Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 590/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 151a § 1, art. 64a, art. 64e
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 138 § 2, art. 136
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter(spr.) po rozpoznaniuna posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada2023r. sprawy ze sprzeciwu Prokuratora Okręgowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

W dniu 16 lutego 2018 r. działający w imieniu J.P. T.K. złożył w Urzędzie Miasta wniosek o rejestrację pojazdu marki [...] oznaczonego numerem rejestracyjnym [...] oraz o numerem identyfikacyjnym [...]. Do wniosku dołączono wymagane dokumenty tj.: upoważnienie do rejestracji pojazdu, kartę pojazdu numer [...]1, fakturę numer [...] z dnia [...] lutego 2018 r., umowę sprzedaży samochodu z dnia [...] grudnia 2017 r., dowód rejestracyjny [...].

Na podstawie przedłożonych dokumentów, ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2018 r. numer [...] Prezydent Miasta zarejestrował przedmiotowy pojazd.

W dniu 30 maja 2022 r. do Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta wpłynął sprzeciw Prokuratora Okręgowego z dnia [...] maja 2022r. od ww. decyzji ostatecznej z żądaniem wznowienia postępowania w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu na podstawie art.145§ 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) – powoływanej dalej jako "k.p.a.", uchylenia decyzji o rejestracji i wydania decyzji odmawiającej rejestracji pojazdu oraz powiadomienia Prokuratury Okręgowej o sposobie załatwienia sprzeciwu w terminie ustawowym.

Uzasadniając wniesiony sprzeciw Prokurator wyjaśnił, że "(...) pod nadzorem Prokuratury Okręgowej, Wydział Śledczy prowadzone jest postępowanie przygotowawcze w sprawie [...] o czyny z art.258 §1 kk, 279 kk i inne. Wtoku tego postanowienia przez organy ścigania zabezpieczony został, wyżej opisany, pojazd marki [...], który następnie został poddany oględzinom przez biegłego z dziedziny mechanoskopii w zakresie ustalenia autentyczności naniesionych oznaczeńi numerów identyfikacyjnych. W trakcie przeprowadzonego badania przedmiotowego pojazdu biegły sądowy ujawnił ślady ingerencji dotyczące numeru nadwozia. W opinii z [...] lutego 2021 r. wydanej na podstawie przeprowadzonych badań mechanoskopijnych biegły wskazał, że badany samochód [...] posiada numer identyfikacyjny [...], który wraz z elementem podłogi bagażnika został wspawany do nadwozia badanego pojazdu w miejsce fabrycznego numeru identyfikacyjnego. Wspawany numer wykazuje cechy fabrycznego wykonania i pochodzi z innego pojazdu marki [...]. Pierwotnego numeru identyfikacyjnego badanego pojazdu nie ustalono. Wykazująca cechy fabrycznego wykonania tabliczka znamionowa numerem VIN została w pojeździe wtórnie. Oryginalna tabliczka znamionowa została z pojazdu usunięta. Numer silnika został również usunięty przez zeszlifowanie." Prokurator podniósł, że "istotą rejestracji pojazdu jest ustalenie jego tożsamości i przyporządkowanie - określonego indywidualnie i oznaczonego przez producenta pojazdu - danemu numerowi rejestracyjnemu, nadto potwierdzenie posiadania przez określoną osobę ustalonego co do tożsamości pojazdu. Po dokonaniu powyższej rejestracji i uzyskaniu przez decyzję w tej sprawie przymiotu ostateczności okazało się, że numer nadwozia pojazdu nie jest numerem oryginalnym, nadanym przez producenta. W zaistniałym przypadku nie można przyjąć, aby zabezpieczony pojazd był oznaczony w powyższy sposób, a zatem jego tożsamość budzi wątpliwości. Konsekwencją bezprawnego przerobienia numeru identyfikacyjnego spornego pojazdu jest wadliwość dokumentów wymienionych we wniosku z [...] lutego 2018r., stanowiących podstawę jego rejestracji. Nie odzwierciedlają rzeczywistych cech pojazdu, przedstawiając jego fałszywy obraz, niezgodny z fabryczną numeracją istotnej części zarejestrowanego pojazdu." w ocenie Prokuratora nie ulega wątpliwości, że dokumenty przedłożone wraz z wnioskiem o rejestrację - nie zawierały autentycznego, nadanego przez producenta numeru identyfikacyjnego, nie stanowiły podstawy przeniesienia na niego własności pojazdu co powoduje, że decyzja administracyjna rejestrująca pojazd na podstawie takich dowodów nie może pozostać w obrocie prawnym. Opinia biegłego w szczególności zamieszczone w niej zdjęcia pozwalają stwierdzić bez dysponowania specjalistyczną wiedzą, że doszło do modyfikacji w zakresie numeru identyfikacyjnego pojazdu.

Do powyższego sprzeciwu załączono kopię opinii numer [...] z dnia [...].02.2021 r. wydaną na podstawie badań mechanoskopijnych przez Laboratorium Kryminalistycznego KWP.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta, na podstawie art. 149 § 1 i § 2 w zw. z art. 184-186 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] oznaczonego numerem rejestracyjnym [...] oraz numerem identyfikacyjnych [...].

Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta, na podstawie art.104 i art.151 §1 pkt 2 k.p.a. oraz art.71 ust. 1, art.72 i 73 ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022r. poz.988 z późn.zm.), uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2018 r. numer [...]; odmówił rejestracji pojazdu, o którym mowa wyżej; nakazał zwrot wydanego dowodu rejestracyjnego numer [...] oraz tablic rejestracyjnych [...], w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji.

W motywach uzasadnienia decyzji organ I instancji wskazał, że z zebranej w aktach sprawy dokumentacji wynika, iż do wniosku o rejestrację przedmiotowego pojazdu załączono umowę kupna sprzedaży z dnia [...] grudnia 2017r. oraz fakturę numer [...] z dnia [...] lutego 2018r. na których widnieją nieprawdziwe dane identyfikacyjne pojazdu, co w konsekwencji spowodowało, że dokumenty te nie mogły stanowić podstawy przeniesienia prawa własności przedmiotowego pojazdu na rzecz strony. Zaznaczył, że dokumenty, które nie odzwierciedlają stanu prawnego pojazdu, nie mogą stanowić podstawy do jego zarejestrowania, wobec niespełnienia warunków prawnych, ujętych w art.72 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Oznacza to, że organy właściwe w sprawie rejestracji samochodu nie mogą wydać pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji, kiedy przedstawione przez niego dokumenty nie spełniają warunków wymaganych przy złożeniu wniosku o rejestrację. Wszystkie bowiem przesłanki z art.72 ust.1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, warunkujące rejestrację pojazdu muszą być spełnione łącznie. Uznanie bezskuteczności załączonego do wniosku o rejestrację dowodu własności, a taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, stanowi podstawę do odmowy zarejestrowania pojazdu.

Od powyższej decyzji J.P. wniosła odwołanie, po rozpoznaniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 1, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), art. 138 § 2 k.p.a., w zw. z art. 71 ust. 1, art. 72 i art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że wprawdzie w myśl art. 145 § 2 k.p.a. z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego, ale z okoliczności rozpoznawanej sprawy nie wynika, aby możliwe było zastosowanie tego wyjątku. W ocenie Kolegium okoliczności sprawy nie wskazują aby zachodził też wyjątek, o którym mowa w art. 145 § 3 k.p.a. W konsekwencji powyższego Kolegium stwierdziło, że wznowienie postępowania z uwagi na zarzut sfałszowania dowodów, na których oparto rozstrzygnięcie, możliwe jest wyłącznie w przypadku spełnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

Powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w wyroku z dnia 5 października 2022 r. sygn. akt II OSK 3096/19 organ odwoławczy wskazał, że w odniesieniu do przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., konieczne jest łączne zaistnienie trzech warunków: po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej powinno mieć miejsce wystąpienie fałszywego dowodu; po drugie, sfałszowanie dowodu powinno zostać stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i po trzecie, fałszywy dowód powinien stanowić podstawę ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Kolegium zaznaczyło, że w niniejszej sprawie organ I instancji oparł się tylko i wyłącznie na treści sprzeciwu Prokuratora Okręgowego i załączonej do niego kserokopii opinii z dnia [...] maja 2020r., wydanej na podstawie przeprowadzonych badań mechanoskopijnych. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, organ odwoławczy wskazał, że ustalenie faktu, że dowody, na których zostało oparte rozstrzygnięcie, zostały sfałszowane, nie należy do właściwości organu rozpatrującego wniosek o wznowienie postępowania. Okoliczność bowiem sfałszowania dowodów powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem właściwego sądu lub organu. Organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania nie może bowiem wstępować w kompetencje nieprzewidziane dla niego, ryzykując dodatkowo dokonanie odmiennej oceny od oceny przeprowadzonej przez powołane do tego sądy i organy. W niniejszej sprawie, w ocenie Kolegium, takim organem niewątpliwe może być prokurator. Przy czym Kolegium podkreśliło, że z akt sprawy nie wynika, aby postępowanie w przedmiocie fałszywych dowodów, w oparciu o które ustalono dla sprawy okoliczności faktyczne, będących podstawą rejestracji przedmiotowego pojazdu [...] zostało prawomocnie zakończone prawomocnym orzeczeniem sądu bądź orzeczeniem innego organu właściwego, w tym przypadku postanowieniem Prokuratora Prokuratury Okręgowej. W ocenie organu odwoławczego niczego w tej kwestii nie zmienia sprzeciw Prokuratora Prokuratury Okręgowej z dnia [...] maja 2022 r.Tym samym, organ I instancji wznowił postępowanie i orzekł o uchyleniu swojej decyzji ostatecznej oraz odmówił rejestracji pojazdu z powodu jej wydania na podstawie sfałszowanych dowodów w sytuacji, gdy ich sfałszowanie nie zostało wykazane w dostateczny sposób.

Kolegium wskazało, że w świetle art. 72 ust. 1 pkt 1 i pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym rejestracja pojazdu nie jest obciążona wadą, jeśli dokumenty, o których w cyt. przepisach mowa, są prawdziwe pod względem formalnym i odpowiadają bez żadnych wątpliwości stanowi faktycznemu. Podważenie w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., ostatecznej decyzji o zarejestrowaniu pojazdu i wyeliminowanie jej z obrotu prawnego musi być niewątpliwe i opierać się na stwierdzeniu popełnienia przestępstwa fałszerstwa. Natomiast brak pewności co do zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. nie pozwala na pozbawienie strony nabytych przez nią uprawnień na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w powiązaniu ze wskazanym wyżej przepisem. Innymi słowy, wątpliwości co do tego, czy dowody, na których dokonano ustaleń faktycznych i na których oparto objęte postępowaniem wznowieniowym rozstrzygnięcie, są fałszywe wywierają ten skutek, że niedopuszczalne jest uchylenie decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

Organ odwoławczy stwierdził, że ponieważ przedłożone akta sprawy nie zawierają stwierdzenia przez sąd karny bądź inny organ sfałszowania dokumentów złożonych do rejestracji pojazdu, ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji winien ustalić, wyjaśnić właściwie uzasadnić okoliczność sfałszowania dokumentu w przedmiotowej sprawie w [...] a jeżeli tak, to na jakim jest etapie.

Odnosząc się do argumentacji Prokuratora zawartej w sprzeciwie Kolegium podniosło, że przesłanka fałszywości dokumentu nie została wykazana w dostateczny sposób w niniejszym postępowaniu. Tym samym zagrożenie dla interesu społecznego pojmowanego jako bezpieczeństwo obrotu pojazdami i zaufanie dla dokumentów urzędowych na tym etapie postępowania uznać należy za przedwczesne.

Kolegium wskazało, że ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji uwzględni wskazówki zawarte w uzasadnieniu niniejszej decyzji, przeprowadzi postępowanie uzupełniające i ponownie dokona oceny całości zebranych w sprawie dokumentów.

Od powyższej decyzji Prokurator Okręgowy wniósł sprzeciw zarzucając jej zarzucając istotne naruszenia prawa tj.: naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez zastosowanie go w niniejszej sprawie i niezasadne uchylenie decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do jego zastosowania.

Powołując się na powyższe w oparciu o dyspozycję art. 64b § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1634 ze zm.) wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W ocenie wnoszącego sprzeciw nie zaistniałaprzesłanka koniecznych do wyjaśnienia w sprawie okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.W realiach niniejszej sprawy organ II instancji niezasadnie skorzystał z unormowania przewidzianego w przepisie art. 138 § 2 k.p.a., odstępując od merytorycznego rozpoznania sprawy. Prokurator wskazał, że kierując sprzeciw w przedmiotowej sprawie powołał się na opinię mechanoskopijną, która została załączona jako dowód w sprawie. Opinia ta wykazuje fakt przerobienia numerów identyfikacyjnych przedmiotowego pojazdu. Co też powoduje to zmianę stanu faktycznego i prawnego stanowiącego podstawę wydania decyzji Prezydenta Miasta z [...] marca 2018 r. w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu.Nadto Prokurator zaznaczył, że powołując się na treść art. 145 § 2 k.p.a. wskazał w swoim piśmie na konieczność ochrony i usunięcie poważnej przeszkody dla interesu społecznego, polegającej na swego rodzaju legalizacji procederu fałszerstwa.

W odpowiedzi na powyższy sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądówadministracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 ww. przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej.

W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] sierpnia 2023 r. uchylająca w całości decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2022 r. i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

Stosownie do treści art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.).

Przepis art. 64e p.p.s.a., jako lex specialis w stosunku do art. 134 § 1 p.p.s.a., w sposób zasadniczy różnicuje postępowania sądowe w przedmiocie sprzeciwu bądź skargi. Zgodnie z art. 134 i art. 145 p.p.s.a. skarga otwiera postępowanie sądowoadministracyjne prowadzące do kontroli legalności decyzji administracyjnej pod kątem prawidłowego zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego, jak i norm o charakterze proceduralnym. Natomiast art. 64e p.p.s.a. wyraźnie zawęża kontrolę sądową do oceny "jedynie" przesłanek warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 114/23; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Wynika to także z treści art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza zatem konieczność dokonania przez sąd oceny czy w realiach konkretnej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest ustalenie czy wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od ogólnej zasady ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób.

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy wystąpią łącznie następujące przesłanki:

a) postępowanie przed organem I instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania;

b) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Inne wady postępowania lub inne wady decyzji organu I instancji nie mogą być uznane za normatywną podstawę do wydania przez organ odwoławczy decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.Powyższy przepis nie zawiera unormowań dotyczących istoty i treści tych przesłanek. Ich stwierdzenie pozostawiono właściwemu organowi odwoławczemu, który dokona w tym zakresie stosownych ustaleń na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy. Uzasadnione jest jednak stanowisko, że naruszenie przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym przyjęcie, iż wystąpiła pierwsza przesłanka, zachodzi gdy:

a) organ pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego;

b) gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale z rażącym naruszeniem przepisów procesowych (np. czynności przeprowadził pracownik wyłączony ze sprawy, stronę pozbawiono udziału w postępowaniu);

c) gdy nastąpiło naruszenie przepisów postępowania przez nieustalenie istotnych okoliczności faktycznych, niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego (por. B. Adamiak [w] B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz 2017, s. 728–729; J.P. Tarno, Uprawnienia decyzyjne organu odwoławczego w świetle znowelizowanego art. 138 k.p.a. [w] Analiza i oceny zmian k.p.a. w latach 2010–2011, red. M. Błachucki, T. Górzyńska, G. Sibiga, Warszawa 2012, s. 231, A. Kabat, op. cit.,t. 3 do art. 64e).

Samo naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Zakończenie postępowania odwoławczego w sposób kasacyjny wymaga bowiem dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2804/14).

Podkreślić przy tym należy, że decyzja, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., może zapaść, jeżeli wątpliwości organu II instancji co do stanu faktycznego sprawy nie można wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a.

Stosownie do treści art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (§ 1). Jeżeli decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, na zgodny wniosek wszystkich stron zawarty w odwołaniu, organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia postępowania, organ odwoławczy może zlecić przeprowadzenie określonych czynności postępowania wyjaśniającego organowi, który wydał decyzję (§ 2). Przepis § 2 stosuje się także w przypadku, gdy jedna ze stron zawarła w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, a pozostałe strony wyraziły na to zgodę w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im zawiadomienia o wniesieniu odwołania, zawierającego wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy (§ 3). Przepisów § 2 i 3 nie stosuje się, jeżeli przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy byłoby nadmiernie utrudnione (§ 4).

Organ odwoławczy powinien zastosować powyższy przepis, gdy stwierdzi, że postępowanie dowodowe wymaga uzupełnienia, ponieważ nie zostały ustalone wszystkie istotne okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, bądź odmawia mocy dowodowej ustaleniom dokonanym przez organ I instancji. Ograniczenie postępowania dowodowego do postępowania uzupełniającego nie wyklucza dopuszczalności przeprowadzenia nowych dowodów i ustalenia nowych okoliczności faktycznych. Jedynie wówczas, gdy ujawnienie nowych okoliczności powoduje konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części bądź w całości, co może prowadzić do powstania nowej sprawy, organ zobowiązany jest do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2023 r. sygn. akt I OSK 433/22). Zaznaczyć należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego obowiązkiem organu II instancji jest ponowna ocena całego zebranego materiału dowodowego, ewentualnie jego uzupełnienie, gdyż dokonuje on po raz drugi rozstrzygnięcia w całości tej samej sprawy, a nie jedynie oceny prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji.

Jeśli zatem organ odwoławczy dochodzi do przekonania o konieczności wydania decyzji kasacyjnej, powinien nie tylko uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a., ale również wskazać, dlaczego nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. Tylko bowiem umotywowane niezastosowanie przez organ odwoławczy art. 136 k.p.a. daje podstawę do podjęcia decyzji kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 1166/20).

Zaznaczyć przy tym trzeba, że w świetle w art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie, co oznacza, że art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego, mogących mieć zastosowanie w danej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3311/19). Organ odwoławczy nie jest zatem uprawniony do wydania kasacyjnego rozstrzygnięcia, jeśli organ pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy albo zastosował błędnie przepis materialnoprawny, gdyż decyzja kasacyjna nie może zostać wydana, jeśli kwestią sporną będzie tylko ocena prawna (czyli kwalifikacja materialnoprawna) zebranego w danej sprawie materiału dowodowego (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 27 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Go 762/22).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy, inaczej niż organ I instancji, ocenił, że okoliczności niniejszej sprawy nie wykazują aby zachodził przypadek, o którym mowa w art. 145 § 2 k.p.a. Stwierdził, że nie wystąpił także wyjątek wskazany art. 145 § 3 k.p.a. Zaznaczył, że wznowienie postępowania z uwagi na zarzut sfałszowania dowodów, na których oparto rozstrzygnięcie, możliwe jest wyłącznie w przypadku spełnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Wskazał przy tym, że ponieważ przedłożone akta sprawy nie zawierają stwierdzenia przez sąd karny bądź inny organ sfałszowania dokumentów złożonych do rejestracji pojazdu, ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji winien ustalić, wyjaśnić i właściwie uzasadnić okoliczność sfałszowania dokumentu w przedmiotowej sprawie.

W ocenie Sądu powyższe wnioski organu odwoławczego nie uprawniały go do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. lecz do merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy. Wskazany przez Kolegium zakres ponownego postępowania dowodowego nie stanowił podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ I instancji przeprowadził analizę wniesionego sprzeciwu i załączonej do niego opinii biegłego z zakresu mechanoskopii i na tej podstawie przyjął, że załączone do wniosku o rejestrację pojazdu dokumenty nie mogły stanowić podstawy do jego rejestracji. Zdaniem Sądu dokonanie ponownej oceny dowodów oraz ewentualne zwrócenie się o informację dotyczącą rezultatów prowadzonego w trybie Kodeksu postępowania karnego postępowania przygotowawczego nie wykracza poza zakres czynności dozwolonych w postępowaniu prowadzonym przez organ odwoławczy. Kolegium mogło zatem przeprowadzić postępowanie uzupełniające w trybie art. 136 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego nie skorzystał lub nie mógł skorzystać z tej możliwości. Tym bardziej gdy odwołanie strony od decyzji organu I instancji wpłynęło do organu odwoławczego w dniu 18 sierpnia 2022 r. a kontrolowaną decyzję Kolegium wydało dopiero w dniu [...] sierpnia 2023 r. Zaznaczyć należy, że do postępowania przed organem II instancji stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed organem I instancji (art. 140 k.p.a.), co skutkuje obowiązkiem uwzględnienia również przez organ odwoławczy zmian stanu faktycznego i prawnego, jakie zaszły w sprawie w okresie między wydaniem decyzji w I i II instancji (por. wyrok NSA z dnia14 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 1166/20).

W związku z powyższym sprzeciw jest zasadny. Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium winno, na podstawie art. 136 k.p.a. usunąć nurtujące je wątpliwości i merytorycznie rozpoznać sprawę. Raz jeszcze podkreślić należy, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie może być rozumiana w ten sposób, że wszystkie istotne dowody powinny zostać przeprowadzone w postępowaniu I-instancyjnym, a rolą organu odwoławczego jest tylko dokonanie kontroli rozstrzygnięcia I-instancyjnego. Zarówno postępowanie I-, jak i II-instancyjne mają w pełni charakter merytoryczny, co nie wyklucza wydania decyzji co do meritum sprawy przez organ odwoławczy (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1633/20). Jeżeli Kolegium dojdzie do przekonania, że w sprawie wciąż nie ma zastosowania art. 145 § 2 k.p.a. winno jednocześnie wyjaśnić z jakich przyczyn uznało, że wznowienie postępowania na podstawie wniesionego przez Prokuratora sprzeciwu nie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Winno też wskazać dlaczego uznało, że dokonana przez organ I instancji ocena w tym zakresie jest wadliwa. Takiej konstatacji w zaskarżonej decyzji zabrakło. Z zaskarżonej decyzji nie wynika także by organ odwoławczy zlecił organowi I instancji poczynienie dodatkowych ustaleń w tym zakresie, pomimo, iż okoliczność ta została oceniona przez organ odwoławczy odmiennie niż przez organ I instancji.