Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 162/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1 i 2, art. 3, art. 4, art. 7
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 20 grudnia 2022 r. nr SKO.4115.299.2022 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. M.-J. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Łodzi przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej S. W. z urzędu. MR


UZASADNIENIE

II SA/Łd 162/23

U Z A S A D N I E N I E

Wnioskiem z dnia 5 października 2022 r. S. W. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głownie z prośbą o udzielenie pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego na zakup leków i żywności.

Burmistrz Głowna, decyzją z dnia 18 listopada 2022 r., orzekł o odmowie przyznania S.W. zasiłku celowego za miesiąc październik 2022 r. na zakup żywności i leków.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał na motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, w terminie prawem przewidzianym, złożyła S. W., nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem.

Decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Kolegium wyjaśniło, że podstawę materialnoprawną w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 z późn.zm. ), powoływanej dalej jako u.p.s.

W myśl art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna definiowana jest jako instytucja polityki społecznej państwa, mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Pomocy społecznej udziela się, zgodnie z art. 7 powyższej ustawy, osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany, zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Oznacza to, że pomoc, o jaką ubiega się wnioskodawca jest świadczeniem o charakterze fakultatywnym, tzn. może być przyznana, jeżeli organ pomocy społecznej posiada na ten cel fundusze.

Rozpatrzenie wniosku, zgodnie z powoływaną ustawą, odbywa się w oparciu o ustalenia wywiadu środowiskowego, a udzielenie świadczeń w ramach pomocy społecznej przysługuje w przypadku spełnienia przesłanek określonych przepisami powyższej ustawy.

Jak wynika z akt sprawy S.W., wnioskiem z dnia 5 października 2022 r., zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głownie o udzielenie pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego na zakup żywności i leków.

W dniu 18 października 2022 r. pracownik socjalny MOPS w Głownie przeprowadził z S.W. wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania strony. Pracownik socjalny ustalił, iż strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, oddzielne ze współlokatorami: synem K.W. oraz wieloletnim przyjacielem. Strona oraz jej syn i przyjaciel złożyli oświadczenia, że prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe oraz utrzymują się z odrębnych środków finansowych. Opłaty za energię elektryczną i wodę są dzielone na dwie części, natomiast koszty związane z zakupem opału na okres grzewczy są dzielone na trzy osoby. Pracownik socjalny ustalił ponadto, iż wnioskodawczyni utrzymuje kontakt z matką oraz pełnoletnim synem – R.W. Wnioskodawczyni ponadto nie otrzymuje pomocy finansowej od osób zobowiązanych do alimentacji.

S.W. nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowana od 23 marca 2011 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w Zgierzu jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Z oświadczenia strony złożonego w dniu 18 października 2022 r. wynika, że nie posiada żadnego dochodu oraz nie pracuje dorywczo. Pracownik socjalny został poinformowany przez S.W., iż czasami opiekuje się chorym dzieckiem koleżanki w zamian za obiad.

W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego strona poinformowała pracownika socjalnego o swoich licznych problemach zdrowotnych, iż jest pod stałą opieką lekarską z powodu nadciśnienia tętniczego, naczyniaka czołowo - skroniowego, przepukliny kręgosłupa, niewydolności żylnej kończyn dolnych, zaburzeń błędnika, problemów z koncentracją, zapamiętywaniem, niskiej tolerancji wysiłku fizycznego po przebytym Covidzie. Strona poinformowała pracownika socjalnego o leczeniu w PZP i poradni psychologicznej.

Pracownik socjalny w części C wywiadu (diagnoza sytuacji osoby lub rodziny, wnioski pracownika socjalnego) oświadczył, iż strona nie przedstawiła faktur za wydatki na leki w miesiącu wrześniu br., ponadto strona poinformowała pracownika socjalnego, iż niezbędne leki wykupiła w miesiącu sierpniu br.

S.W. ma ustalony lekki stopień niepełnosprawności na stałe od 13 lutego 2019 r. przez Wojewódzki Zespól d/s Orzekania o Niepełnosprawności w Ł., ze wskazaniem dotyczącym odpowiedniego zatrudnienia jako "otwarty rynek pracy" z ograniczeniami dotyczącymi dźwigania, przebywania na wysokościach oraz pracy przy maszynach w ruchu.

Jak wynika z treści przedmiotowego wywiadu, podczas jego przeprowadzania pracownik socjalny poinformował stronę o różnych możliwościach znalezienia zatrudnienia lub podjęcia działalności gospodarczej, zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności.

Z akt sprawy bezspornie ponadto wynika, iż S.W. systematycznie i od wielu lat korzysta z pomocy MOPS w Głownie: w formie zasiłku okresowego, celowego oraz paczek żywnościowych w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywieniowa.

W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, obserwacji pracowników socjalnych oraz zebranego materiału dowodowego, Burmistrz Głowna decyzją z dnia 18 listopada 2022 r., orzekł o odmowie przyznania S.W. zasiłku celowego za miesiąc październik 2022 r. na zakup żywności i leków.

Organ I instancji wskazał, iż ze zgromadzonej sprawie dokumentacji wynika, że klientka figuruje w rejestrze osób bezrobotnych nieprzerwanie od 11 lat. Tutejszy Ośrodek nie neguje, że klientka zmaga się z licznymi problemami zdrowotnymi, jednak z posiadanego orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności jednoznacznie wynika, że klientka może pracować na otwartym rynku pracy jedynie z ograniczeniem dźwigania, przebywania na wysokości i pracy przy maszynach w ruchu. S.W. jednoznacznie wskazała na oświadczeniu złożonym w dniu 18.10.2022 r., że nie posiada żadnego dochodu i nie pracuje dorywczo. W tak długim okresie figurowania w ewidencji osób bezrobotnych klientka miała zaledwie trzykrotny kontakt z doradcą zawodowym. Nie otrzymała żadnej oferty pracy lub propozycji szkolenia. Pomimo braku aktywizacji zawodowej za pośrednictwem Urzędu Pracy w Zgierzu, klientka nie podejmuje żadnej próby zaspokojenia potrzeb egzystencjalnych w ramach samodzielnie zarobionych pieniędzy. Ponadto, na próby wskazania przez pracownika socjalnego konieczności podjęcia pracy, klientka odpowiada "to proszę mi znaleźć pracę". Postawa taka może wskazywać na przerzucenie odpowiedzialności za brak zatrudnienia na ograny pomocy społecznej. Podkreślić należy, że klienta opłaca rachunki, m.in. za dostęp do Internetu, co niezaprzeczalnie daje możliwość samodzielnego, bieżącego przeglądania ofert pracy. Wobec powyższego, w ocenie organu, klientka nie wykorzystuje własnych możliwość w celu poprawy swojej sytuacji zawodowej i finansowej, natomiast oczekuje wsparcia ze strony pomocy społecznej. Taka sytuacja może mieć znamiona uzależnienia od korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej. Należy zwrócić również uwagę na możliwości finansowe ośrodka w kontekście kompleksowego rozdzielania pomocy pomiędzy wszystkich potrzebujących, zwłaszcza osób starszych, schorowanych, niezdolnych już do podjęcia zatrudnienia

Rozpatrując przedmiotową sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podkreśliło, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego podejmowane jest przez organy administracji w ramach uznania administracyjnego.

Z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, o czym stanowi art. 3 ust. 3 u.p.s., jak również uwzględnia potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej, co wynika z art. 3 ust. 4 u.p.s. (por. m.in. wyroki NSA z 19 czerwca 2007 r., I OSK1464/06; z 25 maja 2015 r., I OSK 698/16; z 16 listopada 2012 r., I OSK 836/12). Oznacza to, że nawet spełnienie przez wnioskodawcę ustawowych kryteriów, nie oznacza automatycznego obowiązku przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów, lecz pomoc ta ma stanowić wsparcie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, jak to wynika z art. 3 ust. 1 u.p.s. Pomoc ta nie może zatem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego (zob.m.in. wyrok NSA z dnia 2 września 2015 r., I OSK 2224/15). Dlatego też, rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ powinien brać pod uwagę zarówno cele tej pomocy określone w ustawie, jak i możliwości finansowe organu. Winien on uwzględniać sytuację ubiegającego się o przyznanie świadczenia, jego zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres pomocy udzielonej mu ze środków publicznych.

Kolegium wskazało, że nie kwestionuje, że sytuacja materialna S.W. jest trudna. Jednak Kolegium w ramach swych kompetencji może jedynie badać legalność decyzji administracyjnej, a więc jej prawidłowość w kontekście przepisów prawa. Te z kolei nakazują organom pomocy społecznej "wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka" (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Obowiązek pomocy społecznej "wspierania" osób potrzebujących nie oznacza, że organy są obowiązane utrzymywać osoby potrzebujące w pełnym zakresie i finansować wszelkie ich potrzeby. Stanowi o tym art. 3 ust. 4 u.p.s. wskazujący, że "potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej".

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji wskazał na okoliczność, iż strona nie podejmuje żadnej próby zaspokojenia własnych potrzeb egzystencjalnych, od lat nie podejmując zatrudnienia oraz nie wykorzystując własnych możliwość w celu poprawy swojej sytuacji zawodowej i finansowej.

S.W. jest w wieku aktywności zawodowej, bezspornie posiada problemy zdrowotne oraz ma ustalony lekki stopień niepełnosprawności, jednakże na podkreślenie zasługuje, iż MOPS w Głownie dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi, które rozdzielone muszą być pomiędzy wszystkich potrzebujących, zwłaszcza osób starszych, schorowanych, niezdolnych do podjęcia zatrudnienia. Organy pomocy społecznej udzielają systematycznie wsparcia S.W., w miarę posiadanych środków.

Reasumując Samorządowe Kolegium. Odwoławcze w Łodzi w pełni podzieliło stanowisko zawarte w decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie Kolegium organ rzetelnie i szczegółowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, wydana zaś w sprawie decyzja jest prawidłowa, stosowna do zgromadzonych dowodów i obowiązujących regulacji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S.W. podniosła, że jest osobą niepełnosprawną i spełnia wszystkie przesłanki pozytywne do otrzymania zasiłku, a jednocześnie brak jest przesłanek negatywnych. Niezrozumiałym dla skarżącej jest to, że od 14 lat korzysta ona z zasiłku, a organ wywodzi z tego faktu negatywne dla niej konsekwencje. MOPS w Głownie odmówił przyznania zasiłku, twierdząc, że w aktach sprawy znajdują się zdjęcia z jej wyjazdu w góry czy nad morze. Są to zdjęcia datowane na lata 2014 i 2016 i nie jest to powód do odmowy zasiłku w październiku 2022 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Pismem z dnia 23 maja 2023 r., ustanowiona z urzędu pełnomocnik skarżącej, podniosła zarzuty naruszenia:

1. art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, iż pomimo spełnienia przesłanek pozytywnych i nie wystąpienia przesłanek negatywnych nie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznania S.W. zasiłku celowego na zakup żywności i leków za miesiąc październik 2022 roku w sytuacji, gdy jej jedyny dochód wynosi 388,00 złotych miesięcznie oraz posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim, które miało istotny i decydujący wpływ na wynik sprawy;

2. art. 3 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy to na organie ciąży obowiązek dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, w tym stanu zdrowia skarżącej oraz osiąganych przez nią dochodów.

Pełnomocnik zauważyła, że organ wskazał w uzasadnieniu decyzji, że pomimo iż z dokumentów wynika że skarżąca żyje w ubóstwie, to poziom życia skarżącej nie wskazuje na ubóstwo. Braku ubóstwa organ upatruje w fakcie, iż skarżąca czasem nieodpłatnie i grzecznościowo korzysta z pojazdu BMW [...], który to pojazd nie stanowi jej własności. Co więcej organ odnosi się do zdjęć zamieszczanych przez skarżącą na portalu społecznościowym Facebook, wskazując na podróże, jakie odbywa skarżąca, pomijając fakt, iż zdjęcia odnoszą się do wydarzeń z życia skarżącej z lat 2014 - 2020, tj. przeszło dwóch lat przed złożeniem wniosku o przyznanie zasiłku celowego. Tym samym, w ocenie skarżącej jako odnoszące się do wydarzeń odległych nie mogą być brane pod uwagę dla rozpoznania niniejszego wniosku bowiem nie odzwierciedlają aktualnej sytuacji życiowej i finansowej skarżącej.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259) – powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób określony w przywołanych wyżej przepisach, co uzasadniało uwzględnienie skargi.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 39 ust. 1-2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm. – dalej u.p.s.)., na mocy których zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, do której zalicza ustawodawca również zakup żywności, leków i leczenia, z jednoczesnym zastrzeżeniem, że koszty te mogą być zrekompensowane w drodze zasiłku celowego w całości lub w części.

Podkreślenia wymaga, iż nawet owa niezbędność zgłoszonej przez wnioskodawcę potrzeby nie gwarantuje stronie przyznania zasiłku celowego, bądź przyznania go w pełnej, wnioskowanej wysokości. Rolą organów zajmujących się dystrybucją pomocy społecznej jest bowiem, poza oceną zgłoszonej potrzeby i sytuacji wnioskodawcy, konieczność każdorazowego uwzględniania w procesie rozpoznawania wniosku okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, jak również celów i możliwości tejże pomocy, do czego zobowiązuje organy przepis art. 3 ust. 3-4 ww. ustawy.

W myśl art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis ten przewiduje zastosowanie pomocy społecznej przy łącznym spełnieniu dwóch przesłanek: występowanie trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia. Najczęstsze powody powstania tych sytuacji określa art. 7 u.p.s. Ocena sytuacji należy do pracowników organów pomocy społecznej, którzy zajmują się ukierunkowaniem wsparcia. Przy czym osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Należy podkreślić, że zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 7 omawianej ustawy, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Natomiast rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach instytucji pomocy społecznej. Ocena warunków i możliwości udzielenia określonego rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń, stosownie do okoliczności konkretnej sprawy, należy do organu administracji, któremu w tym zakresie pozostawiono określony zakres swobody. Trzeba mieć na względzie, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają bowiem charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Na subsydiarny charakter świadczeń z zakresu pomocy społecznej wskazał także Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. sygn. akt SK 15/01 (OTK ZU nr. 8, poz. 252) stwierdził, że brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy, co wynika w szczególności z zasady indywidualizacji leżącej u podstaw koncepcji pomocy społecznej. Pomoc ta nie może być traktowana, jako stałe źródło dochodu służące zaspokajaniu najbardziej nawet uzasadnionych potrzeb bytowych.

W związku z powyższym należy podzielić stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że obowiązek pomocy społecznej "wspierania" osób potrzebujących nie oznacza, że organy są obowiązane utrzymywać osoby potrzebujące w pełnym zakresie i finansować wszelkie ich potrzeby.

Kolegium zauważyło, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji wskazał na okoliczność, iż skarżąca nie podejmuje żadnej próby zaspokojenia własnych potrzeb egzystencjalnych, od lat nie podejmując zatrudnienia oraz nie wykorzystując własnych możliwość w celu poprawy swojej sytuacji zawodowej i finansowej. Kolegium podniosło również, że S.W. jest w wieku aktywności zawodowej, bezspornie posiada problemy zdrowotne oraz ma ustalony lekki stopień niepełnosprawności, jednakże na podkreślenie zasługuje, iż MOPS w Głownie dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi, które rozdzielone muszą być pomiędzy wszystkich potrzebujących, zwłaszcza osób starszych, schorowanych, niezdolnych do podjęcia zatrudnienia. Organy pomocy społecznej udzielają systematycznie wsparcia S.W., w miarę posiadanych środków.

O ile należy zgodzić się z twierdzeniem, że celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie obywatela, to jednak na uwagę zasługuje fakt, że mimo takiej zasady skarżąca od kilkunastu bez mała lat jest beneficjentką pomocy społecznej, wspieraną przez MOPS w Głownie. Sam tylko fakt wieloletniego pozostawania beneficjentem MOPS nie może być jednak automatycznie powodem do zaprzestania wspomagania osoby ubiegającej się o świadczenia pomocowe.

Stąd też, w ocenie Sądu, organy procedujące powinny wskazać, jakie to konkretne okoliczności zadecydowały o tym, że skarżącej odmówiono przyznania konkretnego świadczenia.

O ile organ I instancji w swoim rozstrzygnięciu odwołał się do zgromadzonego materiału dowodowego w postaci fotografii z portalu społecznościowego, które wskazywały na aktywność skarżącej w zakresie turystyki wyjazdowej, a także do ustalenia, że skarżąca korzysta ze środka komunikacji w postaci samochodu BMW [...], to już Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się do tych ustaleń i nie oceniło zgromadzonych dowodów pod kątem ich wartości dowodowej w okolicznościach konkretnej rozpoznawanej sprawy dotyczącej zasiłku celowego za miesiąc październik 2022 r. Tymczasem nie można nie zauważyć, że fotografie na portalu społecznościowym zostały opublikowane przez skarżącą w latach wcześniejszych poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie zasiłku celowego. Organ odwoławczy nie wypowiedział się jednak, czy fotografie te mogą stanowić bezpośredni dowód na okoliczność obecnego poziomu życia skarżącej i stanowić okoliczność przemawiającą za odmową przyznania zasiłku celowego.

Okoliczności te, w ocenie Sądu, musiały stanowić zasadniczą podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej, zważywszy na fakt, że skarżąca od wielu lat jest beneficjentką pomocy społecznej i jak dotąd organ pomocy społecznej tę pomoc przyznawał. W konsekwencji powinny stanowić przedmiot szczegółowych rozważań przed organami obydwu instancji.

W związku z charakterem decyzji uznaniowych dotyczących zasiłków celowych wskazać należy, że kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, tj. czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokonano prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza natomiast zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lipca 2016 r., III SA/Kr 1325/15, CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu wskazane powyżej uchybienie naraziło Kolegium na zarzut naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r., poz. 18).

Rozpoznając ponownie odwołanie organ weźmie pod uwagę poczynione rozważania.