Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1450/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono sprzeciw
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane
journal: Dz.U. 2020 poz 471
law: Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lutego 2024 r. sprawy ze sprzeciwu S. K. od decyzji [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki oddala sprzeciw


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. znak: [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. ("WINB") uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] ("PINB") z dnia [...] marca 2023 r. znak: [...] - nakazującą E. S.A. Oddział w T. ("Inwestorowi") wykonać rozbiórkę linii kablowej SN 15kV zasilającej oczyszczalnię ścieków w N. Wsi gm. G. ułożonej na działkach nr [...], (aktualnie [...]) w [...] gm. G., wybudowanej z istotnymi odstąpieniami od zatwierdzonego projektu budowlanego decyzją nr [...] Starosty [...] z dnia [...] lutego 2001 r. zmienionej decyzją nr [...] z dnia [...].09.2001 r. w zakresie zmiany trasy kabla – i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Rozstrzygnięcie to wydane zostało w następujących okolicznościach faktycznych.

Postępowanie administracyjne w sprawie zainicjował wniosek S. K. (Skarżącego) o podjęcie czynności celem legalizacji lub rozbiórki ww. inwestycji. PINB po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego uznał jednak, że budowa została zakończona zgodnie z przepisami prawa i odmówił podjęcia czynności, a rozstrzygnięcie to organ odwoławczy utrzymał w mocy.

Powyższe decyzje uchylone zostały wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy (WSA) z dnia 23 marca 2011 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 22/11.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy PINB decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. 2021 r. poz. 2351 ze zm. dalej jako "P.b."), nałożył na Inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zamiennego. Po rozpoznaniu odwołania od ww. decyzji, WINB utrzymał ją w mocy.

W dniu [...] czerwca 2013 r. inwestor przekazał projekt budowlany zamienny jako wykonanie decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r.

Postanowieniem z [...] lutego 2020 r. nr [...] PINB zawiesił postępowanie w sprawie wskazując na konieczność uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej linii kablowej.

W dniu [...] kwietnia 2020 r. Starosta G. decyzją nr [...] uchylił w całości decyzje własne: nr [...] z [...] lutego 2001 r. dotyczącą budowy linii kablowej SN 15 kV oraz nr [...] z [...] września 2001 r. zmieniającą w zakresie zmiany trasy kabla decyzję nr [...].

W związku z powyższym z uwagi na ustanie przyczyny, dla której postępowanie zawieszono, postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. PINB podjął postępowanie w sprawie.

Prowadząc czynności sprawdzające w zakresie aktualności i kompletności złożonego przez inwestora [...] czerwca 2013 r. projektu zamiennego stwierdził, że wszystkie uzgodnienia przebiegu trasy kabla 15kV uwidocznionej w projekcie zamiennym przez gestorów uzbrojenia podziemnego oraz inne podmioty utraciły ważność z powodu upływu terminu ich obowiązywania. W związku z tym wezwano inwestora do uzupełnienia przedłożonego projektu zamiennego o aktualne, wymagane uzgodnienia gestorów uzbrojenia, właścicieli nieruchomości w zakresie przedstawionej w nim trasy kabla 15kV w terminie do [...] sierpnia 2020 r. Postanowieniem z [...] lutego 2022 r. termin uzupełnienia złożonego projektu zamiennego o wymagane uzgodnienia ustalono na dzień [...] grudnia 2022 r.

Pismem z dnia [...] listopada 2022 r. inwestor poinformował, że jako wykonanie decyzji nr [...], przesyła opracowany kolejny projekt zamienny w zakres, którego wchodzą załączone dwie dokumentacje:

a) Projekt budowlany "Budowa linii kablowej średniego napięcia 15kV w ramach przebudowy kabla SN relacji [...] w miejscowości Ś. gm. G. na działkach [...] obręb [...],

b) Projekt wykonawczy "Demontaż istniejącego kabla średniego napięcia 15 kV w linii kablowej relacji [...] w miejscowości Ś. gm. G. na działkach [...] obręb [...]

Do przekazanego projektu budowlanego załączono również ostateczną decyzję Starosty [...] zatwierdzającą ten projekt i udzielającą pozwolenia na budowę na działkach nr [...] oraz decyzję Wojewody [...] zatwierdzającą projekt zagospodarowania terenu i udzielającą pozwolenia na budowę linii kablowej na działkach [...].

Oceniając przedłożoną dokumentację organ I instancji uznał, że nie stanowi ona wykonania decyzji nr [...] z [...] listopada 2011 r. wraz z wydanymi w toku postępowania postanowieniami określającymi zakres uzupełnień. Inwestor przedłożył bowiem projekty budowlane obejmujące budowę nowych odcinków i tras linii kablowej na nowych działkach z wyjątkiem dwóch działek nr [...], na których wykonanie uzyskał pozwolenie na budowę. Zawarte w tych projektach uzgodnienia przebiegu nowych tras linii kablowej nie obejmują i nie odnoszą się jednak do trasy, którą zawierał złożony projekt zamienny z [...] czerwca 2013 r. W związku z tym organ uznał, że obowiązek o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. nałożony na inwestora nie został wykonany, a jego termin upłynął w dniu [...] grudnia 2022 r.

Uwzględniając zaś zawartą w piśmie inwestora z dnia [...] listopada 2022 r. informację, że zmianie uległy standardy techniczne, a rozwiązania techniczne zastosowane w złożonym pierwotnie projekcie zamiennym ze względu na upływ czasu tym standardom nie odpowiadają, organ stwierdził, że nie znajduje w sprawie uzasadnienia nakazanie doprowadzenia do stanu poprzedniego wykonanej już linii kablowej, jak również zaniechania dalszych robót budowlanych, mając na uwadze że zostały one zakończone. W konsekwencji - organ I instancji decyzją z [...] marca 2023r. nakazał [...] w T. wykonać rozbiórkę linii kablowej SN 15kV na określonych w tej decyzji działkach – w oparciu o art. 51 ust. 5 P.b.

Od powyższej decyzji inwestor wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie:

- art. 51 ust. 4 pkt 1 P.b. poprzez niewydanie decyzji o zatwierdzeniu projektu zamiennego, wskutek uznania, że Inwestor miał obowiązek utrzymania aktualności uzgodnień z gestorami sieci, podczas gdy sporządzony projekt zamienny w dacie jego złożenia w 2013 r. obejmował aktualne i wymagane uzgodnienia, a utrata tej aktualności spowodowana była przewlekłym prowadzeniem postępowania, czego skutki nie mogą obciążać strony;

- art. 51 ust. 5 P.b. poprzez jego zastosowanie i nakazanie inwestorowi rozbiórki obiektu podczas gdy Inwestor złożył dnia [...] czerwca 2013 r. projekt zamienny, a projekt ten winien podlegać ocenie tylko i wyłącznie w tym zakresie w jakim prowadzone jest postępowanie naprawcze, które nie służy korygowaniu czy zmienianiu rozwiązań w uprzednio zatwierdzonym decyzją ostateczną projekcie budowlanym, od których odstępstw nie stwierdzono, lecz legalizacji istotnych odstępstw od zatwierdzonego wcześniej projektu budowlanego;

- przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 7a, art. 8, art. 12 oraz art. 77 § 1 k.p.a. (Kodeks postępowania administracyjnego) poprzez brak wnikliwej oceny całokształtu okoliczności sprawy podczas gdy obowiązkiem organu jest podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, natomiast organ w sprawie bezpodstawnie uznał, że: inwestor nie wykonał obowiązku przedstawienia zamiennego projektu i nakazał rozbiórkę, oraz że utrata aktualności uzgodnień wykraczających poza zakres objęty postępowaniem naprawczym stoi na przeszkodzie do zatwierdzenia projektu zamiennego.

W piśmie z [...] marca 2023 r. S. K. wniósł o oddalenie odwołania, podnosząc, że WSA w Bydgoszczy w wyroku o sygn. akt II SA/Bd 22/11 potwierdzi istotne odstępstwo od projektu budowlanego, co jest dla organu wiążące i winno skutkować uchyleniem pozwolenia na budowę a następnie nakazem rozbiórki. Podkreślił też, że skutkiem istniejącej samowoli jest istotne utrudnienie w wykonywaniu przez niego prawa własności w stosunku do jego nieruchomości

Po rozpoznaniu powyższego odwołania WINB wydał powołaną na wstępie decyzję z dnia [...] listopada 2023 r. uchylającą rozstrzygnięcie organu I instancji w całości i przekazujące mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy uzasadnił tym, że skoro Inwestor złożył przy piśmie z dnia 2 listopada2022 r. nowy projekt zamienny zawierający aktualne uzgodnienia oraz rozwiązania techniczne zgodne z obecnie obowiązującymi standardami oraz parametrami linii to w ocenie WINB dochował on terminu wykonania obowiązku wynikającego z wezwania organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2020 r. bowiem nowy projekt zamienny wraz z aktualnymi uzgodnieniami wpłynął do PINB w dniu [...] grudnia 2022 r., a termin na uzupełnienie złożonego uprzednio projektu zamiennego upływał w dniu [...] grudnia 2022 r. Jednocześnie WINB podkreślił, że nakaz rozbiórki jest najbardziej dolegliwą sankcją za naruszenie przepisów P.b., w związku z czym należy stosować go jako ostateczność. W pierwszej kolejności organ winien zatem ustalić czy możliwe jest doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Wobec tego zdaniem organu II instancji, skoro Inwestor przedłożył nowy projekt zamienny dostosowany do obecnie obowiązujących przepisów prawa, to PINB nie miał podstaw do wykazania nakazu rozbiórki. Ponadto WINB podkreślił, że strona nie powinna ponosić konsekwencji przewlekłego postępowania przez organ nadzoru budowlanego, które w sprawie toczy się od 2009 r. Zaznaczył też, że organ winien przed wydaniem decyzji nakazowej zweryfikować jej adresata na podstawie aktualnych wpisów do KRS. Odnosząc się zaś do pisma S. K. WINB wskazał, że na tym etapie postępowania ocenie nie podlega charakter istotnych odstępstw od projektu budowlanego, lecz przedłożony projekt zamienny w odniesieniu do przepisu art. 35 ust. 1 P.b.

Od powyższej decyzji S. K. wniósł sprzeciw do WSA w Bydgoszczy, zarzucając naruszenie:

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a. poprzez orzeczenie z pominięciem istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji i nieuwzględnienie ustaleń dokonanych przez PINB;

- art. 138 § 2 k.p.a. w związku z wydaniem decyzji kasacyjnej wobec decyzji, która była prawidłowa i nie naruszała prawa;

- art. 51 ust. 5 P.b. w związku z wadliwym podważaniem prawidłowej decyzji organu I instancji.

Uzasadniając podniesione zarzuty podkreślił, że inwestor nie wykonał nałożonych na niego obowiązków w terminie; że projekt zamienny winien uwzględniać zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, natomiast przedłożony przez inwestora projekt zamienny obejmował budowę nowych odcinków i tras linii kablowej i nie odnosił się do trasy ułożonej linii kablowej SN 15 kV na działkach nr [...] (aktualnie [...]), którą zawierał projekt zamienny z dnia [...].06.2013 r. Ponownie zwrócił uwagę na wydany w sprawie wyrok WSA w Bydgoszczy sygn. akt II SA/Bd 22/11 i zaznaczył, że zaistniała samowola budowlana powoduje "istotną szkodę" po jego stronie, polegająca na utrudnieniu w wykonywaniu prawa własności do nieruchomości.

W odpowiedzi na wniesiony sprzeciw WINB wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. W przypadku sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego zakres rozpoznania sprawy przez sąd oraz zakres stosowanych środków jest ograniczony. Z kolei na podstawie art. 64a p.p.s.a. od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Sprzeciw od decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uruchamia postępowanie sądowe szczególnego rodzaju. Jego zakres przedmiotowy jest bowiem ograniczony do kontroli tylko jednej kategorii ostatecznych decyzji organu odwoławczego. Stosownie do treści art. 64e p.p.s.a. kontrola ta obejmuje tylko ocenę zaistnienia przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151 a § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). Sprzeciw uruchamia postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej, ale jej przedmiotem jest sprawa administracyjna procesowa, a właściwie nierozstrzygnięta sprawa indywidualna, w której doszło jedynie do wyczerpania toku instancji w rozumieniu procesowym. Podkreślenia wymaga, że decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie kształtuje bowiem stosunku materialnoprawnego, stanowi przeszkodę dla ukształtowania tego stosunku wydanym wcześniej rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji, uniemożliwiając mu uzyskanie przymiotu ostateczności. Wniesienie sprzeciwu powoduje zatem wszczęcie przed sądem administracyjnym postępowania o ograniczonym zakresie, obejmującym kontrolę decyzji administracyjnej z uwzględnieniem tylko kryteriów formalnych.

Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza w istocie konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej będzie przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienia od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15 - wszystkie przytaczane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przytoczenia wymaga w tym miejscu treść przepisu art.138 § 2 k.p.a. Stanowi on, że: "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy."

Mając na uwadze powyższe uznać należy, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył ww. art. 138 § 2 k.p.a., co mogłoby uzasadniać uwzględnienie wniesionego sprzeciwu i uchylenie kwestionowanej decyzji.

Dokonując oceny wydanej przez organ II instancji decyzji kasacyjnej nie sposób pominąć specyfiki postępowania dotyczącego samowoli budowlanej prowadzonego na podstawie przepisów Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych.

Według art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego, po upływie terminu lub na wniosek inwestora organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie tego obowiązku i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

Konsekwencje niewykonania w terminie obowiązku określa art. 51 ust. 5 P.b. stanowiąc, że w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

W realiach sprawy, Inwestor przedstawił projekt zamienny [...] czerwca 2013r., następnie, działając na wezwanie organu o uzupełnienie tego projektu, Inwestor przedłożył [...] listopada 2022r. kolejny (nowosporządzony) projekt budowlany – oba jako wykonanie decyzji z [...] listopada 2022r. opartej na art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b.

Decyzja organu pierwszej instancji (uchylona zaskarżoną decyzją kasacyjną) podjęta została w związku z uznaniem, że w zakreślonym przez organ nadzoru budowlanego terminie nie został wykonany obowiązek sporządzenia zamiennego projektu budowlanego nałożony decyzją z [...] listopada 2011r.

Organ odwoławczy uznał zaś, że Inwestor wywiązał się z obowiązku nałożonego zarówno decyzją z [...] listopada 2011r, jak i w wezwaniu z [...] sierpnia 2020r. o uzupełnienie projektu. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że jeżeli inwestor uchybi wyznaczonemu przez organ terminowi, ale wykona nałożony na niego obowiązek przed wydaniem przez organ decyzji, to wówczas samo niedochowanie terminu nie może być samoistną podstawą do wydania decyzji podstawie art. 51 ust. 5 P.b. Takie stanowisko organu odwoławczego jest konsekwencją ugruntowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu, który tutejszy Sąd w pełni podziela, że termin, o jakim mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. ma charakter procesowy (por. wyrok NSA z 24.05.2018 r., sygn. akt II OSK II OSK 300/18). Skoro powyższy termin ma charakter procesowy to oznacza, że może być on ustalony stosownie do okoliczności sprawy lub zostać przedłużony na żądanie stron. Termin wykonania obowiązków nakładanych na inwestora pozostawiony został uznaniu organu, przy czym termin ten winien być określony z poszanowaniem zasady działania bez zbędnej zwłoki i uwzględniać warunki techniczno-organizacyjne wykonania obowiązków. Termin procesowy nie ma takiego skutku jak termin materialno-prawny. Upływ terminu materialno-prawnego powoduje wygaśnięcie uprawnień z nim związanych, co oznacza, że już nie można powoływać się na te uprawnienia i z konkretnego prawa już nie można skorzystać. Upływ zaś terminu procesowego nie skutkuje wygaśnięciem określonych uprawnień (por. wyroki NSA z: 18.09.2013 r. sygn. akt II OSK 993/12, 22.04.2009 r., sygn. akt II OSK 608/08).

Dlatego prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, że przypadek spóźnionego wykonania obowiązku przez adresata decyzji, wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b., rodzi po stronie organu nadzoru budowlanego konieczność podjęcia dalszych działań zgodnie z wymogami określonymi w art. 51 P.b.

Należy podkreślić, że w sytuacji skorzystania przez inwestora z możliwości doprowadzenia budowy do stanu zgodnego z prawem i przedstawienia projektu zamiennego obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest dokonanie oceny przedstawionej dokumentacji w oparciu o art. 51 ust. 4 P.b. Przepis ten, co też warto zauważyć, nie może być rozumiany w ten sposób, że uprawnia wyłącznie do wydania decyzji pozytywnej dla Inwestora – zatwierdzającej złożony przez niego projekt budowlany. Stanowi on bowiem wyraźnie, że decyzję wydaje się "w sprawie" zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, co oznacza, że decyzja może być zarówno pozytywna, jak i negatywna w zależności od warunków zaistniałych w danej sprawie. Dopiero zatem na skutek wydania decyzji o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, w związku ze stwierdzeniem niewykonania obowiązku, o którym mowa jest w art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b., kolejnym etapem może być wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 5 P.b.

W ocenie Sądu przepisy prawa nie sprzeciwiają się sytuacji, w której inwestor, na wezwanie o uzupełnienie wcześniej sporządzonego projektu budowlanego zamiennego, przedłoży kolejny nowy projekt. Decyzja zatwierdzająca/odmawiająca zatwierdzenia projektu zamiennego jest konsekwencją przedłożenia odpowiedniego/nieodpowiedniego projektu. Natomiast decyzja z art. 51 ust. 5 P.b. jest konsekwencją nie wykonania w terminie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

W ocenie Sądu organ przy wydawaniu decyzji na podstawie art. 51 ust. 5 P.b. powinien wziąć pod uwagę nie tylko literalne brzmienie przepisu, w którym mowa o sporządzeniu i przedstawieniu projektu zamiennego decyzja (ustawodawca nie stanowi, że ma to być projekt w pełni poprawny), ale przede wszystkim intencję ustawodawcy przyświecającą legalizacji samowoli budowlanych. Nie jest bowiem wykluczona interpretacja, że obowiązki organu, o których mowa w art. 51 ust. 5 P.b. odnoszą się do sytuacji, w której obowiązek z ust. 1 pkt 3 czyli obowiązek sporządzenia i przedłożenia projektu zamiennego jest niewykonany w terminie, co oznacza, że nie złożono w ogóle projektu zamiennego. Gdy złożono projekt wadliwy, ale z akt sprawy i przebiegu postępowania można wyczytać wolę inwestora do jego naprawy, to nie można utożsamiać to z sytuacją, w której inwestor w ogóle nie przedłożył projektu.

W dalszej kolejności analizy wymagała kwestia, czy organ odwoławczy podjął prawidłowe rozstrzygnięcie, uchylając decyzję organu I instancji i przekazując temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. Również w tym względzie Sąd w całości podzielił stanowisko wyrażone w decyzji organu odwoławczego. Przede wszystkim dlatego, że badanie w postępowaniu odwoławczym możliwości zatwierdzenia przedstawionego przez Inwestora projektu budowlanego zamiennego wraz z uzupełniająca dokumentacją, w przypadku wydania przez organ I instancji decyzji na podstawie art. 51 ust. 5 P.b., naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania. Przedmiotem postępowania odwoławczego była bowiem decyzja stwierdzająca niewykonanie obowiązku nałożonego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. W tej sytuacji nie jest możliwe dokonanie przez organ odwoławczy oceny spełniania przez projekt zamienny wymagań określonych w art. 35 ust. 1 P.b., czy w przepisach techniczno-budowlanych. Organ pierwszej instancji nie przeprowadził w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji organ odwoławczy nie ma również możliwość skorzystania z art. 136 § 1 k.p.a.

W konsekwencji słusznie organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, formułując odpowiednie wytyczne. Jednocześnie należy podkreślić, że Sąd, rozpoznając sprzeciw, wypowiada się jedynie co do zasadności zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., przez co nie może odnosić się merytorycznie w zakresie podnoszonym w sprzeciwie (zob. art. 64e p.p.s.a.), ani tym bardziej czynić ustaleń za organy. Te kwestie będą podlegały weryfikacji na kolejnych etapach sprawy, po przeprowadzeniu kompletnego postępowania dowodowego. Jest tak również dlatego, że w postępowaniu w przedmiocie sprzeciwu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie skarżący i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3). Stąd czynienie jakichkolwiek merytorycznych ocen i związanie nimi na przyszłość (art. 153 p.p.s.a.) mogłoby naruszyć prawa pozostałych stron, które w niniejszym postępowaniu sądowym z woli ustawodawcy nie uczestniczą. Byłoby to naruszenie ich prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz standardów unijnych, związanych z funkcjonowaniem państwa prawa.

Ponadto wskazać trzeba, że nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji oczywiste i widoczne dla Sądu negatywne dla Inwestora konsekwencje wynikające z przewlekłości prowadzenia postępowania przez organ nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie. W ramach rozpoznawania sprzeciwu, sądowa ocena decyzji kasatoryjnej ograniczona jest jednak wyłącznie do aspektów formalnych, a więc badania czy w okolicznościach faktycznych sprawy organ odwoławczy słusznie uznał, że zostały spełnione wymogi do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. (por. art. 64e powołanej ustawy).

Reasumując wszystko powyższe kwestie, należało stwierdzić, że organ II instancji zasadnie uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. art. 151a § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.