Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 416/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 72 ust. 1 pkt 1, art. 73
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 16 par. 1, art. 105 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1, art. 151 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 11 czerwca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Sekretarz sądowy – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2015 roku sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o zarejestrowaniu samochodu i umorzenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 151 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz.U. z 2012r., poz. 1137 ze zm.), oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (j.t. Dz.U. z 2001r. nr 79, poz. 856 ze zm.) - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] - po rozpatrzeniu odwołania H. K. oraz Zastępcy Prokuratury Okręgowego Prokuratury Okręgowej w [...] - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o zarejestrowaniu za nr rej. [...] samochodu, marki Audi A4 (o nr identyfikacyjnym [...]) na wniosek H. K. zam. Ł. ul. A 27B oraz o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku H. K. o zarejestrowanie sprowadzonego z zagranicy samochodu marki Audi A4 (o nr identyfikacyjnym: [...]).

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu [...] Prezydent Miasta [...] zarejestrował za nr rej. [...] sprowadzony z zagranicy pojazd marki Audi A4 (o nr identyfikacyjnym [...]) na wniosek i nazwisko H. K. zam. Ł. ul. A 27B. Rejestracji tej dokonano m.in. na podstawie: niemieckiego dowodu rejestracyjnego, umowy kupna-sprzedaży z dnia 21 sierpnia 2006 r. zawartej pomiędzy J. H. a J. P., faktury VAT nr [...].

W dniu 13 września 2013 r. przedmiotowy pojazd został skreślony z ewidencji Prezydenta Miasta [...] na podstawie zawiadomienia Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w [...] o zarejestrowaniu przedmiotowego pojazdu za nr rej. [...]. W dniu 19 września 2014 r., do Wydziału Praw Jazdy i Rejestracji Pojazdów Urzędu Miasta [...] wpłynął sprzeciw Prokuratura Okręgowego w [...], sprzeciwiającego się ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] w przedmiocie rejestracji samochodu marki Audi A4 o nr rej. [...] na nazwisko H. K. W uzasadnieniu wskazano, m.in., że decyzja została wydana w oparciu o dokumenty, które okazały się sfałszowane, albowiem w toku śledztwa ustalono, że rejestracji dokonano w oparciu o sfałszowane dokumenty w postaci m.in. umowy kupna-sprzedaży z dnia 21 sierpnia 2006 r. zawartej pomiędzy J. H. a J. P.

Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta [...] - na podstawie art. 145 1 pkt 1 K.p.a. - wznowił postępowanie w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu na nazwisko H. K. Wznowienie postępowania nastąpiło w związku z faktem, że organ I instancji w dniu 18 lutego 2014 r. otrzymał pismo Prokuratura Okręgowego w [...], z treści którego wynika, iż dokumenty, na podstawie których dokonano rejestracji przedmiotowego pojazdu na wniosek H. K. były sfałszowane.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o zarejestrowaniu za nr rej. [...] samochodu, marki Audi A4 (o nr identyfikacyjnym [...]) na wniosek i nazwisko H. K. zam. Ł. ul. a 27B oraz umorzył postępowania w sprawie wniosku H. K. o zarejestrowanie sprowadzonego z zagranicy samochodu marki Audi A4 o nr identyfikacyjnym [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Prezydent Miasta [...] w dniu [...] wydał ww. decyzję.

Od powyższej decyzji H. K. złożył odwołanie. Odwołujący się podał, że postępowanie karne toczy i obecnie jest na etapie postępowania przygotowawczego, zaś dowody świadczące o sfałszowaniu dokumentów nie są oczywiste, a wznowienie postępowania nie było niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył także Zastępca Prokuratura Okręgowego Prokuratury Okręgowej w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisu art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na uchyleniu decyzji w trybie wznowienia postępowania i umorzeniu postępowania, pomimo braku przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, w konsekwencji czego wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w części obejmującej drugi punkt o umorzeniu postępowania w sprawie rejestracji pojazdu i orzeczenie o odmowie rejestracji pojazdu.

