Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 138/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 207
journal: Dz.U. 2021 poz 305
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 5 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: Sekretarz sądowy Aleksandra Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2023 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Zarządu Województwa z dnia 22 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zarząd Województwa decyzją z dnia 22 grudnia 2022 r. – na podstawie m. in. art. 207 ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy o finansach publicznych - określił kwotę do zwrotu przez stronę skarżącą w wysokości [...] zł wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu wskazano, że strona skarżąca złożyła projekt "R. ".

Celem projektu było opracowanie innowacyjnej technologii oraz innowacyjnych produktów

1 ) technologia – opracowanie metody redukcji wybranych zanieczyszczeń punktowych rozproszonych oraz obszarowych

2 ) usługi i produkty

- usługa wykonania płyt obornikowych do ograniczania emisji zanieczyszczeń punktowych rozproszonych

- usługa wykonania złóż organicznych ograniczających emisję zanieczyszczeń obszarowych

- kompleksowa usługa ograniczania emisji zanieczyszczeń

- produkcja i sprzedaż mieszkanki materiałów organicznych do samodzielnej aplikacji.

Projekt zakładał przeprowadzenie prac B+R oraz zakup infrastruktury B+R.

9 listopada 2018 r. IZ WRPO zawarła z beneficjentem umowę o dofinansowanie projektu.

Zdaniem organu wykorzystanie przez beneficjenta środków przeznaczonych na realizację projektu z naruszeniem procedur wskazanych w umowie wypełniało przesłankę z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., co uzasadniało orzeczenie o ich zwrocie. Organ dokonał takich ustaleń po analizie wniosku o dofinansowanie projektu, umowy z aneksem, dokumentacji z przeprowadzonej kontroli projektu oraz wyjaśnień samej strony.

Przede wszystkim zdaniem organu w sprawie doszło do zwiększenia zakresu rzeczowego umowy badawczej.

Beneficjent zawarł w dniu 1 października 2018 r. umowę użyczenia aparatury badawczo – rozwojowej.

W trakcie realizacji projektu beneficjent zrezygnował z nabycia części środków trwałych – zaplanowana pierwotnie na ten cele wysokość dofinansowania uległa zmniejszeniu o [...] zł – z [...] zł do kwoty [...]zł.

W trakcie kontroli stwierdzono zwiększenie zakresu rzeczowego umowy badawczej o wartość dodatkowego świadczenia, co miało wpływ na wysokość wydatku kwalifikowanego świadczonej usługi badawczej. Wartość dodatkowego świadczenia ustalono za okres od października 2018 do marca 2019 r. na kwotę [...]zł ). Ustalono, że wykonawca w ramach wynagrodzenia za wykonanie umowy badawczej zgodził się wykonać umowę badawczą oraz użyczyć aparaturę badawczą. Zdaniem organu użyczenie nie było przewidziane we wniosku o dofinansowanie projektu w ramach wydatku na usługę badawczą. Beneficjent realizował usługę badawczą a kwotę niższą niż pierwotnie zaplanowano.

Wydatek dotyczący użyczenia sprzętu nie był niezbędny do zrealizowania umowy. Wydatek w kwocie [...]zł został zatem zdaniem organu poniesiony nieprawidłowo.

Ponadto zdaniem organu umowa badawcza nie została wykonana w wymaganym zakresie, a protokoły odbioru nie potwierdzają stanu faktycznego.

Organ wskazał, że określona w umowie badawczej wartość usługi badawczej wzrosła z [...] zł do [...] zł. Wartość dofinansowania nie uległa zmianie i mogła wynieść maksymalnie [...] zł. W ciągu 6 miesięcy realizacji umowy badawczej beneficjent rozliczył całość możliwego do uzyskania dofinansowania [...] zł. W ciągu 6 miesięcy beneficjent nie zgłaszał zastrzeżeń wykonawcy i nie informował IZ WRPO o zmianach w umowie badawczej.

Dopiero w trakcie czynności kontrolnych beneficjent poinformował o różnicach między przedmiotem umowy badawczej a jej faktyczna realizacją.

Organ stwierdził ostatecznie

- brak raportu za październik 2018 r. dla płyty punktowej i bariery obszarowej – dostarczono raport z monitoringu wstępnego, nieobjętego zakresem umowy badawczej

- w raportach dotyczących płyty punktowej brak informacji o parametrze "jony azotynowe" za listopad 2018 i styczeń 2019 r. )

- ilość prób w raportach jest niezgodna z zaplanowanymi w umowie (bariera obszarowa – za marzec 2019 r., płyta punktowa – za listopad – grudzień 2018 r., styczeń – marzec 2019 r. )

- brak raportów dotyczących stężeń amoniaku nad pryzmami obornika

- brak raportów dotyczących analizy fizyko – chemicznej opadów

- niezgodność przedstawionych raportów w stosunku do czynności wykonanych przez osoby zatrudnione w projekcie w umowie zlecenia.

Zdaniem organu umowa badawcza nie została zatem wykonana w określonym zakresie, a protokoły odbioru nie potwierdzają stanu faktycznego. Potwierdzają one wykonanie prac, które nie zostały faktycznie wykonane.

Zdaniem organu beneficjent i wykonawca umowy pozostawali w trakcie jej realizacji w bliskich relacjach handlowych. Mogło to prowadzić do pobieżnego weryfikowania wykonywanych przez wykonawcę prac.

Organ wskazał, że wbrew twierdzeniom strony – kontrola projektu może być wykonywana również jeszcze w trakcie jego realizacji. W sprawie nie wystąpiła ponadto tzw. siła wyższa, albowiem pojawienie się pandemii Covid-19 nie mogło mieć wpływu na realizację umowy w okresie październik 2018 – marzec 2019 r. Przedłożony dokument "R.n." nie zawiera żadnych informacji czy wyjaśnień dotyczących bezpośrednio umowy badawczej w ramach projektu.

W przedmiotowej sprawie wydatki poniesione na umowę badawczą nie dotyczyły w całości dostarczonych towarów, wykonanych usług lub zrealizowanych robót, nie były zgodne z treścią protokołu odbioru, nie zostały należycie udokumentowane – czyli nie zostały dokonane zgodnie z umową badawczą.

Organ stwierdził ponadto

- brak zaewidencjonowania listy płac z 15 kwietnia 2019 r. w księgach rachunkowych oraz

4. przedstawienie do wniosków o płatność wydatków, które nie zostały poniesione w całości w okresie, jaki dany wniosek obejmował ( zostały one faktycznie poniesione 20 maja 2019 r. i 20 grudnia 2019 r. ).

Organ uznał wobec tego, że przedmiotowe wydatki zostały uznane za niekwalifikowalne co było podstawą do dochodzenia ich zwrotu na podstawie art. 207 u.f.p,a w sprawie nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia PE i Rady UE nr 1303/2013 dnia 17 grudnia 2013 r.

W skardze do WSA w Poznaniu podniesiono zarzuty naruszenia :

- art. 6 kpa poprzez wskazanie różnych kwot do zwrotu – od [...] zł do [...] zł

- art. 2 ust. 7 rozporządzenia Rady WE nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. poprzez określenie kwoty do zwrotu w wysokości [...] zł

- art. 89 § 2 kpa

- art. 7, art. 77 § 1 kpa

- art. 81 a § 1 kpa

- art. 107 § 1 pkt 4 i 6 i § 3 kpa.

W uzasadnieniu wskazano, że skoro w ramach kontroli wyłączono zakres kontroli przeprowadzonej w dniach 17 lutego 2020 do 22 lipca 2020 r ,a IZWRPO nie stwierdziła nieprawidłowości w zakresie objętym Wnioskiem Końcowym, to konieczność zwrotu [...] zł jest dla strony niezrozumiała. Dalej podniesiono, że Instytucja Zarządzająca przyjmowała w toku postępowania różne, rozbieżne i niespójne z wnioskami o płatność stanowiska co spowodowało, że beneficjent nie miał pewności co do stanowiska organu. W ocenie skarżącego Instytucja Zarządzająca nie omówiła , na czym polegało naruszenie przepisów przez beneficjenta i nie wyjaśniła dlaczego naruszenie mogło spowodować szkodę rozumianą jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Wątpliwości winny też być rozstrzygane zgodnie z art. 81 a §1 Kpa na korzyść skarżącego.

Wniesiono o stwierdzenie nieważności w całości albo o uchylenie decyzji Zarządu Województwa.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie jest zasadna.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 818 tj. z późn. zm.; dalej: "ustawa wdrożeniowa.") i ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 305 - dalej; "u.f.p.").

Zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10.

Z treści przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ust. 1 u.f.p. wynika, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy (tj.m.in. pochodzących z budżetu UE) są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. "Inne procedury", o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., to także procedury określone w umowie między beneficjentem a Instytucją Zarządzającą projektem.

W orzecznictwie sądów administracyjnych dokonując wykładni pojęcia "innych procedur obowiązujących" przyjęto, że obejmuje ono również naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie (por. wyrok z dnia 18 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 598/10 publ. LEX nr 7477520, a także wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych: z 1 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 727/12, z 9 listopada 2011r. sygn. akt I SA/Bk 132/11).

Wskazać także należy, że samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w art. 2 pkt 36 rozporządzenia Nr 1303/2013. Środki unijne podlegają zatem zwrotowi tylko wówczas gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 cytowanego rozporządzenia. Wymieniona "nieprawidłowość" ma natomiast miejsce w sytuacji, gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013 ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) Nr 1083/2006 "nieprawidłowością" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.

Stwierdzenie nieprawidłowości nakłada na państwo członkowskie - zgodnie z art. 143 ust. 2 tego rozporządzenia - obowiązek dokonania korekt finansowych.

Korekty finansowe polegają na anulowaniu w całości lub części wkładu publicznego w ramach operacji lub programu operacyjnego. W konsekwencji, wykrycie naruszenia czy to prawa unijnego, czy też prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego i uznanie go za nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013, rodzi obowiązek odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo - poprzez nałożenie korekty finansowej. Dla zaistnienia obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych muszą zostać spełnione dwie następujące przesłanki:

- po pierwsze musi mieć miejsce naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych (określonych m.in. w umowie o dofinansowanie),

- po drugie naruszenie to spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE (por. wyrok NSA z 20 listopada 2014 r. sygn. II GSK 917/13).

Z regulacji powyższych wynika, że wydanie decyzji o zwrocie dofinansowania jest możliwe po uprzednim ustaleniu przez organ, że stwierdzone naruszenie procedur ma charakter nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013. Ocena nieprawidłowości, jakich dopuścił się beneficjent jest najistotniejszym elementem stanu faktycznego stanowiącym przesłankę rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu dofinansowania. Zatem rozstrzygnięcie sporu między stronami wymaga przesądzenia, czy wskazywane przez organ uchybienia mieszczą się w pojęciu "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 i w konsekwencji musiały skutkować nałożeniem określonych w zaskarżonej decyzji korekt finansowych. Szczegółowe zasady dofinansowania projektu (czyli przedsięwzięcia realizowanego w ramach programu operacyjnego - art. 5 pkt 9 u.z.p.p.r.), a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane, regulowane są w formie umowy zawieranej między beneficjentem, którego projekt został wybrany do dofinansowania, a instytucją zarządzającą albo działającą w jej imieniu instytucją pośredniczącą lub instytucją wdrażającą. Jak stanowi art. 30 ust. 1 ustawy wdrożeniowej umowa o dofinansowanie projektu zawarta z beneficjentem przez instytucję zarządzającą albo działającą w jej imieniu instytucję pośredniczącą lub instytucję wdrażającą stanowi podstawę dofinansowania projektu. Umowa ta określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane (ust. 2), w czym mieszczą się także zasady zwrotu otrzymanych środków w przypadku ich nieprawidłowego wykorzystania.

W kontrolowanej sprawie IZ WRPO stwierdziła określone nieprawidłowości i na podstawie m. in. art. 207 ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy o finansach publicznych ustalono kwotę do zwrotu przez beneficjenta w wysokości [...] zł wraz z odsetkami. To właśnie wysokość kwoty do zwrotu stanowiła przeważającą polemikę skargi z zaskarżonym rozstrzygnięciem.

Zastrzeżenia strony co do kwoty wyliczeń zrodziły się zapewne z dwóch powodów : kontynuowania projektu pomimo zaistnienia w trakcie jego realizacji wątpliwości co do wydatków oraz pozostawanie w błędnym przekonaniu, że umniejszenie kwoty do zwrotu nastąpi w ramach rozliczenia całości kwoty wniosku końcowego tj. [...] zł. Taką informację o możliwości umniejszenia kwoty do

zwrotu z płatności końcowej strona uzyskała zanim skorygowano kwotę płatności końcowej. Istotnie z matematycznego wyliczenia wynika, że kwota [...]zł została rozliczona z kwoty [...]zł, a nie z [...] zł, przy czym od kwoty [...]zł odjęto kwotę odsetek w wysokości [...] zł. Stało się tak , gdyż organ zakwestionował kwalifikowalność wydatków z pozycji 9-18 wniosku o płatność końcową. Zgodnie zaś z zapisami Wytycznych w zakresie sposobu korygowania i odzyskiwania nieprawidłowych wydatków oraz raportowania nieprawidłowości w ramach programów operacyjnych polityki spójności na lata 2014-2020 z 20 lipca 2015 r : w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości po zatwierdzeniu wniosku beneficjenta o płatność zachodzi konieczność nałożenia korekty finansowej na wydatki w ramach projektu. Wiąże się to z obniżeniem całkowitej kwoty współfinansowania UE dla danego projektu o kwotę nałożonej korekty. Kwota do

zwrotu nie mogła więc zostać umniejszona o [...] zł, ale jedynie o kwotę [...]zł minus odsetki. Beneficjent w miejsce nieprawidłowych wydatków nie ma już możliwości przedstawienia do współfinansowania innych wydatków kwalifikowalnych, nieobarczonych błędem. Natomiast wskazana w skardze kwota zwrotu [...] zł była kwotą nieostateczną , wstępnie obliczoną jeszcze przed weryfikacją wniosku końcowego. Zdaniem sądu stwierdzenia co do podstaw prawnych obliczenia korekty i kwoty dofinansowania do zwrotu należy uznać więc za prawidłowe i zostały wyczerpująco uzasadnione w zaskarżonej decyzji.

W zakresie pozostałych zarzutów należy je ocenić również jako bezzasadne.

Jakkolwiek pozostałe zarzuty strona sformułowała nieprecyzyjnie, to jednakże z uwagi na fakt kwestionowania całości rozstrzygnięcia, a nawet żądania stwierdzenia jego nieważności sąd uznał za stosowane odnieść się do nich. Zdaniem Sądu prawidłowym jest stanowisko organu, że w sprawie doszło do zwiększenia zakresu rzeczowego umowy badawczej.

Beneficjent zawarł w dniu 1 października 2018 r. umowę użyczenia aparatury badawczo – rozwojowej.

W trakcie realizacji projektu beneficjent zrezygnował z nabycia części środków trwałych – zaplanowana pierwotnie na ten cele wysokość dofinansowania uległą zmniejszeniu o [...] zł – z [...] zł do kwoty [...]zł.

W trakcie kontroli stwierdzono zwiększenie zakresu rzeczowego umowy badawczej o wartość dodatkowego świadczenia, co miało wpływ na wysokość wydatku kwalifikowanego świadczonej usługi badawczej. Wartość dodatkowego świadczenia ustalono za okres od października 2018 do marca 2019 r. na kwotę [...]zł ). Ustalono, że wykonawca w ramach wynagrodzenia za wykonanie umowy badawczej zgodził się wykonać umowę badawczą oraz użyczyć aparaturę badawczą. Zdaniem organu użyczenie nie było przewidziane we wniosku o dofinansowanie projektu w ramach wydatku na usługę badawczą. Beneficjent realizował usługę badawczą a kwotę niższą niż pierwotnie zaplanowano.

Wydatek dotyczący użyczenia sprzętu nie był niezbędny do zrealizowania umowy. Wydatek w kwocie [...]zł został zatem słusznie uznany przez organ za poniesiony nieprawidłowo.

Ponadto prawidłowo organ uznał, że umowa badawcza nie została wykonana w wymaganym zakresie, a protokoły odbioru nie potwierdzają stanu faktycznego.

Organ wskazał, że określona w umowie badawczej wartość usługi badawczej wzrosła z [...] zł do [...] zł. Wartość dofinansowania nie uległa zmianie i mogła wynieść maksymalnie [...] zł. W ciągu 6 miesięcy realizacji umowy badawczej beneficjent rozliczył całość możliwego do uzyskania dofinansowania [...] zł. W ciągu 6 miesięcy beneficjent nie zgłaszał zastrzeżeń wykonawcy i nie informował IZ WRPO o zmianach w umowie badawczej.

Dopiero w trakcie czynności kontrolnych beneficjent poinformował o różnicach między przedmiotem umowy badawczej a jej faktyczna realizacją.

Organ stwierdził ostatecznie

- brak raportu za październik 2018 r. dla płyty punktowej i bariery obszarowej – dostarczono raport z monitoringu wstępnego, nieobjętego zakresem umowy badawczej

- w raportach dotyczących płyty punktowej brak informacji o parametrze "jony azotynowe" za listopad 2018 i styczeń 2019 r. )

- ilość prób w raportach jest niezgodna z zaplanowanymi w umowie (bariera obszarowa – za marzec 2019 r., płyta punktowa – za listopad – grudzień 2018 r., styczeń – marzec 2019 r. )

- brak raportów dotyczących stężeń amoniaku nad pryzmami obornika

- brak raportów dotyczących analizy fizyko – chemicznej opadów

- niezgodność przedstawionych raportów w stosunku do czynności wykonanych przez osoby zatrudnione w projekcie w umowie zlecenia.

Zdaniem organu umowa badawcza nie została zatem wykonana w określonym zakresie, a protokoły odbioru nie potwierdzają stanu faktycznego. Potwierdzają one wykonanie prac, które nie zostały faktycznie wykonane.

Zdaniem organu beneficjent i wykonawca umowy pozostawali w trakcie jej realizacji w bliskich relacjach handlowych. Mogło to prowadzić do pobieżnego weryfikowania wykonywanych przez wykonawcę prac.

Organ wskazał zasadnie , że wbrew twierdzeniom strony – kontrola projektu może być wykonywana również jeszcze w trakcie jego realizacji. W sprawie nie wystąpiła ponadto tzw. siła wyższa, albowiem pojawienie się pandemii Covid-19 nie mogło mieć wpływu na realizację umowy w okresie październik 2018 – marzec 2019r. Przedłożony dokument "R.n." nie zawiera żadnych informacji czy wyjaśnień dotyczących bezpośrednio umowy badawczej w ramach projektu.

W przedmiotowej sprawie wydatki poniesione na umowę badawczą nie dotyczyły w całości dostarczonych towarów, wykonanych usług lub zrealizowanych robót, nie były zgodne z treścią protokołu odbioru, nie zostały należycie udokumentowane – czyli nie zostały dokonane zgodnie z umową badawczą.

Organ prawidłowo stwierdził brak zaewidencjonowania listy płac z 15 kwietnia 2019 r. w księgach rachunkowych oraz przedstawienie do wniosków o płatność wydatków, które nie zostały poniesione w całości w okresie, jaki dany wniosek obejmował ( zostały one faktycznie poniesione 20 maja 2019 r. i 20 grudnia 2019 r. )

Wskazać należy, że ocena kwalifikowalności poniesionego wydatku dokonywana jest przede wszystkim w trakcie realizacji projektu poprzez weryfikację wniosków o płatność oraz w trakcie kontroli projektu. Przyjęcie danego projektu do realizacji i podpisanie z beneficjentem umowy o dofinansowanie nie oznacza, że wszystkie wydatki, które beneficjent przedstawi we wniosku o płatność i w trakcie realizacji projektu, zostaną zrefundowane.

Ocena kwalifikowalności wydatków jest prowadzona także po zakończeniu realizacji projektu w zakresie obowiązków nałożonych na beneficjenta umową o dofinansowanie oraz wynikających z przepisów prawa. Właściwa instytucja jest uprawniona do badania kwalifikowalności wydatków na każdym etapie postępowania o przyznanie dofinansowania.

Niezasadny był zarzut dokonania rozbieżnego ustalenia kwoty przypadającej do zwrotu. Jak wskazano bowiem w odpowiedzi na skargę IZ WRPO wypłaciła beneficjentowi dofinansowanie w łącznej kwocie [...]zł. Po dokonaniu kontroli nałożono na beneficjenta korektę finansową w kwocie [...]zł. Kwota [...]zł pojawiła się w piśmie IZ WRPO do strony z dnia 17 września 2021 r. ( przed wszczęciem postępowania administracyjnego ) – w toku weryfikacji wniosku końcowego, w ramach którego strona domagała się refundacji w kwocie

[...] zł.

Niezasadny był zarzut naruszenia - art. 2 ust. 7 rozporządzenia Rady WE nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ( poprzez określenie kwoty do zwrotu w wysokości [...] zł ), albowiem – jak słusznie wskazał organ – przepis ten nie miał w ogóle zastosowania w sprawie. W sprawie ma zastosowanie bowiem rozporządzenie nr 1303/2013, które również w art. 2 pkt 36 podaje definicję nieprawidłowości.

Organ uznał istnienie nieprawidłowości po analizie wniosku o dofinansowanie projektu, umowy z aneksem, dokumentacji z przeprowadzonej kontroli projektu oraz wyjaśnień samej strony.

Stwierdził też ostatecznie i sąd stanowisko to podziela, że

- w sprawie doszło do zwiększenia zakresu rzeczowego umowy badawczej

- umowa badawcza nie została wykonana w wymaganym zakresie, a protokoły odbioru nie potwierdzają stanu faktycznego

- brak zaewidencjonowania listy płac z 15 kwietnia 2019 r. w księgach rachunkowych oraz

- przedstawienie do wniosków o płatność wydatków, które nie zostały poniesione w całości w okresie, jaki dany wniosek obejmował ( zostały one faktycznie poniesione 20 maja 2019 r. i 20 grudnia 2019 r. ).

Wskazane przez organ naruszenia stanowiły naruszenie prawa, mające szkodliwy wpływ na budżet UE.

Odnosząc się do przesłanki powiązania naruszenia ze szkodliwym wpływem na budżet UE wskazać należy, że możliwość powstania szkody należy rozumieć, jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 wystarczy ustalenie , że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała jedynie hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE.

NSA wskazywał w orzecznictwie, że pojęcie nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 obejmuje faktyczne wystąpienie szkody jak i jedynie potencjalne ( wyrok z 31 marca 2015 r., sygn.. akt II GSK 362/14 ). Wystarczy by istniało zagrożenie powstania szkody, w danej sprawie nie musi zaistnieć konkretna strata finansowa ( wyrok NSA z 19 marca 2014 r., sygn. II GSK 51/13 ). Organ na gruncie przedmiotowej sprawy prawidłowo więc uznał, że naruszenie przez stronę warunków umowy uniemożliwi wypłatę środków w ramach zawartej umowy i ma wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie nieuzasadnionym wydatkiem, nieadekwatnym do tego, na co się strony umówiły.

Zatem wykrycie naruszenia i uznanie go za nieprawidłowość rodzi obowiązek odzyskiwania kwot wydatkowanych nieprawidłowo tj. nałożenia korekty finansowej. W tym zakresie działanie organu było uzasadnione i miało wystarczające podstawy prawne. Organ nie naruszył zatem art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013 oraz art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 u.f.p.

W sprawie nie doszło do naruszenia art. 89 § 2 kpa, albowiem w sprawie nie istniała konieczność przeprowadzenia rozprawy z udziałem świadków czy tym bardziej biegłych. Strona skarżąca zaprezentowała wyczerpująco swoje stanowisko w trakcie kontroli i w czasie prowadzonego postępowania administracyjnego.

Nie doszło też –zdaniem Sądu – do naruszenia art. 81 a § 1 kpa, nie było bowiem istotnych wątpliwości co do stanu faktycznego. Jeszcze raz w tym miejscu przypomnieć należy, że organ stwierdził sprzeczność dokumentacji przedłożonej przez stronę wraz z wnioskami o płatność oraz rzeczywistym stanem realizacji umowy badawczej. Tym samym w sprawie nie wystąpiły wątpliwości w rozumieniu art. 81 a kpa, które miałyby zostać rozstrzygnięte na korzyść Skarżącej.

Zaskarżona decyzja została ponadto uzasadniona w prawidłowy i wyczerpujący sposób, nie doszło zatem do naruszenia art. 107 kpa.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należało uznać zarzuty skargi za niezasadne, wobec czego Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.