Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 771/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3, art. 120, art. 122, art. 10, art. 90, art. 120, art. 134 § 1, art. 12a § 2 i 5, art. 1, art. 54 § 2, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 45 ust. 1, art. 176 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 59 § 1 pkt 3, art. 22 § 2, art. 54 § 1, art. 27 § 1 pkt 9, art. 1a pkt 2, art. 89 § 1, 2 i 3, art. 67 § 1, 2 i 6
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 25 ust. 1 pkt 2, art. 28 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 813
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Asesor sądowy WSA Michał Ilski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] prowadził postępowanie egzekucyjne wobec A. sp. z o.o. (dalej jako: "spółka", "zobowiązana" lub "skarżąca") na podstawie tytułów wykonawczych z 29 września 2021 roku nr [...] i nr [...] wystawionych przez wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Powyższe tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z 30 lipca 2021 r., nr [...], obejmującej kwotę do zapłaty w wysokości [...] zł oraz ustalającej dodatkowe zobowiązanie w wysokości [...] zł z tytułu podatku VAT za grudzień 2017 r. Odpisy tytułów wykonawczych zostały uznane za doręczone dnia 23 października 2021 r.

Pismami z dnia 26 października 2021 r. strona złożyła do organu egzekucyjnego zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Z uwagi na tę okoliczność organ egzekucyjny dnia 23 listopada 2021 r. zawiesił postępowanie. Tego samego dnia przekazano wniesione zarzuty wierzycielowi celem wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Wierzyciel dnia 18 stycznia 2022 r. zawiadomił stronę, że wniesione zarzuty pozostawił bez rozpatrzenia z uwagi na nieusunięcie braków podania. Organ egzekucyjny dnia 27 stycznia 2022 r. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne.

Zawiadomieniem z 1 lutego 2022 r., nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w Izbie Administracji Skarbowej [...] z tytułu zwrotu kosztów sądowych zasądzonych na rzecz spółki wyrokiem z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt I SA/Po 424/21. Zawiadomienie zostało uznane za doręczone dnia 17 lutego 2022 r.

Pismem z dnia 23 lutego 2022 r. zobowiązana wniosła skargę na wyżej wskazaną czynność egzekucyjną. Zobowiązana zarzuciła organowi naruszenia prawa dotyczące doręczonego zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, tj.:

- brak rozpatrzenia zgodnie z prawem i wydania rozstrzygnięcia na wcześniejszą skargę w zakresie prowadzenia postępowania egzekucyjnego z 26 października 2021 r. w sprawach o nr [...],

- świadome błędne pouczenie w postanowieniu z 27 stycznia 2022 r. uniemożliwiające wszczęcie procedury odwoławczej na postanowienie z 27 stycznia 2022 r., nr [...], co ma bezpośredni wpływ na niniejsze postępowanie,

- wystawienie tytułu wykonawczego po przekształceniu zajęcia zabezpieczającego przez organ i podpisanie przez urzędnika, poza zakresem upoważnienia imiennego i wbrew treści regulaminu urzędu,

- brak podpisu cyfrowego na zawiadomieniu o zajęciu innej wierzytelności, w celu umożliwienia weryfikacji podpisania przez osobę upoważnioną w imieniu organu oraz doręczenie za pośrednictwem systemu ePUAP jedynie kopii cyfrowej zawiadomienia (nie oryginału), wprowadzając do obiegu prawnego rozwiązanie hybrydowe w zakresie dokumentów,

- brak doręczenia zajęcia zabezpieczającego przez organ egzekucyjny na adres ePUAP, mimo złożonego oświadczenia,

- brak wysłania wezwania do zapłaty przesłanego za pośrednictwem systemu ePUAP.

Strona w skardze wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, przekazanie podpisu elektronicznego do skarżonego zawiadomienia, wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zarzutu, wskazanie dokumentu wraz z nr [...] lub [...], który informował organ egzekucyjny o istnieniu wierzytelności na podstawie wyroku z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt I SA/Po 424/21 oraz o włączenie do akt postępowania upoważnień administracyjnych dla wskazanych osób. Wskazano ponadto, że Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] nie był właściwy do rozpoczęcia kontroli podatkowej, wydania kolejnych postanowień w zakresie przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT, wydania uchylonej decyzji wymiarowej, a co za tym idzie, wydania decyzji zabezpieczającej, jak również zarządzenia zabezpieczającego. Właściwy natomiast był Naczelnik Urzędu Skarbowego [...].

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2022 r., nr [...], oddalił skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej w Izbie Administracji Skarbowej [...] dokonaną zawiadomieniem z 1 lutego 2022 r., nr [...]

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na treść przepisu art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm. – w skrócie: "u.p.e.a.") oraz orzecznictwo i wskazał, że w postępowaniu wszczętym skargą ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Dopuszczalne jest badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego. Postępowanie to nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji czy skargę do sądu powszechnego.

Powołano również treść art. 1a pkt 2 i 12 oraz art. 67 u.p.e.a. Po dokonaniu analizy poprawności podjętych w sprawie czynności, organ ustalił, że zajęcie innej wierzytelności pieniężnej w Izbie Administracji Skarbowej [...] zawiera wszelkie elementy przewidziane w art. 89 § 1 - § 3 u.p.e.a. Wskazano, że ponadto zawierało ono wszystkie niezbędne informacje i pouczenia, a także zostało sporządzone na właściwym formularzu wynikającym z Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów, dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 26 ze zm.). Stwierdzono, że zostało ono wystawione prawidłowo, wobec czego nie można uznać, że czynność egzekucyjna została dokonana z naruszeniem prawa – nie dopatrzono się naruszenia przepisów regulujących procedurę dokonania zaskarżonej czynności.

Odnosząc się do zarzutu skargi, że zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej nie posiada podpisu cyfrowego, poinformowano, że przedmiotowe zajęcie zostało sporządzone w systemie [...] i zostało podpisane własnoręcznie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] J. R.. Wskazano, że zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zostało skierowane do dłużnika zajętej wierzytelności w Izbie Administracji Skarbowej [...] nie za pośrednictwem systemu ePuap, tylko zostało złożone w biurze podawczym tego organu. Zaznaczyć należy, że egzemplarz zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej skierowany do dłużnika zajętej wierzytelności nie mógł zostać podpisany własnoręczne, a egzemplarz zawiadomienia o zajęciu skierowanym do zobowiązanego - kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Wszystkie 3 egzemplarze zawiadomienia o zajęciu powinny zostać podpisane jednolitym podpisem przez osobę do tego upoważnioną.

Odnosząc się do prośby o włączenie do akt postępowania upoważnień administracyjnych dla wskazanych osób, poinformowano, że udzielanie upoważnień jest czynnością wewnętrzną organu i nie ma obowiązku dołączania ich do akt sprawy oraz przekazywania takiego upoważnienia stronie postępowania.

Ustosunkowując się do pozostałych podniesionych w skardze okoliczności, tj. wydania tytułu wykonawczego po przekształceniu zajęcia zabezpieczającego i podpisaniu przez urzędnika poza zakresem upoważnienia imiennego oraz braku doręczenia zajęcia zabezpieczającego przez organ egzekucyjny na adres ePuap, organ wskazał, że powyższe zarzuty nie mają zastosowania przy rozpatrzeniu skargi na czynność egzekucyjną, bowiem wykraczają poza granice rozpoznania niniejszej sprawy i tym samym nie jest możliwe wypowiedzenie się odnośnie do podnoszonej argumentacji.

Wskazano ponadto, że wniesienie skargi nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny może wstrzymać dalszą realizację tego środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne, jednak w niniejszej sprawie nie wystąpił taki szczególny przypadek.

Pismem z dnia 12 maja 2022 r. zobowiązana wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym podtrzymano zarzuty podniesione w skardze oraz zarzucono organowi I instancji dodatkowo: 1) brak wskazania w tytule wykonawczym podpisu cyfrowego w celu umożliwienia weryfikacji podpisania przez osobę upoważnioną w imieniu organu, 2) brak doręczenia zarządzenia zabezpieczającego skarżącej na adres ePUAP, mimo złożonego oświadczenia oraz 3) brak wysłania pisma informacyjnego o przekształceniu zarządzenia zabezpieczającego przez osobę do tego upoważnioną. W zażaleniu strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, przekazanie podpisu elektronicznego do skarżonych tytułów wykonawczych, wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zarzutu oraz o włączenie do akt postępowania upoważnień administracyjnych dla wskazanych osób: M. S., R. S. i D. W..

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy powołał się na treść przepisów u.p.e.a.: art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5, art. 18, art. 54 § 1, 3-6, art. 67, art. 89. Wyjaśniono, że skarga może dotyczyć czynności wykonawczych postępowania egzekucyjnego, na które nie przysługują inne przewidziane prawem środki ochrony, a także że nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia. Organ powinien ograniczyć się do kontroli zgodności z prawem konkretnej, kwestionowanej czynności egzekucyjnej i to jedynie do jej aspektu formalnego (oceniana jest prawidłowość, a nie zasadność czynności).

W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji podkreślił, że ani w skardze, ani w zażaleniu spółka nie wskazała konkretnych przyczyn zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Zauważono w ślad za organem I instancji, że zawiadomienie, którym dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, jest zgodne z wzorem określonym rozporządzeniem. Zawiera ono także wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Dokument został podpisany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] J. R., a jego skan został uznany za doręczony zobowiązanej dnia 17 lutego 2022 r. Ustosunkowując się do zarzutu, że zawiadomienie o zajęciu nie posiada podpisu elektronicznego i stanowi kopię dokumentu, a nie oryginał, wyjaśniono, że adresatem zawiadomienia jest dłużnik zajętej wierzytelności, w niniejszej sprawie - Izba Administracji Skarbowej [...] Adresat otrzymał pismo w wersji papierowej, opatrzone pieczęcią z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego oraz własnoręcznym podpisem, natomiast zobowiązana otrzymała zawiadomienie informacyjnie (do wiadomości). Zauważono, że zobowiązana wskazała jako formę doręczeń korespondencji platformę ePuap, w związku z czym otrzymała skan dokumentu. Nie ma możliwości, aby to samo pismo w jednym egzemplarzu było podpisane pieczęcią z własnoręcznym podpisem, a w drugim kwalifikowanym podpisem elektronicznym, gdyż w takim wypadku pismo nie stanowiłoby kolejnego egzemplarza, a odrębny dokument.

Odpowiadając na zarzut braku rozpatrzenia i wydania rozstrzygnięcia "na wcześniejszą skargę w zakresie prowadzenia postępowania egzekucyjnego z dnia 26 października 2021 r. w sprawach o nr [...]" organ odwoławczy wyjaśnił, że wspomniane pismo stanowiło zarzuty w sprawie egzekucji. Kwestia zgłoszonych zarzutów została rozstrzygnięta zawiadomieniami wierzyciela z 18 stycznia 2022 r., nr [...] i [...], o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. Tym samym postępowanie w kwestii zgłoszonych zarzutów zostało zakończone.

Ponadto zauważono, że egzekucja została prawidłowo wszczęta 23 października 2022 r., a o wszystkich działaniach organu spółka była prawidłowo informowana.

Odnosząc się do kwestii żądania włączenia do akt postępowania upoważnień do działania w imieniu organu upoważnionych osób poinformowano, że osoby wskazane w treści zażalenia, tj. M. S., R. S. i D. W. nie podpisywały żadnych dokumentów w ramach prowadzonego postępowania skargowego, wobec czego brak jest podstaw do uznania żądania za uzasadnione. W aktach sprawy znajduje się natomiast upoważnienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 28 września 2021 r., nr [...] dla P. B.. Wskazana osoba posiada uprawnienia do podpisywania m.in. tytułów wykonawczych, tj. również tytułów wykonawczych z 29 września 2021 r. nr [...] i nr [...].

