Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 504/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2024 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 7 lutego 2024 r., nr SKO.ŚR/4111/18/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w decyzji z 7 lutego 2024 r., nr SKO.ŚR/4111/18/2024 utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Andrychowa z dnia 11 grudnia 2023 r. o odmowie przyznania D. D. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W podstawie prawnej decyzji wskazano m.in. art. 17 i art. 17b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. 2023 r., poz. 390 ze zm., zwaną dalej ustawą) art. 63 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023r. poz. 1423 t.j.) oraz art. 7, art. 77 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775, zwaną dalej k.p.a.).

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Organ I instancji wskazał w ww. decyzji z 11 grudnia 2023 r., iż nie jest spełniona ustawowa przesłanka do przyznania świadczenia, wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stwierdzono, bowiem że niepełnosprawność I. D. datowana jest od 27 czerwca 2014r., w tj. w momencie gdy skończyła ona 36-sty rok życia. Dalej wskazano, iż świadczenie nie może zostać również przyznane, bowiem w sprawie brak jest przesłanki rezygnacji z zatrudnienia przez Wnioskodawczynie. Nadto wskazano, iż w dniu 16 listopada 2023r. próbowano przeprowadzić wywiad środowiskowy, lecz nie zastano wnioskodawczyni, ani osoby wymagającej opieki w miejscu zamieszkania. W tym stanie faktycznym orzeczono o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia.

Odwołanie od powyższej decyzji ponownie złożyła D. D. W uzasadnieniu wywiedziono w szczególności, iż decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a to art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez członkami rodziny, których niepełnosprawność powstała po 26 roku życia. Dalej odwołująca podniosła, iż pozostawała w zatrudnieniu do dnia 2 października 2023r. , zaś umowa została rozwiązana na mocy porozumienia stron - na dowód czego przedłożono stosowną dokumentację. Tym samym, w ocenie odwołującej doszło do rezygnacji z zatrudnienia w przedmiotowej sprawie. Wskazała również, iż przebywała z matką na turnusie rehabilitacyjnym od 5 listopada 2023r. do 18 listopada 2023r., na potwierdzenie czego przedłożono stosowane dokumenty w postaci rachunku za wyjazd.

Uzasadniając opisane na wstępie rozstrzygnięcie, Kolegium podniosło, że pomimo dokonanej przez organ I instancji błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu.

Wyjaśniono, iż D. D. jak sama oświadczyła pracowała od 14 lipca 2023r. do 23 lipca 2023r. na podstawie umowy o dzieło (oświadczenie karta nr 22), a także była zatrudniona od 6 września 2023r. do 2 października 2023r. na podstawie umowy o dzieło w firmie M. z siedzibą w K. Było to jedyne zatrudnienie wykazane przez odwołującą (o co szczególnie zabiegał organ I instancji). W tym stanie faktycznym Kolegium w pełni podziela stanowisko organu I instancji brak jest korelacji pomiędzy niepodejmowaniem/rezygnacją z zatrudniania, a konieczności opieki nad niepełnoprawnym członkiem rodziny. Wyjaśnić należy, iż przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. np. wyrok NSA z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20 i wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11).

SKO podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, kto jej wymaga (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA), dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. W ocenie Kolegium całkowite trafne są wywody organu I instancji, iż korelacja ta nie zaszła w niniejszej sprawie, zaś zatrudnienie odwołującej miało jedynie charakter incydentalny i marginalny.

Następnie organ II instancji wskazał, że zakres czynności wykonywanych przy niepełnosprawnej matce polega na sprzątaniu, gotowaniu, robieniu zakupów, wspierania w codziennych czynnościach, zmiana pościeli, podawania leków, przygotowywaniu posiłków itp. SKO podniosło, że "Jak wynika z wywiadu środowiskowego i listy czynności wykonywanych przy niepełnosprawnej matce koncertują się również na wspólnych wyjściach do kawiarni i kina, czytanie książek, wyjście na spacery. W ocenie Kolegium, nie są to czynności nadzwyczajne uniemożlwiające podjęcie zatrudnienia." Wskazano, że samo orzeczenie o uznaniu osoby za niepełnosprawną w stopniu znacznym nie oznacza, że wymaga opieki w stopniu wymagającym od opiekuna rezygnacji z pracy. Nieodzowne jest ustalenie czy stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez wnioskodawcę. Tym samym, sam fakt sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności nie jest wystarczającą przesłanką do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 czerwca 2023 r., sygn.: III SA/Kr 21/23). Z kolei pod pojęciem stałości opieki, należy rozumieć, iż jest ona stała, nieprzerwana i wyklucza nawet częściowe zarobkowanie. Nie spełnia tego warunku codzienna pomoc przy czynnościach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, nawet powiększona o zakres czynności, który - przy prawidłowej organizacji -można pogodzić ze świadczeniem pracy. Nadto z przeprowadzonego wywiadu wynika niewątpliwie, iż opieka ta nie przekracza zwykłych czynności polegających na prowadzeniu gospodarstwa domowego. Nie są to bowiem czynności nadzwyczajne, przy których osoba sprawująca opiekę nie może podjąć zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu.

Resumując, w ocenie Kolegium, organ I instancji zasadnie odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, z powodów opisanych powyżej. Zdaniem SKO organ przeprowadził postępowanie rzetelnie i kompleksowo, ustalił prawidłowo stan faktyczny i wszystkie okoliczności sprawy, mające wpływ na jej rozstrzygnięcie. Natomiast okoliczność braku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z uwagi na pobyt odwołującej wraz z matką na turnusie rehabilitacyjnym, według organu odwoławczego, nie wpływa na sam wynik sprawy z uwagi na kompletny materiał dowodowy, na którym oparł się organ I instancji.

W skardze wywiedzionej od powyższej decyzji SKO w Krakowie, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO i decyzji jej poprzedzającej. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 17 ust. 1 pkt. 4 Ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną wykładnie polegającą na odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego poprzez przyjęcie, że zakres opieki jaką sprawuje skarżąca nad matką nie wyklucza podjęcia pracy oraz przyjęcie, że nie zachodzi korelacja pomiędzy stanem zdrowia matki i zakresem świadczonej nad nią opieki, a niemożnością świadczenia pracy przez skarżącą, podczas gdy stwierdzić należy, że skarżąca pełni stałą i osobistą opiekę nad matką całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji, a zakres sprawowanej opieki znacząco wykracza poza zwykłe czynności życia codziennego i nie ma możliwości równocześnie pracować, co finalnie spowodowało błędne przyjęcie, że nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją zatrudnienia/niemożnością kontynuacji pracy, a sprawowaniem opieki przez skarżącą nad niepełnosprawna matką.

2)naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy,

tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zaniechanie przeprowadzenia dowodu z wywiadu środowiskowego oraz pominięcie analizy i wyciągnięcia wniosków wynikających z orzeczenia o niepełnosprawności, oświadczeń złożonych w sprawie, dokumentacji medycznej i zastosowanie dowolnego, a nie swobodnego ustalenia zakresu w jakim sprawowana jest opieka nad moją matką, co doprowadzić do błędnego przyjęcia, że opieka jaką skarżąca sprawuję nad matką nie stanów przeszkody do wykonywania przez skarżącą pracy, podczas gdy skarżąca nie jest w stanie pracować i opiekować się matką, o czym świadczy zakres wykonywanych czynności opiekuńczych i bardzo ciężki stan zdrowia matki. Jak również całkowicie błędne powołanie się przez organ, przy opisywaniu zakresu czynności wykonywanych nad matką skarżącej, na rzekomo przeprowadzony wywiad środowiskowy, który nigdy nie został przeprowadzony, o czym organ dalej nadmienia, przez co popada w wewnętrzną sprzeczność.

naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 i 2 k.p.a., w zw. z art. 7 k.p.a. i

w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie przez SKO w Krakowie decyzji organu

pierwszej instancji w mocy, w sytuacji gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem

przepisów postępowania, organ nie wyjaśnił wyczerpująco przedmiotu sprawy i zaniechał przeprowadzenia kluczowego dowodu dla sprawy z przeprowadzenia wywiadu środowiskowego- bez winy skarżącej, co spowodowało brak ustalenia faktyczne

go zakresu czynności świadczonych przez skarżącą i zarazem błędne przyjęcie

przez organ, że nieprzeprowadzenie wywiadu nie wpłynęło za zasadność rozstrzygnięcia wydanego przez organ l instancji, podczas gdy dowód ten miał charakter kluczowy dla ustalenia zakresu sprawowanej opieki przez skarżącą.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że skarga jest zasadna również wskutek okoliczności, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu.

Na wstępie wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w zaskarżonej decyzji prawidłowo zweryfikowało błędny pogląd organu I instancji przyjmujący jako przeszkodę do przyznania skarżącej żądanego świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25 roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych; aktualny publikator Dz. U. 2023 r., poz. 390; dalej u.ś.r.). Organ II instancji wskazując bowiem na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13) prawidłowo podniósł, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, co skutkować winno aktualnie tym, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie Sądu oznacza to, że sprawa skarżącej powinna być rozpoznana przez organ na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na użyte w przepisie sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa" konieczne jest zastosowanie przepisów dotychczasowych, mimo braku wydania decyzji przed dniem 31 grudnia 2023 r. Dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. oraz spełniają określone w ustawie przesłanki jego przyznania. Wskazać należy, że to czy skarżąca je spełnia należy już do istoty sprawy, która wobec wadliwego zastosowania przepisów prawa procesowego (o czym poniżej) nie została rozstrzygnięta.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje także innym – niż wymienione w poprzednich punktach tego ustępu – osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

SKO w Krakowie jako powód odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia wskazało:

- brak korelacji pomiędzy niepodejmowaniem/rezygnacją z zatrudniania, a konieczności opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny z uwagi na jedyny (i marginalny) wykazany przez skarżącą fakt zatrudnienia;

- czynności opiekuńcze wynikające z wywiadu środowiskowego i listy czynności wykonywanych przy niepełnosprawnej matce nie mają charakteru czynności nadzwyczajnych, uniemożlwiających podjęcia zatrudnienia;

- z przeprowadzonego wywiadu wynika niewątpliwie, iż opieka sprawowana przez skarżącą nie przekracza zwykłych czynności polegających na prowadzeniu gospodarstwa domowego;

- brak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z uwagi na pobyt skarżącej wraz z matką na turnusie rehabilitacyjnym nie wpływa na sam wynik sprawy.

W ocenie Sądu, sprawa nie została należycie wyjaśniona przez organ odwoławczy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony SKO powołuję się na wnioski płynące z wywiadu środowiskowego, a z drugiej przyznaje, że jego nie przeprowadzenie nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Co wymaga podkreślenia - organ nie przeprowadził w tej sprawie wywiadu środowiskowego (notatka służbowa z dnia 16 listopada 2023 r.).

Zatem ustalenia organów administracyjnych budzą wątpliwości, co czyni podjęte na ich podstawie rozstrzygnięcia wadliwe, a co najmniej przedwczesne. Dopiero ustalenia poczynione na podstawie pełnego materiału dowodowego, w tym z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, pozwolą na właściwe zastosowanie w sprawie prawa materialnego. Organ administracyjny, wbrew wyraźnej regulacji § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. poz. 893), nie przeprowadził wywiadu środowiskowego ze skarżącą. Skarżąca usprawiedliwiła swoją nieobecność w miejscu zamieszkania w odwołaniu. W okresie 5-18 listopada 2023 r. przebywała na turnusie rehabilitacyjnym z matką (dołączona do dowołania faktura z 15 listopada 2023 r.). W takiej sytuacji organ odwoławczy powinien uwzględnić powyższą okoliczność i przeprowadzić rodzinny wywiad środowiskowy. Zgodnie z art. 107 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.), rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się również na podstawie art. 23 ust. 4aa ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych u osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne lub osoby pobierającej to świadczenie w celu weryfikacji wątpliwości dotyczących okoliczności związanej z niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz sprawowaniem faktycznej opieki nad osobą, na którą ubiega się lub pobiera świadczenie pielęgnacyjne. Wywiad środowiskowy jest zatem podstawowym dowodem, na podstawie którego można ustalić wyżej wymienione okoliczności. Z kolei zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. poz. 893), w przypadku przeprowadzania wywiadu w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 107 ust. 1a pkt 1 i 2 ustawy, wywiad przeprowadza się z osobą deklarującą sprawowanie faktycznej opieki nad osobą, na którą ubiega się lub pobiera świadczenie, w miejscu sprawowania tej opieki, w obecności osoby, nad którą jest sprawowana faktyczna opieka. Tymczasem z akt sprawy wynika, że wywiad środowiskowy nie został przeprowadzony; brak jest bowiem takiego dowodu w aktach sprawy. Nie wiadomo do jakiego wywiadu środowiskowego nawiązuje organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skoro żadnego wywiadu w sprawie nie przeprowadzono. Zaakcentowania wymaga w tym miejscu, że rola organu odwoławczego nie ogranicza się do kontroli instancyjnej decyzji organu I instancji, lecz organ odwoławczy obowiązany jest ponownie sprawę rozpatrzyć i rozstrzygnąć w jej całokształcie. Obowiązki te obejmują również ocenę zarzutów oraz wniosków zawartych w odwołaniu. Obowiązkiem organów administracji publicznej jest bowiem stanie na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

Powyższe uzasadnia konstatację, że organy administracyjne zaniedbały przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego. Skarżąca występowała w sprawie bez zawodowego pełnomocnika, stąd i obowiązki informacyjne obciążają organ administracyjny w stopniu większym, nawet w sytuacji, gdy mamy do czynienia z postępowaniem administracyjnym wszczynanym na wniosek. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Trafnie w orzecznictwie podkreśla się, że zebranie pełnego materiału dowodowego jest niewątpliwie obowiązkiem organu, ale obowiązek ten nie ma charakteru absolutnego w tym znaczeniu, że organ nie jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności. To na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (Wyrok NSA z 11.05.2023 r., II OSK 1634/20, LEX nr 3609029). Tym niemniej strona działająca bez zawodowego pełnomocnika powinna wiedzieć jakie dowody, w których posiadaniu się znajduje, powinna dostarczyć organowi. Zgodnie bowiem z art. 9 organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W orzecznictwie podkreśla się, że z art. 9 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zasada ta także nie ma jednak charakteru absolutnego, w tym znaczeniu, że organy nie mają obowiązku informowania strony o wszelkich możliwych trybach postępowania, jak i działania niejako w roli pełnomocnika strony dbającego o złożenie przez stronę stosownego wniosku (wyrok NSA z 14.11.2023 r., III OSK 1044/22, LEX nr 3634400, wyrok NSA z 18.01.2024 r., II GSK 564/23, LEX nr 3687418). W świetle art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej są z kolei zobowiązane do zapewnienia stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Następstwem zasady czynnego udziału strony w postepowaniu jest obowiązek organu wynikający z art. 79a k.p.a. Zgodnie z §1 powołanego przepisu w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Z kolei § 2 art. 79a k.p.a. stanowi, że w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1. W orzecznictwie wskazuje się, że celem przepisu art. 79a § 1 k.p.a. jest: zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawianych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. W takich przypadkach strona będzie zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawienia tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego. W tym kontekście niewystarczające jest informowanie strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co od zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (wyrok NSA z 21.09.2023 r., I OSK 1705/22, LEX nr 3629759). W innym orzeczeniu stwierdzono, że przepis art. 79a k.p.a. stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy (wyrok NSA z 24.02.2023 r., I GSK 1216/22, LEX nr 3519251).

W przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia podstawowych zasad informacyjnych, jak również zasady ustalenia prawdy obiektywnej przez organy administracyjne. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek skarżącej – stąd niewątpliwie spoczywał na skarżącej obowiązek dostarczenia odpowiedniego materiału dowodowego. Skarżąca działała jednak bez profesjonalnego pełnomocnika. Organ wprawdzie nie był zobligowany do udzielania skarżącej pomocy prawnej, ale jednak w świetle art. 9, 10 § 1 oraz 79a § 1 k.p.a. należało skarżącej przed rozstrzygnięciem udzielić informacji, jakie przesłanki powinna wykazać i jakie dowody powinna dostarczyć. Organ I instancji poinformował jedynie skarżącą (k. 38 a.a.), "że przysługuje jej prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań". Nie pouczył natomiast skarżącej w ogóle w trybie art. 79a k.p.a. Mankament ten uszedł uwadze Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, które również zaniechało pouczenia skarżącej o art. 79a k.p.a. W postępowaniu w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego istotą jest czy zakres czynności opiekuńczych uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. Stąd niezbędnymi dowodami są wszelkie zaświadczenia lekarskie, karty informacyjne ze szpitali, które pozwolą skonfrontować i ustalić spełnienie, bądź brak spełnienia wyżej wymienionej przesłanki. W ocenie Sądu – co wymaga podkreślenia - legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie stanowi automatycznej przesłanki o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższym konieczne jest powiązanie samej niepełnosprawności z wymogami opieki. Z kolei nie można poznać istotny owego związku bez dokładnej znajomości stanu zdrowia matki skarżącej. Organ powinien również zobowiązać skarżącą do przedstawienia zakresu czynności opiekuńczych wykonywanych wobec swojej matki oraz czasu, który nie przeznacza (vide wyr. WSA w Krakowie z dnia 12 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 2/24). Powyższe zostanie ocenione stosownie do art. 80 k.p.a., zgodnie z zasadami logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego.

Podkreślić też trzeba, że na organach ciążą obowiązki prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 8 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), które wyrażają się w obowiązku stosownego uzasadnienia decyzji. Zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena winny – zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ administracji publicznej stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Norma ta jest uzupełnieniem postanowień zawartych w art. 11 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone z naruszeniem ww. przepisów procedury administracyjnej, co miało wpływ na wynik tej sprawy.

Nadto Kolegium błędnie uznało, że brak jest związku przyczynowo - skutkowego z uwagi na marginalny i incydentalny charakter zatrudnienia skarżącej, poprzedzający złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W tym miejscu należy podkreślić, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. określa jako przesłankę przyznania świadczenia nie tylko rezygnację z zatrudnienia, ale także niepodejmowanie zatrudnienia i obie te przesłanki traktuje jako równorzędne. Opieka nad osobą niepełnosprawną musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, czyli powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W każdym razie, związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. W orzecznictwie wskazuje się, że dla oceny istnienia prawnie relewantnego związku pomiędzy (dalszym) "niepodejmowaniem zatrudnienia", a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, istotne znaczenie ma nie to, z jakiego powodu zakończył się ostatni okres zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) opiekuna i od kiedy nie pozostaje on już w zatrudnieniu, lecz to, z jakiego powodu ów opiekun aktualnie, nadal nie podejmuje zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) w czasie sprawowania opieki nad niepełnosprawnym podopiecznym i ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne - czy właśnie w związku ze sprawowaniem tej opieki, czy może z innej przyczyny. Ustawodawca nie określił, jaki czas może upłynąć (maksymalnie) od "popadnięcia" w stan "niepodejmowania zatrudnienia" do momentu rozpoczęcia opieki nad osobą niepełnosprawną (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 października 2021 r., sygn. IV SA/Po 729/21, wszystkie powołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma znaczenia, od kiedy utrzymuje się taki stan rzeczy, a zatem rezygnacja z zatrudnienia podyktowana opieką mogła nastąpić w znacznym okresie czasu przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wymaga podkreślenia, że art. 17 ust. 1 in fine u.ś.r. nie wymaga bowiem, by opiekun zrezygnował z pracy zarobkowej, lecz wystarczy, by jej (aktualnie) nie podjął z uwagi na opiekę nad osobą niepełnosprawną. Spełnienie tej przesłanki następuje także wówczas, jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie podejmuje zatrudnienia w zawiązku z koniecznością sprawowania opieki, przy czym cytowany przepis nie wyznacza żadnych ram czasowych dotyczących podejmowania aktywności zawodowej (zob. wyrok NSA z dnia 22 września 2022 r., sygn. I OSK 2156/21; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2022 r., sygn. I OSK 1939/21; wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. I OSK 940/19; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 lipca 2022 r., sygn. III SA/Gd 35/22).

Zatem przepis art. 17 ust. u.ś.r. określa jako przesłankę przyznania świadczenia nie tylko rezygnację z zatrudnienia ale także niepodejmowanie zatrudnienia i obie te przesłanki traktuje jako równorzędne. Niebudząca wątpliwości wykładnia powyższego przepisu prowadzi wobec tego do wniosku, że uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego może przysługiwać zarówno w sytuacji rezygnacji z zatrudnienia, jak również w przypadku rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku, istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 marca 2023 r., II SA/Gd 745/22 i powołane tam orzecznictwo). Mimo że ustawodawca nie definiuje pojęć "niepodejmowania" ani "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", to nie budzi wątpliwości w orzecznictwie, że świadczenie pielęgnacyjne może przysługiwać opiekunowi, który nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, mając co najmniej potencjalną możliwość (zdolność), by zatrudnienie lub inną pracę zarobkową podjąć. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie wskazuje się, że przesłanką świadczenia pielęgnacyjnego jest niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy, bez względu na okoliczności tego stanu rzeczy (zob. wyroki NSA z dnia: 23 listopada 2021 r., I OSK 786/21; 2 lipca 2008 r., I OSK 1364/07; 24 października 2008 r., I OSK 1758/07). W orzecznictwie sądowym trafnie wskazuje się, że osoba bierna zawodowo w poprzednich latach (tj. przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego), może wykazać, że nastąpił stan jej gotowości do zatrudnienia, a ona odstąpiła od podejmowania zatrudnienia właśnie z uwagi na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 czerwca 2022 r., III SA/Gd 87/22 i wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 stycznia 2023 r., III SA/Kr 1194/22). Nie można bowiem a priori wykluczyć, że u osoby biernej zawodowo nie dojdzie do takiej zmiany sytuacji w zakresie przyczyn i charakteru niepodejmowania zatrudnienia, która uzasadniałaby twierdzenie, że od określonej daty, pojawiły się inne (niż występujące wcześniej) przyczyny rezygnacji z aktywności zawodowej. Inaczej mówiąc, nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego to, że skarżąca przed złożeniem wniosku o świadczenie, przez krótki czas podejmowała zatrudnienie, jeśli tylko dowiedzione zostanie, że u podstaw rezygnacji z aktywności zawodowej, leżała właśnie obiektywna konieczność sprawowania tejże opieki. W tym też kontekście zwrócić należy uwagę na zasadny pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, który akcentuje, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 maja 2020 r., III SA/Gd 410/20). Istotne jest zatem to, czy na dzień złożenia wniosku, a najpóźniej na dzień przyznania świadczenia decyzją administracyjną, skarżąca spełniała przesłanki przyznania oczekiwanego świadczenia, w tym, przesłankę niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki (por. WSA w Warszawie w wyroku z dnia 12 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2028/22).

W tym miejscu wskazać też należy, że zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 u.ś.r., podstawowym wymogiem do uzyskania ww. świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy, czy też niemożność jej podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. (por. m.in. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13, czy wyrok NSA z dnia 18 maja 2021 r. I OSK 275/21). Osoba ubiegająca się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który obiektywnie zmusza ją do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotna jest tu również ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Podkreślenia wymaga, że okoliczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia oraz brak możliwości jego podjęcia powinny być oceniane na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie wnioskowanej pomocy (wyr. NSA z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1447/23).

Należy jednak podkreślić, że wskazane świadczenie nie jest przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za związany z tą opieką rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia. Dlatego też z okoliczności sprawy musi wynikać, że sprawujący opiekę nie podejmuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza mu możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Opieka ta nie może być zatem fikcyjna i stanowić rozwiązania problemu ze znalezieniem zatrudnienia bądź z problemem braku środków do życia spowodowanym brakiem chęci podjęcia zatrudnienia. Świadczenie nie może być, zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (tak WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 8 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 29/24).

Ustawodawca w art. 17 ust. 1 u.ś.r. w żaden sposób nie precyzuje pojęcia opieki, ani jakich konkretnie czynności ona dotyczy. Istota świadczenia pielęgnacyjnego wskazuje, iż chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną, a punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie zawsze jednak ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności automatycznie pozwala przyjąć, że osoba niepełnosprawna wymaga opieki w takim rozmiarze, który uniemożliwia opiekunowi podjęcie aktywności zawodowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Opieka, rozumiana przez pryzmat art. 17 ust. 1 u.ś.r. w sposób oczywisty winna jednak stanowić przeszkodę do wykonywania pracy. Powyższe oznacza, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją z zatrudnienia bądź pracy lub ich niepodejmowaniem przez opiekuna a sprawowaną opieką (tak WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 33/24).

Wyżej wskazane uchybienia przepisom postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art.15, art. 77, art. 79a, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ administracyjny dokona koniecznych ustaleń co do stanu zdrowia podopiecznej oraz rodzaju, częstotliwości i czasochłonności czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą względem niepełnosprawnej matki, ustali możliwość pojęcia przez skarżącą zatrudnienia, a następnie oceni, czy w odniesieniu do skarżącej zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podjętą decyzję organ uzasadni zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

Końcowo należy wskazać, że niewątpliwie organ I instancji błędnie doszukiwał się przesłanki odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia w fakcie powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki po ukończeniu przez nią wieku określonego w przepisie art. 17 ust. 1b u.ś.r. W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, moment powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie ma znaczenia dla możliwości przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczność, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w późniejszym niż wymienionym w art. 17 ust. 1b u.ś.r. momencie, nie może stanowić przyczyny odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wskazania co do dalszego toku postępowania administracyjnego wynikają z powyższych rozważań, w szczególności zaś organ w sposób staranny i uwzględniający zasady z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., dokona oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, istotnych z punktu widzenia regulacji prawnej odnoszącej się do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarga skarżącej została uwzględniona w zakresie korespondującymi z powyższymi rozważaniami Sądu.

W odniesieniu do wniosku skarżącej o zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W przedmiotowej sprawie skarżąca, działając osobiście i będąc zwolniona z mocy ustawy od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a tej ustawy, nie poniosła żadnych kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a zatem brak było podstaw do zasądzenia na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W sprawie skarżąca w piśmie z dnia 5 kwietnia 2024 r. zawarła wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Natomiast organ zawiadomiony zarządzeniem z dnia 18 kwietnia 2024 r. nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, stąd sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie postępowania uproszczonego, o czym strony zostały zawiadomione na mocy zarządzenia z dnia 18 kwietnia 2024 r.

Jednocześnie Sąd wskazuje, że wszystkie powołane orzeczenia w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl

Konkludując, Sąd wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji orzekając jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a.