Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 296/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-08-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c, art. 135, art. 200 i 205 § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 17 ust. 1 ust. 1b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej A. F. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez A.F. (dalej skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium (dalej SKO, Kolegium) z dnia [...] kwietnia 2024 roku, którą po rozpatrzeniu odwołania w/w od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] lutego 2024 roku w sprawie odmowy przyznania A.F. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem M.F., na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570, ze zm.), art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775), art. 17 ust. 1 ust. 1b i ust. 3, art. 24 ust. 2, 2a i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615), w zw. z art. 63 ust. 1-3 ustawy o świadczeniu wspierającym z dnia 07.07.2023r. (Dz. U. 2023 r., poz. 1424), uchylono decyzję organu I instancji w całości i przyznano A.F. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem M.F. w wysokości 2.458,00 zł w okresie od [...].11.2023 r. do [...].12.2023 r., w wysokości 2.988,00 zł miesięcznie od [...].01.2024 r. do [...].03.2025 r.

Zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia [...].02.2024 Nr [...] organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem M.F.. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że skarżąca sprawuje opiekę nad ojcem, który posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...].04.2022 r. Z orzeczenia wynika, że M.F. (ur. [...].04.1957 r.) zaliczony został do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność istnieje od [...].03.2014 r., zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...].11.2019 r. Orzeczenie zostało wydane na czas określony do dnia 31.03.2025 r. Następnie organ I instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022r., poz. 615 zwanej dalej "u.ś.r."), który określa katalog podmiotów uprawnionych do świadczenia i pozytywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Dalej organ I instancji dodał, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Tym samym organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad ojcem i rezygnacji z tego tytułu zatrudnienia z powodu niespełnienia przesłanki ustawowej, a mianowicie art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż niepełnosprawność ojca strony powstała w wieku późniejszym niż wskazane w przepisach prawa.

Od decyzji organu I instancji w ustawowym terminie odwołała się skarżąca, która, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014 r., wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, podnosząc, że data powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie ma wpływu na przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 roku uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem M.F. w wysokości 2.458,00 zł w okresie od [...].11.2023 r. do [...].12.2023 r., w wysokości 2.988,00 zł miesięcznie od [...].01.2024 r. do [...].03.2025 r.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium, po dokonaniu analizy zmian przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 stycznia 2024 roku będących następstwem wejścia w życie ustawy o świadczeniach wspierających z dnia 7 lipca 2023 roku (Dz.U. z 2023r., poz. 1429), stwierdziło, że podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczenia rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615), a co wynika z treści art. 63 ust. 1 – 3 pierwszej z powołanej regulacji prawnej. Dalej SKO stwierdziło, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Wskazało, że z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...].04.2022 r. wynika, że M.F. zaliczony został do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność istnieje od [...].03.2014 roku, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...].11.2019 r. Orzeczenie zostało wydane na czas określony do dnia 31.03.2025 r. Na gruncie przedmiotowej sprawy organ pomocy społecznej uznał, że w związku z powyższym należało odmówić stronie skarżącej przyznania wnioskowanego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ w myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie został spełniony warunek dotyczący daty powstania niepełnosprawności, gdyż powstał po 18 roku życia.

W ocenie Kolegium odwołanie strony skarżącej podlega uwzględnieniu, albowiem organ I instancji w przedmiotowej sprawie naruszył przepisy prawa materialnego poprzez pominięcie zmiany normatywnej wynikającej z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., wydanego w sprawie o sygn. K 38/13 (OTK-A 2014/9/104, Dz. U. z 2014 r. poz. 1443). Błędnie zdaniem Kolegium organ I instancji ustalił zakres i treść obowiązywania podstawy materialnoprawnej podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Nie uwzględnił faktu, że doszło do zmiany stanu prawnego wskutek wejścia w życie przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego eliminującego z porządku prawnego niekonstytucyjny fragment tego przepisu. Pominięcie derogacyjnego skutku wyroku w postaci eliminacji niekonstytucyjnej treści normatywnej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. i oparcie decyzji odmownej w sprawie przyznania stronie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad jej niepełnosprawnym ojcem na przesłance wieku powstania niepełnoprawności stanowiło naruszenie prawa materialnego, którego postać bezpośrednio wpłynęła na treść zaskarżonej decyzji. Data powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konsekwencje przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie Kolegium powyższe względy przesądziły o zasadności przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem mimo, że jego niepełnosprawność nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Następnie Kolegium podniosło, że w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono negatywnym przesłanek uzasadniających co do zasady odmowę przyznania stronie spornego świadczenia pielęgnacyjnego wymienione w art. 17 b u.ś.r. Przeprowadzony w dniu [...] lipca 2023r. wywiad środowiskowy potwierdza sprawowanie przez skarżącą stałej opieki nad ojcem, który z uwagi na stwierdzoną niepełnosprawność w stopniu znacznym wymaga stałego wsparcia i pomocy w czynnościach dnia codziennego. Ojciec skarżącej choruje na miażdżycę tętnic kończyn dolnych, ma amputowaną kończynę dolną prawą powyżej kolana, jest w stanie po reamputacji uda prawego z powodu owrzodzenia niedokrwiennego. Dokonując analizy zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego SKO stwierdziło, że na mocy decyzji z dnia [...] października 2022 r. Nr [...] Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, w okresie od [...].11.2022 r. do [...].10.2023 r. skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad ojcem M.F.. Natomiast decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej dokonał "wygaśnięcia" decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy z dniem [...] lipca 2023 r. (zgodnie z wnioskiem strony złożonym w dniu 19 lipca 2023 roku). Kolegium uznało, iż prawo skarżącej do specjalnego zasiłku opiekuńczego w obrocie prawnym funkcjonowało do dnia 31 października 2023 r. W dacie wydania przez organ I instancji decyzji (tj. w dniu [...].01.2024 r.) brak było przedmiotu prawnego w zakresie jego uchylenia lub zmiany. Podniosło, że postanowienia art. 155 k.p.a. nie regulują instytucji "wygaśnięcia", tylko zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej. Konstatując, zmiana lub uchylenie decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. dotyczy wyłącznie decyzji istniejącej w obrocie prawnym. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy uznał za zasadne uchylić zaskarżoną decyzję organu I instancji i przyznać skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 2.458,00 zł w okresie od [...].11.2023 r. do [...].12.2023 r. oraz w wysokości 2.988,00 zł miesięcznie od [...].01.2024 r. do [...].03.2025 r. W myśl bowiem art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r., jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Mając na uwadze, iż do dnia 31.10.2023 r. skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy na ojca, Kolegium przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] listopada 2023 r. Uzasadniając przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na czas określony tj. do dnia 31 marca 2025 roku Kolegium odwołało się do art. 24 ust. 4 u.ś.r. i orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2022 r. dotyczącego M.F..

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2024 r. złożyła A.F. wnosząc o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] lipca 2023 roku ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania;

- zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;

- dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z decyzji administracyjnej z dnia [...] stycznia 2024 roku na fakt wygaśnięcia decyzji przyznającej skarżącej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem [...] lipca 2023 roku.

Ponadto na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) skarżąca wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, nie sposób zgodzić się z zapatrywaniami organu II instancji co do ustalenia okresu za jaki skarżącej przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca podkreśliła, że we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniosła o uchylnie decyzji przyznającej prawo do zasiłku w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym skarżąca dokonała wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., to nie może zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku. Zgodnie z dyspozycją zawartą w treści art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie uwzględnił przy tym okoliczności, iż nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, mimo iż skarżąca mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne. Wybór świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia korzystniejszego był przez wnioskodawczynię wyrażony już w dniu złożenia wniosku do organu I instancji. Nadto w aktach przedmiotowej sprawy zalega decyzja administracyjna z dnia [...] stycznia 2024 roku, z której wynika, iż przywołaną decyzją organ I instancji wygasił uprawnienie skarżącej do pobieranego przez nią świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem [...] lipca 2023 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zarówno prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), jak i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności wskazać należy, że skoro wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła 13 lipca 2023 r. (data nadania na poczcie), to przy ocenie czy spełnia ona przesłanki do uzyskania tego świadczenia, będą miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. powyższe wynika z treści art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 z późn. zm.), zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Stosownie do art. 63 ust. 2 cyt. ustawy, osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Wobec tak sformułowanych przez ustawodawcę przepisów przejściowych, o możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przesądzi spełnienie przesłanek wynikających z przepisów u.ś.r. na dzień złożenia wniosku, stosownie do art. 24 ust. 2 z uwzględnieniem ust. 2a u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1a, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Skarżąca jako córka jest spokrewniona z osobą wymagającą opieki w pierwszym stopniu. Bezsporne jest, że opiekuje się swoim ojcem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Tymczasem w niniejszej sprawie niepełnosprawność ojca skarżącej istnieje od 2014r. kiedy miał on 57 lat.

Warunek powstania niepełnosprawności w określonym wieku sformułowany w art. 17 ust. 1b u.ś.r. został uznany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 za niekonstytucyjny i w związku z tym utrwalił się pogląd, że pomimo braku właściwych zmian ustawowych w tym zakresie, przy przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego warunek wieku należy pomijać (por. wyroki NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; z 4 listopada 2016 r., I OSK 1578/16, z 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; z 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; z 11 lipca 2017 r., I OSK 1600/16). Podzielić w tym miejscu należy ocenę Kolegium, że wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, bez znaczenia pozostaje wiek, w którym niepełnosprawność ojca skarżącej powstała, a istotne jest, że występuje ona w stopniu znacznym. Dokonaną przez organ I instancji wykładnię przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. należało zatem uznać za wadliwą. Została zatem spełniona przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, dotycząca sytuacji osoby wymagającej opieki.

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji uzasadnił odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zaistnieniem przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Natomiast organ II instancji przyznając skarżącej sporne świadczenie poczynając od dnia [...] listopada 2023 roku do [...] marca 2025 roku uzasadnił brak podstaw do przyznania tego świadczenia za okres poprzedzający tj. od [...] lipca 2023 roku do [...] października 2023 roku faktem pobierania przez nią specjalnego zasiłku opiekuńczego na ojca przyznanego decyzją Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] października 2022 roku na okres od [...] listopada 2022 roku do [...] października 2023 roku. Kolegium wiadomym było wydanie przez Burmistrza Miasta i Gminy decyzji noszącej datę [...] stycznia 2024 roku, którą organ ten stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia [...] października 2022 roku w przedmiocie przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem [...] lipca 2023 roku, która to decyzja została wydana w oparciu o złożony w tym przedmiocie wniosek przez skarżącą w związku z ubieganiem się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zarówno wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jak i wniosek o rezygnacji z przysługującego specjalnego zasiłku opiekuńczego strona złożyła do organu I instancji w tym samym dniu tj. 17 lipca 2023 roku, co wynika z akt sprawy administracyjnej. Kwestionując decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2024 roku Kolegium stwierdziło, że w dniu jej wydania brak jest przedmiotu sprawy, albowiem specjalny zasiłek opiekuńczy był przyznany na okres od [...] listopada 2022 roku do [...] października 2023 roku. Nadto Kolegium podkreśliło, że przepis art. 155 k.p.a. nie reguluje instytucji wygaśnięcia, tylko zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji istniejącej w obrocie prawnym.

Powyższe stanowisko Kolegium w stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Przytoczone okoliczności faktyczne wynikające jednoznacznie z akt sprawy administracyjnej wskazują w sposób nie budzący wątpliwości, że wola skarżącej co do tego, jakie świadczenie chce pobierać (świadczenie pielęgnacyjne) i które jest dla niej bardziej korzystne. Została wyrażona we wniosku z [...] lipca 2023 r., złożonym razem z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w sposób wystarczający. Treść sformułowanych przez skarżącą oświadczeń świadczy o woli wstecznego zrezygnowania ze specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to zatem równoznaczne z warunkową zgodą na uchylenie albo zmianę decyzji odnoszącej się do pierwszego z wymienionych świadczeń. Zatem sam fakt pobierania przez stronę ww. zasiłku, w świetle oświadczenia o wyborze świadczenia korzystniejszego, nie mógł stanowić przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych - w przypadku złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnacji z prawa do konkurencyjnego świadczenia, wykluczającego możliwość przyznania świadczenia wnioskowanego, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie uprawnionej, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Brak jest bowiem norm prawa umożliwiających zmodyfikowanie tego przepisu, w tym w szczególności zmianę terminu początkowego ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Bezspornie decyzje z zakresu świadczeń rodzinnych mają charakter aktów konstytutywnych, które co do zasady mają moc na przyszłość, nie wyklucza to jednak, że mogą one mieć również moc wsteczną. Każdy bowiem akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Można zatem uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej zaś sytuacji decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (por. wyrok NSA z 28 października 2009 r., sygn. akt II GSK 153/09). W konsekwencji powyższego, decyzja skracająca okres, na który przyznano świadczenie uniemożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a wydana wskutek dokonania przez stronę wyboru, opisanego w art. 27 ust. 5 u.ś.r., może posiadać moc wsteczną, co w konsekwencji umożliwi przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Nie można wyciągać ujemnych konsekwencji prawnych dla skarżącej z faktu, że jej wniosek dotyczący rezygnacji ze specjalnego świadczenia pielęgnacyjnego został rozpatrzony przez właściwy okres z opóźnieniem, już po upływie okresu na który to świadczenie zostało przyznane. Tak samo należy ustosunkować się do zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenia Kolegium, że przepis art. 155 k.p.a. nie reguluje instytucji "wygaśnięcia", tylko zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej. Z treści uzasadnienia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] stycznia 2024 roku w sposób jednoznaczny wynika co stanowi jej przedmiot. Wyrażone w uzasadnieniu Kolegium stanowisko nie uwzględnia, że także, że decyzja ta nie tylko jest decyzją ostateczną, ale także nadal jest w obrocie prawnym. Nie została uchylona, a w postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium nie jest uprawnionym organem do jej oceny merytorycznej w zakresie jej obowiązywania i konieczności stosowania. Wyrażone stanowisko przez Kolegium narusza zasadę praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a. oraz zasadę trwałości decyzji określoną w art. 16 k.p.a. Data ustania specjalnego świadczenia opiekuńczego wskazana w decyzji z dnia [...] stycznia 2024 roku jest dla Kolegium wiążąca.

Zatem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zarzuty naruszenia prawa materialnego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 u.ś.r. były trafne. To na organie spoczywa bowiem główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który zagwarantuje realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia samego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale również przyznania go na taki okres, jaki wynika z momentu złożenia stosownego wniosku.

Wskazać należy, że kwestionowana decyzja organu odwoławczego w sentencji nie zawiera odrębnego rozstrzygnięcia o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od wniesienia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do 31 października 2023 r. Dopiero z jej uzasadnienia można wywieść, że w tym okresie skarżącej świadczenie nie przysługuje. Organ II instancji uznał, że świadczenie należało przyznać od [...] listopada 2023 r., to jest od daty, w której jego zdaniem ustała kolizja pomiędzy tym uprawnieniem a ustalonym prawem do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Kolegium bezzasadnie uznało, że brak kolizji nie zachodził dopiero od [...] listopada 2023 r., tj. od daty, w której odpadła negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w postaci pobierania przez skarżącą do 31 października 2023 r. świadczenia konkurencyjnego, co wykluczało przyznanie do tej daty świadczenia pielęgnacyjnego. Nie uwzględniło jednak konsekwencji prawnych wynikających z decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] stycznia 2024 roku wydanej zgodnie z wnioskiem skarżącej z dnia [...] lipca 2023 roku.

W ocenie Sądu zawarte w uzasadnieniu decyzji stanowisko organu odwoławczego uprawnia przyjęcie, że kwestionowana decyzja zawiera rozstrzygnięcie w zakresie odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od wniesienia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do 31 października 2023 r. pomimo braku jego jednoznacznego sformułowania.

Uznać zatem należy, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzją organu I instancji zostały wydane z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy jak i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynika sprawy. Tym samym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1b oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 6 i art. 16 k.p.a. oraz w zw. z art. 135 p.p.s.a., podlegają one uchyleniu.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku, po czym wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzono od organu na rzecz skarżącej zwrot powyższych kosztów tj. wynagrodzenia pełnomocnika będącego adwokatem w wysokości 480 zł ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).