Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 264/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Izabela Najda-Ossowska, , po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. Sp. z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 września 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 479/24 w zakresie odmowy wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 29 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2022 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz zabezpieczenia na majątku spółki zobowiązania w tym podatku wraz z odsetkami za zwłokę oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 17 września 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 479/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. dalej: P.p.s.a.) odmówił P. Sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej: Skarżąca/Spółka) wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej: Organ) z 29 maja 2024 r. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2022 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz zabezpieczenia na majątku spółki zobowiązania w tym podatku wraz z odsetkami za zwłokę.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że Spółka we wniosku powołała się na ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, tj. znaczną szkodę oraz niebezpieczeństwo wyrządzenia trudnych do odwrócenia skutków dotyczących jej funkcjonowania, jednak argumentacja Spółki w głównej mierze koncentrowała się na skutkach dokonanego przez organ podatkowy 6 kwietnia 2023 r. wykreślenia Spółki z rejestru VAT.

W ocenie Sądu, z obszernego uzasadnienia wniosku wynika, że Spółka upatruje w instytucji wstrzymania zaskarżonej decyzji niejako "rekompensatę" za oszacowane przez nią straty z powodu wykreślenia Spółki w kwietniu 2023 r. z rejestru VAT (Spółka oświadczyła, że została wykreślona z rejestru VAT niespełna 10 miesięcy po rozpoczęciu działalności operacyjnej i przede wszystkim z tego względu nie zdołała zgromadzić żadnych istotnych składników majątku) jak i "szansę" na odbudowanie swojej pozycji na rynku, którą straciła na skutek wykreślenia jej z rejestru VAT. Spółka bowiem wielokrotnie odwoływała się w uzasadnieniu wniosku do nieprawomocnego jeszcze na dzień wydania niniejszego postanowienia wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 21 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Wr 449/23 w sprawie z jej skargi na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław – Śródmieście z 6 kwietnia 2023 r., w którym Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżanej czynności w przedmiocie wykreślenia podatnika z rejestru czynnych podatników VAT (obecnie wyrok stał się prawomocny).

Zdaniem Sądu pierwszej instancji powyższe okoliczności jak i brak majątku trwałego, ruchomego, zablokowane rachunki bankowe nie pozwalają na przyjęcie, że w związku z ewentualnym wykonaniem zaskarżonej decyzji mogłyby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Skarżąca wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji pomimo istnienia przesłanek wstrzymania jej wykonania, które to naruszenie miało istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia. W ocenie Spółki zagrożenie wystąpienia nieodwracalnej szkody jest zatem realne i bezpodstawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu, przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, iż szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.

W piśmiennictwie i judykaturze zgodnie przyjmuje się, że art. 61 § 3 P.p.s.a. zobowiązuje stronę wnioskującą o udzielenie ochrony tymczasowej na jego podstawie do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Na wnioskodawcy spoczywa więc obowiązek jedynie uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności (por. M. Jagielska, pkt 7 komentarza do art. 61 § 3 P.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, 5. wyd. zmienione i uzupełnione, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2017, str. 406-407 oraz powołane tam orzecznictwo).

Należy wskazać, że zakresem wniosku o wstrzymanie wykonania Skarżący objął decyzję o określeniu przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i wraz z odsetkami za zwłokę oraz zabezpieczenia na majątku Spółki zobowiązania w tym podatku wraz z odsetkami za zwłokę.

Mając na uwadze powyższe zauważyć należy, że określenie przybliżonej kwoty zobowiązań podatkowych wraz z odsetkami stanowi element decyzji o zabezpieczeniu w sytuacji, gdy zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Decyzja ta nie rozstrzyga o wysokości zobowiązania podatkowego, ani nie podlega przymusowej egzekucji. Skutkiem jej wydania jest jedynie dokonanie zabezpieczenia na jej majątku, które nie może prowadzić do przymusowego wykonania obowiązku (zob. art. 1a pkt 19 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dz. U. z 2023 r., poz. 2505).

W świetle powyższych uwag należało uznać, że Skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazała istnienia okoliczności świadczących o tym, że wykonanie to wiąże się z niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sposób wystarczający, który przekonałby Sąd o zasadności jej stanowiska w tym zakresie. Spółka ograniczyła się do wskazania we wniosku na prawomocny już wyrok WSA we Wrocławiu sygn. akt I SA/Wr 449/23 stwierdzający bezskuteczność wykreślenia Spółki z rejestru podatników VAT, co oznacza, że wkrótce będzie mogła wznowić działalność w związku z uchyleniem rachunków bankowych.

Odnosząc się do powyższego, zgodzić się należy ze Skarżącą, że przywołane w przedmiotowym wniosku okoliczności (znaczne utrudnienia w prowadzeniu działalności gospodarczej związane z brakiem możliwości swobodnego dysponowania środkami finansowymi z uwagi na blokady rachunków bankowych) co do zasady stanowią potencjalne negatywne konsekwencje związane z wykonaniem skarżonego aktu administracyjnego (tj. wyrządzenie znacznej szkody lub wystąpienie trudnych do odwrócenia skutków). Potwierdza to zresztą orzecznictwo sądów administracyjnych. Istotne jest jednakże, że aby w danym przypadku udzielić podatnikowi ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania skarżonej decyzji, powinien on przekonać Sąd, że w odniesieniu do jego sytuacji istnieje prawdopodobieństwo ziszczenia się ww. ryzyka. Wnioskodawca powinien zatem w taki sposób przedstawić swoją sytuację (w treści wniosku lub przy pomocy dokumentów źródłowych), aby Sąd mógł na tej podstawie w pełni ocenić ją pod kątem tego, czy rzeczywiście wykonanie decyzji może zagrozić interesom ekonomicznym wnioskodawcy.

W rozpoznawanej sprawie zaś, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżąca powyższego warunku nie spełniła. Skoro Spółka twierdzi, że w jej przypadku dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, to powinna dokładnie opisać między innymi specyfikę rynku na którym działa, odnosząc to do rozmiarów swojej działalności, kondycji finansowej, struktury organizacyjnej swojego przedsiębiorstwa, planów związanych z dalszą działalnością gospodarczą. We wniosku Spółki powinny znaleźć się konkretne dane, poparte, na ile to możliwe, stosownymi dokumentami, których analiza pozwalałaby uznać, że Spółce z uwagi na wykonanie zaskarżonej decyzji grozi upadłość, z czym związane będzie zamknięcie działalności gospodarczej. Wniosek nie zawiera konkretnych informacji, z których Sąd mógłby wywieść, czy odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w zakresie zabezpieczenia na majątku Skarżącej spowodowałaby nieodwracalne skutki.

Tymczasem ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji wynika, iż Skarżąca z uwagi, że została wykreślona z rejestru podatników VAT niespełna 10 miesięcy po rozpoczęciu działalności, nie prowadziła działalności gospodarczej przez co nie uzyskiwała jakichkolwiek przychodów, nie posiada majątku ruchomego i nieruchomości. Skoro zatem Skarżąca w istocie nie posiada jakiegokolwiek majątku nadającego się do zabezpieczenia, to nie sposób uznać iż Skarżąca w toku przedmiotowego postępowania w jakikolwiek sposób uprawdopodobniła, iż wykonanie zaskarżonej decyzji, będzie skutkowało wyrządzeniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

Do uchylenia zaskarżonego postanowienia nie mogły doprowadzić dołączone do wniosku dokumenty w postaci sprawozdania finansowego za 2022 r. czy nieaktualną umowę przechowywania kukurydzy obowiązującą na okres od 1 marca do 31 maja 2023 r. jak i list intencyjny z 1 lipca 2024 r. podpisany z kontrahentem dotyczący możliwości wznowienia dostaw. Również argumentacja Spółki odwołująca się do wstrzymania wykonania decyzji przez WSA we Wrocławiu sygn. akt I SA/Wr 248/12 w sprawie innego podmiotu nie mogła skutkować uwzględnieniem wniosku. Należy zaznaczyć, że Sąd bada przesłanki wstrzymania decyzji, które występują w danej konkretnej sprawie. Błędne jest zatem powoływanie się na przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji występujące wobec innego podmiotu. To wniosek złożony w niniejszej sprawie jego uzasadnienie i dokumenty do niego załączone są analizowane pod względem zastosowania instytucji wstrzymania wykonania.

Wobec powyższego wniosek o wstrzymanie decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. Zaznaczyć jednak należy, że odmowa wstrzymania wykonania aktu nie oznacza oceny zasadności skargi. Ewentualna niezgodność decyzji z prawem, która co do zasady będzie przedmiotem oceny Sądu w dalszym toku postępowania, jest kwestią niezależną od ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 P.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 197 § 2 i art. 184 P.p.s.a.