Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 198/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 61  ust. 2 pkt 2 lit. b,  art. 61 ust. 2d, 2e i 2f,  art. 62, art. 64
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
article: art. 10, art. 41, art. 77 par. 1,  art. 79a,  art. 80, art. 107 par. 3,  art. 136
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z 25 września 2023 r., Prezydent Miasta K. , ustalił D. M. (dalej: Strona lub Skarżący) w pkt I decyzji opłatę za pobyt K. M. w Domu Pomocy Społecznej "Z. " w K. w wysokościach:

1) za 5 dni pobytu od 26 do 30 września 2022 r. w wysokości 619,17 zł,

2) od 1 października 2022 r. do lutego 2023 r. w wysokości 3.715,03 zł miesięcznie,

3) od marca 2023 r. do mają 2023 r. w wysokości 4.455,48 zł miesięcznie,

4) za czerwiec 2023 r. w wysokości 4.426,69 zł,

5) od lipca 2023 r. w wysokości 4.167,59 zł miesięcznie, z zaznaczeniem, że należność za okres: od 26 września 2022 r. do 30 września 2023 r. w łącznej wysokości 49.490.22 zł winna być wniesiona do dnia 10 grudnia 2023 r., natomiast od miesiąca października 2023 r. opłata winna być wnoszona z góry, w terminie do 10. dnia każdego miesiąca.

W pkt II powyższej decyzji organ odmówił zwolnienia Skarżącego z ustalonej w pkt I odpłatności.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następstwie wcześniejszej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z 30 czerwca 2023 r. nr SKO.4110.939.2023, mocą której uchylono decyzję Prezydenta Miasta K. z 14 lutego 2023 r. Organ odwoławczy wskazał wówczas na potrzebę ponownego przeprowadzenia u Wnioskodawcy wywiadu środowiskowego i na jego podstawie dokonania oceny możliwości ponoszenia odpłatności oraz dalszego rozpatrzenia wniosku Skarżącego o zwolnienie z obowiązku ponoszenia ustalonej opłaty.

W toku swojego postępowania organ I instancji ustalił, iż decyzją z 21 września 2022 r. orzeczono o umieszczeniu K. M. w Domu Pomocy Społecznej "Z. " w K., gdzie przebywa ona od 26 września 2022 r. ponosząc opłatę w wysokości 70% swojego dochodu. Przy czym kwota ta nie stanowi pełnej miesięcznej odpłatności za pobyt mieszkańca w DPS.

Strona jest jedynym dzieckiem pensjonariuszki DPS, natomiast jej wnuczka, urodzona w [...] r., jest niepełnoletnia.

W toku postępowania organu I instancji w dniu 23 stycznia 2023 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy, w którym ustalono, że Strona mieszka wspólnie z żoną i córką, natomiast w oświadczeniu o prowadzonym gospodarstwie domowym Skarżący podawał, iż prowadzi gospodarstwo domowe jako "jedna osoba i 50% osoby". Zgodnie z wyjaśnieniem, 50% osoby oznacza ponoszenie przez Skarżącego kosztów utrzymania gospodarstwa domowego oraz dziecka w połowie. Drugą połowę kosztów ponosi żona, która prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. W oświadczeniu Skarżący podał także dane dotyczące aktualnego stanu majątkowego oraz ponoszonych wydatków oraz przedłożył kopię aktu notarialnego z dnia 17 stycznia 2023 r. o ustanowieniu między małżonkami rozdzielności majątkowej a także zaświadczenie i wydruk z dnia 10 stycznia 2023 r. o wysokości wynagrodzenia osiągniętego w grudniu 2022 r. Skarżący nie udostępnił natomiast dochodu żony, wskazując na rozdzielność majątkową.

Ponadto wskazano, że 30 stycznia 2023 r. CUS w K. przygotowało umowę cywilnoprawną, której przedmiotem było ponoszenie przez Skarżącego opłaty za pobyt matki w DPS od dnia 26 września 2022 r. Do faktycznego zawarcia powyższej umowy nie doszło, ponieważ nie odesłano podpisanego egzemplarza umowy w terminie wskazanym w piśmie przewodnim.

W uzupełnionym postepowaniu, Organ I instancji stosując się do zaleceń zawartych w decyzji SKO wyjaśnił, że podejmował próby przeprowadzenia u Strony wywiady środowiskowego. W szczególności w piśmie z 10 lipca 2023 r. wzywał Stronę do nawiązania kontraktu z organem i do dostarczenia zaświadczeń potwierdzających dochody rodziny od sierpnia do grudnia 2022 r. Pismo nie zostało jednak podjęte przez adresata. Również kolejne zawiadomienie, z 2 sierpnia 2023 r., nie zostało podejdę przez adresata. Nardo pracownik socjalny nawiązał ze Stroną kontrakt telefoniczny, co odzwierciedlono w notatce służbowej z 10 sierpnia 2023 r. W rozmowie telefonicznej Skarżący zobowiązał się dostarczyć swoje zaświadczenia o dochodach do 28 sierpnia 2023 r., natomiast zaświadczenia żony "kilka dni później". W dniu 30 sierpnia 2024 r. zostało przesłane do Strony zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, które również nie zostało podjęte przez Skarżącego.

W tym stanie rzeczy wyjaśniając, że Strona nie podjęła współpracy z organem, na podstawie art. 61 ust. 2e oraz 2f ustawy o pomocy społecznej organ I instancji ustalił Skarżącemu - jako jedynemu zobowiązanemu zstępnemu - opłatę za pobyt matki w DPS w wysokościach odpowiadających różnicy między średnim kosztem utrzymania mieszkańca w DPS a opłatą wnoszoną przez pensjonariuszkę.

Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, decyzją z 15 lutego 2024 r. nr SKO.4110.2719.2023, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Jak wskazał w szczególności organ odwoławczy, w odwołaniu Skarżący opisał swoją złą sytuację finansową, osobistą i zdrowotną. Przedłożył wraz z odwołaniem zaświadczenie z dnia 26 września 2023 r. na druku będącym kserokopią zaświadczenia Politechniki [...] za miesiąc sierpień 2023 r., zaświadczenie z 9 października 2023 r. wystawione przez Z. w S. o zarobkach żony we wrześniu 2023 r., zaświadczenie B. Banku Spółdzielczego Oddział w K. z dnia 10 października 2023 r. o kredycie mieszkaniowym, a także faktury za media i inne zobowiązania.

Po przywołaniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 570 z późn. zm.; dalej: ustawa lub u.p.s.) regulujących odpłatność za pobyt w DPS, organ odwoławczy wskazał, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji organ I instancji przyjął, iż w okolicznościach niniejszej sprawy de facto Strona nie wyraziła zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, albowiem tylko wcześniej formalnie w nim uczestniczyła, jednak odmawiała pełnej współpracy z pracownikiem socjalnym w celu ustalenia wszystkich danych niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a następnie w ogóle nie godziła się na przeprowadzenie wywiadu. W tej sytuacji organ przystąpił do ustalenia opłaty biorąc pod uwagę przepis art. 61 ust. 2e ustawy stanowiący, że przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2.

Oceniając "jakość prowadzonego postępowania" przez organ I instancji Kolegium uznało, iż było ono prawidłowe. Wskazano, że organ wykorzystał przysługujące mu środki prawne w celu ustalenia fatycznej sytuacji dochodowej rodziny Skarżącego, jak również jego wydatków a tym samym możliwości finansowania pobytu matki w DPS, jednakże to postępowanie było utrudnione przez bierną postawę Strony. W tej sytuacji organ prawidłowo ustalił okres i wysokość odpłatności za pobyt matki placówce. Różnica wynikająca z kosztu utrzymania mieszkańca w DPS, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu, została matematycznie wyliczona w sposób prawidłowy.

Ustosunkowując się zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że Skarżący proszony był o udokumentowanie dochodów za okres od sierpnia do grudnia 2022 r oraz od stycznia do lipca 2023 r. Przedłożone zaświadczenia o zarobkach dotyczą wybranego miesiąca, dlatego też nie stanowią pełnej dokumentacji w tym zakresie, zwłaszcza, że Strona dalej twierdziła, że jego gospodarstwo domowe to jedna osoba i 50% osoby.

Na marginesie sprawy Kolegium zauważyło też, że jako fakt notoryjny należało przyjąć, że żona Strony nie jest osobą anonimową, gdyż w Kolegium rozpatrywane były sprawy związane np. z wyceną nieruchomości, w których sporządzała ona operaty szacunkowe jako rzeczoznawca majątkowy. Dlatego też należy przyjąć, że dochód z takiej działalności gospodarczej żony Skarżący był zobowiązany wykazać, czego jednak nie zrobił.

W skardze na powyższą decyzją Strona zarzuciła organowi brak obiektywnej oceny dotyczącej jej sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej oraz nieprawdziwe informacje.

Jak wywiódł Skarżący jego sytuacja "nie tylko nie uległa zmianie, ale się pogorszyła". Zadeklarował też "pełną gotowość na przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia pierwszej instancji"

Oświadczył dalej, że 10 sierpnia 2023 r. pracownik socjalny nawiązał z nim kontakt telefoniczny, w którym Skarżący przekazał informacje, że wraca do K. po 23 września 2023 r. i wówczas dostarczy zaświadczenie dokumentujące jego dochody. W jego ocenie został zobowiązany do dostarczenia zaświadczeń jedynie za wrzesień 2023 r. Opisał także swój stan zdrowia oraz wskazał na kryzys małżeński którego następstwem jest konieczność wynajmowania kawalerki w Hotelu [...] Podkreślił też, iż jest osoba niepełnosprawną w stanie umiarkowanym a w ostatnim czasie jego stan zdrowia znacznie się pogorszył. Nadto leczenie jego opisanych w skardze schorzeń wymaga coraz większych wydatków oraz ogranicza możliwości dochodowe. Poinformował także, iż jego żona ma zawieszoną działalność gospodarczą. Końcowo oświadczył, iż zobowiązuje się do pełnej współpracy oraz uzupełnienia niezbędnej dokumentacji dotyczącej, dochodów, wydatków, stanu zadłużenia itp.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634z późn. zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a.").

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji ustalającą wysokość odpłatności za pobyt matki Skarżącego w DPS za poszczególne okresy jej pobytu w powyższej placówce oraz odmawiająca zwolnienia Skarżącego - na jego wniosek - z powyższej opłaty.

Skarżący nie kwestionuje ani wysokości ustalonych opłat ani innych okoliczności dotyczących obowiązku jej ponoszenia w tym braku innych zstępnych, którzy mogliby partycypować w powyższych kosztach. Natomiast Skarżący kwestionuje prawidłowość rozpatrzenia jego wniosku o zwolnienie z ustalonej opłaty wywodzą, że nie została ona należycie zbadana jego sytuacja a nadto, że przedstawiał on wszelkie dokumenty do jakich przedstawienia był zobowiązywany.

Zgodnie z art. 64 u.p.s. osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności, jeżeli:

1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;

5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;

6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu;

7) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.

W rozpatrywanej sprawie nie jest sporne, albowiem opisał to także organ odwoławczy, iż u Skarżącego został przeprowadzony wywiad środowiskowy w 23 stycznia 2023 r. Nie jest też sporne, iż w jego toku Skarżący nie podał dochodów swojej małżonki wskazując, iż kilka dni wcześniej przed notariuszem zawarł umowę ustalającą rozdzielność majątkową. Kolegium w decyzji kasacyjnej wyjaśniło, iż w takiej sytuacji konieczne jest zbadanie sytuacji dochodowej także małżonki Skarżącego.

Organ I instancji w podstawie swojego rozstrzygnięcia przywołał art. 61 ust. 2e u.p.s. stanowiący, iż w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2.

Nie można nie dostrzegać, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji dwukrotnie (10 lipca 2023 r. i 2 sierpnia 2023 r.) wystosował do Skarżącego wezwanie do nawiązania kontaktu z pracownikiem socjalnym, w celu ponownego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W pismach tym zaznaczano, iż do wywiadu niezbędne jest dostarczenie zaświadczeń potwierdzających dochody rodziny z miesięcy: od sierpnia do grudnia 2022 roku oraz od stycznia do czerwca 2023 roku. Przy czym pisma powyższe zostały doręczone w trybie zastępczym, podobnie jak zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się w sprawie.

Kontakt organu ze Stroną nie ograniczył się do powyższych pism, jak bowiem wskazał organ w znajdującej się w aktach notatce służbowej z dnia 10 sierpnia 2023 r. - pracownik socjalny nawiązał ze Skarżącym kontakt telefoniczny w toku, którego Skarżący miał się zobowiązać do dostarczenia zaświadczeń potwierdzających dochody do dnia 28 sierpnia 2023 r., natomiast dochody żony w terminie kilka dni późniejszym. Brak przedłożenia takich dokumentów skutkował wydaniem decyzji przez organ I instancji w dniu 25 września 2023 r. Przy czym jak wynika z jej treści organ pierwszej instancji uznał, że nie jest w stanie ustalić dochodu rodziny Skarżącego co uniemożliwia mu zastosowanie art. 62 art. 61 ust. 2d u.p.s. oraz art 64 u.p.s.

Sąd podziela zapatrywanie organów, iż wobec danych podawanych przez Skarżącego, iż pozostaje on w związku małżeńskim oraz ma córkę, w toku ustalania opłaty za pobyt matki Skarżącego w DPS istotny wysokości kwoty obciążającej Stronę był dochód na osobę w rodzinie. Jak bowiem wynika z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit b) opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej jest wnoszony w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Brak jest przy tym podstaw do przyjmowania, iż Skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, skoro wyraźnie wskazuje, że pozostaje w związku małżeńskim i partycypuje w 50% kosztach utrzymania córki. Natomiast twierdzenia Skarżącego dotycząca osobnego zamieszkania od żony i wynajmowania mieszkania w Hotelu [...] pozostają w żaden sposób nie dowiedzione szczególnie, że także na etapie postepowania sądowego wskazuje on jaki swój adres dotychczasowe miejsce zamieszkania.

Wyjaśnić należy, że osoba zobowiązana do partycypowania w kosztach pobytu rodzica w DPS, która nie przedstawia w toku postępowania swojej sytuacji dochodowej w sposób umożliwiający pełną weryfikację wskazanego w powyższym przepisie kryterium w istocie uniemożliwia organowi stwierdzenie, że badany dochód nie przekracza wyznaczonej przez organ kwoty kryterium dochodowego. W takim też przypadku musi liczyć się z tym, iż ustalona będzie opłata w pełnej wysokości przewidzianej w ustawie.

Nadto, w razie braku współpracy z organem w toku weryfikacji okoliczności umożlwiających zwolnienie z opłaty, w tym w szczególności w razie nieprzedstawienia niezbędnych do takiej weryfikacji dokumentów czy wyjaśnień, Skarżący musi się liczyć z odmową zwolnienia z opłaty, gdyż organ orzekający o powyższej uldze winien mieć pełny obraz sytuacji zainteresowanego uzyskaniem ulgi. Jej skutkiem jest bowiem w istocie przeniesienie obciążeń wynikających z obowiązków wobec członków rodziny Skarżącego na wszystkich podatników.

W tym miejscu należy też dostrzec, iż o ile postępowanie w części dotyczącej ustalenia wysokości opłat toczyło się z urzędu, to w pozostałej części było następstwem wniosku Skarżącego o zwolnienie z opłaty. Taki charakter postępowania, nakłada na Stronę szczególne obowiązki. Strona jest bowiem zobowiązana do współdziałania z organami prowadzącymi postępowanie w celu ustalenia czy spełnia ona przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskowanej ulgi. W szczególności ma ona obowiązek przedstawienia dokumentów, które jednoznacznie pozwalają stwierdzić, że przyznanie mu wnioskowanej ulgi jest uzasadnione i przemawia za tym nie tylko jego własny interes, ale jest również dopuszczalne w świetle interesu publicznego, który musi być każdorazowo uwzględniony przy wydawaniu decyzji uznaniowych. Nie jest prawidłowym współdziałaniem z organem takie działanie jak opuszczenie na kilka miesięcy miejsca zamieszkania bez wskazania aktualnego adresu doręczeń i jednoczesny brak ustanowienia pełnomocnika w sprawie. Pisma nieodbieranie pod adresem wskazanym przez Skarżącego, jak trafnie dostrzegł organ I instancji, mogą być doręczane w trybie zastępczym. Przy czym jak słusznie organ I instancji zauważył w myśl art. 41 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu a w razie zaniedbania powyższego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Powyższe działania organu I instancji nie budzą wątpliwości Sądu w zakresie swojej prawidłwości.

Oceniając jednak zaskarżoną decyzję organu odwoławczego nie można tracić z pola widzenia, iż wnosząc odwołanie Skarżący przedstawił swoje stanowisko, oświadczenie oraz kopie dokumentów mających wskazywać na jego sytuację dochodową oraz ponoszone wydatki, które nie zostały przedłożone wcześniej. Podniósł tez zastrzeżenia do prawidłowości danych zawartych w notatce służbowej z dnia 10 sierpnia 2023 r.

W takiej sytuacji rolą organu odwoławczego było ponowne rozpoznanie sprawy, a nie tylko kontrola działania i stanowiska organu I instancji. Przy czym w toku swojego postępowania organ odwoławczy był uprawniony zarówno do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136 K.p.a.) jak też uwzględnienia okoliczności faktycznych pominiętych przez organ I instancji, a mających wpływ na wynik sprawy. Nadto w sytuacji, gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie organ stwierdziwszy jej wydanie z naruszeniem przepisów postępowania jest władny przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Tymczasem jak wynika z treści decyzji Kolegium organ ten ograniczył się do oceny "jakości prowadzonego postępowania" przez organ I instancji a w zakresie przedkładanych na etapie postępowania odwoławczego dowodów lakonicznie wskazał, że Skarżący proszony był o udokumentowanie dochodów za okres od sierpnia do grudnia 2022 r oraz od stycznia do lipca 2023 r. natomiast przedłożone zaświadczenia o zarobkach dotyczą wybranego miesiąca, dlatego też nie stanowią pełnej dokumentacji w tym zakresie. Organ odwoławczy poczynił też swoje ustalenia, iż żona Skarżącego prowadzi działalność gospodarcza uwidocznioną z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, która to działalność jest też znana organowi z urzędu.

Tak ograniczone działanie organu odwoławczego w toku rozpatrzenia odwołania, w ocenie Sądu, jawi się jako naruszenie zasad postępowania dowodowego wynikającego z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Organ odwoławczy nie odniósł się bowiem należycie do twierdzeń Skarżącego oraz do przekazanych mu dowodów ani też do twierdzeń Strony, iż zakres oczekiwanych przez organ dokumentów miał wynikać z ustaleń telefonicznych z organem I instancji tj. z rozmowy opisanej w notatce służbowej i jest inny od przedawanych w skarżonej decyzji.

Oceniając przeprowadzone przez Kolegium postępowanie nie można też nie dostrzegać pominięcia przez ten organ zasady wynikającej z art. 79a k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w powyżej.

Organ odwoławczy w realiach badanej sprawy powinien był poddać stosownej ocenie przedłożone mu dokumenty oraz wyjaśnienia co do dat zaświadczeń zażądanych przez organ I instancji, mając na względzie, iż doręczenia pism kierowanych do Skarżącego następowały w trybie zastępczym. Nie bowiem sporne, iż organ I instancji komunikował się ze Skarżącym telefoniczne, co odzwierciedlono w formie notatki służbowej pracownika Ośrodka. Twierdzeń odwołania w tym zakresie nie odniesiono w postępowaniu odwoławczym do treści notatki służbowej, przy czym nie można nie dostrzegać, iż nie zawiera ona ustaleń co do zakresu dat zażądanych telefonicznie dokumentów dotyczących sytuacji dochodowej Strony. Wreszcie organ odwoławczy rezultaty swojego postępowaniami winien był odzwierciedlić w uzasadnieniu w sposób poddający się kontroli tj. w szczególności spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z powyższym przepisem uzasadnienie powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Również powyższym obowiązkom w rozpatrywanej sprawie organ niewątpliwie uchybił.

Sąd nie znajduje podstaw do kwestowania ustalenia organu odwoławczego co do prowadzenia przez żonę Skarżącego działalności gospodarczej, ów fakt wynika bowiem z wpisów do stosownej ewidencji. Jednak stwierdzenie powyższego powinno było być powiązane z umożliwieniem przedstawienia przez Skarżącego stosownych wyjaśnień czy dowodów celem wykazania jaki owa działalność gospodarcza ma wpływ na sytuację dochodową rodziny. Nie można też nie dostrzegać, iż jak wynika z wydruku z ewidencji zawartego w aktach Kolegium, owa działalność z dniem 31 stycznia 2024 r. - a więc jeszcze przed wydaniem skarżonej decyzji (tj. 15 lutego 2024 r.) została zawieszona.

Opisane wyżej uchybienia jawią się jako naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem stanowią one podstawę uchylenia decyzji organu odwoławczego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Sąd nie znalazł natomiast podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, albowiem nie można wykluczyć, iż prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe organu II instancji będzie wystarczające do rozpatrzenia odwołania.

W toku dalszego postępowania organ odwoławczy winien w szczególności poddać wnikliwej ocenie dowody przedstawione przez Skarżącego przy odwołaniu oraz jego wyjaśnienia i twierdzenia zawarte w odwołaniu a nadto prowadzić swoje czynności z również poszanowaniem zasad art. 10 i art. 79a k.p.a. W razie uznania przedkładanych dokumentów za niewystarczające do rozpatrzenia sprawy organ winien na zasadzie art. 136 k.p.a. przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Przy czym z uwagi na twierdzenia skarżącego weryfikacji powinna zostać poddana nie tylko sytuacja dochodowa jego rodziny, ale również podnoszone przez Skarżącego okoliczności dotyczące jego stanu zdrowia. Jak bowiem wynika z art. 64 ust. 2 u.p.s. osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego między innymi, jeżeli występuje długotrwała choroba czy niepełnosprawność.