Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 73/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art.  11, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2023 r. sprawy ze skargi K.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 2022 r., nr SKO-432/48/2022 w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy na rzecz K. S. kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta B., po rozpoznaniu zarzutów zobowiązanego K. S. z dnia [...] r. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego: stwierdził niedopuszczalność zarzutu nieistnienia obowiązku złożonego w kontekście prawidłowości wydania decyzji określającej wysokość polegającej zwrotowi niepodatkowej należności budżetowej (pkt 1) oraz oddalił zarzuty w przedmiocie przedawnienia obowiązku (a), zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (b), niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów formalnych (c), określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku z decyzji administracyjnej (d).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W wyniku wniesienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 287/21 uchylił postanowienie Kolegium z dnia [...] r. Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] r. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. Wyrokiem z dnia 15 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 74/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił postanowienie Kolegium z dnia [...] r.

Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. ponownie utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odniósł się do wiążących wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia 15 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 74/22. Rozpoznając zarzut przedawnienia organ, powołując treść art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 2 oraz art. 70 § 7 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( dalej: "O.p.") podał, że na decyzję Kolegium z dnia [...] r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 805/17 oddalający skargę strony został doręczony organowi w dniu [...] r. Przedawnienie zobowiązania podatkowego w zakresie zwrotu dotacji za 2012 r. nastąpiłoby z końcem 2017 r. Na skutek skargi strony bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu w dniu [...] r. i biegnie dalej od dnia [...] r. Skoro do końca upływu terminu w 2017 r. zostało 5 miesięcy i 10 dni, to termin przedawnienia zobowiązania upływa z dniem [...] r.

Odnośnie do zarzutu nieistnienia zobowiązania organ wyjaśnił, że istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji, w której ustalono egzekwowane należności oznacza, że istnieje obowiązek podlegający egzekucji. Odnosząc się do zakwestionowania przez skarżącego wysokości odsetek organ wyjaśnił, że kalkulator odsetek użyty przez zobowiązanego dotyczy rozliczeń PIT, na co wskazuje adres, na który skarżący się powołuje. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie doszło do zniekształcenia w zakresie przedmiotu postępowania egzekucyjnego, ujawnionego w tytule wykonawczym w porównaniu do obowiązku wynikającego z orzeczenia. Tytuł wykonawczy zarówno pod względem rodzaju egzekwowanego obowiązku, jak i innych jego parametrów jest zgodny z orzeczeniem. Tytuł wykonawczy zawiera prawidłowe oznaczenie danych zobowiązanego, jak również wszystkie wymagane przez ustawodawcę elementy. Zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, jest bezzasadny.

Organ podkreślił, że tytuły wykonawcze zostały wystawione zgodnie z wzorem tytułu wykonawczego stosowanym w egzekucji należnością pieniężnych, określonym w załączniku do rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 27 lutego 2017 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie określenia wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej. Kolegium zauważyło, że w części F można wpisać tylko raz numer rachunku bankowego. To oznacza, że wierzyciel nie może wystawić jednego tytułu wykonawczego na dwa odrębne rodzaje należności. Organ wskazał, że dotacje podlegające zwrotowi, wracają na właściwy rachunek, a w rozpatrywanej sprawie część dotacji stanowiła dochód gminy, a część dochód powiatu. Organ wskazał też, że obowiązek zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczenie powstaje ex lege, w dacie przekazania transzy dotacji. Wskazanie natomiast w tytule wykonawczym daty wydania decyzji Prezydenta Miasta B. (7 marca 2017 r.), nie miało to wpływu na treść egzekwowanego obowiązku.

Przechodząc do zarzutu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, tj. egzekucji z rachunków bankowych, organ wyjaśnił, że zastosowano najmniej uciążliwy środek wobec dłużnika. Podanie przez zobowiązanego tylko jednego rachunku bankowego nie zobowiązuje organu egzekucyjnego do przeprowadzenia egzekucji z tego rachunku.

Zobowiązany podniósł również zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy z dnia [...] r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako: "u.p.e.a."). Zdaniem jednak organu tytuły wykonawcze będące podstawą egzekucji zawierają elementy wymienione w tym przepisie.

W złożonej do tut. Sądu skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie:

- art. 33 § 1 pkt 8 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego zarzutów dotyczących zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, poprzez dokonanie zajęcia rachunków bankowych skarżącego aż w trzech rożnych bankach w sytuacji, gdy skarżący przedstawił organowi egzekucyjnemu jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego wiarygodne informacje pozwalającej na skuteczne wyegzekwowanie należności objętej tytułami wykonawczymi z jednego rachunku bankowego, jak również stosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego poprzez wystawienie przez organ egzekucyjny dwóch tytułów wykonawczych dotyczących jednej należności wynikającej z jednej decyzji egzekwowanej na rzecz jednego (tego samego) wierzyciela, co generuje po stronie zobowiązanego dodatkowe koszty i w żaden sposób nie jest uzasadnione celem postępowania;

- art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego, a dotyczących prowadzenia egzekucji pomimo przedawnienia, względnie wręcz nieistnienia obowiązku objętego egzekucją;

- art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego, a dotyczących określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 u.p.e.a, tj. niezgodnie z treścią decyzji zobowiązującej do zwrotu dotacji;

- w art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego, a dotyczących niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a., w szczególności poprzez brak wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 27 § 1 pkt 3) i pkt 6 u.p.e.a. - brak czytelnego wskazania decyzji administracyjnych, na podstawie których wystawione zostały tytuły egzekucyjne, co w praktyce uniemożliwia kontrolę obu tytułów wykonawczych;

- naruszenie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. w związku z art. 7, art. 7b, art. 8 § 1 oraz 12 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez nieuzasadnioną zwłokę w zakresie podjęcia postępowania egzekucyjnego, skutkującą obciążeniem skarżącego dodatkowymi odsetkami;

- naruszenie art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8 ust. 1, art. 11, art. 77, art. 107 § 3 art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., do których odsyła art. 18 u.p.e.a. poprzez sporządzenie przez SKO w B. uzasadnienia postanowienia nie spełniającego kryteriów wyznaczonych wymienionymi przepisami, w tym m.in. brak jakiegokolwiek samodzielnego zweryfikowania zarzutów skarżącego co do wadliwości wyliczeń należności odsetkowych objętych kwestionowanymi tytułami wykonawczymi.

Ponadto - na okoliczność braku samodzielności ustaleń i oceny okoliczności sprawy przez SKO, w szczególności w związku z powoływaniem się przez SKO na wyliczenie objętych tytułami wykonawczymi kwestionowanymi w niniejszej sprawie przez skarżącego zaległości odsetkowych z wykorzystaniem kalkulatora odsetek ustawowych podatkowych prowadzonego przez Ministerstwo Finansów na stronie internetowej; https://www.finanse.mf.gov.pl/pit/kalkulator-odsetek, który to kalkulator nie funkcjonował już w 2022 r., a zatem SKO nie mogło w żaden sposób zweryfikować poprawności wyliczeń zaległości odsetkowych z wykorzystaniem tego narzędzia – skarżący wniósł o zwrócenie się przez Sąd do Ministerstwa Finansów o podanie, w jakim okresie pod adresem https://www.finanse.mf.gov.pl/pit/kalkulator-odsetek prowadzony był kalkulator odsetek ustawowych. Wskazał, że wyliczenie zaległych odsetek zarówno w kwestionowanych tytułach wykonawczych, jak i w postanowieniu Prezydenta Miasta B. zostało dokonane błędnie, co nie zostało w żaden sposób skontrolowane i sprawdzone przez SKO.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazać należy, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019r., sygn. akt II OSK 1867/17).

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu, który skutkuje koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest zasadność wniesionych przez skarżącego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Wskazać należy, że sprawa ta była już rozpoznawana przez tut. Sąd, który wyrokami z dnia 15 czerwca 2021 r., I SA/Bd 287/21 oraz z dnia 15 marca 2022 r., I SA/Bd 74/22 uchylił poprzednie postanowienia SKO w B.. W pierwszym ze wskazanych wyroków stwierdzono, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest zbyt lapidarne i w związku z tym nie poddaje się kontroli sądowej, co naruszało art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w drugim natomiast wyroku zarzucono brak należytego uzasadnienia przez organ swojego stanowiska i niewykonanie zaleceń wynikających z pierwszego wyroku, co naruszało art. 11, art. 77 § 1, art. art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a.

W myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W świetle tego przepisu ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Sąd nie może zatem formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu oraz reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. określił skarżącemu wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem za lata 2012 i 2013 w kwocie [...]zł oraz zobowiązał do jej zwrotu na dwa rachunki bankowe, mianowicie kwotę [...]zł należało wpłacić na rachunek gminy, zaś pozostałą kwotę [...]zł na rachunek powiatu. Decyzja ta została utrzymana w mocy orzeczeniem SKO w B. z dnia [...] r. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem K. S. wniósł do tut. Sądu skargę, która została oddalona wyrokiem z dnia 29 stycznia 2018 r., I SA/Bd 805/17. Natomiast skarga kasacyjna od tego orzeczenia została oddalona wyrokiem NSA z dnia 29 czerwca 2022 r., I GSK 2591/18.

Wobec braku dobrowolnego uiszczenia należnych kwot wynikających z wydanych rozstrzygnięć Prezydent Miasta B. wystawił w dniu [...] r. dwa tytuły wykonawcze – nr [...] i nr [...] i zawiadomieniami z tego samego dnia dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych należących do skarżącego w trzech bankach. Jak wynika z decyzji organu pierwszej instancji wyegzekwowanie należnych kwot nastąpiło w dniu [...] r. i po całkowitej spłacie należności, uchylono wszystkie zajęcia praw majątkowych.

W toku postępowania egzekucyjnego skarżący podniósł następujące zarzuty: przedawnienia ewentualnie nieistnienie obowiązku objętego egzekucją (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia (art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a.), zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.) oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27 (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.). Na naruszenie wskazanych przepisów skarżący wskazał także w zażaleniu na postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. zawierającego rozstrzygnięcie w sprawie wniesionych zarzutów.

W odniesieniu do zarzutu przedawnienia w wyroku dnia 15 marca 2022 r., I SA/Bd 74/22 wskazano, że organ powinien ustalić, czy nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania do zwrotu dotacji, w szczególności w odniesieniu do dotacji za 2012 r. W zaskarżonym postanowieniu organ stwierdził, że do obliczenia terminu przedawnienia zwrotu dotacji ma zastosowanie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej (dalej: "O.p."). W konsekwencji pięcioletni termin przedawnienia wynikający z tego przepisu, w odniesieniu do zwrotu dotacji za 2012 r. upłynąłby z końcem 2017 r. Jednakże na podstawie art. 70 § 6 pkt 2 O.p. nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia na skutek wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą zwrotu dotacji. Zawieszenia to trwało od dnia [...] r. (wniesienia skargi do tut. Sądu) do dnia [...] r. (doręczenia organowi prawomocnego wyroku), zatem termin przedawnienia biegnie dalej od dnia [...] r. i upływa z dniem [...] r.

Stanowisko organu w tym zakresie nie budzi zastrzeżeń. Należności z tytułu dotacji za 2012 r. i 2013 r. nie uległy przedawnieniu. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, obowiązek zwrotu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem powstaje z mocy prawa i że decyzja orzekająca o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny (np. wyroki NSA: z dnia 15 stycznia 2014 r., II GSK 1762/12; z dnia 3 września 2014 r., II GSK 916/13). Organ zatem prawidłowo wywiódł, że do obliczenia terminu przedawnienia zwrotu dotacji ma zastosowanie art. 70 § 1 O.p., co oznacza, że w odniesieniu do dotacji za 2012 r. i 2013 r., termin przedawnienia zobowiązania do ich zwrotu mijał odpowiednio z końcem 2017 r. i 2018 r., gdyby nie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Prawidłowość tego stanowisko znajduje także potwierdzenie we wskazanym wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 29 stycznia 2018 r., I SA/Bd 805/17 oraz wyroku NSA z dnia 29 czerwca 2022 r., I GSK 2591/18. W rezultacie Sąd nie podziela poglądu skarżącego, że decyzja w sprawie zwrotu dotacji ma charakter konstytutywny, i że prawo do wydania decyzji dotyczącej zwrotu dotacji przedawniło się w sposób wynikający z art. 68 § 1 O.p.

Sąd nie podziela także zarzutu strony co do zastosowania przez organ egzekucyjny zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W tym zakresie skarżący utrzymuje, że po doręczeniu mu upomnień wskazał należący do niego rachunek bankowy w Santander Bank Polska S.A., na którym znajdowały się środki (530.824,82 zł) pokrywające dochodzoną przez organ należność. Zobowiązany przedłożył kserokopie internetowego wydruku z rachunku bankowego potwierdzającego stan środków na powyższym rachunku. Tymczasem organ egzekucyjny oprócz zajęcia rachunku bankowego w Santander Bank Polska S.A., zajął także rachunki bankowe w Banku Spółdzielczym oraz w mBank S.A. Według strony postępowanie organu polegające na zajęciu kilku rachunków bankowych (w trzech bankach), podczas gdy egzekucja z jednego wskazanego przez niego rachunku pozwalałaby na uzyskanie zaspokojenia, nie stanowi o zastosowaniu środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego.

Podkreślenia wymaga, że głównym celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania w sposób przymusowy obowiązków ciążących na zobowiązanym. Postępowanie egzekucyjne musi być zatem przede wszystkim skuteczne. Stosownie do art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia jednak, że dokuczliwe dla zobowiązanego jest zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego. Przepisy u.p.e.a. nie określają natomiast, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. Głos decydujący w tej kwestii ma organ egzekucyjny, ponieważ jego uznaniu ustawodawca pozostawił, który środek jest w danym przypadku mniej dokuczliwy (por. wyroki NSA z dnia: 10 czerwca 2021 r., III FSK 3610/21; 25 listopada 2021 r., III FSK 124/21). Należy jednak zaznaczyć, że zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego będzie mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. Zatem w ramach opartego na art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, można rozważać tylko ocenę możliwości zastosowania innego środka egzekucyjnego z ogółu tych środków (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 27 listopada 2019 r., I SA/Op 300/19). Co więcej, przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także jego efektywnością. W sytuacji gdy cel egzekucji tego wymaga, organ egzekucyjny może stosować nawet wszystkie dostępne środki egzekucyjne jednocześnie (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 stycznia 2022 r., I SA/Gd 576/20).

W świetle powyższych wywodów należy zauważyć, że zobowiązany zaproponował egzekucję z wierzytelności z określonego rachunku bankowego. Nie zobowiązywało to jednak organu do przeprowadzenia egzekucji z tego właśnie rachunku. Organ zastosował ten środek, lecz rozszerzył go również na inne rachunki bankowe zobowiązanego, aby zapewnić efektywność egzekucji. Rozszerzenie to nastąpiło w ramach tego samego środka egzekucyjnego. Organ nie dokonywał natomiast wyboru spośród innych środków egzekucyjnych. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych (por. wyroki NSA z dnia: 20 października 2021 r., III FSK 243/21; 18 sierpnia 2022 r., III FSK 2979/21). Trzeba również podkreślić, że działanie organu było następstwem braku dobrowolnego wykonania obowiązku przez skarżącego (na co trafnie zwrócono uwagę w zaskarżonym postanowieniu), mimo że – jak twierdzi – dysponował odpowiednimi środkami zgromadzonymi na rachunku w Santander Bank Polska S.A, aby pokryć zaległe należności. Gdyby skarżący dobrowolnie (sam) uregulował te należności, to nie doszłoby do zajęcia jego rachunków bankowych. Skoro tego nie uczynił, to powinien był liczyć się z tym, że organ podejmie działanie służące skutecznemu wykonaniu obowiązku.

Nie jest także zasadny zarzut polegający na niespełnieniu przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W ramach tego zarzutu zobowiązany kwestionuje (poza sprawą odsetek) wydanie na podstawie tożsamej decyzji dwóch różnych tytułów wykonawczych, wskazanie z tytułach błędnej podstawy prawnej, błąd w zakresie określenia należności pieniężnych oraz daty powstania obowiązku.

Podkreślić jednak należy, że wymogi formalne tytułu wykonawczego nie są przewidziane same dla siebie, ale w celu zagwarantowania zobowiązanemu, że prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne znajduje podstawy prawne i że zostanie wyegzekwowana kwota, do zapłaty której jest on rzeczywiście zobowiązany. Naruszenie wymogów formalnych tytułu wykonawczego, musi przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania innej kwoty niż obciążająca zobowiązanego. Zarzuty wadliwości postępowania egzekucyjnego opartego na niespełniającym wymogów formalnych tytule wykonawczym należy więc oceniać przez pryzmat wypełnienia funkcji gwarancyjnej oraz pewności co do tego, czy wyegzekwowana zostanie faktycznie obciążająca zobowiązanego kwota. Może bowiem zdarzyć się sytuacja, w której dostrzegalne są pewne braki bądź niedokładności tytułu wykonawczego, jednak ich nieistotność nie zagraża naruszeniu zasad legalizmu i prowadzenia przez organy postępowania w sposób budzący zaufanie (por. wyrok NSA z dnia 24 października 2018 r., II FSK 2388/16).

Należy zauważyć, że wydanie dwóch tytułów wykonawczych wynikało z rozdzielenia zwrotu kwot dotacji wskazanych w decyzji z dnia [...] r. pomiędzy dwie różne jednostki samorządu terytorialnego, tj. powiat (tytuł wykonawczy nr [...]) i gminę (tytuł wykonawczy nr [...]). Skarżący nie wykazał, aby takie rozdzielenie naruszało jakikolwiek przepisy u.p.e.a. W zakresie wskazania z tytułach błędnej podstawy prawnej skarżący podnosi, że niejasne są oznaczenia: "DEC_T1 12/03/2017" oraz "DEC_T1 13/03/2017". Wskazać jednak trzeba, że w piśmie z dnia [...] r. zawierającym zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji skarżący sam stwierdził (str. 4), że z tytułów wykonawczych wynika, że aktem "kreującym zobowiązanie do zwrotu dotacji" jest decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. Należy zaznaczyć, że decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] r. Mimo zatem użycia w tytułach wykonawczych wskazanych oznaczeń nie budzi wątpliwości, co jest podstawą prawną egzekwowanego obowiązku.

Skarżący zarzucił też błędne określenie rodzaju należności pieniężnej oraz daty powstania obowiązku. W tej pierwszej kwestii w tytule wykonawczym nr [...] wskazano "zwrot nienależnie pobranej dotacji – licea ogólnokształcące" zaś w tytule nr [...] - "wpływy ze zwrotów dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem lub pobranych w nadmiernej wysokości". Organ pierwszej instancji sam w tym względzie przyznał, że być może określenia rodzaju należności powinno być precyzyjniejsze. W odniesieniu do drugiej kwestii jako datę powstania należności podano datę wydania decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r., pomimo że obowiązek zwrotu dotacji powstał z mocy prawa.

Zdaniem Sądu, aby rozważać uchylenie zaskarżonego postanowienia z powodu naruszenia wymogów formalnych wystawionych tytułów wykonawczych ich nieprecyzyjność musiałaby przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania innej kwoty niż obciążająca zobowiązanego. Tymczasem skarżący nie twierdzi, że z powodu powyższych nieścisłości została wyegzekwowana od niego nieprawidłowa kwota dotacji. Należy zatem przyjąć, że stwierdzone uchybienia nie miały istotnego znaczenia.

Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, ponieważ w dalszym ciągu organ nie wyjaśnił podnoszonej przez skarżącego kwestii nieprawidłowego wyliczenia odsetek. W tym względzie w wyroku z dnia 15 marca 2022 r., I SA/Bd 74/22 stwierdzono, że w poprzednim postanowieniu organ nie wyjaśnił z jakich konkretnie powodów wyliczenie przez skarżącego wysokości odsetek, zawarte w piśmie z dnia [...] r. zawierającego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy uznał za błędne.

W zaskarżonym postanowieniu organ stwierdził, że kwestia wyliczenia odsetek znajduje oparcie w zarzucie z art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Zaznaczył, że wyliczenie zawarte w tytule wykonawczym zostało zweryfikowane na podstawie obowiązujących przepisów i algorytmu odsetek publikowanego przez Ministerstwo Finansów na stronie internetowej: https://www.finanse.mf.gov.pk/pit/kalkulator-odsetek. Natomiast "kalkulator odsetek użyty przez zobowiązanego dotyczy rozliczeń pit, na co wskazuje adres, na który skarżący się powołuje" (str. 6 zaskarżonego postanowienia). Podkreślenia jednak wymaga, że z pisma z dnia [...] r. zawierającego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wynika (str. 9), że skarżący dokonał zweryfikowania odsetek w oparciu o kalkulator znajdujący się na podanej powyżej przez organ stronie internetowej. Co więcej w skardze strona podnosi, że w dacie wydania przez Kolegium zaskarżonego postanowienia kalkulator odsetek na wymienionej stronie już nie funkcjonował i Kolegium nie mogło w żaden sposób zweryfikować poprawności wyliczenia odsetek w oparciu o ten kalkulator. W odpowiedzi na skargę organ w ogóle nie odniósł się do tego twierdzenia. Niczego w tym zakresie nie wyjaśnia też konstatacja organu, iż "(...) zobowiązany przyjął, że odsetki obliczane są od dnia następującego po dniu otrzymania transzy dotacji, a kwota dotacji podlega zwrotowi wraz z odsetkami liczonymi od transzy dotacji przekazanej zobowiązanemu" (str. 7 zaskarżonego postanowienia). Nie wiadomo bowiem jakie zasady obliczania odsetek przyjęło Kolegium i jak to (ewentualnie) wpływa na różnice w ich określeniu przez skarżącego i organ. W tym więc zakresie nie zostały wykonane zalecenia wynikające w wyroku z dnia 15 marca 2022 r., I SA/Bd 74/22, jak i poprzedniego wyroku.

Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut strony, że organ zwlekał ze wszczęciem egzekucji od dnia wydania decyzji przez organ drugiej instancji, co nie pozostawało bez wpływu na wysokość obciążających skarżącego odsetek. Organ może bowiem dochodzić należne mu kwoty do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu zwrotu dotacji. Ponadto, gdyby skarżący dobrowolnie uregulował należności – skoro (jak twierdzi) dysponował odpowiednimi środkami – to kwota odsetek by nie wzrosła.

Zaskarżone postanowienie narusza zatem art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. we wskazanym zakresie. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni stanowisko i zalecenia Sądu zawarte w tym wyroku.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika ([...] zł).