Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 821/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: § 12 ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 10 grudnia 2021 r. znak ZOA-I.7721.14.2019 w przedmiocie wznowienia robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Parczewie z dnia 8 października 2021 roku znak PINB.7355/P/28/2019; II. zasądza od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie na rzecz A. K. kwotę 600 zł (sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. przyznaje adwokatowi M. B. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy) w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) z tytułu podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 grudnia 2021 r., znak: ZOA-I.7721.14.2019 Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: LWINB) po rozpatrzeniu odwołania A. K. (dalej jako: skarżący) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Parczewie z dnia 8 października 2021 r. znak: PINB.7355/P/28/2019 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego budowy budynku letniskowego zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] położonej w miejscowości B., gmina D. dla I. K.-M. i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót oraz nałożenia obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

PINB w Parczewie, działając z urzędu, zgodnie z art. 61 k.p.a., w dniu 4 lipca 2019 r. wszczął postępowanie w sprawie robót budowlanych prowadzonych na budynku gospodarczym o konstrukcji murowanej, zlokalizowanym na działce o nr [...] w miejscowości B., gm. D.

Podczas kontroli przeprowadzonej przez upoważnionych pracowników PINB w Parczewie dnia 3 lipca 2019 r. ustalono, że na przedmiotowej działce znajduje się drewniany budynek mieszkalny, murowany budynek gospodarczy, drewniana stodoła oraz inne obiekty budowlane o małej kubaturze (murowana piwniczka i niewielki budynek gospodarczy o drewnianej konstrukcji). Stwierdzono, że na terenie nieruchomości prowadzone są roboty budowlane przy budynku mieszkalnym o konstrukcji drewnianej oraz przy murowanym budynku gospodarczym, czego dotyczyła dalsza część kontroli. Przedmiotowy budynek gospodarczy zlokalizowany na dz. o nr ewid. [...] w pobliżu granicy z dz. o nr ewid. [...] posiada wymiary 14,20 m x 6,50 m. Ustalono, że prowadzone są kompleksowe roboty budowlane obejmujące między innymi budowę tarasów i balkonów, wbudowywanie nowej stolarki okiennej i drzwiowej, wykonywanie ścian fundamentowych murowanych wraz z izolacją i dociepleniem w całym obrysie budynku oraz ścian przyziemia, tworzenie nowych ścian działowych murowanych, trzonu kominowego z gotowych elementów prefabrykowanych, wykonywanie nowej więźby dachowej wraz z całą konstrukcją dachu i jego pokryciem, jak również rozpoczęto układanie przewodów instalacji elektrycznej. Stwierdzono także, że przedmiotowy budynek zlokalizowany jest w odległości 0,84 m od ogrodzenia dzielącego dz. o nr ewid. [...] z dz. o nr ewid. [...], a w ścianie od strony działki sąsiedniej wykonano otwór okiennyo wymiarach 2,38 m x 0,56 m. Inwestor, I. K.-M. wyjaśniła, iż roboty prowadzone są na podstawie zgłoszenia dokonanego w Starostwie Powiatowym w Parczewie. Zdaniem inwestora roboty rozpoczęto w marcu 2019 r., a przedmiotowy budynek jest remontowaną obórką murowaną.

Na następnym etapie prowadzonego postępowania PINB w Parczewie zgromadził kolejny materiał dowodowy w postaci między innymi zgłoszenia dotyczącego zamiaru wykonania robót budowalnych, z którego wynika, iż inwestor wystąpił z zamiarem remontu dwóch budynków gospodarczych z wykonaniem docieplenia ścian i tynku, wymiany pokrycia dachu oraz stolarki okiennej. Do akt dołączono również wypis z obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy D., z którego wynika, że dz. o nr ewid. [...] znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 157 MR + UT o powierzchni 12,50 ha, przeznaczonym pod zabudowę zagrodową z możliwością realizacji zabudowy jednorodzinnej, letniskowej i usług nieuciążliwych. PINB w Parczewie wezwał też strony postępowania do stawienia się w siedzibie organu w charakterze świadka w celu złożenia zeznań dotyczących zakresu przedmiotowych robót budowlanych, jednak później organ I instancji odstąpił od tego zamiaru.

Wskazać należy, że zawiadomieniem z dnia 17 października 2019 r. znak: PINB.7355/P/28/2019 organ I instancji poinformował strony postępowania o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie budowy budynku letniskowego na dz. o nr ewid. [...] położonej w miejscowości B. oraz zawiadomił je postanowieniem pod tym samym znakiem i datą o włączeniu do akt, akt sprawy znak: PINB.7355/P/15/2019, dotyczących postępowania w sprawie robót budowlanych na przedmiotowej działce.

W toku tego postępowania strony zapoznały się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, a I. K.-M. złożyła pismo, w którym poinformowała, że dokonując przedmiotowych robót budowlanych działała w dobrej wierze. W jej ocenie wnioski składane przez p. A. K. (współwłaściciela dz. o nr ewid. [...]), dotyczące zarzutu naruszenia stosunków wodnych oraz niezgodności prowadzonych prac z dokonanym zgłoszeniem są nieprawdziwe.

Mając na uwadze powyższe ustalenia organ I instancji, na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 83 ust. 1 Prawa budowalnego, decyzją z dnia 8 listopada 2019 r. znak: PINB.7355/P/28/2019, nakazał inwestorowi robót budowlanych I. K.-M. rozbiórkę budynku letniskowego o wymiarach rzutu poziomego 14,20 m x 6,50 m z dwoma zadaszonymi tarasami o wymiarach rzutu poziomego 6,80 m x 2,23 m i 6,50 m x 2,28 m zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości B., gm. D., poprzez rozbiórkę następujących elementów ww. obiektu: instalacji elektrycznej budynku, elementów instalacji wodno-kanalizacyjnej, trzonu kominowego, drewnianej konstrukcji dachu zasadniczej bryły budynku i zadaszeń wraz z pokryciem, stropu konstrukcji drewnianej z drewnianą konstrukcją balkonu, murowanych ścian wewnętrznych, murowanych ścian zewnętrznych wraz z dociepleniem, podłoża betonowego w budynku, płyt tarasowych betonowych, ścian fundamentowych z izolacją, fundamentów betonowych budynku.

W przedmiotowej sprawie PINB w Parczewie uznał, że inwestor I. K.-M., w miejsce posadowionych na dz. o nr ewid. [...] w miejscowości B. dwóch budynków gospodarczych, wybudowała nowy budynek letniskowy o konstrukcji murowanej, wraz z poddaszem użytkowym oraz tarasami, co wyczerpuje przesłanki do zaistnienia samowoli budowlanej. Organ I instancji w uzasadnieniu ww. decyzji analizując ustalony stan faktyczny wskazał przede wszystkim, iż budowa domku letniskowego dwukondygnacyjnego o powierzchni powyżej 35 m2 wymaga uzyskania pozwolenia na budowę z właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, czego w tym wypadku nie dopełniono.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła I. K.-M. reprezentowana przez adw. W. S., która domagała się uchylenia ww. decyzji w całości oraz wydania postanowienia w trybie art. 48 ust. 2 Prawa budowalnego. Strona skarżąca zarzuciła, iż powyższa decyzja PINB w Parczewie została wydana z naruszeniem art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez nie podjęcie kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy oraz dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, a także art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez niewydanie postanowienia inicjującego procedurę legalizacyjną. Strona zwróciła szczególną uwagę na to, że organ I instancji nie wskazał w sposób szczegółowy granic przedmiotowej działki, które to są kwestią sporną, w związku z czym wątpliwym jest powoływanie się w decyzji na naruszenie przepisów wynikających z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 z późn. zm.).

W toku postępowania odwoławczego z odpowiedzią na ww. odwołanie pismem z dnia 19 grudnia 2019 r. wystąpił A. K., który stwierdził, że PINB w Parczewie jednoznacznie wykazał między innymi, iż przedmiotowy budynek wypełnia przesłanki samowoli budowlanej, a podnoszony przez stronę skarżącą zarzut, dotyczący braku dokładnego ustalenia granicy działek, jest fałszywy i kreuje nieprawdziwe wrażenie sporu na tej płaszczyźnie.

Dnia 8 stycznia 2020 r. do tutejszego Inspektoratu wpłynęło natomiast pismo I. K.-M. reprezentowanej przez adwokata W. S., w którym zawarto informacje o złożeniu do Sądu Rejonowego wniosku o rozgraniczenie nieruchomości dz. o nr ewid. [...] w miejscowości B.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 10 lutego 2020 r. znak: ZOA-L7721.14.2019, uchylił ww. decyzję PINB w Parczewie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Tutejszy organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że PINB w Parczewie nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

PINB w Parczewie ponownie rozpatrując sprawę postanowieniem z dnia 24 marca 2020 r. znak: PINB.7355/P/28/2019, zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie, do czasu wydania prawomocnego orzeczenia w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie [...] B., gmina D., oznaczonych w ewidencji gruntów jako działka o nr ewid. [...] oraz działka o nr ewid. [...] prowadzonej przez Urząd Gminy.

Jak wynika z akt sprawy organ I instancji w dniu 20 maja 2020 r. pozyskał informację, iż przy przedmiotowym budynku letniskowym prowadzone są roboty budowlane, w związku z czym w dniu 8 czerwca 2020 r. dokonano ich kontroli. Podczas prowadzonych czynności ustalono, że przy przedmiotowym obiekcie budowlanym wykonywane są wewnętrzne i zewnętrzne roboty wykończeniowe. W porównaniu do stanu faktycznego opisanego w protokole z kontroli z dnia 3 lipca 2019 r.:

• wykonano elewację budynku,

• wypełniono otwór od strony działki o nr ewid. [...] luksferami,

• zrealizowano instalację wodno-kanalizacyjną w budynku i instalację elektryczną, zamontowano klimatyzator oraz podgrzewacz elektryczny wody,

• wykonano podprzybitki i warstwę wykończeniową połaci dachowych poddasza użytkowego,

• wykonano w części strop wydzielając antresolę,

• wykonano tynki wewnętrzne,

• wydzielono dwa pomieszczenia higieniczno-sanitarne poprzez wykonanie instalacji i montaż armatury łazienkowej,

• ułożono podłogi wraz z warstwami wykończeniowymi w poziomie parteru.

Inwestor – I. K.-M. - oświadczyła, że wszystkie te roboty zostały wykonane w listopadzie 2019 r., a po decyzji PINB w Parczewie z dnia 8 listopada 2019 r. znak: PINB.7355/P/28/2019, nie są kontynuowane.

W dniu 26 października 2020 r. do siedziby PINB w Parczewie wpłynęło pismo Wójta Gminy informujące, że w sprawie z wniosku I. K.-M. o dokonanie rozgraniczenia dz. o nr ewid. [...] i dz. o nr ewid. [...] wydano postanowienie z dnia 21 września 2020 r. znak: GN.6830.1.2020 o odmowie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. W związku z powyższym organ I instancji postanowieniem z dnia 18 listopada 2020 r. znak: PINB.7355/P/28/2019, podjął z urzędu postępowanie w sprawie budowy przedmiotowego domku letniskowego.

Mając na uwadze powyższe organ I instancji postanowieniem z dnia 18 grudnia 2020 r. znak: PINB.7355/P/28/2019, na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego:

1. wstrzymał inwestorowi I. K.-M., prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie budynku letniskowego na działce o nr ewid. [...] położonej w miejscowości B., gmina D.,

2. ustalił brak konieczności wykonania niezbędnych zabezpieczeń prowadzonych robót budowlanych,

3. nałożył na właściciela obiektu I. K.-M. - obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 30 czerwca 2021 r. niżej wymienionych dokumentów:

• zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego,

• czterech egzemplarzy projektu budowlanego budowy ww. budynku letniskowego sporządzonego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane (uprawnienia budowlane bez ograniczeń do projektowania) oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity w Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm. w zwanej dalej Prawem budowlanym), tj. zaświadczenia osoby sporządzającej projekt budowlany o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnego na dzień sporządzenia projektu budowlanego, Projektant ma obowiązek zapewnić sprawdzenie projektu architektoniczno-budowlanego pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności lub rzeczoznawcę budowlanego,

• oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W przedmiotowej sprawie PINB w Parczewie uznał, że inwestor I. K.-M., w miejsce posadowionych na dz. o nr ewid. [...] w miejscowości B. dwóch budynków gospodarczych, wybudowała nowy budynek letniskowy o konstrukcji murowanej, wraz z poddaszem użytkowym oraz tarasami, co wyczerpuje przesłanki do zaistnienia samowoli budowlanej. Organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji analizując ustalony stan faktyczny wskazał przede wszystkim, iż budowa domku letniskowego dwukondygnacyjnego o powierzchni powyżej 35 m2 wymaga uzyskania pozwolenia na budowę z właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, czego w tym wypadku nie dopełniono. PINB w Parczewie wyjaśnił również, iż budowa przedmiotowego obiektu budowlanego jest zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy oraz nie narusza przepisów techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia wniesionego przez T. K. oraz całości akt sprawy Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2021 r. znak: ZOA-1.7721.14.2019, utrzymał ww. rozstrzygnięcie PINB w Parczewie w mocy.

Po przedłożeniu przez I. K.-M. wymaganych dokumentów, PINB w Parczewie dokonał sprawdzenia ich kompletności i poprawności.

Efektem powyższego organ I instancji postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2021 r. znak: PINB.7355/P/28/2019, na podstawie art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego nałożył na inwestora przedmiotowych robót budowlanych obowiązek usunięcia w terminie do dnia 30 września 2021 r. określonych nieprawidłowości w projekcie budowlanym. Poprawiony projekt budowlany zamienny został przedłożony w siedzibie PINB w Parczewie w dniu 26 sierpnia 2021 r.

W związku z tym, że I. K.-M. spełniła nałożone na nią obowiązki, organ I instancji postanowieniem z dnia 2 września 2021 r. znak: PINB.7355/P/28/2019, na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, ustalił dla inwestora wysokość opłaty legalizacyjnej w kwocie 25000 zł w przedmiocie samowolnej budowy budynku letniskowego, usytuowanego na działce nr ewid. [...] położonej wm. B., gm. D. Pismem z dnia 20 września 2021 r. znak: FC-II.315.21.2021, Lubelski Urząd Wojewódzki w Lublinie poinformował PINB w Parczewie, iż na konto dochodów LUW w Lublinie w dniu 10 września 2021 r. wpłynęła ww. należność.

Mając na uwadze powyższe, PINB w Parczewie wskazaną na wstępie decyzją z dnia 8 października 2021 r. na podstawie art. 49 ust. 4 pkt 1 i 5 Prawa budowlanego, zatwierdził projekt budowlany budowy budynku letniskowego zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] położonej w miejscowości B., gmina D. dla I. K.-M. i udzielił pozwolenia na wznowienie robót oraz nałożył obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

Od ww. decyzji odwołanie złożył A. K., który nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem zarzucając m.in. posadowienie przedmiotowej inwestycji niezgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2019 poz. 1065 z późn. zm.).

LWINB po rozpatrzeniu odwołania skarżącego utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie zastosowanie miały przepisy Prawa budowlanego obowiązujące przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471).

Zgodnie bowiem z treścią art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw: " Do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym". Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu 17 października 2019 r. oraz nie zostało zakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ww. ustawy tj. do dnia 19 września 2020 r.

LWINB podkreślił, że na budowę przedmiotowego budynku letniskowego nie było wydane, wymagane w tym wypadku, pozwolenie na budowę. Co do zasady, w myśl art. 29 ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed ww. nowelizacją) na budowę domku letniskowego nie jest wymagane wcześniejsze uzyskanie pozwolenia na budowę. Jednak budowa takiego obiektu bez uzyskania stosownego pozwolenia możliwa jest pod warunkiem spełnienia przesłanek:

1) planowany domek letniskowy, czyli budynek rekreacji indywidualnej, musi być budynkiem wolno stojącym oraz parterowym; 2) jego powierzchnia zabudowy nie może przekraczać 35 m2; 3) liczba takich obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m2 powierzchni działki. Nie podlega wątpliwości, że przedmiotowy obiekt budowlany nie wypełnia dwóch z wymienionych przesłanek, ponieważ jest budynkiem dwupiętrowym oraz znacząco przekracza dopuszczalny metraż zabudowy.

W związku z powyższym organ I instancji przeprowadził postępowanie w trybie art. 48 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed ww. nowelizacją).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że istotą postępowania legalizacyjnego jest doprowadzenie samowolnie rozpoczętych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Postępowanie zmierzające do tego celu jest wielostopniowe i składa się z faz, w toku których ustala się przede wszystkim czy i kiedy doszło do samowoli, rozumianej jako wykonanie obiektu lub robót budowlanych bez wymaganej przez przepisy prawa budowlanego zgody władzy budowlanej, jakie przepisy będą miały zastosowanie, następnie ustalenie podmiotu i przedmiotu tej samowoli, oraz ustalenia, czy i w jakim stopniu naruszone zostały przepisy związane z możliwością zagospodarowania terenu oraz przepisy techniczno-budowlane, a także czy zakres tych naruszeń stwarza możliwość doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem.

Warunkiem wszczęcia postępowania legalizacyjnego (czyli warunkiem wydania postanowienia określającego wysokość opłaty legalizacyjnej) jest spełnienie przesłanek określonych w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ww. nowelizacji), czyli - po pierwsze - zgodność inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz - po drugie - ustalenie, iż budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno- budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Innymi słowy, by możliwa była legalizacja obiektu budowlanego spełniona musi być pierwsza przesłanka o charakterze pozytywnym, a ponadto ‘ druga przesłanka o charakterze negatywnym nie może w sprawie zaistnieć (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 stycznia 2018 r. o sygn. akt II SA/Łd 616/17).

Kolejnym etapem jest dostarczenie przez podmiot zobowiązany wymaganej dokumentacji w terminie przez organ określonym, a po jej zbadaniu i stwierdzeniu, że odpowiada ona warunkom określonym w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ww. nowelizacji), następuje określenie wysokości opłaty legalizacyjnej, według odpowiednio obowiązujących przepisów dotyczących obliczania kar.

Jak wskazuje orzecznictwo, brak jest możliwości ustalenia opłaty legalizacyjnej bez stwierdzenia, że projekt budowlany nie narusza przepisów techniczno-budowlanych (zob. wyrok WSA w Kielcach z dnia 25 maja 2017 r. o sygn. akt II SA/Ke 62/17).

W kontekście stanu faktycznego jaki zaistniał w przedmiotowej sprawie (roboty budowlane przy przedmiotowym obiekcie nie zostały zakończone), ustawodawca przewidział sytuację uregulowaną w art. 49 ust. 4 pkt 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ww. nowelizacji). Wówczas dochodzi, po spełnieniu warunków określonych w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ww. nowelizacji), do zatwierdzenia projektu budowlanego oraz pozwolenia na wznowienie robót.

Po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej (a najpóźniej w terminie, na który powołuje się, organ wydając decyzję o nakazaniu rozbiórki) następuje utrata uprawnienia do skorzystania z możliwości uiszczenia tej opłaty (i jednocześnie wygasa obowiązek jej uiszczenia), a po stronie organu aktualny staje się obowiązek do wydania decyzji o nakazie rozbiórki.

Wydanie w postępowaniu legalizacyjnym decyzji na podstawie art. 49 ust. 4 pkt 1 i ust. 5 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ww. nowelizacji), zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na wznowienie robót oraz nakładającej obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, możliwe jest więc dopiero wtedy, gdy inwestor uiści stosowną opłatę legalizacyjną. Wskazana decyzja jest bowiem kolejnym etapem postępowania legalizacyjnego.

Wskazać należy, iż w myśl art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ww. nowelizacji) organ nadzoru budowlanego, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada:

1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,

3) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane - oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej.

W razie spełnienia wymagań, określonych w ust. 1, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję:

1) o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót;

2) o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona (art. 49 ust. 4 ww. ustawy).

LWINB stwierdził, iż organ I instancji przeprowadził powyższe etapy procedury legalizacyjnej z poszanowaniem przytoczonych przepisów. W przedmiotowej sprawie, organ I instancji ustalił opłatę legalizacyjną postanowieniem z dnia 2 września 2021 r., a pismem z dnia 20 września 2021 r. Lubelski Urząd Wojewódzki w Lublinie poinformował PINB w Parczewie, że na konto dochodów LUW w Lublinie w dniu 10 września 2021 r. wpłynęła wymagana należność.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego, LWINB wskazał, iż przedłożony projekt budowlany określa, co jest przedmiotem opracowania, a jest nim budynek letniskowy. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, że przedmiotowy obiekt budowlany będzie użytkowany przez inwestora do okresowego wypoczynku. Zgodnie z wypisem z obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy D., działka nr [...], na której zlokalizowany jest przedmiotowy budynek, położona jest na terenie oznaczonym symbolem 157 MR + UT, przeznaczonym pod zabudowę zagrodową z możliwością realizacji zabudowy jednorodzinnej, letniskowej i usług nieuciążliwych (k. 1-27 akt PINB w Parczewie znak: PINB.7355/P/15/2019, dołączonych do tomu I akt organu I instancji).

Mając dalej na uwadze zarzuty podnoszone w odwołaniu wyjaśniono, że po pierwsze jak słusznie zaznaczył PINB w Parczewie w piśmie z dnia 9 listopada 2021 r. znak: PINB.7355/P/28/2019, przedłożony przez I. K.-M. przewiduje rozbiórkę spornych okapów połaci dachowej przedmiotowego budynku. Podobnie w projekcie tym nie przewidziano wykonania otworów okiennych i drzwiowych w ścianie budynku, usytuowanego od strony działki sąsiedniej o nr ewid. [...] (elewacja południowa). Co tyczy się prawidłowości usytuowania przedmiotowego obiektu letniskowego na działce o nr ewid. [...] w miejscowości B., gmina D., wyjaśnić należy, że z przedłożonego projektu budowlanego wynika, iż projektowany budynek zlokalizowany jest w ostrej granicy z działką nr ewid. [...], a więc nie narusza przepisu § 12 ust. 4 pkt 1 ww. rozporządzenia ws. warunków technicznych. Zgodnie z tym przepisem w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 tego rozporządzenia, dopuszcza się budowę budynku ścianą bez okien i drzwi bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości 16m lub mniejszej. Ze szkicu operatu scalenia gruntów wsi B. nr ewidencyjny, wynika, że działka o nr ewid. [...] w miejscowości B., gmina D. posiada szerokość 15,40 m w linii rozgraniczającej z działką sąsiednią o nr ewid. [...] (kierunek północno-zachodni).

LWINB podkreśłił, iż wydanie postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną oznacza, że organ stwierdził zgodność projektu zagospodarowania działki z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, że projekt budowlany jest kompletny i posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia oraz, że wykonany został przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia. Tylko bowiem pozytywna ocena złożonej dokumentacji prowadząca do uznania, że zaszły warunki do legalizacji samowoli budowlanej, stanowi podstawę do wydania postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 19 października 2016 r. o sygn. akt II OSK 33/15).

Powyższe postanowienie PINB w Parczewie z dnia 2 września 2021 r. znak: PINB.7355/P/28/2019 ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej nie zostało zaskarżone przez żadną ze stron niniejszego postępowania.

Wobec faktu, iż podstawą do wydania postanowienia o nałożeniu opłaty legalizacyjnej może być tylko łączne spełnienie warunków z art. 49 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 Prawo budowlane (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2017 r. o sygn. VII SA/Wa 1175/16) oraz faktu uiszczenia przez inwestora nałożonej opłaty legalizacyjnej, organ I instancji - realizując kolejne etapy legalizacji samowoli budowlanej - zasadnie, działając na podstawie art. 49 ust. 4 pkt 1 i art. 49 ust. 5 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ww. nowelizacji), decyzją z dnia 8 października 2021 r., znak: PINB.7355/P/28/2019, zatwierdził projekt budowlany budowy budynku letniskowego zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] położonej w miejscowości B., gmina D. dla I. K.-M. i udzielił pozwolenia na wznowienie robót oraz nałożył obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

Zdaniem organu odwoławczego PINB w Parczewie przeprowadził postępowanie zgodnie z zasadami wynikającymi z kodeksu postępowania administracyjnego - w sposób wyczerpujący wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności faktyczne w niniejszej sprawie oraz dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ I instancji dokonał również prawidłowej subsumcji powołanych przepisów do poczynionych ustaleń stanu faktycznego sprawy, co uprawniało go do wydania rozstrzygnięcia odmawiającego nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych.

Mając na uwadze pozostałe zarzuty podniesione przez skarżącego zarówno w odwołaniu, jak i na przestrzeni całości przedmiotowego postępowania LWINB wyjaśnił, iż zgodnie z przedmiotową decyzją PINB w Parczewie, organ nie tylko zatwierdził projekt budowlany dla I. K.-M. i udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, ale także nałożył obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie ww. obiektu.

Dopiero udzielenie pozwolenia na użytkowanie (czy to w drodze wymaganej prawem decyzji organu czy też nie zgłoszenia przez tenże organ sprzeciwu od przedłożonego zawiadomienia o zakończeniu budowy) wieńczy cały proces inwestycyjny. Jego celem jest zweryfikowanie, czy zrealizowany obiekt jest zgodny z obiektem zaprojektowanym, na który organ administracyjny udzielił pozwolenia budowlanego, a więc z tym, co zakładano na etapie wstępnym inwestycji (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2018 r. o sygn. akt VII SA/Wa 2176/17). Badanie zgodności wykonanej inwestycji z przedstawionym i zatwierdzonym projektem będzie analizowana w kolejnym etapie, uregulowanym w art. 59 i 59a Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ww. nowelizacji). W myśl art. 59 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ww. nowelizacji) organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli, o której mowa w art. 59a.

Z kolei art. 59a Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ww. nowelizacji) stanowi, iż organ nadzoru budowlanego przeprowadza, na wezwanie inwestora, obowiązkową kontrolę budowy w celu stwierdzenia prowadzenia jej zgodnie z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę. Kontrola, o której mowa w ust. 1, obejmuje sprawdzenie: m.in.:

1) zgodności obiektu budowlanego z projektem zagospodarowania działki lub terenu;

2) zgodności obiektu budowlanego z projektem architektoniczno-budowlanym, w zakresie:

a) charakterystycznych parametrów technicznych: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji,

b) wykonania widocznych elementów nośnych układu konstrukcyjnego obiektu budowlanego,

c) geometrii dachu (kąt nachylenia, wysokość kalenicy i układ połaci dachowych),

d) wykonania urządzeń budowlanych,

e) zasadniczych elementów wyposażenia budowlano-instalacyjnego, zapewniających użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem (art. 59a ust. 2 Prawa budowlanego).

Reasumując organ odwoławczy podkreślił, że organ nadzoru budowlanego prawidłowo przyporządkował ustalony stan faktyczny do norm prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia zawiera wskazanie konkretnych przepisów i wyjaśnienie, dlaczego zrealizowana inwestycja spełnia wymienione w nich przesłanki. W związku z powyższym, zaskarżoną decyzję LWINB utrzymał w mocy.

Skargę na decyzję organu odwoławczego złożył pełnomocnik A. K. adw. M. B. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego oraz postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach zarzutów naruszenie prawa materialnego wskazano na naruszenie:

- art. 7 ust. 2 pkt 1 prawa budowlanego w zw. z § 12 ust. 1, 3, 5, 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i wydanie decyzji pomimo ustalenia, że sporny budynek w stosunku do granicy działki skarżącego posadowiony jest w odległości mniejszej niż 1,5 m;

W ramach zarzutów naruszenie przepisów postępowania wskazano na naruszenie:

- art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że sporny budynek jest budynkiem letniskowym przeznaczonym do rekreacji indywidualnej i okresowego wypoczynku, gdy jego gabaryty, konstrukcja i uzbrojenie, rozmiary izolacji nakazują przyjęcie, że jest to budynek służący do zamieszkiwania osób przez cały rok;

- przyjęcie, że sporny budynek jest posadowiony w odległości nie mniejszej niż 1,5m od granicy z działką skarżącego, w sytuacji, gdy jak wynika ze szkicu znajdującego się w protokole wyznaczenia punktów granicznych odległość ta jest mniejsza;

- ustalenie odległości spornego budynku od granicy z działką skarżącego wyłącznie w zakresie linii ściany budynku, bez uwzględnienia zasięgu okapu tego budynku, który dodatkowo zmniejsza tą odległość;

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie merytorycznego odniesienia do zarzutów odwołania dotyczących braku zachowania odległości ścian budowanego budynku od granicy z działką skarżącego;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji PINB w Parczewie z dnia 8 października 2021 r. pomimo naruszenia przez inwestora podstawowych przepisów dotyczących odległości wznoszonego budynku od granicy nieruchomości i zaniechania odniesienia się do zarzutów odwołania, co w sposób bezpośredni nie pozwala na zrozumienie motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia;

- art. 15 k.p.a. poprzez zaniechanie merytorycznego rozpoznania zarzutów stawionych w odwołaniu w zakresie nieprawidłowości w działaniu organu I instancji dotyczących odległości spornego budynku od granicy działki skarżącego i nie wyjaśnienie z jakich przyczyn organy obu instancji nie wzięły pod uwagę stanowiska skarżącego, co nie pozwala na przyjęcie, że w toku instancji nastąpiła merytoryczna kontrola decyzji organu I instancji;

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zwrot kosztów postępowania oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. złożone również wniosek dowodowy w postaci dopuszczenia dowodu z dokumentacji fotograficznej i protokołu wznowienia granic – na okoliczność wykazania posadowienia budynku w odległości mniejszej niż 1,5 m. Wniosek ten został na rozprawie oddalony przez Sąd.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując skargę w takim zakresie Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawą wydania decyzji w rozpatrywanej sprawie były przepisy ustawy Prawo budowlane obowiązujące przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), na co zwrócono uwagę w postępowaniu administracyjnym. Jednakże, aby możliwe było prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego konieczne jest zebranie w sprawie niezbędnego materiału dowodowego w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Wniosek ten wynika z jednej z ogólnych zasadą postępowania administracyjnego jaką jest zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. Organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych, ustalić wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, co pozwala na prawidłowe zastosowanie normy prawa materialnego. Wszechstronna ocena okoliczności konkretnej sprawy jest możliwa jedynie na podstawie kompletnego materiału dowodowego. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie wyjaśniające. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody oraz wskazanie ich w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie sądu, organy obydwu instancji nie spełniły obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów procesowych, wydały decyzję nie dysponując wystarczającym materiałem dowodowym, nie ustaliły bowiem wszystkich istotnych dla sprawy faktów w szczególności związanych z posadowieniem budynku letniskowego na działce nr ewid. [...] względem działki sąsiedniej o nr ewid. [...]. W tym zakresie Sąd podzielił zarzuty skargi, gdyż organy nie rozważyły w sposób dostateczny poprawności, a także zasadności oparcia decyzji na wyjątku wynikającym z § 12 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 1065, dalej jako rozporządzenie).

Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego wydana w przedmiotowej sprawie decyzja nie może być podjęta bez rozważanie wszystkich okoliczności związanych z legalnością budowy budynku letniskowego zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] w miejscowości B. Sam fakt wydania w ramach procedury legalizacyjnej ostatecznego postanowienia PINB w Parczewie z dnia 2 września 2021 r. znak: PINB.7355/P/28/2019 ustalającego wysokość opłaty legalizacyjnej nie świadczy o niemożliwości dokonywania oceny legalności zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę przez organy nadzoru budowlanego obu instancji. Istotne jest przy tym, że warunki wymienione w art. 49 ust. 1 pkt 1-3 ustawy podlegają ocenie pod kątem ich spełnienia przez inwestora w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji, o której mowa w art. 49 ust. 4 pr. bud., a nie na etapie wydawania postanowienia ustalającego wysokość opłaty legalizacyjnej. Uiszczenie opłaty legalizacyjnej w wysokości wynikającej z postanowienia jest jednym z warunków formalnych, którego spełnienie warunkuje wydanie decyzji, o której mowa w art. 49 ust. 4 pkt 1 lub 2 pr. bud. (por. wyrok NSA z 18.06.2020 r., II OSK 3621/19, LEX nr 3071946).

Konieczne jest podkreślenie, że aby zatwierdzić projekt budowlany oraz udzielić pozwolenia na budowę w ramach postępowania legalizacyjnego określonego w art. 49 ust. 1-6 pr. bud. wykonany w ramach samowoli budynek musi spełniać nie tylko określone warunku techniczne, ale również powinien być właściwie, zgodnie z powołanym powyżej rozporządzeniem, usytuowany względem granic sąsiednich. Uznając legalność posadowienia spornego budynku letniskowego na działce nr ewid. [...] należącej do inwestora I. K.-M. względem granicy z działką nr ewid. [...] należącą do skarżącego organy uznały, że szerokość działki nr [...] na wysokości ściany szczytowej budynku usytuowanej od strony drogi wynosi około 15,60 m, co dało podstawy do zastosowania § 12 ust. 4 pkt 1 wskazanego rozporządzenia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że pojęcie szerokości działki musi być rozumiane jednolicie, gdyż w przeciwnym wypadku projektant mógłby dowolnie wyznaczać szerokość działki, w celu zastosowania warunków określonych w § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia, a taka sytuacja jest niedopuszczalna. Pojęcie szerokości działki należy interpretować z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r., poz. 503 z późn. zm.), w szczególności jej roli w kształtowaniu ładu przestrzennego. Przyjmuje się, że szerokość działki stanowi granica od strony frontu działki (por. wyrok NSA z 1.06.2022 r., II OSK 1331/21, LEX nr 3353951).

W aktach organu I instancji (tom. II, k.49-53) znajduje się kopia protokołu z wyznaczenia punktów granicznych dokonanego na podstawie art. 39 ust. 1-5 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, do którego dołączono również szkic przedstawiający wymiary działki nr ewid. [...] oraz odległości posadowionych na tej działce budynków od granicy z działką nr ewid. [...]. Ze szkicu wynika, że szerokość działki nr [...] od drogi wynosi 16,15 m, a budynek, którego dotyczy przedmiotowe postępowanie legalizacyjne usytuowany jest w odległości od 1,2 m do 1,0 m od granicy z działką nr ewid. [...]. W aktach brak jest oryginału powyższego protokołu, organy orzekające w sprawie nie odniosły się również do ustaleń z niego wynikających.

Przyjęcie, że działka inwestora ma szerokość 16,15 m nie pozwala na zastosowanie w sprawie wyjątku, na który powołały się organy, określonego w § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia. Zgodnie z treścią tego przepisu w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, dopuszcza się budowę budynku ścianą bez okien i drzwi bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości 16 m lub mniejszej. Cytowany wyjątek umożliwia posadowienie na działkach wąskich – do 16 m - w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej budynków bezpośrednio przy granicy, a także w odległości nie mniejszej niż 1,5 m. Analizowany przepis dopuszcza więc dwie sytuacje – lokalizację budynku w granicy lub w odległości 1,5 m od granicy. Rozporządzenie w ramach tego wyjątku nie dopuszcza natomiast możliwości lokalizacji budynków w odległościach pośrednich. Jak wskazano powyżej sporny budynek, stosownie do znajdującego się w aktach szkicu (tom II, k. 50, akt I inst.), posadowiony jest w odległości od 1,2 m do 1,0 m od granicy z działką nr ewid. [...], co w świetle prawidłowo interpretowanego § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia jest niedopuszczalne.

Należy zauważyć, że przedstawiona przez Sąd interpretacja rozporządzania jest znana organom nadzoru budowlanego rozpatrującym niniejszą sprawę, gdyż w piśmie PINB w Parczewie do Komendy Powiatowej Policji z dnia 12 listopada 2019 r. (tom. I, k. 41-43, akt I inst.) organ ten prezentuje takie stanowisko. Organy obu instancji nie wzięły jednak tej okoliczności pod uwagę, nie dokonały własnych ustaleń (pomiarów) w tym względzie.

Mając powyższe na uwadze uznając, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego Sąd uchylił wydane w sprawie decyzje organów obu instancji – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Ponownie orzekając organy powinny przeprowadzić postepowanie wyjaśniające w zakresie posadowienia spornego budynku względem działki skarżącego i ustalić, czy możliwe jest zastosowanie w sprawie wyjątku z § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia. W tym zakresie konieczne jest dołączenie do akt sprawy oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii protokołu i szkicu z 23 października 2020 r., który stał się podstawą wyznaczenia punktów granicznych na działce nr ewid. [...]. Ewentualnie organ powinien zweryfikować wynikające z tych dokumentów dane dotyczące szerokości działki - granicy od strony frontu działki, a także posadowienia spornego budynku w odniesieniu do działki skarżącego. Dokładna weryfikacja usytuowania spornego budynku pozwoli na ocenę jej zgodności z przepisami rozporządzenia, a następnie będzie stanowiła podstawy do dalszych działań organów nadzoru budowlanego. Sąd nie stwierdził w sprawie innych uchybień w ramach zastosowania przepisów praw materialnego oraz procesowego, jednakże zaistniałe błędy skutkowały uchyleniem zaskarżonych decyzji.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ uwzględni przedstawione powyżej wytyczne Sądu, którymi stosownie do art. 153 p.p.s.a. jest związany.

O zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania orzeczono na podstawie w art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzone koszty postępowania obejmują uiszczony wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 500 zł oraz wpis od zażalenia w wysokości 100 zł na postanowienie WSA w Lublinie z 4 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 398/22, które zostało uwzględnione postanowieniem NSA z 14 czerwca 2023 r. sygn. akt II OZ 313/23.

Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat [...] otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów [...] w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

Obowiązującym aktem prawnym w tym zakresie jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2023 r., poz. 2631). Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia, opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi:w innej sprawie niż wskazane w lit. a-b wynosi 240 zł;. Wspomnianą opłatę należy podwyższyć o kwotę podatku od towarów i usług obliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3).

Należy jednak mieć na uwadze, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 20 kwietnia 2023 r., SK 53/22 (Dz. U. z 4 maja 2023 r., poz. 842) orzekł, iż § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68, ze zm.) w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, ze zm.), wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP.

Stwierdzenie przez Trybunał niekonstytucyjności określonej normy prawnej nie pozostaje bez znaczenia dla stosowania normy zamieszczonej w przepisie tożsamym. Dochodzi bowiem wówczas do obalenia domniemania konstytucyjności przepisu, który nie podlegał rozpoznaniu przed Trybunałem (zob. wyroki NSA z: 18 grudnia 2013 r., akt I FSK 36/13 i 2 czerwca 2015 r., I OSK 2388/13). Jakkolwiek cytowany wyżej wyrok Trybunału z 20 kwietnia 2023 r. obalił domniemanie konstytucyjności normy i derogował w opisanej wyżej części tylko § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, to jednak wykreował nowy sposób interpretowania jego treści, na co trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych. Bezsprzecznie zaś § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu jest tożsamy w swej treści z przepisem, którego konstytucyjność została zakwestionowana przez Trybunał w tymże wyroku, to jest z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.

Zauważyć też należy, że w wyrokach Trybunału z: 23 kwietnia 2020 r., SK 66/19, 20 grudnia 2022 r., SK 78/21 i 13 czerwca 2023 r., SK 83/19, zakwestionowano nieuzasadnione różnicowanie stawek i mechanizmów wynagradzania dla adwokatów ustanowionych z urzędu względem adwokatów ustanowionych z wyboru. Trybunał stwierdził, że uprawnienie adwokata do wynagrodzenia za świadczoną pomoc prawną jest podlegającym ochronie, konstytucyjnym prawem majątkowym oraz stwierdził, że adwokaci niezależnie od tego, czy udzielają pomocy prawnej z urzędu czy z wyboru, stanowią grupę podmiotów podobnych. Analogiczne rozwiązanie Trybunał przyjął w odniesieniu do radców prawnych w powołanym wyroku z 20 kwietnia 2023 r., SK 53/22.

Zdaniem Sądu, w ramach wykładni prokonstytucyjnej należy pominąć regulację rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w tej części, która odnosi się do ustalenia stawek wynagrodzenia adwokata za świadczoną pomoc prawną z urzędu i zastąpić te stawki - stawkami wynagrodzenia (opłat), jakie prawodawca przewidział za takiego samego rodzaju pracę (pomoc prawną) wyświadczoną przez adwokata ustanowionego z wyboru – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800; zob. postanowienia WSA w Warszawie: z 16 czerwca 2023 r., II SA/Wa 1384/20; z 22 czerwca 2023 r., II SA/Wa 2450/22, z 27 czerwca 2023 r., VII SAB/Wa 21/22; z 28 czerwca 2023 r., I SA/Wa 2098/20; z 29 czerwca 2023 r., I SA/Wa 1883/22; postanowienie WSA w Gdańsku z 12 czerwca 2023 r., I SA/Gd 1396/20, postanowienie WSA w Gliwicach z 6 czerwca 2023 r., II SA/Gl 1850/22).

Zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w innej sprawie niż wskazane w lit. a-b wynosi 480 zł.

Wobec powyższego wynagrodzenie pełnomocnika należało obliczyć według powołanego wyżej § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie. Wynagrodzenie to należy powiększyć o stawkę podatku od towarów i usług w wysokości 23 %. Stąd kwota należna pełnomocnikowi wyniosła 590,40 zł.

W związku z powyższym, uwzględniając skutki powołanego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2023 r. oraz na podstawie art. 250 § 1 w zw. z art. 258 § 4 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie, należało orzec jak wskazano powyżej.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.