Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 178/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 § 1 pkt 3 w zw. z art. 233 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 17 października 2022 r. nr SKO.410.147.2022 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 17 października 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej jako: "SKO", "Kolegium", "organ II instancji", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 13 § 1 pkt 3 w zw. z art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej jako: "O.p."), po rozpatrzeniu odwołania L. Z. (dalej jako: "Skarżący", "strona") od decyzji Wójta Gminy Czarna Dąbrówka (dalej jako: "Wójt", "organ I instancji") z dnia 27 maja 2022 r. w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego ma 2021 r., uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.

Organ I instancji pismem z dnia 25 stycznia 2021 r. wezwał Skarżącego do przedłożenia aktualnej informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych.

Następnie postanowieniem z dnia 12 lutego 2021 r. Wójt wszczął postępowanie w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 r. Korespondencji nie podjęto w terminie.

W dniu 1 kwietnia 2021 r. do organu podatkowego wpłynęły informacje o gruntach, nieruchomościach i obiektach budowlanych, które zostały podpisane przez L1. G., pełnomocnika Skarżącego. Przedstawione w piśmie pełnomocnictwo zawierało braki formalne, które nie zostały uzupełnione, pomimo dwukrotnego wezwania organu I instancji.

Pismem z dnia 13 maja 2021 r. organ I instancji ponownie wezwał Skarżącego do złożenia aktualnej informacji. Pismo zostało odebrane przez L1. G., która poinformowała organ, że strona przebywa w Areszcie Śledczym w G., podając jego aktualny adres.

Wójt pismami z dnia 15 czerwca 2021 r. oraz 9 lipca 2021 r. wystosował ponowne wezwania do złożenia przez stronę informacji, wysyłając pisma na adres Aresztu Śledczego w G.

Następnie organ I instancji zwrócił się do firmy F. w R. z wezwaniem w charakterze świadka, do przedłożenia informacji dotyczącej powierzchni użytkowej budynków i gruntów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą i określeniem wartości budowli lub ich części związanych z tą działalnością pod adresem R1. [...], w odpowiedzi otrzymując listę obiektów, zajmowaną powierzchnię, tj. hala produkcyjna o powierzchni 2182,60 m², pomieszczenie biurowe o powierzchni 100 m², plac o powierzchni 1000 m², plac pod rampą załadunkową o powierzchni 350 m², grunt o powierzchni 300 m².

Pismem z dnia 19 listopada 2021 r. organ I instancji po raz kolejny wezwał stronę do przedłożenia informacji o nieruchomościach, wysyłając je na dwa adresy (adres zamieszkania oraz Aresztu Śledczego). Oba pisma zostały zwrócone.

Następnie L1. G. pismem z dnia 31 grudnia 2021 r. poinformowała organ, że Skarżący został przeniesiony do Zakładu Karnego w S., podając aktualny adres.

Postanowienie zawierające informację o prawie strony do zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie adresowane na Zakład Karny w S. zostało zwrócone. Organ wysłał postanowienie na adres Zakładu Karnego w G1.

Pismem z dnia 9 kwietnia 2022 r. strona wypowiedziała się w sprawie, informując, że nic się nie zmieniło od momentu posiadania gospodarstwa, a budynki istniejące w gospodarstwie są wykorzystywane do działalności rolniczej i nic Skarżącemu nie jest wiadome na temat wydzierżawienia nieruchomości dla firmy.

Decyzją z dnia 27 maja 2022 r. Wójt Gminy Czarna Dąbrówka określił Skarżącemu wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 r. w kwocie 70.336,00 zł (podatek rolny – 5.073,00 zł, podatek leśny – 230,00 zł, podatek od nieruchomości – 65.033,00 zł).

Po rozpoznaniu odwołania od ww. decyzji, SKO uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zasadnym jest, w celu wyjaśnienia wszelkich wątpliwości co do skuteczności doręczenia postępowania o wszczęciu postępowania, ustalenie, od kiedy strona przebywała w areszcie. Wówczas organ I instancji ustali, czy doszło do skutecznego doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania. Jeśli okazałoby się, że w dacie doręczenia postanowienia strona już przebywała w areszcie, zasadnym będzie wysłanie postanowienia o wszczęciu postępowania na aktualny adres strony, co umożliwi jej udział w postępowaniu.

Następnie organ odwoławczy zwrócił uwagę na informację uzyskaną od firmy F., która w informacji przesłanej do organu wskazała plac pod rampą załadunkową oraz grunt. Jednocześnie Spółka wskazała, że nie jest w stanie określić wartości budowli (domyślać się można, że chodzi o utwardzony plac) do celów podatkowych i, że leży to po stronie podatnika. W decyzji organu I instancji brak jest pozycji dotyczącej opodatkowania budowli. Organ I instancji nie ustalił, czy w posiadaniu strony znajdują się jakiekolwiek budowle mimo informacji Spółki na ten temat. W ocenie SKO, kwestia ta powinna zostać ustalona za pomocą wszelkich dostępnych dla organu I instancji czynności dowodowych.

W ocenie organu II instancji trafnie strona zauważyła, że to nie Skarżący jest stroną umowy najmu, lecz Spółka C., niemniej jednak z pism F. wynika, iż faktycznie zajmuje ona na działalność gospodarczą nieruchomości należące wedle ewidencji gruntów i budynków do strony postępowania. Zatem, zdaniem Kolegium, nie ulega wątpliwości, że na nieruchomościach należących do Skarżącego jest faktycznie prowadzona działalność gospodarcza przez ww. Spółkę.

Dodatkowo, odnosząc się do zarzutu niemożności prowadzenia postępowania wobec stanu zdrowia psychicznego strony, Kolegium wskazało, że odpowiedzialność podatkowa ma charakter obiektywny, tzn. jest niezależna od winy podatnika, a więc kłopoty Skarżącego z poczytalnością nie mają znaczenia dla postępowania podatkowego.

Od powyższej decyzji pełnomocnik strony wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 233 § 2 O.p.,

- art. 120, art. 121, art. 122, art. 124, art. 187 § 1 i § 2, ar. 188, art. 190 § 1 i § 2, art. 191, art. 192 O.p.,

- art. 200 § 1 w zw. z art. 123 § 1 O.p.,

- art. 178 § 1 w zw. z art. 123 § 1 O.p.,

- art. 171a § 1, § 3 w zw. z art. 123 § 1 O.p.,

- art. 210 § 1 pkt 5 i 6, art. 210 § 4 O.p,

poprzez niewłaściwe zastosowanie.

Pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 17 października 2022 r. oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego (wynagrodzenia adwokackiego).

Według strony skarżącej, w sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia w całości decyzji i umorzenia postępowania w sprawie. Ponadto, w skardze wskazano, że przyczyną uchylenia decyzji organu I instancji była odmienna ocena dowodów dokonana przez organ odwoławczy oraz brak uwzględnienia obowiązujących przepisów prawa, co w świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych wykluczało wydanie decyzji kasacyjnej. Organ odwoławczy zobligowany był uzupełnić materiał dowodowy i dokonać we własnym zakresie oceny prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia rozstrzygnięcia, czy w sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji o charakterze kasacyjnym, na podstawie art. 233 § 2 O.p..

Kolegium w zaskarżonej decyzji wskazało, że zasadnym jest, w celu wyjaśnienia wszelkich wątpliwości co do skuteczności doręczenia postępowania o wszczęciu postępowania, ustalenie, od kiedy strona przebywała w areszcie, wówczas bowiem będzie można ustalić czy doszło do skutecznego doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania. W ocenie SKO, jeśli okazałoby się, że w dacie doręczenia postanowienia strona już przebywała w areszcie, zasadnym będzie wysłanie postanowienia o wszczęciu postępowania na aktualny adres strony, co umożliwi jej udział w postępowaniu.

Ponadto organ I instancji nie ustalił, czy w posiadaniu skarżącego znajdują się jakiekolwiek budowle mimo informacji spółki F. na ten temat. Kwestia ta powinna zostać ustalona za pomocą wszelkich dostępnych dla organu I instancji czynności dowodowych.

Natomiast według strony skarżącej w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia w całości decyzji i umorzenia postępowania w sprawie, a organ odwoławczy zobligowany był uzupełnić materiał dowodowy i dokonać we własnym zakresie oceny prawnej.

W sporze tym racje należało przyznać organowi.

Przedmiotem skargi jest decyzja o charakterze kasacyjnym, wydana na podstawie art. 233 § 2 O.p. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości albo w znacznej części. Przekazując sprawę organ odwoławczy wskazuje na okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, nie może być podjęta w innych sytuacjach niż te określone w tym przepisie. Żadne inne wady postępowania, ani wady decyzji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Podejmując je organ odwoławczy powinien w uzasadnieniu decyzji przekonująco wyjaśnić i uzasadnić wystąpienie przesłanki określonej w tym przepisie - a więc konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części oraz jak stanowi dalej ten przepis, wskazać okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, organ odwoławczy podejmując swoje rozstrzygnięcie wywiązał się w niezbędnym stopniu z obowiązków wynikających dla tego organu z art. 233 § 2 O.p.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2023 r. sygn. akt II FSK 1457/20 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, że przepis ten dotyczy niedostatecznego zakresu przeprowadzonego przez organ podatkowy pierwszej instancji postępowania dowodowego, co uniemożliwia merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Chodzi zatem o przeprowadzenie postępowania dowodowego w niewystarczającym wymiarze, bądź brak jego przeprowadzenia - co sprawia, że konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Wady te muszą być na tyle poważne, że nie jest możliwe ich sanowanie w trybie postępowania uzupełniającego, o którym mowa w art. 229 O.p.

Innymi słowy, wady co do zakresu przeprowadzonego postępowania dowodowego są tak istotne, że nie pozwalają na ustalenie stanu faktycznego sprawy, przez co należy rozumieć także stan rzeczywisty, o którym mowa w art. 193 § 2 O.p., a co za tym idzie, poczynienie na tym etapie sprawy jakichkolwiek miarodajnych wniosków co do określonej w takich uwarunkowaniach przez organ pierwszej instancji wysokości zobowiązania podatkowego, nie jest możliwe. W tym sensie uchybienia co do zakresu przeprowadzonego postępowania dowodowego, co stanowi podstawę do wydanie decyzji na podstawie art. 233 § 2 O.p., mają charakter "wyprzedzający" w stosunku do innych zarzucanych organowi pierwszej instancji uchybień, w tym zwłaszcza co do zastosowania przepisów prawa materialnego, chyba że z zarzutów tych wynika i daje się to jednoznacznie ocenić w momencie orzekania przez organ odwoławczy, powinność wydania przez ten organ innego rodzaju rozstrzygnięcia spośród tych przewidzianych w art. 233 § 1 O.p. (np. ze względu na przedawnienie, brak przesłanek do wszczęcia postępowania, niewłaściwość organu, itd.).

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podkreśla, że decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w art. 233 § 2 o.p. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem niedopuszczalna jest jego wykładnia rozszerzająca (wyrok NSA w Lublinie z 23.02.2000 r., I SA/Lu 1688/98, LEX nr 46948). Przepis art. 233 § 2 O.p. w zdaniu drugim zawiera stwierdzenie, że przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, organ odwoławczy może wskazać, jakie okoliczności organ pierwszej instancji powinien wziąć pod uwagę przy ponownym jej rozpatrywaniu. W cytowanym przepisie chodzi zwłaszcza o okoliczności faktyczne, które zostały pominięte przez organ pierwszej instancji lub nienależycie udowodnione. Wskazówki organu odwoławczego nie mogą mieć jednak merytorycznego charakteru, co oznacza, że nie można sugerować ani wręcz rozstrzygać za organ pierwszej instancji o sposobie załatwienia sprawy lub treści przyszłej decyzji (wyrok NSA w Warszawie z 16.11.1999 r., III SA 7922/98, LEX nr 43965).

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy wskazał okoliczności, na podstawie których uznał, że spełnione zostały przesłanki określone w przepisie, na podstawie którego podjął rozstrzygnięcie, w związku z czym wydana decyzja jest prawidłowa.

Zgodnie z treścią art. 125 O.p., organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. Natomiast art. 122 O.p. stanowi, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.

Realizując normy prawne art. 125 O.p., organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Obowiązek podejmowania działań wnikliwych wprost nawiązuje do zasady prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.). Chodzi tu o wyczerpujące zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Jednak zasada szybkości postępowania określona w art. 125 O.p. nie może prowadzić do pominięcia innych reguł prowadzenia postępowania, w tym zasady prawdy obiektywnej (S. Presnarowicz [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2023, art. 125.).

Mając na uwadze powyższe teoretyczne rozważania należy przyznać rację organowi II instancji, który uznał, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego.

Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lutego 2023 r. sygn. akt III FSK 1899/21,(publ. j.w.), organy podatkowe, prowadząc postępowanie podatkowe, powinny kierować się zasadą szybkości i ekonomiki postępowania, tym niemniej jednak realizacja tych zasad nie może w żaden sposób kolidować z nadrzędną zasadą jaką jest prowadzenie postępowania podatkowego zgodnie z przepisami prawa (art. 120 O.p.) w oparciu o zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 122 O.p.. Z zasady tej wynika dla organu obowiązek "wyczerpującego zbadania" wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu.

Decyzja podjęta w trybie art. 233 § 2 O.p nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Wskazówki organu odwoławczego co do ponownego rozpatrzenia sprawy nie mogą mieć zatem charakteru merytorycznego w tym sensie, że organ odwoławczy nie może przesądzić treści przyszłego rozstrzygnięcia, ani nawet sugerować sposobu załatwienia sprawy przez organ I instancji. Skoro decyzja kasacyjna może być wydana tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, to organ odwoławczy przy jej wydawaniu ogranicza się tylko do oceny potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz jego zakresu.

Stosownie do treści wspominanego już art. 122 O.p., w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Powołany wyżej przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania podatkowego. Zasada ta znajduje rozwinięcie w art. 187 § 1 O.p., nakazującej organowi podatkowemu zebranie i w sposób wyczerpujący rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Materiał dowodowy jest zupełny, jeśli zebrano i rozpatrzono wszystkie dowody, a udowodniony stan faktyczny stanowi pełną, spójną i logiczną całość. Organy podatkowe, gromadząc i oceniając dowody w sprawie, przeprowadzić muszą określone rozumowanie oraz wyciągnąć swobodne wnioski dotyczące stanu faktycznego sprawy. Pozwala na to zasada swobodnej oceny dowodów przewidziana w art. 191 O.p..

Organ dokonując ustaleń faktycznych na podstawie gromadzonych w toku postępowania informacji wyrabia sobie pogląd na stan faktyczny sprawy i może w związku z tym wyciągać swobodnie wnioski i swobodnie decydować, jakie normy zastosuje, uwzględniając przyjęte przez siebie ustalenia faktyczne. W ten sposób swobodna ocena dowodów staje się sposobem osiągnięcia prawdy materialnej.

Sąd podkreśla, że wynikający z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. obowiązek organów podatkowych co do gromadzenia materiału dowodowego nie jest nieograniczony i bezwzględny. Obciąża on organy tylko do chwili uzyskania pewności co do stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z dnia 25 listopada 2022 r. II GSK 1122/190). Postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym sytuacja strony podpada pod hipotezę (a w konsekwencji i dyspozycję) określonej normy prawa materialnego. Powyższe oznacza, że w związku z niedostatecznym ustaleniem stanu faktycznego i koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego, organ II instancji wydając orzeczenie kasacyjne działał w sposób prawidłowy, dążąc do uzyskania pełnego obrazu stanu faktycznego przedmiotowej sprawy.

Sąd w pełni podziela argumentację organu odwoławczego, która w świetle wszechstronnej oceny materiału dowodowego jest w pełni uzasadniona i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Zasadność ocen i wniosków poczynionych przez organ odwoławczy na podstawie zebranego materiału dowodowego, w świetle zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, nie budzi zdaniem Sądu wątpliwości. Dokonana przez organ ocena dowodów nie wykracza także poza granice wynikające z art. 191 O.p., nie nosi cech dowolności czy powierzchowności. W szczególności Sąd w pełni podziela wnioskowanie organu co do tego, że zebrany materiał dowodowy nie pozwalał na dokonanie całkowitej analizy przedmiotu sprawy, w związku z czym koniecznym było uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W powyższej sytuacji organ II instancji prawidłowo uznał, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwala na ocenę zasadności, bądź nie, wymierzenia Skarżącemu łącznego zobowiązania pieniężnego.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący. Uzyskane dowody zostały poddane wnikliwej i poprawnej ocenie. Zaskarżona decyzja została prawidłowo uzasadniona i zawiera zarówno pełne uzasadnienie faktyczne, jak i prawne. W swojej decyzji organ II instancji opisał stan faktyczny sprawy w sposób wyczerpujący, odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, a prawne uzasadnienie decyzji spełnia wymogi art. 210 § 4 O.p..

Zdaniem Sądu nałożony na organy obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.) oraz działania w granicach i na podstawie obowiązującego prawa (art. 120 O.p.) nie oznacza, iż organy podatkowe obowiązane są interpretować fakty jedynie w sposób zadowalający dla podatnika, a więc w sposób zbieżny z jego stanowiskiem. Naruszeniem treści tej normy nie jest także sytuacja, w której strona pozostaje w przekonaniu, że zebrany materiał dowodowy ma charakter niezupełny.

Zaskarżona decyzja kasacyjna wywołuje wyłącznie skutki procesowe, tj. przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, nie rozstrzygano w niej o istocie sprawy. Skoro organ II instancji nie wydał decyzji merytorycznej, to badaniu przez Sąd pod względem zgodności z prawem może podlegać tylko to, czy organ prawidłowo zastosował przepis art. 233 § 2 O.p.,

Odnosząc się do stanowiska wyrażonego w skardze, że Skarżący nie mógł być stroną postępowania ani adresatem decyzji, nie był skutecznie zawiadamiany i prawidłowo zawiadamiany o czynnościach podejmowanych w niniejszej sprawie, ponieważ został uznany przez biegłych za osobę chorą psychicznie, podkreślenia wymaga, że choroba psychiczna, na którą powołuje się Skarżący, nie uzasadnia braku przyjęcia zdolności strony do czynności procesowych (art. 65 § 1 k.p.c.), choroba taka bowiem nie unicestwia zdolności do czynności prawnych (art. 12 i 13 k.c.) (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1999 r., II UKN 131/99/ (OSNAP 200l/3/77)).

Zły stan zdrowia podatnika, w tym zdrowia psychicznego, nie powoduje utraty zdolności do czynności prawnych. Skarżący nie został ubezwłasnowolniony, ani nawet nie toczyło się postępowanie w sprawie jego ubezwłasnowolnienia. Okoliczności dotyczące choroby psychicznej mogłyby mieć ewentualnie wpływ na ocenę poczytalności osoby, ale jest to kwestia istotna w postępowaniu karnym, a nie podatkowym.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2014 r. sygn. akt II FSK 3047/14 (publ. j.w.), zgodnie z art. 135 O.p. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych w sprawach podatkowych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, jeżeli przepisy prawa podatkowego nie stanowią inaczej. Zastrzeżenie zawarte w komentowanym przepisie "jeżeli przepisy prawa podatkowego nie stanowią inaczej" oznacza, że zdolność prawną oraz zdolność do czynności prawnych ocenia się w pierwszej kolejności wedle przepisów prawa podatkowego. Jest to wyraz autonomii prawa podatkowego. Obok pojęcia zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych, należy zwrócić uwagę na zdolność procesową. Zdolność procesowa na gruncie postępowania podatkowego (zdolność do czynności procesowych w postępowaniu podatkowym) oznacza zdolność do działania w procesie we własnym imieniu - i to osobiście bądź przez ustanowionego pełnomocnika.

Ponieważ ocena zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych według prawa cywilnego wymaga odwołania się do teorii prawa i doktryny prawa cywilnego, to należy odnotować, że nawet zauważalna, na podstawie treści pism procesowych, choroba psychiczna strony nie pozbawia zdolności procesowej osoby, która nie została ubezwłasnowolniona (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1960 r., II Co 25/60, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 maja 1965 r., I CR 81/65, jak też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia 1970 r., I CZ 84/70) ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt I ACa 490/12, LEX nr 1293052). Pozbawienie czy tez ograniczenie zdolności do czynności prawnych następuje dopiero w wyniku orzeczenia ubezwłasnowolnienia całkowitego bądź częściowego (art. 12 i 13 Kodeksu cywilnego).

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu bez wpływu na możliwość prowadzenia postępowania podatkowego wobec Skarżącego pozostają okoliczności podnoszone przez pełnomocnika skarżącego w zakresie stanu psychicznego Skarżącego, które to ustalono w toku odrębnego postępowania karnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że odpowiedzialność podatkowa ma charakter obiektywny, tzn. jest niezależna od winy podatnika, oraz wynika z faktu bycia podmiotem stosunku podatkowoprawnego.

Reasumując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, które uzasadniałoby jej uchylenie. Kolegium właściwie zastosowało przepis art. 233 § 2 O.p., wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, tj. ustalenia, czy doszło do skutecznego doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania.

Ponadto prawidłowo ustalono, że organ I instancji nie ustalił, czy w posiadaniu skarżącego znajdują się jakiekolwiek budowle mimo informacji spółki F. na ten temat. Kwestia ta powinna zostać ustalona za pomocą wszelkich dostępnych dla organu I instancji czynności dowodowych.

Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego z dnia 23 czerwca 2023 r. o odroczenie rozprawy, gdyż nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, o czym stanowi art. 107 ustawy p.p.s.a.. Zgodnie zaś z art. 109 ustawy rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Odroczenie rozprawy w świetle powyższej regulacji jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną, a ocena tego, czy zachodzą uzasadnione podstawy do odroczenia rozprawy, należy każdorazowo do sądu.

W razie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - Strona nie może skutecznie wnosić o odroczenie rozprawy, z uwagi na niemożność osobistego stawiennictwa na rozprawie przed Sądem, we wskazanej przez Sąd dacie. W takiej sytuacji skarżący w dostateczny sposób jest wówczas reprezentowany przez ustanowionego pełnomocnika. Rozprawa w tej sprawie została wyznaczona wystarczająco wcześnie i zawiadomienie o niej doręczono pełnomocnikowi na 22 dni przed rozprawą. Nic więc nie stało na przeszkodzie, że jeśli Skarżący chciał podnieść jakieś nowe okoliczności, nie wskazane dotąd przez jego pełnomocnika, mógł skierować do Sądu pismo procesowe w tej sprawie, zwłaszcza, że z treści przedstawionego zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy w okresie od 7 czerwca 2023 r. do 4 lipca 2023 r. wynikało, że może on chodzić. Reasumując, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy odroczenie rozprawy nie było uzasadnione i przyczyniałoby się do przewlekłości postępowania sądowoadministracyjnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.