Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 875/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1  pkt 2,  art. 6,  art. 7,  art. 8,  art. 9,  art. 77,  art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 21 i  art. 64
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 136,  art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 153,  art. 170,  art. 171,  art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2009 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku A. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...] października 2002 r. nr [...] o odmowie zwrotu części działek nr [...] położonych w M., gmina [...], w granicach wywłaszczonych parcel gruntowych [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha położonych w byłej gminie [...] na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela – M. P., A. P., R. P., J. P. i S. G.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. decyzją z dnia [...] października 1969 r. nr [...] wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowe parcele gruntowe [...] i [...] stanowiące własność J. P. z przeznaczeniem na cele budownictwa. Pismem z dnia 28 czerwca 1991 r. M. P. wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Kierownik Urzędu Rejonowego w K. decyzją z dnia [...] maja 1993 r. orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1993 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 7 lipca 1998 r. sygn. akt II SA/Kr 1081/98 uchylił obie te decyzje i zwrócił sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta K. decyzją z dnia [...] października 2002 r. orzekł o odmowie zwrotu części działek o obecnych numerach ewidencyjnych [..] i [...] położonych w M. gmina [...], w granicach wywłaszczonych parcel gruntowych [...] na rzecz M. P., A. P., R. P., J. P. i S. G. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. utrzymał w mocy tę decyzję Starosty K. Od tego orzeczenia M. P., A. P., R. P., J. P. i S. G. złożyli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie. Po jej rozpatrzeniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 27 lipca 2006 r. sygn. akt SA/Kr 43/03 oddalił skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 8 października 2006 r.

Pismem z dnia 24 września 2007 r. A. P. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...] października 2002 r o odmowie zwrotu części działek nr [...]. Wnioskodawca zarzucił tej decyzji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 21 i 64 Konstytucji oraz art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez nieprawidłową i arbitralną ingerencję w prawo własności, zwłaszcza poprzez błędne określenie pojęcia celu wywłaszczenia oraz rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 107 kpa, poprzez nienależyte zgromadzenie i rozpatrzenie materiału dowodowego, naruszenie innych zasad postępowania administracyjnego, jak również niewłaściwe uzasadnienie decyzji. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem A. P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, kwestionując stanowisko zajęte przez Ministra Infrastruktury w decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r.

Minister Infrastruktury rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ nadzoru wyjaśnił, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla organu administracji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Zgodność z prawem decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...] października 2002 r. była już przedmiotem badania przez sąd administracyjny, który w wyroku z dnia 27 lipca 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 43/03 nie stwierdził naruszenia w sprawie przepisów prawa. Powyższe orzeczenie, zdaniem organu nadzoru, wiąże w sprawie organ administracji, a więc obecnie brak jest możliwości innej oceny kwestionowanej decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r., aniżeli ocena zawarta w powołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 lipca 2006 r. Organ nadzoru podniósł, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przy tym okoliczności, które wyłączałyby ocenę prawną zawartą w wiążącym w tej sprawie wyroku sądu. Wyjaśnił również, że nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego sprawy, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowiłaby prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, że sąd nie jest związany granicami skargi i z urzędu ustala, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności wymienione w art. 156 § 1 kpa. Z akt sprawy oraz z wniosku z dnia 12 stycznia 2009 r. nie wynika, aby w sprawie zaistniały nowe okoliczności nieznane sądowi administracyjnemu w dacie wydania wyroku, które mogłyby wyłączyć ocenę prawną sądu i stanowić obecnie przesłankę do stwierdzenia nieważności kwestionowanych przez strony decyzji. Przedstawione przez strony okoliczności były już przedmiotem rozpoznania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, zaś odmienna ocena tych okoliczności stanowiłaby niedopuszczalną polemikę z oceną prawną dokonaną przez sąd. Dodatkowo odnosząc się do przedstawionych przez stronę wyroków wydanych w innych postępowaniach o zwrot nieruchomości Minister wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie decydujące znaczenie ma wyrok wydany w niniejszej sprawie, który jest wiążący dla organów administracji i sądu. Mając powyższe na uwadze organ nadzoru uznając prawidłowość rozstrzygnięcia decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2008 r. utrzymał tę decyzję w mocy.

Na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. P. W obszernym uzasadnieniu podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie:

- art. 157 § 2 kpa, ponieważ organ nie przeprowadził merytorycznego postępowania co do stwierdzenia nieważności,

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewłaściwe zastosowanie, albowiem organ bezzasadnie uznał, iż w niniejszej sprawie organ jest związany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego,

- art. 21 i 64 Konstytucji, art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603, ze zm.) poprzez nieprawidłową i arbitralną ingerencję w prawo własności, zwłaszcza poprzez błędne określenie pojęcia celu wywłaszczenia,

- art. 156 §1 pkt 2 kpa, ponieważ organ bezzasadnie uznał, że nie zachodzą przesłanki tego przepisu,

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 oraz 107 kpa poprzez nienależyte zgromadzenie i rozpatrzenie materiału dowodowego, naruszenie innych zasad postępowania administracyjnego, jak również niewłaściwe uzasadnienie decyzji.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W obszernym uzasadnieniu podniósł m.in. że organ ponownie uchylił się od merytorycznego załatwienia sprawy z uwagi na oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, powołując się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 131/07. Powołane orzeczenie jest wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a nie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto pogląd tego Sądu wydaje się być odosobniony. Postępowanie o stwierdzenie nieważności ma charakter nadzwyczajny i zarazem jest postępowaniem niezależnym od postępowania sądowo-administracyjnego. Z natury rzeczy dotyczy ono zazwyczaj decyzji ostatecznych, w tym również ocenianych przez sąd administracyjny. Zdaniem skarżącego organ na skutek wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji winien samodzielnie przeprowadzić postępowanie i ocenić, czy zostały spełnione przesłanki nieważności. Następnie na tej podstawie winien wydać decyzję stwierdzającą nieważność, jeżeli zostały spełnione przesłanki ku temu, bądź odmawiającą stwierdzenia nieważności, gdy brak tych przesłanek. Natomiast w niniejszej sprawie kwestia ta nie była badana przez organ. Zatem organ dopuścił się rażącego naruszenia art. 157 § 2 kpa. Organ całkowicie uchylił się od przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego co do istoty sprawy. Oznacza to, zdaniem skarżącego, że Minister Infrastruktury nie gromadził w ogóle materiału dowodowego, a tym samym nie podjął żadnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego. Takie postępowanie organu pozostaje w oczywistej sprzeczności z istotą postępowania administracyjnego, ponieważ postępowanie co do nieważności decyzji, mimo że jest nadzwyczajnym postępowaniem, jest również postępowaniem administracyjnym i na organie ciążą takie same obowiązki, jak w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Podstawowym obowiązkiem organu w toku postępowania administracyjnego jest ustalenie stanu faktycznego i dokonanie subsumpcji do stanu prawnego, w tym wypadku do przepisów regulujących przesłanki stwierdzenia nieważności. Obowiązek ten winien być bezwzględnie przestrzegany przez organ, który nie może się z niego zwolnić, odwołując się do innego postępowania. Reasumując, zdaniem skarżącego, organ nie rozpoznał istoty sprawy, dopuszczając się przy tym rażącego naruszenia art. 157 § 2 kpa. Równocześnie skarżący podniósł, że w rozpatrywanej sprawie nie może mieć zastosowania art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) na który powołał się organ, ponieważ postępowanie o stwierdzenie nieważności nie jest tożsame z postępowaniem o zwrot nieruchomości, które było przedmiotem orzekania przez Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W związku z tym, organ nie jest w żaden sposób związany powołanym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i nie może uchylać się od przeprowadzenia postępowania dowodowego. Zatem, organ uchylając się od przeprowadzenia postępowania błędnie zastosował przywołany art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Następnie skarżący szeroko przedstawił swoje argumenty uzasadniające stanowisko, że materiał dowodowy będący w posiadaniu organu dowodzi, że w rozpatrywanej sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 21 i 64 Konstytucji poprzez błędne określenie pojęcia celu wywłaszczenia oraz zbędności, jak również poprzez nieprawidłową i arbitralną ingerencję w prawo własności. W konkluzji tych wywodów skarżący stwierdził, że Minister rozpatrując sprawę nie odniósł się do zarzutów wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i nie wyjaśnił ich, co narusza zasadę prawdy obiektywnej i oznacza nienależyte rozpatrzenie materiału dowodowego. Nadto prowadzi to, w opinii skarżącego, do naruszenia przez Ministra pozostałych zasad procesu administracyjnego, w tym zasady legalizmu, słusznego interesu strony, słusznego interesu społecznego, podważania zaufania do organów Państwa. Nie odnosząc się do zarzutów wniosku, organ błędnie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, zatem naruszył art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 oraz 107 kpa.

