Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1549/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi B. I. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy

1. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania B. I. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmawiającej B. I. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. I. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonych w osadzie [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

2. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa podał, że pismem z dnia 4 września 1989 r. W. I. złożyła do Urzędu Dzielnicowego w K. wniosek o przyznanie mieszkania kwaterunkowego, w ramach zaliczenia mienia pozostawionego przez nią poza obecnymi granicami państwa polskiego położonego w osadzie [...], dołączając do wniosku oświadczenia dwóch świadków, z których wynika, że była właścicielką [...] w osadzie Ł. Decyzją z dnia [...] maja 1990 r. Urząd Dzielnicowy K., sprzedał W. I. lokal mieszkalny położony w K. o powierzchni [...] m2 zaliczając na poczet ceny kupna wartość pozostawionego za granicą mienia oszacowanego na kwotę [...] tys. zł.

Pismem z dnia 31 grudnia 2008 r. B. I. - spadkobierca zmarłej W. I. stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego [...] - złożył wniosek o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami państwa polskiego, położone w osadzie Ł.

Wojewoda [...] dwukrotnie wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku przez dostarczenie w terminie 6 miesięcy dowodów wymaganych przez ustawę z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast B. I. pismem z dnia 29 grudnia 2009 r. wyjaśnił, iż w aktach sprawy znajdują się złożone przez W. I. przy piśmie z dnia 7 lutego 1990 r. skierowanym do Urzędu Dzielnicowego K. oświadczenia 2 świadków, w oparciu o które wydano decyzję, na podstawie której nastąpiła częściowa realizacja prawa, i poinformował, że obecnie świadkowie nie żyją.

[...] Urząd Wojewódzki w czasie trwania postępowania zwracał się z urzędu do archiwów polskich, m. in. do Archiwum Akt Nowych w W., Archiwum Akt Nowych Oddział w K., Archiwum Państwowego w P., Archiwum Państwowego w G., Archiwum Państwowego w B. o przesłanie uwierzytelnionych kserokopii dokumentów potwierdzających fakt pozostawienia przez W. I. nieruchomości na Kresach Wschodnich, ze wskazaniem ich rodzaju, i powierzchni. Z uwagi na to, iż kwerenda dokumentów przeprowadzona w polskich archiwach dała wynik negatywny, pismem z dnia 24 sierpnia 2011 r. Wojewoda [...] skierował do Konsulatu Generalnego RP w G. prośbę o wystąpienie do odpowiednich instytucji i przekazanie dokumentów świadczących, iż W. I. była właścicielką nieruchomości położonych w osadzie Ł. W dniu 29 listopada 2011 r. organ wojewódzki otrzymał odpowiedź z Państwowego Archiwum Obwodowego w B. z informacją, że w zasobach tego archiwum nie ma żadnej informacji o zamieszkiwaniu W. I. w osadzie Ł. i posiadaniu przez nią nieruchomości.

Pismem z dnia 6 lutego 2012 r. organ wojewódzki zwrócił się ponownie do Konsulatu Generalnego RP w B. o przeprowadzenie kwerendy uzupełniającej dotyczącej mienia pozostawionego przez W. I. poza obecnymi granicami RP. Pismem z dnia 16 lutego 2012 r. Konsulat Generalny wskazał, że w zasobach archiwalnych brak jest danych dotyczących zamieszkiwania oraz posiadania przez W. I. nieruchomości w osadzie Ł.

3. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa stwierdził, że Wojewoda [...] uznał, że wnioskodawca nie przedstawił dowodów potwierdzających, że W. I. przysługiwało prawo własności nieruchomości pozostawionych w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. oraz świadczących o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości, oraz, że podziela ustalenia Wojewody [...], iż nie została wykazana przez skarżącego obligatoryjna przesłanka legitymowania się tytułem własności do nieruchomości przez poprzedniczkę prawną W. I.

Z ustaleń Ministra Skarbu Państwa wynika, że znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia świadków – A. S. z dnia 19 września 1989 r. i z dnia 6 lutego 1990 r., oraz W. R. z dnia 1 września 1989 r. są nieskuteczne. Oświadczenia te nie mogą stanowić dowodu w sprawie, ponieważ nie spełniają wymogów określonych w aktualnie obowiązujących przepisach regulujących problematykę mienia zabużańskiego. W oświadczeniach tych brak jest informacji o miejscach zamieszkania świadków i nie wynika z nich, czy wskazani świadkowie nie są osobami bliskimi w stosunku do osoby właściciela. Nie zostały również, stosownie do wymogów ustawowych, poświadczone notarialnie lub urzędowo. Nie ma również możliwości ponownego wezwania świadków celem konwalidacji zeznań, ponieważ A. S. zmarła w dniu [...] sierpnia 1998 r. a W. R. w dniu [...] maja 1996 r. Powyższe stanowisko potwierdza orzecznictwo administracyjne w sprawach "zabużańskich" (vide wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/WA 2266/11 oraz z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I 1394/11).

Organ wskazał, że przeprowadzone przez organ pierwszej instancji kwerendy w archiwach polskich i zagranicznych dały wynik negatywny, a skarżący pomimo wezwań nie przedłożył żadnych dowodów świadczących o pozostawieniu przez W. I. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, w tym potwierdzających ich rodzaj i powierzchnię.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Minister Skarbu Państwa wskazał, że przepisy obowiązujące w dacie złożenia wniosku, na podstawie których wydana została decyzja o częściowej realizacji prawa, nie określały wymogów jakie spełnić musieli świadkowie. Obecnie obowiązująca ustawa z dnia 8 lipca 2005 r., na podstawie której zakwestionowano oświadczenia świadków, wymaga natomiast, aby świadkowie spełniali enumeratywnie wymienione wymogi formalne. Tak więc zgodnie z obowiązującym obecnie prawem, organ nie mógł uznać tych oświadczeń za wystarczający dowód w sprawie. Z uwagi na to, iż decyzja z dnia 9 maja 1990 r. potwierdzająca częściową rekompensatę, oparta została wyłącznie na omawianych oświadczeniach, nie może również stanowić podstawy do potwierdzenia skarżącemu prawa do rekompensaty.

4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości.

II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron

1. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył B. I.; zarzucając decyzji (1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji i mający wpływ na jej treść a polegający na uznaniu, że wnioskodawca nie udowodnił, że W. I. przysługiwało prawo własności nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego a zwłaszcza z decyzji Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...] maja 1990 r. wynika, że W. I. pozostawiła poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej mienie o wartości ponad dwóch miliardów starych złotych, oraz (2) mający istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a to: (a) art. 7 kpa, poprzez wydanie decyzji odmawiającej potwierdzenia skarżącemu prawa do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, podczas gdy decyzją z dnia [...] maja 1990 r. Urząd Dzielnicowego K. przyznał jego poprzedniczce prawnej W. I. takie prawo, (b) art. 76 § 1 kpa poprzez pominięcie okoliczności, iż w decyzji z dnia [...] maja 1990 r. Urząd Dzielnicowy K. uznał, iż W. I. była właścicielką nieruchomości położonej w osadzie Ł. -

- wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez potwierdzenie B. I. prawa do rekompensaty w pozostałej części z tytułu pozostawienia przez W. I. nieruchomości w osadzie Ł., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

2. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

2. Zaskarżoną decyzją Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmawiającą B. I. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. I. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonych w osadzie Ł.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja nie naruszają przepisów prawa.

Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

3. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.), w art. 1 ust. 1 określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie tzw. układów republikańskich z 1944 r. i umów enumeratywnie w nim wymienionych. W świetle art. 1 ust. 2 tej ustawy, przepisy jej stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: (1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1; (2) posiada obywatelstwo polskie. Przepis powyższy oznacza, że wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty może zostać uwzględniony wyłącznie wtedy, gdy zostaną spełnione wszystkie przesłanki zawarte w tym przepisie, czyli: w dniu 1 września 1939 r. należało być właścicielem mienia, obywatelem polskim, zamieszkiwać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścić je z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., i obecnie posiadać obywatelstwo polskie. Niespełnienie zaś chociażby jednej z tych przesłanek, powoduje odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty, o czym mowa w art. 7 ust. 2 tej ustawy.

W myśl zaś art. 3 ust. 2 ustawy, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący B. I. posiada obywatelstwo polskie, i jest synem zmarłej w dniu [...] czerwca 2005 r. w K. W. I., po której nabył spadek w całości, co wynika z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Skarżący B. I. w ustawowym terminie wystąpił z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Trafne jest stanowisko Ministra Skarbu Państwa, że dołączone do akt sprawy jako dowód potwierdzający prawo własności do nieruchomości położonych w osadzie Ł. oświadczenie świadków: A. S. z dnia 19 września 1989 r. i z dnia 6 lutego 1990 r. oraz W. R. z dnia 1 września 1989 r. nie mogą stanowić dowodu w sprawie, ponieważ nie spełniają wymogów określonych w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W oświadczeniach tych brak jest informacji o miejscach zamieszkania świadków, nie wynika z nich, czy wskazani świadkowie nie są osobami bliskimi w stosunku do osoby właściciela, nie zostały również stosownie do wymogów ustawowych poświadczone notarialnie lub urzędowo. Nie ma również możliwości ponownego wezwania świadków celem konwalidacji zeznań, ponieważ świadkowie ci nie żyją.

Obecnie obowiązująca ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wymaga, aby świadkowie spełnili enumeratywnie wymienione w niej wymogi formalne. Tak więc, zgodnie z obowiązującym obecnie prawem, słuszne jest stanowisko organu, iż nie mógł uznać tych oświadczeń za wystarczający dowód w sprawie, a ponieważ decyzja z dnia [...] maja 1990 r. potwierdzająca częściową rekompensatę, oparta została wyłącznie na tych oświadczeniach, nie może również stanowić podstawy do potwierdzenia skarżącemu prawa do rekompensaty.

Podkreślenia wymaga, że przeprowadzone przez organ pierwszej instancji kwerendy w archiwach polskich i zagranicznych dały wynik negatywny, a skarżący, pomimo wezwań przez organ nie przedłożył żadnych nowych dowodów świadczących o pozostawieniu przez W. I. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w tym potwierdzających ich rodzaj i powierzchnię.

Zauważyć należy, że obowiązkiem organów administracji publicznej rozpoznających sprawy dotyczące pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest stosowanie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - co w niniejszej sprawie organy obu instancji uczyniły.

Należy również podkreślić, że z przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, ani z żadnych innych przepisów nie wynika, aby decyzja z dnia [...] maja 1990 r., na którą powołuje się skarżący - mogła zostać uznana za dowód własności pozostawionego przez W. I. mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda [...] zarówno wzywał wnioskodawcę do uzupełnienia materiału dowodowego celem wykazania, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., mienia pozostawionego, jak również sam przeprowadził kwerendę archiwalną dla potwierdzenia pozostawionego majątku – jednakże żadnych dowodów nie udało się uzyskać.

Zdaniem Sądu słusznie organy obu instancji uznały znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia świadków złożone w 1990 i w 1989 r. za nieskuteczne - bowiem obowiązująca obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wprowadziła określone wymogi, którym muszą odpowiadać zeznania świadków, aby mogły stanowić one dowód w sprawie, a wymogów tych, jak wykazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - oświadczenia te nie spełniają.

4. W świetle powyższego uznać należy, że zarzuty zawarte w skardze są niezasadne.

5. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.

Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

IV. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.