Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 511/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2024 poz 323
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 63 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2023 poz 1429
law: Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym

SENTENCJA

Dnia 12 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw Asesor WSA Marcin Olejniczak Protokolant st. asystent sędziego Marcelina Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2024 roku sprawy ze skargi E. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 5 czerwca 2024 roku znak: KO.4111.111.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Rawa Mazowiecka z dnia 4 kwietnia 2024 roku, znak: GOPS.ŚR.5211.4.02.2024.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 511/24

Uzasadnienie

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga E. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z 5 czerwca 2024 r. (znak: KO.4111.111.202) utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Rawa Mazowiecka z 4 kwietnia 2024 r. (znak: GOPS.ŚR.5211.4.02.2024) odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 323) [dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych] w zw. z art. 63 ust. 1-3 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) [dalej: ustawa o świadczeniu wspierającym].

Z akt sprawy wynika, że E. N. 18 marca 2024 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem M. N., który 16 lutego 2024 r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane do 28 lutego 2026 r., zaś wniosek o wydanie orzeczenia został złożony 6 listopada 2023 r.

Wójt Gminy Rawa Mazowiecka decyzją z 4 kwietnia 2024 r. odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem. W uzasadnieniu organ – powołując się na art. 63 ust. 2 - 3 ustawy o świadczeniu wspierającym - wskazał, że aby kontynuować zasady wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych należy złożyć wniosek o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie stosowny wniosek został złożony przed upływem ważności dotychczasowego orzeczenia. W takich okolicznościach, organ może przyznać świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. Następnie organ wskazał, że postępowanie w sprawie przyznania świadczenia na nowych zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. jest w toku i zostało zawieszone postanowieniem z 25 marca 2024 r. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. spowoduje, że nie będzie możliwe przyznanie świadczenia na zasadach od 1 stycznia 2024 r. W takich okolicznościach zaszła więc zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Organ podniósł, że jak niniejsza decyzja stanie się ostateczna, postępowanie zostanie podjęte i E. N. uzyska prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r., pod warunkiem spełnienia przesłanek do jego przyznania.

Od powyższej decyzji E. N. w ustawowym terminie odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach wnosząc o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r.

Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach utrzymano w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że z przedłożonych w rozpatrywanej sprawie dokumentów wynika, że 18 marca 2024 r. E. N. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem M. N., który obecnie legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z 16 lutego 2024 r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie wydane zostało do 28 lutego 2026 r., a według jego treści niepełnosprawność istnieje od wczesnego dzieciństwa, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 5 grudnia 2023 r.

Uprzednio, decyzją z 8 maja 2018 r. organ I instancji przyznał E. N. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad synem od 1 kwietnia 2018 r. do 31 grudnia 2023 r. na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności z 6 kwietnia 2018 r. wydanego dla M. N. do 4 grudnia 2023 r.

Na wniosek E. N. z 25 stycznia 2024 r. organ I instancji przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na M. N. na okres od 1 stycznia 2024 r. do 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawno stanie się ostateczne.

Dokonując analizy stanu prawnego sprawy Kolegium podniosło, iż zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. ustawodawca zadecydował, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (a więc ustawie o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym prawodawca doprecyzował brzmienie art. 63 ust. 1 tej ustawy, stanowiąc, że osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. do 31 grudnia 2023 r.), albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Natomiast z art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym wyraźnie wynika, że osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.

W świetle art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, zachowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest zagwarantowane w przypadku wydania osobie, nad którą sprawowana jest opieka nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, jeżeli złożenie wniosku o nowe orzeczenie miało miejsce w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia, a następnie osoba sprawująca opiekę złoży wniosek o ustalenie prawa do ww. świadczenia opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.

Przenosząc powyższe na grunt analizowanej sprawy Kolegium zauważyło, że w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym (skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na syna na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności z 6 kwietnia 2018 r. na okres do 30 września 2024 r.). Jednak - zdaniem Kolegium - należy zgodzić się z organem I instancji, że nie wystarczy to do kontynuacji prawa do ww. świadczenia na tzw. starych zasadach, ponieważ nie są spełnione przesłanki, o których mowa w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. Osoba, nad którą sprawowana jest opieka uzyskała kolejne orzeczenie o niepełnosprawności z 16 lutego 2024 r., po rozpoznaniu wniosku złożonego do Powiatowego Zespołu 6 listopada 2023 r., a więc de facto skarżąca nie złożyła wniosku o nowe orzeczenie dla syna w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia, tj. po 4 grudnia 2023 r. Wobec tego - zdaniem Kolegium - w niniejszej sprawie literalne brzmienie art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym wyklucza możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Od powyższej decyzji E. N. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz wydanie decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad synem M. N. na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. (jako prawa nabytego).

W ocenie skarżącej skarga zasługuje na uwzględnienie z powodu spełnienia wszystkich przesłanek do uznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla skarżącej na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przy wołała przepisy art. 24 ust. 2a i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 63 ust. 1-3 ustawy o świadczeniu wspierającym. Dalej w uzasadnieniu wskazała w szczególności, że miała przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na syna w oparciu o orzeczenie o niepełnosprawności z 6 kwietnia 2018 r. Jednocześnie Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności 16 lutego 2024 r. wydał orzeczenie synowi skarżącej, które stanowi kontynuację posiadanej niepełnosprawności oraz wskazań do 28 lutego 2026 r.

Zdaniem skarżącej, zasady przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach, które weszły w życie od 1 stycznia 2024 r. dotyczą osób składających wnioski o to świadczenie po raz pierwszy po tej dacie. Natomiast skarżąca nabyła uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego przed 1 stycznia 2024 r. Przywołując uzasadnienie projektu ustawy o świadczeniu wspierającym, skarżąca wskazała, że już na etapie projektu ustawy o świadczeniu wspierającym kwestia ochrony praw nabytych była brana pod uwagę, dlatego też nie może zostać ona pominięta przy interpretacji przepisów ustawy o świadczeniu wspierającym. A tym samym, skoro skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego pod rządami starej ustawy, a osoba wymagająca opieki legitymuje się aktualnie ważnym orzeczeniem potwierdzającym jej niepełnosprawność należy przyznać świadczenie na starych przepisach na zasadzie kontynuacji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) [dalej: ustawa p.p.s.a.]. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z 5 czerwca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Rawa Mazowiecka z 4 kwietnia 2024 r. odmawiającą przyznania skarżącej E. N. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad swoim synem M. N. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie obydwu tych decyzji z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę decyzji odmownej organów obydwu instancji stanowiły przepisy art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) [dalej: ustawa o ,świadczeniach rodzinnych] w nowym brzmieniu, obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. (Dz.U. z 2024 r., poz. 323) oraz art. 63 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) [dalej: ustawa o świadczeniu wspierającym].

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. (zob. art. 43 pkt 4 lit. a ustawy z 7 lipca 2023 r. - Dz.U. z 2023 r., poz. 1429, zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 stycznia 2024 r.) stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka,

4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego

- jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W niniejszej sprawie istotne jest dokładne przedstawienie zaistniałego stanu faktycznego.

Pierwotnie decyzją z 8 maja 2018 r. organ pierwszej instancji przyznał E. N. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem M. N. na okres od 1 kwietnia 2018 r. do 31 grudnia 2023 r. Jedną z podstaw stwierdzenia spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było orzeczenie o niepełnosprawności z 6 kwietnia 2018 r. wydane dla M. N. z terminem ważności do 4 grudnia 2023 r. Ważność tego orzeczenia - zgodnie z brzmieniem ustawy z 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2023 r., poz. 2768) – przedłużono do 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, stanie się ostateczne. Skarżąca zatem do 31 grudnia 2023 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne wobec spełnienia ustawowych przesłanek do jego przyznania, co nie jest kwestionowane.

Skarżąca jeszcze przed upływem ważności wskazanego powyżej orzeczenia – mimo, iż nie miała takowego obowiązku, albowiem wciąż ważność zachowywało dotychczasowe orzeczenie - wystąpiła wnioskiem z 6 listopada 2023 r. o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności w stosunku do syna M. N.. Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. wydał nowe orzeczenie o niepełnosprawności z datą 16 lutego 2024 r. Od powyższego skarżąca nie składała odwołania i orzeczenie to stało się ostateczne. W praktyce – mając na uwadze treść i zakres orzeczenia - nowe orzeczenie stanowiło potwierdzenie posiadanej przez syna skarżącej M. N. niepełnosprawności i przedłużyło jego ważność do 28 lutego 2026 r.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym "W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe". W art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym prawodawca doprecyzował brzmienie art. 63 ust. 1 tej ustawy stanowiąc, że "Osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. do 31.12.2023 r.), albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. od 01.01.2024 r.), na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4".

Organy nie kwestionują faktu spełnienia przesłanek ze wskazanego przepisu ust. 1 art. 63. Podnoszą natomiast, że skarżąca E. N. nie złożyła wniosku o nowe orzeczenie dla syna w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia. Wobec tego w niniejszej sprawie – w ocenie organów - literalne brzmienie art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym wyklucza możliwość przyznania E. N. świadczenia pielęgnacyjnego. Wystąpił ona bowiem o orzeczenie o niepełnosprawności przed upływem terminu ważności poprzedniego orzeczenia, a nie jak stanowi przepis art. 63 ust. 3 w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia.

Wskazany przepis art. 63 ust. 3 stanowi natomiast, że "Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności".

Zasadniczy problem w sprawie dotyczy zatem rozumienia i sposobu interpretacji art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym.

W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie sposób zgodzić się z koncepcją Kolegium ściśle literalnego rozumienia przepisu art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. W szczególności w sytuacji, gdy taka jego interpretacja prowadzi do wniosków sprzecznych z założeniami samej ustawy. Należy zatem zastosować inne reguły wykładni.

Wniosek taki, zmierzający do systemowego i celowościowego odczytania spornego przepisu, wywieść można chociażby z treści uzasadnienia projektu ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Wskazano w nim w sposób bezpośredni, iż nowe warunki w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2024 r. i dotyczyć będą wszystkich osób składających wnioski po raz pierwszy po tej dacie. Zamiarem ustawodawcy nie było zatem pozbawianie praw już nabytych osób, które do 31 grudnia 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne pobierały. Wskazuje na to także jednoznacznie dalsza treść powoływanego uzasadnienia do ustawy, gdzie czytamy "Natomiast osoby, które nabyły lub nabędą prawo do świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy będą mogły zachować do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami, nad którą jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego" (por. Uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o świadczeniu wspierającym, druk nr 3130 Sejm RP IX kadencji). W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie w takiej sytuacji możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych, stosowanych na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym.

Naturalnie Sąd dostrzega treść powoływanego przez organy art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, gdzie wskazuje się, iż warunkiem zachowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.

Zwrócić należy jednak raz jeszcze uwagę na jego brzmienie i odnieść powyższe do realiów, stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy.

Po pierwsze, skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na syna na "starych zasadach" i prawo to przysługiwało jej w dacie 31 grudnia 2023 r. Po drugie, zauważyć należy, iż sporny przepis art. 63 ust. 3 - w ocenie Sądu - miał ograniczyć sytuacje występowania z wnioskami o świadczenie pielęgnacyjne bez ograniczenia terminu do składania wniosków. Stąd też ustawodawca wprowadził zastrzeżenie, że wnioski muszą być złożone w określonym terminie od daty utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności – najpierw wniosek o nowe orzeczenie o stwierdzenie niepełnosprawności, a następnie wniosek o świadczenie pielęgnacyjne). Po trzecie wreszcie zauważyć należy, iż w praktyce orzeczenie dotyczące syna skarżącej faktycznie miało termin ważności do 30 września 2024 r. w związku z ustawowym przedłużeniem terminu jego obowiązywania.

Nie sposób zatem przyjąć za racjonalne założenia, iż w sytuacji (jak w niniejszej sprawie), gdzie skarżąca wystąpiła o orzeczenie o niepełnosprawności przed datą utraty jego ważności, w konsekwencji pozbawiona została prawa do kontynuowania pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem z wnioskiem wystąpiła zbyt wcześnie. W praktyce skarżąca zrobiła więcej niż się od niej wymagało. Winna wystąpić z wnioskiem o ustalenie niepełnosprawności w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od daty utraty ważności dotychczasowego orzeczenia, tymczasem wystąpiła z takowym wnioskiem niejako "na zapas" – przed upływem jego terminu ważności. Raz zatem jeszcze należy podkreślić, iż nie było celem przepisu art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym wykluczenie z kręgu osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne "na starych zasadach" osób które jeszcze przed terminem upływu ważności orzeczenia o niepełnosprawności wystąpiły o nowe orzeczenie.

Dodatkowo zauważyć należy, iż zgodnie z art. 6bb ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jeżeli wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności został złożony w okresie ważności odpowiednio orzeczenia ustalającego niepełnosprawność albo orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności, to zachowuje ono ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność.

Warto także zauważy, iż skarżąca formalnie dochowała terminu 3 miesięcy do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, licząc od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

W tych warunkach – w ocenie Sądu – doszło do naruszenia przepisu art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, co miało oczywisty wpływ na wynik sprawy, bowiem błędna wykładnia treści art. 63 ust. 3 powoływanej ustawy ukierunkowała charakter rozstrzygnięcia, tj. utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji z przyjęciem, że odmowa przyznania świadczenia jest zasadna. Wszystko to uzasadniało zakwestionowanie prawidłowości decyzji organu I jak i II instancji i powodowało konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Ponownie rozpatrując sprawę, organy administracji przede wszystkim uwzględnią wyżej wskazaną wykładnię art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. W konsekwencji sprawa powinna zostać rozpatrzona przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych, tj. sprzed nowelizacji, która weszła w życie 1 stycznia 2024 r., o ile nie zajdą inne przesłanki wyłączające prawo przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.

ds