Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 498/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151; art. 119 pkt 2;
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 50 ust. 1 i ust.2; art. 11 ust. 2;
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
article: art.7; art. 77 § 1; art. 80;
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca) Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2023 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 21 kwietnia 2023 r., znak: SKO.41/2199/OS/2023 w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu M. R. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, kwotę 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z 21 kwietnia 2023 r. nr SKO.41/2199/OS/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania Z. W. (dalej także jako "skarżący" lub "strona") od decyzji Wójta Gminy Niemce z 6 marca 2023 r. nr OPS.450.8.2023 w przedmiocie odmowy przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z 3 grudnia 2022 r. skarżący zwrócił się do Wójta Gminy [...] o przyznanie pomocy m.in. w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Pismem z 28 grudnia 2022 r. organ poinformował skarżącego o konieczności dostarczenia informacji o swojej sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Do pisma załączono druk zaświadczenia lekarskiego do wypełnienia.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z 5 stycznia 2023 r., skarżący wskazał, że jest emerytem, pozostaje z żoną w separacji sądowej i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. W zakresie sytuacji mieszkaniowej odwołał się do oświadczeń z 16 grudnia 2020 r. oraz 16 lutego 2021 r. Odnośnie do sytuacji zdrowotnej wyjaśnił, że posiada orzeczenie z 15 września 2022 r. (o znacznym stopniu niepełnosprawności). Swój stan zdrowia określił jako "pooperacyjny (CABG) i przedoperacyjny (nowotwór), badania gastrologiczne, pulmonolog, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca". Wskazał, że w grudniu 2022 r. na opłacenie opieki i pomocy wydał ok. 1.600,00 zł. Podkreślił też, że posiada zadłużenie w wysokości 2.550,00 zł.

Na podstawie dokumentacji zgromadzonej w Ośrodku oraz informacji wynikających z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych, organ pierwszej instancji ustalił, że Z. W. od kilkudziesięciu lat samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie II Wydział Cywilny Rodzinny z 6 lutego 2004 r. sygn. akt III C 2326/03, ma orzeczoną separację sądową z żoną T. W.. Żona skarżącego zamieszkuje w tym samym budynku, lecz gospodarstwo domowe prowadzi oddzielnie, zaś Z. W. zajmuje dwa pomieszczenia: pokój i kuchnię. Przedpokój, łazienka i ganek są wspólnie użytkowane przez małżonków. Skarżący legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 20 kwietnia 2022 r. nr [...], którym został uznany za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji na czas określony do 30 kwietnia 2023 r. Posiada też orzeczenie Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z 15 września 2022 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, ważne do dnia 30 września 2027 r. Na podstawie decyzji ZUS z marca 2022 r. oraz odcinka emerytury za listopad 2022 r., organ ustalił, że dochód skarżącego wynosi 1.974,42 zł miesięcznie. Na kwotę tę składa się emerytura w wysokości 1.217,98 zł netto, dodatek pielęgnacyjny w kwocie 256,44 zł oraz świadczenie uzupełniające w wysokości 500 zł. Emerytura wypłacana jest w kwocie pomniejszonej o 237,79 zł tytułem zajęcia komorniczego. Łącznie do dyspozycji Z. W. pozostaje miesięcznie kwota 1.736,63 zł.

Decyzją z 6 marca 2023 r. Wójt Gminy [...] odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że skarżący, pomimo bycia osobą przewlekle chorą, nie ma poważniejszych problemów z poruszaniem się. Jest systematycznie widywany w środowisku podczas wspólnych zakupów z żoną. Jeździ też do lekarza oraz załatwia w Urzędzie Gminy [...] sprawy swoje i żony. Za środek lokomocji służy mu rower i samochód, którym samodzielnie kieruje.

Organ wyjaśnił, że współdziałanie Z. W. z Ośrodkiem przybiera szczególną postać z uwagi na jego niepełnosprawność spowodowaną schorzeniami psychicznymi. W związku z niedostarczeniem przez stronę wypełnionego zaświadczenia lekarskiego w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych, Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] wnioskiem z 2 stycznia 2023 r. wystąpił do Przychodni Lekarza Rodzinnego "[...]" w [...] o wypełnienie zaświadczenia lekarskiego, które jest podstawą do wydania decyzji, na druku określonym w zarządzeniu nr [...] Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 21 listopada 2018 r. Następnie dwukrotnie (w dniach: 7 lutego 2023 r. oraz 24 lutego 2023 r.) ponawiał wniosek do ww. Przychodni o przesłanie wypełnionego zaświadczenia lekarskiego. Do dnia wydania decyzji nie otrzymał jednak od Przychodni żadnej odpowiedzi.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi następuje po przedłożeniu zaświadczenia lekarskiego o potrzebie ich wykonywania. To w interesie wnioskodawcy leży dostarczenie takiego zaświadczenia. Z. W. dołączył do akt samodzielnie wypełnione pismo z 5 stycznia 2023 r., natomiast nie dostarczył zaświadczenia wypełnionego przez lekarza. Jednocześnie w piśmie z 25 sierpnia 2022 r. poinformował organ, że osoby, które "wejdą na posesję albo "przekroczą próg budynku" mogą być "zgłoszone do instytucji RP jak molestowanie". W tej sytuacji organ uznał, że pomoc w postaci usług opiekuńczych, które wykonywane są w miejscu zamieszkania strony, nie może być na rzecz skarżącego realizowana.

Organ dodał, że z obowiązku pomocy skarżącemu nie może być zwolniony jego syn, pomimo odległego miejsca zamieszkania. Końcowo zaznaczył, że nie wyklucza udzielenia pomocy Z. W. po złożeniu wypełnionego przez lekarza zaświadczenia w zakresie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi i wyrażeniu pisemnej zgody na realizację usług przez opiekunkę.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji Z. W. zarzucił, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślił, że swoje oczekiwania i potrzeby zawarł w piśmie z 5 stycznia 2023 r., natomiast organ pierwszej instancji nie ustalił stanu jego zdrowia na dzień wydania decyzji. Skarżący podtrzymał wniosek o przyznanie opieki w wymiarze 24 godzin na dobę do 2027 r.

W dniu 27 marca 2023 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie wpłynęło orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Lublinie z 14 marca 2023 r. znak: [...], zaliczające Z. W. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do 30 września 2027 r.

Po rozpatrzeniu odwołania, organ drugiej instancji nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji co do zasadności odmowy przyznania skarżącemu pomocy w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi z tego powodu, że nie dołączył on do wniosku zaświadczenia lekarskiego o potrzebie wykonywania usług. Odnosząc się do oczekiwań i potrzeb określonych przez skarżącego w piśmie z dnia 5 stycznia 2023 r., obejmujących m.in. pomoc w załatwianiu spraw urzędowych, Kolegium stwierdziło, że we wszystkich wymienionych sprawach skarżący znakomicie sobie radzi. Skarżący składa w organie pierwszej instancji wnioski o pomoc zarówno w imieniu własnym, jak i żony. Dotyczy to również odwołań od decyzji organu pierwszej instancji oraz skarg do WSA w Lublinie. Ponadto postępowanie odwołującego wykazuje zapobiegliwość w gospodarowaniu pieniędzmi.

Odnosząc się do złożonego na etapie postępowania odwoławczego orzeczenia z 14 marca 2023 r. o znacznym stopniu niepełnosprawność, organ odwoławczy stwierdził, że dokument ten "nic w sytuacji odwołującego nie zmienia".

W skardze do sądu na powyższą decyzję, Z. W. podniósł, że w aktach sprawy znajduje się dowód potwierdzający konieczność przyznania mu specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, tj. orzeczenie z 14 marca 2023 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie to - jak podkreślił skarżący - wskazuje jednocześnie, że jego stan zdrowia pogarsza się. Natomiast żądanie dołączenia do wniosku zaświadczenia lekarskiego o potrzebie wykonywania wnioskowanych usług, zdaniem skarżącego, nie ma podstawy prawnej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 8 sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego wskazał na naruszenie: art. 50 ust. 1 i ust. 4 w związku z art. 16 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, poprzez odmowę przyznania skarżącemu specjalistycznych usług opiekuńczych pomimo zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania wnioskowanej przez skarżącego pomocy; art. 80, art. 77 § 1 oraz art. 8 § 1 k.p.a. poprzez niezgromadzenie pełnego materiału dowodowego w sprawie oraz wydanie rozstrzygnięcia w nieustalonym stanie faktycznym sprawy oraz dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie niniejszej, wyrażającą się w pominięciu orzeczenia Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania Niepełnosprawności w Lublinie z 14 marca 2023 r.

Wskazując na powyższe, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji, a także przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego, wobec braku zaświadczenia wypełnionego przez lekarza rodzinnego na formularzu obowiązującym w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...], złożone przez skarżącego orzeczenie powinno spowodować ponowną ocenę jego sytuacji zdrowotnej i ponowne przeanalizowanie jego potrzeb w zakresie przyznania mu wnioskowanych specjalistycznych usług opiekuńczych. Brak ustaleń w zakresie stanu zdrowia skarżącego doprowadził zaś do sytuacji, w której zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o nieaktualne dokumenty i informacje dotyczące stanu zdrowia skarżącego, zgromadzone przez organ w poprzednich latach.

W ocenie pełnomocnika nie można zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji, iż (cyt.) "nie można również zwolnić syna z obowiązku pomocy wnioskodawcy w związku z odległym miejscem zamieszkania (...)". Syn skarżącego mieszka w dużej odległości od skarżącego i - jak to wyjaśnia skarżący w wypełnionej przez siebie informacji - nie utrzymuje kontaktów z ojcem. Skarżący nie może zatem liczyć na pomoc z jego strony. Ustawodawca w art. 16 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zastrzegł natomiast, że gmina i powiat nie mogą odmówić pomocy osobie potrzebującej pomimo istniejącego obowiązku osób fizycznych lub prawnych do zaspokojenia jej niezbędnych potrzeb życiowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wniosek organu i wobec niezgłoszenia sprzeciwu przez skarżącego sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 21 kwietnia 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] o odmowie przyznania skarżącemu specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.; dalej: u.p.s.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 189, poz. 1598 z późn. zm.; dalej jako: rozporządzenie).

W myśl art. 50 ust. 1 u.p.s., pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych przysługuje osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Stosownie do treści art. 50 ust. 2 u.p.s., usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić.

Weryfikując zasadność odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w świetle materiału dowodowego skarżący nie jest osobą samotną w rozumieniu u.p.s. Art. 6 pkt 9 tej ustawy definiuje bowiem osobę samotną jako osobę samotnie gospodarującą, niepozostającą w związku małżeńskim oraz nieposiadającą wstępnych ani zstępnych. Wprawdzie Z. W. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jednak – co jest bezsporne – pozostaje w związku małżeńskim. Orzeczona sądownie separacja nie powoduje bowiem ustania małżeństwa, jak dzieje się to w przypadku orzeczenia rozwodu. Ponadto z niekwestionowanych ustaleń organów administracji wynika także, że skarżący ma dorosłego syna. Okoliczności te nie pozwalają zatem uznać skarżącego za osobę samotną w rozumieniu art. 6 pkt 9 u.p.s.

W tej sytuacji w sprawie nie mógł mieć zastosowania ust. 1 art. 50 u.p.s., na gruncie którego przyznanie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych jest obligatoryjne. Wniosek skarżącego podlegał natomiast rozpatrzeniu na podstawie ust. 2 ww. artykułu, a więc w ramach przysługującego organom uznania administracyjnego.

Odnosząc się do zakresu pomocy objętej wnioskiem skarżącego, podkreślenia wymaga, że specjalistyczne usługi opiekuńcze to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym (art. 50 ust. 4 u.p.s.). Natomiast rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, kwalifikacje osób świadczących takie usługi, zasady i tryb ustalania i pobierania opłat za te usługi, jak również warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat określa rozporządzenie w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Przyznanie tych usług następuje w formie decyzji administracyjnej, w której organ ma obowiązek określić zakres, okres i miejsce ich świadczenia, w taki sposób, aby decyzja ta była wykonalna. Decyzja taka w zakresie dotyczącym określenia ich rozmiaru, jest decyzją uznaniową, co oznacza, że organ nie jest zobligowany, nawet gdy strona spełnia przesłanki uzyskania danej formy i rodzaju pomocy, do przyznania tej pomocy w wymiarze, który strona uznaje za wystarczający. Organ może, ale nie musi, przyznać taką pomoc w rozmiarze, który uzna za niezbędny i w takim, który może być przyznany z uwagi na możliwości organu. Organ, przyznając taką pomoc stronie, musi przede wszystkim wszcząć procedurę w celu wyłonienia podmiotu uprawnionego do świadczenia tych usług, tj. osoby/osób ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym, aby następnie móc zlecić ich wykonanie i dokonać rozliczenia z wykonania decyzji i świadczonych na jej podstawie usług.

Zaznaczyć przy tym należy, że w postępowaniu w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych, a zatem usług dostosowanych do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczonych przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym odpowiednie zastosowanie znajdują także przepisy art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 (art. 14 u.p.s.).

W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega bowiem uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

W celu ustalenia aktualnej sytuacji zdrowotnej, organ pismem z 28 grudnia 2022 r. zwrócił się do skarżącego o złożenie zaświadczenia bądź innej dokumentacji medycznej umożliwiającą ocenę stanu jego zdrowia. Skarżący nie przedłożył jednak żadnego zaświadczenia lekarskiego, zaś w odpowiedzi na wezwanie, w piśmie z 5 stycznia 2023 r., wskazał na pogarszający się stan zdrowia.

W celu zebrania materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, organ zwracał się także kilkukrotnie o zaświadczenie o stanie zdrowia skarżącego do Przychodni Lekarza Rodzinnego "[...]" w [...], pod opieką której pozostaje skarżący, jednakże bezskutecznie.

Wobec lakonicznej treści pisma skarżącego, stanowiącego odpowiedź na wezwanie, organy I jak i II instancji bazowały na dokumentach i informacjach pozyskanych we wcześniejszych postępowaniach prowadzonych w sprawach skarżącego i w oparciu o te dane wydały rozstrzygnięcie.

Mając na uwadze brak wyrażenia woli współpracy skarżącego z organami administracji w celu przyznania świadczenia, trudno zarzucić organom naruszenie zasad postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego.

Pamiętać bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi istotnym elementem wniosku jest zaświadczenie lekarskie, które pozwala organowi na ocenę, w jakim wymiarze usługi opiekuńcze będą wystarczające. Zadaniem organu jest precyzyjne ustalenie, czy i jakiego rodzaju usługi w danym przypadku są niezbędne, ustalenie zakresu tych usług, miejsca i okresu ich świadczenia, a następnie znalezienie podmiotu, który na zlecenie organu usługi te będzie realizował.

Na wnioskodawcy natomiast spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Należy w tym kierunku powziąć pewne wysiłki, zaś pierwszym z nich, jaki powinien uczynić ubiegający się o pomoc społeczną jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej poprzez zaangażowanie strony w przedstawieniu swej rzeczywistej sytuacji nie zaś jedynie podanie faktów w wersji wybiórczej, wygodnej dla strony.

Zupełnie niezasadne są zatem twierdzenia skarżącego, że to jego oczekiwania decydują w sprawie przyznania mu specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz ich wymiaru. Jak już wspomniano o tym wyżej, decyzję w tej sprawie podejmuje właściwy organ pomocy społecznej w granicach uznania administracyjnego. Osoba zainteresowana uzyskaniem specjalistycznych usług opiekuńczych ma natomiast obowiązek współdziałania z organem pomocy społecznej w celu rzetelnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych obrazujących jej sytuację życiową.

Niedopuszczalne jest zatem, by osoba taka w toku zainicjowanego przez siebie postępowania odmawiała kontaktów z pracownikami pomocy społecznej, bądź też po uzyskaniu wnioskowanego świadczenia czyniła przeszkody dla jego realizacji. Taka postawa wnioskodawcy może w konsekwencji skutkować odmową przyznania świadczenia bądź jego późniejszym pozbawieniem przyznania pomocy, na podstawie art. 11 ust. 2 u.p.s.

W okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na zachowanie skarżącego można uznać, że nie jest on zainteresowany korzystaniem z pomocy w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych, świadczonych w miejscu zamieszkania, czego dowodzą zgłaszane przez niego żądania oraz brak woli współpracy i porozumienia z Ośrodkiem Pomocy Społecznej w [...]. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżącemu, decyzją z 3 lutego 2022 r., znak: OPS.4532.180.2022 zostały przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze na okres od 14 lutego 2022 r., do 31 grudnia 2022 r., z których skarżący z własnej woli nie korzystał. Ponadto, decyzją z 12 września 2022 r., znak: OPS.450.600.2022 organ przyznał skarżącemu odpłatne częściowo usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania w wymiarze 5 dni w tygodniu, z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych, w ilości 8 godzin dziennie, od 26 września 2022 r., do 31 grudnia 2022 r. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że skarżący nie chciał korzystać z przyznanych usług opiekuńczych i nie wpuszczał do mieszkania wyznaczonych opiekunek, nie przedstawiając przy tym racjonalnych powodów odmowy przyjęcia udzielonej pomocy.

Składowi orzekającemu w niniejszej sprawie znane są wyroki WSA w Lublinie sygn. akt II SA/Lu 496/23 z 27 września 2023 r. oraz II SA/Lu 497/23 z 19 października 2023 r., w których sąd w tożsamym stanie faktycznym uchylił decyzje odmawiające przyznania odpowiednio: specjalistycznych usług opiekuńczych i usług opiekuńczych. Należy jednak zwrócić uwagę, że główną determinantą rozstrzygnięcia sądu w ww. sprawach, było uznanie, że przedłożone przez skarżącego na etapie postępowania odwoławczego orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Lublinie z 14 marca 2023 r., w sytuacji odwołującego nic nie zmienia. Innymi słowy, sąd uznał, że dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niezbędne jest poddanie Orzeczenia PZON z 14 marca 2023 r. szczegółowej analizie i ocenie jego wpływu na zakres wnioskowanej pomocy.

W okolicznościach niniejszej sprawy, w której skarżący domaga się przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, kolejne orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (z 14 marca 2023 r.), uzyskane przez skarżącego, już po wydaniu decyzji pierwszej instancji, nie stanowi podstawy do zmiany oceny sytuacji zdrowotnej skarżącego, w kontekście ustaleń poczynionych dla potrzeb niniejszego postępowania.

Wprawdzie treść tego orzeczenia istotnie różni się od poprzedniego orzeczenia skarżącego o znacznym stopniu niepełnosprawności (tj. orzeczenia z dnia 15 września 2022 r. – k. 19 akt adm. I inst.), albowiem rozszerza o dodatkowy symbol katalog przyczyn niepełnosprawności skarżącego. Sąd nie kwestionuje, że ta okoliczność, przy uwzględnieniu również wyjaśnień skarżącego dotyczących jego choroby nowotworowej oraz odbytej operacji CABG, prowadzi do wniosku, że stan zdrowia skarżącego uległ w ostatnim czasie pogorszeniu. Nie mniej jednak, orzeczenie to, w kontekście zakresu wniosku skarżącego, ograniczającego się w kontrolowanym postępowaniu do specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób zaburzeniami psychicznymi, nie wprowadza żadnych zmian co do stanu zdrowia skarżącego, jako osoby niepełnosprawnej z powodu zaburzeń psychicznych. Przedłożenie zatem tego orzeczenia przez skarżącego, na etapie postępowania odwoławczego w niniejszym postępowaniu, nie prowadzi do zmiany okoliczności będących podstawą orzeczenia przez organy o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy.

Reasumując stwierdzić należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został przez organy obydwu instancji oceniony prawidłowo, w zakresie niezbędnym do ustalenia przesłanek zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji również, mimo pewnej lakoniczności sformułowań i ocen, nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia art. 107 § 3 K.p.a. Stąd też nie sposób uznać, że organ przekroczył granice uznania administracyjnego. W konsekwencji nie znajduje podstaw zarzut naruszenia art. 50 ust. 1 i 2 u.p.s., bowiem organ prawidłowo uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest przesłanek do jego zastosowania.

Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stan faktyczny został ustalony prawidłowo, a rozstrzygnięcie w konkretnych uwarunkowaniach tej indywidualnej sprawy, nie może być potraktowane jako wykraczające poza granice uznania administracyjnego. Zawarte w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie, jak wynika z jej uzasadnienia, nie jest dowolne.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie I sentencji.

W punkcie II. sentencji wyroku sąd orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Uzasadniając to rozstrzygnięcie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wynagrodzenie radcy prawnego ustalane jest na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 68, dalej jako "rozporządzenie z 3 października 2016 r."). Stosownie zaś do § 2 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia (pkt 1) oraz niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu (pkt 2). Stosownie zaś do § 4 ust. 1 rozporządzenia z 3 października 2016 r., opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4 (...), zaś zgodnie z § 21 ust. 1 lit. "c" rozporządzenia, opłaty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi "w innej sprawie" (do takich należy niniejsza sprawa) wynoszą 240 zł.

Należy jednak odnotować, że wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2023r. (sygn. akt SK 53/22) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż: "§ 4 ust. 1 rozporządzenia z 3 października 2016 r. w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej, niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm., dalej jako "rozporządzenie z 22 października 2015 r."), wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".

Powyższy wyrok wszedł w życie z dniem ogłoszenia, czyli 4 maja 2023 r. Jego konsekwencją jest przyznawanie - od tego dnia - radcom prawnym ustanowionym w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia w minimalnej wysokości przewidzianej dla tego samego rodzaju spraw dla radców prawnych ustanowionych z wyboru (we własnym zakresie), a więc na podstawie rozporządzenia z 22 października 2015 r. Zgodnie zaś z § 14 ust. 1 lit. c tego rozporządzenia – stawka minimalna dla radcy prawnego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w I instancji "w innej sprawie" wynosi 480 zł. Kwota ta, powiększona – zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia z 3 października 2016 r. - o stawkę należnego podatku od towarów i usług (23%), wynosi 590,40 zł.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji.