Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 870/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c;
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7;
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Asesor sądowy Maciej Gapski, Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi K. K. i A. K. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie na rzecz K. K. i A. K. solidarnie kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r., znak: [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania A. i K. K., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] czerwca 2023 r., znak: [...] odmawiającą nałożenia na M. M. i Z. Ś. nakazu wykonania określonych czynności w sprawie przyłącza gazowego zlokalizowanego na działkach nr ewid. [...] i [...] zasilającego budynki usytuowane na działce nr ewid.[...] w miejscowości N., obręb Kolonia N., Gmina N..

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

PINB w P. pismem znak: [...] z dnia 2 marca 2020 r. zawiadomił o wszczęciu na wniosek [...] i K. K. postępowania administracyjnego, w sprawie przyłącza gazowego zlokalizowanego na działkach nr ewid. [...] i [...], zasilającego budynki usytuowane na działce nr ewid.[...] w miejscowości N., obręb Kolonia N., gm. N..

Z oświadczenia przedstawiciela Polskiej Spółki Gazownictwa Spółka z o.o. - Zakład Gazowniczy w L. A. J. złożonego do protokołu oględzin z dnia 19 marca 2020 r. wynika, że w latach 80-tych ub. wieku zasady budowy sieci i przyłączy gazowych oraz instalacji gazowych realizowane były we własnym zakresie przez potencjalnego odbiorcę gazu, który był inwestorem budowy przyłącza i instalacji gazowej, na podstawie warunków technicznych uzyskanych z Zakładu Gazowniczego. Inwestor zlecał opracowanie projektu technicznego przez uprawnionego projektanta, projekt był uzgadniany w Zespole Uzgadniania Dokumentacji (ZUD), a następnie w Zakładzie Gazowniczym - poprzez akceptację projektu przez przedstawiciela Zakładu Gazowniczego popartą stosownym podpisem i pieczątką potwierdzającą jego uzgodnienie. Na podstawie tak uzgodnionego projektu inwestor miał prawo wystąpić do Urzędu Miasta w N., w celu uzyskania pozwolenia na budowę.

Z informacji otrzymanej od przedstawiciela Polskiej Spółki Gazownictwa Sp. z o.o., na podstawie posiadanych dokumentów, tj. protokołu odbioru technicznego Nr [...] z dnia 31 marca 1989 r., dotyczącego odbioru przyłącza gazowego do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce o nr ewid.[...], przebiegającego przez działkę posiadającą obecnie nr ewid. [...] wynika, iż przyłącze to zostało odebrane przez PSG Sp. z o.o. w dacie j.w.

Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. dysponuje projektem technicznym wykonanym przez projektanta R. P. - posiadającego upr. nr [...] i inżyniera J. Ł. - posiadającego upr. nr [...] we wrześniu 1987 r., z zawartym na projekcie uzgodnieniem z PSG Sp. z o.o. z dnia 2 października 1987 r. L.dz. [...]. W posiadaniu Spółki znajduje się inwentaryzacja geodezyjna powykonawcza z dnia 15 grudnia 1988 r., wykonana przez uprawnionego geodetę K. T. - uprawnienia geodezyjne nr [...]. Adnotacja i numer decyzji o pozwoleniu na budowę nr GK U AN [...]/87 z dnia 2 listopada 1987 r. znajduje się na w/w projekcie technicznym, będącym w posiadaniu PSG Sp. z o.o. Z oświadczenia przedstawiciela Polskiej Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. wynika, iż w zasobach archiwalnych Spółki zazwyczaj nie były przechowywane decyzje o pozwoleniu na budowę inwestora zewnętrznego, jednak fakt, iż był dokonany odbiór przyłącza przez PSG Sp. z o.o. świadczy o legalności tej inwestycji.

Po zakończeniu budowy przyłącza gazowego do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce o nr ewid.[...] w miejscowości N., obręb Kolonia N., inwestor przekazał przyłącze drukiem PT na majątek Zakładu Gazowniczego w dniu 3 kwietnia 1988 r. i w tym dniu PSG Sp. z o.o. stała się właścicielem przedmiotowego przyłącza. Ponadto przedstawiciel Spółki oświadczył, że inwestorem przyłącza był T. P. - poprzedni właściciel działki nr ewid.[...]

Według K. K. działka nr ewid. [...] powstała w wyniku podziału działki nr [...] na kilka działek.

Z oświadczenia M. M. - obecnego współwłaściciela działki o nr ewid.[...] wynika, że poprzedni właściciel nieruchomości T. P. nie przekazał mu żadnych dokumentów w tej sprawie.

W zasobach archiwum zakładowego Urzędu Miejskiego w N. nie odnaleziono decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego gazociągu, jednak Urząd stwierdził, iż brak tej decyzji nie świadczy jednoznacznie o tym, że nie została ona wydana. W rejestrze wydanych decyzji o pozwoleniu na budowę w roku 1987 wpis kolejnych wydanych decyzji został zakończony w dniu 24 października 1987 r., natomiast kolejny wpis jest ze stycznia 1988 r. Ponadto w wyniku analizy w zakresie zgromadzonej dokumentacji z rejestrem archiwalnym stwierdzono, że w dokumentacji archiwalnej występują braki. Mając powyższe na uwadze Urząd nie ma możliwości jednoznacznie stwierdzić czy przedmiotowa decyzja została wydana ze względu na jej brak.

W punkcie 1 podpunkt 8 miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta N., zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady N. Miasta i Gminy w N. z dnia 9 kwietnia 1980 r. - podstawowe elementy planu, uzbrojenie terenu, litera "d" znajduje się zapis: "wyposażenie miasta w gaz przewodowy dla celów komunalnych, ogrzewanie paliwem gazowym w oparciu o indywidualne źródła ciepła (w etapie obiekty służby zdrowia, docelowo - pozostałe). Innych zapisów w zakresie budowy sieci i przyłączy gazowych plan zagospodarowania przestrzennego z dnia 9 kwietnia 1980 r. nie zawiera. Dla obszaru, na którym położone są działki nr ewid. [...] i nr ewid.[...] w obrębie N. Kolonia, obecnie nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Powyższe wynika z pisma Urzędu Miejskiego w N. z dnia 12 marca 2020 r. znak: [...]

PINB w P. uznał, iż przyłącze gazowe zostało wykonane na podstawie oraz zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę związku z czym decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r., odmówił wydania M. M. nakazu rozbiórki legalnie zrealizowanego przyłącza gazowego zlokalizowanego na działkach nr ewid. [...] i [...], zasilającego budynki zlokalizowane na działce nr ewid.[...] w miejscowości N., obręb Kolonia N., Gmina N..

Po rozpatrzeniu odwołania A. i K. K. od decyzji organu I instancji znak j.w. z dnia [...] czerwca 2020 r., L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Sprawa była przedmiotem weryfikacji przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie. WSA w Lublinie w wyniku rozpatrzenia skargi K. K. i A. K. na decyzję ostateczną LWINB z dnia [...] sierpnia 2020 r., prawomocnym wyrokiem o sygn. akt II SA/Lu 668/20 z dnia 8 grudnia 2020 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję PINB w P., znak: [...] z dnia 10 czerwca 2020 r.

Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji wystąpił pismem z dnia 7 kwietnia 2021 r. znak: [...] do L. Urzędu Wojewódzkiego w L., pismem znak: [...] z datą j.w. do Starosty L., pismem znak: [...] z datą j.w. do Archiwum Państwowego w L., pismem znak: [...] z datą j.w. do Starostwa Powiatowego w P., zwracając się z prośbą o przeprowadzenie kwerendy archiwalnej w zasobach archiwalnych pozostających w dyspozycji tych instytucji, celem odnalezienia pozwolenia na budowę przedmiotowego przyłącza. Biorąc pod uwagę odpowiedzi w/w instytucji w powyższej sprawie organ I instancji stwierdził, iż uzyskano informacje o braku poszukiwanych dokumentów.

PINB w P. przesłuchał w dniu 19 lipca 2021 r. świadków w osobach pana E. G. oraz byłego pracownika Gminy N. S. O.. Z oświadczenia E. G. wynika, że nie pamięta czy w/w przyłącze wykonano zgodnie z projektem budowlanym, gdyż minęło od tamtego czasu 32 lata. Z jego zeznań wynika, że nie pamięta również jak wyglądała decyzja o pozwoleniu na budowę, kto tę decyzję podpisał oraz, czy była pisemna zgoda poprzedniego właściciela działki nr ewid.[...] (obecnie [...]) - Z. Z.. E. G. oświadczył ponadto, że nie pamięta innych budów przyłączy, które były realizowane w tym czasie, tj. 32 lata temu, gdyż był jedyną osobą na całą miejscowość N. do uczestniczenia w odbiorach oraz miał inne liczne zadania. Z kolei z oświadczenia S. O. wynika, że nie zajmował się wydawaniem i przygotowaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, gdyż tymi sprawami zajmował się T. D., który zmarł kilka miesięcy temu.

W dniu 8 września 2021 r. organ I instancji przesłuchał T. P., który stwierdził, że nie posiada decyzji nr GK U AN [...] z dnia 2 listopada 1987 r. ani jej kopii, nie przypomina sobie również czy widział w/w decyzję i projekt budowlany będący załącznikiem do tej decyzji, nie pamięta także jaki miał być przebieg przyłącza gazowego w projekcie budowlanym i nie wie czy jest on zgodny z inwentaryzacją geodezyjną. T. P. zeznał ponadto, iż nie posiada innych informacji w przedmiotowej sprawie.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ przyjął, że projekt techniczny przyłącza gazowego na działce nr ewid.[...] i [...] wykonany przez projektanta R. P. posiadającego upr. nr [...] i inżyniera J. Ł. - upr. nr [...] we wrześniu 1987 został uzgodniony w Zakładzie Gazowniczym i tam opatrzono ten projekt pieczątką potwierdzającą uzgodnienie (nr uzgodnienia L. dz. [...] z dnia 2 października 1987 r.). Adnotacja i nr decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 2 listopada 1987 r. nr GK U AN [...]/87 znajduje się na projekcie technicznym. Przyłącze to zostało odebrane przez PSG w dniu 31 marca 1989 r., a inwestor przekazał przyłącze drukiem PT na majątek Zakładu Gazowniczego w dniu 3 kwietnia 1988 r. PINB w P. stwierdził, że przebieg przyłącza jest identyczny według projektu i według inwentaryzacji powykonawczej.

Zdaniem organu I instancji brak decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego gazociągu na działce nr ewid.[...] w archiwach Urzędu Miasta N. nie świadczy jednoznacznie, że nie została ona wydana, a jego lokalizacja jest zgodna z obowiązującym w okresie budowy miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta N.. Wobec tego przyjęto, że powyższe przesłanki świadczą o legalności wybudowanego przyłącza gazowego.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia [...] września 2021 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, odmówił nałożenia na M. M. i Z. Ś. nakazu wykonania określonych czynności w sprawie przyłącza gazowego zlokalizowanego na działkach nr ewid. [...] [...] [...], zasilającego budynki usytuowane na działce nr ewid.[...] w miejscowości N., obręb Kolonia N., Gmina N..

Wskutek rozpatrzenia odwołania [...] i K. K. od decyzji PINB w P. znak: [...] z dnia [...] września 2021 r., L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak: [...] z dnia [...] stycznia 2022 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. LWINB stwierdził, iż organ I instancji nie zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego toku postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu, a ustalenia PINB w P. zostały dokonane w sposób wybiórczy.

Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji pismem z dnia 2 marca 2022 r. znak: [...] zwrócił się do Urzędu Miejskiego w N. o udzielenie informacji, którzy pracownicy zajmowali się wydawaniem decyzji o pozwoleniu na budowę w 1987 r.

Z pisma Urzędu Miejskiego w N. znak: [...] z dnia 21 marca 2022 r. wynika, że w aktach sprawy brak jest decyzji znak: GK UAN [...]/87 z datą j.w. Z uwagi na datę wskazaną przez organ I instancji w piśmie z dnia 2 marca 2022 r. nie można ustalić osób, które zajmowały się wydawaniem decyzji o pozwoleniu na budowę w 1987 r.

PINB w P. pismem znak: [...] z dnia 30 marca 2022 r., zawiadomił na podstawie art. 89 § 1 k.p.a. i art. 90 k.p.a. świadków w osobach A. J. i T. P. oraz strony postępowania o mającej się odbyć w dniu 27 kwietnia 2022 r. rozprawie administracyjnej w sprawie przyłącza gazowego zlokalizowanego na działkach nr ewid. [...] i [...], zasilającego budynki znajdujące się na działce nr ewid.[...] w miejscowości N., obręb Kolonia N., Gmina N.. W aktach sprawy znajduje się protokół z datą j.w. przesłuchania świadka A. J., z którego wynika, iż świadek poinformował, że podtrzymuje swoje oświadczenie złożone podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 19 marca 2020 r. Z w/w protokołu wynika ponadto, że T. P. nie uczestniczył w rozprawie administracyjnej. Z pisma pana T. P. z dnia 27 maja 2022 r. wynika, że przedmiotową nieruchomość nabył w 1988 r. i sprzedał w 1999 r. oraz, że nieruchomość sprzedał po kilku latach nie przeprowadzając na jej terenie zmian ani nowych inwestycji.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją znak: [...] z dnia 24 sierpnia 2022 r., wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., odmówił M. M. i Z. Ś. wydania nakazu rozbiórki przyłącza gazowego zlokalizowanego na działkach nr ewid. [...] i [...], zasilającego budynki usytuowane na działce nr ewid.[...] w miejscowości N., obręb Kolonia N., Gmina N..

Wskutek rozpatrzenia odwołania A. i K. K. od decyzji organu I instancji znak j.w. z dnia [...] sierpnia 2022 r., L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak: [...] z dnia 14 listopada 2022 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji nie zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego toku postępowania wyrażonym w orzeczeniu Sądu, a ustalenia PINB w P. zostały w dalszym ciągu dokonane w sposób niekompletny.

Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji wystąpił pismem z dnia 23 listopada 2022 r. znak: [...] do L. Urzędu Wojewódzkiego w L., pismem znak: [...] z dnia 23 listopada 2022 r. do Starosty L., pismem znak: [...] z datą j.w. do Archiwum Państwowego w L., pismem znak: [...] z datą j.w. do Starostwa Powiatowego w P., zwracając się z prośbą o przeprowadzenie kwerendy archiwalnej w zasobach archiwalnych pozostających w dyspozycji tych instytucji, celem odnalezienia pozwolenia na budowę przedmiotowego przyłącza. Biorąc pod uwagę odpowiedzi w/w instytucji w powyższej sprawie organ I instancji stwierdził, iż uzyskano informacje o braku poszukiwanych dokumentów. Wskazać należy, iż na pismach znak: [...], [...] oraz [...] w dacie ich sporządzenia widnieje błędny rok.

PINB w P. pismem znak: [...] z dnia 2 grudnia 2022 r. zwrócił się z prośbą do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta st. W. o przesłuchanie świadka T. P.. PINB dla miasta st. W. pismem znak: [...] z dnia 7 marca 2023 r. poinformował, że w dniu 6 marca 2023 r. odbyło się przesłuchanie świadka T. P., a do w/w pisma dołączono protokół z jego przesłuchania, z którego wynika, że świadek udzielił już wyjaśnień dotyczących przedmiotowej sprawy i nie ma nic więcej do dodania. Ponadto T. P. potwierdził informacje zawarte w swoim piśmie z dnia 27 maja 2022 r. oraz odpowiadając na pytanie dotyczące protokołu nr [...] odbioru przyłącza gazowego do w/w budynku nr [...] (karta nr [...] akt sprawy I instancji) świadek oświadczył, że na protokole nie widnieje jego podpis oraz nie wie przez kogo protokół został podpisany.

Z protokołu z rozprawy administracyjnej z dnia 13 kwietnia 2023 r. (karta nr [...] akt sprawy I instancji) wynika, że został przesłuchany w charakterze świadka pan A. J., uprzedzony o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie zgodnie z treścią art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks kamy (tekst jednolity w Dz. U. z 2022 r., poz. 1138 ze zm., dalej k.k.). Świadek zeznał, że na podstawie posiadanych dokumentów przez [...] Spółkę Gazownictwa Sp. z o.o., tj. protokołu odbioru technicznego z dnia 31 marca 1989 r. dotyczącego odbioru przyłącza gazowego do działki nr ewid.[...], biegnącego przez działkę posiadającą obecnie nr ewid. [...] można stwierdzić, że przyłącze to zostało odebrane przez PSG w dniu 31 marca 1989 r. Ponadto Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. posiada projekt techniczny wykonany we wrześniu 1987 r. przez projektanta R. P. - upr. nr [...] i inż. J. Ł. - upr. nr [...], przebieg przyłącza gazowego jest identyczny zarówno na projekcie jak i na inwentaryzacji powykonawczej (będącej w posiadaniu PSG), wykonanej przez geodetę K. T. (upr. nr [...]) z dnia 15 grudnia 1988 r. A. J. zeznał ponadto, że w latach 80-tych ub. wieku zasady budowy sieci i przyłączy gazowych i instalacji gazowych realizowane były we własnym zakresie przez potencjalnego odbiorcę gazu, który był inwestorem budowy przyłącza i instalacji gazowej, na podstawie warunków technicznych uzyskanych z Zakładu Gazowniczego. Inwestor zlecał opracowanie projektu technicznego przez uprawnionego projektanta, projekt był uzgadniany w ZUD, a następnie w Zakładzie Gazowniczym i tam przybijano pieczątkę potwierdzającą uzgodnienie, pod którą podpisywał się przedstawiciel Zakładu Gazowniczego (numer uzgodnienia tego przyłącza na projekcie to L. dz. [...] z dnia 2 października 1987 r.). Na podstawie tak uzgodnionego projektu inwestor miał obowiązek wystąpić do Urzędu Miasta w N., w celu uzyskania pozwolenia na budowę, co uczynił (inwestor) i uzyskał decyzję nr GK UAN [...]/87 z dnia 2 listopada 1987 r. (adnotacja i nr decyzji o pozwoleniu na budowę znajduje się na w/w projekcie technicznym będącym w posiadaniu Zakładu Gazowniczego). W zasobach archiwalnych PSG zazwyczaj nie były przechowywane decyzje o pozwoleniu na budowę inwestora zewnętrznego, jednak fakt, że był dokonany odbiór przyłącza przez PSG świadczy o legalności tej inwestycji. Po zakończeniu budowy przyłącza inwestor przekazał przyłącze drukiem PT na majątek Zakładu Gazowniczego w dniu 3 kwietnia 1988 r. i w tym dniu PSG stał się właścicielem przedmiotowego przyłącza.

K. K. wyjaśnił, że będąc w Urzędzie Miasta i Gminy N. w trakcie przeglądania rejestrów dotyczących udzielonych decyzji o pozwoleniu na budowę pod numerem GK UAN [...]/87 z dnia 2 listopada 1987 r. widnieje inne nazwisko niż T. P. czy A. S.. R. F. nie złożył wyjaśnień w niniejszej sprawie.

Z uwagi na wyjaśnienia złożone przez K. K. organ I instancji pismem znak: [...] z dnia 25 kwietnia 2023 r. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w N. z prośbą o wskazanie nazwiska widniejącego w rejestrze przy w/w decyzji oraz jakiego zamierzenia budowlanego dot. ta decyzja. Ponadto zwrócił się z prośbą o podanie danych adresowych inwestora, którego dotyczyła przedmiotowa decyzja na budowę. W odpowiedzi Urząd Miejski w N. pismem znak: [...] z dnia 2 maja 2023 r. poinformował, że nie zachowały się dokumenty źródłowe dotyczące w/w sprawy i nie jest w stanie udzielić informacji w tym temacie, niemniej jednak decyzje budowlane w latach 80-90 - XX wieku oznaczone były symbolem GK.UAN.

W ustalonym stanie faktycznym sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją znak: [...] z dnia [...] czerwca 2023 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, odmówił nałożenia na M. M. i Z. Ś. nakazu wykonania określonych czynności w sprawie przyłącza gazowego zlokalizowanego na działkach nr ewid. [...] i [...], zasilającego budynki usytuowane na działce nr ewid.[...] w miejscowości N., obręb Kolonia N., Gmina N..

W wyniku odwołania wniesionego przez [...] i K. K. w sprawie orzekał Inspektor Nadzoru Budowlanego, który decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. odmawiające wydania nakazu wykonania określonych czynności w sprawie przyłącza gazowego.

Organ odwoławczy uznał, że rozstrzygnięcia podjęte przez organ I instancji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym i dowodowym, a materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie (m.in. protokoły z oględzin, pisma Urzędu Miejskiego w N. - w tym z dnia 21 marca 2022 r. i z dnia 2 maja 2023 r., L. Urzędu Wojewódzkiego w L. - w tym z dnia 19 grudnia 2022 r., Starosty L. - w tym z dnia 20 kwietnia 2021 r., z dnia 1 grudnia 2022 r. i z dnia 13 grudnia 2022 r., Archiwum Państwowego w L. - w tym z dnia 6 grudnia 2022 r. i z dnia 13 grudnia 2022 r. oraz Starostwa Powiatowego w P. - w tym z dnia 13 grudnia 2022 r., dokumenty dot. warunków technicznych przyłączenia i zapewnienia dostawy gazu ziemnego, wykonania przyłącza gazowego i wewnętrznej instalacji gazowej, protokół odbioru technicznego odcinków sieci gazowej oraz dopływów domowych Nr [...] z dnia 31 marca 1989 r., inwentaryzacja geodezyjna powykonawcza przyłącza gazowego z dnia 15 grudnia 1988 r. (karty od nr [...] do nr [...] akt I instancji), itd., stanowi kompletny materiał dowodowy, pozwalający na podjęcie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie przez LWINB. Należy uznać, że postępowanie przed PINB w P. zostało przeprowadzone zgodnie ze wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o sygn. akt II SA/Lu 668/20 z dnia 8 grudnia 2020 r. oraz w decyzji LWINB znak: [...] z dnia [...] listopada 2022 r.

Za bezzasadny organ uznał także zarzut dotyczący naruszenia zasad zawartych w treści art. 11 k.p.a.,

Organ wyjaśnił, że sprawie zastosowanie będą miały przepisy Prawa budowlanego obowiązujące przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw).

Jak wskazał organ przedmiotem postępowania jest przyłącze gazowe zlokalizowane na działkach o nr ewid. [...] i [...], zasilające budynki usytuowane na działce nr ewid.[...] w miejscowości N., gm. N..

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. W myśl przepisu zawartego w treści § 44 ust. 1 pkt 4 lit. a rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r., w sprawie nadzoru urbanistyczno - budowlanego (Dz. U. Nr 8 poz. 48 z 1975 r. z późn. zm., dalej rozporządzenie z dnia 20 lutego 1975 r.), wykonanie przyłącza gazowego wymagało uzyskania pozwolenia na budowę.

W ocenie organu odwoławczego przypisy Prawa budowlanego z 1974 r., które obowiązywały w dacie realizacji spornego przyłącza nie nakładały na właściciela obiektu budowlanego obowiązku przechowywania dokumentacji związanej z realizacją obiektu, jak to wynika obecnie z art. 63 Prawa budowlanego z 1994 r. oraz że organy wydające pozwolenia na budowę były zobligowane do przechowywania dokumentów dotyczących wydanych pozwoleń na budowę tylko przez okres pięciu lat, fakt, że nie odnaleziono stosownych dokumentów nie uprawnia do przyjęcia, że przyłącze to zrealizowano w całości lub w części bez pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA o sygn. akt II OSK 102/20 z dnia 22 czerwca 2020 r., wyrok WSA w Lublinie o sygn. akt II SA/Lu 668/20 z dnia 8 grudnia 2020 r.).

