Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 275/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 84 ust. 1, 2 3, 4 i 5
journal: Dz.U. 2023 poz 1336
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2024 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. [...] S.K.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 19 lutego 2024 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 lutego 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "Samorządowe Kolegium Odwoławcze" lub "organ"), po rozpatrzeniu odwołania spółki A. sp. z o.o. [...] SKA (dalej również jako "Skarżąca" lub "Spółka"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia 16 listopada 2022 r. nr [...]

Wyżej wskazana decyzja, jak wynika z uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy.

Wójt Gminy S. decyzją z dnia 19 września 2017 r. zezwolił Spółce na usunięcie 149 sztuk drzew rosnących na działce ew. nr [...] (obręb B. , gmina S. oraz 25 sztuk drzew rosnących na działce [...] w związku z wystąpieniem kolizji z przeprowadzeniem inwestycji zabudowy mieszkaniowej.

Zezwolenie na usunięcie przedmiotowych drzew zostało uzależnione od zastąpienia ich nasadzeniami zastępczymi w łącznej ilości 72 sztuk drzew liściastych o wysokości pni minimum 180 cm, w terminie do końca listopada 2018 r.. Za usunięcie ww. drzew naliczona została opłata za korzystanie ze środowiska w wysokości [...] zł, która została odroczona pod warunkiem wykonania ww. nasadzeń rekompensujących ubytek zieleni w środowisku na terenie dz. ew. nr [...], [...], [...], [...].

W związku z brakiem w aktach sprawy pisemnego powiadomienia o wykonaniu nasadzeń zastępczych, pismem z dnia 19 października 2021 r. (znak: [...]), Wójt Gminy S. wezwał stronę do przedłożenia dokumentu potwierdzającego wywiązanie się z obowiązku nałożonego w ww. zezwoleniu na usunięcie drzew.

Pismem z dnia 24 listopada 2021 r. poinformowano Skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie pobrania lub umorzenia odroczonej opłaty za usunięcie drzew oraz wezwano ponownie do przedłożenia dokumentów potwierdzających wywiązanie się z obowiązku nałożonego w pkt 2 decyzji zezwalającej na usunięcie drzew..

W dniu 14 grudnia 2021 r. do Wójta Gminy S. wpłynęły wyjaśnienia strony informujące o wykonaniu we własnym zakresie we wrześniu i październiku 2018 r. nasadzeń drzew liściastych w łącznej ilości 90 sztuk. W postaci 45 szt. olchy, 40 szt. klona oraz 5 szt. brzozy. Poinformowano, że drzewa zostały posadzone na dz. ew. nr [...], [...], [...].

W związku z niewskazaniem w ww. piśmie dz. ew. nr [...] i nr [...] (obręb B. , gmina S.), które były wskazane w ww. zezwoleniu na usunięcie drzew do wykonania nasadzeń zastępczych, pismem z dnia 17 grudnia 2021r. Wójt Gminy S. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w tej kwestii.

W piśmie z dnia 25 stycznia 2022 r. Spółka wyjaśniła, że na dz. ew. nr [...] i [...] drzewa zostały również posadzone w tym samym terminie co drzewa na pozostałych działkach.

W dniu 3 lutego 2022 r. dokonano oględzin przy udziale pełnomocnika Skarżącej. Pełnomocnik strony wskazał nasadzenia zastępcze zlokalizowane na wszystkich działkach ewidencyjnych wskazanych w powyższej decyzji, przy czym w przypadku dz. ew. nr [...] oraz [...] wskazano nasadzenia zastępcze rosnące na terenie prywatnych, ogrodów lokatorskich, na które nie zapewniono organowi dostępu (wskazano zza ogrodzenia na tyłach nieruchomości ).

W protokole wskazano, iż drzewa nie były opalikowane, większość została posadzona w bardzo malej rozstawie, a cześć z nich nie miała wyraźnego wykształconego pnia. Uwzględniając nasadzenia na ogrodach lokatorskich, które były wskazane zza ogrodzeń, ilość nasadzeń była zgodna z zapisami decyzji, jednak z uwagi na termin oględzin, poza okresem wegetacyjnym (brak ulistnienia) organ I instancji nie był w stanie poprawnie zweryfikować żywotności posadzonych drzew oraz gatunku.

Postanowieniem z dnia 16 lutego 2022 r. Wójt Gminy S. powołał biegłego sądowego - R. D. do oceny nasadzeń zastępczych i wydania opinii dendrologicznej, która wymaga wiadomości specjalnych.

Pismem z dnia 14 marca 2022 r. organ I instancji zawiadomił stronę o terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin z udziałem powyżej wskazanego biegłego w zakresie wykonania nasadzeń. Jako datę oględzin wskazano dzień 20 kwietnia 2022 r. Z uwagi na całodniowe opady deszczu występujące w dniu wskazanym na przeprowadzenie powyższych oględzin, termin ich przeprowadzenia został przesunięty na dzień 27 kwietnia 2022 r., o czym pełnomocnik strony został poinformowany i potwierdził otrzymanie wiadomości.

W dniu 27 kwietnia 2022 r. przeprowadzono z udziałem biegłego uzupełniające oględziny w terenie. Pełnomocnik strony wskazał drzewa rosnące na dz. ew. nr [...] (obręb B. , gmina S. w łącznej ilości 85 sztuk i wskazał, aby numery nieparzyste (zgodnie z oznaczeniem przyjętym w opinii biegłego z maja 2022 r.) zaliczyć do przedmiotowej sprawy, a numery parzyste do równorzędnej sprawy o sygnaturze [...] Na dz. [...] stwierdzono występowanie 100 innych drzew, które mają oznaki nowych nasadzeń i nie występowały podczas oględzin w dniu 3 lutego 2022 r.. Pełnomocnik wskazał 17 szt. Drzew rosnących na dz. [...] Pełnomocnik strony wskazał 58 szt. drzew rosnących na dz. ew. nr [...] (obręb B. , gmina S. .

W dniu 23 czerwca 2022 r. strona wniosła do Urzędu Gminy S. pismo, w którym zakwestionowała opinię dendrologiczną.

Pismem z dnia 8 lipca 2022 r. organ wezwał stronę do złożenia wyjaśnień i uzupełnień w zakresie niezachowania żywotności części drzew lub ich osłabienia nie rokującego szans na dalszy prawidłowy rozwój i wzrost oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających objęcie nasadzeń zastępczych pielęgnacją.

W dniu 1 sierpnia 2022 r. do Urzędu Gminy S. wpłynęło pismo strony, do którego załączono oświadczenie K. J. dotyczące prowadzenia pielęgnacji drzew na dz. ew. nr [...], [...], [...] i [...] w okresie od września 2018 r. do kwietnia 2022 r., w zakresie podlewania, palikowania, odchwaszczania oraz ściółkowania.

Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2022 r. organ I instancji powołał ponownie biegłego w celu przeprowadzenia oględzin uzupełniających w zakresie oceny żywotności w okresie wegetacyjnym nasadzeń zastępczych wskazanych w opinii biegłego z maja 2022 r. Zawiadomieniem z dnia 5 sierpnia 2022 r. organ I instancji wyznaczył termin przeprowadzenia oględzin na 19 sierpnia 2022 r.

W dniu 17 sierpnia 2022 r. strona zwróciła się do organu o zmianę terminu przeprowadzenia oględzin. Wójt Gminy S. przychylił się do prośby strony postępowania i wyznaczył nowy termin oględzin na dzień 26 sierpnia 2022r., jednocześnie informując, iż strona ustanowiła w niniejszej sprawie trzech pełnomocników i tut. organ nie przewiduje kolejnej zmiany terminu.

W dniu 19 sierpnia 2022r. wpłynęła od strony kopia opinii biegłego - Pana S. S. wraz z czarno-białymi fotografiami.

W dniu 26 sierpnia 2022 r. przeprowadzono kolejne oględziny sporządzając dokumentację fotograficzną rosnących drzew.

Decyzją z dnia 16 listopada 2022 r. nr [...] Wójt Gminy S. orzekł o pobraniu od Skarżącej opłaty w wysokości [...] zł ustalonej w decyzji Wójta Gminy S. z dnia 19 września 2017 r., znak: [...] za usunięcie drzew rosnących na dz. ew. nr [...] i [...] (obręb B. , gmina S. , w związku z niezachowaniem żywotności oraz brakiem rokowań na przeżycie w łącznej ilości 56 sztuki drzew liściastych, które miały zostać posadzone na dz. ew. nr [...], [...], [...] i [...] - po podziale [...] i [...] (obręb B. , gmina S. oraz umorzył z urzędu opłaty w wysokości [...] zł ustalonej w decyzji Wójta Gminy S. z dnia 19 września 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji Wójt wskazał, iż przy rozstrzygnięciu mniejszej sprawy organ przyjął oświadczenie strony z dnia 10 grudnia 2021 r., w którym strona wskazała, iż dokonała na dz. ew. nr [...], [...] i [...] nasadzeń drzew liściastych w łącznej ilości 90 szt. oraz wyjaśnienia z dnia 25 stycznia 2022 r. informujące o posadzeniu kilku dzrew na dz. ew. nr [...] i [...]. Zgodnie z decyzją Wójta Gminy S. z dnia 19 września 2017 r. strona była zobowiązana do posadzenia 72 szt. drzew liściastych. W świetle poczynionych przez Wójta Gminy S. ustaleń w terenie, stwierdzono, że nie wszystkie drzewa zachowały żywotność, czego dowodem jest opinia biegłego z września 2022 r. Z kolei bezpośrednia ocena drzew znajdujących się na ogrodach lokatorskich była niemożliwa (strona nie zapewniła dostępu), więc Wójt Gminy S. wskazał, że nie miał podstaw do uznania tych nasadzeń za nasadzenia zastępcze, a także możliwości zweryfikowania zachowania przez nie żywotności. W związku z poczynionymi w niniejszej sprawie przez Wójta Gminy S. ustaleniami faktycznymi wskazanymi, w opinii biegłego z maja i września 2022 r., zebranym materiałem dowodowym oraz wyjaśnieniami strony postępowania administracyjnego, Wójt Gminy S. uznał za uzasadnione rozstrzygnięcie - zamieszczone w sentencji decyzji - o pobraniu od Skarżącej opłaty proporcjonalnej do liczby nasadzeń, które nie zachowały żywotności lub nie rokują szans na przeżycie (czyli 56 szt. z ogólnej liczby 72 szt. nasadzeń rekompensacyjnych) w wysokości [...] zł.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka nie zgdzając się z wydaną decyzją podnosząc m.in. zarzut zaniechania zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego, brak oceny wszystkich nasadzeń.

Wydając wskazaną na wstępie decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przytoczeniu treści przepisów prawa, wskazało, iż równorzędnie z niniejszym toczyło się postępowanie znak: [...] w sprawie pobrania lub umorzenia odroczonej opłaty za usunięcie drzew określonych w zezwoleniu na wycinkę znak: [...], w którym zostały wskazane te same dz. ew. nr [...], [...] i [...] — po podziale [...] i [...] (obręb B. , gmina S. do wykonania nasadzeń zastępczych. Natomiast przedłożona przez stronę opinia dendrologiczna z dnia 21 lipca 2022 r. nie rozdziela jednak ilości nasadzeń na poszczególne sprawy, tj. sprawę znak: [...] i [...] Z kolei opinia dendrologiczna sporządzona przez Organ I instancji, uwzględnia wskazanie pełnomocnika strony, aby numery nieparzyste (zgodnie z oznaczeniem przyjętym w opinii biegłego z maja 2022r.) zaliczyć do przedmiotowej sprawy, a numery parzyste do równorzędnej sprawy o sygnaturze [...] W związku z powyższym organ przychylił się do oceny dokonanej przez Wójta Gminy S., iż wskazane w odwołaniu ilości zasadzeń opisane w opinii dendrologicznej S. S., są mylące.

Jak wynika z akt sprawy organu I instancji oględziny przeprowadzone w dniu 3 lutego 2022 r. nie potwierdziły informacji zawartych w oświadczeniu K. J. dot. okresu od września 2018r. do kwietnia 2022 r. Drzewa nie były opalikowane, nie były wyściółkowane, wokół nich znajdowały się gruzy, śmieci oraz wysoka trwa. Część z nich była poprzechylana lub zalana wodą ( np. karta nr [...], [...], [...], [...], [...] akt sprawy organu I instancji). Dopiero na wyznaczone oględziny z biegłym w dniu 27 kwietnia 2022 r. pojawiły się nowe paliki, gruba warstwa ściółki w postaci usypanego wału, widoczne były świeże rany na pniu drzew po usuniętych pędach oraz skoszona trawa (np. karta nr [...], [...]). Organ wskazał, że gdy rośliny chorują, nie zwalnia to strony z obowiązku dbania o nie i prowadzenia profilaktyki. Podczas regularnie prowadzonej pielęgnacji, w przypadku zdiagnozowania chorób i szkodników, jednym z jej elementów jest wykonanie zabiegów ochrony roślin zgodnie z zaleceniami podanymi przez producenta preparatu ochrony roślin.

Na podstawie akt organu I instancji organ podkreślił, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie ma charakteru dowolności, gdyż organ I instancji po ustaleniu, iż część drzew nie zachowała żywotności podjął działania celem ustalenia, czy nasadzenia nie przetrwały w wyniku siły wyższej. Jak ustalono nie wystąpiły w zaistniałym stanie faktycznym potwierdzone akty wandalizmu czy działania siły wyższej.

Organ wyjaśnił, iż działki ew. nr [...] i [...] (obręb B. , gmina S. stanowią dwie duże nieruchomości, które zgodnie z informacją zawartą w ewidencji gruntów stanowią współwłasność wielu właścicieli. Ustawa o ochronie przyrody nie przewidziała możliwości by w drodze decyzji administracyjnej (bądź w inny sposób) było możliwe przeniesienie obowiązku dokonania nasadzeń kompensacyjnych i ich pielęgnacji (bądź uiszczenia opłaty za usunięcie drzew i krzewów). Mogłoby to doprowadzić do sytuacji, że organ administracyjny byłby narażony na utratę więzi z podmiotem ( vide: wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 .05.2021 r. sygn. akt II SA/Łd 890/20).

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że to stronie powinno zależeć na zapewnieniu dostępu na prywatne ogrody lokatorskie, na których wykonała nasadzenia. Organ podkreślił, że zbycie nieruchomości, nie może stanowić argumentu uchylania się od ewentualnych obowiązków administracyjnych przez podmiot, który zbył nieruchomość, na której określone zostało miejsce realizacji obowiązku administracyjnego w wyniku wydania zezwolenia na usunięcie drzew.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu spółka A. sp. z o.o. [...] SKA, zarzucając naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a. art. 7, 77 i 80 k.p.a., poprzez:

- nieuwzględnienie całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym opinii dendrologicznej z dnia 21 lipca 2022 r., z której wynikało, że część drzew nie zachowała żywotności, ale z przyczyn niezależnych od Skarżącego i w konsekwencji uznanie, że Skarżący nie przedłożył żadnego dowodu potwierdzającego, iż drzewa obumarły z przyczyn od niego niezależnych, czyli wskutek działania siły wyższej,

- nieuwzględnienie całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym oświadczenia z dnia 22 lipca 2022 r. K. J., z którego wynikało, iż w okresie od września 2018 r. do kwietnia 2022 r. Skarżący dokonywał systematycznego podlewania, palikowania drzew, odchwaszczania oraz ściółkowania i w konsekwencji uznanie, że Skarżący nie przedłożył żadnego dowodu potwierdzającego, iż drzewa obumarły z przyczyn od niego niezależnych, czyli wskutek działania siły wyższej,

- brak rozpatrzenia przez Organ II Instancji całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym protokołu z oględzin z dnia 3 lutego 2022 r., w którym Organ stwierdził, iż "ilość wskazanych nasadzeń jest zgodna z zapisami decyzji", co również zostało potwierdzone w opinii dendrologicznej z dnia 21 lipca 2022 r.,

- zaniechanie przez Organ II Instancji wyjaśnienia okoliczności istotnych dla ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, zaniechanie zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego, przede wszystkim poprzez brak uwzględnienia wniosku Skarżącego złożonego w Odwołaniu o zobowiązanie na podstawie art. 85 § 2 KPA właścicieli prywatnych ogródków lokatorskich tj. na działce nr [...] i [...] do udostępnienia ww. nieruchomości w celu przeprowadzenia uzupełniających oględzin wszystkich nasadzeń zastępczych oraz uznanie za zasadne dowolnego stanowiska Organu I Instancji, że część niezbadanych nasadzeń nosi oznaki nowych i nie będą one podlegać ocenie przez biegłego, pomimo wielokrotnego wnioskowania o powyższe przez Skarżącego i w konsekwencji oparcie zaskarżonej decyzji o niepełny i błędnie ustalony stan faktyczny sprawy na skutek wybiórczej, fragmentarycznej i powierzchownej oceny materiału dowodowego oraz przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób pozorny, ukierunkowany na wydanie zaskarżonej decyzji, nie zaś na celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy,

b. art. 78 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia uzupełniających oględzin wszystkich nasadzeń znajdujących się na przedmiotowych działkach, pomimo złożenia w tym zakresie w Odwołaniu wniosku przez Skarżącego, jak również pomimo tego, że przedmiotem tego dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy,

c. art. 10 k.p.a. w zw. z art. art. 79 § 2 k.p.a. w zw. z art. 85 § 1 k.p.a., poprzez przeprowadzenie oględzin uzupełniających w zakresie oceny żywotności drzew, pomimo braku możliwości stawiennictwa na wyznaczonym terminie pełnomocnika Skarżącego z przyczyn od niego niezależnych, jak również pomimo złożonego niezwłocznie wniosku o zmianę terminu oględzin, a zatem pomimo tego, że Skarżący sygnalizował, że zamierza skorzystać z prawa udziału strony w oględzinach;

d. art. 68 § 1 k.p.a., poprzez błędne podzielenie przez Organ II Instancji stanowiska Organu I Instancji, że Skarżący nie wnosił o dokonanie żadnych uwag do protokołu sporządzonego z oględzin przeprowadzonych w dniu 27 kwietnia 2022 r., pomimo tego, że Skarżący wnosił w piśmie, które wpłynęło do Organu I Instancji dnia 4 maja 2022 r. o sprostowanie protokołu z oględzin z dnia 27 kwietnia 2022 r., poprzez uwzględnienie w nim zgłaszanych przez niego zastrzeżeń do czynności podejmowanych przez pracownika Gminy, w tym, że pełnomocnik strony wskazał do oceny przez biegłego wszystkie nasadzenia znajdujące się w dniu 27 kwietnia 2022 r. na dz. ew. [...],[...] i [...], a pracownik urzędu gminy nie uwzględnił ich w całości podczas oględzin, co w konsekwencji doprowadziło do sporządzenia opinii biegłego sądowego o niepełne informacje i pomiary dendrologiczne uzyskane podczas wizji i prac badawczych,

e. art. 85 § 2 k.p.a., poprzez brak zobowiązania przez Organ zarówno I jak i II Instancji właścicieli prywatnych ogródków lokatorskich, tj. na działce nr [...] i [...] do udostępnienia ww. nieruchomości w celu przeprowadzania uzupełniających oględzin zastępczych i w konsekwencji obarczenie Skarżącego ujemnymi konsekwencjami swojego zaniechania, poprzez wskazanie w uzasadnieniach decyzji zarówno przez Organ I jak i II Instancji, że nie można było zweryfikować nasadzeń zastępczych rosnących na terenie prywatnych ogródków lokatorskich, tj. na działce nr [...] oraz [...], gdyż to Skarżący nie zapewnił Organowi dostępu do nieruchomości,

f. art. 84 § 1 k.p.a., poprzez jednostronne uznanie przez Organ w trakcie oględzin, że część drzew nosi oznaki nowych nasadzeń i nie będą one podlegać ocenie przez biegłego i w konsekwencji odstąpienie przeprowadzenia oględzin wszystkich nasadzeń zastępczych, pomimo tego, że Organ nie posiadał specjalistycznej wiedzy pozwalającej mu na poczynienie ww. ustaleń, jak również pomimo braku przeprowadzenia w tym zakresie opinii przez biegłego;

2. przepisów prawa materialnego:

a. art. 84 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, poprzez brak uznania, iż część drzew nie zachowała żywotności, ale z przyczyn niezależnych od Skarżącego, a wskutek działania siły wyższej, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania decyzji Organu I Instancji w mocy, pomimo tego, że Skarżący dołożył należytej staranności w celu zachowania żywotności drzew, poprzez ich palikowanie, podlewanie, odchwaszczanie oraz ściółkowanie, a drzewa te utraciły żywotność z przyczyn od niego niezależnych;

b. art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody, poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I Instancji o pobraniu od Skarżącego o opłaty w wysokości [...] zł, pomimo tego, że Organ I Instancji stwierdził, a Organ II Instancji tego nie zakwestionował, iż część drzew rokuje na przeżycie, a zatem pomimo zachowania żywotności tych drzew.

Wskazując na powyższe Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie decyzji Wójta Gminy S. z dnia 16 listopada 2022 r. oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto strona wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wydruku fotografii zdjęć drzew w kolorze.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca rozwinęła zarzuty skargi wskazując, że pomimo wielokrotnego wnioskowania o przeprowadzenie oględzin wszystkich nasadzeń znajdujących się na przedmiotowych działkach, Organ I instancji, który nie posiada specjalistycznej wiedzy, jednostronnie uznał, że część nasadzeń nosi oznaki nowych i nie będą one podlegać ocenie przez biegłego. Zdaniem Skarżącej opinia dendrologiczna sporządzona przez biegłego z zakresu leśnictwa i ochrony przyrody przy Sądzie Okręgowym w B. mgr. inż. S. S. - a zatem biegłego sądowego dysponującego wiedzą i uprawnieniami analogicznymi do biegłego sądowego R. D., potwierdza, że Skarżący spełnił wymogi z przepisów ustawy o ochronie przyrody oraz z decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 15 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 13 września 2024 r., sygn.. akt III OZ [...] Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na powyższe postanowienie.

Na rozprawie w dniu 30 października 2024 r. pełnomocnik podtrzymał skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej również jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta orzekającej o pobraniu od Skarżącej opłaty ustalonej w decyzji Wójta Gminy S. z dnia 19 września 2017 r. za usunięcie drzew w związku z niezachowaniem żywotności oraz brakiem rokowań na przeżycie w drzew, które Spółka miała zasadzić zastępczo.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowi art. 84 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r., poz. 1336 ze zm.), zgodnie z którym posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu (ust. 1). Opłaty naliczane są w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu i pobierane przez organ właściwy do wydania tego zezwolenia (ust. 2). W przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych (ust. 3). Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu (ust. 4). Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy, albo część z nich, nie zachowały żywotności po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zachowały żywotności (ust. 5).

Rozwiązania ustawy o ochronie przyrody w odniesieniu do możliwości nałożenia obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych przyjmują formę prawną warunku, od spełnienia którego zależy obowiązek uiszczenia opłaty z tytułu usunięcia drzew i krzewów (zob. wyrok NSA z 31.03.2017 r., II OSK 1965/15, LEX nr 23580000). Należy przy tym zaznaczyć, że konstrukcja prawna opłaty za wycięcie drzew przewiduje, że zasadą jest jej poniesienie. Jej nieumorzenie nie jest więc karą za niedokonanie nasadzeń zastępczych, czy też niedochowanie obowiązku ich pielęgnacji, lecz rekompensatą za usunięcie drzew bez trwałego zastąpienia ich kolejnymi.

Niezachowanie żywotności nie oznacza jednak automatycznie, że nie został spełniony warunek umorzenia opłaty, o którym mowa w art. 84 ust. 4 u.o.p., ponieważ zgodnie z tym przepisem opłata podlega umorzeniu również wówczas, gdy nasadzenia nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości.

Ustawa nie precyzuje przy tym, co należy uznać za "przyczyny niezależne od posiadacza nieruchomości" toteż ich katalog pozostaje otwarty.

W piśmiennictwie przyjmuje się, że przyczyną taką jest siła wyższa, którą mogą być różnego rodzaju kataklizmy (tak: W. Radecki, Komentarz do ustawy o ochronie przyrody. Suplement, red. J. Sommer, Wrocław 2002, s. 83). W obecnym stanie prawnym za przyczynę taką należy uznać również np. suszę. Pojęcie przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości ma bowiem znacznie szerszy zakres przedmiotowy niż siła wyższa. Niestety w żadnym z przepisów prawa nie wskazano w sposób abstrakcyjny, jakie przyczyny należy uznać za niezależne od posiadacza nieruchomości. W związku z tym wystąpienie tych przesłanek w każdym przypadku będzie wymagało zindywidualizowanej oceny, w zależności od miejsca wykonania nasadzeń, panujących w danym miejscu warunków oraz sposobu ich wykonania.

Również w judykaturze wskazuje się, że ustawa o ochronie przyrody nie zawiera legalnej definicji "niezależnych od posiadacza nieruchomości przyczyn utraty żywotności drzewa". Oznacza to, że przyczyn tych należy upatrywać w zdarzeniach mających charakter nadzwyczajny, którym posiadacz nieruchomości nie mógł zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności. Siła wyższa, w tym kataklizmy pogodowe, to okoliczności, które mogą przemawiać za przyjęciem wystąpienia niezależnej od posiadacza przyczyny utraty żywotności drzewa (zob. wyrok NSA z 24 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2189/18).

W orzecznictwie podkreśla się również, że dokonanie nasadzeń w zamian za odstąpienie od wymogu uiszczenia opłaty za usunięcie drzew stanowi uprawnienie, a nie obowiązek i ma charakter kompensacyjny. Stąd decydując się na takie rozwiązanie strona musi uwzględniać to, że spoczywa na niej obowiązek przedsięwzięcia tej czynności w taki sposób, aby przyniosła oczekiwany przez ustawodawcę rezultat, a zatem zadośćuczyniła stratom przyrody, które nastąpiły na skutek podjętych przez człowieka działań związanych z usunięciem drzew. Tym samym, korzystając z możliwości umorzenia wymaganej zaległości strona bierze na siebie odpowiedzialność, że dopełni ciążący na niej obowiązek realnego, a nie iluzorycznego zadośćuczynienia stratom w przyrodzie, a ewentualny w tym zakresie brak może być powodowany wyłącznie okolicznościami od niej niezależnymi, jak np. siła wyższa i związane z tym chociażby kataklizmy pogodowe (typu tornado), czy inne działania ludzkie, na które wpływu strona nie miała, jak np. katastrofa ekologiczna czy budowlana (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 6 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wr 99/18).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż Wójt Gminy S. decyzją z dnia 19 września 2017 r. zezwolił Spółce na usunięcie 149 sztuk drzew rosnących na działce ew. nr [...] (obręb B. , gmina S. oraz 25 sztuk drzew rosnących na działce [...] w związku z wystąpieniem kolizji z przeprowadzeniem inwestycji zabudowy mieszkaniowej.

Zezwolenie na usunięcie przedmiotowych drzew zostało uzależnione od zastąpienia ich nasadzeniami zastępczymi w łącznej ilości 72 sztuk drzew liściastych o wysokości pni minimum 180 cm, w terminie do końca listopada 2018 r.. Za usunięcie ww. drzew naliczona została opłata za korzystanie ze środowiska w wysokości [...] zł, która została odroczona pod warunkiem wykonania ww. nasadzeń rekompensujących ubytek zieleni w środowisku na terenie dz. ew. nr [...], [...], [...], [...].

Z tych też względów należy uznać, iż Spółka winna dokonać nasadzeń do końca listopada 2018 r. , a 3 letni okres wegetacyjny upływał najpóźniej w grudniu 2021 r.

Z uwagi na fakt, iż spółka w żaden sposób nie potwierdziła wykonania nasadzeń i zachowania przez nie żywotności organ wezwał Spółkę do powyższego.

W odpowiedzi na wezwanie organu Spółka wyjaśniła, iż nasadzeń dokonała we własnym zakresie we wrześniu i październiku 2018 r. w łącznej ilości 90 sztuk. W postaci 45 szt. olchy. 40 szt. klona oraz 5 szt. brzozy. Poinformowano, że drzewa zostały posadzone na dz. ew. nr [...], [...], [...].

W sprawie nie ulega wątpliwości, iż do powyższych wyjaśnień strona nie dołączyła żadnej dokumentacji fotograficznej, dowodów zakupu materiału roślinnego, protokołów odbioru wykonania nasadzeń czy rysunku wykonania nasadzeń, a wyłącznie wypis z rejestru gruntów (k. [...] akt administracyjnych).

W dniu 3 lutego 2022 r. dokonano oględzin (protokół k. [...]), o czym wcześniej poinformowano Spółkę a jej pełnomocnik brał udział w czynnościach. W toku oględzin pełnomocnik Spółki wskazał nasadzenia zastępcze zlokalizowane na wszystkich działkach ewidencyjnych wskazanych w powyższej decyzji, przy czym w przypadku dz. ew. nr [...] oraz [...] wskazano nasadzenia zastępcze rosnące na terenie prywatnych, ogrodów lokatorskich, na które nie zapewniono organowi dostępu.

W protokole tym stwierdzono, iż wskazane drzewa nie były opalikowane, część nie miała wyraźnie wykształtowanego pnia.

W protokole stwierdzono, iż ilość nasadzeń jest zgodna z zapisami decyzji, jednak z uwagi na termin oględzin, poza okresem wegetacyjnym (brak ulistnienia) organ I instancji nie był w stanie poprawnie zweryfikować żywotność posadzonych drzew oraz gatunku. Co istotne z oględzin sporządzono obszerną dokumentację fotograficzną.

Warto w tym miejscu wskazać, z punku widzenia podniesionych zarzutów, iż w toku oględzin do protokołu nie wniesiono uwag a wyłącznie zażądano przeslania jego skanu.

Ze znajdujących się w aktach administracyjnych zdjęć jednoznacznie wynika, że drzewa nie były ściółkowane ani palikowane. Co istotne zdjęcia m.in. na k. [...] i [...] wskazują drzewa znacznie przechylone, a nawet opierające się na ogrodzeniu. Ponadto na k. [...] i nast. akt administracyjnych znajdują się zdjęcia z działki [...] na których uwidocznione są wyłącznie 4 sztuki drzew.

Kolejne oględziny z udziałem przedstawiciela Spółki oraz powołanym do sprawy biegłym dokonano dnia 27 kwietnia 2022 r.. W trakcie oględzin pełnomocnik strony wskazał drzewa rosnące na dz. ew. nr [...] (obręb B. , gmina S. w łącznej ilości 85 sztuk i wskazał, aby numery nieparzyste (zgodnie z oznaczeniem przyjętym w opinii biegłego z maja 2022 r.) zaliczyć do sprawy [...], a numery nieparzyste do równorzędnej sprawy o sygnaturze [...] Wskazane drzewa rosną rzędowo przy granicy nieruchomości od strony ul. [...] oraz od strony ogrodów lokatorskich na dz. ew. nr [...].

W toku oględzin stwierdzono, iż na pniach widoczne były świeże ślady po obciętych pędach, a powierzchnia przy drzewach została wyściółkowana w postaci wału zrębek. W protokole wyraźnie zaznaczono, iż na działce nr [...] obok 4 szt. drzew pojawiły się nowe nasadzenia klonu pospolitego w ilości 58 szt. drzew. W protokole wskazano również, iż na działce [...] stwierdzono 100 innych drzew noszących ślady nowych nasadzeń.

Jak wynika z protokołu nasadzeń tych nie wzięto pod uwagę z uwagi na brak tych drzew podczas oględzin w dniu 3 lutego 2022 r.

Strona Skarżąca w toku postępowania jak i w skardze zakwestionowała powyższe działanie organu stawiając zarzut naruszenia art. 84 i 68 k.p.a.

Sąd powyższych zarzutów nie uwzględnił.

Podkreślić należy, iż obowiązujące rozwiązania art. 84 ustawy o ochronie przyrody nie przewidują możliwości dokonywania nasadzeń uzupełniających w okresie odroczenia płatności za usunięcie drzew i krzewów. Taka praktyka może się wydawać zrozumiała z punktu widzenia podmiotów zainteresowanych umorzeniem odroczonych opłat. Jednak zestawiając takie zachowanie z celami, których realizacji służą nasadzenia kompensacyjne, w doktrynie wskazuje się, że jest ono sprzeczne z zasadami ochrony środowiska. Wprowadzając termin odroczenia płatności opłat za usunięcie drzew lub krzewów intencją ustawodawcy było zagwarantowanie skuteczności wykonania nasadzeń kompensacyjnych. Trzyletni okres wegetacji drzew stwarza bowiem bardzo duże prawdopodobieństwo, że nowe nasadzenia się zaadaptowały. W związku z tym dają dużą szansę, że rzeczywiście będą stanowiły formę skutecznej kompensacji przyrodniczej. Jeśli natomiast nasadzenia zostałyby wykonane np. na rok przed oceną ich skuteczności, to w praktyce mogłoby się okazać, że nie stanowią one skutecznej kompensacji zmian zachodzących w środowisku.

W związku z tym umorzenie na tej podstawie opłat pozostawałoby w sprzeczności z wynikającą z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r., poz. 2256 ze zm.) zasadą "zanieczyszczający płaci". Negatywne zmiany w środowisku wywołane usunięciem drzew lub krzewów na podstawie zezwolenia nie byłyby więc w ten sposób odpowiednio kompensowane. Takie działanie pozostawałoby również w sprzeczności z zasadą zrównoważonego rozwoju, mającą swoje umocowanie w postanowieniach art. 5 Konstytucji RP. Nie można bowiem uznać, aby rozwój następował w sposób zrównoważony w sytuacji, w której negatywne zmiany w środowisku nie są w odpowiedni sposób kompensowane.

Z tych też względów na mocy decyzji zezwalającej na wycinkę drzew, co zostało już zasygnalizowane wcześniej, strona miała obowiązek dokonania nasadzeń do końca listopada 2018 r.. Tym samym dokonanie nasadzeń po tym terminie, a co istotne w niniejszej sprawie nawet po upływie 3 letniego okresu wegetacji, słusznie zostało przez organ, a następnie biegłego pominięte.

W niniejszej sprawie na podstawie protokołów oględzin, a przede wszystkim sporządzonej w trakcie nich dokumentacji fotograficznej nie ulega wątpliwości, iż nasadzenia zostały dokonane pomiędzy lutym 2022 r. a kwietniem 2022 r., a więc po upływie ponad 3,5 roku od terminu wskazanego w decyzji zezwalającej na wycinkę drzew.

Z tych też względów zarzuty skargi w tym zakresie nie zasługiwały na uwzględnienie.

Ponadto wskazać należy, iż na skutek pism Skarżącej i wnoszonych zastrzeżeń co do sporządzonej opinii dendrologicznej organ powołał ponownie biegłego w celu przeprowadzenia oględzin uzupełniających w zakresie oceny żywotności w okresie wegetacyjnym nasadzeń zastępczych wskazanych w opinii biegłego z maja 2022 r.

Zawiadomieniem z dnia 5 sierpnia 2022 r. organ I instancji wyznaczył termin przeprowadzenia oględzin na 19 sierpnia 2022 r.. W dniu 17 sierpnia 2022 r. strona zwróciła się o zmianę terminu przeprowadzenia oględzin. Wójt Gminy S. przychylił się do prośby strony postępowania i wyznaczył nowy termin oględzin na dzień 26 sierpnia 2022r., jednocześnie informując, iż strona ustanowiła w niniejszej sprawie trzech pełnomocników i tut. organ nie przewiduje kolejnej zmiany terminu.

W dniu 26 sierpnia 2022 r. przeprowadzono oględziny z udziałem przedstawiciela organu oraz biegłego. Przedstawiciel Spółki nie stawił się pomimo, że został prawidłowo zawiadomiony. Sąd miał przy tym na uwadze, iż w dniu 26 sierpnia 2022 r. w godzinach wczesno porannych P. P. drogą elektroniczną (e-mail z dnia 26 sierpnia 2022 r., godz. 6.40 – k [...] akt) poinformował o niemożności stawienia się na oględzinach zarówno pełnomocnika jak i innych przedstawicieli. Jednakże w ocenie Sądu takie działanie, w świetle już wcześniejszej zmiany terminu i zastrzeżeń organu, nie uzasadniało kolejnego odłożenia terminu oględzin, a zarzuty strony w tym zakresie tj. naruszenia art. 10 k.p.a. nie zasługiwał na uwzględnienie.

Warto w tym miejscu podkreślić, iż prawo do czynnego udziału w czynnościach organu nie może oznaczać, że brak udziału strony i kolejne wnioski o zmianę terminu mają paraliżować działania organu.

Należy zaznaczyć, iż z protokołu oględzin wynika, że biegły informację o piśmie pełnomocnika otrzymał telefonicznie około godziny 7:40 (czyli niezwłocznie po rozpoczęciu pracy urzędu) ale był on już w drodze na oględziny wyznaczone na godz. 8. Z uwagi na fakt, iż teren był otwarty, w pobliżu przedmiotowych nasadzeń zastępczych nie toczyła się żadna budowa, nie zauważono żadnych pracowników ani maszyn budowlanych organ z biegłym słusznie przystąpili do oględzin.

Ponadto nie może ujść uwadze, iż strona była poinformowana przez organ przy wyznaczaniu nowego terminu, że organ nie przewiduje kolejnej zmiany terminu. Pomimo powyższego strona ponownie podjęła działania celem opóźnienia rozpoznania sprawy. Na uwadze również należy mieć okoliczność, iż były to wyłącznie oględziny uzupełniające mające potwierdzić żywotność drzew, które były wynikiem uwzględnienia wniosków Spółki.

Odnosząc się zaś do istoty sprawy tj. kwestii niezależnych od posiadacza nieruchomości przyczyn utraty żywotności drzewa wskazać należy, iż zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na uznanie, iż drzewa w łącznej ilości 56 szt nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od Spółki.

Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, iż w opinii biegłego szczegółowo opisano jak powinna przebiegać prawidłowa pielęgnacja drzew. W tym zwrócono uwagę na konieczność odpowiedniego opalikowania i ściółkowania. Natomiast protokół kontroli z dnia 3 lutego 2022 r. jednoznacznie wskazuje na brak jakichkolwiek zabiegów Spółki w tym zakresie. Dopiero podczas kolejnych oględzin stwierdzono wykonanie zabiegów pielęgnacyjnych tj. przycięcia, ściółkowanie i palikowanie. Przy czym z protokołu oględzin z dnia 27 kwietnia 2022 r. wynika, iż miejscami grubość ściółki wynosiła aż 12 cm, podczas gdy zgodnie z zapisami opinii prawidłowa warstwa nie powinna przekraczać 5 cm.

W ocenie Sądu protokoły kontroli a przede wszystkim dokumentacja fotograficzna sporządzona dnia 3 lutego 2022 r. obrazująca stan drzew i ich otoczenie (pochylone drzewa, śmieci, wysokie trawy, brak palików i ściółki) wskazują na brak odpowiednich zabiegów pielęgnacyjnych. Z tych też względów przedłożone przez Spółkę oświadczanie K. J. o wykonywaniu zabiegów pielęgnacyjnych uznać należy za niewiarygodne.

Odnosząc się natomiast do przedłożonej przez Spółkę opinii biegłego S. S. wskazać należy, iż po pierwsze nie rozdziela ona drzew do poszczególnych spraw. Ponadto co istotne w opinii tej biegły dokonał oceny żywotności ledwo co posadzonych drzew, które co wyjaśniono już wyżej nie powinny być brane pod uwagę przy ocenie wykonania nasadzeń zastępczych.

Ponadto należy mieć na względzie, iż z opinii tej nie wynika czy Skarżący dokonywał odpowiednich zabiegów pielęgnacyjnych. Samo ogólnikowe stwierdzenie, że "obumarcie pewnej ilości drzew jest zjawiskiem naturalny, ponieważ nasadzane drzewa są organizmami żywymi, narażonymi na szereg szkodliwych czynników biotycznych i abiotycznych. (...) W praktyce zawsze występuje odsetek obumarłych drzew po wykonaniu nasadzeń wśród drzew najlepiej wypielęgnowanych" jest niewystarczające do uznania, że drzewa nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości.

Odnosząc się do powyższego stwierdzenia wskazać należy, iż na gruncie niniejszej sprawy po pierwsze odsetek jest bardzo wysoki, gdyż obejmuje znaczną część nakazanych nasadzeń, a po drugie z opinii w żadnym stopniu nie wynika, że wskazywane przez biegłego infekcje czy też niedostosowanie się systemów korzeniowych wystąpiły w niniejszej sprawie.

Sąd miał przy tym na uwadze, iż z opinii wykonanej na zlecenie organu biegły stwierdził, iż na niektórych drzewach (w niniejszej sprawie 2 sztuk) występują "nienaturalne przebarwienia na pniu – nerkoza" (zob. adnotacje przy zdjęciach drzew nr [...], [...], ), to jednakże zgodzić się należy z organami, że w przypadku wykrycia choroby drzew Spółka winna podjąć działania celem ich zwalczenia. Choroba drzew nie zwalnia strony z obowiązku dbania o nie i prowadzenia profilaktyki. Podczas regularnie prowadzonej pielęgnacji, jak słusznie wskazał organ, w przypadku zdiagnozowania chorób i szkodników, jednym z jej elementów jest wykonanie zabiegów ochrony roślin zgodnie z zaleceniami podanymi przez producenta preparatu ochrony roślin.

Na gruncie niniejszej sprawy Spółka w żaden sposób nie wykazała aby przy prowadzeniu profilaktyki stosowała również zabiegi mające na celu przywrócenie optymalnej i długofalowej kondycji drzewa chorego choćby poprzez przedłożenie rachunków za preparaty ochrony roślin. Co istotne również w oświadczeniu K. J. (k. [...] akt administracyjnych) nie wskazano aby zabiegi pielęgnacyjne obejmowały opryski środkami ochronny roślin.

Natomiast zaniedbania w tym zakresie ze strony Spółki obciążają ją. Jeszcze raz należy przypomnieć, iż konstrukcja prawna opłaty za wycięcie drzew przewiduje, że zasadą jest jej poniesienie. Jej nieumorzenie nie jest więc karą za niedokonanie nasadzeń zastępczych, czy też niedochowanie obowiązku ich pielęgnacji, lecz rekompensatą za usunięcie drzew bez trwałego zastąpienia ich kolejnymi. Tym samym przyznany stronie przywilej od ogólnej zasadny konieczności poniesienia opłaty nie może prowadzić do sytuacji zwolnienia strony z obowiązku jej ponoszenia gdy tylko nowe zasadzenia nie zachowały swojej żywotności. To strona chcąc skorzystać z omawianego przywileju winna wykazać, iż pomimo należytej pielęgnacji nowych nasadzeń nie zachowały one żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza. Samo lakoniczne twierdzenia w sytuacji zgromadzenia dokumentacji o braku należytej pielęgnacji drzew (brak palikowania, ściółkowania) nie może prowadzić do zwolnienia strony z obowiązku poniesienia opłaty za usunięcie drzew.

Z tych też względów Sąd nie uznał aby organ przy ocenie materiału dowodowego dopuścił się naruszenia art. 80 k.p.a Organ swoje rozstrzygnięcie oparł na wszechstronnie i prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym dając wyraz swoim ustaleniom i ocenie materiału dowodowego w uzasadnieniu decyzji.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie brak było również podstaw do przeprowadzenia uzupełniających oględzin nasadzeń na działkach [...] i [...] stanowiących obecnie własność osób trzecich.

W tym miejscu wyjaśnić należy, iż w art. 84 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody ustawodawca wprowadził zasadę, zgodnie z którą posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu. Natomiast w ust. 4 art. 84 ustawy o ochronie przyrody ustanowił zasadę, zgodnie z którą należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu, jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. W ocenie Sądu obie te jednostki redakcyjne należy czytać łącznie, co oznacza, że w obu przypadkach chodzi o jeden i ten sam podmiot czyli posiadacza, który uzyskał zezwolenie na usunięcie drzew.

Wobec powyższego należy podkreślić, że Spółka jest adresatem decyzji zezwalającej na wycinkę drzew nie tylko w zakresie przyznanego uprawnienia (do usunięcia drzew), ale również w zakresie nałożonych obowiązków (wykonanie nasadzeń zastępczych).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty będącej konsekwencją niewywiązania się nałożonego w decyzji obowiązku jest adresat zezwolenia, tj. posiadacz nieruchomości, który wystąpił z wnioskiem o zezwolenie na usunięcie drzew. Nie można bowiem tracić z punktu widzenia okoliczności, że obowiązek wykonania nasadzeń zastępczych jest ściśle skorelowany z przyznanym w drodze zezwolenia uprawnieniem usunięcia określonych drzew. Gdyby przyjąć odmiennie, to doprowadziłoby to do sytuacji, w której określony podmiot (adresat decyzji) uzyskał korzyść w wyniku usunięcia drzew, które kolidowały z planowanym zamierzeniem inwestycyjnym, natomiast nie byłby on obciążony obowiązkiem zapewnienia odpowiedniej kompensacji przyrodniczej. Zatem stroną postępowania dotyczącego uiszczenia opłaty za niewykonanie nasadzeń zastępczych jest beneficjent zezwolenia na usunięcie drzew, a więc w niniejszej sprawie Skarżąca (zob. wyroki WSA w Gdańsku: z 29 września 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 221/21 i z 15 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 556/22,: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tych też względów to Skarżąca winna podjąć działania celem umożliwienia organowi dokonania oględzin nasadzeń na terenach do których nie posiada ona już tytułu prawnego. Spółka wiedząc o ciążącym na niej obowiązku zachowania żywotności drzew powinna przy sprzedaży nieruchomości - nie chcąc ponosić opłaty - odpowiednio zabezpieczyć swoje prawa, a nie wychodzić z założenia, że po sprzedaży działki kwestia nasadzeń już jej nie dotyczy.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż organ zawiadamiając o terminie oględzin zwracał się do spółki o umożliwienie dostępu do nieruchomości. Pomimo powyższego z licznych pism Skarżącej nie wynika aby podejmowała ona jakiekolwiek działania w tym kierunku wychodząc z błędnego przekonania, iż taki obowiązek spoczywa na organie. Zatem aby Spółka mogła skorzystać z przywileju umorzenia opłaty, to ona winna wykazać, ze dokonała stosownych nasadzeń oraz że podjęła wszelkie działania celem zachowania ich żywotności.

Mając powyższe na uwadze za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 78 k.p.a. oraz art. 85 k.p.a.

W niniejszej sprawie pomimo obszernego materiału dowodowego Spółka ograniczyła się wyłącznie do przedłożenia oświadczenia K. J. dotyczące prowadzenia pielęgnacji drzew w okresie od września 2018 r. do kwietnia 2022 r. oraz przedłożenia lakonicznej opinii dendrologicznej nie zawierającej żadnych informacji, poza przytoczonym wyżej ogólnikowym sformułowaniem, wskazujących na obumarcie drzew z przyczyn niezależnych od posiadacza.

Z tych też względów na gruncie niniejszej sprawy organ dysponując dowodami, iż doszło do obumarcia nakazanych nasadzeń oraz dokumentacją o braku należytej pielęgnacji (fotografie z oględzin z dnia 3 lutego 2022 r. i z dnia 27 kwietnia 2022 r. , opinia biegłego w której opisano zasady prawidłowej pielęgnacji drzew ), a z drugiej zaś strony brakiem dowodów potwierdzających, iż obumarcie nastąpiło z przyczyn niezależnych od Spółki, zasadnie orzekł o pobraniu od Skarżącej opłaty ustalonej w decyzji Wójta Gminy S. z dnia 19 kwietnia w związku z niezachowaniem żywotności oraz brakiem rokowań na przeżycie 56 szt. drzew. Wątpliwości Sądu nie budzi również ustalona proporcja opłaty, która to wynika wprost z art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody.

Z tych też względów za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 84 ust. 4 i 5 ustawy o ochronie przyrody.

W tym miejscu wskazać należy, iż wywody Skarżącej co do błędnego przyjęcia przez organ, że Spółka nie wnosiła uwag do protokołu (zarzut naruszenia art. 68 § 1 k.p.a.) pozostaje bez jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy. W sprawie nie jest kwestionowane, iż po oględzinach strona wstąpiła z ogólnym wnioskiem o sprostowanie protokołu (k. [...] akt administracyjnych), a następnie w późniejszym pismach zaznaczała, że pełnomocnik wnosił uwagi i zastrzeżenia do protokołu. Powyższe jednak w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, jak również faktu przeprowadzenia uzupełniających oględzin właśnie z uwagi na zgłaszane zastrzeżenia, nie może skutkować uznaniem, że brak ewentualnych adnotacji o wnoszonych uwagach winna skutkować uchyleniem decyzji.

Odnosząc się do wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z załączonych fotografii wskazać należy, iż w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu, ale tylko z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. wyznacza bowiem ścisłe granice wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym "nowych" dowodów. Celem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest zatem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz Sąd dokonuje oceny, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie – czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (por. wyrok. NSA z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II GSK 164/05, ONSA WSA 2006/2, poz. 45).

W ocenie Sądu wniosek o przeprowadzenie dowodu z fotografii kolorowych, które znajdują się w aktach administracyjnych ale w kolorze czrno-białym nie można traktować jako "nowych dowodów".

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.