Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 39/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Damian Bronowicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2023 r., nr [...] w przedmiocie płatności dobrostanowej na rok 2022 1. Uchyla zaskarżoną decyzję w całości. 2. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

A.S. (dalej również jako Wnioskodawca, Skarżący) wniósł skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej również jako organ II instancji, organ odwoławczy) z [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej również jako organ I instancji) z [...] w przedmiocie płatności dobrostanowej na 2022 r.

Z akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy.

W dniu [...] maja 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] - zwanego dalej Biurem Powiatowym ARiMR poprzez aplikację eWniosek, wpłynął wniosek Pana A.S. o przyznanie płatności na rok 2022. W przedmiotowym wniosku Pan A.S. zaznaczył, iż ubiega się m.in. o przyznanie dobrostanowej (zwanej dalej płatnością DZ) w ramach której producent zadeklarował realizację wariantu 2.3. - dobrostan krów mamek.

Do ww. wniosku dołączono Oświadczenie o braku zmian w planie poprawy dobrostanu zwierząt, z treści którego wynika, iż w "Planie poprawy dobrostanu zwierząt" - zwanym dalej Planem - złożonym w roku 2020 lub roku 2021 nie zaszły zmiany - w przypadku wariantu 2.3. Dobrostan krów mamek, w zakresie informacji dotyczących wielkości (w m2) posiadanych zewnętrznych powierzchni bytowych (pastwisk, okólników lub wybiegów) przeznaczonych dla krów mamek, cieląt, jałówek i opasów o masie ciała do 300 kg w typie użytkowym mięsnym lub typie użytkowym kombinowanym użytkowanych w kierunku mięsnym.

W dniu [...] września 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...], poprzez aplikację eWniosek, wpłynął formularz "zmiany do wniosku", w którym - w zakresie płatności DZ; deklaracja nie uległa zmianie tzn. Pan A.S. ponownie wskazał, iż ubiega się m.in. o przyznanie DZ w ramach wariantu 2.3. - dobrostan krów maniek.

W dniu [...] czerwca 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystosował do Pana A.S. wezwanie do złożenia wyjaśniań w związku z faktem, iż w sprawie:

– zadeklarowano realizacje wariantu 2.3., a do dnia [...].2022 r. nie dostarczono załącznika "Oświadczenie o wypasie bydła mięsnego" (brak spełnienia wymagań określonych w § 8 ust. 6 pkt 1 lit. b Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 382 ze zm.) - zwanego dalej "Rozporządzeniem DZ";

– zadeklarowano realizacje wariantu 2.3. dobrostan krów mamek, a nie dostarczono Planu (brak spełnienia wymagań określonych w § 8 ust. 5 Rozporządzenia DZ).

Wezwanie dostało doręczone w dniu [...] czerwca 2023 r. i pozostało bez odpowiedzi ze strony Pana A.S.

Decyzją z dnia [...] organ I instancji odmówił przyznania Skarżącemu płatności DZ (PROW 2014-2020) w ramach wariantu 2.3 dobrostan krów mamek. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał m.in., że Wnioskodawca do wniosku o przyznanie płatności DZ dołączył Oświadczenie o braku zmian w planie poprawy dobrostanu zwierząt. Na powyższym formularzu Pan A.S. zaznaczył znakiem "x" pozycję: "Oświadczam, że w planie poprawy dobrostanu zwierząt złożonym w roku 2020 lub roku 2021 3) nie zaszły zmiany w zakresie niżej wskazanych informacji dotyczących: - w przypadku wariantu 2.3. Dobrostan krów mamek: - wielkości (w m2) posiadanych zewnętrznych powierzchni bytowych (pastwisk, okólników lub wybiegów) przeznaczonych, (...) dla krów mamek, cieląt, jałówek i opasów o masie ciała do 300 kg w typie użytkowym mięsnym lub w typie użytkowym kombinowanym użytkowanych w kierunku mięsnym".

Organ wskazał, że jak wyjaśniono w przypisie nr 3) w wyżej wymienionym druku Oświadczenia: "Oświadczenie o braku zmian w planie poprawy dobrostanu zwierząt odnosi się do braku zmian w planie poprawy dobrostanu zwierząt składanym w pierwszym roku realizacji danego wariantu, czyli do: planu składanego w roku 2021, jeżeli w roku 2021 rolnik realizował dany wariant, oraz za ten rok została mu przyznana płatność dobrostanowa."

Zgodnie z § 3 ust. 4 rozporządzenia DZ, jeżeli rolnik w roku następującym bezpośrednio po roku realizacji danego wariantu realizuje ten sam wariant, to posiada ten sam plan poprawy dobrostanu zwierząt, o ile w gospodarstwie rolnym nie zaszły zmiany skutkujące koniecznością zmiany informacji, o których mowa w ust. 2 pkt 1 lit. b i c, pkt 2 lit. c, pkt 4 lit. b lub pkt 5 lit. b załącznika nr 1 do rozporządzenia.

Wnioskodawca w roku poprzedzającym, czyli w roku 2021 miał sporządzony Plan poprawy dobrostanu zwierząt wyłącznie do Wariantu: 2.2 Dobrostan krów mlecznych utrzymywanych grupowo - zwiększona powierzchnia w budynkach, który realizował i za który otrzymał płatność, natomiast za rok 2022 złożył wniosek o przyznanie płatności dobrostanowej do wariantu 2.3 Dobrostan krów mamek. Ponieważ w roku poprzedzającym Pan A.S. realizował inny wariant, nie mógł złożyć Oświadczenia o braku zmian w planie poprawy dobrostanu zwierząt dla zadeklarowanego Wariantu 2.3 Dobrostan krów mamek. Ponadto realizując Wariant 2.3 powinien w terminie od 16-[...]-2022 r. do 31-[...]-2022 r. złożyć Oświadczenie o zapewnieniu wypasu.

Wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie z [...] czerwca 2023 r., tym samym nie potwierdził, iż posiada Plan w zakresie realizacji wariantu 2.3. W związku z powyższym nie spełnił wymagań określonych w § 3 ust. 1 pkt 3 lit. b oraz § 8 ust. 5 pkt 3 Rozporządzenia DZ, tzn. nie posiada Planu w ramach wariantu 2.3.

W dniu [...] lipca 2023 r. Skarżący złożył odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...]. W jego treści wskazano, że cyt. "sprawę tę uzasadniam tym, że zostało to pomyłkowo zakreślone".

Decyzją z [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazał m.in., że z lektury wniosku o przyznanie płatności wynika jednoznacznie, iż Pan A.S. w roku 2022 wnosi o przyznanie płatności DZ w ramach wariantu 2.3. dobrostan krów mamek. Deklaracja ta została potwierdzona przez Pana A.S. w złożonej w dniu [...] września 2022 r. "zmianie do wniosku", gdzie na str. 1 zaznaczono wariant 2.3. płatności DZ jako deklarowany. Wraz z wnioskiem nie złożono kopii stron Planu potwierdzającego realizację wariantu 2.3. w terminie określonym w § 8 ust. 5 pkt 2 Rozporządzenia DZ, składając jednocześnie (wraz z w/w wnioskiem) sporządzone w roku składania wniosku oświadczenie, o którym mowa w § 3 ust. 5 Rozporządzenia DZ wskazujące na to, iż w Planie złożonym w roku wcześniejszym nie zaszły zmiany w zakresie informacji, o których mowa w ust. 2 pkt 1 lit. b i c, pkt 2 lit. c, pkt 4 lit. b, pkt 5 lit. b oraz pkt 6 lit. b i c załącznika nr 1 do rozporządzenia.

W ocenie organu odwoławczego analiza dokumentacji przedkładanej przez Wnioskodawcę w toku spraw dobrostanowych za rok 2020 oraz 2021 prowadzi do konkluzji, iż Plan z dnia [...] maja 2021 r. oraz zmiana do Planu z dnia [...] czerwca 2021 r. odnoszą się do wariantu 2.2. Dobrostan krów mlecznych. Natomiast deklaracja we wniosku o przyznanie płatności DZ na rok 2022 wskazuje jednoznacznie na realizacje wariantu 2.3 Dobrostan krów mamek.

Zatem wnioskując o przyznanie płatności DZ na rok 2022 w ramach wariantu 2.3, wnioskodawca nie wypełnił obowiązku wynikającego z § 8 ust. 5 pkt 3 Rozporządzenia DZ tzn. nie złożył kopii stron Planu, odnoszącego się do wnioskowanego wariantu, jak również § 8 ust. 6 pkt 1 lit. b w/w rozporządzenia (nie złożenie oświadczenia o zapewnieniu wypasu). Wobec zaniechań po stronie Pana A.S. nie sposób uznać, iż Wnioskodawca spełnił wymagania określone w § 8 ust. 8 pkt 1 i 2 Rozporządzenia DZ. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest konieczność odmowy przyznania płatności DZ w wariancie 2.3. na rok 2022.

Organ odwoławczy dokonał również analizy sprawy pod kątem możliwości wystąpienia omyłki oczywistej w zakresie deklaracji do płatności nieprawidłowego wariantu płatności DZ, o której mowa w z art. 4 rozporządzenia 809/2014. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że przepisu tego nie można interpretować w ten sposób, że jeżeli w przepisie jest mowa o "oczywistym błędzie", to z definicji wynika, iż nie dotyczy on oczywistej omyłki pisarskiej lub rachunkowej. Przeciwnie, pojęcie "oczywistego błędu" zawiera w sobie zarówno możliwość popełnienia go wskutek "oczywistej omyłki pisarskiej, jak i "oczywistej omyłki rachunkowej". Za oczywisty błąd można uznać również niespójność, sprzeczność czy przeoczenie. Błędy oczywiste to takie, które są bezsporne, niezamierzone i nie ma wątpliwości co do ich charakteru, nie trzeba ich objaśniać, często drobne, choć istotne są związane z techniką wypełniania wniosku (np. drobne błędy pisarskie, rachunkowe, czy brak podpisu wnioskodawcy). O ile właściwa władza decyduje o tym, które sytuacje należy uznać za błędy oczywiste, to jednak przede wszystkim rolnik jest zobowiązany do wykazania, że chodzi o błąd oczywisty. Zasadniczo oczywisty błąd musi zostać wykryty w informacjach zamieszczonych w formularzu wniosku o przyznanie pomocy; inaczej mówiąc, to kontrola administracyjna dotycząca zgodności dokumentów i informacji przekazanych w celu wsparcia wniosku (formularz wniosku, dokumenty towarzyszące, oświadczenia itp.) ujawnia taki błąd. Ponadto uznanie błędu za oczywisty jest niezależne od środków wdrożonych w celu przeprowadzenia kontroli, czy to wizualnych, ręcznych czy też elektronicznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonuje zaś pojęcie błędu oczywistego jako błędu niebudzącego wątpliwości, bezspornego i pewnego. Oczywista omyłka polega w szczególności na niezamierzonym przekręceniu, opuszczeniu wyrazu, błędzie logicznym, pisarskim lub mającym postać innej niedokładności przypadkowej. Oczywista omyłka pisarska powinna być możliwa do poprawienia bez odwoływania się do innych dokumentów. W zakresie tego pojęcia mieszczą się zatem tylko takiego rodzaju niedokładności, które widoczne są dla każdego, bez przeprowadzania jakiejkolwiek dodatkowej dogłębnej analizy. Oznacza to, że ich poprawienie nie wywołuje zmiany merytorycznej treści oświadczenia woli wykonawcy. Oczywista omyłka pisarska jest wynikiem przeoczenia lub innej wady procesu myślowo - redakcyjnego. Poprawienie oczywistej omyłki nie może prowadzić do wytworzenia nowej treści oświadczenia woli.

