Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 18/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-07-20 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok lub postanowienie i rozpoznano sprawę w trybie art. 179a p.p.s.a.
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 6 art. 151 art. 179a
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 140
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 446
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
article: art. 101 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 40
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
article: art. 1 ust. 2 pkt 3 pkt 5  art. 3 pkt 1  art. 7 art. 10   ust. 1 pkt 8  ust. 7  art. 12 ust. 1 ust. 2 art. 18 ust. 2 pkt 1 pkt 6 art. 33
journal: Dz.U. 1999 nr 15 poz 139
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2023 r. sprawy ze skargi kasacyjnej J. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 18/23 w sprawie ze skargi J. P. na uchwałę Rady Gminy z dnia 20 czerwca 2002 r. nr XXXIV/217/02 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wybranych terenów pod zalesienie na obszarze Gminy Turek 1. uchyla postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2023 r. o sygn. akt IV SA/Po 18/23; 2. oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

J. P., na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym, wystąpił do sądu administracyjnego ze skargą na uchwałę Rady Gminy w Turku nr XXXIV/217/02 z dnia 20 czerwca 2002 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wybranych terenów pod zalesienie na obszarze Gminy Turek.

Skarżący zażądał stwierdzenia nieważności Uchwały w części, w zakresie odnoszącym się do działki oznaczonej numerem ewidencyjnym 5/2 (jednostka rejestrowa gruntów: 302708_2_0014.G56) położnej w miejscowości Słodków Kolonia, gm. Turek, której jest właścicielem. Strona zażądała ponadto rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W ocenie strony zaskarżona Uchwała w sposób istotny narusza:

1) art. 1 ust. 2 pkt 3 i 5, art. 3 pkt 1 i art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia Uchwały poprzez uchwalenie planu miejscowego zmieniającego przeznaczenie działki oznaczonej numerem 5/2 położnej w miejscowości Słodków Kolonia, z terenów upraw polowych, ogrodniczych i sadowniczych z dopuszczeniem zabudowy uzasadnionej potrzebami prowadzonego gospodarstwa rolnego, ogrodniczego lub innej produkcji rolnej na grunty przeznaczone do zalesienia bez podania jakimi wartościami, tj. potrzebami ochrony środowiska przyrodniczego, kulturowego, zasobów wodnych i zdrowia ludzi, czy też prawidłowego gospodarowania zasobami przyrody oraz gruntów rolnych i leśnych kierowała się Rada Gminy Turek ustalając warunki zagospodarowania, w tym zakaz zabudowy,

2) art. 1 ust. 2 pkt 3 i 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia Uchwały poprzez zignorowanie stanu faktycznego zagospodarowania nieruchomości i prawa własności,

3) art. 140 Kodeksu cywilnego poprzez nieuzasadnione ograniczenie prawa własności do nieruchomości wskutek uchwalenia - z naruszeniem procedury planistycznej - zaskarżonej Uchwały, która część terenu działki oznaczonej numerem 5/2 położnej w miejscowości Słodków Kolonia, przeznacza pod zalesienie oznaczone symbolem 5.10 RL, przez co skarżący został pozbawiony możliwości dotychczasowego wykorzystywania działki, zgodnie z jej pierwotnym, ówczesnym oraz aktualnym przeznaczeniem, tj. pod tereny upraw polowych, ogrodniczych, sadowniczych z dopuszczeniem zabudowy uzasadnionej potrzebami gospodarstwa rolnego, ogrodniczego lub innej produkcji rolniczej - RPm.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że działka oznaczonej numerem 5/2 położna w miejscowości Słodków Kolonia objęta była ustaleniami planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy Turek zatwierdzonego uchwałą Gminnej Rady Narodowej w Turku nr IX/36/90 z dnia 27 kwietnia 1990 roku (opublikowana w Dz. Urz. Woj. Konińskiego nr 15, poz. 298 z 1990r.). Działka przeznaczona była pod tereny upraw polowych, ogrodniczych i sadowniczych z dopuszczeniem zabudowy uzasadnionej potrzebami prowadzonego gospodarstwa rolnego, ogrodniczego lub innej produkcji rolnej - RPm.

Na mocy zaskarżonej Uchwały sporna działka, wbrew wnioskowi skarżącego została przeznaczona pod zalesienie w części o pow. 0,50 ha podczas, gdy złożony wniosek dotyczył części o pow. 0,40 ha. Nadto skarżący nie był informowany o skutkach złożonego wniosku, w szczególności o fakcie, że zmiana przeznaczenia terenu skutkuje zakazem zabudowy, a także o możliwości wycofania wniosku przed podjęciem zaskarżonej Uchwały.

Skarżący wraz z właścicielem sąsiedniej działki nr ewid. 5/1 dokonał podziału i scalenia działek nr 5/1 i 5/2 z przeznaczeniem na cele budowlane. Przeznaczenie części działki nr 5/2 pod zalesienie uniemożliwia jej wykorzystanie zgodne z zamierzonymi celami. Sąsiednia działka nr 5/1 nie została objęta postanowieniami zaskarżonej Uchwały, a co za tym idzie możliwe jest jej wykorzystanie na cele budowlane. Skarżący podkreślił, że zamiana przeznaczenia działki uniemożliwia mu jej wykorzystanie zgodnie z zamierzeniami i rodzi niekorzystne skutki finansowe dla niego jako właściciela działki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w prawomocnym wyroku z dnia 1 lutego 2018 roku o sygn. akt II SA/Po 475/17 stwierdzającym nieważność zaskarżonej uchwały w części, zwrócił uwagę, że Rada Gminy Turek w motywach zaskarżonej Uchwały nie podała jakimi wartościami kierowała się ustalając w planie miejscowym szczególne warunki zagospodarowania, w tym zakaz zabudowy.

Wskazując na przepis art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący podniósł, że sąd rozpoznając niniejszą skargę jest związany ww. ocena prawną. Tym samym, w ocenie Skarżącego, przy podejmowaniu zaskarżonej Uchwały naruszone zostały przepisy art. 1 ust. 2 pkt 2 oraz 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.

Skarżący wskazał ponadto, że przez cały okres obowiązywania planu (ponad 20 lat) oraz w dacie złożenia skargi wykorzystuje sporną cześć działki nr 5/2 jako tereny upraw polowych, czyli zgodnie z postanowieniami planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Gminnej Rady Narodowej w Turku nr IX/36/90 z dnia 27 kwietnia 1990 roku (opublikowaną w Dz. Urz. Woj. Konińskiego nr 15, poz. 298 z 1990r.).

Skarżący podniósł, że Rada Gminy Turek w toku prac planistycznych nie wzięła pod uwagę faktycznego wykorzystywania spornej części działki nr 5/2, mając na uwadze nie tylko dobro publiczne, ale również interes skarżącego. Zdaniem skarżącego okoliczności sprawy w sposób oczywisty wskazują na naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 3 i 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.

Wskazując na naruszenie art. 140 Kodeksu cywilnego skarżący podniósł, że wskutek przeznaczenia części działki nr 5/2 pod zalesienie, niezgodnie z jego wnioskiem, nie może swobodnie dysponować działką w tej części. Nie może zabudować wskazanej części działki. Z uwagi na obowiązywanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie jest możliwe wydanie w stosunku do tej części działki decyzji o warunkach zabudowy.

W ocenie skarżącego nie bez znaczenia pozostaje fakt, że wraz z właścicielem działki sąsiedniej nr 5/1 dokonał podziału i scalenia działek nr 5/2 i nr 5/1 z przeznaczeniem na cele budowlane, a przeznaczenie ustalone zaskarżonym planem miejscowym uniemożliwia wykorzystanie działki zgodnie z zamierzonymi celami i rodzi niekorzystne skutki finansowe.

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Turek zażądała jej oddalenia w całości, zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, a także przeprowadzenia rozprawy pod nieobecność wnoszącego odpowiedź na skargę.

W uzasadnieniu zgłoszonych żądań wyjaśniono, że w dniu 28 grudnia 2000 roku Rada Gminy Turek podjęła uchwałę Nr XXII/151/00 w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany w planie zagospodarowania przestrzennego wybranych terenów na obszarze Gminy Turek. Przedmiotem opracowania było ustalenie terenów pod zalesienie, a podstawę podjęcia Uchwały stanowiła analiza wniosków składanych przez mieszkańców gminy. Po podjęciu uchwały wnioski były aktualizowane i weryfikowane wspólnie z właścicielami oraz sołtysami poszczególnych miejscowości.

Wniosek o zmianę przeznaczenia części działki nr 5/2 położonej w miejscowości Słodków Kolonia złożył ówczesny jej właściciel J. P..

Komunikat o przystąpieniu do sporządzenia zmian w planie został zamieszczony w gazecie "Echo Turku" nr 27/01 z dnia 4 lipca 2001 roku. Następnie została przeprowadzona procedura zmiany planu zgodnie z obowiązującą wówczas ustawą z dnia 7 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym.

