Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 633/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 81 ust. 1, ust. 2, ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 24 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: Sekretarz sądowy Aleksandra Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2023 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia 20 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Inspektor Transportu Drogowego decyzją wydaną w dniu 20 lipca 2023 r. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 5 kwietnia 2023 r. o nałożeniu na M. S. kary pieniężnej w wysokości [...] zł.

Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano:

- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775), dalej: "K.p.a.",

- art. 4 pkt 22 lit. l, art. 92a ust. 2, 4 i 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.), dalej: "u.t.d.",

- art. 81 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1047), dalej: "P.r.d.",

- Ip. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d.

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, co następuje.

W dniu 25 listopada 2022 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości K. miała miejsce kontrola drogowa pojazdu składającego się z ciągnika siodłowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Kontrolę przeprowadzili inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. Kontrolowanym pojazdem kierował O. P., wykonując krajowy transport drogowy rzeczy jadąc z ładunkiem z W. do P., w imieniu i na rzecz firmy M. sp. z o. o. sp. k. w K.. Kierowca do kontroli okazał wypis z licencji, dowód rejestracyjny od ciągnika siodłowego, kserokopię dowodu rejestracyjnego od naczepy, prawo jazdy, kartę kwalifikacji kierowcy, dokument przewozowy. Z ww. dokumentów wynika że naczepa marki [...] o nr rej. [...] posiadała ważny przegląd do 24 listopada 2022 r. Przebieg i wyniki kontroli drogowej stwierdzono w protokole kontroli drogowej z 25 listopada 2023 r.

Pismem z 9 grudnia 2022 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił M. S. - jako zarządzającego transportem w firmie M. sp. z o. o. sp. k. w K. - o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu, w związku z naruszeniem polegającym na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, tj. lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d.

W dniu 21 grudnia 2022 r. strona przesłała do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego pismo, w którym wnioskuje o umorzenie postępowania wskazując, że z przepisów art. 81 P.r.d. i rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz. U. z 2015 r., poz. 776 ze zm.), dalej: rozporządzenie Ministra Transportu z 26 czerwca 2012 r. w sprawie badań technicznych pojazdów, nie wynika, aby okresowe badanie techniczne potwierdzało zdatność pojazdu do ruchu drogowego, stąd w przypadku nieaktualnych badań okresowych nie powinna zostać zastosowana sankcja z lp. 15.1 załącznika nr 4 u.t.d. Strona załączyła kopię dowodu rejestracyjnego naczepy marki [...] o nr rej. [...], w którym przedstawiła potwierdzenie wykonania badania technicznego 2 grudnia 2022 r. i kopię zaświadczenia tego badania, co jej zdaniem wskazuje, że naczepa była sprawna technicznie.

Ł. Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 5 kwietnia 2023 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d.

Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji podtrzymując stanowisko, że badanie techniczne pojazdu nie przesądza o jego zdatności do ruchu drogowego, a ponadto zarzucając niezastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. mimo możliwości zastosowania pouczenia.

Inspektor Transportu Drogowego, w uzasadnieniu ww. decyzji wskazał, co następuje:

Z danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców dotyczących pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wynika, że badania techniczne tego pojazdu były ważne do 24 listopada 2022 r., a kontrola miała miejsce 25 listopada 2022 r. W dniu kontroli naczepa ta nie posiadała zatem aktualnego badania okresowego.

Przepis art. 71 ust. 1 P.r.d. wskazuje, że dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe, zaś ust. 2 tego artykułu określa wymogi dopuszczenia pojazdu do ruchu. Jednym z nich jest odpowiadanie pojazdu warunkom technicznym wymienionym w art. 66 P.r.d. Spełnianie tych warunków jest ustalane przez diagnostę stacji kontroli pojazdów podczas okresowego badania technicznego pojazdu. Termin badania technicznego pojazdu jest wpisywany do dowodu rejestracyjnego pojazdu. Zgodnie z art. 81 ust. 3 P.r.d. okresowe badanie techniczne po raz pierwszy jest przeprowadzane przed pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Kolejne badania, zgodnie z art. 81 ust. 5 tej ustawy, są przeprowadzane corocznie.

Tym samym na dzień kontroli naczepa nie posiadała ważnych badań technicznych, stąd organ pierwszej instancji prawidłowo nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł stosownie do art. 92a ust. 2 i 8 u.t.d. i lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d.

W sprawie art. 189f K.p.a. nie stosuje się z uwagi na normę kolizyjną określoną w art. 189a § 2 pkt 2 K.p.a., która stanowi, że w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych dotyczących m. in. odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVa K.p.a. w tym zakresie nie stosuje się. W przypadku decyzji administracyjnych o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione są w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. (nie zaszły one w sprawie).

Ponadto, dopełnienie przez stronę obowiązku po kontroli nie może stanowić przesłanki wyłączającej jej odpowiedzialność.

M. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego, zarzucił naruszenie:

1. lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d. przez jego błędne zastosowanie przejawiające się uznaniem, że może on stanowić podstawę nałożenia kary w sytuacji wykonywania przewozu drogowego pojazdem, który nie został przedstawiony w terminie do okresowego badania technicznego, o którym mowa w art. 81 ust. 2 i 3 P.r.d., podczas gdy z tego przepisu wynika, że może on stać się podstawą nałożenia kary za wykonywanie przewozu bez aktualnego badania technicznego potwierdzającego zdatność pojazdu do ruchu drogowego, a okresowe badanie techniczne nie pełni takiej roli;

2. zasady legalizmu i zasady praworządności przez nałożenie na skarżącego sankcji na podstawie lp. 15.1 załącznika nr 3 do u.t.d., podczas gdy w systemie powszechnie obowiązującego prawa krajowego nie ma wyraźnej normy, z której wynikałoby, że okresowe badanie techniczne pojazdu potwierdza jego zdatność do ruchu drogowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

W kontrolowanej sprawie było bezsporne, że skarżący jest zarządzającym transportem w M. sp. z o. o. sp. k. w K., w imieniu i na rzecz której to spółki wykonywano transport naczepą marki [...] o nr rej. [...] Bezsporne było także i to, że zatrzymana 25 listopada 2022 r. do kontroli drogowej przedmiotową naczepa, którą wykonywano przewóz drogowy, posiadała ważne techniczne badania okresowe do 24 listopada 2022 r., czyli do dnia poprzedzającego kontrolę. Spór między stronami w sprawie polega zaś na tym, czy okoliczność ta stanowi podstawę do nałożenia na zarządzającego transportem kary pieniężnej za naruszenie lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d., zgodnie z którym za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego nakłada się karę pieniężną w wysokości [...] zł. Skarżący utrzymuje bowiem, że okresowe badania techniczne pojazdu nie potwierdzają zdatności pojazdu do ruchu drogowego, a jedynie tego rodzaju badania w świetle lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d. mogą mieć znaczenie dla przewidzianej w tym przepisie odpowiedzialności administracyjnej.

Zgodnie z art. 92a ust. 2 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie.

Stosownie do art. 92a ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do u.t.d.

W kontrolowanej sprawie organy uznały, że skarżący dopuścił się naruszenia lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d. Wskazuje on na naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.

W błędzie pozostaje skarżący utrzymując, że okresowe badania techniczne, o których mowa w art. 81 i nast. P.r.d. nie stanowią badań technicznych, których brak upoważnia właściwy organ do nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d.

Właściciel pojazdu samochodowego lub przyczepy jest obowiązany przedstawić je do badania technicznego (art. 81 ust. 1 P.r.d.).

Badania techniczne dzieli się na badania okresowe, badania dodatkowe oraz badania co do zgodności z warunkami technicznymi (art. 81 ust. 2 P.r.d.).

Okresowe badanie techniczne po raz pierwszy jest przeprowadzane przed pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 3). Zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego stanowi wówczas jedną z podstaw tej rejestracji (art. 72 ust. 1 pkt 4 P.r.d.). Z kolei dowód rejestracyjny stanowi dokument stwierdzający dopuszczenie do ruchu odnośnego pojazdu (art. 71 ust. 1 P.r.d.). Okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się przy tym - co do zasady - corocznie (art. 81 ust. 5 P.r.d.). Pozytywny wynik badania technicznego pojazdu jest przesłanką wpisania do dowodu rejestracyjnego przez uprawnionego diagnostę kolejnego terminu badania technicznego (art. 82 ust. 2 pkt 2 P.r.d.).

Z kolei badanie dodatkowe przeprowadzane jest gdy spełniona jest jedna z przesłanek z art. 81 ust. 11 P.r.d.

Natomiast badaniu co do zgodności z warunkami technicznymi podlega pojazd zabytkowy przed pierwszą rejestracją na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 81 ust. 11a P.r.d.).

Z powyższego wynika, że zgodnie z P.r.d. istnieje wymóg przedstawienia ważnego aktualnego badania technicznego. Badanie techniczne służy sprawdzeniu, czy pojazd jest zdatny do ruchu drogowego. Potwierdza ono zatem jego zdatność do ruchu drogowego. W przypadku braku dokumentu potwierdzającego przeprowadzenie aktualnego badania technicznego, nie można przyjąć, że pojazd jest zdatny do ruchu. Taki brak jest zaś sankcjonowany art. 92a ust. 2 i lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d. określającym jako naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d. - wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.

Z treści lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d w sposób oczywisty wynika, że ustawodawca wymaga ważnego aktualnego badania technicznego (czyli również okresowego) potwierdzającego zdatność pojazdu do ruchu drogowego. Brak zatem ważnego aktualnego badania technicznego wiąże się automatycznie z brakiem potwierdzenia jego zdatności do ruchu drogowego.

Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia także rozporządzenie Ministra Transportu z 26 czerwca 2012 r. w sprawie przeprowadzania badań technicznych pojazdów. W § 1 tego rozporządzenia stwierdzono, że badania techniczne polegają na sprawdzeniu, czy pojazd odpowiada warunkom technicznym określonym w wymienionych w nim aktach prawnych oraz ocenie prawidłowości działania pojazdu. W § 2 tego aktu prawnego określono zakres okresowego badania technicznego stwierdzając, że badaniu podlega sprawność działania poszczególnych zespołów i układów pojazdu, w tym w szczególności pod względem bezpieczeństwa jazdy i ochrony środowiska wymieniając w ust. 1 pkt 3 lit. a do lit. i) poszczególne zespoły i układy podlegające badaniu związane niewątpliwie ze zdolnością pojazdu do ruchu drogowego.

Zgodnie z art. 132 ust. 1 pkt 2 P.r.d. policjant, funkcjonariusz Straży Granicznej albo funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej zatrzyma dowód rejestracyjny (pozwolenie czasowe) w razie stwierdzenia, że pojazd nie został poddany badaniu technicznemu w wyznaczonym terminie lub termin badania nie został wyznaczony prawidłowo. Jak przewiduje zaś art. 132 ust. 2 P.r.d., na który powołuje się skarżący, w razie zatrzymania dowodu rejestracyjnego (pozwolenia czasowego) policjant, funkcjonariusz Straży Granicznej albo funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej wydaje kierowcy pokwitowanie. Może on zezwolić na używanie pojazdu przez czas nieprzekraczający 7 dni, określając warunki tego używania w pokwitowaniu. Zezwolenie nie może być wydane w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a i c, a także w ust. 1a pkt 1 lit. a i c oraz w pkt 6. W oparciu o powyższe przepisy nie sposób stwierdzić, aby okresowe badania techniczne nie potwierdzały zdatności pojazdu do ruchu drogowego, gdyż nie można z wyjątku czynić reguły (por.: prawomocny wyrok o sygn. akt III SA/Po 1634/21 - dostępny w CBOSA).

Nie zasługuje zatem na uwzględnienie przedstawiony w skardze zarzut o braku podstaw do uznania, że brak aktualnych okresowych badań technicznych nie może stanowić podstawy do przyjęcia braku zdatności pojazdu do ruchu drogowego.

W tym kontekście nawet dobry stan techniczny pojazdu nie zwalnia z konieczności wykonania jego badań okresowych najpóźniej w ostatnim dniu ważności poprzedniego badania. Po tym dniu pojazd nie może legalnie poruszać się po drogach publicznych. Badania, o których mowa, mają na celu sprawdzenie czy pojazdy przeznaczone do ruchu drogowego są utrzymywane w bezpiecznym i akceptowalnym, z punktu widzenia bezpieczeństwa drogowego i ochrony środowiska, stanie technicznym. Kontrole okresowe w upoważnionych stacjach kontroli pojazdów są głównym narzędziem służącym osiągnięciu tych celów, określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/45/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie okresowych badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz uchylające dyrektywę 2009/40/WE (Dz. Urz. UE L 127/51). Zgodnie z jej motywem 3 badanie okresowe powinno stanowić główne narzędzie zapewniania zdatności do ruchu drogowego.

Ponadto należy wskazać, że kwestia odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadku naruszeń, jak w kontrolowanej sprawie, została odrębnie uregulowana w art. 92c ust. 1 u.t.d., a reguła kolizyjna art. 189 § 2 K.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom Działu IVa K.p.a.

Zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Stosownie do art. 92c ust. 1a u.t.d. przepisy art. 92c ust. 1 u.t.d. stosuje się odpowiednio w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d., czyli m. in. wobec zarządzającego transportem (tu: skarżący).

W sprawie z pewnością nie ma zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 92c ust. 1a u.t.d., gdyż za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy nie została nałożona kara przez inny uprawniony organ, a od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął okres ponad 2 lat.

Tylko zatem zajście przesłanki z art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 92c ust. 1a u.t.d. mogłoby spowodować brak podstaw do wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec zarządzającego transportem. Zasadne jest ustalenie organu, że przesłanki te nie wystąpiły.

W sprawie bezsporne pozostaje, że w dniu przeprowadzenia kontroli naczepa, którą wykonywano przewóz drogowy, nie posiadała aktualnego okresowego badania technicznego. W tych okolicznościach w pełni zasadne stało się nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w oparciu o art. 92a ust. 2 i 8 w zw. z lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d.

Wobec tego skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.).