Postanowienie NSA, sygn. akt I FSK 428/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono wstrzymania wykonania decyzji
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3 i 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 17 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku S. J. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej S. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 września 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 107/23 w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 18 listopada 2022 r. nr 2201-IOV-2.4103.687-694.2021/10/06, 2201-IOV-4.4103.304-311.2021/10/06 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2014 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 107/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę S. J. (dalej: podatnik, skarżący, strona, wnioskodawca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 18 listopada 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2014 r.

2. Pismem skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik podatnika wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wniosku wskazał przede wszystkim na wyrok NSA z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt I FSK 423/20, którym to wyrokiem NSA uchylił wyrok WSA w Gdańsku z dnia 29 października 2019 r., I SA/Gd 703/19, wydany w podobnej przedmiotowo sprawie podatnika, dotyczącej podatku VAT za miesiące styczeń 2013 r. – kwiecień 2014 r. Pełnomocnik wskazał, że w ustnych motywach wyroku NSA uznał, że w sprawie: nie zgromadzono dowodów na podważenie dobrej wiary podatnika; ocena dochowania należytej staranności była powierzchowna; wskazano nieistotne z punktu widzenia dochowania należytej staranności wymogi, np. zawarcie pisemnej umowy; dokonano dowolnej oceny zeznań zatrudnionych przez podatnika pracowników. Z uwagi zatem na wydanie przez NSA ww. wyroku, a także analogie w zakresie stanów faktycznych spraw za 2013 i 2014 r. wstrzymanie wadliwej decyzji organu jawi się jako uzasadnione.

W dalszej części uzasadnienia pełnomocnik wnioskodawcy stwierdził, że zainicjowane wobec podatnika postępowanie egzekucyjne doprowadziło do trudnych do usunięcia (albo nawet nieusuwalnych) skutków w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, m.in. w firmie przestało pracować 4 pracowników (z powodu problemów z wypłatami), ponadto dokonano zajęcia firmowych rachunków bankowych, zajęcia ruchomości w postaci pojazdu służącego do przewozu towarów, jak również wystosowano zawiadomienia do kontrahentów podatnika, w myśl których przysługujące podatnikowi wierzytelności powinny zostać przekazane na rachunek organu. W wyniku działań organu podatnik utracił możliwość prowadzenia działalności gospodarczej i możliwość regulowania bieżących zobowiązań. Działania organu doprowadziły do poniesienia szeregu wydatków w celu utrzymania działalności firmy. Ponadto podatnik poniósł koszty w zakresie operatu szacunkowego dotyczącego wyceny nieruchomości objętej hipoteką przymusową Naczelnika US.

Podatnik nie świadczy już usług transportowych, a jego działalność gospodarcza opiera się na konserwacji posiadanego sprzętu i drobnych pracach porządkowych w przedsiębiorstwie. Aktualny obrót przedsiębiorstwa wynosi 0 zł. Rośnie też jego zadłużenie wobec ZUS i dostawców mediów. Nie jest w stanie opłacić podatków lokalnych.

W załączeniu przedstawiono 10 załączników, w tym m.in. ewidencje sprzedaży za poszczególne miesiące, podsumowanie księgi przychodów i rozchodów, notę odsetkową, zestawienie należności wobec ZUS czy kopię operatu szacunkowego.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

3.1. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie może zostać uwzględniony.

3.2. Biorąc pod uwagę argumentację zawartą we wniosku, NSA stwierdza, że: po pierwsze, choć stany faktyczne w sprawach podatnika (I FSK 423/20 i I FSK 428/24) są podobne, to są nie identyczne/analogiczne; po drugie, NSA, rozpatrując wniosek o wstrzymanie nie jest "związany" rozstrzygnięciami w innych sprawach podatnika; po trzecie wreszcie, uzasadnienie wyroku I FSK 423/20 nie zawiera przytoczonych przez pełnomocnika stwierdzeń (takich jak to, że w sprawie nie zgromadzono dowodów na podważenie dobrej wiary podatnika oraz dokonano dowolnej oceny zeznań zatrudnionych przez podatnika pracowników).

