Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 645/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 § 2, art. 158 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 29 ust. 1, art. 31 ust. 2
journal: Dz.U. 1989 nr 30 poz 163
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 4 kwietnia 2022 r. nr SKO.404.GG.527.10.2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie rozgraniczenia nieruchomości I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokata K. K. wynagrodzenie w kwocie 590 zł 40/100 /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 110 zł 40/100 /słownie: sto dziesięć złotych czterdzieści groszy/ oraz tytułem zwrotu wydatków kwotę 96 zł 38/100 /słownie: dziewięćdziesiąt sześć złotych trzydzieści osiem groszy/.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 4 kwietnia 2022 r. nr SKO.404.GG.527.10.2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu (dalej: Kolegium, SKO), utrzymało w mocy decyzję własną z 15 lutego 2022 r. nr SKO.404.GG.2754.90.2021 wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 1994 r. nr [...] o rozgraniczeniu działek.

Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd ustalił, że pismem z 16 lipca 2021 r. Prokurator Prokuratury Regionalnej w [...] złożył sprzeciw od decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 1994 r. nr [...], w którym zarzucił wydanie przedmiotowej decyzji z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 29 ust. 1, art. 31 ust. 2, art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2052; dalej: P.g.i.k.) przez nieuwzględnienie przy rozgraniczeniu wszystkich dokumentów dotyczących rozgraniczonych nieruchomości oraz zaniechanie oceny prawidłowości rozgraniczenia przez Kierownika Urzędu Rejonowego przed wydaniem decyzji, a także rażące naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735; dalej: "k.p.a."), przez zaniechanie przeprowadzenia i uwzględnienia wszystkich niezbędnych dowodów do przeprowadzenia rozgraniczenia.

Wobec tak sformułowanych zarzutów, Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz powiadomienie Prokuratury Regionalnej w [...] o sposobie załatwienia złożonego sprzeciwu.

Po rozpoznaniu ww. sprzeciwu Prokuratora, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu, decyzją z 15 lutego 2022 r. nr SKO.404.GG.2754.90.2021 odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 1994 r. nr [...] o rozgraniczeniu działek.

W uzasadnieniu decyzji Organ stwierdził, że pomimo wskazania przez Prokuratora przesłanek stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji nie można stwierdzić, że decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, gdyż jest to sytuacja, kiedy w systemie prawa nie obowiązuje przepis, który może być podstawą do podjęcia rozstrzygnięcia. Natomiast w przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca, gdyż obowiązujące przepisy ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne zawierały przepisy pozwalające na dokonanie przedmiotowego rozgraniczenia. Zatem brak jest możliwości uznania, że brak było podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Z kolei odnosząc się do rażącego naruszenia prawa jako drugiej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, Kolegium wyjaśniło, że naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność aktu administracyjnego, gdy ma ono charakter rażący. Warunkiem koniecznym uznania naruszenia prawa za rażące jest oczywisty jego charakter, gdy decyzję wydano wbrew nakazowi lub zdarzeniu ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa lub ich odmówiono lub wbrew przesłanko obarczono stronę obowiązkiem lub uchylono ten obowiązek.

Kolegium podało, że z akt sprawy wynika, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 1994 r. nr [...] zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, a w jej treści wskazano m.in., że wskazaną przez geodetę granice strona obecna na rozgraniczeniu uznała za bezsporną i wyraziła na nią zgodę podpisując protokół graniczny.

Odnosząc się do zarzutów Prokuratora, dotyczących naruszenia art. 31 ust. 2, art. 33 ust. 2 pkt 1 P.g.i.k. Kolegium wyjaśniło, że prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 157/08 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 października 2009 r. sygn. akt I OSK 1498/08 wydane w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności spornej decyzji w postępowaniu prowadzonym na wniosek A. B. wywołuje skutki, o których mowa w art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej: P.p.s.a.), zgodnie z którym prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Wobec powyższego treść ww. przepisu musiała uwarunkować treść przedmiotowego rozstrzygnięcia Kolegium, które zobligowane jest do odmowy stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji w zakresie ww. naruszenia art. 31 ust. 2, art. 33 ust. 2 pkt 1 P.g.i.k., gdyż prawomocność materialna co do zasad zamyka organom administracji publicznej oraz podmiotom posiadającym legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania przed tymi organami możliwość stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do naruszenia art. 29 ust. 1 P.g.i.k. oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Kolegium podało, że w jego ocenie opis tych naruszeń nie może osiągnąć zamierzonego skutku, czyli stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 1994 r., gdyż nie do końca wiadomo na czym miałoby polegać rażące naruszenie tych przepisów, w sytuacji gdy ustalenia granic w kontrolowanym postępowaniu rozgraniczeniowym dokonano w oparciu o zebrane dowody, na podstawie aktualnych danych z operatu ewidencji, a wskazaną przez geodetę granicę zaakceptowała A. B.

SKO podało, że przy ocenie złożonego przez Prokuratora sprzeciwu nie można pominąć wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 4 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Rz 779/06, w którym Sąd nie dopatrzył się przesłanek nieważności określonych w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a.

Zdaniem Organu w przedmiotowej sprawie nie został także naruszony art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nawet zakładając, że przeprowadzający sporne rozgraniczenie organ nie podjął wszystkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie przeprowadził żadnego dodatkowego postępowania dowodowego prócz dowodu z dokumentów jakie przedstawiła strona, w ocenie Kolegium nie są to jednak uchybienia mające rażący charakter. W aktach przedmiotowej sprawy są dokumenty, które pozwalały Organowi na ustalenie stanu faktycznego, w tym sporządzony protokół graniczny zaakceptowany przez A. B.

Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że decyzja ostateczna Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 1994 r. nr [...] o rozgraniczeniu działek nie jest dotknięta żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. i odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji.

Od powyższej decyzji A. B. (dalej: Skarżąca) złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnioskując o ponowne rozpatrzenie sprawy zainicjowanej sprzeciwem złożonym przez Prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...].

Skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.

a) art. 7 k.p.a., art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie, że:

– brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, podczas gdy nie zostały zbadane merytoryczne przesłanki wskazane w aktach sprawy, a skupiono się wyłącznie na okoliczności jaką było załączenie do akt sprawy decyzji Kierownika Urzędu [...] z dnia [...] września 1996 r.;

– brak jest przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1996 r. i decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] września 1996 r., a w konsekwencji decyzji rozgraniczeniowej, podczas gdy w aktach sprawy zalega wyłącznie kopia protokołu granicznego, na podstawie którego nie można stwierdzić jego autentyczności, a decyzja rozgraniczeniowa została oparta na danych z ewidencji gruntów i budynków zawierające nieaktualne dane, a także w oparciu o unieważnioną dokumentację geodezyjną, co stanowi rażące naruszenie prawa;

– uznanie, że Skarżąca wyraziła zgodę na proponowaną przez geodetę granicę działek, podczas gdy kategorycznie zaprzeczyła i nie wyraziła zgody na taki przebieg granic, natomiast protokół graniczny, na podstawie którego wydano decyzję rozgraniczeniową nie został przez nią podpisany oraz uznanie, że w sprawie został zgromadzony kompleksowy materiał dowodowy, podczas gdy do udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym nie wezwano spadkobierców A. K.;

– uznanie, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało dokonane w sposób prawidłowy, podczas gdy decyzję oparto na unieważnionych dokumentach AWZ decyzjami Urzędu Wojewódzkiego z [...] lutego 1988 r. i z [...] lutego 1988 r.;

– uznanie, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, podczas gdy organy nie dokonały przesłuchania geodety, ani Skarżącej na okoliczności uzasadniające skierowany wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody;

b) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, podczas gdy Organy nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego, co do przyczyn nieważności, a wydane decyzje zostały oparte na protokole granicznym zawierającym podrobiony podpis Skarżącej, a także w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków.

2. Naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 29 ust. 1 i art. 31 ust. 2 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 1 P.g.i.k., poprzez błędną jego wykładnię, skutkującą uznaniem, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, w sytuacji gdy podczas postępowania rozgraniczeniowego nie zostały uwzględnione wszystkie dokumenty, a także zaniechano oceny prawidłowości rozgraniczenia przez Kierownika Urzędu Rejonowego przed wydaniem decyzji, w tym popełniono szereg zasadniczych błędów, które skutkowały ostatecznie wydaniem decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Skarżąca wskazała, że wielokrotnie kwestionowała przebieg granic w trakcie postępowania rozgraniczeniowego i przeprowadzonych czynności geodezyjnych, a tym samym nie podpisała protokołu oględzin bez zastrzeżeń, natomiast podpis widniejący w jego treści nie został przez nią naniesiony. Skarżąca podała, że od 2012 r. oraz we wcześniejszym okresie czasu podkreślała konkretnie naruszone przepisy prawa oraz fakty, które jednoznacznie rzutują na możliwość stwierdzenia nieważności ww. decyzji.

Skarżąca podniosła, że nie popisałaby protokołu granicznego, który pomniejsza powierzchnię jej działki łącznie o 0,72 ha. Jej zdaniem doszło do znacznej szkody w postaci utraty prawa majątkowego. Ponadto w jej ocenie podłożem prowadzonego postępowania administracyjnego były i są unieważnione dokumenty, a także sfałszowany protokół graniczny.

Skarżąca zakwestionowała autentyczność protokołu wskazując, że w aktach postępowania znajduje się wyłącznie kopia tego protokołu, a decyzja została oparta o unieważnione dokumenty zalegające w ówczesnej bazie ewidencji gruntów i budynków. Zatem decyzja została wydana w oparciu o dokumenty, które nie mogły stanowić podstawy do jej wydania.

W dalszej kolejności zarzuciła, że w sprawie nie zwrócono uwagi na bardzo istotny błąd przy orzekaniu, gdzie w decyzji Wojewody wskazano, że właścicielami działki nr [...] jest A. B. i pan P., podczas gdy z dokumentacji geodezyjnej i innej zalegającej w aktach wynika, że działka była własnością babci wnioskodawczyni – A. K.

Końcowo Skarżąca podniosła, że przy wydawaniu decyzji nie były wzięte pod uwagę także wszystkie dokumenty, m.in.: mapa w skali 1:2880 (poszczególne parcele) i mapa w skali 1:2880 na całe działki. Zdaniem Skarżącej również wprowadzenie błędnego protokołu nr [...] z ustalenia potrzeb i uprawnień [pic]uwłaszczeniowych spisany w dniu 30 listopada1979 r. oraz umowy kupna sprzedaży z [...] czerwca 1970 r. doprowadziło do wydania błędnej decyzji. Na podstawie AWZ z 4 grudnia 1979 r. dokonano podziału działek i zmieniono ich powierzchnię, co skutkowało ostatecznie "pozbawieniem" jej prawa własności jednej działki. Pomimo faktu, że decyzją Urzędu Wojewódzkiego z [...] lutego 1988 r. i decyzją Urzędu Wojewódzkiego z [...] lutego 1988 r. unieważniono tą dokumentację, błędy te nadal widnieją w ewidencji gruntów i decyzja była wydana w oparciu o nieważne dokumenty. Działki nr [...] i [...] zostały podzielone bez wydawania żadnej merytorycznej decyzji w tym przedmiocie.

Po rozpatrzeniu wniosku Skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisaną na wstępie decyzją z 4 kwietnia 2022 r. nr SKO.404.GG.527.10.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 i § 2, art. 158 § 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Kolegium w całości podzieliło stanowisko i ustalenia zawarte w decyzji własnej z 15 lutego 2022 r. nr SKO.404.GG.2754.90.2021 i uznało, że decyzja ostateczna Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 1994 r. nr [...] o rozgraniczeniu działek nie jest dotknięta żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

A. B. wniosła skargę na ww. decyzję Kolegium z 4 kwietnia 2022 r. nr SKO.404.GG.527.10.2022, w której zwróciła się o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kolegium z 15 lutego 2022 r. nr SKO.404.GG.2754.90.2021, zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie na jej rzecz adwokata z urzędu.

Następnie w piśmie z 17 maja 2022 r. Skarżąca uzupełniła wniesioną wcześniej skargę, wnosząc o zobowiązanie Organu przez Sąd do wyjaśnienia gdzie zniknęła parcela nr [...]; powodu, dla którego sumy powierzchni nie zgadzają się oraz wyjaśnienia, dlaczego jedna działka jest tworzona z różnych parceli. Wniosła także, aby Sąd zobowiązał Organ do przedłożenia oryginału protokołu rozgraniczenia.

W uzasadnieniu podkreśliła, że Organy uznają, że podpisała protokół rozgraniczenia, podczas gdy nie jest to zgodne z prawdą. Kolejny raz podniosła, że w aktach sprawy znajduje się kopia protokołu, a nie jego oryginał. Podniosła, że nigdy nie zgadzała się na taki przebieg granicy. Podniosła, że podpisała dokument, na którym wskazano, że wstawiono 13 słupków betonowych na granicy jej działki, które następnie zostały zaorane, co zostało przez nią zgłoszone na Policji.

W dalszej kolejności podniosła, że na etapie aktów uwłaszczeniowych zabierano właścicielom nieruchomości na słowo, nie informując ich o wydaniu aktu co do ich nieruchomości, aby uniemożliwić im przedstawienie dowodów przeciwnych. W tamtym czasie przechodzono także z parceli na działki i zmieniano ich granice, co nie zmienia faktu, że w postępowaniu tym zagubiono 75 arów jej ziemi.

Skarżąca podniosła ponadto, że parcela nr [...], która wcześniej miała powierzchnię 7,41 arów weszła w skład działki nr [...] wraz z działką stanowiącą współwłasność drogi nr [...] o powierzchni 1,9 ara, natomiast jej powierzchnia wyniosła obecnie zaledwie 0,3 ara. Parcela gruntowa nr [...] o powierzchni 6,23 arów należąca do B. P. i współwłasność drogi nr [...] o powierzchni 1,9 zmieniły oznaczenie na działkę nr [...] o powierzchni 10 arów. Nawet gdyby cała droga została przekazana na rzecz B. P. (pomimo, że stanowiła współwłasność) to łączna powierzchnia nowo powstałej działki powinna wynosić maksymalnie 8,13 ara a nie 10 arów. Skarżąca podniosła, że suma wszystkich graniczących działek się nie pokrywa. Powierzchnia parceli nr [...], nr [...] oraz nr [...] wynosiła 15,54 arów, natomiast w nowym oznaczeniu działka nr [...] i nr [...] posiadały powierzchnię 10,3 ary.

W dalszej kolejności Skarżąca wyjaśniła, że na mocy decyzji uwłaszczeniowych A. K. zabrano 8,06 arów, natomiast na mocy decyzji uwłaszczeniowych B. P. uzyskał 2,82 arów. A. K. zabrano współwłasność drogi oraz własność parceli gruntowej nr [...]. Skarżąca zarzuciła, że żaden organ nie wyjaśnił gdzie podziały się brakujące znaczne powierzchnie ziemi.

Następnie Skarżąca podniosła, że działka nr [...] własności B. P. powstała z parceli nr [...] (15,95 arów), nr [...] (1,74 ara), nr [...] (8,90 ara), nr [...] (przekreślone 2,19 ary), nr [...] (18,56 arów), nr [...] (1,87 ara), nr [...] (1,11 arów) a jej powierzchnia jest o prawie 29 arów większa niż suma parceli. Zdaniem Skarżącej brak jest w jakiejkolwiek mapie uwzględnienia parceli nr [...] o powierzchni 17,55 ara stanowiącej własność A. K. Organy wydawały mapy ewidencyjne uwłaszczeniowe dla różnych podmiotów tworząc jedną działkę z różnych parceli.

Skarżąca podała, że dla A. K. wydano mapę wskazującą, że parcela nr [...] (7 arów) zmienia się w działkę nr [...] o powierzchni 7 arów, natomiast dla B. P. Organ wskazał, że działkę nr [...] tworzy inna działka o nr [...] o innej powierzchni bo 1,75 ara oraz parcela nr [...] (0,3 ara). W obecnym przebiegu droga nie przebiega przez dawne parcele nr [...] i nr [...] lecz przez parcele nr [...] i [...].

Skarżąca podniosła, że zgodnie z mapą uwłaszczeniową A. K., parcela nr [...] i nr [...] wchodziły w skład działki nr [...], natomiast parcela nr [...] w skład działki nr [...].

Ponadto działka nr [...] w mapie uwłaszczeniowej B. P. składała się z parceli gruntowych nr [...] (8,88 arów) i nr [...] (5,22 arów) i przyjęto jej powierzchnię 26 arów pomimo, że suma działek się nie zgadza. Ta sama działka nr [...] w mapie uwłaszczeniowej A. K. miała się składać z parceli gruntowej nr [...], przy czym jednocześnie ta sama działka nr [...] została wskazana jako części nowopowstałej działki nr [...] dla B. P.

Skarżąca powołała się na dokumenty, z których wynikają przedmiotowe dane oraz które zostały Organowi przedłożone wraz ze szczegółowym opisem. Były to m.in. plan sytuacyjny, wypisy z mapy ewidencyjnej gruntów wsi [...], czy też akty własności ziemi.

Skarżąca podniosła również, że Naczelny Sąd Administracyjny nie znał opisanych przez nią okoliczności. Podniosła, że doszło do rażącego naruszenia prawa, skoro na skutek błędów Organów utraciła 75 arów swojej powierzchni, a część nie jest ujęta na żadnych mapach, co ma istotne znaczenie dla postępowania rozgraniczeniowego.

Skarżąca podała, że sprawa była już kilkakrotnie rozpatrywana. Najpierw decyzją z 20 kwietnia 2006 r. nr SKO.404/20/06 stwierdzono jej nieważność z uwagi na podnoszone przez nią błędy w mapach ewidencyjnych i brak zgromadzenia materiału dowodowego w sposób pełny, jednak tut. Sąd w wyroku z 4 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Rz 779/06 stwierdził, że skoro Skarżąca podpisała protokół to nie mogło dojść do nieważności. W tym wyroku wskazano, że takie błędy na jakie się powoływała, mogą być rozpatrywane tylko przez sąd powszechny. Wcześniej jednak wniosła o dokonanie zmian w ewidencji, ale w decyzji z [...] lipca 1996 r. wskazano, że jest decyzja rozgraniczeniowa i nic w sprawie nie można zrobić, natomiast w wyroku NSA z 26 lutego 1998 r. wskazano, że uwzględnienie jej żądania będzie możliwe po wzruszeniu decyzji rozgraniczeniowej. Z kolei przed stwierdzeniem nieważności wniosła o wznowienie postępowania. Postępowanie wznowiono, jednak Skarżąca nie zgodziła się z ustaloną granicą, jednak sprawa nie została przekazana do sądu powszechnego.

W piśmie procesowym z 19 września 2022 r. pełnomocnik Skarżącej – adw. B. S. sprecyzowała zarzuty sformułowane przez Skarżącą w jej piśmie, dotyczące naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.; art. 80 w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a.; art. 10 § 1 k.p.a.; art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W piśmie procesowym z 12 października 2022 r. Skarżąca poinformowała, że w dniu 11 października 2022 r. otrzymała od Wójta Gminy [...], postanowienie z [...] października 2022 r. nr [...] wydane w przedmiocie zawieszenia postępowania rozgraniczeniowego.

Z kolei w piśmie procesowym z 2 listopada 2022 r. pełnomocnik Skarżącej – adw. K. K. podtrzymał stanowisko Skarżącej oraz zarzucił naruszenie:

1. art. 29 ust. 1, art. 31 ust. 2, art. 33 ust. 2 pkt. 1 P.g.i.k., poprzez ich nieuwzględnienie przez Organ i tym samym nieuwzględnienie przy rozgraniczeniu wszystkich dokumentów dotyczących rozgraniczonych nieruchomości oraz zaniechanie oceny prawidłowości rozgraniczenia przez kierownika Urzędu Rejonowego przed wydaniem decyzji;

2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., m.in. poprzez uznanie, że Skarżąca wyrażała zgodę oraz wolę na proponowaną przez geodetę granice działek i podpisała protokół graniczny w sytuacji, gdy Skarżąca od początku nie wyrażała zgody na proponowany podział i nie podpisała ww. dokumentu (protokołu) oraz dokonanie rozgraniczenia przedmiotowych działek bez oparcia na podstawie prawnej, tj.: bez decyzji czy innego dokumentu umożliwiającego dokonanie rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości;

3. art. 10 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie przez Organ i uznanie, że w sposób prawidłowy przeprowadzono postępowanie rozgraniczeniowe w sprawie w sytuacji, gdy w sprawie nie wezwano do udziału w sprawie w charakterze strony spadkobierców A. K.;

4. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie przez organ, co skutkowało błędnym przyjęciem, że w niniejszej sprawie nie zaszła przesłanka [pic]rażącego naruszenia prawa, uzasadniająca stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 1994 r. nr [...] podczas, gdy okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji.

Wobec tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji SKO z 15 lutego 2022 r., względnie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 1994 r. nr [...] o rozgraniczeniu działek; nieobciążanie Skarżącej kosztami postępowania i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że w przedmiotowej sprawie brak jest oryginału dokumentu, o którym Skarżąca pisze i wskazuje już od początku sporu w zakresie procedury rozgraniczeniowej, zatem brak jest oryginału protokołu granicznego. Tym samym Skarżąca od początku postępowania kwestionuje nie tylko fakt jego niepodpisania, ale również kwestionuje ustalony przebieg granic.

Pełnomocnik wskazał również, że Organ nie zauważa w swoich decyzjach, że Skarżąca wielokrotnie składała wnioski i pisma procesowe, w których odnosiła się do decyzji rozgraniczeniowej, wskazując że została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Pomimo tego, Organy rozstrzygały sprawy bez odniesienia się w sposób całościowy do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem pełnomocnika, Sąd powinien w sposób całościowy odnieść się do skargi Skarżącej i podjąć możliwe działania w celu konwalidacji poprzednich błędnych decyzji wydawanych w sprawie.

W piśmie procesowym z 14 listopada 2022 r. pełnomocnik działający na wyraźne polecenie Skarżącej, uzupełniając uprzednio złożone pismo wskazał, że Skarżąca poddaje w wątpliwość powstanie działek o nr ewid. [...] (rozgraniczona na [...]). W ocenie Skarżącej brak było podstawy prawnej do podziału tych działek. Jej zdaniem nie istnieją żadne dokumenty, a w szczególności brak jest decyzji administracyjnej lub postanowienia w dokumentach Organu, które dawałyby podstawę do dokonania takiego podziału, a co ważne akty własności ziemi były wydane na całe działki drogowe, tj.: działki o nr ew.: [...]. W stosunku do działki o nr ewid. [...] miało miejsce sądowe zniesienie współwłasności na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział Cywilny z [...] grudnia 1975 r., sygn. akt [...]. Na mocy tego postanowienia Sąd przyznał działkę nr [...] dla A. K., a działkę nr [...] dla B. P. Natomiast działka o nr [...] i [...] pozostała w całości, nie była dzielona. Stąd powstaje pytanie na jakiej podstawie w ewidencji pojawiły się podzielone działki, skoro jak wskazano działki o nr ewid. [...] i [...] nie uległy nigdy podziałowi.

Ponadto pełnomocnik podniósł, że B. P. dysponował aktem własności ziemi na całość działek nr ewid. [...], który to akt został następnie uchylony w zakresie działki nr ewid. [...], co wskazuje na nieprawidłowości w zakresie podziału ww. działki.

Pełnomocnik dodatkowo wskazał, że w akcie własności ziemi z [...] grudnia 1979 r. widnieją numery działek, tj.: [...]. W ocenie Skarżącej akt ten został jednak unieważniony decyzją Urzędu Wojewódzkiego w [...] z [...] lutego 1988 r. na podstawie art. 156 ust. 1 pkt 1 k.p.a. Natomiast drugą decyzją Urzędu Wojewódzkiego w [...] z [...] lutego 1988 r. stwierdzono nieważność aktu własności ziemi z [...] maja 1973 r. nr [...] w części dotyczącej działki o nr [...], położonej w [...]. Skarżąca podniosła, że nieprawidłowym jest pozostawanie aktów własności ziemi w obrocie prawnym, które mają takie same numery, tj.: aktów własności ziemi dotyczących B. P., A. K. i B. P. i A. K. w zakresie współwłasności drogi.

Końcowo pełnomocnik podniósł, że Skarżąca zauważa, że nie wie w jaki sposób doszło do podziału działki nr [...] i powstania działek o nr [...]. Skarżąca domaga się tym [pic]samym uchylenia decyzji rozgraniczeniowej, celem przeprowadzenia prawidłowego ustalenia stanu terenowo - prawnego działki o nr [...] wraz z działkami drogowymi, które zostały bezprawnie podzielone.

Wobec powyższego w ewidencji gruntów na rok 1979, na podstawie aktu własności ziemi z [...] grudnia 1975 r. podzielono działki w sposób nieprawidłowy i bez podstawy prawej, a przede wszystkim bez żadnego miarodajnego dokumentu, tj. bez decyzji i bez postanowienia oraz został dokonany również bez wiedzy Skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

W ocenie Sądu skarga A. B. podlega oddaleniu z przyczyn następujących.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że kontrolowane postępowanie jest kolejnym postępowaniem nadzwyczajnym, zmierzającym do wzruszenia ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 1994r. Nr [...] w sprawie rozgraniczenia działek nr [...] stanowiących współwłasność A. B. i B. P. z działkami nr [...] stanowiących własność A. B. z działką nr [...] stanowiącą własność A. K. w użytkowaniu A. B. i z działkami nr [...] stanowiącymi własność B. P. oraz z działkami nr [...] we władaniu E. i C. M. położonych w [...].

Kontrolowane postępowanie nadzwyczajne zostało zainicjowane w wyniku sprzeciwu Prokuratora, który wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 1994r. Nr [...]. Sprzeciw ten został wniesiony 20 lipca 2021r. natomiast ostateczna decyzja w sprawie jego rozpoznania została przez Kolegium wydana dnia [...] kwietnia 2022r.

W związku z powyższym już na wstępie należy wskazać, że w sprawie ww. sprzeciwu zastosowaniu podlegał przepis art. 156 § 2 k.p.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. poz. 1491, dalej: ustawa zmieniająca). Jak stanowi bowiem art. 2 ww. ustawy zmieniającej, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Ustawa zmieniająca weszła w życie 16 września 2021r.

Z uwagi na to, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowej nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, a decyzja ostateczna Kolegium została wydana już po wejściu ww. nowelizacji, zastosowaniu podlegał przepis art. 156 § 2 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 16 września 2021r.

Zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Stosownie do art. 158 § 2 k.p.a., jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji.

Zatem z uwagi na to, że od dnia doręczenia decyzji z [...] czerwca 1994r., upłynęło już ponad 10 lat, SKO w Tarnobrzegu nie mogło stwierdzić jej nieważności. Nawet gdyby Kolegium doszło do przekonania, że zachodzą podstawy wskazane w art. 156 § 1 k.p.a., mogłoby ograniczyć się do stwierdzenia, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Różnica pomiędzy stwierdzeniem nieważności decyzji a stwierdzeniem naruszenia prawa jest natomiast zasadnicza. Decyzja stwierdzająca nieważność eliminuje bowiem z obrotu prawnego wadliwą decyzję oraz znosi jej skutki prawne. Decyzja o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.) pozostawia ją w obrocie prawnym a niezgodność decyzji z prawem ma tylko znaczenie dla wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym (zob. wyrok SN z 14 lutego 2019 r., IV CSK 575/17, LEX nr 2620285).

Zatem z przyczyn powyżej opisanych nie było dopuszczalne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji w przedmiocie rozgraniczenia z [...] czerwca 1994r.

W ocenie Sądu nie zachodziły również podstawy aby uznać, że decyzja rozgraniczeniowa została wydana z naruszeniem prawa.

Przed wniesieniem sprzeciwu przez Prokuratora, Skarżąca osobiście składała wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji rozgraniczeniowej. Postępowanie nadzwyczajne w tym przedmiocie było już przedmiotem kontroli tut. Sądu. WSA w Rzeszowie prawomocnym wyrokiem z 4 kwietnia 2007r., II SA/Rz 779/06 uchylił decyzje uwzględniające wniosek A. B. i stwierdzające nieważność decyzji rozgraniczeniowej. Po ponownym rozpoznaniu ww. wniosku przez Organy, WSA w Rzeszowie wyrokiem z 20 sierpnia 2008r., II SA/Rz 157/08 oddali skargę na decyzję w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu działek. Skarga kasacyjna od ww. orzeczenia została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 października 2009r., I OSK 1498/08.

Zatem na ocenie zasadności sprzeciwu Prokuratora w zasadniczej mierze zaważyła zasada związania prawomocnymi orzeczeniami, wyrażona w art. 170 P.p.s.a., zgodnie z którym, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Należy wskazać, że moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 P.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono to w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. W świetle art. 170 P.p.s.a. nie tyle istotne jest bowiem, jakich konkretnych aktów administracyjnych dotyczyło postępowanie sądowe zakończone wydaniem prawomocnego orzeczenia, lecz jakiego rodzaju zagadnienia powstałe na tle konkretnego stanu faktycznego zostały nim przesądzone. Wyrażona ocena prawna przez właściwy w danej sprawie sąd winna być respektowana, zaś art. 170 P.p.s.a. jest tego gwarancją procesową.

W konsekwencji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym orzeczeniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 252/21, z dnia 21 grudnia 2021 r., III OSK 833/21, baza CBOSA).

Odnośnie wyrażonego w sprzeciwie zarzutu, dotyczącego rażącego naruszenia art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163 z późn. zm., dalej: P.g.i.k.) wypowiedział się już tut. Sądu w prawomocnym wyroku z 4 kwietnia 2007r., II SA/Rz 779/06. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji rozgraniczeniowej nakazywał, by wydanie decyzji o rozgraniczeniu poprzedziła ocena prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności, organ, o którym mowa w ust. 1, zwraca geodecie dokumentację do uzupełnienia.

W powołanym wyżej orzeczeniu Sąd stwierdził, że nie jest uzasadniony zarzut rażącego naruszenia przepisu art. 33 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Po pierwsze jest to przepis o charakterze proceduralnym, a po drugie zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, by Kierownik Urzędu Rejonowego przed wydaniem decyzji nie dokonał oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami. Obowiązujące przepisy prawa nie przewidywały jakiejś szczególnej formy prawnej dla tej czynności i trudno jest wprowadzić domniemanie wadliwości działania organu. Do zrealizowania obowiązku wynikającego z tego przepisu wystarczyło zapoznać się z czynnościami ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez geodetę i ocenić ich prawidłowość bez konieczności wydawania w tej materii jakichkolwiek aktów. A. B. nie wykazała, by organ rzeczywiście nie zapoznał się z czynnościami ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez geodetę i nie ocenił ich prawidłowości.

Odnośnie zarzutu Prokuratora, dotyczącego naruszenia art. 31 ust. 2 P.g.i.k. należy ponownie powołać się na ocenę wyrażoną w prawomocnym wyroku z 4 kwietnia 2007r., II SA/Rz 779/06. Sąd wskazał wówczas, że podstawę materialnoprawną decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] stanowił przepis art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Przepis ten przewidywał wydanie decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Z uzasadnienia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego wynika, że ustalenia granic w terenie dokonano na podstawie danych z operatu ewidencji gruntów aktualnie obowiązującego, zgodnego ze stanem prawnym, a więc w oparciu o zebrane dowody. Sąd podkreślił, że z kserokopii znajdującego się w aktach sprawy protokołu granicznego wynika, że wskazaną przez geodetę granicę zaakceptowała obecna przy czynnościach A. B. W takiej sytuacji trudno jest przyjąć, że przy wydaniu przedmiotowej decyzji doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa. Przecież organ wydał decyzję na podstawie zebranych dowodów, a więc nie naruszył dyspozycji przepisu art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, zwanej dalej ustawą.

Odnosząc się do więc do zarzutu Prokuratora co do rażącego naruszenia w decyzji rozgraniczeniowej art. 31 ust. 2 P.g.i.k. należy wskazać, że przepis ten stanowił, że przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. W aktach postępowania rozgraniczeniowego znajduje się operat pomiarowy, z którego wynika, że rozgraniczenie wykonano w oparciu o mapę zasadniczą i mapę katastralną a pas drogi ustalono i pomierzono zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...]. Zatem rozgraniczenia dokonano w oparciu o źródła usankcjonowane przepisem art. 31 ust. 2 P.g.i.k. Trudno więc uznać, by w postępowaniu rozgraniczeniowym doszło do rażącego naruszenia tego przepisu.

Trudno również przyjąć, by decyzja rozgraniczeniowa w sposób rażący naruszała art. 29 ust. 1 P.g.i.k. Zgodnie z tym przepisem, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Jak wskazano w operacie pomiarowym, ustalone krawędzie drogi zastabilizowano palami drewnianymi. Podczas opracowania pomierzonych punktów na mapie zasadniczej potwierdziła się zgodność ustalonej granicy z mapą. Z protokołu granicznego wynika natomiast, że doszło do określenia położenia punktów i linii granicznych. Jak wskazano, pas drogi ustalono na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...]. Nie doszło również do rażącego naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., skoro rozgraniczenia dokonano na podstawie sporządzonego operatu pomiarowego, protokołu granicznego, szkiców polowych z naniesionymi punktami granicznymi i pomiarem współrzędnych.

Skarżąca konsekwentnie zaprzecza, by godziła się na przebieg granicy ustalony w postępowaniu rozgraniczeniowym. Jednak ocena co do podpisu Skarżącej, jaki widnieje w protokole granicznym był przedmiotem oceny w ww. wyroku WSA w Rzeszowie z 4 kwietnia 2007r., w którym Sąd ocenił, że A. B. zaakceptowała przebieg granicy wskazany przez geodetę i była obecna przy jego czynnościach.

Skarżąca zarzucała również, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało przeprowadzone wadliwie, bowiem bez udziału spadkobierców A. K. Zarzut ten oceniał tut. Sąd w prawomocnym wyroku z 20 sierpnia 2008r., II SA/Rz 157/08, oddalającym skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu działek. Sąd stwierdził wówczas, że "A. B. oświadczyła do protokołu spisanego w dniu 17 grudnia 1987 roku w Urzędzie Gminy [...], że jej babka A. K. użytkowała od urodzenia część działki nr odpowiadającej części działek [...] i [...], a ona od 1977 roku posiada ten grunt w takim samym stanie./ k.9 akt I inst../. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1989 roku [...] Sąd Rejonowy w [...] stwierdził, że stosownie do wyrysu z mapy ewidencji gruntów wsi [...] działka nr [...] podzieliła się na działki [...], które stosownie do mapy uzupełniającej zmieniły wzajemnie konfigurację i podzieliły się na działki [...]. Postanowieniem tym, w pkt.II Sąd stwierdził własność działki [...] na rzecz A. K., babki skarżącej A. B. /załącznik nr 6 do pisma skarżącej z 14 lipca 2008 r./. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 roku [...] Sąd Rejonowy w [...] stwierdził własność działki [...] na rzecz A. B. przez zasiedzenie. / str.10 opinii geodezyjnej do akt [...] dołączona do akt adm. I instancji/. Występując w dniu 1 lipca 1993 roku o rozgraniczenie, A. B. wniosła o rozgraniczenie m.in. działki [...] określając siebie jako właścicielkę tej działki, mimo, że jak wskazano wyżej, w tym czasie nie była jej właścicielką ,tylko władającą. Zgodnie z przepisem art. 172 § 1 k.c., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 1 października 1990 roku /Dz.U.90 .55.321 art. 1/ nabycie własności nieruchomości w drodze zasiedzenia jest możliwe w sytuacji, gdy posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem posiada nieruchomość nieprzerwanie jako posiadacz samoistny przez dwadzieścia lat , chyba, że uzyskał posiadanie w złej wierze. W wypadku złej wiary, stan samoistnego posiadania nieruchomości musi trwać trzydzieści lat. Oznacza to, że A. B. w postępowaniu o zasiedzenie, zakończonym postanowieniem z [...] grudnia 2003 roku musiała wykazać, że przynajmniej od 20 lat była samoistną posiadaczką działki [...], czyli co najmniej od 1983 roku. Występując zatem w 1993 roku o rozgraniczenie, A. B. była samoistną posiadaczką działki. Kwestią do rozważenia pozostaje, czy posiadacz samoistny jest legitymowany do wystąpienia o rozgraniczenie działek, a na gruncie rozpatrywanej sprawy – czy A. B., jako posiadaczka samoistna działki [...] mogła skutecznie domagać się rozgraniczenia tej działki z działkami sąsiednimi. Ustawa z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. 05.240.2027 ze zm./ zasady rozgraniczania nieruchomości ustanawia w rozdziale 6 "Rozgraniczanie nieruchomości "art. 29 – 39. Przepisy te nie zawierają regulacji, która określałaby krąg podmiotów uprawnionych do wystąpienia z żądaniem o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, posługują się jedynie pojęciem strony. Doktryna i orzecznictwo są zgodne, że uprawnionym do wystąpienia z takim żądaniem jest strona w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W uzasadnieniu wyroku z dnia13 kwietnia 1988 roku / III CZP23/88 /Sąd Najwyższy stwierdził, że zainteresowanymi w sprawie o rozgraniczenie oprócz właściciela i współwłaściciela nieruchomości są wieczyści użytkownicy, posiadacze samoistni oraz osoby, którym przysługują inne prawa rzeczowe do gruntu. Oznacza to, że A. B. posiadała legitymację do wystąpienia o rozgraniczenie w sprawie zakończonej decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] czerwca 1994 roku. Sąd zwraca uwagę na niekonsekwencję skarżącej. W postępowaniu cywilnym wywiodła ona swoje uprawnienia do działki [...] wskazując, że nabyła ją na własność w drodze zasiedzenia jako samoistny posiadacz, co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 2003 r. Natomiast w aktualnym postępowaniu skarżąca zarzuca nieważność decyzji rozgraniczeniowej wskazując na fakt, że w postępowaniu rozgraniczeniowym nie brali udziału następcy prawni właścicielki działki [...] A. K."

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Rzeszowie o sygn. II SA/Rz 157/08. W wyroku z 2 października 2009r. I OSK 1498/08 Naczelny Sąd zwrócił uwagę, że już w prawomocnym wyroku z dnia 4 kwietnia 2007 r., II SA/Rz 779/08 WSA w Rzeszowie wyraził pogląd, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1994 r. o rozgraniczeniu nieruchomości, gdyż decyzja ta nie jest dotknięta żadną z wad wymienionych w art.156 § 1 pkt 2 i pkt 7 k.p.a. Powyższa ocena była wiążąca zarówno dla organu administracji publicznej jak i WSA w Rzeszowie.

Kolejny podnoszony przez Skarżącą zarzut dotyczący braku udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym spadkobiorców A. P. był przedmiotem oceny w kolejnych orzeczeniach sądów administracyjnych. Należy bowiem wyjaśnić, że Skarżąca podjęła również próbę wzruszenia decyzji rozgraniczeniowej w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 1996 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] września 1996 r., nr [...] o odmowie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji z dnia [...] czerwca 1994 r., nr [...] o rozgraniczeniu działek. Na skutek wniosku Skarżącej z 2011r. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...], po wydaniu licznych decyzji administracyjnych i wyroków tut. Sądu, ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] listopada 1996 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 25 sierpnia 2020r., II SA/Rz 430/20 oddalił skargę na ww. decyzję SKO w Tarnobrzegu z [...] lutego 2020 r. nr [...]. Sąd stwierdził, że "postępowanie wznowieniowe zainicjowane przez Skarżącą dotyczyło wyłącznie braku udziału, bez swej winy, A. P. w rozgraniczeniu. Wynika to wprost z postanowienia Kierownika Urzędu z dnia [...] sierpnia 1998 r. o wznowieniu na żądanie Skarżącej postępowania w sprawie rozgraniczenia, zakończonej decyzją ostateczną Kierownika Urzędu z dnia [...] czerwca 1994. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że Skarżąca żądanie wznowienia postępowania uzasadniła tym, "że w postepowaniu rozgraniczeniowym nie brała udziału jako spadkobierca po B. P. jego żona Pani A. P."(k. 22 akt Kolegium w Rzeszowie [...]). Zatem tylko w takim zakresie rozpoznawany był wniosek Skarżącej i tylko w tym przedmiocie orzekły organy (Kierownik Urzędu w decyzji z dnia [...] września 1996 r. oraz w postępowaniu odwoławczym – Wojewoda w decyzji z dnia [...] listopada 1996 r.). Konsekwencją powyższego jest to, że Kolegium w prawidłowy sposób przyjęło, że Wojewoda w zakresie stosowania normy prawnej wywiedzionej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. nie popełnił błędu. A. P. była bowiem stroną postępowania rozgraniczeniowego i w postępowaniu tym brała udział przez pełnomocnika, który był prawidłowo zawiadomiony o czynnościach w postępowaniu rozgraniczeniowym. Z uzasadnienia decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] września 1996 r. wynika bowiem, że w toku postępowania wyjaśniającego zainteresowani składali swoje uwagi i wnioski. J. P. oświadczył, że w postępowaniu rozgraniczeniowym występował jako spadkobierca po zmarłym ojcu B. i jako pełnomocnik matki A., o terminie rozgraniczenia był powiadomiony i chociaż nie brał udziału w czynnościach na gruncie, nie wnosi zastrzeżeń do przebiegu ustalonych granic. Wobec tego Kierownik Urzędu uznał, że brak udziału prawidłowo zawiadomionej strony (jej pełnomocnika) w postępowaniu, w żadnym wypadku nie stanowi przesłanki, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Zasadnie więc Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] września 1996 r., gdyż organ ten w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości ustalił, że A. P. działała w postępowaniu rozgraniczeniowym przez swojego syna J., co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy pełnomocnictwa z dnia 20 października 1993 r. Trafnie też Kolegium zauważyło, że niezależnie od udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym A. P. poprzez pełnomocnika w osobie syna J., spadkobiercą gospodarstwa rolnego po B. P. jest wyłącznie syn J., a nie A. P. Na pełną aprobatę zasługuje więc konkluzja Kolegium, że kontrolowana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzja Wojewody z dnia [...] listopada 1996 r. i utrzymana w mocy tym rozstrzygnięciem decyzja Kierownika Urzędu z dnia [...] września 1996 r., nie jest obarczona żadną z wad, o jakich mowa w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 K.p.a., w szczególności wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.".

Skarga kasacyjna od wyroku WSA w Rzeszowie z 25 sierpnia 2020r., II SA/Rz 430/20 została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 kwietnia 2021r., I OSK 2735/20. Co istotne, Naczelny Sąd wskazał, że: "Nie można bowiem skutecznie domagać się przeprowadzenia w postępowaniu nieważnościowym nowych dowodów celem wykazania okoliczności istotnych z punktu widzenia materialnej podstawy rozstrzygnięcia. Taki zaś charakter miałoby dowodzenie wadliwości czynności przeprowadzonych przez organ w postępowaniu rozgraniczeniowym w zakresie badania protokołu granicznego, czy pominięcia dowodu z przesłuchania geodety." To ocena Naczelnego Sądu zachowuje w pełni aktualność wobec podnoszonych przez Skarżącą zarzutów na etapie obecnego postępowania, zainicjowanego sprzeciwem Prokuratora. Skarżąca w swoich zarzutach czyni bowiem starania aby zweryfikować przebieg granicy ustalony w kwestionowanym przez nią postępowaniu rozgraniczeniowym zresztą zainicjowanym na jej wniosek. Poza zakres przedmiotowy niniejszej sprawy, wyznaczonej przez podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z art. 156 § 1 k.p.a. wykraczają obszernie podnoszone zarzuty dotyczące wadliwości przeprowadzanych postępowań uwłaszczeniowych, w trakcie których miało dojść do "zniknięcia" licznych arów ziemi, czy też nawet samych działek. Poza ramy postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowej wykraczają również zarzuty dotyczące licznych nieprawidłowości, do jakich miało dojść na etapach podziału działek, opisanych w piśmie z 14 listopada 2022r. Należy jednak wyjaśnić, że Skarżąca podejmowała próby wprowadzenia zmian w operacie ewidencji w odniesieniu do powierzchni działek nr [...], o łącznej powierzchni 1,40 ha, stanowiących własność A. B. oraz działek ewidencyjnych nr [...], o łącznej powierzchni 0,18 ha, stanowiących współwłasność A. B. i J. P. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 1996 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 1996 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów wsi [...] Następnie Skarżąca złożyła wniosek w 2008r. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Główny Geodeta Kraju postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lutego 2012 r., IV SA/Wa 1719/11 oddalił skargę A. B.

Jak wskazywał WSA w Warszawie, z wniosku z dnia 22 listopada 2008 r. wynikało, że już wtedy Skarżąca kwestionowała wykazywany w ewidencji gruntów i budynków stan prawny i faktyczny działek ewid. nr [...] - obręb [...]. Zasadność tych roszczeń była jednak przedmiotem badania i decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 1996 r. odmawiającej wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów wsi [...]. Decyzją z dnia [...] września 1996 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 1996 r. Decyzje te były przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 26 lutego 1998 r., sygn. akt SA/Rz 1618/96, oddalił skargę A. B. Sąd w uzasadnieniu szczegółowo ustalił stan faktyczny sprawy i dokonał prawnej oceny zakwestionowanej decyzji. Stwierdził, że zmiana powierzchni na niekorzyść skarżącej uzewnętrzniła się w wyniku zabiegu geodezyjnego zwanego odnowieniem operatu ewidencji gruntów przeprowadzonego w oparciu o § 29 ust. 1 i § 92 załącznika do zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. Nr 11, poz. 98), którego istota sprowadzała się do dokonania pomiaru istniejącego na gruncie stanu władania, obliczenia w oparciu o uzyskane dane powierzchni tych gruntów oraz zmiany numeracji na mapie ewidencyjnej. To, że wskutek tych działań zmieniła się powierzchnia działek nie oznacza, że nastąpiło to w wyniku wadliwie dokonanych czynności geodezyjnych. Skarżąca nie kwestionowała tych zmian. NSA zwrócił również uwagę, że operat geodezyjny został ukształtowany na bazie stanu katastralnego, który określał powierzchnię nieruchomości sprzed wielu lat i na przestrzeni tych lat zaistniały zdarzenia, takie jak rozgraniczenie i orzeczenie sądowe o zniesieniu współwłasności, które mogły mieć wpływ na parametry działek. Zatem wówczas, tj. rozpoznając skargę na decyzję o odmowie wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów, sąd administracyjny szczegółowo rozważył wszystkie istotne kwestie. Jednocześnie wyjaśnił, że w istocie zwalczane przez skarżącą zmiany zostały wprowadzone w toku postępowania, jakim było odnowienie operatu ewidencji gruntów. Skarżąca mogła więc kwestionować tamto rozstrzygnięcie.

WSA w Warszawie wskazał, że Skarżąca we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ponownie podnosiła zmniejszenie powierzchni działek i powoływała się na akty własności ziemi, które otrzymała jej babka, a następnie na akty notarialne darowizny, którymi to nabyła własność spornych nieruchomości; skarżąca podnosiła zarzuty co do przeprowadzenia rozgraniczenia z działkami B. P., twierdziła, że było dokonane na podstawie fałszywych dokumentów; podnosiła zarzuty co do wprowadzenia zmian w numeracji działek, podziału tych działek i przekształceń powierzchniowych; twierdziła, że obowiązuje wyłącznie powierzchnia działek wynikająca z aktów własności ziemi i aktów darowizny. WSA w Warszawie ocenił wówczas, że twierdzenia i wątpliwości skarżącej dotyczą zatem tych kwestii, które zostały dokładnie wyjaśnione w wyroku NSA z dnia 26 lutego 1998 r. Sąd ten powiązał wszystkie te kwestie w logiczny wywód, którego celem było wyjaśnienie, że po pierwsze skarżąca nie złożyła stosownych dokumentów, które uzasadniałyby wprowadzenie jakichkolwiek zmian do ewidencji, a po drugie nastąpiły zdarzenia prawne po dacie sporządzenia umów darowizny, które niejako tłumaczą zmniejszenie powierzchni spornych działek. Podkreślono także, że skarżąca nie kwestionowała tych zdarzeń prawnych.

Należy przy tym wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 grudnia 2013r., I OSK 1318/12 oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z 16 lutego 2012r. IV SA/Wa 1719/11. Naczelny Sąd stwierdził, że Skarżąca podejmuje starania o ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków powierzchni nieruchomości w takiej wielkości, która wynika z aktu jej nabycia. Kwestia prawidłowości oceny braku podstaw do wprowadzenia takiej zmiany do ewidencji gruntów i budynków była już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Rzeszowie w wyroku z dnia 26 lutego 1998 r., sygn. akt SA/Rz 1618/96.

Podsumowując Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdził, że podniesione w sprzeciwie Prokuratora zarzuty, jak również argumentacja samej Skarżącej nie dostarczyły podstaw do stwierdzenia, że decyzja rozgraniczeniowa z 30 czerwca 1994r. jest obarczona wadą stwierdzenia nieważności, która stanowiłaby podstawę do stwierdzenia naruszenia prawa na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. Ponadto oceniając sprzeciw Prokuratora, jak również argumenty Skarżącej Sąd był związany na podstawie art. 170 P.p.s.a. treścią zapadłych wcześniej prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych, jak również Naczelnego Sadu Administracyjnego.

Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę.

Na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 4 ust.1 i 2 oraz § 21 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019r. poz.18 ze zm.) Sąd przyznał adwokatowi K. K. kwotę 590,40 zł obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu. Sąd uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020r. w sprawie SK 66/19 i uznał, że analiza statusu adwokata oraz jego roli w postępowaniu, w którym występuje jako podmiot powołany i zobowiązany do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie jego wynagrodzenia, tj. obniżenie pełnomocnikom z urzędu wynagrodzenia, które otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru, nie ma konstytucyjnego uzasadnienia. Na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia Sąd przyznał pełnomocnikowi tytułem zwrotu wydatków kwotę 96,38 zł poniesionych na przejazd do miejsca zamieszkania Skarżącej oraz dwukrotnie do tut. Sądu celem przeglądu akt oraz uczestnictwa w rozprawie.