W dniu 11 marca 2002 roku do właścicieli działek oraz do właścicieli działek sąsiednich zgodnie z wypisami z rejestru gruntów potwierdzonymi przez Starostwo Powiatowe w Turku zostały wysłane zawiadomienia znak G.K.-7321/1/02, że "projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wybranych terenów pod zalesienia, stanowiący zmianę ustaleń planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy Turek w następujących miejscowościach (...), będzie wyłożony do publicznego wglądu wraz z prognozą skutków wpływu ustaleń planu na środowisko przyrodnicze w dniach 03.04.2002-26.04.2002 w siedzibie urzędu Gminy Turek (...) w godzinach 12.00 - 14.00 pokój nr 32".

Pismo o powyższej treści otrzymał między innymi J. P., co dokumentuje zwrotne potwierdzeni odbioru z dnia 18 marca 2002 roku.

Komunikat o wskazanej treści ukazał się również w gazecie "Echo Turku" nr 13 z dnia 27 marca 2002 roku.

Organ podniósł, że procedura planistyczna została przeprowadzona prawidłowo, a w jej toku zostały dopełnione wszelkie wymogi związane z zawiadomieniem właścicieli lub władających nieruchomościami, których interes prawny mógł zostać naruszony ustaleniami planu miejscowego.

Organ zaznaczył, że postanowieniami zaskarżonej Uchwały objęta został części działki skarżącego, co nie stoi na przeszkodzie złożeniu wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla budynku w zabudowie zagrodowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z dnia 27 lutego 2023 roku, odrzucił skargę.

J. P., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystał z prawa do wniesienia skargi kasacyjnej.

W dniu 20 lipca 2023 roku, na rozprawie wyznaczonej w trybie art. 179a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona skarżąca podtrzymała stanowisko zaprezentowane w skardze oraz w skardze kasacyjnej.

Skarżący wyjaśnił dodatkowo, że na dzień złożenia wniosku o zalesienie, w dniu podjęcia zaskarżonej Uchwały oraz w dniu rozprawy był i jest właścicielem działki o numerze ewidencyjnym nr 5/2 położonej w miejscowości Słodków Kolonia.

Skarżący oświadczył, że złożył wniosek o zalesienie, bo "pan ze starostwa zachęcał do zalesienia gruntów, bo płacą za to niezłe pieniądze". Skarżący wyjaśnił również, że "skoro tych pieniędzy nie otrzymał, to myślał, że nie musi występować o cofnięcie wniosku. Myślał, że sprawa została zakończona. Teren ten uprawia cały czas rolniczo i nie wiedział, że doszło do zamiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i przeznaczenia jego działki pod zalesienie".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 259 ze zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a."), jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z dnia 27 lutego 2023 roku o sygn. akt IV SA/Po 18/23, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił skargę wniesioną przez J. P..

Sąd przyjął, że skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia w postaci wezwania do usunięcia naruszenia prawa i wyjaśnił, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.; dalej w skrócie "u.s.g."), czyli przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu obowiązującym przed zmianą z 1 czerwca 2017 roku. Warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na zaskarżoną Uchwałę było zatem uprzednie bezskuteczne wezwanie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa.

J. P., działający przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystał z prawa do wniesienia skargi kasacyjnej.

Strona zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 179a P.p.s.a. i ponownego rozpoznania sprawy, a także zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania wywołanego skargą kasacyjną, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Natomiast w sytuacji przekazania skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona zażądała: uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 188 P.p.s.a., stwierdzenia nieważności uchwały Rady Gminy w Turku nr XXXIV/217/02 z dnia 20 czerwca 2022 roku oraz zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania wywołanego skargą kasacyjną, w tym kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie uchylenia postanowienia na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. oraz przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania wywołanego skargą kasacyjną, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W ocenie Sądu skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, a postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2023 roku o sygn. akt IV SA/Po 18/23 należało uchylić.

Do skargi kasacyjnej załączone zostały, poświadczone za zgodność z oryginałem, wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 2 listopada 2022 roku oraz uchwała Rady Gminy Turek Nr XLVIII/325/22 z dnia 29 listopada 2022 roku w sprawie odmowy uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

Po merytorycznym rozpoznaniu sprawy Sąd nie znalazł jednak podstaw do uwzględnienia skargi i choćby częściowego stwierdzenia nieważności uchwały Rady Gminy w Turku nr XXXIV/217/02 z dnia 20 czerwca 2002 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wybranych terenów pod zalesienie na obszarze Gminy Turek (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2002r, nr 102, poz. 2555).

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 446 z późn. zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Natomiast zgodnie z treścią przepisu art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.), który od dnia wejścia w życie powołanej ustawy, tj. od dnia 27 maja 1990 roku, obowiązuje w niezmienionym brzmieniu, art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie stosuje się, jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił.

Powaga rzeczy osądzonej, o której stanowi norma art. 101 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, dotyczy sprawy, w której sąd administracyjny rzeczywiście orzekał i skargę oddalił, z wyłączeniem oceny naruszeń indywidualnych praw poszczególnych podmiotów, a zwłaszcza ewentualnego nadużycia wobec nich władztwa planistycznego gminy. Konsekwencją tego jest związanie sądu orzekającego o legalności aktu prawa miejscowego, po jego wcześniejszej kontroli sądowej ze skargi innego podmiotu, tymi ocenami wyroku oddalającego skargę na ten akt, które odnoszą się do ustaleń dotyczących praw i obowiązków ogółu jego adresatów oraz obowiązek sądu rozpoznania tych zarzutów, które mając charakter indywidualny, które nie mogły być przedmiotem rozpoznania sądu wcześniej orzekającego o legalności aktu, o którym mowa (wyrok NSA z 25.03.2021 r., II OSK 3040/20, LEX nr 3195397).

Przepis art. 101 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym należy rozumieć w ten sposób, że co do zasady, oddalenie skargi przez sąd administracyjny skargi na ten sam akt organu gminy, przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie stosuje się, a więc nie jest dopuszczalne wniesienie skargi na akt poddany wcześniej kontroli sądowoadministracyjnej. Rozpoznanie skargi na uchwałę jest jednak dopuszczalne w zakresie naruszenia interesu prawnego skarżącego, które nie było przedmiotem orzekania w poprzedniej sprawie (wyrok NSA z 18.12.2019 r., II OSK 332/18, LEX nr 2777718).

Skarżący trafnie dostrzega, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w prawomocnym wyroku z dnia 1 lutego 2018 roku o sygn. akt II SA/Po 475/17 wypowiadał się w kwestii legalności zaskarżonej Uchwały.

Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie odnoszącym się do działki nr 101 (jednostka rejestrowa gruntów 302708_2.0006.G11) położonej w miejscowości Grabieniec gmina Turek.

Dostrzegać jednak należy, że co do kwestii naruszenia procedury planistycznej w uzasadnieniu wskazanego wyroku wyjaśniono, iż "kontrola sądu ogranicza się wyłącznie do badania zgodności z prawem podejmowanych uchwał, a zwłaszcza przestrzegania zasad planowania oraz określonej ustawą procedury planistycznej. Ściśle określona procedura uchwalania planów zagospodarowania przestrzennego służyć ma ochronie prawa obywateli przy wykonywaniu przez gminy władztwa planistycznego. Na gruncie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r., nr 15, poz. 139 ze zm.; dalej: "u.z.p.") obowiązującej do dnia 11 lipca 2003 r., pod rządami której podjęta została zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała, ustawodawca zagwarantował rzeczywistą ochronę poprzez ściśle wymaganą w art. 18 ust. 2 pkt 1 do 14 u.z.p. procedurę uchwalania planu oraz skutek jej niezachowania określony w art. 27 ust. 1 tej ustawy, tj. nieważność uchwały rady gminy w całości lub w części."

Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia procedury sporządzania kwestionowanego planu miejscowego Sąd wskazał, że "(...) zgodnie z art. 18 ust. 2 u.z.p. ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta, po podjęciu przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, m. in.: ogłasza w miejscowej prasie oraz przez obwieszczenie, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, o przystąpieniu do sporządzenia planu, określając formę, miejsce i termin, nie krótszy niż 21 dni, składania wniosków do planu (pkt 1); zawiadamia na piśmie o terminie wyłożenia projektu planu: właścicieli lub władających nieruchomościami, których interes prawny może być naruszony ustaleniami planu (pkt 5 lit. a); wykłada projekt planu i prognozę, o której mowa w przepisach o ochronie środowiska, do publicznego wglądu, na okres co najmniej 21 dni, a o wyłożeniu ogłasza, w sposób określony w pkt 1, co najmniej na 7 dni przed wyłożeniem, a także zapewnia informację o wyłożonym projekcie i umożliwia uzyskanie, za zwrotem kosztów, kopii, wypisów i wyrysów (pkt 6)".

Mając na uwadze powyższe Sąd wyjaśnił, że "w sprawie nie został naruszony art. 18 ust. 2 pkt 5 lit. a u.z.p., albowiem z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 11 marca 2002 r., nr GK – 7321/1/02, Gmina stosownie do art. 18 ust. 2 pkt 5 u.z.p. zawiadomiła właścicieli nieruchomości, a także nieruchomości sąsiednich, że projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wybranych terenów pod zalesienia, stanowiący zmianę ustaleń planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy Turek, będzie wyłożony do publicznego wglądu wraz z prognozą skutków wpływu ustaleń planu na środowisko przyrodnicze w dniach od 3 kwietnia 2002 r. do dnia 26 kwietnia 2002 r. w siedzibie Urzędu Gminy Turek w godzinach od 12:00 do 14:00 (k. 27 akt adm.)".

Sąd wyjaśnia także, że "wbrew zarzutom skargi termin, o którym mowa w art. 18 ust. 2 pkt 6 u.z.p. został w niniejszej sprawie prawidłowo określony. Sugerowany w skardze sposób liczenia terminu (dni "robocze" urzędu) oznacza, że projekt planu i prognoza musiałyby być wyłożone do 4 tygodni. Zdaniem Sądu brak podstaw do takiej interpretacji omawianego przepisu. Wskazać należy, że wobec braku regulacji szczególnej, przy interpretacji tego przepisu zastosować należało zasady ogólne przyjęte w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz Kodeksie cywilnym, zgodnie z którymi do omawianego terminu wlicza się dni wolne od pracy występujące w trakcie jego biegu (por. wyroki NSA z 2 kwietnia 2014 r., II OSK 2636/12 oraz z dnia 27 sierpnia 2014 r. sygn. akt II OSK 1176/14 podjęte na gruncie analogicznego przepisu art. 17 pkt 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym)".

Podsumowując kwestię oceny legalności działań Rady Gminy Turek w zakresie dochowania procedury planistycznej Sąd zaznaczył, że "(...) istotny jest fakt, że z zachowania przez gminę procedury planistycznej przewidzianej w art. 18 ust. 2 ustawy nie wynika, czy przy wyborze rozwiązań planistycznych gmina działała zgodnie z zasadami wyznaczonymi przez ustawę w jej art. 1 ust. 2 i art. 3 oraz w zgodności z innymi ustawami, jak też czy nie nadużyła swych uprawnień wynikających z art. 4 ust. 1 ustawy. Podnieść należy, że respektowanie procedury przewidzianej w art. 18 ust. 2 u.z.p. stanowiło gwarancję zachowania uprawnień procesowych strony w procedurze planistycznej między innymi przez zawiadomienie o wyłożeniu projektu planu, rozpoznanie przez zarząd zarzutów, a także zawiadomienie o sesji rady rozpoznającej zarzuty, co stwarzało możliwość udziału w procesie planistycznym. Działania gminy w zgodzie z wymienionym przepisem oznaczało wyłącznie zachowanie procedury planistycznej i nie mogło być wyłączną przesłanką dla oceny, że gmina nie nadużyła przyznanych jej uprawnień planistycznych, w całkowitym oderwaniu od merytorycznych rozwiązań planistycznych. Ocena, czy gmina działała w granicach wyznaczonych art. 4 ust. 1 ustawy winna być dokonana przez odniesienie projektowanych zamierzeń planistycznych do zasad obowiązujących w zagospodarowaniu przestrzennym wynikających z art. 1 ust. 2 ustawy, uprawnień właścicieli terenów wskazanych w przepisie art. 3 ustawy, a także zasady wynikającej z art. 10 ust. 2 pkt 8 u.z.p".

Sąd orzekający w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej uznaje, że brak jest podstaw do sformułowania oceny, iż zmiana przeznaczenia działki oznaczonej numerem ewidencyjnym 5/2 (jednostka rejestrowa gruntów: 302708_2_0014.G56) położnej w miejscowości Słodków Kolonia, gm. Turek, wynikająca z zapisów uchwały Rady Gminy w Turku nr XXXIV/217/02 z dnia 20 czerwca 2002 roku, dokonana została z naruszeniem procedury planistycznej, bo bez zachowania uprawnień procesowych skarżącego w procedurze planistycznej.

Analiza przekazanych Sądowi akt administracyjnych/planistycznych w całości potwierdza argumentację powołaną w odpowiedzi na skargę.

Rada Gminy Turek, w dniu 28 grudnia 2000 roku, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 1996r. nr 13, poz. 74 ze zm.) oraz art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999r. nr 15, poz. 139 ze zm.), podjęła uchwałę Nr XXII/151/00 w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany w planie zagospodarowania przestrzennego wybranych terenów na obszarze Gminy Turek.

Przedmiotem opracowania było ustalenie terenów pod zalesienie z zachowaniem warunków określonych w ustawach (§ 3 powołanej uchwały).

Stosownie do art. 18 ust. 2 pkt 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym Zarząd Gminy Turek ogłosił o przystąpieniu do sporządzania planu. Zgodnie z ogłoszeniem zamieszczonym w "Echo Turku" nr 27/01 z dnia 4 lipca 2001 roku zainteresowaniu mogli zgłaszać wnioski na piśmie w siedzibie Urzędu Gminy Turku ul. Ogrodowa 4 w pokoju nr 32 w dniach od 3 lipca 2001 roku do 24 lipca 2001 roku.

Wniosek powinien zawierać nazwisko i imię wnioskodawcy, przedmiot wniosku oraz oznaczenie nieruchomość, której dotyczy.

J. P., podaniem opatrzonym datą 12 marca 2021 roku, wystąpił do Urzędu Gminy Turek z prośbą o zmianę przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy Turek jego działki oznaczonej numerem geodezyjnym 5/2 (ok. 0,40 ha) położonej w miejscowości Słodków Kolonia z przeznaczenia rolnego na przeznaczenie pod zalesienie.

W dniu 11 marca 2002 roku do właścicieli działek oraz do właścicieli działek sąsiednich zgodnie z wypisami z rejestru gruntów potwierdzonymi przez Starostwo Powiatowe w Turku zostały wysłane zawiadomienia znak G.K.-7321/1/02, że "projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wybranych terenów pod zalesienia, stanowiący zmianę ustaleń planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy Turek w następujących miejscowościach (...), będzie wyłożony do publicznego wglądu wraz z prognozą skutków wpływu ustaleń planu na środowisko przyrodnicze w dniach 03.04.2002-26.04.2002 w siedzibie urzędu Gminy Turek (...) w godzinach 12.00 - 14.00 pokój nr 32".

Dostrzegać przy tym należy, że w treści tego zawiadomienia zawarta został informacja, iż "(...) w celu omówienia ustaleń planu oraz uwarunkowań dotyczących zalesień wynikających z obowiązujących ustaw odbędzie się spotkanie z udziałem przedstawicieli Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Ochrony Środowiska Starosta Powiatowego w Turku oraz projektanta planu w siedzibie Urzędu Gminy Turku ul. Ogrodowa 4 w sali narad nr 29 w dniu 18 kwietnia 2002 roku o godz. 10.00, na które zapraszamy zainteresowanych właścicieli terenów przewidzianych w projekcie planu pod zalesienie".

Pismo o powyższej treści otrzymał również J. P., co dokumentuje zwrotne potwierdzenie odbioru z dnia 18 marca 2002 roku.

Zarząd Gminy Turek, zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 6 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, ogłosił o wyłożeniu do publicznego wglądu projekt planu i prognozy, o której mowa w przepisach o ochronie środowiska.

Komunikatu o tym ukazał się również w gazecie "Echo Turku" nr 13 z dnia 27 marca 2002 roku. Projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wybranych terenów pod zalesienie był wyłożony do publicznego wglądu wraz z prognozą skutków wpływu ustaleń planu na środowisko przyrodnicze w dniach od 3 kwietnia 2001 roku do 26 kwietnia 2001 roku w siedzibie Urzędu Gminy Turku ul. Ogrodowa 4 w godzinach od 12.000-14.00 pokój nr 32.

W komunikacie zawarto informację, że "Zgodnie z art. 24 ustawy każdy, którego interes prawny lub uprawnienia zostały naruszone przez ustalenia przyjęte w projekcie planu, może wnieść zarzut. Zainteresowani mogą zgłaszać protesty i zarzutu na piśmie do Zarządu Gminy z podaniem oznaczenia nieruchomości w terminie nie dłuższym niż 14 dni po upływie okresu wyłożenia".

Mając na uwadze powołane powyżej okoliczność Sąd stwierdza, że zmiana przeznaczenia działki oznaczonej numerem ewidencyjnym 5/2 położnej w miejscowości Słodków Kolonia, została dokonana z zachowanie wszelkich wymogów prawnych dotyczących procedury planistycznej.

Błędne przeświadczenie skarżącego co do skutków prawnych złożonego wniosku nie stanowi właściwej podstawy dla stwierdzenia nieważności zaskarżonej Uchwały.

Z akt sprawy ponad wszelką wątpliwość wynika, że skarżącemu została otwarta możliwość udziału w zaplanowanym na 18 kwietnia 2002 roku spotkaniu z udziałem przedstawicieli Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Ochrony Środowiska Starosta Powiatowego w Turku oraz projektanta planu celem omówienia ustaleń planu oraz uwarunkowań dotyczących zalesień wynikających z obowiązujących ustaw. Okoliczność, że skarżący nie skorzystał z tej możliwości nie dowodzi podjęcia Uchwały z naruszeniem prawa, lecz wskazuje na postawę skarżącego, którą cechuje nienależyta dbałość o własne interesy.

Z przekazanych Sądowi akt wynika, że w zebraniu zaplanowanym na 18 kwietnia 2002 roku wzięło udział dziewiętnaście osób (lista obecności).

Do akt planistycznych włączono dziesięć oświadczeń o całkowitym lub częściowym wycofaniu wniosku o zalesienie. Sześć oświadczeń opatrzonych jest datą 18 kwietnia 2002 roku, dwa - 23 kwietnia 2002 roku, jedno - 26 kwietnia 2022 roku oraz jedno - 29 kwietnia 2002 roku.

O wadliwości prawnej kwestionowanej Uchwały nie stanowi argumentacja skargi wskazująca na brak poinformowania skarżącego o możliwości wycofania wniosku.

Sąd podziela ocenę skarżącego, że zmiana przeznaczenia działki z dotychczasowego rolnego na leśne wkracza w szeroko pojmowane prawo własności i niewątpliwie narusza prawo do swobodnego dysponowania nieruchomością, przez odgórną zmianę jej dotychczasowego przeznaczenia i wyłączenie dotychczasowego.

Sąd nie znalazł jednak podstaw do tego, aby w okolicznościach niniejszej sprawy przyjmować stanowisko, że ingerencja zaskarżoną Uchwałą w prawo własności działki oznaczonej numerem ewidencyjnym 5/2 położnej w miejscowości Słodków Kolonia nastąpiła z naruszeniem zasad uchwalania planu miejscowego, w szczególności z naruszeniem przepisów art. 1 ust. 2 pkt 3 i 5, art. 3 pkt 1 oraz art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w związku art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 33 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami prawa, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości, a miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest przepisem gminnym (art. 7 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym). Natomiast zgodnie art. 2 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu dokonywane jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego z zachowaniem warunków określonych w ustawach.

Z uwagi na powyższe przyjmować należy, że uchwała rady gminy o charakterze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest ustawowo określoną formą wyznaczania granic korzystania z prawa własności do nieruchomości w rozumieniu art. 140 Kodeksu cywilnego i wyznacza granice prawa do zagospodarowania terenu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.

Rada gminy jest ustawowo upoważniona do tego, aby w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, w zależności od potrzeb, ustalić szczególne warunki zagospodarowania terenów, w tym zakaz zabudowy, wynikające z potrzeb ochrony środowiska przyrodniczego, kulturowego, zasobów wodnych i zdrowia ludzi, prawidłowego gospodarowania zasobami przyrody oraz ochrony gruntów rolnych i leśnych (art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym).

Sąd nie podziela oceny, że zaskarżona Uchwała została pojęta bez uwzględnienia wymagania ochrony środowiska przyrodniczego, zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także walorów ekonomicznych przestrzeni i prawa własności (art. 1 ust. 2 pkt 3 i 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym).

Zgodnie z art. 10 ust. 7 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym do projektu zaskarżonej uchwały dołączona została Prognoza oddziaływania na środowisko ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wybranych terenów pod zalesienie na obszarze gminy Turek.

Z treści powołanego dokumentu wynika, że obszar objęty opracowaniem obejmuje gleby klasy 6 i 5 stanowiące najmniejszą przydatność do produkcji rolnej, które w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczono pod uprawy polowe (RP), tereny dolesień (RLD) tereny łąk i pastwisk (RZ) tereny upraw polowych z prawem zabudowy (RPm), które w stanie istniejącym użytkowane są jako tereny upraw polowych a na niewielkich terenach jako łąki i pastwiska. Lasy i grunty leśne zajmują 23,6% powierzchni gminy. Teren objęty zmianami w miejscowości Słodków Kolonia leży na terenie chronionego krajobrazu. Projektowane zalesienie na wniosek właścicieli ma charakter rozproszony i stanowi I etap realizacji poprawy lesistości gminy zgodnie z wytycznymi uchwalonego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Turek. Zmiana funkcji terenów stanowiących gleby klasy VI i V o najmniejszej przydatności do produkcji rolnej nie powoduje negatywnych skutków dla środowiska. Lokalizacja terenów objętych zmianą planu nie koliduje z występowaniem złóż surowców mineralnych.

We wnioskach prognozy wskazano, że projektowane zagospodarowanie nie stwarza zagrożeń dla środowiska wodnego, gruntowego, powietrza atmosferycznego i krajobrazu. Teren użytkowany obecnie rolniczo nie posiada zadrzewień stąd wprowadzenie nowych funkcji poprzez zalesienie spowoduje zwiększenie powierzchni biologicznie czynnej. Świat roślin i zwierząt zyska korzystne warunki rozwoju, a walory przyrodnicze terenów wzrosną. Nie przewiduje się wystąpienia zagrożeń nadzwyczajnych.

Opisane powyżej cele i motywy zostały skonsumowane w zapisach skarżonej Uchwały. Zgodnie z § 2 ust. 3 skarżonej Uchwały projektowane zalesienie na wniosek właścicieli, ma charakter rozproszony i stanowi I etap realizacji poprawy lesistości gminy z wytycznymi uchwalonego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Turek.

Natomiast zgodnie z § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1-5 Uchwały minimalna wielkość wydzielonej działki pod zalesienie musi wynosić co najmniej 0,10 ha, a grunt rolny będący częścią gospodarstwa rolnego lub stanowiący jego całość musi spełniać co najmniej jeden z niżej wymienionych warunków:

1) jest gruntem klasy VI lub V stanowiącym najmniejszą przydatność dla produkcji rolnej,

2) jest gruntem położonym na stoku o średnim nachyleniu powyżej 15%,

3) jest gruntem okresowo zalewanym,

4) jest gruntem zdegradowanym w rozumieniu ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Z powyższych względów Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia stanowiska, że zaskarżona Uchwała została podjęta z przekroczeniem władztwa planistycznego, bo bez uwzględnienia wymagań ochrony środowiska przyrodniczego, zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także walorów ekonomicznych przestrzeni.

Brak jest podstaw do formułowania oceny, że Uchwała została podjęta z przekroczeniem władztwa planistycznego w zakresie poszanowania dla prawa własności.

Zmiana przeznaczenia nastąpiła na wniosek właściciela/skarżącego. Wbrew argumentacji skargi brak jest podstaw do oceny, że postanowienia Uchwały są sprzeczne ze złożonym wnioskiem. W treści wniosku wskazano bowiem wyraźnie, że zmianą przeznaczenia ma zostać objęty obszar działki 5/2 o powierzchni "około 0,4ha".

Odnotować również należy, że w skardze niezgodnie z dokumentacją planistyczną skarżący wskazuje, iż zmianą przeznaczenia objęto tereny upraw polowych, ogrodniczych i sadowniczych z dopuszczeniem zabudowy uzasadnionej potrzebami gospodarstwa rolnego, ogrodniczego lub innej produkcji rolniczej, które oznaczone są symbolem "RPm".

Analiza akt sprawy (załącznik nr 4.2 do Uchwały) wskazuje natomiast, że działka nr 5/2 Kolonia Słodków według stanu istniejącego oraz według stanu w planie ogólnym oznaczona była symbolem "RP", czyli obejmowała tereny upraw polowych, ogrodniczych i sadowniczych bez prawa zabudowy.

Całkowicie indyferenta z punktu widzenia oceny legalności zaskarżonej Uchwały jest argumentacja wskazująca, że skarżący przez dwadzieścia lat od uchwalenia planu użytkował sporne grunty rolniczo.

Zgodnie z § 3 ust. 3 zaskarżonej Uchwały zalesienie gruntu rolnego ustala się dokonać przez właściciela gruntu na podstawie planu zalesienia zgodnie z uproszczonym planem urządzenia lasu, wg przepisów odrębnych. Jednocześnie w świetle § 2 ust. 2 Uchwały tereny, dla których plan ustala projektowane zalesienie mogą być wykorzystywane w sposób dotychczasowy do czasu ich zagospodarowania zgodnie z planem.

Okolicznością bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej Uchwały jest to, że skarżący po dwudziestu latach od podjęcia Uchwały podjął decyzję o zabudowaniu spornej działki oraz z właścicielem sąsiedniej działki nr ewid. 5/1 dokonał podziału i scalenia działek nr 5/1 i 5/2 z przeznaczeniem na cele budowlane.

Z powyższych względów, na podstawie art. 179a oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżone postanowienie tego Sądu o odrzucenia skargi oraz na tym samym posiedzeniu po merytorycznym rozpoznaniu sprawy skargę oddalił.

Koszty postępowania sądowego, zgodnie z art. 199 w związku z art. 200 oraz art. 203 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obciążają skarżącego. Przepisy art. 203 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (uchwała NSA(7w) z 4.02.2008 r., I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23).