Odnosząc się do wniosku o umorzenia postępowania egzekucyjnego poinformowano, że wniosek z dnia 23 lutego 2022 r. stanowi przedmiot odrębnego postępowania zażaleniowego i zostanie zakończone odrębnym orzeczeniem. Kwestia podpisu elektronicznego tytułów wykonawczych została wyjaśniona w treści orzeczenia organu odwoławczego, dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego nr [...]

Nawiązując do pozostałych zarzutów stwierdzono, że nie podlegają one kontroli w ramach rozpoznania zażalenia w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną i wskazano, że kwestie te mogły, bądź mogą być rozpatrywane w ramach innych środków zaskarżenia.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów regulujących procedurę zastosowania czynności egzekucyjnej.

W skardze z dnia 13 września 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca spółka, reprezentowana przez prezesa zarządu, wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenia przepisów uzasadniające - zdaniem skarżącej - stwierdzenie nieważności postanowienia:

1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – w skrócie: "k.p.a.") w zw. z art. 54 § 4 pkt 1 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi na czynności egzekucyjne w wyniku oparcia rozstrzygnięcia na dokumentach niemogących korzystać z mocy dokumentu urzędowego lub pominięcia wniosków dowodowych skarżącej, tj.:

a) brak wskazania w tytule wykonawczym podpisu cyfrowego w celu umożliwienia weryfikacji podpisania przez osobę upoważnioną w imieniu organu,

b) brak doręczenia zarządzenia zabezpieczającego skarżącej na adres ePUAP, mimo złożonego oświadczenia,

c) brak wysłania pisma informacyjnego o przekształceniu zarządzenia zabezpieczającego przez osobę do tego upoważnioną,

d) przekazanie podpisu elektronicznego do skarżonego zawiadomienia,

e) pominięcie wskazania dokumentu wraz z nr [...] lub [...], który informował organ egzekucyjny o istnieniu wierzytelności na podstawie wyroku z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt I SA/Po 424/21,

f) pominięcie wniosku skarżącej i niewłączenie do akt postępowania upoważnień administracyjnych dla wskazanych osób w skardze i w dalszej korespondencji,

2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 54b § 1 u.p.e.a poprzez niezastosowanie w sprawie,

3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez:

a) tendencyjnie prowadzone postępowanie w kierunku z góry postawionej tezy, że organ I instancji działa zawsze zgodnie z literą prawa i najnowszym orzecznictwem sądów administracyjnych w zakresie ustalenia właściwości miejscowej, a tym samym realizuje w pełni zasady interesu społecznego i przestrzega normy prawne nieoparte na wieloletnim wadliwym stosowaniu prawa i pozaprawnych wytycznych przełożonych w tym zakresie,

b) poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy bez wszechstronnej oceny materiału dowodowego i zaniechania podjęcia wszelkich działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Działanie to było następstwem błędnego ustalenia stanu faktycznego w zakresie właściwości organu I instancji,

4. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) poprzez uznanie za poprawne wydanie postanowienia, mimo iż nastąpiło to w związku z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym akceptację oczywistych i wyraźnych uchybień organu I instancji, czym wzbudził u skarżącej uzasadnione przekonanie, że postępowanie odwoławcze ma charakter wyłącznie iluzoryczny, a rozstrzygnięcia organów podatkowych nie podlegają w istocie kontroli instancyjnej. Skarżąca wskazuje na występowanie pozornej relacji dwuinstancyjności między naczelnikiem urzędu skarbowego i dyrektorem izby administracji skarbowej, a tym samym wadliwe rozwiązanie prawne prowadzące w skutkach do niedopuszczalnej sytuacji, że organ państwa rozstrzyga w swojej sprawie,

5. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 268a k.p.a. poprzez uznanie prawidłowości prowadzenia postępowania w ramach organu I i II instancji przez osoby do tego nieupoważnione.

Skarżąca wniosła również: 1) o zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] i Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] do przekazania wszystkich dokumentów wskazanych przez skarżącą w skardze, 2) o włącznie jako dowód upoważnienia imiennego stworzonego i wynikającego z regulaminu organizacyjnego urzędu Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] i Dyrektor Izby Administracji Skarbwowej [...] dla: R. S., P. B., M. S., V. T., K. C., A. O. – P., J. T.-S. i A. M., 3) o zweryfikowanie wszystkich czynności procesowych organu odwoławczego w sprawie, łącznie z ustaleniem właściwości miejscowej w sprawie i weryfikacji upoważnień do podpisywania postanowień "z u.p. Naczelnika US [...]" i "z u.p Dyrektora Izby Skarbowej, 4) o włącznie jako dowód upoważnienia imiennego stworzonego i wynikającego z regulaminu organizacyjnego urzędu Dyrektora Izby Skarbowej dla osób prowadzących niniejsze postępowanie w związku z uzasadnionym podejrzeniem skarżącej, że osoby te nie posiadają aktualnych upoważnień imiennych wynikających z treści tego regulaminu z zakresem swoich uprawnień, a tym samym postępowanie odwoławcze prowadzone było przez osoby do tego nieupoważnione oraz o przeprowadzenie kontroli upoważnień zakresu i zgodności z treścią wewnętrznych regulaminów organu I i II instancji, 5) o włącznie jako dowód do akt postępowania wszystkich dokumentów wymienianych przez skarżącą i będących w posiadaniu Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] i Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] oraz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, 6) o udostępnienie kompletu akt w systemie PASSA i umożliwienie wymiany korespondencji w sprawie za pośrednictwem ePuap, 7) o uznanie, że osoba podpisująca niniejszą skargę, tj. J. C. jako prawny reprezentant skarżącej nie musi tego faktu wykazywać oraz 8) o przeprowadzenie rozprawy za pośrednictwem systemu W. .

W skardze podkreślono, że istotą sporu jest fakt, że organ I i II instancji w swoich działaniach i rozstrzygnięciach opierały się na pismach niemogących być uznane jako dokumenty urzędowe, gdyż nie zostały wystawione przez organ do tego uprawniony, nie zostały podpisane podpisem elektronicznym (tytuł wykonawczy) lub podpisane przez urzędników do tego nieuprawnionych w ramach właściwości organu. Zdaniem skarżącej trudno uznać, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny oceniał wówczas prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodność z tymi przepisami ustawy, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego.

Skarżąca podkreśliła, że powinna otrzymać zawiadomienie o walorach oryginału, a nie kopii. Zwrócono również uwagę na uniemożliwienie złożenia odwołania od pozostawienia zarzutów bez rozpoznania, ze względu na niedochowanie obowiązku pouczenia przez organ.

Powołano się na treść art. 143 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm. – w skrócie: "o.p.") i stwierdzono, że nie można rozumieć tego przepisu w ten sposób, że upoważnienie dla pracownika organu może wynikać z wewnętrznego regulaminu, który nie wskazuje imiennie osób upoważnionych do podpisywania postanowień i decyzji w imieniu organu. Stwierdzono, że udzielenie upoważnienia może być pośrednio kontrolowane w toku instancji albo w postępowaniu sądowoadministracyjnym w przypadku zaskarżenia aktów wydanych przez pracowników organu na podstawie upoważnienia. Skarżąca wskazała, że kompetencji upoważnionego pracownika nie można domniemywać, a działanie pracownika bez upoważnienia właściwego organu pociąga za sobą nieważność decyzji.

Ponadto wskazano, że w wyniku naruszenia właściwości przez wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], dochodzi również do naruszenia przepisu w zakresie właściwości organu egzekucyjnego, który jest tożsamy z wierzycielem. Z dniem podpisania uchwały zarządu skarżącej o zmianie adresu prowadzenia działalności z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] utracił właściwość miejscową jako organ uprawniony do prowadzenia kontroli podatkowej, postępowania podatkowego, działania jako organ egzekucyjny w niniejszej sprawie zarówno co do dalszego prowadzenia postępowania zabezpieczającego, jak i co do podjęcia decyzji zabezpieczającej. Organ ten powinien był zatem przekazać sprawę Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...] jako organowi właściwemu.

W odpowiedzi na skargę z dnia 13 października 2022 r. organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia 27 marca 2023 r., zatytułowanym "Wniosek [...]", omyłkowo oznaczonym pod sygnaturą sprawy I SA/Po 772/22, co zostało następnie sprostowane pismem z tego samego dnia, skarżąca zawróciła się o udostępnienie kompletnych akt postępowania składających się z akt administracyjnych i sądowych w systemie PASSA. Zdaniem skarżącej brak udostępnienia kompletnych akt w systemie PASSA pozbawia ją prawa do czynnego udziału w procesie. Zauważono, że art. 12a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – w skrócie: "p.p.s.a.") nie dokonuje podziału na rodzaje akt – na akta sądowe i administracyjne. Niedopuszczalna jest więc zawężająca interpretacja wskazanej normy prawnej zwłaszcza, kiedy dochodzi do zróżnicowania dostępu do akt w systemie PASSA i w czytelni akt sądu. Strona nie miała możliwości zapoznania się z kompletnymi aktami spraw, jak również weryfikacji kompletności dostarczonych akt administracyjnych przez organ. Powołano się również na kwestie związane z COVID-19 i podeszły wiek prezesa zarządu skarżącej spółki. Zdaniem strony doszło do naruszenia prawa przez sąd, w zakresie prawa dostępu do akt sprawy, podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Powołano się na treść Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie sposobu postępowania z aktami spraw sądowo-administracyjnych w wojewódzkich sądach administracyjnych i Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. poz. 1004) i wskazano, że rozporządzenie nie wprowadza pojęcia i rozróżnienia na akta sądowe lub akta administracyjne - zastosowano pojęcie akta sprawy jako akta sądowo-administracyjne. Z rozporządzenia wynika, że sądy administracyjne mają obowiązek prowadzenia akt sprawy w sposób elektroniczny, a na akta sprawy składają się akta sądowe i administracyjne. Zdaniem skarżącej działanie sądu ma na celu uchylenie się od realizacji obowiązku digitalizacji tych akt przez sekretariaty sądów i udostępnienie ich w systemie PASSA.

Stwierdzono, że użyte w obowiązującym art. 12a § 1-3 p.p.s.a. określenie "akta" należy odczytać w ten sposób, iż będzie ono obejmowało "szerokie" znaczenie, tj. chodzić tu będzie o akta sądowe oraz akta administracyjne przekazane przez organ administracyjny na podstawie art. 54 p.p.s.a. Przyjęcie interpretacji, zgodnie z którą w przepisach tych jest mowa wyłącznie o aktach w znaczeniu wąskim, czyli tylko o aktach sądowych, stawia pod znakiem zapytania kwestię przetwarzania akt administracyjnych i stoi w jawnej sprzecznością z Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 27 maja 2019 r., o którym mowa powyżej i zawartą tam definicją akt sprawy. W konsekwencji należy przyjąć, że dostęp do akt online, uwzględniając postanowienia art. 12a § 4 p.p.s.a., dotyczy zarówno akt tworzonych przez sąd, jak i akt administracyjnych prowadzonych w postaci elektronicznej przez organ administracyjny, które przesłano do sądu. Przepis ten uprawnia do stwierdzenia, że udostępnianie akt w systemie teleinformatycznym sądu jest obowiązkiem, a nie jedynie uprawnieniem sądów administracyjnych. Zdaniem skarżącej w sądzie strona może przeglądać zarówno akta w postaci papierowej, jak i elektronicznej. Przeglądanie akt w postaci elektronicznej w sądzie na podstawie art. 12a § 4 p.p.s.a. należy jednak odróżnić od dostępu do akt online zgodnie z art. 12a § 5 p.p.s.a.

Wskazano, że przywołana skarga na czynności organu I i II instancji została przekazana przez stronę w formie elektronicznej za pośrednictwem systemu ePUAP. Dokumenty urzędowe, które zostały w niniejszej skardze zaskarżone, będące podstawą inicjacji postępowania i stworzenia akt tego postępowania, również zostały sporządzone przez organ w postaci elektronicznej, następnie przekazane stronie dalej w formie elektronicznej za pośrednictwem sytemu ePUAP. Przekazane dokumenty nie były odwzorowaniem cyfrowym dokumentów papierowych, które zostały w takiej postaci pierwotnie wystawione. Wszystkie czynności przeprowadzone były przy pomocy dokumentacji elektronicznej, która następnie z nieznanych powodów została przeniesiona do wersji papierowej przez organ I i II instancji.

Wskazano, że zgodnie z zarządzeniem Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 28 lutego 2017 r. w sprawie wprowadzenia instrukcji kancelaryjnej izb administracji skarbowej, urzędów skarbowych i urzędów celno-skarbowych oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwum zakładowego izb administracji skarbowej, każde pismo wychodzące i przychodzące nawet w formie papierowej do organu I i II instancji powinno być odwzorowane cyfrowo i zaewidencjonowane. W tym zakresie organy obu instancji związane są również wytycznymi i procedurami, które zostały wydane przez Centrum Kompetencyjne Elektronicznego Zarządzania Dokumentacją [...] (CKEZD) w zakresie prowadzenia systemów kancelaryjnych od dnia 1 marca 2017 r.

W piśmie z dnia 27 marca 2023 r., zatytułowanym " Wniosek [...]", omyłkowo oznaczonym pod sygnaturą sprawy I SA/Po 772/22, co zostało sprostowane pismem z tego samego dnia, skarżąca nie zgodziła się na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Strona wniosła o przeprowadzenie rozprawy za pośrednictwem środków teleinformatycznych oraz wskazanie daty rozprawy.

Wskazano, że Przewodniczący wydziału może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19). Wskazano, że w tej sprawie przesłanka taka nie wystąpiła, gdyż strona wyraziła chęć uczestnictwa w rozprawie za pośrednictwem sytemu Webex.

Stwierdzono, że ze względu na treść art. 119 pkt 2 p.p.s.a. oraz wniosek o przeprowadzenie rozprawy, sprawa nie może być rozpoznawana w trybie uproszczonym.

Zauważono, że z art. 100 § 1 p.p.s.a. wynika, że protokół sporządza się tylko z przebiegu posiedzenia jawnego, co oznacza, że strona nie tylko nie uczestniczyła w posiedzeniu, ale też nie może poznać jego przebiegu i nie ma gwarancji, że sędzia sprawozdawca przedstawił składowi referat kompletny i całkowity co do stanu faktycznego, np. akt sprawy. Powołano się również na art. 31 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji wskazując, że nie można wyłączyć prawa do sądu, a jedynie je ograniczyć. Skarżąca stwierdziła, że strona w takiej sytuacji jest pozbawiona skutecznych środków dochodzenia swoich praw. Wskazano, że działanie sądu nie spełnia warunków konstytucyjnych dla odstąpienia od zasady jawności rozprawy i godzi w ochronę praw podmiotowych stron postępowania sądowo-administracyjnego.

Strona stwierdziła również, że nie została poinformowana przez sąd o pełnej treści zarządzenia o wyznaczeniu terminu rozprawy, jak również wyboru składu orzekającego w sprawie. Zauważono, że strona nie została poinformowana nie tylko o wydaniu zarządzenia, że mimo wniosku rozprawa nie odbędzie się w trybie jawnym za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, ale również o tym, kiedy jest przewidziana rozprawa w trybie uproszczonym (niejawnym). Nie ma więc mowy o skorzystaniu z norm, np. art. 106 i art. 113, art. 100 oraz art. 102 p.p.s.a.

Z ostrożności procesowej wskazano, że sąd uniemożliwia stronie skorzystanie z prawa wskazanego treści art. 5a § 1, 3, 4, 5, 6 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) ze względu na brak stosownego pouczenia.

W odpowiedzi na powyższe pisma Przewodnicząca Wydziału I w zarządzeniu z dnia 30 marca 2023 r. poinformowała, że akta sprawy organ przekazuje do Sądu w takiej postaci, w jakiej są prowadzone. Na podstawie § 20 ust. 3 załącznika do zarządzenia Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego Nr 24 z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie Polityki zarządzenia bezpieczeństwem systemów teleinformatycznych EZD i PASSA, akta administracyjne udostępniane są w portalu PASSA, jeżeli wpłynęły do Sądu w formie elektronicznej. W niniejszej sprawie akta administracyjne, nadesłane przez Dyrektora Izby Skarbowej, wpłynęły do Sądu w formie papierowej, wobec tego nie ma możliwości udostępnienia ich w portalu [...].

Pisma skarżącej z dnia 5 kwietnia 2023 r. zatytułowane "Wniosek [...]" oraz "Wniosek [...]" stanowią powtórzenie argumentacji przedstawionej w pismach z dnia 27 marca 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

Rozpoznając niniejszą sprawę w postępowaniu uproszczonym, Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o wyznaczenie rozprawy. Ustawodawca przewidział

w art. 119 pkt. 3 p.p.s.a. możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (zaskarżone postanowienie spełnia kryteria określone w cytowanym przepisie). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że decyzję o przekazaniu sprawy do rozpoznania na rozprawie ustawodawca pozostawił sądowi rozpoznającemu sprawę w trybie uproszczonym (art. 122 p.p.s.a.). Żaden przepis prawa nie daje takiej legitymacji prawnej stronie postępowania. Nie ma też przepisu, który stanowi, iż nie jest możliwe rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, jeśli strona postępowania wnioskuje o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Powyższa regulacja nie narusza art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że każdy ma prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy. Z przepisu tego nie wynika bowiem obowiązek zastosowania tej zasady w każdym rodzaju postępowania sądowego. Zgodnie z art. 176 ust. 2 Konstytucji RP ustawodawca może uznać, że w pewnych kategoriach spraw, jak np. w przypadku postępowania uproszczonego, rozprawy nie muszą mieć miejsca. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odstępstwo od zasady jawności postępowania ustawodawca przewidział w art. 10, art. 90 i m.in. w art. 120 (por. wyrok NSA z 5 maja 2023 r., III FSK 651/22; wyrok NSA z 15 lutego 2023 r., III FSK 1673/21; wyrok NSA z 10 grudnia 2021 r., III FSK 4588/21; wyrok NSA z 27 lipca 2021 r., I OSK 844/19; wyrok z 8 grudnia 2020 r., I FSK 1121/20; wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej: bazy CBOSA).

W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w kwestii uznania za nieuzasadnioną skargę na czynność zabezpieczającą, tj. zajęcie innej wierzytelności pieniężnej w Izbie Administracji Skarbowej [...] z tytułu zwrotu kosztów sądowych zasądzonych na rzecz spółki wyrokiem z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt I SA/Po 424/21.

Z uwagi na treść zawartych w skardze oraz pismach procesowych licznych zarzutów i ich obszerne uzasadnienie podkreślić na wstępie należy, że przedmiotem sądowej kontroli w tym postępowaniu jest wyłącznie zasadność oddalenia przez organ I instancji skargi na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej w Izbie Administracji Skarbowej [...] dokonaną zawiadomieniem z 1 lutego 2022 r., nr [...]

Wskazać bowiem należy, że pismu skarżącej z 26 października 2021 r. zawierającego zarzuty w sprawie egzekucji został nadany odrębny bieg, a kwestia zgłoszonych zarzutów została rozstrzygnięta zawiadomieniami wierzyciela z 18 stycznia 2022 r., nr [...] i [...], o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. Tym samym postępowanie w kwestii zgłoszonych zarzutów zostało zakończone.

Ponadto odrębnie została rozstrzygnięta skarga na odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego, jako konsekwencja uznania przez organy, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Wydane w tym przedmiocie postanowienia zostały poddane sądowej kontroli tut. Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Po 772/22.

W powołanym wyżej wyroku NSA wydanym w sprawie o sygn. akt III FSK 651/22, Sąd ten trafnie zwrócił uwagę, że w przypadku zaskarżonego postanowienia (jak w sprawie niniejszej), jego przedmiot wyznaczył granice rozstrzygnięcia Sądu. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z wyjątkami niemającymi zastosowania w niniejszej sprawie). Termin "granice sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Ustanowiona tym przepisem zasada niezwiązania granicami skargi nie oznacza, że sąd może czynić przedmiotem swoich rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności.

W ocenie Sądu nie ma w sprawie żadnych wątpliwości co do właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnej z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2a-3a. Jak wynika z danych zawartych w informacji z rejestru przedsiębiorców (KRS nr [...].), adres siedziby skarżącej - ul. [...], który jest objęty zasięgiem terytorialnym działania Urzędu Skarbowego [...], był aktualny w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego (29 września 2021 r.). Adres ten został wykreślony z ww. rejestru w dniu 17 grudnia 2021 r.

Z uwagi na odrębność postępowania egzekucyjnego od podatkowych postępowań wymiarowych, w tym postępowaniu nie mogły odnieść zamierzonego skutku procesowego zarzuty skarżącej kwestionujące właściwość Urzędu Skarbowego [...], podniesione właśnie w kontekście postępowania podatkowego i postępowania zabezpieczającego, prowadzonych przez ten organ.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących upoważnień wymienionych w skardze pracowników organu, przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że decyzja organu

I instancji z 22 kwietnia 2022 r. podpisana została przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (J. R.), a decyzja organu II instancji

z 1 sierpnia 2022 r., podpisana została przez Dyrektora Izby Skarbowej (M. P.). Kompetencje ww. osób do wydania zaskarżonych aktów w imieniu organów I i II instancji wynikają wprost z ustawy (art. 25 ust. 1 pkt 2 i art. 28 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

(t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 615)).

W kontekście zarzutów skargi podkreślić należy, że także zawiadomienie

z 1 lutego 2022 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zostało podpisane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (J. R.).

Ponadto w aktach administracyjnych znajduje się upoważnienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 28 września 2021 r., nr [...] dla P. B.. Wskazana osoba posiada uprawnienia do podpisywania m.in. tytułów wykonawczych, tj. również tytułów wykonawczych z 29 września 2021 r. nr [...] i nr [...]. ([...]).

Jak trafnie zauważył organ odwoławczy, osoby wskazane w treści zażalenia, tj. M. S., R. S. i D. W. nie podpisywały tytułów wykonawczych, ani innych dokumentów podlegających badaniu w ramach prowadzonego postępowania w zakresie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Sądowi z urzędu wiadomym jest, że w toku powołanego wyżej postępowania sądowego w sprawie I SA/Po 772/22 (odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego) organ odwoławczy przedłożył na wezwanie Sądu upoważnienia udzielone: K. C., M. S., J. T. – S., V. T. ([...], pismo organu odwoławczego z 13 marca 2023 r.- [...] akt I SA/Po 772/22). Sądowa kontrola w sprawie niniejszej i sprawie I SA/Po 772/22 przeprowadzona została na podstawie wspólnych akt administracyjnych.

Wobec powyższego Sąd uznał, że nie ma w tej sprawie uzasadnionych podstaw do kwestionowania skuteczności podjętych czynności w toku postępowania egzekucyjnego oraz skuteczności zaskarżonych decyzji. Podkreślić tu należy, że skarżąca nie przedstawiła powodów uzasadniających uznanie za niewiarygodne oświadczenia organu odwoławczego, który stwierdził w sposób pewny i stanowczy, że zapadłe w postępowaniu rozstrzygnięcie, jak i sporządzane w jego trakcie pisma procesowe zostały podpisane przez osoby upoważnione, na podstawie obowiązujących upoważnień udzielonych przez Dyrektora Izby Skarbowej. Takim powodem nie może być natomiast wyrażona przez skarżącą subiektywna opinia o braku zaufania do organów orzekających w tej sprawie (por. wyrok NSA z 18 października 2022 r., I FSK 1788/21).

Niezasadne okazały się zarzuty skarżącej dotyczące zagadnienia udostępnienia akt administracyjnych w postępowaniu sądowym (art. 12a § 2, 12a § 5 p.p.s.a.). Zdaniem skarżącej brak udostępnienia kompletnych akt w systemie PASSA pozbawia ją prawa do czynnego udziału w procesie.

Sąd podziela wyrażony w judykaturze pogląd, według którego celem odkodowania użytego w § 1 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 27 maja 2019 r. terminu "akta spraw sądowo-administracyjnych" należy przede wszystkim zidentyfikować znaczenie pojęcia "sprawa sądowoadministracyjna" (powołany wyżej wyrok NSA 5 maja 2023 r., III FSK 651/22; i powołane tem piśmiennictwo). Zdaniem NSA, pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 1 p.p.s.a, który stanowi, iż prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że najważniejszym wnioskiem, jaki wynika z tej definicji, jest to, że konstytutywną cechą sprawy sądowoadministracyjnej jest kontrola działalności administracji publicznej. Ponadto z unormowań o charakterze ustrojowym wypływa stwierdzenie, że kontrola ta dokonywana jest w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Natomiast dalsze cechy sprawy sądowoadministracyjnej wyprowadzić należy z innych unormowań Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Chodzi tu przede wszystkim o art. 12a p.p.s.a., który w § 1 stanowi, że dla każdej sprawy z zakresu, o którym mowa w art. 1, tworzy się akta. Akta są tworzone w postaci elektronicznej lub papierowej. Przepis ten wyraźnie stanowi o tworzeniu akt dla każdej sprawy zdefiniowanej w art. 1 p.p.s.a. jak strudził NSA Tworzyć oznacza stwarzać, budować, kreować, konstruować, powodować powstawanie czegoś [...] Tak więc utworzyć można coś co nie istnieje. Do momentu wpływu do sądu pisma inicjującego postępowanie sądowe, nie istnieją akta sądowe i to one są tworzone w sądzie, zgodnie z przytoczonymi przepisami. Natomiast co do zasady akta administracyjne istnieją w momencie wniesienia skargi i są składane do sądu. Takie założenie przyjął ustawodawca zobowiązując organ - którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi - do przekazania sądowi kompletnych i uporządkowanych akt wraz ze skargą i odpowiedzią na nią (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Regulacja ta ma uzasadnienie w nałożonym na organ administracji obowiązku zgromadzenia odpowiedniego materiału, na podstawie którego wydaje on orzeczenie lub wykonuje inne przypisane mu czynności. Sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wykonaniu tego obowiązku. Do kompetencji tego sądu należy jedynie kontrola legalności danego aktu administracyjnego na podstawie przedłożonych przez organ akt sprawy.

NSA zwrócił uwagę w analizowanym tu wyroku, że w § 8 art. 12a p.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej został upoważniony m.in. do określenia, w drodze rozporządzenia, sposobu tworzenia i przetwarzania akt, o których mowa w § 1. Skoro sąd administracyjny nie tworzy akt administracyjnych, to i przepisy rozporządzenia z dnia 27 maja 2019 r. nie dotyczą tych akt. Zaświadczają o tym pozostałe przepisy tego rozporządzenia, które normują warunki i tryb przekazywania akt spraw do właściwych archiwów państwowych oraz warunki i tryb niszczenia akt spraw po upływie okresu ich przechowywania (§ 1 pkt 3 i 4). Akta administracyjne nie mogą być objęte tą regulacją, gdyż po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego są zwracane do organu, który przekazał je sądowi na czas orzekania.

W konkluzji stwierdzić należy, że z przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy nie wynika obowiązek sądu udostępniania stronom akt administracyjnych w formie elektronicznej, jak twierdzi skarżąca. Z aktami administracyjnymi strona może zapoznać się w organie, może też w sądzie, w takiej formie w jakiej zostanie jej udostępniona przez sąd.

Sąd nie podzielił generalnego zarzutu skarżącej, która twierdzi, że organy I i II instancji w swoich działaniach i rozstrzygnięciach opierały się na pismach nie mogących być uznane jako dokumenty urzędowe, gdyż nie zostały wystawione przez organ do tego uprawniony, nie zostały podpisane podpisem elektronicznym lub podpisane przez urzędników do tego nieuprawnionych w ramach właściwości organu.

Zdaniem Sądu analiza akt sprawy administracyjnej nie daje przesłanek do sformułowania takich wniosków. Odnosząc się do zarzutów kwestionujących prawidłowość podpisu elektronicznego Sąd zauważa, że skarżąca nie uzasadniła szerzej tego zarzutu i nie wyjaśniła z czego wynikają jej wątpliwości. W szczególności skarżąca nie wskazała na brak skutecznego przeprowadzenia procedury walidacyjnej podpisu elektronicznego, której przeprowadzenie jest możliwe także w ramach platformy e-PUAP. Zaznaczyć tu bowiem należy, że każdy dokument elektroniczny podpisany certyfikatem kwalifikowanym można zweryfikować pod kątem jego autentyczności dzięki możliwości walidacji danych, które są zwarte w złożonym podpisie.

Ponadto zauważyć należy, że w przypadku wygaśnięcia certyfikatu kwalifikowanego nie ma możliwości złożenia poprawnego podpisu elektronicznego. W takiej sytuacji pracownik organu podatkowego (egzekucyjnego) nie mógłby skutecznie opatrzyć podpisem elektronicznym pisma kierowanego do strony postępowania.

Przystępując do oceny zasadności oddalenia skargi na czynność egzekucyjną na wstępie tej części rozważań wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4).

W realiach rozpoznawanej sprawy szczególnego podkreślenia wymaga, że skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a., stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 3048/15, wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13 – wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem skarga unormowana w art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje zobowiązanemu na czynności organu egzekucyjnego o charakterze wykonawczym, faktycznym, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, czy - w szerszym ujęciu - ochrony prawnej.

Ponadto za utrwalony w judykaturze należy uznać pogląd prawny, zgodnie z którym, z uwagi na zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym, skarga przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a. może dotyczyć wyłącznie konkretnej czynności organu egzekucyjnego, natomiast nie może obejmować zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, prawidłowości jego prowadzenia, czy działań wierzyciela poprzedzających wystawienie tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z 10 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 2555/10).

Z poczynionych powyżej uwag jednoznacznie zatem wynika, że skarga, o której stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a., nie może być traktowana przez zobowiązanego jako jeden z wielu środków prawnych (środków zaskarżenia, wniosków), w których będzie przedstawiał te same argumenty i te same żądania, a organ każdorazowo będzie je rozpatrywał co do istoty. Innymi słowy, w sprawie zainicjowanej skargą na czynności egzekucyjne zobowiązany nie może skutecznie kwestionować zastosowania środka egzekucyjnego z powodu - w jego przekonaniu - niezgodnego z prawem prowadzenia egzekucji, nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji. Są to bowiem zagadnienia podlegające rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu w innych trybach przewidzianych w u.p.e.a., jak zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, czy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów (środkiem tym można się posłużyć w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego - zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego - art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11).

Przedmiotem skargi wnoszonej na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną zgodnie

z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13).

W kontekście zarzutów skargi wyjaśnić ponadto należy, że według art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. W myśl art. 89 § 2 tej ustawy zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.

Zgodnie z art. 89 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:

1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:

a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,

b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,

c) i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;

2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;

3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.

Według art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a), stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy, albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu.

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie ma art. 67 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:

1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;

2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;

3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;

4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju;

5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;

6) kwotę kosztów egzekucyjnych:

a) opłaty manipulacyjnej,

b) opłaty za czynności egzekucyjne,

c) wydatków egzekucyjnych,

d) opłaty egzekucyjnej,

e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;

7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;

8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;

9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.

Z kolei art. 67 § 6 stanowi, że Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wzory zawiadomień i protokołów, o których mowa w § 1, uwzględniając uwarunkowania wynikające z elektronicznego przetwarzania danych zawartych w tych zawiadomieniach i protokołach.

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy zastosowanie znalazł wzór zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, stanowiący załącznik do powołanego przez organ odwoławczy Rozporządzenia z 1 grudnia 2020 r.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, skarżąca kwestionując dokonaną czynność nie odwołała się do przesłanki zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, podniosła natomiast, że zawiadomienie o zajęciu nie zawiera podpisu elektronicznego, co nie pozwala na weryfikację podpisu zawiadomienia przez osobę upoważnioną. Ponadto skarżąca zarzuciła, że doręczono jej za pośrednictwem platformy e-PUAP jedynie kopię cyfrową zawiadomienia o zajęciu.

W ocenie Sądu nie powinno być w tej sprawie wątpliwości, że sporządzone zawiadomienie o zajęciu zawiera wszystkie wymagane przepisami elementy i jest zgodne z ww. rozporządzeniem z 1 grudnia 2020 r. Jak już wyżej wskazano zawiadomienie to podpisane zostało podpisem własnoręcznym (a nie elektronicznym) przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...].

Jak prawidłowo wyjaśnił organ odwoławczy, ww. zawiadomienie nie zostało wysłane do dłużnika zajętej wierzytelności (Izba Administracji Skarbowej [...]) drogą elektroniczną, ale złożone zostało w wersji papierowej w kancelarii organu. Wobec wybrania przez skarżącą formy doręczeń korespondencji przez platformę e-PUAP, organ doręczył skarżącej za jej pośrednictwem skan tego dokumentu. Ma rację organ II instancji twierdząc, że nie ma możliwości, aby to samo pismo w jednym egzemplarzu było podpisane pieczęcią z własnoręcznym podpisem, a w drugim egzemplarzu kwalifikowanym podpisem elektronicznym, ponieważ w takiej sytuacji, to drugie pismo byłoby odrębnym dokumentem.

W podsumowaniu sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że organ egzekucyjny prawidłowo uznał za niezasadną skargę na dokonaną czynność. Zaskarżone postanowienia odpowiadają prawu, albowiem przy ich wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które mogłyby lub miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na obszerną argumentację skargi oraz zgłoszenie zarzutów wykraczających poza granice przedmiotu sądowej kontroli w tej sprawie, Sąd odniósł się do tych kwestii spornych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 18 października 2022 r., I FSK 1788/21; wyrok NSA z 14 lipca 2022 r., III OSK 1833/21, wyrok NSA z 28 czerwca 2022 r., I FSK 841/18; wyrok NSA z dnia 2 marca 2016 r., II FSK 2474/15).

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.