Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 428/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
journal: Dz.U. 2023 poz 1752
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2023 r. sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 19 stycznia 2023 r. sygn. akt SKO.GN/4160/129/2022 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata K. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia Wójta Gminy T. z dnia 30 października 2022 r. w sprawie ustalenia kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie K., gmina T. na kwotę 4150 zł brutto (punkt 1) oraz obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego współwłaścicieli graniczących nieruchomości (punkt 2). Podstawę prawną postanowienia stanowił art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.").

Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 13 lipca 2021 r. M. L. (dalej: "skarżący") wniósł sprzeciw co do ustalenia granic pomiędzy działką skarżącego [...], [...] i [...], [...] na wniosek sąsiada T. P. Wniósł o rozgraniczenie nieruchomości z urzędu. Wskazał, że rozgranicza ponadto nieruchomości [...], [...], [...] i [...].

W dniu 24 września 2021 r. Wójt Gminy T. zawiadomił o wpłynięciu wniosku skarżącego o rozgraniczenie nieruchomości [...] z nieruchomościami stanowiącymi działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz działki numer [...] z nieruchomościami sąsiednimi stanowiącymi działki [...], [...], [...].

Postanowieniem z dnia 30 listopada 2021 r. Wójt Gminy T. wszczął postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości położonych w obrębie K., gmina T.:

– działki oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] stanowiącej własność skarżącego z nieruchomościami sąsiednimi:

- działką [...] stanowiącą własność S. M., KW nr [...]; działką [...] stanowiącą własność L. D., KW nr [...]; działką [...] stanowiąca własność H. M., KW nr [...]; działkami [...], [...], [...] powstałymi w wyniku podziału działki nr [...] stanowiącymi własność T. P., KW nr [...] oraz

- działki nr [...] stanowiącej własność skarżącego, KW nr [...] z działką [...] stanowiącą własność S. M., KW nr [...]; działką [...] powstałą z podziału działki [...] KW nr [...] stanowiącą własność T. P.; działką [...] powstałą w wyniku podziału działki 869 stanowiąca własność Gminy T.

Z protokołu czynności ustalenia przebiegu granic na gruncie wynika, że skarżący nie akceptuje ustalonego przebiegu granic działek nr [...] i [...] z rozgraniczanymi działkami, ponieważ wyznaczone granice nie są zgodne z mapami oraz stanem użytkowania. Pozostali właściciele akceptują przebieg granic.

Decyzją z dnia 24 października 2022 r. Wójt Gminy T. zatwierdził ustaloną na podstawie zebranych dowodów granicę nieruchomości położonych w obrębie K., gmina T.: działki oznaczonej numerem [...] stanowiącej własność skarżącego z nieruchomościami sąsiednimi [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz działki oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] stanowiącej własność skarżącego z działkami sąsiednimi [...], [...], [...]

Postanowieniem z dnia 30 października 2022 r. Wójt Gminy T. ustalił wysokość kosztów postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości położonych w obrębie K., gmina T., oznaczonych w ewidencji jako działka [...] z działkami nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz działki nr [...] z działkami nr [...], [...], [...] na kwotę 4150 zł brutto tytułem wynagrodzenia geodety upoważnionego do czynności ustalenia przebiegu granicy (punkt 1); kosztami postępowania rozgraniczeniowego ustalonymi w punkcie 1 obciążył właścicieli nieruchomości: skarżącego – właściciela działek nr [...] i [...] kwotą 2075 zł; S. M. właścicielkę działek [...] i [...] kwotą 1040 zł, L. D. właścicielkę działki [...] kwotą 159 zł, H. M. właścicielkę działki [...] kwotą 368 zł, T. P. właściciela działek [...], [...], [...], [...] kwotą 495 zł, Gminę T. właścicielkę działki [...] kwotą 13 zł. Organ wyjaśnił, że koszty rozgraniczenia obejmują koszty wynagrodzenia geodety i zostały rozdzielone po połowie proporcjonalnie do długości linii granicznych nieruchomości. Organ wskazał, że biegły przedłożył fakturę za wszelkie czynności rozgraniczenia zgodnie z rozporządzeniem Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości. Organ podniósł, że do kosztów postępowania rozgraniczeniowego zalicza się wszystkie koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy, natomiast stronę obciążają koszty, które zostały poniesione w interesie strony lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Kosztami niniejszego postępowania były wyłącznie koszty wynagrodzenia geodety.

W zażaleniu skarżący podniósł, że sąsiedzi naruszali granice działek skarżącego, co spowodowało, że skarżący musiał wnieść sprawę o rozgraniczenie. Podniósł, że zaskarżył do sądu decyzję zatwierdzającą granice ustalone przez geodetę W ocenie skarżącego kosztami postępowania rozgraniczeniowego powinni zostać obciążeni sąsiedzi.

Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy T. Organ wskazał, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek skarżącego. Organ II instancji powołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. (I OPS 5/06), z której wynika, że kosztami postepowania rozgraniczeniowego można obciążyć właścicieli sąsiednich nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Organ zwrócił uwagę, że niewątpliwie w sprawie zaistniał spór co do granic nieruchomości, uzasadniający wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego. W toku postępowania został ustalony przebieg granicy, a koszt wynagrodzenia geodety zgodnie z udzielonym zamówieniem wyniósł 4150 zł. Organ podzielił koszty po połowie, a następnie proporcjonalnie do długości granicy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił, że został obciążony połową kosztów postępowania, a postępowanie nie zostało zakończone, sprawa została przekazana sądowi cywilnemu. Skarżący nie zaakceptował granic wyznaczonych przez geodetę. Rozgraniczenie zostało przeprowadzone niewłaściwie, a zatem niezasadne jest obciążenie skarżącego kosztami.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przyjęte w zaskarżonym postanowieniu.

Pismem z dnia 4 września 2023 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu podtrzymał skargę, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu albowiem nie zostały one uiszczone w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana zgodnie z wskazanymi zasadami wykazała, że odpowiada ono prawu, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.

W niniejszej sprawie niesporne były następujące okoliczności: na wniosek skarżącego zostało wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe, decyzją z dnia 24 października 2022 r. Wójt Gminy T. zatwierdził granicę nieruchomości objętych postępowaniem, położonych w obrębie K., gmina T. Skarżący nie zgodził się z ustaloną granicą i sprawa została przekazana sądowi cywilnemu. Niesporna (niekwestionowana przez skarżącego) była wysokości kosztów postępowania, obejmująca wynagrodzenie geodety w kwocie 4150 zł.

Na wstępie wskazać należy, że w przepisach ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023, poz. 1752, dalej: "p.g.i.k.") brak jest przepisów o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, w tym zakresie zastosowanie znajdują przepisy k.p.a.

Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty, które wynikły z jej winy oraz zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Zgodnie z art. 263 § 1 k.p.a. do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji. Zgodnie z art. 264 k.p.a. jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia (§ 1), na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia przysługuje zażalenie (§ 2).

Należy wskazać, że z akt postępowania wynika, że oferta geodety została wybrana jako najkorzystniejsza cenowo spośród kilku ofert, które spłynęły w odpowiedzi na zapytanie ofertowe organu prowadzącego postępowanie rozgraniczeniowe. W aktach znajduje się odpowiedź geodety na zapytanie ofertowe (k. 14), a także oferty innych geodetów, upoważnienie dla geodety J. M. do przeprowadzenia czynności ustalenia granic nieruchomości, a także ocena prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę (k. 64 akt administracyjnych), operat techniczny rozgraniczenia działek (k. 24 i n. akt administracyjnych). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zasadnie wskazano, że czynności rozgraniczenia zostały wykonane zgodnie z rozporządzeniem Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. z 1999.45.453 ze zm.). W rezultacie, zdaniem Sądu wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego została ustalona w sposób prawidłowy.

W toku postępowania skarżący zakwestionował obciążenie go kosztami postępowania rozgraniczeniowego, w sytuacji gdy nie zgodził się z ustaloną w jego wyniku granicą, ani nie uznał za prawidłowe czynności geodety. W ocenie skarżącego, kosztami postępowania powinni zostać obciążeni właściciele pozostałych działek.

Zgodnie z art. 29 p.g.i.k. przesłanką wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego jest istnienie sporu co przebiegu granicy miedzy nieruchomościami, postępowanie ma bowiem na celu ustalenie przebiegu granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Należy wskazać, że niezależnie od sposobu zakończenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, wystąpienie sporu granicznego implikuje konieczność rozliczenia kosztów postępowania administracyjnego i uzasadnia obciążenie kosztami właścicieli rozgraniczanych nieruchomości.

Zwrócić należy uwagę, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte z wniosku skarżącego. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, w przypadku istnienia sporu pomiędzy właścicielami nieruchomości sąsiednich, zasadne jest obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego wszystkich właścicieli (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 7 kwietnia 2020 r., sygn. akt III SA/Rz 79/20). Z powołanej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. (I OPS 5/06) nie wynika, że każdorazowo organ ma obowiązek obciążyć wszystkich właścicieli kosztami rozgraniczeniowego postępowania, lecz że ma taką możliwość. W ocenie Sądu, zarówno organ I, jak i II instancji wyczerpująco uzasadniły zasadność obciążenia kosztami postępowania wszystkich właścicieli rozgraniczanych działek. Podkreślić należy, że rozgraniczenie zostało dokonane w interesie wszystkich właścicieli sąsiadujących ze sobą działek, w tym w szczególności w interesie skarżącego, a okoliczność niezadowolenia skarżącego z przebiegu granicy, nie daje podstaw do zwolnienia go z kosztów postępowania, które sam zainicjował. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku (wyrok z dnia, że 9 maja 2023 r. , sygn. akt II SA/Bk 129/23), że ustalenie interesu prawnego poszczególnych właścicieli nieruchomości objętych procedurą rozgraniczeniową odbywa się nie na podstawie ich indywidualnego, subiektywnego podejścia do kwestii konieczności rozgraniczenia, ale jest oparte na okolicznościach obiektywnych, towarzyszących rozgraniczeniu. Zgodnie bowiem z pojęciem interesu prawnego utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że źródłem interesu prawnego mogą być w szczególności przepisy prawa cywilnego, w tym przepisy określające prawo własności.

Z tych przyczyn za niezasadne Sąd uznał zarzuty skarżącego podnoszone w skardze. Trzeba bowiem podkreślić, że ani sposób zakończenia postępowania rozgraniczeniowego (w niniejszej sprawie przekazanie sprawy sądowi cywilnemu), ani stosunek skarżącego do wyniku administracyjnego etapu postępowania rozgraniczeniowego, nie są okolicznościami, które mają wpływ na sposób obciążenia jego kosztami właścicieli rozgraniczanych nieruchomości.

Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonych postanowieniach innych niż podniesionych w skardze naruszeń przepisów prawa.

O kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.).

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.