Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 640/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 4,  art. 2 ust. 3,  art. 4 ust. 1,  art. 5 ust. 1 pkt 3,  art. 6c ust. 1,  art. 6k ust. 3,  art. 6ka ust. 1-3,  art. 6q ust. 1,  art. 6r ust. 3,   art. 9u ust. 1-2
journal: Dz.U. 2021 poz 888
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
article: art. 121 par. 1,  art. 122,  art. 123 par. 1,  art. 144,  art. 145 par. 1,  art. 180 par. 1,  art. 187 par. 1,  art. 190 par. 1-2,  art. 191,  art. 210 par. 1 pkt 6,  art. 210 par. 4
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 87 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca) Sędziowie: SWSA Andrzej Cichoń SWSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 4 lipca 2022 r. nr SKO/OS-414/18/2022 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 maja 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Legnicy z dnia 17 lutego 2022 r. nr GOS.3135.5.147.2021.XXI oraz postanowienie z dnia 19 sierpnia 2021 r. nr GOS.3135.5.147.2021.XXI; VI. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Postępowanie przed organami podatkowymi.

1.1. Przedmiotem skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w L. (dalej Strona/ Skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej SKO) z dnia 4 lipca 2022 r. nr SKO/OS-414/18/2022 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Legnicy (dalej organ pierwszej instancji) z dnia 17 lutego 2022 r. nr GOS.3135.5.147.2021.XXI określającą Stronie wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (dalej opłata) za okres od 1 maja 2021 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. dla nieruchomości położonej przy ul. [...] w L. w kwocie 583 zł.

1.2. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 5 maja 2021 r. oraz w dniu 25 czerwca 2021 r. pracownicy L. Sp. z o.o., tj. podmiotu świadczącego usługi odbioru odpadów komunalnych na terenie miasta L. podczas odbioru odpadów stwierdzili, że odpady z nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] były niewłaściwie segregowane. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami sporządzono protokoły stwierdzające niewłaściwą selektywną zbiórkę odpadów komunalnych. Na potwierdzenie powyższego została również wykonana dokumentacja zdjęciowa, z której wynika, że w pojemniku brązowym przeznaczonym do gromadzenia bioodpadów oraz w pojemniku zielonym przeznaczonym do gromadzenia szkła znajdowały się w tym okresie niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne. Działając w oparciu o treść art. 6ka ust. 3, art. 6k ust. 3, art. 6j ust. 3b ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2021 r. poz. 888; dalej ucpg); § 1 ust. 3 uchwały nr [...] Rady Miejskiej L. z dnia [...] marca 2021 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawek tej opłaty i wysokości zwolnienia (Dz. Urz. Woj. Doln. z 2021 r. poz. [...] dalej uchwała nr [...]); § 1 ust. 1 pkt 2 uchwały Rady Miejskiej w L. Nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. w sprawie określenia terminu częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Woj. Doln. z 2016 r., poz. [...] ze zm.) wobec niewypełnienia przez Stronę obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny organ podatkowy pierwszej instancji określił stawkę podwyższonej opłaty za okres od dnia 1 maja 2021 r. do dnia 31 maja 2021 r. w wysokości 583 zł (11 mieszkańców x 53 zł) oraz za okres od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. w wysokości 583 zł (11 mieszkańców x 53 zł).

1.3. Na skutek wniesionego odwołania, SKO powołaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Odwołało się do treści art. 6h, art. 6k ust. 3, art. 6j ust. 3, art. 6q ucpg oraz § 1 ust. 3 uchwały nr [...] i wskazało, że poza sporem pozostaje, że Strona w deklaracji złożonej w Urzędzie Miasta w L. w dniu 9 czerwca 2021 r. wykazała, że nieruchomość położona przy ul. [...] od dnia 1 maja 2021 r. jest nieruchomością zamieszkałą przez 11 osób, a stawka opłaty miesięcznej od 1 osoby wynosi 26,50 zł. Miesięczna opłata wynosi zatem 291, 50 zł. Jako, że stwierdzono nieprawidłowości w segregowaniu odpadów, co zostało udokumentowane stosownymi protokołami, to stanowiły one podstawę dla określenia Stronie podwyższonych opłat. Zdaniem SKO przepisy proceduralne nie nakładają na organy obowiązku udowodnienia, jaki podmiot dokonuje naruszenia zasad selektywnej zbiórki odpadów. Istotne pozostaje udowodnienie rzeczywistego sposobu segregowania odpadów, a raczej jego braku, kwestia zawinienia w tym względzie pozostaje poza obszarem zainteresowania regulacji. Zdaniem SKO powyższe wynika również z istoty dowodzenia – w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, których zaistnienie się neguje. W świetle powyższego od organów nie można żądać każdorazowego zindywidualizowania podmiotów dokonujących nieprawidłowości w zakresie zbiórki odpadów. W świetle brzmienia ucpg nie ma prawnego znaczenia, ilu lokatorów nie przestrzegało zasad selektywnego zbierania odpadów. To czy odpady są segregowane, czy nie obciąża w przypadku budynków wielomieszkaniowych całą wspólnotę mieszkaniową. W gestii wspólnoty mieszkaniowej leży maksymalne zabezpieczenie pojemników – gwarantujące, że prawidłowo segregowane przez mieszkańców odpady pozostaną w przeznaczonych na poszczególne frakcje pojemnikach. To na podmiocie, do którego przypisane są poszczególne pojemniki na odpady spoczywa obowiązek dbałości o prawidłowe segregowanie odpadów i niedopuszczanie do możliwości dostępu do tychże pojemników osób trzecich. Sposób realizacji obowiązków określonych w przepisach ucpg pozostaje w gestii podmiotu, który odpowiada za zadeklarowane pojemniki ze wszystkimi konsekwencjami stąd wynikającymi. Zdaniem SKO przepisy postepowania nie nakładają na organy obowiązku udowodnienia, jaki podmiot dokonuje naruszenia zasad selektywnej selekcji odpadów a organ pierwszej instancji dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na dokonanie stanowczych ustaleń faktycznych mogących następnie stanowić podstawę do wydania decyzji.

2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zaskarżono ww. decyzje SKO w całości. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, i przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

- 1) § 5 ust.1 pkt. 2 lit. c) uchwały Nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...] listopada 2019 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy L. (Dz. Urz. Woj. Doln. z 2019 r., poz. [...]; dalej uchwała nr [...]) w zw. z § 5 uchwały [...] Rady Miejskiej L. z dnia [...] listopada 2019 r. w sprawie określenia szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów, w zmian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Woj. Doln. z 2019 r., poz. [...]) w zw. z § 2 pkt 2, § 9 ust. 1 pkt 1 uchwały nr [...] w zw. z art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt 5 ucpg przez ich niezastosowanie w sprawie i uznanie, że przyznanie jednego pojemnika na bioodpady o pojemności 240 l na kilka wspólnot mieszkaniowych ([...](1), [...](2), [...], [...](3), [...](4)) jest wykonaniem przyjętego na siebie przez Gminę L. obowiązku wobec właścicieli nieruchomości w zakresie zapewnienia pojemników do zbierania bioodpadów oraz jest zapewnieniem możliwości selektywnego zbierania odpadów komunalnych obejmującego bioodpady, podczas gdy z zebranego w sprawie i niespornego materiału dowodowego sprawy wynika, że Gmina L. wbrew przyjętemu na siebie obowiązkowi dostarczania właścicielom nieruchomości odpowiednich pojemników na bioodpady nie wykonała tego obowiązku, bowiem po pierwsze dostarczyła na 11 osób jeden pojemnik o pojemności 240 l, a powinna zgodnie ze swoim zobowiązaniem dostarczyć pojemnik o pojemności 11 osób x 45 litrów = 495 litrów, ponadto dostarczyła część pojemnika a nie jeden pojemnik, bowiem niezgodnie z ww. przepisami z jednego pojemnika współkorzysta kilka wielolokalowych wspólnot;

2) art. 3 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 6c ust. 1 ucpg w zw. z § 5 ust. 1 pkt. 2 lit. c) uchwały Nr [...] w zw. z § 5 uchwały [...] w zw. z § 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w zw. z § 11 ust. 6 uchwały nr [...] poprzez ich niezastosowanie w sprawie przez niezrealizowanie ustawowego obowiązku zapewnienia czystości i porządku na terenie gminy oraz niestworzenie warunków niezbędnych do ich utrzymania, poprzez przydzielenie jednego pojemnika o pojemności 240 litrów na kilka wspólnot mieszkaniowych ([...](1), [...](2), [...], [...](3), [...](4)), w których mieszka 500 osób, tym samym uniemożliwia właściwą segregację odpadów, co jest naruszeniem ww. przepisów prawa miejscowego, jak i ww. przepisów ustawy;

3) niezastosowaniu w zw. z art. 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1219) oraz naruszenie art. 14 ust. 1 dyrektywy 2008/98/WE w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu [dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy – Dz. Urz. UE z dnia 22 listopada 2008r. Nr L 312, s. 3], przez pominięcie zasady statuujących obowiązek ponoszenia kosztów zanieczyszczenia oraz jego skutków przez skonkretyzowany podmiot (indywidualizacja odpowiedzialności), albowiem to osoba zanieczyszczająca środowisko zobowiązana jest do uiszczenia opłat celem naprawienia wyrządzonych szkód, statuujących obowiązek ponoszenia kosztów zanieczyszczenia oraz jego skutków przez skonkretyzowany podmiot (indywidualizacja odpowiedzialności), a także naruszenie zasady zrównoważonego rozwoju;

4) art. 2 w zw. z art. 86 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483; dalej Konstytucja RP), przez błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że właściciel nieruchomości winien uiścić podwyższoną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi również w przypadku, gdy uniemożliwiono mu korzystanie z własnego pojemnika na odpady i zmuszono go do współkorzystania z pojemnika na bioodpady z innymi, niezależnymi od niego podmiotami, co prowadzi do przyjęcia odpowiedzialności zbiorowej wykluczając regułę ustawowej określoności regulacji podatkowych i zasadę poprawnej legislacji wywodzonych z art. 217 w związku z art. 84 i Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz ochrony praw majątkowych i równości wobec prawa wywodzonymi z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, wobec czego obowiązek zapłaty daniny publicznej musi zostać dookreślony, zaś argumentacja funkcjonalna, celowościowa, nie powinna i nie może - w świetle wymogów wynikających z art. 84 w zw. z art. 217 Konstytucji RP - służyć zwiększeniu powinności obarczających jednostkę. Władztwo podatkowe przysługujące państwu jest, bowiem równoważone w aspekcie formalnym, co najmniej przez nałożenie na prawodawcę obowiązku jasnego formułowania stanowionych przez niego w tym obszarze przepisów prawnych;

5) błąd w ustaleniach stanu faktycznego oraz w rezultacie naruszenie art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.; dalej O.p.) przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów w wyniku przyjęcia, że zaszły przesłanki do nałożenia na właścicieli nieruchomości wyższych opłat tak jak za odbiór odpadów zmieszanych, podczas gdy zebrany przez organ materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczną ocenę, że mieszkańcy Skarżącej wspólnoty mogą nadzorować przydzielony im do współkorzystania pojemnik na bioodpady, jak również zebrany materiał dowodowy nie pozwala na ocenę, że mieszkańcy Skarżącej wspólnoty nie segregują odpadów w sposób prawidłowy w sytuacji, gdy nie są wyłącznymi użytkownikami pojemnika na bioodpady, a pojemnik ten jest zbyt mały na ponad 50[0] osób (jest zbyt mały na potrzeby, także na potrzeby Skarżącej wspólnoty, bo powinien mieć pojemność 495 l zamiast 260 l – 11 osób x 46 l = 495 l);

6) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 187 § 1 O.p. przez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zwłaszcza pominięcie faktu, że Gmina L. dostarcza jeden kontener na segregację bioodpadów dla 5 wspólnot mieszkaniowych, co doprowadziło SKO do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, polegających na rzekomym niedopełnieniu przez Skarżącą wspólnotę obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, i posiadania możliwości nadzoru nad współużytkowanym pojemnikiem, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego sprawy nie można wyciągnąć takiego wniosku wobec nieprzeprowadzenia przez SKO uzupełniającego postępowania dowodowego;

7) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art. 210 § 1 O.p. przez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji; przez brak wskazania, dlaczego uznaje za prawidłowe działanie organu [podatkowego] pierwszej instancji polegające na przydzieleniu jednego pojemnika na pięć wspólnot mieszkaniowych wbrew (zarzut ze skargi na decyzję Prezydenta Miasta Legnicy) przepisom uchwalonym przez Radę Miasta L. powołanych w punktach, powyżej, dlaczego uznaje za prawidłowe przyjęcie odpowiedzialności zbiorowej (zarzut ze skargi na decyzję Prezydenta Miasta Legnicy) w sprawie, co uniemożliwia Skarżącej właściwe zapoznanie się z motywami działania organu [podatkowego] pierwszej instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób;

8) art. 187 O. p. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia całokształtu okoliczności faktycznych, a w konsekwencji wydanie wadliwej decyzji, poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, co spowodowało niedostateczne, a w konsekwencji błędne załatwienie sprawy;

9) na podstawie art. 247 § 1 pkt 2 i 3 O.p. w zw. z art. 92 § 1 O.p. zarzucono nieważność zaskarżonej decyzji wobec wydania jej z rażącym naruszeniem powyższych prawa, jak i wydania jej bez podstawy prawnej.

W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie aktu pierwszej instancji, jak i zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania liczonych według norm przepisanych.

2.2. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

3.1. Skarga jest zasadna choć nie wszystkie zawarte w niej zarzuty miały wpływ na przedmiotowe rozstrzygnięcie.

3.2. Na wstępie należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej ppsa) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi - zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania (art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 ppsa). Kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem legalności, tj. oceny działań administracji podatkowej pod kątem przestrzegania przepisów postępowania i prawidłowości stosowanej wykładni przepisów prawa. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 108/2012, CBOSA). Wartym też podkreślenia jest to, że po myśli art. 135 ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

3.3. W przedmiotowej sprawie przedmiotem sporu między stronami była kwestia określenia przez organy podatkowe podwyższonej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wyniku stwierdzenia niewłaściwej segregacji odpadów przez Skarżącą. Organ pierwszej instancji i SKO w swych decyzjach wskazują na zgodność z prawem takiego postępowania. Odmiennego zdania jest Skarżąca. W tak zarysowanym sporze rację należy przyznać Skarżącej.

3.4. Na mocy art. 6c ust. 1 ucpg gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h ucpg). Zgodnie z art. 6ka ust. 1 ucpg w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi art. 6ka ust. 2 ucpg). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (art. 6ka ust. 3 ucpg). W sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, [...] (art. 6q ust. 1 ucpg). Rada gminy określi stawki opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny, wysokości nie niższej niż dwukrotna wysokość i nie wyższej niż czterokrotna wysokość stawki ustalonej przez radę gminy odpowiednio na podstawie ust. 1 albo w art. 6j ust. 3b (art. 6k ust. 3 ucpg). Po myśli § 1 ust. 3 uchwały nr [...] ustala się stawkę opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli właściciel nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny, w wysokości 53,00 zł miesięcznie.

3.5. Należy zauważyć, że po myśli art. 87 ust. 2 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego.

Na mocy art. 4 ust. 1 ucpg rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy [...]; regulamin jest aktem prawa miejscowego. Taką jest właśnie uchwała nr [...] z której § 5 ust. 1 pkt 2 wynika, że w zależności od rodzaju zabudowy właściciele nieruchomości zobowiązani są do zbierania i przekazywania do odbioru wskazanych poniżej odpadów komunalnych w następujący sposób: w zabudowie wielorodzinnej i mieszanej: c) bioodpady - w osobnym pojemniku lub worku (w przypadku przekroczenia pojemności pojemnika); d) szkło - w osobnym pojemniku.

Na mocy zaś § 9 ust. 1 pkt 1 uchwały nr [...] określa się minimalną pojemność pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych przy uwzględnieniu średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych, bądź innych źródłach oraz liczby osób korzystających z tych pojemników: dla budynków mieszkalnych - 45 l na mieszkańca. Po myśli § 9 ust. 2 uchwały nr [...] właściciel nieruchomości dobiera minimalną pojemność pojemników, która jest sumą pojemności odpowiedniej konfiguracji worków, pojemników lub kontenerów określonych w § 8 ust. 1 pkt 1-8. Pojemniki przeznaczone do zbierania wszystkich frakcji odpadów komunalnych powinny być dostosowane do indywidualnych potrzeb właściciela, jednakże łączna ilość pojemników dla nieruchomości powinna odpowiadać co najmniej sumie minimalnej ilości odpadów wynikających ze wskazanych norm wytworzonych odpadów. Jeżeli właściciele więcej niż jednej nieruchomości korzystają z tych samych pojemników, łączna pojemność tych pojemników winna odpowiadać co najmniej sumie norm (wyrażonych w litrach) wskazanych w ust. 1 niniejszego paragrafu (§ 9 ust. 3 uchwały nr [...]).

Zgodnie z art. 6r ust. 3 ucpg rada gminy określi, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, szczegółowy sposób i zakres świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w szczególności częstotliwość odbierania odpadów komunalnych od właściciela nieruchomości i sposób świadczenia usług przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Taką jest z kolei uchwała [...] i na mocy jej § 1 ust. 2 odpady powstałe na terenie nieruchomości, posegregowane niezgodnie z regulaminem utrzymania czystości i porządku w gminie, traktowane będą jako zmieszane odpady komunalne. Zaś zgodnie z § 5 ww. uchwały Gmina L. przejmuje od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy i nieruchomości, które w części stanowią nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, a w części nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy obowiązki wyposażenia nieruchomości w pojemniki lub worki służące do zbierania odpadów komunalnych (z wyłączeniem pojemników podziemnych i półpodziemnych) w ilości wynikającej z Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy L. (oraz zachowaniem następujących zasad: 1) pojemniki dostarczone zostaną w miejsce wskazane przez właściciela nieruchomości, 2) dostarczenie lub wymiana pojemników na nieruchomościach będzie następowała po złożeniu zgłoszenia stanowiącego Załącznik do niniejszej uchwały, 3) właściciele nieruchomości zgłaszają potrzebę dostarczenia lub wymiany pojemników pisemnie lub osobiście w siedzibie Urzędu Miasta L., [...], bądź za pomocą środków komunikacji elektronicznej, 4) worki dostarczone zostaną w ilości 1 worek/1 odbiór.

Dodatkowo zgodnie z art. 5 ust. 1 ucpg właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez: 1) wyposażenie nieruchomości w worki lub pojemniki, przeznaczone do zbierania odpadów komunalnych, utrzymanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym oraz utrzymanie w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów, chyba że na mocy uchwały rady gminy, o której mowa w art. 6r ust. 3, obowiązki te w całości lub w części przejmie gmina jako część usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w zamian za uiszczoną przez właściciela opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi; 3) zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1. Właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h ucpg). Po myśli art. 2 ust. 1 pkt 4 ucpg pod pojęciem właścicieli nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Zaś zgodnie z art. 2 ust. 3 ucpg jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową.

3.6. Powołane wyżej przepisy nie pozostawiają wątpliwości jakie obowiązki spoczywają zarówno po stronie gminy, jak i właściciela nieruchomości (tutaj wspólnoty mieszkaniowej) co się tyczy utrzymania czystości i porządku w gminach. Gmina jest zobowiązana do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Z kolei właściciel nieruchomości ma obowiązek selektywnego zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie. Do właściciela też należy obowiązek wyliczenia ile pojemników potrzebuje na daną nieruchomość jak też wystąpienie o takowe pojemniki (ew. worki) do Urzędu Miasta L. Istotnym jest również to, że po myśli art. 9u ust. 1 ucpg wójt, burmistrz lub prezydent miasta sprawuje kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów ustawy. W stosunku do podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest obowiązany prowadzić kontrolę, o której mowa w ust. 1, co najmniej raz na dwa lata (art. 9a ust. 2 ucpg).

3.7. W art. 6ka ust. 1 ucpg zawarto przesłanki warunkujące wydanie przez organ decyzji określającej wysokość podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Po pierwsze podmiot odbierający odpady komunalne musi stwierdzić, że nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Po drugie, że obowiązku tego nie dopełnił właściciel nieruchomości. Po trzecie, ww. podmiot musi zawiadomić władze gminy oraz właściciela nieruchomości o wspomnianej nieprawidłowości.

3.8. Należy stwierdzić, że w sprawie pierwsza z przesłanek została spełniona przez podmiot wykonujący usługi odbioru odpadów komunalnych ze wskazanej nieruchomości, stanowiącej własność Skarżącej na podstawie protokołu z dnia 5 maja 2021 r. co się tyczy szkła oraz protokołów z dnia 5 maja 2021 r. oraz 25 czerwca 2021 r. co się tyczy odpadów bio. Niewątpliwie zatem można stwierdzić – na podstawie materiału fotograficznego, że podmiot odbierający odpady stwierdził i udokumentował nieselektywne zbieranie odpadów - w pojemnikach przeznaczonych na szkło i bioodpady znajdowały się odpady zmieszane.

3.9. Co się tyczy drugiej z przesłanek – czy obowiązek w specyficznych okolicznościach przedmiotowej sprawy spoczywał na właścicielu – nie zostało w tym względzie przeprowadzone postępowanie, o czym będzie mowa poniżej.

3.10. Co się tyczy trzeciej z przesłanek należy zauważyć, że regulacje ustawowe nie określają w jaki sposób podmiot odbierający odpady ma powiadomić właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez niego obowiązku selektywnej zbiórki odpadów, niemniej jednak z treści omawianego przepisu jednoznacznie wynika, że powiadomienie takie musi być wykonane, aby możliwe było wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie przez organ decyzji określającej opłatę za gospodarowanie odpadami w podwyższonej wysokości. W przedmiotowej sprawie podmiot odbierający odpady nie powiadomił o nieprawidłowej segregacji odpadów właściciela nieruchomości. Wprawdzie na protokołach z dnia: 5 maja 2021 r. i 25 czerwca 2021 r., zakreślono pozycję "pozostawiono w skrzynce pocztowej" lub "przesłano listownie lub elektronicznie" jednak nie wskazano podmiotu wobec którego dokonano takiego sposobu doręczenia ww. protokołów. Po myśli zaś art. 145 § 1 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 ucpg pisma doręcza się stronie.

Z akt sprawy wynika, że wszczęcie postępowania administracyjnego postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2021 r. spowodowało działanie administratora nieruchomości i przekazanie przez urzędnika gminy drogą elektroniczną skanów protokołów dotyczących nieruchomości przy ul. [...]. Jednakże obowiązujące na moment wysłania wiadomości w dniu 25 sierpnia 2021 r. przepisy O.p., które stosuje się odpowiednio na mocy art. 6q ust. 1 ucpg nie pozwalają uznać aby takie doręczenie było prawidłowe.

Stosownie do treści art. 144 § 1 O.p. organ podatkowy doręcza pisma: 1) za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego, lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, lub 2) za urzędowym poświadczeniem odbioru, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Jeżeli przepisy ustawy przewidują doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, doręczenie następuje przez portal podatkowy w zakresie wynikającym z odrębnych przepisów lub przez elektroniczną skrzynkę podawczą (art. 144 § 2 O.p.).

Zatem doręczenie skanów ww. protokołów nie można było uznać za skuteczną czynność zawiadomienia Skarżącej o stwierdzonej nieprawidłowości. Tym bardziej, że z akt sprawy nie wynika czy występująca o przesłanie skanów Spółka z o.o. P. była upoważniona w sprawie do działania w imieniu Skarżącej. Takich dokumentów akta sprawy nie zawierają.

Skoro z art. 6ka ust. 2 ucpg wynika, że warunkiem wszczęcia przez organ postępowania, a następnie wydania decyzji, o której mowa w art. 6ka ust. 3 ucpg jest m.in. spełnienie przesłanki powiadomienia przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych zarówno organu jak i właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, to należy uznać, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie doszło do spełnienia warunku powiadomienia właściciela.

W konsekwencji należy stwierdzić, że przedwczesnym było wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 165 § 1 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 oraz art. 6ka ust. 3 ucpg albowiem doszło do naruszenia art. 6ka ust. 1-3 ucpg w zw. z art. 6q ust. 1 ucpg i art. 123 § 1 O.p. statuującego zasadę zapewnienia czynnego udziału Strony w postępowaniu.

3.11. Ponadto mając na względzie art. 6q ust. 1 ucpg prowadząc postępowanie organy gminy zobowiązane są do stosowania przepisów O.p., a zwłaszcza art. 122 O.p., art. 187 § 1 O.p. oraz art. 191 O.p. Przepisy art. 122 i art. 187 § 1 O.p. stanowią, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie zaś z art. 191 O.p. organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Wartym odnotowania jest to, że stosownie do treści art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku działalności analitycznej Krajowej Administracji Skarbowej, czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe (art. 181 O.p.).

Protokół z dnia 26 sierpnia 2021 r. stanowiący główny dowód w sprawie został sporządzony niezgodnie prawem albowiem z naruszeniem art. 190 § 1 O.p., gdyż strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych lub oględzin przynajmniej na 7 dni przed terminem. Po myśli art. 190 § 2 O.p. strona ma prawo brać udział w przeprowadzaniu dowodu, może zadawać pytania świadkom i biegłym oraz składać wyjaśnienia. Organ pominął Stronę w przeprowadzeniu dowodu oględzin zatem protokół ten nie może być dowodem w sprawie. Ponadto, SKO oceniając stan faktyczny odwołało się do orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego braku ustalania, który z mieszkańców indywidualnie odpowiada za nieprawidłową segregację odpadów. Nie odniosło się natomiast do zarzutów Strony, że jeden pojemnik został przeznaczony dla wielu wspólnot mieszkaniowych ([...](1), [...](2), [...], [...](3), [...](4)) i że nie został on dostarczony zgodnie z obowiązkami jakie przyjęła na siebie Gmina. SKO przytacza wprawdzie regulacje z których wynika, że właściciel nieruchomości wskazuje gdzie i ile pojemników winno być podstawione, jednakże nie ustalił, czy do takiego wskazania doszło i czy działania Gminy są z nim zgodne. Nie odniesiono się do argumentu czy faktycznie wspomniane pojemniki były też pozostawione do dyspozycji innych wspólnot mieszkaniowych i jeżeli tak w istocie było to jaki był tego powód.

Jest to o tyle istotne, że o ile właściciel nieruchomości (tutaj wspólnota mieszkaniowa) odpowiada za prawidłową segregację odpadów na nieruchomości, to nie może odpowiadać ani za inne wspólnoty ani za obszar powstawania odpadów, który nie należy do wspólnoty czyli za nieruchomości nie będące jego własnością. Jako, że dowód z oględzin został przeprowadzony bez udziału Strony to jako nie będący dowodem w sprawie po myśli art. 180 § 1 O.p. nie może stanowić punktu odniesienia się Sądu co do miejsca spornych pojemników i sposobu ich zabezpieczenia. Organy nie ustaliły w ogóle czy: Skarżąca wskazała ilość i miejsce dostarczenia pojemników, składała zapotrzebowanie na pojemniki bądź godziła się na wspólne korzystanie z pojemnika z innymi podmiotami (choć takie działanie byłoby sprzeczne z przepisami). Nie ustalono też, czy dostarczone pojemniki odpowiadały zapotrzebowaniu Skarżącej i czy były prawidłowo usytułowane. Powyższe mankamenty w stanie faktycznym stanowią ewidentną konsekwencję faktu, że Skarżąca nie uczestniczyła w oględzinach zatem nie mogła składać na bieżąco wyjaśnień a organ pierwszej instancji ww. okoliczności pominął. Z treści decyzji organów obu instancji nie wynika też czy wobec pozostałych wspólnot mieszkaniowych ([...](1), [...](2), [...](3), [...](4)) są prowadzone postępowania administracyjne w wyniku, których wywodzone są konsekwencje w postaci podwyższonej opłaty w wysokości identycznej jak wobec Skarżącej a mogącej dotyczyć odpadów pochodzących z tych samych pojemników.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia art. 122 O.p., art. 123 § 1, art. 180 § 1 w zw. z art. 190 § 1 i 2, art. 187 § 1, art. 191 O.p., jak też art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 ucpg w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy a w konsekwencji przeprowadzone w sposób wyżej wskazany postępowanie podatkowe naruszyło również zasadę zaufania Strony do organów podatkowych po myśli art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 ucpg.

3.12. Podobne stanowisko jak wyżej przedstawione zawarto w m.in. w wyrokach tut. Sądu z dnia: 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 647/22 i I SA/Wr 648/22; 18 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Wr 645/22 i I SA/Wr 646/22, CBOSA.

3.13. Odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi wobec niewyjaśnionego stanu faktycznego Sąd uznał za przedwczesne.

3.14. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt I sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ppsa w zw. z art. 135 ppsa. O kosztach orzeczono w pkt II, w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na kwotę kosztów składa się wpis sądowy w wysokości 100 zł, opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz kwota wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 480 zł.

3.15. Rozpoznając ponownie sprawę organy będą zobowiązane zawiadomić w sposób prawidłowy Skarżącą o niewłaściwej selektywnej zbiórce odpadów komunalnych. Następnie powinny prawidłowo wszcząć postępowanie podatkowe a w jego toku – z zapewnieniem czynnego udziału Strony - wyjaśnić stan faktyczny zaistniały w sprawie, w tym przede wszystkim ustalić: miejsce usytuowania spornych pojemników; okoliczności związane z dostarczeniem przez Gminę na rzecz Skarżącej spornych pojemników. Konieczne jest w tym względzie ustalenie jakie Strona złożyła zapotrzebowanie na pojemniki i czy zostały one dostarczone zgodnie z zapotrzebowaniem oraz czy było to zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Ustalenia tez wymaga to czy ze spornych pojemników korzystają wskazywane przez Skarżącą inne wspólnoty mieszkaniowe ([...](1), [...](2), [...], [...](3), [...](4)). Wobec ustalenia pozytywnego tego faktu należy stwierdzić przyczynę tego stanu rzeczy. Należy też ustalić czy wobec ww. wspólnot mieszkaniowych toczą się inne postępowania i zasądzane są również opłaty według podwyższonej stawki a dotyczy to tych samych pojemników. Poczynione wyżej ustalenia dopiero będą mogły stanowić podstawę do wydania decyzji. Przy czym Sąd zaznacza, że przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewidują odpowiedzialności solidarnej wspólnot mieszkaniowych za nieselektywną zbiórkę odpadów. Takiej też odpowiedzialności nie można domniemywać. Zaś zaniechanie organu gminy w zakresie niedostarczenia stosownych pojemników nie może być okolicznością dającą podstawę temu organowi do naliczenia sankcyjnej opłaty wobec Skarżącej zważywszy na obowiązek organu gminy sprawowania kontroli przestrzegania i stosowania przepisów ustawy (art. 9u ust. 1 ucpg).