Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 553/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 § 1, art. 18, art. 59,
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2023 r. sprawy ze skargi M.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2023 r. nr 2201-IEE.7113.2.57.2023.JM w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku M. W. na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące V-X 2008 r.; ll-IX 2009 r., II-IV 2011 r. i VII-XII 2011 r.

W celu wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi nr:

[...] do [...] z dnia 19 lipca 2011 roku, zawiadomieniami nr [...] do [...] z 19 lipca 2011 roku organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w I. w K.; wydruki ww. zawiadomień wraz odpisami tytułów wykonawczych nr [...] do [...] doręczono zobowiązanemu 29 lipca 2011 roku, w trybie art. 43 k.p.a.; dłużnik zajętej wierzytelności zawiadomienia otrzymał w dniu 2 sierpnia 2011 roku i w odpowiedzi pismem z 9 sierpnia 2011 r. poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na brak środków na zajętym rachunku bankowym (zajęcia skuteczne); pismem z 15 listopada 2011 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wycofał ww. zawiadomienia o zajęciu i sporządził kolejne zawiadomienia o nr [...], [...] i [...] z 15 listopada 2011 roku o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w B. w W. Wydruki ww. zawiadomień doręczono zobowiązanemu 23 listopada 2011 roku, w trybie art. 43 k.p.a. Dłużnik zajętej wierzytelności zawiadomienia otrzymał 28 listopada 2011 roku (zajęcia skuteczne);

-[...] do [...] z 29 grudnia 2011 roku, zawiadomieniami nr [...], ZAR100211009034 i [...] z 29 grudnia 2011 roku organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w B. w W. Wydruki ww. zawiadomień wraz z odpisami tytułów wykonawczych nr [...] do [...] doręczono zobowiązanemu 2 stycznia 2012 r., w trybie art. 43 k.p.a. Dłużnik zajętej wierzytelności zawiadomienia otrzymał 3 stycznia 2012 r. (zajęcia skuteczne);

-[...] do [...] z 27 kwietnia 2012 roku, zawiadomieniami nr [...], ZAR100212004155 i [...] z 4 maja 2012 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w B. w W. Wydruki przedmiotowych zawiadomień wraz z odpisami tytułów wykonawczych nr [...] do [...] doręczono zobowiązanemu w dniu 15 maja 2012 r. w trybie art. 43 k.p.a. Dłużnik zajętej wierzytelności zawiadomienia otrzymał 17 maja 2012 r. (zajęcia nieskuteczne); pismem z 17 stycznia 2017 r. B. poinformował o zamknięciu w dniu 12 stycznia 2012 r. rachunku bankowego, prowadzonego na nazwisko zobowiązanego.

Kolejnymi zawiadomieniami z dnia 6 lipca 2012 r. nr [...], [...] i [...] organ egzekucyjny dokonał - w oparciu o wszystkie ww. tytuły wykonawcze - zajęcia rachunku bankowego w B1. w Ł. i (obecnie M.). Wydruki ww. zawiadomień wraz z odpisami tytułów wykonawczych nr [...], [...] i [...] z 6 lipca 2012 r. doręczono stronie 9 lipca 2012 r. w trybie art. 43 k.p.a. Dłużnik zajętej wierzytelności zawiadomienia otrzymał 12 lipca 2012 r. i pismem z 22 grudnia 2016 r. poinformował (jako M.) o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na zbieg egzekucji administracyjnej z sądową (zajęcia skuteczne).

Następnie zawiadomieniami nr [...], [...] i [...] z dnia 21 kwietnia 2017 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w M. w W. - w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...] do [...]. Wydruki ww. zawiadomień doręczono zobowiązanemu 24 kwietnia 2017 roku, w trybie art. 43 K.p.a. Dłużnik zajętej wierzytelności zawiadomienia otrzymał 21 kwietnia 2017 r. i pismami z: 24 kwietnia 2017 r., 9 listopada 2017 r., 24 lipca 2018 r., 9 sierpnia 2018 r. i 17 lutego 2020 r. powiadomił o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na zbieg egzekucji administracyjnej z sądową, natomiast pismem z 26 września 2018 r. zawiadomił o saldzie zajętego rachunku, które wynosi 24,74 zł (zajęcia skuteczne).

