Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1706/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 153
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: Art. 33, art. 115a
journal: Dz.U. 2021 poz 1882
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
article: Art.  9 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1610
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
article: Art. 66  ust. 2  , art. 190  ust. 1  i ust. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie SWSA Renata Czeluśniak SWSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 2 września 2022 r. nr 102/EU-0/2022 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w D. z dnia 11 lipca 2022 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Skarżący A. K. pismem z dnia 10 października 2022 r. wniósł skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 2 września 2022 r. nr 102/EU-0/2022 utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w D. z dnia 11 lipca 2022 r. nr [...] znak: [...] odmawiającą skarżącemu wypłaty wyrównana ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz za niewykorzystany czas wolny od służby za rok 2017, w związku ze zwolnieniem ze służby.

Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z 8 listopada 2018 r. A. K. powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 wystąpił o wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. W toku postępowania ustalono, że wnioskodawca był funkcjonariuszem Policji i na podstawie rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 3 sierpnia 2017 został zwolniony ze służby w Policji z dniem 8 sierpnia 2017 r. W chwili zwolnienia funkcjonariuszowi pozostało 33 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego. Zwolnionemu policjantowi wypłacono ekwiwalent pieniężny w kwocie 5.921,52 złotych brutto, tj. za wszystkie dni niewykorzystanych urlopów oraz ekwiwalent pieniężny w wysokości 1256,08 złotych brutto za 55 godzin niewykorzystanego czasu wolnego od służby, przy zastosowaniu przelicznika w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkowym o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego - na podstawie art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r. poz. 161 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą o Policji.

Decyzją z dnia 12 listopada 2019 r. Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w D. z dnia 30 września 2019 r., którą odmówiono skarżącemu wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz niewykorzystany czas wolny od służby za 2017 rok.

Odmowę uzasadniono faktem, że po wejściu w życie wyroku TK z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 ustawodawca nie znowelizował art. 115a ustawy o Policji w zakresie wielkości przelicznika za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego. Tym samym nie przyznano uprawnień byłym policjantom do ekwiwalentu w innej wysokości, tj. obliczonego według przelicznika np. 1/21 lub 1/22 części miesięcznego uposażenia.

Po wniesieniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 21 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 1385/19 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Sąd podzielił stanowisko skarżącego, że pomimo braku ustawowego zastąpienia przelicznika 1/30 innym przelicznikiem, możliwe jest wyliczenie kwoty należnej, która po odjęciu kwoty już wypłaconej stanowi brakującą i niewypłaconą kwotę ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. W związku z wyrokiem TK z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 w oparciu o istniejący stan prawny można wyliczyć nowy przelicznik za niewykorzystany urlop zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, a na sposób wyliczenia kwoty należnej wskazuje wprost uzasadnienie przytoczonego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Do dnia 1 lipca 2019 r. okres rozliczeniowy, o którym mowa w art. 33 ust. 3 ustawy o Policji w zw. z ust. 2 tego artykułu i uzasadnieniem przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego to 3-miesięczny okres rozliczeniowy i taki też należy przyjąć do wymienionych wyliczeń należnej kwoty ekwiwalentu w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 1 lipca 2019 r. Za 1 dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za 1 dzień roboczy.

Sposób wyliczenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop przyjęty przez Trybunał Konstytucyjny wskazuje, że wyliczenie należnego skarżącemu na dzień zwolnienia ze służby ekwiwalentu za niewykorzystany urlop nie tylko nie wymaga nowelizacji przepisów, ale nie powinno nastręczać organom Policji trudności.

Sąd wskazał, że skutkiem omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego była utrata z dniem 6 listopada 2018 r. mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Wyrok Trybunału ma charakter zakresowy.

W ocenie Sądu pierwszej instancji doszło w tej sprawie do naruszenia art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Przywołany przepis ustawy zasadniczej stanowi o prawie jednostki do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności prawnej podstawy orzeczenia, albowiem celem ustawowej procedury realizującej normę art. 190 ust. 4 Konstytucji RP musi być realne zagwarantowanie skutku w postaci uprawnienia do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w nowym stanie prawnym ustalonym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Jakiekolwiek ograniczenia art. 190 ust. 4 Konstytucji RP są dopuszczalne jedynie wówczas, gdy uzasadnia to dyspozycja konkretnego przepisu Konstytucji, który wyłączałby wznawianie postępowania jako sprzeczne z konstytucyjną istotą danej instytucji prawnej. Niedopuszczalne jest ograniczanie zasady "wzruszalności" aktów stosowania prawa wynikającej z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP poprzez regulacje wprowadzone w ustawach zwykłych, czy to wprost, czy też na skutek ich wykładni, albowiem godziłoby to w zasadę nadrzędności Konstytucji wynikającą z art. 8 ust. 1 Konstytucji RP.

Po rozpoznaniu wniesionej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie skargi kasacyjnej od ww. wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 maja 2022 r. sygn. akt III OSK 3652/21 skargę tę oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zgodnie z zakwestionowanym przez Trybunał Konstytucyjny brzmieniem art. 115a ustawy o Policji ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Ustawodawca, pomimo powołanej wyżej treści rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, zarówno w dacie orzekania przez organy Policji obu instancji, jak i w dacie wydania zaskarżonego wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, nie uzupełnił normy prawnej ustalającej prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop o sposób ustalenia wysokości tego ekwiwalentu. Uczynił to dopiero ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610) zwanej dalej ustawą o szczególnych zasadach, która weszła w życie 1 października 2020 r.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że art. 190 Konstytucji RP dotyczy wszystkich wyroków Trybunału Konstytucyjnego bez względu na ich rodzaj czy charakter. W sytuacji, gdy przepis został uznany za niekonstytucyjny przy określonym jego rozumieniu lub w określonym w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego zakresie (wyrok interpretacyjny czy zakresowy), to przepis w dosłownym sensie nie jest derogowany z systemu prawa, jak w przypadku wyroku stwierdzającego tzw. prostą niekonstytucyjność. Art. 190 ust. 4 Konstytucji RP wskazuje na wyraźną wolę ustrojodawcy, aby sprawa już rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją, była ponownie załatwiona i to bez niekonstytucyjnego przepisu. Skoro ustawodawca nie podjął działań zmierzających do ustalenia stanu zgodnego z prawem w celu realizacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, to sądy oraz organy administracji muszą dokonać interpretacji normy prawnej tak, aby była ona zgodna z Konstytucją (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 3037/19). NSA podzielił w ostatnio przywołanym wyroku pogląd wyrażony w innym wyroku NSA z 20 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 694/17, odnoszący się do wyroków o tzw. pominięciu prawodawczym, w myśl którego wykonywanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego jest obowiązkiem wszystkich organów władzy publicznej, a nie tylko ustawodawcy. Jeśli więc ustawodawca obowiązku tego nie realizuje, to ciężar wykonania orzeczenia Trybunału przenosi się na sądy i inne organy stosujące prawo. Sytuacja prawna jednostki, która była adresatem niekonstytucyjnej regulacji, nie może być uzależniona od woli i sprawności parlamentu w wykonaniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Brak reakcji ustawodawcy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że stan niekonstytucyjności przestaje istnieć. Wprost przeciwnie, to na sądach spoczywa powinność podjęcia takiego rozstrzygnięcia, które w realiach zaistniałego stanu faktycznego i prawnego będzie prowadziło do osiągnięcia w możliwie jak najwyższym stopniu stanu zgodności z obowiązującym prawem rozumianym całościowo, a zatem z uwzględnieniem aktów stojących na szczycie hierarchii źródeł prawa, do których z pewnością należy Konstytucja RP.

Dalej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że rezultat przeprowadzonej wykładni art. 115a ustawy o Policji wskazuje, że nie było kwestionowane konstytucyjne prawo do ekwiwalentu per se, ani też podstawy wymiaru lub prawo do ekwiwalentu za czas wolny od służby. Art. 115a ustawy o Policji zachował walor konstytucyjności w odniesieniu do prawa policjantów zwalnianych ze służby do ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 tej ustawy, ustalanego w relacji do miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Natomiast sposób obliczania wysokości ekwiwalentu pieniężnego, zgodnie z którym - jak wskazał Trybunał Konstytucyjny - policjanci za każdy dzień niewykorzystanego urlopu otrzymują ok. 73% dziennego uposażenia, a więc nie w pełni rekompensujący poniesioną stratę, utracił cechę konstytucyjności. Niekonstytucyjność związana jest z ustaleniem wysokości ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia. Przysługiwanie prawa do ekwiwalentu pieniężnego za urlop należy rozpatrywać bez tej części przepisu, który ustala wysokość ekwiwalentu za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nadto, że na dzień wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie podstawa prawna do ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy pozostała w systemie prawnym, tzn. w art. 115a ustawy o Policji, który zachował walor konstytucyjności w odniesieniu do prawa policjantów zwalnianych ze służby do ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego. Nie można odnosić problemu istnienia normy prawnej będącej podstawą ustalenia uprawnień jej adresata wyłącznie do kwestii technicznych związanych z brakiem ustalenia przez ustawodawcę czynnika odpowiadającego ułamkowej części miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego z dodatkami o charakterze stałym. Sposób obliczania wysokości ekwiwalentu pieniężnego, który pozwoliłby policjantom za każdy dzień niewykorzystanego urlopu otrzymać ekwiwalent rekompensujący w pełni poniesioną stratę, jest wskazany w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wskazano w nim, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma znaczenie dla rozstrzygania spraw indywidualnych. W takiej sytuacji, w razie braku reakcji ustawodawcy przyjmuje się, że należy odkodować podstawę prawną z tych przepisów normujących daną instytucję materialnoprawną, które nie utraciły cechy zgodności z Konstytucją (por. wyrok TK z 6 marca 2002 r. sygn. P 7/00).

Wszystkie wyżej przywołane argumenty przekonały Naczelny Sąd Administracyjny za przyjęciem stanowiska Sądu pierwszej instancji wskazującego, że pomimo braku ustawowego zastąpienia ułamka 1/30 innym ułamkiem, można wyliczyć kwotę należną, czyli kwotę ustaloną prawidłowo, która po odjęciu kwoty wypłaconej stanowi brakującą i niewypłaconą skarżącemu kwotę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, przy prawidłowej "wycenie" 1 dnia roboczego na dzień zwolnienia policjanta ze służby. Wykładnia art. 115a ustawy o Policji dokonana przez Sąd pierwszej instancji trafnie uwzględnia sposób rozumienia rekompensaty ekwiwalentnej za niewykorzystany urlop przedstawiony w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Zakresowy charakter wyroku TK z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 oznacza, że art. 115a ustawy o Policji tylko w części jest niekonstytucyjny, a to z kolei prowadzi do wniosku, że nie mamy do czynienia z zaniechaniem ustawodawczym, w przypadku zaistnienia którego ustawodawca świadomie w całości pozostawia określoną kwestię poza uregulowaniem prawnym.

Rację Naczelny Sąd Administracyjny przyznał stronie skarżącej kasacyjnie tylko w tym zakresie, w jakim błędnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że do "wyceny" 1 dnia roboczego i wyliczenia kwoty należnej do dnia 1 lipca 2019 r. należy przyjąć 3-miesięczny "okres rozliczeniowy", o którym mowa w art. 33 ust. 3 w związku z art. 33 ust. 2 ustawy o Policji. Sięgnięcie do analogii z art. 33 ust. 3 ustawy o Policji przewidującego 3-miesieczny okres rozliczeniowy jest nietrafne, gdyż przepis ten dotyczy rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby, czyli instytucji odrębnej od prawa do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Art. 115a ustawy o Policji odwołuje się do ostatniego jednomiesięcznego uposażenia bez odniesienia do jakiegokolwiek okresu rozliczeniowego czasu służby. Brak jest podstaw, aby dokonywać wyliczenia wartości uposażenia za jeden dzień - ostatni dzień roboczy funkcjonariusza w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym i mnożyć uzyskaną wartość przez liczbę dni niewykorzystanego urlopu.

Mając powyższe podstawowe argumenty na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna wniesiona od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 21 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 1385/19 nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i ją oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny jedynie ubocznie wskazał, że organ ponownie rozpoznając sprawę będzie zobowiązany ocenić na ile wskazania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji co do konieczności wyliczenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy według korzystniejszego przelicznika wynikającego z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego i jego wypłaty, wobec zmienionego stanu prawnego (ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2020 r. poz. 1610) zachowują walor związania w rozumieniu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., a także uwzględnić fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 21 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 866/20 skierował do Trybunału Konstytucyjnego pytanie prawne o następującej treści: "czy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisu art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020 r. do spraw dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych po dniu 6 listopada 2018 r. w odniesieniu do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. jest zgodny z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.".

Ponownie rozpoznając sprawę Komendant Miejski Policji w T. decyzją z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr [...] odmówił skarżącemu wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe za lata 2008-2009.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 1 pkt 16 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, art. 115a ustawy o Policji otrzymał nową treść stosownie do której ekwiwalent pieniężny za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach art. 115a ustawy o Policji w nowym brzmieniu stosuje się do spraw wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego należnego policjantowi zwalnianemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z ustawy o Policji w brzmieniu sprzed dnia 6 listopada 2018 r. W związku z tym od dnia 1 października 2020 r. wobec policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. zastosowanie mają wyłącznie "stare" przepisy przewidujące stosowanie przelicznika "1/30" części miesięcznego uposażenia za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego.

Po wniesieniu odwołania Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia 2 września 2022 r. nr 102/EU-0/2022 utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, że skarżący A. K. został zwolniony ze służby w Policji z dniem 8 sierpnia 2017 r. W chwili zwolnienia temu funkcjonariuszowi pozostawało łącznie 33 niewykorzystanych dni urlopu wypoczynkowego i dodatkowego oraz 55 godzin niewykorzystanego czasu wolnego od pracy. W związku z tym wypłacono skarżącemu kwotę 5921,52 zł jako ekwiwalent za wszystkie dni niewykorzystanego urlopu oraz 1256,08 zł z tytułu niewykorzystanego czasu wolnego od służby, przyjmując przelicznik 1/30 części miesięcznego uposażenia. Następnie Komendant Wojewódzki Policji powołał się na treść art. 115a ustawy o Policji w wersji obowiązującej od dnia 1 października 2020 r. oraz art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach stwierdzając, że zgodnie z ww. przepisami ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy za okres sprzed dnia 6 listopada 2018 r. ustala się według zasad obowiązujących przed dniem 6 listopada 2020 r., w więc według przelicznika "1/30". Stosowanie tej zasady wynika z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a. nakazującego przestrzeganie przepisów prawa w każdym postępowaniu.

Komendant Wojewódzki Policji rozważył również związanie wydanymi w sprawie wyrokami w związku z art. 153 P.p.s.a. W ocenie organu związanie oceną prawną zawartą w wydanych w tej sprawie wyrokach nie jest absolutne, ponieważ w tej sprawie w istotnym zakresie zmienił się stan prawny, będący podstawą do rozstrzygnięcia tej sprawy. W tej sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał przed wejściem w życie ustawy o szczególnych rozwiązaniach, a tym samym mając na uwadze także zawarte w tej sprawie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było dopuszczalnym orzekanie na podstawie art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu wskazanym w wyroku WSA w Krakowie z 21 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 1385/19, ponieważ od dnia 1 października 2020 r. obowiązuje przepis prawa materialnego określający zasady ustalania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy dla zwolnionego policjanta. Natomiast ocena, czy w tej sprawie sposób postępowania organu jest zgody z art. 153 P.p.s.a. zależy od sądu, który zweryfikuje trafność wydanej decyzji po wejściu w życie ustawy o szczególnych rozwiązaniach.

Podniesiono, że w zakresie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby, to jego obliczanie przy użyciu określonego przelicznika nie zostało zakwestionowane wyrokiem TK z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15, a tym samym ta kwestia nie powinna być przedmiotem tego postępowania.

Organ dodatkowo wskazał, że kwestia wypłaty odsetek od kwoty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop nie jest sprawą administracyjną, a w razie przyznania samego ekwiwalentu dochodzenie należnych odsetek możliwe jest w drodze cywilnoprawnej.

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A. K. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji i wypłacenia różnicy między otrzymanym ekwiwalentem a należnym oraz wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby w 2017 r. w związku ze zwolnieniem z niej wraz z ustawowymi odsetkami.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7, art. 7a, art. 8 § 1 i art. 12 K.p.a. poprzez pominięcie w zaskarżonej decyzji odwołania się do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Zarzucono ponadto naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez wadliwe utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Komendanta Powiatowego Policji oraz art. 136 K.p.a. poprzez brak przeprowadzenia analizy aktualnego orzecznictwa sądowego w tego typu sprawach.

Zarzucono również zaskarżonej decyzji naruszenie art. 115a ustawy o Policji oraz art. 190 ust. 4 Konstytucji RP poprzez brak respektowania wyroku TK z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 oraz konstytucyjnie chronionego prawa do urlopu, a także naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach poprzez jego zastosowanie.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zastosowanie niekonstytucyjnego przelicznika 1/30 zostało zakwestionowane w wielu wyrokach sądów administracyjnych i przywołał ich sygnatury. W tej sprawie zgodnym z prawem powinno być przeliczenie ekwiwalentu pieniężnego w oparciu o korzystniejszy dla skarżącego przelicznik, co stanowiłoby działanie zgodne z art. 6 K.p.a., a nie wbrew temu przepisowi. Prawidłowy sposób przeliczenia ekwiwalentu wynika zarówno w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego jak i wydanych w tej sprawie wyrokach sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wraz z omówieniem wydanych w sprawie wyroków. Wskazał na zmianę stanu prawnego po dniu 1 października 2020 r. w związku z wejściem w życie ustawy o szczególnych rozwiązaniach a tym samym na brak, w związku z art. 153 P.p.s.a., związania w tej sprawie stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Strona przeciwna do strony skarżącej podtrzymała w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Podniesiono również kwestie sposobu finansowania Policji i zasad wydatkowania przez jej organy środków finansowych. Ponieważ koszty funkcjonowania Policji pokrywane są z budżetu państwa, to każdy wydatek finansowy nie może nastąpić bez podstawy prawnej. Przyjęcie, że ustalenie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop mogłoby nastąpić na zasadach nieznanych ustawie o Policji lub w innych przepisach nie tylko byłoby działaniem bez podstawy prawnej, ale również narażałoby organ na odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważy, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 P.p.s.a. uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawo.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.

Skarga jest zasadna.

W tej sprawie, co nie budzi wątpliwości, orzekały sądy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z 21 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 1385/19 uchylił wydane w sprawie decyzje i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi Policji. W wyroku tym wyraźnie stwierdzono, że mając na uwadze wyrok TK z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 stwierdzający niezgodność z art. 66 ust. 2 oraz art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP art. 115a ust. 1 ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia wyraźnie wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organy Policji są związane tym poglądem prawnym stosownie do art. 153 P.p.s.a., a tym samym przy ponownym obliczaniu wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy należy zastosować art. 115a ustawy o Policji zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP.

Naczelny Sąd Administracyjny utrzymując wyrokiem z 10 maja 2022 r. sygn. akt III OSK 3652/21 ww. wyrok WSA w Krakowie potwierdził w całości prawidłowość poglądu prawnego zawartego w tym wyroku, wyrażając jedynie odmienne stanowisko co do sposobu obliczenia ekwiwalentu uznając, że okresem rozliczeniowym do ustalania wysokości ekwiwalentu za jeden dzień roboczy nie powinien być okres trzymiesięczny, ale jednomiesięczny.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jednak, że jest mu wiadomym wejście w życie ustawy o szczególnych rozwiązaniach, a tym samym w ponownie prowadzonym postępowaniu organy Policji powinny ocenić, czy wynikająca z wydanych w takich sprawach wyroków konieczność korzystniejszego wyliczenia dla zwolnionego policjanta ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w związku z wejściem w życie ustawy o szczególnych rozwiązaniach nadal jest wiążąca w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. a ponadto nakazał uwzględnienie faktu skierowania przez WSA w Białymstoku pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego zgodności art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art. 190 ust. 1, ust. 3-4 Konstytucji RP.

Zgodnie z powołanym art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 P.p.s.a. oznacza, że ani organy administracyjne ani też sądy administracyjne nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 24 października 2022 r. sygn. akt I OSK 2101/21; wyrok NSA z 5 października 2022 r. sygn. akt III OSK 6512/21; wyrok NSA z 28 września 2022 r. sygn. akt II OSK 2780/19). Jest to jedna z fundamentalnych zasad porządku prawnego, pozwalająca na rzeczywiste wykonywanie prawomocnych wyroków organów władzy sądowniczej. Tym samym w każdej sprawie, w której zapadł prawomocny wyrok, organ mający obowiązek go wykonywać musi zastosować się do treści tego wyroku bez możliwości ponownej jego oceny czy też uznania, że dany wyrok z jakiś powodów tego organu nie wiąże.

Tym niemniej należy także wskazać, że wyrażona w wyroku sądu administracyjnego ocena prawa traci moc wiążącą w przypadku zmiany przepisów prawa mających znaczenie dla rozstrzygania danej sprawy (por. wyrok NSA z 7 września 2022 r. sygn. akt III FSK 920/21; wyrok NSA z 1 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 5044/21).

Niewątpliwie w tej sprawie nastąpiła zmiana przepisów prawa, ponieważ z dniem 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa o szczególnych rozwiązaniach, która zmieniła treść art. 115a ustawy o Policji (art. 1 pkt 16 ww. ustawy) w ten sposób, że wyraźnie stwierdzono przeliczanie ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach w art. 9 ust. 1 uregulowała zasady stosowania art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym od dnia 1 października 2020 r. dotyczące ustalania przeliczników ekwiwalentu do postępowań wszczętych i niezakończonych do dnia 6 listopada 2018 r. oraz za niewykorzystany urlop policjantowi zwalnianemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. za okres urlopu sprzed daty 6 listopada 2018 r. i po tej dacie.

Podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organy Policji art. 115a ustawy o Policji w związku z dokonaniem jego wykładni w sposób naruszający wyrok TK z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 jest zasadny. Wprawdzie w tej sprawie tak Komendant Powiatowy Policji jak i Komendant Wojewódzki Policji dokonali oceny, czy na skutek zmiany przepisów prawa zaistniałych w dniu 1 października 2020 r., tj. w dniu wejścia w życie przepisów ustawy o szczególnych rozwiązaniach (ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2020 r. poz. 1610), zawarta w wyroku WSA w Krakowie z dnia 21 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 1385/19 ocena prawna dotycząca sposobu przeliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany przez skarżącego urlop za rok 2017 nadal jest wiążąca.

Organy obu instancji oceniały w wydanych decyzjach zmianę stanu prawnego i uznały, że obowiązująca od dnia 1 października 2020 r. nowa treść art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach, uniemożliwia korzystniejsze (według przelicznika 1/21) przeliczenie wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany przez skarżącego urlop w tej sprawie.

Stanowisko to jest wadliwe, tym samym mimo braku naruszenia art. 153 P.p.s.a. w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny niezależnie od zarzutu skargi dokonał kontroli legalności wydanych decyzji. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a., który to przepis nie ma w tej sprawie zastosowania.

Kontrolując zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że narusza ona prawo w istotnym zakresie, a tym samym podlega uchyleniu.

Poza sporem w sprawie jest to, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem 8 sierpnia 2017 r. i wówczas wypłacono mu ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w oparciu o art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu wówczas obowiązującym, tj. przy przyjęciu wysokości ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia.

Wyrokiem TK z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 orzeczono, iż art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP.

Ponowny spór w niniejszej w sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w chwili obecnej przy braku ustawowego zastąpienia "niekonstytucyjnego" ułamka 1/30 innym ułamkiem można wyliczyć należną, a tym samym - po odjęciu kwoty wypłaconej - brakującą i niewypłaconą kwotę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, jak chce tego strona skarżąca, czy też nie da się takiej kwoty wyliczyć, jak twierdzą to organy administracyjne obu instancji.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie jest zasadnym stanowisko Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie.

Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego była utrata z dniem 6 listopada 2018 r. (tj. z dniem publikacji tego wyroku w Dzienniku Ustaw) mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Przepis ten nie został wyeliminowany z systemu prawnego w całości co oznacza, że organ administracji publicznej musi zrekonstruować treść tego przepisu zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W uzasadnieniu omawianego wyroku Trybunał Konstytucyjny wyinterpretował z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 115a ustawy o Policji normę prawną, zgodnie z którą świadczeniem ekwiwalentnym za dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy. Stąd przy stosowaniu art. 115a ustawy o policji organy Policji dokonując wyliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop powinny uwzględnić, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu jest wynagrodzenie nie w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, lecz w wysokości jednego dnia roboczego przy zastosowaniu korzystniejszego przelicznika.

W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że pozbawienie przez Trybunał Konstytucyjny danej normy prawnej domniemania jej konstytucyjności powoduje wyeliminowanie tej normy od początku jej obowiązywania. Oznacza to usunięcie danej normy prawnej z przepisu, a konkretnie w niniejszej sprawie oznacza, że ułamek 1/30 zaniżający policjantowi wysokość należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop nie istniał. Tym samym należy przyjąć, że wyrok TK z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 przyznał policjantowi prawo do wyższego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1084).

Ponadto z przywołanego stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zawartego w uzasadnieniu wyroku z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 wprost wynika sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, którym jest na dzień zwolnienia ze służby ilość dni niewykorzystanego urlopu przy przyjęciu, że za jeden dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Oznacza to, że w niniejszej sprawie należy po wyliczeniu ilości dni urlopu tę ilość urlopu pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego skarżącemu za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby, tj. 8 sierpnia 2017. Należy ilość należnego i niewykorzystanego urlopu pomnożyć przez "wycenę" dokonaną zgodnie z uzasadnieniem ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego ostatniego dnia roboczego przysługującego skarżącemu na dzień zwolnienia ze służby.

Całkowite wyliczenie należnego na dzień 8 sierpnia 2017 r. ekwiwalentu za niewykorzystany urlop nie powinno nastręczać trudności, a tym bardziej wymagać regulacji ustawowej, skoro przyjmuje się, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu funkcjonariusza jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Ilość dni roboczych w każdym roku kalendarzowym jest bowiem okolicznością faktyczną możliwą do ustalenia w oparciu o kalendarz na dany rok, w oparciu o przepisy ustawy o dniach wolnych od pracy.

Odmienne stanowisko, zaprezentowane w wydanych w tej sprawie decyzjach z dnia 11 lipca 2022 r. i z dnia 2 września 2022 r. byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych. W kontrolowanej sprawie jest to prawo gwarantowane treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, tj. prawo do urlopu i jego ekwiwalentu pieniężnego, które - jak to podkreślał w powołanym wyżej i omawianym wyroku Trybunał Konstytucyjny - mają charakter bezwarunkowy.

Bez znaczenia pozostaje przytoczona przez Komendanta Wojewódzkiego Policji treść nowelizacji art. 115a ustawy o Policji wprowadzona ustawą o szczegółowych rozwiązaniach. Art. 9 ust. 1 ww. ustawy wynika, że art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu znowelizowanym stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przyjęcie za zasadnym stanowiska Komendanta Wojewódzkiego Policji prowadziłoby do zjawiska tzw. "wtórnej niekonstytucyjności" polegającej na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne. Oznaczałoby to, że ustawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków tego Trybunału, które wiążą ustawodawcę. Dlatego wykładnię ww. przepisów, dokonaną przez organy Policji Sąd uznał w tej sprawie za wadliwą.

Zajęte w tej sprawie stanowisko przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym (por. np. wyrok NSA z 11 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 4843/21; wyrok NSA z 11 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 4880/21, wyrok NSA z 23 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 4327/21).

Nie można uznać za zasadną w rozpoznawanej sprawie argumentacji Komendanta Wojewódzkiego Policji dotyczącą przestrzegania zasad dyscypliny finansów publicznych. Wyrok sądowy nakazujący podjęcie określonych czynności jest wystarczającą podstawą do dokonania wydatku ze środków publicznych, o ile taki wydatek realizuje ten wyrok.

Tym samym w zakresie braku prawidłowego wyliczenia kwoty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy trafnie zarzuca strona skarżąca kasacyjnie naruszenie przez organy Policji art. 7 K.p.a., art. 7a K.p.a. i art. 8 § 1 K.p.a. Natomiast wyrażona w art. 12 K.p.a. zasada szybkości postępowania administracyjnego nie została w tej sprawie naruszona, ponieważ organy z zachowaniem wymogów ustawowych szybko w tej sprawie podejmowały działania.

Nie został naruszony art. 136 K.p.a. dotyczący przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. W tej sprawie wadliwość działania organów Policji nie wynika z braku prawidłowego zebrania materiału dowodowego, ale z przyjętej błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, co jednak nie może być traktowane jako naruszenie art. 136 K.p.a. Orzeczenia sądowe zapadające w innych sprawach nie są wiążące, aczkolwiek mogą być źródłem wykładni przepisów prawa.

Co do wypłaty skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za godziny niewykorzystanego w 2017 r. czasu wolnego od służby, to należy stwierdzić, że w tym zakresie skarżący w swoim pierwotnym wniosku z 8 listopada 2018 r. nie składał jakiegokolwiek żądania. Dopiero w uzupełnieniu swojego wniosku z daty 1 października 2019 r. zawarte zostało żądanie ustalenia także ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby. Wyrok TK z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 wprawdzie nie objął kontroli zgodności ze wzorcem konstytucyjnym ustawowego przelicznika ekwiwalentu za czas wolny od służby, tym niemiej należy przyjąć, że przedstawiona w tym wyroku argumentacja dotycząca niezgodności z Konstytucją tego przepisu należało w całej rozciągłości odnieść również do ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny, wyliczanego w ten sam wadliwy sposób jak wobec ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Art. 115a ustawy o Policji zachował walor konstytucyjności w odniesieniu do prawa policjantów zwalnianych ze służby do ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ww. ustawy, ustalanego w relacji do miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Natomiast jedynie sposób obliczania wysokości ekwiwalentu pieniężnego utracił cechę konstytucyjności (wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 3052/21).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach narusza bezpośrednio wyrok TK z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 oraz art. 190 ust. 3 zdanie 1 i ust. 4 Konstytucji RP prowadząc to tzw. wtórnej niekonstytucyjności, a więc ponownie wprowadzając do obrotu prawnego normę prawną, której niekonstytucyjność stwierdził już Trybunał Konstytucyjny. Dotyczy to nie tyle całej treści art. 33 ustawy o Policji, ile braku możliwości znowelizowanych od dnia 1 lipca 2019 r. zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby dla tego funkcjonariusza, który został zwolniony ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 3052/21).

Nie budzi także wątpliwości, że w wydanych w tej sprawach wyrokach sądów administracyjnych wiążących organy Policji, sądy te nakazały ponowne ustalenie przelicznika ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby w sposób uwzgledniający korzystną dla skarżącego wykładnię zawartą w wyroku TK z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15. To stanowisko jest w tej sprawie dla organów Policji wiążące i nie mogą one dokonywać wykładni przepisów wbrew tak wyrażonemu poglądowi, a więc w istocie nie zastosować się do wydanego w tej sprawie wyroku.

Ponadto wadą zaskarżonych decyzji jest brak jakiegokolwiek ustosunkowania się (uwzględnienia) faktu wniesienia przez WSA w Białymstoku pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, o co organy w tej sprawie wprost zostały zobowiązane wyrokiem NSA z 10 maja 2022 r. sygn. akt III OSK 3652/21.

Nie mają również znaczenia kwestie dotyczące zasad finansowania funkcjonowania Policji w ustawie budżetowej i określane w niej corocznie kwoty finansowania tej administracji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ Policji uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną stosownie do art. 153 P.p.s.a., a w szczególności mając na względzie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji (policjant zwalniany ze służby za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby przyznany za pracę ponad wymiar, otrzymuje ekwiwalent pieniężny), dokona wyliczenia i wypłaty części należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop oraz za niewykorzystany czas wolny od służby na podstawie art. 115a i art. 33 ustawy o Policji zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP i zgodnie z wyrażoną w tej sprawie oceną prawną.

Mając na względzie naruszenie przez organy administracyjne obu instancji przepisów prawa materialnego - wskazanych wyżej przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i ustawy o Policji – Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i orzekł jak w sentencji wyroku.