Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 772/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.11 d ust.2 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 945
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi Fundacji "[...]" w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia punktów w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości (dalej jako "Minister" lub "organ") decyzją z 24 stycznia 2023 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Fundacji "[...]" w [...] (dalej jako "skarżąca" lub "Fundacja"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej jako "Wojewoda") z 28 listopada 2022 r. nr [...] o odmowie wpisania Fundacji na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia na obszarze województwa [...] punktów w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Fundacja wnioskiem z 21 października 2022 r. (data wpływu do Wojewody) wystąpiła do Wojewody o wpisanie jej na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia punktów na obszarze województwa [...] w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej.

Wojewoda pismem z 26 października 2022 r. wezwał Fundację do uzupełnienia dokumentacji wskazującej na spełnienie przez nią wymogu z art. 11d ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 945), powoływanej dalej jako "ustawa", tj. posiadania co najmniej dwuletniego doświadczenia w wykonywaniu zadań więżących się z udzielaniem porad prawnych; wskazanie sądów, przy których mediatorzy Fundacji zostali wpisani na listy; przedłożenie wykazu osób posiadających kompetencje określone w art. 11d ust. 2 pkt 2 ustawy, z którymi Fundacja posiada zawarte umowy aktualne w dniu złożenia wniosku, w powyższym zakresie. Wojewoda wyjaśnił jednocześnie, że przekazane przez skarżącą harmonogramy nie mogą stanowić potwierdzenia doświadczenia, gdyż z ich treści nie wynika np. lokalizacja punktu, którego dotyczą. Dlatego zobowiązał skarżącą do przekazania, np. kopii umów zawartych przez organizację w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, a przy braku takich umów, dookreślenie przekazanych harmonogramów.

Fundacja pismem z 2 listopada 2022 r. udzieliła wyjaśnień i uzupełniła załączniki do wniosku. Przedstawiła dane o mediatorach i wyjaśniła, że wykaz radców prawnych dotyczący roku 2021 pozostaje aktualny. W kwestii wykazania dwuletniego doświadczenia wskazała, że doświadczenie wiąże się z realizacją rozpoczętej w 2019 r. akcji udzielania nieodpłatnych porad prawnych w siedzibie Delegatury w [...] Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w oparciu o pisemne umowy zawarte z poszczególnymi radcami. Fundacja o dostępności tej pomocy informowała na stronie internetowej.

Wojewoda pismem z 8 listopada 2022 r., w celu potwierdzenia posiadania przez skarżącą dwuletniego doświadczenia, o którym mowa w art. 11d ust. 2 pkt 1 ustawy, zobowiązał Fundację do przekazania po jednym dla każdego miesiąca funkcjonowania usługi w latach 2020 i 2021 kopii wypełnionych formularzy z udzielonych porad prawnych, o których mowa w § 16 Regulaminu Fundacji.

Fundacja pismem z 23 listopada 2022 r. przedstawiła uzupełniające wyjaśnienia i zapewniła, że pierwszy dyżur odbył się 7 marca 2019 r, a zatem do dnia złożenia wniosku upłynęło ponad 3 lata i 7 miesięcy. W ocenie skarżącej, okres dwuletniego doświadczenia nie musi mieć charakteru ciągłego. Zdobywanie doświadczenia może polegać zaś na bezpośredniej realizacji zadań statutowych, a nie w ramach punktów nieodpłatnej pomocy prawnej. Fundacja opisała również dyżury na przestrzeni wskazanego okresu przyznając, że: w 2019 r. dyżury były prowadzone od 7 marca do 19 grudnia raz w tygodniu; w 2020 r. dyżury wyznaczono na cały rok, ale z przyczyn niezależnych od Fundacji, sytuacja epidemiczna wyłączyła okres od 12 marca do 28 maja oraz listopad i grudzień; w 2021 r. dyżury wznowiono dopiero od 4 października i kontynuowano do 20 grudnia, zaś w 2022 r. Fundacja kontynuuje dyżury od 3 stycznia. Skarżąca wyjaśniła, że początkowo nie prowadziła dokumentacji udzielonej pomocy prawnej, a zasady takie zostały wprowadzone dopiero Regulaminem uchwalonym w czerwcu 2021 r. i pozwoliły na wznowienie dyżurów od października 2021 r. Początkowo nie było zainteresowania beneficjentów i dopiero podjęcie działań informacyjnych mających na celu upowszechnienie wiedzy o działalności Fundacji, od kwietnia 2022 r. możliwe jest przedstawienie kopii formularzy z udzielonych porad prawnych. Wobec powyższego przedstawione formularze obejmują jedynie okres od marca do listopada 2022 r.

Wojewoda decyzją z 28 listopada 2022 r. odmówił wpisania Fundacji na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia na obszarze województwa [...] punktów w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, w związku z brakiem możliwości potwierdzenia dwuletniego doświadczenia wnioskodawcy w zakresie udzielania pomocy prawnej, o którym mowa w art. 11d ust. 2 pkt 1 ustawy. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że po weryfikacji otrzymanego wniosku, dwukrotnie wzywał Fundację do uzupełnienia dokumentacji niezbędnej do wydania pozytywnej decyzji, jednak mimo tego, przekazała ona karty nieodpłatnego wsparcia prowadzonego wyłącznie w okresie od 4 kwietnia 2022 r. do 21 listopada 2022 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie, zarzucając Wojewodzie naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj. a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez niewłaściwe zastosowanie na skutek nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, skutkujące bezpodstawnym przyjęciem braku wypełnienia przesłanki dwuletniego doświadczenia, b) art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 2 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie na skutek niespełnienia wymogu uzasadnienia w zakresie braku wskazania, dlaczego organ uznał, że jedynym sposobem wykazania doświadczenia jest przedstawienie kart nieodpłatnej pomocy prawnej oraz jakie przepisy nie pozwalają uznać za poświadczenie doświadczenia w udzielaniu pomocy z użyciem harmonogramów dyżurów i sprawozdania z działalności przywołującego sytuację epidemiczną;

2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 11d ust. 2 pkt 1 ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że koniecznym warunkiem wykazania dwuletniego doświadczenia w wykonywaniu zadań więżących się z udzielaniem porad prawnych jest prowadzenie dokumentacji związanej z udzielanymi poradami, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu powinna uwzględniać wszelkie dowody.

W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała, że udziela porad prawnych od marca 2019 r. i okres cotygodniowych dyżurów wynosi ponad 2 lata i 6 miesięcy, co potwierdzają podpisy radców prawnych. Ustawa nie wymaga, by dwuletni okres był nieprzerwany. W ocenie Fundacji, Wojewoda błędnie przyjął, że brak dokumentacji porad przesądza o braku doświadczenia. Wystarczające powinny być harmonogramy dyżurów i lista radców prawnych, z którymi zawarto umowy na ich prowadzenie.

