Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 241/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 art. 16 ust. 7b
journal: Dz.U. 2011 nr 74 poz 397
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Krawczak, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2014 r. sprawy ze skargi B.sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz B. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

B. Sp. z o.o. (dalej zwana: Skarżącą lub Spółką) złożyła wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia kosztów uzyskania przychodów.

We wniosku Skarżąca przedstawiła następujący stan faktyczny oraz zdarzenie przyszłe: Skarżąca jest spółką z siedzibą w Polsce, która prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wytwarzaniu oraz dystrybucji sprzętu gospodarstwa domowego. Portfolio produktów Skarżącej obejmuje pełen zakres nowoczesnych urządzeń gospodarstwa domowego od piekarników, kuchenek i okapów, po zmywarki, pralki i suszarki, a także chłodziarki, zamrażarki, aż po drobny sprzęt taki jak odkurzacze, ekspresy do kawy, czajniki elektryczne, żelazka i suszarki do włosów.

W ramach umowy o nazwie "S. (dalej jako "Umowa") - której stronami są B. GmbH z siedzibą w Niemczech (dalej jako "B.") oraz Spółka - Spółka przystąpiła do systemu kompleksowego zarządzania płynnością finansową (tzw. cash pooling, dalej zwany: "System") w ramach grupy kapitałowej, do której należy. Podmiotem organizującym i oferującym System jest B. Obsługę transakcji dokonywanych w ramach Systemu zapewnia bank.

System opiera się na następującej strukturze: Spółka posiada rachunek bankowy; inny podmiot z grupy kapitałowej, do której należy Spółka, B., posiada rachunek bankowy powiązany z rachunkiem posiadanym przez Spółkę; rachunek posiadany przez B. pełni funkcję rachunku głównego w Systemie; w Systemie, na podobnych zasadach jak Spółka, uczestniczą również inne podmioty z jej grupy kapitałowej.

Rolą B. w Systemie jest: przyjmowanie wpłat nadwyżek finansowych występujących u uczestników Systemu, w tym u Spółki; uzupełnianie niedoborów środków finansowych występujących u uczestników Systemu, w tym u Spółki; kalkulowanie odsetek należnych B. od uczestników Systemu, w sytuacji gdy na koniec danego dnia rachunek uczestniczący, w tym Spółki, wykazywał saldo ujemne;

kalkulowanie odsetek należnych uczestnikom Systemu od B., w sytuacji gdy na koniec danego dnia rachunek uczestniczący, w tym Spółki, wykazywał saldo dodatnie; wykonywanie czynności administracyjnych związanych z funkcjonowaniem Systemu, takich jak np. bieżące kontakty z bankiem obsługującym System oraz z podmiotami z grupy kapitałowej, do której należy B., w tym ze Spółką.

Skarżąca podkreśliła, iż w polskim prawie nie ma definicji pojęcia "agenta cash poolingu" ani innych pojęć używanych zamiennie na określenie tego typu podmiotów, takich jak np. "pool leader" lub "agent rozliczeniowy". Jednakże w piśmiennictwie organów podatkowych, powszechnie przyjmuje się, że agentem lub pool leaderem jest podmiot organizujący cash pooling i zarządzający systemem, którym może być jednostka z grupy kapitałowej uczestniczącej w systemie cash poolingu.

Zdaniem Skarżącej B. jest podmiotem, który występuje w Systemie, jako agent cash poolingu, w powszechnym rozumieniu tego pojęcia występującym w piśmiennictwie organów podatkowych.

System stanowi przykład cash poolingu rzeczywistego. W ramach Systemu codziennie dokonywane są przelewy środków pieniężnych pomiędzy rachunkiem Spółki a rachunkiem głównym w taki sposób, aby na koniec danego dnia rachunek Spółki wykazywał saldo zerowe (tzw. zero-balancing cash pooling).

Jeśli na koniec danego dnia rachunek Spółki wykazuje saldo dodatnie, saldo to zostaje przelane na rachunek główny. Natomiast w przypadku, gdy na koniec danego dnia rachunek Spółki wykazuje saldo ujemne, B. przelewa z rachunku głównego na rachunek Spółki kwotę sprowadzającą to saldo do zera.

Odsetki, w zależności od tego czy otrzymane czy zapłacone, odpowiednio pomniejszają lub powiększają zobowiązanie na rachunku głównym. W żadnym z przypadków Spółka nie płaci jakichkolwiek odsetek na rzecz banku, który zapewnia obsługę Systemu.

Rolą banku w Systemie jest zapewnienie obsługi rachunków bankowych biorących udział w Systemie. Obsługa polega w szczególności na tym, że bank bilansuje rachunki uczestniczące (w tym rachunek należący do Spółki) na koniec każdego dnia roboczego banku oraz: przelewa z rachunku głównego na rachunek uczestniczący te środki, które są niezbędne do pokrycia jakichkolwiek sald ujemnych pojawiających się na rachunku uczestniczącym na koniec każdego dnia roboczego banku lub zapisuje na dobro rachunku głównego te środki, które zostały przelane na rachunek główny jako salda dodatnie z rachunku uczestniczącego.

Rachunek główny B. jest jedynie rachunkiem przejściowym, służącym wyłącznie do konsolidacji sald rachunków indywidualnych poszczególnych uczestników Systemu, w tym Spółki. B. nie jest właścicielem środków pieniężnych przekazywanych na rachunek główny - jest jedynie uprawniony do dysponowania tymi środkami w sposób określony w Umowie. Przekazanie z rachunku głównego, należącego do B., środków pieniężnych na rachunki uczestników Systemu, w tym Spółki, które na koniec dnia roboczego wykazują salda ujemne, odbywa się w sposób automatyczny, bez podjęcia dodatkowego zobowiązania przez B..

Wykazując na koniec dnia saldo ujemne na rachunku uczestniczącym w Systemie, Spółka zobowiązana jest do zapłaty odsetek na rzecz B.. Natomiast wykazując na koniec dnia saldo dodatnie na rachunku uczestniczącym w Systemie, Spółka otrzymuje odsetki od B.. Odsetki - zarówno te należne Spółce jak i płatne przez Spółkę - są kapitalizowane przez B. na koniec miesięcznych okresów rozliczeniowych. Kapitalizacja odbywa się poprzez dokonanie odpowiedniej operacji (obciążenie lub uznanie) na rachunku głównym tj. odsetki, (w zależności od tego czy otrzymane czy zapłacone), odpowiednio pomniejszają lub powiększają zobowiązanie lub należność Spółki na rachunku głównym.

Naliczanie tych odsetek odbywa się w następujący sposób: w przypadku gdy na koniec danego dnia rachunek uczestniczący Spółki wykazuje saldo dodatnie, odsetki należne Spółce od B. kalkulowane są na podstawie wartości indeksu EONIA (Euro Overnight Index Average) dla transakcji w EUR oraz WIBOR TN (Warsaw Interbank Offered Rate) dla transakcji w PLN, pomniejszonych o 0,25 punktu procentowego; w przypadku gdy na koniec danego dnia rachunek uczestniczący Spółki wykazuje saldo ujemne, odsetki należne B. od Spółki kalkulowane są na podstawie wartości indeksu EONIA (dla transakcji w EUR) oraz WIBOR TN (dla transakcji w PLN). powiększonych o 0,93 punktu procentowego.

W przypadku, gdy Spółka posiada bieżące nadwyżki środków pieniężnych, uczestnictwo w Systemie pozwała na uzyskanie korzystniejszego niż na rynku finansowym oprocentowania lokowanych środków. Natomiast w sytuacji, gdy Spółka posiada czasowe niedobory środków pieniężnych, uczestnictwo w Systemie umożliwia natychmiastowy dostęp do niezbędnych środków oraz zapłatę niższych odsetek niż w przypadku korzystania z finansowania zewnętrznego.

Spółka wykorzystuje środki pochodzące z Systemu na finansowanie wydatków pojawiających się w toku jej bieżącej działalności gospodarczej, tj. bieżące i doraźne finansowanie ogółu wydatków wynikających z podejmowanych przez nią czynności natury faktycznej i prawnej, związanych z prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarczą, polegającą na wytwarzaniu oraz dystrybucji sprzętu gospodarstwa domowego.

Bieżąca działalność gospodarcza Spółki, na którą wykorzystywane są także środki pochodzące z Sytemu, obejmuje m.in.: wytwarzanie sprzętu gospodarstwa domowego, takiego jak pralki, zmywarki, suszarki; zakup towarów - sprzętu gospodarstwa domowego, nie będących przedmiotem produkcji; zakup części, komponentów, surowców i usług potrzebnych w procesie produkcji; działalność badawczo-rozwojową oraz kontrolę jakości w zakresie prowadzonej produkcji; kontakty handlowe z kontrahentami zewnętrznymi, w tym sprzedaż wyprodukowanego sprzętu do dystrybutorów krajowych oraz zagranicznych, a także sprzedaż wyprodukowanych części i komponentów; podejmowanie szeregu działań reklamowych i marketingowych związanych z produkowanym i sprzedawanym sprzętem; prowadzenie odpowiedniej polityki kadrowej w celu sprawnej realizacji ww. działań; regulowanie zobowiązań Spółki, w tym handlowych, podatkowych oraz wynikających z obowiązków Spółki wobec jej udziałowców (np. z tytułu wypłaty dywidendy); wykonywanie innych czynności o charakterze prawno-administracyjnym, związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W związku z powyższym, z uwagi na różnorodność działań prowadzonych przez Spółkę, co jest typowe dla prowadzenia działalności gospodarczej o określonych rozmiarach i na skalę międzynarodową, środki pochodzące z Systemu mogą zostać przeznaczone na regulowanie różnego rodzaju zobowiązań o charakterze handlowym lub publicznoprawnym, których dokładne zdefiniowanie i wyszczególnienie nie jest możliwe.

Odsetki płacone w ramach Systemu na rzecz B. są zaliczane przez Spółkę do kosztów podatkowych. Ponadto, Spółka wskazuje, że pomiędzy bankiem a uczestnikami Systemu (w tym Spółką) nie występują powiązania, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2011r. Nr 74, poz. 397 ze zm., dalej zwana: u.p.d.o.p.)

W związku z powyższym Skarżąca zadała następujące pytanie:

Czy odsetki wypłacane przez nią na rzecz B. w związku z uczestnictwem w Systemie mogą być w całości zaliczone do kosztów uzyskania przychodów Skarżącej i tym samym nie będą miały do nich zastosowania przepisy art. 16 ust. 1 pkt 60 oraz art. 16 ust. 1 pkt 61 u.p.d.o.p. dotyczące tzw. niedostatecznej kapitalizacji?

W ocenie Skarżącej, odsetki wypłacane przez Skarżącą na rzecz B. w związku z uczestnictwem w Systemie mogą być w całości zaliczone do kosztów uzyskania przychodów Spółki i tym samym nie będą miały do nich zastosowania przepisy art. 16 ust. 1 pkt 60 oraz art. 16 ust. 1 pkt 61 u.p.d.o.p. dotyczące tzw. niedostatecznej kapitalizacji.

Zdaniem Spółki, odsetki wypłacane przez nią na rzecz B. są kosztem ponoszonym w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Środki pozyskiwane z Sytemu pozwalają Spółce na finansowanie bieżącej działalności, polegającej na wytwarzaniu oraz dystrybucji sprzętu gospodarstwa domowego, która jest jej głównym źródłem przychodów. Dodatkowo, uczestnictwo w Systemie umożliwia Spółce pozyskiwanie środków pieniężnych mniejszym kosztem niż by to miało miejsce w przypadku finansowania zewnętrznego. W konsekwencji, Spółka stoi na stanowisku, że odsetki wypłacane przez nią na rzecz B. z tytułu uczestnictwa w Systemie spełniają definicję kosztów uzyskania przychodów zawartą w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.

W ocenie Skarżącej konstrukcja Systemu zarządzania płynnością finansową, jako sposobu gospodarowania wolnymi środkami finansowymi, nie wyczerpie istotnych znamion pożyczki wskazanych w art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. Z tytułu uczestnictwa w Systemie, dla wszystkich uczestników powstają określone prawa i obowiązki, jednak nie dochodzi w tym przypadku do zawarcia lub realizacji umowy pożyczki, ponieważ brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot.

Uczestnicy Systemu są bowiem zobowiązani do automatycznego i krótkoterminowego konsolidowania swoich środków pieniężnych ze środkami innych uczestników. Tym samym nie jest możliwe konkretne określenie drugiej strony operacji oraz jej przedmiotu. Spółka nie jest zobowiązana do przeniesienia z góry ustalonej ilości pieniędzy na rzecz określonego podmiotu, lecz udostępnia lub pobiera środki w zależności od swojej sytuacji finansowej. Zarówno rola, jaką pełni Spółka, jak również wartości, jakie otrzymuje lub wpłaca do Systemu, nie są znane na podstawie Umowy. Tym samym, żadna ze stron - uczestników Systemu nie zobowiązuje się do przeniesienia na własność drugiej strony określonej ilości pieniędzy, a także żadna ze stron nie zobowiązuje się do ich zwrotu.

W przypadku zasilenia rachunku uczestnika Systemu o saldzie debetowym, następującego za pośrednictwem rachunku głównego B., na którym kumulują się środki zgromadzone w ramach Systemu, w praktyce nie jest możliwa identyfikacja, od jakiego konkretnie uczestnika Systemu pochodzą środki na sfinansowanie takiego debetu. Wobec powyższego, w analizowanym przypadku nie można wskazać podmiotów, które spełniałyby definicje stron umowny pożyczki, tj. pożyczkodawcy oraz pożyczkobiorcy.

Dodatkowo, przekazanie z rachunku B. środków pieniężnych na rachunki uczestników Systemu, które na koniec dnia roboczego będą wykazywały salda ujemne, odbywa się w sposób automatyczny, bez podjęcia dodatkowego zobowiązania przez B., który jak wskazano powyżej, nie jest właścicielem środków pieniężnych wpływających na rachunek główny. Również w tej sytuacji nie dojdzie więc do udzielenia przez B. pożyczki w rozumieniu art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. na rzecz Spółki. Tym samym, umowa cash poolingu nie jest formą tradycyjnej pożyczki udzielanej sobie nawzajem przez podmioty powiązane, lecz ma charakter bieżącego, wielostronnego i wielokrotnego konsolidowania sald.

Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z 7 października 2013r. uznał, że stanowisko Skarżącej w zakresie: zastosowania przepisów art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p. o niedostatecznej kapitalizacji w związku z uczestnictwem w Systemie - jest nieprawidłowe, zaś w zakresie możliwości zaliczenia w całości do kosztów uzyskania przychodów odsetek wypłacanych przez Spółkę na rzecz B. w związku z uczestnictwem w Systemie: w części odnoszącej się do odsetek związanych z finansowaniem wypłaty dywidendy - jest nieprawidłowe, zaś w części dotyczącej pozostałych odsetek - jest prawidłowe.

Zdaniem Ministra Finansów opisana we wniosku umowa cash poolingu wypełnia przesłanki zaliczenia jej do umowy pożyczki zdefiniowanej w art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. Minister nie zgodził się ze stanowiskiem Skarżącej, iż nie ma ona obiektywnej możliwości weryfikacji powiązań pomiędzy uczestnikami Systemu każdorazowo w odniesieniu do wszystkich przepływów pieniężnych, które mają miejsce w Systemie, z uwagi na ich ilość oraz ich automatyczny charakter.

Minister podkreślił, że polskie przepisy o niedostatecznej kapitalizacji znajdują zastosowanie w przypadkach, kiedy na dzień zapłaty odsetek zadłużenie podatnika przekracza określony w tych przepisach poziom zadłużenia wobec podmiotów powiązanych, skutkując koniecznością wyłączenia odsetek płaconych przez Spółkę od części zadłużenia przekraczającego określony w omawianych przepisach limit. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że w sytuacji, w której na dzień zapłaty odsetek podatnik nie byłby zadłużony wobec podmiotów powiązanych, bowiem zadłużenie swoje wobec tych podmiotów już spłacił, to w praktyce wobec płaconych odsetek nie znajdą zastosowania ograniczenia w zaliczaniu ich w koszty na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p.

Tym samym, na gruncie opisywanej umowy cash poolingu przepisy art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p., mogą znaleźć zastosowanie, a co za tym idzie odsetki płacone przez Spółkę mogą podlegać częściowemu wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodów.

W ocenie Ministra nie można przyjąć, że odsetki wypłacane przez Spółkę na rzecz B. w związku z uczestnictwem w Systemie mogą być w całości zaliczone do kosztów uzyskania przychodów zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Bowiem odsetek związanych z pozyskanym przez Spółkę finansowaniem w ramach Systemu nie należy w całości traktować jako wydatków związanych z prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. z uwagi na to, że część odsetek jako związanych z finansowaniem wypłaty dywidendy pozbawia Spółkę prawa do zaliczenia całości odsetek od środków pochodzących z Systemu do kosztów podatkowych.

Minister Finansów w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z 21 listopada 2013r. stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji.

Skarżąca nie zgadzając się z interpretacją Ministra Finansów złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Interpretacji Ministra Skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. poprzez błędne przyjęcie, że odsetki wypłacane przez Spółkę na rzecz pool lidera w związku z uczestnictwem w systemie cash poolingu, w zakresie w jakim są związane z finansowaniem wypłaty dywidendy, nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów; art. 16 ust. 1 pkt 60 oraz pkt 61 oraz art. 16 ust. 7b w związku z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. poprzez przyjęcie, że do odsetek wypłaconych z tytułu uczestnictwa w systemie kompleksowego zarządzania płynnością finansową (tzw. cash-poolingu) Spółka nie może zaliczyć całości odsetek do kosztów uzyskania przychodów ze względu na przepisy o tzw. niedostatecznej kapitalizacji; art. 14c § 1 i § 2 w związku z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r. poz. 749 ze zm., dalej zwana O.p.) poprzez brak przedstawienia dostatecznego uzasadnienia prawnego zaskarżonej interpretacji w zakresie konieczności wyodrębnienia środków finansowych związanych z uczestnictwem w systemie cash-poolingu, które są przeznaczone na wypłatę dywidendy; art. 121 § 1 w związku z art. 14h O.p. poprzez brak przedstawienia dostatecznego uzasadnienia prawnego zaskarżonej interpretacji w zakresie odstąpienia od dotychczasowego (prezentowanego od kilku lat) stanowiska Ministra Finansów co do braku możliwości stosowania przepisów o niedostatecznej kapitalizacji do odsetek wypłacanych w ramach struktury cash-poolingu.

Skarżąca wniosła o uchylenie interpretacji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Ministra Finansów w zaskarżonej interpretacji w zakresie, w jakim wykluczono możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odsetek w związku z uczestnictwem w cash-poolingu w części dotyczącej środków finansowych przeznaczonych na wypłatę dywidendy. W ocenie Skarżącej, stanowisko Ministra narusza art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., zgodnie z którym kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.

W ocenie Skarżącej błędne jest stanowisko Ministra, że w świetle art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. odsetki wypłacane przez Spółkę na rzecz B. w związku z uczestnictwem w systemie cash poolingu, w zakresie w jakim są związane z finansowaniem wypłaty dywidendy, nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów. Zdaniem Skarżącej wydatek w postaci odsetek zapłaconych na rzecz B. powinien być w całości uznany za koszt uzyskania przychodów, jako koszt poniesiony w celu zachowania oraz zabezpieczenia źródeł przychodów, bez względu na sposób przeznaczenia środków finansowych uzyskanych w wyniku uczestnictwa w systemie cash-poolingu.

Natomiast z uwagi na brak możliwości przypisania nienazwanej umowie cash-poolingu atrybutów umowy pożyczki brak jest podstaw prawnych do zastosowania w sprawie Skarżącej przepisów art. 16 ust. 1 pkt 60 oraz pkt 61 oraz art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. W konsekwencji Skarżąca może zaliczyć całość odsetek wypłaconych z tytułu uczestnictwa w systemie kompleksowego zarządzania płynnością finansową (tzw. cash-poolingu) do kosztów uzyskania przychodów.

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

W sprawie sporne między stronami jest czy odsetki wypłacane przez Skarżącą na rzecz B. w związku z uczestnictwem w Systemie (cash poolingu) mogą być w całości zaliczone do kosztów uzyskania przychodów Spółki i tym samym nie będą miały do nich zastosowania przepisy art. 16 ust. 1 pkt 60 oraz art. 16 ust. 1 pkt 61 u.p.d.o.p. dotyczące tzw. niedostatecznej kapitalizacji.

Odnosząc się do tej kwestii wskazać należy, iż zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.

Natomiast art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczek (kredytów) udzielonych spółce przez jej udziałowca (akcjonariusza) posiadającego nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki albo udziałowców (akcjonariuszy) posiadających łącznie nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki, jeżeli wartość zadłużenia spółki wobec udziałowców (akcjonariuszy) tej spółki posiadających co najmniej 25% udziałów (akcji) i wobec innych podmiotów posiadających co najmniej 25% udziałów w kapitale takiego udziałowca (akcjonariusza) osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki - w części, w jakiej pożyczka (kredyt) przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek; przepisy te stosuje się odpowiednio do spółdzielni, członków spółdzielni oraz funduszu udziałowego takiej spółdzielni. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 61 u.p.d.o.p. nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczek (kredytów) udzielonych przez spółkę innej spółce, jeżeli w obu tych podmiotach ten sam udziałowiec (akcjonariusz) posiada nie mniej niż po 25% udziałów (akcji), a wartość zadłużenia spółki otrzymującej pożyczkę (kredyt) wobec udziałowców (akcjonariuszy) tej spółki posiadających co najmniej 25% jej udziałów (akcji) i wobec innych podmiotów posiadających co najmniej 25% udziałów w kapitale tych udziałowców (akcjonariuszy) oraz wobec spółki udzielającej pożyczki (kredytu) osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki - w części, w jakiej pożyczka (kredyt) przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek; przepisy te stosuje się odpowiednio do spółdzielni, członków spółdzielni oraz funduszu udziałowego takiej spółdzielni.

W myśl art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. przez pożyczkę, o której mowa w ust. 1 pkt 60 i 61 oraz w ust. 7, rozumie się każdą umowę, w której dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy; przez pożyczkę tę rozumie się także emisję papierów wartościowych o charakterze dłużnym, depozyt nieprawidłowy lub lokatę.

Sąd zauważa jednocześnie, iż w przedmiotowej sprawie poza sporem między stronami pozostaje okoliczność, iż uczestnicy cash-poolingu, w tym Skarżąca, są podmiotami powiązanymi w rozumieniu art 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p.

Określone powyższymi przepisami ograniczenia w zaliczaniu do kosztów uzyskania przychodów odsetek od niektórych pożyczek i kredytów udzielanych podatnikowi przez podmioty z nim powiązane mają na celu zapobieżenie nadmiernemu finansowaniu działalności m. in. spółek kapitałowych przez ich właścicieli inaczej niż przez neutralne podatkowo kapitały własne (tzw. cienka kapitalizacja lub niedostateczna kapitalizacja), co powoduje obniżenie podstawy opodatkowania w związku z zaliczeniem do kosztów podatkowych odsetek od pożyczek lub kredytów. Przepisy o tzw. niedostatecznej kapitalizacji spółek mają za zadanie ograniczenie fiskalnych skutków "pożyczkowego" (w przeciwieństwie do wkładów) finansowania działalności spółek przez ich dominujących wspólników.

O zjawisku niedostatecznej kapitalizacji spółki można mówić wtedy, gdy zakres prowadzonej działalności spółki jest niewspółmiernie większy od jej możliwości finansowych (kapitałów własnych) i spółka taka jest permanentnie dofinansowywana pożyczkami udzielanymi jej przez udziałowców. Ten sposób finansowania spółek kapitałowych skutkuje m. in. zaniżaniem ich dochodu na skutek zaliczania zapłaconych odsetek od tych pożyczek w koszty działalności tych spółek. W przeciwieństwie bowiem do wkładów na kapitał zakładowy, od których wspólnik nie może pobierać odsetek, a spółka odsetek tych zaliczać w koszty, od udzielonych spółce pożyczek wspólnik może pobierać odsetki, a spółka mogłaby takie odsetki zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Celem wprowadzenia przepisów dotyczących cienkiej kapitalizacji jest więc ograniczenie wielkości pożyczek (kredytów) udzielanych spółkom przez ich udziałowców.

Umowa cash-poolingu jest formą zarządzania finansami stosowaną przez podmioty należące do jednej grupy kapitałowej (holdingu) lub podmioty powiązane ekonomicznie w jakikolwiek inny sposób. Istota tej umowy sprowadza się do koncentrowania środków pieniężnych z jednostkowych rachunków poszczególnych podmiotów na wspólnym rachunku grupy (rachunek główny) i zarządzaniu zgromadzoną w ten sposób kwotą, przy wykorzystaniu korzyści skali. Podstawowym walorem cash-poolingu jest możliwość koncentracji środków kilku podmiotów oraz kompensowania przejściowych nadwyżek wykazywanych przez jedne z podmiotów z przejściowymi niedoborami zaistniałymi u innych podmiotów. Dzięki takiej konstrukcji następuje minimalizowanie kosztów kredytowania działalności podmiotów z grupy przez kredytowanie się przy wykorzystaniu środków własnych grupy. Umowa cash-poolingu może przyjąć dwie podstawowe formy: zero – balancing cash pooling, w którym dokonywany jest fizyczny transfer środków pomiędzy rachunkami uczestników i rachunkiem głównym grupy oraz notional cash pooling, który dokonywany jest bez fizycznego transferu środków – fundusze są przekazywane wyłącznie "na papierze". Salda podlegające potrąceniu fizycznie są pozostawiane na własnych rachunkach uczestników sytemu, zaś odsetki naliczane są od kwoty netto zgromadzonych sald (M. Zwyrtek, Cash pooling po polsku, Monitor Podatkowy 8/2006, s. 25). W rzeczywistości mimo dodatnich i ujemnych sald na rachunkach uczestników nie dochodzi do rzeczywistego przepływu środków pieniężnych.

Ograniczenia w zaliczaniu do kosztów uzyskania przychodów przewidziane w art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p. dotyczą odsetek od pożyczek (kredytów) udzielanych podatnikowi przez podmioty z nim powiązane. Natomiast w przypadku cash-poolingu, przedstawionego w zdarzeniu przyszłym opisanym przez stronę, nie dochodzi do zawierania pomiędzy uczestnikami systemu zarządzania środkami pieniężnymi umowy pożyczki w rozumieniu art. 16 ust 7b u.p.d.o.p., mimo że umowy te zawierają element kredytowania jednych podmiotów przez inne podmioty.

W Umowie (cash-poolingu) w odróżnieniu od wymienionej wyżej umowy pożyczki:

- brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot;

- uczestnik tego typu umowy nie wie, czy środki te zostaną wykorzystane w jakiej wysokości i przez którego uczestnika;

- nie jest skonkretyzowana druga strona transakcji;

- B. nie jest właścicielem środków pieniężnych znajdujących się na jego rachunku (rachunku głównym), nie dysponuje w sposób dowolny tymi środkami, a tylko w sposób przewidziany w Umowie,

- przekazanie środków pieniężnych z rachunku głównego na rachunki uczestników Systemu, w tym Spółki, które na koniec dnia roboczego wykazują salda ujemne, odbywa się w sposób automatyczny, bez podjęcia dodatkowego zobowiązania przez B..

Zasadne jest zatem stanowisko Skarżącej, że stosunki pomiędzy uczestnikami systemu i koordynującym wynikające z uczestnictwa w systemie nie powinny być kwalifikowane jako udzielenie pożyczki, o której mowa w art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. i tym samym, odsetki wypłacane przez wnioskodawcę nie powinny podlegać restrykcjom wynikającym z przepisów o niedostatecznej kapitalizacji.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, organ podatkowy dokonał błędnej interpretacji art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p., a w konsekwencji również art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p.

W ocenie Sądu błędne jest prezentowane przez organ w zaskarżonej interpretacji utożsamianie umowy cash-poolingu z umową pożyczki.

Ponadto Sąd uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 14c § 2 w zw. z art. 121 § 1 O.p. poprzez brak przedstawienia dostatecznego uzasadnienia prawnego zaskarżonej interpretacji w zakresie konieczności wyodrębnienia środków finansowych związanych z uczestnictwem w systemie cash-poolingu, które są przeznaczone na wypłatę dywidendy. Wskazać bowiem należy, że organ interpretacyjny powinien uzasadnić stawianą tezę w swoim stanowisku przy użyciu argumentacji prawnej, w sposób, który pozwala wnioskodawcy (a także sądowi administracyjnemu kontrolującemu zasadność skargi) poznać przyczyny, dlaczego argumentacja zawarta we wniosku została uznana za nieprawidłową. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie stanowisko organu nie spełnia tych kryteriów. Motywy stanowiska Organu zostały w jego stanowisku wprawdzie wskazane, ale uzasadnione w sposób niedostatecznie jasny, co słusznie podnosiła Skarżąca.

Zasadny jest również zarzut naruszenia art. 121 § 1 w związku z art. 14h O.p. poprzez brak przedstawienia dostatecznego uzasadnienia prawnego zaskarżonej interpretacji w zakresie odstąpienia od dotychczasowego (prezentowanego od kilku lat) stanowiska Ministra Finansów co do braku możliwości stosowania przepisów o niedostatecznej kapitalizacji do odsetek wypłacanych w ramach struktury cash-poolingu. W zaskarżonej interpretacji organ zmienił zdanie, nie wyjaśniając jednak przyczyn zmiany swego stanowiska. Za takie bowiem wyjaśnienie trudno uznać stwierdzenie, że inne interpretacje nie mogą wpływać na sposób rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy winien zastosować wykładnię przedstawioną w uzasadnieniu wyroku.

Dodatkowo Sąd wyjaśnia, iż pomimo, że zaskarżona interpretacja była dla Skarżącej częściowo korzystna, Sąd uchylił ją w całości z uwagi na nieprawidłową wykładnię prawa materialnego oraz istotne wady uzasadniania. Takie rozstrzygnięcie nie narusza wyrażonej w art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej zwana p.p.s.a.) zasady, zgodnie z którą Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść strony. Jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 7 lipca 2014r., sygn. akt II FPS 1/14, unormowanie zawarte w art. 134 § 2 p.p.s.a. nie ma zastosowania w przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.

Biorąc powyższe pod uwagę, stosownie do dyspozycji art. 146 § 1 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku. Zwrot kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej zasądzono na podstawie art. 200 tej ustawy.