocie w tym zakresie wyłącznie do ustaleń faktycznych wynikających z notatek służbowych, a z pominięciem pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie, była przedwczesna, a w konsekwencji stanowiła naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, a w konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a. Stan faktyczny występujący w sprawie nie pozwala jednoznacznie stwierdzić czy miejscem zamieszkania i gospodarowania skarżącej jest R. czy W.. Obowiązkiem organów w ponownie przeprowadzonym postępowaniu będzie skonfrontowanie argumentacji skarżącej ze stanem faktycznym ustalonym zgodnie z wolą skarżącej, tj. po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Organy powinny wyjaśnić czy nieobecność skarżącej – choć regularna – ma charakter czasowy i wymuszony pracą, w szczególności ustalić czy skarżąca poza okresem świadczenia pracy wraca do R., a także czy w okresie grzewczym przebywała w R. czy jej obecność ogranicza się tylko do okresu wakacji, ferii i zwolnień, a także wyjaśnić czy w domu w R. przebywa sama czy mieszkają tam również inne osoby oraz przeprowadzić inne dowody, które uzna za niezbędne mając jednocześnie wzgląd na fakt, że dla potrzeb dodatku elektrycznego czas zamieszkiwania i gospodarowania winien być odnoszony do okresu na jaki służy ten dodatek.

Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania wyrażone w wyroku i weźmie pod uwagę uwagi dotyczące konieczności skrupulatnego przeprowadzenia postępowania dowodowego celem jednoznacznego ustalenia miejsca zamieszkania i gospodarowania skarżącej.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

MR