Minister decyzją z 24 stycznia 2023 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody i wskazał, że wszelkie działania Wojewody w analizowanym postępowaniu są czytelne dla Ministra i poddają się kontroli instancyjnej, mimo bardzo lakonicznego przedstawiania swojego stanowiska w uzasadnieniu decyzji pierwszej Instancji. Fundacja przygotowując się bowiem do złożenia wniosku miała możliwość dokładnego przygotowania środków dowodowych na poparcie swoich twierdzeń. Jej obowiązkiem było przedstawić, już na etapie składania wniosku, dowodów wykazujących zgłoszone okoliczności. Wojewoda, zgodnie z art. 11 K.p.a., dwukrotnie zobowiązywał Fundację do przedłożenia dokumentacji potwierdzającej spełnienie przesłanek zawartych w ustawie, jak też wskazywał przykładowe dokumenty, które mogłyby okoliczność tę potwierdzić. Nie można zatem uznać, że żądając konkretnych dowodów (formularzy), co do których istnienia powziął wątpliwości, ograniczył stronie możliwości dowodowe, albowiem miała ona już wcześniej dwukrotnie prawo skorzystać z własnej inicjatywy dowodowej. Kolejne, trzecie wezwanie, stanowiłoby już wyraz przewlekłości postępowania i stałoby w sprzeczności z zasadą szybkości procedowania wyrażoną w art. 12 § 1 K.p.a. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 11d ust. 2 pkt 1 ustawy Minister zauważył, że użyte w tym przepisie przez ustawodawcę określenie "dwuletnie doświadczenie w wykonywaniu zadań" należy traktować jako upoważnienie dane Wojewodzie do dokonania swobodnej oceny całości stanu faktycznego dotyczącego danej organizacji pozarządowej w zakresie weryfikowania tego doświadczenia. Ustawodawca pozostawił zatem każdemu z Wojewodów prawo do własnej oceny, a tym samym do decydowania o tym, kogo dopuści do udziału w konkursach na terenie jego województwa. Gdyby intencją ustawodawcy było poprzestanie w procedurze o wpis na listę na samych deklaracjach zarządu organizacji, to sformułowałby w ten sposób właściwy przepis. Na gruncie niniejszej sprawy Minister podzielił stanowisko Wojewody, że Fundacja nie spełniła przesłanki pozytywnej, określonej w art. 11d ust. 2 pkt 1 ustawy. Nie wykazała bowiem, że posiada co najmniej dwuletnie doświadczenie w wykonywaniu zadań więżących się z udzielaniem porad prawnych, informacji prawnych lub świadczeniem poradnictwa obywatelskiego. Taka okoliczność nie wynika bowiem z zebranych w sprawie dokumentów. Wręcz przeciwnie, zebrany materiał dowodowy wykazuje, że Fundacja wymaganego doświadczenia we wskazanej wyżej dziedzinie nie posiada. Określone zapewnienia osób, które z uwagi na współpracę z organizacją pozarządową mogą kierować się zbieżnymi interesami, nie powinny być traktowane jako bezwzględne dowody wykazujące na okoliczności, do których się odnoszą. Możliwa, a wręcz niezbędna wydaje się ich weryfikacja. Organ administracji publicznej jest zobowiązany wydać decyzję na podstawie całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a nie wyłącznie na podstawie samych twierdzeń strony i przedstawionych przez nią dokumentów. Ustawodawca oczekuje od kandydatów na listy wojewodów doświadczenia w "wykonywaniu zadań wiążących się z udzielaniem porad prawnych, informacji prawnych lub świadczeniem poradnictwa obywatelskiego", a nie tylko doświadczenia w samym organizowaniu porad. W tym kontekście należy odróżnić pozostawanie w gotowości do udzielania porad od faktycznego ich udzielania. Fundacja przedstawiła harmonogramy dyżurów, umowy z wykonawcami i informację, że ofertę porad przedstawiała na swojej stronie internetowej. Wykazała tym samym, że organizowała pomoc prawną i pozostawała w gotowości do jej świadczenia. Nie udowodniła jednak, że wiązało się to z faktycznym udzielaniem porad, informacji prawnych, czy świadczeniem poradnictwa obywatelskiego, jak oczekiwał tego ustawodawca. W ocenie Ministra, słusznie zatem Wojewoda próbował ustalić, czy i ilu porad udzielała Fundacja. Nie wynika to ani z harmonogramów, ani ze sprawozdań z działalności organizacji, ani z jakiegokolwiek dokumentu przedłożonego wraz z wnioskiem. Choć należy zgodzić się z Fundacją, że okres dwuletniego doświadczenia nie musi mieć charakteru ciągłego (tym bardziej, że Wojewoda przyjął niewygórowane kryterium jednej porady miesięcznie), zaś zdobywanie doświadczenia może polegać na bezpośredniej realizacji zadań statutowych, a nie w ramach punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, to jednak okres, w którym Fundacja nie prowadziła dyżurów z przyczyn epidemicznych, jakkolwiek niezależnych od Fundacji, nie może zostać uznany za okres nabywania doświadczenia, skoro w tym czasie żadnych porad nie udzielano. Minister zwrócił tez uwagę, że nawet system publiczny dostosował się do tej sytuacji zmieniając przepisy na poziomie ustawy w sposób umożliwiający korzystanie z porad zdalnie. Fakt, że nieograniczona przepisami ustawowymi Fundacja nie prowadziła porad w formie zdalnej należy również uznać za okoliczność działającą na jej niekorzyść. Co więcej, skarżąca mogła udzielone porady wykazać w każdy sposób, byle skuteczny i przekonujący, czego jednak, mimo wystosowanych przez Wojewodę wezwań nie uczyniła. Ustalenie, czy dany podmiot świadczył nieodpłatne poradnictwo prawne w latach poprzedzających złożenie wniosku, sprowadzać się powinno przede wszystkim do ustalenia, czy i jakich porad udzielał w tym czasie podmiot jako osoba prawna, a nie jego członkowie w ramach prywatnej działalności. W tym celu można przeanalizować sprawozdania roczne (merytoryczne albo finansowe) podmiotu z lat poprzedzających złożenie wniosku pod kątem tego, czy jakiekolwiek działania polegające na nieodpłatnym poradnictwie prawnym zostały tam przedstawione. Trudno bowiem uznać, że organizacja prowadziła przez kilka lat nieodpłatne poradnictwo prawne, a nie wspomniała o tym w swoich sprawozdaniach. Działania te nie mogą także mieć charakteru sporadycznego w danych latach. Przedłożone sprawozdania okazały się lakoniczne, nie wynika z nich ilu porad udzieliła Fundacja w poszczególnych okresach. Za niedopuszczalne należałoby uznać również, w ocenie Ministra, jako niezbędne doświadczenie, udzielanie pomocy przez podmiot w wymiarze zaledwie kilku porad w ciągu roku. Tymczasem faktyczna liczba porad w ostatnich 3 latach i 7 miesiącach poprzedzających złożenie wniosku Fundacji była znikoma. Minister na marginesie zauważył również, że zarówno władze, jak i osoby współpracujące z Fundacją to profesjonalni pełnomocnicy procesowi, na których ciąży obowiązek starannego działania na rzecz klientów, a tym większą staranność powinni wykazać we własnej sprawie. Reasumując, w ocenie Ministra, stanowisko Wojewody okazało się trafne, uzasadnione i znajduje oparcie w przepisach prawa.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na tę decyzję skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając im naruszenie:

1) przepisów postępowania, tj.:

a) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co doprowadziło w konsekwencji do bezpodstawnego przyjęcia, że skarżąca nie spełniła ustawowej przesłanki dwuletniego doświadczenia w zakresie świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej;

b) art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia decyzji Wojewody, mimo jej niewątpliwej wadliwości polegającej na braku zawarcia w uzasadnieniu decyzji niezbędnych elementów określonych w art. 107 § 3 K.p.a., a mianowicie wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej w zakresie dotyczącym uzasadnienia faktycznego oraz braku wyjaśnienia podstawy prawnej w zakresie dotyczącym uzasadnienia prawnego, poprzez niewyjaśnienie sposobu wykładni art. 11d ust. 2 pkt 1 ustawy i niewskazanie powodów, dla których doświadczenie, na które powołuje się Fundacja zostało uznane za niespełniające wymagań określonych w tym przepisie;

c) art. 9 K.p.a. wyrażającego zasadę, zgodnie z którą organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, w szczególności w związku z brakiem rzetelnego informowania, jaki okres ze wskazanych przez wnioskodawcę i dlaczego może zostać zaliczony na poczet dwuletniego doświadczenia wymaganego przepisem art. 11d ust. 2 pkt 1 ustawy, a które z tych okresów nie mogą zostać zaliczone przez organ, co może mieć istotne znaczenie w perspektywie ewentualnego ponownego ubiegania się przez Fundację o wpisanie na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia na obszarze województwa śląskiego punktów nieodpłatnej pomocy prawnej;

2) prawa materialnego, tj. art. 11d ust. 2 pkt 1 ustawy, poprzez jego wadliwą wykładnię i przyjęcie, że przepis ten upoważnia organ właściwy do dokonania wpisu na listę organizacji pozarządowych (wojewodów) do samodzielnego określenia wymagań formalnych dotyczących wniosku o wpis, koniecznych do spełnienia w celu wykazania dwuletniego doświadczenia, jak również przyjęcia, że dwuletnie doświadczenie powinno być wykazane materialnymi dowodami udzielonej pomocy prawnej, nawet wtedy, gdy wnioskodawca w początkowym okresie nie prowadzi stosownej dokumentacji, gdyż zgodnie z przepisami powszechnie obowiązującego prawa nie jest to wymagane.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organy orzekające w sprawie całkowicie arbitralnie przyjęły, że Fundacja nie posiada dwuletniego doświadczenia w wykonywaniu zadań wiążących się z udzielaniem porad prawnych i informacji prawnych. Fundacja wskazała bowiem, że prowadzi działalność statutową w zakresie nieodpłatnych porad prawnych od 7 marca 2019 r. Od samego początku porady prawne udzielane są przez radców prawnych, z którymi Fundacja ma podpisane umowy gwarantujące gotowość do wykonywania usług prawnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Organy rozpatrujące wniosek Fundacji, odmówiły wpisania jej na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia na obszarze województwa [...] punktów w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej przyjmując, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanki pozytywnej w postaci co najmniej dwuletniego doświadczenia w wykonywaniu zadań wiążących się z udzielaniem porad prawnych, informacji prawnych lub świadczeniem poradnictwa obywatelskiego.

Podstawę materialnoprawną powyższych decyzji stanowił art. 11d ust. 2 ustawy, w którym określono przesłanki wpisu na listę organizacji uprawnionych do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej. O wpis w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej może się więc ubiegać organizacja pozarządowa, która łącznie spełnia następujące warunki:

1. posiada co najmniej dwuletnie doświadczenie w wykonywaniu zadań wiążących się z udzielaniem porad prawnych, informacji prawnych lub świadczeniem poradnictwa obywatelskiego;

2. posiada umowę zawartą z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub osobą, o której mowa w art. 11 ust. 3 pkt 2, oraz mediatorem, o którym mowa w art. 4a ust. 6;

3. daje gwarancję należytego wykonania zadania, w szczególności w zakresie zapewnienia:

a) poufności w związku z udzielaniem nieodpłatnej pomocy prawnej i jej dokumentowaniem,

b) profesjonalnego i rzetelnego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej,

c) przestrzegania zasad etyki przy udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej, w szczególności w sytuacji, gdy zachodzi konflikt interesów;

4. opracowała i stosuje standardy obsługi i wewnętrzny system kontroli jakości udzielanej nieodpłatnej pomocy prawnej.

Wskazane przesłanki, w szczególności te przewidziane w pkt 1 i pkt 3 art. 11d ust. 2 ustawy, pozostawiają organom orzekającym dużą swobodę oceny. Przesądza to tym samym, że decyzja o wpisie lub jego odmowie podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. W tego rodzaju sprawach sądy administracyjne nie kontrolują zatem celowości podjętego orzeczenia administracyjnego, a sposób zbadania przez organ przesłanek warunkujących wpis i odpowiednie umotywowanie zajętego stanowiska, tak aby można było powiedzieć, że stosowna ocena została dokonana swobodnie w granicach przesłanek ustawowych a nie dowolnie z ich ewidentnym przekroczeniem lub naruszeniem.

Przeprowadzona w tym względzie ocena Sądu uzasadnia wniosek, że decyzja odmowna Wojewody, jak też utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra, zostały wydane w tej sprawie prawidłowo, albowiem Fundacja nie wykazała w sposób wystarczający, zarówno na datę wydania decyzji Wojewody, jak również w terminie późniejszym (przed Ministrem, bądź sądem), że spełnienia łącznie wszystkie cytowane wyżej przesłanki umożliwiające wpisanie jej na listę wskazaną w art. 11d ust. 1 ustawy. Zgodzić się wprawdzie należy ze skarżącą, że decyzja Wojewody w tym zakresie jest lakoniczna, to jednak wprost wynika z niej, tym bardziej mając na względzie prowadzone w pierwszej instancji postępowanie dowodowe oraz wystosowywane przez Wojewodę wezwania zmierzające do uzupełnienia przez skarżącą dokumentacji niezbędnej do wydania pozytywnej decyzji, niewykazanie spełnienia której z przesłanek stanowiło podstawę do wydania decyzji odmownej. Okoliczność tę doprecyzował następnie w szczegółowym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister. W tej sytuacji, za niezasadny Sąd uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia przez Ministra art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia decyzji Wojewody, mimo jej wadliwości polegającej na braku zawarcia w uzasadnieniu decyzji niezbędnych elementów określonych w art. 107 § 3 K.p.a. Jak bowiem słusznie wskazał Minister, decyzja Wojewody, z przytoczonych powyżej przyczyn, nadawała się do kontroli instancyjnej.

Przechodząc do zasadności podjętych w sprawie decyzji zauważyć trzeba, że Fundacja musi legitymować się co najmniej dwuletnim doświadczeniem w wykonywaniu zadań wiążących się z udzielaniem porad prawnych, informacji prawnych lub świadczeniem poradnictwa obywatelskiego (art. 11d ust. 2 pkt 1 ustawy). W tym zakresie jako element kluczowy dla tego rodzaju oceny przedstawiana jest przez skarżącą współpraca z radcami prawnymi, którzy od 2019 r. (dokładnie od 7 marca 2019 r.) mieli wyznaczane harmonogramy dyżurów, na których gotowi byli udzielać porad prawnych, przy czym jedynie za okres od kwietnia do listopada 2022 r. Fundacja przedstawiła (prócz ww. harmonogramów) formularze z udzielonych ośmiu porad prawnych. Sąd zwraca jednak uwagę, że to Fundacja jest zobowiązana, w ramach zasady koniecznego współdziałania strony i organu w wyjaśnieniu istoty sprawy do wykazania spełniania przesłanek ustawowych.

Tymczasem przedłożone przez Fundację sprawozdania z działalności bądź ogólnie wskazują, jakie są jej cele statutowe (vide: sprawozdanie za 2019 r.), bądź też, że kontynuowano świadczenie nieodpłatnego poradnictwa prawnego zgodnie z regulaminem z 11 lutego 2019 r. w punkcie udzielania porad w siedzibie Delegatury w [...] Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], zaś w związku z pandemią działalność tę zawieszono od 12 marca do 28 maja 2020 r., a później od listopada 2020 r. (vide: sprawozdanie za 2020 r.). W sprawozdaniach tych nie sposób jednak doszukać się choć przybliżonej liczby faktycznie udzielonych porad prawnych. Podobnie rzeczywistego udzielania porad prawnych, informacji prawnych lub świadczenia poradnictwa obywatelskiego, nie sposób wywieść z przedłożonych przez skarżącą harmonogramów dyżurów radców prawnych za 2019 r. (40 dyżurów około raz w tygodniu), za 2020 r. (49 dyżurów – przy czym jak wyjaśniono, dyżury te z uwagi na pandemię nie odbyły się od 12 marca do 28 maja 2020 r., a później od listopada 2020 r.), z 2021 r. (11 dyżurów w okresie od 4 października do 20 grudnia 2021 r.). Skarżąca nie dostrzega bowiem, że w art. 11d ust. 2 pkt 1 ustawy mowa jest o doświadczeniu w wykonywaniu zadań wiążących się z udzielaniem porad prawnych, informacji prawnych lub świadczeniem poradnictwa obywatelskiego, nie zaś, jak słusznie zauważył Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, o organizowaniu pomocy prawnej i pozostawaniu w gotowości do jej świadczenia. Fundacja w żaden zaś sposób nie wykazała, że w latach 2019-2021 jej działalność wiązała się z faktycznym udzielaniem porad, informacji prawnych, czy świadczeniem poradnictwa obywatelskiego (wykonywaniem ww. zadań), jak oczekiwał tego ustawodawca, co ma z kolei wpływ na negatywną ocenę spełniania ustawowych kryteriów z art. 11d ust. 2 pkt 1 ustawy. Słusznie zatem organy przyjęły, że okoliczność nieprzedstawienia przez skarżącą za ww. okresy żadnych dokumentów wskazujących na rzeczywiste świadczenie pomocy prawnej oraz liczbie udzielonych porad (choć ani organy, ani Sąd nie kwestionują, że mogła być ona w tym czasie świadczona), świadczy na niekorzyść skarżącej. Istotne jest też i to, że Wojewoda dwukrotnie wzywał Fundację do przedłożenia dokumentów wskazujących na wypełnienie tej przesłanki, jednak przedstawiła ona na tę okoliczność jedynie osiem formularzy dotyczących usług świadczonych w 2022 r., co spowodowało, że jedynie ten okres, tj. od 4 kwietnia do 21 listopada 2022 r. (na co wbrew twierdzeniom skargi wprost w decyzji wskazał Wojewoda) został uznany za okres faktycznego udzielania porad prawnych, informacji prawnych lub świadczeniem poradnictwa obywatelskiego. W konsekwencji nie sposób zgodzić się ze skarżącą, że w sprawie doszło w tym zakresie do naruszenia art. 9 K.p.a.

Konkludując zauważyć należy, że wykonywanie zadań wiążących się z udzielaniem porad prawnych, informacji prawnych lub świadczeniem poradnictwa obywatelskiego za okres od 2019 do 2021 r. nie jest przez Fundację w jakikolwiek sposób udokumentowane (jak już wskazano powyżej przedłożone harmonogramy za te lata wskazują jedynie na gotowość świadczenia takich usług). Sąd, ani organy nie wymagają przy tym, by kwestia współpracy została uregulowana w określony, sztywny i formalistyczny sposób, bądź by była wykazana informacjami komu i kiedy zostały udzielone konkretne porady prawne i w jakim zakresie. Nie można jednak nie dostrzegać tego, że w ramach wykazania przed organem spełnienia wymagań z art. 11d ust. 2 pkt 1 ustawy niezbędne jest na tyle precyzyjne i jednoznaczne wskazanie, gdzie, jak i w jakiej liczbie Fundacja nabywała doświadczenie (świadczyła pomoc prawną), aby ta okoliczność była w jakikolwiek sposób weryfikowalna, a nie tylko pozostawała w sferze oświadczeń podmiotu zainteresowanego wpisem na listę Wojewody. Tymczasem dane przedłożone przez Fundację (prócz okresu od kwietnia do listopada 2022 r.) są bardzo ogólne, a przez to nieweryfikowalne. Brak szerszego opisania chociażby zakresu udzielonych (tj. mających faktycznie miejsce) porad prawnych, ich tematyki, jakichkolwiek statystyk z ich odbycia, świadczy o niezbyt aktywnej lub wręcz pozornej formie współpracy. Co przy tym istotne, jak słusznie zauważył Minister, zarówno władze, jak i osoby współpracujące z Fundacją to profesjonalni pełnomocnicy procesowi, a zatem trudno uznać, by w jakikolwiek sposób nie ewidencjonowali porad prawnych, których faktycznie udzielili we wskazywanym przez skarżącą okresie.

Tymczasem przy wpisie na przedmiotową listę wojewody, dopuszczając Fundację do grona podmiotów uprawnionych do m.in. startowania w konkursach na prowadzenie punktów nieodpłatnej pomocy prawnej w powiatach, niezbędne jest gruntowne i szczegółowe skontrolowanie przez organy posiadania odpowiednich kwalifikacji. Na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach, choć Sąd nie kwestionuje, że porady takie mogły mieć miejsce, nie sposób takiego przekonania odnieść. Dokumentacja przedłożona do akt jedynie pozornie zaświadcza o wykonywaniu zadań wiążących się z udzielaniem porad prawnych, informacji prawnych lub świadczeniem poradnictwa obywatelskiego, tym bardziej, że z uwagi na brak danych o odbytych poradach za lata 2019, 2020 i 2021 oraz nadesłanych dokumentach świadczących o odbyciu ośmiu takich porad w 2022 r. trudno mówić o jakiejś stałej praktyce Fundacji.

W konsekwencji nie sposób zarzucić organom naruszenia art. 11d ust. 2 pkt 1 ustawy. Skarżąca zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak również sądowoadministracyjnym nie wykazała bowiem, że wykonywała zadania wiążące się z udzielaniem porad prawnych, informacji prawnych lub świadczeniem poradnictwa obywatelskiego przez okres dwuletni wymagany przez ustawodawcę. W ocenie Sądu, a wbrew twierdzeniom skargi, zaskarżona decyzja nie narusza również wskazanych w skardze przepisów postępowania. Organ rozpatrzył całokształt materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) i dokonał prawidłowej oceny przesłanek wynikających z art. 11d ust. 2 ustawy oraz w należyty sposób uzasadnił zajęte stanowisko (art. 107 § 3 K.p.a.).

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji.