Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 175/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2024 poz 1267
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
article: art. 3 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 8 ust. 1 pkt. 1, art. 39 pkt 1 i 2, art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 2 lutego 2024 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 13 grudnia 2023 r. nr [...] Prezydent Miasta S., dalej także jako: "organ I instancji", przyznał A. N., dalej także jako: "strona", "skarżący", zasiłek celowy w łącznej kwocie 130,00 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do:

- zakupu niezbędnych artykułów domowych, w tym zakupu żarówki, patelni, kapci w kwocie [...]zł,

- opłaty czynszu bieżącego i telefonu na kartę, pomoc na listopad i grudzień 2023 r. w kwocie [...]zł.

Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, iż w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz na podstawie zebranych dokumentów ustalono, iż dochód strony wynosi [...] zł (261,11 zł dodatek mieszkaniowy i [...] zł zasiłek okresowy) co oznacza, że nie przekracza kryterium dochodowego, które wynosi 776,00 zł. Tym samym strona spełnia warunki do przyznania zasiłku celowego określone w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Organ zaznaczył, iż przyznana pomoc odpowiada możliwościom finansowym Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S., do którego strona złożyła wniosek o przyznanie zasiłku. Wskazał na ograniczone możliwości finansowe oraz wzrost ilości osób ubiegających się o udzielenie pomocy, co powoduje, że wielkość przyznanych świadczeń musi być limitowana. Nadmienił, że pomoc społeczna pełni funkcję wspomagania osób i rodzin w rozwiązywaniu trudności życiowych w tym materialnych, ale nie zawsze jest zaspakajana w całości, a następnie podał informację o wysokości zrealizowanej pomocy w formie zasiłków celowych i zasiłków specjalnych celowych w 2022 r. przez ww. Ośrodek, która wyniosła [...] zł, zaś średnia wysokość przyznanego zasiłku na osobę wyniosła 68,78 zł. Natomiast w 2023 r. dla ww. Ośrodka przeznaczono kwotę [...] zł. Na podstawie analiz z lat poprzednich przewidywana liczba osób uprawnionych do świadczeń z pomocy społecznej utrzyma się na poziomie roku 2022.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła organowi I instancji, iż przyznana pomoc jest niewystarczająca, albowiem opłaty za mieszkanie wynoszą 255,00 zł a za telefon 50,00 zł. Wskazała, iż ww. Ośrodek w 2023 r. otrzymał wyższe środki przeznaczone na zasiłki celowe niż w 2022 r. Strona powołała się również na naruszenie przez organ art. 36 K.p.a.

Decyzją z dnia 2 lutego 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dalej także jako: "Kolegium", "organ II instancji", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.. Dz.U z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a.") w związku z art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 3 ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2023 r. poz. 901, dalej: "u.p.s.") oraz § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 1296), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wnioskiem z dnia 17 listopada 2023 r. A. N. zwrócił się z prośbą o pomoc finansową w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie mieszkania oraz doładowanie telefonu. Jednocześnie zwrócił się o pomoc w opłaceniu ubezpieczenia na życie oraz ubezpieczenia mieszkania. W dniu 23 listopada 2023 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy. W aktach sprawy znajdują się również inne dokumenty poświadczające sytuację materialno-bytową strony. Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż A. N. obecnie nigdzie zawodowo nie pracuje, jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, ale jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest rozwiedziony, ma dwie córki, z którymi nie utrzymuje kontaktu. W aktach znajduje się pisemne oświadczenie P. N. (wnuczka) z dnia 15 listopada 2023 r., w którym nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu na rzecz dziadka, gdyż nie utrzymuje z nim kontaktu i w żaden sposób mu nie pomaga. Podobnej treści jest oświadczenie I. K. (córka) z dnia 15 listopada 2023 r. Strona zajmuje 1-pokojowe mieszkanie własnościowe z łazienką i wc zlokalizowane na parterze budynku. Mieszkanie posiada centralne ogrzewane. Uskarża się na schorzenie kręgosłupa, serca i nadciśnienie. Posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku otrzymał kwotę [...]zł z tytułu przyznanego dodatku mieszkaniowego.

Organ II instancji przywołał następnie treść art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. i wskazał, że rolą organów pomocy społecznej jest wspieranie potrzebujących osób i rodzin w celu ich usamodzielnienia się oraz ich integracji ze środowiskiem. Funkcji tej nie można jednak utożsamiać z obowiązkiem stałego dostarczania środków pieniężnych w wysokości satysfakcjonującej wnioskodawców oraz zaspokajania wszystkich ich oczekiwań oraz realizacji zgłaszanych potrzeb w pełnym rozmiarze. Powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1231/14. Z pomocy społecznej nie można uczynić stałego źródła dochodów, byłoby to bowiem całkowicie sprzeczne z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania.

Kolegium podkreśliło, że jedną z form pomocy społecznej, o jakiej mowa w u.p.s., jest zasiłek celowy. Zgodnie z art. 39 u.p.s. świadczenie to przysługuje w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Świadczenie to przysługuje wyłącznie wówczas, gdy dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny. Natomiast w części dotyczącej jego wysokości oraz okresu, na jaki ma być przyznany, ma charakter uznaniowy. Okoliczność ta powoduje, że ustalając wysokość udzielonej w tym trybie pomocy organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 ust. 3 i ust. 4 u.p.s., to znaczy dostosowuje rodzaj, formę i rozmiar świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnia potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Stosownie do treści art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776,00 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednej z trudnych okoliczności życiowych wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Na podstawie przepisu art. 39 ust. 1 u.p.s., organ I instancji przyznał stronie pomoc w formie zasiłku celowego w kwocie 130,00 zł.

Organ II instancji wyjaśnił również, że zasiłek celowy przyznawany jest w ramach uznania administracyjnego. Przesądza o tym treść ww. przepisu, w którym w odniesieniu do zasiłku celowego ustawodawca użył zwrotu "może być przyznany". Pozwala to organowi na wybór takiego rozstrzygnięcia, które uważa za najwłaściwsze dla osiągnięcia określonych celów pomocy społecznej, zarówno co do przyznania, jak i odmowy przyznania świadczenia, a także co do jego wysokości. Uznanie daje zatem organowi pewną swobodę przy podejmowaniu decyzji. O ile bowiem rozstrzygnięcie musi wynikać z okoliczności sprawy, ustalonych w trakcie postępowania administracyjnego, to zastosowana instytucja uznania administracyjnego powoduje, że organ nie jest zobowiązany spełniać każdego żądania strony w pełnym zakresie. Przyznanie wnioskodawcy pomocy, w tym również w formie zasiłku celowego, uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego żądań, ale oznacza także konieczność dostosowywania przez organ rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, a także uzależnienie wysokości przyznanej pomocy zarówno od wielkości środków finansowych przyznanych z budżetu państwa na tę pomoc, jak i liczby osób uprawnionych do korzystania z niej i ubiegających się tę pomoc.

Uzasadniając przyznanie pomocy, organ I instancji podkreślił okoliczność, iż pomoc może być udzielona m.in. w przypadku, gdy mieści się w granicach możliwości pomocy społecznej. Organ ten wskazał, iż w 2023 r. dysponuje kwotą 2.993.795,00 zł przeznaczoną na wypłatę zasiłków celowych i zasiłków specjalnych celowych. Podana kwota jest tylko nieznacznie wyższa od kwoty jaką dysponował Ośrodek w 2022 r. Natomiast liczba rodzin, dla których przewidziano udzielenie pomocy w 2023 r. utrzyma się na poziomie roku 2022 lub jak przewiduje organ - ulegnie zwiększeniu.

Organ II instancji podkreślił, iż pomoc nie zawsze zostanie przyznana w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o świadczenie. Organy pomocy społecznej, bowiem dysponując ograniczonymi środkami finansowymi muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby osoby wnioskującej o pomoc oraz cel tej pomocy, ale także uwzględniać potrzeby innych osób ubiegających się świadczenia. Z uwagi na dużą liczbę osób spełniających warunki do przyznania pomocy społecznej, wielkość tej pomocy musi być racjonalna, tzn. musi wystarczyć dla wszystkich potrzebujących w zakresie, na jaki pozwalają możliwości pomocy społecznej. Wypłacane świadczenia mają stanowić pomoc dla danej osoby w ponoszeniu niezbędnych ciężarów, nie zaś doprowadzić do całkowitego przejęcia ich ponoszenia przez opiekę społeczną.

Kolegium wyjaśniło, że z oceny sytuacji materialno-bytowej strony, przeprowadzonej przez pracownika socjalnego oraz dołączonych dokumentów wynika, że odwołujący jest pod stałą opieką MOPR. Jak wynika z dokumentacji będącej w posiadaniu organu, zgromadzonej w sprawach będących przedmiotem wcześniejszego rozpoznawania odwołań od decyzji organu I instancji, w 2021 r. A. N. otrzymał pomoc pieniężną w formie zasiłku celowego i zasiłku okresowego na łączną kwotę [...]zł, w 2022 r. otrzymał pomoc na łączną kwotę [...]zł, zaś w pierwszym półroczu 2023 r. otrzymał pomoc finansową na łączną kwotę [...]zł.

Ponadto, odrębnymi decyzjami z dnia 19 września 2023 r. organ I instancji przyznał stronie zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności od dnia 1 września 2023 r. do dnia 30 listopada 2023 r. w kwocie [...]zł miesięcznie z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu żywności, środków czystości, środków higieny osobistej oraz zakupu farb do pomalowania pokoju. Decyzją z dnia 19 września 2023 r. przyznano stronie zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu leków do wysokości [...] zł. Z kolei, odrębnymi decyzjami z dnia 20 października 2023 r. przyznano zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności i [...] zł z przeznaczeniem na wykup leków.

Mając powyższe na uwadze, należy uznać zdaniem Kolegium, iż przyznana kwota 130,00 zł mieści się w granicach uznania administracyjnego, a rozstrzygnięcie takie zostało należycie umotywowane. Strona otrzymała pomoc w sytuacji, gdy średnia kwota w przeliczeniu na jedną osobę, której przyznano pomoc, wyniosła 68,78 zł. Odwołujący otrzymał zatem pomoc w kwocie ponad dwukrotnie większej od średniej kwoty przeznaczonej na pomoc dla ubiegających się i już choćby z tego względu nie sposób uznać, iż strona została potraktowana gorzej niż inne osoby ubiegające się o pomoc społeczną, którym się ona również należała.

W ocenie organ II instancji, niezależnie od powyższego, wskazać należy, iż decyzja niniejsza nie wyklucza możliwości dalszego ubiegania się o doraźną pomoc społeczną, której przyznanie i wielkość zależeć będzie w każdym przypadku od sytuacji materialno-bytowej strony i możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Nadto wskazać należy, iż strona może ubiegać się o pomoc rzeczową udzielaną przez powołane do tego instytucje (Polski Czerwony Krzyż, Polski Komitet Pomocy Społecznej, Caritas).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 36 K.p.a. przez organ I instancji, Kolegium uznało go za bezpodstawny. W rozpatrywanej sprawie strona złożyła wniosek o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego oraz w formie zasiłku celowego w dniu 17 listopada 2023 r. Zgodnie z art. 106 pkt 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. W dniu 23 listopada 2023 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy, którego kwestionariusz podpisał A. N.. Zatem stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzją z dnia 13 grudnia 2023 r. wydana została w terminie określonym w art. 35 § 3 K.p.a.

Pismem z dnia 29 lutego 2024 r. (uzupełnionym pismem z dnia 17 lipca 2024 r.) strona wniosła skargę na ww. decyzję Kolegium, zarzucając jej naruszenie:

1) art. 7 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 136 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ II instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z:

a) dokumentów przedłożonych przez skarżącego w toku postępowania przed organem, zmierzających do ustalenia rzeczywistych potrzeb skarżącego, zakresu uzasadnionych wydatków skarżącego, aktualnej sytuacji życiowej skarżącego, jego ograniczeń zdrowotnych oraz możliwości samodzielnego utrzymania się, rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, wzrostu kosztów utrzymania,

b) pogłębionego wywiadu środowiskowego zmierzającego do ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. potrzeb skarżącego, zakresu uzasadnionych wydatków skarżącego, aktualnej sytuacji życiowej skarżącego, jego ograniczeń zdrowotnych oraz możliwości samodzielnego utrzymania się, rzeczywistej sytuacji majątkowej Skarżącego, wzrostu kosztów utrzymania,

c) przesłuchania skarżącego zmierzającego do ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. potrzeb skarżącego, zakresu uzasadnionych wydatków skarżącego, aktualnej sytuacji życiowej skarżącego, jego ograniczeń zdrowotnych oraz możliwości samodzielnego utrzymania się, rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, wzrostu kosztów utrzymania,

2) art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do uzasadnionych potrzeb skarżącego, rzeczywistej sytuacji materialnej oraz faktycznej skarżącego, ograniczeń zdrowotnych skarżącego w stosunku do możliwości podjęcia zatrudnienia, możliwości samodzielnego utrzymania się przez skarżącego, wzrostu kosztów życia skarżącego,

3) art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie przez organ II instancji wybiórczej i dowolnej oceny dowodów, przy jednoczesnym oparciu się wyłącznie na informacjach oraz dokumentacji znanej organowi z urzędu lub z postępowań z udziałem skarżącego, a prowadzonych w przeszłości,

4) art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

5) art. 39 u.p.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niedostosowaniu przez organ rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, podczas gdy skarżący jednoznacznie wskazał w jakim celu oraz w jakiej wysokości niezbędne jest przyznanie mu zasiłku celowego,

6) art. 39 ust. 2 u.p.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie części kosztów zakupu niezbędnych artkułów domowych oraz opłaty bieżącego czynszu i doładowania do telefonu, podczas gdy prawidłowa ocena sytuacji materialno-bytowej skarżącego uzasadniała przyznanie zasiłku celowego na pokrycie całości ww. kosztów.

Skarżący wskazał ponadto na niemożność zapoznania się w toku postępowania z pełnymi aktami sprawy oraz przejrzenia akt osobiście – z uwagi na stan zdrowia (na uzyskanie odpłatnych kserokopii go nie stać), w związku z tym odebrane mu zostało prawo do rzetelnego i sprawiedliwego postępowania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 - dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Przedmiotowa kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Dokonana w oparciu o wskazane wyżej kryterium kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Kolegium nie narusza przepisów prawa w stopniu, który uzasadniałby konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej, która w art. 8 ust. 1 pkt 1 określa zasady i warunki przyznawania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, wskazując, że prawo do tych świadczeń przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776,00 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednej z trudnych okoliczności życiowych wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Zdaniem Sądu, organy orzekające w rozpatrywanej sprawie prawidłowo ustaliły, że dochód uzyskany przez skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie przekroczył obowiązującego kryterium dochodowego, co uprawniało go do ubiegania się o zasiłek celowy na podstawie art. 39 u.p.s., który w pkt. 1 stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności lub leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 pkt 2 u.p.s.).

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest wysokość przyznanej skarżącemu pomocy. Jego zdaniem, przyznana kwota 130 zł jest zbyt niska i nie wystarcza na pokrycie koniecznych wydatków wykazanych w toku postępowania administracyjnego. Ponadto, skarżący zwrócił uwagę na fakt, że MOPR w S. w 2023 r. otrzymał wyższe środki przeznaczone na zasiłki celowe, niż którymi dysponował w 2022 r.

Należy podkreślić, że decyzje podejmowane w zakresie przyznania zasiłku celowego mają charakter uznaniowy, a zatem organ nie ma obowiązku spełnienia w całości oczekiwań osób ubiegających się o pomoc. Musi bowiem kierować się nie tylko sytuacją materialną, rodzinną i zdrowotną świadczeniobiorcy, ale i własnymi możliwościami finansowymi. Niewątpliwie możliwości ośrodków pomocy społecznej, jak i możliwości budżetu państwa, są ograniczone, przy czym w niniejszej sprawie organy wskazały, że środki finansowe będące w dyspozycji MOPR w S. są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych potrzeb osób uprawnionych.

Z wyjaśnień organów wynika, że w roku 2022 ww. Ośrodek zrealizował świadczenia w postaci zasiłków celowych i zasiłków specjalnych celowych w wysokości 2.825.400,02 zł, zaś średnia wysokość przyznanego zasiłku na osobę wyniosła 68,78 zł. Natomiast w 2023 r. dla ww. Ośrodka przeznaczono kwotę 2.993.795,00 zł. Na podstawie analiz z lat poprzednich przewidywana liczba osób uprawnionych do świadczeń z pomocy społecznej, zdaniem organów, utrzyma się na poziomie roku 2022.

W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że sytuacja majątkowa i zdrowotna skarżącego jest bardzo trudna. Skarżący środki na bieżące utrzymanie czerpie w zasadzie wyłącznie z pomocy społecznej i niewątpliwie przyczyny takiej sytuacji podyktowane są okolicznościami obiektywnymi. Trzeba mieć jednak na uwadze, że środki finansowe MOPR w S., które są przeznaczone dla osób potrzebujących takiego wsparcia, nie są nieograniczone i muszą być redystrybuowane w sposób bardzo rozważny.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc ta ma więc na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej.

Zdaniem Sądu, organy rozpoznając sprawę nie naruszyły mających zastosowanie w sprawie przepisów, a podjęte rozstrzygnięcie mieści się w granicach uznania administracyjnego. Organ II instancji wyjaśnił bowiem, jak możliwie szerokim zakresem pomocy objęty jest skarżący (w 2021 r. otrzymał on pomoc pieniężną w formie zasiłku celowego i zasiłku okresowego na łączną kwotę [...] zł, w 2022 r. - na łączną kwotę [...]zł, zaś w pierwszym półroczu 2023 r. - na łączną kwotę [...]zł). Wskazać również należy, że skarżący korzysta z dodatku mieszkaniowego.

Ponadto, odrębnymi decyzjami z dnia 19 września 2023 r. organ I instancji przyznał skarżącemu zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności od dnia 1 września 2023 r. do dnia 30 listopada 2023 r. w kwocie [...]zł miesięcznie z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu żywności, środków czystości, środków higieny osobistej oraz zakupu farb do pomalowania pokoju, natomiast decyzją z dnia 19 września 2023 r. przyznano stronie zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu leków do wysokości [...] zł. Z kolei, odrębnymi decyzjami z dnia 20 października 2023 r. przyznano zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności i [...] zł z przeznaczeniem na wykup leków.

W ocenie Sądu, skoro w rozpatrywanej sprawie ocenie poddano z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej możliwości finansowe organu pomocy społecznej i na tej podstawie uznano, że nie istnieje możliwość przyznania stronie świadczenia w większym rozmiarze, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Podobnie, spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o taki zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia w wysokości, którą sama określi. Wprost przeciwnie - zainteresowany musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania mu tego świadczenia lub jego wysokość będzie inna niż ta, którą określił w złożonym wniosku. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są bowiem od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Ponadto, organ pomocy społecznej, oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Po 393/12, CBOSA).

Należy zwrócić także uwagę na fakt, że przyznana kwota 130,00 zł jest ponad dwukrotnie wyższa od średniej kwoty przeznaczonej na pomoc dla ubiegających się, która wynosi 68,78 zł i już choćby z tego względu nie sposób uznać, jak słusznie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji, iż strona została potraktowana gorzej niż inne osoby ubiegające się o ww. pomoc.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym nieprzeprowadzenie wskazanych w niej dowodów mających na celu ustalenie rzeczywistej sytuacji życiowej i finansowej skarżącego oraz uniemożliwienie skarżącemu zapoznania się w toku postępowania z pełnymi aktami sprawy oraz przejrzenia akt osobiście, wskazać należy, że są one, zdaniem Sądu, nieuzasadnione. Nie sposób bowiem stwierdzić, jaki wpływ mogły one mieć na rozstrzygnięcie sprawy. Skarżący nie przedstawił żadnych konkretnych argumentów świadczących czy to o błędnym ustaleniu jego sytuacji, czy to o pominięciu istotnych informacji mających wpływ na wysokość przyznanego mu zasiłku celowego.

Podsumowując stwierdzić należy, że zarówno zaskarżonej, jak też poprzedzającej ją decyzji, nie można zarzucić naruszenia prawa i przekroczenia granic uznania administracyjnego, skoro organy szczegółowo wskazały, jakimi przesłankami się kierowały przy podejmowaniu rozstrzygnięć, zaś Sąd argumentację tę podzielił.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.