Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 59/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 30 ust. 2, art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1993
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 4 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W. z dnia 28 września 2023 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 27 września 2022 r. (data wpływu wniosku do organu), R. P., dalej jako "Strona", "Skarżący" wniósł o całkowite umorzenie należności wypłaconych świadczeń z zaliczki alimentacyjnej osobom uprawnionym, tj. M. P., M. P. oraz N. P..

Decyzją z dnia 17 kwietnia 2023 r. r. nr [...] Burmistrz Wolina, dalej jako “organ I instancji" odmówił Stronie całkowitego umorzenia ww. należności. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że z załączonych dokumentów wynika, że Strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Mieszka z synem M. P., któremu pomaga, ponieważ syn jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Miesięczne wydatki to czynsz plus opłaty - [...] zł, prąd [...] zł oraz potrącenia komornicze [...] zł. Strona posiada rentę w wysokości [...] zł.

Z informacji przekazanych przez komornika sądowego wynika, że podczas trwania egzekucji wyegzekwowane zostały wpłaty na kwotę [...]zł. Z kolei, pismem z dnia 27 lutego 2023 r. komornik sądowy poinformował, że egzekucja jest bezskuteczna, ponieważ nie zostały wyegzekwowane w pełnej wysokości należności z tytułu zaległych zobowiązań alimentacyjnych.

Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze Stroną wynika, że Strona pobiera rentę z ZUS w wysokości [...] zł miesięcznie, z czego potrącane są potrącenia komornicze na należności alimentacyjne bieżące i zaległe oraz koszty komornicze. Dochód Strony do renta, która po potrąceniach alimentacyjnych wynosi [...] zł oraz zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie. Strona złożyła w dniu 5 grudnia 2022 r. oświadczenie majątkowe, z którego wynika, że nie posiada żadnych nieruchomości, ruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Łączne zadłużenie Strony na dzień 17 kwietnia 2023 r. wynosi [...] zł.

Organ I instancji, podkreślając uznaniowy charakter rozstrzygnięcia podejmowanego na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2023 r. poz. 581 ze zm.) wskazał, że zasadą pozostaje jednak egzekwowanie należności, a ich umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas gdy sytuacja materialno-bytowa dłużnika alimentacyjnego lub jego rodziny nie pozwala na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego i powinna być efektem czynników, na które zobowiązany do zwrotu dłużnik alimentacyjny nie ma wpływu. Biorąc pod uwagę, że na Stronie ciąży obowiązek zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a na organie wyegzekwowanie zaległej należności organ I instancji stwierdził, że nie istnieją uzasadnione podstawy do umorzenia zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Pismem z dnia 8 maja 2023 r. Strona odwołała się od ww. decyzji wskazując, że cierpi na zaburzenia urojeniowe, ma problemy z przepukliną, a nadto opiekuje się niepełnosprawnym synem. Z powyższych względów nie jest w stanie podjąć dodatkowej pracy. Na życie pozostaje mu tylko [...] zł i nie starcza mu na najbardziej podstawowe potrzeby.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia 3 sierpnia 2023 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji w celu szczegółowego ustalenia sytuacji materialnej i rodzinnej Strony.

Decyzją z dnia 28 września 2023 r. r. nr [...] organ I instancji odmówił Stronie całkowitego umorzenia należności wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że pismem z dnia 22 sierpnia 2023 r. wezwał Stronę o przesłanie brakujących dokumentów, tj. potwierdzenia opłacenia czynszu, faktur za leki, decyzji przyznającej zasiłek stały, decyzji waloryzacyjnej renty z marca 2023 r. oraz dokumentów dotyczących stanu zdrowia, które potwierdzają orzeczoną niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym oraz poprawy stanu zdrowia po operacji przepukliny, która nie pozwala Stronie na podjęcie pracy i tym samym zarobkowanie.

Pismem z dnia 30 sierpnia 2023 r. Strona poinformowała, że nie pobiera zasiłku stałego oraz nie posiada żadnej innej dokumentacji na temat przepukliny. Stopień niepełnosprawności Strony wynika z choroby psychicznej i dlatego jest niezdolny do pracy. Strona podkreśliła, że ma 60 lat, ograniczone siły, stąd nie ma możliwości zarobkowania. Strona załączyła kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, kserokopię waloryzacji renty ZUS, kserokopię dowodu uiszczenia opłaty za czynsz i kserokopię orzeczenia komisji lekarskiej ZUS.

Organ I instancji wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że sytuacja finansowa Strony jest trudna, jednakże nie jest wyjątkowa co powoduje, że nie można go stawiać w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych dłużników alimentacyjnych zobowiązanych do zwrotu należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Strona pobiera rentę w wysokości [...] zł miesięcznie z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Z posiadanych orzeczeń lekarskich ZUS i Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Szczecinie wynika, że we wskazaniach dotyczących zatrudnienia nie ma żadnej adnotacji, że Strona nie może podjęć zatrudnienia. Biorąc pod uwagę, że dłużnik alimentacyjny jest w wieku produkcyjnym, w ocenie organu I instancji, nic nie stoi na przeszkodzie aby poszukiwał odpowiedniego zatrudnienia, uwzględniając posiadane schorzenia, chociażby w ograniczonym zakresie. Ponadto, ZUS daje możliwość osobom pobierającym rentę chorobową podejmowania pracy zarobkowej nawet do 70% przeciętnego wynagrodzenia. To, że Strona otrzymuje zmniejszone świadczenie z powodu potrącenia należności alimentacyjnych jest następstwem zaniechania, które polegało na niewywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci.

Organ I instancji podkreślił, że Strona może wystąpić z wnioskiem o rozłożenie zadłużenia na raty.

Pismem z dnia 11 października 2023 r. Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym wniosła o zmianę decyzji i umorzenie zadłużenia w całości.

Decyzją z dnia 4 stycznia 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz.775 t.j.), dalej jako "K.p.a." oraz art. 2 pkt 9, art. 8b, art. 27 ust. 1 i 3, art. 30 ust. 2 oraz art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2023 r. poz. 1993 t.j.), dalej jako "ustawa", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji zreferował przebieg postępowania w sprawie, mając na uwadze treść art. 27 ust. 1 i 1a i art. 30 ust. 1 i 2 ustawy, wskazał, że wydana w tej sprawie decyzja ma charakter uznaniowy. Implikuje to po stronie organu obowiązki związane z koniecznością wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy oraz uzasadnienia zajętego stanowiska odnoszącego się do stanu faktycznego tego konkretnego przypadku.

Kolegium podkreśliło, że nawet ustalenie, że zachodzi przesłanka umorzenia świadczeń w postaci określonej sytuacji dochodowej i rodzinnej, nie zobowiązuje to organu do umorzenia zaległości.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji przeanalizował sytuację dochodową i rodzinną Strony, szczegółowo uzasadniając powody wydania decyzji odmownej.

Zdaniem Kolegium postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i kompleksowy. Końcowo organ odwoławczy zauważył, że organ I instancji mógł wydać decyzję odmowną, nawet jeśli strona znajduje się w trudnej sytuacji.

Skarżący wywiódł skargę na wyżej opisaną decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wnosząc o zmianę decyzji i umorzenie zadłużenia, Skarżący zarzucił organom:

- bezpodstawne przyjęcie, że mając 60 lat, zaburzenia urojeniowe, problemy związane z bardzo skomplikowaną przepukliną, jest w stanie podjąć zatrudnienie;

- podjęcie decyzji negatywnej pomimo spełnienia przesłanek do umorzenia jego zadłużenia;

- wydanie orzeczenia, które nie odnosi się szczegółowo do jego sytuacji i jest nieprzekonujące i z którego wynika, że organ może podjąć dowolną decyzję bez względu na ustalenia poczynione w toku postępowania.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że rozumie, że zadłużenia alimentacyjne mają swój szczególny charakter i to że Państwo zapłaciło za utrzymanie jego dzieci, a on powinienem je zwrócić. W jego obecnej sytuacji obowiązek ten całkowicie go przerasta, uniemożliwiając zaspokojenie najbardziej elementarnych potrzeb. Stwierdzenie, że mając 60 lat jest w wieku produkcyjnym, oraz że pomimo zaburzeń urojeniowych i skomplikowanej przepukliny może podjąć pracę, zdaniem Skarżącego, jest całkowicie bezpodstawne.

Skarżący wyjaśnił, że gdy wiele lat temu jego stan się poprawił, przez lata pracował i zwracał swój dług wobec społeczeństwa. Od kilku lat jego sytuacja jest całkowicie odmienna - niezwykle trudna. Z trudem reguluje opłaty, żyje na skraju ubóstwa. Z powyższych względów uważa, że decyzja jest błędna, bowiem z zebranego materiału wynika wyjątkowość jego aktualnej sytuacji oraz okoliczności, z powodu których doszło do powstania zadłużenia (choroba psychiczna, która nie pozwoliła mu właściwie zafunkcjonować zawodowo i społecznie).

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W piśmie procesowym z dnia 7 lutego 2024 r. Skarżący poparł wniosek o rozstrzygnięcie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2022 r., poz. 2492 ze zm.), w oparciu o kryterium zgodności z prawem wykazała, że rozstrzygnięcie to narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obiegu prawnego. Podobnie jak rozstrzygnięcie je poprzedzające na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.".

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w Szczecinie, którą organ utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Wolina odmawiającą Skarżącemu całkowitego umorzenia należności, z tytułu wypłaconych na rzecz osób uprawnionych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami.

Materialnoprawną podstawę orzeczenia stanowił art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2023 r. poz. 1993 t.j.), dalej jako "u.p.o.u.a.", który stanowi, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Z kolei, zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Podnieść należy, że zasadą jest obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych osobom, względem których spoczywał na nim obowiązek alimentacyjny. Natomiast wyjątkiem, który w związku z tym musi być interpretowany ściśle jest umorzenie należności. Decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. jest decyzją uznaniową, a w konsekwencji kontrola jej legalności jest dokonywana przez Sąd w ograniczonym zakresie.

Jak słusznie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny polega ona na zbadaniu czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 27 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1011/20).

Kontrolując legalność aktu Sąd ocenia czy w sprawie zachodziły warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej.

Sądowa kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się zatem do zbadania czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organy obu instancji prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia, bądź odmowy umorzenia należności, Sąd nie ocenia decyzji z punktu widzenia jej słuszności.

Podkreślenia wymaga, że w ramach rozstrzygnięcia wniosku o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności konieczne jest ustalenie sytuacji dochodowej, rodzinnej i zdrowotnej dłużnika alimentacyjnego. Organ ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, przy czym powinno ono zapaść po wnikliwym wyjaśnieniu i rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz zostać szczegółowo uzasadnione, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Decyzje odmowne dla wnioskodawcy powinny być uzasadniane w sposób jasny i przekonujący, a także winny zawierać precyzyjne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Przy ocenie przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 324/19, CBOSA).

Przyjmuje się, że okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu wypłaconych alimentów muszą mieć charakter wyjątkowy, powinny też być niezależne od dłużnika alimentacyjnego, a więc powinny być następstwem zdarzeń nagłych i nieprzewidywalnych, na powstanie których dłużnik nie miał wpływu, a trudności uniemożliwiające spłatę zadłużenia powinny mieć charakter trwały, bez szans na poprawę (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 721/19, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W badanej sprawie organy oceniły, że takie okoliczności nie zachodzą.

Organ I instancji uznał, że nie znajduje podstaw do całkowitego umorzenia należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ponieważ Skarżący jest w wieku produkcyjnym i nic nie stoi na przeszkodzie aby poszukiwał odpowiedniego zatrudnienia, uwzględniając posiadane schorzenia, chociażby w ograniczonym zakresie. Z kolei, zdaniem Kolegium, postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i kompleksowy, a organ I instancji mógł wydać decyzję odmowną, nawet jeśli strona znajduje się w trudnej sytuacji.

W ocenie Sądu stanowisko organów obu instancji nie zasługuje na aprobatę.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że z wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego ze Skarżącym w dniu 2 grudnia 2022 r. w celu ustalenia jego sytuacji finansowej wynika, że Skarżący w okresie od 3 lipca 2017 r. do 11 lipca 2022 r. pracował w firmie "Remondis" jako zamiatacz ulic, ale ze względu na stan zdrowia - perforację przewodu pokarmowego przeszedł operację i 180 dni przebywał na zwolnieniu lekarskim. Został zwolniony z pracy, ponieważ nadal jest chory i nie może wykonywać już pracy fizycznej. W trakcie rozmowy przedstawił kolejne skierowania lekarskie w związku z chorobą - przepukliną brzuszną.

W okresie od 17 lutego 2022 r. do 23 marca 2022 r. Skarżący hospitalizowany był w SPZZOZ w G. na Oddziale Opieki Psychiatrycznej i Leczenia Uzależnień z powodu złego stanu zdrowia, gdyż choruje również na inne zaburzenia psychiczne spowodowane uszkodzeniem lub dysfunkcją mózgu i chorobą somatyczną i w związku z tym ma ograniczone zaburzenia urojeniowe (podobne do schizofrenii) i z tego powodu zaliczony został przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Szczecinie do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności orzeczeniem z dnia 10 grudnia 2018 r. i na tej podstawie nabył uprawnienia do otrzymania zasiłku stałego w wysokości po [...] zł miesięcznie.

Z ww. wywiadu środowiskowego wynika nadto, że Skarżący mieszka z synem M. P.–osobą niepełnosprawną, który wymaga wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, ponieważ porusza się na wózku inwalidzkim. Syn nie jest w stanie pomagać ojcu finansowo – sam pobiera zasiłek.

Podkreślić też trzeba, że Skarżący nadal płaci alimenty na dorosłego syna M. P., który już od dawna nie uczy się, pracuje w Porcie i ma własne dochody. Skarżący chciał wygasić obowiązek alimentacyjny na rzecz syna M. P.. W tym celu złożył wniosek, jednak sprawa została zawieszona, ponieważ syn nie odbiera wezwań. W ocenie pracownika socjalnego Skarżący znalazł się w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej i bez wsparcia Ośrodka nie jest wstanie sam sprostać problemom finansowym.

W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że sytuacja osobista i zdrowotna Skarżącego była i nadal jest trudna, a tym samym wymaga obiektywnej i indywidualnej analizy.

Jednocześnie należy przyznać organom rację, że umorzenie zobowiązań ma charakter wyjątkowy i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach szczególnych, to jednak należy jednocześnie zwrócić uwagę, że ustawodawca w art. 30 ust. 2 ustawy przewidział również możliwość zastosowania ulg częściowych. Rzeczą organu jest zatem rozstrzygnięcie – w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy czy w realiach konkretnej sprawy zachodzą przesłanki do zastosowania całkowitego, bądź częściowego zwolnienia z ciążących na wnioskodawcy zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Ocena ta winna uwzględniać, co należy jeszcze raz podkreślić, aktualny stan majątkowy i stan zdrowia wnioskodawcy, ustalenie przyczyn niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego, obiektywną, a nie tylko hipotetyczną ocenę możliwości przezwyciężenia przez zobowiązanego trudnej sytuacji życiowej.

W ocenie Sądu w badanej sprawie ocena taka została dokonana jedynie fragmentarycznie, bez należytego odniesienia się do indywidualnej sytuacji Skarżącego. Przede wszystkim bez należytego rozważenia jego stanu zdrowia i w związku z tym możliwości uzyskiwania dochodów pozwalających mu - oprócz spłaty zadłużenia na godne życie i realną spłatę zadłużenia wobec Skarbu Państwa w przyszłości.

Należy również przyznać rację organom, że obowiązek utrzymania i wychowania swoich dzieci spoczywa przede wszystkim na rodzicach. Niewątpliwie uchylanie się od łożenia na utrzymanie własnych dzieci jest naganne i nie powinno być premiowane w ten sposób, że obowiązek ten przejmuje Państwo, a w konsekwencji wszyscy podatnicy. Stąd też faktycznie stosowanie ulg powinno mieć charakter wyjątkowy. Nie zmienia to jednak okoliczności, że ustawodawca taką możliwość przewidział, a zatem dopuścił sytuacje, w których dłużnik może skorzystać nawet z całkowitego zwolnienia z długu. Zastosowanie ulg w spłacie wymaga jednak dogłębnej i szczegółowej analizy i uwzględnienia indywidualnej sytuacji dłużnika, przy czym zastosowanie jednej z przewidzianych w art. 30 ust. 2 ustawy ulg, nie wyklucza skorzystania z innej ulgi w przyszłości, jeżeli uzasadnia to sytuacja dłużnika. Prawidłowo przeprowadzony proces zgromadzenia materiału dowodowego i jego analizy uwalnia organ od zarzutu dowolności i przekroczenia granic uznania administracyjnego.

W ocenie Sądu, w sytuacji Skarżącego - osoby o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, z zaburzeniami urojeniowymi, wymagającej dalszego leczenia, a tym samym o ograniczonych możliwościach zarobkowania, takie podejście organów oznaczać może, że Skarżący nigdy nie będzie w stanie spłacić swojego zadłużenia. Rozważenia zatem wymaga czy osoba, która sama wymaga pomocy osób trzecich i wsparcia ze strony Państwa nie zasługuje na zastosowanie ulgi, o którą wnioskuje.

Ocena ta powinna zostać dokonana również w kontekście aktualnych poziomów średniorocznego minimum socjalnego oraz minimum egzystencji ustalanych przez Instytut Pracy i Polityki Socjalnej na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego. Pierwszy dotyczy modelu kosztów utrzymania gospodarstw domowych zagrożonych tzw. sferą niedostatku. Druga kategoria wyznacza niski, "alarmowy" poziom zaspokajania potrzeb, poniżej którego występuje biologiczne zagrożenie życia oraz rozwoju psychofizycznego człowieka. Dane średnioroczne w 2023 r. wskazują, że w warunkach Skarżącego minimum socjalne wynosi 1.717,41 zł, a minimum egzystencji wynosi 901,04 zł. Tymczasem dochód Skarżącego to renta, która po potrąceniu wynosi [...] zł oraz zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie. W tej sytuacji Skarżący sam korzystał ze wsparcia Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w postaci świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w kwocie [...]zł od lipca 2023 r. do września 2023 r., dodatku mieszkaniowego w kwocie [...]zł wraz z ryczałtem gazu przewodowego w wysokości [...] zł w okresie od dnia 1 sierpnia 2023 r. do dnia 31 stycznia 2024 r. oraz z zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup pasa ortopedycznego w kwocie [...]zł w lipcu 2023 r.

Analiza zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy, podobnie zresztą jak organ I instancji uchylił się od dokonania rzetelnej ceny sytuacji Skarżącego, uznając, że wniosek Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Nie można bowiem za taką ocenę uznać powielania ogólnych stwierdzeń na temat natury obowiązku alimentacyjnego i przesłanek umorzenia należności bez uwzględnienia aktualnej sytuacji zdrowotnej Skarżącego i wynikającej z niej realnej możliwości podjęcia zatrudnienia.

Oznacza to, że Kolegium nie dostrzegło, że zakres swobody działania organu administracyjnego w sprawie wynikający z przepisu prawa materialnego art. 30 ust. 2 ustawy, ograniczony jest ogólnymi regułami postępowania administracyjnego, określonymi w przepisach K.p.a. Świadczy o tym przede wszystkim brak własnej oceny prawnej organu odwoławczego co do wnioskowanego przez dłużnika umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego w związku z trudną jego sytuacją materialną i zdrowotną oraz brak rozpatrzenia argumentacji podniesionej w odwołaniu.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku

z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Ponownie rozpatrujący sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania i ewentualnie po uzupełnieniu materiału dowodowego dokona oceny wniosku dłużnika z dnia 27 września 2022 r. oraz podejmie rozstrzygnięcie, uzasadniając je wyczerpująco - uwzględniając indywidualną i aktualną sytuację Skarżącego.