Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 10/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 1,  art. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 1689
law: Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędzia WSA Borys Marasek, Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 2 grudnia 2022 r. nr COF.OUR.6375.17596.2022 ŁD.JJ.ZZ 12690375 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 2 grudnia 2022 r., znak COF.OUR.6375.17596.2022, Poczta Polska Centrum Obsługi Finansowej (dalej jako organ) utrzymało w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z 6 września 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym wniesionych przez K. S. (dalej jako strona, skarżący).

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 – dalej jako kpa) i art. 144 kpa w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1956 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 – dalej jako upea) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689)

Stan sprawy:

Organ działając jako wierzyciel 15 kwietnia 2022 r. wystawił tytuł wykonawczy z tytułu nieuiszczonych przez stronę opłat abonamentowych z tytułu posiadania radioodbiornika za okres od stycznia 2017 r. do sierpnia 2021 r., a następnie w oparciu o ten tytuł Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. dokonał czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym i wkładu oszczędnościowego. Strona wniosła zarzut nieistnienia obowiązku, podnosząc, że 31 grudnia 2007 r. dokonał wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, pozostawiając odbiornik radiowy. W połowie 2008 r. wyrejestrował również i ten odbiornik. Zarzut ten nie został uwzględniony przez organ po raz pierwszy rozpatrujący sprawę. W wyniku złożonego zażalenia organ wydał postanowienie zaskarżone do tutejszego Sądu.

Uzasadniając swoje stanowisko organ w pierwszej kolejności powołał przepisy regulujące obowiązki abonentów. Wskazał, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia (na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych - Dz, U. z 2015 r,, poz. 1324).

Skarżący wykonał ustawowy obowiązek rejestracji odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego, używanych pod adresem: ul. [...] [...], [...] R. oraz otrzymał książeczkę radiofoniczną numer [...]. Następnie w kolejnych latach wydawane były następne książeczki radiofoniczne o numerach [...], [...], a opłaty abonamentowe regulowane były do 27 grudnia 2007 r. Dalej, 31 grudnia 2007 r. w Urzędzie Pocztowym R. [...] strona złożyła "Formularz zgłoszenia zmiany danych", na podstawie którego dokonano zmiany rodzaju urządzeń, tj. z odbiorników radiofonicznego/ telewizyjnego na odbiornik radiofoniczny. Od 1 stycznia 2008 r. obowiązywały zatem stronę opłaty za abonament radiofoniczny. Strona dokonała opłaty rocznej za 2008 r. 27 grudnia 2007 r.

Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje wyrejestrowanie w połowie roku 2008 w placówce pocztowej odbiornika radiowego z uwagi na nieposiadanie odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego pod adresem ul. [...] [...] w R., jak i pod następnym przy ul. [...] w R..

Organ zwrócił uwagę, że zarówno w książeczkach radiofonicznych, jak i na ustalonych rozporządzeniami formularzach, znajdowało się pouczenie dla abonenta wskazujące jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników. Zatem każdy użytkownik odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych miał dostęp do obowiązujących przepisów, a tym samym Poczta Polska S.A. spełniła wobec abonentów obowiązek informacyjny.

Imienna książeczka radiofoniczna posiadała druki: "Z" - odcinek służący do zgłaszania zmian formalno-prawnych np.: zmiana adresu zamieszkania, rodzaju posiadanych odbiorników, odcinek "W" - przewidziany do zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników oraz odcinek "U" - służący do wystąpienia przez abonenta, który wyczerpał dowody wpłat, do uzyskania nowej książeczki radiofonicznej celem kontynuowania regulowania opłat abonamentowych. W 2008 r., czyli wówczas, gdy strona miała wyrejestrować odbiornik, winna złożyć formularz zmiany danych, którego wzór stanowił załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Pracownik Poczty potwierdzał datownikiem przyjęcie tego formularza, jego kopię archiwizował, a oryginał z naniesioną datą wydawał abonentowi. Strona 31 grudnia 2007 r. wyrejestrowała odbiornik telewizyjny, jednak nie wyrejestrowała radioodbiornika.

Organ przeszukał archiwum, jednak nie odnalazł dowodu potwierdzającego wyrejestrowanie odbiornika radiowego. Strona 6 maja 2022 r. w Urzędzie Pocztowym dokonała aktualizacji danych adresowych i zmiany rodzaju urządzenia z odbiornika radiowego, na odbiornik radiofoniczny i telewizyjny.

W aktach administracyjnych organu znajduje się zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z 16 maja 2008 r.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący zarzucając w skardze wniesionej do tutejszego Sądu błędne ustalenie, że jest zobowiązany do płacenia abonamentu radiowego. Wskazał, że dokonał skutecznego wyrejestrowania odbiornika w połowie 2008 r., a dowód dokonania tej czynności powinien posiadać organ w swoim archiwum. Wskazał, że skoro zaprzestał wnoszenia opłat abonamentowych już w 2009 r., organ winien wezwać do ich uiszczania. W tamtym czasie, tj. w 2009 r. skarżący posiadał dowód wyrejestrowania odbiornika radiowego.

Podniósł, że Poczta Polska zgubiła nadawany przez niego list do innej osoby, zatem niewątpliwie mogła zgubić dokument potwierdzający wyrejestrowanie odbiornika.

Zarzucił nadto, że roszczenia organu przedawniają się z upływem 5 lat, zatem niezasadne są twierdzenia, jakoby skarżący nie płacił abonamentu od 14 lat.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z przepisem tym powiązany jest art. 145 § 1 pkt1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – dalej jako ppsa), zgodnie z którym Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Stosownie do art. 33 § 2 upea, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Czyniąc spostrzeżenia natury ogólnej stwierdzić należy, że zgodnie z przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2) ustawy o opłatach abonamentowych, w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2019 r., poz. 361 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.

Godzi się również zauważyć, że według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (wyrok z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83; wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22).

Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7). Również Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu - czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek.

W konsekwencji powyższych rozważań nie budziło wątpliwości Sądu stanowisko organu, że w poczet abonentów skarżący nie mógł zostać włączony z urzędu, tzn. bez jego wniosku. Wymagana jest rejestracja, która wiązała się z wydaniem książeczki RTV. W niniejszej sprawie skarżący nie kwestionował tego, że dokonał stosownej rejestracji. Nie ulegało jednak wątpliwości, że z końcem 2007 r. skarżący wyrejestrował odbiornik telewizyjny. Kwestią sporną jest to, czy w połowie 2008 r. wyrejestrował radioodbiornik.

Zdaniem Sądu prawidłowo organ stwierdził, że skarżący nie wyrejestrował radioodbiornika. Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), wydanego na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych, dowodem zarejestrowania odbiorników, z zastrzeżeniem § 5, jest wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych (pkt 1) lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych (pkt 2).

Skoro organ wykazał dokonanie rejestracji odbiornika telewizyjnego, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. m.in. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 650/14, z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14; z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13 oraz WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 57/14). Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, czy zmianie danych adresowych. Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym powyżej wyroku z dnia 16 marca 2010 r.

Nadto, jak wskazał NSA w wyroku z dnia 29 października 2021 r., sygn. akt I GSK 637/21 konstrukcja powołanych wyżej uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego, a obowiązek ten nie może być przerzucany na wierzyciela. Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanego jest zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia. Z tego względu do abonent winien przechowywać dowód wyrejestrowania odbiornika i w razie potrzeby go okazać.

W niniejszej sprawie organ również przeszukał swoje archiwum i nie odnalazł w nim dowodu wyrejestrowania radioodbiornika. Wobec jego braku w zasobach organu i nieprzedłożenia takiego dowodu przez skarżącego, rację ma organ twierdząc, że skarżący nie wyrejestrował radioodbiornika. Na wierzycielu nie ciąży prawny obowiązek przypominania zobowiązanemu o braku bieżących wpływów z opłat abonamentowych, wobec czego nawet długotrwały brak reakcji wierzyciela na zaleganie z opłatami abonamentowymi nie zwalnia abonenta z ich uiszczania (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 1518/19). Skarżący nie został pozbawiony możności wyrejestrowania odbiornika, ponieważ dysponował książeczką RTV zawierającą stosowne formularze. Co więcej, w książeczce tej znajdowało się pouczenie w jaki sposób winien to uczynić.

Sąd podziela stanowisko WSA w Gliwicach wyrażone w wyroku z dnia 11 lutego 2021 r. (sygn. akt I SA/Gl 1465/20), że na zobowiązanym ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika. Dopóki posiadacz odbiornika telewizyjnego nie wyrejestruje tego odbiornika, nie zaoferuje dowodu że tego dokonał, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r. sygn. I GSK 837/18).

Zarazem § 5 tego rozporządzenia przesądzał, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1), a operator publiczny w tym terminie z urzędu nadaje posiadaczom tych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny i powiadamia ich o nadaniu tego numeru, przesyłając wspomniane zawiadomienie (ust. 2).

Stosowne zawiadomienie zostało również do skarżącego wysłane; jego odpis znajduje się w przesłanych aktach administracyjnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że w świetle rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych operator nie musi dysponować potwierdzeniem odbioru powiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego.

Z treści przywołanych przepisów nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (podobnie NSA w wyrokach z dnia: 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15; z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15, z dnia 11 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3328/15, z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 3012/17, z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16, 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2271/18).

Dalej, § 5 rozporządzenia określający tryb nadawanie i przesyłania użytkownikom odbiorników rtv zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, nie odwołuje się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym w sprawie nie miały zastosowania przepisy o doręczaniu pism w postępowaniu administracyjnym, zawarte w rozdziale 8 "Doręczenia" kpa.

Oceny tej nie zmienia fakt, że skarżący od 2008 r. nie mieszkał pod poprzednio wskazanym adresem, tj. przy ul. [...]. Na ten adres wysłano zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru abonenta, taki adres widniał też na tytule wykonawczym. Jednak zdaniem Sądu, to na abonencie spoczywa obowiązek aktualizacji danych w przypadku ich zmiany. Taki obowiązek wynikał z § 4 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Zgodnie z tym przepisem, o zmianie danych zawartych we wniosku, o którym mowa w § 2 ust. 2, a także o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników, o których mowa w § 3, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora publicznego poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.