Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 391/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 145
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2016 r. sprawy ze skargi E. N., R. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

IV SA/Po 391/16

Uzasadnienie

Wójt Gminy Suchy Las decyzją z dnia [...].08.2015r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.), art. 144 ust. 1, art. 145, art. 146, art. 148 ust. 1-3, art. 148b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782 ze zm., dalej u.g.n.) oraz uchwały Rady Gminy Suchy Las nr XIX/160/2008 z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości objętej budową infrastruktury technicznej (Dz. Urz. Woj. Wielk. Nr 47, poz. 1003), zmienionej uchwałą Rady Gminy Suchy Las nr LI 1/493/10 z dnia 26 sierpnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. Nr 214, poz. 3885), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego o ustalenie opłaty adiacenckiej ustalił E. i R. małżonkom N. (dalej odwołujący lub skarżący) opłatę adiacencką w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w miejscowości Złotkowo, stanowiącej działkę o numerze ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], w związku z wybudowaniem z udziałem środków Gminy Suchy Las kanalizacji sanitarnej w ulicy [...], przy której położona jest przedmiotowa nieruchomość.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że w dniu [...] stycznia 2015 r. zostało wszczęte z urzędu przedmiotowe postępowanie administracyjne.

Zgodnie z art. 144 ust. 1 u.g.n. właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich.

Zobowiązanym do poniesienia tej opłaty jest właściciel nieruchomości z chwili stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzenia infrastruktury technicznej albo stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi.

Poprzez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych (art. 143 ust. 2 u.g.n.).

Zgodnie z art. 143 ust. 1 przepisy rozdziału 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się do nieruchomości bez względu na ich rodzaj i położenie, jeżeli urządzenia infrastruktury technicznej zostały wybudowane między innymi z udziałem środków jednostek samorządu terytorialnego, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w planie miejscowym na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne.

Przedmiotowa nieruchomość w chwili stworzenia warunków do podłączenia do sieci kanalizacyjnej znajdowała się na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w miejscowości Złotkowo - na obszarze pomiędzy ulicami [...],[...] i [...], - Uchwała nr XXXIV/298/2009 Rady Gminy Suchy Las z dnia 23 kwietnia 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2009 r. Nr 1223, poz. 1982). Zgodnie z zapisami tego planu nieruchomość przeznaczona jest pod tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i zabudowy usługowej (oznaczenie na rysunku planu symbolem 4MN/U).

Zgodnie z art. 145 ust. 1 u.g.n. wójt może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej.

Wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej, jeżeli w dniu stworzenia tych warunków obowiązywała uchwała Rady Gminy, określająca stawkę procentową tej opłaty.

Inwestycję polegającą na budowie kanalizacji sanitarnej w Złotkowie, odebrano na podstawie protokołu komisyjnego odbioru robót z dnia [...] maja 2012 r.

Ustalenie, że zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi następuje, zgodnie z art. 148 b u.g.n. na podstawie odrębnych przepisów, tj. w niniejszej sprawie na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.). W przedmiotowej sprawie decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2012 r.-pozwolenie na użytkowanie, stała się ostateczna w dniu [...] września 2012 r. Zatem uznano [...] września 2012 r. za dzień stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej.

W dniu [...] września 2012 r. zgodnie z zapisami ewidencji gruntów i budynków, jak również księgi wieczystej KW nr [...] współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli E. i R. N.

Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustalona została w uchwale Nr XIX/160/2008 Rady Gminy Suchy Las z dnia 28 lutego 2008 r., zmienionej uchwałą Rady Gminy Suchy Las Nr LII/493/10 z dnia 26 sierpnia 2010 r. obowiązującą od dnia 6 listopada 2010 r. W dacie stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do kanalizacji sanitarnej tj. na dzień [...] września 2012 r. obowiązywała więc 15 % stawka tej opłaty, i taką też stawkę zgodnie z art. 145 ust. 2 u.g.n. przyjęto do obliczenia opłaty adiacenckiej w niniejszej sprawie.

Jak stanowi art. 146 ust. 1 u.g.n. ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej. Zgodnie z ust. 2 ustalenie opłaty adiacenckiej następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Opinia taka stanowi dowód w postępowaniu o ustalenie opłaty adiacenckiej.

Zgodnie z art. 146 ust. 3 u.g.n. wartość nieruchomości określa się według stanu nieruchomości przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej i po ich wybudowaniu oraz według cen na dzień wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej. Pod pojęciem stanu nieruchomości należy rozumieć, zgodnie z art. 4 pkt 17 u.g.n. stan zagospodarowania, stan prawny, stan techniczno-użytkowy, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, a także stan otoczenia nieruchomości, w tym wielkość, charakter i stopień zurbanizowania miejscowości, w której nieruchomość jest położona.

W przedmiotowym postępowaniu, jako dowód wzrostu wartości nieruchomości w wyniku wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej przyjęty został operat szacunkowy sporządzony dla nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę oznaczoną ewidencyjnie [...] położonej w Złotkowie, gm. Suchy Las, przy ulicy [...], wg stanu przed i po wybudowaniu kanalizacji sanitarnej, dla potrzeb ustalenia opłaty adiacenckiej, o której mowa w art. 145 ust. 1 u.g.n. przez rzeczoznawcę majątkowego A. J.

Zgodnie z operatem szacunkowym wartość nieruchomości przed wybudowaniem kanalizacji sanitarnej wynosiła [...] zł, a po jej wybudowaniu [...] zł. A więc wzrost wartości nieruchomości spowodowany budową kanalizacji sanitarnej wyniósł [...] zł, a 15% różnicy między wartością nieruchomości przed i po wybudowaniu kanalizacji sanitarnej wynosi [...] zł

Oceniając wartość dowodową operatu szacunkowego przyjętego, jako dowód w niniejszej sprawie, Wójt Gminy Suchy Las uznał, iż operat sporządzony został zgodnie z obowiązującymi w dacie wykonania przepisami prawa, z zachowaniem wymogów formalnych dla takiego dokumentu oraz zasad w zakresie podejścia, metod i techniki wyceny.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wnieśli E. i R. N. wnosząc o jej uchylenie w całości.

W uzasadnieniu zarzucili, że zgodnie z art. 145 ust 2 u.g.n. "Wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej". Termin ten ma charakter terminu prawa materialnego. Z jego upływem wygasa więc uprawnienie organu gminy do ukształtowania stosunku materialno-prawnego poprzez ustalenie opłaty adiacenckiej w związku ze stworzeniem warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej.

Zdaniem odwołujących organ błędnie w decyzji wskazał dzień [...] września 2012 r. (termin uprawomocnienia się decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2012 r.) jako moment stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Decyzja ta nie miała żadnego wpływu na istniejącą infrastrukturę, uwiarygadniała ona jedynie stan faktyczny istniejący znacznie wcześniej.

Stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości jest okolicznością, której nie można zawężać jedynie do protokolarnego odbioru inwestycji. Nie można uznać, że stworzenie warunków do podłączenia przedmiotowej nieruchomości nastąpiło z chwilą wydania decyzji przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2012 r.

Powstanie infrastruktury sanitarnej nastąpiło nie później niż [...] listopada 2011 r. Tego dnia dokonano odbioru przyłącza kanalizacji sanitarnej oraz wystawiono z tego tytułu fakturę potwierdzając gotowość kanalizacji do odbioru ścieków. Od tego dnia powstały faktyczne możliwości korzystania z infrastruktury sanitarnej, z tego tytułu podpisano umowę "o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków" Nr [...] zawartą [...] listopada 2011 r., ponadto od tego dnia skarżący zostali zobowiązani do odprowadzania opłat za korzystanie z kanalizacji.

Zatem to z dniem [...] listopada 2011 r. nastąpiło stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej zgodnie z art. 144 ust 2 u.g.n., co oznacza, że materialno-prawny nieprzekraczalny termin do wydania decyzji w sprawie opłaty adiacenckiej minął w dniu [...] grudnia 2014 r. Zatem decyzja wydana [...] sierpnia 2015 r. wydana została bezprawnie, bowiem uprawnienie do jej wydania wygasło.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...].01.2016r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu opisano dotychczasowy przebieg postępowania. Dalej Kolegium wyjaśniło, że w myśl art. 144 ust. 1 u.g.n. właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Zgodnie z art. 145 ust. 1 u.g.n. wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo po stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi.

Z wyżej wymienionych przepisów wynika, iż obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej powstaje w przypadku kumulatywnego spełnienia się następujących przesłanek:

* wybudowania infrastruktury oraz stworzenia warunków do podłączenia się do niej,

* obowiązywania w dniu, w którym stworzono warunki do podłączenia, uchwały rady gminy określającej wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej,

* wzrostu wartości nieruchomości będącego następstwem budowy infrastruktury.

Wobec brzmienia przepisu art. 145 ust. 2 u.g.n. wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia się do sieci. Przy czym trzyletni termin, o którym mowa w przywołanym przepisie dotyczy rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji o ustaleniu opłaty adiacenckiej, który to pogląd potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w Uchwale 7 sędziów NSA W-wa z dnia 27 lipca 2009 roku (sygn. akt: I OPS 4/09, publ. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 508131).

Zgodnie z art. 148b ust. 1 u.g.n. ustalenie, że zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi następuje na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2011r. (sygn. akt I OSK 398/10, publ. w SIP LEX pod nr 952027), datą stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej oraz stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi są daty wynikające z możliwości przystąpienia do użytkowania tych obiektów, ustalone według przepisów Prawa budowlanego.

W świetle treści przepisu art. 148b ust. 1 u.g.n. data faktycznego rozpoczęcia eksploatacji sieci lub daty faktycznego zakończenia robót nie mają znaczenia prawnego. Gdyby bowiem przyjąć, iż decydujące znaczenie ustawodawca przypisał dacie, w której istnieją faktyczne możliwości korzystania z wybudowanego urządzenia, to przywołany przepis stałby się zbędny. Tymczasem odesłanie do przepisów branżowych, nie może być uznane za zabieg nieistotny czy też zupełnie przypadkowy. W ten sposób ustawodawca zamierzał zapewne uniknąć takiego stanu rzeczy, w którym decydujące znaczenie będzie miała data faktycznego zakończenia robót i faktycznego korzystania, który to moment zawsze będzie budził wątpliwości dowodowe i interpretacyjne. W przypadku urządzenia infrastruktury technicznej w postaci sieci kanalizacji sanitarnej takimi odrębnymi przepisami są przede wszystkim: przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Zgodnie z przepisami Prawa budowlanego do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji (art. 54), chyba, że zgodnie z art. 55 ustawy przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie.

Z kolei przepis art. 15 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków stanowi, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Rada gminy, po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zwany dalej "regulaminem". Regulamin jest aktem prawa miejscowego.

Zestawienie powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że o stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej takich, jak kanalizacja sanitarna można mówić wówczas, gdy użytkowaniu sieci - w terminie 21 dni od doręczenia zawiadomienia o zakończeniu budowy - nie sprzeciwił się właściwy organ nadzoru budowlanego bądź uzyskano ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie sieci, jednakowoż pod warunkiem stwierdzenia, że podłączenie nieruchomości do sieci pozostaje zgodne z regulaminem gminy i jest technicznie możliwe - co bez wątpienia leży w gestii przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjnego. Zaprezentowany pogląd znajduje oparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (np. wyrok WSA w Opolu z dnia 09 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Op 480/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 273/11).

Z akt sprawy wynika, iż [...] maja 2012 r. dokonano protokolarnego komisyjnego odbioru robót. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego został zawiadomiony o zakończeniu budowy kanalizacji sanitarnej na nieruchomości w m. Złotkowo. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego udzielił pozwolenia na użytkowanie kanalizacji deszczowej. PINB potwierdził, iż kanalizacja w Złotkowie nadaje się do użytkowania. Decyzja PINB stała się ostateczna [...] września 2012 r. i to właśnie ten dzień należy zdaniem organu administracji uznać za dzień stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu podzieliło pogląd prezentowany w orzecznictwie, iż datą stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jest taka data, w której dana sieć może być eksploatowana. Chodzi przy tym o zapewnienie potencjalnej możliwości korzystania z sieci kanalizacyjnej, tzn. o sytuację, w której tylko do woli właściciela danej nieruchomości będzie zależało, czy z danej sieci będzie korzystał. Taka zaś potencjalna możliwość zaistnieje dopiero wówczas, gdy dana sieć zostanie wybudowana zgodnie z warunkami technicznymi i jej eksploatacja może nastąpić zgodnie z warunkami prawnymi. Nie można eksploatować sieci kanalizacyjnej bez zakończenia jej budowy i bez zgłoszenia tego faktu właściwemu organowi, tu Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego. (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, II SA/Kr 1529/12).

Z uwagi na powyższe uznano, iż warunki do korzystania sieci legalnie stworzono dopiero w dacie [...] września 2012 roku.

Wobec powyższego kluczowe w sprawie stało się ustalenie, czy w wyniku stworzenia odwołującym warunków do korzystania z wybudowanej infrastruktury doszło do wzrostu wartości stanowiącej ich własność nieruchomości. Sposób procedowania w tym zakresie wprost reguluje ustawa o gospodarce nieruchomościami. Przepis art. 146 ust. 1a u.g.n. stanowi, iż ustalenie opłaty adiacenckiej następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. W niniejszej sprawie opinię w postaci operatu szacunkowego sporządził dnia [...] lutego 2015 roku rzeczoznawca majątkowy A. J.

Sporządzony w niniejszej sprawie operat szacunkowy jest opracowaniem rzetelnym, sporządzonym zgodnie z przepisami oraz zasadami sztuki. Stosownie do przyjętego podejścia i metody rzeczoznawca majątkowy dokonał analizy lokalnego rynku nieruchomości gruntowych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, wybierając po kilkanaście transakcji dotyczących nieruchomości podobnych.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu E. N. i R. N. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci przepisu art. 145 § 2 u.g.n. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, iż 3 letni termin przedawnienia o którym mowa w w/w przepisie powinien być liczony od dnia [...] września 2012 roku, tj. od dnia w którym uprawomocniła się decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, podczas gdy warunki umożliwiające przyłączenie do sieci kanalizacyjnej nieruchomości położonej w Złotkowie przy ul. [...] zostały spełnione najpóźniej w dniu [...] listopada 2011 roku, kiedy to dokonano odbioru przyłącza kanalizacyjnego.

Zgodnie z treścią przepisu art. 145 § 2 u.g.n. wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi, jeżeli w dniu stworzenia tych warunków obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w art. 146 ust. 2.

Skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Wójta Gminy Suchy Las, iż datą w której umożliwiono korzystanie z wybudowanej infrastruktury jest dzień [...] września 2012 roku. Ich zdaniem organy obu instancji błędnie przyjmują, iż to ta data jest właściwa do ustalenia początku biegu 3 letniego terminu w którym to można wydać decyzję administracyjną w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu pominęło, że w dniu [...] listopada 2011 roku doszło do protokolarnego odbioru przyłącza kanalizacji do nieruchomości położonej w Złotkowie przy ul. [...]. W tym też dniu została wystawiona faktura z tytułu odbioru przedmiotowego przyłącza. Zatem pierwszą kluczową datą w okolicznościach niniejszej sprawy jest dzień [...] listopada 2011 roku. Skoro w tym dniu [...] S.A. oraz skarżący dokonali odbioru technicznego przyłącza, stanowiło to podstawę do tego aby istniała możliwość korzystania z tego przyłącza do nieruchomości. Stanowisko takie jest tym bardziej uzasadnione, iż umową z dnia [...] listopada 2011 roku strony, a zatem przed faktycznym odbiorem technicznym przyłącza strony ([...] oraz E. i R. N.) zawarli umowę na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków. Od tego dnia istniała faktyczna możliwość korzystania z wybudowanej infrastruktury. W przypadku nieruchomości stanowiących własność skarżących datą tą będzie dzień [...] listopada 2011 roku. Podkreślono, iż zgodnie z treścią przepisu art. 15 § 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. W przedmiotowej sprawie zostały spełnione warunki do przyłączenia, skoro umożliwiono skarżącym zawarcie umowy na odprowadzenie ścieków do nowo wybudowanej kanalizacji, to takie działanie z pewnością było legalne. Nie można tutaj mówić o samowoli ze strony skarżących. Zawarli oni umowę z profesjonalistą i od dnia [...] listopada 2011 roku w sposób legalny korzystali z wybudowanej infrastruktury.

Wobec powyższego Wójt Gminy Suchy Las uchybił terminowi w którym był uprawniony do wydania decyzji w przedmiocie opłaty adiacenckiej, bowiem termin ten upłynął w dniu [...] grudnia 2014 roku, a nie jak błędnie przyjmuje SKO w dniu [...] września 2015 roku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć zapadłych w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782 ze zm.). Z art. 145 ust. 1 u.g.n. wynika, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką m.in. po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej, jeżeli w tym dniu obowiązywała stosowna uchwała rady gminy, wskazująca stawkę procentową opłaty adiacenckiej (art. 145 ust. 2 u.g.n.).

Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., sąd administracyjny uchyla akt administracyjny, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik spraw. Rozpoznając sprawę w tak określonej kognicji stwierdzić należy, iż skarga okazała się nieuzasadniona, gdyż wydając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną organy nie dopuściły się naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Sąd orzekający w pełni podziela wykładnię przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonaną przez organy administracji, a w szczególności przez organ odwoławczy.

Istota występującego w niniejszej sprawie problemu prawnego sprowadza się do dokonania wykładni przepisu art. art. 145 § 2 u.g.n., celem zweryfikowania sprzecznego stanowiska organów i skarżących, czy upłynął materialnoprawny termin do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej określony w tym przepisie. Zagadnienie to należy rozpoznać w pierwszej kolejności, albowiem w przypadku ustalenia, że w/w termin prawa materialnego upłynął, prawidłowym rozstrzygnięciem winno być umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy w pierwszym rzędzie wskazać należy, iż opłata adiacencka związana jest, jak to wynika z art. 4 pkt 11 u.g.n., ze wzrostem wartości nieruchomości, spowodowanym budową urządzeń infrastruktury technicznej z udziałem środków Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego i ma charakter obligatoryjny, a obowiązek jej uiszczenia istnieje niezależnie od tego czy właściciel nieruchomości ma zamiar z wybudowanych urządzeń korzystać.

Jak już wspomniano zgodnie z art. 145 § 1 u.g.n. wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo po stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi. W niniejszej sprawie decyzję wydał Wójt Gminy Suchy Las.

W myśl art. 145 § 2 u.g.n. wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi, jeżeli w dniu stworzenia tych warunków obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w art. 146 ust. 2 u.g.n. Do ustalenia opłaty przyjmuje się stawkę procentową określoną w uchwale rady gminy obowiązującą w dniu, w którym stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo w dniu stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi.

Nie ulega wątpliwości, że 3 letni termin określony w art. 145 ust. 2 u.g.n. jest terminem materialnym i dla jego zachowania konieczne jest wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji. Przy czym wskazać należy, iż decyzja ta nie musi mieć przymiotu ostateczności. Przyjmując takie stanowisko skład orzekający miał na uwadze uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2009 r., I OSP 4/09, w której przesądzono, iż "trzyletni termin, o którym mowa w art. 145 ust. 2 u.g.n., dotyczy rozstrzygnięcia przez organ I instancji o ustaleniu opłaty adiacenckiej". W uzasadnieniu uchwały zawarte zostało również stanowisko odnośnie wątpliwości, czy przed upływem terminu z art. 145 ust. 2 u.g.n. opłata adiacencka może być określona decyzją nieostateczną. Naczelny Sąd Administracyjny uznał takie rozwiązanie za zgodne z prawem. Podobny pogląd wyrażany jest obecnie w doktrynie i Sąd orzekający go aprobuje.

Jak już wyżej wskazano, termin z art. 145 ust. 2 u.g.n. jest terminem prawa materialnego i jako taki określa okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjno-prawnego stosunku materialnego (B. Adamiak: Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 1999 r., sygn. akt V SA 708/99, OSP 2000, Nr 9, poz. 134, s. 451). Jest to termin dokonania czynności wywołujących bezpośrednie skutki materialnoprawne, niezależnie od tego, czy dokonywane są w ramach postępowania, czy poza nim, oraz bez względu na to, czy wywołują także skutki procesowe, czy też nie (zob. Z. Kmieciak, Strona jako podmiot oświadczeń procesowych w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2008, s. 268).

Pokreślić należy, iż terminy materialnoprawne mogą odnosić się tak do strony, jak i do organu. Niezachowanie terminu materialnego odnoszącego się do strony powoduje wygaśnięcie uprawnienia, roszczenia, a termin ten nie może być żadnym środkiem prawnym przedłużony czy też przywrócony. Ta sama zasada obowiązuje przy terminie materialnym odnoszącym się do organu. Upływ terminu powoduje utratę możliwości działania przez organ. Skoro tak, to sprawa powinna zostać zakończona przez organ przed upływem terminu, bo potem nie będzie on mógł działać, to jest korzystać ze swego uprawnienia, tak samo jak strona, która po upływie terminu zawitego nie ma możliwości prawnych skorzystania ze swego roszczenia.

Z powyższej regulacji wynika, iż opłata adiacencka może być ustalana każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury, w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia do tych urządzeń. Przy ustalaniu tej opłaty istotny jest moment powodujący wzrost wartości nieruchomości, od którego biegnie 3-letni okres zobowiązania właściciela nieruchomości do poniesienia opłaty. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zawierają definicji, jak i nie precyzują, co należy rozumieć pod pojęciem "stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej". Artykuł 148b ust. 1 u.g.n. stanowi jedynie, że ustalenie, iż zostały stworzone (...) warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej, następuje na podstawie odrębnych przepisów.

Przepis art. 148b u.g.n. dodany został do ustawy nowelą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 173, poz. 1218/ i jak wynika z uzasadnienia projektu, dodanie tej regulacji było konsekwencją uchylenia art. 148a u.g.n., co dokonano ustawą z dnia 18 października 2006 r. o zmianie i uchyleniu niektórych upoważnień do wydawania aktów wykonawczych (Dz. U. Nr 220, poz. 1600/. W uzasadnieniu projektu wskazano, że uchylenie art. 148a spowodowane było tym, że nie było możliwe ustalenie w drodze rozporządzenia technicznie jednolitych, obiektywnych i sparametryzowanych, uwzględniających w szczególności maksymalną odległość sieci od nieruchomości czy dostępność tej sieci do podłączenia nieruchomości, kryteriów uznawania, że stworzone zostały warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych sieci oraz warunki do korzystania z wybudowanej drogi. Przepisy ww. rozporządzenia byłyby zatem powtórzeniem przepisów określonych w innych ustawach oraz rozporządzeniach branżowych, a zatem w tym zakresie rozporządzenie byłoby niezgodne z przepisem § 118 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908/, zgodnie z którym w rozporządzeniu nie należy powtarzać przepisów ustawy upoważniającej oraz przepisów innych aktów normatywnych. W związku z powyższym w art. 148b u.g.n. zaproponowano, aby ustalenie, czy zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi, następowało na podstawie odrębnych przepisów regulujących ww. zagadnienia, do których należą m.in.:

- ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, z późn. zm.),

- ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 208, z późn. zm.),

- ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625, z późn. zm.),

- ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858/,

- ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 800, z późn. zm.),

- przepisy wykonawcze do ww. ustaw.

Jak już wyżej stwierdzono, powyższa regulacja (art. 148b) oznacza, że momentem stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej (tu kanalizacji sanitarnej) nie będzie - jak twierdzą skarżący - data protokolarnego odbioru przyłącza kanalizacji do przedmiotowej nieruchomości i wystawienia faktury z tytułu odbioru przedmiotowego przyłącza ([...] listopada 2011). Momentem stworzenia warunków do podłączenia przedmiotowej nieruchomości do kanalizacji sanitarnej nie była też data zawarcia przez skarżących umowy na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków. Jak wskazują sami skarżący była to jedynie faktyczna – a nie prawna - możliwość korzystania z wybudowanej infrastruktury.

Organy administracji trafnie wskazały, że w kontrolowanym przypadku momentem stworzenia warunków do podłączenia przedmiotowej nieruchomości do kanalizacji sanitarnej było uzyskanie w dniu [...] września 2012 r. przymiotu ostateczności przez decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2012 r., którą udzielono pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej kanalizacji. W tym bowiem momencie PINB potwierdził, iż kanalizacja ta nadaje się do użytkowania.

Odrębnymi – w rozumieniu art.148 b u.g.n. - przepisami regulującymi ustalenie, czy zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej są w kontrolowanym przypadku przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, z późn. zm., dalej p.b.), a także ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858)

Jak słusznie wskazał organ odwoławczy zgodnie z przepisami Prawa budowlanego do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 p.b. i art. 57 p.b., po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji (art. 54), chyba, że zgodnie z art. 55 p.b. przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie.

Z kolei przepis art. 15 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków stanowi, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Rada gminy, po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zwany dalej "regulaminem". Regulamin jest aktem prawa miejscowego.

Jak trafnie zauważyło Kolegium zestawienie powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że o stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej takich, jak kanalizacja sanitarna można mówić wówczas, gdy użytkowaniu sieci - w terminie 21 dni od doręczenia zawiadomienia o zakończeniu budowy - nie sprzeciwił się właściwy organ nadzoru budowlanego bądź uzyskano ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie sieci, jednakowoż pod warunkiem stwierdzenia, że podłączenie nieruchomości do sieci pozostaje zgodne z regulaminem gminy i jest technicznie możliwe - co bez wątpienia leży w gestii przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego. (tak też np. wyrok WSA w Opolu z dnia 09 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Op 480/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 273/11, publ. CBOSA).

Sąd podziela pogląd, iż datą stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jest taka data, w której dana sieć może być eksploatowana. Chodzi przy tym o zapewnienie potencjalnej możliwości korzystania z sieci kanalizacyjnej, tzn. o sytuację, w której tylko do woli właściciela danej nieruchomości będzie zależało, czy z danej sieci będzie korzystał. Taka zaś potencjalna możliwość zaistnieje dopiero wówczas, gdy dana sieć zostanie wybudowana zgodnie z warunkami technicznymi i jej eksploatacja może nastąpić zgodnie z warunkami prawnymi. Nie można eksploatować sieci kanalizacyjnej bez zakończenia jej budowy i bez zgłoszenia tego faktu właściwemu organowi, tu Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego.

Innymi słowy Sąd stoi na stanowisku, że momentem stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej (tu kanalizacji sanitarnej) w rozumieniu art.148 b u.g.n. jest chwila od której taka infrastruktura może być użytkowana legalnie. Nie można bowiem akceptować sytuacji, że momentem takim jest rozpoczęcie faktycznego użytkowania danej infrastruktury bez uzyskania właściwych zawiadomień i pozwoleń. Ani organy administracji, ani tym bardziej sądy nie mogą bowiem aprobować działań lub zaniechań sprzecznych z przepisami prawa.

Zmiana stanu prawnego (dodanie art. 148b u.g.n.) spowodowała, że straciło na aktualności wcześniejsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wedle którego data końcowego odbioru urządzeń technicznych jest datą, z którą należy wiązać termin stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej. Powyższe oznacza, iż błędne jest stanowisko, iż początek biegu terminu jest w dacie zakończenia robót budowlanych. (Zob. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 398/10)

Dla stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej (tu kanalizacji sanitarnej) w rozumieniu art.148 b u.g.n. konieczna jest prawna (legalna, zgodna z przepisami prawa), a nie jedynie faktyczna możliwość korzystania z wybudowanej infrastruktury. Pogląd taki jest ugruntowany w judykaturze sądów administracyjnych i Sąd orzekający go w pełni podziela. Wskazuje się, że to przepisy ustaw i rozporządzeń regulujących realizację poszczególnych urządzeń decydują zarówno o fakcie, jak i o dacie stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej (wyrok WSA w Krakowie z dnia 14.01.2015r., sygn. II SA/Kr 1573/14). Stworzenie warunków jest nie tylko kategorią techniczną, ale i prawną i obie powinny być spełnione (NSA w wyroku z dnia18.11.2014r., sygn. I OSK 691/13). Ustalenie, czy zostały spełnione warunki podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury musi być oparte na uprzednim wyjaśnieniu, że doszło do zgodnego z prawem dopuszczenia urządzeń do eksploatacji. (wyrok WSA w Gorzowie z dnia 04.09.2014r., sygn. II SA/Go 564/14). O zakończeniu budowy świadczy dopiero spełnienie przez inwestora warunków umożliwiających przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 06.08.2014r., sygn. IV SA/Po 557/14). Warunki do przyłączenia nieruchomości do nowowybudowanej sieci wodociągowej powstają najpóźniej w dacie wydania przez powiatowego inspektora nadzoru budowlanego pisma informującego o przyjęciu zawiadomienia o zakończeniu budowy i przystąpieniu użytkowania tegoż obiektu ( wyrok WSA w Lublinie z dnia 13.05.2014r., sygn. II SA/Lu 743/13). W przypadku urządzeń kanalizacyjnych, datą stworzenia warunków podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej będzie nie data odbioru robót, ale data zgłoszenia do użytkowania urządzenia kanalizacyjnego. Do czasu zgłoszenia do użytkowania urządzenie to nie może bowiem funkcjonować, a korzystanie z niego byłoby nielegalne (wyrok WSA w Gdańsku z 24.04.2014r., sygn. II SA/Gd 128/14.,wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 25.02.2014r., sygn. II SA/Rz 1395/13, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23.10.2013r., sygn. IV SA/Po 700/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 12.04.2013r., sygn. II SA/Łd 1110/12). Potencjalna możliwość korzystania z sieci zaistnieje dopiero, gdy dana sieć zostanie wybudowana zgodnie z warunkami technicznymi i jej eksploatacja może nastąpić zgodnie z warunkami prawnymi. Działając legalnie nie można eksploatować sieci kanalizacyjnej bez zakończenia jej budowy i bez zgłoszenia tego faktu właściwemu powiatowemu inspektorowi nadzoru budowlanego (wyrok WSA w Krakowie z dnia 28.11.2012r., sygn. II SA/Kr 1529/12 – wszystkie wyroki publikowane w CBOSA).

