Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SAB/Rz 58/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: zobowiązano do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1 pkt 1, § 1a, § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 4 ust. 1, ust. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi S. M. na bezczynność A. S.A. w [...] Oddział w [....] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje A. S.A. w [...] Oddział w [...] do rozpoznania wniosku skarżącego S. M. o udzielenie informacji publicznej z dnia 31 marca 2020 r., w terminie 1 miesiąca od dnia zwrotu akt sprawy organowi wraz z prawomocnym wyrokiem; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od A. S.A. w [...] Oddział w [...] na rzecz skarżącego S. M. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

S.M. (dalej w skrócie: "skarżący") reprezentowany przez adw. K.S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność A. S.A. z siedzibą w [...] Oddział w [...] (dalej w skrócie: "Spółka") w sprawie udostępnienia informacji publicznej.

Z akt administracyjnych i sądowych sprawy wynika, że skarżący pismem z 31 marca 2020 r. (data wpływu do siedziby Spółki - 8 kwietnia 2020 r.) zwrócił się o udostępnienie w terminie 14 dni od otrzymania pisma informacji publicznej poprzez wskazanie dokładnego rodzaju urządzeń oraz ich ilości na nieruchomości nr [...] położonej w miejscowości P., będącej jego własnością, tj. długości linii oraz ilości słupów etc. - stanowiących własność Spółki. Wystąpił ponadto o przesłanie kserokopii dokumentacji technicznej i prawnej stanowiącej podstawę lokalizacji, budowy, posadowienia, przebudowy, remontów i bieżącej eksploatacji urządzeń infrastruktury przesyłowej na ww. nieruchomości, w szczególności do przedłożenia wszelkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji, budowy, posadowienia, przebudowy, remontów i eksploatacji tych urządzeń na w/w nieruchomości oraz innych dokumentów techniczno-prawnych (protokołów odbiorów technicznych i przekazania do eksploatacji, protokołów zdawczo - odbiorczych, protokołów zdawczo - odbiorczych środków trwałych przekazania na rzecz ówczesnego państwowego przedsiębiorstwa przesyłowego, dzienników budów, decyzji wydanych przez ówczesne organy administracji publicznej np. Urzędy Wojewódzkie, Burmistrzów Miast, Wojewódzkich Zarządów Rozbudowy Miast i Osiedli itp., ustalające miejsce i warunki realizacji budowy i lokalizacji urządzeń przesyłowych, decyzji zatwierdzających plan inwestycyjny w zakresie budowy i lokalizacji urządzeń przesyłowych wraz z planem realizacyjnym obejmującym część opisową i graficzną wybudowanych urządzeń przesyłowych, planów z mapkami itp.).

W odpowiedzi na powyższe w piśmie z 5 kwietnia 2020 r. Spółka poinformowała, że kwestia wskazania dokładnego rodzaju urządzeń oraz ich ilości na nieruchomości skarżącego nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej w skrócie: "u.d.i.p."). W tym zakresie Spółka zaleciła uzyskanie stosownej mapy ewidencyjnej i zasadniczej, które obejmują znajdujące się na nieruchomości urządzenia infrastruktury technicznej, z których to można odczytać zarówno długość linii, jak i ilość słupów. W odpowiedzi na pozostałą część złożonego wniosku Spółka wyjaśniła, że na dzień sporządzenia pisma w archiwum zakładowym nie odnaleziono żądanych dokumentów. Spółka stwierdziła, że dla zajęcia stanowiska w sprawie urządzeń infrastruktury energetycznej znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości konieczne jest przedstawienie dokumentów potwierdzających tytuł prawny do tejże nieruchomości, tj. uprawnienia do wniesienia roszczeń w tej sprawie. Ponadto, Spółka wezwała skarżącego o przesłanie aktualnego odpisu z księgi wieczystej (z datą wydania nie wcześniejszą niż 6 miesięcy), a także aktualnego wyrysu mapy zasadniczej i ewidencyjnej obejmującej przedmiotową nieruchomość. Wskazała, że stanowisko Spółki w sprawie urządzeń energetycznych zlokalizowanych na nieruchomości zostanie przedstawione po otrzymaniu ww. dokumentów.

W dniu 8 września 2021 r. (data wpływu do organu) Skarżący złożył skargę na bezczynność Spółki w przedmiocie nieudostępnienia pełnej informacji publicznej w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., przy jednoczesnym niewydaniu prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej zgodnie z art. 17 u.d.i.p. W związku z powyższym skarżący zawnioskował o:

- stwierdzenie bezczynności Spółki w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek skarżącego z dnia 31 marca 2020 r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.;

- zobowiązanie Spółki do udzielenia informacji publicznej w zakresie i formie zgodnej z wnioskiem skarżącego z dnia 31 marca 2020 r. w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wydanego wyroku w sprawie;

- zasądzenie od Spółki na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów opłaty od skargi, kosztów dwukrotności zastępstwa procesowego oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa;

- zasądzenie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od Spółki na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 p.p.s.a.,

- przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu podkreślono, że Spółka nie wykazała chociażby próby uzyskania wnioskowanej dokumentacji, a następnie jej przedłożenia skarżącemu, ograniczając się jedynie do lakonicznej informacji o braku podstawy prawnej żądania zawartego we wniosku. Zarzucił, że do dnia wniesienia skargi nie otrzymał wnioskowanych dokumentów, ani rozstrzygnięcia w drodze decyzji w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej, czy też w sprawie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał się na szereg orzeczeń sądów administracyjnych zbieżnych z jego stanowiskiem w sprawie, w szczególności wyrok NSA z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2598/19. Podkreślił, że żądanie przedłożenia dokumentacji techniczno-prawnej, w tym dokumentacji prawnej stanowiącej podstawę lokalizacji i budowy infrastruktury przesyłowej na jego nieruchomości stanowi informacje publiczną.

W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Wskazała, że skarżący formułuje w stosunku do Spółki roszczenie dotyczące zawarcia odpłatnej umowy służebności przesyłu, a żądana we wniosku dokumentacja jest mu niezbędna do dalszego toczenia sporu ze Spółką, tj. w indywidualnej sprawie skarżącego. Powyższe wskazuje na subiektywny interes skarżącego w udostępnieniu informacji/dokumentów, a sam wniosek winien zostać potraktowany jako próba nadużycia prawa do informacji w trybie u.d.i.p. Ponieważ wniosek nie dotyczy informacji w sprawach publicznych, lecz informacji we własnej, indywidualnej sprawie, celem jego złożenia jest realizacja lub ochrona indywidualnych interesów strony. Spółka podkreśliła, że celem prawa do informacji publicznej nie może być zaspokojenie bądź też realizacja indywidualnych potrzeb w postaci pozyskiwania informacji, które co prawda mogą mieć charakter publiczny, jednak wykorzystywanych dla innych celów niż publiczne. W związku z powyższym Spółka uznała, że wnioskowane informacje/dokumenty nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. W takiej sytuacji wydawanie decyzji odmownej było zbędne, właściwym było poinformowanie skarżącego o tym fakcie pismem. Dodatkowo Spółka podkreśliła, że w odpowiedzi na wniosek wskazała, że nie posiada jakiejkolwiek żądanej dokumentacji, co można rozumieć tylko w ten sposób, że nie posiada zarówno oryginału, jak i kserokopii. Ponadto Spółka nie jest zobowiązana do poszukiwania żądanych dokumentów w innych instytucjach. Natomiast brak dokumentacji w archiwach Spółki nie jest niczym nadzwyczajnym, w szczególności w przypadku dokumentów wydawanych wiele lat temu, kiedy Spółka jeszcze nie istniała. Biorąc pod uwagę upływ czasu, a także liczne przekształcenia poprzedników prawnych Spółki, stanowisko w tym zakresie może być uznane za wiarygodne. Zobowiązane do udostępnienia informacji publicznych mogą być tylko te podmioty, które je posiadają. Nie ma natomiast takiego obowiązku podmiot, który wnioskowanej informacji nie posiada, i to także wówczas, gdy powinien je posiadać. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie doszło bezczynności, tym bardziej nie doszło do rażącego naruszenia prawa, bowiem Spółka odpowiedziała w formie wymaganej w danym przypadku. Na poparcie przedstawionego stanowiska Spółka przytoczyła orzeczenia sądów administracyjnych.

Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. II SAB/Rz 138/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę. Zdaniem Sądu żądane przez skarżącego informacje mają bezpośredni związek z domaganiem się przez niego ustanowienia służebności przesyłu, jak również dochodzenia roszczeń z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości – wezwanie do zawarcia umowy, wypłaty wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości oraz udzielenia informacji publicznej. Uzyskanie informacji publicznej w okolicznościach sprawy zmierza do realizacji roszczenia z zakresu stosunku cywilnoprawnego opartego na prawie własności, możliwego do załatwienia na gruncie postępowania przed sądem powszechnym. Sąd zwrócił uwagę na art. 129 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, który zobowiązuje stronę powołującą się w piśmie na dokument do jego złożenia na żądanie przeciwnika przed rozprawą. Zatem ewentualna obrona Spółki przed zapłatą odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości, czy z tytułu wywłaszczenia będzie mogła taki obowiązek wykreować po jej stronie. Nadto sąd może zarządzić przedstawienie każdego dokumentu znajdującego się w posiadaniu strony i stanowiący dowód faktu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 248 § 1 k.p.c.). W świetle powyższego Sąd wskazał, że przedmiotem wniosku o udzielenie informacji publicznej nie może stać się informacja dotycząca indywidualnego, prywatnego interesu, a którą to informację można pozyskać w innym trybie. Skoro do żądanej informacji, nie mają zastosowania przepisy u.d.i.p., to nie można uznać jej za informację publiczną w szerokim znaczeniu, tj. zgodnie z art. 61 Konstytucji RP. WSA wskazał, że wychodząc z założenia, że żądane przez skarżącego informacje nie stanowią informacji publicznej, kwestie dotyczące uchybienia terminu do udzielenia informacji publicznej i pozostawania Spółki w bezczynności w jej udzieleniu są bezprzedmiotowe, albowiem stan bezczynności nie powstał z uwagi na cel, któremu ma służyć żądana informacja. Powyższe odnosi się również do kwestii, czy Spółka udzieliła pełnej informacji publicznej.

Na skutek złożenia przez skarżącego skargi kasacyjnej w sprawie orzekał Naczelny Sad Administracyjny, który wyrokiem z 24 maja 2023 r., sygn. III OSK 494/22 uchylił wyrok i przekazał sprawę WSA w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.

NSA wskazał, że w sprawie nie budzi wątpliwości, że Spółka realizująca zadanie publiczne w zakresie dystrybucji energii elektrycznej jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej, której udostępnienia domagał się skarżący. Trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że Spółka jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej. NSA podzielił stanowisko strony skarżącej kasacyjnie, że WSA w Rzeszowie naruszył art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 6 oraz 16 u.d.i.p. poprzez uznanie, że ewentualne przyszłe, poboczne dochodzenie roszczeń cywilnoprawnych na drodze postępowania przed sądem powszechnym przez skarżącego od Spółki stanowi negację uznania za informacją publiczną informacji objętych wnioskiem z dnia 31 marca 2020 r., z uwagi na ich, zdaniem Sądu pierwszej instancji, indywidualny a nie publiczny charakter, w drodze dokonania przez ten Sąd niezgodnego z treścią art. 2 ust 2 u.d.i.p. zbadania hipotetycznego interesu prawnego skarżącego.

Zdaniem NSA, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, żądana przez skarżącego informacja stanowi informację publiczną, a dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia, gdy informacja publiczna nie została udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym tak, by wnioskodawca mógł się z nią zapoznać, np. poprzez bezpośredni do niej wgląd, bądź sięgając do publikatora. We wniosku z 31 marca 2020 r. skarżący wystąpił do Spółki o udostępnienie dokumentacji techniczno-prawnej stanowiącej podstawę lokalizacji i budowy infrastruktury elektroenergetycznej na nieruchomości stanowiącej jego własność, położonej w miejscowości P. NSA stwierdził, że dokumentacja techniczno-prawna stanowiąca podstawę lokalizacji i budowy infrastruktury elektroenergetycznej na działce stanowiącej własność skarżącego, posiada walor informacji związanej z wykonywaniem zadania publicznego przez Spółkę, dotyczy bezpośrednio sfery działalności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej na gruncie u.d.i.p. Świadczenie usług publicznych w zakresie przesyłania, dystrybucji i magazynowania paliw gazowych następuje za pośrednictwem urządzeń infrastruktury technicznej, której lokalizacja i posadowienie dokonywane są w oparciu o kwalifikowane akty administracyjne pochodzące od organów władzy publicznej, co w świetle przepisów u.d.i.p. oznacza, że informacje te zawierają informację odnoszącą się do sfery realizacji zadań publicznych podmiotu zobowiązanego, tworzą więc, zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informację o sprawach publicznych, a stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p., będąc rodzajem informacji o treści takich aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach w niej określonych, co wypełnia dyspozycję art. 61 Konstytucji RP, który statuuje obywatelskie prawo do informacji publicznej. Wbrew stanowisku WSA w Rzeszowie, nie ma znaczenia prawnego świetle przepisów u.d.i.p., wobec brzmienia art. 2 u.d.i.p., okoliczność, że skarżący jednocześnie realizuje swoje roszczenia cywilnoprawne wobec Spółki. Wyjaśniono, że zainteresowani, kierując swój wniosek do podmiotu zobowiązanego, nie muszą wykazywać, w jakim celu żądana informacja publiczna jest im potrzebna. Jedynie w przypadku żądania dotyczącego udzielenia informacji publicznej przetworzonej, konieczne jest wykazanie, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Samo przedsądowe formułowanie indywidualnych roszczeń cywilnoprawnych przez skarżącego wobec Spółki i podejmowanie prób negocjacji w tym względzie, nie wyłącza możliwości domagania się – w trybie u.d.i.p. – udostępnienia dokumentacji techniczno-prawnej stanowiącej podstawę lokalizacji i budowy infrastruktury elektroenergetycznej na działce stanowiącej własność skarżącego kasacyjnie, a więc dokumentacji tworzącej sferę faktów publicznych. Wniosku o udostępnienie tego rodzaju dokumentacji nie można też oceniać w kategoriach nadużycia prawa. Nie ma zatem znaczenia w sprawie zarówno cel udostępnienia żądanej informacji, jak również to, że wniosek o jej udostępnienie skarżący złożył w końcowej części pisma z 31 marca 2020 r. określonego jako: "Wezwanie do zawarcia umowy", które to okoliczności w ocenie Sądu pierwszej instancji zdecydowały o odmowie przyznania żądanej informacji waloru informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Skarga jest zasadna.

W niniejszej sprawie Sąd jest związany prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 24 maja 2023 r., sygn.. III OSK 494/22, który uchylił wyrok tutejszego Sądu z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Rz 138/21 i przekazał sprawę WSA w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.

Zgodnie bowiem z art. 190 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonana w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Jak wyjaśnił NSA w ww wyroku zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu. Stosownie zaś do art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 (albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a):

1. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2. zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).

W świetle art. 149 § 2 P.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Jakkolwiek przepisy P.p.s.a. nie określają, na czym polega stan bezczynności, to w orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie zgodnie przyjmuje się, że ze stanem tym mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). Bezczynność, o jakiej mowa wyżej, ma miejsce w szczególności wówczas, gdy podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, nie udzielił zainteresowanej jednostce żądanej przez niej informacji publicznej, stosownie do przepisów u.d.i.p.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, do podmiotów wykonujących zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. zalicza się m.in. przedsiębiorstwa energetyczne i ich wyodrębnione jednostki organizacyjne (por. wyroki NSA: z 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10, z 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 102/13, z 26 września 2013 r., sygn. akt I OSK 831/13, z 11 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2436/13 oraz z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2874/13). W konsekwencji określone informacje związane z wykonywaniem takich zadań przez przedsiębiorstwa energetyczne, w tym informacje (zwłaszcza decyzje administracyjne) dotyczące lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych na określonej działce, co do zasady są uznawane za informacje publiczne w rozumieniu przepisów u.d.i.p. (por. wyroki NSA: z 12 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2753/13, z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2263/13, z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2994/13 oraz z 1 października 2014 r., sygn. akt I OSK 314/14).

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Spółka realizująca zadanie publiczne w zakresie dystrybucji energii elektrycznej jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej, której udostępnienia domagał się skarżący. We wniosku z dnia 31 marca 2020 r. skarżący zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej poprzez wskazanie dokładnego rodzaju urządzeń oraz ich ilości na nieruchomości nr [...] położonej w miejscowości P. stanowiącej jego własność (tj. długości linii oraz ilości słupów etc.), a stanowiących własność Spółki oraz o przesłanie kserokopii dokumentacji technicznej i prawnej stanowiącej podstawę lokalizacji, budowy, posadowienia, przebudowy, remontów i bieżącej eksploatacji urządzeń infrastruktury przesyłowej na ww. nieruchomości, w szczególności do przedłożenia wszelkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji, budowy, posadowienia, przebudowy, remontów i eksploatacji tych urządzeń na w/w nieruchomości oraz innych dokumentów techniczno-prawnych (protokołów odbiorów technicznych i przekazania do eksploatacji, protokołów zdawczo - odbiorczych, protokołów zdawczo - odbiorczych środków trwałych przekazania na rzecz ówczesnego państwowego przedsiębiorstwa przesyłowego, dzienników budów, decyzji wydanych przez ówczesne organy administracji publicznej np. Urzędy Wojewódzkie, Burmistrzów Miast, Wojewódzkich Zarządów Rozbudowy Miast i Osiedli itp., ustalające miejsce i warunki realizacji budowy i lokalizacji urządzeń przesyłowych, decyzji zatwierdzających plan inwestycyjny w zakresie budowy i lokalizacji urządzeń przesyłowych wraz z planem realizacyjnym obejmującym część opisową i graficzną wybudowanych urządzeń przesyłowych, planów z mapkami itp.). Trafnie w tej sytuacji Sąd pierwszej instancji uznał, że Spółka jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej.

Wskazać należy, że postępowanie toczące się na skutek wniosku o udostępnienie informacji publicznej ma charakter odformalizowany, a jego celem jest sprawne udzielenie wnioskowanej informacji bądź podjęcie innego rozstrzygnięcia uzasadnionego okolicznościami sprawy. Wniosek taki powinien być zatem załatwiony zasadniczo poprzez udzielenie informacji, poinformowanie o braku możliwości jej udostępnienia albo wydanie decyzji odmownej lub decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Dodać należy, że załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie musi oznaczać przekazania żądanych informacji lub dokumentów. Zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej jest bowiem jedynie podmiot będący w posiadaniu takich informacji. Jeśli takich informacji lub dokumentów organ nie posiada, wówczas powinien odpowiedzieć na wniosek, wskazując powody braku możliwości udzielenia żądanych informacji czy dokumentów. Podobnie organ powinien postąpić, gdy stwierdzi, że wnioskowana informacja nie ma charakteru informacji publicznej.

Oznacza to, że obowiązkiem Spółki było, bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od wpływu wniosku do siedziby Spółki:

1. udostępnienie żądanej informacji (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), bądź

2. wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), bądź

3. udzielenie informacji, w przypadkach o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie (nie dłuższym jednak niż 2 miesiące), w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie, z tym że w sytuacji powiadomienia wnioskodawcy o braku możliwości realizacji jego żądania w sposób lub w formie określonych we wniosku, ze wskazaniem innego sposobu lub formy bezzwłocznego udostępnienia informacji, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), bądź poinformowanie pisemne skarżącego, że Spółka nie posiada żądanej informacji.

Po ustaleniu, że adresat wniosku należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o jakich mowa w art. 4 u.d.i.p., należało ustalić i ocenić czy żądana informacja ma charakter informacji publicznej.

O obowiązku udostępnienia przez Spółkę żądanej od niej informacji decyduje jedynie to, czy mieści się ona w kategorii pojęciowej "sprawy publicznej", w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił bowiem w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z tych przepisów można zatem przyjąć, że informacją publiczną będzie każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

Żądana przez skarżącego informacja stanowi informację publiczną, a dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia, gdy informacja publiczna nie została udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym tak, by wnioskodawca mógł się z nią zapoznać, np. poprzez bezpośredni do niej wgląd, bądź sięgając do publikatora. We wniosku z 31 marca 2020 r. skarżący wystąpił do Spółki o udostępnienie dokumentacji techniczno-prawnej stanowiącej podstawę lokalizacji i budowy infrastruktury elektroenergetycznej na nieruchomości stanowiącej jego własność, położonej w miejscowości P. W świetle tego, co powiedziano wyżej, należy przyjąć, że dokumentacja techniczno-prawna stanowiąca podstawę lokalizacji i budowy infrastruktury elektroenergetycznej na działce stanowiącej własność skarżącego, posiada walor informacji związanej z wykonywaniem zadania publicznego przez Spółkę, dotyczy bezpośrednio sfery działalności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej na gruncie u.d.i.p. Świadczenie usług publicznych w zakresie przesyłania, dystrybucji i magazynowania paliw gazowych następuje za pośrednictwem urządzeń infrastruktury technicznej, której lokalizacja i posadowienie dokonywane są w oparciu o kwalifikowane akty administracyjne pochodzące od organów władzy publicznej, co w świetle przepisów u.d.i.p. oznacza, że informacje te zawierają informację odnoszącą się do sfery realizacji zadań publicznych podmiotu zobowiązanego, tworzą więc, zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informację o sprawach publicznych, a stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p., będąc rodzajem informacji o treści takich aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach w niej określonych, co wypełnia dyspozycję art. 61 Konstytucji RP, który statuuje obywatelskie prawo do informacji publicznej.

Nie ma znaczenia prawnego świetle przepisów u.d.i.p., wobec brzmienia art. 2 u.d.i.p., okoliczność, że skarżący jednocześnie realizuje swoje roszczenia cywilnoprawne wobec Spółki. Wyjaśnić należy, że zainteresowani, kierując swój wniosek do podmiotu zobowiązanego, nie muszą wykazywać, w jakim celu żądana informacja publiczna jest im potrzebna. Jedynie w przypadku żądania dotyczącego udzielenia informacji publicznej przetworzonej, konieczne jest wykazanie, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Gdyby natomiast istniał alternatywny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej, wówczas wyłączone byłoby stosowanie u.d.i.p., o czym stanowi art. 1 ust. 2 tej ustawy. Jednak możliwości zwrócenia się z analogicznym wnioskiem do właściwych organów administracji publicznej o wydanie kserokopii ewentualnych decyzji administracyjnych, będących przedmiotem zainteresowania skarżącego, nie należy utożsamiać z istnieniem alternatywnego trybu dostępu do żądanej informacji publicznej. To wnioskodawca bowiem decyduje o tym, od którego z ewentualnych dysponentów informacji publicznej chciałby ją uzyskać. Jedynie istnienie innej regulacji, której przepisy pozwalałyby na uzyskanie objętych wnioskiem decyzji administracyjnych, wyłączyłoby tryb z u.d.i.p. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie takiego trybu nie ma, wszak samo przedsądowe formułowanie indywidualnych roszczeń cywilnoprawnych przez skarżącego wobec Spółki i podejmowanie prób negocjacji w tym względzie, nie wyłącza możliwości domagania się – w trybie u.d.i.p. – udostępnienia dokumentacji techniczno-prawnej stanowiącej podstawę lokalizacji i budowy infrastruktury elektroenergetycznej na działce stanowiącej własność skarżącego kasacyjnie, a więc dokumentacji tworzącej sferę faktów publicznych. Wniosku o udostępnienie tego rodzaju dokumentacji nie można też oceniać w kategoriach nadużycia prawa. Nie ma zatem znaczenia w sprawie zarówno cel udostępnienia żądanej informacji, jak również to, że wniosek o jej udostępnienie skarżący złożył w końcowej części pisma z 31 marca 2020 r. określonego jako: "Wezwanie do zawarcia umowy", które to okoliczności w ocenie Sądu pierwszej instancji zdecydowały o odmowie przyznania żądanej informacji waloru informacji publicznej.

W wyroku z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt I OSK 314/14, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Dokumenty urzędowe będące w posiadaniu przedsiębiorstwa energetycznego nie tracą charakteru informacji publicznej w przypadku, gdy ich udostępnienia domaga się osoba fizyczna pozostająca lub mogąca pozostawać w sporze cywilnoprawnym z tym przedsiębiorstwem". Podobny pogląd Naczelny Sąd Administracyjny wyraził w wyroku z 9 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2532/13 i w wyroku z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 833/19.

Oceniając złożony przez skarżącego w dni 31 marca 2020 r. wniosek o udzielenie informacji publicznej (data wpływu do A. S.A. – 8 kwietnia 2020 r., k. 44 akt sądowych) oraz odpowiedzi A. S.A. z dnia 15 kwietnia 2020 r., doręczoną pełnomocnikowi skarżącego 16 kwietnia 2020 r. (k. 51 – 52 akt sądowych) przez pryzmat przytoczonej in extenso wykładni prawa dokonanej przez NSA w wiążącym Sąd wyroku III OSK 494/22, Sąd stwierdza, że skarga jest zasadna.

Wniosek z dnia 31 marca 2020 r. obejmował dwa elementy: pierwszy to żądanie wskazania dokładnego rodzaju urządzeń oraz ich ilości na działce skarżącego (tj. długości linii oraz ilości słupów etc.), drugi, to żądanie udostępnienia informacji publicznej w postaci przesłania kserokopii dokumentacji technicznej i prawnej stanowiącej podstawę lokalizacji, budowy, posadowienia, przebudowy, remontów i bieżącej eksploatacji urządzeń infrastruktury przesyłowej na działce będącej jego własnością do przedłożenia wszelkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji, budowy, posadowienia, przebudowy, remontów i eksploatacji tych urządzeń na w/w działce oraz innych dokumentów techniczno-prawnych (protokołów odbiorów technicznych i przekazania do eksploatacji, protokołów zdawczo - odbiorczych, protokołów zdawczo - odbiorczych środków trwałych przekazania na rzecz ówczesnego państwowego przedsiębiorstwa przesyłowego, dzienników budów, decyzji wydanych przez ówczesne organy administracji publicznej np. Urzędy Wojewódzkie, Burmistrzów Miast, Wojewódzkich Zarządów Rozbudowy Miast i Osiedli itp., ustalające miejsce i warunki realizacji budowy i lokalizacji urządzeń przesyłowych, decyzji zatwierdzających pian inwestycyjny w zakresie budowy i lokalizacji urządzeń przesyłowych wraz z planem realizacyjnym obejmującym część opisową i graficzną wybudowanych urządzeń przesyłowych, planów z mapkami itp.).

Odpowiedź organu na pkt 1 wskazująca, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej nie znalazła akceptacji Sądu. Kwestię tę przesądził NSA w cytowanym wyżej wyroku. Wadliwe uznanie, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej spowodowało, że A., co do pierwszego żądania, pozostawało w bezczynności w jej udzieleniu, gdyż w terminie 14 dni z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. organ informacji tej nie udzielił przy jednoczesnym niewydaniu prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej zgodnie z art. 17 u.d.i.p.

Odmowa udzielenia żądanej informacji co do pkt 1 motywowana możliwością uzyskania jej ewidencji gruntów i budynków nie znalazła akceptacji NSA i w efekcie tut. Sądu.

A. co do żądania opisanego w pkt 2 oświadczył, że "po przeprowadzeniu weryfikacji wewnętrznej, na dzień dzisiejszy, w archiwum zakładowym nie odnaleziono dokumentów wskazanych powyżej".

Oceniając stanowisko A. Sąd zauważa, że z jego treści nie wynika jednoznacznie, że A. żądaną informacją nie dysponuje, ale że "na dzień dzisiejszy" i tylko w " archiwum zakładowym" "nie odnaleziono" żądanych dokumentów.

Sama treść udzielonej odpowiedzi jest tu niewystarczająca dla przyjęcia, że organ prawidłowo załatwił wniosek o udzieleni informacji publicznej poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy w terminie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., że jej nie posiada.

Należy wskazać, że nie jest możliwe skuteczne podniesienie zarzutu bezczynności w sytuacji, gdy żądana informacja nie jest w posiadaniu organu. Oczywistym jest, że w takiej sytuacji organ nie może być zobowiązany do udostępnienia żądanej informacji, ani nie jest obowiązany do wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia. Prawo dostępu do informacji publicznej oznacza bowiem dostęp do informacji będącej faktycznie informacją publiczną, informacji istniejącej i będącej w posiadaniu organu. Zatem w sytuacji nieposiadania żądanej informacji publicznej organ powinien jedynie o tym poinformować wnioskodawcę, w drodze pisma informującego, mającego postać czynności materialno-technicznej, która stanowi odpowiedź na wniosek i chroni oraz uwalnia organ od zarzutu bezczynności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, że w przypadku gdy informacja o jaką ubiega się wnioskodawca nie ma charakteru informacji publicznej bądź organ nie posiada żądanej informacji publicznej, organ ten nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz powinien pisemnie, w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., powiadomić o tym wnioskodawcę, co stanowi warunek skutecznego uchylenia się od zarzutu bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej (por. m.in. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 807/07 - LEX nr 470867, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 grudnia 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 355/17 – LEX nr 2596266 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 29 lipca 2013 r. sygn. akt II SAB/Op 45/13 - LEX nr 1343365).

Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2023 r., III OSK 7728/21, że dla ustalenia, że w sprawie nie zachodzi bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej, której adresat wniosku nie posiada, jest on obowiązany wypowiedzieć się w tym przedmiocie. Powiadomienie wnioskodawcy o nieposiadaniu żądanej informacji musi odbywać się z zachowaniem ogólnych, powszechnie obowiązujących standardów proceduralnych, w tym zasad "dobrej administracji". Winno więc ono zawierać dane pozwalające na ocenę rzetelności takiego twierdzenia. Wnioskodawca nie może być w tym zakresie pozbawiony należnej mu ochrony, a mogłoby to mieć miejsce, gdyby samo ogólnikowe twierdzenie zobowiązanego podmiotu zwalniałoby go z zarzutu bezczynności. Powiadomienie wnioskodawcy o nieposiadaniu żądanych dokumentów należy rozpatrywać w kontekście zasad przewidzianych w art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a., a tym samym powiadomienie winno zawierać informacje dlaczego nie posiada żądanych informacji oraz inne dane, które mogą mieć wpływ na sytuacje faktyczną i prawna wnioskodawcy.

Z uwagi na fakt, że pismo A., co do drugiego elementu żądania wniosku nie spełnia wyżej wymienionych kryteriów, także w tym zakresie A. pozostaje w bezczynności.

Sąd musi mieć możliwość oceny, czy prawdopodobne jest, że organ rzeczywiście żądanej informacji nie posiada. Oceniając, czy podmiot zobowiązany powinien taką informację posiadać, Sąd powinien między innymi móc ustalić, czy informacja ta jest związana z zakresem jego działania i kompetencją (por wyrok NSA z 24 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 851/09, z 27 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 156/12).

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zobowiązał skarżony organ w punkcie pierwszym wyroku do rozpoznania i rozstrzygnięcia wniosku skarżącego z dnia 31 marca 2020 r. w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. w punkcie drugim wyroku orzeczono, że bezczynność skarżonego organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, albowiem organ ten mógł mieć uzasadnione podstawy do wątpliwości prawnych w zakresie żądania skierowanego przez skarżącego.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono w punkcie trzecim wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.