Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1334/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 214 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 3 lit. a
journal: Dz.U. 2017 poz 718
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości  warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Kamil Kowalewski (spr.), Protokolant referent Krzysztof Włoczkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 9 marca 2022 r. nr KR VI R 9/20 w przedmiocie umorzenia postępowania rozpoznawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy kwotę 680 ( sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 9 marca 2022 r., nr KR VI R 9/20 Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich umorzyła w całości postępowanie rozpoznawcze w przedmiocie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 21 lutego 2000 r., nr 47/2000.

Jak wynika z akt sprawy, a także uzasadnienia powołanej decyzji, postanowieniem z dnia 30 czerwca 2020 r. Komisja wszczęła z urzędu postępowanie rozpoznawcze w sprawie o sygn. akt KR VI R 9/20 w odniesieniu do decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 21 lutego 2000 r., nr 47/2000, dotyczącej nieruchomości położnej w Warszawie przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie XV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], dawne oznaczenie wykazem hipotecznym nr [...] oraz dotyczącej gruntu o powierzchni 50 m2 pochodzącego z dawnej nieruchomości hipotecznej [...], przeznaczonego pod ulicę [...] i ulicę [...], stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], o powierzchni 32 m2 oraz działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], o powierzchni 18 m2.

W toku postępowania Komisja pozyskała m.in. akta dot. nieruchomości przy ul. [...], a także materiały przekazane przez Archiwum Państwowe w Warszawie. Na ich podstawie ustaliła, że dawna nieruchomość [...], położona w Warszawie przy ul. [...], w dzielnicy Praga Południe, składa się obecnie z: dz. ew. nr [...] z obrębu [...] oraz z dwóch niezbudowanych pasów gruntu o powierzchni odpowiednio po: 32 m2 i 18 m2. Przedmiotowa działka zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, dwukondygnacyjnym, murowanym i podpiwniczonym, który został wybudowany przed 1945 r. Nie został on istotnie uszkodzony w wyniku działań wojennych i po zakończeniu II Wojny Światowej nadawał się do zamieszkania i nie został wpisany do rejestru zabytków województwa mazowieckiego.

W ocenie Komisji nie budziło wątpliwości, że wspomniana nieruchomość stanowi nieruchomość warszawską a jej objęcie w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. z 1948 r. Nr 6, poz. 43 – dalej rozporządzenie z dnia 27 stycznia 1948 r.) w dniu 11 kwietnia 1949 r., tj. z dniem ukazania się w Dzienniku Urzędowym Nr 5 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy ogłoszenia o objęciu w posiadanie tego gruntu. Komisja uznała też za niebudzące wątpliwości, że dawni właściciele nie złożyli wniosku dekretowego o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu, a w dniu 11 października 1949 r. skutecznie upłynął obowiązujący w tym zakresie termin przewidziany przez art. 7 ust. 1 Dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. poz. 279 oraz z 1985 r. poz. 99 – dalej też jako Dekret lub Dekret z dnia 26 października 1945 r.).

Posiłkując się zaświadczeniem Sądu Powiatowego dla Warszawy Pragi w Warszawie z dnia 7 grudnia 1957 r., Nr 8978/57, Komisja przyjęła, że właścicielem nieruchomości hipotecznej: [...] była W. C. na mocy aktu zeznanego z dnia 3 października 1940 r. za Nr kol. 7 Rep. 1130 i postanowienia z dnia 26 listopada 1941 r. Spadek po niej na mocy postanowienia Sądu Powiatowego w Łowiczu z dnia 7 lipca 1972 r., sygn. akt NS 329/72, nabyli w ramach dziedziczenia ustawowego B. C. i D. W. po 1/2 części każde z nich. Następnie na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 24 października 1988 r., sygn. akt Ns 1211/88, spadek po B. C. na podstawie ustawy nabyła w całości D. W. Z kolei jej spadkobiercami na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 5 maja 2003 r., sygn. akt I NS 651/03, byli dziedziczący w trybie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza A. W. i Z. W. w 1/2 części każdy z nich.

Komisja przeanalizowała przebieg postępowania dekretowego odnośnie do przedmiotowej nieruchomości i jak przyjęła, że W. C. w dniu 12 grudnia 1957 r. złożyła do Stołecznego Zarządu Gospodarki Terenowej Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy wniosek o przywrócenie jej terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie, który nie został formalnie rozstrzygnięty. Następnie w piśmie z dnia 25 lipca 1985 r. – złożonym w dniu 30 lipca 1985 r., a skierowanym do Urzędu Dzielnicowego Warszawa Praga-Południe, D. W. ponownie zwróciła się o przyznanie jej odszkodowania w związku z przejęciem przez Państwo własności nieruchomości przy ul. [...].

Na marginesie trzeba dodać, że w tym samym podaniu wnioskodawczyni wyraziła żądanie zwrotu nieruchomości, a w piśmie z dnia 16 października 1990 r. wniosek ten został ponowiony. Postanowieniem z dnia 25 marca 1991 r., nr WG-III.8224/F25/91/1N, Burmistrz Dzielnicy Praga-Południe w Warszawie zawiesił postępowanie w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Warszawie przy ul. [...] wskazując jako przyczynę zawieszenia brak ostatecznej decyzji Wojewody o stwierdzeniu nabycia własności przedmiotowej nieruchomości przez gminę z mocy prawa. Na skutek zażalenia D. W. Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z dnia 9 grudnia 1991 r., nr GP/G/88220/71/91/EK, utrzymał w mocy postanowienie Burmistrza. Wnioskodawczyni nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem wywiodła na nie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 15 maja 1992 r., sygn. akt IV SA 245/91, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie a także postanowienie Burmistrza Dzielnicy Praga-Południe.

Po tym, jak przyjęła Komisja, decyzją z dnia 21 lutego 2000 r., nr 47/2000 Prezydent m.st. Warszawy ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego gruntu o pow. 401 m2, oznaczonego jako dz. ew. nr [...] z obrębu [...], położonego w Warszawie przy ul. [...] oraz zwrócono własność znajdującego się na tym gruncie budynku mieszkalnego na rzecz D. W. w całości (pkt. I decyzji), ustalił "czynsz symboliczny" z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w wysokości 976,00 zł, stanowiącego 0,3 % ceny gruntu w wysokości 325 211,00 zł (pkt. II decyzji) i odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu o pow. 50 m2, a pochodzącego z dawnej nieruchomości hipotecznej [...] o pow. 451 m2 i przeznaczonego pod ul. [...] i ul. [...] (pkt. V decyzji). Jako podstawę tego rozstrzygnięcia Prezydent wskazał art. 4 pkt 9 oraz art. 214 ust. l , 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 1 15 poz. 741 z późn. zm.).

Komisja wskazała, że pismem z dnia 20 marca 2019 r. Prokurator del. do Prokuratury Regionalnej w Warszawie wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie sprzeciw od ostatecznej decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 21 lutego 2000 r., Nr 47/2000. Decyzji tej Prokurator zarzucił rażące naruszeniem prawa, tj. art. 214 ust. 1 , 2, 3 u.g.n., poprzez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Warszawie przy ul. [...] oraz zwrot budynku znajdującego się na tym gruncie, pomimo braku wniosku o oddanie ww. gruntu w użytkowanie wieczyste złożonego w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. i przyjęcie wniosku D. W. z dnia 30 lipca 1985 r. o ustalenie i przyznanie odszkodowania za grunt i budynek położony przy ul. [...] w Warszawie, uprzednio rozpoznanego decyzją Urzędu Dzielnicowego Warszawa Praga Południe z 25 marca 1987 r., WG. 11.8221/632/37/87/SK, o umorzeniu postępowania z wniosku D. W. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie w dzielnicy Praga Południe przy ul. [...] nr hip. [...], za wniosek o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste.

W ocenie Komisji zainicjowane w dniu 30 czerwca 2020 r. postępowanie rozpoznawcze winno zostać umorzone stosowanie do 29 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. z uwagi na jego bezprzedmiotowość w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Jak wskazała Komisja, posiłkując się dorobkiem judykatury, bezprzedmiotowość wiąże się z brakiem któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.

Rozwijając swoje stanowisko Komisja wskazała, że na podstawie art. 2 pkt 3 powołanej ustawy, pod pojęciem decyzji reprywatyzacyjnej należy rozumieć ostateczną albo nieostateczną decyzję właściwego organu:

a) w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości warszawskiej albo w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu,

b) w przedmiocie wznowienia postępowania, uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej prawa użytkowania wieczystego nieruchomości warszawskiej albo odmowy uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu,

c) stanowiącą podstawę wypłaty odszkodowania lub przyznania odszkodowania w związku z nieruchomością warszawską.

Z treści tego przepisu, a także art. 2 pkt 1 i 2 ustawy Komisja wywiodła, że zakres jej właściwości rzeczowej obejmuje orzekanie w przedmiocie decyzji dotyczących ustanowienia użytkowania wieczystego do nieruchomości podlegających przepisom Dekretu z dnia 26 października 1945 r. i wydanym na podstawie jego art. 7. Tymczasem decyzją z dnia 21 lutego 2000 r. Prezydent, choć niewątpliwie ustanowił użytkowanie wieczyste do nieruchomości warszawskiej, która przeszła na własność Gminy Miasta Stołecznego Warszawy na podstawie art. 1 Dekretu z dnia 26 października 1945 r., a pierwotny brak przyznania do niej prawa użytkowania wieczystego wynikał z niezłożenia w wymaganym terminie wniosku przewidzianego przez jego art. 7 ust. 1, to jednak decyzja ta nie mogła zostać uznana za decyzję reprywatyzacyjną w rozumieniu art. 2 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. Powyższe w ocenie Komisji wynika z tego, że podstawy prawnej wydania tego aktu nie stanowił art. 7 ust. 1 Dekretu, a art. 214 ust. 1, 2 i 3 u.g.n. Z tego też względu Komisja nie była uprawniona do wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym w stosunku do decyzji z dnia 21 lutego 2000 r., gdyż nie wchodziło to w zakres jej właściwości rzeczowej. Ewentualne orzeczenie w tym względzie stanowiłoby – w ocenie Komisji – naruszenie art. 1 pkt 1 i art. 2 pkt 3a ustawy z dnia 9 marca 2017 r., co skutkowałoby wydaniem aktu dotkniętego wadą nieważności.

Jako dodatkową przesłankę umorzenia postępowania rozpoznawczego Komisja wskazała fakt złożenia przez Prokuratora do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie sprzeciwu od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 21 lutego 2000 r. To, w ocenie Komisji powoduje, że wyłącznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie jest organem uprawnionym do przeprowadzenia merytorycznej kontroli decyzji Prezydenta.

Z taką argumentacją, decyzją powołaną na wstępie Komisja umorzyła wszczęte z urzędu postępowanie rozpoznawcze.

Od decyzji Komisji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w piśmie z dnia 22 kwietnia 2022 r. wywiodło Miasto Stołeczne Warszawa. Zaskarżonej w całości decyzji Miasto zarzuciło:

1) naruszenie przepisów, tj. art. art. 2 pkt 3 ustawy w zw. z art. 214 ust. 1, 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędne uznanie, że decyzja Prezydenta m.st. Warszawy nr 47/2000 z dnia 21 lutego 2000 r. nie stanowi decyzji reprywatyzacyjnej w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 3 lit. a ustawy, bowiem podstawy wydania tej decyzji nie stanowił przepis art. 7 ust. 1 dekretu, lecz przepis art. 214 ust. 1, 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podczas gdy prawidłowo przeprowadzona wykładania przepisu art. 2 pkt 3 lit. a ustawy, z uwzględnieniem wykładni językowej, systemowej oraz celowościowej, prowadzi do wniosku, że decyzja o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego, wydana w trybie przepisu art. 214 ust. 1, 2 i 3 u.g.n., jest decyzją reprywatyzacyjną w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 3 lit. a ustawy, wobec czego decyzja Prezydenta m.st. Warszawy nr 47/2000 z dnia 21 lutego 2000 r. stanowi decyzję reprywatyzacyjną w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 3 lit. a ustawy;

2) naruszenie przepisów, tj. art. 29 ust. 1 pkt 5 ustawy w zw. z art. 1 pkt 1 i art. 2 pkt 1, 2 i 3 ustawy, art. 214 ust. 1, 2 i 3 u.g.n. oraz art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy, poprzez umorzenie postępowania rozpoznawczego w sprawie niniejszej, z uwagi na przyjęcie, że decyzja Prezydenta m.st. Warszawy nr 47/2000 z dnia 21 lutego 2000 r. jako decyzja, która nie może być zakwalifikowana jako decyzja reprywatyzacyjna w rozumieniu art. 2 pkt 3 lit. a ustawy - nie wchodzi w zakres właściwości rzeczowej Komisji, podczas gdy decyzja Prezydenta m.st. Warszawy nr 47/2000 z dnia 21 lutego 2000 r. jako decyzja reprywatyzacyjna w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 3 lit. a ustawy, mogła stanowić przedmiot kontroli Komisji w ramach postępowania rozpoznawczego, skutkiem czego brak było podstaw do umorzenia przez Komisję postępowania rozpoznawczego z tej przyczyny;

3) naruszenie przepisów, tj. art. 29 ust. 1 pkt 5 ustawy w zw. z art. 1 pkt 1 i art. 2 pkt 1, 2 i 3 ustawy, art. 214 ust. 1, 2 i 3 u.g.n. oraz art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy, poprzez błędne uznanie, że za umorzeniem postępowania przemawiają również "względy prawne i słusznościowe, lecz niezwiązane bezpośrednio z kompetencjami Komisji", wyrażające się koniecznością jak najszybszego przekazania akt sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie, celem rozpoznania skargi Prokuratora na ostateczną decyzję Prezydenta m.st. Warszawy nr 47/2000 z dnia 21 lutego 2000 r.; podczas gdy: (a) z brzmienia ustawy wynika, że postępowanie rozpoznawcze prowadzone przez Komisję ma pierwszeństwo przed postępowaniami prowadzonymi przez inne organy Państwa, w tym przez organy administracji publicznej, i w razie wszczęcia przez Komisję postępowania rozpoznawczego postępowania dotyczące decyzji reprywatyzacyjnej, prowadzone przez inne organy — zgodnie z przepisem art. 26 ust. I Ustawy - podlegają zawieszeniu; (b) z brzmienia ustawy oraz przepisów k.p.a. nie wynika, aby podstawy umorzenia postępowania mogły stanowić "względy prawne i słusznościowe, lecz niezwiązane bezpośrednio z kompetencjami Komisji (c) brak było podstaw do umorzenia postępowania rozpoznawczego z uwagi na " względy prawne i słusznościowe, lecz niezwiązane bezpośrednio z kompetencjami Komisji ", wyrażające się koniecznością jak najszybszego przekazania akt sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie, celem rozpoznania skargi Prokuratora na ostateczną decyzję Prezydenta m.st. Warszawy nr 47/2000 z dnia 21 lutego 2000 r.

W konsekwencji podniesionych zarzutów Skarżące Miasto wniosło o uchylenie decyzji Komisji nr KR VI R 9/20 z dnia 9 marca 2022 r. w całości i o zasądzenie od Komisji na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Komisja w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

W tym miejscu przypomnieć należy, że sądowa kontrola administracji sprawowana jest przy uwzględnieniu kryterium legalności. Rozpatrując skargę na decyzję sąd bada zatem, czy zaskarżone orzeczenie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami postępowania i prawa materialnego. Jednocześnie jednak uchylenie takiej decyzji, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm. – dalej też jako P.p.s.a) możliwe jest dopiero wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich utworzonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 795) wydana w dniu 9 marca 2022 r., nr KR VI R 9/20, którą Komisja umorzyła w całości postępowanie rozpoznawcze w przedmiocie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 21 lutego 2000 r., nr 47/2000.

Komisja, syntetyzując zaprezentowaną w jej uzasadnieniu argumentację, stanęła na stanowisku, że kontrolowana w toku postępowania rozpoznawczego decyzja Prezydenta o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego nie stanowi decyzji reprywatyzacyjnej w rozumieniu art. 2 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. Wynikało to z przyjętego przez Komisję założenia, że nie może być uznane za decyzję reprywatyzacyjną orzeczenie, w którego podstawie prawnej brak jest odwołania do art. 7 ust. 1 Dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

Argumentacja ta w zestawieniu z treścią obowiązujących obecnie przepisów dotyczących restytucji mienia utraconego przez właścicieli nieruchomości tzw. warszawskich, a także tych regulujących kompetencje i tryb postępowania samej Komisji nie może jednak – w ocenie składu orzekającego Sądu – zostać uznana za prawidłową.

Zgodzić się należy z Komisją, że Prezydent jako materialnoprawną podstawę decyzji z dnia 21 lutego 2000 r., nr 47/2000 o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości położonej w Warszawie w dzielnicy Praga Południe przy ul. [...] nr hip. [...] powołał w szczególności art. 214 ust. 1, 2 i 3 u.g.n. i brak jest w komparycji tego orzeczenia odwołania do wspomnianego już art. 7 ust. 1 Dekretu.

Trzeba jednak zauważyć, że przepisy art. 214 u.g.n. dotyczą właśnie kwestii zwrotu nieruchomości warszawskich, a więc tych, które zgodnie z art. 1 Dekretu z dnia 6 października 1945 r. przeszły z dniem jego wejścia w życie na własność gminy m. st. Warszawy. Stosownie zaś do art. 214 ust. 1 u.g.n. poprzednim właścicielom, których prawa do odszkodowania za przejęte przez państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy wygasły na podstawie przepisów ustawy wymienionej w art. 241 pkt 1, jeżeli w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. zgłosili oni lub ich następcy prawni wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste, może zostać zwrócona nieruchomość stanowiąca ich dawną własność.

Ustawodawca wprowadził w tym przepisie rozwiązania nawiązujące do art. 82 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. w myśl którego z dniem 1 sierpnia 1985 r. wygasły prawa do odszkodowania za przejęte grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z 26 października 1945 r. Zgodnie z art. 82 ust. 2 tej ustawy poprzedni właściciele działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekraczała 20, a także domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, oraz domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych (oraz ich następcy prawni), mogli zgłosić w terminie do 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie wymienionych gruntów w użytkowanie wieczyste.

Wprawdzie w judykaturze wskazuje się, że uprawnienia byłych właścicieli wynikające z dekretu i te przewidziane w art. 214 u.g.n. mają odrębny charakter, co powoduje, że sprawy o przyznanie użytkowania wieczystego gruntu lub o odszkodowanie w trybie ww. dekretu są odrębnymi sprawami administracyjnymi od spraw o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na podstawie art. 214 u.g.n. i podlegają rozpatrzeniu w odrębnych postępowaniach administracyjnych (wyrok NSA z 4 września 2014 r., I OSK 370/13). Tym niemniej trzeba mieć na uwadze, że uprawnienia przewidziane w art. 214 przysługują właśnie wówczas, gdy były właściciel lub jego następcy prawni nie uzyskali i nie mogą już uzyskać prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie art. 7 dekretu z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Z tego wywodzi się, że celem regulacji przyjętych w art. 214 u.g.n. było niejako złagodzenie skutków działania dekretu.

Zauważyć warto, że tut. Sąd analizował już kwestię relacji pomiędzy postępowaniem prowadzonym w trybie art. 214 ust. 1 u.g.n. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego i toczącego się na podstawie art. 7 ust. 1 Dekretu o przyznanie prawa własności czasowej. W rozważaniach tych Sąd skonstatował, że roszczenie oparte na art. 7 dekretu ma pierwszeństwo przed roszczeniami opartymi na innych podstawach. Dlatego wniosek oparty na art. 214 u.g.n. nie może być rozpoznany przed rozpoznaniem wniosku dekretowego. W sytuacji jednoczesnego złożenia tych dwóch wniosków postępowanie zainicjowane wnioskiem opartym na art. 214 u.g.n. winno zostać zawieszone do czasu rozpoznania wniosku dekretowego (zob. wyrok WSA w Warszawie z 31 stycznia 2018 r., I SAB/Wa 500/17).

Aktualnie skutki rozpatrzenia obu tych żądań, w razie pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia, będą jednak tożsame. Niezależnie od tego, czy podstawę wniosku formułowanego w odniesieniu do nieruchomości warszawskiej stanowił art. 7 ust. 1 Dekretu, czy też art. 214 ust. 1 u.g.n. strona w wyniku jego rozpatrzeniu uzyska prawo użytkowania wieczystego nieruchomości objętej wnioskiem. Obie te decyzję będą miały więc charakter decyzji reprywatyzacyjnych i już z tego powodu nie sposób jest twierdzić, że rozstrzygnięcie o przyznaniu prawa użytkowania wieczystego wydawane na podstawie art. 214 ust. 1 u.g.n. decyzji reprywatyzacyjnej nie stanowi.

Do podobnych wniosków doszedł Sąd analizując powołany przez Komisję przepis art. 2 pkt 3 lit. a ustawy. Przepis ten, definiujący pojęcie decyzji reprywatyzacyjnej na gruncie ustawy z dnia 9 marca 2017 r. stanowi, że przez decyzję reprywatyzacyjną należy rozumieć ostateczną albo nieostateczną decyzję właściwego organu w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości warszawskiej albo w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu.

Ustawodawca w powołanym przepisie wyraźnie do zbioru decyzji reprywatyzacyjnych zalicza tak ostateczne, jak i nieostateczne decyzje w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości warszawskiej. Natomiast Komisja w swojej argumentacji zwraca uwagę na użyty w art. 2 pkt 3 lit. a zwrot "o którym mowa w. art. 7 ust. 1 dekretu", który – jak wywodzi w uzasadnieniu decyzji i odpowiedzi na skargę – w procesie wykładni powinien być odnoszony zarówno do pierwszej części zdania tworzącego analizowany przepis, gdzie mowa jest o decyzjach w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości warszawskiej i do drugiej jego części, odnoszącej się właśnie do decyzji w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu. Komisja prezentuje przy tym pogląd, że jedynym racjonalnym i słusznym zabiegiem interpretacyjnym jest potraktowanie art. 2 pkt 3 lit. a ustawy jako jednej całości, a składającej się ze wzajemnie powiązanych wypowiedzi normatywnych.

W rozważaniach poczynionych w tym zakresie Komisja pomija jednak, że wyrażenia "ostateczne albo nieostateczne decyzje właściwego organu w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości warszawskiej" i "ostateczne albo nieostateczne decyzje właściwego organu w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu" w art. 2 pkt 3 lit. a ustawy połączone są spójnikiem "albo". Nie ulega w ocenie Sądu wątpliwości, że "albo" stanowi partykułę wyrażającą możliwą wymienność albo wzajemne wyłączanie się zdań równorzędnych lub kolejnych części zdań.

Analizowany przepis należy rozumieć więc w ten sposób, że decyzjami reprywatyzacyjnymi będą wyłącznie decyzje (ostateczne albo nieostateczne) w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu i wyłącznie decyzje (ostateczne albo nieostateczne) w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości warszawskiej. Innymi słowy określenie "o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu", wbrew twierdzeniom Komisji, odnoszone winno być wyłącznie do decyzji wspomnianych po spójniku albo, a więc decyzji w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku dekretowego. Nie ma ono zaś już zastosowania do tych rodzajów decyzji, które wskazane są przed spójnikiem albo, a więc decyzji w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości warszawskiej. W ten sposób wszystkie decyzje wydawane w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do nieruchomości tzw. warszawskich, a więc tych, które na podstawie art. 1 Dekretu przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, winny być zaliczane do decyzji reprywatyzacyjnych. Bez znaczenia pozostaje zaś to, czy ich podstawę prawną stanowił art. 7 ust 1 Dekretu, czy też zostały wydane w trybie przewidzianym w art. 214 ust. 1, 2 i 3 u.g.n.

Syntetyzując Sąd stoi na stanowisku, że decyzje wydawane w trybie art. 214 ust. 1 u.g.n. o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego posiadają wszelkie desygnaty niezbędne do zakwalifikowania ich jako decyzje reprywatyzacyjne w rozumieniu art. 2 pkt 3 lit. a ustawy. Są to decyzje w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, a wydaje się je w odniesieniu do nieruchomości Warszawskich, które z dniem wejścia w życie Dekretu przeszły na własność gminy m.st. Warszawy. Te dwa elementy są przesądzające przy kwalifikacji danej decyzji jako decyzji reprywatyzacyjnej na potrzeby ustawy z dnia 9 marca 2017 r.

W ocenie Sądu nie można było również uznać za przekonujące argumenty Komisji na rzecz umorzenia postępowania rozpoznawczego odnoszące się do względów słusznościowych. Trzeba zauważyć, że to właśnie Komisja pomyślana została przez ustawodawcę jako specjalistyczny organ, wyposażony w szczególnie szerokie kompetencje, bliskie tym które przysługują organom postępowania karnego (możliwość wystąpienie o przeszukanie pomieszczeń lub innych miejsc lub zajęcie rzeczy w celu zabezpieczenia dowodu w sprawie, czy możliwość żądania od prokuratora informacji z postępowania karnego) w celu usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa. Z tego punktu widzenia umorzenie postępowania rozpoznawczego przed Komisją i przekazanie sprawy do prowadzenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu nie można uznać za działanie odpowiadające zasadom słuszności.

W tych warunkach nie ma zatem racjonalnych argumentów przemawiających za wyłączeniem z katalogi decyzji reprywatyzacyjnych podlegających weryfikacji w postepowaniu rozpoznawczym przed Komisją w trybie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. decyzji o przyznaniu prawa użytkowania wieczystego wydawanych na podstawie art. 214 ust. 1 u.g.n. Przyjęcie odmiennej koncepcji zaproponowanej w skarżonej decyzji jest efektem błędnej wykładni art. 2 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w powiązaniu z art. 214 ust. 1 u.g.n.

Ponownie rozpatrując sprawę Komisja będzie zobligowana uwzględnić wykładnię wspomnianych przepisów zaprezentowaną przez Sąd w uzasadnieniu wyroku. W konsekwencji winna uznać, że decyzja wydawana w sprawie przyznania prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do nieruchomości warszawskiej na podstawie art. 214 ust. 1 u.g.n. stanowi decyzję reprywatyzacyjną o jakiej mowa w art. 2 pkt 3 lit. a ustawy.

Mając na uwadze, że dostrzeżone przez Sąd naruszenie przepisów prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania obejmujących wpis stały od skargi w kwocie 200 zł i zwrot kosztów zastępstwa w procesowego w wysokości 480 zł Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.