Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 262/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124, art. 128, art. 129
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 12 lutego 2024 r. znak GN-Ch.7536.7.2023.KS w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 lutego 2024r., nr GN-Ch.7536.7.2023.KS Wojewoda Lubelski po rozpatrzeniu odwołania S. S. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Chełm z 28 września 2023r., znak: DN.6821.1.2023.

Wskazaną decyzją, wydaną na wniosek P. D. SA z siedzibą w Lublinie, organ I instancji na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm., dalej jako "u.g.n.") orzekł m.in. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w Chełmie, przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], o powierzchni 1.200 m2, stanowiącej własność skarżącego, poprzez zezwolenie Spółce na:

- przeprowadzenie ziemnej sieci kablowej SN 15kV, nn 0,4kV, której powierzchnia ograniczonego użytkowania wyniesie 22,30 m2,

- lokalizację słupa SN, którego powierzchnia ograniczonego użytkowania wyniesie 4,32 m2,

- lokalizację kontenerowej stacji transformatorowej [...],4kV, której powierzchnia ograniczonego użytkowania wyniesie 44,41 m2,

- wyznaczenie na czas budowy ograniczenia użytkowania powierzchni 370,33 m2 które to ograniczenia określone są na mapie stanowiącej załącznik do tej decyzji.

Wojewoda obszernie przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy:

W pierwszej kolejności wskazał, że Spółka P. wnosiła o udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie ww. prac oraz wskazanie, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości ma polegać m.in. na: a) wybudowaniu oraz eksploatacji wymienionej infrastruktury elektroenergetycznej oraz urządzeń powiązanych zainstalowanych na sieci lub obok urządzeń elektroenergetycznych, prawo dostępu do niej (tj. dojścia i dojazdu, wyjścia i wyjazdu), b) prawie modernizacji, wymiany, przebudowy i rozbudowy sieci elektroenergetycznej, lokalizowania nowych elementów sieci elektroenergetycznej w pasie technologicznym, łącznie z możliwością wyprowadzania nowych obwodów, prawie konserwacji, usuwania awarii, dokonywania kontroli, prowadzenia remontów, przeglądu oraz ewentualnej likwidacji i demontażu urządzeń energetycznych, c) braku możliwości dokonywania nasadzeń drzew i krzewów w pasie technologicznym infrastruktury elektroenergetycznej.

We wniosku wskazano, że zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Chełm zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w Chełmie z dnia 28 grudnia 2001r., Nr XXXVII/466/01 (Dz. Urz. Woj. Lub. z 2002r., Nr 7, poz. 255), działka nr [...] (obręb [...]) położona jest w terenie oznaczonym symbolem [...] - zabudowa jednorodzinna i przylega do terenu komunikacyjnego oznaczonego symbolem [...] - ulica nowoprojektowana - dojazdowa. Przepis § 8 ust. 5 pkt 5 planu dopuszcza lokalizację linii elektroenergetycznych SN 15kV i nn oraz stacji transformatorowych wnętrzowych lub napowietrznych w liniach rozgraniczających ulic, ciągów pieszych oraz po terenach z ustalonymi rzędnymi docelowego zagospodarowania.

Wyjaśniono, że obecnie Spółka P. realizuje inwestycję pt.: "Budowa linii kablowej [...] ze stacji Chełm [...] do stacji Chełm [...], wymiana stacji [...] z napowietrznej na wnętrzową" i właśnie w ramach tej inwestycji planowane są prace objęte niniejszym wnioskiem.

Opisano też następująco przebieg rokowań przeprowadzonych ze skarżącym.

Pismem z 2 sierpnia 2021r. Spółka zawiadomiła skarżącego o planowanym przeprowadzeniu prac przebudowy istniejącej sieci elektroenergetycznej, załączyła projekt umowy wraz z załącznikiem graficznym. Przesyłka była dwukrotnie awizowana (12 i 23 sierpnia 2021r.), a następnie została zwrócone do nadawcy z adnotacją "adresat nieznany pod wskazanym adresem".

W dniu 30 grudnia 2021r. pełnomocnik Spółki odbył rozmowę telefoniczną ze skarżącym, który nie wyraził zgody na lokalizację linii kablowej SN i kontenera stacji transformatorowej na jego działce.

W dniu 2 lutego 2022r. przesłał skarżącemu powtórne zawiadomienia o planowanym przedsięwzięciu, dołączając projekt porozumienia, załącznik graficzny oraz projekt protokołu nr 1 w celu uzyskania oczekiwań właściciela nieruchomości.

W piśmie z 21 lutego 2022r. pełnomocnik skarżącego poinformował, że skarżący jest zainteresowany przebudową linii energetycznej w zakresie, w jakim doszłoby do usunięcia napowietrznej linii energetycznej i słupów, natomiast nie zgadza się na posadowienie na jego nieruchomości stacji trafo. Jednocześnie skarżący proponuje, aby Spółka P. nabyła nieruchomość w całości za cenę rynkową, określoną na podstawie opinii rzeczoznawcy majątkowego.

W odpowiedzi, Spółka P. w piśmie z 26 maja 2022r. zaproponowała jednorazowe wynagrodzenie w wysokości 3.756 zł za ustanowienie odpłatnej notarialnej służebności przesyłu; podkreśliła, że realizacja tych prac umożliwi przebudowę sieci również na innych działkach skarżącego (nr [...] i nr [...]), na których zostanie zdemontowana linia napowietrzna SN, która obecnie zlokalizowana jest niekorzystnie, gdyż przechodzi przez środek tych działek i uniemożliwia ich zabudowę.

Wobec braku odpowiedzi, Spółka w piśmie z 1 lipca 2022r. podtrzymała powyższą ofertę, zakreślając skarżącemu termin na zajęcie stanowiska i informując, że w związku z brakiem woli rozwiązania sporu w sposób polubowny, uzna rokowania w sprawie udostępnienia nieruchomości za zakończone.

W dniu 27 grudnia 2022r. Spółka złożyła wniosek o wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n.

W toku postępowania organ przeprowadził rozprawę administracyjną, umożliwiając stronom wypowiedzenie się, w szczególności przedstawienie własnych propozycji i zawarcie ewentualnego porozumienia.

Skarżący nadal nie wyrażał zgody na ustanowienie służebności, wnosił o wykup przez Spółkę P. działki w części obejmującej projektowane urządzenia (o łącznej pow. 71,19 m2) za cenę 8 000 zł oraz o likwidację istniejącej linii napowietrznej i przesunięcie słupa w róg nieruchomości. Odnosząc się do tych oczekiwań, Spółka zaproponowała skarżącemu wykup jedynie części nieruchomości pod planowaną stację transformatorową za cenę 4.310 zł oraz ustanowienie służebności przesyłu (linia kablowa i słup) za kwotę 690 zł (łącznie 5.000 zł). Do porozumienia nie doszło.

Uwzględniając wniosek Spółki P., organ I instancji wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia 28 września 2023 r. ograniczając sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości w zakresie przedstawionym na mapie, stanowiącej załącznik do decyzji, zaś Wojewoda uznał to stanowisko za prawidłowe.

Wojewoda przytoczył i omówił regulacje prawne mające zastosowanie w sprawie tj. art. 124 ust. 1 i 3 u.g.n. Podkreślił, że w świetle tego przepisu, udzielenie (w formie decyzji administracyjnej) zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem o uzyskanie zgody na wykonanie niezbędnych prac, z tym, że przepisy nie określają prawnej formy prowadzenia rokowań. Chodzi więc o taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi warunki uzyskania zgody na wykonanie prac. Warunkiem wydania decyzji jest ponadto niemożność uzyskania zgody właściciela, przez co rozumie się sytuację, gdy właściciel nie odpowiedział na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Wojewoda podkreślił, że przepis nie wymaga, by inwestor przedstawił taką ofertę, która by satysfakcjonowała właściciela nieruchomości. Rokowania mogą zostać zatem zakończone w dowolnym czasie. Po wszczęciu postępowania w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. organ bada wyłącznie to, czy podjęto rokowania, nie bada natomiast powodów niewyrażenia zgody na propozycję przedstawioną przez inwestora.

Odnosząc przedstawione regulacje prawne do okoliczności niniejszej sprawy, Wojewoda Lubelski stwierdził, że wymagane rokowania zostały przeprowadzone i nie zakończyły się uzyskaniem zgody skarżącego. Spółka miała rzeczywistą wolę załatwienia sprawy na drodze cywilnoprawnej, jednak okazało się to nieskuteczne.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Wojewoda podkreślił, że inwestycja spowoduje likwidację istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej SN przechodzącej przez środek działek skarżącego nr nr [...], [...] i [...]. Wskazał, że z załącznika graficznego wynika, że linia kablowa została zaprojektowana wzdłuż granicy z działką nr [...], słup SN został zaprojektowany bezpośrednio przy granicy z działką nr [...], natomiast kontenerowa stacja transformatorowa została zaprojektowana bezpośrednio przy granicy z drogą - działką nr [...].

Końcowo podniósł, że przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. powinien być stosowany z uwzględnieniem konstytucyjnej zasady proporcjonalności, co oznacza, że ograniczenie prawa własności powinno następować, gdy organ wykaże, że jest to konieczne dla ochrony interesu publicznego; taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

W obszernej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, uzupełnionej pismami procesowymi wraz z załącznikami, S. S. domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzucając im naruszenie art. 124 i art. 6 u.g.n. oraz przepisów postępowania tj. art. art. 7,8,9,11,77 § 1 i 3, 81, 86, 107 § 3, 89§2, 35 §1-3, 36 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi i kolejnych pismach procesowych skarżący podnosił, że: wyrażał wolę zawarcia umowy ze Spółką P., a więc nie było podstaw do wydania decyzji; Spółka P. odrzuciła jego propozycję wykupienia części działki zajętej pod sieć, słup i stację transformatorową; na działce objętej decyzją znajduje się już sieć energetyczna należąca do Spółki P., a więc nie ma potrzeby budować nowej, obejmującej poza przewodami także stację transformatorową, a więc obiekt kubaturowy; Spółka P. korzysta dotychczas z istniejącej sieci bezprawnie, gdyż nie zawarła żadnej umowy ze skarżącym, poza tym wszelkie remonty i konserwacje prowadzi powodując szkody, których nie usuwa; skarżący nadal będzie ponosił wydatki związane z nieruchomością tj. podatek i koszty pielęgnacji trawy, pomimo tego, że nie będzie mógł z tej części działki swobodnie korzystać, podczas gdy Spółka P. będzie prowadzić działalność gospodarczą i osiągać dochody kosztem jego nieruchomości; skarżący domaga się ustalenia odszkodowania przez rzeczoznawcę w zaskarżonej decyzji – wartość nieruchomości zmaleje; zarzuca też Wojewodzie Lubelskiemu nieterminowe prowadzenie postępowania i stronniczość - jego zdaniem, Wojewoda przekroczył terminy zawite (pismo uzupełniające, k.149), a więc nie miał podstaw do wydania decyzji – poza tym jest to przestępstwo, o czym skarżący zawiadomił organy ścigania; wniósł o odroczenie sprawy do zakończenia postępowania w Prokuraturze (k.150); skarżący w związku z wydanymi decyzjami skierował też pismo (skargę) do Ministra Rozwoju i Technologii i Prezesa Rady Ministrów (z akt wynika, że skarga została przekazana Wojewodzie Lubelskiemu jako właściwemu w trybie art. 229 k.p.a. – k.162); wniósł też skargę do WSA w Warszawie (o czym powiadomił Rzecznika Praw Obywatelskich - k. 155).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 124 ust. 1 u.g.n.

Zgodnie z nim, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela zezwolenia z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej (ust. 2). Stosownie zaś do treści art. 124 ust. 3 u.g.n. udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.

Prawidłowo organy obu instancji stwierdziły, że w niniejszej zostały spełnione powyższe przesłanki, a więc sporna inwestycja mogła być objęta decyzją wydawaną w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n.

Niewątpliwie ma ona charakter inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., który stanowi, że celami publicznymi w rozumieniu tej ustawy są m.in. budowa i utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.

Słuszne jest też stanowisko organów, że inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta Chełm (powołanym wyżej). W planie działka nr [...] (obręb 28) położona jest w terenie oznaczonym symbolem "[...] - zabudowa jednorodzinna". Przepis planu dopuszczający sporną inwestycję w tym terenie to § 8 ust. 7 planu, zgodnie z którym "w poszczególnych terenach dopuszcza się lokalizację - w sposób nie kolidujący z podstawowym przeznaczeniem tych terenów, nie przedstawionych na rysunku planu: obiektów i sieci infrastruktury gazowej, wodnej, ciepłowniczej, energetycznej i telekomunikacyjnej, służących bezpośredniej obsłudze tych terenów. Tego typu obiekty i sieci infrastruktury mogą być także lokalizowane wewnątrz linii rozgraniczających dróg publicznych". Lokalizacja przewodów energetycznych i urządzeń z nimi związanych nie koliduje z przeznaczeniem działki pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Stanowisko to potwierdził Urząd Miasta Chełm w piśmie z 8 marca 2023r. (k.88 teczka nr 1) stwierdzając, że "plan nie zakazuje lokalizowania stacji transformatorowych na nieruchomościach przeznaczonych pod zabudowę jednorodzinną. Inwestycja jest zgodna z planem". Organ słusznie zauważył ponadto, że działka nr [...] przylega do terenu komunikacyjnego oznaczonego symbolem [...] - ulica nowoprojektowana – dojazdowa, a w § 8 ust. 5 pkt 5 ("Elektroenergetyka") plan dopuszcza lokalizację linii elektroenergetycznych SN 15kV i nn oraz stacji transformatorowych wnętrzowych lub napowietrznych w liniach rozgraniczających ulic, ciągów pieszych oraz po terenach z ustalonymi rzędnymi docelowego zagospodarowania. ("Linie elektroenergetyczne SN 15kV i nn lokalizować w liniach rozgraniczających ulic, ciągów pieszych oraz po terenach z ustalonymi rzędnymi docelowego zagospodarowania. Stacje transformatorowe wnętrzowe lub napowietrzne"). Zdaniem Sądu, w świetle przytoczonych przepisów planu, okoliczność, że "w przedmiotowym terenie [...] [plan] nie wyznacza konkretnej lokalizacji dla stacji transformatorowej" (na co zwrócono uwagę w piśmie UM Chełm z 14 listopada 2023r., k.24, na które powołuje się skarżący), nie stanowi przeszkody do realizacji spornej inwestycji na działce nr [...]. Przepis § 8 ust. 7 planu stanowi samodzielną podstawę do realizowania tego typu "obiektów" m.in. w terenach zabudowy mieszkaniowej.

Prawidłowe jest stwierdzenie przez organy, że wniosek o wydanie zaskarżonej decyzji został poprzedzony rokowaniami, które okazały się bezskuteczne.

Przepis art. 124 ust. 3 u.g.n. wymaga bowiem jedynie podjęcia (zainicjowania) rokowań, natomiast nie wprowadza żadnych szczegółowych wymogów ani reguł co do formy i treści rokowań, co oznacza, że o formie i charakterze rokowań decyduje sam inwestor. Na gruncie powołanego przepisu ważne jest jedynie, aby obowiązek zainicjowania takich rokowań został dochowany. Rokowania mogą zostać zakończone w dowolnym czasie, w tym w momencie, gdy jedna ze stron uzna, że nie ma szans na wypracowanie porozumienia. (tak: wyrok NSA z dnia z 27 lutego 2024 r., I OSK 2091/22).

Wbrew stanowisku skarżącego, okoliczność, że Spółka P. nie zgodziła się na warunki przedstawione przez niego, nie stanowi przeszkody do wszczęcia postępowania w trybie art. 124 u.g.n. i nie świadczy o tym, że rokowań nie było. "Rokowania z art. 124 ust. 3 u.g.n. nie oznaczają konieczności osiągnięcia zgodnego stanowiska" (tak: wyrok WSA w Poznaniu z 13 marca 2024 r., IV SA/Po 75/24).

Z akt wynika, że rokowania w powyższym rozumieniu zostały przeprowadzone, jednak nie doszło do porozumienia. Zgromadzone w aktach liczne dokumenty potwierdzają, że zarówno Spółka, jak i skarżący (okresowo reprezentowany przez pełnomocnika) przedstawiali swoje propozycje i nawzajem się do nich odnosili. Rokowania obejmowały rzeczywiste i dość wyważone (biorąc pod uwagę obie strony sporu) propozycje – Spółka zaproponowała skarżącemu kwotę 5000 zł za wykup części nieruchomości zajętej pod stację transformatorową oraz za służebność za pozostałe urządzenia w łącznej kwocie 5000 zł, skarżący zaś proponował za wykup nieruchomości zajętej pod wszystkie urządzenia kwotę 8 000zł. "Spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań, o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. oznacza taką sytuację, w której pomimo prowadzonych rozmów, nie doszło do zawarcia umowy, a inwestor określił i zaproponował właścicielowi konkretne warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 tej ustawy" (tak: wyrok WSA w Rzeszowie z 3 kwietnia 2024r., II SA/Rz 41/24). Dodać należy, że dopuszczalne jest w ramach rokowań zaproponowanie przez inwestora zawarcie umowy służebności przesyłu. "Takie rozwiązanie może mieścić się w pojęciu zgody właściciela, o jakiej mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n." (tak: wyrok WSA w Opolu z dnia 25 stycznia 2024r., II SA/Op 3/24).

Skoro zatem pomimo przeprowadzonych rokowań (co nie może budzić wątpliwości) nie doszło do zawarcia pomiędzy skarżącym a Spółką P. stosownej umowy, to organ miał podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji w trybie art. 124 u.g.n. na wniosek Spółki. Nie można pominąć, że również w toku postępowania organ zapewnił skarżącemu i Spółce możliwość ponownego przedstawienia swoich propozycji i zawarcia porozumienia. Powody, dla których żadna ze stron nie zgodziła się na ustępstwa i przyjęcie propozycji drugiej strony, nie mają znaczenia przy wydawaniu decyzji na podstawie tego przepisu. "Na gruncie powołanego przepisu ważne jest jedynie, aby obowiązek zainicjowania takich rokowań został dochowany. Rokowania mogą zostać zakończone w dowolnym czasie, w tym w momencie, gdy jedna ze stron uzna, że nie ma szans na wypracowanie porozumienia. Organ zaś - a za nim i sąd - ustala jedynie fakt istnienia rokowań, a nie bada zaś przyczyn i braku zgody stron". (tak: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 lutego 2024r., II SA/Gd 521/23).

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego nieuwzględnienia przez Spółkę P. jego propozycji wykupu całej działki, czy choćby jej części zajętej pod wszystkie planowane przewody i urządzenia należy wskazać, że w tym zakresie przysługuje skarżącemu odrębne roszczenie. Zgodnie bowiem z art. 124 ust. 5 u.g.n. - jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości. Należy podkreślić, że "roszczenie o wykup nieruchomości, w sytuacji uregulowanej w art. 124 ust. 5 u.g.n. następuje w drodze umowy, a nie w drodze decyzji administracyjnej. Jeżeli więc nie doszło do zawarcia umowy, zainteresowany może wystąpić do sądu powszechnego, natomiast nie jest możliwa realizacja tego roszczenia w postępowaniu przed organami administracji publicznej prowadzącymi postępowanie w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. (tak WSA w Kielcach z 23 października 2019r., sygn. akt II SA/Ke 651/19). "Nie jest możliwa realizacja roszczenia z art. 124 ust. 5 u.g.n w postępowaniu przed organami administracji publicznej, prowadzącymi postępowanie w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Zainteresowany właściciel z takim roszczeniem może wystąpić do sądu powszechnego". (tak wyrok NSA z 3 lutego 2022r., sygn. akt I OSK 2980/19). "Roszczenie w postaci żądania wykupu nieruchomości ma charakter cywilno-prawny, co oznacza, że tylko sąd powszechny mógłby taki obowiązek wykupu nałożyć czy to na starostę czy też na osobę występującą z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości". (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z 14 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 497/21). Z powyższego wynika, że skarżący pomimo wydania zaskarżonej decyzji ma możliwość domagania się od Spółki P. zawarcia umowy sprzedaży spornej części nieruchomości. Zaskarżona decyzja nie niweczy uprawnienia, o którym mowa w art. 124 ust. 5 u.g.n.

Wbrew zarzutom, decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, wydawana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n dotyczy nie tylko budowy ciągów drenażowych, przewodów, ale także budowę obiektów z siecią związanych. Wynika to wprost z treści tego przepisu ("a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń"). Stacja transformatorowa niewątpliwie należy do tego typu obiektów, a zatem mogła być objęta zaskarżoną decyzją.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi i obaw skarżącego, organ ma obowiązek ustalić odszkodowanie za ograniczenie wykonywania prawa własności w związku z decyzją wydaną na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Następuje to jednak w odrębnej decyzji stosownie do art. 128 ust. 4 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem - odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Zgodnie z art. 129 ust. 1 u.g.n. - odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 5. Stosownie zaś do art. 129 ust. 5 - starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu: 1) w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126; 2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości; 3) gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Należy przy tym zauważyć, że jak wskazują sądy administracyjne, "odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. (tak NSA w wyroku z 16 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 774/19). "Odszkodowanie przyznawane na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n. obejmuje: wartość rzeczywistych szkód powstałych na nieruchomości objętej ograniczeniem w korzystaniu z niej - w rozumieniu art. 124 u.g.n. oraz zmniejszenie się wartości takiej nieruchomości spowodowane trwałym ograniczeniem w sposobie korzystania z niej i zmiany jej dotychczasowej przydatności użytkowej". (tak wyrok NSA z 15 czerwca 2020r., sygn. akt I OSK 616/19). Na podstawie przytoczonego przepisu skarżący ma zatem prawo domagania się ustalenia odszkodowania (odrębną decyzją) z tytułu ewentualnego zmniejszenia wartości jego nieruchomości wskutek spornej inwestycji, niezależnie od zaskarżonej decyzji. Należy też podkreślić, że wysokość odszkodowania ustala rzeczoznawca majątkowy, niezależny od inwestora, a więc tak, jak oczekuje skarżący. (art. 130 ust. 2 u.g.n.). W związku z tym, zarzuty skargi dotyczące rozmiaru ewentualnej szkody wywołanej sporną inwestycją i wysokości odszkodowania nie mogą być rozpatrywane w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., a nie decyzja o odszkodowaniu wydawana w innym postępowaniu na podstawie art. 129 ust. 5 u.g.n. w zw. z art. 128 ust. 4 u.g.n.

Podobnie należy odnieść się do zarzutów dotyczących bezpodstawnego korzystania przez Spółkę P. z istniejących już na nieruchomości skarżącego sieci i urządzeń. Są to bowiem kwestie cywilnoprawne, które nie są przedmiotem badania i oceny przez organ administracji wydający decyzję w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n.

To samo dotyczy zarzutu szkód wyrządzonych skarżącemu przez Spółkę podczas remontów czy konserwacji istniejącej już sieci.

Natomiast gdy chodzi o aktualnie planowaną (sporną) inwestycję i obawy skarżącego, że przy jej realizacji Spółka spowoduje szkody, należy wyjaśnić, że na Spółce P. jako jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie, ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 (art. 124 ust. 4 u.g.n.). Oznacza to, że jeśli taka sytuacja będzie miała miejsce w tym przypadku, starosta będzie miał obowiązek wydać decyzję o odszkodowaniu dla skarżącego. Dodać należy, że w pkt II. organ zobowiązał Spółkę do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, stosownie do przytoczonego przepisu.

W świetle powyższego, zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 124 u.g.n. okazały się nietrafne. Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do zastosowania tego przepisu.

W niniejszym postępowaniu nie mogły być też uwzględnione zarzuty dotyczące nieterminowego prowadzenia postępowania przez organy. Kwestia przewlekłości postępowania może być przedmiotem odrębnego postępowania. Przy badaniu legalności decyzji ta kwestia nie jest brana pod uwagę, gdyż nie ma ona znaczenia przy kontrolowaniu prawidłowości zastosowanej przez organ normy prawnej. Wbrew zarzutom, podejmowanie przez organ czynności procesowych po terminach przewidzianych na ich dokonanie, w tym m.in. wydanie decyzji po terminach określonych w art. 35 k.p.a., nie świadczy o istotnej wadliwości decyzji. Niedochowanie takich terminów nie powoduje, że wydana decyzja jest nieważna. Jedynie ubocznie Sąd zauważa, że w toku postępowania prowadzono wymianę licznych pism zawierających stanowiska inwestora i skarżącego, co niewątpliwie przełożyło się na czas trwania postępowania i wydania decyzji. Działanie takie mieści się w zakresie obowiązków wyczerpującego wyjaśnienia sprawy (art. 7, 77 k.p.a.).

Wbrew zarzutom organy obu instancji wyjaśniły w sprawie wszystkie istotne okoliczności sprawy, zgodnie z wymogami określonymi w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a organ odwoławczy – również zgodnie z art. 136 k.p.a., co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych sprawy. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada wymaganiom określonym w art. 107 § 1, 2 i 3 k.p.a. Ponadto Sąd nie dopatrzył się naruszenia zasady zaufania (art. 8 k.p.a.), zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.), czy zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), które to naruszenie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z przedstawionych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz.935).