Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 741/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6292 Przymusowy zarząd państwowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1491
law: Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Kamil Kowalewski Protokolant referent stażysta Magdalena Matusik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi I. S. , A. R. , A. S., A.J, A.M, J. C., M. S. , R. J i A. J. jako kuratora spadku po S. M. i W. K. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 stycznia 2024 r. nr DO-IV.7613.24.2021.AD w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 5 stycznia 2024 r. nr DO-IV.7613.24.2021.AD stwierdził, że postępowanie z wniosku A. J. o stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 4 grudnia 1957 r. nr 220 zmieniającego jednostkę organizacyjną sprawującą przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem [...], pow. [...], uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Minister Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych zarządzeniem z 4 grudnia 1957 r. zmienił przymusowego zarządcę państwowego nad przedsiębiorstwem [...], pow. [...], wskazanego w zarządzeniu Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z 8 maja 1954 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad ww. przedsiębiorstwem. Przedmiotowym zarządzeniem z 4 grudnia 1957 r. w miejsce [...] zarządcą ustanowiono [...].

A. J. pismem z 5 lipca 2021 r. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ww. zarządzenia nr 220 z 4 grudnia 1957 r. A. M. pismem z 22 czerwca 2022 r. zgłosił swój udział w postępowaniu z wniosku A. J. o stwierdzenie nieważności ww. zarządzenia.

Zawiadomieniem z 13 lipca 2022 r. poinformowano wnioskodawczynię oraz A. M., że postępowanie z wniosku o stwierdzenie nieważności zarządzenia z 4 grudnia 1957 r. uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r.

A. J. pismem z 21 grudnia 2023 r. wniosła do Ministra Rozwoju i Technologii ponaglenie w sprawie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności zarządzenia.

Minister Rozwoju i Technologii wskazał, że w przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie ma wejście w życie, z dniem 16 września 2021 r., przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491).

Zgodnie z art. 2 ust. 2 ww. ustawy nowelizującej k.p.a., postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.

Z ww. przepisu wynika, że ustawodawca przewidział umorzenie z mocy prawa postępowań, wskutek zaistnienia okoliczności uzasadniających umorzenie wskazanych w tym przepisie, bez zamieszczenia wyraźnego przepisu stanowiącego podstawę prawną do wydania w tym zakresie decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej umorzenie postępowania.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że organ nadzoru jest obowiązany ocenić zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 2 ust. 2 nowelizacji, powodujących umorzenie postępowania z mocy prawa i dać wyraz tym ustaleniom w decyzji kończącej postępowanie.

Minister podkreślił, że w świetle art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. niedopuszczalne jest wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, która uległa umorzeniu z mocy prawa, z dniem 16 września 2021 r. Konieczne jest zatem ustalenie, czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zostało zainicjowane po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia oraz czy zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ww. nowelizacji ostateczną decyzją lub postanowieniem.

Z akt archiwalnych wynika, że zarządzenie z 4 grudnia 1957 r. zostało dołączone do wniosku [...] (przymusowego zarządcy państwowego ustanowionego ww. zarządzeniem) z 4 lutego 1959 r. do Sądu Powiatowego w [...] o wpis przymusowego zarządu do rejestru handlowego (pod nr RHA [...], pod którym zarejestrowana była spółka prowadząca przedsiębiorstwo objęte przymusowym zarządem). Tym samym nie budzi wątpliwości, że skoro przymusowy zarządca państwowy nad ww. przedsiębiorstwem załączył do wniosku z 4 lutego 1959 r. odpis zarządzenia z 4 grudnia 1957 r. to musiał on zostać mu doręczony najpóźniej w tym dniu. Jednocześnie w Dzienniku Urzędowym Ministra Budownictwa i Materiałów Budowlanych Nr 1 z 31 stycznia 1958 r., ogłoszono komunikat o wydaniu ww. zarządzenia z 4 grudnia 1957 r. nr 220.

Tym samym termin na złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności określony w art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. upłynął najpóźniej 4 lutego 1989 r. Doszło zatem do umorzenia postępowania z mocy prawa, skoro wniosek o stwierdzenie nieważności zarządzenia został złożony dopiero w 2021 r. Wniosek został złożony ponad sześćdziesiąt dwa lata od doręczenia zarządzenia. Zdaniem Ministra Rozwoju i Technologii, mając na uwadze, że postępowanie z wniosku o stwierdzenie nieważności zarządzenia zostało wszczęte po upływie ponad 30 lat od dnia doręczenia (ogłoszenia) kwestionowanego rozstrzygnięcia oraz że przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone do dnia wejścia w życie nowelizacji k.p.a. (tj. do 15 września 2021 r.), uwzględniając aktualne i utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie formy zakończenia postępowania, należało stwierdzić w drodze decyzji, że przedmiotowe postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r.

A. J. działając w imieniu własnym, jako pełnomocnik R. J., M. S., I. S., A. S., J. C., A. M., A. R. oraz jako kurator spadku po W. K. i po S. M. wniosła skargę na powyższą decyzję podnosząc, że jest ona błędna i powinna być uchylona.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła szereg zarzutów odnoszących się do prowadzonego przez organy postępowania oraz do wydanych decyzji i wniosła uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Ministra Rozwoju i Technologii w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.

Podnieść należy, że 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa nowelizująca kodeks postępowania administracyjnego. Ustawa nowelizująca zmieniła brzmienie art. 156 § 2 k.p.a. i dodała paragraf 3 do art. 158 k.p.a. Ten ostatni przepis stanowi, że jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a., upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 ustawy, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją (lub postanowieniem), stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Według z kolei art. 2 ust. 2 ustawy postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej ostateczną decyzją (lub postanowieniem), umarza się z mocy prawa.

Powyższe oznacza, że aktualnie ustawodawca dopuszcza stwierdzenie nieważności decyzji w ciągu dziesięciu lat od jej doręczenia lub ogłoszenia.

W przypadku, gdy od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło więcej, niż dziesięć lat, ale mniej, niż trzydzieści lat, dopuszczalne jest procedowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ale organ nie może stwierdzić jej nieważności, a jedynie wydanie jej z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.).

Natomiast po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji została wyłączona możliwość wszczęcia postępowania bądź prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 158 § 3 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy). Następuje tu bowiem przedawnienie możliwości kontroli w trybie nadzorczym decyzji zapadłej przed 30-stu laty. (Por. P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz aktualizowany, Lex 2022; M. Miron, Znaczenie ostatecznej i prawomocnej decyzji w obrocie cywilnoprawnym, NPN nr 1/22 s. 33 i n., W. Chróścielewski, Wątpliwości dotyczące rozwiązań przyjętych w nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z 2021 r. odnoszących się do przedawnienia stwierdzenia nieważności decyzji, ZNSA 2021, nr 5, s. 9-26.).

W obecnym zatem stanie prawnym, nawet gdy postępowanie nadzorcze zostało wszczęte przed upływem 30 lat od daty kontrolowanej decyzji, to z chwilą upływu ww. 30-letniego terminu odpada możliwość kontynuowania postępowania, staje się ono bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.

Skoro więc w kontrolowanej sprawie wnioskiem nadzorczym objęto zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych nr 200 z 4 grudnia 1957r. , a postępowanie nadzorcze nie zostało zakończone przed wejściem w życie ustawy a przy tym od wejścia do obrotu ww. decyzji upłynęło ponad 30 lat – to postępowanie nadzorcze jako niedopuszczalne po upływie tak określonego w k.p.a. terminu podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W sprawie wystąpiła tzw. następcza bezprzedmiotowość postępowania. Ma ona miejsce wtedy, gdy w toku postępowania odpadnie przesłanka decydująca o dopuszczalności jego prowadzenia, czyli o istnieniu sprawy administracyjnej, która może podlegać merytorycznemu rozpatrzeniu przez organ administracji. Owa następcza bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w wyniku wejścia w życie przepisów ustawy nowelizującej k.p.a., ograniczających terminem maksymalnie 30 lat możliwość oceny decyzji administracyjnej w trybie nadzorczym.

Odnosząc się do zarzutów skargi w pierwszej kolejności wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że trafnie organ uzasadnił, że sporne zarządzenie zostało skutecznie doręczone [...] najpóźniej w dniu 4 lutego 1959r. skoro zostało dołączone w tej dacie do wniosku skierowanego do Sądu Powiatowego w [...] o dokonanie wpisu przymusowego zarządu do rejestru handlowego. W tej sytuacji bez znaczenia jest okoliczność, że zarządzenie to nie zostało imiennie skierowane do wszystkich wspólników, założycieli cementowni. Należy bowiem podkreślić, że ustawodawca nie posłużył się zwrotem "doręczenia decyzji stronie", co zdaniem Sądu akcentuje, że istotny z punktu widzenia zastosowania omawianego przepisu jest fakt wejścia decyzji do obrotu prawnego, ten moment wywołuje zatem skutek prawny w postaci związania organu wydaną decyzją.

Na trafność rozstrzygnięcia Ministra nie wpływa także argumentacja Skarżącej, że wniosek nadzorczy złożyła w rzeczywistości w dniu 18 stycznia 1996r. a więc w dacie wcześniejszej niż wskazana przez organ tj. 5 lipca 2021r. Istotne jest bowiem, że termin na jego złożenie określony w art.2 ust.2 ustawy nowelizującej upłynął najpóźniej 4 lutego 1989r.

W odniesieniu do zarzutu bezczynności organu oraz opieszałego prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie, Sąd dostrzega naganność takiego postępowania. Sąd zauważa jednocześnie, że strony miały możliwość egzekwowania swoich praw w ramach odrębnych postępowań ze skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, z czego jednak nie skorzystały. Natomiast na tym etapie postępowania zarzuty skargi w tym przedmiocie nie mogą odnieść spodziewanego przez Skarżących skutku.

Pozostałe twierdzenia skargi, odnoszące się do kwestii merytorycznych, z uwagi na formalne rozstrzygnięcie sprawy przez organ pozostają bez wpływu na ocenę jego prawidłowości.

Zdaniem Sądu organ administracji prawidłowo zastosował zatem w sprawie obowiązujące przepisy prawa, co do których obowiązuje zasada domniemania ich konstytucyjności.

Biorąc pod uwagę powyższe i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) orzekł, jak w sentencji wyroku.