Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 314/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152, art. 153, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 105 par. 1, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 132 ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 1969 nr 27 poz 216
law: Obwieszczenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 30 czerwca 1969 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi.
article: art. 64, art. 21 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 55 ust. 3
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.
article: par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 5 września 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody z dnia 20 marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty z dnia 6 października 2011 r., nr [...], 2. zasądza od Wojewody na rzecz M. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 października 2011 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako k.p.a.) Starosta umorzył postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania M. K. za wywłaszczoną działkę nr [...] położoną w S. - uznając je za bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że pełnomocnik wnioskodawczyni – M. K., wezwany do sprecyzowania wniosku, jednoznacznie stwierdził, że wnioskodawczyni domaga się ustalenia odszkodowania, a następnie jego wypłaty. Organ wyjaśnił, że decyzją Naczelnika Gminy z dnia 24 kwietnia 1978 roku, nr [...] zostało ustalone odszkodowanie za ww. nieruchomość w wysokości 6624 zł. Z tej przyczyny, zdaniem organu, roszczenie wnioskodawczyni nie jest możliwe do zrealizowania, albowiem odszkodowanie zostało już ustalone na rzecz poprzedniego właściciela nieruchomości – L. K., zaś sama realizacja roszczenia pieniężnego o wypłatę odszkodowania nie jest sprawą administracyjną rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej. Nie ma zatem podstaw do rozpatrzenia żądania wypłaty ustalonego uprzednio odszkodowania przez wydanie odrębnej decyzji administracyjnej.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. wniosła o jej uchylenie i orzeczenie o odszkodowaniu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 roku, nr 102, poz. 651 ze zm. - dalej jako u.g.n.).

W uzasadnieniu odwołania stwierdziła, że do chwili obecnej odszkodowanie nie zostało wypłacone, a zatem istnieją podstawy do rozpatrzenia jej żądania, a to z powodu potrzeby rewaloryzacji, a co za tym idzie - ustalenia nowej wysokości odszkodowania. Zdaniem skarżącej, organ winien był wydać kolejną decyzję o ustaleniu odszkodowania, mając na uwadze potrzebę waloryzacji ustalonego wcześniej odszkodowania. Starosta winien był dokonać rewaloryzacji na podstawie średniej wartości ziemi za metr kwadratowy albo na podstawie obowiązującego przelicznika.

Decyzją z dnia 20 marca 2012 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 1 sierpnia 2011 roku sprecyzował wniosek strony, wskazując, iż "domaga się (...) ustalenia odszkodowania uwzględniającego dzisiejsze ceny nieruchomości, a następnie jego wypłaty". Organ stwierdził również, że wnioskodawczyni nie neguje faktu uprzedniego ustalenia odszkodowania za opisaną na wstępie nieruchomość. Pełnomocnik strony stwierdził bowiem, że stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy, odszkodowanie zostało już ustalone, a wnioskodawczyni domaga się ponownego jego wyliczenia. Z kolei odnosząc się do zarzutów strony dotyczących "ustalenia poniekąd nowej wysokości odszkodowania" oraz "rewaloryzacji" ustalonego uprzednio odszkodowania, Wojewoda stwierdził, że nie dotyczą one przedmiotowego postępowania. Organ pierwszej instancji podjął rozstrzygnięcie odnośnie żądania wywiedzionego z twierdzenia pełnomocnika, iż "domaga się ustalenia odszkodowania (...), a następnie jego wypłaty". Orzekanie o wypłacie i waloryzacji ustalonego, ale niewypłaconego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość powinno nastąpić w drodze decyzji administracyjnej. Oznacza to, że przedmiotowa kwestia pozostaje "poza procedowaniem organu" w przedmiotowym postępowaniu. Organ odwoławczy stwierdził nadto, że organ pierwszej instancji nie mógł ponownie rozpatrzyć sprawy, w której doszło uprzednio do ustalenia odszkodowania.

