Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 544/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Świadczenie socjalne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 marca 2024 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 26 czerwca 2023 r., nr SKO/RŚ-423/299/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: SKO) zaskarżoną decyzją z dnia 26 czerwca 2023 r., nr SKO/RŚ-423/299/2023 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775, z późn. zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania K. M. (dalej: Strona, Skarżąca) od decyzji Wójta Gminy N. z dnia 27 kwietnia 2023 r., nr GOPS.4702.28.2023.MSZ (dalej: organ I instancji) w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 2 marca 2023 r. Strona wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad córką O. M. (ur. [...] r.) legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 26 stycznia 2023 r. ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przyczyna niepełnosprawności została oznaczona symbolem 11-1 (inne, w tym schorzenia: endokrynologiczne, metaboliczne, zaburzenia enzymatyczne, choroby zakaźne i odzwierzęce, zeszpecenia, choroby układu krwiotwórczego). Orzeczenie zostało wydane na czas określony, tj. do dnia 31 stycznia 2024 r.

Organ I instancji wskazaną na wstępie decyzją działając na podstawie art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 22, art. 17 ust. 1, ust. 1b, art. 20 ust. 3, art. 24, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 390, ze zm., dalej: u.ś.r.) odmówił przyznania Stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy wskazując, że Strona i jej mąż M. M. posiadają troje dzieci w wieku 1,5 roku, 11 lat i 16 lat oraz sześcioro dzieci, które zostały umieszczone w pieczy zastępczej w wieku od 2 lat do 13 lat. Strona i jej mąż od 2021r. stanowią rodzinę zastępczą zawodową i z tego tytułu mają podpisaną umowę zlecenia z PCPR w Górze. W związku z pełnieniem funkcji rodziny zastępczej Strona wraz mężem otrzymują wynagrodzenie w wysokości 2000,00 zł brutto, od 1 marca 2023r. wynagrodzenie wzrosło do 4100,00 zł miesięcznie. Strona do końca lutego 2023 r. miała opłacane składki, z których zrezygnowała na rzecz opieki nad małoletnią córką O. Od 1 marca 2023 r. wynagrodzenie ze składkami przyznane jest na jej męża, który jednocześnie prowadzi własną działalność gospodarczą. Wykonuje instalacje elektryczne, ma nienormowany czas pracy i codziennie wraca do domu. Córka Strony urodziła się jako wcześniak, ma choroby związane ze wcześniactwem (bezdech, mała waga, napięcie mięśniowe, bardzo późno zaczęła chodzić). Małoletnia O. została zaliczona do osób niepełnosprawnych. W chwili obecnej jest w trakcie diagnozy nowotworu. Jest pod stałą opieką lekarzy specjalistów. Małoletnia O. potrzebuje stałej opieki, którą sprawuje matka Strona. Opiekę nad pozostałymi dziećmi sprawuje mąż oraz opiekunki z PCPR, które w miesiącu są przez 175 godzin. Pracownik socjalny, po zapoznaniu się z sytuacją rodziny stwierdził, że sprawowana opieka Strony nad córką jest potrzebna. Naruszenie sprawności organizmu i wiek małoletniej jest wskazaniem do całkowitej pomocy osób drugich.

Organ I instancji wskazał, że na podstawie przeprowadzonego postępowania nie kwestionuje sprawowania przez Stronę opieki nad małoletnią córką. Ponadto, zebrany w sprawie materiał dowodowy poświadcza, że małoletnia córka Strony wymaga całodobowej i ciągłej opieki. Dołączone przez Stronę orzeczenie o niepełnosprawności również zawiera wskazania, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jednakże organ I instancji uznał, że wobec tego, iż Strona nie zrezygnowała z pełnienia funkcji zawodowej rodziny zastępczej, co w przypadku Strony jest pracą zarobkową, w celu sprawowania opieki nad własnym dzieckiem, wniosek o ustalenie uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać rozpatrzony pozytywnie. Organ I instancji wskazał, że w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. pracą zarobkową jest wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia. Zgodnie z umową zlecenia Państwo M. sprawują pieczę w formie rodziny zastępczej zawodowej. Umowa została zawarta do dnia 31 stycznia 2025 r. Z tytułu zawartej umowy co miesiąc jest wypłacane wynagrodzenie. Podkreślił, że zarówno Skarżąca, jak i jej mąż, są stroną tej umowy a fakt wskazania drugiego małżonka jako pobierającego wynagrodzenie, w ocenie organu I instancji, jest czynnością tylko techniczną i nie może być traktowane jako rezygnacja z pracy zarobkowej. Praca ta nadal jest wykonywana przez strony umowy czyli rodzinę zastępczą zawodową, którą tworzą małżonkowie. Zadania wynikające z pełnienia funkcji zawodowej rodziny zastępczej wykonują małżonkowie a z przepisów wprost wynika (ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej), iż wynagrodzenie przysługuje małżonkowi wskazanemu w umowie.

Od powyższej decyzji Strona wniosła odwołanie. Nie zgodziła się z argumentacją zawartą w jej treści. Wyjaśniła, że dziecko, na które wnioskowała o świadczenie pielęgnacyjne jest jej własnym dzieckiem i uważa, że odmowa przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego jest niesprawiedliwa i krzywdząca. Wskazała, że jako rodzina zastępcza, swoje obowiązki wykonuje w domu, tak jak większość rodzin polskich, które nie są wykluczone z tego powodu, że opiekują się innymi dziećmi. Nadmieniła, że składki społeczne są odprowadzane na męża, a jej plan dnia jest dostosowany w taki sposób, że większość czasu zajmuje jej opieka nad O. W związku z powyższym wnosi o przeanalizowanie sprawy i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Legnicy, po rozpatrzeniu odwołania Strony, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że Strona pozostaje w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym wobec córki O., legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 26 stycznia 2023 r. ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Biorąc pod uwagę powyższe oraz mając na uwadze ustalenia dokonane w postępowaniu przed organem I instancji, SKO wskazało, że nie kwestionuje więc potrzeby opieki nad dzieckiem Strony, legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami, o których mowa wyżej.

Jednakże niezależnie od powyższego, kolejną przesłankę, którą należało zbadać było ustalenie istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę.

Jak wynika z akt sprawy dnia 29 stycznia 2021 r. pomiędzy Powiatem Górowskim, w imieniu którego działa Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Górze reprezentowane przez jej Kierownika a Stroną i jej mężem zawarto umowę - zlecenia dot. wykonywania zadań Rodziny Zastępczej Zawodowej w sposób i na warunkach określonych w ustawie z dnia 9 czerwca 2021 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (§ 1 pkt 1 Umowy). Rodzinie Zastępczej Zawodowej z tytułu zawartej umowy przysługuje wynagrodzenie w kwocie 2.000,00 zł brutto miesięcznie (....) (§ 4 pkt 1 Umowy). Umowa obowiązuje od 1 lutego 2021 r. do 31 stycznia 2025 r. W Aneksie nr 1 do umowy -zlecenia z dnia 8 lutego 2022 r. zmieniono treść § 4 ust. 1 umowy, który otrzymał brzmienie "Rodzinie Zastępczej Zawodowej z tytułu zawartej umowy przysługuje wynagrodzenie w kwocie 2.300,00 zł brutto miesięcznie z zastrzeżeniem ust. 2. Wynagrodzenie naliczane i wypłacane tylko dla jednego z małżonków, tworzących rodzinę zastępczą, tj. K. M. (...)". Z dniem 3 marca 2023 r. podpisano Aneks Nr 3 do umowy - który zmienił treść § 4 ust. 1 Umowy "Rodzinie Zastępczej Zawodowej z tytułu zawartej umowy przysługuje wynagrodzenie w kwocie 4.100,00 zł brutto miesięcznie z zastrzeżeniem ust. 2. Wynagrodzenie naliczane i wypłacane tylko dla jednego z małżonków, tworzących rodzinę zastępczą, tj. K. M. (...)".

Następie SKO wskazało, że zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 447 z późn. zm.), do której odwołuje się art. 17 ust. 1 pkt 3 u.ś.r., formami rodzinnej pieczy zastępczej są rodzina zastępcza spokrewniona, rodzina zastępcza niezawodowa oraz rodzina zastępcza zawodowa, w tym zawodowa pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego i zawodowa specjalistyczna. Rodzina zastępcza zawodowa to jedna z form rodzinnej pieczy zastępczej (art. 39 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej), którą tworzą małżonkowie lub osoba, o których mowa w ust. 1, niebędący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka (art. 41 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej). Pełnienie funkcji rodziców zastępczych zawodowych jest związane z pobieraniem wynagrodzenia. Tymczasem, jak podkreśliło SKO, świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem dla osób rezygnujących z pracy zawodowej, które przejmują na siebie realizację zadań Państwa w zakresie opieki nad osobami niepełnosprawnymi. Konieczność sprawowania opieki musi się zatem wiązać z utratą uzyskiwanych dochodów, bowiem świadczenie pielęgnacyjne ma charakter subsydiarny, częściowo rekompensujący utracony zarobek osoby aktywnej zawodowo, wychodzącej z rynku pracy, oraz ponoszącej zwiększone wydatki w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. Ma zatem ono zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą tego świadczenia jest zatem częściowe zrekompensowanie strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny/

SKO uznało, że argumentacja odwołania, w tym dotycząca rezygnacji przez Stronę z wynagrodzenia za pełnienie funkcji zawodowej rodziny zastępczej, na rzecz męża, nie ma znaczenia prawnego, i w świetle jednoznacznych przepisów u.ś.r. nie jest równoznaczna z rezygnacją z zatrudnienia. Za prawidłową uznało konstatację organu I instancji, że zgodnie z art. 3 pkt 22 u.ś.r. pojęcie zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Tym samym odwołanie Strony nie mogło wpłynąć na odmienną ocenę prawną sprawy.

Na powyższą decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła Skarżąca argumentując, że zaskarżona decyzja jest dla jej córki krzywdząca.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o ojej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 19 stycznia 2024 r. Skarżąca wskazała, że w związku z tym, że złożyła na nowych zasadach wniosek o świadczenie pielęgnacyjne na małoletnią córkę, z dniem 31 grudnia 2023 r. rezygnuje z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach. Prosi o rozpatrzenie jej odwołania od decyzji SKO w okresie od 1 marca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. (k: 17 akt sprawy sądowej).

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.).

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie Sąd, dokonując - w zakreślonych wyżej granicach -kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji SKO uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie nie ma sporu, że Skarżąca jako matka jest uprawniona do wnioskowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W sprawie niniejszej bezsporne jest, że małoletnia córka Strony legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 26 stycznia 2023 r. ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organy nie kwestionowały także potrzeby opieki nad małoletnią córką przez Stronę oraz faktu sprawowania opieki przez Stronę.

Organy orzekające w sprawie uznały natomiast, że nie została spełniona kolejna z przesłanek przyznania świadczenia, tj. istnienie związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Organy obu instancji uznały, że w związku z zawartą przez Skarżącą i jej męża w dniu 29 stycznia 2021 r. umową o pełnienie funkcji rodziny zastępczej zawodowej, Skarżąca wykonuje pracę zarobkową w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r.. z której nie zrezygnowała. Podkreśliły, że zawarta umowa jest umową zleceniem. Pełnienie funkcji rodziców zastępczych zawodowych jest związane z pobieraniem wynagrodzenia. Zauważyły, że zarówno Skarżąca, jak i jej mąż, są stroną tej umowy a fakt wskazania drugiego małżonka jako pobierającego wynagrodzenie, w ich ocenie, jest czynnością tylko techniczną i nie może być traktowane jako rezygnacja z pracy zarobkowej.

Zdaniem Sądu w spornej kwestii stanowisko organów jest błędne.

Jak stanowi art. 3 pkt 22 u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Sąd popiera aktualnie jednolite stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego odnoszące się do stosowania definicji z art. 3 pkt 22 u.ś.r. do art. 17 ust.1 u.ś.r.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 maja 2023 r., I OSK 16/23: "Z definicji ustawowej "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" wynikają dwa wnioski: pierwszy to szerokie rozumienie tego pojęcia z punktu widzenia rodzajów stosunków prawnych, na podstawie których może nastąpić zatrudnienie, czy też może być wykonywana inna praca zarobkowa, zaś drugi to stwierdzenie, że ustawodawca spełnienia tej definicji nie połączył z żadnym zakresem, czy to etatowym, czasowym, godzinowym, czy tez zadaniowym, jak również spełnienie tej definicji jest niezależne nie tylko od wysokości uzyskiwanych dochodów, ale również od tego czy takie dochody są uzyskiwane. Dlatego też dla ustalenia, czy spełniona została ustawowa przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. niepodejmowanie zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, istotne jest czy osoba starająca się o świadczenie rodzinne nie pozostaje w zatrudnieniu lub nie wykonuje innej pracy zarobkowej w rozumieniu definicji z art. 3 pkt 22 u.ś.r., czyli nie pozostaje w jednym ze stosunków prawnych wskazanych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. Stwierdzenie istnienia takiego stosunku prawnego, niezależnie od jego zakresu, powoduje, że przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie została spełniona. W obowiązującym stanie prawnym ustawodawca nie dopuszcza możliwości pozostawania opiekuna w jakimkolwiek stosunku zatrudnienia, czy stosunku prawnym dotyczącym innej pracy zarobkowej.

Przepis art. 3 pkt 22 u.ś.r., definiując pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", zawiera szczegółowe wyliczenie stosunków prawnych, na podstawie których praca może być wykonywana. Przepis ten wiąże pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" z określonymi stosunkami prawnymi, nie zaś z okolicznościami faktycznymi, takimi jak: wykonywanie pracy czy uzyskiwanie wynagrodzenia. Norma prawna wyprowadzona z wykładni art. 17 ust. 1 i art. 3 pkt 22 u.ś.r. wyraźnie wskazuje, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a zatem w przypadku rezygnacji ze świadczenia pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą, umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Pozostawanie natomiast w stanie zatrudnienia w oparciu o którąkolwiek z ww. podstaw prawnych uniemożliwia uznanie, iż nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia".

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że w dniu 29 stycznia 2021 r. pomiędzy Powiatem Górowskim, w imieniu którego działa Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Górze reprezentowane przez jej Kierownika a Stroną i jej mężem zawarto umowę "umowa - zlecenia sprawowania pieczy zastępczej w formie rodziny zastępczej zawodowej". Podstawą zawarcia umowy był art. 37, art. 39 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 41 ust. 3, art. 42 ust. 1, art. 53, art. 54 ust. 2 i 3, art. 55 ust. 2, art. 56, art. 85 ust. 1, ust. 3 i 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2021 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r., poz. 821 ze zm., dalej: ustawa).

Wyjaśnienia wymaga zatem kwestia charakteru przedmiotowej umowy. Zdaniem Sądu, umowa z dnia 29 stycznia 2021 r. należy do kategorii umów cywilnoprawnych nienazwanych. Źródłem tego rodzaju umów jest wywodząca się z przepisów prawa cywilnego swoboda kontraktowania (swoboda zawierania umów). W świetle tych przepisów strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Do umów nienazwanych zawieranych na terenie RP zastosowanie będą miały, co do zasady, ogólne normy prawa cywilnego dotyczące czynności prawnych i umów oraz, co ważne, odpowiednio – analogiczne przepisy regulujące najbardziej zbliżony (podobny) typ umowy nazwanej. Umowy nienazwane podlegają jednak, jeśli takowy istnieje, reżimowi prawnemu wyznaczonemu przez przepisy szczególne.

Zawarta na podstawie art. 54 ust. 2 ustawy, przez Skarżącą oraz jej męża Powiatem Górowskim, umowa takiemu reżimowi prawnemu podlega. Jej kształt, w głównej mierze, określają przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, które ten typ umowy określają "umową o pełnienie funkcji rodziny zastępczej zawodowej".

Stosownie do treści art. 54 ust. 2 ustawy z rodziną zastępczą niezawodową spełniającą warunki do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, posiadającą pozytywną opinię koordynatora rodzinnej pieczy zastępczej, starosta może zawrzeć, na wniosek tej rodziny, umowę o pełnienie funkcji rodziny zastępczej zawodowej.

Do umowy przepisy art. 54 ust. 3-8 stosuje się odpowiednio.

Art. 54 w ust. 3 przewiduje, że umowa, o której mowa w ust. 1 i 2, określa w szczególności: 1) strony umowy; 2) cel i przedmiot umowy; 3) miejsce sprawowania pieczy zastępczej; 4) sposób i zakres finansowania pieczy zastępczej; 5) liczbę dzieci powierzonych rodzinie zastępczej; 6) maksymalną liczbę dzieci, które można umieścić w danej rodzinie zastępczej; 7) gotowość do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej specjalistycznej sprawującej pieczę zastępczą nad: a) dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, b) dzieckiem umieszczonym na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich, c) małoletnią matką z dzieckiem; 8) gotowość do pełnienia funkcji pogotowia rodzinnego; 9) wysokość wynagrodzenia przysługującego rodzinie zastępczej oraz sposób wypłaty; 10) możliwość korzystania ze szkoleń i innych form podnoszenia kwalifikacji przez osoby tworzące rodzinę zastępczą; 11) zakres niezbędnej pomocy w razie choroby osób tworzących rodzinę zastępczą lub problemów z powierzonymi dziećmi; 12) warunki czasowego niesprawowania opieki nad dzieckiem przez rodzinę zastępczą, w szczególności związanego z wypoczynkiem; 13) uprawnienia starosty w zakresie bieżącej kontroli wykonywania umowy; 14) czas, na jaki umowa została zawarta; 15) warunki i sposób zmiany oraz rozwiązania umowy. (...) Umowę zawiera się na okres co najmniej 4 lat (ust. 5).

Jeżeli umowę zawierają małżonkowie, wynagrodzenie przysługuje małżonkowi wskazanemu w umowie (ust. 6). (...)

W zakresie nieuregulowanym ustawą do umowy mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny dotyczące umowy zlecenia (ust. 8).

Dokonując wykładni powyższych przepisów nie sposób zatem zgodzić się ze stanowiskiem organów, że umowa zawarta przez Skarżącą i jej męża z Powiatem. jest umową zleceniem. Na zasadzie art. 54 ust. 8 ustawy do umowy o pełnienie funkcji rodziny zastępczej zawodowej przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy zlecenia mają jedynie odpowiednie zastosowanie. Odpowiednie stosownie przepisów polega natomiast na stosowaniu ich wprost lub z modyfikacjami albo niezastosowaniu ich wcale. W praktyce przepisy te, z uwagi na specyfikę usługi świadczonej przez rodzinę zastępczą będą miały ograniczone znaczenie.

Stwierdzenie tego, iż omawiana umowa nie jest umową zlecenia stanowi o wyłączeniu jej z kręgu umów o których mowa w art. 3 pkt 22 u.ś.r. Skarżąca nie pozostaje zatem w zatrudnieniu lub nie wykonuje innej pracy zarobkowej w rozumieniu definicji z art. 3 pkt 22 u.ś.r., gdyż nie pozostaje w jednym ze stosunków prawnych wskazanych w art. 3 pkt 22 u.ś.

Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, błędne jest stanowisko SKO, wedle którego mając zawartą umowę o pełnienie funkcji rodziny zastępczej zawodowej Skarżąca wykonywała pracę zarobkową i stąd nie spełnia przesłanki "niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Wobec tego, w niniejszej sprawie brak rezygnacji z zatrudnienia nie może być czynnikiem uniemożliwiającym przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. Poza sporem jest, że małoletnia córka Skarżącej wymaga całodobowej i ciągłej opieki, którą sprawuje Skarżąca. Dołączone przez Stronę orzeczenie o niepełnosprawności córki również zawiera wskazania, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Spełniona została zatem przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r. do ubiegania się przez Skarżącą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Z przyczyn powyżej wskazanych i opisanych na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) należało orzec jak w sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu wyroku i ponownie rozpatrzy odwołanie Strony będąc na podstawie art.153 p.p.s.a. związanym dokonaną oceną prawną i wykładnią prawa.