Powinnością organu uprawnionego do prowadzenia postępowania w sprawie o rozbiórkę jest wyjaśnienie w sposób jednoznaczny - przy wykorzystaniu dopuszczonych przez ustawodawcę środków dowodowych - kwestii posiadania przez inwestora pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu przed rozpoczęciem jego realizacji. Przy czym wątpliwości w tym zakresie nie można wykorzystać w sposób niekorzystny dla inwestora, a w dalszej kolejności, dla jego następców prawnych (por. wyrok WSA w Opolu o sygn. II SA/Op 61/17 z dnia 4 kwietnia 2017 r.). W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, gdy występuje następstwo prawne zarówno jeżeli chodzi o inwestora, jak i stronę skarżącą.

Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. dysponuje projektem technicznym. Adnotacja i numer decyzji o pozwoleniu na budowę nr GK UAN [...]/[...] z dnia [...] listopada 1987 r. znajduje się na w/w projekcie. Z oświadczenia przedstawiciela Polskiej Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. wynika, iż w zasobach archiwalnych Spółki zazwyczaj nie były przechowywane decyzje o pozwoleniu na budowę inwestora zewnętrznego, jednak fakt, iż był dokonany odbiór przyłącza przez PSG Sp. z o.o. świadczy o legalności tej inwestycji.

Jak podkreślił organ w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Lublinie o sygn. akt II SA/Lu 668/20 z dnia 8 grudnia 2020 r. Sąd zarzucił, że organy nie wyjaśniły, czy możliwe było przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków, na okoliczność wydania w/w decyzji o pozwoleniu na budowę, zwłaszcza, że jak twierdzą skarżący pozwolenie to nie mogło być wydane, gdyż w ich ocenie, posiadane przez nich dokumenty potwierdzają, że pozwolenie na budowę nr GK UAN [...]/[...] z [...] dnia listopada 1987 r. było wydane dla innej inwestycji, w innym miejscu, realizowanej przez innego inwestora. W szczególności nie da się w sposób racjonalny wykluczyć, że osoby, które w świetle dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, były odpowiednio: inwestorem tego przyłącza - T. P., jego wykonawcą - S. M. (prowadzący w dacie realizacji przyłącza "Usługowy Zakład instalacji sanitarnych, c.o. i gazu" w N.) oraz dokonujący odbioru przyłącza w imieniu Zakładu - pan E. G. (zob. protokół nr [...] z odbioru technicznego - karta nr [...] akt sprawy I instancji), posiadały wiedzę umożliwiającą jednoznaczne rozstrzygnięcie opisanych wątpliwości w sprawie.

W aktach sprawy znajduje się inwentaryzacja geodezyjna powykonawcza z dnia 15 grudnia 1988 r. (karta nr [...] akt I instancji), wykonana przez uprawnionego geodetę K. T. - uprawnienia geodezyjne nr [...], na której widnieje wpis, iż stwierdza się, że przewód gazowy został zrealizowany w terenie zgodnie z projektem uzgodnionym przez ZUD w L. protokołem nr [...], a wyniki inwentaryzacji powykonawczej zostały wkreślone na pierworys i matryce mapy zasadniczej miasta N.. LWINB przychyla się do stanowiska prezentowanego w zaskarżonej decyzji, iż przebieg przyłącza gazowego jest identyczny na projekcie i na inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej. Sporne przyłącze gazowe jest również zgodne z obowiązującym w okresie budowy miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta N.. Obecnie nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Organ stwierdził ponadto, że znak decyzji o pozwoleniu na budowę wraz z datą jej wydania (nr GK UAN [...] z dnia [...] listopada 1987 r.), figurujący na pierwszej stronie projektu technicznego (karta nr [...] akt sprawy I instancji) opatrzony jest pieczątką Urzędu Miasta i Gmin N. oraz stosownym podpisem osoby dokonującej tego wpisu. Jako inwestor przyłącza i instalacji gazowej w budynku mieszkalnym przy ul. [...] nr [...] w N. figuruje T. P.. Oznaczenie decyzji jest zgodne z oznaczeniem podanym w piśmie Urzędu Miejskiego w N. z dnia [...] maja 2023 r. znak: [...] (karta nr [...] akt sprawy I instancji). Dodać należy, iż na protokole Nr [...] z dnia 31 marca 1989 r. - z odbioru technicznego odcinków sieci gazowych oraz dopływów domowych dot. przyłącza gazowego średnioprężnego Ř 20 do budynku nr [...] przy ul. [...] w N. (karta nr [...] akt I instancji - str. 2), wyszczególnione są osoby biorące udział w odbiorze: Zarządzający siedzibą - E. G., Inwestor - T. P. oraz Wykonawca - S. M., a obok znajdują się dwie pieczątki firmowe przy nazwisku E. G. oraz S. M. (pod poz. 1 i 3) wraz ze stosowymi podpisami - pomiędzy którymi znajduje się podpis inwestora (pod poz. Nr [...]).

Organ wskazał, że na podstawie umowy sprzedaży został sporządzony w Kancelarii Notarialnej S. G. i P. G. s.c., akt notarialny Repertorium A Nr [...] z dnia 15 maja 2013 r., z którego wynika, że D. i J. małż. G. sprzedają K. i A. małż. K. nieobciążoną niezabudowaną działkę gruntu ornego i sadu nr [...] obszaru 0,6125 ha położoną w N., obręb 2 Kolonia N., gmina N. (karty nr [...] akt sprawy I instancji), a K. i A. K. tę nieruchomość kupują. Zdaniem organu odwoławczego w dacie zakupu w/w działki skarżący posiadali wiedzę, że przez teren ich działki przebiega przyłącze gazowe, gdyż przed datą sporządzenia aktu notarialnego inwentaryzacja powykonawcza przyłącza gazowego z dnia 15 grudnia 1988 r. została wkreślona na pierworys i matrycę mapy zasadniczej miasta N. w skali 1 : 1000/sekcja Nr [...]. Dodatkowo z w/w dokumentu wynika, że jest to inwentaryzacja przyłącza gazowego do budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] w N., stanowiącego własność T. M. P. na mocy aktu notarialnego Rep. Nr [...]. Powyższe czynności miały miejsce w roku 1988 ub. wieku, a więc w dacie zakupu działki przez skarżących, przebieg spornego przyłącza gazowego był naniesiony na mapę zasadniczą.

Na podstawie akt sprawy, w ocenie LWINB w/w przyłącze gazowe nie stanowi samowoli budowlanej, gdyż materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie świadczy o tym, że sporne przyłącze gazowe zostało zrealizowane na podstawie pozwolenia na budowę oraz zgodnie z warunkami określonymi w tej decyzji (nr GK UAN [...] z dnia [...] listopada 1987 r.). Twierdzenie skarżących, iż w/w pozwolenie na budowę było wydane dla innej inwestycji, w innym miejscu, realizowanej przez innego inwestora zostało zdementowane przez PINB w P. podczas prowadzonego postępowania, o czym świadczy zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy oraz przeprowadzona przez tut. organ jego szczegółowa analiza (w tym pismo Urzędu Miejskiego w N. z dnia 2 maja 2023 r. znak: [...] - karta nr [...] akt sprawy I instancji).

W zakończeniu organ wskazał, że w sytuacji, gdy nie występują przesłanki do podjęcia działań naprawczych w sprawie wykonanych robót budowlanych, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, organ nadzoru budowlanego winien na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, wydać decyzję odmawiającą nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego została zaskarżona przez A. i K. K. (dalej także jako "skarżący") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W skardze decyzji zarzucono naruszenie:

- przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego zeznań T. P., którym nie odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej, a z których wynika, że nie prowadził On żadnej inwestycji na działkach nr [...] i nr [...], a podpis na protokole odbioru przyłącza nr [...] nie został przez niego złożony, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że przedmiotowej inwestycji nie można uznać za samowolę budowlaną;

b) art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów w postaci protokołów odbiorowych, inwentaryzacji geodezyjnej oraz projektu technicznego i pozbawione podstaw przyjęcie, że dokumenty te są dowodem na fakt, iż budowa przedmiotowego przyłącza została zrealizowana zgodnie z przepisami prawa, w sytuacji gdy nie odnaleziono decyzji o pozwoleniu na budowę przyłącza;

c) art. 11 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie przesłanek ustalenia, że wykonane przyłącze nie stanowi samowoli budowlanej, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika tak zasadnicza kwestia jak ustalenie podmiotu, który był inwestorem budowy przyłącza;

d) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] czerwca 2023 r., w sytuacji gdy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego zasadne było jej uchylenie i orzeczenie o nałożeniu na M. M. i Z. Ś. nakazu wykonania określonych czynności w sprawie przyłącza gazowego zlokalizowanego na działkach nr ewid. [...] i [...], zasilającego budynki zlokalizowane na działce nr ewid.[...] w miejscowości N., obręb Kolonia N., Gmina N..

- prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy,

a) art. 29 ust. 5 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. (dalej: "u.p.b.1974") poprzez uznanie, że realizacja przedmiotowego przyłącza gazowego nie stanowi samowoli budowlanej, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że właściciel działki nr [...] posiadał prawo do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane;

b) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.b.1974 poprzez niewydanie nakazu rozbiórki, w sytuacji zaistnienia przesłanki wydania takiej decyzji w postaci niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, tj. dla działki nr [...], w sytuacji gdy nie odnaleziono decyzji o pozwoleniu na budowę przyłącza.

Wskazując na takie zarzuty w skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozważenie możliwości uchylenia - na podstawie art. 135 p.p.s.a. - decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu zasadnicza wadliwość orzekania w sprawie polegała na niedostatecznym wyjaśnieniu tego kto był rzeczywistym inwestorem wykonującym przyłącze gazowe oraz czy osoba ta posiada informacje odnośnie wydania pozwolenia na budowę przedmiotowego przyłącza gazowego.

Zaskarżonym rozstrzygnięciem Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. odmawiającą nałożenia nakazu wykonania określonych czynności w sprawie przyłącza gazowego zlokalizowanego na działkach nr ewid. [...] i [...], zasilającego budynki usytuowane na działce nr ewid.[...] w miejscowości N..

Prawnomaterialną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm. - dalej jako: "prawo budowlane" lub "p.b.").

W sprawie odmówiono skarżącym wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., a więc odmówiono nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Jak wyjaśnił organ w sytuacji, gdy nie występują przesłanki do podjęcia działań naprawczych w sprawie wykonanych robót budowlanych, a taka sytuacja w ocenie organu zaistniała w sprawie, organ nadzoru budowlanego winien na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, w związku z art. 51 ust. 7 prawa budowlanego, wydać decyzję odmawiającą nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, przy czym w ocenie Inspektor Nadzoru Budowlanego przyłącze gazowe nie stanowi samowoli budowlanej, gdyż materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie świadczy o tym, że sporne przyłącze gazowe zostało zrealizowane na podstawie pozwolenia na budowę oraz zgodnie z warunkami określonymi w tej decyzji (nr GK UAN [...] z dnia [...] listopada 1987 r.).

W takiej sytuacji okolicznością podstawową dla rozstrzygnięcia sprawy pozostawało ustalenie, czy sporne przyłącze gazowe wybudowane zostało na podstawie - wymaganego w dacie jego realizacji - pozwolenia na budowę, czy też w warunkach samowoli budowlanej.

Okolicznością istotną dla oceny tego zagadnienia było również to, że przedmiotowe przyłącze gazowe wykonane zostało w latach 1987-1988, a więc pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

Jest to okoliczność ważna z tego względu, że przypisy prawa budowlanego z 1974 r., które obowiązywały w dacie realizacji przyłącza, nie nakładały na właściciela obiektu budowlanego obowiązku przechowywania dokumentacji związanej z realizacją obiektu, jak to wynika obecnie z art. 63 prawa budowlanego z 1994 r., a organy wydające pozwolenia na budowę były zobligowane do przechowywania dokumentów dotyczących wydanych pozwoleń na budowę tylko przez okres pięciu lat.

W utrwalonym w tej kwestii orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w sytuacji, gdy właściciel nie musiał przechowywać decyzji o pozwoleniu na budowę brak możliwości okazania takiej decyzji sam w sobie nie oznacza jeszcze, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną. Choć pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu nieodnaleziono, nie oznacza to, że takiego pozwolenia nie wydano (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1465/20).

Sam fizyczny brak pozwolenia na budowę przedmiotowego przyłącza gazowego nie przemawia więc w żaden sposób za tym, że faktycznie pozwolenie takie nie zostało wydane.

Co więcej szereg okoliczności ujawnionych w sprawie wskazuje, że sporne przyłącze gazowe wykonane zostało na podstawie wydanego pozwolenia na budowę.

Wskazuje na to tak sama specyfika i charakter spornego obiektu budowlanego, jak i zgromadzone w sprawie dokumenty o charakterze techniczno-budowlanym.

Przedmiotowym obiektem budowlanym jest przyłącze gazowe, którego tak, wykonanie, jak i użytkowanie, odbywało się we ścisłym współdziałaniu i pod nadzorem zakładu gazowniczego.

Z zakładem gazowniczym uzgadniano, opracowany wcześniej, na podstawie uzyskanych z zakładu warunków technicznych, projekt techniczny, zakład gazowniczy dokonywał odbioru wykonanego przyłącza i włączał go do sieci gazowej oraz końcowo przejmował na własność i użytkował wykonane przyłącze.

Oczywiście zakład gazowniczy nie był organem administracji państwowej, jednakże w poprzednio funkcjonującym ustroju był podmiotem funkcjonującym w ramach struktur państwowych.

Fakt wykonania przyłącza w ścisłej współpracy i pod nadzorem zakładu gazowniczego oraz istniejąca dokumentacja techniczna taka jak wykonany projekt techniczny, uzgodnienie projektu z zakładem gazowniczym, inwentaryzacja geodezyjna powykonawcza, protokół odbioru przyłącza gazowego i druk przekazania przyłącza na majątek zakładu gazowniczego, wskazują w sposób zdecydowany na legalność zrealizowanej inwestycji.

Skoro z powyższych dokumentów wynika, że przedmiotowe przyłącze było wykonywane zgodnie z obowiązującymi wówczas zasadami i przepisami, to powyższe pozwala na przyjęcie, że uzyskano również wówczas niezbędne pozwolenie na budowę. Co więcej sam fakt dokonania odbioru przyłącza i włączenia go do użytkowania w ramach struktur zakładu gazowniczego pozwala na domniemanie wykonania przyłącza na podstawie istniejącego pozwolenia na budowę albowiem bez takiego pozwolenia zakład gazowniczy nie powinien odebrać przyłącza i go użytkować.

Przede wszystkim zaś na fakt wydania pozwolenia na budowę wskazuje, opatrzona pieczęcią Urzędu Miasta i Gminy N., a więc urzędu w którym wydawane było tego rodzaju pozwolenia na budowę, adnotacja i numer decyzji o pozwoleniu na budowę nr GK UAN [...] z dnia [...] listopada 1987 r., która zamieszczona została na projekcie technicznym przedmiotowego przyłącza gazowego (k.29 akt administracyjnych).

Niewątpliwie więc szereg okoliczności ujawnionych w sprawie wskazuje na to, że przedmiotowe przyłącze gazowe wykonane zostało na podstawie wydanego pozwolenia na budowę.

W sprawie istotnym pozostaje także to, że była już ona przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który wyrokiem z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 668/20 uchylił wydaną uprzednio decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2020 r., znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] czerwca 2020 r., znak: [...]

Jest to okoliczność o charakterze podstawowym z tego względu, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Reguła ta ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Stanowisko to również znajduje potwierdzenie w judykaturze. W wyroku z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1104/17 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Przez pojęcie "ocena prawna" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena prawna dotyczyć może również samej wykładni prawa procesowego. Zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje natomiast na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej, pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej.

Tak więc to ocena prawna i wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 668/20, wyznaczają granice i kryteria według, których oceniać należy prawidłowość obecnie zaskarżonej decyzji.

W wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie podkreślił, że w sytuacji braku dokumentu pisemnego w postaci decyzji o pozwoleniu na budowę nie konieczne jest przeprowadzenie szczególnie wnikliwego i dokładnego postępowania dowodowego, w ramach którego dopuścić trzeba, zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w tym zwłaszcza inne dokumenty czy zeznania świadków.

Wskazał, że organy nie wyjaśniły również, czy możliwe było przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków, na okoliczność wydania opisanej decyzji o pozwoleniu na budowę, przy czym w szczególności nie da się w sposób racjonalny wykluczyć, że osoby, które w świetle dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, były odpowiednio: inwestorem tego przyłącza – T. P., jego wykonawcą – S. M. (prowadzący w dacie realizacji przyłącza "Usługowy zakład instalacji sanitarnych, c.o. i gazu" w N.) oraz dokonujący odbioru przyłącza w imieniu Zakładu – E. G. (zob. protokół nr [...] z odbioru technicznego – k. 30v), posiadały wiedzę umożliwiającą jednoznaczne rozstrzygnięcie opisanych wątpliwości w sprawie.

Obecnie w sprawie organy wprawdzie przesłuchały jako inwestora przyłącza T. P., jednakże z zeznań tych nie przeanalizowały i na ich podstawie nie dokonały właściwych ustaleń faktycznych.

Generalnie wyjaśnienia przedstawiane przez T. P., będącego poprzednim właścicielem nieruchomości do której wykonano przyłącze gazowe i uznanego przez organy za inwestora przyłącza gazowego, miały charakter wymijający.

Z pisma T. P. z dnia 27 maja 2022 r. wynika, że przedmiotową nieruchomość nabył w 1988 r. i sprzedał w 1999 r., w tym okresie nigdy nie korzystał, nie użytkował, nie mieszkał i nie poczynił zmian na przedmiotowej nieruchomości oraz, że nieruchomość sprzedał po kilku latach nie przeprowadzając na jej terenie zmian ani nowych inwestycji (k.224 akt administracyjnych).

W czasie przesłuchania w dniu 6 marca 2023 r. T. P. oświadczył, że udzielił już wyjaśnień dotyczących przedmiotowej sprawy i nie ma nic więcej do dodania, potwierdził informacje zawarte w swoim piśmie z dnia 27 maja 2022 r. oraz odpowiadając na pytanie dotyczące protokołu nr [...] odbioru przyłącza gazowego do w/w budynku nr [...] oświadczył, że na protokole nie widnieje jego podpis oraz nie wie przez kogo protokół został podpisany (k.295 akt administracyjnych).

Z zeznań tych wynika zatem co najwyżej, że to nie T. P. był inwestorem wykonującym przedmiotowe przyłącze gazowe. Z zeznań tych nie można natomiast wywieść, że przyłącze takie nie zostało faktycznie wykonane, choć nie przez T. P., lecz inną osobę. Nie taki jest bowiem sens zeznań T. P., jak też w sprawie nie budzi wątpliwości, że faktycznie w oparciu o przygotowany projekt techniczny przyłącze gazowe zostało wykonane.

Tą niespójność materiału dowodowego da się wyjaśnić zwracając uwagę na datę, w której T. P. stał się właścicielem nieruchomości do zasilenia której wykonano przyłącze gazowe. Według jego zeznań był to 1988 r., przy czym na datę tą wskazuje także adnotacja o numerze repertorium aktu notarialnego (Rep. Nr [...]), umieszczona na inwentaryzacji przyłącza gazowego (k.27 akt administracyjnych).

Skoro T. P. stał się właścicielem nieruchomości dopiero w 1988 r. to nie mógł być on pierwszym inwestorem wykonującym przedmiotowe przyłącze albowiem ten proces rozpoczął się już w 1987 r., a więc w czasie, gdy T. P. nie był jeszcze właścicielem nieruchomości. Wtedy bowiem opracowano zarówno sam projekt techniczny przyłącza, jak też uzgodniono projekt z zakładem gazowniczym (k.28-29 akt administracyjnych).

Organy nie ustaliły kiedy dokładnie T. P. stał się właścicielem nieruchomości, jednakże skoro nastąpiło to w 1988 r. to T. P. nie mógł być inwestorem wykonania przyłącza, którego realizacja rozpoczęła się już w 1987 r.

Osobą inwestora mógł być wykazywany w dokumentach A. S., którego nazwisko przekreślono na projekcie technicznym i obok wpisano nazwisko T. P. (k.29 akt administracyjnych).

Organy winny wyjaśnić tą kwestię z uwagi na konieczność ustalenia osoby, która była rzeczywistym inwestorem przedmiotowego przyłącza gazowego i tą osobę przesłuchać jako podmiot posiadający wiedzę umożliwiającą jednoznaczne rozstrzygnięcie istniejących wątpliwości co do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę przyłącza gazowego.

Zaniechanie przez Inspektor Nadzoru Budowlanego należytego wyjaśnienia i rozpatrzenia tych okoliczności sprawia, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Naruszenie to dotyczyło wyjaśnienia okoliczności, które miały podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. ustalenia czy dla przyłącza gazowego wydane zostało pozwolenie na budowę, co oznacza, że kwalifikować należało je jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Organ w tym zakresie dopuścił się także naruszenia prawa materialnego, co najmniej przedwcześnie stosując w sprawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Naruszenie prawa materialnego miało tu charakter wtórny albowiem było konsekwencją niedostatecznego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Naruszenie to dotyczyło okoliczności, które przesądzały o możliwości i potrzebie nałożenia na właściciela nieruchomości i następcę inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, co sprawia, że kwalifikować należy je jako mające istotny wpływ na wynik sprawy i skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Organ odwoławczy naruszył także przepis art. 153 p.p.s.a. nie stosując się w pełni do ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w sprawie sygn. akt II SA/Lu 668/20.

Skutkiem wyroku Sądu będzie powrót sprawy do etapu postępowania przed organem II instancji, celem ponownego rozpatrzenia. Obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.).

W ponowionym postępowaniu organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić i ustalić kto był rzeczywistym inwestorem przyłącza gazowego, wykonującym ten obiekt co najmniej na pierwszym etapie budowy przyłącza obejmującym również ewentualną fazę wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Po ustaleniu danych tej osoby organ powinien przesłuchać go w charakterze świadka odnośnie okoliczności wskazanych w wyroku wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Lu 668/20, a więc odnośnie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Organ powinien następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i uwzględnić przy rozstrzyganiu sprawy wszystkie przeprowadzone dowody, dbając o to, by dokonane ustalenia faktyczne wynikały z przeprowadzonych w postępowaniu środków dowodowych.

Wśród materiału podlegającego ocenie organ powinien uwzględnić tak zeznania T. P., jak również zeznania osoby, która było inwestorem na początkowym etapie wykonania przyłącza gazowego. Gdyby z jakichkolwiek przyczyn przesłuchania tej osoby nie było możliwe (np. z uwagi na śmierć tej osoby) organ również i tą okoliczność powinien uwzględnić przy dokonywaniu ustaleń w sprawie, mając na uwadze, że obowiązkiem organu jest zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz dokonać ustaleń na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a więc uwzględnić wszystkie przeprowadzone dowody i ujawnione w sprawie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sporządzając uzasadnienie decyzji organ zadba o to, by należycie i wyczerpująco wyjaśnić podstawę faktyczna i prawną rozstrzygnięcia.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na koszty poniesione przez skarżących składały się kwoty: 500 zł uiszczonego wpisu, 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł.