Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1395/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6h pkt 1,  art. 2 ust. 1 pkt 4,  art. 2 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 888
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Borys Marasek, Sędzia WSA Bożena Pindel, Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.), Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2024 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 2 sierpnia 2023 r. nr SKO.V 428/146/2023 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie określenia wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami w marcu 2022 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 4 maja 2023 r. nr SKO.V 428/167/2022; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 2 sierpnia 2023 r., nr SKO.V 428/146/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej jako organ, SKO), po rozpatrzeniu wniosku P. sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej jako strona, Spółka, skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z 4 maja 2023 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy I. (dalej jako Wójt) z 23 maja 2022 r. w przedmiocie określenia miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami w marcu 2022 r. na nieruchomości zlokalizowanej w I. nr. [...], [...], [...],[...] w wysokości 12.480 zł, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan sprawy:

Decyzją z 23 maja 2022 r. Wójt, działając na podstawie art.6ka ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 888 – dalej jako ucpg), art. 21 § pkt 1 i § 3, art. 47 § 3 i art. 53 §1, §3, §4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 – dalej jako OP, Ordynacja podatkowa) oraz aktu prawa miejscowego - uchwały Rady Gminy Istebna z 10 grudnia 2021 r. w sprawie ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, określił stronie wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w I. za marzec 2022 r. na kwotę 12.480zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że strona nie dopełniła obowiązku selektywnego zbierania odpadów mimo złożenia wcześniej stosownej deklaracji w tym przedmiocie.

Strona złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji stojąc na stanowisku, że została ona skierowana do osoby niebędącej stroną w postępowaniu.

Organ po raz pierwszy rozpatrując wniosek odmówił jego uwzględnienia. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ wydał decyzję zaskarżoną do tutejszego Sądu. SKO stanęło na stanowisku, że w sprawie nie znalazła zastosowania przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji wynikająca z art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 – dalej jako kpa). Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.

Organ wskazał jednak, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. 4 ucpg, ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Oznacza to, że nie tylko właściciel jest obowiązany do uiszczania tej opłaty, ale również podmiot władający nieruchomością, zarządzający lub użytkujący daną nieruchomość. Tym samym ujęcie gminy jako właściciela w księdze wieczystej nie ma tu wpływu (tak NSA w wyroku z 1 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 399/22). Zdaniem organu tam gdzie jakikolwiek tytuł prawny do nieruchomości łączy się z członkostwem w określonej korporacji typu spółdzielnia mieszkaniowa, wspólnota mieszkaniowa (powyżej 7 członków) lub TBS podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi będzie zawsze podmiot posiadający nieruchomość w zarządzie, na co wskazywać miał wyrok WSA we Wrocławiu z 19 grudnia2017 r., sygn. akt I SA/Wr 864/17.

Nadto, zdaniem Kolegium, z treści umów o zarządzanie nieruchomościami wynika, że do obowiązków Zarządcy należy m.in. zapewnienie dla nieruchomości wspólnej wywozu śmieci, opłacanie podatków i innych opłat publicznoprawnych. Z kolei zarządca jest upoważniony do pobierania od właścicieli opłat za to świadczenie.

Skoro zatem Spółka sprawowała w dacie wydania decyzji zarząd nad nieruchomościami w niej wskazanymi także w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, byłą stroną w postępowaniu o wydanie decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W skardze na tą decyzję skarżąca zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 16 kpa w związku z art. 127 § 3 kpa i 140 kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w pozbawieniu skarżącej prawa do rozpoznania sprawy w dwóch instancjach;

- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 156 §1 pkt 4 kpa w zw. z art. 2 ust. 3 art. 6 kpa ucpg poprzez ich nie zastosowanie, mimo że decyzja administracyjna została skierowana do podmiotu, który nie powinien być adresatem tej decyzji;

- naruszenie art. 2 ust. 1 pkt. 4) ucpg, poprzez błędną wykładnie przejawiająca się w przyjęciu, iż wykonywanie na podstawie umowy cywilnoprawnej usług odnoszących się do nieruchomości przesądza o tym, iż podmiot wykonujący te czynności jest osobą posiadającą nieruchomości w zarządzie, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż o posiadaniu nieruchomości w zarządzie można mówić wtedy, gdy podmiot wykonuje władztwo nad tą nieruchomością.

W oparciu o te zarzuty skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji SKO z 4 maja 2023 r. i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając skargę skarżąca podniosła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji stanowi powtórzenie uzasadnienia pierwszej decyzji, bez odniesienia się do poszczególnych zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Dalej, odnosząc się do meritum sprawy, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazała, że zgodnie z obowiązującym od 1 lutego 2015 r. brzmieniem art. 2 ust. 3 ucpg, jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową. Nieuprawnionym jest utożsamianie zwrotu "zarządzanie", które jest używane na określenie ogółu czynności podejmowanych w ramach umowy zawartej przez wspólnotę mieszkaniową z firma zarządzającą ze zwrotem "posiadające nieruchomości w zarządzie", które to pojęcie określa rodzaj władztwa nad rzeczą - najczęściej występującego w przypadku państwach jednostek organizacyjnych.

Powołany przepis oznacza, że w przypadku wyodrębnienia lokali w budynkach wielolokalowych, to wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni właściciele odrębnych lokali czy też współwłaściciele części wspólnych, składają deklaracje zgodnie z art. 6m ucpg oraz są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy skarżąca Spółka powinna być stroną postępowania w przedmiocie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami.

Zgodnie z art. 6h ucpg, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani ponosić:

1). właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy,

2) osoby wymienione w art. 1 pkt 1 lit. b, jeżeli rada gminy podjęła uchwałę, o której mowa w art. 2a ust. 1,

3) właściciele nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, jeżeli rada gminy podjęła uchwałę, o której mowa w art. 6c ust. 2

- na rzecz gminy, na terenie której są położone nieruchomości lub lokale.

W myśl z kolei art. 6m ust. 1 tej ustawy, deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta:

1) właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy;

2) osoby wymienione w art. 1 pkt 1 lit. b, jeżeli rada gminy podjęła uchwałę, o której mowa w art. 2a ust. 1;

3) właściciele nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, jeżeli rada gminy podjęła uchwałę, o której mowa w art. 6c ust. 2, a właściciele nieruchomości nie złożyli skutecznego oświadczenia, o którym mowa w art. 6c ust. 3b.

Ustalając zakres pojęcia "właściciela nieruchomości", odnieść się należy do art. 2 ust. 1 pkt 4 ucpg, który stanowi, że Ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Przepisu tego jednak nie można wykładać w oderwaniu od art. 2 ust. 3 ucpg, zgodnie z którym jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową.

Obecne brzmienie tego ostatniego przepisu zostało mu nadane ustawą z 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 87 – dalej jako ustawa nowelizująca), która w istotnym dla sprawy zakresie weszła w życie 1 lutego 2015 r.

W brzmieniu sprzed nowelizacji art. 2 ust. 3 ucpg stanowił, że jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 oraz z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany.

Nowelizacja art. 2 ust. 3 ucpg zwolniła zatem osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu przepisów ustawy o własności lokali z obowiązków właściciela nieruchomości zabudowanej budynkiem wielolokalowym. W obecnym stanie prawnym obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej i właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową lub spółdzielnię mieszkaniową.

Jak wynika zresztą z ustawy o własności lokali zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali (art. 21 tej ustawy). Jednakże za zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej odpowiada wspólnota mieszkaniowa bez ograniczeń, a każdy właściciel lokalu - w części odpowiadającej jego udziałowi w tej nieruchomości (art. 17 ustawy o własności lokali).

Uzupełnieniem tej regulacji jest dodany do art. 2 ust. 3a, który stanowi, że to wspólnota mieszkaniowa ponosi wynikające z ustawy opłaty bez ograniczeń, a każdy właściciel lokalu – w części odpowiadającej stosunkowi liczby osób zamieszkujących lokal do liczby osób zamieszkujących we wszystkich lokalach - w przypadku metody ustalenia opłaty, o której mowa w art. 6j ust. 1 pkt 1. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, w przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 1 (czyli nieruchomości na której zamieszkują mieszkańcy), opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, skoro właściciele nieruchomości są obowiązani ponosić opłaty za gospodarowanie odpadami, a w przypadku nieruchomości zabudowanej budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową, to stroną postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami winna być wspólnota mieszkaniowa, a nie spółka, która na podstawie umowy zawartej ze wspólnotą mieszkaniową przyjęła na siebie obowiązek zarządzania nieruchomością.

Oceny tej nie zmienia powołany w postanowieniu wyrok NSA z 1 grudnia 2022 r., III FSK 399/22, ponieważ dotyczył on innego stanu faktycznego. W tamtej sprawie właściciel nieruchomości wpisany w księdze wieczystej nie był tym samym podmiotem, który dysponował nieruchomością i zawierał umowy najmu lokali w niej zlokalizowanych. Sprawa nie dotyczyła wspólnoty mieszkaniowej.

W powołanym zaś przez organ wyroku WSA we Wrocławiu z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 864/17, skarżącą była wspólnota mieszkaniowa, wobec której organ wydał decyzję w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami. Przedmiot sporu zaś koncentrował się na tym, czy najemca lokalu użytkowego jest zobowiązany do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami, czy właśnie wspólnota mieszkaniowa. Owszem, w uzasadnieniu tego wyroku znajduje się zapis o treści powołanej w decyzji, jakoby "tam gdzie jakikolwiek tytuł prawny do nieruchomości łączy się z członkostwem w określonej korporacji typu spółdzielnia mieszkaniowa, wspólnota mieszkaniowa (powyżej 7 członków) lub TBS, podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji będzie zawsze podmiot posiadający nieruchomość w zarządzie". Stwierdzenie to jednak posłużyło sądowi wrocławskiemu do uzasadnienia tezy, że to wspólnotę mieszkaniową, a nie najemcę obciążają opłaty za gospodarowanie odpadami. Wyrok ten zatem prowadzi do stanowiska odmiennego od tego, jakie w niniejszej sprawie zaprezentował organ.

Dziwi zatem powołanie przez organ dwóch opisanych wyżej wyroków jako poglądów orzecznictwa mających uzasadniać wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Wyrwane z kontekstu całego uzasadnienia wyroku zdanie, bez dalszej lektury jego treści i rozważenia stanu faktycznego konkretnej sprawy nie może być traktowane przez organ, jako stanowisko sądów przy wykładni prawa.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę przedstawioną wyżej argumentację i oceni zasadność żądania stwierdzenia nieważności decyzji Wójta.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634).

W punkcie drugim Sąd zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania obejmujący uiszczony wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1964).