Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 461/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1993
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 1 lipca 2024 r. znak: SKO.PS-80/2481/915/2024 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego K. K. kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych, w tym VAT w kwocie 110,40 (sto dziesięć 40/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z 1 lipca 2024 r. znak: SKO.PS-80/2481/915/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (zwane też dalej "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania W. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Iwaniska z 8 marca 2024 r. nr OPS-8321/FA/1/2023/2024 orzekającej o odmowie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie: 160.000,00 zł (należność główna - 100.000,00 zł; ustawowe odsetki - 60.000,00 zł) otrzymanych przez osoby uprawnione: K. K., J. K., M. K., M. K., M. K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w to miejsce orzekło o:

- umorzeniu w części należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych: K. K.,J. K., M. K., M. K., M. K. w łącznej kwocie 30.000,00 zł (należność główna + odsetki ustawowe);

- odmowie umorzenia w całości należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych: K. K.,J. K., M. K., M. K., M. K., w wysokości 160.000,00 zł (należność główna + odsetki ustawowe).

W uzasadnieniu decyzji SKO wyjaśniło, że w dniu 22 września 2023 r. do Burmistrza Miasta i Gminy Iwaniska wpłynął wniosek W. K. o częściowe umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz jego dzieci – K. K.,J. K.a, M. K.a, M. K.a i M. K. łącznie z odsetkami, tj. co do należności głównej umorzenie ponad kwotę 30.000 zł, zaś w zakresie ustawowych odsetek ponad 10.000 zł z uwagi na trudną sytuację dochodową, rodzinną i zdrowotną. W oświadczeniu z dnia 27 lutego 2024 r. sprecyzował, że wnosi o umorzenie kwoty głównej 100.000,00 zł i odsetek w wysokości 60.000,00 zł.

Jak wynika z akt sprawy, w tym informacji Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Opatowie z dnia 29 lutego 2024 r., w niniejszej sprawie przepis art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1993 ze zm.), zwanej dalej "u.p.o.a.", nie może mieć zastosowania. A zatem organ I instancji zasadnie (automatycznie) przeszedł do oceny możliwości zastosowania wobec dłużnika alimentacyjnego umorzenia wypłaconych świadczeń pod kątem art. 30 ust. 2 tej ustawy.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że W. K. ma 61 lat, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną D. K. i bezrobotnym synemJ. K. Posiada wykształcenie zawodowe, z zawodu jest ślusarzem. Na miesięczny dochód rodziny składa się dochód D. K. z tytułu zatrudnienia w wysokości 3.351,90 zł netto. Zgodnie z oświadczeniem strony rodzina ponosi comiesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu: energia elektryczna - 180 zł, gaz 72 zł, nadto ponosi wydatki na leczenie w kwocie 600,00 zł, spłaca kredyt w racie ok. 559,10 zł miesięcznie, ponosi opłaty: za wywóz śmieci - 54 zł, za zużycie wody - 50 zł, za telefon i Internet 225 zł, tj. w łącznej kwocie ok. 1.740,00 zł. W. K. jest właścicielem domu o pow. 60 m2, który według jego oświadczenia jest zajęty przez komornika, oraz samochodu o wartości ok. 7.000,00 zł. Rodzina nie posiada oszczędności ani gospodarstwa rolnego, wnioskodawca nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych, nie podejmuje prac dorywczych. Legitymuje się aktualnie orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym do dnia 28 lutego 2027 r. Z orzeczenia wynika, że jest niezdolny do pracy. Jest po przebytym zawale serca, leczy się kardiologicznie, ma wszczepiony rozrusznik serca, leczy się na astmę oskrzelową i żylaki kończyn. Z wyjaśnień organu I instancji wynika, że zadłużenie W. K. na dzień 1 lipca 2024 r. wynosi 127.063,40 zł - należność główna i 91.009,97 zł - odsetki. Odwołujący wniósł o udzielenie mu najszerszej z ulg dopuszczalnych przez ustawodawcę, tj. o całkowite umorzenie zaległości łącznie z odsetkami w kwocie 160.000,00 zł. W art. 30 ust. 2 u.p.o.a. mowa jest bowiem nie tylko o umorzeniu należności, ale także o rozłożeniu na raty, czy odroczeniu terminu płatności.

Zdaniem Kolegium umorzenie należności alimentacyjnych powinno być zarezerwowane dla sytuacji, które nie rokują żadnej poprawy sytuacji życiowej, zdrowotnej i materialnej. Samo uzyskiwanie niskich dochodów a nawet nie uzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Sytuacja majątkowa odwołującego nie uzasadnia całkowitego zwolnienia go od spłaty istniejących względem państwa długów, powstałych w związku z finansowaniem opieki nad jego dziećmi, od której uchylał się od początku powstania obowiązku alimentacyjnego, na co wskazuje zebrany w sprawie materiał dowodowy. Działanie dłużnika sprzeczne z normami prawa nie może być premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłacanych zaliczek alimentacyjnych, uprzednio spełnianych na koszt podatnika. Zabezpieczenie społeczne nie ma na celu przejmowania w całości kosztów utrzymania dzieci na podatników. Już z tego powodu brak jest podstaw do umorzenia w całości należności alimentacyjnych dłużnika, gdyż równałoby się to z rezygnacją przez Państwo z odzyskania choćby części kwoty za niego wydatkowanej. W ocenie Kolegium zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, iż sytuacja wnioskodawcy nie jest na tyle szczególna, aby zasadne było zastosowanie najdalej idącej ulgi w postaci całkowitego umorzenia zadłużenia. Strona jest osobą w wieku produkcyjnym, posiada wyuczone kwalifikacje zawodowe w zawodzie ślusarza, może liczyć na pomoc małżonki, która uzyskuje stały dochód z tytułu zatrudnienia, co pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Strona boryka się z problemami zdrowotnymi skutkującymi niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym. Jednakże orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony, a zatem nie dyskwalifikuje dłużnika z rynku pracy na stałe. Nie można bowiem wykluczyć, że w przyszłości - w wyniku polepszenia stanu zdrowia - strona nie uzyska kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności, a tym samym, że będzie mógł podjąć pracę zarobkową. Z akt sprawy oraz z treści odwołania wynika, iż dłużnik podejmuje leczenie zmierzające do poprawy stanu zdrowia. Nadto, zadłużenie strony nie rośnie, gdyż od 2018 r. nie są wypłacane świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W ocenie Kolegium fakt, że w stosunku do dłużnika nie orzeczono trwałej (bezterminowej) niepełnosprawności, daje podstawę do przyjęcia że w sytuacji poprawy stanu jego zdrowia, której nie wykluczono stosownym orzeczeniem lekarskim, mogą zaistnieć warunki do podjęcia przez niego pracy zarobkowej umożliwiającej spłatę przynajmniej części należności. Oceny tej nie zmienia okoliczność, iż jest to kolejne orzeczenie o niezdolności do pracy.

Jednakże, po dokładnym rozważeniu aktualnej sytuacji dłużnika, Kolegium stwierdziło, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na trudną sytuację materialno-bytową W. K. i uzasadnia zastosowanie ulgi w spłacie zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w postaci częściowego umorzenia odsetek od należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Problemy zdrowotne uniemożliwiające aktualnie podjęcie zatrudnienia, a jednocześnie wymagające nakładów finansowych związanych z koniecznością leczenia i przyjmowania leków są przesłankami stanowiącymi o trudnej sytuacji odwołującego. Zdaniem Kolegium, biorąc pod uwagę aktualne realia społeczno-ekonomiczne w Polsce, jak też uwzględniając sytuację dochodową, zdrowotną i osobistą odwołującego, nie jest on w stanie z dochodu wygospodarować kwoty na spłatę zadłużenia wraz z odsetkami. Sytuacja materialno-bytowa odwołującego jest niewątpliwie trudna. Jednakże jak wynika z akt sprawy strona poddaje się leczeniu, zatem można liczyć, że stan zdrowia ulegnie poprawie. Podnieść również należy, że odwołujący jest osobą w wieku aktywności zawodowej, a posiadane czasowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie dyskwalifikuje go całkowicie z rynku pracy. Zdaniem Kolegium Odwoławczego w przedmiotowej sprawie istnieje duże prawdopodobieństwo, że strona odwołująca z uwagi na swój obecny stan zdrowia przez określony czas nie będzie mogła podjąć zatrudnienia. Nie bez znaczenia dla sprawy jest to, że odwołujący obecnie utrzymuje się ze świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego przyznanego na czas określony. Żądanie zwrotu należności w pełnej wysokości mogłoby doprowadzić dłużnika alimentacyjnego do skrajnie złej sytuacji materialnej i bytowej.

Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na aktualną trudną sytuację materialno-bytową i zdrowotną W. K. i uzasadnia zastosowanie ulgi w spłacie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w postaci częściowego umorzenia zadłużenia w kwocie 30.000.00 zł łącznie z ustawowymi odsetkami. Aktualne problemy zdrowotne, powodujące brak możliwości podjęcia obecnie jakiegokolwiek zatrudnienia, a jednocześnie wymagające nakładów finansowych związanych z koniecznością leczenia i przyjmowania leków, są przesłankami stanowiącymi o trudnej sytuacji odwołującego. Zdaniem Kolegium, uwzględniając sytuację dochodową, zdrowotną i osobistą odwołującego, nie jest on w stanie z tak niskiego dochodu wygospodarować kwoty na całkowitą spłatę zadłużenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję SKO W. K. zakwestionował ją w części odmawiającej umorzenia w całości należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji niezastosowanie zasady uwzględnienia słusznego interesu strony oraz umożliwienia uregulowania sytuacji prawnej W. K. w oparciu o obowiązujące prawo;

- art. 77 § 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji dokonanie przez organ dowolnej (częściowej a nie wszechstronnej) oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego;

- błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez ustalenie, że nie istnieją uzasadnione podstawy do umorzenia wnioskowanych należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych, jak również, że sytuacja wnioskodawcy nie jest na tyle szczególna, aby było zasadne zastosowanie najdalej idącej ulgi w postaci całkowitego umorzenia, a w konsekwencji, że istnieją podstawy wyłącznie do częściowego umorzenia odsetek od wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Skarżący zarzucił także naruszenie prawa materialnego - art. 30 ust. 2 u.p.o.a. poprzez jego niezastosowanie w przypadku gdy skarżący spełnia warunki do umorzenia należności.

Mając na względzie powyższe skarżący wniósł o zmianę przedmiotowej decyzji w zaskarżonej części i umorzenie jego należności z tytułu wypłaconych na rzecz dzieci świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami, tak jak we wniosku złożonym w dniu 22 września 2023 roku, z uwagi na tragiczną sytuację zdrowotną i życiową, oraz brak rokowań co do zmiany tej sytuacji w przyszłości, jak również niemożność spłaty określonego zobowiązania w jakiejkolwiek części.

W uzasadnieniu skargi W. K. docenił orzeczone umorzenie części odsetek, jednakże w przypadku jego tragicznej sytuacji umorzenie jedynie takiej kwoty w żaden sposób nie zmienia jego sytuacji i obawy przed utratą jedynej nieruchomości jaką dysponuje wraz z rodziną (sprzedaż komornicza za niewielką kwotę, która nie pokryje nawet w połowie zobowiązania głównego).

Skarżący podniósł, że bardzo krzywdząca jest dla niego ocena dokonana przez Kolegium i całkowicie niezrozumiałym dla niego jest nieustanne podkreślanie, że jest w wieku produkcyjnym i posiada kwalifikacje w zawodzie ślusarza. Podkreślił, że jest osobą niezdolną do pracy. Nie została poddana właściwej ocenie jego obszerna dokumentacja medyczna, która została załączona do wniosku. Jak każdy człowiek podejmuje leczenie zmierzające do poprawy stanu zdrowia, jednakże te działania mają doprowadzić do tego, aby jego stan zdrowia jeszcze się nie pogorszył. Jego sytuacja jest tragiczna, nie zaś tylko trudna. Nie może uzyskiwać świadczenia z pomocy społecznej, gdyż dochód żony w wysokości 3300 zł netto uniemożliwia uzyskanie pomocy. Jest więc na łasce żony, która w dniu 6 lipca 2024 roku uległa wypadkowi w pracy i obecnie pozostaje na zwolnieniu lekarskim z uwagi na wieloodłamowe złamanie paliczka środkowego płaca II i III ręki prawej. Od prawie 2 lat nie otrzymuję zasiłku stałego. Nie może liczyć na wsparcie finansowe dzieci, albowiem nie posiadają środków finansowych. W czasie ostatnich deszczów zaczął przeciekać dach do pokoju, nie posiada pieniędzy na remont. W żaden sposób nie można uznać, że posiada realną możliwość spłaty zobowiązania w przyszłości. Od 2019 roku stale posiadam orzeczenie o stopniu niepełnosprawności i jest uznany za osobę niezdolną do pracy. W dniu 15 lutego 2024 roku zostało więc wydane kolejne orzeczenie do dnia 28 lutego 2027 roku. Tak więc wskazywanie przez organ, że można liczyć, że jego stan zdrowia ulegnie poprawie, jest nie do zaakceptowania. Stan faktyczny nie powinien być ustalany na przypuszczeniach. Kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane do daty kiedy się kończy wiek jego aktywności zawodowej. Nie może zgodzić się z organem, że utrzymuje się ze świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego, gdyż od dłuższego czasu nie pobiera takiego zasiłku. Nie osiąga żadnego dochodu. Jedynym jego majątkiem jest nieruchomość zabudowana położona w obrębie Tęcza gm. Iwaniska. Z tej nieruchomości została wszczęta egzekucja komornicza. W lutym 2024 roku przystąpiono do oszacowania wartości nieruchomości. W tym domu zamieszkuje wraz z żoną, a rodzina nie posiada innego lokalu mieszkalnego. Żona zaciągnęła również kredyty na bieżące potrzeby rodziny i jest zobowiązana do uiszczania znacznych comiesięcznych rat. Samochód z 2005 roku został zakupiony jako używany przez żonę w ubiegłym roku i na ten cel zaciągnęła kredyt, który będzie spłacać jeszcze kilka lat. Dzięki temu pojazdowi ma możliwość wykonywania pracy zarobkowej w Opatowie, a pracuje w systemie zmianowym i często kończy pracę o godz. 22.00, a brak jest połączeń już od godziny 17, jak również w weekendy i przez cały okres wakacji. Zakup pojazdu na raty był więc koniecznością. Żądanie zwrotu należności doprowadzi do tego, że stanie się osobą bezdomną, gdyż Burmistrz Miasta i Gminy Iwaniska ponowił wniosek o egzekucję z tejże nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli decyzji SKO w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 30 ust. 2 u.p.o.a., organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Dokonując wykładni użytego przez ustawodawcę sformułowania "uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną" dłużnika alimentacyjnego, należy mieć na względzie definicję dłużnika alimentacyjnego zawartą w art. 2 pkt 3 u.p.o.a., zgodnie z którą dłużnik alimentacyjny to osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Co do zasady zatem, sam fakt uzyskiwania niskich dochodów, bądź też nieuzyskiwanie dochodów, nie może być utożsamiany z okolicznością wyjątkową i szczególną na tle innych dłużników alimentacyjnych. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi wyróżniać go spośród innych dłużników alimentacyjnych (zob. wyrok NSA z 6 sierpnia 2024 r., I OSK 2010/23).

Dokonując wykładni art. 30 ust. 2 u.p.o.a. i tym samym sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika, o której mowa w tym przepisie, należy mieć na uwadze aktualną sytuację dłużnika, ale także należy ocenić, czy istnieją perspektywy poprawy jego sytuacji w przyszłości. Wypada zauważyć, że pomimo iż w sprawie dotyczącej umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego organ rozstrzyga na zasadzie uznania administracyjnego, to zawsze jednak rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.), udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz uzasadnienie w sposób przewidziany w art. 107 § 3 K.p.a. wydanej decyzji. Fakt, że decyzja wydawana na postawie art. 30 ust. 2 u.p.o.a. jest decyzją uznaniową, a organ nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w przypadku stwierdzenia szczególnie uzasadnionych okoliczności, nie oznacza że jest to decyzja dowolna. Istotne w tym zakresie pozostaje, że w przypadku kontroli sądowoadministracyjnej decyzji zapadłej w granicach uznania administracyjnego, rolą sądu administracyjnego jest zbadanie czy organ podejmując decyzję dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie, a także czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Ponadto wydana decyzja musi być wyczerpująco uzasadniona poprzez wskazanie, dlaczego dokonano takiego a nie innego rozstrzygnięcia.

Dokumentacja akt niniejszej sprawy oraz analiza zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ odwoławczy w kontrolowanej sprawie tym standardom w pełni nie sprostał.

Przede wszystkim dokonując ustaleń na temat sytuacji dochodowej rodziny skarżącego (str. 6 decyzji) SKO nie wymienia świadczeń z pomocy społecznej. Informacja o takich dochodach nie wynika także z akt postępowania, w szczególności kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego, gdzie jako jedyny dochód rodziny wskazano wynagrodzenie z tytułu pracy zawodowej małżonki skarżącego. W dalszej części uzasadnienia decyzji Kolegium znajduje się natomiast następujące stwierdzenie: "Nie bez znaczenia dla sprawy jest to, że odwołujący obecnie utrzymuje się ze świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego przyznanego na czas określony". W. K. we wniesionej skardze zaprzeczył aby pobierał tego rodzaju świadczenie, a w każdym razie nie w okresie ostatnich dwóch lat. Trudno powiedzieć, z jakiego powodu takie ustalenie znalazło się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i jaki ono miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Nie wiadomo nawet, jaką wysokość zasiłku SKO miało na uwadze i na jaki okres świadczenie to – zdaniem tego organu – zostało przyznane. Niewątpliwie jednak okoliczność ta mogła mieć istotne znaczenie, co zresztą w przytoczonym zdaniu potwierdza sam organ – dla rozstrzygnięcia sprawy w kontekście podstaw do umorzenia przedmiotowych należności. Już zatem sama ta okoliczność, tj. nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i rozbieżność w treści decyzji, powodowała konieczność jej uchylenia z uwagi na istotne naruszenie przepisów postępowania – art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a.

Niezależnie od powyższego trzeba podnieść, że Kolegium ustaliło – w ślad za wyjaśnieniami organu I instancji – iż zadłużenie W. K. na dzień 1 lipca 2024 r. wynosi 127.063,40 zł - należność główna i 91.009,97 zł - odsetki. Dalej zaś organ odwoławczy podnosi, że skarżący wniósł o udzielenie mu "najszerszej z ulg dopuszczalnych przez ustawodawcę, tj. o całkowite umorzenie zaległości łącznie z odsetkami w kwocie 160.000,00 zł". Reformując decyzję organu I instancji SKO orzekło o odmowie umorzenia w całości przedmiotowych należności w wysokości 160.000 zł (należność główna plus odsetki ustawowe). Zważywszy, że całość należności wynosi – jak wynika z powyższych ustaleń – łącznie 218.073,37 zł, trudno ocenić jaką wysokość należności i faktycznego obciążenia skarżącego Kolegium brało pod uwagę przy orzekaniu o możliwości przyznania ulgi, skoro odmawia umorzenia w całości należności w wysokości 160.000 zł. Rzecz jasna o zwolnienie w takiej wysokości wnosił skarżący, ale jak wynika z ww. ustaleń kwota ta nie wyczerpuje całości zadłużenia.

Poza tym trzeba zwrócić uwagę, że dokonując częściowego umorzenia należności w kwocie 30.000 zł Kolegium wskazało, że umorzenie tej kwoty obejmuje należność główną i odsetki. Nie wiadomo jednak, jaką kwotę należności głównej i jaką kwotę odsetek organ miał na myśli. Wątpliwość ta jest tym bardziej uzasadniona, że – jak podniesiono w uzasadnieniu decyzji – zgromadzony materiał dowodowy uzasadnia zastosowanie ulgi w spłacie zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w postaci częściowego umorzenia odsetek od należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. W tym przypadku mowa jest tylko o umorzeniu części odsetek. Widoczna jest tu zatem nieścisłość pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji i jej uzasadnieniem. Relacje pomiędzy uzasadnieniem a rozstrzygnięciem decyzji są zaś ścisłe i nie może być między nimi rozbieżności. Obie części stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym, żadna z nich nie może istnieć oddzielnie w obrocie prawnym i powinny być ze sobą spójne wewnętrznie. Rozstrzygnięcie organu winno zaś być jednoznaczne i niewymagające szczególnej analizy (por. m.in. wyrok WSA w Szczecinie z 15 kwietnia 2021 r., sygn. I SA/Sz 106/21). Na marginesie należy także zauważyć, że sentencja decyzji dwukrotnie wymienia punkt oznaczony jako "1)", bez wskazania punktu "2)".

Dalej trzeba podnieść, że znajdując podstawy do częściowego umorzenia należności Kolegium wskazało, iż skarżący nie jest w stanie z tak niskiego dochodu wygospodarować kwoty na spłatę zadłużenia wraz z odsetkami. Uwzględniając sytuację dochodową, zdrowotną i osobistą odwołującego, żądanie zwrotu należności w pełnej wysokości mogłoby – zdaniem SKO – doprowadzić dłużnika alimentacyjnego do skrajnie złej sytuacji materialnej i bytowej. Kolegium w żaden sposób nie ocenia i nie uzasadnia tego, czy umorzenie należności w wysokości 30.000 zł, a zatem w stosunkowo niewielkiej części wobec kwoty całego istniejącego zadłużenia, miałoby realnie pomóc w tym aby – cytując Kolegium – nie doprowadzić dłużnika do skrajnie trudnej sytuacji materialnej i bytowej. Zwłaszcza, że – co bezsporne – skarżący dysponuje orzeczeniem o niezdolności do pracy do dnia 28 lutego 2027 r. Przez ten okres zatem trudno liczyć na to, że sytuacja skarżącego ulegnie zmianie. Po jego upływie zaś, jak zauważa skarżący, a czego nie wzięło pod uwagę Kolegium, skarżącemu pozostanie okres zaledwie ponad pół roku do nabycia uprawnień emerytalnych. A zatem ta potencjalna możliwość zatrudnienia, na którą powołuje się SKO, a która ma ewentualnie umożliwić skarżącemu spłatę zadłużenia, dotyczy stosunkowo krótkiego okresu. Wreszcie Kolegium, powołując się na aktualnie podejmowane przez skarżącego leczenie, nie ustala i nie ocenia w ogóle na czym ono polega i czy jego celem jest rzeczywiście doprowadzenie do polepszenia stanu zdrowia skarżącego, czy też służy ono wyłącznie – jak to podkreśla W. K. – jego niepogorszeniu.

Wszystkie powyższe uchybienia i braki w ocenie materiału dowodowego, a także rozbieżności w treści decyzji, spowodowały konieczność uchylenia całości rozstrzygnięć organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przedstawione wyżej spostrzeżenia, oceni zgromadzony materiał dowodowy z uwzględnieniem powyższych uwag – w kierunku ustalenia, czy w przypadku skarżącego nie jest uzasadnione przyznanie ulgi dalej idącej niż ta przyznana przez Kolegium w zaskarżonej decyzji, a następnie wyda rozstrzygnięcie, które w sposób należyty uzasadni.