Pismami z dnia 9 maja 2022 r. nr [...], [...] i [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku uchylił zajęcia dokonane zawiadomieniami z 21 kwietnia 2017 roku nr [...], [...] i [...]. Zawiadomieniami nr [...], [...] i [.] z dnia 9 maja 2022 roku organ egzekucyjny dokonał następnie zajęcia rachunku bankowego w P. w W. Wydruki ww. zawiadomień przesłano zobowiązanemu pocztą w dniu 10 maja 2022 r. Korespondencja wróciła do nadawcy z adnotacją o błędnym adresie doręczenia. Dłużnik zajętej wierzytelności zawiadomienia otrzymał 9 maja 2022 roku i pismem z 10 maja 2022 roku poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na brak środków na zajętym rachunku bankowym

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z uwagi na nieprawidłowości w doręczeniu stronie ww. korespondencji, zawiadomieniami nr [...], [...] i [...] z dnia 7 listopada 2022 r. uchylił zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w P. datowane na 9 maja 2022 r.

Pismami z dnia 24 października 2022 r. zobowiązany wniósł o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych, objętych zawiadomieniami nr [...], [...] i [...] z uwagi na przedawnienie zobowiązań.

Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2023 r. organ egzekucyjny orzekł o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o przedmiotowe tytuły wykonawcze.

Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 6 lutego 2023 r. zobowiązany wniósł zażalenie na postanowienie organu I instancji, wskazując, że ostatnia dokonana czynność egzekucyjna, tj. zajęcie rachunków bankowych, miała miejsce w 2011 r. i od ponad 10 lat nie przeprowadzono innych czynności egzekucyjnych, co oznacza, że przedmiotowe zobowiązania uległy przedawnieniu. W ocenie strony, postępowanie powinno być umorzone już w 2011 r. z uwagi na nieuzyskanie w jego toku kwoty wystarczającej nawet na pokrycie kosztów egzekucji. Zatem strona wniosła o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2023 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w okresie powstania należności za okres V-X 2008r., II-IX 2009 r., III-IV 2011 r. i VII-XI 2011 r. obowiązywał 10-letni okres przedawnienia, liczony od dnia wymagalności danej składki. Ustawą z dnia 16 września 2011 roku - o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378) doszło do nowelizacji powyższego przepisu, skracającej termin przedawnienia należności. Zgodnie z treścią znowelizowanego przepisu art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1009; dalej: "u.s.u.s.") - w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2012 roku - należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Przepisy przejściowe ustanowiły jednocześnie, jako regułę, stosowanie dla biegu terminu przedawnienia przepisów nowych (dotyczy to składek, dla których bieg terminu przedawnienia rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 roku, nieprzedawnionych do tego okresu). Przy czym bieg terminu przedawnienia winien być wówczas liczony nie od dnia wymagalności danej składki, lecz od 1 stycznia 2012 roku. Dla reguły tej ustanowiono jednak wyjątek - w postaci stosowania przepisów starych zawsze wtedy, gdy bieg terminu przedawnienia byłby wedle tych przepisów korzystniejszy dla strony (art. 27 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej).

W niniejszej sprawie z uwagi na to, że bieg terminu przedawnienia składek za m-ce V-X 2008r., II-IX 2009 r. oraz lll-IV 2011 r. i VII-XI 2011 r. rozpoczął się jeszcze przed 1 stycznia 2012 roku, jak też składki te nie przedawniły się do tego okresu - to nie ulega wątpliwości, że zgodnie z mającym w sprawie zastosowanie 5-letnim terminem przedawnienia, liczonym od 1 stycznia 2012 roku, składki te przedawniłyby się z dniem 2 stycznia 2017 roku. Również należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i FPiFGŚP za m-c XII 2011 r., których bieg terminu przedawnienia rozpoczął się 17 stycznia 2012 roku, przedawniałyby się z dniem 18 stycznia 2017 roku.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał, że w sprawie zaistniały zdarzenia modyfikujące bieg terminu przedawnienia, tj. powodujące jego zawieszenie, co oznacza, że przez pewien okres czasu bieg terminu przedawnienia spoczywa. Na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w sprawie zaszły zatem okoliczności skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia wszystkich wskazanych wyżej składek. Z akt sprawy wynika bowiem, że pierwszymi czynnościami zmierzającymi do wyegzekwowania należności z tytułu nieuregulowania ww. składek, prowadzącymi do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, były:

- doręczenie zobowiązanemu w dniu 29 lipca 2011 roku tytułów wykonawczych nr od [...] do [...], dotyczących składek na ubezpieczenie społeczną ubezpieczenie zdrowotne oraz FPiFGŚP za m-ce V-X 2008 r., II-IX 2009 r. oraz lll-IV 2011 r.

- doręczenie zobowiązanemu w dniu 2 stycznia 2012 roku tytułów wykonawczych nr od [...] do [...], dotyczących składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FPiFGŚP za m-ce VII i IX 2011 r.,

-doręczenie zobowiązanemu w dniu 15 maja 2012 roku tytułów wykonawczych nr od [...] do [...], dotyczących składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FPiFGŚP za m-ce X-XII 2011 r.,

- doręczenie zobowiązanemu w dniu 9 lipca 2012 roku tytułów wykonawczych nr [...], [...] i [...], dotyczących składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FPiFGŚP za m-c VIII 2011 r., zaś postępowanie egzekucyjne prowadzone na ich podstawie trwa nadal.

Zdaniem organu odwoławczego, uwzględniając zatem wskazany okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych - liczony w zakresie składek objętych tytułami wykonawczymi nr [...] do [...] od dnia 1 stycznia 2012 r., a w zakresie pozostałych tytułów wykonawczych od dnia ich doręczenia - niewątpliwym jest, że nie doszło do przedawnienia dochodzonych obowiązków, zarówno na dzień wystawienia ww. tytułów wykonawczych oraz wszczęcia na ich podstawie postępowania egzekucyjnego, jak również na dzień wydania zaskarżonego postanowienia. W ocenie organu II instancji, w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2023 r., zarzucając naruszenie art. 24 ust. 5b u.s.u.s., poprzez przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy został zawieszony bieg terminu przedawnienia egzekwowanego obowiązku, podczas gdy egzekwowane świadczenie uległo przedawnieniu. Skarżący argumentował, że zajęcia rachunków bankowych w 2011 r., na których brak było środków pieniężnych na pokrycie należności oraz brak podjęcia przez organ egzekucyjny innych czynności egzekucyjnych po 2011 r., oznacza, że egzekwowane świadczenie przedawniło się.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego rozstrzygnięcia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17).

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem, stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Wskazana ustawa weszła w życie 30 lipca 2020 r. Zważywszy, że postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku skarżącego na podstawie ww. tytułów wykonawczych zostało wszczęte przed wskazaną datą, to w niniejszej sprawie zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a." w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.

Z akt sprawy wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi wobec majątku skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych obejmujących z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za m-ce V-X 2008 r.; ll-IX 2009 r., II-IV 2011 r. i VII-XII 2011 r.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ w stosunku do skarżącego. Skarżący argumentował, że zajęcia rachunków bankowych w 2011 r., na których brak było środków pieniężnych na pokrycie należności oraz brak podjęcia przez organ egzekucyjny innych czynności egzekucyjnych po 2011 r., oznacza, że egzekwowane świadczenie przedawniło się.

Zdaniem organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdzał, że dochodzone w toku postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FPiFGŚP) za okres V-X 2008r., II-IX 2009 r. oraz III-IV 2011 r. i VII-XII 2011 r., nie uległy przedawnieniu.

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. (w stanie prawnym obowiązującym w sprawie, tj. w brzmieniu do 29 lipca 2020 r.) postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. dotyczy sytuacji trojakiego rodzaju. Po pierwsze, dotyczy okoliczności, gdy obowiązek nie jest wymagalny, co oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Po drugie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek został umorzony lub wygasł z innego powodu, co oznacza, że obowiązek powstał i nie został wykonany, ale z innych powodów przestał istnieć przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Na przykład dojdzie do wygaśnięcia obowiązku z innego powodu, jeżeli została uchylona decyzja, na podstawie której został wystawiony tytuł wykonawczy. Po trzecie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nie istniał, tj. nie powstał przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (wyroki NSA z: 6 lipca 2010 r., II FSK 360/09; 15 września 2010 r., II FSK 701/09; wyrok WSA w Łodzi z 20 lipca 2022 r., I SA/Łd 429/22).

Ponadto jak stanowi art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.

Przy czym Sąd zauważa, że jedynym warunkiem skorzystania z przewidzianego w art. 59 § 2 u.p.e.a. uznania jest stwierdzenie, że w dacie wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, brak jest możliwości uzyskania danych kwot - tak w chwili obecnej jak i - z uwagi na przyczyny takiej niemożności - w dającej się widzieć przyszłości. Zgodnie z kolei z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Ocena zasadności podjętego przez organ rozstrzygnięcia wymaga także dokonania analizy przepisów regulujących przedawnienie należności składkowych. W odniesieniu do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne kwestię przedawnienia reguluje ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W niniejszej sprawie w okresie powstania należności za okres V-X 2008r., II-IX 2009 r., III-IV 2011 r. i VII-XI 2011 r. obowiązywał 10-letni okres przedawnienia, liczony od dnia wymagalności danej składki, o czym stanowił art. 24 ust. 4 ww. ustawy. Ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378) doszło do nowelizacji powyższego przepisu, skracającej termin przedawnienia należności (art. 11 pkt 1). Zgodnie z treścią znowelizowanego przepisu art. 24 ust. 4 u.s.u.s- w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2012 roku - należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Ponadto zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy zmieniającej, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r., stosownie do którego, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 czerwca 2013 r., III AUa 1656/12). W świetle powyższych regulacji wybór odpowiednio terminu przedawnienia 5-letniego (liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r.) lub 10-letniego (liczonego od dnia wymagalności składki), zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej.

Zdaniem Sądu, dochodzone w toku postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych nie uległy przedawnieniu.

W rozpoznawanej sprawie z uwagi na to, że bieg terminu przedawnienia składek za m-ce V-X 2008r., II-IX 2009 r. oraz lll-IV 2011 r. i VII-XI 2011 r. rozpoczął się jeszcze przed 1 stycznia 2012 roku, jak też składki te nie przedawniły się do tego okresu - to nie ulega wątpliwości, że zgodnie z mającym w sprawie zastosowanie (na zasadzie przywołanych przepisów) 5-letnim terminem przedawnienia, liczonym od 1 stycznia 2012 roku, składki te przedawniłyby się z dniem 2 stycznia 2017 roku. Również należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i FPiFGŚP za m-c XII 2011 r., których bieg terminu przedawnienia rozpoczął się 17 stycznia 2012 roku, przedawniałyby się z dniem 18 stycznia 2017 roku.

Podnieść należy, że w sprawie zaistniały zdarzenia modyfikujące bieg terminu przedawnienia, tj. powodujące jego zawieszenie, co oznacza, że przez pewien okres czasu bieg terminu przedawnienia spoczywa. Stosownie bowiem do treści art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Wskazać należy, że według art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Natomiast zgodnie z art. 1a pkt 12 u.p.e.a., ilekroć w ustawie mowa jest o środku egzekucyjnym, to (w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych) rozumie się przez to egzekucję między innymi: z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych, z weksla, z ruchomości, z nieruchomości oraz z innych wymienionych w ustawie składników majątku. Pojęcie czynności egzekucyjnej oraz środka egzekucyjnego wskazuje, że zastosowanie środka egzekucyjnego oraz dokonanie pierwszej czynności egzekucyjnej odbywa się zawsze w ramach postępowania egzekucyjnego, a więc po wszczęciu postępowania egzekucyjnego.

Należy przy tym rozróżnić wszczęcie egzekucji administracyjnej od wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie egzekucji, zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a., następuje co do zasady z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego i odbywa się w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego ma miejsce z chwilą złożenia przez wierzyciela do organu egzekucyjnego tytułu wykonawczego z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. W przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu, jego wszczęcie nastąpi z chwilą pierwszego aktu procesowego organu (czynności procesowej) lub pierwszej czynności egzekucyjnej rozumianej jako działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego np. wierzytelności z rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych; podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek (por. wyrok NSA z 9 lutego 2022 r., I GSK 1210/21, wyrok WSA w Gdańsku z 12 lipca 2017 r., I SA/Gd 737/17; wyrok WSA w Szczecinie z 19 lipca 2016 r., I SA/Sz 637/16).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s., w sprawie zaszły zatem okoliczności skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia wszystkich wskazanych wyżej składek. Z akt sprawy wynika, że pierwszymi czynnościami zmierzającymi do wyegzekwowania należności z tytułu nieuregulowania ww. składek, prowadzącymi do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, były doręczenie skarżącemu w dniu 29 lipca 2011 r. tytułów wykonawczych. Uwzględniając zatem wskazany okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych - liczony w zakresie składek objętych tytułami wykonawczymi nr [...] do [...] od dnia 1 stycznia 2012 roku, a w zakresie pozostałych tytułów wykonawczych od dnia ich doręczenia - niewątpliwym jest, że nie doszło do przedawnienia dochodzonych obowiązków, zarówno na dzień wystawienia ww. tytułów wykonawczych oraz wszczęcia na ich podstawie postępowania egzekucyjnego, jak również na dzień wydania zaskarżonego postanowienia. Okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia składek na tyle go bowiem wydłużyły, że termin ten - z uwagi na wciąż toczące się postępowanie egzekucyjne - nie upłynął ani na dzień wydania postanowienia przez organ egzekucyjny, ani na dzień wydania zaskarżonego postanowienia.

W ocenie Sądu, w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Ponadto zaskarżone rozstrzygnięcie, jak i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wydane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, tj. zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Kodeksem postępowania administracyjnego oraz ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych. Postanowienia te zawierają ponadto wszystkie niezbędne elementy wymienione w art. 124 § 1 i § 2 k.p.a., w tym prawidłowo zawarte uzasadnienie faktyczne i prawne.

W konsekwencji w niniejszej sprawie zarzuty skargi okazały się niezasadne, a więc brak było podstaw do umorzenia ww. postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do skarżącego, przy czym argumentacja organu znajduje oparcie w aktach sprawy i nie sposób zarzucić jej dowolności.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.