Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 973/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 847
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Asesor WSA Dominik Dymitruk (sprawozdawca), Protokolant: specjalista Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 października 2023 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 21 października 2022 r. nr 0201-IOA.4246.72.2022/JN w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych na automatach oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi C. spółki z o.o. z siedzibą w L. (dalej: spółka, skarżąca, strona) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: Dyrektor IAS, organ odwoławczy) z dnia 21 października 2022 r. (nr 0201-IOA.4246.72.2022/JN) utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego (dalej: organ I instancji, Naczelnik UCS) we Wrocławiu z dnia 15 czerwca 2022 r. (nr 458000-COC-2.4246.30.2022) w przedmiocie nałożenia na spółkę kary pieniężnej w wysokości 500 000 zł z tytułu urządzania gier hazardowych na automatach bez koncesji w lokalu przy "ul. [...]" w L.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że funkcjonariusze Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu przeprowadzili w dniu 22 stycznia 2020 r. kontrolę w lokalu o nazwie H. przy "ul. [...]" w L. w zakresie przestrzegania przepisów prawa regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, której ustalenia zawarli w dokumentacji zawierającej m.in. protokół przeszukania i oględzin automatów, a także protokół eksperymentu procesowego.

W wyniku kontroli stwierdzono, że w ww. lokalu znajdują się urządzenia do gier o nazwach: Finder Gamayun Hot Fun nr [...], Finder Gamayun nr [...], Finder Gamayun nr [...], Explorer nr [...] i Explorer nr [...], podłączone do zasilania i gotowe do gry. W ramach czynności kontrolnych obejmujących oględziny automatów i eksperyment procesowy polegający na odtworzeniu gier na automatach, uznali, że dostępne na automatach gry wyczerpują znamiona definicji gry na automacie określonej w art. 2 ust. 3 ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 847 z późn. zm., dalej jako: u.g.h.). Ustalenia te potwierdził biegły sądowy w opinii z dnia 5 kwietnia 2020 r., wskazując, że gry na wszystkich ww. automatach spełniają kryteria pozwalające na uznanie ich za automaty do gier w rozumieniu u.g.h.

W trakcie kontroli ujawniono także umowę najmu powierzchni użytkowej nr [...] zawartą w dniu 18 sierpnia 2017 r. pomiędzy L. Sp. z o.o. z siedzibą w L., jako najemcą, a C. Sp. z o.o. z siedzibą w L., jako wynajmującym. Zgodnie z tą umową wynajmujący oddał najemcy w najem lokal znajdujący się w L. przy "ul. [...]" wraz z wyposażeniem oraz zapewnił w ramach zawartej umowy usługi dozoru i porządkowe. W jej § 4 najemca zobowiązał się płacić wynajmującemu miesięczny czynsz w stałej kwocie 7 000 zł (brutto) w terminie do 10-go dnia następnego miesiąca za miesiąc poprzedni, na podstawie wystawionej przez wynajmującego faktury VAT

W chwili rozpoczęcia kontroli w lokalu znajdowała się J. Z., w obecności której przeprowadzono czynności kontrolne. Przesłuchana następnie w charakterze świadka zeznała, że od 2015 r. jest zatrudniona przez spółkę i cały czas pracuje w lokalu przy "ul. [...]" w L. Wyjaśniła, że do jej obowiązków należy utrzymywanie porządku w lokalu; sprząta go wraz z łazienką. Wskazała także, że w czasie, w którym przebywa w lokalu, każdy może do niego wejść, natomiast urządzenia są cały czas włączone.

Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu, postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2022 r., wszczął z urzędu postępowanie wobec spółki w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z ustaleniami kontroli.

Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2022 r. organ I instancji włączył do prowadzonego postępowania materiały z przeprowadzonych czynności kontrolnych z dnia 22 stycznia 2020 r. oraz pozyskane z akt sprawy karnej skarbowej o sygn. RKS 139/2019/458000/CZS-5/WS.

Decyzją z dnia 15 czerwca 2022 r. organ I instancji nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 500 000 zł. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a zwłaszcza przeprowadzony dowód z eksperymentu procesowego przesądził - zdaniem organu I instancji – że na zatrzymanych urządzeniach urządzane były gry hazardowe, o których mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h., a urządzającym gry była Spółka. Ponadto organ I instancji rozważył możliwość odstąpienia od wymierzenia spółce kary pieniężnej. Poddał przy tym ocenie charakter naruszenia przez stronę prawa, fakt ewentualnego zaprzestania dalszego naruszania prawa oraz kwestie związane z wymierzeniem kary za ten czyn przez inny organ i doszedł do przekonania, że w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek do odstąpienia od wymierzenia stronie kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych bez koncesji.

W odwołaniu od powyższej decyzji spółka zarzuciła:

1) naruszenie art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: o.p), to jest prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów, poprzez niepełną i wybiórczą oraz dokonaną z góry przyjętą tezą selekcją i oceną materiału dowodowego, polegającą na zignorowaniu dowodów wskazujących na inny niezależny od skarżącej podmiot eksploatujący urządzenia do gier w dniu 22 stycznia 2022 r. w lokalu przy "ul. [...]" w L., jak również równoległe wszczęcie, a następnie prowadzenie w związku z tym samym zdarzeniem faktycznym, w oparciu o te same dowody, dwóch niezależnych postępowań w sprawie wymierzenie kary pieniężnej wobec różnych podmiotów;

2) oczywisty i elementarny błąd w zakresie ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie, a to poprzez niczym nieuzasadnione przyjęcie, że skarżąca była podmiotem urządzającym gry hazardowe bez koncesji, zezwolenia lub bez wymaganego zgłoszenia na ww. urządzeniach w dniu 22 stycznia 2022 r. w lokalu przy "ul. [...]" w L.;

3) naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h., a to poprzez bezzasadne ich zastosowania, to jest nałożenie kary za urządzanie gier na automatach, mimo że żadne z działań skarżącej nie wypełniało przesłanek uzasadniających nałożenie na nią administracyjnej kary pieniężnej za ten delikt;

4) rażące naruszenie art. 165b § 1 o.p. w związku z art. 94 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422 z późn. zm., dalej: ustawa o KAS) w zw. z art. 8 i art. 91 u.g.h. polegające na niedopuszczalnym wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za rzekome urządzenie gier na automatach poza kasynem gry po upływie 6 miesięcy od daty zakończenia kontroli w tym zakresie;

5) naruszenie art. 189a i nast. k.p.a. poprzez ich niezastosowanie oraz nieprawidłowe zastosowanie, sprowadzające się w szczególności tylko do faktycznej próby negowania treści ustawy, a nie do weryfikacji ziszczenia się przesłanek ustawą określonych.

Dyrektor IAS - po rozpoznaniu odwołania spółki - zaskarżoną decyzją z dnia 21 października 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika UCS.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Dodał, że urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia podlega karze pieniężnej (art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.), której wysokość odnośnie do gier na automatach wynosi 100 000 zł od każdego automatu (art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a) u.g.h.).

Organ odwoławczy podkreślił, że urządzającym gry na automatach była spółka, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał w tym, m.in.: umowa najmu z dnia 18 sierpnia 2017 r., protokół przesłuchania świadka (pracownicy), czy pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wynika, że pracownica została zgłoszona przez spółkę w okresie od 1 lutego 2019 r. do 12 stycznia 2021 r. do ubezpieczeń społecznych.

Organ odwoławczy wskazał, że w ramach dokonanych oględzin automatów i przeprowadzonego przez funkcjonariuszy eksperymentu, polegającego na odtworzeniu gier na spornych automatach, stwierdzono, że: rozpoczęcie gry wymagało zakredytowania urządzenia odpowiednią kwotą pieniędzy; cechy psychomotoryczne, w tym zdolności manualne i umiejętności grającego, nie mają żadnego wpływu na przebieg rozgrywanych gier, a w szczególności na zatrzymywanie wirujących bębnów w konfiguracjach realizujących ustawienia znaków dających punkty premiowe, bądź bonusy, zgodnie z wolą gracza, lecz toczą się poza jego wolą, sterowane przez program zainstalowany w pamięci urządzenia; tempo wirowania poszczególnych bębnów uniemożliwia identyfikację jakichkolwiek symboli graficznych gry, stanowiących jej elementy wizualizacyjne; przebieg gier wyklucza jakikolwiek udział gracza, a zwłaszcza jego wpływ na rezultat, co z definicji kwalifikuje grę jako losową (w opcji tej grający inicjuje pierwszą grę a dalej automat samoczynnie prowadzi gry uzyskując przypadkowe - losowe - układy graficzne); uruchomienie gry wymagało zasilenia automatu środkami pieniężnymi, zatem gra była odpłatna, albowiem po zakredytowaniu automatu wybraną przez grającego kwotą, gracz otrzymywał określoną liczbę punktów kredytowych przeznaczonych na prowadzenie gier losowych.

Podkreślił, że w przypadku automatów Explorer nr [...] i Explorer nr [...], które zostały zablokowane, losowość gier prowadzonych na tych urządzeniach wykazał biegły sądowy w opinii z dnia 5 kwietnia 2020 r. na podstawie przeprowadzonej analizy danych zapisanych w pamięci tych urządzeń.

Dyrektor IAS stwierdził, że przeprowadzone przez funkcjonariuszy kontroli celno-skarbowej gry kontrolne na spornych urządzeniach, potwierdziły, że urządzenia do gier dysponowały grami o charakterze losowym i były wykorzystywane w celach komercyjnych - wobec czego wyczerpują znamiona definicji gry na automacie, określonej w art. 2 ust. 3 u.g.h. Podobny charakter miały urządzenia, w stosunku do których ich oceny dokonywał biegły sądowy.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w punktach 1-3 odwołania, organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Tym samym urządzającym gry na konkretnym automacie może być więcej niż jeden podmiot. Organ stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób jednoznacznie dowodzi, iż skarżąca prowadziła działania, które były ściśle związane z organizacją i urządzeniem gier na rzeczonych automatach.

Jako bezpodstawny organ ocenił również zarzut naruszenia art. 189a i nast. k.p.a. Podkreślił, że uregulowania dotyczące nakładania kar pieniężnych znajdują się w przepisach u.g.h., a tym samym stosowanie przepisów działu IVa k.p.a. może nastąpić jedynie w przypadkach wynikających z zawartych w tym dziale norm kolizyjnych. Dyrektor IAS dokonał analizy możliwości odstąpienia od wymierzenia skarżącej kary pieniężnej, uznając, że nie wystąpiły przesłanki wynikające z art. 189f k.p.a.

Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że wzmiankowany w odwołaniu art. 165b o.p., limitujący możliwość wszczęcia postępowania podatkowego w następstwie przeprowadzonej kontroli podatkowej, nie znajdzie w sprawie zastosowania

Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że skoro spółka urządzała gry na automatach, o których mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h. bez koncesji, to zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. należało wymierzyć jej karę w wysokości 500 000 zł.

W skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, jak i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika UCS oraz o umorzenie postępowania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, skarżąca zarzuciła:

1) rażące naruszenie przepisu art. 165 § 2 i 165b § 1 o.p. w zw. z art. 94 ust. 1 punkt 1) ustawy o KAS oraz w zw. z art. 8 i art. 91 u.g.h., polegające na wadliwym, a nadto niedopuszczalnym wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za rzekome urządzenie gier na automatach poza kasynem gry po upływie terminu 6 miesięcy od daty zakończenia kontroli w tym zakresie;

2) oczywisty i elementarny błąd w zakresie ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie, a to poprzez niczym nieuzasadnione przyjęcie, że skarżąca była urządzającym gry na jakichkolwiek automatach w lokalu przy "ul. [...]" w L., mimo iż absolutnie żaden dowód przeprowadzony w sprawie nie pozwala na takie twierdzenie, które jawi się wobec tego jako zupełnie dowolna, przypadkowa spekulacja, niczym nie poparta;

3) naruszenie art. 189a i nast. k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, albowiem organ nie zbadał przesłanek podmiotowych, a dokonał wyłącznie analizy literalnej brzmienia przepisów działu IVa k.p.a., zatem w realiach sprawy nie można przyjąć, iż doszło do skutecznego i prawidłowego zastosowania ww. norm.

W uzasadnieniu spółka uzasadniła wnioski i zarzuty skargi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492; dalej: p.u.s.a.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – z zastrzeżeniem art. 57a, który w tej sprawie nie ma zastosowania.

Sąd, poddając kontroli zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd dokonał oceny zarzutu skargi odnoszącego się do naruszenia art. 165b § 1 o.p. w zw. z art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS w zw. z art. 8 i art. 91 u.g.h. poprzez wszczęcie postępowania w sprawie po upływie terminu wskazanego w tym przepisie, który uznał za chybiony.

Zgodnie z art. 8 i art. 91 u.g.h. do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Według ugruntowanych reguł wykładni odpowiednie stosowanie przepisów może polegać na zastosowaniu przepisu wprost lub z odpowiednimi modyfikacjami, albo pominięciu zastosowania przepisu, który nie przystaje do warunków, w których mamy go zastosować. Stosownie do brzmienia art. 165b § 1 o.p., w przypadku ujawnienia przez kontrolę podatkową nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości, organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej, nie później niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli.

Zwrócić należy uwagę, że przepis art. 165b § 1 o.p. nie stanowił podstawy prawnej kontroli, która ujawniła stwierdzone naruszenie w zakresie prowadzenia gier na automatach i nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie. Wskazany w art. 165b § 1 o.p. termin odnosi się wprost wyłącznie do wszczęcia postępowania podatkowego. Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy natomiast nałożenia kary pieniężnej, która nie jest podatkiem, lecz ma charakter sankcji administracyjnej. Dlatego, wobec odrębnego uregulowania trybu kontroli w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych oraz odmiennego celu przedmiotowego postępowania, uznać należało, że w niniejszej sprawie nie mógł znajdować zastosowania art. 165b § 1 o.p. i określony w nim termin wszczęcia postępowania.

Skarżąca błędnie wywodzi - na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS - odesłanie do odpowiedniego stosowania art. 165b o.p., tj. że ograniczenie czasowe, o jakim mowa w tym przepisie, znajdzie zastosowanie także w kontrolowanej sprawie.

Zagadnienie związane ze sposobem rozumienia - zawartego w art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS - sformułowania "w zakresie nieuregulowanym do kontroli celno-skarbowej przepis art. 165b o.p. stosuje się odpowiednio" było już przedmiotem wypowiedzi sądów administracyjnych, np. w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 grudnia 2019 r. (sygn. akt II SA/Go 668/19; te i pozostałe orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/), w którym stwierdzono, że odpowiednie zastosowanie przepisu art. 165b o.p. do kontroli celno-skarbowej polega na tym, że w przypadku ujawnienia przez tę kontrolę nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości, naczelnik urzędu celno-skarbowego przekształca kontrolę celno-skarbową w postępowanie podatkowe, nie później jednak niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli. Odpowiednikiem postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego, o którym mowa w art. 165 § 2 o.p., jest tym samym postanowienie o przekształceniu kontroli celno-skarbowej w postępowanie podatkowe a nie - jak w tej sprawie - postanowienie o wszczęciu postępowania na podstawie nieprawidłowości wykrytych podczas kontroli celno-skarbowej w zakresie objętym treścią art. 54 ust. 1 pkt 3 i 3a ustawy o KAS (por. K. Różycki, Kontrola celno-skarbowa. Komentarz, wyd. II - LEX).

Sąd w składzie orzekającym powołany wyżej pogląd podziela. Uznaje zatem, że treść art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS nie stanowi przeszkody do wszczęcia postępowania administracyjnego w trybie przepisów u.g.h. po upływie wskazanego tam terminu, liczonego od zakończenia kontroli. Wobec tego, wszczęcie w sprawie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej po upływie 6 miesięcy od zakończonej kontroli było działaniem podjętym na podstawie i w granicach prawa.

Wniosek ten uprawniał Sąd do dokonania kontroli prawidłowości przeprowadzenia tego postępowania, w tym - przede wszystkim - pod kątem podnoszonych w skardze naruszeń prawa procesowego i materialnego.

W ocenie Sądu zgromadzony przez organy orzekające w sprawie materiał dowody dawał podstawy do zastosowania wymienionych w obu decyzjach przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji także do nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej w kwocie 500 000 zł.

Zgodnie z treścią art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.

W stanie faktycznym sprawy bezsporną okolicznością jest to, że skarżąca spółka nie posiadała koncesji w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h, sporne jest natomiast, czy spółka była urządzającym gry na automatach. Zdaniem spółki, żaden dowód przeprowadzony w sprawie nie pozwalał na takie twierdzenie.

W pierwszej kolejności, z punktu widzenia brzmienia art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., konieczne jest jednak przesądzenie, czy w sprawie kontrolowane urządzenia umożliwiały grę na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. Zgodnie z tym przepisem grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości.

Dokonane ustalenia faktyczne Sąd uznał za dostateczne do zastosowania wspominanej normy prawnej, a przy tym nie budzące wątpliwości co do niezbędnych ustaleń w zakresie charakteru gier oferowanych na spornych urządzeniach.

Z wyczerpujących ustaleń poczynionych w następstwie oględzin automatów, a nade wszystko w następstwie eksperymentu procesowego, jakim poddano te urządzenia, a także wniosków sporządzonej w postępowaniu opinii biegłego, wynikało, że:

– rozpoczęcie gry wymagało zakredytowania urządzeń odpowiednią kwotą pieniędzy;

– cechy psychomotoryczne gracza, w tym zdolności manualne i umiejętności grającego, nie mają żadnego wpływu na przebieg rozgrywanych gier, a w szczególności na zatrzymywanie wirujących bębnów w konfiguracjach realizujących ustawienie znaków dających punkty premiowe, bądź bonusy zgodnie z wolą gracza, lecz toczą się poza jego wolą, sterowane przez program zainstalowany w pamięci urządzenia;

– tempo wirowania poszczególnych bębnów uniemożliwia identyfikację jakichkolwiek symboli graficznych gry stanowiących jej elementy wizualizacji;

– przebieg gier wyklucza jakikolwiek udział gracza, a zwłaszcza jego wpływ na rezultat, co z definicji kwalifikuje grę jako losową;

– uruchomienie gry wymagało zasilenia automatu środkami pieniężnymi, zatem gra była odpłatna, albowiem po zakredytowaniu automatu wybraną przez grającego kwotą, gracz otrzymywał określoną liczbę punktów kredytowych przeznaczonych na prowadzenie gier losowych.

Przeprowadzona kontrola spornych automatów pozwoliła zatem stwierdzić, że na automatach tych urządzane były gry hazardowe, o których mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h., bowiem gry spełniały łącznie trzy przesłanki określone w przepisach, których wystąpienie determinuje uznanie gier za gry na automatach, tj.: 1) urządzane były na urządzeniach elektronicznych, 2) zawierały element losowości, 3) urządzane były o wygrane pieniężne lub rzeczowe. Gra na badanych urządzeniach nie miała charakteru zręcznościowego, gdyż cechy psychomotoryczne gracza, w tym zdolności manualne i umiejętności grającego, nie miały żadnego wpływu na przebieg rozgrywanych gier, w szczególności na zatrzymanie wirujących bębnów zgodnie z wolą gracza.

W dalszej kolejności należało odnieść się do podniesionego w skardze zarzutu, zgodnie z którym spółka nie mogła być uznana za podmiot urządzający gry, w rozumieniu art. 89 u.g.h., ponieważ – jak wskazała, żaden dowód przeprowadzony w sprawie nie pozwala na takie stwierdzenie.

W orzecznictwie sądowym podnosi się, że ustawa o grach hazardowych nie definiuje pojęcia "urządzającego gry", ale posłużenie się nim przez ustawodawcę w wielu przepisach tej ustawy umożliwia określenie i ustalenie jego treściowego zakresu. Wskazuje się, że urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne/techniczne/organizacyjne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej liczby graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze. "Urządzanie", wedle słownikowego rozumienia tego zwrotu, to "stwarzanie komuś odpowiednich warunków", przykładowo do urządzania gier na automatach poza kasynem gry, a to poprzez udostępnianie w danym czasie oraz miejscu narzędzia służącego ich urządzaniu i tym samym udostępniania samych gier na automatach poza kasynem gry. Chodzi o stwarzanie technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z zasadniczo komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. wyroki NSA z 9 stycznia 2019 r. II GSK 4236/16, z 21 maja 2019 r. II GSK 1140/17, z 29 września 2020 r. II GSK 3435/17, z 27 lipca 2020 r. sygn. II GSK 3728/17, z 6 grudnia 2022 r. sygn. II GSK 1100/19, z 11 maja 2018 r. sygn. II GSK 3240/17, z 13 marca 2018 r. sygn. II GSK 3745/17, CBOSA). W pojęciu tym mieści się każda aktywność, bez której urządzanie mogłoby w ogóle nie dojść do skutku, bądź mogłoby być znacznie utrudnione, skomplikowane i przebiegać z zakłóceniami.

"Urządzający gry" to zatem podmiot, który aktywnie realizuje (wykonuje) te działania (czynności), choćby korzyści majątkowe z funkcjonowania automatów uzyskiwał w sposób pośredni. Nie jest wykluczone na gruncie u.g.h., że status ten, w odniesieniu do danego automatu, przysługiwać będzie więcej niż jednemu podmiotowi. Nie ma w takim przypadku znaczenia, w jakim stopniu dany podmiot przyczynił się do urządzania gier hazardowych, ponieważ odpowiedzialność administracyjna na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. ma charakter obiektywny. Każdy z takich podmiotów ponosi odpowiedzialność za własne zachowanie.

Przez "urządzanie gier hazardowych" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. należy rozumieć realizowanie czynności, które w swoim efekcie doprowadzają do tego, że gra hazardowa faktycznie się odbywa. Realizowanie nawet jednej z wielu czynności przyczyniającej się bezpośrednio i w takim samym stopniu do tego, że gra na automacie w ogóle się odbędzie jest wystarczające do uznania osoby realizującej te czynności za urządzającego grę hazardową. Do takich czynności zaliczyć należy także te związane z organizacją (stworzeniem warunków) samej gry na automatach, takie jak pozyskanie lokalu dla wstawienia do niego automatu do gier, wyposażenie lokalu (miejsca prowadzenia gry) w automaty do gier, zakup lub wynajem lokalu, zapewnienie dostępu do energii elektrycznej, itp. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 552/22).

W świetle poczynionych ustaleń, które należycie udokumentowano w aktach sprawy, organy zasadnie uznały skarżącą spółkę za "urządzającego gry" w rozumieniu u.g.h. Jej działania, opisane w decyzjach, miały istotne znaczenie z punktu widzenia organizacji i realizacji procederu urządzania gier hazardowych.

W ocenie Sądu z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z treści umowy najmu lokalu, a także protokołu przesłuchania w charakterze świadka pracownicy spółki, jednoznacznie wynika, że spółka nie tylko udostępniała część powierzchni własnej nieruchomości, ale dbała – poprzez pracowników – o czystość pomieszczenia, w którym stały automaty oraz o prawidłowy dozór pomieszczeń przez zamontowany system monitoringu, który na własny koszt serwisowała. Okoliczności te potwierdził także przesłuchiwany w charakterze świadka właściciel firmy serwisującej monitoring wizyjny.

Co ważne także, po zatrzymaniu ujawnionych automatów pracownica wydała dobrowolnie na żądanie organu m.in. klucze do znajdujących się w lokalu urządzeń, co świadczy o tym, że miała ona nieskrepowany dostęp do wszystkich niezbędnych do funkcjonowania tych urządzeń narzędzi.

Słusznie zatem organy uznały, że rola spółki nie ograniczała się jedynie do wynajmowania powierzchni Spółce L. Sp. z o.o. z siedzibą w L. W ocenie Sądu stwierdzić należy, że to właśnie skarżąca realnie umożliwiała gry na automatach.

W ocenie Sądu czynności, jakie podejmowała spółka poprzez swojego pracownika, stanowią o aktywności spółki ukierunkowanej na urządzanie gier. Zdaniem Sądu organy w dostateczny sposób wyjaśniły powody, dla których uznały skarżącą za urządzającego gry na automatach poza kasynem gry, a ustalenia te znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, wystarczającym dla dostatecznego wyjaśnienia sprawy. Ustaleniom tym nie można skutecznie postawić zarzutu dowolności, a tym samym przypisać naruszenia przepisów proceduralnych związanych z gromadzeniem i oceną dowodów. Nie zaistniały jakiekolwiek podstawy do odmowy zastosowania w stosunku do skarżącej przepisu art. 89 ust. 1 pkt 1, co oznacza, że wymierzenie kary w wysokości określonej przepisem art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h. było uzasadnione.

W odniesieniu natomiast do treści zarzutów podniesionych w skardze, odnoszących się do zasadności stosowania w sprawach dotyczących wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry - w zakresie nieuregulowanym w przepisach u.g.h. oraz o.p. - przepisów Działu IVa k.p.a., Sąd wskazuje, że także i te zarzuty nie okazały się uzasadnione.

Należy wyjaśnić, że odnośnie do stosowania regulacji Działu IVa k.p.a. przy rozpoznawaniu spraw dotyczących nałożenia administracyjnej kary pieniężnej uregulowanej w przepisach u.g.h. podziela stanowisko wyrażane w tym zakresie w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym (a także zajęte przez niniejszy skład w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 232/19) wskazujące, że przepisy Działu IVa k.p.a. (art. 189a-189k) mają charakter materialnoprawny i regulują kompleksowo zagadnienia zawiązane z nakładaniem kary pieniężnej, w tym z przesłankami wymiaru kary, możliwością odstąpienia od jej wymierzania, terminami przedawnienia nakładania i egzekwowania kary, odsetkami od zaległej kary, ulgami w jej wymierzaniu. Przepisy te mają zatem stanowić uzupełnienie regulacji przewidzianych w przepisach szczególnych, przy poszanowaniu zasady, że przepis szczególny ma pierwszeństwo przed przepisem ogólnym (por.: uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, nr druku 1183).

Artykuł 189a k.p.a. stanowi, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu (§ 1), natomiast w § 2 wskazano, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Przepis zatem art. 189a § 2 k.p.a. in fine wprowadza swoistą regułę kolizyjną, w myśl której, przepisów Działu IVa - odnośnie kwestii wymienionych w tym przepisie - nie stosuje w zakresie, w jakim kwestie te regulują przepisy odrębne, co oznacza, że przepisy odrębne nie mogą być modyfikowane regulacjami Działu IVa k.p.a. W przypadku natomiast, gdy przepisy odrębne w ogóle nie regulują zagadnienia wskazanego w § 2 art. 189a k.p.a., przepisy Działu IVa k.p.a. stosuje się wprost w oznaczonym zakresie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 4 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 628/18; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 53/20; a także: LEX/el - komentarz do art. 91 u.g.h. [w:] S. Radowicki (red.), M. Wierzbowski (red.), Ustawa o grach hazardowych, WKP 2019).

Przepisy u.g.h. regulują materialnoprawne przesłanki wymiaru kary administracyjnej, przy jednoczesnym braku uregulowań w zakresie np. odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej – na co zwraca uwagę skarżący – co w ocenie Sądu daje podstawę do stosowania normy z art. 189f k.p.a. na tle spraw związanych z nakładaniem kar pieniężnych w trybie przepisów u.g.h.

Przepis art. 189f k.p.a. reguluje instytucję odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i stosownie do jego brzmienia: Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna (§ 1); W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia (§ 2), przy czym organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia (§ 3).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ w uzasadnieniu wskazał, że brak jest przesłanek do jego zastosowania. Należy zwrócić uwagę, że aby można było odstąpić w trybie art. 189f k.p.a. od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu, waga naruszenia prawa musi być znikoma, a strona musiałaby zaprzestać naruszenia prawa, zaś obie te przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. W przypadku podmiotów, na które nakładana jest kara pieniężna na podstawie art. 89 u.g.h. nie można mówić o znikomej wadze naruszenia prawa. Mając na uwadze charakter działalności hazardowej oraz przyjęte przez ustawodawcę zasady organizacji gier, w tym wprowadzone zakazy i ograniczenia w zakresie urządzania gier hazardowych, które służyć mają ochronie dóbr prawnych, w szczególności ochronie społeczeństwa i obywateli przed negatywnymi skutkami uzależnienia od hazardu, naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych nie może być uznane za naruszenie prawa znikomej wagi. W niniejszej sprawie nie można także stwierdzić spełnienia przesłanki zaprzestania przez skarżącą naruszenia prawa, bowiem skarżąca sama nie zaprzestała nielegalnej działalności polegającej na naruszeniu przepisów u.g.h., lecz nastąpiło to w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych, co uniemożliwiło jej dalsze kontynuowanie procederu.

Z podanych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zarzuty skargi są niezasadne. Dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.