Owszem, NSA wyrokiem z dnia 29 maja 2024 r., I FSK 423/20 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania, jednakże uczynił to z uwagi na błędy w uzasadnieniu Sądu, a mianowicie naruszenie przez WSA art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Zdaniem NSA, uzasadnienie zaskarżonego wyroku uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia. Mianowicie niejednoznaczne stanowisko Sąd wyraził w kontekście świadomości strony odnośnie nieprawidłowości powstałych na etapie dostawy palet i świadczeniu usług, a także nie przedstawił uzasadnienia, dlaczego eksponowane zaniechania ze strony skarżącego uznał za determinujące przypisanie stronie konsekwencji w zakresie pozbawienia prawa do odliczenia podatku naliczonego. Z lektury wyroku nie wynika też jednoznacznie, jaki stan faktyczny przyjął WSA za podstawę wyrokowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził też, że wobec stwierdzenia naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., nie było podstaw do oceny pozostałych zarzutów kasacyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dokonał więc merytorycznej oceny decyzji organów. To nie decyzje organów "skrytykował" NSA, lecz uzasadnienie wyroku Sądu I instancji.

3.3. Również pozostałe argumenty przedstawione we wniosku nie mogą doprowadzić do wstrzymania wykonania decyzji (wypada wspomnieć, że pierwszy wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji został oddalony przez WSA postanowieniem z dnia 6 marca 2023 r., I SA/Gd 107/23, które z kolei zostało utrzymane w mocy przez NSA postanowieniem z dnia 29 czerwca 2023 r., I FZ 192/23). Oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie uniemożliwia jego ponowienia w razie zmiany okoliczności, co wynika z treści art. 61 § 4 P.p.s.a. Jednak takiej zmiany nie wykazano.

3.4. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w art. 61 § 3 P.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. np. postanowienie NSA z 4 lipca 2012 r. II FZ 456/12). Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (por. postanowienie NSA z 3 lipca 2014 r., I FZ 197/14).

Sąd w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu działa przy tym wyłącznie na wniosek strony, zatem to ona jest zobowiązana do wykazania okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami źródłowymi. Zadaniem sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku.

Sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania złożony w trybie przepisu art. 61 § 3 P.p.s.a. nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. To skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, powinien wykazać istnienie oraz uzasadnienie ustawowych przesłanek. Twierdzenia skarżącego powinny być przy tym poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13; orzeczenia dostępne w CBOSA).

3.5. Mając na uwadze i podzielając przedstawioną powyżej i ugruntowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnię art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz odnosząc ją do niniejszej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniosek skarżącego nie spełnia wyżej wskazanych wymagań.

Chociaż w przedmiotowej sprawie pełnomocnik podatnika powołuje się na zwolnienie 4 pracowników (jako potwierdzenie pogarszającej się sytuacji spółki), to nie przedstawił on na tę okoliczność żadnej dokumentacji.

Skarżący nie podał również szczegółowych danych dotyczących swojej sytuacji majątkowej, posiadanych aktywów, czy stanu wszystkich posiadanych rachunków bankowych (choć wymóg ten był mu już wcześniej przedstawiony w postanowieniu WSA z dnia 6 marca 2023 r.).

Jak wskazano powyżej, uzasadnienie wniosku o wstrzymanie powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających na ocenę, że wstrzymanie zaskarżonego aktu w danej sprawie jest obiektywnie zasadne. Twierdzenia zaś wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (Zob. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 61).

Tym samym argumentacja skarżącego, sugerująca daleko idące skutki, w tym niemożliwość prowadzenia działalności gospodarczej, nie została również poparta dostatecznymi dokumentami, a w konsekwencji nie zyskała aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Podobne uwagi należy poczynić do argumentu strony odnoszącego się do zajęcia ruchomości w postaci pojazdu służącego do przewozu towarów.

Przypomnieć też należy, że każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata. Sama dolegliwość czy wysokość ciążącego na danym podmiocie zobowiązania podatkowego nie stanowi wystarczającej przesłanki do skorzystania z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Poza tym ewentualna szkoda powstała z tytułu wykonania świadczenia publicznoprawnego ma charakter restytucyjny.

3.6. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 61 § 3 i 4 w związku z art. 193 P.p.s.a.

Bartosz Wojciechowski (spr.)

sędzia NSA