Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 358/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 1  pkt 1, art. art. 93 ust. 4 i 6
journal: Dz.U. 2022 poz 574
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
article: art. 77
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant starszy referent Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2023 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej A w D. z dnia 13 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 13 marca 2023 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna A w D. utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej A z 28 listopada 2022 r., w której postanowiła nie przyznać E. K. stypendium rektora w semestrze zimowym roku akademickiego 2022/2023.

Stan sprawy jest następujący;

Jak wynika z akt sprawy studentka A E. K. złożyła 31 października 2022 r. wniosek o przyznanie jej stypendium rektora w semestrze zimowym w roku akademickim 2022/2023. W oświadczeniu załączonym do tego wniosku wskazała, że nie ukończyła jeszcze studiów pierwszego stopnia i studiów magisterskich na żadnej uczelni oraz nie posiada jeszcze tytułu zawodowego magistra. Ponadto wskazała, że łączna liczba rozpoczętych przez nią semestrów na studiach wynosi 4 i obejmuje okres studiowania na A od marca 2021 r. do dnia złożenia wniosku, tj. października 2022 r. na kierunku [...].

28 listopada 2022 r. Komisja Stypendialna odmówiła skarżącej prawa do stypendium rektora w semestrze zimowym roku akademickiego 2022/2023. Podstawą odmowy, było ustalenie przez organ - pozyskane z systemu POL-on prowadzonego przez Ministerstwo Edukacji i Nauki, w którym gromadzone są dane dotyczące studentów – że w dniu złożenia wniosku o przyznanie stypendium skarżąca pozostawała studentką Uniwersytetu [...] im. [...] w K. w okresie 1.10.2011 r. – 9.03.2013 r. (łącznie 3 rozpoczęte semestry I stopnia, kierunek [...]) oraz w okresie 1.10.2013 r. do 15.10.2015 r. (łącznie 4 rozpoczęte semestry), a także pozostawała studentką A od 27 lutego 2021 r. i do dnia złożenia wniosku łączna liczba rozpoczętych przez nią semestrów wynosiła 4. Jednocześnie organ uznał za wiarygodne twierdzenie skarżącej, że nie ukończyła jeszcze studiów pierwszego stopnia i studiów magisterskich na żadnej uczelni oraz nie posiada jeszcze tytułu zawodowego magistra. Ponadto zgodził się, ze skarżącą, że łączna liczba rozpoczętych przez nią semestrów na A wynosi 4, jednak pominęła poprzednie okresy studiowania na Uniwersytecie [...] im. [...] w K. Tym samym według organu łączna liczba rozpoczętych przez skarżącą semestrów na studiach wynosiła 11, przy czym dotyczyły one studiów I stopnia.

Pismem z 10 lutego 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając organowi obrazę przepisów prawa materialnego polegającą na naruszeniu art. 93 ust. 4 i 6 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, dalej zwanej "p.s.w.n.", poprzez ich wadliwą wykładnię, polegającą na przyjęciu, że skoro skarżąca w dacie wydania decyzji przez Komisję Stypendialną, tj w dniu 28 listopada 2022 r. była studentem na studiach pierwszego stopnia przez więcej niż 9 semestrów, a zatem nie należy jej się stypendium, w sytuacji w której skarżącej przysługuje prawo do stypendium, skoro przed wydaniem poprzedniej decyzji Komisji Stypendialnej z dnia 28 kwietnia 2022 r. nie przysługiwało jej to stypendium, nigdy go nie pobierała, nigdy się o takie nie ubiegała, nie składała wniosków o jego przyznanie na innej uczelni niż A w D., a stypendium nieprzyznane na podstawie decyzji z 28 listopada 2022 r. byłoby stypendium przysługującym po raz drugi.

Sprawa został przekazana Odwoławczej Komisji Stypendialnej, która rozpoznała sprawę i 13 marca 2023 r. wydała decyzję w której utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję Komisji Stypendialnej.

W swym uzasadnieniu organ stwierdził, że przestanki otrzymania stypendium rektora przez studenta określa art. 86 ust. 1 p.s.w.n. Dalej wskazał, że zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy, świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 oraz art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich. Świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy: 1) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, 2) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia (art. 93 ust. 3 ustawy). Przywołał także art. 93 ust. 4 ustawy w myśl którego łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:

1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;

2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.

Do okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 4, zgodnie z art. 93 ust. 6 wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w art. 93 ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr.

W konsekwencji dokonanych ustaleń organ stwierdził, że decyzja wydana

w I instancji nie została wydana z naruszeniem art. 93 ust. 4 i 6 p.s.w.n. poprzez jej wadliwą wykładnię. Zaznaczył, iż do wejścia w życie ustawy z dnia 17 listopada

2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw, przepis art. 93 ustawy miał inne brzmienie i je przytoczył. Zwrócił uwagę, że przepis w brzmieniu przed nowelizacją wymagał interpretacji pojęcia "przysługiwania świadczenia co należało rozumieć jako świadczenie, które zostało studentowi przyznane po spełnieniu wymaganych kryteriów. A do okresu 6-letniego należało zaliczać tylko okresy, w których student świadczenie pobierał.

Podsumowując organ wskazał, że w momencie składania wniosku dot. przyznania stypendium rektora w semestrze zimowym roku akademickiego 2022/2023 przez skarżącą obowiązywał przepis art. 93 p.s.w.n. w brzmieniu wprowadzonym nowelą z 17 listopada 2021 r., który precyzyjnie wskazuje, że :

1) łączny okres przysługiwania świadczenia na studiach I stopnia wynosi 9 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta;

2) do okresu wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach.

W momencie składania wniosku skarżąca rozpoczynała 11 semestr na studiach I stopnia w związku z tym organ I instancji winien był oddalić wniosek.

W skardze wniesionej do WSA w Gliwicach strona za pośrednictwem pełnomocnika postawiła organowi zarzuty obrazy przepisów prawa materialnego, polegające na naruszeniu:

1. art. 86 ust. 1 pkt 1 i art. 93 ust. 4 i 6 p.s.w.n., poprzez ich wadliwą wykładnię i uznanie, że stypendium rektora przysługuje maksymalnie przez 6 lat studiowania, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że okres 6 lat należy liczyć jako okres pobierania stypendium, a pobieranie to stan prawny wynikający na podstawie wydanej w sprawie decyzji rektora, na podstawie uprzednio złożonego wniosku, a nie jako okres posiadania prawa do złożenia takiego wniosku;

2. art. 86 ust. 1 pkt 1 i art. 93 ust. 4 i 6 p.s.w.n. poprzez błędną wykładnię i zaliczenie do możliwości pobierania stypendium i studiowania okresu sprzed wejścia w życie ustawy (a to od dnia 1 października 2019 r.) w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia powinna prowadzić do wniosku, że należy rozdzielić te okresy i uwzględnić wyłącznie okres po wejściu w życie ustawy prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Postawiła także zarzut obrazy przepisów postępowania, mające wpływ na treść decyzji, polegające na naruszeniu:

1. art. 77 k.p.a., ze względu na dowolną oraz niewyczerpującą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego sprawy;

2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji w której organ odwoławczy powinien stwierdzić zaistnienie przedstawionych wyżej naruszeń prawa i w konsekwencji tego zmienić zaskarżoną decyzję.

Ponadto zwróciła uwagę na błędy w ustaleniach faktycznych, polegające na wadliwym przyjęciu, że skoro udostępnione w systemie POL-on dane dotyczące studentów, wskazują, że w dniu złożenia wniosku skarżąca pozostawała studentką Uniwersytetu [...] im. [...] w K. na kierunku [...], na studiach pierwszego stopnia przez 8 rozpoczętych semestrów (w okresie od 1 października 2011 r. do 15 października 2015 r.) oraz studentką A na kierunku [...] na studia pierwszego stopnia, przez trzy rozpoczęte semestry od roku akademickiego 2020/2021 semestru letniego do semestru letniego roku akademickiego 2021/2022, a w dacie składania wniosku o stypendium rektora uzyskała 11 rozpoczętych semestrów na studiach pierwszego stopnia, to wówczas wyczerpała limit semestrów jako studentka, która może ubiegać się o to stypendium, przy pominięciu faktu, że skarżąca po raz pierwszy w toku studiów złożyła wniosek o stypendium rektora i wobec skarżącej uprzednio nie wydano decyzji przyznającej prawo do stypendium rektora, a zatem skarżącej nigdy nie przysługiwało stypendium rektora i nigdy go nie pobierała i nie mogła pobierać.

W konsekwencji wniosła o uchylenie w całości obu decyzji.

W uzasadnieniu skargi przywołała obszernie orzecznictwo sądowoadministracyjne.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja z 28 listopada 2022 r., którą Odwoławcza Komisja Stypendialna A w D. utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej A z 28 listopada 2022 r. odmawiającą przyznania stypendium rektora w semestrze zimowym 2022/2023.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 ze zm., dalej u.p.s.w.n.) w brzmieniu na dzień złożenia wniosku, tj. 31 październik

2022 r. Zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może ubiegać się o:

1) stypendium socjalne;

2) stypendium dla osób niepełnosprawnych;

3) zapomogę;

4) stypendium rektora;

5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego;

6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą

Wymaga w tym miejscu podkreślenie, że regulacje w zakresie ograniczenia możliwości przyznania świadczeń i utraty prawa do nich zostały istotnie zmienione ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232). W poprzednim, nieobowiązującym już brzmieniu, przepis art. 93 ust. 2 p.s.w.n. stanowił, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Natomiast obecne brzmienie tego przepisu stanowi, że student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku. Na skutek powołanej wyżej nowelizacji zmieniono również brzmienie przepisu art. 93 ust. 4 ustawy, który - jak już wyżej wskazano - obecnie stanowi, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 (stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomoga i stypendium rektora) i art. 359 ust. 1 (stypendium ministra), wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:

1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;

2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.

Należy zwrócić uwagę, że jest to bardzo istotna zmiana dotycząca uprawnień studentów do pobierania przez nich świadczeń z tego względu, że powołana nowelizacja całkowicie zerwała z powiązaniem okresu prawa do świadczeń z okresem bycia faktycznym ich beneficjentem. W obecnym stanie prawnym świadczenia zostały ściśle powiązane jedynie z okresem studiów, nie zaś z okresem w jakim student rzeczywiście ze świadczeń korzystał.

Wyjaśnić należy, że wskazana ustawa nie zawiera własnej definicji pojęcia "przysługiwania świadczeń". Dlatego w sytuacji braku definicji ustawowej pojęcie to należało niegdyś odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały już przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów i który był ich beneficjentem. Natomiast wskazana wyżej nowelizacja ewidentnie zmieniła ten stan rzeczy, ograniczyła bowiem okres, przez który przysługuje prawo do pobierania świadczeń do 12 semestrów (w przypadku studiów pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów, w przypadku studiów drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów), a najistotniejszą zmianą było wyraźne powiązanie wprost wyłącznie samego okresu studiowania przez studenta z uprawnieniem do ubiegania się przez niego o przyznanie świadczenia. Tym samym obecnie okres przez jaki student faktycznie korzystał już ze świadczeń przestał mieć znaczenie dla ustalenia okresu uprawniającego do ich pobierania (por. wyrok WSA w Gliwicach z 28 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 31/23; wyrok WSA w Gdańsku z 11 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 98/23; Wyrok WSA w Gdańsku z 15 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 110/23; wyrok WSA w Lublinie z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 134/23, wszystkie przywołane w uzasadnieniu wyroki publ.: na CBOIS).

Z treści uzasadnienia do wskazanej wyżej ustawy zmieniającej wynika, że celem wprowadzenia zmiany w art. 93 ustawy było zróżnicowanie okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w zależności od czasu trwania studiów, a także doprecyzowanie sposobu ustalania tego okresu. Ponadto, w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń, doprecyzowano okresy przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego.

Zaznaczyć przy tym trzeba, że – co wynika z art. 93 ust. 5 p.s.w.n. - łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów.

Według art. 93 ust. 6 p.s.w.n. do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr.

Z akt sprawy wynika, iż E. K. była studentką Uniwersytetu [...] w K. na kierunku [...] w okresie 1.10.2011 r. - 9.03.2013 r. (3 rozpoczęte semestry na studiach I stopnia), w okresie 1.10.2013 r. - 15.10.2015 r. (łącznie 4 rozpoczęte semestry), a także od 27.02.2021 r. była studentką A i do dnia złożenia wniosku łączna liczba rozpoczętych przez nią semestrów wynosi 11. Łącznie zatem liczba rozpoczętych przez studentkę semestrów na studiach wynosiła 11, przy czym dotyczyły one studiów I stopnia gdyż strona nie ukończyła studiów pierwszego stopnia i studiów magisterskich na żadnej uczelni oraz nie posiada jeszcze tytułu zawodowego magistra.

Skoro zatem strona składając wniosek z 31 października 2022 r. o przyznanie stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023 posiadała już zaliczony 9 -semestrowy "staż studiów", to brak było podstaw do przyznania jej wnioskowanego stypendium. Strona w złożonym oświadczeniu w związku z ubieganiem się o przyznanie świadczeń pomocy materialnej w roku akademickim 2022/2023 w istocie rzeczy pominęła bowiem liczbę faktycznie rozpoczętych semestrów nauczania dot. Uniwersytetu [...] w K. na kierunku [...].

W konsekwencji nie ma racji strona podnosząc zarzut naruszenia art. 86 ust. 1 pkt 1 i art. 93 ust. 4 i 6 p.s.w.n. W sprawie organy zastosowały w sposób prawidłowo wcześniej powołane przepisy prawa utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W sprawie nie doszło także do naruszenia norm przepisów prawa procesowego a to art. 77 k.p.a., gdyż organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach obowiązany był skargę jako bezzasadną oddalić, o czym - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł w sentencji wyroku.