Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 16/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1199
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
article: § 34 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7 ust. 3
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi C. spółka z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 9 listopada 2023 r., nr 9009-2022-001977 w przedmiocie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego za lata 2015-2018 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi C. spółka z o.o. z siedzibą w S (dalej: Spółka/Skarżąca) jest decyzja Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (dalej: Dyrektor POR ARiMR/organ odwoławczy) z 9 listopada 2023 r. nr 9009-2022-001977, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: Kierownik BP ARiMR/organ I instancji) z 20 września 2023 r., nr 0180-2022-008808 o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania "Działanie rolno- środowiskowo- klimatyczne (PROW 2014-2020).

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 15 czerwca 2015 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wpłynął wniosek Spółki o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2015 r., w którym zadeklarowano do płatności realizację:

- pakietu 4 w wariancie 4.5-Półnaturalne łąki świeże [...] do powierzchni 51,41 ha

- pakietu 5 w wariancie 5.5-Półnaturalne łąki świeże [...] do powierzchni 33,01 ha

Strona zobowiązała się m.in. do realizacji 5-letniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzją nr 0180-2016-006309 z 24 czerwca 2016 r. przyznał Spółce płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w łącznej wysokości [...] zł w tym:

-pakiet 4 w wariancie 4.5-Półnaturalne łąki świeże [...] w wysokości [...] zł do powierzchni 51,41 ha,

-pakiet 5 w wariancie 5.5-Półnaturalne łąki świeże [...] w wysokości [...] zł do powierzchni 33,01 ha.

Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy producenta rolnego w dniu 28 czerwca 2016 r.

Kontynuując zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne Spółka C.Sp. z o.o. w dniu 15 czerwca 2016 r., złożyła do Biura Powiatowego ARiMR w P.wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2016 r.:

- pakiet 4 w wariancie 4.5-Półnaturalne łąki świeże [...] do powierzchni 51,41 ha

- pakiet 5 w wariancie 5.5-Półnaturalne łąki świeże [...] do powierzchni 33,01 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzją nr 0180-2017-008069 z 23 maja 2017r. przyznał Spółce płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w łącznej wysokości [...], a środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy producenta rolnego w dniu 31 maja 2017 r.

Następnie w dniu 31 maja 2017 r. Spółka C. Sp. z o.o. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Przemyślu wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2017 r.:

- pakiet 4 w wariancie 4.5-Półnaturalne łąki świeże [..] do powierzchni 51,41 ha

- pakiet 5 w wariancie 5.5-Półnaturalne łąki świeże [...] do powierzchni 33,01 ha

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzją nr 0180-2018-003693 z 26 lutego 2018 r. przyznał Stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w łącznej wysokości [...] zł i przekazał środki finansowe na rachunek bankowy producenta rolnego w dniu 16 marca 2018 r.

W kolejnym roku zobowiązania w dniu 12 czerwca 2018 r. Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2018 r.:

- pakiet 4 w wariancie 4.5-Półnaturalne łąki świeże do powierzchni 51,45 ha

- pakiet 5 w wariancie 5.5-Półnaturalne łąki świeże [...] do powierzchni 33,06 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzją nr 0180-2018-006563 z 14 listopada 2018 r. przyznał Stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w łącznej wysokości [...] zł, a środki finansowe przekazał na rachunek Spółki w dniu 28 listopada 2018 r.

W dniu 29 maja 2019 r. w ostatnim roku zobowiązania rolno-środowisko- klimatycznego Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej na rok 2019, deklarując powierzchnię 51,57 ha w wariancie 4.5-Półnaturalne łąki świeże [...] oraz w wariancie 5.5-Półnaturalne łąki świeże [...]powierzchnię 33,03 ha.

Kierownik P. Biura Powiatowego po przeprowadzeniu stosownego postępowania administracyjnego decyzją nr 0180-2021-003419 z 31 sierpnia 2021 r. odmówił Spółce przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych za rok 2019 w związku ze stwierdzeniem stworzenia przez nią tzw. sztucznych warunków do uzyskania przedmiotowych płatności. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie z 7 grudnia 2021 r. nr 9009-2021-002537.

Wyrokiem z 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Rz 109/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Spółki na powyższą decyzją ostateczną.

W dniu 23 listopada 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych przez Spółkę płatności za lata 2015-2018 z tytułu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych przyznanych na podstawie ww. decyzji, a następnie decyzją z 15 maja 2023 r. nr 0180-2022- 008805 ustalił Spółce kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno - środowiskowo - klimatycznego (PROW 2014-2020) za lata 2015, 2016, 2017 i 2018 w wysokości [...] zł.

Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie po rozpatrzeniu odwołania Spółki, decyzją z 4 sierpnia 2023r. nr 9009-2022-001971 uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. po ponownej analizie sprawy w dniu 20 września 2023 r. wydał decyzję nr 0180-2022-008808, którą ustalił C. Sp. z o.o. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno - środowiskowo - klimatycznego (PROW 2014-2020) za lata 2015, 2016, 2017 i 2018 w wysokości [...] zł.

Od ww. decyzji Spółka złożyła odwołanie.

Dyrektor POR ARiMR w Rzeszowie opisaną na wstępie decyzją z 9 listopada 2023 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na treść art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1199, dalej: ustawa o Agencji) i wskazał, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie tej regulacji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków z wymienionych w tym przypisie funduszy. Organ wyjaśnił, że sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce wówczas, gdy wspomniane środki zostaną wypłacone, zaś po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego okaże się, że płatności, do których rolnik jest uprawniony, są mniejsze niż wynikałoby to ze złożonego wniosku, albo są płatnościami, do których rolnik nie był uprawniony. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ wskazał, że dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest konieczne wzruszenie decyzji przyznających płatność i dopuszczalne jest uznanie za nienależnie pobrane płatności za ten okres w sytuacji, gdy w porządku prawnym pozostają nawet ostateczne decyzje przyznające płatność - co ma miejsce w niniejszej sprawie. Istotnym jest również fakt, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, na podstawie którego organ ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.

Zgodnie z § 34 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415, ze zm.- dalej rozporządzenie RŚK) płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna (dalej: płatność RŚK) podlega zwrotowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie realizuje całego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej określonych w rozporządzeniu. Zdaniem Dyrektora POR ARiMR w Rzeszowie, w każdym przypadku, gdy rolnik spełnił warunki do przyznania płatności RŚK i została ona wypłacona, a następnie wydano decyzję w programie wieloletnim w mniejszej kwocie lub o odmowie przyznania płatności, zachodzą przesłanki do prowadzenia postępowania w przedmiocie kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych.

W ocenie organu, w okolicznościach sprawy brak było podstaw do odstąpienia od obowiązku zwrotu kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych . W szczególności nie wystąpiły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności określone w art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227, dalej: rozporządzenie nr 809/2014), tj., że płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy, a błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. W niniejszej sprawie płatności wypłacone na podstawie decyzji Kierownika BP ARiMR w Rzeszowie nie wynikały z pomyłki ARiMR, zostały wypłacone na podstawie obowiązujących przepisów.

Zdaniem organu odwoławczego, brak było podstaw do przyjęcia, że doszło do przedawnienia prawa do dochodzenia od Skarżącej zwrotu nienależnie pobranych przez nią środków. W myśl art. 3 ust 1 rozporządzenia Rady (WE, EUROTOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. z późn. zm.), okres przedawnienia wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Natomiast przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. Nieprawidłowość zaś w rozumieniu art. 1 ust. 2 w/w rozporządzenia oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikającego z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

W ocenie organu, za datę dopuszczenia nieprawidłowości w przedmiotowej sprawie uznać należy dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2019, tj. 29 maja 2019 r. - a zatem przedawnienie nastąpiłoby z dniem 29 maja 2023 r. Jednakże w rozpatrywanej sprawie nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia w wyniku skutecznego doręczenia Stronie, w dniu 24 listopada 2022 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014- 2020).

Spółka skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na opisaną na wstępie decyzję Dyrektora POR ARiMR w Rzeszowie z 9 listopada 2023 r., wnosząc o jej uchylenie, uchylenie decyzji organu I instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonym decyzjom zarzucono naruszenie:

I) prawa procesowego, tj. :

-art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz.775 ), dalej: k.p.a., poprzez niezbadanie przez organ I i II instancji przesłanek wynikających z art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227, dalej rozporządzenie nr 809/2014), co skutkowało błędnym ustaleniem w zakresie w zakresie obowiązku zwrotu przez Skarżącą wypłaconych jej płatności;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie przez organ I instancji i II instancji, że Skarżąca mogła wykryć błąd na etapie składania wniosku o przyznanie płatności z tytułu działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (PROW2014-2020) za lata 2015, 2016, 2017 i 2018, polegający na tym, że ARiMR w sposób całkowicie dowolny stwierdzi, że producent rolny (jakim jest Skarżąca) stworzył sztuczne warunki do otrzymania płatności z tytułu działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (PROW2014-202) za ww. lata,

-art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak prowadzonego postępowania dowodowego przez organ I i II instancji w zakresie ustalenia, że do wypłaty na rzecz Skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia z tytułu działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (PROW2014-202) za lata 2015, 2016, 2017 i 2018 doszło na skutek błędu Organów administracji, który to błąd nie mógł być przez Skarżącą w żaden sposób ustalony, ponieważ Skarżąca otrzymywała dopłaty w ramach wsparcia bezpośredniego jako producent rolny od bardzo długiego okresu czasu,

-art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezbadanie przez organy I i II instancji żadnych przesłanek wynikających z normy prawnej zawartej w art. 64 ust. 2 lit. a-f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE. L 2013 nr 347, dalej rozporządzenie nr 1306/2013), co skutkowało tym, że całe postępowanie przeprowadzone przez organy obu instancji prowadzone było w oparciu o fakt rzekomego stworzenia przez Skarżącą w sprawie sztucznych warunków, podczas gdy to postępowanie o ustalenie kwoty do zwrotu prowadzone na podstawie art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r., o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. z 2019 r. poz, 1505) wymaga zbadania:

•czy Skarżąca aplikując o przyznanie płatności z tytułu działania "Działanie rolno- środowiskowo-klimatyczne (PROW2014-202) za lata 2015, 2016, 2017 i 2018 robiła to w dobrej czy też w złej wierze,

•czy Skarżąca prowadziła działalność rolniczą na wskazanych działkach rolnych zgodną z celami wnioskowanej płatności,

•czy Skarżąca aplikując o przyznanie płatności realizowała cele Wspólnej Polityki Rolnej - czy też tych celów nie realizowała,

•czy Skarżąca realizowała cele wnioskowanej płatności;

•czy było możliwe wykrycie przez Skarżącą faktu, że ARiMR przyznając Skarżącej płatności objęte postępowaniem w roku 2020 dokona w sposób całkowicie dowolny zmiany oceny i ustaleń tego samego/takiego samego stanu faktycznego w porównaniu do lat poprzednich, podczas których płatności te były przyznawane Skarżącej;

•czy Skarżąca występując o przyznanie płatności w chociażby 2017 r. do ARiMR - mogła przewidzieć, że nastąpi kilka lat później całkowicie dla niej niezrozumiała zmiana stanowiska organu administracji i czy z tego powodu to tylko i wyłącznie Skarżąca ma ponieść skutki finansowe i całe ryzyko prowadzenia postępowania administracyjnego,

•czy na dzień powstania Skarżącej, Spółka miała wiedzę lub mogła ją mieć o tym, że od 2015 r. Unia Europejska wprowadzi przepisy prawne, w których uzależni wielkość dopłat do wielkości gospodarstw rolnych beneficjentów - przepisy o zastosowaniu modulacji i stawek degresywnych,

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zbadania w sprawie przesłanek wynikających z przepisów prawa materialnego, to jest art. 64 ust 2 rozporządzenia 1306/2013, co skutkowało przeprowadzeniem postępowania z naruszeniem procedury administracyjnej a konieczność weryfikacji wszelkich przesłanek pozwalających na niestosowanie kar administracyjnych w stosunku do Skarżącej jest obowiązkiem organu - czemu w niniejszej sprawie organy ARiMR nie sprostały - co miało skutek w postaci wydania decyzji nakładających na Skarżącą zwrot przyznanych płatności w całości z tytułu działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (PROW 2014-2020) za lata 2015, 2016, 2017 i 2018;

2) prawa materialnego, tj.

-art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 2137) w zw. z art. 7 ust. 1-3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227, dalej rozporządzenie nr 809/2014) - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, iż działanie Skarżącej miało na celu stworzenie sztucznych warunków sprzecznych z celami systemu wsparcia, podczas gdy Spółka w pełni realizowała swoje uprawnienia jako rolnika w zakresie możliwości ubiegania się o płatność z tytułu działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (PROW 2014- 2020) , a w konsekwencji poprzez ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności z tytułu działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (PROW 2014-2020)" za lata 2015, 2016,2017 i 2018,

-art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 1505 ze zm.) - poprzez ustalenie, iż kwota łączna 332 484,23 zł jest kwotą nienależnie pobranych przez Skarżąca płatności wypłaconych na poczet płatności z tytułu działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (PROW 2014-2020) za lata 2015, 2016, 2017 i 2018, mimo że organy obydwu instancji nie ustaliły i nie udowodniły okoliczności stanowiących przejaw stworzenia przez Skarżącą w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania płatności z tytułu działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (PROW2014-202) za ww. lata, składające się na poczet wskazanej łącznie płatności, są kwotą nienależnie pobraną,

-art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 2137 ze zm.), poprzez przyjęcie, iż w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania nienależnych płatności, mimo że organ w niniejszej sprawie nie zebrał materiału dowodowego uzasadniającego przyjęcie takiej konkluzji,

- art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L 347 z 20.12.2013 r.) w zw. z art. 31 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1305/2013 przez ich:

a)błędną wykładnię i przyjęcie, że Skarżąca spółka w ramach objętych obecnym postępowaniem płatności z tytułu działania "Działanie rolno-środowiskowo- klimatyczne (PROW 2014-2020)" za lata 2018 i 2019 uzyskała płatności objęte obecnym postępowaniem w formie korzyści, podczas gdy środki w postaci niniejszych płatności z uwagi na cele programu objętego wnioskami Skarżącej były co najwyżej rekompensatami zmniejszającymi straty Skarżącej jakie powstały z uwagi na przeznaczenie jej gruntów na cele programu objętego obecnym postępowaniem, z uwagi na co w sprawie nie może być mowy o uzyskaniu przez Skarżącą jakichkolwiek korzyści, a tym samym o nakazaniu jej zwrotu przyznanych płatności w całości na podstawie art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L 347 z 20.12.2013 r.);

b)błędne zastosowanie, a następczo błędne przyjęcie, iż w przedmiotowym postępowaniu zaistniał ogół okoliczności, wskazujących, iż pomimo spełnienia przewidzianych warunków cel realizowany przez te warunki nie został osiągnięty oraz wystąpił subiektywny element w postaci woli ze strony Skarżącej Spółki uzyskania korzyści wynikającej z przepisów unijnych, w zakresie stworzenia tzw. sztucznych warunków, a więc w drodze błędnego uznania przez Organ odwoławczy, że została spełniona zarówno przesłanka subiektywna i obiektywna, od których uzależniona jest decyzja o odmowie przyznania płatności, podczas gdy brak jest podstaw faktycznych i prawnych do stwierdzenia, że postępowanie Skarżącej polegało na stworzeniu tzw. sztucznych warunków

- art. 7 ust 1 i 3 Rozporządzenia nr 809/2014 w zw. z art. 44 ust. 1-3 UWROW w zw. z § 34 Rozporządzenia MRiRW w zw. z art. 60 Rozporządzenia 1306/2023 w zw. z art. 18 ust. 6 Rozporządzenia nr 640/2024 oraz § 2 Rozporządzenia MRiRW w zw. z art. 28 ust.2 Rozporządzenia 1305/2013 przez ich:

a) błędne zastosowanie, skutkujące błędnym uznaniem w zakresie uznania konieczności wydania zaskarżonych decyzji, o ustaleniu kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu działania "Działanie rolno-środowiskowo- klimatyczne (PROW 2014-2020)" za lata 2018 i 2019 - z uwagi na błędne uznanie przez Organy obydwu instancji, iż E. Sp. z o. o. została zawiązana jedynie w celu pozyskania płatności do gruntów rolnych w kwotach większych niż faktycznie możliwe byłyby do uzyskania przez podmioty wskazane w rozstrzygnięciach Organów ARiMR oraz poprzez błędne uznanie na przedmiotowej podstawie, że doszło do wytworzenia sztucznych warunków, podczas gdy Skarżąca spełniła wszystkie warunki potrzebne do przyznania wskazanych płatności, a w sprawie nie zaistniały ustawowe przesłanki do żądania zwrotu przyznanych płatności.

- art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312 z 23.12.1995 r.) oraz art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, iż działanie Skarżącej miało na celu stworzenie sztucznych warunków sprzecznych z celami systemu wsparcia, podczas gdy Spółka w pełni realizowała swoje uprawnienia jako rolnika w zakresie możliwości ubiegania się o płatność z tytułu działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (PROW 2014-2020)" na lata 2017, 2018 i 2019, a w konsekwencji poprzez ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności z tytułu działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (PROW 2014-2020)" za lata 2015,2016,2017 i 2018;

W przypadku nieuwzględnienia powyżej wyartykułowanych zarzutów, Skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady WE/1698 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. U.E L 312/1 z 23.12.1995 r.) oraz art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 - poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że stwierdzenie stworzenia sztucznych warunków skutkuje odmową przyznania płatności objętych wnioskami w całości, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że stwierdzenie, że w danej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków winno skutkować zastosowaniem zmniejszenia płatności o kwotę wynikającą ze stworzenia sztucznych warunków, nie zaś odmową przyznania płatności, a w konsekwencji poprzez uznanie całości pobranych płatności za nienależnie pobrane;

- art. 54 i art. 55 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w zw. z art. 11 ust. 2 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych Organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. U. UE L 255 z 28.08.2014 r.) w zw. z art. 10 ust. 1 i 1, art. 29 ust. 1 a, art. 2 i art. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505) poprzez ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności z tytułu działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (PROW 2014-2020)" za lata 2015, 2016, 2017 i 2018 w wysokości [...] złotych, podczas gdy C. Sp. z o. o. w pełni realizowała swoje uprawnienia jako rolnika w zakresie możliwości ubiegania się o płatność w ramach systemów wsparcia z tytułu działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (PROW 2014-2020)" za lata 2015, 2016, 2017 i 2018;

-art. 44 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 20142020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 1234) w zw. z art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L 340 z 23.12.1995 r.) w zw. z art. 47 § 1, art. 51 § 1 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540) - poprzez wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (PROW 2014-2020)" za lata 2015,2016,2017 i 2018 przy braku podstaw do jej wydania;

- art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w zw. z art. 31 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 – poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że Skarżąca Spółka w ramach objętych obecnym postępowaniem płatności z tytułu działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (PROW 2014-2020)" za lata 2015, 2016, 2017 i 2018 uzyskała w formie korzyści, podczas gdy środki w postaci niniejszych płatności z uwagi na cele programu objętego wnioskami Skarżącej były co najwyżej rekompensatami zmniejszającymi straty Skarżącej jakie powstały z uwagi na przeznaczenie jej gruntów na cele programu objętego obecnym postępowaniem, z uwagi na co w sprawie nie może być mowy o uzyskaniu przez Skarżącą jakichkolwiek korzyści, a tym samym o nakazaniu jej zwrotu przyznanych płatności w całości na podstawie art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013.

W uzasadnieniach skargi Spółka rozwinęła argumentację o braku podstaw do przyjęcia stworzenia przez nią sztucznych warunków do uzyskania wnioskowanych przez nią płatności, a co za tym idzie braku podstaw do wydania decyzji zobowiązujących ją do zwrotu płatności.

Spółka wniosła też o dopuszczenie dowodów z dokumentów dołączonych do skargi oraz z ekspertyzy dołączonej do pisma procesowego z 14 maja 2024r..

W odpowiedzi na skargę Dyrektor POR ARiMR w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Badając zgodność z prawem zaskarżonych decyzji, nie tylko pod kątem zasadności zarzutów skargi, której treścią Sąd nie jest związany, z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.- dalej P.p.s.a.), Sąd nie stwierdził podstaw do wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Decyzja ta odpowiada bowiem prawu, a wydający ją organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego czy przepisów postępowania, zwłaszcza takiego, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie tej sprawy.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja w przedmiocie ustalenia Skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za lata 2015-2018. Kwoty płatności zostały Skarżącej wypłacone na podstawie decyzji przyznających płatności za cztery pierwsze lata realizacji programu rolnośrodowiskowego, lecz następnie wydana została ostateczna decyzja odmawiająca jej przyznania płatności RŚK w kolejnym roku tj. 2019. Zobowiązanie pięcioletnie musi być oceniane jako całość, zatem stwierdzenie nieprawidłowości w piątym roku ma wpływ na ocenę prawidłowości realizacji tego zobowiązania w czterech poprzednich latach.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że płatność RŚK za 2019 r. została odmówiona ze względu na stworzenie tzw. sztucznych warunków, a rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter ostateczny, bowiem decyzja Kierownika BP ARiMR z dnia 31 sierpnia 2021 r., odmawiająca przyznania płatności z tego powodu, została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora POR ARiMR w Rzeszowie z dnia 7 grudnia 2021 r.

Stanowisko organów znalazło też aprobatę w rozstrzygnięciu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2022r. sygn. I SA/Rz 109/22 oddalił skargę na ww. decyzję ostateczną. Wprawdzie Spółka zaskarżyła ten wyrok skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego i sprawa nie została dotąd rozstrzygnięta, jednak decyzja ostateczna ma przymiot wykonalności i nie ma przeszkód prawnych do tego, by prowadzić postępowanie i wydać decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych płatności. Postępowanie to jest postępowaniem odrębnym w stosunku do postępowania w sprawie przyznania płatności i w jego trakcie kwestie związane z przesłankami przyznania czy odmowy przyznania płatności nie podlegają już badaniu.

Z tych powodów Sąd nie uwzględnił złożonego na rozprawie wniosku o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej w sprawie dotyczącej odmowy przyznania płatności RŚK na 2019r. Wyrok NSA w tym przedmiocie nie ma charakteru prejudycjalnego dla rozpoznawanej sprawy, w rozumieniu art.125 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Podstawą prawną decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności był przepis art. 29 ust.1 ustawy o Agencji, w zw. z § 34 ust.1 rozporządzenia RŚK. W myśl art.29 ust.1 ustawy o Agencji, środki publiczne:

1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowe, przeznaczone na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa albo regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków lub w postanowieniach umów o przyznaniu pomocy finansowej. Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej (art.29 ust.1c), a właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej z tych środków publicznych przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej (art.29 ust.2).

Stosownie zaś do § 34 ust.1 rozporządzenia RŚK, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie realizuje całego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej określonych w rozporządzeniu.

Jak wyżej podniesiono, w ostatecznej decyzji odmawiającej przyznania płatności za 2019 r. stwierdzono, że skarżąca Spółka nie jest samodzielnym podmiotem i została utworzona w celu pozyskania płatności do gruntów rolnych w kwotach wyższych niż faktycznie byłoby to możliwe, przez osoby kreujące sztuczne warunki przez utworzenie odrębnych podmiotów w postaci spółek prawa handlowego i tym samym skarżąca nie była uprawniona do płatności za ten rok Chociaż stwierdzenie to odnosi się do 2019 r., to ze względu na wieloletni charakter zobowiązania RŚK, dotyczy ono całego okresu realizacji tego zobowiązania. Pozbawienie producenta płatności za piąty rok realizacji zobowiązania (2019) oznacza, że cały program RŚK nie został zrealizowany, a zatem również w czterech poprzednich latach (2015-2018) zostały naruszone przepisy regulujące warunki przyznania płatności RŚK, m.in. § 2 ust.1 pkt 2 rozporządzenia RŚK, zgodnie z którym płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, (...) jeżeli m.in.: realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, (...) przez 5 lat i spełnia warunki przyznania tej płatności w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Istniały zatem postawy do uznania wypłaconych w poprzednich latach środków za pobrane nienależnie, pomimo pozostawania w obrocie prawnym decyzji przyznających płatności za lata 2015-2018. W takim przypadku, jak wynika z orzecznictwa sądowoadministracyjnego, nie ma potrzeby wzruszania decyzji przyznających płatności. Możliwość domagania się zwrotu nienależnie pobranych kwot bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej płatność została zaakceptowana w orzecznictwie. W wyroku z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt: II GSK 1518/11, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że brak jest podstaw, aby zasadnie wywodzić, iż warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatności. Pogląd ten powtórzony został m.in. w wyroku NSA z 29 czerwca 2012r., II GSK 822/11; wyroku NSA z 15 listopada 2012r., II GSK 1518/11, wyroku WSA w Lublinie z 24 września 2013r., w wyroku NSA z 17 czerwca 2020r., I GSK 9/20, wyroku WSA w Olsztynie z 11 lutego 2021r., I SA/Ol 719/20, wyroku NSA z 11 kwietnia 2021r. II GSK 96/12, z 12 sierpnia 2016r. II GSK 568/15, z 18 sierpnia 2021r. I GSK 2053/18 i z 28 października 2019r. I GSK 1467/18 – dostępne w cbosa).

Wywiązanie się z obowiązków przyjętych w ramach działania ocenić trzeba w całym okresie 5-letniego zobowiązania, a stwierdzenie uchybień w jego realizacji oznacza niedotrzymanie zobowiązania i powoduje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności za cały okres ich pobierania. Ponieważ Skarżąca nie wywiązała się z realizacji działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, to dokonana na jej rzecz wypłata środków okazała się nienależna i jako taka podlega zwrotowi. Wartość nienależnie pobranych środków odpowiada wartości całej wypłaconej kwoty płatności RŚK za lata 2015-1018.

Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego należy wskazać, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, na podstawie którego organ ustala w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Przedmiotem badania w tym postępowaniu jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Celem postępowania prowadzonego na podstawie powyższego przepisu jest zatem zbadanie:

1) czy doszło do ustalenia i wypłaty rolnikowi środków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych nienależnie lub w nadmiernej wysokości,

2) czy istnieje obowiązek ich zwrotu,

3) czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot.

Spółka, kwestionując legalność zaskarżonej decyzji, co do zasady skoncentrowała się na argumentach zmierzających do podważenia zgodności z prawem decyzji odmawiającej jej przyznania płatności (zaprzeczyła stworzeniu przez siebie sztucznych warunków do przyznania płatności), a jedynie marginalnie odniosła się do samego ustalenia obowiązku i wysokości przypadających do zwrotu środków. Odnośnie do badania legalności zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że wbrew sugestiom ze strony Skarżącej, wyrażonym poprzez zakres i przedmiot sformułowanych zarzutów skargi, kontrola ta nie może obejmować okoliczności, które legły u podstaw odmowy przyznania Skarżącej wnioskowanej przez nią płatności. Orzekając w przedmiocie oceny zgodności z prawem decyzji ustalającej Spółce kwoty nienależnie pobranych płatności Sąd był związany granicami sprawy, na której gruncie została ona wydana. Te zaś nie obejmowały okoliczności, które stały za odmową przyznania Skarżącej płatności za 2019r. Kwestia dotycząca spełnienia przez Spółkę przesłanek uzyskania tej płatności została już bowiem rozstrzygnięta ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzją, poddaną odrębnej kontroli sądowej.

W postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organy administracji nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach natury faktycznej i prawnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 28 listopada 2019 r. I GSK 1493/18 i I GSK 1526/18, z 28 czerwca 2019 r. I GSK 192/18 i I GSK 1523/18).

Z tego więc względu Sąd nie był uprawniony do ich ponownej oceny, dlatego podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, odnoszące się do odmowy przyznania płatności ze względu na stworzenie tzw. sztucznych warunków płatności, w tym w szczególności zarzuty błędnego zastosowania przepisów art.4 ust.3 rozporządzenia Rady ( WE, Euratom) nr 2988 i art.60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 oraz zarzuty naruszenia przepisów procesowych, polegające na braku wyjaśnienia w niniejszej sprawie przesłanek odnoszących się do tych okoliczności, nie mogą odnieść zamierzonego rezultatu. Sąd dopuścił dowody z dokumentów dołączonych do skargi, ale po ich analizie uznał, że nie mają one wpływu na rozstrzygniecie niniejszej sprawy, bo nie odnoszą się do przedmiotu niniejszego postępowania. Dokumenty z podstępowania karnego (postanowienie prokuratora, postanowienie sądu w sprawie karnej), w którym przesłanką odpowiedzialności są inne znamiona niż w postępowaniu administracyjnym, nie mają znaczenia dla ustaleń w postępowaniu dotyczącym zwrotu nienależnych płatności. Jedynie ustalenia prawomocnego wyroku skazującego wiążą sąd administracyjny (art.11 P.p.s.a).

Natomiast jeśli chodzi o dokument prywatny (ekspertyzę) przedłożony przy piśmie z 14 maja 2024r. - nie może być on uznany za istotny dla rozstrzygnięcia, bo w niniejszej sprawie nie ma znaczenia charakter dopłat, czy są one uznawane za korzyści czy stanowią jedynie rekompensatę poniesionych przez rolnika kosztów. Na ocenę niniejszej sprawy nie mogą też wpływać orzeczenia tut. Sądu powołane w skardze, a dotyczące wprawdzie podmiotów powiązanych z osobami zarządzającymi spółką E., lecz podjęte w odmiennych okolicznościach faktycznych, w sprawach o przyznanie płatności, a nie o zwrocie nienależnie pobranych płatności. Z tych z względów Sąd oddalił wnioski dowodowe dotyczące ww. okoliczności i dopuszczenia jako dowodu w sprawie ww. ekspertyzy.

W niniejszym postępowaniu brak było też podstaw do badania, czy Wnioskodawca w momencie składania wniosku o płatność był w dobrej wierze, czy znał okoliczności faktyczne i prawne, związane z przyznawaniem pomocy. Organ nie ma obowiązku pouczać beneficjentów o warunkach płatności i okolicznościach, powodujących ustanie prawa do płatności.

W odniesieniu do zagadnień związanych bezpośrednio z decyzją w przedmiocie ustalenia Spółce nienależnie pobranych płatności stwierdzić należy, że objęta nią materia definiowana jest przez dwa zdarzenia, które sprowadzają się do wypłaty Skarżącej płatności oraz odmowy ich przyznania w ramach prowadzonych w tym przedmiocie postępowań. Wystąpienie obu tych zdarzeń, na gruncie okoliczności niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości. Stanowisko w tym przedmiocie, wyrażone w zaskarżonej decyzji, jest prawidłowe i jako takie nie może być zasadnie kwestionowane. Niezasadne są zatem zarzuty naruszenia art. 29 ust.1 i 2 ustawy o Agencji.

Również brak jest podstaw do podważenia zgodności z prawem ocen rozstrzygających sprawę organów, odnośnie tego, że sprawie nie zaszły okoliczności, z uwagi na które zasadnym byłoby odstąpienie od ustalenia kwot nienależnie pobranych przez Spółkę płatności. Ich wartość przekraczała w każdym roku kwotę 100 euro, do której to wartości odstąpienie to byłoby możliwe.

Wbrew zarzutom skargi organ rozważał przesłanki, o których mowa w art.7 ust.3 rozporządzenia wykonawczego nr 809/2004. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można jednak mówić o wystąpieniu okoliczności, o których mowa w tym przepisie, w szczególności, aby płatność została dokonana na skutek pomyłki organów, której rolnik nie mógł wykryć. Powstanie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności wynikało bowiem wyłącznie z przyczyn leżących po stronie Spółki, która nie dopełniła warunków, od których spełnienia uzależnione było uzyskanie płatności. W dacie przyznawania i wypłaty płatności Skarżącej organ kierował się danymi zawartymi w jej wnioskach złożonych na lata 2015-2018, a za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności odpowiada występujący z nim rolnik. To, że spółka C. nie spełniła innych warunków przyznania płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej zostało stwierdzone dopiero w toku postępowania w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za rok 2019, wówczas bowiem ujawniono stworzenie m.in. z udziałem Skarżącej, sztucznych warunków do uzyskania płatności. Zauważyć należy, że organy nie miały obowiązku czynienia ustaleń odnośnie do przesłanek wynikających z art. 64 ust. 2 lit. a-f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. Przepis ten dotyczy bowiem kar administracyjnych, których w niniejszej sprawie organ nie nakładał, nie było więc obowiązku analizowania przypadków odstąpienia od ich nakładania. Natomiast procedura odzyskiwania nienależnie pobranych płatności została uregulowana w przepisach ustawy o Agencji i przepisach szczególnych dotyczących warunków przyznania płatności, w niniejszej sprawie w § 34 rozporządzenia RŚK. Ta procedura, w ocenie Sądu, została zastosowana w sposób prawidłowy.

W analizowanym przypadku nie doszło także do upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do obowiązku zwrotu kwot nienależnie pobranych płatności, o których to terminach mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L. z 1995 r. Nr 312, str. 1). Nie minął bowiem okres 4 lat liczony od daty dopuszczenia się nieprawidłowości, tj. od daty złożenia wniosku o przyznanie płatności za 2019r. (29 maja 2019r.), a ponadto doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, w następstwie doręczenia stronie postanowienia w sprawie wszczęcia postępowania dotyczącego ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, co miało miejsce 24 listopada 2022 r., w którym to dniu 4 –letni okres przedawnienia rozpoczął bieg na nowo.

Sąd uznał za prawidłowe postępowanie organów w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, zgodne z nałożonym na organy obowiązkiem odzyskiwania nienależnych płatności, o którym mowa art.29 ust.1 ustawy o Agencji, dlatego podniesione w tym zakresie zarzuty skargi są bezpodstawne. Wbrew zarzutom skargi nie zostały przy tym naruszone przepisy postępowania administracyjnego.

W związku z powyższym brak jest podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji, dlatego Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.