W uzasadnieniu złożonego odwołania wskazano, że w świetle art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie jest dopuszczalne umorzenie postępowania w sprawie rejestracji samochodu, jeśli doszło do zmiany właściciela samochodu, albowiem nie zniesiona została przyczyna, dla której wszczęto to postępowanie i nie istnieje przeszkoda dla rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. W ocenie Prokuratora postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu jest ściśle związane z przedmiotem, którego dotyczy, a umorzenie postępowania administracyjnego należy rozpatrywać pod kątem przesłanek dotyczących tego przedmiotu; zatem bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego mogłaby mieć miejsce wówczas, gdyby doszło do zniszczenia rzeczy, której status podlega uregulowaniu w postępowaniu administracyjnym, podczas gdy w rozpoznawanym stanie faktycznym samochód, o którego zarejestrowanie wnosiła strona nadal istnieje.

Jak już wyżej wskazano decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Kolegium wyjaśniło, że zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana w wyniku wznowienia postępowania w sprawie rejestracji pojazdu marki Audi A4 (o nr identyfikacyjnym [...]), na wniosek i nazwisko Pana H. K. Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem określonym procedurą administracyjną, wyłomem w zasadzie trwałości decyzji administracyjnej i celem tej instytucji procesowej jest usuwanie następstw szczególnie ciężkich wadliwości proceduralnych, które mogą wpływać na treść decyzji administracyjnych i jej skutki prawne.

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji uchylił decyzję z dnia [...], bowiem stwierdził istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. i wydał nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy - tj. o umorzeniu postępowania w sprawie rejestracji ww. pojazdu. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Kolegium wskazało, że przedmiotem dowodu są fakty mające znaczenie dla sprawy, zatem dowody fałszywe to takie, które są nieprawdziwe, niezgodne z obiektywnie istniejącą rzeczywistością. Organ i instancji, opierając się na takich dowodach, uzyskał niezgodny z prawdą obraz rzeczywistości, określonego stanu faktycznego, zatem decyzja wydana w oparciu o takie dowody również jest dotknięta kwalifikowaną wadą. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że warunkiem wznowienia postępowania jest oparcie się na takich fałszywych dowodach, które miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc dowody bezpośrednio jej dotyczące, mające pierwszorzędne znaczenie. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy, organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta Miasta [...], że fakt sfałszowania umowy kupna-sprzedaży przedmiotowego pojazdu z dnia 21 sierpnia 2006 r. zawartej pomiędzy J. H. a J. P., stanowi o istnieniu tej przesłanki na gruncie rozpatrywanego stanu faktycznego.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 72 ust. l pkt l i 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym, rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5. Stosownie zaś do delegacji zawartej w art. 76 wyżej przywołanej ustawy, Minister Infrastruktury wydał w dniu 22 lipca 2002 r. rozporządzenie w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. nr 133, poz. 1123 ze zm.), gdzie w § 3 ust. 1 ustanowiono, że w przypadku zgłoszenia do pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu sprowadzonego z zagranicy jego właściciel dołącza do wniosku o rejestrację, z zastrzeżeniem ust. 2-7, odpowiednie dokumenty, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 -9 ustawy. Podmiot, na rzecz którego dokonuje się rejestracji pojazdu, powinien udokumentować swoje prawo własności do tego pojazdu. Zarejestrowany może być bowiem jedynie pojazd, który stanowi przedmiot uregulowanego prawa własności. Jedną z istotnych okoliczności wymagających wyjaśnienia w postępowaniu w sprawie rejestracji pojazdu jest ustalenie, czy podmiot, na rzecz którego ma być dokonana rejestracja, jest właścicielem pojazdu. Przy wniosku o zarejestrowanie pojazdu właściciel obowiązany jest przedstawić oryginał dowodu własności pojazdu, a jeżeli pojazd był zarejestrowany także ostatni dowód rejestracyjny. Oba rodzaje dokumentów musiały być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności dokumentu, lecz także zgodne ze stanem faktycznym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że nie jest spornym, iż przedstawione przez stronę ww. dokumenty, tj. umowa kupna-sprzedaży przedmiotowego pojazdu zawarta w dniu 21 sierpnia 2006 r. pomiędzy J. H. a J. P. jest sfałszowana, co wprost wynika z wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sygn. akt: [...]. Zgodnie z art. 145 § 2 K.p.a. - sąd jest organem właściwym do stwierdzenia sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa.

Uwzględniając powyższe, jako zupełnie chybiony organ II instancji uznał zarzut H. K. sformułowany w treści odwołania. Dowód własności (umowa z dnia 21 sierpnia 2006 r.), na podstawie której stwierdzono, że H. K. jest właścicielem pojazdu marki Audi A4 (o nr identyfikacyjnym [...]), niewątpliwie jest okolicznością istotną dla kwestii rejestracji tego pojazdu, która obecnie okazała się fałszywa. Kolegium powołało się na treść art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz stwierdziło, że podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta [...] w zakresie odnoszącym się do uchylenia decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o zarejestrowaniu za nr rej. [...] samochodu, marki Audi A4 (o nr identyfikacyjnym [...]) jest zasadne.

Organ II instancji wskazał także, że organ I instancji obok rozstrzygnięcia w powyższym zakresie orzekł również o umorzeniu postępowaniu w sprawie rejestracji ww. pojazdu na nazwisko H. K., zam. Ł. ul. A 27B. Łączne rozstrzygnięcie powyższych kwestii organ uznał za zgodne z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., który obliguje organ administracji publicznej do wydania decyzji, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. To właśnie rozstrzygnięcie w tym zakresie jest kwestionowane przez Zastępcę Prokuratura Okręgowego Prokuratury Okręgowej w [...], który wyraża pogląd, iż pomimo, że H. K. nie jest już właścicielem przedmiotowego pojazdu - to okoliczność ta nie stanowi o braku przesłanki bezprzedmiotowości postępowania. Prezydent Miasta [...] w ocenie Prokuratora winien wydać orzeczenie o odmowie rejestracji tego pojazdu.

Kolegium wskazało, że rejestracja pojazdu jest postępowaniem administracyjnym wszczynanym na wniosek właściciela pojazdu, co wprost wynika z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym. Na podstawie art. 73 ust. 1 p.r. d. rejestracji pojazdu dokonuje właściwy organ wyłącznie na wniosek jego właściciela. Wnioskodawca winien wobec tego udokumentować swoje prawo własności do danego pojazdu, a zadaniem organu jest jednoznaczne ustalenie, że taki podmiot jest właścicielem samochodu. Oczywistym jest również, i to, że wyżej przywołany art. 73, określa również właściwość miejscową organu, stanowiąc, iż jest to starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) właściciela. W sprawie doszło do sytuacji, że H. K. złożył do Prezydenta Miasta [...] wniosek o zarejestrowanie pojazdu, który obecnie nie stanowi już jego własności, gdyż został zbyty mieszkańcowi innego starostwa. Nie tylko organ odwoławczy obowiązany jest uwzględnić zmiany stanu faktycznego, jakie zaszły w sprawie w okresie między wydaniem decyzji I instancji i II instancji (stosownie do art. 138-140 K.p.a., lecz zmiany stanu faktycznego winny być również uwzględnione przez ten sam organ administracji, którego decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego, chociażby w trybie art. 151 Kodeksu postępowania administracyjnego. Konsekwentnie zatem, w sytuacji ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej organ jest zobligowany uwzględnić zmianę stanu faktycznego i jego wpływ na zasadność prowadzonego postępowania.

Kolegium wyjaśniło z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że umorzenie postępowania administracyjnego jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy, w szczególności wówczas, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracyjny stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza powstanie sytuacji, w której sprawa administracyjna przestaje istnieć. Aby taki stan rzeczy zaistniał nastąpić musi takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowałoby, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo materialne łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podzieliło więc stanowisko organu I instancji, że w rozpatrywanej sytuacji po wznowieniu postępowania w sprawie rejestracji i uchyleniu decyzji w tym zakresie, w przypadku zmiany strony podmiotowej właściciela pojazdu, do którego odnosił się wniosek o rejestrację, organ winien umorzyć postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu. Rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta [...] zarówno w zakresie uchylenia decyzji z dnia [...] jak i umorzenia postępowania w sprawie wniosku H. K. o zarejestrowanie sprowadzonego z zagranicy samochodu marki Audi A4 (o nr identyfikacyjnym: [...]) jest prawidłowe i mające swoje umocowanie w przywołanych powyżej przepisach, co w konsekwencji stanowi o podjętym w sprawie rozstrzygnięciu.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] zaskarżył w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] ([...]) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] oraz w części dotyczącej punktu 2 sentencji decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 2 lutego 2015 r. nr [...], tj. w zakresie umorzenia postępowania w przedmiocie rejestracji pojazdu Audi A4 z wniosku H. K.

Zarzucił, że zostały wydane z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisu postępowania, tj. art. 105 § 1 K.p.a., skutkującym umorzeniem postępowania w punkcie 2 sentencji decyzji organu I instancji oraz utrzymaniem jej w mocy decyzją organu II instancji, podczas gdy prawidłowe stosowanie art. 105 § 1 K.p.a. prowadzi do wniosku, że w sprawie rejestracji pojazdu z wniosku H. K. nie zachodzi bezprzedmiotowość.

Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta [...] w części dotyczącej punktu 2 sentencji (tj. umorzenia postępowania).

W uzasadnieniu powyższej skargi wskazano, że z poglądem zaprezentowanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jak i Prezydenta Miasta [...] w zakresie bezprzedmiotowości postępowania nie sposób się zgodzić. To z kolei implikuje konieczność poddania zaskarżonych decyzji kontroli sądowoadministracyjnej. W niniejszej sprawie istota problemu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zachodzi bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego o rejestrację pojazdu z wniosku H. K. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego występuje w przypadku, gdy brak jest któregokolwiek z elementów konstruujących przedmiot tego postępowania. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przedmiot postępowania administracyjnego istnieje, jeżeli zostaną spełnione następujące warunki:

- w sprawie działa organ administracji w znaczeniu art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a.;

- organ ten jest właściwy rzeczowo do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie

- sprawa ma charakter indywidualny;

- rozstrzyganie w sprawie następuje w formie decyzji administracyjnej;

- w przepisach materialnego prawa administracyjnego zawarta jest norma

kompetencyjna upoważniająca organ do podjęcia takiego rozstrzygnięcia;

- zrealizowany został pewien stan faktyczny odpowiadający generalnie hipotezie

określonej w normie kompetencyjnej;

- istnieje podmiot mogący być stroną postępowania;

- podmiot ten dysponuje interesem prawnym w rozumienia art. 28 K.p.a.,

- podmiot uprawiony złożył wniosek inicjujący wszczęcie postępowania.

W ocenie strony skarżącej skoro wszystkie ze wskazanych wyżej elementów występują nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania, a jedynie o bezzasadności żądania zgłoszonego w początkowym wniosku strony, która wiąże się z niespełnieniem przez tę stronę określonych prawem przesłanek koniecznych dla uzyskania uprawnienia w trybie decyzji administracyjnej, czyli rejestracji pojazdu. Brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a., lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony. Strona postępowania wobec niespełnienia przesłanki do zarejestrowania pojazdu (brak na tym etapie możliwości wykazania własności pojazdu) mogła oczekiwać jedynie wydanie decyzji o odmowie rejestracji. W ocenie skarżącego organy I i II instancji rozstrzygające w niniejszej sprawie nie uwzględniły różnicy pomiędzy bezprzedmiotowością, a bezzasadnością żądania strony. Bezzasadność żądania strony oznacza brak przesłanek do uwzględnienia jej wniosku. W przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania. Jest to bowiem niezgodne z prawem uchylenie się organu od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Organ może wydać decyzję o umorzeniu postępowania, gdy po wznowieniu postępowania nastąpiła zmiana stanu prawnego, w wyniku którego wyłączone jest orzekanie w danej sprawie w formie decyzji administracyjnej, jeżeli z jakiegokolwiek powodu stanie się ono bezprzedmiotowe, a więc np. strona wycofa wniosek, umrze. Gdy wydana została inna decyzja o zarejestrowaniu, bezprzedmiotowość mogłaby zachodzić jedynie w przypadku pełnej tożsamości spraw, a więc nie tylko przedmiotowej, ale i podmiotowej. W niniejszej sprawie taka tożsamość nie zachodzi. H. K. zbył samochód tracąc przymiot właściciela, co nie oznacza, że sprawa o rejestrację pojazdu stała się bezprzedmiotowa. Wymaga ona jedynie innego rozstrzygnięcia. Wobec nie spełnienia przesłanki do zarejestrowania pojazdu (wnioskodawca nie jest właścicielem oraz nie może wykazać, iż był tym właścicielem od początku) konieczne jest wydanie decyzji powznowieniowej o odmowie rejestracji. Należy więc przyjąć, że w świetle art. 105 § 1 K.p.a. nie jest dopuszczalne umorzenie postępowania w sprawie rejestracji samochodu, jeśli w trakcie tego postępowania dojdzie do zmiany właściciela samochodu. Nie zniesiona bowiem została przyczyna, dla której wszczęto to postępowanie i nie istnieje przeszkoda dla rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego mogłaby mieć miejsce wówczas, gdyby doszło do zniszczenia rzeczy, której status podlega uregulowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tymczasem samochód, o którego zarejestrowanie wnosiła strona nadal istnieje i - co więcej-funkcjonuje w obrocie prawnym. W niniejszej sprawie, żądanie wnioskodawcy o zarejestrowaniu pojazdu mogło być ocenione jedynie co do jego zasadności lub bezzasadności, ale nie mogła być stwierdzona bezprzedmiotowość postępowania. Jeżeli nawet w toku postępowania administracyjnego okazałoby się ewentualnie, że żądanie wnioskodawcy z przyczyn wskazanych przez organ mogłoby być oceniane jako niezasadne, to i tak nie świadczy to o bezprzedmiotowości postępowania, gdyż sprawa administracyjna jest nadal aktualna - samochód istnieje, strona żyje. Szczególnie ważna jest okoliczność, że wniosek o rejestrację nie został cofnięty. Wymaga więc merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie praw i obowiązków wnioskodawcy.

Zdaniem skarżącego każdy (abstrakcyjny) wniosek obywatela o rejestrację pojazdu, gdzie na podstawie dokumentów wynikałoby, iż nie jest on właścicielem pojazdu skutkowałby decyzją o odmowie rejestracji. W przedmiotowym postępowaniu powznowieniowym sytuacja faktyczna i prawna jest identyczna. Organ nie rozpatruje wniosku nowego właściciela, lecz H. K.; wniosku nie cofniętego, spełniającego wszystkie wymogi z wyjątkiem wykazania własności. Wniosek H. K. różni się - przy przyjęciu wiedzy o stanie faktycznym na chwilę aktualnego orzekania - jedynie możliwością wykazania prawa własności do auta. Tenże wniosek, wobec nie spełnienia warunków z art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym powinien być nieuwzględniony w drodze decyzji o odmowie rejestracji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wnosiło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) – dalej p.p.s.a.,) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 p.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ww. ustawy).

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] wydaną po wznowieniu postępowania w przedmiocie rejestracji samochodu marki Audi A4.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Zaskarżona decyzja zapadła w ramach postępowania wznowieniowego, będącego postępowaniem nadzwyczajnym i stanowiącym wyjątek od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 § 1 K.p.a. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji uznały, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] w przedmiocie rejestracji samochodu, dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, tj. występuje podstawa do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

Jak wynika z akt sprawy H. K. składając w dniu 11 września 2006 r. wniosek o rejestrację pojazdu marki audi A4 nr nadwozia [...], przedłożył jako dowód własności pojazdu umowę kupna-sprzedaży zawartą w dniu 21 sierpnia 2006 r. pomiędzy J. H. a J. P.. Złożone przy wniosku dokumenty, w tym umowa kupna-sprzedaży nie budziły wątpliwości i pojazd został zarejestrowany decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].

Materialnoprawną podstawą orzekania w sprawie rejestracji pojazdu stanowią przepisy art. 72 ust.1 pkt 1 oraz art. 73 ustawy Prawo o ruchy drogowym. Ustawa ta nie określa, co jest dowodem własności pojazdu, ale wydaje się oczywiste, że chodzi tu przede wszystkim o dokument stwierdzający w sposób niesporny prawo własności wnioskodawcy (właściciela) do danego pojazdu będącego przedmiotem wniosku o rejestrację. Jest to zazwyczaj umowa kupna – sprzedaży lub faktura zakupu pojazdu, ale także – w bardziej skomplikowanych stanach faktycznych i prawnych – prawomocne orzeczenie sądu powszechnego ustalające lub stwierdzające prawo własności w oparciu o art. 189 kpc lub art. 174 kc. Dokumenty te winny potwierdzać własność pojazdu w sposób niesporny i nie wymagający przeprowadzenia dodatkowych analiz i ocen, zwłaszcza w sferze stosunków własnościowych, gdyż uprawnionym do orzekania i rozstrzygania sporów w tym zakresie jest wyłącznie sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. Przysługujące wnioskodawcy prawo własności pojazdu winno zatem wynikać wprost ze złożonych dokumentów, a co za tym idzie nie może ono nasuwać jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Taki zaś rezultat można osiągnąć wyłącznie w razie przedłożenia organowi rejestrującemu dokumentów potwierdzających stan niesporny i zgodny z rzeczywistością. Dokument pozbawiony tych podstawowych cech nie jest dowodem własności w rozumieniu art. 72 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a co za tym idzie nie może stanowić podstawy rejestracji pojazdu.

W rozpoznawanej sprawie dowodem własności pojazdu, przedstawionym w postępowaniu o rejestrację w 2006 r. była ww. umowa kupna-sprzedaży zawarta w dniu [...] przez J. P. ze zbywcą J. H. Wznawiając postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], organ I instancji działał na podstawie sprzeciwu Prokuratora Okręgowego w [...], który zarzucił, że ostateczna decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] - w przedmiocie rejestracji pojazdu marki Audi A4 nr rej. [...] na nazwisko H. K. - wydana została na podstawie fałszywych dowodów ustalających istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. W uzasadnieniu powyższego sprzeciwu Prokurator Okręgowy w [...] podał, że Prokuratura Okręgowa w [...] pod sygn. [...] prowadziła postępowanie karne, zakończone skierowaniem aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego w [...]. Wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] skazał J. P. zd. P. za to, że w dniu [...] w [...] działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wspólnie i w porozumieniu z dotąd nieustalonymi osobami, czyniąc sobie z tego stałe źródło dochodu oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej sfałszowała umowę kupna – sprzedaży z dnia 21 sierpnia 2006 r. zawartą pomiędzy J. H. a J. P. na samochód marki Audi A4 nr nadwozia [...], a następnie będąc osobą uprawnioną do wystawienia faktury VAT marża nr [...] poświadczyła nieprawdę co do wartości pojazdu, jego pochodzenia oraz możliwości legalnego zarejestrowania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej celem dalszej sprzedaży, czym doprowadziła H. K. do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem w kwocie 330 zł, tj. za popełnienie przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., art. 270 § 1 k.k., art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 k.k.

Ponadto Prokurator poinformował, że wyrokiem Sądy Rejonowego w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] skazany został E. D. za to, że w dniu [...] w J. będąc osobą uprawnioną do wystawienia dokumentu, jako diagnosta Stacji Kontroli Pojazdów [...] w J. czyniąc sobie z tego stałe źródło dochodu poświadczył nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne w ten sposób, że wystawił zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym nr [...] pojazdu marki Audi A4 o numerze nadwozia [...], mimo iż takiego badania nie wykonał, tj. za popełnienie przestępstwa z art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 65 k.k. Powyższe wyroki są prawomocne.

Przechodząc do dalszej części rozważań stwierdzić więc należy, że przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. niewątpliwie w stanie rozpoznawanej sprawy zaistniała, dlatego wznowienie postępowania z urzędu odpowiadało prawu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że rejestracji przedmiotowego pojazdu decyzją z dnia [...] dokonano na podstawie fałszywych dowodów. Tym samym zaskarżonym decyzjom nie można zarzucić naruszenia zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 K.p.a.

A zatem istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma ocena, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 72 ust. 1 i 73 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W przypadku bowiem uznania, że przesłanki te nie zostały spełnione uzasadnione jest – po wznowieniu postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. - uchylenie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] i odmowa zarejestrowania pojazdu. Należy bowiem przypomnieć, że kontrolowana przez sąd decyzja została wydana w jednym z nadzwyczajnych postępowań – postępowaniu wznowieniowym, a jej podstawą prawną był art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. i w zw. z ww. przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte co najmniej jedną z kwalifikowanych wadliwości procesowych wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 i 145a i b § 1 k.p.a. Złożenie wniosku lub powzięcie z urzędu informacji o zaistnieniu którejś z ww. przesłanek wszczyna postępowanie wstępne, które powinno zakończyć się załatwieniem sprawy rozstrzygnięciem przewidzianym w art.149 K.p.a. Wydanie postanowienia o wznowienia postępowania otwiera organowi drogę do zbadania czy faktycznie doszło do wydania decyzji dotkniętej kwalifikowaną wadą prawną.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy ujawniło się, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Skoro umowa kupna - sprzedaży przedmiotowego pojazdu z dnia 21 sierpnia 2006 r. została sfałszowana, to H. K. nie był właścicielem pojazdu, a pojazd ten został zarejestrowany na niego na podstawie sfałszowanych dokumentów. Tym samym umowa sprzedaży nie mogła wywrzeć skutków prawnych w zakresie przeniesienia prawa własności oraz w zakresie rejestracji przedmiotowego pojazdu.

Wobec powyższego decyzja o rejestracji pojazdu została objęta postępowaniem wznowieniowym. Decyzja ta została wydana w określonym stanie faktycznym, w oparciu o złożone wówczas dokumenty, na podstawie obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Skoro Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] uchylił swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie o rejestracji przedmiotowego samochodu, tj. decyzję z dnia [...], to tym samym odpadła przesłanka do rejestracji pojazdu na rzecz H. K. Uchylając decyzję o rejestracji pojazdu na rzecz ww. w związku z brakiem podstaw do jego rejestracji, organy orzekające we wznowionym postępowaniu administracyjnym nieprawidłowo wypełniły dyspozycję art. 151 § 1 pkt 2 in fine K.p.a., bowiem umorzyły postępowanie w sprawie wniosku H. K. o rejestrację pojazdu. Organy uznały bowiem, że skoro H. K. nie jest właściciel przedmiotowego pojazdu, to postępowanie wszczęte na jego wniosek jest bezprzedmiotowe i należy je umorzyć. Należy jednak podkreślić, że logiczną konsekwencją poszczególnych etapów postępowania wznowieniowego, którego celem jest ponowne rozpoznanie sprawy, jest w przypadku istnienia podstaw wznowienia uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie w tym samym postępowaniu nowej decyzji merytorycznej (art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.) - patrz: Małgorzata Jaśkowska Komentarz do art. 151 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el.2015. Skoro Prezydent Miasta [...], po wszczęciu postępowania, dokonał analizy wystąpienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., to w żadnym razie nie był on władny, w przypadku uznania, że przesłanka ta występuje, do uchylenia dotychczasowej decyzji z dnia [...] i umorzenia postępowania w sprawie rejestracji pojazdu. Wydanie w takiej sytuacji decyzji uchylającej decyzję dotychczasową i umarzającej postępowanie administracyjne, w sposób oczywisty narusza przepisy art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., a także art. 105 § 1 K.p.a. Rozstrzygając sprawę w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., organ winien bowiem wydać nową decyzję, którą uchyli dotychczasową decyzję ostateczną i na nowo rozstrzygnąć sprawę. Jest to w istocie jedna decyzja zawierająca dwa elementy. W decyzji, którą organ wydaje na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., należy zawrzeć rozstrzygnięcie usuwające z obrotu prawnego decyzję opartą o wadliwe ustalenie faktyczne, a następnie rozstrzygnięcie załatwiające sprawę merytorycznie (por. wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 30 października 1996 r.,SA/Wr 3437/95, LEX nr 27359).

Wprawdzie w wyniku przeprowadzonego wznowionego postępowania może zapaść decyzja uchylająca decyzję dotychczasową i umarzająca postępowanie administracyjne. Jednak ta decyzja zostaje podjęta, gdy w wyniku wznowienia postępowania i uchylenia decyzji dotychczasowej sprawa podlega przekazaniu sądowi powszechnemu. Nie dotyczy to natomiast sytuacji, gdy przyczyny umorzenia zaistniały już wcześniej w postępowaniu administracyjnym. W takim bowiem przypadku poprzednia decyzja rażąco naruszała prawo i była nieważna (por. wyrok NSA w Krakowie z dnia 6 marca 1984 r.,SA/Kr 95/84, ONSA 1984, nr 1, poz. 25 oraz powołany powyżej Komentarz do art. 151 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Przypomnieć należy, że zupełnie inne skutki wywołuje decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego. Wydaje się ją, ustaliwszy, że postępowanie stało się z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 K.p.a.), co oznacza, że wystąpił brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej) będącego przedmiotem postępowania. Decyzja umarzająca postępowanie nie rozstrzyga zatem o istocie sprawy, wywiera jedynie skutek procesowy (kończy sprawę w danej instancji). Istotą umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie wszystkich dokonanych w nim czynności oraz orzeczenie o dalszym jego nieprowadzeniu. W konsekwencji następstwem decyzji o umorzeniu postępowania jest ocena prawna, że nie było którejś z przesłanek niezbędnych do merytorycznego rozpoznania sprawy. Odnosząc to na grunt rozpoznawanej sprawy, skutkiem decyzji o uchyleniu decyzji dotychczasowej i umorzeniu postępowania administracyjnego jest ocena prawna, że podjęto rozstrzygnięcie o dalszym jego nieprowadzeniu, ponieważ stało się ono bezprzedmiotowe, co uniemożliwiło merytoryczne rozpoznanie sprawy.

W kontekście tych dwóch powołanych przepisów należy uznać za oczywiste naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a i art. 105 § 1 K.p.a. - poprzez uchylenie decyzji dotychczasowej i umorzenie postępowania w przedmiocie rejestracji pojazdu, zamiast wydanie decyzji uchylającej decyzję dotychczasową i orzekającej na nowo o istocie sprawy - co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

b.a.