Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 334/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 8
journal: Dz.U. 2022 poz 1775
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj, Asesor WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Anna Kuczyńska-Szczytkowska, (sprawozdawca), Protokolant specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 28 czerwca 2024 r. Nr 9001-00000001000/24 w przedmiocie uchylenia decyzji i przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 czerwca 2024 r. (nr 9001-00000001000/24) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania A. K. (dalej: skarżący, strona) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Trzebnicy (dalej: Kierownik BP, organ pierwszej instancji) z dnia 2 lutego 2023 r. (nr 0020-2023-001363) wydanej w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej i przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2021 dla skarżącego, utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 1199 ze zm.), art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022, poz. 1775 ze zm., dalej: ustawa o płatnościach) w zw. z art. 167 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r., poz. 261 ze zm.).

Z akt sprawy wynika, że w dniu 11 czerwca 2021 r. skarżący złożył do Kierownika BP ARiMR w Trzebnicy wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 do powierzchni [...] ha. Strona zawnioskowała o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (zwanej dalej JPO), płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej. Po rozpatrzeniu wniosku strony i przeprowadzeniu niezbędnych kontroli w dniu 22 grudnia 2021 r. Kierownik BP ARiMR w Trzebnicy wydał decyzję nr 0020-2021-003320, na mocy której przyznał stronie na rok 2021 następujące płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego:

- jednolitą płatność obszarową w wysokości 12.980,52 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 141,33 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;

- płatność za zazielenienie w wysokości 8.711,72 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 94,85 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;

- płatność redystrybucyjną w wysokości 4.364,83 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 47,52 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego.

Ponadto organ przyznał skarżącemu kwotę 383,85 zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej. Organ wyjaśnił, że powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie prowadzonego postępowania jest równa powierzchni zadeklarowanej we wniosku, tj. powierzchni [...] ha, a ustalenia w sprawie poczynione zostały w oparciu o system informacji geograficznej.

Od powyższej decyzji skarżący nie wniósł odwołania, a zatem z końcem dnia 11 stycznia 2022 r. stała się ona ostateczna.

Postanowieniem z 12 stycznia 2023 r. (nr 0020-00000000381/23) Kierownik BP ARiMR w Trzebnicy wznowił z urzędu, na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 k.p.a. postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia 22 grudnia 2021 r. Wskazał, że powodem wznowienia postępowania jest konieczność ustalenia rzeczywistej powierzchni kwalifikowanej z uwzględnieniem nowych dowodów.

Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, Kierownik BP decyzją z 2 lutego 2023 r. (nr 0020-2023-001363) uchylił własną decyzję z 22 grudnia 2021 r. i orzekł o przyznaniu skarżącemu płatności w innej, niższej wysokości. Ponadto organ przyznał skarżącemu kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 200,43 zł. W uzasadnieniu Kierownik BP wskazał, że przyczyną wznowienia postępowania była aktualizacja systemu informacji geograficznej. Podał, że w dniu 12 lipca 2022 r. Dyrektor ARiMR we Wrocławiu przekazał w formie elektronicznej materiały zawierające wykaz działek ewidencyjnych, dla których nastąpiło zmniejszenie powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru. W przypadku wniosku skarżącego nieprawidłowości stwierdzono w stosunku do trzech działek ewidencyjnych o numerach: [...] (dalej także: nr [...]), [...] (dalej także: nr [...]) oraz [...] (dalej także: nr [...]).

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor ARiMR decyzją z 20 marca 2023 r. (nr 9001-2023-000405) utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Odnośnie podstaw do wznowienia postępowania Dyrektor ARiMR zauważył, że przywołane przez organ I instancji okoliczności faktyczne, mają cechy nowości w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i w dniu wydania decyzji z 22 grudnia 2021 r. nie byty znane Kierownikowi BP, bowiem wiedzę o nich powziął w dniu 12 lipca 2022 r. po otrzymaniu od zastępcy Dyrektora ARiMR we Wrocławiu, informacji o konieczności przeprowadzenia oceny wstecznej spraw obszarowych z kampanii 2021 r. Zgodnie z danymi pochodzącymi z aplikacji "Ocena wsteczna 2021", do której odnosi się korespondencja z dnia 12 lipca 2022 r., dla skarżącego wyszczególnione zostały trzy działki ewidencyjne, nr [...], [...] oraz [...], dla których nowa powierzchnia MKO (PEG aktualny, 9 kolumna tabeli), opracowana na podstawie ortofotomapy, mającej swoje źródło w zdjęciach lotniczych z dnia 1 października 2021 r. (kolumna 11 tabeli), jest mniejsza, aniżeli powierzchnia zadeklarowana we wniosku o płatności na 2021 r. ([...] ha, [...] ha i [...] ha- kolumna 6 tabeli). Organ odwoławczy wyjaśnił zasady działania informatycznego systemu Agencji (lACSplus) i wskazał, kiedy w odniesieniu do zakwestionowanych działek skarżącego zakończył się proces wprowadzenia do systemu konkretnych wartości określanych mianem MKO lub PEG. Podkreślił, że weryfikacja ortofotomapy w niniejszej sprawie nastąpiła po dniu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia administracyjnego, a więc po dniu 22 grudnia 2021 r. Mając na względzie powyższe, Dyrektor ARiMR podzielił stanowisko organu I instancji, że okolicznością nieznaną organowi I instancji, istniejącą w dniu wydania pierwotnej decyzji (22 grudnia 2021 r.), która wyszła na jaw po jej wydaniu, był fakt kwalifikowania się trzech działek skarżącego do płatności na mniejszym areale, aniżeli ustalony w decyzji pierwotnej.

Organ odwoławczy po analizie sprawy stwierdził, że maksymalny kwalifikowalny obszar (MKO) uprawniający do otrzymania płatności dla spornych działek został wyznaczony prawidłowo. Kierownik BP zasadnie zmniejszył powierzchnię przedmiotowych działek ewidencyjnych do poziomu odpowiednio [...] ha, [...] ha oraz [...] ha, a informacje dotyczące powierzchni uprawnionej do płatności obszarowych w 2021 r., przekazane przez organ pierwszej instancji w kwestionowanej decyzji są prawidłowe i korespondują z danymi zawartymi w informatycznym systemie Agencji lACSplus. Dyrektor ARiMR wskazał, że ze względu na argumentację strony, przeanalizował użytkowanie działek w 2021 r. (i w latach kolejnych). Wyjaśnił przy tym zasady działania Systemu Identyfikacji Działek Rolnych (ang. Land Parcel Identification System - LPIS) oraz wyznaczania MKO. Zaakcentował ponadto, że w postępowaniu o przyznanie płatności do gruntów dowody z cyfrowej ortofotomapy i kontroli na miejscu mają równorzędne znaczenie, a pomiar na mapie jest równorzędny z pomiarem działek w terenie. Odniósł się do zarzutów odwołania i uznał je za bezzasadne.

Po rozpoznaniu skargi, WSA we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 lutego 2024 r. (sygn. akt III SA/Wr 161/23) uchylił ww. decyzję z 20 marca 2023 r.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii zaistnienia podstaw do wznowienia postępowania, Sąd stwierdził, że organy ARiMR prawidłowo uznały i wyjaśniły, że w sprawie zaszły przesłanki wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (ujawnienie się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję). Sąd podkreślił, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 12 lipca 2022 r. Kierownik BP otrzymał od Dyrektora ARiMR we Wrocławiu informację o konieczności przeprowadzenia oceny wstecznej spraw obszarowych z kampanii 2021 roku. Ponadto w korespondencji z dnia 12 lipca 2022 r. organ pierwszej instancji został poinformowany o udostępnieniu aplikacji "Ocena wsteczna 2021". W aktach administracyjnych sprawy znajduje się także wykaz działek podlegających ocenie wstecznej dla skarżącego. W tabeli wskazano trzy działki o numerach: [...], [...] oraz [...], dla których nowa powierzchnia MKO (PEG aktualny, 8 kolumna tabeli), opracowana na podstawie ortofotomapy, mającej swoje źródło w zdjęciach lotniczych z dnia 1 października 2021 r. (kolumna 10 tabeli), jest mniejsza, aniżeli powierzchnia zadeklarowana we wniosku o płatności na 2021 r. ([...] ha, [...] ha i [...] ha - kolumna 5 tabeli). Z informacji zamieszczonych w tej tabeli wynika zatem, że zdjęcia zostały wykonane już w dniu 1 października 2021 r. (czyli istniały w dacie wydania decyzji z 22 grudnia 2022 r.). Sąd podkreślił przy tym, że organy wyczerpująco wyjaśniły, że wykonanie jednak zdjęć lotniczych i zaimplementowanie ortofotomapy do informatycznego systemu Agencji (lACSplus) nie powoduje, że pracownik organu ma dostęp do informacji na temat maksymalnego areału, ustalonego dla indywidualnie oznaczonej działki ewidencyjnej. Wymaga to bowiem interpretacji tychże danych przez wykwalifikowanych pracowników (GIS), którzy na podstawie zdjęć wprowadzają do systemu konkretne wartości, określane mianem MKO lub PEG. Proces ten dla działki nr [...] zakończył się w dniu 8 marca 2022 r., dla działki nr [...] - 11 kwietnia 2022 r. oraz dla działki nr [...] - 26 czerwca 2022 r. Od tych dat nowe MKO (nowy PEG) mają ważność (kolumna 8 tabeli). W konsekwencji weryfikacja ortofotomapy w niniejszej sprawie nastąpiła po dniu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia administracyjnego, a więc po dniu 22 grudnia 2021 r. i wtedy dopiero organ pierwszej instancji miał dostęp do nowej ortofotomapy. Sąd przyjął, że organy wyjaśniły w sposób przekonujący, że zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., co znalazło odzwierciedlenie w materiale zgromadzonym w aktach administracyjnych.

W dalszej części uzasadnienia Sąd podkreślił, że organ odwoławczy w decyzji z 20 marca 2023 r. odnosząc się do twierdzeń skarżącego wskazał, że dokonał analizy pokrycia terenu na działce nr [...]. Powołał się przy tym na zdjęcia z misji kosmicznej Sentinel-hub EO-Browser z kwietnia, czerwca i lipca 2021 r., podał również, że dokonał analizy zdjęć od października 2021 r. do lutego 2023 r. Zdjęcia te miały wskazywać na nierolnicze użytkowanie działki już od czerwca 2021 r. W odniesieniu do działki nr [...] organ odwoławczy zauważył, że analiza dostępnych map, w tym zdjęć z Sentinela wykonanych 29 października 2021 r., 16 listopada 2021 r., 20 stycznia 2022 r., 16 marca 2022 r., 5 maja 2022 r. wskazuje, że grunt znajdujący się pod drogą nie został przywrócony do użytkowania, droga cały czas występuje w terenie. Organ odwoławczy nie załączył jednak do akt administracyjnych żadnego ze zdjęć z Sentinela, na które się powoływał, dlatego, jak zauważył Sąd w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 161/23, nie było możliwe zweryfikowanie jego twierdzeń. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy, poza uzupełnieniem materiału dowodowego o zdjęcia, na które się powołał w swojej decyzji, powinien także w kontekście definicji działalności rolniczej, obejmującej również zbiory, ocenić podnoszone przez skarżącego już w odwołaniu, a następnie w skardze twierdzenia związane z rolniczym użytkowaniem działek. Ponadto organ odwoławczy powinien odnieść się do kwestii związanych z wyłączeniem z płatności działki oznaczonej jako [...] znajdującej się na działce nr [...].

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ odwoławczy wydał w dniu 28 czerwca 2024 r. decyzję nr 9001-00000001000/24, którą utrzymał w mocy decyzję z dnia 2 lutego 2023 r. (nr 0020-2023-001363).

Organ odwoławczy wskazał, że warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych na rok 2021 reguluje ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Powołał treść art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 tej ustawy. Omówił także obowiązujące przepisy unijne, w szczególności wskazał na art. 58 ust. 2, art. 59, art. 67 ust. 1 i 2, art. 68 ust. 1, art. 70 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 549, dalej: rozporządzenie nr 1306/2013), a także na treść art. 5 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181/48 z 20 czerwca 2014 r., dalej: rozporządzenie nr 640/2014).

Organ odwoławczy stwierdził, że w analizowanej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające zastosowanie nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej i w konsekwencji uchylenia decyzji z dnia 22 grudnia 2021 r., bowiem ujawnione zostały nowe dowody (ortofotomapa z 1 października 2021 r.) i wynikające z nich okoliczności faktyczne istotne dla sprawy. Podkreślił przy tym, że kwestia prawidłowości wznowienia postępowania została w analizowanej sprawie prawomocnie rozstrzygnięta w wyroku WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 161/23.

Przechodząc do analizy powierzchni uprawnionych do dopłat w 2021 r., organ odwoławczy wskazał, że działka ewidencyjna nr [...] została zadeklarowana do płatności na powierzchni [...] ha. Powierzchnia użytków rolnych stwierdzona na podstawie ortofotomapy z października 2021 r. wynosi [...] ha. Na ortoobrazach wyraźnie widać zmianę sposobu użytkowania działki w 2021 r. Zdjęcia z ortofotomapy nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że część działki w 2021 r. nie była użytkowana rolniczo. Na fotografiach stanowiących źródło ortofotomapy widać ciężki sprzęt: ciężarówki, koparki, teren jest mocno rozjeżdżony, widoczne są szerokie gruntowe drogi, hałdy, pryzmy, wyrobiska po wybranym materiale oraz wgłębienia wypełnione częściowo wodą. Organ odwoławczy zauważył, że zamieszczone w decyzji zdjęcie nr 1 przedstawia deklarację rolnika, oznaczony na czerwono obszar to [...] i [...] (działka rolna [...]- powierzchnia [...] ha), zdjęcie nr 2 - widok z ortofotomapy, data zdjęcia 1 października 2021 r. Żółte linie wyznaczają obszar MKO (obszar użytku rolnego, tereny poza żółtą linią to nieużytki). Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że zdjęcie nr 3 przedstawia omawianą działkę na poprzedniej ortofotomapie z dnia 27 czerwca 2019 r., którą dysponował organ I instancji podczas wydawania decyzji z 22 grudnia 2021 r., z którego wynika, że działka w 2019 r. była użytkowana rolniczo. W 2020 r. działka nadal była użytkiem rolnym (potwierdzają to zdjęcia z Geoportalu z dnia 5 kwietnia 2020 r. oraz zdjęcia z Google Earth z 21 września 2020 r.). Na zdjęciach z misji kosmicznej Sentinel-hub EO-Browser (zdjęcia satelitarne danego obszaru wykonywane w odstępach kilkudniowych, które umożliwiają identyfikację zmian na gruncie) z dnia 30 kwietnia 2021 r. widać rozpoczęcie na działce innych niż rolnicze działań. Na nierolnicze użytkowanie części tej działki wskazują również zdjęcia z Sentinel-hub EO-Browser wykonane w dniach 9 czerwca 2021 r. oraz 24 lipca 2021 r. Zaawansowane prace (nie mające charakteru rolniczego) ujęte zostały na zdjęciach z dnia 1 października 2021 r. (zdjęcie nr 1 i nr 2) stanowiące źródło ortofotomapy, będącej w tym postępowaniu podstawą rozstrzygnięcia. Wobec twierdzeń skarżącego, zgodnie z którymi [...] składowane na działce ewidencyjnej nr [...] znajdowały się tam niespełna miesiąc, organ odwoławczy wskazał, że przeanalizował pokrycia terenu dostępne na Sentinelu (zdjęcia wykonywane w odstępach kilkudniowych) od października 2021 r. do lutego 2023 r. Wnioskodawca, wbrew podnoszonej argumentacji, nie włączył spornych terenów do użytkowania rolniczego. Powyższe ustalenia, zdaniem organu odwoławczego, potwierdza również deklaracja skarżącego we wniosku o dopłaty na 2022 r., w którym działka została zadeklarowana na obszarze [...] ha (w granicach wyznaczonego dla działki MKO). W celu sprawdzenia, jak wyglądała sytuacja na działce pomiędzy 21 września 2020 r. a 1 października 2021 r. organ odwoławczy wskazał, że przeanalizował zdjęcia satelitarne ze strony Sentinel - hub EO-Browser. Widać na nich, że już około 30 kwietnia 2021 r. w miejscu deklaracji [...] grunt systematycznie zostaje wyłączony z produkcji rolnej. Ortofotomapa z dnia 3 czerwca 2023 r. nie wskazuje na uporządkowanie terenu. Sprawdzono również Sentinel-hub EO-Browser po 1 października 2021 r. do dnia 3 czerwca 2023 r. i na każdym dostępnym zdjęciu sporny obszar nie jest terenem użytkowanym rolniczo. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że wykonując obowiązek nałożony przez Sąd, uzupełnił materiał dowodowy o animację z Sentinel-hub EO-Browser, przedstawiającą działkę nr [...] począwszy od dnia 22 września 2020 r. do dnia 4 czerwca 2023 r. Na kilkudziesięciu zdjęciach dokładnie widać, jak działka na przestrzeni tych lat była użytkowana. Dodatkowo organ odwoławczy podał, że na płycie CD przygotował prezentację z 5 mapami, na których widać użytkowanie działki: ortofotomapa z dnia 27 czerwca 2019 r. (działka użytkowana rolniczo), geoportal.gov.pl z dnia 5 kwietnia 2020 r. (działka użytkowana rolniczo), Google Earth Pro z dnia 21 września 2020 r. (działka użytkowana rolniczo), ortofotomapa z dnia 21 października 2021 r. (brak użytkowania rolniczego na spornej części działki), ortofotomapa z dnia 3 czerwca 2023 r. (brak użytkowania rolniczego na spornej części działki).

Działka ewidencyjna nr [...] została – jak wskazał organ odwoławczy – zadeklarowana do płatności na powierzchni [...] ha. Powierzchnia użytków rolnych stwierdzona na podstawie ortofotomapy z 1 października 2021 r. wynosi [...] ha. Na działce nie występują żadne trwałe wyłączenia (budynki, drzewa, krzaki, las). Zmniejszenie powierzchni działki wynika z faktu, że rolnik obrysował działkę rolną poza granicami działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku. Obraz ortofotomapy wskazuje, że strona "worała się" w działkę sąsiednią innego producenta (nr [...] graniczącą od wschodu z działką nr [...]). W uzupełnionej dokumentacji znajduje się prezentacja z obrazami działki na przestrzeni lat 2019-2023 (5 ortofotomap). Materiał dowodowy, jak podkreślił organ odwoławczy, został uzupełniony również o animację z Sentinela.

Działka ewidencyjna nr [...] została zadeklarowana do płatności na areale [...] ha. Maksymalny kwalifikowalny obszar wyznaczony na podstawie ortofotomapy z 1 października 2021 r. wynosi [...] ha. Organ odwoławczy, po analizie dostępnych map, w tym zdjęć z Sentinela wykonanych w dniach: 29 października 2021 r., 16 listopada 2021 r., 20 stycznia 2022 r., 16 marca 2022 r., 5 maja 2022 r. stwierdził, że wbrew twierdzeniom strony, grunt stanowiący drogę pod koniec października 2021 r. nie został przywrócony do użytkowania, droga cały czas występuje w terenie. Powyższe, zdaniem Dyrektora ARiMR, potwierdza również deklaracja we wniosku o dopłaty na 2022 r., w której skarżący dostosował powierzchnię działki do aktualnego MKO ([...] ha). Organ odwoławczy podkreślił, że droga widoczna na ortoobrazach z października 2021 r. ma w niektórych miejscach ponad 9 metrów szerokości, co w jego ocenie obrazuje pomiar widoczny na zdjęciu nr 4 zamieszczonym w decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że wykonując zalecenia Sądu zawarte w wyroku w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 161/23 przeanalizował dostępne pokrycia dla wskazanej działki na innych ortofotomapach oraz portalach prezentujących zdjęcia działki. Na ortofotomapie z dnia 27 czerwca 2019 r., na stronie Geoportal.gov.pl - zdjęcie z dnia 5 kwietnia 2020 r., Google Earth Pro z dnia 21 września 2020 r. obszar deklarowany jest użytkowany rolniczo, jest zgodny z deklaracją rolnika i nie budzi wątpliwości. Jednak już na ortofotomapie z dnia 1 października 2021 r. wykluczono z dopłat powierzchnię drogi, której szerokość, w środkowej części wynosiła około 10 metrów, a przy zjeździe na pole około 22 metry. Po sprawdzeniu zdjęć satelitarnych na Sentinel Hub EO Browser pomiędzy wrześniem 2020 r. a czerwcem 2023 r., stwierdzono, że droga pojawiła się na polu około 26 czerwca 2021 r. Szerokość drogi oraz jej ciągła widoczność na zdjęciach satelitarnych od lipca 2021 do czerwca 2023 nie wskazują, aby była to tylko czasowa droga (techniczna), wykorzystywana do zwiezienia słomy w czasie żniw w 2021 r. Wręcz przeciwnie, coraz wyraźniejsze zarysowywanie się drogi na zdjęciach satelitarnych od końca 2021 do czerwca 2023 wskazuje na utrwalenie się jej w terenie. Uzupełniony materiał dowodowy zawiera prezentację (7 zdjęć), z której wynika, że w latach 2019-2020 droga na gruncie nie występowała, następnie w 2021 r. droga jest widoczna na ortofotomapie, zdjęcie z ortofotomapy z dnia 3 czerwca 2023 r. prezentuje (nadal) wyłączony z użytkowania pas gruntu, który, jak twierdzi skarżący, miał być techniczną drogą na ściernisku, po której zwożono słomę i pas ten miał być wykorzystywany tylko do momentu zwiezienia słomy (do końca października 2021 r.), a który to pas występował na gruncie co najmniej do czerwca 2023 r.

Odnosząc się do działki rolnej nr [...], organ odwoławczy wskazał, że działka ta nie stanowiła użytku rolnego, na działce nie była prowadzona działalność rolnicza, wobec czego została ona wyłączona z dopłat. Analiza ortofotomapy wskazuje, wbrew twierdzeniom skarżącego, że działka nie tylko nie była ugorem (do którego również przyznawane są dopłaty), ale nie spełniała definicji kwalifikującego się hektara. Na podstawie orotofotomapy z 1 października 2021 r. wyznaczony dla działki ewidencyjnej nr [...] (na której położona jest działka rolna [...]) obszar MKO wynosił [...] ha i nie obejmował działki rolnej [...], bowiem działka w 2021 r. nie była użytkowana rolniczo. Organ odwoławczy podkreślił, że zdjęcia nr 1 i nr 2 zaprezentowane w decyzji obrazują działkę ewidencyjną nr [...]. Kolorem czerwonym oznaczono działkę [...], natomiast działka rolna [...] usytuowana jest przy południowo-zachodniej granicy działki rolnej [...] ([...]). Omawianą działkę organ I instancji zaprezentował na str. 6 decyzji (prostokątna działka znajdująca się pomiędzy działka rolną [...] (wąski pas) a [...]). Zdjęcie nr 5 (zrzut z orofotomapy z dnia 1 października 2021 r.) prezentuje działkę nr [...] z usytuowaniem działki rolnej [...], która w całości została wykluczona z płatności. W ocenie organu odwoławczego, część działki nr [...] zgłoszona jako trawy na ugorze nie różni się niczym w strukturze od gruntu, który nie został przez rolnika zgłoszony do dopłat (obszar na północ od działki [...]). Wobec powyższego działka rolna [...] została wyłączona (w całości) z dopłat.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że prowadzenie działalności rolniczej oznacza produkcję lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, a także utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy. Podmiot (rolnik), który ubiega się o dopłaty, musi na gruntach prowadzić działalność rolniczą, co wiąże się z kolei z wykonywaniem szeregu czynności agrotechnicznych związanych z uprawą gruntu, czyli przygotowaniem gruntu pod zasiew, uprawą gleby, sadzeniem, wysiewem, następnie prowadzeniem zabiegów pielęgnacyjnych, stosowaniem oprysków, koszeniem i w końcu zbiorem uzyskanych plonów. Płatności przyznawane są do działki rolnej położonej na kwalifikujących się hektarach (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach), o powierzchni nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy i płatnościach). Organ odwoławczy przypomniał, że obszary uznaje się za kwalifikujące się hektary, jeśli są one zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Odnosząc się do argumentacji skarżącego o użytkowaniu rolniczym spornych działek, organ odwoławczy podkreślił, że działka nr [...] nie spełniała definicji kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy. Rolnik nie mógł dokonać zbiorów, skoro zmiany na gruncie, świadczące o braku prowadzenia działalności rolniczej, widać już w kwietniu 2021 r. Odnosząc się do działki nr [...] organ odwoławczy podkreślił, że wbrew twierdzeniom strony, grunt znajdujący się pod drogą pod koniec października 2021 r. nie został przywrócony do użytkowania, droga cały czas występuje w terenie.

Dalej organ odwoławczy szczegółowo opisał sposób działania systemu identyfikacji działek rolnych. Odnosząc się natomiast do zasadności przeprowadzenia kontroli terenowej, wskazał, że kontrola terenowa przeprowadzona w 2022 r. bądź na początku 2023 r. byłaby całkowicie bezzasadna, bowiem strona we wniosku o dopłaty na 2022 r. dostosowała deklarację do aktualnych wartości MKO, a zatem powierzchnie wyłączone z dopłat w 2021 r. nie były użytkowane rolniczo również w 2022 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że bezzasadne jest powoływanie się przez skarżącego na art. 81a § 1 k.p.a., bowiem w sprawie nie ma żadnych wątpliwości, co do stanu faktycznego. Organy Agencji dysponują aktualną dla roku 2021 ortofotomapą, z której jednoznacznie wynika, że działki nr [...] oraz nr [...] były użytkowane rolniczo na areale mniejszym niż wskazany we wniosku, natomiast powierzchnia, która może zostać zakwalifikowana do płatności na działce nr [...] wynosi [...] ha. Dodał także, że powierzchnia obliczona do płatności dodatkowej została ustalona prawidłowo, a organ I instancji prawidłowo skalkulował kwotę przyznanej płatności, nie doszło do naruszenia art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014.

Odnosząc się do zdjęć dołączonych do skargi z 28 marca 2023 r., organ odwoławczy stwierdził, że nie mogą one stanowić przeciwdowodu wobec ustaleń poczynionych przez organy Agencji obu instancji w oparciu o dane wynikające z ortofotomapy. Po analizie fotografii Dyrektor ARiMR stwierdził, iż nie sposób jest określić, czy zdjęcia dotyczą w istocie spornych działek. Nie wiadomo, z jakiej perspektywy zostały wykonane, w którym miejscu, w jakim kierunku i kiedy. W związku z faktem, że zdjęcia te prawdopodobnie zostały wykonane przez samego skarżącego lub na jego zlecenie, nie mogą skutecznie konkurować z dowodami posiadanymi przez organ (ortofotomapa i zdjęcia z Sentinela oraz innych platform z ortoobrazami satelitarnymi).

Dyrektor ARiMR ostatecznie stwierdził, że stanowisko strony jest bezzasadne, a opieranie twierdzeń o bezprawnym wykluczeniu areału z obszaru MKO na treści wyroku Sądu, z którego powołane okoliczności nie wynikają, całkowicie chybione. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w orzeczeniu z dnia 20 lutego 2024 r. wskazał na mankamenty postępowania (naruszenie art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a.) prowadzonego przed wydaniem decyzji nr 9001-2023-000405, w żadnym miejscu nie przesądził jednak, że organ bezprawnie dokonał wyłączeń, co przełożyło się na bezprawne pomniejszenie płatności. Analiza powierzchni MKO, do których przyznawane są płatności obszarowe wskazuje, że powierzchnie te zostały wyznaczone w sposób prawidłowy, po wnikliwej analizie poszycia gruntów.

W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił:

1. Istotne naruszenie prawa materialnego, poprzez naruszenie art. 11 i art. 107 § 6, art. 77 § 1, art. 81a § 1 k.p.a. i co za tym idzie wydanie nieprawidłowej decyzji administracyjnej;

2. Uchybienie art. 75 k.p.a. oraz art. 12 § 1 k.p.a., przez jego niezastosowanie, a tym samym zaniechanie wnikliwego rozpoznania sprawy przez organ, niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pominięcie obiektywnych dowodów i przytoczonych okoliczności uprawdopodobniających i potwierdzających zasadność stanowiska strony;

3. Naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez działania ARiMR powodujące podważenie zaufania skarżącego do organów państwa, w szczególności poprzez czynności podejmowane przez organ w zakresie procedury przeprowadzonej kontroli administracyjnej;

4. Naruszenie art. 34 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65, dalej: rozporządzenie nr 1122/2009), poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie płatności bezpośrednich, na rzecz obszarów wykraczających poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnię referencyjną - dotyczy działki ewidencyjnej nr [...] oraz [...];

5. Naruszenie art. 18 ust. 6 akapit 2 rozporządzenia delegowanego 640/2014 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności - poprzez niezastosowanie dla działki ewidencyjnej nr [...];

6. Obrazę art. 107 § 3 k.p.a. wobec braku dowodów, na których organ oparł rozstrzygnięcie decyzji, pominięcia w uzasadnieniu decyzji, oceny faktów podanych przez stronę oraz poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy sentencja decyzji oraz jej uzasadnienie nie spełniają wymogów ustawowych, a także w sytuacji sporządzenia obszernego uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób, który powoduje, że jest ona nieczytelna;

7. Niezgodność zarzutów zawartych w decyzji nr 0020-2023-001363 z dnia 2 lutego 2023 r. z zarzutami zawartymi w decyzji organu II instancji nr 9001-2023-000405 z dnia 20 marca 2023 r. - dla działki ewidencyjnej nr [...]. Areały wykluczone z MKO, wskazane na ortofotmapach w w/w dokumentach nie pokrywają się;

8. Naruszenie art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. oraz uchybienie art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w szczególności dla działki ewidencyjnej nr [...], poprzez naruszenie przepisów postępowania i przyjęcie błędnego stanu faktycznego;

9. Naruszenie pkt 23, 24 preambuły rozporządzenia delegowanego Komisji UE nr 640/2014 w zw. z art. 4 i art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, poprzez niezastosowanie przepisu;

Naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez niewskazanie właściwej podstawy prawnej dotyczącej zastosowanej przez organ metody kalkulacji, a której wynik ma wpływ na wysokość potrąconych środków finansowych.

Mając powyższe na względzie skarżący wniósł o:

uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją nr 0020-2023-001363 z dnia 2 lutego 2023 r. i utrzymanie w mocy decyzji pierwotnej nr 0020-2021-003320 z dnia 22 grudnia 2021 r.;

zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od strony przeciwnej na rzecz strony skarżącej, według norm prawem przypisanych w tym wniesionej opłaty;

dołączenie do przedmiotowej sprawy akt procesowych rozpoznanych przez WSA we Wrocławiu sygn. akt III SA/Wr 161/23, ze względu na fakt, iż przedmiotowa sprawa, dotyczy tego samego zakresu i stanowi jej kontynuację;

dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu w postaci:

kserokopii mapy z decyzji wznowieniowej nr 0020-2023-001363 z dnia 2 lutego 2023 r. na okoliczność potwierdzenia, iż na działce ewidencyjnej [...] organ I instancji wykluczył nie tylko drogę, ale także jeszcze jedną część, natomiast organ II instancji całkowicie tę część pominął, co świadczy o braku zbieżności w zarzutach w obu wydanych decyzjach - 1 szt.

wydruku z geoportalu, z naniesionym pomiarem wykluczonej z MKO drugiego części areału na działce nr [...] obręb S., widocznej w decyzji wydanej przez organ I instancji ARiMR, a pominiętej przez organ II instancji ARiMR, na okoliczność potwierdzenia jego powierzchni - 1 szt.

kserokopii zdjęcia nr 2 z decyzji nr 9001-00000001000/24 z dnia 28 czerwca 2024 r. na okoliczność wskazania, areału niezgłoszonego przez Skarżącego do wniosku o przyznanie płatności na rok 2021 na dz. ewidencyjnej nr [...] - 1 szt.

oświadczenia o potrąceniu z dnia 21 listopada 2023 r. wraz z kserokopią decyzji 0020-00000012133/23 z dnia 2 maja 2023 r. na okoliczność potwierdzenia, że organ mimo tak wielu błędów procesowych w wydanych decyzjach dokonał już egzekucji spornych środków, co potwierdza fakt, iż przedmiotowa sprzeczność nie jest tylko sporem o rację, ale także ma konsekwencje finansowe.

dokumentacji geodezyjnej, sporządzonej przez uprawnionego geodetę, na okoliczność potwierdzenia dokładnej powierzchni drogi technicznej zlokalizowanej na działce nr [...].

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że do zaskarżonej decyzji nie dołączono płyty CD, na którą powołuje się organ, zatem nie posiada on wiedzy, co widać na animacjach, mapach, zdjęciach, prezentacjach, z których to organ wywodzi swoje twierdzenia. Wobec powyższego nie może on się do nich ustosunkować. W odniesieniu do działki nr [...] skarżący podniósł, że w dniu wykonania zdjęcia odbywały się zbiory, dlatego znajdował się tam sprzęt rolniczy, obornik, wapno, słoma, biomasa. Wskazał, że zbiory to też działalność rolnicza oraz że organ nie nazwał jaką dokładnie funkcję, według niego, pełniły tereny wykluczone z MKO, zwłaszcza pryzmy i hałdy zlokalizowane na tej działce. Skarżący zauważył, że organ w kwestii dokumentacji dowodowej, złożonej przez skarżącego, wyłącznie ją zanegował i zawnioskował o wyeliminowanie jej z materiału dowodowego, nie próbując nawet spojrzeć na przedłożone zdjęcia w sposób obiektywny. Skarżący podkreślił, że organ nie nazwał, co według niego znajduje się także na działce rolnej [...] zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...] obręb O. i zadeklarowanej do wniosku o płatność na 2021 r., jako trawy na ugorze. Miejsce, w którym w roku 2021 została zgłoszona do dopłat działka rolna [...] jest całkowicie zasłonięte na zdjęciu nr 5, nie sposób zatem odnieść się do niego. Odnośnie działki nr [...] skarżący zauważył, że z dołączonego zdjęcia nr 4 nie wynika, że droga ma w najszerszym miejscu 22 m, a w najwęższym 9 m. W tym zakresie, zdaniem skarżącego, nie wyjaśniono w żaden sposób obliczenia powierzchni wyłączonych z płatności. W odniesieniu do działki nr [...] skarżący zarzucił m.in. naruszenie art. 34 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 i art. 18 ust. 6 rozporządzenia 640/2014. Skarżący podkreślił, że stwierdzona różnica wykluczonej powierzchni z całą pewnością jest mniejsza od [...] ha.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i odniósł się do zarzutów skargi.

Na rozprawie skarżący podtrzymał argumentację zawartą w skardze i w szczególności podkreślił, że nie mógł zapoznać się ze zdjęciami na płycie CD. Uważa, że działka [...] spełnia wszystkie warunki do przyznania dopłat, ponieważ jej powierzchnia przekracza [...], natomiast powierzchnia gospodarstwa skarżącego przekracza [...] ha. Podkreślił także, że skosił trawę na działce [...] do 31 lipca 2021 r.

Pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę i wniósł o jej oddalenie.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd oddalił wnioski dowodowe skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty były zasadne.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przypomnieć należy, że sprawa skarżącego dotycząca płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 była już rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 20 lutego 2024 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 161/23, uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we Wrocławiu z dnia 20 marca 2023 r., nr 9001-2023-000405.

Stosownie do art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie organu administracji publicznej oceną prawną wyrażoną w wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oznacza, że w tym zakresie nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonymi w tym orzeczeniu. Ocena prawna dotyczyć może w szczególności stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, zastosowania określonego przepisu do danego rozstrzygnięcia. Celem wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku jest więc wytyczenie kierunku działań organów przy ponownym załatwieniu sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2006 r., sygn. akt I GSK 2395/05). W konsekwencji organ ponownie rozpatrując sprawę zobowiązany jest do wykonania wytycznych zawartych w wyroku Sądu.

Na wstępie należy wskazać, że Sąd w wyroku w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 161/23 przyjął, że zaistniały podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 22 grudnia 2021 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Podkreślił, że weryfikacja ortofotomapy w sprawie nastąpiła po dniu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia administracyjnego i wtedy dopiero organ pierwszej instancji miał dostęp do nowej ortofotomapy. Sąd przyjął, że organy wyjaśniły w sposób przekonujący, że zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., co znalazło odzwierciedlenie w materiale zgromadzonym w aktach administracyjnych. W konsekwencji, skoro wyrok z 20 lutego 2024 r. nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się, to w sprawie nie była już sporna kwestia dotycząca możliwości wznowienia postępowania.

Sąd w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 161/23 wskazał, że rzeczą organu odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie uzupełnienie materiału dowodowego o zdjęcia, na które się powołał w swojej decyzji, powinien także w kontekście definicji działalności rolniczej, obejmującej również zbiory, ocenić podnoszone przez skarżącego twierdzenia związane z rolniczym użytkowaniem działek. Ponadto Sąd zalecił, by organ odwoławczy odniósł się do kwestii związanych z wyłączeniem z płatności działki oznaczonej jako [...] znajdującej się na działce nr [...].

W sprawie spór pomiędzy skarżącym, a organem wydającym zaskarżoną decyzję, koncentrował się wokół kwestii oceny prawidłowości, a co za tym idzie zgodności z prawem, poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych dotyczących powierzchni działek uprawnionych do płatności, na których podstawie wydano w sprawie zaskarżoną decyzję.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 58 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. W myśl art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 o ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. Stosownie do art. 67 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 każde z państw członkowskich ustanawia i prowadzi zintegrowany system zarządzania i kontroli ("system zintegrowany"). Z ust. 2 ww. wynika, że system ma zastosowanie m.in. do systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia nr 1307/2013. Zgodnie z art. 68 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 system zintegrowany obejmuje następujące elementy: a) skomputeryzowaną bazę danych; b) system identyfikacji działek rolnych; c) system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności; d) wnioski o przyznanie pomocy oraz wnioski o płatność; e) zintegrowany system kontroli; f) jednolity system rejestrowania tożsamości każdego beneficjenta wsparcia, o którym mowa w art. 67 ust. 2, który składa wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność. Zgodnie z art. 70 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, a od 2016 r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Należy to określić zgodnie z istniejącymi normami unijnymi. Niezależnie od akapitu pierwszego państwa członkowskie mogą nadal korzystać z takich technik, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000 w przypadku gdy zostały one nabyte na podstawie umów długoterminowych zatwierdzonych przed listopadem 2012 r. Art. 5 ust. 1 i ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014 stanowi, że system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stosuje się na poziomie działek referencyjnych. Działka referencyjna obejmuje jednostkę gruntu stanowiącą powierzchnię użytków rolnych zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 lit. e) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. W stosownych przypadkach, działka referencyjna obejmuje również obszary, o których mowa w art. 32 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, oraz grunty rolne, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013. Państwa członkowskie wytyczają działkę referencyjną w sposób gwarantujący, że działka referencyjna jest mierzalna, umożliwia niepowtarzalną i jednoznaczną lokalizację każdej zgłaszanej corocznie działki rolnej i co do zasady jest stabilna w czasie. Państwa członkowskie dopilnowują ponadto, aby zgłaszane działki rolne były identyfikowane w sposób pewny. W szczególności państwa członkowskie wymagają, aby wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność były składane wraz z określonymi informacjami lub aby towarzyszyły im dokumenty określone przez właściwy organ, które umożliwią lokalizację i pomiar każdej działki rolnej. W odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie: a) określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 z dnia 31 lipca 2014 r., dalej: rozporządzenie nr 809/2014), kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację: a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji; b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków; c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności. Stosownie do treści art. 24 ust. 4 ww. rozporządzenia właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie, w przypadku gdy fotointerpretacja satelitarnych lub lotniczych ortoobrazów lub innych odpowiednich dowodów, w tym dowodów przedstawionych przez beneficjenta na wniosek właściwego organu, nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub, w stosownych przypadkach, właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu.

Płatności bezpośrednie przyznawane są rolnikowi, jeżeli spełnione są warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich - w tym w rozporządzeniu nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608, dalej: rozporządzenie nr 1307/2013), w przepisach tej ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie. Płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, na co wskazuje art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności, oraz; 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Z kolei jednolita płatność obszarowa - która oznacza jednolitą płatność obszarową, o której mowa w art. 36 ust. 2 rozporządzenia 1307/2013 (art. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach), a także płatność za zazielenienie - która oznacza z kolei płatność, o której mowa w tytule III rozdziale 3 rozporządzenia 1307/2013 (art. 2 pkt 7 ustawy o płatnościach) - zwane także łącznie z innymi płatnościami "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia 1307/2013, zwanych dalej: "kwalifikującymi się hektarami", 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, 3) o powierzchni nie mniejszej niż [...] ha, 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach). Wraz z jednolitą płatnością obszarową rolnik może ubiegać się o przyznanie płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), płatności za zazielenienie i płatności dla młodych rolników, o których mowa w tytule III rozdział 2, rozdział 3, rozdział 5 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz o wsparcie związane z produkcją, o czym mowa w tytule IV rozdział I ww. rozporządzenia (UE).

Zdaniem Sądu, nie zasługiwały na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty dotyczące działki nr [...]. Działka ta została zadeklarowana do płatności na powierzchni [...] ha. Powierzchnia użytków rolnych stwierdzona na podstawie ortofotomapy z października 2021 r. wynosi natomiast [...] ha. Zmniejszenie powierzchni działki wynikało z faktu, że skarżący obrysował działkę rolną poza granicami działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku. Jak podkreślił organ odwoławczy, obraz ortofotomapy wskazuje, że skarżący "worał się" w działkę sąsiednią innego producenta (działkę nr [...] graniczącą od wschodu z działką nr [...]). Skarżący nie kwestionował dokonanych przez organ ustaleń. Zarzucił natomiast naruszenie art. 34 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie niedopuszczalności przyznania płatności na rzecz obszarów wykraczających poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnię referencyjną. Stosując art. 34 ust. 1 w/w aktu prawnego, tolerancja pomiarowa – zdaniem skarżącego – wynosi dla omawianej działki [...] ha, czyli mieści się w narzuconych przez Komisję widełkach, a zatem winna być zastosowana. Wyciąganie konsekwencji finansowych względem skarżącego, za przedeklarowanie powierzchni dla omawianej działki we wniosku o przyznanie płatności na rok 2021, o [...] ha względem powierzchni stwierdzonej uchybia także, w ocenie skarżącego, art. 18 ust. 6 rozporządzenia 640/2014. Skarżący dodał, że wypełniał wniosek o przyznanie płatności na rok 2021 w dniu 11 czerwca 2021 r. a zatem w momencie, kiedy aplikacja e-wniosek plus jednoznacznie podawała powierzchnię całkowitą działki referencyjnej [...] ha. Skarżący podkreślił, że nawet gdyby wiedział o zmianie granic geodezyjnych nie mógłby w zakładce mapy nanieść spornego areału [...] ha (który uprawiał), jako część działki rolnej (sąsiedniej) przynależnej do działki ewidencyjnej o innym numerze, ponieważ aplikacja e-wniosek plus miała zaimportowane sporne [...] ha, jako składową działki nr [...]. Gdyby skarżący próbował przyporządkować sporny areał, do innej działki ewidencyjnej, wówczas aplikacja e-wniosek plus nie pozwoliłaby na zatwierdzenie takiego zapisu. Skarżący dodał, że sporny areał ([...] ha) w 2021 r. był przez niego uprawiany głęboszem, zasiany i skoszony, co zresztą widać na załączonych do decyzji z dnia 2 lutego 2023 r. mapach (str. 7). Skarżący powołał także definicję działki rolnej zawartą w art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia nr 1306/2013 i wskazał, że argumentacja organu jakoby wykluczony z MKO obszar, nie spełniał definicji użytku rolnego i kwalifikującego się hektara, stoi w sprzeczności z tym przepisem. Na spornych [...] ha uprawiany był w 2021 r. [...], na sąsiednim areale tj. [...] ha stanowiącym działkę ewidencyjną nr [...] obręb O., także uprawiany był [...], a zatem – zgodnie z przywołaną definicją – uprawa [...] na spornych [...] ha oraz uprawa [...] na areale [...] ha stanowiącym działkę ewidencyjną nr [...] stanowiłyby jedną działkę rolną o łącznej powierzchni [...] ha. Podkreślił przy tym, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego.

Odnosząc się do przedstawionej wyżej argumentacji skarżącego, jako bezzasadny Sąd ocenił zarzut naruszenia art. 34 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. W myśl art. 34 ust. 1 tego rozporządzenia powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej. Maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha. W myśl art. 34 ust. 2 akapit 1 można uwzględniać całkowitą powierzchnię działki rolnej, pod warunkiem że jest ona w pełni użytkowana zgodnie z normami zwyczajowymi danego państwa członkowskiego lub regionu. W innych przypadkach uwzględnia się powierzchnię faktycznie użytkowaną. Podkreślić należy, że powołane przez skarżącego rozporządzenie utraciło moc z dniem 1 stycznia 2015 r. na mocy art. 43 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. Ponadto, jak słusznie zauważył Dyrektor ARiMR w odpowiedzi na skargę, nawet gdyby przyjąć, że przepisy powołanego rozporządzenia powinny zostać uwzględnione, to tolerancja, której zastosowania domaga się skarżący, dotyczy przypadków określania powierzchni działek w kontroli na miejscu (art. 34 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009 znajduje się w sekcji II ww. rozporządzenia Kontrole na miejscu, podsekcja II Kontrole na miejscu dotyczące pojedynczych wniosków w ramach systemów pomocy obszarowej). W analizowanej sprawie powierzchnia uprawniona do płatności określona została na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej, a zatem tolerancja pomiaru, znajdująca zastosowanie w kontroli terenowej, w tej sprawie nie może zostać uwzględniona.

Zgodnie z art. 18 ust. 6 rozporządzenia 640/2014, którego naruszenie również skarżący zarzucił, bez uszczerbku dla kar administracyjnych zgodnie z art. 19, w przypadku wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność w ramach systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego, jeżeli obszar zgłoszony przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego dla tej grupy upraw. Nie naruszając przepisów art. 60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, jeżeli różnica między całkowitym obszarem zatwierdzonym a całkowitym obszarem zgłoszonym do objęcia płatnością w ramach systemów pomocy bezpośredniej ustanowionych w tytułach III, IV oraz V rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 lub całkowitym obszarem zgłoszonym do objęcia płatnością w ramach środka wsparcia obszarowego jest mniejsza lub równa [...] ha, obszar zatwierdzony uznaje się za równy obszarowi zgłoszonemu. Na potrzeby obliczeń uwzględnia się jedynie zawyżenia powierzchni obszarów na poziomie grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1. Akapitu drugiego nie stosuje się, w przypadku gdy różnica przekracza 20 % całkowitej powierzchni obszaru zgłoszonego do objęcia płatnością.

Jak słusznie wskazał Dyrektor ARiMR w odpowiedzi na skargę, brzmienie powołanego wyżej przepisu wskazuje, że tylko w sytuacji, gdy różnica między całkowitym obszarem zatwierdzonym, a całkowitym obszarem zgłoszonym do objęcia płatnością w ramach systemów pomocy bezpośredniej jest mniejsza lub równa [...] ha, obszar zatwierdzony uznaje się za równy obszarowi zgłoszonemu. Wymieniony przepis prawa odnosi się zatem nie do pojedynczej działki ewidencyjnej/rolnej, a do całkowitego obszaru zgłoszonego we wniosku i stwierdzonego w ramach przeprowadzonych kontroli sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe, żądanie wypłaty płatności do całej powierzchni działki, która została w trakcie kontroli zredukowana o [...] ha w oparciu o ww. regulacje, nie może zostać zrealizowane.

Skarżący w odniesieniu do działki nr [...] zadeklarował areał działki ewidencyjnej, która nie została wykazana w jego wniosku o przyznanie płatności i wykracza poza grancie odniesienia działki zgłoszonej we wniosku (maksymalny obszar kwalifikowany do płatności wskazany w bazie LPIS). Zgodnie z art. 67 ust. 4 lit. a) rozporządzenia nr 1306/2013 "działka rolna" oznacza zwarty obszar gruntu, zadeklarowany przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw; jednakże w przypadku gdy w kontekście rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 wymagana jest oddzielna deklaracja użytkowania pewnego obszaru w ramach grupy upraw, działka rolna podlega w razie konieczności dalszemu wyznaczeniu na podstawie tego konkretnego użytkowania; państwa członkowskie mogą ustanowić dodatkowe kryteria dalszego wyznaczania działki rolnej. Wobec zarzutów skarżącego podkreślić przy tym należy, że działka rolna musi mieścić się w granicach zgłoszonej we wniosku działki referencyjnej. Z art. 5 rozporządzenia 640/2014 wynika, że system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stosuje się na poziomie działek referencyjnych. Działka referencyjna obejmuje jednostkę gruntu stanowiącą powierzchnię użytków rolnych zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 lit. e) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. W stosownych przypadkach, działka referencyjna obejmuje również obszary, o których mowa w art. 32 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, oraz grunty rolne, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 1 pkt 4) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności obszarowe są przyznawane do powierzchni działki rolnej nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W sprawie skarżący podał większy obszar niż stanowiła jego działka ewidencyjna. Nie podał przy tym we wniosku o przyznanie płatności działki, którą – jak wskazał – faktycznie użytkował rolniczo o nr [...].

Odnosząc się do argumentacji skarżącego, zgodnie z którą aplikacja e-wniosek plus miała zaimportowane sporne [...] ha, jako składową działki nr [...], a zatem nie mógł on przyporządkować spornego areału do innej działki ewidencyjnej, wskazać należy, że art. 72 rozporządzenia 1306/2013 przewiduje m.in., że każdego roku beneficjent wsparcia składa wniosek o płatności. Przy czym zgodnie z ust. 3 państwa członkowskie dostarczają, między innymi drogą elektroniczną, z góry ustalone formularze sporządzone w oparciu o obszary określone w poprzednim roku, a także materiały graficzne wskazujące położenie takich obszarów. Powyższe koresponduje z motywem 14 i 15 oraz art. 17 rozporządzenia nr 809/2014, które przewidują, że ponieważ to beneficjenci pozostają odpowiedzialni za złożenie prawidłowego wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, w stosownych przypadkach, powinni oni dokonać koniecznych poprawek i zmian w z góry ustalonym formularzu (motyw 14). A według motywu 15 w przypadku wniosku o przyznanie pomocy w ramach systemów pomocy obszarowej lub wniosków o płatność w ramach środków wsparcia obszarowego - beneficjentowi udostępnia się z góry ustalony formularz w formacie elektronicznym oraz odpowiednie materiały graficzne za pośrednictwem oprogramowania opartego na systemie informacji geograficznej (GIS) (zwany dalej "formularzem geoprzestrzennego wniosku o przyznanie pomocy"). Formularze geoprzestrzennego wniosku o przyznanie pomocy przyczynią się do zapobiegania błędom popełnianym przez beneficjentów podczas zgłaszania powierzchni użytków rolnych oraz sprawią, że administracyjne kontrole krzyżowe będą bardziej skuteczne. Ponadto dokładniejsze informacje przestrzenne przekazane za pomocą formularzy geoprzestrzennego wniosku o przyznanie pomocy będą dostarczać bardziej wiarygodnych danych do celów monitorowania i oceny. Jak stanowi art. 17 ust. 4 rozporządzenia 809/2014 w z góry ustalonych formularzach przekazanych beneficjentowi określa się maksymalny kwalifikujący się obszar na działkę referencyjną zgodnie z art. 5 ust. 2 lit. a) i b) rozporządzenia delegowanego (UE) nr 640/2014 oraz obszar zatwierdzony w poprzednim roku według działek rolnych do celów systemu płatności podstawowej, systemu jednolitej płatności obszarowej lub obszarowych środków rozwoju obszarów wiejskich. Art. 17 ust. 5 stanowi, że beneficjent jednoznacznie identyfikuje i zgłasza powierzchnię każdej działki rolnej oraz, w stosownych przypadkach, rodzaj, wielkość i lokalizację obszarów proekologicznych. W odniesieniu do płatności z tytułu zazieleniania beneficjent musi również określić sposób wykorzystywania zgłoszonej działki rolnej. W tym celu beneficjent może potwierdzić informacje przekazane za pomocą z góry ustalonego formularza. Jeżeli jednak informacje dotyczące powierzchni, lokalizacji lub granicy działki rolnej lub, w stosownych przypadkach, wielkości i lokalizacji obszarów proekologicznych nie są poprawne lub są niekompletne, beneficjent poprawia z góry ustalony formularz lub wprowadza w nim zmiany. Na podstawie poprawek lub uzupełnień wprowadzonych przez beneficjentów do z góry ustalonego formularza, właściwy organ dokonuje oceny, czy niezbędna jest aktualizacja odpowiedniej działki referencyjnej, uwzględniając art. 5 ust. 3 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 640/2014. Na gruncie przepisów krajowych odnośnie wniosku udostępnianego przez Agencję zastosowanie znajduje art. 22 ustawy o płatnościach.

W świetle powołanych wyżej regulacji podkreślić trzeba, że to rolnik składa wniosek i wskazuje działki, na których będzie prowadził określonego rodzaju działalność i odpowiada za prawidłowość podanych danych stanowiących podstawę przyznania wnioskowanych płatności. Pomoc unijna dla producentów rolnych ma charakter wnioskowy i to wnioskodawca ma wykazać spełnienie warunków przyznania płatności.

Powyższe prowadzi do wniosku, że w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] organy prawidłowo wykluczyły z płatności obszar [...] ha. Dodać także należy, że na znajdującej się w aktach administracyjnych płycie CD zamieszczona została prezentacja tej działki z obrazami na przestrzeni lat 2019-2023. Materiał dowodowy został uzupełniony również o animację z Sentinela.

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo także wykluczyły z płatności część działki nr [...]. Jedynie w odniesieniu do działki [...] zlokalizowanej na działce [...], organ odwoławczy nie wykonał zaleceń Sądu zawartych w wyroku z 20 lutego 2024 r., o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części uzasadnienia. W pozostałym zakresie organ odwoławczy wskazał, które części działki zostały wyłączone z płatności i powody takiego wykluczenia. Dołączył także wydruk ortofotomapy z 1 października 2021 r., na którym zaznaczył obszary wyłączone z płatności (zdjęcie nr 2). Skarżący w zasadzie nie kwestionował tego, co widać na zdjęciu, ale twierdził, że w dniu jego wykonania odbywały się zbiory, dlatego znajdował się tam sprzęt rolniczy, obornik, wapno, słoma, biomasa. Podkreślał, że zbiory także stanowią działalność rolniczą i zarzucał, że organ nie nazwał, jaką dokładnie funkcję – według niego, pełniły tereny wykluczone z MKO, zwłaszcza pryzmy i hałdy zlokalizowane na tej działce. Wobec takiej argumentacji organ odwoławczy przeanalizował pokrycie terenu dostępne na Sentinelu od października 2021 r. do lutego 2023 r. i w okresie pomiędzy 21 września 2020 r. a 1 października 2021 r. Podkreślić przy tym trzeba, że organ odwoławczy, wykonując obowiązek nałożony przez Sąd, uzupełnił materiał dowodowy o animację z Sentinel Hub EO Browser, przedstawiającą działkę nr [...] począwszy od września 2020 r. do czerwca 2023 r. Na kilkudziesięciu zdjęciach widać, jak działka ta na przestrzeni lat była użytkowana. Z prezentacji tej wynika, że już w kwietniu 2021 r. w miejscu deklaracji [...] grunt systematycznie zostaje wyłączony z produkcji rolnej i widać rozpoczęcie działań innych niż rolnicze, co potwierdzają zdjęcia z czerwca 2021 r. i lipca 2021 r. z animacji Sentinel. Ponadto skarżący, wbrew podnoszonej argumentacji, nie włączył spornych terenów do użytkowania rolniczego także po październiku 2021 r. Dodatkowo organ odwoławczy na płycie CD zamieścił prezentację z 5 mapami, na których widać użytkowanie działki: ortofotomapa z dnia 27 czerwca 2019 r. (działka użytkowana rolniczo), geoportal.gov.pl z dnia 5 kwietnia 2020 r. (działka użytkowana rolniczo), Google Earth Pro z dnia 21 września 2020 r. (działka użytkowana rolniczo), ortofotomapa z dnia 1 października 2021 r. (brak użytkowania rolniczego na spornej części działki), ortofotomapa z dnia 3 czerwca 2023 r. (brak użytkowania rolniczego na spornej części działki). W aktach administracyjnych sprawy znajduje się płyta CD z prezentacją z Sentinela i zdjęciami, na które powołał się organ odwoławczy w obecnie zaskarżonej decyzji. Skarżący pismem z 29 maja 2024 r., które zostało mu doręczone 4 czerwca 2024 r., został zawiadomiony o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy i o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, z którego to uprawnienia jednak nie skorzystał. W konsekwencji nie mogły zostać uwzględnione zarzuty skarżącego dotyczące braku możliwości zapoznania się ze zdjęciami umieszczonymi na płycie CD, na które powołał się organ odwoławczy. Płyta ta znajduje się w aktach administracyjnych i stanowi część materiału dowodowego. Wskazać także trzeba, że prezentacja z Sentinela zawiera zdjęcia wykonywane w kilkudniowych odstępach, nie są to natomiast - wbrew twierdzeniom skarżącego mapy.

Dalej – wobec argumentacji skarżącego – wskazać trzeba, że w myśl art. 32 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1307/2013 do celów niniejszego tytułu "kwalifikujący się hektar" oznacza wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, w tym obszary, które w dniu 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w państwach członkowskich przystępujących do Unii w dniu 1 maja 2004 r., które w momencie przystąpienia zdecydowały się na stosowanie systemu jednolitej płatności obszarowej, wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub - w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej - wykorzystywane w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej. Stosownie do art. 4 ust. 1 lit. c) tego rozporządzenia "działalność rolnicza" oznacza: (i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; (ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy. Z powołanych przepisów wynika, że zbiory niewątpliwie stanowią część działalności rolniczej. Zgodzić należy się jednak z organem odwoławczym, że przeanalizowany materiał zdjęciowy nie potwierdza czasowego wyłączenia spornej działki z działalności rolniczej, jedynie na czas zbiorów. Zdjęcia z prezentacji Sentinel pokazują wyłączenie gruntu z produkcji rolnej już w kwietniu 2021 r. Ponadto na gruncie nie przywrócono działalności rolniczej po październiku 2021 r., kiedy to miały odbywać się zbiory. W tym kontekście organ odwoławczy słusznie odmówił wiarygodności zdjęciom dołączonym przez skarżącego do skargi w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 161/23. Nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) 1782/200382/2003 (Dz.U.UE.L.2009.30.16). Wskazać należy, że rozporządzenie nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. utraciło moc ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2014 r. na mocy art. 72 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013.

W zakresie omawianej działki nr [...], zdaniem Sądu, organ nie wykonał prawidłowo zaleceń zawartych w wyroku z dnia 20 lutego 2024 r. dotyczących wyjaśnienia sposobu użytkowania działki [...], na której skarżący zadeklarował trawy na ugorze. W zaskarżonej obecnie decyzji organ wskazał jedynie, że działka ta nie jest użytkowana rolniczo, ale nie wyjaśnił, co na tej działce się znajduje. Powiększony natomiast obraz tej działki (zdjęcie nr 5) jest zakreskowany i jej pokrycie jest niewidoczne. Organ wskazał ponadto, że działka ta nie spełnia definicji kwalifikującego się hektara, nie wyjaśniając i nie rozwijając tej kwestii i naruszając tym samym art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą organu odwoławczego będzie zatem szczegółowe wyjaśnienie sposobu użytkowania działki [...] i wyjaśnienie kwestii dotyczącej jej powierzchni w kontekście "kwalifikującego się hektara".

Trzecia ze spornych działek nr [...] została zadeklarowana do płatności na areale [...] ha. Maksymalny kwalifikowalny obszar wyznaczony na podstawie ortofotomapy z października 2021 r. wynosi [...] ha. Skarżący podkreślał, że pas dzielący działkę na dwie części stanowił drogę techniczną na ściernisku, po której zwożono słomę i pas ten wykorzystywany był tylko do momentu zwiezienia słomy (do końca października 2021 r.). Ponadto skarżący podniósł zarzuty dotyczące powierzchni, która została wyłączona z płatności na działce nr [...], dokonał własnych obliczeń i stwierdził, że wyłączona powierzchnia nie powinna wynosić aż [...] ha. Sąd na podstawie przedstawionych akt administracyjnych nie jest w stanie ocenić, czy organ zasadnie wykluczył taką powierzchnię działki nr [...]. Nie został bowiem wyjaśniony szczegółowy sposób obliczenia powierzchni wykluczonej z płatności, co jest istotne wobec podniesionych przez skarżącego zarzutów. Sąd nie podważa przy tym zasadności korzystania z dowodu jakim jest ortofotomapa. Niemniej zdjęcie zamieszczone w zaskarżonej decyzji, jak też materiał znajdujący się na płycie CD nie daje podstaw do zweryfikowania ustaleń organów. W tym zakresie organ naruszył art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. Zgodzić się jednak należy z organem odwoławczym, że analiza zdjęć z Sentinela z października 2021 r. i listopada 2021 r. pozwala stwierdzić, że wbrew twierdzeniom strony, grunt znajdujący się pod drogą pod koniec października 2021 r. nie został przywrócony do użytkowania, droga cały czas występuje w terenie.

Z powyższych względów Sąd uznał, że w odniesieniu do działki [...] i działki nr [...] naruszone zostały przepisy postępowania, tj. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji zastosuje się do rozważań zawartych w niniejszym uzasadnieniu.

Końcowo podkreślić należy, że Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym kontrola terenowa przeprowadzona w 2022 r. bądź na początku 2023 r. byłaby całkowicie bezzasadna, bowiem stan faktyczny mógł ulec zmianie, zresztą strona we wniosku o dopłaty na 2022 r. dostosowała deklarację do aktualnych wartości MKO.

W odniesieniu do zawartych w skardze wniosków dowodowych podnieść należy, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy lecz ocenia, jak ten obowiązek wypełnił organ administracji. Oznacza to, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym, kontrola administracji publicznej odbywa się, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., na podstawie akt sprawy. Zatem – co do zasady – nie jest możliwe prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego przed sądem w istotnym zakresie, który kontrolę legalności opiera przede wszystkim na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracji. Ponadto akta sprawy o sygn. III SA/Wr 161/23 są znane Sądowi z urzędu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Zasądzona kwota obejmuje uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł.