Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 158/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 pkt 17a, art. 11a ust. 1, art. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 144 § 1, art. 93 ust. 1 i art. 94 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2809
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 5 lutego 2024 r. znak: SKO.PS-80/8822/5121/2023 w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji w części odmawiającej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka D. W.


UZASADNIENIE

Decyzją z 5 lutego 2024 r. znak: SKO.PS-80/8822/5121/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (zwane dalej "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania A. W. (zwanej dalej "stroną"), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Zagnańsk z 20 listopada 2023 r. znak: GOPS-ŚR.520.3388.DA.2023 o:

I. przyznaniu stronie świadczenia w formie:

1) zasiłku rodzinnego na dziecko J. D., w kwocie 95,00 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2023r. do 31 października 2024 r.,

2) zasiłku rodzinnego na dziecko D. W., w kwocie 124,00 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2023r. do 31 października 2024 r.

3) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, przyznanego na dziecko D. W. w kwocie 100,00 zł jednorazowo w miesiącu wrzesień 2024r.

II. odmowie przyznania stronie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka D. W. na okres od 1 listopada 2023 r. do 31 października 2024 r. w kwocie 193,00 zł miesięcznie,

SKO, uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w istotnym dla niniejszej sprawy zakresie odmowy przyznania stronie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka (okoliczność spełnienia przez stronę warunków do przyznania zasiłków rodzinnych z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego – w sytuacji nieprzekroczenia kryterium dochodowego w wysokości 674 zł – była niesporna i niekwestionowana w skardze), wskazało że ojciec dziecka zmarł 29 grudnia 2017 r. Matka pozostaje obecnie w związku partnerskim, a dniu 21 stycznia 2020 r. urodziła córkę J. D., której ojcem jest jej obecny partner R. D. Organ odwoławczy przytoczył art. 8 pkt 3 lit. a oraz art. 11a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390), zwanej dalej "u.ś.r.", podkreślając że zgodnie z art. 3 pkt 17a u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o: osobie samotnie wychowującej dziecko – oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Dokonując wykładni językowej tego ostatniego przepisu stwierdzono, że pierwsza część definicji osoby samotnie wychowującej dziecko – określająca stan cywilny takiej osoby jest jasna i nie wymaga szczególnej interpretacji. Natomiast dla prawidłowej wykładni pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" konieczne było odwołanie się do art. 3 pkt 16 u.ś.r., zawierającego definicję rodziny, przez którą należy rozumieć odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Z kolei stosownie do art. 3 pkt 4 cyt. u.ś.r. ilekroć mowa jest o dziecku oznacza to dziecko własne, małżonka, przysposobione oraz dziecko w sprawie, którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną.

Uwzględniając powyższe SKO stwierdziło, że rodzinę mogą tworzyć dzieci, które nie są wyłącznie dziećmi własnymi wnioskodawcy, ale również mogą to być dzieci tylko jednej z osób tworzących aktualny związek. Ponadto w skład rodziny wchodzą rodzice tych dzieci. Ustalenie składu rodziny jest warunkiem koniecznym dla ustalenia dochodu tej rodziny, jako że zgodnie z art. 3 pkt 2 u.ś.r. przez dochód rozumie się sumę dochodów członków rodziny. Z kolei dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c (art. 3 pkt 2a u.ś.r.). Spełnienie natomiast kryterium dochodowego, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy, uprawnia do przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do niego, przy czym nie ma możliwości przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego, w tym z tytułu samotnego wychowania dziecka, bez przyznania zasiłku rodzinnego. W świetle treści cyt. przepisów należy przyjąć, że prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka ustala się, biorąc pod uwagę aktualną sytuację faktyczną i dochodową rodziny, wynikającą m.in. z jej składu osobowego. Tym samym, definicję osoby samotnie wychowującej dziecko należy wykładać w kontekście przyjętego przez ustawodawcę znaczenia pojęcia rodziny. Z czytelnej treści art. 3 pkt 17a u.ś.r. wynika, że osoby w nim wymienione, takie jak: panna, kawaler, wdowa, wdowiec oraz osoba pozostająca w separacji, nie mogą być uznane za samotnie wychowujące dziecko, jeśli wychowując dziecko z wcześniejszego związku, jednocześnie wychowują co najmniej jedno wspólne dziecko z jego rodzicem. Zdaniem SKO, skoro ustawodawca nie wskazał formy, w jakiej ma się odbywać w takiej sytuacji wychowanie przez osoby ww. wymienione co najmniej jednego wspólnego dziecka z jego rodzicem, przyjąć należy, że chodzi tu o każdą "formę" wychowania wspólnego dziecka, niezależnie od charakteru samego związku (formalny, nieformalny), łączącego rodziców takiego dziecka. Oznacza to, że również osoba pozostająca w związku nieformalnym, jakim jest konkubinat i wychowująca wspólnie z konkubentem co najmniej jedno wspólne dziecko, nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w odniesieniu do dziecka z wcześniejszego związku – w rozumieniu art. 3 pkt 17a u.ś.r. Za taką interpretacją powołanego przepisu przemawia również sama istota samotnego wychowania – którą jest niewątpliwie samotność rodzica w wychowaniu dziecka. Nie można bowiem postawić znaku równości pomiędzy sytuacją osoby stanu wolnego wychowującej dziecko z wcześniejszego związku, niewychowującej jednocześnie innego dziecka wspólnie z jego rodzicem (a zatem osobą samotną, nieposiadającą żadnego wsparcia w procesie wychowawczym dzieci) i osobą, która oprócz dziecka z wcześniejszego związku posiada również co najmniej jedno dziecko z rodzicem, z którym je aktualnie wychowuje. Taka osoba nie jest przecież samotna. W sprawach życiowych dla niej istotnych może zawsze liczyć na różnego rodzaju pomoc ze strony osoby dla niej bliskiej (wyrok NSA sygn. akt I OSK 760/19). Tym samym, osoba pozostająca w związku nawet nieformalnym, wychowująca dzieci, znajduje się w lepszej sytuacji niż osoba, która nie ma partnera i nie wychowuje dziecka z jego ojcem. Partner matki jest zobowiązany do pomocy jej w wysiłkach związanych z opieką nad jej dzieckiem, którego nie jest ojcem, do dbałości o wszystkie osoby wschodzące w skład zrekonstruowanej rodziny, składającej się również ze związku partnerskiego z jednym lub większą liczbą dzieci, z których co najmniej jedno nie jest wspólnym dzieckiem małżonków (partnerów), tzn. jest naturalnym lub adoptowanym dzieckiem tylko jednego z nich. Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka jest świadczeniem mającym dostarczyć dodatkowe środki finansowe, które wspomogą samodzielny wysiłek wychowawczy takiej osoby, np. poprzez opłacenie opieki w przypadku nieobecności partnera. Celem świadczenia wymienionego w art. 11a u.ś.r. jest pomoc osobie, która nie ma – w przeciwieństwie do osoby pozostającej w związku partnerskim – możliwości żądania od partnera pomocy w wychowaniu swojego dziecka.

W niniejszej sprawie ustalono, że A. W. wychowuje jedno z dzieci wspólnie z R. D. – a zatem jej rodzina składa się w rozumieniu cyt. przepisów ze skarżącej i jednego jej dziecka oraz aktualnego partnera (będącego ojcem drugiego dziecka). W takiej sytuacji dochody obojga partnerów – rodziców dzieci – są brane pod uwagę przy ustalaniu przesłanek dochodowych zawartych w przepisach art. 5 u.ś.r., nawet jeżeli świadczenie rodzinne ma być przyznane na dziecko, którego matka – tak jak niniejszej sprawie – pozostaje w związku z nieformalnym z mężczyzną niebędącym ojcem tego dziecka. W świetle całości regulacji (systemu) u.ś.r. partner matki jest bowiem członkiem rodziny zarówno dziecka – z którego matką tworzy nieformalny związek partnerski, nie będąc ojcem tego dziecka – jak również członkiem rodziny dla swojej partnerki. Końcowo SKO podkreśliło, że skarżąca wraz z konkubentem wspólnie wychowują ich córkę J. D. – co bez względu na zakres sprawowania przez konkubenta strony opieki nad jej synem z poprzedniego związku i rodzaj relacji ich łączącej – jest przesłanką wprost wykluczającą uznanie odwołującej się za osobę samotnie wychowującą dziecko w świetle definicji zawartej w art. 3 pkt 17a u.ś.r.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na ww. decyzję SKO – wyłącznie w zakresie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka – strona wskazała, że sprawa dotyczy jedynie jej i syna, którego biologiczny ojciec nie żyje. Skarżąca podkreśliła zarazem, że w Urzędzie Stanu Cywilnego jej status to "wdowa" i do tej pory bez problemów otrzymywała dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania syna. Strona wyjaśniła, że jej obecny partner, z którym ma córkę, nie jest prawnym opiekunem jej syna, a co za tym idzie, nie może podejmować żadnych decyzji dotyczących jego spraw, nie jest w żaden sposób zobowiązany do pomocy w wychowywaniu i utrzymywaniu syna z poprzedniego związku. Dopiero gdy obecny partner zostanie prawnym opiekunem syna skarżącej, dokonując w tym zakresie wszystkich formalności, zmieni się istotny w sprawie stan rzeczy. Obecnie to strona ponosi – w wyłączny sposób – koszty utrzymania syna z poprzedniego związku.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie, z uwagi na zakres zaskarżenia, była decyzja SKO z 5 lutego 2024 r. wyłącznie w części dotyczącej odmowy przyznania stronie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka D. W..

W niniejszej sprawie, co bezsporne, mamy do czynienia z sytuacją, w której ojciec dziecka zmarł 29 grudnia 2017 r., a jego matka pozostaje obecnie w związku partnerskim z R. D., z którym ma córkę J. D., urodzoną 21 stycznia 2020 r., którą wspólnie wychowują.

Uwzględniając powyższe SKO stwierdziło, że organ I instancji zasadnie odmówił odwołującej przyznania tego świadczenia, przysługującego wyłącznie osobie, która odpowiada definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, określonej w art. 3 pkt 17a u.ś.r. – której strona nie spełnia. W zaistniałej sytuacji to dochody obojga partnerów - rodziców dzieci są bowiem brane pod uwagę przy ustalaniu przesłanek dochodowych zawartych w przepisach art. 5 u.ś.r., nawet jeżeli świadczenie rodzinne ma być przyznane na dziecko, którego tak jak w sprawie niniejszej matka pozostaje w związku z nieformalnym z mężczyzną niebędącym ojcem tego dziecka. W świetle całości regulacji (systemu) ustawy o świadczeniach rodzinnych partner matki jest bowiem członkiem rodziny zarówno dziecka, z którego matką tworzy nieformalny związek partnerski, nie będąc ojcem tego dziecka, jak również członkiem rodziny dla swojej partnerki. SKO, wskazując że strona wraz z konkubentem wspólnie wychowują ich córkę J. D. – podkreśliło, że jest to – bez względu na zakres sprawowania przez konkubenta strony opieki nad jej synem z poprzedniego związku i rodzaj relacji ich łączącej – przesłanką wprost wykluczającą uznanie skarżącej za osobę samotnie wychowującą dziecko w świetle definicji zawartej w art. 3 pkt 17a u.ś.r. Za taką interpretacją ww. przepisu przemawia również sama istota samotnego wychowania, którą niewątpliwie jest samotność rodzica w wychowaniu dziecka. Nie można bowiem postawić znaku równości pomiędzy sytuacją osoby stanu wolnego wychowującą dziecko z wcześniejszego związku i nie wychowującą jednocześnie innego dziecka wspólnie z jego rodzicem (a zatem osobą samotną, nie posiadającą żadnego wsparcia w procesie wychowawczym dzieci) i osobą, która oprócz dziecka z wcześniejszego związku posiada również co najmniej jedno dziecko z rodzicem, z którym je aktualnie wychowuje. Taka osoba nie jest przecież samotna. W sprawach życiowych dla niej istotnych może zawsze liczyć na różnego rodzaju pomoc ze strony osoby dla niej bliskiej.

Tak wyrażone stanowisko SKO w ocenie Sądu nie zasługuje na aprobatę.

Zgodnie z art. 8 pkt 3 lit. a u.ś.r. do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu samotnego wychowania dziecka. Art. 11a ust. 1 i 2 u.ś.r. stanowi, że dodatek z tytułu samotnego wychowania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Zgodnie z ust. 2 dodatek przysługuje również osobie uczącej się, jeżeli oboje rodzice osoby uczącej się nie żyją. Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio. Dodatek przysługuje w wysokości 193,00 zł miesięcznie na dziecko, nie więcej jednak niż 386,00 zł na wszystkie dzieci.

Stosownie do treści art. 3 pkt 17a u.ś.r., ilekroć w ustawie tej jest mowa o sobie samotnie wychowującej dziecko - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

Przytoczona definicja zastąpiła definicję zawartą uprzednio w art. 3 pkt 17 u.ś.r., który to przepis – z uwagi na jego niekonstytucyjność oraz niezgodność z Konwencją o prawach dziecka – stracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2005 r. na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 maja 2005 r., K 16/04, OTK-A 2005/5, poz. 51. Zmianie w porównaniu do poprzedniej wersji przepisu uległa jego część końcowa. W zamian za sformułowanie: "jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka" ustawodawca zawarł sformułowanie: "chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem". Dokonanie zmiany brzmienia przepisu, jak wynika z aktualnego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, nie zniwelowało wątpliwości, jakie pojawiały się na kanwie stosowania definicji zawartej uprzednio w art. 3 pkt 17 u.ś.r. W szczególności również obecnie podnosi się, że przepis art. 3 pkt 17a u.ś.r. nie odbiega w żaden sposób od istotnej treści przepisu art. 3 pkt 17 u.ś.r. w pierwotnym brzmieniu, który to przepis został uznany wyrokiem TK za niezgodny z Konstytucją RP oraz Konwencją o prawach dziecka. W konsekwencji przyjmuje się, że oba przepisy zawierają taką samą normę i nie ma przeszkód, by można było dokonać wykładni art. 3 pkt 17a u.ś.r. zgodnie z argumentacją zawartą w wyroku TK z 18 maja 2005 r. (por. K. Małysa-Sulińska [red.], "Świadczenia rodzinne. Komentarz", opubl. WKP 2023, t. 61 do art. 3 u.ś.r.). W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że prawidłowa wykładnia art. 3 pkt 17a u.ś.r., uwzględniająca argumenty płynące z orzecznictwa TK, w szczególności z ww. wyroku z 18 maja 2005 r. oraz późniejszego wyroku z 23 czerwca 2008 r. sygn. akt P 18/06 (OTK-A 2008/5/83), prowadzi do uznania, że zawarcie związku małżeńskiego przez rodzica wychowującego dziecko pochodzące z innego związku (a tym bardziej pozostawanie w związku nieformalnym), nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. Dlatego też dziecko wychowujące się w tzw. rodzinie zrekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 8 listopada 2023 r., sygn. II SA/Gd 369/23).

Jak słusznie podniósł WSA w Lublinie w wyroku z 23 marca 2023 r., sygn. II SA/Lu 122/23, którego argumentację w omawianym zakresie Sąd w całości podziela, do odmiennego wniosku nie mogą prowadzić wynikające z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej "k.r.o.") obowiązki współmałżonka (wyrok dotyczył osoby pozostającej w formalnym związku) względem rodziny, w skład której wchodzi dziecko drugiego współmałżonka z poprzedniego związku (art. 23, art. 24 i art. 27 k.r.o.), a także przewidziane w art. 144 § 1 k.r.o. pewne roszczenie alimentacyjne takiego dziecka wobec ojczyma (macochy). Relacje i obowiązki uregulowane tymi przepisami pozostają bez wpływu na sferę władzy rodzicielskiej, która z mocy art. 93 ust. 1 i art. 94 ust. 1 k.r.o. przysługuje rodzicom, zaś jeżeli jedno z rodziców nie żyje, przysługuje drugiemu z rodziców. Zawarcie związku małżeńskiego przez jedynego żyjącego rodzica dziecka nie przekłada sią na nabycie przez nowego współmałżonka władzy rodzicielskiej nad tym dzieckiem. Do tego mogłoby prowadzić dopiero przysposobienie przez niego tego dziecka. Skoro zaś współmałżonek niebędący rodzicem dziecka drugiego współmałżonka, nie sprawuje nad tym dzieckiem władzy rodzicielskiej, nie sposób uznać że wychowuje to dziecko wraz ze współmałżonkiem będącym jedynym rodzicem dziecka. W myśl bowiem art. 95 ust. 1 k.r.o. obowiązek i prawo do wychowania dziecka jest elementem władzy rodzicielskiej. Dlatego też prawidłowa interpretacja art. 3 pkt 17a u.ś.r., dokonana przy zastosowaniu wykładni systemowej uwzględniającej również przywołane regulacje k.r.o., prowadzi do wniosku, że osobą samotnie wychowującą dziecko jest każdy rodzic, który wychowuje swoje dziecko bez udziału drugiego rodzica tego dziecka. Okoliczność zawarcia przez takiego rodzica związku małżeńskiego, a tym bardziej pozostawanie w związku nieformalnym (jak to ma miejsce w stanie faktycznym niniejszej sprawy), nie pozbawia go tego statusu. Jedyny rodzic dziecka jest osobą samotnie wychowującą dziecko, albowiem jako jedyna osoba sprawuje nad nim władzę rodzicielską. Dla zachowania tego statusu nie musi więc pozostawać osobą samotną, tzn. niezamężną ani niepozostającą w związku nieformalnym. Powyższej oceny nie zmienia również fakt, że skarżąca z obecnym partnerem posiada kolejne dziecko - córkę J. D.. Skoro bowiem w świetle art. 3 pkt 17a u.ś.r. negatywną przesłanką uznania osoby za samotnie wychowującą dziecko jest warunek wychowywania wspólnie co najmniej jednego dziecka z jego rodzicem, bez znaczenia jest okoliczność, że jeden z rodziców ubiegający się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku, z którego również posiada inne dzieci, jakie wychowuje wspólnie z dziećmi z innego związku. W takiej sytuacji rodzic może być uznawany wobec jednego dziecka za rodzica samotnie wychowującego, a wobec dziecka wychowywanego wspólnie z biologicznym rodzicem za osobę wychowującą dziecko w rodzinie. Wspomniany przepis stanowi bowiem nie o każdej osobie związanej z jednym z rodziców dziecka, ale o rodzicach dziecka, zatem osobie będącej rodzicem tego dziecka.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w ugruntowanej linii orzeczniczej dotyczącej interpretacji art. 3 pkt 17a u.ś.r. (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 2162/12; z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 345/15; z dnia 2 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 26/17; z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 1876/16; z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 1083/18; z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 3418/18; z dnia 10 lipca 2020 r., sygn. I OSK 3084/29; z dnia 11 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1877/20; ww. wyrok WSA w Gdańsku z 8 listopada 2023 r., sygn. II SA/Gd 369/23; wyroki WSA w Krakowie z 23 maja 2024 r., sygn. III SA/Kr 382/24 i z dnia 24 kwietnia 2024 r., sygn. III SA/Kr 257/24; wyrok WSA w Rzeszowie z 29 marca 2022 r., sygn. II SA/Rz 1793/21; wyroki WSA w Lublinie: z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 353/10; z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 588/19, z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 268/20; z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 711/19; wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 653/17; wyroki WSA we Wrocławiu: z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 304/17; z dnia 2 lipca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 209/19). Podobny pogląd wyrażany jest w piśmiennictwie (por. P. Rączka, "Świadczenia rodzinne. Komentarz", wyd. II, opubl. LEX/el. 2023, t. 22 do art. 3 u.ś.r.). W tej sytuacji odmienne stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 760/19, jak też wyroku WSA w Lublinie z 9 maja 2023 r., sygn. II SA/Lu 147/23, należy uznać za odosobnione.

W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie również argumentacja przywołana przez SKO dotycząca tego, że definicję osoby samotnie wychowującej dziecko należy wykładać w kontekście przyjętego przez ustawodawcę znaczenia pojęcia rodziny (art. 3 pkt 16 u.ś.r.). Słusznie zauważył WSA w Lublinie we wspomnianym wyroku z 23 marca 2023 r., sygn. II SA/Lu 122/23, że inny jest cel definicji "rodzica samotnie wychowującego dziecko", zaś inny definicji "rodziny". W konsekwencji brak jest sprzeczności pomiędzy traktowaniem skarżącej jako osoby samotnie wychowującej dziecko w kontekście wykładni i zastosowania art. 3 pkt 17a i art. 11a ust. 1 u.ś.r. z jednej strony, zaś z drugiej uwzględnianiem jej obecnego partnera w kręgu członków jej rodziny, a w konsekwencji również zaliczaniem jego ewentualnego dochodu do dochodu rodziny. Nie budzi wątpliwości, że partner skarżącej jest członkiem jej rodziny w świetle definicji zawartej w art. 3 pkt 16 u.ś.r., bez względu na to, czy jest ojcem biologicznym wszystkich dzieci wchodzących w skład rodziny. W przypadku interpretacji ustawowej definicji rodziny nie zachodzi konieczność korekty wyników wykładni językowej, gdyż nie pojawiają się zastrzeżenia systemowe, takie jak w przypadku pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko. Co więcej, skoro jedną z kluczowych przesłanek determinujących przyznanie świadczeń rodzinnych, w tym dodatku do zasiłku, jest sytuacja materialna rodziny, to na kształt tej sytuacji wpływają dochody wszystkich członków rodziny wskazanych w definicji ustawowej. Nieracjonalne byłoby wręcz wykluczanie z tego grona partnera tylko i wyłącznie dlatego, że nie jest rodzicem biologicznym jednego z dzieci. Na gruncie przepisów u.ś.r. nie ma więc przeszkód, aby uznać za samotnie wychowującą dziecko osobę pozostającą w kolejnym związku (małżeńskim bądź nieformalnym), jednak taki status świadczeniobiorcy nie oznacza automatycznie, że do rodziny nie wlicza się kolejnego partnera (małżonka, bądź przy spełnieniu określonych warunków, również konkubenta) osoby samotnie wychowującej dziecko z poprzedniego związku, niebędącego rodzicem jej dzieci, a w konsekwencji, że do dochodów rodziny nie wlicza się dochodów tegoż partnera (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 133/18).

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak też decyzja organu I instancji w zakresie, w jakim odmawiają przyznania skarżącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka D. W., naruszają w istotny sposób art. 3 pkt 17a i art. 11a ust. 1 u.ś.r., co powodowało konieczność uchylenia tych decyzji we wspomnianej części na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią poczynione wyżej spostrzeżenia i dokonaną wykładnię przepisów prawa.