Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 725/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 108 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 742
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant: Specjalista Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 28 września 2023 r. nr WMI.538.339.2023.300568.KP w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 16 lutego 2022 r. M. S. (dalej: skarżący) – będąc studentem [...] roku, [...] semestru na kierunku M. na Wydziale M. Uniwersytetu Wrocławskiego (studia stacjonarne I stopnia ) – przystąpił do egzaminu wstępnego na studia drugiego stopnia na kierunku M. i zdał ten egzamin. Tego samego dnia zwrócił się do Dziekana Wydziału M. Uniwersytetu Wrocławskiego (dalej: Dziekan) o uznanie tego egzaminu jako egzaminu licencjackiego, na co z uwagi na brak zaliczenia ze wszystkich przedmiotów obowiązkowych objętych programem studiów, Dziekan nie wyraził zgody. W dniu 25 marca 2022 r. skarżący został skreślony z listy studentów z powodu braku postępów w nauce ze względu na powtórnie niezdany przedmiot Metodyka nauczania matematyki 2.

We wrześniu 2022 r. skarżący zwrócił się do Dziekana o przywrócenie na listę studentów w celu realizacji ostatniego niezdanego przedmiotu tj. Metodyki nauczania matematyki 2 i taką zgodę otrzymał. Skarżący ponownie nie zdał egzaminu z Metodyki nauczania matematyki 2 w sesji egzaminacyjnej semestru zimowego 2022/2023, zdał go natomiast w terminie poprawkowym. W lutym 2023 r. skarżący nie przystąpił, ani do egzaminu licencjackiego, ani do egzaminu wstępnego. W dniu 9 marca 2023 r. (po sesji) skarżący złożył natomiast ponowny wniosek do Dziekana o uznanie zdanego rok wcześniej egzaminu wstępnego jako egzaminu licencjackiego. W treści pisma skarżący podniósł, że egzamin wstępny pisał w lutym 2022. Uzyskał ocenę pozytywną (4,5). Wtedy chciał w ramach rekrutacji śródrocznej rozpocząć studia magisterskie. Stało się to jednak niemożliwe, gdyż w międzyczasie nie zaliczył ostatniego przedmiotu w semestrze [...]: Metodyki nauczania matematyki 2. Musiał zrezygnować ze studiów magisterskich. W tym semestrze, czyli w najbliższym możliwym terminie, udało mu się zaliczyć zaległy przedmiot. Obecnie ma zaliczone wszystkie przedmioty wymagane do realizowania specjalności nauczycielskiej na studiach licencjackich. Pracę licencjacką złożył w lutym 2022 r. i została ona oceniona pozytywnie (4,5). Dziekan nie wyraził zgody o uznanie zdanego wcześniej egzaminu wstępnego jako egzaminu licencjackiego.

Decyzją z 15 marca 2023 r. (WMI.538.164.2023.300568.KP) Dziekan Wydziału M. Uniwersytetu Wrocławskiego – na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.) i art. 104 i 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000) i § 40 ust. 1 pkt 3 w zw. z § 49 ust. 2 i 7 uchwały nr 37/2021 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z 21 kwietnia 2021 r. w sprawie regulaminów studiów na Uniwersytecie Wrocławskim - skreślił skarżącego z listy studentów III r[...] roku [...] semestru stacjonarnych studiów I stopnia na kierunku M. na Wydziale M. Uniwersytetu Wrocławskiego z powodu niezłożenia egzaminu dyplomowego przed zakończeniem ostatniego semestru studiów w terminie określonym przez Dziekana wydziału. Niniejsza decyzja została utrzymana w mocy decyzją Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z 14 kwietnia 2023 r. (DN.538.16.2023.KS-Ż).

Pismem z 5 czerwca 2023 r. skierowanym do Dziekana Wydziału M. Uniwersytetu skarżący zwrócił się o wznowienie studiów, w celu złożenia egzaminu dyplomowego. Wskazał, że w lutym zaliczył wszystkie podmioty obowiązkowe. Ma złożoną i ocenioną pozytywnie pracę dyplomową oraz pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego na studia magisterskie. Egzamin ten nie został mu jednak uznany jako licencjacki. Skarżący uzyskał zgodę Dziekana na wznowienie studiów, w celu złożenia egzaminu dyplomowego, od 21 czerwca 2023 r. "Zapisy na egzamin dyplomowy dla osób wznawiających studia będą uruchomione w terminie 21-23 czerwca 2023 r.". Skarżący nie przystąpił jednak we wskazanym przez Dziekana terminie do egzaminu licencjackiego, a pismem z 18 sierpnia 2023 r. zwrócił się do Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy tj. uznanie egzaminu wstępnego na studia magisterskie jako pisemnego egzaminu licencjackiego.

Decyzją z 28 września 2023 r. (WMI.538.339.2023.300568.KP) Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego - na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U, z 2022 r., poz. 574 ze zm.) i art. 104 i 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000) i § 40 ust. 1 pkt 3 w zw. z § 49 ust. 2 i 7 uchwały nr 37/2021 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z 21 kwietnia 2021 r. w sprawie regulaminów studiów na Uniwersytecie Wrocławskim – przywołują treść § 45 regulaminu skreślił skarżącego z listy studentów "wobec niezłożenia egzaminu dyplomowego przed zakończeniem ostatniego semestru studiów w terminie określonym przez dziekana wydziału" .

Od niniejszej decyzji skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jej uchylenie w całości zarzucając rozbieżności w uznawaniu egzaminów przez prodziekana oraz nierówne traktowanie studentów, jak również brak jakichkolwiek dokumentów regulujących uznawanie egzaminów wstępnych jako licencjackie. Ponadto skarżący zarzucił udzielanie mylnych informacji przez dziekana oraz całkowity brak podstawy prawnej oraz sensowności wydanego rozstrzygnięcia nieuznającego egzaminu wstępnego na studia magisterskie jako egzaminu licencjackiego. Skarżący wskazał, że egzaminy wstępny i licencjacki są praktycznie takie same – różnią się datami w jakich się odbywają oraz nazwą. Skarżący podkreślił, że "na tamten czas wstępny egzamin nie mógł jednak być mi uznany z powodu niezaliczenia ostatniego przedmiotu obowiązkowego. Według zapewnień z dziekanatu egzamin wstępny miał być mi zapamiętany".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl art.134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który nie znajduje zastosowania w niniejszym przypadku).

Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja z 28 września 2023 r. w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów wobec niezłożenia przez niego egzaminu dyplomowego przed zakończeniem ostatniego semestru studiów w terminie określonym przez Dziekana wydziału nie narusza prawa w stopniu skutkującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U z 2023 r. poz. 742), dalej: ustawa. Zgodnie z art. 1 ustawy określa ona zasady funkcjonowania szkolnictwa wyższego i nauki. Zgodnie z art. 108 ust. 1 ustawy studenta skreśla się z listy studentów w przypadku:

1) niepodjęcia studiów;

2) rezygnacji ze studiów;

3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego;

4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.

Stosownie do art. 108 ust. 2 student może być skreślony z listy studentów w przypadku:

1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach;

2) stwierdzenia braku postępów w nauce;

3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie;

4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

Przepisy art. 108 w ust. 1 ustawy wskazują zatem zamknięty katalog sytuacji, w których obligatoryjnie następuje skreślenie z listy studentów, w ust. 2 natomiast wymieniają przesłanki fakultatywne, które mogą, ale nie muszą, zakończyć się skreśleniem. Ustęp 2 wymienionego wyżej przepisu przewiduje bowiem sytuacje, w których kierownik jednostki organizacyjnej - może - lecz nie musi wykreślić studenta z listy studentów; ma charakter przepisu uznaniowego.

Przepis art. 108 ust. 1 i ust. 2 dotyczy zarówno publicznych, jak i niepublicznych uczelni. Organem uprawnionym do wydawania decyzji w przedmiocie skreślenia z listy studentów jest dziekan i rektor, zgodnie z ustanowionym przez ustawodawcę domniemaniem kompetencji. Tryb skreślania z listy studentów powinien być natomiast uregulowany w regulaminie studiów, co jednak nie może być interpretowane jako delegacja do opracowywania dodatkowych, nieprzewidzianych w ustawie przesłanek. Jak wskazano - jest to wyliczenie o charakterze enumeratywnym. Charakter tego przepisu wyklucza możliwość obligatoryjnego wykreślenia studenta na innej podstawie. Zatem w tym zakresie regulamin studiów opracowany na danej uczelni nie może zawierać innych uregulowań, a jeżeli takie się pojawią nie mogą odnieść skutku.

Dalej wskazać należy, że na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy – zgodnie z którym ustawodawca określił kompetencje senatu jako najważniejszego (tradycyjnie) organu uczelni – Senat Uniwersytetu Wrocławskiego w dniu 21 kwietnia 2021 r. podjął uchwałę nr 37/2021 w sprawie regulaminu studiów na Uniwersytecie Wrocławskim (dalej: regulamin). Z treści § 9 regulaminu wynika, że na Uniwersytecie Wrocławskim prowadzone są studia pierwszego stopnia (licencjackie lub inżynierskie), studia drugiego stopnia oraz jednolite studia magisterskie (ust. 1). Studia pierwszego stopnia kończą się egzaminem dyplomowym i uzyskaniem tytułu licencjata lub inżyniera. Studia drugiego stopnia oraz jednolite studia magisterskie kończą się egzaminem dyplomowym i uzyskaniem tytułu magistra (ust. 2.). Zgodnie zaś z § 40 regulaminu dziekan skreśla studenta z listy studentów w przypadku:

1) niepodjęcia studiów, przez co rozumiane jest niezłożenie ślubowania lub deklaracji podjęcia studiów w ciągu miesiąca od rozpoczęcia studiów

2) rezygnacji ze studiów złożonej w formie pisemnej. Rezygnację uznaje się za złożoną z datą wpłynięcia pisma do dziekanatu,

3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego;

4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z Uczelni.

Podkreślenia zatem wymaga, że trzecią z obligatoryjnych przesłanek (wynikających zarówno z 108 ustawy, jak i z treści § 40 regulaminu Uczelni) wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów jest niezłożenie w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego. Wydanie decyzji o tej treści (skreślenia studenta z listy studentów) następuje po ustaleniu w toku postępowania administracyjnego, że student nie złożył w terminie wynikającym z regulaminu studiów lub innym właściwym akcie wewnętrznym uczelni (albo w indywidualnie określonym terminie w przypadku indywidualnego toku studiów) pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego.

Szczegółowe warunki przystąpienia do egzaminu dyplomowego na Uniwersytecie Wrocławskim zostały natomiast dookreślone przez Senat Uniwersytetu Wrocławskiego w § 45 ust. 1 regulaminu. Zgodnie z jego treścią warunkiem przystąpienia do egzaminu dyplomowego jest:

1) Zaliczenie wszystkich przedmiotów obowiązkowych objętych programem studiów danego kierunku oraz uzyskanie odpowiedniej liczby punktów ECTS (uznanych przez Dziekana);

2)Uzyskanie oceny co najmniej dostatecznej za pracę dyplomową, o ile jest ona przewidziana w programie studiów. Egzamin dyplomowy odbywa się w terminie ustalonym przez dziekana (ust. 2 ).

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżący jako student [...] roku, [...] semestru na kierunku matematyka stacjonarnych studiów I stopnia, w dniu 16 lutego 2022 r. przystąpił do egzaminu wstępnego na studia drugiego stopnia na kierunku matematyka, który zdał z wynikiem pozytywnym (okoliczność bezsporna). Przystępując do egzaminu wstępnego miał zdaną i ocenioną pracę licencjacką, ale nie miał zaliczonego jednego z obowiązkowych przedmiotów tj. Metodyki nauczania Matematyki 2. Jak wynika z pism skarżącego "chciał on w ramach rekrutacji śródrocznej rozpocząć studia magisterskie. Stało się to niemożliwe (jak wskazał), ponieważ w międzyczasie nie zaliczył ostatniego przedmiotu w semestrze [...] tj. Metodyki nauczania Matematyki 2. Musiał zrezygnować ze studiów magisterskich". Dlatego też, pismem z tegoż samego dnia (16 lutego 2022 r.) skarżący zwrócił się do Dziekana Wydziału M. Uniwersytetu Wrocławskiego o "uznanie egzaminu wstępnego na studia drugiego stopnia z 16 lutego 202 r., jako egzaminu licencjackiego". Na powyższe nie uzyskał zgody Dziekana "z uwagi na niezaliczenie wszystkich przedmiotów" (chodziło o przedmiot Metodyka nauczania Matematyki 2), a tym z uwagi na samym niespełnienie jednego z warunków dookreślonych w § 45 regulaminu.

W dniu 21 marca 2022 r. z uwagi na powtórnie niezdany w roku akademickim 2021/2022 przedmiot Metodyka nauczania Matematyki 2 skarżący został skreślony z listy studentów, na którą został w związku z prośbą z 1 września 2022 r. przywrócony (od 1 października 2022 r). Prośbę swoją skarżący motywował chęcią dokończenia studiów, w tym chęcią złożenia egzaminu z Metodyki nauczania Matematyki 2. Skarżący wskazał wówczas, że brakuje mu tylko tego jednego przedmiotu dla uzyskania dyplomu licencjata i "chciałby ponownie spróbować zaliczyć ten przedmiot".

W sesji egzaminacyjnej 2022/2023 skarżący nie zdał ww. przedmiotu, zdał go dopiero w terminie poprawkowym. Natomiast w lutym 2023 r, skarżący nie przystąpił ani do egzaminu wstępnego, ani też do egzaminu licencjackiego. A w dniu 9 marca 2023 r. – a zatem już po sesji – skarżący złożył (już po raz drugi) podanie do Dziekana o uznanie mu wyniku egzaminu wstępnego (który zdał 16 lutego 2022 r) za egzamin licencjacki i po raz drugi nie uzyskał na to zgody.

Wreszcie skarżący – który pismem z 5 czerwca 2023 r. zwrócił się z prośbą do Dziekana o wznowienie studiów w celu złożenia egzaminu licencjackiego – pomimo wyrażenia na to zgody i wyznaczenie terminu egzaminu (21-23 czerwca 2023 r.), również wówczas nie przystąpił do egzaminu licencjackiego. A pismem z 18 sierpnia 2023 r. skarżący zwrócił się do Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z prośbą o uznanie egzaminu wstępnego na studia magisterskie jako pisemnego egzaminu licencjackiego

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że okolicznością bezsporną jest, że skarżący jako student stacjonarnych studiów I stopnia na kierunku M. na Wydziale M. Uniwersytetu Wrocławskiego, w ogóle nie przystąpił do egzaminu licencjackiego. Co, jak wynika z treści - § 9 regulaminu na Uniwersytecie Wrocławskim – uniemożliwiło mu ukończenie stadiów pierwszego stopnia (studia licencjackie), kończących się egzaminem dyplomowym i uzyskaniem tytułu licencjata lub inżyniera. Co, stanowiło również obligatoryjną przesłankę do skreślenia skarżącego z listy studentów na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 3 ustawy oraz § 40 pkt 3 regulaminu. Skarżący wnioskował natomiast, aby Dziekan uznał zdany przez niego w dniu 16 lutego 2022 r. egzamin wstępny na studia drugiego stopnia za egzamin licencjacki. Powyższe należało jednak – zdaniem Sądu – ocenić za niedopuszczalne. W świetle uregulowania wynikającego z § 45 regulaminu Uczelni wynika bowiem w sposób jednoznaczny, iż warunkiem przystąpienia do egzaminu licencjackiego (dyplomowego) jest "zaliczenie wszystkich przedmiotów obowiązkowych objętych programem studiów danego kierunku oraz uzyskanie odpowiedniej liczby punktów ECTS (uznanych przez Dziekana)". Skarżący natomiast – co wynika z akt sprawy i czego skarżący posiadał świadomość jak wynika to z treści jego pism – przystępując do egzaminu wstępnego (który miałby zostać uznany za licencjacki) warunku tego nie spełnił, gdyż choć miał już nawet zdaną i ocenioną pracę licencjacką, to (co istotne w sprawie) nie miał zaliczonego jednego z obowiązkowych przedmiotów tj. Metodyki nauczania Matematyki 2. Powyższe uniemożliwiało zatem Dziekanowi Uczelni przychylenie się nie tylko do wniosku skarżącego z 16 lutego 2022 r., ale również do wniosku z 9 marca 2023 r. Nie ma bowiem znaczenia, że składając tan drugi wniosek skarżący zdał już zaległy przedmiot Metodykę nauczania Matematyki 2, gdyż do egzaminu wstępnego przystąpił bez zaliczenia tego przedmiotu, a zatem bezspornie z naruszeniem § 45 regulaminu Uczelni. I właśnie z tego powodu – z czym zdaje zgadza się skarżący – który podniósł w skardze, że "na tamten czas egzamin wstępny nie mógł jednak być uznany z powodu niezaliczenia ostatniego przedmiotu obowiązkowego", egzamin ten nie mógł być już uznany za egzamin licencjacki na żadnym etapie studiowania przez skarżącego (bezpośrednio po jego zdaniu, po przywróceniu na studia, po wznowieniu studiów) z uwagi na okoliczność, iż od początku obarczony był istotną wadą, gdyż na moment przystąpienia do niego, skarżący nie spełniał wymogów z § 45 regulaminu Uczelni.

W konsekwencji powyższego – wobec nieprzystąpienia przez skarżącego do egzaminu licencjackiego i braku możliwości uznania egzaminu wstępnego za egzamin licencjacki – nie sposób nie zgodzić się ze stanowiskiem Rektora wyrażonym w zaskarżonej decyzji z 28 września 2023 r., iż wobec "niezłożenia egzaminu dyplomowego przez zakończeniem ostatniego semestru studiów w terminie określonym przez dziekana wydziału", spełniona zastała przesłanki z art. 108 ust. 1 pkt 3 ustawy warunkująca konieczność skreślenia skarżącego z listy studentów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która choć co prawda jest lakoniczna, została również wskazana – wbrew twierdzeniom skarżącego – treść z § 45 regulaminu Uczelni, stanowiąca podstawę decyzji Rektora.

Końcowo podkreślenia wymaga, że nakaz "rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę (wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r. sygn. akt I FSK 227/17). Dlatego też Sąd nie mógł w ramach rozpoznawanej sprawy, gdzie przedmiotem skargi jest decyzji z 28 września 2023 r. odnieść się do dalszych zarzutów skarżącego związanych chociażby z nierównym traktowanie studentów, prowadzonymi przez skarżącego rozmowami w dziekanem, czy wreszcie pozyskanymi przez niego "zapewnieniami z dziekanatu, że egzamin wstępny zostanie "mu zapamiętany". Poza badaniem Sądu pozostaje nadto kwestia dlaczego skarżący w ogóle został dopuszczony do egzaminu wstępnego, w sytuacji w której nie spełniał ku temu przesłanek wynikających z regulaminu (czyli nie miał zaliczonych wszystkich obowiązkowych przedmiotów) .

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.