Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1306/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 39 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 4;
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1413/21 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 30 sierpnia 2021 r. nr SKO.PS/4110/571/2021 w przedmiocie zasiłku celowego na zakup żywności we wrześniu 2021 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 6 września 2022r. sygn. akt III SA/Kr 1413/21 oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 30 sierpnia 2021 r. nr SKO.PS/4110/571/2021 w przedmiocie zasiłku celowego na zakup żywności we wrześniu 2021 r.

Skargę kasacyjną od wyroku wywiodła J. K., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania, a to art. 7, 8 § 1, 11, 77 § 1, 80 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi z uwagi na uznanie, że organ drugiej instancji orzekł zgodnie z regułami określonymi przez prawo materialne i procesowe, i prawidłowo odmówił przyznania zasiłku celowego przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego w sprawie, zebraniu i rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, podczas gdy postępowanie nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a organ wydał decyzje w oparciu o niewłaściwie ustalony stan faktyczny, a nadto nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący motywów decyzji, co z kolei doprowadziło do nieprawidłowego wniosku, że skarżącej nie należy się zasiłek celowy w wyższej kwocie, co w efekcie skutkowało naruszeniem prawa materialnego, a to art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej i przyznaniem J. K. zasiłku celowego w zaniżonej wysokości, nieadekwatnej do jej potrzeb i do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej z urzędu. Zrzeczono się rozprawy.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2023, poz. 1634 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Przedstawienie motywów wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wymaga zastrzeżenia, że skarga kasacyjna formułując zarzuty naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów "p.p.s.a." oraz "k.p.a." jednocześnie nie definiuje użytych skrótów. Analiza treści skargi kasacyjnej doprowadziła Sąd do wniosku, że zarzuty te dotyczą ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a.") oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. - dalej jako: "k.p.a.") i w tak wytyczonym zakresie Sąd skargę kasacyjną rozpoznał.

Rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz uzasadnienie w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. wydanej decyzji. Dokumentacja akt niniejszej sprawy wskazuje, że prawidłowo Sąd I instancji ocenił, że organy prowadzące postępowanie tym standardom sprostały.

Kolegium, a wcześniej organ I instancji, wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ponadto prawidłowo wywiązały się z wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Prawidłowo wykonały również obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Zauważyć trzeba, że skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich ocenie odmiennej niż przeprowadzona przez organy administracji publicznej. Dokonana przez organ odwoławczy i zaakceptowana przez Sąd I instancji ocena materiału dowodowego może być skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie organu wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. W okolicznościach badanej sprawy taka sytuacja nie ma miejsca.

W złożonym dnia 5 lipca 2021 r. wniosku o udzielenie pomocy skarżąca wniosła m.in. o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności, nie precyzując jednocześnie kwoty oczekiwanej pomocy. Organ pierwszej instancji, w ramach uznania administracyjnego, orzekł o zasiłku na przygotowanie jednego posiłku dziennie w łącznej kwocie [...] zł jednorazowo od dnia 1 września 2021 r. do dnia 30 września 2021 r. Swoją decyzję uzasadnił wysokością miesięcznego dochodu skarżącej, a także faktem udzielenia skarżącej w okresie od stycznia 2020 r. do czerwca 2021 r. wsparcia finansowego w formie zasiłku stałego, zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego w łączne kwocie [...] zł. Powołując się na ograniczone środki finansowe oraz wskazując na inne uprawnienia skarżącej w zakresie wsparcia finansowego (m.in. dodatek mieszkaniowy i energetyczny) organ pierwszej instancji uznał ustaloną przez siebie kwotę zasiłku celowego na zakup żywności we wrześniu 2021 r. za adekwatną.

Mając na uwadze powyższe i odnosząc się do argumentacji skargi kasacyjnej wskazać trzeba, że skarżąca nie podała we wniosku wysokości oczekiwanej pomocy, pozostawiając tę kwestię uznaniu organów administracji. Szczególnie zaakcentować trzeba, że skarżąca objęta jest stałą opieką pomocy społecznej, a jej sytuacja jest organom doskonale znana. Z uwzględnieniem powyższego, kierując się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, organy określiły możliwy do przyznania wymiar wsparcia. Podkreślenia wymaga, że skarżąca wnioskowała o przyznanie zasiłku celowego - a nie okresowego - i otrzymała pomoc zgodną z żądaniem złożonego wniosku. Jest to pomoc udzielona na konkretny cel, a nie okres. Dlatego niesłusznie skarga kasacyjna swojej zasadności upatruje w przeliczeniach wysokości udzielonej daną decyzją pomocy, odnosząc ją do stawek dziennych, jak zostało to poczynione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej poprzez wskazanie, że koszty zakupu żywności są znacznie wyższe niż [...] zł dziennie.

Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej. Taka kontrola byłaby sprzeczna z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. 2021, poz. 137 – dalej jako: "p.u.s.a.". W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej nad osobą dotkniętą jedną z form niedostatku, określonych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej – dalej jako: " u.p.s." Wobec kontrolnych uprawnień sądu, ograniczonych tylko do legalności decyzji, kontrola możliwości finansowych organu, jak również sposobu rozdysponowywania środków wykraczałaby poza kognicję sądu wyznaczoną art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 p.u.s.a. Nie jest również konieczne precyzyjne wskazanie, w każdym przypadku, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Taki obowiązek nie wynika z norm art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., art. 3 ust. 4 tej ustawy, czy też art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. To samo odnosi się do ilości środków finansowych, jakimi dysponuje organ pomocy społecznej w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, średniej wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego, ilości osób korzystających w danym miesiącu z tej formy pomocy oraz celu na jaki tym osobom przyznano zasiłki (por. Wyrok NSA z 19.10.2018 r., I OSK 2215/18, LEX nr 2604249, Wyrok NSA z 2.03.2018 r., I OSK 2967/17, LEX nr 2560336). Na podstawie zebranego materiału dowodowego organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 w zw. z art. 11 k.p.a.), w miarę możliwości uwzględniając interes społeczny i słuszny interes skarżącej.

W świetle powyższego podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 7, 8 § 1, 11, 77 § 1, 80 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. W konsekwencji, niezasadnie zarzucono również naruszenie prawa materialnego, tj. art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.

Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego, gdyż należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a.