Dodatkowo skarżący podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 490/07 w identycznym stanie faktycznym uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpatrzenia, który wyrokiem z dnia 25 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA. Kr 424/08 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem skarżącego właśnie wskazany prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego winien być ewentualnie wskazówką dla organu rozpatrującego niniejszą sprawę, a nie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na który powołuje się organ.

Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżący uznał złożoną skargę za uzasadnioną.

W odpowiedzi na skargę organ Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że poddane kontroli sądu postępowanie nadzorcze, jakie toczyło się w sprawie przedmiotowej nieruchomości, jest nadzwyczajnym trybem postępowania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadaministracyjnym, organ administracji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W swej decyzji orzeka więc wyłącznie co do istnienia bądź nieistnienia nieważności orzeczenia, albo jego niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygnąć o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. W rozpatrywanej sprawie postępowanie o zwrot nieruchomości (obecnie części działek o numerach ewidencyjnych [...] położonych w M.) wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. [...] z dnia [...] października 1969 r. zostało zakończone ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...] października 2002 r., którą organ ten odmówił zwrotu części przedmiotowych działek. Decyzje te zostały następnie poddane kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 27 lipca 2006 r. sygn. akt SA/Kr 43/03 oddalił złożoną skargę. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 8 października 2006 r. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że w przywołanej sprawie kontrola Sądu obejmowała bezpośrednio ocenę legalności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. jak i ocenę legalności utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty K. z dnia [...] października 2002 r. Stosownie zaś do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) kontrolę tę Sąd prowadził niezależnie od granic wniosków i zarzutów stron zawartych w złożonej skardze. Kontrola Sądu dotyczyła zatem nie tylko badania, czy występują uchybienia powodujące konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji, takie jak: naruszenie prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik spraw, czy naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, czy też inne naruszenie przepisów postępowania, jakie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale także, co w sprawie ma podstawowe znaczenie, obejmowała badanie sprawy pod kątem kwalifikowanych wad powodujących stwierdzenie nieważności decyzji, przewidzianych w art. 156 kpa. W obszernym uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd ostatecznie stwierdził, że badając legalność zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa, co w konsekwencji doprowadziło, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do oddalenia skargi jako niezasadnej.

Artykuł 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Istotą mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu jest to, że orzeczenie prawomocne pociąga za sobą tę konsekwencję, że nikt nie może negować faktu istnienia orzeczenia i jego określonej treści, bez względu na to, czy był czy też nie był strona postępowania, w wyniku którego zostało wydane orzeczenie, które stało się prawomocne (W. Piasecki, w Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, Warszawa 1989, s. 590). Przyznanie mocy wiążącej prawomocnemu wyrokowi sądu administracyjnemu powoduje, że nikt nie może kwestionować jego treści, w tym także sąd administracyjny. Według art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Środki stosowane przez sąd administracyjny wobec zaskarżonej do sądu decyzji administracyjnej reguluje art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd administracyjny obowiązany jest zastosować odpowiedni środek w razie stwierdzenia określonego rodzaju naruszenia prawa. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji sąd obowiązany jest ustalić, czy decyzja administracyjna nie została wydana z kwalifikowanym naruszeniem przepisów prawa, którego rodzaje enumeratywnie wylicza art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W razie zatem oddalenia skargi nikt nie może kwestionować faktu, że poddana kontroli sądu decyzja administracyjna nie jest dotknięta wadą nieważności. Pozbawienie mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia może nastąpić tylko przez właściwy tryb zaskarżenia. W razie zatem, gdy Sąd przeprowadził kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, zawarta w wyroku ocena co do braku podstaw stwierdzenia nieważności jest wiążąca dla sądu administracyjnego, jak i innych organów państwowych. Nie dotyczy to przypadków, gdy sąd administracyjny odmówił kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej z uwagi na brak legitymacji do zaskarżenia. Moc wiążąca prawomocnego wyroku wyznaczona jest powaga rzeczy osądzonej. Według art. 171 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 971/08, niepubl.). Zagadnienie niedopuszczalności ponownej kontroli legalności decyzji po oddaleniu skargi na tę decyzję przez sąd administracyjny było wielokrotnie rozważane w orzecznictwie. W wyroku z 6 marca 2008 r. (sygn. akt II OSK 152/07, LEX nr 468722) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: ,,moc wiążąca wyroku określona w art. 170 ppsa oznacza, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Istota bowiem mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Skutkiem zasady mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w postępowaniu późniejszym ta kwestia nie może być już w ogóle badana". W powyższym wyroku Naczelny Sad Administracyjny wskazał również na znaczenie i rangę ustrojową unormowania z art. 153 ppsa, jako gwaranta spójności działania systemu władzy państwowej, zapewniającego realność konstytucyjnej zasady sądowej kontroli działalności administracji publicznej.

W sprawie jest bezsporne, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 27 lipca 2006 r. sygn. akt SA/Kr 43/03 oddalił skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. w sprawie odmowy zwrotu przedmiotowych nieruchomości. Ta ocena Sądu wiąże organ nadzoru. Oznacza to, że oddalenie skargi przez sąd administracyjny na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego. Próba stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez sąd (który oddalił skargę na niezgodność tej decyzji z prawem) jest w istocie w odniesieniu do rozstrzygnięcia sądowego niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu (wyrok NSA z 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt II S.A. 517/00, LEX nr 51228). Nie ma przy tym znaczenia (co podnosi skarżący), czy prawomocny wyrok wydał wojewódzki sąd administracyjny, czy też Naczelny Sąd Administracyjny.

Reasumując, należy stwierdzić, że wobec oceny legalności decyzji Wojewody z dnia [...] grudnia 2002 r. dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 27 lipca 2006 r. sygn. akt SA/Kr 43/03 uzasadnione jest stanowisko organu nadzoru odmawiające stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia. Z powyżej przytoczonych przyczyn zarzuty skargi są chybione, w tym także zarzut, że organ nie prowadził merytorycznego postępowania co do stwierdzenia nieważności decyzji. Raz jeszcze podkreślić należy, że ze względu na powołaną wyżej treść art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny sąd rozpatrując każdą sprawę z urzędu bada, czy zaistniały przesłanki nieważności decyzji. Oddalenie skargi dowodzi, że Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tym bardziej, że nie jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. W takiej sytuacji organ nadzoru ma zamkniętą drogę do samodzielnej oceny, czy decyzja będąca przedmiotem nowo wszczętego postępowania nadzwyczajnego, która była wcześniej przedmiotem kontroli sądu, w tym samym stanie faktycznym i prawnym, jest czy nie jest dotknięta wadą, o której mowa w przepisie wyżej wskazanym. Dlatego też Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ nadzoru przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 kpa są niezasadne. Nie ma przy tym znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, że w podobnych sprawach zapadły wyroki uchylające decyzje odmawiające zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Oceny prawne z tych wyroków nie mają bowiem mocy wiążącej dla niniejszej sprawy. Ponieważ ustalenia stanu faktycznego i prawnego zawarte w kwestionowanych przez skarżącego decyzjach wydanych przez Starostę i Wojewodę, poddanych kontroli legalności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w prawomocnym wyroku, nie mogą, jak wyżej wskazano, być przedmiotem oceny innych organów i sądów, dlatego też zarzut niedokonania przez Ministra ponownego zbadania, czy doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 21 i 64 Konstytucji, Sąd uznał za całkowicie chybiony i niezasadny. Organ ten nie miał kompetencji do ponownego dokonywania samodzielnych ustaleń stanu faktycznego i prawnego w sytuacji, gdy kwestionowane decyzje były poddane wcześniejszej kontroli sądu. Wskazać także należy, że kwestionowane decyzje nadzorcze zostały uzasadnione zgodnie z wymogami art. 107 kpa. Wyjaśniono zarówno treść przepisów zastosowanych w podstawach prawnych, tj. art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), jak i powody, które wykluczają możliwość rozstrzygnięcia sprawy w kierunku zgodnym z oczekiwaniami skarżącego.

Na zakończenie wyjaśnić jeszcze należy, że powołanie się w zaskarżonej decyzji Ministra z dnia [...] kwietnia 2009 r. jedynie na treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bez powiązania tego przepisu z treścią art. 170 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (jak to organ nadzoru uczynił w decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r.) Sąd uznać mógł jedynie za takie naruszenie przepisów postępowania, które nie ma wpływu na merytoryczną prawidłowość dokonanego przez organ nadzoru rozstrzygnięcia, a zatem niespełniające przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.