Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1671/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23  ust. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 133 poz 883
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Janusz Walawski, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ochrony danych osobowych oddala skargę


UZASADNIENIE

W skardze do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych A. P. wskazał na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. oraz pracowników tego Urzędu. Skarżący zarzucił, iż organ kontroli skarbowej w trakcie prowadzenia kontroli dotyczącej wykonywania przez niego obowiązków podatkowych, bez jego zgody, zbierał dane osobowe dotyczące m.in. historii życia jego rodziny, stanu zdrowia, miejsca pochodzenia, zamieszkania, sposobu gromadzenia majątku przez wstępnych. Ponadto zarzucił, iż bezpodstawnie zebrane dane osobowe o jego rodzinie, z okresu nieobjętego kontrolą skarbową, zostały opublikowane w dokumentach urzędowych, które to dokumenty były wielokrotnie przedstawione w odrębnych postępowaniach podatkowych. Powołując się na art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, wniósł o przywrócenie stanu zgodnego z prawem w dokumentach urzędowych, a mianowicie:

1) wyniku kontroli skarbowej wydanego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. – kontrola rzetelności deklarowania dochodu i podatku dochodowego za rok podatkowy 2003 r.

2) protokołów z kontroli skarbowej nr [...] oraz [...] z dnia [...] lipca 2007 r.

W celu wyjaśnienia okoliczności przedmiotowej sprawy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wszczął postępowanie administracyjne i dokonał następujących ustaleń.

Dane osobowe skarżącego zostały pozyskane przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. w ramach postępowań kontrolnych nr [...] i [...], wszczętych w dniu [...] października 2005 r. Przedmiotem tych postępowań była m.in. kontrola dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za lata 2003 i 2004. Postępowanie [...] jest obecnie zawieszone, natomiast postępowanie [...] zostało zakończone.

W wymienionych postępowaniach pozyskano w szczególności informacje dotyczące majątku A. P. wynikające ze złożonych przez niego zeznań podatkowych za lata 1999 i 2000, 2001 i 2002, oraz 2003 i 2004, informację na temat podatku rolnego od posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę w latach 2003 i 2004 gruntów, informacje na temat posiadanych i zarejestrowanych w latach 2003 i 2004 pojazdów, deklaracje VAT-7 oraz deklaracje PCC-1 w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, podatku od nieruchomości, od posiadanych przez skarżącego w latach 2003 i 2004 gruntów, informacje o rachunku brokerskim, rachunkach bankowych, na temat otrzymanych przez A. P. pożyczek, odpisy z ksiąg wieczystych nieruchomości będących własnością skarżącego i jego żony.

W postępowaniach kontrolnych skarżący udostępnił Dyrektorowi w szczególności dane osobowe wynikające z umowy "[...] (której wspólnikami byli skarżący i jego żona) z dnia [...] listopada 2004r., deklarację PCC-1 i 1/A dotyczące ww. umowy spółki, umowy najmu z dnia [...] grudnia 2003 r., [...] maja 2004 r. i [...] listopada 2004 r., a także informacje o wysokości i źródłach uzyskanych dochodów (przychodów) za lata 2003 i 2004, oświadczenia o poniesionych wydatkach w latach 2003 i 2004, oświadczenia o stanie majątkowym na dzień 1 stycznia 2003 r., 31 grudnia 2003 r. i 31 grudnia 2004 r., informacje dotyczące istnienia ustawowej wspólności majątkowej pomiędzy skarżącym i jego żoną, rachunkach bankowych i maklerskich, stanach sald na tych rachunkach, a także o uzyskanych pożyczkach; oraz kopie umów pożyczki z [...] czerwca i [...] maja 2001 r., informacje odnośnie budowy domu, na temat zgłoszenia w latach 2003 i 2004 przez niego towaru do obrotu na polskim obszarze celnych, środków finansowych posiadanych i wydatkowanych, operacji giełdowych dokonywanych w latach 1999-2000.

Informacje w tym przedmiocie Dyrektor pozyskał również od organów administracji, w szczególności z Urzędu Skarbowego w B. i B., Starostwa Powiatowego w B., Urzędu Miejskiego w Z., Urzędu Gminy w N., Urzędu [...] oraz innych podmiotów, jak Biuro Maklerskie [...], Bank [...] Przesłuchiwani byli również świadkowie na okoliczność ustalenia stanu majątkowego skarżącego, w szczególności zaciągniętych pożyczek i wykonania innych zobowiązań.

Postanowieniami Dyrektora UKS z dnia [...] maja 2007 r. do postępowań kontrolnych prowadzonych wobec A. P. za 2003 r. włączono dokumenty wymienione w treści postanowień, pochodzące z akt postępowania prowadzonego wobec A. P.

W tym stanie faktycznym sprawy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 12 pkt 2, art. 22, art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), odmówił uwzględnienia wniosku.

Dokonując analizy stanu prawnego sprawy, GIODO wskazał, iż działania Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej polegające na pozyskiwaniu danych dotyczących zgromadzonego przez skarżącego majątku i dysponowania tym majątkiem, zawierające informacje o mieniu posiadanym przez A. P. oraz dochodach (środkach finansowych) uzyskanych przez niego, znajdują uzasadnienie w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych w zw. z art. 20 ust 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dane te były niezbędne do ustalenia stanu majątkowego A. P. w okresie kontrolowanym. W świetle art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, organ kontroli skarbowej obowiązany był ustalić wysokość poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartość zgromadzonego w tym roku mienia, czy wydatki te znajdują pokrycie w mieniu zgromadzonym w danym roku, jak też w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.

Organ stwierdził, że zarzuty dotyczące nieuprawnionego przetwarzania przez Dyrektora "danych osobistych" skarżącego i jego rodziny, nie potwierdziły się w toku postępowania. Nawet jeżeli niektóre z kwestionowanych danych pojawiły się w dokumentach zgromadzonych w toku postępowań kontrolnych, jak w szczególności protokołach zeznań świadków, to informacje te nie zostały umieszczone w wynikach kontroli, jako nieistotne dla ustalenia stanu faktycznego. Z uwagi natomiast na zarzuty dotyczące przetwarzania przez Dyrektora danych "w dokumentach urzędowych" wskazał, iż Generalny Inspektor, jako organ powołany do spraw ochrony danych osobowych, nie ma kompetencji pozwalających na ingerencję w treści dokumentów urzędowych. Z kolei z uwagi na twierdzenia skarżącego, iż "informacje osobowe dotyczące kontrolowanego i jego rodziny" winny być przez Dyrektora gromadzone w kancelarii tajnej lub niszczone, stwierdził, iż kwestia przekazania dokumentów zgromadzonych w toku postępowania kontrolnego dotyczącego skarżącego do kancelarii tajnej Urzędu Kontroli Skarbowej w B. w trybie określonym w ustawie z dnia 22 stycznia 1999r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631 ze zm.), pozostaje poza przedmiotem niniejszego postępowania. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego wykorzystania pozyskanych informacji o skarżącym w innych postępowaniach, organ wskazał, iż z materiału dowodowego niniejszej sprawy wynika, iż zostały one wykorzystane wyłącznie w wymienionych postępowaniach kontrolnych dotyczących A. P. na podstawie ww. postanowień Dyrektora, wydanych w toku postępowania kontrolnego zgodnie z art. 216 § 1 Ordynacji podatkowej. Postanowienia, przewidujące włączenie danych skarżącego do akt innych postępowań, mogły być przez stronę kwestionowane w trybie przewidzianym przepisami Ordynacji podatkowej, a nie przed Generalnym Inspektorem, który nie ma kompetencji do podejmowania rozstrzygnięć w tym przedmiocie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję o odmowie uwzględnienia wniosku i podtrzymał swoje stanowisko o braku podstaw do podjęcia działań w trybie art. 18 ustawy o ochronie danych osobowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. P. wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji, zarzucając im naruszenie:

- art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, polegające na tym, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie zakazał Dyrektorowi Urzędu Kontroli Skarbowej w B. naruszenia sfery jego prywatności przez umieszczenie bez uzasadnionej przyczyny informacji o rodzinie kontrolowanego, wykształceniu, stanie zdrowia kontrolowanego oraz jego rodziny, pochodzeniu oraz miejscu zamieszkania wstępnych i powinowatych kontrolowanego, historii jego rodziny oraz innych informacji dotyczących życia osobistego jego oraz rodziny bliższej i dalszej,

- art. 8 k.p.a. wyrażające się w tym, iż Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie dokonał pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co uzasadnia stwierdzenie, że postępowanie było prowadzone w sposób niebudzący zaufania skarżącego do organu administracji publicznej stojącego na straży danych osobowych.

Uzasadniając zarzuty, skarżący powtórzył argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, iż Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych błędnie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy. Podniósł, iż organ kontroli skarbowej, bez jego zgody, przetwarza dane osobowe jego i członków jego rodziny oraz umieszcza je bez uzasadnionego i racjonalnego powodu w dokumentach urzędowych.

Skarżący podkreślił, iż stosownie do art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) organy podatkowe, w tym także organy kontroli skarbowej, w trakcie tego typu postępowań, mają obowiązek zebrania tylko informacji i danych w dwóch zagadnieniach, a mianowicie:

- jakie wydatki poniósł podatnik w danym roku podatkowym lub jakie mienie zgromadził,

- z jakich źródeł pochodzą środki finansowe przeznaczone na finansowanie w danym roku podatkowym poniesionych wydatków lub nabycia majątku.

Dlatego też, zdaniem strony, tylko powyższe informacje ma prawo przetwarzać i publikować organ kontroli skarbowej w dokumentach urzędowych. Wszelkie zaś informacje pozostałe dotyczące kontrolowanego lub członków jego rodziny, które zostały zebrane w trakcie kontroli skarbowej, winny być przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej zgromadzone w kancelarii tajnej zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 22 stycznia 1999r. o ochronie informacji niejawnych.

W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniach wydanych decyzji.

Uczestnik postępowania – Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. nie zajął stanowiska procesowego w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie. Zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, odmawiająca uwzględnienia wniosku skarżącego o nakazanie usunięcia uchybień w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B., nie naruszają prawa.

Na wstępie zauważyć należy, iż celem ustawy o ochronie danych osobowych nie jest jedynie ochrona interesów tych, których przetwarzane dane osobowe dotyczą, lecz przede wszystkim służy ona stworzeniu granic ochrony poprzez regulację zakresu i trybu przetwarzania danych. Omawiana ustawa w art. 1 stanowi, iż każdy ma prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych, natomiast dane osobowe mogą być przetwarzane, jeżeli służy to dobru publicznemu, dobru osoby, której dane dotyczą lub dobru osób trzecich. Ochrona danych osobowych, na podstawie przepisów powołanej ustawy, nie powinna być oderwana od przepisów służących ochronie innych wartości.

W ocenie Sądu Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zasadnie przyjmuje, iż przesłankę legalności przetwarzania danych osobowych skarżącego stanowi art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Jak wynika z tego przepisu, przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne, jeżeli jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Uprawnienia takie dla organów kontroli skarbowej wynikają z postanowień ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 ze zm.) oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), szczegółowo wykazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Podniesiony w skardze zarzut, iż organ kontroli skarbowej prowadzący postępowanie kontrolne bezzasadnie przetwarzał dane osobowe skarżącego i członków jego rodziny, gdyż potrzeba taka nie wynikała z konieczności wykonania obowiązku zakreślonego przepisem art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym (skarżący błędnie podaje art. 30 ust. 3), nie jest trafny. Nie można bowiem, w ocenie Sądu, przeprowadzić kontroli, zgodnie z wymogami wynikającymi ze wskazanego przepisu, bez uwzględnienia poza podatnikiem wszystkich stron stosunków cywilnoprawnych, z których wynikały dochody i wydatki poniesione przez podatnika. Dlatego też czynności kontrolne obejmowały przetwarzanie danych osobowych skarżącego, członków jego rodziny, czy też świadków zdarzeń oraz czynności, z których wynikały wspomniane dochody i wydatki.

Zgodzić się należy z Generalnym Inspektorem, iż organ kontroli skarbowej, wykonując zadania kontrolne, nie naruszył przepisów o ochronie danych osobowych, w tym wskazanego w skardze art. 23 ust. 1 pkt 5. Jak już wyżej podano, przesłankę legalizującą przetwarzanie danych osobowych skarżącego stanowił przepis art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, który pozwalał organowi kontroli skarbowej na przetwarzanie danych osobowych, bez zgody osób, których te dane dotyczyły.

Dane te były niezbędne do ustalenia stanu majątkowego skarżącego w okresie kontrolowanym. Generalny Inspektor nie potwierdził zarzutów skarżącego dotyczących pozyskiwania danych o stanie zdrowia skarżącego, czy członków jego rodziny, ich pochodzeniu i wskazał, że jedynym dowodem, iż w toku postępowania kontrolnego pojawiły się kwestionowane informacje dotyczące rodziny skarżącego są kopie protokołów zeznań świadków, którzy udostępnili tego rodzaju dane. Wymienione informacje nie zostały umieszczone w wynikach kontroli, jako nieistotne dla ustalenia stanu faktycznego.

Zasadnie GIODO wskazuje, iż jako organ do spraw ochrony danych osobowych nie posiada kompetencji pozwalających na ingerencję w treść dokumentów urzędowych oraz że kwestia przekazania dokumentów zgromadzonych w toku postępowania kontrolnego skarżącego do kancelarii tajnej Urzędu Kontroli Skarbowej w B. w trybie określonym w ustawie z dnia 22 stycznia 1999r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2005r. Nr 196, poz. 1631 ze zm.), pozostaje poza przedmiotem prowadzonego postępowania

Wydane w sprawie decyzje wynikają z wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i nie naruszają także art. 8 k.p.a.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.