Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 167/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17  ust. 1b
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Ewa Michna (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 grudnia 2022 r., nr SKO.ŚR/4111/1445/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z 15 listopada 2022 r., znak: [...] Burmistrz Miasta C. odmówił K. R. (dalej: skarżący) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na brzmienie art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2140) - dalej: "u.ś.r.". Organ podał, że nie można ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność matki skarżącego, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datował się od 27 czerwca 2022 r., zatem po ukończeniu 18 lub 25 roku życia.

W odwołaniu skarżący podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego przez zastosowanie normy prawnej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 28/13. Powyższe skutkowało naruszaniem art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, decyzją z 29 grudnia 2022 r., znak: SKO.ŚR/4111/1445/2022 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Kolegium wskazało, że decyzja organu I instancji był prawidłowa, mimo dokonania przez ten organ wadliwej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. Zdaniem Kolegium oświadczenie skarżącego o rezygnacji z zatrudnienia na 1/2 etatu (świadectwo pracy z PHU P. w T. w wymiarze 1/4 etatu w okresie od 26 sierpnia 2019 do 7 października 2022 r.) w miesiąc po uzyskaniu przez jej matkę orzeczenia lekarskiego o znacznej niepełnosprawności, nie było przekonującym dowodem na rezygnację z zatrudnienia z powodu koniczności wykowywana opieki. Skarżący nie wykazał żadnego wcześniejszego zatrudnienia. Nadto w tym samym mieszkaniu mieszkał dorosły brat skarżącego, na którym również spoczywał obowiązek alimentacyjny względem matki. Jednocześnie zakres czynności opiekuńczych opisany przez skarżącego, należał w większości do czynności dnia codziennego.

Organ podał, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż opieka ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica. Obowiązek pomocy rodzicowi, wynika z obowiązku alimentacyjnego dziecka względem rodzica. W ocenie Kolegium, w rozpatrywanej sprawie brak było ustawowo wymaganego związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący domagał się uchylenia decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Skarżący zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy:

– art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 b u.ś.r. przez błędną wykładnię polegającą na:

– pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy,

– przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez skarżącego stałej opieki nad niepełnosprawną matką nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, że niepełnosprawna matka ma drugiego syna, na którym spoczywa również obowiązek opieki nad matką,

– nieuprawnionym przyjęciu, że przepisy u.ś.r. pozwalają organowi na ustalanie możliwości i formy realizacji obowiązku alimentacyjnego przez osobę zobowiązaną, a przez to wkraczanie w kompetencje zastrzeżone dla sądu powszechnego;

– bezpodstawnym uznaniu, że brak jest związku przyczynowego między rezygnacją skarżącego z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania przez niego stałej opieki nad niepełnosprawną matką;

– nieuprawnione przyjęcie, bez ustawowych przesłanek z u.ś.r., że niepełny wymiar czasu pracy skarżącego i rezygnacja z wcześniejszego zatrudnienia w przeciągu niecałego miesiąca od orzeczenia stopnia niepełnosprawności matki nie są przekonującym dowodem na rezygnację z zatrudnia z powodu konieczności sprawowania stałej opieki;

2. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy:

– art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 1 i § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. ,poz. 2000) – dalej: "K.p.a." przez podanie błędnego numeru i daty wydania decyzji organu I instancji, co uniemożliwiło jej właściwą identyfikację;

– brak indywidualnego rozpatrzenia i właściwego uzasadnienia sprawy, przejawiający się w częściowym skopiowaniu uzasadnienia z innej decyzji, przykładowo błędne sformułowanie z uzasadnienia "wniosek został złożony przez córkę osoby wymagającej opieki", błędne wskazanie nazwy byłego pracodawcy skarżącego - PHU P. zamiast F.H.U.T. O.;

– art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącego i realnych możliwości sprawowania przez brata skarżącego stałej lub długotrwałej opieki nad niepełnosprawną matką w zakresie wymaganym stanem zdrowia matki, a przez to nieuprawnione uznanie, że kryterium stopnia pokrewieństwa wyznaczające obowiązek alimentacji stanowi samo w sobie przeszkodę w nabyciu przez skarżącego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

– art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia przez wprowadzenie pozaustawowych kryteriów wymiaru czasu pracy zatrudnienia, z którego się rezygnuje, czasu trwania tego stosunku pracy i daty rezygnacji z zatrudnienia.

W uzasadnieniu zarzutów skarżący podkreślił, że stan zdrowia matki stopniowo, ale stale pogarsza się. Początkowo wymagała ona doraźnej pomocy i sporadycznego wsparcia, ale aktualnie jest osobą zupełnie niesamodzielną, całkowicie uzależnioną od pomocy opiekuna. Nie jest w stanie nawet samodzielnie wstać z łóżka, trzeba ją podnosić, prowadzić do toalety czy kuchni, myć, ubierać, zmieniać pieluchy, przygotowywać jedzenie, podawać leki, sprawdzać ciśnienie krwi i kontrolować poziom cukru we krwi, zamawiać wizyty domowe lekarza i e-recepty, gdyż osobiście nie jest w stanie udać się do przychodni, wykupywać lekarstwa. Trzeba stale na nią uważać, gdyż latach ubiegłych, kiedy chodziła jeszcze w miarę samodzielnie, kilka razy przewróciła się rozbijając sobie głowę, łamiąc rękę. Wymagało to pomocy szpitalnej. Poza słabością fizyczną występuje również słabość psychiczna. Matka skarżącego z trudnością kojarzy fakty, nie pamięta gdzie jest, słabo słyszy, mówi "od rzeczy". Stan zdrowia matki i potrzeba zapewnienia jej opieki i pomocy były powodem, dlaczego skarżący przez ostatnie 3 lata był zatrudniony tylko na część etatu. Choroba matki nie była jeszcze aż tak posunięta, że umożliwiała pracę na 1/4 etatu i możliwość zarobkowania.

Stan zdrowia w czerwcu 2022 r. pogorszył się znacznie, co spowodowało wystąpienie z wnioskiem o ustalenie niepełnosprawności. Skarżący podkreślił, że nigdy wcześniej nie korzystał z pomocy opieki społecznej, czy też z innych socjalnych form wsparcia.

Zdaniem skarżącego nie można się było zgodzić, że przesłanką odmowy spornego świadczenia był fakt, że brat skarżącego mieszkał również z matką i winien jej również zapewnić opiekę. Brat pracuje zawodowo w pełnym wymiarze czasu pracy. Z uwagi na charakter pracy wyjeżdża także w delegacje służbowe poza miejsce zamieszkania. Jest więc codziennie poza domem ok. 9-10 godzin. Nie jest więc w stanie zapewnić matce stałej opieki.

W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Skarga nie została uwzględniona ponieważ organy dokonały prawidłowej oceny, że rozwiązanie dotychczasowego stosunku pracy i niepodejmowanie kolejnego zatrudnienia przez skarżącego nie miało bezpośredniego związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Sąd doszedł również do przekonania, że pomyłkowe użycie przez Kolegium określenia "wniosek został złożony przez córkę osoby wymagającej opieki"; błąd w przytoczeniu numeru decyzji organu I instancji, a także błędne wskazanie nazwy byłego pracodawcy skarżącego - PHU P. zamiast F.H.U.T. O. – nie wpłynęły na błąd w ustaleniach faktycznych. W pozostałej części decyzji w sposób prawidłowy określono skarżącego jako syna zajmującego się matką, a pozostałe błędy nie wpłynęły na istotę rozstrzygnięcia – sporne było bowiem przede wszystkim ustalenia czy rozwiązanie przez skarżącego dotychczasowego zatrudnienia i niepodejmowania kolejnego miało związek z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, a właściwie niemożnością pogodzenia takiej opieki z pracą zawodową, chociażby w ograniczonym zakresie.

Poniższe uzasadnienie w części prawnych rozważań powtarza utrwalone orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz wskazywanych w tych orzeczeniach stanowisk innych sądów administracyjnych.

Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 u.ś.r.. Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W ocenie Sądu zasadnie organ odwoławczy skupił się przy analizie wniosku skarżącego na okolicznościach faktycznych wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego. Organ odwoławczy podkreślał, że w skarżący mieszka w mieszkaniu wspólnie z matką i bratem. Brat pracuje zawodowo.

Z złożonego przez samego skarżącego oświadczenia wynikało, że matka jest osobą leżącą, ale czynności opiekuńcze polegały na przygotowywaniu i podawaniu posiłków, załatwianiu spraw u lekarza, podawaniu leków, myciu i przebieraniu. Razem ze skarżącym i jego matka mieszkał również brat zatrudniony w ZUS.

Zdaniem skarżącego naruszone zostały przede wszystkim art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącego i realnych możliwości sprawowania przez brata stałej lub długotrwałej opieki nad niepełnosprawną matką w zakresie wymaganym stanem zdrowia, a przez to nieuprawnione uznanie, że kryterium stopnia pokrewieństwa wyznaczające obowiązek alimentacji stanowi samo w sobie przeszkodę

w nabyciu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem skarżącego.

Odnosząc się do tego typu argumentacji należałoby podkreślić, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., podstawowym wymogiem do uzyskania ww. świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy, czy też niemożność jej podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Powołany art. 17 ust. 1 u.ś.r., należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21).

Podkreślić należy w tym miejscu, mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08).

Organ nie negował niepełnosprawności matki skarżącego, ale też trzeba zauważyć, że dopiero w skardze podniesione zostały okoliczności mające świadczyć o pogorszeniu się stanu zdrowia niepełnosprawnej matki. Skarżący ani w toku postępowania administracyjnego, ani przy okazji składania skargi nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu uprawdopodobniającego pobyt matki w szpitalu z powodu złamania ręki. Zdaniem Sądu, ocena, czy istnieje związek pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) z zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną, wymaga ustalenia, czy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby niepełnosprawnej w tym samym stopniu, co osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W przypadku bowiem osób zobowiązanych w różnym stopniu, możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego została jednoznacznie określona w art. 17 ust. 4 u.ś.r. i potwierdzona uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22. Konieczność uwzględnienia innych osób zobowiązanych do alimentacji przy ocenie spełnienia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika w pierwszej kolejności z faktu, że są to świadczenia z zakresu pomocy społecznej, a zatem ich przyznanie powinno uwzględniać zasadę subsydiarności, w świetle której Państwo powinno pomagać tam, gdzie jednostka (rodzina) nie może poradzić sobie sama. Równocześnie, interpretacja przepisów u.ś.r. wymaga odwołania do wyrażonej w Konstytucji RP zasady wspierania rodzin, które znajdują się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji).

Naczelny Sąd Administracyjny w ww. uchwale z 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22, wskazał, że obowiązek wsparcia rodziny jako wspólnoty, nie oznacza obowiązku wspierania każdego w taki sam sposób, to ustawodawca powinien określić formy i zasady wsparcia państwa, a takie zasady zostały określone m.in. w u.ś.r. W ocenie Sądu, brak uwzględnienia przy ocenie konieczności rezygnacji lub powstrzymania się z zatrudnienia przez skarżącą przepisów o obowiązku alimentacyjnym, prowadziłoby do naruszenia przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz niedopuszczalnego modyfikowania przepisów określających obowiązki alimentacyjne dzieci względem rodziców, a w rezultacie do nieprzewidzianego ustawą zwolnienia pozostałych zobowiązanych z obowiązków alimentacyjnych względem matki.

Zdaniem Sądu, dokonując zatem interpretacji art. 17 ust. 1 u.ś.r. konieczne jest uwzględnienie zarówno miejsca przepisu w ustawie o świadczeniach rodzinnych, jak w całym systemie prawa, tj. w szczególności uwzględnienia postanowień Konstytucji RP (przede wszystkim zasad subsydiarności oraz pomocy rodzinie), a także przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 z późn. zm., w skrócie: "k.r.o.")

W związku z powyższym należy zwrócić uwagę, że skarżący zamieszkuje wspólnie z bratem i matką w jednym mieszkaniu. Zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, a zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Sąd podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, że nawet wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem (zob. np. wyrok WSA w Opolu z 22 czerwca 2021 r., akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z 12 maja 2021 r., IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z 11 marca 2021 r., III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, czy stwierdzony znaczny stopień niepełnosprawności, który nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowanie opieki nad osobą wymagającą opieki, jednakże okoliczności takie tego nie uniemożliwiają, tym bardziej że wykonanie obowiązku alimentacyjnego nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych. W aktach brak dowodu aby skarżący, czy też jego matka, próbowali wyegzekwować spełnienie ww. obowiązku od pozostałego rodzeństwa tj. brata skarżącego wspólnie z nimi mieszkającego.

W konsekwencji, nie sposób przyjąć, aby w przedmiotowej sprawie zostały wykazane jakiekolwiek obiektywne przeszkody w wywiązywaniu się przez rodzeństwo skarżącego z obowiązku alimentacyjnego względem matki.

Pomoc Państwa ma, jak już wyżej wskazano, charakter subsydiarny, ponieważ to na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. Jest zatem możliwa jedynie wówczas gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w nin. sprawie - pomocy rodzeństwa, skorzystanie z usług opiekuńczych, czy opiekuna), a pomimo to - ze względu na rzeczywisty zakres opieki wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, z posiadanych przez nią schorzeń) istnieje konieczność rezygnacji przez niego z zatrudnienia bądź ww. sytuacja uniemożliwia podjęcie zatrudnienia.

Podsumowując, zdaniem Sądu, w sytuacji gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, w stosunku do których brak jest obiektywnych przeszkód w realizacji ww. ustawowego obowiązku, brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją z) zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną, ponieważ w opiece powinny uczestniczyć również pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji, a zatem nie zachodziła konieczność rezygnacji przez skarżącego z zatrudnienia. Co więcej, nie do pogodzenia z interesem społecznym, a w interesie społecznym jest przestrzeganie całego obowiązującego porządku prawnego, byłaby taka wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r., z której wynikałoby, że obowiązki Państwa obejmujące pomoc rodzinie, wyprzedzałyby obowiązki alimentacyjne dzieci względem rodziców, ponieważ w takiej sytuacji doszłoby do przerzucenia realizacji tych obowiązków na całe społeczeństwo, w sytuacji gdy powinny one zostać zrealizowane przez członków rodziny. Doprowadziłoby to też do - z jednej strony - uprzywilejowania tych, którzy nie wywiązują się ze swych obowiązków wobec rodziców (gdyż to Państwo będzie płacić jednemu z wielu dzieci za opiekę nad rodzicem, zwalniając pozostałych faktycznie i finansowo z zapewnienia opieki rodzicowi) oraz - z drugiej strony - dodatkowego obciążenia tych, którzy wywiązują się ze swych obowiązków względem swoich rodziców a mimo to, ich podatki przeznaczane byłyby na pomoc osobom, których dzieci z tych obowiązków się nie wywiązują.

Zdaniem Sądu, godziłoby to w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1, czy też zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Pominięcie przy wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. regulacji k.r.o. w zakresie konieczności wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego dzieci względem rodzica naruszałoby też zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP), czy obowiązek przestrzegania prawa RP (art. 83 Konstytucji RP). Wobec tego "limitowanie" dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium konieczności wypełnienia przez wszystkie dzieci obowiązku alimentacyjnego względem rodzica nie może zostać uznane za naruszenie kryteriów przyznania tego świadczenia wyrażonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Ustawa ta jest jedną z wielu ustaw obowiązujących w polskim systemie prawnym i w żaden sposób nie uchyla, czy nie ogranicza obowiązków dzieci wobec rodziców. Dlatego, zdaniem Sądu, wsparcia Państwa wymaga jedynie ten opiekun osoby z niepełnosprawnością, który sprawując faktycznie opiekę nad rodzicem, wykaże, że nie może uzyskać (wyegzekwować) pomocy od rodzeństwa i z tego względu zmuszony jest zrezygnować z pracy, czy też nie może jej podjąć (por. wyroki WSA w Krakowie z 24 października 2022 r. III SA/Kr 669/22, oraz z 5 grudnia 2022 r., III SA/Kr 918/22).

W konsekwencji powyższych rozważań, prawidłowe jest stanowisko Kolegium, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Podkreślić należy, że pomimo niekwestionowanego złego stanu zdrowia matki skarżącego i konieczności pomocy przez syna (do czego był zobowiązany zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym), samo sprawowanie opieki, jak wyżej podkreślono, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ww. ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W konsekwencji Sąd uznał, że niezasadne były zarzuty naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz naruszenia art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. a także art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.