Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1593/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Jakub Makuch Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Powiatowego Publicznego Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego [...] w B. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 sierpnia 2022 r. znak NP.9081.2.43.2022 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr NP.9081.2.43.2022 utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia 28 czerwca 2022 r. Nr [...], znak: [...], stwierdzającą chorobę zawodową u uczestniczki postepowania H. O. - choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa, wymienioną w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu organ wskazał na dotychczasowy przebieg postepowania wyjaśniając, że uczestniczka postępowania była zatrudniona w następujących zakładach pracy: od 1 września 1982 r. do 1987 r. w Zespole Adwokackim Nr [...] w W. w charakterze specjalisty ds. biurowych; od 16 lipca 1984 r. do 11 października 2013 r. w Wojskowym Instytucie Medycznym w W. w charakterze starszej pielęgniarki; od 11 października 2013 r. do 28 lutego 2015 r. w Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej [...] SPZOZ w W. w charakterze starszej pielęgniarki; od 1 marca 2015 r. do 30 listopada 2017 r. w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w D. w charakterze pracownika socjalnego asystenta rodziny; od 1 października 2019 r. do chwili obecnej w Powiatowym Publicznym Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczy [...] Hospicjum [...] w B. w charakterze starszej pielęgniarki. Na ostatnim zajmowanym stanowisku ww. opiekowała się chorymi w warunkach szpitalnych w pełnym zakresie - w kontakcie z czynnikami biologicznymi, w tym wirusem SARS-CoV-2: w dniach 5, 27 sierpnia 2020 r., 13 października 2020 r., 10 listopada 2020 r. oraz 11 grudnia 2020 r. (w ramach zlecenia) w NZOZ [...] V. S.A. w K., placówka w B. w charakterze pielęgniarki. Do czynności uczestniczki postępowania należało m.in. podawanie kontrastu pacjentom w trakcie badania MR, pomoc medyczna przy leczeniu powikłań po dożylnym podaniu środków kontrastowych oraz pomoc w innych stanach wymagających interwencji medycznej u pacjentów. Środki profilaktyczne podejmowane przez pracodawcę w związku z narażeniem zawodowym to: preselekcja pacjentów, ankieta antycovidova, pomiar temperatury bezpośrednio przed wejściem do pracowni, obowiązek zakładania maseczek przez pacjentów i personel oraz rękawiczek jednorazowych przez personel, stosowania środków do dezynfekcji rąk i powierzchni po każdym pacjencie oraz wymiana podkładów jednorazowych i osłonek na słuchawki po każdym pacjencie.

W dniu 24 maja 2021 r. Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu u uczestniczki postępowania choroby zawodowej pod postacią: choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa, poz. 26 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż cyt.: "Pacjentka została skierowana na badanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej o etiologii zakaźnej - zakażenie wirusem SARS-CoV-2. W trakcie pracy zawodowej zatrudniona była na stanowisku pielęgniarki w Powiatowym Publicznym Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w B. oraz w firmie V. S.A. w W. Według oświadczenia pracodawcy [przyp. V. SA.] w listopadzie 2020 r. pacjentka świadczyła pracę jedynie w dniu 10 listopada 2020 r., przy czym w jednostce nie odnotowano wśród personelu ani pacjentów infekcji wirusem SARS-CoV-2. Aktywne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 potwierdzono badaniem genetycznym: test PCR z dnia 17 listopada 2020 r. Badanie wykonano w związku z objawami występującymi u pacjentki od 16 listopada 2020 r., tj. stan podgorączkowy, ogólne osłabienie, dolegliwości bólowe głowy, mięśni kończyn dolnych, stawów biodrowych i pleców. Objawy występujące w trakcie izolacji domowej: zanik węchu i smaku, stan podgorączkowy, ogólne osłabienie, dolegliwości bólowe głowy, mięśni, kończyn dolnych, stawów biodrowych i pleców, spłycenie oddechu i duszności przez 3-4 dni. W dniu badania orzeczniczego w MOMP (14 stycznia 2021 r.) pacjentka zgłaszała osłabienie, ograniczenie wydolności fizycznej, osłabienie wzroku, zaburzenia pamięci świeżej, sporadycznie kłucia w klatce piersiowej. W ramach postępowania diagnostyczno-orzeczniczego przeprowadzono badanie ogólnolekarskie, konsultację specjalisty chorób zakaźnych, wykonano badania serologiczne na obecność przeciwciał w klasie IgM i IgG przeciwko antygenom wirusa SARS-CoV-2, badanie EKG, badania laboratoryjne (morfologia krwi, białko całkowite w surowicy, bilirubina, aminotransferaza alaninowa (AIAT), aminotransferaza asparaginianowa (AspAT), gammaglutamylotranspeptydaza (GGTP), kreatynina, lipidogram, białko C-reaktywne, glukoza), zapoznano się z dostarczoną dokumentacją medyczną oraz dokonano oceny narażenia zawodowego.

W wykonanych w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w Małopolskim Ośrodku Medycyny Pracy w Krakowie testach serologicznych w kierunku wirusa SARS-CoV-2 stwierdzono dodatni wynik dla przeciwciał w klasie IgM i IgG. Wyniki wykonanych badań laboratoryjnych wykazały następujące odchylenia od normy: cholesterol całkowity 7,45mmol/l (norma 3,0-5,0 mmol/l); glukoza 5,77 mmol/l (norma 3,9*5,5mmol/l). Pozostałe wyniki badań laboratoryjnych w granicach norm. W badaniu EKG bez nieprawidłowości. Konsultacja dokumentacji medycznej i wyników badań przez specjalistę chorób zakaźnych potwierdziła rozpoznanie przebytego zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Biorąc pod uwagę wyniki wykonanych badań i potencjalne narażenie zawodowe istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej - stan po zakażeniu wirusem SARS-CoV-2."

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego PPIS w B. wydał decyzję z dnia 19 lipca 2021 r., znak: [...] nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej u uczestniczki postępowania pod postacią: choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa, poz. 26 wykazu chorób zawodowych (stan po zakażeniu wirusem SARS-CoV-2 w miejscu pracy).

W wyniku rozpoznania odwołania strony skarżącej Powiatowego Publicznego Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego [...] w B., MPWIS decyzją z dnia 6 października 2021 r., znak: NP.9081.2.24.2021 r. uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu odwoławczego, PPIS w B. wydał przedmiotową decyzję przedwcześnie, nie dopełniając obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a konkretnie organ I instancji nie podjął wszystkich niezbędnych działań koniecznych do ustalenia narażenia zawodowego na stanowiskach pracy uczestniczki postępowania z całego okresu zatrudnienia podczas pandemii COVID-19. PPIS w B. ustalił jedynie (na podstawnie dokumentacji Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy), iż ww. pracowała w firmie NZOZ [...] V. S.A. w K., w placówce w B., na stanowisku pielęgniarki i nie miała tam styczności z pacjentami chorymi na COVID -19. Organ nie sporządził karty oceny w ww. zakładzie, nie ustalił zakresu czynności wykonywanych przez ww. na stanowisku pielęgniarki w tym zakładzie, ani czynników szkodliwych występujących na tym stanowisku. Brak zatem właściwie przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego z tego okresu zatrudnienia. Organ odwoławczy w ww. decyzji nakazał organowi I instancji, ustalić wszystkie strony postępowania, dokonać ponownej oceny narażenia zawodowego i zwrócić się do Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy o opinię medyczną biorąc pod uwagę ustalone warunki środowiska pracy.

Wykonując ww. zalecenia PPIS przeprowadził ocenę narażenia zawodowego, sporządzając kartę oceny narażenia zawodowego z dnia 20 sierpnia 2021 r., w której wskazał, iż w okresie pracy w firmie NZOZ [...] V. S.A. na stanowisku pracy ww. nie można wykluczyć prawdopodobieństwa narażenia na wirus SARS-CoV-2.

W związku z powyższym, organ pismem z dnia 21 stycznia 2022 r. zwrócił się do MOMP o weryfikację orzeczenia lekarskiego w zakresie uwzględnienia tego zakładu pracy oraz doprecyzowanie rozpoznanej jednostki chorobowej i wyjaśnienie czy rozpoznanie: stan po zakażeniu wirusem SARS-CoV-2 jest tożsame z rozpoznaniem choroby wywołanej wirusem SARS-CoV-2, tj. Covid-19 i może być uznane za chorobę wymienioną w aktualnym wykazie chorób zawodowych w poz.26.

W dniu 4 marca 2022 r. do PPIS wpłynęło pismo z MOMP z załączonym korygującym orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia 14 lutego 2022 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej. W uzasadnieniu podano: "W trakcie pracy zawodowej zatrudniona na stanowisku pielęgniarki w Powiatowym Publicznym Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w B. oraz NZOZ [...] V. S.A. w K. - Oddział w B. Wg oceny narażenia zawodowego dokonanej przez PPIS w B. w obu jednostkach możliwe narażenie na wirus SARS-CoV-2. Aktywne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 potwierdzono badaniem genetycznym test PCR z dnia 17.11.2020 r. Badanie wykonano w związku z objawami występującymi u pacjentki od 16.11.2020 r. stan podgorączkowy, ogólne osłabienie, dolegliwości bólowe głowy, mięśni kończyn dolnych, stawów biodrowych i pleców. W trakcie izolacji domowej: zanik węchu i smaku, stany podgorączkowy, ogólne osłabienie, dolegliwości bólowe głowy, mięśni kończyn dolnych, stawów biodrowych i pleców, spłycenie oddechu i duszności przez 3-4 dni. W dniu badania orzeczniczego w MOMP (14.01.2021 r.) pacjentka zgłaszała osłabienie, ograniczenie wydolności fizycznej, osłabienie wzroku, zaburzenia pamięci świeżej, sporadycznie kłucia w klatce piersiowej. W ramach postępowania diagnostyczno-orzeczniczego przeprowadzono badanie ogólnolekarskie, konsultację specjalisty chorób zakaźnych, wykonano badania serologiczne na obecność przeciwciał w klasie IgM i IgG przeciwko antygenom wirusa SARS-CoV-2, badanie EKG. badania laboratoryjne (morfologia krwi, białko całkowite w surowicy, bilirubina, aminotransferaza alaninowa (AIAT), aminotransferaza asparaginianowa (AspAT), gammaglutamylotranspeptydaza (GGTP), kreatynina, lipidogram, białko C-reaktywne, glukoza), zapoznano się z dostarczoną dokumentacją medyczną oraz dokonano oceny narażenia zawodowego. W wykonanych w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w Małopolskim Ośrodku Medycyny Pracy w Krakowie testach serologicznych w kierunku wirusa SARS-Co V-2 stwierdzono dodatni wynik dla przeciwciał w klasie IgM i IgG. Wyniki wykonanych badań laboratoryjnych wykazały następujące odchylenia od normy: cholesterol całkowity 7,45mmol/l (norma 3,0-5,0 mmol/1); glukoza 5,77 mmol/1 (norma 3,9 -5,5 mmol/1) Pozostałe wyniki badań laboratoryjnych w granicach norm. W badaniu EKG bez nieprawidłowości. Konsultacja dokumentacji medycznej i wyników badań przez specjalistę chorób zakaźnych potwierdziła rozpoznanie przebytego zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Biorąc pod uwagę wyniki wykonanych badań i potencjalne narażenie zawodowe istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej - stan po zakażeniu wirusem SARS-CoV-2, który w świetle wiedzy medycznej jest czynnikiem etiologicznym choroby COVID19."

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego PPIS w B. wydał decyzję z dnia 28 czerwca 2022 r.,

W odwołaniu strona skarżąca podniosła, że stan epidemii w Polsce niesie ze sobą ryzyko zachorowania na SARS- CoV-2 nie tylko w zakładzie pracy, ale również w każdym innym miejscu, stąd ciężko jednoznacznie stwierdzić związek przyczynowo-skutkowy między chorobą uczestniczki postępowania, a narażeniem zawodowym. Strona skarżąca ponadto podniosła, że w decyzji nie wskazano zmian chorobowych stanowiących skutek przebytej choroby, które świadczyłoby o trwałym pogorszeniu zdrowia u ww. uczestniczki. W konsekwencji powyższego strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i wydanie decyzji w sprawie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

MPWIS mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy podkreślił, że w przypadku uczestniczki postępowania zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do stwierdzenia choroby zawodowej, tj. choroba została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia, zakażenie koronawirusem wystąpiło w miejscu pracy, a więc drugi warunek został spełniony. Ponadto, w wykazie chorób zawodowych zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych znajdują się "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa" a w wykazie szkodliwych czynników biologicznych rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki pojawia się wirus SARS zakwalifikowany do 3 grupy zagrożenia. Kolejny warunek także zostaje spełniony.

Organ podkreślił, że zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, orzeczenia lekarskie są w istocie opiniami biegłych. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie są uprawnione do podważania takich opinii. Jednakże zgodnie z obowiązującymi przepisami, na podstawie których prowadzone jest postępowanie administracyjne w sprawach chorób zawodowych, oceniono wydane orzeczenie w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. i uznano je za nie budzące wątpliwości. Ponadto, wydane orzeczenie lekarskie było przedmiotem dwukrotnej konsultacji przez wydającą je jednostkę orzeczniczą.

W opinii Inspektora, odwołanie nie wniosło nowych faktów, mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Strona odwołująca podniosła, że z decyzji wydanej przez organ I instancji nie wynika by u pracownika stwierdzono jakiekolwiek zmiany w stanie zdrowia świadczących o przebytej chorobie COVID-19 i o trwałym pogorszeniu stanu zdrowia oraz wpływu na zdolność do wykonywania pracy. Podniesiono również, że pracownik podczas realizacji podstawowych obowiązków zawodowych był właściwie chroniony przed kontaktem z czynnikiem biologicznym, a stosowane środki ochrony znacznie zmniejszały prawdopodobieństwo zakażenia w porównaniu ze środowiskiem zewnętrznym, poza zakładem pracy.

Odnosząc się do powyższego Inspektor wyjaśnił, iż każdy przypadek COVID-19 ma indywidualny przebieg. Uczestniczka postępowania skarżyła się na stany podgorączkowe, bóle głowy, utratę węchu i smaku, ogólne osłabienie, a także ból gardła, ból mięśni kończyn dolnych i stawów biodrowych, spłycenie oddechu i duszności ok. 3-4 dni. Od 16 listopada 2020 r. przebywała w izolacji domowej. Ponadto, należy pamiętać, że COVID-19 jest chorobą nową, której powikłania i długofalowe skutki są nadal przedmiotem intensywnych badań, mimo których wciąż pozostaje wiele niewiadomych związanych z długoterminowym wpływem infekcji SARS-CoV-2 na stan zdrowia pacjentów.

Organ wyjaśnił nadto, że indywidualne środki ochrony, takie jak maski, fartuchy, kombinezony czy ochronne rękawiczki stosowane nawet prawidłowo, nie zapewniają pełnego bezpieczeństwa i nie gwarantują całkowitej ochrony przed zakażeniem. Statystycznie ryzyko zakażenia wywołanego koronawirusem podczas wykonywania obowiązków zawodowych jest w grupie zawodowej służb medycznych znacznie wyższe niż w przypadku innych grup zawodowych. Ryzyko to zwiększa się jeszcze bardziej, gdy zagrożenie epidemiczne jest nowe - wirus SARS-CoV-2 nie został jeszcze dostatecznie dokładnie przebadany pod kątem naukowym, w tym sposobów skutecznej ochrony przed nim.

Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej, iż: "Do bezpośredniego zakażenia wirusem SARS-CoV-2 dochodzi drogą kropelkową, a wydzieliny mogące przenosić wirusa powstają w trakcie kaszlu, kichania, mówienia i mogą być bezpośrednia przyczyną zakażenia. (...) W dniu 17 listopada 2020 r. odnotowano w Polsce 19152 nowych przypadków zarażenia wirusem SARS-CoV-2. (...) Był to okres najwyższej zachorowalności w Polsce na COVID-19. Organ I instancji nie zweryfikował w żaden sposób możliwości zakażenia przez panią H. O. w innym miejscu niż Zakład. Ustalono jedynie, że w listopadzie 2020 r. w firmie V. S. A. w B. pani H. O. pracę świadczyła w dniu 10 listopada 2020 r." organ stwierdził, że z protokołu nr [...] sporządzonego w PPZOL w B. przez PPIS w B. 18 stycznia 2022 r. z ustalenia danych do oceny ryzyka zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wynika, iż uczestniczka postępowania podczas wykonywania czynności zawodowych w hospicjum stacjonarnym PPZOL w B., w listopadzie 2020 r. miała kontakt z pacjentami, u których potwierdzono zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Na terenie PPZOL w B. stwierdzono (ognisko wirusa SARS-CoV-2 (33 osoby zakażone). Uczestniczka przebywała w pracy w dniach 1, 2, 6, 12 i 15 listopada 2020 r. Zakażenie zostało potwierdzone wynikiem testu PGR w dniu 17 listopada 2020 r. W firmie NZOZ [...] V. S.A. ww. świadczyła pracę 10 listopada 2020 r., wśród pacjentów i innych pracowników nie stwierdzono w tym czasie przypadku zakażenia wirusem SARS-CoV-2, jednakże z analizy dokumentacji w placówce NZOZ [...] V. S.A. wynika, że nie przeprowadzano tam testów w kierunku zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Zatem biorąc pod uwagę zakaźność tego wirusa oraz możliwość wystąpienia zakażenia skąpo objawowego lub przebiegającego z brakiem objawów, nie można wykluczyć prawdopodobieństwa narażenia na wirus SARS-CoV-2 w firmie NZOZ [...] V. S.A. Jak wynika z powyższego oraz mając na uwadze zakres obowiązków na stanowisku pielęgniarki, stwierdzić należy, że uczestniczka spełniła kryteria epidemiologiczne istotnego i bezpośredniego narażenia na zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Na podstawie systemu EWP organ ustalił również, iż w środowisku domowym uczestniczki w okresie jej zakażenia nie stwierdzono osób zakażonych wirusem SARS-CoV-2.

Organ stwierdził, że choroba zawodowa - choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa m.in. zakażenie wirusem SARS CoV-2 stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., a jej stwierdzenie wymaga ustalenia istotnego i bezpośredniego kontaktu, co organ I instancji uczynił w toku prowadzonego postępowania, wskazując zarówno rodzaj czynnika, kontakt, okres utajenia oraz wskazując na potencjalne źródło transmisji. Ponadto argument odwołującej się dotyczący braku możliwości wskazania miejsca zakażenia nie uznał za zasadny. Pomimo iż ten sam czynnik szkodliwy występuje także w innych miejscach związanych z aktywnością życiową pracownika, organ wskazał, że zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądowym występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą.

Reasumując, w ocenie Inspektora, dla uznania rozpoznanego schorzenia za chorobę zawodową konieczne jest każdorazowe dokładne zbadanie warunków, w jakich pracownik wykonywał pracę i ustalenie występowania na jego stanowisku pracy narażenia na określone czynniki szkodliwe dla zdrowia. Jeżeli bowiem określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia na stanowisku pracy daje podstawę by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej. Organ uznał, że zgromadzony materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wnikliwy i wyczerpujący. Wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenie lekarskie i wydana do niego korekta, są jasno i wyczerpująco uzasadnione w kwestii dokonanego rozpoznania. Rozpoznana u ww. osoby choroba zakaźna: COVID-19, w wyniku przebytego zakażenia wirusem SARS-CoV-2, została wymieniona w poz. 26 obowiązującego wykazu chorób zawodowych.

W skardze do WSA w Krakowie strona skarżąca zarzuciła naruszenie

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie inicjatywy organu i nieprzeprowadzenie dowodów z urzędu, mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie rzeczywistego - pozazawodowego powstania u uczestniczki postępowania zakażenia wirusem SARS-CoV-2, uznanie że organ I instancji nie miał obowiązku wyjaśnić okoliczności związanych z wystąpieniem czynników szkodliwych w środowisku pozazawodowym pracownika, które mogły spowodować chorobę oraz uznanie, że etiologia choroby występującej u pracownika ma charakter zawodowy, podczas gdy z zasad doświadczenia życiowego wynika, że prawdopodobieństwo zakażenia wirusem SARS-CoV-2 jest znacznie wyższe w środowisku pozazawodowym i w miejscach ogólnodostępnych, zwłaszcza w przypadku braku zabezpieczenia w środki ochrony, w które w Zakładzie ww. była wyposażona i obowiązania była do ich stosowania;

- art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy w spawie nie zachodziły podstawy do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji;

- art. 235 (1) k.p. w zw. z pkt 26 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że stwierdzone u pracownika zaniżenie wirusem SARS-CoV-2 i wywołana nim choroba Covid-19 to choroba zawodowa, podczas, gdy ocena warunków pracy nie pozwala na stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym", gdyż bardziej prawdopodobne jest pozazawodowe wystąpienie choroby, tj. poza środowiskiem pracy.

Mając to na uwadze strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uczestniczka wniosła o oddalenie skargi.

Na rozprawie strony podtrzymały swoje stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. stwierdzającą chorobę zawodową u H. O. - choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa - wymienioną w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych.

Zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz.U. z 2022 r., poz. 1510 ze zm.) – dalej k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 k.p.).

Wykaz chorób zawodowych wraz ze sposobem i trybem postępowania dotyczącym zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 ze zm.). W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Sąd podziela stanowisko wyrażone m.in. w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z 27 września 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 534/22 - oddalającym skargę na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie choroby zawodowej - zgodnie z którym, pomimo tego, że w wykazie chorób zawodowych (rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) oraz w załączniku do ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2021 r., poz. 2069 ze zm.) nie został wymieniony COVID-19, to organy prawidłowo przyjęły, że rozpoznana choroba zakaźna COVD-19, w wyniku przebytego przez uczestniczkę (pielęgniarkę) zakażenia wirusem SARS-CoV-2, mieści się w katalogu chorób zakaźnych lub pasożytniczych albo ich następstw, wymienionych w poz. 26 wykazu chorób zawodowych.

Chorobę zawodową można stwierdzić nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". Ponadto wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość.

W przedmiotowej sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do stwierdzenia u uczestniczki choroby zawodowej wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych.

Choroba została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia. Jednostka orzecznicza lekarska w swoim orzeczeniu wskazała m.in.: "Biorąc pod uwagę wyniki wykonanych badań, dostarczoną dokumentację medyczną i potencjalne narażenie zawodowe uznano związek przyczynowo-skutkowy między rozpoznaną chorobą a warunkami pracy, co dało podstawę do rozpoznania u ww. choroby zawodowej. Ponadto wyjaśniamy, że zakażenie wirusem SARS-CoV-2 jest tożsame z wywołaniem choroby zakaźnej COVID-19 (definicja Światowej Organizacji Zdrowia WHO)."

W wykazie chorób zawodowych, zawartym w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, znajdują się "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa", a w wykazie szkodliwych czynników biologicznych wg rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. z 2005 r., Nr 81, poz. 716) znajduje się wirus SARS – CoV-2 zakwalifikowany do 3 grupy zagrożenia, który bez wątpienia w świetle definicji legalnej, zawartej w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wywołuje chorobę zakaźną, jaką jest COVID-19.

Ponadto, w załączniku nr 2 Lp.4 ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w wykazie prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych wymieniono prace w jednostkach ochrony zdrowia.

Podkreślić należy, że organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej merytorycznej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania choroby. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (zob. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt II GSK 2321/21).

W świetle powyższego, prawidłowość stanowiska orzekających organów inspekcji sanitarnej nie budzi wątpliwości. Uczestniczka postępowania ze względu na rodzaj wykonywanej pracy (pielęgniarka) narażona była bezsprzecznie na bardzo duże ryzyko zakażenia SARS-CoV-2, zwłaszcza, że w miejscu jej pracy (terenie PPZOL w B.) miało miejsce wystąpienie dużego ogniska wirusa SARS-CoV-2 (33 osoby zakażone)

Jak wynika z akt sprawy obowiązki uczestniczki sprowadzały się do stałych bezpośrednich kontaktów z chorymi, co świadczy, że w swoim środowisku pracy narażona była na czynnik biologiczny, jakim jest wirus SARS-CoV-2. Nie można przy tym pominąć, że wykonując pracę miała również kontakt z innymi pracownikami, którzy również mogli być chorzy. Zarzuty skargi w tym względzie nie zasługują zatem na uwzględnienie. Zakażenie SARS-CoV-2 w przypadku osób wykonujących zawody medyczne z dużym prawdopodobieństwem może zostać wywołane czynnikami występującymi w środowisku pracy. Możliwość stwierdzenia, że dana osoba wykonująca zawód medyczny cierpi na chorobę zawodową, będzie każdorazowo zależało od jej miejsca pracy i charakteru pracy, np. lekarz lub pielęgniarka pracująca w szpitalu ponosi bardzo duże ryzyko zakażenia się COVID-19 w miejscu pracy ze względu na wysokie prawdopodobieństwo występowanie tam wirusa SARS-CoV-2, który bezpośrednio powoduje chorobę zakaźną. Podobnie w przypadku ratownika medycznego, który ze względu na częsty kontakt z osobami chorymi narażony jest na styczność z tym wirusem podczas wykonywania pracy.

Zaliczenie pracy w jednostkach ochrony zdrowia w wykazie prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych (w ww. rozporządzeniu) jest zatem w pełni zrozumiałe skoro pracownicy ci ze względu na charakter pracy (bezpośredni i bliski kontakt z osobami chorymi) narażeni są na różnorodne czynniki niebezpieczne i szkodliwe, zagrażające ich zdrowiu, a nawet życiu, w szczególności na szkodliwe czynniki biologiczne, do których niewątpliwie zalicza się wirus SARS-CoV-2. Pracownicy zakładów opieki zdrowotnej czy też szpitala są zatem zaliczani do grupy zwiększonego ryzyka zachorowania na choroby zakaźne.

Rację należy przyznać zatem organowi, że indywidualne środki ochrony, takie jak maski, fartuchy, kombinezony czy ochronne rękawiczki stosowane nawet prawidłowo, nie zapewniają pełnego bezpieczeństwa i nie gwarantują całkowitej ochrony przed zakażeniem.

Dlatego przeprowadzenie przez Sąd wnioskowanego przez uczestniczkę dowodu ze zdjęć na okoliczność braku wyposażenia jej i innych pielęgniarek w kombinezony pozostaje bez znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów Sąd nie widzi podstaw, aby kwestionować wysokie prawdopodobieństwo (graniczące z pewnością - z uwagi na wystąpienie u strony skarżącej ogniska wirusa SARS-CoV-2 oraz braku zachorowania innych osób w domu uczestniczki) zakażenia uczestniczki ww. wirusem w miejscu pracy.

Ponadto zarzucając organom brak przeprowadzenia z urzędu postępowania dowodowego w celu wykazania możliwości zarażenia się przez uczestniczkę w innym miejscu niż miejsce pracy, np. w sklepie, przychodni, czy kościele, strona skarżąca nie wskazała jakie miałyby to być środki dowodowe, a nadto nie zwróciła uwagi, że czas przebywania w tych miejscach jest nieporównywalny z czasem pracy, a nadto oprócz obowiązku noszenia maseczek, w ww. miejscach obowiązywała zasada dystansu społecznego, którego z oczywistych względów, opiekując się chorymi, uczestniczka nie mogła zachowywać w miejscu pracy. Brak zatem nie tylko prawnych, ale i faktycznych podstaw aby przyjąć, jak podnosi strona skarżąca, że w innym niż miejsce pracy uczestniczki istniało większe ryzyko zarażenia wirusem SARS-CoV-2. Jeszcze raz przypomnieć należy, że pracownicy zakładów opieki zdrowotnej czy też szpitala są zaliczani do grupy zwiększonego ryzyka zachorowania na choroby zakaźne, w konsekwencji występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą.

Niezrozumiałe jest zatem stwierdzenie strony skarżącej, że z zasad doświadczenia życiowego wynika, że prawdopodobieństwo zakażenia wirusem SARS-CoV-2 jest znacznie wyższe w środowisku pozazawodowym i w miejscach ogólnodostępnych, podczas gdy największymi ogniskami wirusa SARS-CoV-2 były szpitale, hospicja, czy domy pomocy społecznej.

W konsekwencji powyższego, mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, w tym rodzaj pracy wykonywanej przez uczestniczkę, należy uznać, że zasadne było stwierdzenia u niej przedmiotowej choroby zawodowej. Wydane orzeczenie lekarskie jest jasno i wyczerpująco uzasadnione. Rozpoznana choroba zakaźna COVD-19 w wyniku przebytego przez uczestniczkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2 mieści się w katalogu chorób zakaźnych lub pasożytniczych albo ich następstw, wymienionych w poz. 26 wykazu chorób zawodowych.

Wobec powyższego, nie można skutecznie postawić orzekającym organom zarzutu naruszenia wymienionego w skardze art. 2351 k.p. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu, organy w sposób właściwy zgromadziły i oceniły cały materiał dowodowy, a ponadto prawidłowo ustaliły, zinterpretowały i zastosowały przepisy Kodeksu pracy, powołanej ustawy oraz ww. rozporządzeń.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.