W ocenie organu odwoławczego A.S. złożył wniosek o przyznanie płatności, w którym na str. 1 wskazał, iż ubiega się o przyznanie płatności DZ w wariancie 2.3. Do tego wniosku dołączył oświadczenie o braku zmian w Planie, wskazując jednocześnie, iż przedmiotowy "brak zmian" odnosi się do wariantu 2.3. W korekcie wniosku z [...] września 2023 r. nie nastąpiły żadne zmiany wniosku. Tym samym strona utwierdziła organ w prawidłowości swojej deklaracji. Płatność dobrostanowa nie ma charakteru płatności kontynuacyjnej, bazującej na wieloletnich zobowiązaniach. Oznacza to, że producent rolny nie jest zobowiązany deklarować płatności DZ w ramach dokładnie tego samego wariantu jaki deklarował w latach poprzednich. Zatem nie można uznać, że w sprawie wystąpiła oczywista omyłka. Strona złożyła wniosek za pośrednictwem aplikacji eWniosek, a co za tym idzie zgodnie z instrukcją wypełniania wniosku podczas deklaracji, to beneficjent określa poprzez zaznaczenie checkboxa w zakładce "Wniosek" rodzaj wnioskowanej płatności, odpowiedni pakiet oraz jej wariant. Przed wysłaniem takiej deklaracji – w zakładce "Podsumowanie" – strona zobligowana jest do potwierdzenia, że wprowadzone dane zgodne są z jej wolą i stanem faktycznym. Nikt inny poza Wnioskodawcą nie mógł orientować się lepiej co do tego jaki wariant płatności DZ dla konkretnego wariantu stanowi podstawowy element składanego wniosku i tylko rolnik może odpowiadać za prawidłowość tych danych. Informacje te nie mogą być pomijane, czy różnorako interpretowane w sytuacji, w której Wnioskodawca domaga się na ich podstawie płatności. Tego typu dane bezpośrednio oddziaływaują na sferę prawną beneficjenta, o której może decydować wyłącznie on sam. Organ podkreślił, że Wnioskodawca określił jaki wariant płatności realizuje i organ nie mógł zakładać, że skarżący uczynił to omyłkowo. Obowiązki organu nie mogą iść tak daleko, by organ miał ponosić odpowiedzialność za stronę merytoryczną wniosku producenta rolnego. W przeciwnym razie organ musiałby niejednokrotnie stawać przed koniecznością przeprowadzenia odpowiednich dochodzeń sprawdzających treść wniosku. Mogłyby się wówczas wyłonić kłopotliwa kwestia, kto ma ponosić odpowiedzialność za ewentualne nieścisłości takiego wniosku, podczas gdy w świetle przepisów prawa wspólnotowego odpowiedzialność za ten stan rzeczy ponosi producent rolny, wpisując we wniosku o przyznanie płatności dane niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 08.07.2009 r. sygn. II GSK 1115/08). W omawianym zakresie wyjaśnienia Strony nie mogą być podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zdaniem organu w postępowaniu w sprawie płatności DZ Strona została zobligowana do wskazywania konkretnych dowodów i współdziałania z organem przy gromadzeniu materiału dowodowego, pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków. W ocenie organu odwoławczego Strona na etapie prowadzonego postępowania, jak i w piśmie odwoławczym, nie wskazała dowodów mogących zmienić ustalenia dokonane przez organ I instancji.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucono:

1. Obrazę przepisów postępowania administracyjnego poprzez:

a) wydanie skarżonej na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., która to podtrzymała wydaną decyzję organu I instancji w całości podczas gdy, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że doszło do pomyłki przy składaniu wniosku przez skarżącego, co nie zostało dostatecznie wyjaśnione przez organ I instancji, a w zw. z powyższym organ II instancji winien decyzję uchylić i przekazać do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR tj. zastosować art. 138 § 2 kp.a.;

b) wydanie decyzji przez organ II instancji z naruszeniem art. 27 ust. 1 ustawy z dn. 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFR na rzecz ROW w ramach PROW na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422 ze zm.), poprzez niezastosowanie wskazanych przepisów poprzez niezachowanie których to przepisów spowodowało wydanie wadliwej decyzji przez organ II instancji, pomimo niewyczerpującego zebrania i błędnego rozpatrzenia materiału dowodowego przez organ I instancji i niezastosowania przepisu art. 136 § 1 i 2 k.p.a. przez organ II instancji, które to umożliwiało uzupełnienie przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie, a które to mogło mieć i miało istotny wpływ na podjęte rozstrzgnięcie.

2. Obrazę przepisów prawa materialnego poprzez:

a) błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę wydania decyzji a polegający na przyjęciu, iż w sprawie nie doszło do popełnienia oczywistego błędu przy składaniu wniosku w dniu [...] maja 2022 r. o przyznanie płatności dobro stanowej w ramach Wariantu nr 2.3, podczas gdy wniosek o płatność winien zostać złożony zgodnie z Wariantem 2.2 (co miało miejsce w 2021), a niezmienność stanu faktycznego i prawnego potwierdzało zarówno złożone oświadczenie Beneficjenta, jak również wszystkie dane w prowadzonych przez Agencję Rejestrach. Powyższe spowodowało błędne zastosowanie przesłanki niespełnienia regulacji określonych w § 3 ust. 1 pkt 3 lit. b oraz 8 ust. 5 pkt 3, ust. 7 oraz ust. 8 pkt 1 i 2 Rozporządzenia DZ podczas gdy przesłanki dla przyznania płatności dobro stanowej istniały, a jedynie błędne wskazanie Wariantu doprowadziło do wadliwego rozpoznania sprawy i wydania decyzji odmownej, która to wobec błędnego przyjęcia przez organ II instancji iż w niniejszym przypadku nie doszło do oczywistej pomyłki, co spowodowało że została podtrzymana w całości decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu płatności dobro stanowej;

b) przekroczenie granic uznania administracyjnego polegającego na całkowitym pominięciu przy rozpatrywaniu zarówno przez organ II instancji jak i I instancji danych będących w posiadaniu Agencji, a które w pełni uzasadniały możliwość przyznania płatności wg Wariantu 2.2, a tym samym uzasadniały poinformowanie strony o poczynionych ustaleniach, żądanych dokumentach lub oświadczeniach na okoliczność przyznania płatności wg świadomie wybranego przez Beneficjenta Wariantu oraz skutkach prawnych złożenia lub nie złożenia powyższych. Zaniechanie przekazania informacji dotyczącej różnych wariantów i możliwości a poprzestanie jedynie na wezwaniu do uzupełnienia dokumentów w Wariancie 2.3 doprowadziło do sytuacji faktycznej, w której organ nie wyjaśnił dostatecznie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w związku z tym nie można uznać, że ocenił "na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona" (art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFR na rzecz ROW w ramach PROW na lata 2014-2020, czy też art. 80 kp.a.) Poprzez nieprawidłowe uznanie, organ przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób niewystarczający, podczas gdy w rzeczywistości charakteryzowało się ono brakiem dostatecznej wnikliwości i rzetelności prowadząc do przyznania pierwszeństwa wydania decyzji podtrzymującej w całości decyzję odmawiającą przyznania płatności, pomimo, że złożenie takiego wniosku przez Beneficjenta przeczy zasadom logicznego myślenia i wnioskowania, dotychczasowej historii płatności oraz wszystkim pozostałym danym posiadanym przez samą Agencję.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: P.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 uchyla postanowienie w całości albo w części, jeśli: a) stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania

w niniejszej sprawie.

Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym,

na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.

Zaskarżona decyzja została uchylona przede wszystkim z uwagi na naruszenie przez organ II instancji art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69) – zwanego dalej "rozporządzeniem 809/2014" w zw. z art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775) – zwanego dalej "K.p.a.".

W ocenie Sądu organ odwoławczy nieprawidłowo uznał, że zaznaczenie przez Skarżącego we Wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej na 2022 r. oraz Oświadczeniu o braku zmian w planie poprawy dobrostanu zwierząt, wariantu 2.3 "Dobrostan krów mamek" nie mogło być skutkiem oczywistego błędu.

Stosownie do art. 4 rozporządzenia 809/2013 wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.

Punktem wyjścia dla oceny prawidłowości odmowy zastosowania przez organ ww. przepisu musi być analiza użytego w nim sformułowania "w dowolnym czasie". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że korekta wniosku jest dopuszczalna również poza terminem otwartym do składania wniosków o przyznanie płatności. Zasada ta odnosi się również do dokonywania poprawek/uzupełnień wniosku i dołączonych do wniosku załączników (np. wyroki NSA z 2 lutego 2021 r., sygn. akt I GSK 1807/20, z 24 września 2021 r., sygn. akt I GSK 297/21, z 29 października 2021 r., sygn. akt 602/21; wszystkie orzeczenia cytowane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na portalu internetowym orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, możliwość skorygowania lub poprawienia wniosku w dowolnym czasie oznacza, że czynności tych można dokonać do czasu ostatecznego zakończenia postępowania w sprawie wniosku, tj. zarówno na etapie postępowania przed organem I instancji jak i w postępowaniu odwoławczym. Zatem dopuszczalne jest powołanie się w odwołaniu na oczywisty błąd we wniosku lub w jego załącznikach.

Z kolei zgodnie z art. 15 K.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Istota zasady dwuinstancyjności sprowadza się do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Oznacza to, że organ odwoławczy nie może wyłącznie ograniczyć się do kontroli zaskarżonej decyzji, lecz musi ponownie rozpoznać sprawę administracyjną, uwzględniając przy tym zmianę stanu faktycznego i prawnego.

Biorąc pod uwagę oba przepisy należy uznać, że wskazanie zatem przez skarżącego w odwołaniu od decyzji na sytuację zaistnienia błędu winno skutkować wezwaniem skarżącego przez organ do wyjaśnienia zgłoszonej poprawki (podobnie wyrok NSA z 18 maja 2023 r. sygn. akt I GSK 1029/19). Rozstrzygając ponownie sprawę co do istoty organ odwoławczy ma bowiem obowiązek uwzględnić całokształt okoliczności sprawy w tym treść odwołania.

Zatem w okolicznościach kontrolowanego przez Sąd postępowania administracyjnego, powołanie się przez Skarżącego w odwołaniu na pomyłkę w złożonych dokumentach obligowało organ do wyjaśnienia tej okoliczności. Po ustaleniu charakteru błędu, organ powinien dokonać analizy czy zaznaczenie przez Skarżącego we Wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej na 2022 r. oraz Oświadczeniu o braku zmian w planie poprawy dobrostanu zwierząt, wariantu 2.3 "Dobrostan krów mamek" zamiast wariantu 2.2 (co z uwagi na treść skargi nie ulega już wątpliwości) jest oczywistym błędem.

W ocenie Sądu organ nie sprostał tak określonym obowiązkom. Dokonana przez organ analiza tego czy pomyłka Skarżącego jest oczywista, obejmuje jedynie postępowanie Skarżącego przed organem I instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy, pomimo przytoczenia poglądów wyrażonych w orzeczeniach sądów administracyjnych, utożsamia brak "oczywistości" błędu z takim działaniem wnioskodawcy, które nie budziło wątpliwości na etapie składania wniosku. Wyklucza tym samym możliwość próby korekty wniosku na etapie odwołania uznając, że taki błąd nie może być uznany za oczywisty, bowiem organ nie może zakładać, że we wniosku podano błędne dane.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji padają takie stwierdzenia jak cyt. "A.S. [...] złożył wniosek o przyznanie płatności, w którym na str. 1 wskazał, iż ubiega się o przyznanie płatności DZ w wariancie 2.3. [...] Co istotne [...] złożył "zmianę do wniosku", w której w zakresie deklaracji do płatności DZ nie nastąpiły jakiekolwiek korekty i ponownie jako zadeklarowany określono wariant 2.3. płatności DZ. Tym samym strona utwierdziła organ w prawidłowości swojej deklaracji", czy cyt. "Strona deklarację wariantu 2.3 wskazała nie tylko we wniosku, ale również w składanej zmianie, a zatem nie sposób uznać, iż uczyniła to pomyłkowo. Nikt inny poza Wnioskodawcą nie mógł orientować się lepiej co do tego jaki wariant płatności DZ chce realizować, a co za tym idzie zadeklarować [...] to Wnioskodawca określił jaki wariant płatności DZ realizuje i organ ARiMR nie mógł zakładać, że skarżący uczynił to omyłkowo". W ocenie z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika jednoznacznie, że organ uznał za niemożliwą korektę takich błędów, których wnioskodawca nie dostrzegł na etapie składania wniosku o płatność. Tym samym organ naruszył art. 4 rozporządzenia 809/2013, art. 15 K.p.a. O ile bowiem treść wniosku oraz brak reakcji skarżącego na wezwanie organu I instancji z [...] czerwca 2023 r., uprawniał ten organ do pominięcia przy rozstrzyganiu sprawy art. 4 rozporządzenia 809/2013, to treść odwołania z [...] lipca 2023 r. powinna skłonić organ do szczegółowej analizy przesłanek zastosowania tego przepisu, mając na uwadze, że jest zobowiązany ponownie rozpoznać sprawę i uwzględnić treść odwołania.

W tym miejscu trzeba podkreślić, że stosownie do art. 4 rozporządzenia 809/2013 korekty i poprawy wniosku dokonuje właściwy organ. Może on jednak działać zarówno z urzędu jak i na wniosek strony. Zgodnie bowiem z pkt 3 zdanie drugie preambuły do wspomnianego rozporządzenia: w określonych przypadkach uznanych przez organy krajowe beneficjentom należy także zezwolić na wprowadzanie korekt i poprawianie oczywistych błędów we wnioskach o przyznanie pomocy lub wnioskach o płatność oraz we wszelkich dokumentach uzupełniających. Mając zatem na uwadze cel instytucji wprowadzonej w omawianym przepisie, organ działając na wniosek beneficjenta powinien uwzględnić treść wniosku o korektę podczas oceny "oczywistości błędu".

Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego z oczywistym błędem w rozumieniu art. 4 rozporządzenia 809/2013 mamy do czynienia jedynie wtedy, gdy z treści samego wniosku i niebudzących wątpliwości okoliczności towarzyszących wynika, że jego treść powinna być inna. Niezgodność sporządzonego tekstu z rzeczywistą wolą strony musi być widoczny już na skutek pobieżnej lektury wniosku, jego załączników i pozostałych dokumentów "na pierwszy rzut oka". Jego wykrycie nie powinno zatem wymagać pogłębionej analizy merytorycznej żądania strony. Tego rodzaju błąd traktuje prawodawca unijny jako omyłkę podlegającą skorygowaniu w każdym czasie, której wystąpienie eliminuje możliwość obciążenia jednostki jego konsekwencjami. Tego rodzaju błąd dotyczyć może każdego elementu wniosku. Nie jest istotne to, jaki fragment wniosku okazał się wadliwy, ale to jaki charakter ma błąd i czy można przypisać mu walor błędu oczywistego (wyroki NSA z 18 stycznia 2023 r., I GSK 945/22, wyrok NSA z 20 stycznia 2023r., I GSK 323/22, z 18 maja 2023 r., sygn. I GSK 1029/19). Pogląd ten Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela.

W złożonym odwołaniu z [...] lipca 2023 r. Skarżący dość lakonicznie informuje, że cyt. "zostało to pomyłkowo zakreślone". Stwierdzenie to samo w sobie jest w oczywisty sposób niewystarczające do ustalania o jaką pomyłkę chodzi. Odwołanie jako środek zaskarżenia nie funkcjonuje jednak samodzielnie, w oderwaniu od decyzji administracyjnej ma bowiem stanowić polemikę zawartymi w niej ustaleniami i oceną prawną.

W zasadniczej części uzasadnienia decyzji organu I instancji wskazano, cyt. "Zgodnie z § 3 ust. 4 rozporządzenia dobrostanowego, jeżeli rolnik w roku następującym bezpośrednio po roku realizacji danego wariantu realizuje ten sam wariant, to posiada ten sam plan poprawy dobrostanu zwierząt, o ile w gospodarstwie rolnym nie zaszły zmiany skutkujące koniecznością zmiany informacji, o których mowa w ust. 2 pkt 1 lit. b i c, pkt 2 lit. c, pkt 4 lit. b lub pkt 5 lit. b załącznika nr 1 do rozporządzenia.

Pan A.S. w roku poprzedzającym, czyli w roku 2021 miał sporządzony Plan poprawy dobrostanu zwierząt wyłącznie do Wariantu: 2.2 Dobrostan krów mlecznych utrzymywanych grupowo - zwiększona powierzchnia w budynkach, który realizował i za który otrzymał płatność, natomiast za rok 2022 złożył wniosek o przyznanie płatności dobrostanowej do wariantu 2.3 Dobrostan krów mamek.

Wobec powyższego, ponieważ w roku poprzedzającym Pan A.S. realizował inny wariant, nie mógł złożyć Oświadczenia o braku zmian w planie poprawy dobrostanu zwierząt dla zadeklarowanego Wariantu 2.3 Dobrostan krów mamek. Ponadto realizując Wariant 2.3 powinien w terminie od 16-10-2022 r. do 31-10-2022 r. złożyć Oświadczenie o zapewnieniu wypasu."

Zestawiając treść odwołania z przytoczonym fragmentem decyzji organu I instancji nie sposób oprzeć się wrażeniu, że we wniosku o przyznanie płatności oraz Oświadczeniu o braku zmian w planie poprawy dobrostanu zwierząt "pomyłkowo zakreślone" zostały rubryki wariantu 2.3, zamiast 2.2. W razie wątpliwości co do charakteru pomyłki, organ mógł wezwać do sprecyzowania odwołania. Na obecnym etapie postępowania, z uwagi na treść skargi, wątpliwość ta została rozwiana.

Jak słusznie wskazał autor skargi, złożenie przez skarżącego wniosku o płatność DZ w wariancie 2.3 byłoby działaniem irracjonalnym bowiem, jak wyjaśniono w decyzjach obu instancji, nie mógł on otrzymać płatności w tym wariancie, z uwagi m.in. na brak zwierząt objętych wnioskiem oraz na to, że w roku poprzedzającym miał sporządzony Plan poprawy dobrostanu zwierząt wyłącznie do wariantu 2.2. Dołączone do wniosku Oświadczenie o braku zmian w planie poprawy dobrostanu zwierząt nie mogło zatem dotyczyć wariantu 2.3, a jedynie wariantu 2.2.

Zauważyć również należy, że z uwagi na upływ terminu do składania wniosków Skarżący nie mógł już dokonać korekty wniosku poprzez aplikację eWniosek. Jednak jak wspomniano we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, korekta błędnie złożonego wniosku jest dopuszczalna po upływie tego terminu, również na etapie postępowania odwoławczego. Zestawiając treści złożonego wniosku i jego załączników oraz odwołania (po ewentualnym wezwaniu do jego doprecyzowania), organ odwoławczy powinien uznać opisaną pomyłkę wnioskodawcy za oczywisty błąd. Dotyczył on bowiem wariantu płatności, o której przyznanie ubiegał się Skarżący. Niezgodność sporządzonego wniosku z rzeczywistą wolą strony stała się widoczna "na pierwszy rzut oka" po analizie treści odwołania. Z kolei moment ujawnienia się rzeczywistej woli wnioskodawcy co do deklarowanego wariantu, w świetle art. 4 rozporządzenia 809/2013, jest bez znaczenia. Równocześnie identyfikacja tego błędu nie wymagała sprawdzenia informacji zawartych w innych dokumentach niż wymienione. Z tych względów skarga okazała się zasadna bowiem naruszenie wskazanych wyżej przepisów doprowadziło do nieprawidłowego zastosowania przez organ § 3 ust. 1 pkt 3 lit. b, § 8 ust. 5 pkt 3, § 8 ust. 8 pkt 1 Rozporządzenia DZ poprzez odmowę przyznania płatności, o którą Skarżący się nie ubiegał.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni wskazania wynikające z niniejszego uzasadnienia, umożliwiając skarżącemu poprawienie błędu w złożonym wniosku oraz Oświadczeniu o braku zmian w planie poprawy dobrostanu zwierząt, w zakresie wariantu płatności dobrostanowej.

Jako niezasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące kompletności i oceny materiału dowodowego. Opisany charakter "oczywistego błędu" wyklucza bowiem możliwość prowadzenia postępowania dowodowego. Prowadzenie postępowania dowodowego oznaczałoby bowiem dokonanie oceny merytorycznej wykraczającej poza zbadanie samej treści złożonego wniosku i odwołania.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.