W skardze na powyższą decyzję M. K., zarzucając jej naruszenie art. 132 ust. 3 u.g.n. poprzez błędną wykładnię, art. 6, art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej, a także art. 61 § 1 w zw. z art. 104 k.p.a. poprzez brak dokonania z urzędu waloryzacji należnego skarżącej odszkodowania i naliczenia należnych jej odsetek, a tym samym niezałatwienie sprawy co do jej istoty, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o orzeczenie o odszkodowaniu oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269). Należy w tym miejscu wyjaśnić skarżącej, iż sąd administracyjny jest w zasadzie sądem kasacyjnym, orzekającym o zgodności albo niezgodności z prawem aktu lub czynności organu administracyjnego. W swoim orzeczeniu sąd zawiera ocenę prawną kontrolowanego aktu oraz wytyczne co do stosowania prawa w danej sprawie indywidualnej lub też stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności. Z tą chwilą rola sądu administracyjnego się kończy, a sprawa powraca do organów administracji publicznej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga natomiast sprawy administracyjnej in merito, jego zadaniem jest bowiem jedynie ocena, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał procesowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia wymaganej przez prawo podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji. Zadanie to sprowadza się do ustalenia, czy materiał procesowy zebrany w postępowaniu administracyjnym odpowiada wymaganiom stawianym przez przepisy prawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2005 r., sygn. akt FSK 2282/04, Baza Orzeczeń LEX nr 173165; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2005 r., sygn. FSK 2161/04, Baza Orzeczeń LEX nr 173175; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt GSK 589/04, ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 56). Rozpoznając skargę w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku mógł zatem jedynie zbadać prawne przesłanki wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, poz. 270). Wbrew oczekiwaniu skarżącej nie był natomiast uprawniony do rozstrzygnięcia merytorycznego jej wniosku.

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonych decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, iż zostały one oparte na treści art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity:

Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako k.p.a.). Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego.

Jak wynika z uzasadnień wydanych w sprawie decyzji, podstawą rozstrzygnięć organów obu instancji było stwierdzenie, że sprawa o ustalenie odszkodowania została już rozstrzygnięta decyzją administracyjną Naczelnika Gminy z dnia 24 kwietnia 1978 roku, a zatem nie ma podstaw do ponownego orzekania w tym przedmiocie. Odnośnie żądania wypłaty odszkodowania organy uznały natomiast, że wypłata jest czynnością materialno-techniczną i powinna nastąpić w terminie zakreślonym przez decyzję o ustaleniu odszkodowania, przy czym nie wiadomo, czy wypłata odszkodowania za działkę nr [...] kiedykolwiek nastąpiła, co jednak nie wpływa na zasadność umorzenia przedmiotowego postępowania.

Dokonując takich ustaleń organy - w ocenie Sądu błędnie - przyjęły, że wniosek skarżącej dotyczy ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa przez Skarb Państwa na mocy zarządzenia Naczelnika Gminy z dnia 24 listopada 1976 roku. Gdyby tak było, to istotnie - z uwagi na fakt funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji Naczelnika Gminy z dnia 24 kwietnia 1978 roku o ustaleniu odszkodowania, ponowne postępowanie administracyjne w tym przedmiocie byłoby bezprzedmiotowe. Z akt administracyjnych sprawy wynika jednak, iż żądanie skarżącej nie dotyczyło wydania kolejnej decyzji o ustaleniu odszkodowania za przejętą nieruchomość, lecz ustalenia i wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania i zostało zgłoszone z tej przyczyny, że przyznane L. K. - decyzją z dnia 24 kwietnia 1978 roku, odszkodowanie (według skarżącej) do chwili obecnej nie zostało wypłacone.

We wniosku z dnia 22 marca 2010 roku skarżąca stwierdziła, że domaga się "rekompensaty za przejęte grunty". W odwołaniu od pierwszej, z wydanych przez Starostę w przedmiotowym postępowaniu, decyzji z dnia 14 stycznia 2011 roku, skarżąca wyjaśniła, że nie wypłacono jej odszkodowania, zatem należna jej kwota wymaga waloryzacji w formie decyzji administracyjnej. Z kolei w piśmie z dnia 29 sierpnia 2011 roku, stanowiącym odpowiedź na wezwanie do sprecyzowania żądania, pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że wnioskodawczyni domaga się ustalenia odszkodowania uwzględniającego dzisiejsze ceny nieruchomości, a następnie jego wypłaty. Wskazywał również na konieczność waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami i twierdził, że kwota wskazana w decyzji po jej rewaloryzacji powinna wynieść około 4000 zł. Pełnomocnik podkreślił przy tym ponownie, iż odszkodowanie nie zostało wypłacone. Wnosząc zaś odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, pełnomocnik skarżącej wskazał, że decyzja o umorzeniu jest błędna, ponieważ konieczne jest "ustalenie poniekąd nowej wysokości odszkodowania". Wskazał przy tym jednoznacznie na naruszenie art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity:

Dz. U. z 2010 roku nr 102, poz. 651 ze zm. - dalej jako u.g.n.) poprzez jego pominięcie.

W ocenie Sądu, z treści przedstawionych powyżej pism skarżącej i jej pełnomocnika wynikało jednoznacznie, że skarżąca domaga się waloryzacji odszkodowania, ustalonego decyzją Naczelnika Gminy z dnia 24 kwietnia 1978 roku, co do którego konsekwentnie twierdziła, że nie zostało ono wypłacone. Umarzając postępowanie, organy nieprawidłowo oceniły zatem treść żądania skarżącej, błędnie przyjmując, iż domaga się ona ponownego ustalenia odszkodowania. Tymczasem już z treści odwołania skarżącej od decyzji z dnia 14 stycznia 2011 roku jednoznacznie wynikało, że żąda ona dokonania waloryzacji odszkodowania. Również zawarte w piśmie pełnomocnika skarżącej z dnia 29 sierpnia 2011 roku wyjaśnienia, choć nieprecyzyjne, wskazywały na taką treść żądania. Brak było zatem podstaw aby uznać, że pełnomocnik w tym piśmie jednoznacznie domagał się ustalenia odszkodowania, a następnie jego wypłaty. Mieć należy na uwadze, że wyjaśnienie sprawy, w szczególności w zakresie ustalenia rzeczywistego przedmiotu sprawy, a więc treści żądania, winno opierać się na całokształcie materiału dowodowego, na który składają się wszystkie pisma strony składane w toku postępowania. Przedmiotem oceny organu pierwszej instancji winno być zatem nie tylko pismo pełnomocnika skarżącej z dnia 29 sierpnia 2011 roku, lecz również treść odwołania skarżącej od decyzji z dnia 14 stycznia 2011 roku, a ponadto także treść samego wniosku z dnia 22 marca 2010 roku. Treść pism skarżącej pozwala bowiem na właściwą interpretację, nie do końca precyzyjnego pisma jej pełnomocnika z dnia 29 sierpnia 2011 roku. Skoro już w odwołaniu od decyzji z dnia 14 stycznia 2011 roku skarżąca wskazała, że należna jej kwota niewypłaconego dotąd odszkodowania wymaga waloryzacji, to ocena treści pisma pełnomocnika skarżącej, jako obejmującego wyłącznie żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania, była dowolna, albowiem nie została dokonana po analizie całego materiału dowodowego sprawy. Ponadto, odnosząc się szczegółowo do treści pisma pełnomocnika skarżącej z dnia 29 sierpnia 2011 roku, należy podkreślić, że organy obu instancji, cytując w uzasadnieniach swych decyzji jego treść, pominęły zasadniczą część cytowanego zdania. Przytoczenie bowiem zdania, w którym pełnomocnik stwierdził, że skarżąca "domaga się ustalenia odszkodowania uwzględniającego dzisiejsze ceny nieruchomości, a następnie jego wypłaty" z pominięciem słów: "uwzględniającego dzisiejsze ceny nieruchomości" faktycznie może dać podstawę do oceny, że żądanie dotyczy wyłącznie ustalenia odszkodowania i jego wypłaty. Jednakże bezpodstawne - w ocenie Sądu - pominięcie ww. stwierdzenia zawartego w treści pisma pełnomocnika, w sposób oczywisty wypacza jego intencje. Pominięta treść wskazuje bowiem na istotę waloryzacji, która właśnie polega na ponownym przeliczeniu wysokości odszkodowania, lecz z uwzględnieniem aktualnych cen.

Organ odwoławczy podzielił w pełni błędną ocenę treści żądania skarżącej, dokonaną przez organ pierwszej instancji, a ponadto zignorował treść odwołania, które żądanie skarżącej również określało jako waloryzację odszkodowania. Wskazywała na to w szczególności treść podniesionego w odwołaniu zarzutu, opartego na naruszeniu art. 132 ust. 3 u.g.n., poprzez jego pominięcie, a także twierdzenia odwołania, w których pełnomocnik skarżącej wskazywał, że domaga się ustalenia nowej wysokości odszkodowania, która miałaby polegać na "rewaloryzacji" na podstawie obowiązujących cen nieruchomości.

W tym miejscu należy wskazać, że w stanie prawnym obowiązującym przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, przepisy dotyczące odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość posługiwały się pojęciem rewaloryzacji, a nie waloryzacji. Zgodnie bowiem z nieobowiązującym już art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity: Dz. U. z 1991 roku, nr 30, poz. 127 ze zm.) odszkodowanie ustalone w decyzji podlega rewaloryzacji na dzień wypłaty. Również z tego względu należało przyjąć, że w istocie pełnomocnik skarżącej określił żądanie jako wniosek o waloryzację odszkodowania.

Z powyższych względów organy obu instancji nie mogły przyjąć, że postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe z uwagi na jej załatwienie decyzją Naczelnika Gminy z 24 kwietnia 1978 roku. Przedmiotem rozstrzygnięcia organy winny były bowiem uczynić waloryzację odszkodowania, o której mowa

w art. 132 ust. 3 u.g.n., jednak organy w ogóle nie rozpatrzyły sprawy w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył również, iż skarżąca od początku przedmiotowego postępowania konsekwentnie twierdziła, że odszkodowanie, którego waloryzacji się domagała, nie zostało wypłacone. Z treści art. 132 ust. 3 u.g.n. wynika natomiast, że warunkiem waloryzacji ustalonego odszkodowania jest brak jego wypłaty. W świetle treści wniosku skarżącej nie było zatem podstaw do przyjęcia bezprzedmiotowości niniejszego postępowania, skoro skarżąca domagała się waloryzacji ustalonego odszkodowania twierdząc, że do chwili obecnej nie zostało ono wypłacone.

Błędnie interpretując żądanie strony, organy obu instancji naruszyły zatem przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dokładnego postępowania wyjaśniającego dotyczącego przedmiotu sprawy, a w konsekwencji, wbrew art. 80 k.p.a., dokonały dowolnych ustaleń w tym zakresie i z naruszeniem

art. 105 § 1 k.p.a. uznały, że postępowanie jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu. Naruszenie wymienionych przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy. W zależności bowiem od tego, czego dotyczy wniosek spadkobierczyni byłego właściciela nieruchomości przejętej na rzecz Państwa, różna powinna być treść rozstrzygnięcia podjętego w sprawie przez organ administracji publicznej. W przypadku gdyby prawidłowo ustalono, że skarżąca żąda ponownego ustalenia odszkodowania, postępowanie administracyjne byłoby w tym przedmiocie rzeczywiście bezprzedmiotowe. Również gdyby sprawa dotyczyła jedynie żądania wypłaty ustalonego już odszkodowania, to należałoby ją umorzyć, ponieważ brak byłoby podstaw prawnych do załatwienia tego typu żądania w drodze decyzji administracyjnej. Tę formę rozstrzygnięcia przepisy prawa zastrzegają bowiem wyłącznie do ustalenia odszkodowania i do jego waloryzacji - art. 132 u.g.n. Jeżeli natomiast skarżąca - jak wynika z jej pism złożonych w sprawie, żąda waloryzacji ustalonego odszkodowania, to obowiązkiem organu administracji publicznej było rozstrzygnięcie w drodze decyzji administracyjnej o zasadności jej żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2006 roku, sygn. akt I OSK 1040/07, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W przedmiotowej sprawie - jak to już podnoszono powyżej, skarżąca konsekwentnie podnosiła, że wypłata ustalonego w drodze decyzji odszkodowania dotąd nie nastąpiła. Obowiązkiem organów rozpatrujących sprawę było zatem dokonanie ustalenia, czy rzeczywiście do takiej wypłaty nie doszło. W przypadku potwierdzenia stanowiska skarżącej w tym zakresie, organy winny były dalej prowadzić postępowanie na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami,

a w szczególności na podstawie art. 132 ust. 3 tej ustawy, i podjąć rozstrzygnięcie w przedmiocie waloryzacji odszkodowania.

Art. 132 ust. 3 u.g.n. stanowi, że wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty; waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, art. 132 ust. 3 u.g.n. ma zastosowanie także do odszkodowań ustalonych przed wejściem w życie tej ustawy, które nie zostały wypłacone. Ma zatem co do zasady zastosowanie również do odszkodowania ustalonego w decyzji Naczelnika Gminy z dnia 24 kwietnia 1978 roku, która wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (tekst jednolity: Dz. U. z 1969 roku, nr 27, poz. 216 ze zm.), o ile nie zostało ono oczywiście wypłacone uprawnionemu - byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercy, bądź złożone do depozytu sądowego. Nie oznacza to wstecznego działania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż chodzi o zobowiązanie istniejące w dniu jej wejścia w życie. Odmienny pogląd stałby w sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony własności (art. 64 Konstytucji RP), a przede wszystkim z zasadą wyrażoną w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, gwarantującą prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia. Brak jest bowiem uzasadnienia dla pozbawienia osób, których nieruchomości przejęto na rzecz Państwa (albo ich następców prawnych), i na rzecz których odszkodowanie ustalono, lecz go nie wypłacono, możliwości dochodzenia waloryzacji odszkodowania w trybie

art. 132 ust. 3 u.g.n.

Powyższa teza znajduje potwierdzenie w poglądach doktryny i orzecznictwa sądów administracyjnych. Wskazuje się bowiem, że zawarty w art. 132 u.g.n. obowiązek waloryzacji odszkodowania ma zastosowanie również w odniesieniu do odszkodowań ustalonych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniu, a w szczególności na podstawie przepisów ustawy o wywłaszczeniu z 1958 roku (por. T. Woś, Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości, Warszawa 2004, s. 141; zob. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2002 roku, sygn. akt I SA 339/01, SIP Legalis; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2008 roku, sygn. akt I OSK 1051/07, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 1993 roku, sygn. akt IV SA 1667/92, OSNC 1993, nr 4, poz. 115; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1993 roku, sygn. akt III AZP 3/93, OSNC 1993, nr 10, poz. 174; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 1999 roku, IV SA 1118/97, Baza Orzeczeń LEX nr 47350). Należy przy tym zauważyć, iż stosownie do treści art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, za grunty przejęte na podstawie przepisów tej ustawy na własność Państwa odszkodowanie ustalało się i wypłacało według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 roku, nr 18, poz. 94 ze zm.).

Organy rozstrzygające w sprawie zobowiązane były zatem rozpatrzyć wniosek skarżącej jako wniosek o waloryzację odszkodowania w trybie omawianego wyżej art. 132 ust. 3 u.g.n., czego nie zrobiły. W ramach tego postępowania winny były dokonać szczegółowych ustaleń czy odszkodowanie wynikające z decyzji Naczelnika Gminy z dnia 24 kwietnia 1978 roku (utrzymanej w mocy decyzją Wojewody z dnia 27 lipca 1978 roku) zostało wypłacone L. K. (wymienionemu w decyzji) albo jego następcom prawnym i ewentualnie w jakiej części, a także wyjaśnić jednoznacznie czy nie zostało ono złożone do depozytu sądowego.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż organy rozstrzygające niniejszą sprawę, nie ustalając należycie treści żądania skarżącej, naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i z tej przyczyny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku

z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), zasądzając zwrot wpisu sądowego uiszczonego od skargi w kwocie 200 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł, a także kosztów uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne tylko w przypadku, gdy zaskarżona decyzja może podlegać wykonaniu. Ponieważ zaskarżona i uchylona decyzja dotyczyła umorzenia postępowania i nie podlegała wykonaniu, orzekanie o możliwości jej wykonania było bezprzedmiotowe.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy właściwy organ administracji publicznej uwzględni powyższe uwagi, zgodnie z art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W szczególności, ponownie rozpatrując wniosek skarżącej - uwzględni, że domaga się ona waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją Naczelnika Gminy z dnia 24 kwietnia 1978 roku, co oznacza obowiązek przeprowadzenia postępowania w tym przedmiocie, w toku którego istotną okolicznością faktyczną, wymagającą ustalenia, będzie okoliczność dokonania wypłaty ustalonego decyzją Naczelnika Gminy z dnia 24 kwietnia 1978 roku odszkodowania.