Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 967/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art.  7 ,11, 15, 107  par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 marca 2023 r., nr SKO.PS/4110/33/2023 w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej J. M. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. M. (dalej: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 22 marca 2023 r. (znak SKO.PS/4110/33/2023) orzekająca o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza A. z 19 grudnia 2022 r. (nr [...] znak [...]) w przedmiocie odmowy zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.

W stanie faktycznym sprawy postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z 3 czerwca 2022 r. sąd postanowił uznać, że zachodzą przesłanki do umieszczenia bezdomnego K. M. (syna skarżącej) w domu pomocy społecznej bez jego zgody. Następnie decyzją z 29 lipca 2022 r. Burmistrz A. skierował syna skarżącej do Domu Pomocy Społecznej w K., zaś decyzją Starosty K. z 4 sierpnia 2022 r. został on umieszczony na pobyt stały w tej placówce.

W dniu 27 lipca 2022 r. pracownik organu poinformował skarżącą i jej męża, że jako rodzice są zobowiązani do ponoszenia odpłatności za umieszczenie syna w DPS. Natomiast skarżąca oświadczyła, że od 30 lat syn nie utrzymuje kontaktu z rodzicami, ponieważ kategorycznie sobie tego nie życzył, pomimo wielokrotnych prób kontaktu ze strony rodziny. Dodała, że wraz z mężem są osobami w podeszłym wieku (skarżąca ma 88 lat, jej mąż 92 lata) i przewlekle chorymi, ponoszą stałe koszty związane z leczeniem.

Decyzją z 28 września 2022 r. Burmistrz A. ustalił dla syna skarżącej odpłatność za pobyt w DPS w wysokości 348,20 zł za okres od 24 do 31 sierpnia 2022 r. oraz 1 349,26 zł miesięcznie od 1 września 2022 r.

Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego u skarżącej i jej męża 28 września 2022 r., podczas którego wnieśli oni o zwolnienie z odpłatności za pobyt syna w DPS, organ decyzją z 14 października 2022 r. ustalił skarżącej odpłatność za pobyt syna w DPS za okres od 24 do 31 sierpnia 2022 r. w wysokości 223,03 zł i od 1 września 2022 r. 864,24 zł miesięcznie. Inną decyzją z 14 października 2022 r. organ ustalił odpłatność w takiej samej wysokości mężowi skarżącej.

Następnie decyzjami z 19 grudnia 2022 r. organ odmówił skarżącej i jej mężowi zwolnienia z ponoszenia opłat za pobyt syna w DPS. Organ wskazał, że decyzje ustalające wysokość odpłatności stały się 2 listopada 2022 r. ostateczne i prawomocne. Zaznaczył, że postępowanie prowadzone było pod kątem wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 64 pkt 2 i 7 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.; dalej: ustawa). Organ odwołał się do ustaleń wywiadu środowiskowego i podał, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, a dochodem rodziny są świadczenia emerytalne, łącznie 5328,47 zł. Z uwagi na wiek i liczne schorzenia skarżąca i jej mąż pozostają pod stałą kontrolą lekarską. Skarżąca ma 88 lat i problemy z poruszaniem się. Cierpi na nadciśnienie tętnicze z zajęciem nerek, liczne torbiele, przewlekłą niewydolność krążenia, utrwalone migotanie przedsionków, chorobę niedokrwienną serca: dusznicę bolesną stabilną, miażdżycę uogólnioną, stan po zawale mięśnia serca, niedoczynność tarczycy, chorobę Parkinsona, zaburzenia depresyjne. Z kolej mąż skarżącej ma 92 lata, jest osobą całkowicie niesamodzielną, zapomina się, wychodzi i gubi się, nie pamięta gdzie mieszka, ma liczne schorzenia (choroba niedokrwienna serca, stan po zawale ściany dolnej mięśnia, stan po PTCA z implantacją stentów, nadciśnienie tętnicze, miażdżyca uogólniona, torbiel wątroby i nerki, przerost gruczołu krokowego, prostata), potrzebuje ciągłej opieki. Wsparcia rodzicom udziela córka, która prowadzi gospodarstwo w tym samym domu. Skarżąca i jej mąż ponoszą połowę kosztów utrzymania tej nieruchomości. Przedłożyli rachunki za media na łączną kwotę ok. 620 zł miesięcznie oraz za leki na kwotę 383,54. Organ stwierdził, że stan zdrowia skarżącej i jej męża wymaga stałych nakładów, jednak nie są one tak wysokie, by stały się przyczyną do zwolnienia ich z odpłatności.

Organ zwrócił uwagę na fakt wieloletniego braku kontaktu syna z rodzicami, który zgodnie z ich oświadczeniem, 33 lata temu wyszedł z domu. Jakiekolwiek próby sprowadzenia syna do domu okazały się bezskuteczne. Syn skarżącej nie uczestniczył w opiece nad rodzicami, nie interesował się ich losem i sytuacją zdrowotną. Organ wskazał, że wśród obowiązków rodzinnych należy wskazać obowiązek wzajemnego szacunku i wspierania się dzieci i rodziców (art. 87 K.r.o.) i obowiązek rodziców i dzieci utrzymywania ze sobą kontaktów (art. 113 K.r.o.). Dalej organ podkreślił jednak, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności, a tym bardziej nie wykazała, że naruszenie obowiązków rodzinnych miało charakter rażący.

Organ podał, że skarżąca i jej mąż posiadają dochód przekraczający 300% kryterium dochodowego i mają możliwości finansowe na uregulowanie odpłatności za DPS. W ocenie organu skarżąca już od dłuższego czasu pozostaje w leczeniu i leki nie są niespodziewanym wydatkiem w budżecie, a poza tym kwota przeznaczona na zakup leków nie obciąża nad wyraz budżetu gospodarstwa skarżącej.

Odwołanie od decyzji odmawiającej zwolnienia wniosła skarżąca, reprezentowana przez adwokata. Wskazała, że ponosi koszty adaptacji domu do stanu zdrowia, tj. remont łazienki, wymiana ogrzewania, dogrzewanie pomieszczeń. Skarżąca podkreśliła, że wymaga rehabilitacji, sprzętu specjalistycznego i w niedalekiej przyszłości prawdopodobnie specjalistycznego łóżka, a wydatek 864,24 zł (wspólnie z mężem 1728,48 zł), spowoduje, że nie będzie mogła zaspokoić swoich potrzeb. Ponadto zarzuciła organowi, że wyliczając dochód rodziny wziął pod uwagę kwoty brutto. Dodała, że składnikiem emerytury jest dodatek pielęgnacyjny i zaliczenie tego dodatku do dochodu celem wyliczenia kwoty dopłaty do pobytu w DPS syna, który nie interesował się rodzicem, jest sprzeczne z zasadami sprawiedliwości społecznej. Skarżąca podniosła, że syn nadużywał alkoholu, wszczynał awantury, a w istocie porzucił rodziców i nie interesował się nimi pomimo ich wieku i schorzeń. W ocenie skarżącej organ powinien przesłuchać ją i świadków na powyższe okoliczności i ustalić czy te naruszenia obowiązków rodzinnych uzasadniają zwolnienie skarżącej od obowiązku ponoszenia kosztów za pobyt w DPS. W ocenie skarżącej art. 64 pkt 2 ustawy nie wyklucza przyjęcia szczególnych okoliczności dotyczących relacji rodzinnych, jako podstawy do zwolnienia.

Do odwołania skarżąca dołączyła zalecenia z wizyty lekarskiej odnośnie do stałych leków, zaświadczenie lekarskie, a także oświadczenie córki skarżącej i jej zięcia, w którym wyszczególniono koszty utrzymania domu, koszty leków, wizyt u lekarzy, paliwa, ubrań, środków czystości oraz wskazano, że w 2022 r. wykonano adaptacje i remonty, tj. wymianę pieca CO za 12 000 zł (połowę wydatku poniosła skarżąca i jej mąż), założenie pieca gazowego za 8000 zł (jw.), docieplenie strychu 4 140 zł (jw.), budowę przydomowej oczyszczalni ścieków (1/3 poniosła skarżąca i jej mąż), wymianę kuchni gazowej z czujnikiem gazu (500 zł), założenie klimatyzatora dogrzewającego mieszkanie skarżącej (4000 zł). Ponadto konieczna jest – jak wskazano w oświadczeniu – adaptacja łazienki do potrzeb skarżącej i jej męża, koszt to około 15 000 zł. Wraz z odwołaniem przedłożono również ofertę firmy remontowej z 20 grudnia 2022 r. na remont łazienki wyceniony na 11 021,40 zł, fakturę proforma z 12 grudnia 2022 r. za wyposażenie łazienki na 4 400 zł oraz informację o wysokości emerytury skarżącej z 10 marca 2022 r.

Decyzją z 22 marca 2023 r. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Podkreślił, że rozstrzygnięcie w trybie art. 64 ustawy jest oparte o uznanie administracyjne. W ocenie organu odwoławczego sytuacja ekonomiczna skarżącej jest stabilna i nie nosi znamion szczególnie trudnej. Przed organem I instancji zostały poddane analizie zarówno dochody, jak i wydatki oraz relacje rodzinne. W żadnym razie nie można uznać, że uzasadnienie decyzji jest skąpe i że podjęto rozstrzygnięcie bez rozważenia wszystkich okoliczności sprawy. Następnie SKO powołało ustalenia organu I instancji dotyczące sytuacji zdrowotnej i materialnej skarżącej. Zgodziło się z organem I instancji, że brak kontaktów z synem od kilkudziesięciu lat nie oznacza, że naruszenie obowiązków rodzinnych miało charakter rażący. Jak podał organ, strona nie przedstawiła dokumentów wskazujących na rażące zaniedbania ze strony syna. Końcowo organ wskazał, że niezasadne zwolnienie z odpłatności za pobyt w DPS przerzuca na jednostki samorządu terytorialnego i obywateli koszty utrzymania osób, które są samowystarczalne pod względem finansowym lub mogą być utrzymywane przez swoich krewnych.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca podniosła zarzuty naruszenia:

– art. 64 pkt 2 ustawy przez jego niewłaściwą interpretację i nie zastosowanie tego przepisu;

– art. 64 pkt 7 ustawy przez jego niewłaściwą interpretację i nie zastosowanie, w tym przyjęcie, że sformułowanie "w szczególności na podstawie dokumentów" oznacza, iż postępowanie dowodowe, z wyłączeniem wywiadu, ogranicza się wyłącznie do dowodów z dokumentów, co spowodowało uznanie przez organ, iż nie zachodzą przesłanki zwolnienia, oraz poprzez przyjęcie, że nie jest dopuszczalne na podstawie art. 64 pkt 7 ustawy zwolnienie strony z odpłatności w całości, jeśli posiada ona środki finansowe wystarczające do poniesienia części opłaty;

– art. 136 § 1 i § 2 kpa w związku z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez niedokonanie z urzędu wszelkich czynności koniecznych dla wyjaśnienia stanu faktycznego, dokonanie błędnych ustaleń faktycznych przy rozważaniu przesłanek zwolnienia z opłaty, gdzie organ dowolnie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy z naruszeniem art. 7, 8, 9, 10 § 1,11, 75, 77, 78 § 1, 79a § 1, 80, 86, 107 § 3 kpa, w tym nie przesłuchał strony postępowania, ani świadków w celu zbadania czy zachodzą przesłanki zwolnienia, organ kontaktował się w sprawie z córką odwołującej się, a nie z odwołującą się, błędne ustalił, że pomiędzy stronami zachodzi zwykły brak kontaktu, w sytuacji, gdy syn wiele lat nadużywał alkoholu, wywoływał awantury, a następnie wyjechał, zrywając całkowicie kontakt z rodzicami, nie interesował się nimi pomimo ich wieku (obecnie mają 92 i 88 lat) oraz stanem ich zdrowia (porzucił ich). Ponadto organ wprowadził w błąd odwołującą się informując, iż dowodami w sprawie mogą być tylko i wyłącznie dokumenty, ograniczając w ten sposób postępowanie dowodowe oraz w konsekwencji naruszenie przepisów art. 64 pkt 7 ustawy;

– art. 107 § 1 i § 3 pkt kpa w zw. z art. 140 kpa poprzez błędnie oznaczenie zaskarżonej decyzji tj. wskazanie w sentencji decyzji, iż utrzymuje w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza A. z dnia 19 grudnia 2022 r. , znak: [...] orzekającą o odmowie częściowego zwolnienia z opłaty ponoszonej za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w W. ul. [...], podczas gdy zaskarżona została decyzja wydana z upoważnienia Burmistrza A. z dnia 19 grudnia 2022r. nr [...] o odmowie zwolnienia z ponoszenia opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w K.;

– art. 7 kpa , 8 § 1 kpa i 9 kpa w zw. z 140 kpa w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez brak należytego poinformowania strony i wykazania stosunku pokrewieństwa pomiędzy skarżącą, a umieszczoną w DPS osobą wskazującą, że jest synem skarżącej, szczególnie w sytuacji gdy ten odmawia kontaktu z rodziną, a poprzez to naruszenie zasady zaufania strony do władzy publicznej oraz nie podjęcie działań zmierzających do uwzględnienia słusznego interesu strony.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji zaskarżonej i ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca podtrzymała argumentację wyrażoną w odwołaniu. Jak podała, organ II instancji błędnie oznaczył decyzję organu I instancji, tj. zarówno jej numer oraz treść. Trudno zatem stwierdzić w jakim zakresie organ II instancji oparł się o stan faktyczny istniejący w niniejszej sprawie, a w jakim o inny stan faktyczny. Dalej skarżąca wyraziła wątpliwość, że osoba umieszczona w DPS jest jej synem. Wskazała, że ktoś mógł się podszyć pod syna.

Dalej zaakcentowała, że organ II instancji powielił stanowisko organu I instancji. Organ nie wyciągnął prawidłowych wniosków ze stanu faktycznego. Skarżąca zaznaczyła, że córka zrezygnowała z pracy, by opiekować się rodzicami, czym realizuje obowiązki swoje oraz brata który porzucił rodziców. Skarżąca, jako posiadająca służebność mieszkania, jest obowiązana ponosić koszty eksploatacji i napraw budynku. Gros wydatków nie został uwzględniony w związku z faktem, iż strony nie wiedziały, że rachunki należy zachowywać. Ponownie podniosła, że wyliczając dochód rodziny organ wziął pod uwagę kwoty brutto.

Dalej skarżąca wskazała, że przyjęcie jedynie na podstawie wywiadu, iż naruszenie obowiązków rodzinnych nie miało charakteru rażącego oraz wskazanie iż to strona winna wykazać na podstawie dokumentów, iż takie naruszenie miało charakter rażący, jest naruszeniem przepisów postępowania, zwłaszcza w sytuacji gdy strona została poinformowana, iż w postępowaniu mogą powoływać się jedynie na dokumenty. W wyniku tak przeprowadzonego postępowania strona nie podjęła inicjatywy dowodowej. Organ zaś poprzestał na dowodzie z wywiadu oraz rachunkach i dokumentach emerytalnych. Końcowo skarżąca podkreśliła, że organ II instancji nie odniósł się do zarzutów wskazanych w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi.

Za pismem z 26 września 2023 r. organ I instancji przedłożył Sądowi dokumenty złożone przez skarżącą i jej męża do organu 22 września 2023 r. Wskazano w nich, że stan zdrowia córki uległ pogorszeniu, nie jest w stanie opiekować się rodzicami, a skarżąca i jej mąż zostali zmuszeni do zatrudnienia pielęgniarki. Za jej usługi płacą 3000 zł miesięcznie. Skarżąca i jej mąż przedłożyli zaświadczenia lekarskie własne, a także dotyczące stanu zdrowia córki oraz faktury za usługi medyczne za okres czerwiec-sierpień 2023 r. na kwoty 3000 zł miesięcznie.

Na rozprawie 9 listopada 2023 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał wyrażone dotąd stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, choć nie wszystkie argumenty w niej podniesione były trafne.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że ustanowiona w art. 15 K.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oznacza, że organ odwoławczy jest organem merytorycznie rozpoznającym sprawę. Postępowanie odwoławcze jest postępowaniem merytorycznym, dlatego do obowiązków organu II instancji należy przeprowadzenie postępowania dowodowego. Istotą postępowania odwoławczego w ramach procedury administracyjnej jest ponowne rozpatrzenie całej sprawy, a nie tylko wybranych jej aspektów. W orzecznictwie podnosi się, że dla uznania, że zasada dwuinstancyjności została zrealizowana nie wystarcza stwierdzenie, iż w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest by rozstrzygnięcia te poprzedzone zostały przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których jest prowadzone. Zatem organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, ale jest zobowiązany ponownie merytorycznie rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie, rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 października 2017 r., sygn. IV SA/Wa 271/17). W kontekście powyższego oczywiste jest, że częścią materiału dowodowego, którego całokształt ma ocenić organ odwoławczy, mogą być również okoliczności podniesione przez stronę w odwołaniu. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że brak ustosunkowania się przez organ II instancji do podnoszonych w środku odwoławczym kwestii, które są prawnie doniosłe, jest uchybieniem noszącym cechę naruszenia prawa w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie (por. wyrok WSA w Krakowie z 15 stycznia 2015 r. sygn. II SA/Kr 1496/14, wyrok WSA w Łodzi z 8 grudnia 2015 r. sygn. II SA/Łd 827/15, wyrok WSA w Warszawie z 6 czerwca 2018 r. sygn. V SA/Wa 1107/17, wyrok WSA w Gliwicach z 7 lipca 2023 r. sygn. II SA/Gl 1674/22).

W okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca przedłożyła wraz z odwołaniem dokumenty i podniosła okoliczności, które wprost odnosiły się do analizowanych przez organy przesłanek z art. 64 pkt 2 i 7 ustawy. Jak bowiem stanowią powołane przepisy, osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli:

– występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

– osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.

Skarżąca przy odwołaniu powołała się na swój stan zdrowia i przedstawiła związane z tym wydatki, które nie były dotąd brane pod uwagę przez organy. Do odwołania załączyła oświadczenie córki i zięcia, a także dokumenty dotyczące ponoszonych wydatków (k. 230-241 akt administracyjnych). Dokumenty te nie zostały wzięte pod uwagę i ocenione pod kątem możliwego wpływu na realizacje przesłanki z art. 64 pk 2 ustawy, uprawniającej do zwolnienia od opłat za DPS. W zakresie zaś przesłanki z punktu 7 skarżąca podniosła – w kontekście rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych – że syn nadużywał alkoholu, wywoływał awantury i porzucił rodziców. Tymczasem organ II instancji zbył milczeniem powyższe wywody skarżącej. Decyzja organu odwoławczego w dużej części uzasadnienia powiela wywody organu I instancji, tak w zakresie dokonanych ustaleń stanu faktycznego, jak i interpretacji przepisów. Organ odwoławczy wprost skopiował przy tym powołany przez organ I instancji fragment wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20 marca 2019 r. (s. 4 decyzji organu I instancji i s. 7 decyzji organu odwoławczego), ograniczył się również do ogólnych stwierdzeń, że "Organ I instancji ustalił istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, trafnie przypisując je z zachowaniem przepisów postępowania do mających zastosowanie norm prawnych w zakresie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty za pobyt ojca (tak w oryginale) w DPS", czy "istniały (...) podstawy do wydania decyzji odmowie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej ojca (tak w oryginale) Wnioskodawczyni", akcentując kilkukrotnie, że zgadza się z organem I instancji. Natomiast organ II instancji nie odniósł się do konkretnych okoliczności podniesionych przez skarżącą w odwołaniu. W ocenie Sądu, skoro strona postępowania stawia konkretne i w jej przekonaniu istotne zarzuty - w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia organu I instancji, to – z uwagi na wymogi stawiane przez ustawodawcę w art. 107 § 3 k.p.a., a także ze względu na zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.) i obowiązek dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz wspomnianą wyżej zasadę dwuinstancyjności postępowania – skarżąca miała prawo oczekiwać odniesienia się przez organ do przedstawionej argumentacji (zob. wyrok WSA w Opolu z 19 września 2019 r. sygn. II SA/Op 207/19). Zdaniem Sądu, naruszenie wymienionych wyżej przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do niepełnego rozważenia zawartego w aktach materiału dowodowego w kontekście relewantnych przesłanek prawa materialnego (art. 64 pkt 2 i 7 ustawy). Z powyższego względu decyzja organu II instancji podlegała uchyleniu.

Sąd nie uznał natomiast za zasadnych zarzutów dotyczących błędnego oznaczenia zaskarżonej decyzji. Rację ma skarżąca, że decyzja organu II instancji zawiera omyłkę w numerze ("DPA" zamiast "DPS" w ciągu znaków) oraz przywołuje błędny przedmiot decyzji organu I instancji, jednak naruszenia te należy ocenić jako oczywiste omyłki pisarskie. Wobec przywołania w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego okoliczności właściwych niniejszej sprawie, nie sposób mieć wątpliwości o jaki stan faktyczny opierał się organ odwoławczy przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Powołane wyżej omyłki nie miały zatem wpływu na wynik sprawy, choć z pewnością świadczą o braku staranności organu II instancji w redagowaniu treści decyzji.

Za niezasadny należało również uznać zarzut niewykazania pokrewieństwa między osobą umieszczoną w DPS, a skarżącą. Sąd miał na względzie, że od początku postępowania, a nawet jeszcze przed jego rozpoczęciem (kiedy 27 lipca 2022 r. pracownicy socjalni odbyli pierwszą wizytę u skarżącej, informując o umieszczeniu syna w DPS), skarżąca nie miała żadnych wątpliwości co do powyższej okoliczności. Zarzuty te podniosła dopiero na etapie skargi do Sądu. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się kwestionariusz wywiadu przeprowadzonego ze znajdującym się w DPS synem skarżącej, gdzie jednoznacznie zapisano, że tożsamość syna ustalono na podstawie dowodu osobistego o nr [...] (k. 40 akt administracyjnych). Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do podzielenia wątpliwości skarżącej.

Nie ma również racji skarżąca, że organ ustalił dochody skarżącej w wysokości brutto. Znajdujące się aktach sprawy potwierdzenia wypłaty świadczeń emerytalnych dla skarżącej i jej męża (k. 40) jednoznacznie wskazują kwotę do wypłaty, tj. kwotę netto. Wskazane tam kwoty 3014,12 zł (emerytura męża skarżącej) i 2314,35 zł (emerytura skarżącej) to emerytura pomniejszona o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i o składkę na ubezpieczenie zdrowotne, natomiast z doliczonym dodatkiem pielęgnacyjnym, co daje kwotę otrzymywaną przez skarżącą i jej męża "na rękę".

W sytuacji stwierdzenia naruszenia przepisów prawa procesowego, odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego byłoby przedwczesne.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ rozważy kwestie akcentowane przez skarżącą za odwołaniem, a mając przy tym na uwadze pisma składane przez skarżącą po wniesieniu skargi, organ będzie miał na względzie konieczność odniesienia się do aktualnej sytuacji skarżącej w kontekście art. 64 pkt 2, zaś w kontekście art. 64 ust. 7 organ weźmie pod uwagę fakt, że w myśl tego przepisu rażące naruszenie obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty może zostać wykazane w szczególności (a zatem nie wyłącznie) na podstawie dokumentów.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964). Na zasądzone koszty złożyło się 480 zł tytułem wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika skarżącej.