Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2129/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu admininstracji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 11
journal: Dz.U. 2022 poz 1657
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 138, art. 144
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 55/23 w sprawie ze skargi E. D. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia 9 listopada 2022 r. nr OPE.906.2.71.2022.MG1 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pruszczu Gdańskim z dnia 21 września 2022 r., nr EP.9670.13.24.1.2021.JZ.4, 3. zasądza od Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku na rzecz E. D. 1020 (tysiąc dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 55/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę E. D. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 9 listopada 2022 r., nr OPE.906.2.71.2022.MG1, w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Pruszczu Gdańskim wniósł do Wojewody Pomorskiego o wszczęcie przeciwko E. D. postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego z dnia 28 czerwca 2022 r., nr 62/2022.

W tytule wykonawczym wierzyciel wskazał, że zobowiązana E. D. nie poddała dziecka – Z. D. (ur. [...] r.) – obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jednocześnie zawnioskowano o zastosowanie grzywny, jako środka egzekucyjnego w celu przymuszenia.

Postanowieniem z dnia 15 lipca 2022 r., SO-IX.756.254.2022.PK, Wojewoda Pomorski nałożył na E. D. grzywnę w celu przymuszenia w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

E. D. wniosła zarzuty w sprawie egzekucji prowadzonej w oparciu o tytuł wykonawczy numer 62/2022 z dnia 28 czerwca 2022 r., zarzucając:

1. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa tj. art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2018 r., poz. 151 ze zm.) poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku stawienia się na badania kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwskazań do szczepienia;

2. naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez pominięcie faktu odroczenia małoletniej od obowiązku szczepień ochronnych;

3. naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełniał wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., tj.:

- niewłaściwie została podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkująca pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz ograniczenie się do wskazania ogólnie art. 17 ust. 1 u.p.e.a.,

- brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

Postanowieniem z dnia 21 września 2022 r., nr EP.9670.13.24.1.2021.JZ.4, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Pruszczu Gdańskim oddalił zarzuty.

Postanowieniem z dnia 9 listopada 2022 r., nr OPE.906.2.71.2022.MG1, Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pruszczu Gdańskim z dnia 21 września 2022 r. w części dotyczącej rozpoznania wniesionego przez E. D. zarzutu naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku kontrolując legalność powyższego postanowienia stwierdził, że nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia.

Sąd I instancji za słuszny uznał zarzut skargi, z którego wynika, że sentencja zaskarżonego postanowienia odnosi się jedynie do uchylenia postanowienia wierzyciela w części dotyczącej rozpoznania zarzutu zobowiązanego z punktu 3 (tj. naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 w zw. z art. 27 u.p.e.a.). W ocenie Sądu I instancji prawidłowe sformułowanie rozstrzygnięcia, które jest dokonywane przez organ odwoławczy winno obejmować całość przedmiotu rozpoznawanej przez ten organ sprawy. Jednakże zdaniem Sądu z treści uzasadnienia postanowienia Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wynikało, że przedmiotem rozpoznania organ uczynił także pozostałe zarzuty, co potwierdzało stwierdzenie organu w końcowej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, że "postanowił uchylić postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pruszczu Gdańskim w części obejmującej zarzut pkt 3, a w pozostałej części zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy". Sąd I instancji uznał, że pominięcie przez organ wskazania w sentencji rozstrzygnięcia, że "w pozostałej części zaskarżone postanowienie utrzymuje w mocy" nie mogło stanowić o takiej wadliwości postanowienia, która uzasadniałaby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Odnosząc się do zarzutów opartych na art. 33 § 2 pkt 2 lit. c) u.p.e.a. oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. Sąd I instancji wyjaśnił, że treść wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku podlegającego egzekucji była jasna i zrozumiała. W tytule wykonawczym określono także, że realizację szczepień należało rozpocząć niezwłocznie i wykonać w ciągu 2 miesięcy, licząc od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, jak również w odpowiedniej rubryce została podana podstawa prawna nałożonego obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj.: "art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2069 ze zm.)".

Sąd I instancji podkreślił, że z przepisów art. 5 ust. 2 pkt 1 lit. b) oraz art. 17 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy i jest on bezpośrednio wykonalny, natomiast uchybienie temu obowiązkowi powoduje konieczność jego wyegzekwowania. Podniósł, że sam obowiązek wynika z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według Programu Szczepień Ochronnych (PSO), który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy.

Zdaniem Sądu I instancji oceny tej nie podważa wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19. Rozważając znaczenie powyższego orzeczenia odraczającego datę utraty mocy obowiązującej przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonego postanowienia, należało zdaniem Sądu I instancji wziąć pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnymi przepisami, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Sąd I instancji uznał, że z treści tego wyroku wynika, że Trybunał nie zakwestionował w żaden sposób realizowania obowiązkowych szczepień ochronnych. W ocenie Sądu I instancji wskazana przez Trybunał okoliczność konieczności zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych stanowiła wartość przemawiającą za dalszym stosowaniem zakwestionowanych przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w zakresie, w jakim pozwalały one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. W ocenie Sądu I instancji, odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałoby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych.

Sąd I instancji wskazał, że z przepisów art. 17 ust. 2 - 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie można rozumieć inaczej niż w ten sposób, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza obowiązek poddania się uprzednim lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Zdaniem Sądu lekarskie badanie kwalifikacyjne jest integralnym i niezbędnym elementem procedury przeprowadzania obowiązkowego szczepienia ochronnego i jest nierozerwalnie związane z czynnością techniczną polegającą na wprowadzeniu szczepionki do organizmu człowieka.

Sąd I instancji stwierdził, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Pruszczu Gdańskim zgromadził wystarczające dowody potwierdzające okoliczność braku dokonania szczepień ochronnych dziecka Skarżącej. W ocenie Sądu akcentowana przez Skarżącą okoliczność, tj. skierowanie dziecka do poradni specjalistycznej udokumentowane skierowaniem z dnia 21 czerwca 2022 r. wystawionym przez lekarza POZ NZOZ [...] w P. do specjalistycznej poradni alergologicznej dla dzieci, nie mogła stanowić podstawy do przyjęcia, że dziecko zostało objęte specjalistyczną konsultacją z uwagi na istniejące przeciwwskazania do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Przedłożone przez Skarżącą skierowanie do specjalistycznej poradni alergologicznej dla dzieci nie stanowiło wystarczającej podstawy do odroczenia szczepień ochronnych lub zastosowania indywidualnego kalendarza szczepień wobec małoletniej, gdyż nie wynikało z niego, by wystawiający je lekarz POZ stwierdził u dziecka przeciwwskazania do szczepienia. Sąd I instancji podkreślił, że Skarżąca nie dostarczyła w toku postępowania zaświadczenia o istniejących przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych u córki, które byłby zgodne ze wzorem zaświadczenia określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.). Skutkować to musiało uznaniem, że Skarżąca odmówiła uzupełnienia zaległych szczepień u dziecka, pomimo stwierdzenia braku przeciwwskazań przez lekarza. W dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a także w trakcie jego trwania, dziecko nie zostało poddane szczepieniom ochronnym, a także lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Lekarz nie wystawił skierowania do konsultacji specjalistycznej, a przedłożone na etapie postępowania wraz ze złożonym zażaleniem na postanowienie (w dniu 30 sierpnia 2022 r.) skierowanie nie mogło zostać potraktowane, jako zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych.

Powyższe oznaczało, zdaniem Sądu, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny, a jego niedochowanie aktualizowało obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpiła E. D., zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie skargi.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez błędne jego zastosowanie skutkującą uznaniem, że obowiązek jest wymagalny,

2. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.:

A) art. 138 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, podczas gdy rozstrzygnięcie organu II instancji odnosi się jedynie do części rozstrzygnięcia organu I instancji (wierzyciela);

B) art. 33 § 2 w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez rozpoznanie zarzutów Skarżącej, które zgodnie z ww. przepisem zarzutami nie są i oparcie na nich rozstrzygnięcia;

C) art. 33 § 2 pkt 1 c u.p.e.a. poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa.

W piśmie procesowym z dnia 30 listopada 2023 r. organ administracji wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz od Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoz naniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem postanowienia Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym stwierdził, że postanowienie to nie jest niezgodne z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, najogólniej rzecz ujmując, wynika, że zdaniem Sądu I instancji, organ odwoławczy – zasadnie uchylając postanowienie stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego w zakresie odnoszącym się do zarzutu art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.) i umarzając postępowanie w tym zakresie – bez naruszenia prawa stwierdził, że nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 lit. c) oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., a ponadto, że wystawiając tytuł wykonawczy wierzyciel właściwie wskazał na art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b) ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz właściwie określił treść podlegającego egzekucji obowiązku, a mianowicie obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym przeciwko odrze, śwince, różyczce, poliomyelitis oraz błonicy, tężcowi, krztuścowi, którego realizację należy rozpocząć niezwłocznie i wykonać w ciągu 2 miesięcy od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, co nie pozostaje bez wpływ na wniosek, że postanowienie to nie jest niezgodne z prawem. Zwłaszcza, że wniosku przeciwnego nie uzasadniała, zdaniem Sądu I instancji, istota orzeczenia o niezgodności art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku § 5 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 87 Konstytucji RP, ani też okoliczność, że w sentencji kontrolowanego postanowienia organ odwoławczy ograniczył się do uchylenia postanowienia organu I instancji w zakresie odnoszącym się do zarzutu art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i umorzenia postępowanie w tym zakresie.

Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku uzasadnia twierdzenie, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie, jakkolwiek nie wszystkie spośród tych zarzutów zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważa – oparty na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. – zarzut z pkt 2. lit. A) petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 138 w związku z art. 144 k.p.a.

Zwłaszcza, gdy w uzasadnieniu tej oceny – która nie pozostaje bez wpływu na wniosek odnośnie do braku zasadności zarzutów z pkt 2. lit. B) – C) petitum skargi kasacyjnej, o czym mowa dalej – odwołać się do znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. (por. np. wyroki NSA z dnia: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13). Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, a związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc innymi oznacza obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były – co trzeba podkreślić – na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby (mógłby być) inny. Skoro przy tym na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest mowa o "naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", to za uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że nie chodzi o każde (jakiekolwiek) naruszenia przepisów postępowania, lecz o naruszenie kwalifikowane jego skutkiem, a mianowicie skutkiem, którego wpływ może nie pozostawać bez wpływu na inny wynik sprawy, co wymaga – jak powyżej wyjaśniono – uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia prawa na wynik sprawy.

Z przedstawionego punktu widzenia – a tym samym, wobec deficytów uzasadnienia skargi kasacyjnej – nie ma podstaw, aby zasadnie podważać prawidłowość stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że ograniczenie się przez organ odwoławczy do uchylenia postanowienia wierzyciela w zakresie odnoszącym się do zarzutu art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i umorzenia postępowania w tym zakresie przy jednoczesnym braku zawarcia w sentencji zaskarżonego postanowienia stwierdzenia, z którego miałoby wynikać, że "zaskarżone postanowienie utrzymuje w mocy w pozostałym zakresie", nie stanowi naruszenia, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Abstrahując już nawet od tego – co Sąd I instancji trafnie eksponował – że organ odwoławczy rozpoznał zażalenie strony odnosząc się w uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia do wszystkich podniesionych w nim zarzutów, stwierdzając jednocześnie w rekapitulacji, że postanawia "[...] w pozostałej części zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy", trzeba przede wszystkim podnieść, że organ odwoławczy nie jest zobowiązany do stwierdzenia w sentencji decyzji, czy też postanowienia, że w pozostałej części utrzymuje zaskarżoną decyzję lub zaskarżone postanowienie w mocy, albowiem sytuacja prawna strony jest kształtowana rozstrzygnięciem organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżony akt i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy lub umorzył postępowania, oraz rozstrzygnięciem organu I instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy (zob. w tej mierze również np. wyroki NSA z dnia: 21 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1305/05; 24 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 458/06; 10 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 822/07; 7 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 1531/07; 17 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1741/11; 5 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 399/15; 2 września 2015 r., sygn. akt I OSK 187/14; 22 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 3265/13; 13 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 4682/16; 28 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3249/15; 16 września 2016 r., sygn. akt I OSK 2861/14; 27 września 2016 r., sygn. akt I OSK 2928/14; 29 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 180/15, I OSK 191/15, I OSK 346/15, I OSK 605/15, I OSK 607/15, I OSK 625/15 oraz I OSK 969/15; 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 716/15; zob. również wyrok NSA z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3658/15).

Wobec znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a., za niezasadny należało również uznać zarzut z pkt 2. lit. B) petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 33 § 2 w związku z art. 34 § 2 u.p.e.a. "poprzez rozpoznanie zarzutów [...], które zgodnie z w.w. przepisem zarzutami nie są i oparcie na nich rozstrzygnięcia".

Stawiając tak skonstruowany zarzut oraz eksponując w jego uzasadnieniu tezę o rozpoznaniu przez wierzyciela zarzutów, które nie są zarzutami w rozumieniu u.p.e.a., co miałoby w tym względzie odnosić się do zarzutu naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. (s. 8 – 10 skargi kasacyjnej), trzeba przede wszystkim stwierdzić, że strona skarżąca – abstrahując już nawet od tego, że nie wyjaśnia znaczenia, a co za tym idzie przydatności przywoływanego przez nią judykatu sądowego, co powoduje, że osadzona na jego gruncie argumentacja nie jest, ani zrozumiała, ani też jasna – pomija tę istotną okoliczność, że kontrolowanym postanowieniem organ odwoławczy uchylił postanowienie wierzyciela w zakresie odnoszącym się do zarzutu naruszenia przez organ egzekucyjny przywołanego przepisu prawa – a mianowicie naruszenia art. 29 § 2 (w związku z art. 27) u.p.e.a. – i umorzył postępowanie w tym zakresie. Jeżeli w tym też kontekście podkreślić – co nie jest bez znaczenia dla oceny omawianego zarzutu – że strona skarżąca nie kwestionuje zaktualizowania się przesłanek bezprzedmiotowości rozpoznawania zarzutu, który "nie jest zarzutem w rozumieniu u.p.e.a.", to wobec enigmatyczności jej stanowiska w omawianym zakresie, w tym wobec znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. – do których należy się ponownie odwołać – omawiany zarzut kasacyjny tym bardziej należało uznać za niezasadny.

Nie jest również zasadny zarzut z pkt 2. lit. C) petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 lit. c) u.p.e.a. poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, co miałoby polegać – jak z kolei wynika to z uzasadnienia skargi kasacyjnej (s. 7) – na pominięciu przez wierzyciela tej istotnej okoliczności, że "[...] wykonanie obowiązku szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego", który to obowiązek "[...] został przez wierzyciela pominięty". Tego rodzaju stanowisko – wobec jego lakoniczności, a co za tym idzie enigmatyczności – nie podważa prawidłowości oceny Sądu I instancji, z której wynika, że lekarskie badania kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego stanowią integralny element obowiązku szczepień ochronnych, a w konsekwencji prawidłowości oceny, że odmowa poddania dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest tożsama z odmową wykonania obowiązku szczepienia ochronnego dziecka (zob. s. 20 – 23 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).

Za uzasadniony należało natomiast uznać zarzut z pkt 1. petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w związku z art. 17 ust. 2 i ust. 4 – 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi przez "błędne [...] zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny".

Jakkolwiek teza strony skarżącej odnośnie do braku wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym przeciwko odrze, śwince, różyczce, poliomyelitis oraz błonicy, tężcowi, krztuścowi, którego realizację należy rozpocząć niezwłocznie i wykonać w ciągu 2 miesięcy od dnia doręczenia tytułu wykonawczego jest lokowana – jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej (zob. 7 – 8) – na gruncie twierdzenia o braku zakwalifikowania dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych oraz braku wydania zaświadczenia, o którym stanowi art. 17 ust. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi – co w świetle argumentów przedstawionych w odpowiedzi na zarzut z pkt 2. lit. C) petitum skargi kasacyjnej nie może być jednak uznane za trafne, ani też przydatne dla podważenia zgodności z prawem zaskarżonego wyroku – to jednak trzeba stwierdzić, że skarżąca nie bez podstaw kwestionuje prawidłowość stanowiska Sądu I instancji w zakresie odnoszącym się do wymagalności spornego obowiązku.

Odwołując się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do orzeczenia w sprawie SK 81/19, w którym stwierdzono, że "Art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, z późn. zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej", Sąd I instancji nie uwzględnił w dostatecznym stopniu znaczenia wszystkich konsekwencji wynikających ze stanu prawnego ukształtowanego stwierdzeniem niekonstytucyjności wskazanej regulacji prawnej.

Jakkolwiek bowiem Główny Inspektor Sanitarny nie został pozbawiony kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ani też nie został ograniczony zakres treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie, to jednak z punktu widzenia istoty omawianej kwestii spornej za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że deficyty formy wskazanego komunikatu – który nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego – sprzeciwiają się temu, aby mógł on stanowić podstawę rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy. Innymi słowy, deficyty formy tego komunikatu powodują, że jego treść nie może kształtować, czy też współkształtować i precyzować treści obowiązku określonego ustawą w zakresie w jakim – co istotne – termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych zostały określone w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie tegoż komunikatu, co nie pozostaje bez wpływu na ocenę odnośnie do braku wymagalności samego obowiązku szczepień ochronnych. O wymagalności obowiązku administracyjnego decyduje bowiem cecha, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego, zaś stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie (zob. wyrok NSA z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 565/22).

W rekapitulacji przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że omawiany zarzut kasacyjny zasadnie podważył zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, w związku czym wyrok ten podlegał uchyleniu.

Wobec tego również, że istotę rozpatrywanej sprawy należało uznać za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., rozpoznał skargę strony na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, którą w świetle przedstawionych argumentów należało uznać za uzasadnioną, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem tego postanowienia oraz postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pruszczu Gdańskim.

Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.