Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 696/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 122 poz 851
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak – Kubiak, Sędzia NSA Henryk Ożóg, Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]nr [...]Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., po rozpoznaniu odwołania K.M. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia 29 czerwca 2010 r. nr 19/10 o braku podstaw do stwierdzenia u odwołującego się choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego (poz. 22), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej wydanej decyzji powołał art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 2351 i art. 325² Kodeksu pracy oraz § 8 ust. 1 i 4 w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), jak również art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W uzasadnieniu decyzji podał, że K. M. ur. 21.03.1959 r., był zatrudniony: w okresie od 01.09.1976 r. do 28.02.1978 r. w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Budownictwa Komunalnego w J.G. Zakład w L. Ś. na stanowisku montera wewnętrznych instalacji budowlanych (zakład zlikwidowany); w okresie od 16.03.1978 r. do 31.01.1979 r. w Przedsiębiorstwie Robót Instalacyjnych Budownictwa Ogólnego w Legnicy na stanowisku technika budowy (zakład zlikwidowany); w okresie od 01.02.1979 r. do 30.09.1980 r. w Zakładzie Robót Instalacyjnych Kombinatu Budowlanego w J.G. na stanowiskach: technik budowy i majster budowy (zakład zlikwidowany); w okresie od 03.10.1980 r. do 31.12.2007 r. w KGHM Polska Miedź S.A. Oddział Zakłady Górnicze "P. " kolejno na stanowiskach: robotnik transportowy pod ziemią, młodszy górnik pod ziemią, górnik pod ziemią, górnik operator maszyn pozaprzodkowych pod ziemią, górnik operator samojezdnych maszyn przodkowych pod ziemią, górnik operator samojezdnych maszyn górniczych pozaprzodkowych pod ziemią oraz górnik operator samojezdnych maszyn górniczych przodkowych pod ziemią, a od 01.01.2008 r. jest na emeryturze.

Na podstawie karty oceny narażenia zawodowego z dnia 11.02.2008 r. na stanowiskach pracy operatora ustalono, że skarżący był narażony na wibracje o działaniu ogólnym (krotność NDS od 1.26 do 1,44). W związku z podejrzeniem choroby zawodowej był badany w D.Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. Oddział w L., który w dniu 17.08.2008 r. wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego (poz. 22). W uzasadnieniu powyższego orzeczenia stwierdzono, że K.M. podaje w wywiadzie bóle kręgosłupa odcinka szyjnego i lędźwiowo-krzyżowego, drętwienie stóp i łydek oraz palców dłoni od III do V, szybkie męczenie się. Nie może długo stać. Wykonane w tamt. Ośrodku badania wykazały prawidłowe wyniki termometrii skórnej z próbą oziębieniową, w granicach normy progi czucia wibracji. Zdjęcia kręgosłupa wykazały zmiany zwyrodnieniowe odcinka szyjnego i lędźwiowo-krzyżowego z mostkiem tylnym na poziomie C1 oraz częściową i prawostronną sakralizację kręgu L5. Konsultujący pacjenta specjaliści w zakresie neurologii i ortopedii stwierdzili zespół bólowy odcinka szyjnego i lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa w przebiegu zmian zwyrodnieniowych. Wskazano, że do rozpoznania choroby zawodowej wymagane jest wykazanie związku przyczynowo skutkowego pomiędzy warunkami pracy, a stwierdzonym schorzeniem. W przypadku K.M. brak jest podstaw do stwierdzenia objawów zespołu wibracyjnego, co potwierdzają wykonane badania i konsultacje specjalistyczne. Mając powyższe na uwadze, nie znaleziono przesłanek do rozpoznania żadnej postaci zespołu wibracyjnego - choroby zawodowej wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych.

W trybie odwoławczym K.M. był badany w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., który w dniu 07.11.2008 r. wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u odwołującego się choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego (poz. 22). W uzasadnieniu powyższego orzeczenia stwierdzono, że jak wynika z wywiadu, odwołujący się od kilku miesięcy odczuwa dolegliwości pod postacią opasujących bólów w klatce piersiowej, drętwienia kończyn górnych i dolnych oraz bólu szyi przy obracaniu głowy. Wyniki wykonanych u pacjenta badań czynnościowych obwodowego układu naczyniowego, nerwowego oraz obraz radiologiczny kości rąk i kręgosłupa nie dają podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego. Stwierdzone zmiany w kręgosłupie wskazują na rozpoznanie choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa z objawowym zespołem bólowym szyjnym i lędźwiowo-krzyżowym, sakralizacją kręgu L5 oraz anomalią Kimmerle'go. W orzeczeniu tym stwierdzono, że analiza narażenia zawodowego, obrazu klinicznego oraz wyników wykonanych badań i konsultacji specjalistycznych nie dają podstaw do rozpoznania u odwołującego się zespołu wibracyjnego.

Mając na uwadze powyższe orzeczenia lekarskie oraz przeprowadzoną ocenę narażenia zawodowego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. wydał w dniu 12 stycznia 2009 r. decyzję nr [...]o braku podstaw do stwierdzenia u K.M. choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego (poz. 22).

Od powyższej decyzji K. M. złożył odwołanie, nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. uznał, że orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. wymaga szerszego uzasadnienia, w związku z czym w piśmie z dnia 19.02.2009 r. zwrócił się do w/w placówki badawczo-rozwojowej o uzupełnienie stanowiska. W odpowiedzi na powyższe Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z dnia 06.03.2009 r. podał, że u odwołującego się rozpoznano następujące zmiany zwyrodnieniowe: zniesienie lordozy szyjnej, zmiany zwyrodnieniowe w tym odcinku kręgosłupa z osteofitozą brzeżną trzonów kręgowych, zwężenie przestrzeni międzykręgowych C6/C7, w mniejszym stopniu [...], zniekształcenie trzonu C5 z obniżeniem wysokości jego przedniej części (po przebytym w przeszłości urazie?), nieznaczne esowate skrzywienie kręgosłupa L-S ze zniesieniem lordozy lędźwiowej, zmiany zwyrodnieniowe w tym odcinku kręgosłupa z przednio-boczną osteofitozą brzeżną trzonów kręgowych, zwężenie przestrzeni międzykręgowej L5/S1. Ponadto Instytut podał, że zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa są stwierdzane z dużą częstością w populacji ogólnej i nie figurują w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Wyniki wykonanych u odwołującego się badań czynnościowych obwodowego układu naczyniowego, nerwowego oraz obraz radiologiczny kości rąk i kręgosłupa nie dają podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego. Stwierdzone zmiany w kręgosłupie wskazują na rozpoznanie choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa z objawowym zespołem bólowym szyjnym i lędźwiowo-krzyżowym, sakralizacją kręgu L5 oraz anomalią Kimmerle'go. Odnośnie wyjaśnienia, jakie zmiany upoważniają do rozpoznania choroby wibracyjnej, Instytut powołał się na publikację Henryki Langauer-Lewowickiej i Aleksandra Stachury: "Zespół wibracyjny", zawarte w opracowaniu pt. "Choroby Zawodowe" pod red. Kazimierza Marka (PZWL, Warszawa 2001, s. 327 - 350). W/g autorów tej publikacji wibracja ogólna, na którą narażony był odwołujący się, może wywoływać zmiany w obwodowym i ośrodkowym układzie nerwowym, a także w układzie naczyniowym, może też prowadzić do uszkodzeń aparatu ruchowego, układu przedsionkowego, narządu wzroku, przewodu pokarmowego. Opisywane są również zaburzenia gospodarki białkowej, tłuszczowej, węglowodanowej i witaminowej. Epidemiologicznie potwierdzono częste występowanie zespołów bólowych kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego u kierowców rozmaitego typu ciężkich pojazdów terenowych. Dolegliwości i zmiany radiologiczne (spondyloza, wypadnięcie jądra miażdżystego) zależą nie tylko od drgań przekazywanych przez siedzisko, lecz w dużej mierze także od wielogodzinnej, wymuszonej pozycji w niewygodnych kabinach. Te same czynniki są odpowiedzialne za dużą częstość występowania dolegliwości ze strony układu ruchowego, w szczególności w obrębie kończyn górnych. Tylko u traktorzystów, którzy rozpoczynają pracę zawodową w 16-17 roku życia, można z dużym prawdopodobieństwem wiązać zmiany w kręgosłupie lędźwiowym wyłącznie z działaniem wibracji. Zasadniczo jedynym pewnym dowodem związku między pracą w warunkach narażenia na drgania ogólne i stwierdzonymi zmianami jest częściowe, bądź całkowite ich ustąpienie po przerwaniu narażenia zawodowego. Mając powyższe na uwadze, Instytut Medycyny Pracy w Ł. nie uznał związku przyczynowo skutkowego pomiędzy wykonywaną pracą zawodową a rozpoznanymi schorzeniami, które nie mają etiologii zawodowej, w związku z czym podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w powyższej sprawie.

W tej sytuacji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją z dnia [...]r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

K.M. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., który wyrokiem z dnia 10 lutego 2010 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 462/09 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P.. W uzasadnieniu wyroku wskazał jako przyczynę uchylenia decyzji przywołanie jako podstawy prawnej wydanych decyzji rozporządzenia Rady Ministrów, które zostało uchylone przez Trybunał Konstytucyjny. Sąd nie dokonywał merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji.

Po uprawomocnieniu się powyższego wyroku, Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. przekazał sprawę Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w P. celem ponownego rozpatrzenia sprawy, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Rozpoznając ponownie sprawę, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. zwrócił się do orzekających w sprawie placówek diagnostyczno-orzeczniczych z prośbą o weryfikację wydanych orzeczeń lekarskich na podstawie nowych przepisów dotyczących chorób zawodowych.

W odpowiedzi na powyższe, Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w L. wydał w dniu 27 maja 2010 r. orzeczenie lekarskie, w którym podtrzymał swoje stanowisko odnośnie braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego (poz. 22 wykazu zawodowych do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r.). W dniu 01.06.2010 r. do organu I instancji wpłynęło też pismo Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 27.05.2010 r., w którym stwierdzono, że ponieważ w rozpatrywanym przypadku nie zmieniły się kryteria medyczne i higieniczne orzekania o odpowiednich chorobach zawodowych, jak również nie zmieniła się ich pozycja w wykazie chorób zawodowych będąca podstawą orzekania, Instytut nie znalazł podstaw do weryfikacji wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich. Wobec powyższego utrzymano w mocy wydane w sprawie orzeczenie lekarskie z dnia 07.11.2008 r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego (poz. 22).

Mając na uwadze powyższe opinie lekarskie oraz całość zgromadzonego materiału dowodowego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P., po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydał w dniu 29 czerwca 2010 r. decyzję nr 19/10 o braku podstaw do stwierdzenia u K.M. choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego (poz. 22).

K.M. wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. zarzucając, że wykonane badania nie wykluczyły ponad wszelką wątpliwość związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rozpoznanymi schorzeniami i pracą zawodową.

Rozpoznając powyższe odwołanie, Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. podał, że w przypadku skarżącego wszczęto postępowanie w kierunku choroby zawodowej zespołu wibracyjnego (poz. 22 wykazu chorób zawodowych do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., które w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r.). Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. na podstawie § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych stwierdził, że czynności dokonane w toku niniejszego postępowania pozostają skuteczne, wobec czego nie odmówił mocy dowodowej orzeczeniom lekarskim wydanym na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Wskazał, że placówki diagnostyczno-orzecznicze, które badały odwołującego się, w całości podtrzymały swoje dotychczasowe orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u badanego choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego.

Organ wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną konieczne jest - jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w art. 235¹ i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - łączne spełnienie następujących przesłanek:

- choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

- choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy,

- występowanie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do w/w rozporządzenia.

Organ wskazał, że w przypadku skarżącego, zarówno Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w L., jak i Instytut Medycyny Pracy w Ł. wykluczyły możliwość rozpoznania choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego. Stwierdzone u skarżącego zmiany w kręgosłupie wskazują na rozpoznanie choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa z objawowym zespołem bólowym szyjnym i lędźwiowo-krzyżowym, sakralizacją kręgu L5 oraz anomalią Kimmerle'go. Wskazał, że zgodnie ze stanem współczesnej wiedzy medycznej, drgania mechaniczne o działaniu ogólnym, na jakie narażony był skarżący, mogą wywoływać bardzo różnorodne zaburzenia w wielu narządach i układach, m.in. również zespół bólowy kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego. Schorzenie to występuje jednak z dużym nasileniem w populacji ogólnej, w związku z czym jedynie pewnym dowodem związku między pracą w warunkach narażenia na drgania ogólne a stwierdzonymi zmianami, jest częściowe, bądź całkowite ich ustąpienie po przerwaniu narażenia zawodowego. Stwierdzone, poza zespołem bólowym, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, a także sakralizacja kręgu L5 oraz anomalia Kimmerle'gonie nie figurują jako obraz zmian wywołanych narażeniem na wibrację ogólną i wskazują na pozazawodową etiologię schorzenia.

W świetle powyższego, Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie znalazł podstaw prawnych, jak również merytorycznych do zmiany wydanej w sprawie decyzji organu I instancji w związku z czym orzekł jak w zaskarżonej decyzji.

K.M. złożył skargę na powyższe decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., zarzucając mylne stwierdzenie przyczyn powstania schorzenia. Podniósł, że zupełnie pominięto charakter wykonywanej przez niego pracy, a warunki wykonywania pracy zostały pomniejszone lub pominięte. Podał, że przez 25 lat pracował w środowisku górniczym, z czego przez 20 lat pracował jako operator maszyn górniczych. Przez cały ten okres był narażony na wibrację mechaniczną w związku z warunkami wykonywanej pracy. Zakwestionował stanowisko zawarte w wydanych w sprawie orzeczeniach lekarskich oraz treść przywołanej w nich literatury medycznej. Zarzucił, że zaskarżona decyzja jest niesłuszna i wysoce krzywdząca. Zdaniem skarżącego, z uwagi na to, że w jego przypadku wystąpił zespół chorób zawodowych ściśle ze sobą powiązanych (choroba wibracyjna, niedosłuch oraz nieżyt nosa), decyzja powinna zawierać opinię, czy nie istnieje wzajemne powiązanie między tymi chorobami. Podniósł, że rozpoznanie zostało dokonane zgodnie z uprzednio zaplanowanym nastawieniem, szablonowo i mało merytorycznie, a zebrany w sprawie materiał dowodowy został błędnie oceniony.

Powołując się na powyższe, domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 owego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. wynika natomiast, że w wojewódzki sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd ten stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Z powyższego jednoznacznie wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Zauważyć ponadto należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest wszechstronna, wykraczająca poza granice zarzutów skargi kontrola legalności zaskarżonej decyzji w kontekście jej zgodności z prawem materialnym i prawem procesowym.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ten właśnie sposób, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. nie stwierdził, by zaskarżona decyzja Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. naruszała przepisy prawa materialnego, bądź przepisy postępowania administracyjnego, a tym samym, by istniały w sprawie podstawy z wyżej powołanych przepisów prawa do uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji administracyjnych.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 1 września 2010 r., którą to decyzją organ ten, powołując się na przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 2351 i art. 325² Kodeksu pracy oraz § 8 ust. 1 i 4 w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), jak również art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania K.M. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia 29 czerwca 2010 r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego (poz. 22 załącznika do w/w rozporządzenia), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepis art. 2351 Kodeksu pracy stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy).

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 maja 2010 r. sygn. akt IV SA/GL 876/09 (Lex 577707): "Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych."

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Zgodnie z § 8 ust. 1 owego rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Trafnie w świetle powyższego organ odwoławczy zauważa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną konieczne jest - jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w art. 235¹ i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - łączne spełnienie następujących przesłanek:

- choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

- choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy,

- występowanie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do w/w rozporządzenia.

Ze znajdującej się w aktach sprawy karty oceny narażenia zawodowego z dnia 11.02.2008 r. na stanowiskach pracy operatora wynika, że skarżący był narażony na wibracje o działaniu ogólnym (krotność NDS od 1.26 do 1,44).

Z akt administracyjnych dołączonych do akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący był poddany badaniu w postępowaniu administracyjnym w dwóch jednostkach medycznych uprawnionych do orzekania w zakresie chorób zawodowych (I i II stopnia), to jest w Dolnośląskim Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. Oddział w L. oraz w Instytucie Medycyny Pracy w Ł.. Każda z tych jednostek dwukrotnie wypowiadała się w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej w postaci choroby wibracyjnej - poz. 22 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

W wydanym w sprawie orzeczeniu lekarskim z dnia 17.08.2008 r. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w L. stwierdził brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego (poz. 22 wykazu). Placówka ta na podstawie badania skarżącego rozpoznała u niego: zmiany zwyrodnieniowe odcinka szyjnego i lędźwiowo-krzyżowego z mostkiem tylnym na poziomie C1 oraz częściową i prawostronną sakralizację kręgu L5. Konsultujący skarżącego specjaliści w zakresie neurologii i ortopedii stwierdzili zespół bólowy odcinka szyjnego i lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa w przebiegu zmian zwyrodnieniowych. Wykonane w tamt. Ośrodku badania wykazały natomiast prawidłowe wyniki termometrii skórnej z próbą oziębieniową, w granicach normy progi czucia wibracji. W wydanym orzeczeniu placówka ta podała, że brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącego objawów zespołu wibracyjnego, co potwierdzają wykonane badania i konsultacje specjalistyczne. W tej sytuacji placówka ta nie znalazła przesłanek do rozpoznania u skarżącego żadnej postaci zespołu wibracyjnego - choroby zawodowej wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych.

W związku z odwołaniem się od powyższego orzeczenia, skarżący został skierowany na badania do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., który w dniu 7 listopada 2008 r. wydał orzeczenie lekarskie także o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego (poz. 22). Placówka II stopnia diagnostycznego w wyniku przeprowadzonych badań czynnościowych obwodowego układu naczyniowego, nerwowego oraz obrazu radiologicznego kości rąk i kręgosłupa stwierdziła, że nie dają one podstaw do rozpoznania u skarżącego zespołu wibracyjnego. W wydanym orzeczeniu podała, że stwierdzone u skarżącego zmiany w kręgosłupie wskazują na rozpoznanie choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa z objawowym zespołem bólowym szyjnym i lędźwiowo-krzyżowym, sakralizacją kręgu L5 oraz anomalią Kimmerle'go. Analiza narażenia zawodowego, obrazu klinicznego oraz wyników wykonanych badań i konsultacji specjalistycznych nie dają - w ocenie tej placówki służby zdrowia - podstaw do rozpoznania u skarżącego zespołu wibracyjnego.

Zauważyć także należy, że w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego wypowiadał się po raz kolejny Instytut Medycyny Pracy w Ł., do którego zwrócił się z prośbą o szersze uzasadnienie wydanego orzeczenia Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., rozpatrując odwołanie skarżącego do wydanej w I instancji w dniu 12 stycznia 2009 r. przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. decyzji o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego. W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia 06.03.2009 r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. podał, że u skarżącego rozpoznano następujące zmiany zwyrodnieniowe: zniesienie lordozy szyjnej, zmiany zwyrodnieniowe w tym odcinku kręgosłupa z osteofitozą brzeżną trzonów kręgowych, zwężenie przestrzeni międzykręgowych C6/C7, w mniejszym stopniu C4/C5/C6, zniekształcenie trzonu C5 z obniżeniem wysokości jego przedniej części, być może po przebytym w przeszłości urazie, nieznaczne esowate skrzywienie kręgosłupa L-S ze zniesieniem lordozy lędźwiowej, zmiany zwyrodnieniowe w tym odcinku kręgosłupa z przednio-boczną osteofitozą brzeżną trzonów kręgowych, zwężenie przestrzeni międzykręgowej L5/S1. Instytut Medycyny Pracy podał, że zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa są stwierdzane z dużą częstością w populacji ogólnej i nie figurują w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. W ocenie tej placówki diagnostyczno-konsultacyjnej, wyniki wykonanych u skarżącego badań czynnościowych obwodowego układu naczyniowego, nerwowego oraz obraz radiologiczny kości rąk i kręgosłupa nie dają podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego. Stwierdzone zmiany w kręgosłupie wskazują natomiast na rozpoznanie choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa z objawowym zespołem bólowym szyjnym i lędźwiowo-krzyżowym, sakralizacją kręgu L5 oraz anomalią Kimmerle'go. Odpowiadając na pytanie, jakie zmiany upoważniają do rozpoznania choroby wibracyjnej, Instytut powołał się na publikację Henryki Langauer-Lewowickiej i Aleksandra Stachury: "Zespół wibracyjny", zawarte w opracowaniu pt. "Choroby Zawodowe" pod red. Kazimierza Marka (PZWL, Warszawa 2001, s. 327 - 350), przytaczając zawarte tam stanowisko. Powołując się na autorów wymienionej publikacji, wyjaśnił, że wibracja ogólna, na którą narażony był skarżący, może wywoływać zmiany w obwodowym i ośrodkowym układzie nerwowym, a także w układzie naczyniowym, może też prowadzić do uszkodzeń aparatu ruchowego, układu przedsionkowego, narządu wzroku, przewodu pokarmowego. Opisywane są również zaburzenia gospodarki białkowej, tłuszczowej, węglowodanowej i witaminowej. Podał, że epidemiologicznie potwierdzono częste występowanie zespołów bólowych kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego u kierowców rozmaitego typu ciężkich pojazdów terenowych. Dolegliwości i zmiany radiologiczne (spondyloza, wypadnięcie jądra miażdżystego) zależą nie tylko od drgań przekazywanych przez siedzisko, lecz w dużej mierze także od wielogodzinnej, wymuszonej pozycji w niewygodnych kabinach. Te same czynniki są odpowiedzialne za dużą częstość występowania dolegliwości ze strony układu ruchowego, w szczególności w obrębie kończyn górnych. Tylko u traktorzystów, którzy rozpoczynają pracę zawodową w 16-17 roku życia, można z dużym prawdopodobieństwem wiązać zmiany w kręgosłupie lędźwiowym wyłącznie z działaniem wibracji. Zasadniczo jedynym pewnym dowodem związku między pracą w warunkach narażenia na drgania ogólne i stwierdzonymi zmianami jest częściowe, bądź całkowite ich ustąpienie po przerwaniu narażenia zawodowego. Mając powyższe na uwadze, Instytut Medycyny Pracy w Ł. nie uznał związku przyczynowo skutkowego pomiędzy wykonywaną przez skarżącego pracą zawodową a rozpoznanymi schorzeniami, które w ocenie Instytutu nie mają etiologii zawodowej. W tej sytuacji Instytut Medycyny Pracy w Ł. w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Dodać należy, że istnienie w sprawie podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego (poz. 22 wykazu) było po raz kolejny przedmiotem oceny obydwu uprawnionych placówek służby zdrowia, to jest Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Oddział w L. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł., w toku ponownego rozpoznania sprawy w wyniku uchylenia wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 10 lutego 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 462/09. Rozpoznając bowiem ponownie sprawę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. zwrócił się do jednostek orzeczniczych I i II stopnia, które badały skarżącego w postępowaniu administracyjnym, o weryfikację wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich w myśl nowych przepisów w związku z wejściem w życie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

W odpowiedzi obydwie jednostki orzecznicze podtrzymały wydane przez siebie w sprawie orzeczenia. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w L. wydał w dniu 27 maja 2010 r. orzeczenie lekarskie, w którym podtrzymał swoje stanowisko odnośnie braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego (poz. 22 wykazu zawodowych do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r.), a Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z dnia 27.05.2010 r. podał, że ponieważ w niniejszym przypadku nie zmieniły się kryteria medyczne i higieniczne orzekania o odpowiednich chorobach zawodowych, jak również nie zmieniła się ich pozycja w wykazie chorób zawodowych będąca podstawą orzekania, nie znalazł podstaw do weryfikacji wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich. Podtrzymał w tej sytuacji wydane w sprawie orzeczenie lekarskie z dnia 7 listopada 2008 r. nr KZZ/198/08/02 o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego (poz. 22).

Jak z powyższego wynika, istnienie w sprawie podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego wymienionego w poz. 22 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych było przedmiotem wielokrotnej oceny obydwu orzekających w sprawie uprawnionych placówek służby zdrowia. Placówki te w wydanych orzeczeniach lekarskich jednoznacznie stwierdziły brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego wymienionego w poz. 22 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Trafnie w tej sytuacji, mając na względzie treść orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie przez uprawnione jednostki orzecznicze obydwu stopni, organy rozpoznające sprawę przyjęły, że stwierdzone u skarżącego zmiany w kręgosłupie wskazują na rozpoznanie choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa z objawowym zespołem bólowym szyjnym i lędźwiowo-krzyżowym, sakralizacją kręgu L5 oraz anomalią Kimmerle'go. Trafnie także zauważa, powołując się na treść wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich organ odwoławczy, że zgodnie ze stanem współczesnej wiedzy medycznej, drgania mechaniczne o działaniu ogólnym, na jakie narażony był skarżący, mogą wywoływać bardzo różnorodne zaburzenia w wielu narządach i układach, m.in. również zespół bólowy kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego. Schorzenie to występuje jednak z dużym nasileniem w populacji ogólnej, w związku z czym jedynie pewnym dowodem związku między pracą w warunkach narażenia na drgania ogólne a stwierdzonymi zmianami, jest częściowe, bądź całkowite ich ustąpienie po przerwaniu narażenia zawodowego. Stwierdzone, poza zespołem bólowym, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, a także sakralizacja kręgu L5 oraz anomalia Kimmerle'gonie nie figurują jako obraz zmian wywołanych narażeniem na wibrację ogólną i wskazują na pozazawodową etiologię schorzenia.

Zauważyć należy, że zgodnie z utrwalonym już w tym względzie orzecznictwem sądów administracyjnych, orzeczenia lekarskie wydane w sprawie przez uprawnione do tego jednostki orzecznicze właściwe do rozpoznania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego i organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej jest nimi związany. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 559/06; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/GL 794/06; wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, baza orzeczeń CBOSA).

Z powyższego wynika, że prowadzący postępowanie w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, odmiennej w swej treści od orzeczeń wydanych w sprawie przez jednostki orzecznicze wskazane w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Nie może w tej sytuacji odnieść zamierzonego skutku niczym nie poparta, zawarta w uzasadnieniu skargi, polemika skarżącego ze stanowiskiem zawartym w wydanych w sprawie orzeczeniach uprawnionych jednostek służby zdrowia.

Konkludując stwierdzić należy, że brak przesłanki w postaci rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w wykazie stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych przez upoważnioną placówkę diagnostyczną, uniemożliwia stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej. Nie ma w tej sytuacji znaczenia okoliczność, że skarżący wykonywał pracę w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego, co jest w sprawie okolicznością niesporną, skoro rozpoznanemu u niego schorzeniu nie można przypisać cech choroby zawodowej wymienionej w poz. 22 wykazu stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, a uprawnione do tego jednostki orzecznicze nie rozpoznały u skarżącego choroby zawodowej, o jakiej mowa wyżej.

W świetle powyższego decyzje zaskarżonej treści uznać należało za prawidłowe. W niczym bowiem nie naruszają one zarówno przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę orzekania w sprawie, jak i przepisów procedury administracyjnej. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zawiera trafne rozstrzygnięcie w związku z dokonanymi przez uprawnione jednostki diagnostyczne rozpoznanie - nie występowanie u skarżącego choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego (poz. 22 załącznika do w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych).

Za nietrafny uznać należy podniesiony przez skarżącego zarzut pominięcia charakteru wykonywanej przez skarżącego pracy oraz warunków, w jakich praca ta była wykonywana. Organy rozpoznające sprawę ustaliły bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów przebieg pracy zawodowej skarżącego, w toku postępowania została także sporządzona karta oceny narażenia zawodowego, z której wynika, że w okresie pracy skarżący był narażony na wibracje o działaniu ogólnym. Okoliczność wykonywania przez skarżącego pracy w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego pozostaje jednak – jak już wyżej wspomniano - bez znaczenia, skoro rozpoznanemu u skarżącego schorzeniu nie można przypisać cech choroby zawodowej wymienionej pod poz. 22 wykazu stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, co jednoznacznie stwierdziły w wydanych w sprawie orzeczeniach uprawnione placówki służby zdrowia obydwu instancji.

Za nietrafny także uznać należy zarzut skargi, że zaskarżona decyzja winna zawierać opinię, czy nie istnieje wzajemne powiązanie między chorobą wibracyjną, niedosłuchem oraz nieżytem nosa, z tego względu, że w jego przypadku, jak twierdzi, wystąpił zespół chorób zawodowych ściśle ze sobą powiązanych, to jest choroba wibracyjna, niedosłuch oraz nieżyt nosa. Zauważyć bowiem należy, że celem postępowania administracyjnego w sprawie choroby zawodowej jest ustalenie istnienia podstaw do stwierdzenia w konkretnym przypadku choroby zawodowej wymienionej w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Bez znaczenia natomiast pozostaje kwestia wzajemnych relacji stwierdzonych u badanego chorób, nawet, gdyby choroby te były wymienione w w/w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Skoro zatem wydane w spawie decyzje w niczym nie naruszają prawa, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała ona oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.