Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 229/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 150, art. 161, art. 162 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy sędzia WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 14 maja 2024 r., nr 2801-IOV-2.4103.18.2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

P. Spółka z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej jako: strona, skarżąca, spółka) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako organ) z 14 maja 2024 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej 25 października 2023 r. przez Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie określającej spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Decyzją ta ustalono również dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług.

Jak wynika z przedłożonych wraz ze skargą akt sprawy decyzja z 25 października 2023 r., została doręczona stronie w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja w dniu 13 listopada 2023 r.(dalej jako O.p.) na adres wskazany przez stronę, jako adres siedziby i do doręczeń, tj. [...], W., zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania zaczął biec 14 listopada 2023 r. i upłynął z dniem 27 listopada 2023 r.

Postanowieniem z 14 maja 2024 r. organ stwierdził, że odwołanie z 6 marca 2024 r. od decyzji Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z 25 października 2023 r. zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to nie zostało zaskarżone.

Pełnomocnik ogólny strony, pismem z 6 marca 2024 r. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania załączając do niego odwołanie od ww. decyzji. Korespondencja nadana została za pośrednictwem serwisu e-Urząd Skarbowy 6 marca 2024 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wyjaśniono, że strona nie złożyła odwołania na ww. decyzję w ustawowym terminie, ponieważ nie wiedziała, że decyzja została wydana. Pełnomocnik podał, że o decyzji strona dowiedziała się w dniu 29 lutego 2024 r. podczas przeglądania akt sprawy w odrębnym postępowaniu toczącym się w [...] Urzędzie Celno-Skarbowym w [...]. Według pełnomocnika strony ustanie przyczyny uchybienia terminu do złożenia odwołania należy liczyć od dnia wizyty strony w [...] Urzędzie Celno-Skarbowym w [...], tj. od 29 lutego 2024 r. Pełnomocnik podkreślił, że pisma, które w toku postępowania były kierowane do spółki na adres: [...] w W., były odbierane przez obsługę biura wirtualnego i przekazywane stronie, a strona brała czynny udział w postępowaniu.

Organ, oddalając wniosek strony, wskazał, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] wydał 8 lutego 2024 r. decyzję o zabezpieczeniu na majątku strony przyszłych zobowiązań podatkowych i tego samego dnia decyzja została doręczona pełnomocnikowi ogólnemu strony. Jak wynika z pisma Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z 8 marca 2024 r., organ wydając ww. decyzję powołał się na decyzję Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z 25 października 2024 r. Tak więc wbrew temu, co wskazuje we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, strona o decyzji dowiedziała się przed 29.02.2024r. Organ podkreślił, że fakt nieodebrania przez spółkę decyzji nie wynika z wadliwości doręczenia decyzji, a strona nie wskazała żadnych przesłanek podważających okoliczność skutecznego doręczenia decyzji. W ocenie organu strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, ponieważ nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających na zakwestionowanie doręczenia przedmiotowej decyzji na prawidłowy adres wskazany przez stronę.

W skardze do Sądu strona zarzuciła naruszenie art. 162 § 1 i 2 O.p. przez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania ze względu na błędne przyjęcie organu, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania oraz wniosek o przywróceniu terminu złożyła po upływie 7 dniowego terminu od dnia ustania przyczyny. Strona wskazała na niewłaściwe wskazanie daty, od której liczony jest 7 dniowy termin, o którym jest mowa w art. 162 § 2 O.p. Nie zgodziła się również z przyjętym przez organ stanowiskiem, że dniem w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi był 8 lutego 2024 r. Strona podkreśliła, że pełnomocnik próbował uzyskać dostęp do akt sprawy w siedzibie organu, który tę decyzję wydał (czyli Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie), ale organ nie dysponował ani decyzją ani jakimkolwiek dokumentem akt sprawy. Kilka dni dochodzono co się z tą decyzją i aktami sprawy stało, po czym ustalono, że decyzja wraz z aktami sprawy została przekazana innemu organowi.

Pełnomocnik był zwodzony i odsyłany to do delegatury w [...], gdzie rzekomo była wydana decyzja "fizycznie", to do Olsztyna, bo po zakończeniu sprawy akta były przesłane z powrotem do centrali. Pełnomocnik, aby poznać treść decyzji i przejrzeć akta sprawy musiał udać się do [...], gdzie po uzyskaniu zgody, zostały mu udostępnione akta sprawy wypożyczone z Olsztyna. W takich okolicznościach, zdaniem pełnomocnika, terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie można liczyć od dnia wskazania "istnienia decyzji", ponieważ strona nie miała możliwości, z przyczyn leżących po stronie organu wydającego decyzję, zaznajomić się z jej treścią.

Powołując się na powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ i orzeczenia co do kosztów postępowania na rzecz strony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.

Tytułem wstępu przypomnieć należy, że zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z kolei w myśl art. 228 § 1 pkt 2 O.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 228 § 2 O.p.). Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny czy decyzja pierwszoinstancyjna została prawidłowo doręczona, gdyż okoliczność ta przesądza o prawidłowości lub też wadliwości zaskarżonego w rozpoznawanej sprawie postanowienia.

Z akt sprawy wynika, że decyzja z 25 października 2023 r., została doręczona stronie w trybie art. 150 O.p. w dniu 13 listopada 2023 r., zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania zaczął biec 14 listopada 2023 r. i upłynął z dniem 27 listopada 2023 r. Sporna decyzja została wysłana 25 października 2023 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej na adres siedziby strony. Przesyłka zawierająca decyzję Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno- Skarbowego w Olsztynie z 25 października 2023 r., została zwrócona przez Pocztę Polską S.A. do organu w dniu 14 listopada 2023 r., z uwagi na to, że adresat nie podjął awizowanej przesyłki. Z adnotacji operatora pocztowego dokonanych na zwróconej przesyłce wynika, że była ona dwukrotnie awizowana tj. w dniu 30 października 2023 r. i 7 listopada 2023 r. Zatem doręczenie decyzji nastąpiło w trybie fikcji prawnej doręczenia w dniu 13 listopada 2023 r. i od tego dnia liczył się 14-dniowy termin na złożenie odwołania, który minął z dniem 27 listopada 2023 r. Podkreślić należy, że skarżąca nie kwestionowała uchybienia terminu do wniesienia odwołania - postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie zostało zaskarżone. Sporny jest termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, skarżąca bowiem kwestionuje datę w której dowiedziała się o istnieniu decyzji z 25 października 2023 r. Strona w skardze jak i w postępowaniu przed organem podała, że nie potrafi wskazać przyczyny dla której doręczenie decyzji nastąpiło w trybie art. 150 O.p. Decyzja została wysłana na prawidłowy adres za pośrednictwem Poczty Polskiej, a wszelka korespondencja kierowana do spółki na ten adres była odbierana.

Zasady przywrócenia terminu reguluje art. 161 O.p. Z treści tego przepisu wynika, że główną przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie wskazuje się, że ustanowiona w powołanym przepisie instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę. Kryterium braku winy w dopełnieniu czynności procesowej obwarowanej określonym terminem wyraża się w obowiązku strony zachowania szczególnej staranności w prowadzeniu swoich spraw, czyli takiej, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przypomnieć należy, że uprawdopodobnienie nie oznacza udowodnienia. W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., II FSK 178/12).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał też, że przy ocenie winy pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamykać stronie drogi do obrony jej praw (por. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2003, s. 323). Każdy wniosek o przywrócenie terminu musi być oceniany na podstawie konkretnych okoliczności faktycznych występujących w danej sprawie.

Kryterium braku winy w dopełnieniu czynności procesowej obwarowanej określonym terminem wyraża się w obowiązku strony zachowania szczególnej staranności w prowadzeniu swoich spraw, czyli takiej, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 223/24).

O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W orzecznictwie wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, czy np. powódź lub pożar. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy).

W przypadku gdy uchybienie terminowi do złożenia środka zaskarżenia jest wynikiem braku wiedzy strony co do faktu wydania aktu administracyjnego, od którego przysługuje ten środek, dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się 7-dniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 O.p., musi być określony w sposób bezsporny co do faktu powzięcia przez stronę informacji o wydaniu tego aktu i uchybieniu terminowi do jego zaskarżenia. Kluczowe jest zatem z sprawie rozstrzygnięcie, czy skarżąca we wniosku uprawdopodobniła zachowanie reguł starannego działania. Z tego względu, że przepisy O.p. nie wskazują jaki stopień prawdopodobieństwa jest dostateczny do uznania, że określone zdarzenie miało miejsce w rzeczywistości należy sięgnąć przy jego ocenie do obiektywnych mierników staranności.

Sąd podzielił w tym zakresie ocenę dokonaną przez organ. Z akt postępowania podatkowego zakończonego decyzją z 25 października 2023 r. wynika, że skarżąca wiedziała o wyznaczonym terminie zakończenia postępowania w przedmiocie podatku VAT za miesiące od lipca do listopada 2020 r., bowiem 24 sierpnia 2023 r. odebrała postanowienie z 18 sierpnia 2023 r. o przedłużeniu terminu zakończenia postępowania podatkowego, w którym wyznaczono termin zakończenia tego postępowania do dnia 25 października 2023 r. Powyższe było poprzedzone doręczeniem stronie postanowienia z 9 sierpnia 2023 r. (data doręczenia 16 sierpnia 2023 r.) o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Zatem skarżąca wiedziała o końcowym etapie prowadzonego postępowania podatkowego. Pomimo tego nie podjęła próby zasięgnięcia informacji w prowadzonej wobec niej sprawie. Brak zainteresowania strony rozstrzygnięciem prowadzonego postępowania świadczy o niezachowaniu należytej staranności w prowadzonej sprawie. Strona mając wiedzę na temat toczącego się postępowania, powinna liczyć się z możliwością otrzymywania urzędowej korespondencji, z której doręczeniem przepisy wiążą określone skutki w sferze praw i obowiązków strony postępowania.

Podkreślić należy, że o braku winy nie może stanowić sposób ułożenia relacji pomiędzy "biurem wirtualnym" a stroną, w tym wywiązywanie się przez "biuro wirtualne" z obowiązku przekazywania korespondencji spółce, czy informowania jej o przesyłkach. Na równi z zawinieniem strony traktuje się zawinienie osób, którym zleciła ona prowadzenie swoich spraw, w tym przypadku biura wirtualnego, z którego usług korzystała. Na równi z winą strony traktuje się zaniedbania, w wyniku których dochodzi do uchybienia terminu. Pełnomocnik we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania właściwie poza twierdzeniem, że nie otrzymał spornej korespondencji nie wskazał żadnych okoliczności, które uprawdopodobniłyby, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony.

Zgodnie z art. 162 § 2 O.p. wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wnioskiem należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Zdaniem strony termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania winien być liczony od dnia zapoznania się z treścią decyzji tj. 29 lutego 2024 r., a nie jak twierdzi organ od dnia 8 lutego 2024 r., tj. od dnia powzięcia wiedzy o wydaniu decyzji.

Zauważać należy, że opisywana w skardze do Sądu niemożność zapoznania się strony z treścią decyzji związana z przekazywaniem akt między organami podatkowymi jest okolicznością nową, której strona wcześniej nie powoływała. Podkreślić jednocześnie należy, że z akt sprawy nie wynika, aby strona wnioskowała do organu I instancji o udostępnienie akt sprawy, czy też wydanie kopii decyzji. W złożonym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pełnomocnik strony wskazał, że 29 lutego 2024r. przeglądając akta innej sprawy, w postępowaniu toczącym się przed [...] Urzędem Celno-skarbowym w [...], strona dowiedziała się, że została wobec niej wydana decyzja Naczelnika Warmińsko Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie i że decyzja ta została doręczona w trybie zastępczym.

Tymczasem z akt sprawy wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] wydał 8 lutego 2024 r. decyzję o zabezpieczeniu na majątku skarżącej przyszłych zobowiązań podatkowych i tego samego dnia decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi ogólnemu strony. Jak wynika z pisma Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z 8 marca 2024 r., organ wydając decyzję o zabezpieczeniu powołał się na decyzję Naczelnika Warmińsko- Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z 25 października 2023 r., a więc informację o istnieniu decyzji z 25 października 2023 strona, wbrew temu, co wskazuje we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, powzięła przed 29 lutego 2024 r. i nie podjęła żadnych działań by z tą decyzją się zapoznać, czy też wyjaśnić okoliczności nie odebrania jej w terminie z placówki pocztowej . Nie wnioskowała do organu o wydanie kopii decyzji czy też o udostępnienie akt sprawy.

Dlatego zdaniem Sądu, organ prawidłowo jako datę ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania przyjął datę doręczenia decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...], tj. 8 lutego 2024 r., w konsekwencji czego termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu nie został przez stronę zachowany.

Mając powyższe na uwadze zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935) należało orzec jak w sentencji wyroku.