Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 519/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 września 2024 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 30 listopada 2021 r. nr NSP-VIII.7581.1.70.2021.PG w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga M. N. na decyzję Wojewody Pomorskiego z 30 listopada 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Słupskiego z 15 marca 2021 r. o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, została wniesiona w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem z 17 listopada 2020 r. E. S.A. zwróciła się do Starosty Słupskiego o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obrębie W., gm. U., poprzez udzielenie Spółce zezwolenia na realizację inwestycji pod nazwą: "Przebudowa jednotorowej linii energetycznej [...]". We wniosku inwestor wniósł również o udzielenie zezwolenia, na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, na niezwłoczne zajęcie tej nieruchomości oraz nadanie zezwoleniu rygoru natychmiastowej wykonalności, po wydaniu decyzji w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

Starosta Słupski decyzją z 15 marca 2021 r., w pkt 1, udzielił E. S.A., po wydaniu decyzji nr GN-V.6821.17.2020 z 15 marca 2021 roku o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości położonej obrębie W., gm. U., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,2261 ha, księga wieczysta nr [...], w celu założenia i przeprowadzenia jednotorowej linii energetycznej 110 kV relacji [...], zgodnie z decyzją Wójta Gminy Ustka z 14 lipca 2020 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W pkt 2 decyzji wskazano, że zezwolenie obejmuje w szczególności prawo wstępu E. S.A. na części przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni ograniczenia 272 m2, którą na mapie stanowiącej załącznik do decyzji, zaznaczono literami: A-B-C-D, tj. pas technologiczny o długości 25 m i szerokości, która odpowiada szerokości rozstawu skrajnych przewodów linii powiększonej o 2 m w każdą stronę od osi linii, w tym lokalizacja 1 słupa, w celu demontażu istniejącej jednotorowej linii napowietrznej 110 kV i posadowieniu w jej miejscu nowej jednotorowej linii 110 kV, szczegółowo opisanej w ustępie 1. W pkt 3 nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Wobec wniesienia przez skarżącą odwołania Wojewoda Pomorski utrzymał w mocy kwestionowanie rozstrzygnięcie Starosty wskazując, że sprawa dotyczy zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zwanej dalej "u.g.n." Udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. może nastąpić, gdy spełnione zostaną następujące przesłanki:

1. uprzednio wydana została decyzja na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości,

2. wniosek dotyczy realizacji inwestycji celu publicznego,

3. spełnione zostaną przesłanki wskazane w art. 108 k.p.a., tj.: konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, konieczność zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, interes społeczny, wyjątkowo ważny interes strony;

4. występuje ważny interes gospodarczy.

Przy czym, przesłanka zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 108 k.p.a. i przesłanka ważnego interesu gospodarczego nie wymagają łącznego ich wystąpienia a zaistnienie jednej z nich uprawnia organ do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. Bezsporne jest w ocenie Wojewody, że w niniejszym przypadku zaistniała przesłanka uprzedniego wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. - decyzję taką wydał bowiem wobec przedmiotowej nieruchomości Starosta w dniu 15 marca 2021 r., a decyzją z dnia 30 listopada 2021 r. Wojewoda Pomorski utrzymał przedmiotowe rozstrzygnięcie w mocy. Kwestia, czy planowana inwestycja realizuje cel publiczny również nie budzi wątpliwości organu odwoławczego i została rozstrzygnięta w decyzji utrzymującej w mocy decyzję Starosty orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.

Do ustalenia pozostała zatem kwestia, czy spełnione zostały pozostałe przesłanki warunkujące wydanie przedmiotowej decyzji, której ustawa nakazuje nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, tj. czy zaistniał którykolwiek z przypadków wskazanych w art. 108 k.p.a. albo czy zachodzi w niniejszym przypadku ważny interes gospodarczy. W ocenie Wojewody zapewnienie dostaw energii ma nie tylko podstawowe znaczenie dla poszczególnych jednostek, ale jest również istotne z punktu widzenia ogółu społeczeństwa. Ponadto inwestor zwrócił uwagę, iż przedmiotowy wniosek stanowi realizację wyjątkowo ważnego interesu strony. Wyjaśniono, że podstawowym zadaniem E. S.A. jest dystrybucja energii, modernizacja, budowa i eksploatacja sieci przesyłowych. Podniesiono, iż opóźnienia w realizacji zaplanowanych inwestycji prowadzić mogą do naruszenia wywiązywania się z obowiązków nałożonych na operatora sieci przesyłowej.

Zdaniem Wojewody realizacja celu publicznego, w szczególności związana z zapewnieniem i utrzymaniem odpowiedniej ilości dostaw energii oraz zwiększeniem bezpieczeństwa energetycznego całej aglomeracji wskazuje na istnienie zarówno interesu społecznego, jak i ważnego interesu gospodarczego.

Wojewoda wyjaśnił też, że w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 206, poz. 1590), która w art. 1 pkt 7 dodała do art. 124 u.g.n. ustęp "1a" w obowiązującej obecnie treści, wskazano, że "ze względu na doniosłość inwestycji celu publicznego (...) zaproponowano, aby w przypadku wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, decyzji tej obligatoryjnie był nadawany przez starostę rygor natychmiastowej wykonalności", a także, że możliwość wydania na wniosek inwestora decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości w przypadku wystąpienia omówionych wyżej przesłanek, "znacząco przyśpieszy rozpoczynanie inwestycji celu publicznego, w tym zwłaszcza inwestycji liniowych". Dodając zatem niniejszy ustęp do regulacji ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości ustawodawca zwrócił uwagę na doniosłość i szczególne znaczenie inwestycji realizowanych w jej ramach.

Organ odwoławczy stwierdził, że inwestor nie jest zobligowany do przedłożenia dowodów świadczących o konieczności jak najszybszej budowy, w szczególności nie jest konieczne wykazanie, że bezpieczeństwo energetyczne regionu jest zagrożone, a inwestycja stan ten niweluje, czy też wykazanie wpływu realizacji inwestycji na stabilność dostaw energii. Nie ma potrzeby przedstawiania dowodów na okoliczność spełnienia powyższych przesłanek, a wystarczające jest ograniczenie się do przedstawienia cech, parametrów i przeznaczenia inwestycji.

Zdaniem Wojewody Pomorskiego przebudowa linii energetycznej 110 kV mieści się w zakresie wynikającym z art. 124 ust. 1a u.g.n.

M.N. w skardze na decyzję Wojewody Pomorskiego z 30 listopada 2021 r. zarzuciła organowi naruszenie:

1/ art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie w decyzji ustalenia rzeczywistego terenu podlegającego zajęciu dla prac budowlanych i oparcie tych ustaleń, będących elementem normatywnym decyzji administracyjnej, wyłącznie na oświadczeniu wnioskodawcy, wbrew oświadczeniu właściciela gruntu, bez przeprowadzenia w tym zakresie jakiegokolwiek postępowania dowodowego,

2/ art. 124 u.g.n. poprzez ograniczenie prawa własności na podstawie nieustalonych przesłanek i w błędnym zakresie, nieodpowiadającym terenowi niezbędnemu dla czynności, dla których został wyznaczony,

3/ art. 64 Konstytucji RP poprzez częściowe wywłaszczenie właściciela gruntu bez prawidłowego sprawdzenia podstaw faktycznych takiego ograniczenia i bez prawidłowego ustalenia jego zakresu.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewodzie lub zmianę decyzji poprzez odmowę wydania zezwolenia w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n., a co najmniej poprzez zmianę pkt 2 i ustalenie terenu prac na teren o szerokości nie mniejszej niż 12,5m od osi linii.

W ocenie skarżącej nie było podstaw do zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n., a interes gospodarczy czy ważny interes społeczny został w sprawie jedynie wskazany, a nie wykazany. Inwestycje w budowę lub przebudowę sieci energetycznej z pewnością związane są z interesem społecznym oraz z interesem gospodarczym inwestora, jego istotność należy jednak rozstrzygać pod kątem okoliczności dotyczących konkretnej inwestycji, co nie miało miejsca. Skarżąca podkreśliła, że linia przesyłowa już istnieje, nie ma więc zagrożenia ciągłości dostawy prądu, a nowo budowana linia nie będzie linią dodatkową, mającą odciążyć czy zwiększyć przepustowość systemu, a jedynie ma charakter modernizacyjny. Nie ma więc zagrożenia uszczupleń energetycznych dla jakichkolwiek odbiorców.

Zdaniem strony skarżącej organy obu instancji zaniechały przeprowadzenia postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia powierzchni i zlokalizowania terenu, który faktycznie podlegać będzie zajęciu w trakcie prac i dalszej eksploatacji linii. W konsekwencji teren wskazany w decyzji jest nieadekwatny do zaplanowanej inwestycji, a organ zamiast przeprowadzić czynności dowodowe celem ustalenia faktycznego terenu niezbędnego w tym zakresie, oparł się na oświadczeniu inwestora. Ustalenie pasa podlegającego wywłaszczeniu, tj. terenu w jakim faktycznie zamkną się sporne prace, a nie wymyślonego i zaniżonego terenu podawanego przez wnioskodawcę, obciąża więc organ w postępowaniu dowodowym.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 27 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 129/22 oddalił skargę M. N. na powyższą decyzję Wojewody podkreślając, że dla zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. znaczenie ma fakt wydania decyzji, o której mowa w ust. 1 tego przepisu, a nie jej wykonalność, skuteczność, prawidłowość czy nawet skuteczne doręczenie. Rozpatrując wniosek o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ nie sprawdza kolejny raz spełnienia przesłanek ograniczenia sposobu korzystania z niej, ale uwzględnia sam fakt wydania decyzji. Analizuje natomiast, czy wystąpił przypadek określony w art. 108 k.p.a. lub ważny interes gospodarczy. Jeżeli warunki te zostaną spełnione, organ orzekający jest obowiązany zezwolić na niezwłoczne zajęcie nieruchomości celem realizacji celu publicznego wskazanego w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Oznacza to, że przedmiotem oceny Sądu jest jedynie to, czy zasadne było zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości będącej własnością skarżącej celem realizacji inwestycji oraz, czy zgodnie z prawem nadano tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter związany, gdyż kwestii wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w przypadku spełnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, ustawodawca nie pozostawił uznaniu organów orzekających. Wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. musi każdorazowo być poprzedzone ustaleniem, że istnieje wydana wcześniej decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości. Przesłanka ta została spełniona - Spółka, będąca operatorem systemu dystrybucyjnego energii elektrycznej, uzyskała decyzję Starosty z 15 marca 2021 r. ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie jej zezwolenia na wykonanie prac polegających na założeniu i przeprowadzeniu jednotorowej linii energetycznej 110 kV na działce należącej do skarżącej. Niewątpliwie kwestionowane przedsięwzięcie jest realizacją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n. Tym samym umożliwienie Spółce niezwłocznego zajęcia nieruchomości uzasadnione jest wystąpieniem przesłanki interesu społecznego oraz ważnego interesu gospodarczego, wyrażających się w konieczności zapewnienia pokrycia zapotrzebowania oraz ciągłości dostaw energii elektrycznej dla zasilanych za ich pośrednictwem obecnych i przyszłych odbiorców na znacznym obszarze oraz dostosowania sieci elektroenergetycznej dla potrzeb rozwoju sektora energetyki.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2337/22 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.

Odnosząc się do zarzutu kasacyjnego, że subsydiarność decyzji zaskarżonej w stosunku do decyzji ograniczającej prawo właściciela do korzystania z nieruchomości nie mogła zwalniać ani Sądu I instancji, ani organów z poczynienia ustaleń i analizy kwestii prawidłowości ustalenia terenu, w jakim zezwolono wnioskodawcy na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że kwestia, czy zostały spełnione przesłanki warunkujące wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania przez właściciela z jego nieruchomości, czyli przesłanki wymienione w art. 124 ust. 1 u.g.n., należy zasadniczo do postępowania, które kończy decyzja wydana na podstawie tego przepisu. Jednocześnie, byt rozstrzygnięcia o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest uzależniony od bytu - a więc prawidłowości - rozstrzygnięcia o wywłaszczeniu (ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości). Zatem w sytuacji, gdy - w trybie postępowania kasacyjnego - zostaje uchylony wyrok sądu wojewódzkiego oddalający skargę strony na decyzję ograniczającą jej prawo własności, a zatem gdy istnieje uzasadniona wątpliwość co prawidłowości decyzji wywłaszczeniowej, nie jest możliwe prawomocne przesądzenie o zasadności decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.

Ponadto, Sąd I instancji nie zauważył, że ustęp 2 decyzji organu pierwszej instancji, ma następującą treść: "Zezwolenie obejmuje w szczególności prawo wstępu E. S.A. na części przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jak działka nr [...] o powierzchni ograniczenia 272 m2, którą na mapie stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji, zaznaczono literami: A-B-C-D, tj. pas technologiczny o długości 25 m i szerokości, która odpowiada szerokości rozstawu skrajnych przewodów linii powiększonej o 2 m w każdą stronę od osi linii, w tym lokalizacja 1 słupa, w celu demontażu istniejącej jednotorowej linii napowietrznej 110kV i posadowieniu w jej miejscu nowej jednotorowej linii 110 kV, szczegółowo opisanej w ustępie 1." Z treści tak zredagowanego rozstrzygnięcia nie jest zdaniem NSA w pełni jasne, co w rzeczywistości obejmuje zezwolenie. Użycie bowiem zwrotu (cyt.): "Zezwolenie obejmuje w szczególności (...)" sugeruje, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącej w istocie upoważnia inwestora do zajęcia również innych fragmentów nieruchomości skarżącej. Taka sytuacja byłaby niezgodna z wymogami zawartymi w przepisie art. 124 ust. 1a u.g.n., a dokładne określenie granic zezwolenia udzielanego na tej podstawie prawnej inwestorowi jest kwestią istotną. W związku z tym brak zwrócenia uwagi na tę okoliczność i brak jej wyjaśnienia przy jednoczesnym ogólnikowym stwierdzeniu przez Sąd Wojewódzki, iż w analizowanym stanie nie został naruszony żaden przepis proceduralny, skutkowało przyjęciem, że zaskarżony wyrok został wydany z istotnym naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki powinien wszechstronnie ocenić zaskarżoną decyzję, w tym w szczególności zbadać jej prawidłowość w kontekście treści ust. 2 decyzji organu I instancji, utrzymanego w mocy decyzją zaskarżoną. Ocena legalności decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia 30 listopada 2021 r. nr NSP-VII 1.7581.1.70.2021.PG powinna być zaś dokonana na tym samym posiedzeniu, na którym będzie rozpatrywana skarga skarżącej na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 30 listopada 2021 r. nr NSP-VIII.7581.1.69.2021.PG.

W piśmie procesowym z dnia 21 sierpnia 2021 r. skarżąca podniosła, że w ostatnich miesiącach zostały przeprowadzone prace związane z inwestycją, której dotyczy zaskarżona decyzja, w toku których doszło do zajęcia znacznie większej części nieruchomości, aniżeli zezwalała na to decyzja.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej p.p.s.a., stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Ponadto zgodnie z art. 190 p.p.s.a. "sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Związanie sądu pierwszej instancji w rozumieniu art. 190 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie dysponuje całkowitą swobodą przy wydawaniu nowego orzeczenia, lecz obowiązany jest uwzględnić wykładnię dokonaną przez sąd drugiej instancji, która przestaje wiązać tylko w ściśle określonych przypadkach zmiany stanu faktycznego sprawy, zmiany stanu prawnego, podjęcia przez NSA przed ponownym rozpoznaniem sprawy przez WSA uchwały zawierającej odmienną wykładnię w tym samym zakresie, co wykładnia zamieszczona w wyroku uchylającym.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 124 ust. 1a u.g.n., zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Jak wynika z treści cytowanego przepisu postępowanie w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być wszczęte wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu, a wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzależnione zostało od uprzedniego wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Podkreślić przy tym należy, że dla zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. znaczenie ma tylko fakt samego wydania decyzji, o której mowa w ust. 1 tego przepisu, nie zaś jej wykonalność, skuteczność, prawidłowość, czy nawet skuteczne doręczenie (por. wyrok NSA z 8 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2418/16, dostępne w Internecie). Rozpatrując wniosek o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ orzekający nie sprawdza po raz kolejny spełnienia przesłanek do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ale uwzględnia sam fakt wydania decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. Analizuje natomiast, czy w sprawie wystąpił przypadek określony w art. 108 k.p.a. lub ważny interes gospodarczy. Jeżeli warunki te zostaną spełnione, organ orzekający jest obowiązany zezwolić na niezwłoczne zajęcie nieruchomości celem realizacji celu publicznego wskazanego w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.

Kwestię tę na obecnym etapie postępowania należy uznać za przesądzoną, ze względu na wskazany wyżej art. 190 p.p.s.a. Otóż skarżąca w skardze kasacyjnej wniesionej od poprzednio wydanego w tej sprawie wyroku z dnia 27 lipca 2022 r. II SA/Gd 129/22 argumentowała, że subsydiarność decyzji zaskarżonej w stosunku do decyzji ograniczającej prawo właściciela do korzystania z nieruchomości nie mogła zwalniać ani Sądu I instancji, ani organów z poczynienia ustaleń i analizy kwestii prawidłowości ustalenia terenu, w jakim zezwolono wnioskodawcy na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Gdyby bowiem organy uznały, że nie mogły ograniczyć prawa własności skarżącej w sposób wskazany we wniosku (bo był on nieadekwatny w zakresie terytorialnym do udzielonych decyzją uprawnień), to powinny odmówić wydania decyzji w niniejszej sprawie. Do tego jednak konieczne było rzetelne ustalenie stanu faktycznego w tym zakresie a więc, co do terenu wywłaszczenia, a nie opieranie się na twierdzeniach inwestora, i to mimo przeciwnych twierdzeń właściciela gruntu i składanych przez niego dowodów. Zdaniem skarżącej, powyższe ustalenia powinny więc zostać dokonane także w niniejszej sprawie, niezależnie od zakresu ograniczenia prawa własności, wskazanego w treści decyzji wywłaszczeniowej. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości powinna była zostać wydana dla terenu realnie podlegającemu zajęciu w trakcie prac budowlanych związanych z przebudową linii.

Do zarzutów tych odniósł się Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując, że kwestia czy zostały spełnione w danym przypadku przesłanki, warunkujące wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania przez właściciela z jego nieruchomości, czyli przesłanki wymienione w art. 124 ust. 1 u.g.n., należy zasadniczo do postępowania, które kończy decyzja wydana na podstawie tego przepisu. Natomiast szczególne powiązanie pomiędzy rozstrzygnięciem o ograniczeniu prawa właściciela do korzystania z nieruchomości a rozstrzygnięciem o zezwoleniu na niezwłoczne jej zajęcie skutkuje tym, że legalność decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości zależy od wyniku kontroli legalności decyzji o ograniczeniu prawa właściciela do korzystania z nieruchomości. Skoro zatem wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2336/22 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 128/22, oddalający skargę M. N. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 30 listopada 2021 r. nr NSP-VIII.7581.1.69.2021.PG utrzymującą w mocy decyzję Starosty Słupskiego z dnia 15 marca 2021 r. nr GN-V.6821.17.2020 orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,2261 ha, położonej w obrębie W. w gminie U. - poprzez udzielenie E. S.A. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie jednotorowej linii energetycznej 110 kV [...], zgodnie z decyzją Wójta Gminy Ustka z dnia 14 lipca 2020 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego – konieczne stało się uchylenie także i decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie ww. nieruchomości. W rezultacie, orzekając w kwestii zezwolenia na zajecie nieruchomości, na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., zarówno organ, jak i sąd administracyjny musi brać pod uwagę owo integralne związanie obu omawianych decyzji, przy czym związanie to polega na tym, że to decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nie może istnieć w obrocie prawnym bez pozostawania w nim decyzji wywłaszczeniowej.

Zgodnie ze wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena legalności decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia 30 listopada 2021 r. nr NSP-VIII.7581.1.70.2021.PG została dokonana na tym samym posiedzeniu, na którym rozpatrywana była skarga skarżącej na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 30 listopada 2021 r. nr NSP-VIII.7581.1.69.2021.PG. Wyrokiem z dnia 25 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 513/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. N. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 30 listopada 2021 r., nr NSP-VIII.7581.1.69.2021.PG w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. W sprawie II SA/Gd 513/24 dokonana została ocena legalności decyzji o ograniczeniu korzystania z przedmiotowej nieruchomości, w tym kwestii prawidłowości ustalenia wielkości tzw. pasa technologicznego. Kwestia ta, podobnie jak inne okoliczności badane w toku postępowania o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, takie jak sposób prowadzenia negocjacji, konieczność realizacji inwestycji czy też jej przebieg, leżą poza granicami sprawy niniejszej.

Jednocześnie należy wskazać, że w świetle art. 108 § 1 k.p.a. i art. 124 ust. 1a u.g.n. decyzję o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wydaje się, jeżeli zachodzi konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, konieczność zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny, wyjątkowo ważny interes strony lub ważny interes gospodarczy. Przy czym, zaistnienie okoliczności wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a. i przesłanka ważnego interesu gospodarczego nie wymagają łącznego ich wystąpienia, a zaistnienie jednej z nich uprawnia organ do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n.

W niniejszej sprawie organy ustaliły, że wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadnione jest ważnym interesem społecznym i gospodarczym. Jak wynika z akt sprawy planowana inwestycja spowoduje istotną poprawę niezawodności i jakości zasilania w energię elektryczną dużej dwóch gmin powiatu słupskiego. Budowa odcinka nowej linii pozwoli na zwiększenie możliwości zaopatrzenia w energię elektryczną, bezpieczniejszy jej przesył i w sposób zdecydowany zwiększy bezawaryjność istniejącej sieci energetycznej. W przypadku braku wykonania planowanej inwestycji możliwe są przeciążenia istniejących połączeń energetycznych i wystąpienie długotrwałych przerw w dostawie energii elektrycznej. Z kolei obowiązkiem Spółki jest zapewnienie stałego dopływu energii elektrycznej do odbiorców.

Niewątpliwie zatem kwestionowane przedsięwzięcie jest realizacją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n. Tym samym, umożliwienie Spółce niezwłocznego zajęcia przedmiotowej nieruchomości uzasadnione jest wystąpieniem przesłanki interesu społecznego oraz ważnego interesu gospodarczego, wyrażających się w konieczności zapewnienia pokrycia zapotrzebowania oraz ciągłości dostaw energii elektrycznej dla zasilanych za ich pośrednictwem obecnych i przyszłych odbiorców na znacznym obszarze oraz dostosowania sieci elektroenergetycznej dla potrzeb rozwoju sektora energetyki. Podkreślić również należy, że dla każdej osoby nawet takiej, która nie posiada najmniejszej wiedzy z dziedziny energetyki i przesyłu energii oczywistym powinno być, że nowe linie energetyczne zapewniają większe bezpieczeństwo nie tylko przesyłu, ale również osób czasowo znajdujących się w okolicach tych linii.

W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem wszelkich wymogów określonych w przepisach prawa.

Odniesienia się wymaga jeszcze kwestia sposobu sformułowania decyzji organu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał bowiem w wydanym w tej sprawie wyroku, że decyzja Starosty Słupeckiego w ust. 2 decyzji zawierała następującą treść: "Zezwolenie obejmuje w szczególności prawo wstępu E. S.A. na części przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jak działka nr [...] o powierzchni ograniczenia 272 m 2, którą na mapie, stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji, zaznaczono literami: A-B-C-D, tj. pas technologiczny o długości 25 m i szerokości, która odpowiada szerokości rozstawu skrajnych przewodów linii powiększonej o 2 m w każdą stronę od osi linii, w tym lokalizacja 1 słupa, w celu demontażu istniejącej jednotorowej linii napowietrznej 110kV i posadowieniu w jej miejscu nowej jednotorowej linii 110 kV, szczegółowo opisanej w ustępie 1.". Z treści tak zredagowanego rozstrzygnięcia nie jest w pełni jasne, co w rzeczywistości obejmuje w tym przypadku owo zezwolenie. Użycie bowiem zwrotu (cyt.): "Zezwolenie obejmuje w szczególności (...)" sugeruje, iż zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącej w istocie upoważnia inwestora do zajęcia również i innych fragmentów nieruchomości skarżącej. Taka zaś sytuacja byłaby niezgodna z wymogami zawartymi w przepisie art. 124 ust. 1a u.g.n. a zatem dokładne określenie granic zezwolenia udzielanego na tej podstawie prawnej inwestorowi, jest kwestią istotną.

Przy czym Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzygnął w sposób wiążący, że taka treść decyzji narusza art. 124 ust. 1a u.g.n., ale stwierdził, że Sąd Wojewódzki powinien odnieść się do tej kwestii.

W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, wnikliwa analiza ustępu drugiego decyzji organu I instancji nie wskazuje, aby upoważniał on inwestora do zajęcia również i innych fragmentów nieruchomości skarżącej. W ustępie pierwszym decyzji udzielono inwestorowi zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości skarżącej w celu założenia i przeprowadzenia jednotorowej linii energetycznej o określonych parametrach, natomiast w ustępie drugim wskazano, że zezwolenie obejmuje w szczególności "prawo wstępu" w celu demontażu istniejącej linii i posadowienia nowej. Oznacza to, że zezwoleniem objęto czynności służące demontażowi istniejącej linii i posadowienia nowej, w tym "w szczególności" prawo wstępu na nieruchomość, jednoznacznie przy tym ograniczając owo prawo wstępu do ściśle określonej części nieruchomości – tj. wyłącznie o powierzchni ograniczenia 272 m2, którą na mapie, stanowiącej załącznik do decyzji, zaznaczono literami: A-B-C-D, tj. pas technologiczny o długości 25 m i szerokości, która odpowiada szerokości rozstawu skrajnych przewodów linii powiększonej o 2 m w każdą stronę od osi linii, w tym lokalizacja 1 słupa. Inaczej mówiąc, sformułowanie "w szczególności" odnosi się do "prawa wstępu" jako jednej z możliwych czynności koniecznych do podjęcia w celu wykonania demontażu istniejącej linii i posadowienia nowej, natomiast obszar, który owo prawo obejmuje, został już określony precyzyjnie, opisowo i dodatkowo na załączniku do decyzji literami A-B-C-D. Decyzja organu I instancji nie daje zatem inwestorowi prawa do zajęcia również i innych fragmentów nieruchomości skarżącej. Jednocześnie taki obszar zajęcia odpowiada obszarowi określonemu w decyzji Starosty Słupskiego z 15 marca 2021 r. nr GN-V.6821.17.2020 o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.

W tych okolicznościach Sąd nie dostrzegł naruszenia ani art. 124 ust. 1a u.g.n., ani naruszenia przepisów prawa procesowego. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi.

Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ww. ustawy, w myśl którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z uwagi na zaistnienie sytuacji określonej wskazanym przepisem sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).