Proces inwestycyjno-budowlany jest wieloetapowy, i w jego przebiegu zasadniczymi elementami są decyzja o warunkach zabudowy lub lokalizacji celu publicznego, a następnie pozwolenie na budowę. Procesu tego nie kończy sama realizacja robót budowlanych, gdyż o zakończeniu budowy świadczy dopiero spełnienie przez inwestora warunków umożliwiających przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego (por. Prawna regulacja procesu inwestycyjno-budowlanego. Pod red. Z. Niewiadomskiego. Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2009, str. 68-71). Przekazanie inwestycji przez wykonawcę zamawiającemu, potwierdzone protokołem odbioru końcowego nie zawsze daje podstawę do przyjęcia, że stworzone zostały warunki do korzystania z wybudowanej infrastruktury.

W orzecznictwie – w analogicznym do niniejszego stanu faktycznego dotyczącym dróg - przyjmuje się, iż co do zasady początek biegu terminu do ustalenia opłaty adiacenckiej, tj. datą, z którą należy wiązać termin stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 grudnia 2000 r., sygn. akt I SA 1648/99, LEX nr 55778, z dnia 5 grudnia 2000r., sygn. akt I SA1684/99, LEX nr 55738, z dnia 27 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 273/99, LEX nr 57190, z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 408/05, LEX nr 194020, z dnia 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1315/06, LEX nr 374411) jest data końcowego odbioru technicznego urządzeń infrastruktury. W tym przypadku jest to dzień 22 września 2012 r., a więc moment w którym ostatecznie PINB udzielił pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej kanalizacji.

Jak już wcześniej wspomniano w myśl art.54 p.b. do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę którego wymagane jest pozwolenie na budowę albo zgłoszenie budowy można przystąpić, z zastrzeżeniem art.55 i 57 p.b., po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia nie zgłosi sprzeciwu.

Według art.57 ust.7 p.b. w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art.54 i 55, właściwy organ wymierzy karę z tytułu nielegalnego użytkowania z obiektu budowlanego.

W świetle powyższego użytkowanie z przedmiotowej kanalizacji sanitarnej przed datą zakończenia jej budowy i bez zgłoszenia tego faktu właściwemu organowi, tu Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, jest nielegalne. Legalne użytkowanie sieci kanalizacyjnej w tym przypadku nastąpiło dopiero w chwili uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie sieci, i dopiero od tej daty biegnie termin określony w art.145 ust.2. u.g.n.

Mając powyższe na uwadze niezasadny jest zarzut skarżących, że decyzja organu I instancji w kontrolowanym przypadku została wydana po upływie terminu określonego w art.145 ust.2 u.g.n. Jak już wyjaśniono decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2012 r. w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie istotnej dla sprawy sieci kanalizacyjnej, stała się ostateczna w dniu [...] września 2012 r. A więc [...] września 2012 r. należało przyjąć za dzień stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Trzyletni termin określony w art.145 ust.2 u.g.n. liczony od w/w daty upłynął w dniu [...].09.2015r. Tymczasem Wójt Gminy Suchy Las w dniu [...].08.2015r. (a więc przed upływem tego terminu) wydał decyzję ustalającą skarżącym opłatę adiacencką. Tym samym decyzja te nie była przedawniona.

Wobec powyższego, a także wobec braku innych zarzutów ze strony skarżących i niedostrzeżenia przez Sąd orzekający istotnych uchybień w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej skargę na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalono.