Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 105/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
658
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 35. art. 61 a par. 1 i 3, , art. 61 a, art. 63, art. 64 par. 1 i 2, art. 104
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 207
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
article: art. 149 par. 1 i 3, art. 149 par. 1 a
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Janina Guść (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi H. O. na bezczynność Rektora A. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego 1. zobowiązuje Rektora A. do załatwienia wniosku H. O. o przyznanie stypendium doktoranckiego w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnego odpisu wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 3. stwierdza, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. zasądza od Rektora A na rzecz H. O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

W dniu 24 kwietnia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga H. O. na bezczynność Rektora A. polegającej na nierozpoznaniu wniosku skarżącej o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2022/2023.

Skarżąca wskazała, że jest doktorantką na drugim roku przedłużenia studiów doktoranckim ze względów naukowych. Z dołączonej do skargi opinii prawnej sporządzonej na zlecenie skarżącej wynika, że rozpoczęła ona studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 r.

Skarżąca wskazała, że złożyła w dniu 11 października 2022 r. wniosek o stypendium doktoranckie, jednak do dnia złożenia skargi nie został on rozpatrzony poprzez wydanie decyzji.

Przed złożeniem wniosku skarżąca, jak również pozostali doktoranci, otrzymała w dniu 19 września 2022 r. od kierownika studiów wiadomość e-mail o uzyskanej od Rektora A. informacji, że w roku akademickim 2022/2023 stypendia otrzymają tylko osoby, które nie były na przedłużeniu studiów doktoranckich w celach naukowych, ze wskazaniem, że w tej sprawie wydane będzie stosowne zarządzenie oraz iż stosownie do § 4 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich stanowiącym załącznik nr 1 do zarządzenia Rektora A. z dnia 17 września 2020 r. nr [...], przyznawanie stypendiów doktoranckich w okresie przedłużenia stypendium zależy od rektora uczelni. W kolejnej wiadomości e-mail z dnia 20 września 2022 r. kierownik studiów wskazał, że otrzymał od Prorektora informację, że wnioski o stypendia mogą składać tylko osoby, które nie korzystały jeszcze z przedłużenia studiów doktoranckich z powodów naukowych, zatem w świetle tej informacji wnioski może złożyć tylko 7 doktorantów z IV roku studiów, które rozpoczęły studia 1 października 2018 r., ponieważ nie korzystały one jeszcze z okresu przedłużenia.

Skarżąca zakwestionowała jako krzywdzącą sytuację różnicowania doktorantów z uwagi na to, czy korzystają z przedłużenia, czy też nie, wskazując, że doktoranci korzystający z przedłużenia przez cały akademicki także ponosili koszty związane z konferencjami i publikacjami, uzyskując w ten sposób punkty potrzebne do stypendium. W ocenie skarżącej, podjęte w tej sprawie przez Rektora rozporządzenie narusza Regulamin studiów III stopnia w A. stanowiący załącznik nr 1 do uchwały Senatu A. z dnia 19 czerwca 2019 r. nr [...] oraz regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich stanowiący załącznik nr 1 do Zarządzenia Rektora A. z dnia 17 września 2020 r. nr [...].

Skarżąca zaznaczyła, że złożyła do Rektora A. ponaglenie w dniu 16 lutego 2023 r., a w sprawie rozpoznania jej wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego niewątpliwie naruszono terminy wydania rozstrzygnięcia sprawy, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ powinien bowiem załatwić niniejsza sprawę niezwłocznie, czyli zwyczajowo w ciągu miesiąca, od wszczęcia postępowania, a w sprawach bardziej skomplikowanych w terminie 2 miesięcy. Natomiast na dzień złożenia skargi w marcu 2023 r. skarżąca oczekiwała na rozstrzygnięcie wniosku już ponad 4 miesiące.

Do skargi załączono opinię prawną z dnia 14 lutego 2023 r. sporządzoną przez zespół prawny Rzecznika Praw Doktoranta, treść obu ww. regulaminów, ponaglenie z dnia 16 lutego 2023 r. oraz odpowiedź Rektora z dnia 28 lutego 2023 r., w której zawiadomił on H. O. o pozostawieniu jej wniosku o przyznanie stypendium bez rozpoznania. W piśmie tym wskazano, że "zgodnie z rozporządzaniem Rektorskim z dnia 20 września 2022 r. dotyczącym składania wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego z datacji projakościowej w roku akademickim 2022/2023 jedynie przez osoby które przed tym rokiem nie korzystały z przedłużenia studiów doktoranckich, komisja doktorancka dla kierunku [...] z dnia 16 października 2022 r. nie rozpatrzyła [...] wniosku z przyczyn formalnych".

W odpowiedzi na skargę, organ wskazał, że H. O. ma [...] lat i od 6 lat jest doktorantką A. na kierunku [...], gdzie pobierała stypendium przez okres 4 lat, to jest przez okres 3 lat studiów doktoranckich na 2, 3 i 4 roku studiów plus 1 rok w ramach przedłużenia studiów. Wskazano, że zgodnie z § 4 ust. 5 regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich obowiązującym na uczelni w uzasadnianych przypadkach w okresie przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, o których mowa w Regulaminie studiów doktoranckich, rektor uczelni może przyznać słuchaczowi stacjonarnych studiów doktoranckich stypendiów doktoranckie w tym okresie. Z uwagi na bardzo dużą liczbę osób, to jest ok. 40, które ubiegały się o przyznanie stypendium doktoranckiego na drugim roku przedłużenia studiów ponad normalny czas studiów ( które trwają 4 lata), to jest o przyznanie stypendium doktoranckiego w 6 roku studiów doktoranckich, pismem z dnia 20 września 2022 r. Prorektor ds. Studentów poinformowała Kierownika Studiów Doktoranckich, że w oparciu o regulamin w roku akademickim 2022/2023 r. wnioski o stypendium doktoranckie mogą składać osoby, które nie korzystały z przedłużenia studiów doktoranckich z powodów naukowych.

Organ zaznaczył, że żadna z osób które przedłużyły studia doktoranckie w roku 2022/2023 po raz drugi, nie otrzymała stypendium doktoranckiego. Wobec powyższego, organ stanął na stanowisku, że H. O. nie była uprawniona do składania wniosków o stypendium, jak również nie była uprawniona do stypendium w ramach przedłużenia studiów na 6 rok studiowania, a w podobnej sytuacji było około 40 osób.

Organ wskazał końcowo, że z uwagi na stanowisko Prorektor ds. Studentów wyrażone w piśmie z dnia 20 września 2022 r. Komisja doktorancka na posiedzeniu w dniu 26 listopada 2022 r. nie uwzględniła w rankingu 5 osób, które złożyły wnioski mimo braku uprawnień, w tym H. O. z przyczyn opisanych w protokole Komisji doktoranckiej, przy czym w przypadku skarżącej Komisja nie rozpoznała jej wniosku z uwagi na rozporządzenie rektorskie z dnia 20 września 2022 r. dotyczące składania wniosków o przyznanie stypendium doktoranckie w roku akademickim 2022/2023 jedynie przez osoby, które przed tym rokiem nie korzystały z przedłużenia studiów doktoranckich.

Następnie organ w dniu 30 maja 2023 r. nadesłał do Sądu kopię pisma Prorektora ds. Studentów A. z dnia 20 września 2022 r., który poinformował Kierownika studiów doktoranckich o składaniu wniosków o stypendia doktoranckie w roku 2022/2023. W wyjaśnieniu zaznaczono, że wskazane pismo nie miało charakteru rozporządzenia Rektora.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie zaś do art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 dalej jako "k.p.a.") stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie - stosownie do art. 37 § 3 k.p.a. - wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia.

Przepisy nie określają terminu, w jakim można złożyć skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca wypełniła wymóg określony w art. 53 § 2b p.p.s.a. Przed wniesieniem skargi wniosła ona bowiem ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, co uzasadnia merytoryczne rozpatrzenie skargi.

Na wstępie wskazać też należy, że z przepisu art. 149 p.p.s.a. wynika, że istota skargi na bezczynność polega na tym, iż sąd, uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności.

Stan bezczynności organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2008 r. sygn. akt IV SAB/Wa 109/07).

Zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego możliwe jest zatem w takim zakresie, w jakim możliwe jest zaskarżenie decyzji oraz postanowień organów administracji (art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 1 - 3 p.p.s.a.), a także w zakresie niepodjęcia przez organy administracji innych niż decyzje i postanowienia aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - w tym także innych aktów i czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego, określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 4 oraz art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.).

Przepisy te określają przedmioty zaskarżenia, wyznaczając zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, a tym samym zakres rzeczowy postępowania sądowoadministracyjnego. Oznacza to, że skarga na bezczynność organów przysługuje w tych przypadkach, w których organy zobowiązane do wydania decyzji i postanowień, bądź do dokonania określonej czynności, z ustawowego obowiązku nie wywiążą się w określonym terminie.

Sąd rozpatrując skargę na bezczynność kontroluje, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. oraz czy organ był w świetle przepisów prawa materialnego zobowiązany do załatwienia sprawy, a jeżeli tak, to czy zwłoka w załatwieniu tej sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa.

W przedmiotowej sprawie skarżąca zarzuca Rektorowi A. bezczynność polegająca na nierozpoznaniu wniosku skarżącej o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok 2022/2023 r. Jak wynika z treści wskazanego wniosku wpłynął on do organu w dniu 12 października 2022 r. Skarżąca składając wniosek była doktorantką A. rozpoczynając - jak wskazano w odpowiedzi na skargę - 6 rok studiów doktoranckich na kierunku [...] w ramach szkoły doktorskiej wskazanej uczelni. W przypadku skarżącej, wskazany rok akademicki był drugim z kolei rokiem przedłużenia studiów doktoranckich ze względów naukowych.

Skarżąca rozpoczęła studia doktoranckie przed rozpoczęciem roku akademickiego 2019/2020 r. Badając podstawę materialnoprawną, w oparciu o którą należy rozpoznawać wnioski doktorantów o przyznanie stypendium doktoranckiego, uwzględnić należy zmianę przepisów dotyczących szkolnictwa wyższego, to jest wejście w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1668 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.s.w.n."

W art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm., dalej jako "ustawa wprowadzająca") wskazano, że studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, to jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm., dalej jako "p.s.w."). W art. 200 ust. 3 p.s.w. wskazano, że decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania i wysokości podejmuje w uczelni rektor. Niewątpliwie zatem złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego, w sytuacji gdy pochodzi on od osoby posiadającej przymiot strony oraz gdy wniosek ten nie zawiera braków formalnych, powinno zostać zakończone wydaniem decyzji administracyjnej, przyznającej stypendium lub odmawiającej przyznania stypendium.

Ustawodawca nie wyłączył też a priori możliwości przyznawania stypendiów doktoranckich doktorantom korzystającym z przedłużenia studiów doktoranckich. Zgodnie bowiem z wydanym w oparciu o upoważnienie ustawowe z art. 200 ust. 1 p.s.w. rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich ( Dz.U. z 2017 r., poz. 1696 ze zm.) w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich rektor uczelni może przyznać doktorantowi stypendium doktoranckie w tym okresie ( § 15 ust. 3). Władze poszczególnych uczelni, stosownie do powyższego, mogły zatem odrębnie uregulować wskazaną kwestię. W przypadku A. taka możliwość została dopuszczona. W tym zakresie znaczenie ma bowiem treść § 17 ust. 3 załącznika nr 1 do uchwały Senatu A. z dnia 19 czerwca 2019 r. nr [...] wprowadzającej regulamin studiów III stopnia – studiów doktoranckich w A., gdzie wskazano, że "w przypadku przedłużenia okresu studiów doktoranckich, rektor może podjąć decyzję o przedłużeniu okresu pobierania stypendium". Zgodnie też z obowiązującym na A. regulaminem przyznawania stypendium doktorskiego, stanowiącym załącznik nr 1 do zarządzenia Rektora A. z dnia 17 września 2020 r. nr [...], decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje rektor, na podstawie zaopiniowanych wniosków o przyznanie stypendium przez komisję doktorancką jednostki organizacyjnej uczelni (§ 1 pkt 6), gdzie jednocześnie zaznaczono, że w uzasadnionych przypadkach, w okresie przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, o których mowa w regulaminie studiów doktoranckich, rektor uczelni może przyznać słuchaczowi stacjonarnych studiów doktoranckich stypendium doktoranckie w tym okresie. (§ 4 pkt 5).

Decyzja administracyjna rozstrzygająca sprawę co do istoty odnosi się – co należy podkreślić – do sposobu ukształtowania sytuacji prawnej podmiotu administrowanego, na podstawie umocowania zawartego w administracyjnym prawie materialnym. Wydanie decyzji merytorycznej wiąże się z rozstrzygnięciem sprawy, czyli ukształtowaniem sytuacji prawnej podmiotów administrowanych w sferze prawa materialnego.

Ze względu na wyrażoną w przepisie art. 104 k.p.a. zasadę załatwiania indywidualnych spraw administracyjnych przez wydanie decyzji, wyłączenie takiej formy załatwiania określonych spraw musi być wyraźne, natomiast nie można go domniemywać (zob. w tej materii m.in.: wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 lutego 2007 r. sygn. akt VI SA/WA 2106/06).

Biorąc pod uwagę stanowisko organu wyrażone w piśmie z dnia 28 lutego 2023 r., że wniosek skarżącej "został pozostawiony bez rozpoznania" oraz że wniosek "nie został rozpatrzony z przyczyn formalnych" podkreślić zatem należy, że zgodnie z art. 207 p.s.w., do decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j.:Dz.U. z 2023 r., poz. 775), powoływanej dalej jako "k.p.a." oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 61 § 1 i 3 k.p.a. postępowanie administracyjne może być wszczęte na żądanie strony, a datą wszczęcia postępowania jest w tym przypadku dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Złożenie wniosku przez uprawnioną stronę wszczyna zatem postępowanie administracyjne. Jeżeli zaś organ stwierdzi, że żądanie zostało wniesione przez osobę niebędąca stroną lub z innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61 a k.p.a.).

Natomiast gdy wniesione podanie zawiera braki formalne, pozostawia się je bez rozpoznania, pod warunkiem wcześniejszego wezwania strony do uzupełninia braków formalnych w terminie nie krótszym niż 7 dni, z pouczeniem, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.). Wyjątkiem w tym zakresie, to jest jedyną sytuacją, w której strona nie jest wzywana do uzupełnienia braków formalnych przed pozostawieniem podania bez rozpoznania, jest sytuacja, w której brak formalny podania polega na niewskazaniu adresu wnoszącego i jednocześnie nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych (art. 64 § 1 k.p.a.). To zaś, co w ogóle jest brakiem formalnym podania, wyznacza treść art. 63 k.p.a., który stanowi, że podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, jej adres, żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych, powinno również zostać podpisane. Choć przepisy szczególne, w tym wypadku przepisy dotyczące przyznawania stypendiów doktoranckich, mogą zatem określać dodatkowe wymogi formalne podania, podkreślenia wymaga, że jako brak formalny podania nigdy nie może być potraktowany brak przesłanek do uwzględnienia danego żądania. Przez przepisy szczególne, o których mowa w art. 63 k.p.a. należy bowiem w tym przypadku rozumieć jedynie te normy prawne, które mają charakter proceduralny. W przypadku żądania określonego świadczenia brakiem formalnym nie jest zatem niespełnienie warunków, z jakimi przepisy prawa materialnego wiążą możliwość jego przyznania. Tego rodzaju konstatacja powinna bowiem znaleźć swój wyraz w obligatoryjnej, w tym przypadku, formie rozstrzygnięcia, w postaci decyzji administracyjnej.

Uwzględniając, że postępowanie w przedmiocie stypendium doktoranckiego jest postępowaniem, do którego w zakresie wyznaczonym art. 207 p.s.w. mają zastosowanie przepisy k.p.a., jak zasadnie wskazała strona skarżąca uwzględnić należy, że zgodnie z art. 35 k.p.a. organy obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie stypendium doktoranckiego, to nie powinno przekroczyć maksymalnego terminu 2 miesięcy od dnia złożenia podania. W przypadku zaś uznania, że podanie zawiera braki formalne organ winien niezwłocznie po otrzymaniu takiego wniosku wystosować do strony wezwanie do usunięcia braków formalnych. Niezwłocznego działania organu wymaga także wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przypadku oczywistego braku posiadania przez wnoszącego podanie przymiotu strony.

W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącej, który wpłynął do organu w dniu 12 października 2022 r., zainicjował wszczęcie postępowania. Wniosek ten nie został zakwalifikowany jako posiadający braki formalne i został przedłożony komisji, która go zaopiniowała. Na formularzu wniosku w przewidzianej do dokonania tej czynności części widnieją podpisy przewodniczącego oraz 4 członków Doktoranckiej Komisji Stypendialnej wraz z adnotacją, że komisja opiniuje wniosek negatywnie, ponieważ "zgodnie z zarządzeniem rektorskim z dnia 20 września 2022 r. wnioski o przyznanie stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2022/2023 składają doktoranci, którzy nie korzystali z przedłużenia studiów doktoranckich. Doktorantka korzystała z przedłużenia studiów doktoranckich w roku akademickiemu 2021/2022". W aktach sprawy znajduje się protokół z ww. posiedzenia Komisji doktoranckiej, która w dniu 26 października 2022 r. opiniowała dla kierunku [...] wszystkie złożone wnioski o przyznanie stypendium doktoranckiego. W zakresie wniosku H. O. i 4 innych osób wskazano, że wnioski te nie zostały uwzględnione w rankingu z ww. względów, to jest z powodu korzystania już wcześniej z przedłużenia studiów doktoranckich.

Wskazanie przez organ w piśmie z lutego 2023 r. - w odpowiedzi na ponaglenie skarżącej - że wniosek skarżącej został pozostawiony bez rozpoznania z uwagi na braki formalne, nie było uzasadnione. Skarżąca nie była wzywana do uzupełnienia braków formalnych, a jej wniosek został poddany zaopiniowaniu przez Komisję doktorancką. W odpowiedzi na skargę przedstawiono stanowisko, że skarżąca nie była uprawniona do złożenia wniosku o stypendium doktoranckie. Niewątpliwie jednak, w przedmiotowej sprawie, powyższego stanowiska nie ujęto w żadnej przewidzianej w k.p.a. formie. W sprawie nie wydano bowiem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stypendium doktoranckiego, ani nie wydano decyzji rozstrzygającej o uprawnieniu skarżącej do pobierania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2022/2023. Akta sprawy potwierdzają, że postępowanie w tym przedmiocie zostało częściowo przeprowadzone (do etapu zaopiniowania wniosku przez Komisję doktorancką), natomiast nie zostało zakończone przez Rektora A. wydaniem decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 3 p.s.w. oraz w § 1 pkt 6 obowiązującego na A. Regulaminu przyznawania stypendium doktorskiego.

Z powyższych względów, Sąd w oparciu art. 149 § 3 p.p.s.a. stwierdził, że Rektor A. dopuścił się bezczynności (pkt 2 sentencji wyroku). Uwzględniając, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie stypendium w dniu 12 października 2022 r., powinien być on merytorycznie rozpoznany najpóźniej w ciągu 2 miesięcy, a więc jeszcze w grudniu 2022 r. Termin ten nie został dotrzymany. Jak wskazano wyżej, w sprawie nie wydano także postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Udzielane skarżącej nieformalne wyjaśnienia skierowane do niej w korespondencji e-mail, a także stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na ponaglenie oraz w odpowiedzi na skargę nie mogą być zaś uznane za prawnie dopuszczalną formę rozpoznania wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego.

Tym samym stwierdzając, że do dnia rozpoznania skargi, organ nie wydał w sprawie rozstrzygnięcia, Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. zobowiązał Rektora A. do załatwienia wniosku H. O. o przyznanie stypendium doktoranckiego w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnego odpisu wyroku wraz z aktami sprawy. Uwzględniając realia sprawy, termin ten uznano za wystarczający, bowiem sprawy nie można uznać za szczególnie skomplikowaną,

Sąd stwierdził, że zaistniała bezczynność nie miała charakteru rażącego (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Organ niezasadnie pozostawał w przekonaniu, że skarżąca nie była osobą uprawnioną do złożenia wniosku i otrzymania stypendium oraz, że powyższe uzasadniało pozostawienie podania bez rozpatrzenia, o czym skarżącą została poinformowana. Brak rozpoznania wniosku nie wynikał z zaniechania organu, bądź zlekceważenia uprawnień skarżącej i obowiązujących w tym zakresie norm, lecz niewłaściwej interpretacji przepisów prawa.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w. zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Rektora A. na rzecz skarżącej kwotę 100 zł, tytułem uiszczonego przez skarżącą wpisu od skargi.

Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod internetowym adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl.