Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1437/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2 pkt. 3 i 4
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 247/23 w sprawie ze skargi D. H. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. H. na rzecz Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2023 r , sygn. akt III SA/Łd 247/23 oddalił skargę D. H. (dalej "skarżący") na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia [...] lutego 2023 roku nr [...] w przedmiocie przyznania płatności oraz umorzenia w części postępowania w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2013.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2013, w treści którego ubiegał się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) do działki rolnej A o powierzchni 100 ha, położonej na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...], na której prowadzona była uprawa czereśni. W dniach 1-7 sierpnia 2013 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy przeprowadzona została przez inspektorów Biura Kontroli na Miejscu Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Ponadto w dniach 1-9 sierpnia 2013 r. ten sam zespół inspektorów Biura Kontroli na Miejscu Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR przeprowadził w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy kontrolę w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Po zapoznaniu się z treścią uwag strony i weryfikacji raportu z czynności kontrolnych w dniu [...] lutego 2014 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję nr [...], w której przyznał stronie płatność ONW w kwocie 9.099,47 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 2.883,69 zł ze względu na nieprawidłowości, do powierzchni stwierdzonej w toku postępowania, tj. 89,26 ha. Skarżący złożył odwołanie od decyzji organu I instancji. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] lutego 2014 r.

Następnie skarżący złożył skargę do WSA w Łodzi, który wyrokiem z 2 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 722/14 ją oddalił. Na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej od ww. wyroku, wyrokiem z 25 października 2016 r., sygn. akt II GSK 731/15, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w Łodzi z 2 grudnia 2014 r. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał na zasadność zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania przez nieprzeprowadzenie dostatecznej kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie poczynionych przez organy ustaleń i ocen dotyczących stanu zagospodarowania działki A o pow. 100 ha uznanego za podstawę przyznania płatności. Zdaniem NSA, sposób prezentowania ustaleń powierzchni działki A kwalifikującej się do płatności nie jest klarowny i dlatego budzi wątpliwości co do jego rzetelności. Wątpliwości te pogłębiają podnoszone w skardze i w skardze kasacyjnej zarzuty, co do udziału w czynnościach kontrolnych osoby (kobiety), której nie wymieniono w raporcie z kontroli, a więc nie powinna być obecna przy wykonywaniu czynności kontrolnych.

W ślad za wyrokiem NSA, wyrokiem z 8 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 27/17, WSA w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] czerwca 2014 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach z [...] lutego 2014 r. nr [...].

Rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] przyznał stronie płatność ONW w łącznej kwocie 11.435,42 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1.326,39 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz umorzył w części postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW dotyczącej wypłaty płatności w kwocie 2.335,95 zł, która stanowi różnicę pomiędzy kwotą należną ustaloną na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z [...] marca 2021 r. (11.435,42 zł) a kwotą należną i wypłaconą na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z [...] lutego 2014 r. (9.099,47 zł), ze względu na upływ terminu określonego w art. 71 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005.

Decyzją nr [...] Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania złożonego w sprawie z wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) D. H., z 15 maja 2013 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z 1 marca 2021 r. w sprawie przyznania płatności oraz o umorzeniu w części postępowania w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach.

Na powyższą decyzję organu II instancji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 1019/21 uchylił zaskarżoną decyzję. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR mając na względzie treść ww. wyroku, uchylił w całości zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2021 r.

Organ II instancji wskazał w zaskarżonej obecnie do sądu decyzji, że ustalenia kontroli z 2014 r. w zakresie powierzchni działki rolnej A są inne niż ustalenia kontroli z 2013 r., ale w ocenie sprawy Dyrektor ŁOR ARiMR, organ I instancji słusznie uznał, iż nie można było ich pominąć, albowiem granice posiadanych przez stronę gruntów powinny pozostać niezmienne, w szczególności gdy prowadzona jest na nich uprawa (wieloletnia) sadu czereśniowego. Wyjaśnił również, że nie uwzględnił wniosku dowodowego z opinii biegłego z zakresu geodezji i kartografii, bowiem przyjął, że okoliczności dotyczące rzeczywistego stanu działek zostały wyjaśnione przez organ I instancji w oparciu o kompilację raportów z kontroli na miejscu przeprowadzonych w 2013 r. i w 2014 r. oraz obrazu ortofotomapy z 6 maja 2013 r., i nie budzą wątpliwości, wobec czego organy nie są zobowiązane do uwzględnienia żądania przeprowadzenia dodatkowego dowodu.

Organ odwoławczy zaznaczył też, iż w sprawie zostały zrealizowane wskazania zawarte w wyroku WSA w Łodzi z 8 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 44/17. W toku przeprowadzonego postępowania ponownie ustalono powierzchnię działki rolnej A kwalifikującą się do objęcia płatnością. Za prawidłowe uznał wnioski organu I instancji w zakresie analizy porównawczej szkiców i fotografii sporządzonych podczas kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym strony w 2013 i 2014 r. oraz obrazu ortofotomapy z 06.05.2013 r. Ponieważ w 2014 r. granice działki rolnej A, położonej w kompleksie działek o jednorodnej uprawie, zostały wyznaczone na podstawie załącznika graficznego, zaś w kontroli z 2014 r. na podstawie wskazań wnioskodawcy, organ przyjął, iż przebieg granic działki rolnej A ustalony w kontroli z 2014 r. odzwierciedla faktyczne granice prowadzonej przez beneficjenta uprawy. Prawidłowe są również ustalenia organu co do wielkości poszczególnych wyłączeń znajdujących się na obszarze działki. W opinii organu odwoławczego, w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniono również okoliczności dotyczące udziału w czynnościach kontrolnych osoby (kobiety), której nie wymieniono w raporcie. Na tę okoliczność przesłuchano inspektorów dokonujących czynności kontrolne oraz żonę jednego z nich, która towarzyszyła mężowi przez około tydzień i nie wykonywała czynności kontrolnych. Przesłuchano również świadków wnioskowanych przez stronę.

Organ odwoławczy podniósł, iż mając na uwadze powyższe, należna stronie płatność wyniosła z uwzględnieniem różnicy w powierzchni zgłoszonej i stwierdzonej tj.:

- powierzchni zgłoszonej we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych wynoszącej 100 ha, w tym działki rolnej: A o pow. 100 ha.

- powierzchni stwierdzonej w wyniku kontroli na miejscu, kwalifikującej się do objęcia płatnością, wynoszącej 95,06 ha, w tym działki rolnej: A o pow. 95,06 ha.

Różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną a powierzchnią stwierdzoną wyniosła zatem 4,94 ha, co stanowi 5,1967% powierzchni stwierdzonej. Mając na uwadze art. 16 ust. 3 akapit drugi Rozporządzenia Nr 65/2011, organ odwoławczy przyjął, że skoro w rozpatrywanej sprawie różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekroczyła 3% powierzchni stwierdzonej, powierzchnia stwierdzona, tj. 95,06 ha została pomniejszona o dwukrotność zawyżenia, tj. 9,88 ha. 9,88 ha x 134,25 zł/ha (średnia stawka płatności ONW za 1 ha gruntu) = 1 326,39 zł.

Różnica między ww. kwotą płatności obliczoną na podstawie stwierdzonego obszaru .tj. 12 761,81 zł a ww. kwotą potracenia tj. 2 861,05 zł wynosi 11 435,42 tj. (12 761,81 zł - 1 326,39 = 11 435,42 zł). Gdyby nie upływ terminu o którym mowa w art. 71 ust. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 taka kwota płatności byłaby przyznana. Przed upływem terminu z art. 71 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 stronie została przyznana i wypłacona płatność w kwocie 9.099,47 zł na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach z dnia [...].02.2014 r. Z uwagi na upływ terminu, o którym mowa w art. 71 ust. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 organ nie może przyznać płatności w wysokości wyższej, niż dotychczas wypłacona. Wobec tego należna rolnikowi kwota płatności wynosi 9.099,47 zł.

Skarżący zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2023 r , sygn. akt III SA/Łd 247/23 ją oddalił. Na wstępie Sąd I instancji wskazał, że kwestią determinującą wynik niniejszej sprawy, jest fakt, że wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy związany był oceną prawną wyrażoną w poprzedzającym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 26 kwietnia 2022 r., III SA/Łd 1019/21. W sposób prawidłowy dokonał również konwalidacji wydanego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu I instancji organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a postępowanie zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji wskazał na obowiązujące w sprawie przepisy i wyjaśnił, że warunkiem przyznania płatności ONW było prowadzenie przez skarżącego działalności rolniczej na gruntach rolnych zgłoszonych do płatności. W celu weryfikacji zgodności deklarowanej przez rolników powierzchni działek rolnych z kryteriami warunkującymi przyznanie płatności, w rozporządzeniu nr [...] przewidziano dwa rodzaje weryfikacji zgodności wniosków z kryteriami kwalifikowalności, tj. kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Zdaniem sądu organy prawidłowo ustaliły powierzchnię należącej do strony działki rolnej "A" w oparciu o wskazania dokonane przez stronę, w trakcie kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w 2014 r. W ocenie sądu organ prawidłowo przyjął, że skoro ustalenia z kontroli z 2014 r. w tym zakresie okazały się inne niż ustalenia z kontroli z 2013 r. to nie można ich pominąć, gdyż granice posiadanych przez rolnika gruntów powinny być stałe, w szczególności gdy dotyczy to uprawy wieloletniej jaką jest sad. Uznanie, że przebieg granic był inny od przyjętego w trakcie kontroli kwalifikowalności powierzchni przeprowadzanej w sierpniu 2013 r. usprawiedliwiał fakt, że zgłoszony do płatności sad stanowił część większego kompleksu należącego do kilku beneficjentów. Organ w sposób niezwykle precyzyjny i szczegółowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił poszczególne powierzchnie wyłączeń odwołując się przy tym do konkretnych szkiców i fotografii wykonanych w 2013 r. obrazujących stan działki w danym miejscu i konfrontując to dodatkowo z fotografiami tego samego obszaru z 2014 r.

W ocenie Sądu I instancji stan faktyczny sprawy został przez organy ustalony prawidłowo. W sytuacji, gdy z zebranego przez organy materiału dowodowego wynika, że strona zadeklarowała do płatności powierzchnię obejmującą obszary, na których nie była prowadzona działalność rolnicza, a jednocześnie nie przedstawiła ona jakichkolwiek dowodów, które mogłyby podważyć stanowisko organów w tej kwestii, uznać należało, że samo kwestionowanie ustaleń kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej, nie może stanowić przesłanki do uzyskania wnioskowanej płatności w pełnej wysokości. W tym zakresie Sąd I instancji podtrzymał ocenę wyrażaną we wcześniejszych orzeczeniach wydanych w sprawie skarżącego, a także innych beneficjentów będących właścicielami gospodarstw stanowiących w zasadzie jeden kompleks (D. H., W. F., M. F., M. S., M. W.), że organ prawidłowo dokonał oceny przedeklarowania powierzchni zgłoszonej do płatności na poszczególnych działkach wskazanych we wniosku na 2013 rok w oparciu o wyczerpująco zgromadzony i prawidłowo rozpatrzony materiał dowodowy. Organy prawidłowo oparły się w tym zakresie na protokole kontroli z 2013 roku i dołączonej do niego dokumentacji fotograficznej oraz ortofotomapach z 2013 i 2014 roku przy uwzględnieniu punktów granicznych dotyczących granicy nieruchomości skarżącego wskazanych przez niego w toku kontroli w 2014 rok.

Następnie skarżący wniósł skargę kasacyjną na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30.08.2023r., sygn. akt III SA/Łd 247/23. Na podstawie art. 173 § 1 i 2 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej "p.p.s.a."), skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wyrokowi temu zarzucił:

a) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez zaaprobowanie naruszeń art. 21 ust. 2 pkt. 3 i 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( zwana dalej ustawą) w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie ponownego postępowania odwoławczego bez zawiadomienia o tym strony, w tym m.in. braku zawiadomieniu strony o zebranym w sprawie materiale dowodowym, prawie do składania wniosków dowodowych a tym samym pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu,

b) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie i przekroczenie granic tego przepisu (art. 153 p.p.s.a.) poprzez dowolne zastosowanie oceny prawnej dokonanej w wyroku WSA w Łodzi z dnia 26.04.2022 r., sygn. akt III SA/Łd 1019/21 podczas gdy nie można uznać, że w powyższym wyroku Sąd dokonał jakiejkolwiek wykładni dotyczącej naruszenia bądź nie naruszenia w niniejszej sprawie art. 139 k.p.a.,

c) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącego w skardze na decyzję organu, w sytuacji, w której rozpoznanie zarzutu naruszenia art. 139 k.p.a. winno skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...].02.2023 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności oraz umorzenia w części postępowania w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2013,

2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w obu instancjach, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

3. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ w pełni poparł stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09; dostępna na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia, tamże).

Wyjaśnić należy, że z przepisów art. 174 i art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołane wniesioną skargą kasacyjną nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy, a którymi związanie polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne, niewyartykułowane przez skarżącą naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.

Na wstępie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wymaga podkreślenia, że autor skargi kasacyjnej nie zwrócił uwagę na fakt, że w sprawie niniejszej wydany był uprzednio prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 1019/21, którym uchylono decyzję organu odwoławczego.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy (zob. wyrok NSA z 1 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2073/13, tamże).

W art. 153 p.p.s.a. chodzi więc o sytuację, w której sprawa, po uchyleniu decyzji (lub innego aktu) przez sąd i ponownym jej rozpoznaniu przez organ administracji, ponownie trafia na wokandę sądu administracyjnego. Należy uznać, że "sprawa", o której mowa w powyższym przepisie, to sprawa w znaczeniu materialnym, a nie formalnym (por. wyroki NSA z: 10 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1513/11; 8 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 848/11; 23 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 755/10 oraz 16 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1865/10, tamże). Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie.

Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego w drodze rewizji nadzwyczajnej (wyr. NSA z 16 października 1997 r., I SA/Po 263/97, tamże). Może ona dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego.

Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97, tamże.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Natomiast naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J. Tarno, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.). W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA z: 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, tamże). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną oraz w przypadku zmiany prawa lub zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów.

Sąd w niniejszym składzie podziela i uznaje za własny pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2014 r. (sygn. akt I GSK 534/12, tamże), że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Użyty w art. 153 p.p.s.a. zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. Innymi słowy, kiedy mowa o "sprawie", chodzi w danym wypadku o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualne określonego podmiotu (lub podmiotów) oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego (Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J. Tarno, wydanie 5, Warszawa 2011, lex). Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania.

Przechodząc do oceny stawianych przez autora skargi kasacyjnej zarzutów, najdalej idącym zarzutem skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie i przekroczenie granic tego przepisu (art. 153 p.p.s.a.) poprzez dowolne zastosowanie oceny prawnej dokonanej w wyroku WSA w Łodzi z dnia 26.04.2022 r., sygn. akt III SA/Łd 1019/21 podczas gdy nie można uznać, że w powyższym wyroku WSA w Łodzi dokonał jakiejkolwiek wykładni dotyczącej naruszenia bądź nie naruszenia w niniejszej sprawie art. 139 k.p.a. (punkt b petitum skargi kasacyjnej).

Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, zgodnie z którym zarzut ten jest nietrafny i podkreśla, że sprawa objęta skargą kasacyjną była już kontrolowana przez sądy administracyjne. Należy mieć na uwadze, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 1019/21 uwzględnił skargę D. H. i uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] września 2021 roku nr [...], która utrzymywała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach nr [...] z [...]marca 2021 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, powodem uwzględnienia skargi była wyłącznie okoliczność, że treść rozstrzygnięcia organu I instancji wskazywała, iż stronie przyznana została płatność w kwocie 11.535,42 zł, podczas gdy w istocie, co wynika z uzasadnienia decyzji, strona otrzymała płatność w wysokości 9.099,47 zł, gdyż w odniesieniu do kwoty 2.335,95 zł postępowanie zostało umorzone. Wskazanej wadliwości decyzji organu I instancji nie dostrzegł organ odwoławczy, chociaż w uzasadnieniu swojej decyzji za zasadne uznał stanowisko Kierownika BP ARiMR w Pabianicach o braku możliwości przyznania stronie kwoty wyższej od przyznanej decyzją z 29 maja 2014 r., tj. kwoty 9.099,47 zł, ze względu na zakończenie programu i upływ terminu, o którym mowa w art. 71 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, akceptując tym samym umorzenie postępowania co do kwoty 2.335,95 zł. Zdaniem sądu orzekającego w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 1019/21, w takiej sytuacji obowiązkiem organu II instancji było uchylenie decyzji organu I instancji i określenie prawidłowej kwoty przyznanej stronie płatności. Sąd uznał bowiem, że niedostrzeżona przez organ odwoławczy rozbieżność pomiędzy sentencją, a uzasadnieniem decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i tym samym skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uwagi na tak zakreślone ramy tego rozstrzygnięcia oraz prawomocność wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 1019/21, zarówno organ rozstrzygający sprawę zakończoną objętą skargą decyzją, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznający skargę zarejestrowaną pod sygn. akt III SA/Łd 247/23, byli związani wyrażoną oceną prawną oraz wskazaniami sądu. Ze stanowiskiem tym Naczelny Sąd Administracyjny w pełni się zgadza i akceptuje. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji mając na względzie przepis art. 153 p.p.s.a., w pełni zaakceptował i uznał za słuszną wydaną w sprawie decyzję, której sentencja odpowiada wskazaniom zawartym w wyroku o sygn. akt III SA/Łd 1019/21. Wyrok ten w sposób skonkretyzowany wskazał bowiem, że przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola decyzji Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wykazała, że zasadny jest zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. (pkt a petitum skargi do sądu w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 1019/21) poprzez utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy wewnętrznie sprzecznej decyzji organu I Instancji. Natomiast pozostałe zarzuty, zwłaszcza dotyczące naruszenia prawa materialnego, czy prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego zostały uznane przez ten Sąd za bezpodstawne.

Niezłożenie przez skarżącego skargi kasacyjnej od wyroku o sygn. akt III SA/Łd 1019/21, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest jednoznaczne z zaakceptowaniem tego stanowiska sądu przez skarżącego. Autor skargi kasacyjnej, składając skargę do sądu na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia [...] lutego 2023 roku nr [...] powielił zarzuty, których bezzasadność już została oceniona w prawomocnym wyroku o sygn. akt III SA/Łd 1019/21. Okoliczności tych w żaden sposób autor skargi kasacyjnej nie dostrzega i próbuje w sposób bezpodstawny podważyć prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 1019/21. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że wobec brzmienia art. 153 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznając skargę na decyzję nr [...] związany był wcześniej wydanym wyrokiem z dnia z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 1019/21 i w sposób prawidłowy dokonał oceny wydanej w sprawie decyzji. Również organ zastosował się do oceny prawnej i wskazań sądu co do dalszego postepowania zawartymi w tym wyroku, uchylił decyzję organu I instancji i określił prawidłową kwotę przyznana stronie płatności. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sprawie nie miały również miejsca okoliczności uzasadniające odstąpienie od zasady wynikającej z art. 153 p.p.s.a., bowiem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 1019/21 nie został wzruszony we właściwym trybie, jak również nie doszło do zmiany prawa lub zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy.

Dlatego też, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za nieuprawniony należy też uznać zarzut odnoszący się do naruszenia art. 139 k.p.a. Jak trafnie przyjął Sąd I instancji, nie doszło do zarzuconego pogorszenia sytuacji odwołujących się w postępowaniu odwoławczym w rozumieniu art. 139 k.p.a. "Niekorzyść", o której mowa w powyższym przepisie, to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy pogorszenie takie nastąpiło, przesądza zestawienie osnowy decyzji organu I instancji z rozstrzygnięciem organu odwoławczego. W tej kwestii nie jest natomiast miarodajne żądanie odwołania, bowiem każda decyzja organu odwoławczego nieuwzględniająca żądania strony byłaby decyzją wydaną na niekorzyść strony odwołującej się, chociaż obiektywnie nie pogarszałaby jej sytuacji prawnej, np. decyzja utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję. Aby zatem ocenić, czy decyzja wydawana jest na niekorzyść strony odwołującej się, należy poddać analizie rozstrzygnięcia organów obu instancji, uwzględniając jednocześnie ich materialnoprawne skutki. Analiza wydanych w sprawie obydwu decyzji administracyjnych nie pozostawia wątpliwości, że rozstrzygnięcia organów są tożsame, w więc nie doszło do naruszenia art. 139 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt II OSK 771/21, tamże). Co istotne organ odwoławczy nie wydał rozstrzygnięcia na niekorzyść strony odwołującej się, albowiem zrealizował jedynie wskazania sądu, co do dalszego postępowania zawarte w prawomocnym wyroku o sygn. akt III SA/Łd 1019/21. Sąd uznał wówczas, że organ odwoławczy w uchylonej przez sąd decyzji, jak i organ I instancji, w uzasadnieniu swojej decyzji wskazali prawidłową kwotę przyznanej płatności i prawidłową kwotę do umorzenia, a błąd znalazł się wyłącznie w sentencji decyzji Kierownika BP ARiMR z [...] marca 2021 r. Pogorszenie sytuacji strony odwołującej się w postępowaniu odwoławczym, któremu zapobiega zakaz "reformationis in peius" ma miejsce wówczas, gdy sentencja decyzji organu odwoławczego pogarsza sytuację prawną odwołującego się w zakresie tego samego stosunku prawnego (tej samej podstawy prawnej orzekania), który został orzeczony decyzją organu I instancji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest naruszeniem art. 139 k.p.a. wydanie decyzji przez organ odwoławczy i przyznanie kwoty płatności ONW do wypłaty za rok 2013 w wysokości kwoty przyznanej przez organ I instancji tj. kwoty: 9.099,47 zł.

Za niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (pkt c petitum skargi kasacyjnej). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest podstaw by uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia ustawowych wymagań. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, czyli: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. o sygn. akt II FPS 8/09, publ. ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w powołanym przepisie. Sąd I instancji zawarł w nim bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu administracyjnym oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia WSA w kwestionowanym zakresie. Okoliczność natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest niepełne i nieprzekonywujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt II GSK 470/14, tamże). Najistotniejsze jest, aby z wywodów sądu wynikało, dlaczego uznał, iż w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze - tak, jak ma to miejsce w omawianym uzasadnieniu. Wobec powyższego, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez Sąd I instancji okazał się chybiony.

Analizując ostatni zarzut zawarty w pkt a petitum skargi kasacyjnej, w którym autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez zaaprobowanie naruszeń art. 21 ust. 2 pkt. 3 i 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie ponownego postępowania odwoławczego bez zawiadomienia o tym strony, w tym m.in. braku zawiadomieniu strony o zebranym w sprawie materiale dowodowym, prawie do składania wniosków dowodowych a tym samym pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jest on bezpodstawny.

Należy przypomnieć, że w świetle art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, na organach Agencji nie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a jedynie jego wyczerpujące rozpatrzenie. Ponadto art. 21 ust. 3 ww. ustawy stanowi, że organy Agencji nie mają obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów. Strona i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Oznacza to, że ustawodawca zmodyfikował obowiązki organu wynikające z art. 7 i art. 77 k.p.a. i w omawianym zakresie powołane przepisy nie mają zastosowania w postępowaniach prowadzonych na podstawie ww. ustawy, w tym o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, gdyż postępowania te toczą się z uwzględnieniem uregulowań szczególnych. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 przywołanej ustawy organ, przed którym toczy się postępowanie zapewnia stronom czynny udział w każdym stadium postępowania wyłącznie na ich wniosek, a tym samym ograniczone zostało stosowanie art. 10 § 1 k.p.a. Oznacza to, że w przypadku gdy strona postępowania nie zażąda zapewnienia jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, to organ nie musi w tym zakresie działać z urzędu, a zaniechania organu w tym zakresie nie będą naruszały prawa.

Jak już wyżej była mowa, postępowanie zakończone wydaną w sprawie decyzją z dnia [...] lutego 2023 roku nr [...] było ograniczone oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 1019/21. Organ wydając w sprawie zaskarżoną decyzję, nie prowadził dodatkowych czynności wyjaśniających i dowodowych, o których powinien zawiadamiać stronę. Jego rola była ograniczona do usunięcia rozbieżności zawartych w sentencji i uzasadnieniu uchylonej decyzji oraz precyzyjnego i jednoznacznego określenia wysokości przyznanej skarżącemu płatności. Z tego obowiązku organ, jak słusznie zaakceptował to Sąd I instancji, w pełni się wywiązał. Nawet gdyby uznać, że rację ma skarżący, który wskazał, że nie był poinformowany zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się w sprawie, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak była mowa wyżej, okoliczność ta została już rozstrzygnięta w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 1019/21. Dodatkowo podnoszona przez skarżącego argumentacja nie zawiera wykazania, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych. Do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Obowiązkowi temu autor skargi kasacyjnej nie sprostał.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).