Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 636/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, Asesor WSA - Justyna Żurawska, Protokolant sek. sąd. - Magdalena Walkowiak, - Marcin Wacławek, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2023 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... stycznia 2022 r. nr ... w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu wnioskowania o nienależną refundację wywozową oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez B. Sp. z o. o. z siedzibą w G. (dalej jako Skarżąca, Strona, Spółka) jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako Organ, Minister) z dnia (...) (znak sprawy: (...) utrzymującą w mocy decyzję nr (...) Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia (...) nakładającą na Spółkę karę pieniężną w kwocie 5.023,95 zł z tytułu wnioskowania przez przedsiębiorcę o nienależną refundację wywozową do wniosku WPR1 o numerze (...) ((...)) z dnia (...).

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją o nr (...) z dnia (...) r. przyznał przedsiębiorcy B. Sp. z o.o. refundację wywozową do wniosku WPR1 o numerze (...) z dnia (...) r. MRN (...), w wysokości 2.417,22 EUR, tj. 10.047,90 zł z tytułu wywozu towaru o kodzie (...) w ilości 5.701,00 kg.

Po przeprowadzeniu kontroli ex-post przez organy celne w zakresie prawidłowości wypłaty refundacji wywozowych przyznawanych do wywozu produktów rolnych do państw trzecich, realizowanych w ramach finansowania wspólnej polityki rolnej zgodnie z przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, Naczelnik W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. wydał w dniu (...) r. decyzję nr (...) dotyczącą zmiany zapisów w zgłoszeniu celnym nr MRN (...) z dnia (...) r.

Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa wydał w dniu (...) r. decyzję nr (...) ustalającą Stronie skarżącej kwotę nienależnie pobranych środków w wysokości 2.417,22 EUR, tj. 10.047,90 zł uzyskanych na mocy decyzji nr (...) z dnia (...) r. o przyznaniu refundacji wywozowej wydanej przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego, do wniosku WPR1 o numerze (...) z dnia (...) r. MRN (...).

Od powyższej decyzji Dyrektora Generalnego KOWR strona złożyła odwołanie, w którego wyniku rozpatrzenia decyzją nr (...) z dnia (...) r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Generalnego KOWR.

Na powyższą decyzję Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 28 października 2020 r. o sygn. akt V SA/Wa 419/20 oddalił skargę Strony na decyzję MRiRW z dnia (...) r. nr (...) utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Generalnego KOWR z dnia (...) r. nr (...), ustalającą kwotę nienależnie pobranych środków wysokości 2.417,22 EUR, tj. 10.047,90 zł uzyskanych na mocy decyzji Prezesa ARR nr (...) z dnia (...) r. o przyznaniu refundacji wywozowej w łącznej wysokości 2.417,22 EUR, tj. 10.047,90 zł do wniosku WPR1 o numerze (...) z dnia (...) r. MRN (...). Wyrok stał się prawomocny w dniu 4 sierpnia 2021 r.

Postanowieniem z dnia (...) r. Dyrektor Generalny KOWR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary z tytułu wnioskowania o refundację wywozową wyższą niż należna, wypłaconą Stronie skarżącej na podstawie decyzji (...) z dnia (...) r. do wniosku WPR1 (...) z dnia (...) r., MRN (...), za podstawę biorąc art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009, zgodnie z którym łącznie ze zwrotem kwot nienależnie otrzymanych beneficjent zobowiązany jest do zapłaty kary stosowanej na podstawie art. 48 ust. 1 ww. rozporządzenia.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Dyrektor Generalny KOWR decyzją nr (...) z dnia (...) r. nałożył na Stronę skarżącą karę w kwocie 1 208,61 EUR, tj. 5.023,95 zł z tytułu wnioskowania o nienależną refundację wywozową do wniosku WPR1 o numerze (...) ((...)) z dnia (...) r. oraz zobowiązał Spółkę do zapłaty tej kwoty w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji.

Od decyzji Dyrektora Generalnego KOWR Spółka złożyła odwołanie. W odwołaniu Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji - Dyrektorowi Generalnemu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa.

W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją nr (...) z dnia (...) r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Generalnego KOWR.

W uzasadnieniu Organ wyjaśnił kwestie wynikające ze zmiany zgłoszenia celnego przez organy celne po przeprowadzonej kontroli i weryfikacji prawidłowości danych zawartych w przyjętym zgłoszeniu celnym i konsekwencje tych zmian. Wskazano również przepisy unijne, na podstawie których stwierdzone nieprawidłowości w zakresie pochodzenia wywożonego towaru objętego wnioskiem o refundację wiążą się nie tylko ze zwrotem nienależnie wypłaconej refundacji, ale również z koniecznością zastosowania sankcji. Wykazano również, że nie wystąpiły przesłanki, na podstawie których możliwe byłoby odstąpienie od zastosowania kary. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że skoro weryfikacja dokumentów stanowiących podstawę do wypłacenia refundacji doprowadziła do uznania przez organ I instancji, iż przyznana refundacja była nienależna, to wnioskowanie o nienależną refundację pociągnęło za sobą konsekwencje w postaci nałożenia kary. Dyrektor Generalny KOWR, zobligowany przepisami prawa, nie miał możliwości odstąpienia od jej nałożenia. Jednocześnie, uznając przesłankę zastosowania sankcji w postaci kary za spełnioną, organ nie znalazł podstaw do zakwalifikowania działania strony jako celowego i zastosował mniej dotkliwą karę - w wysokości połowy różnicy pomiędzy kwotą refundacji wnioskowanej a kwotą refundacji stosowanej do wywozu faktycznie dokonanego (art. 48 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009), a nie w wysokości podwójnej różnicy pomiędzy refundacją wnioskowaną a refundacją stosowaną (art. 48 ust. 1 lit. b ww. rozporządzenia). W zaskarżonej decyzji wyjaśniona również została kwestia dotycząca przedawnienia dochodzenia należności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, pomimo, iż organ I instancji wydając decyzję administracyjną naruszył:

- art. 64 ust. 2 lit. c], d) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady [UE] nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG] nr 352/78, [WE] nr 165/94, (WE] nr 2799/98, (WE] nr 814/2000, [WE] nr 1290/2005 i (WE] nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L z 2013 r., poz. 347, z późn. zm.], zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 1306/2013", poprzez jego niezastosowanie, tj. nierozważenie czy w sprawie zaszły okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej takie jak: (1] niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu oraz w przypadku gdy ten błąd nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna; (2] dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełniania obowiązków, o których mowa w ust. 1, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby;

- art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., w zw. z art. 64 ust. 2 lit. c], d] rozporządzenia nr 1306/2013, w taki sposób, że w toku postępowania zaniechał zebrania w sposób wyczerpujący pełnego materiału dowodowego, w szczególności organ I instancji nie wziął pod uwagę, iż konieczność zmiany zgłoszenia celnego przez Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. nie wynikała z winy Strony albowiem Spółka nie miała wpływu na stwierdzone w takcie w/w kontroli rozbieżności, zwłaszcza te dot. płci pomiędzy kategorią ubojową, a płcią zgłoszoną do rejestracji w bazie IRZ czy też dot. niezgodności w wieku pomiędzy danymi w paszporcie, a wiekiem wynikającym z uzębienia ubitych sztuk - weryfikacja płci, wieku odbywa się bowiem na etapie badania zwierząt rzeźnych (w tym bydła], przeprowadzanego przez urzędowego lekarza weterynarii w zakładzie; wynik badania odnotowywany jest natomiast w dzienniku badania przedubojowego i poubojowego, których to Spółka nie posiada albowiem są to dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a.;

- art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 11 k.p.a., poprzez brak uzasadnienia prawnego skarżonej decyzji - organ I instancji nie wyjaśnił podstaw prawnych, tj. nie dokonał wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji (ograniczył się jedynie do ich przytoczenia), tj. zaniechał m.in. wyjaśnienia Stronie dlaczego uznał, iż w sprawie nie zaszła żadna z okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej, a także nie odniósł się do kwestii terminu przedawnienia określonego w art. 189g § 1 k.p.a.;

- art. 189g § 1 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. z 2019 r., poz. 1606) poprzez jego niezastosowanie, tj. wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej w sytuacji przedawnienia - upłynęło bowiem więcej niż pięć lat od dnia naruszenia prawa;

- w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji - Dyrektorowi Generalnemu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa;

2) art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, podczas gdy:

- w aktach sprawy brak jest protokołu kontroli przeprowadzonej przez Izbę Celną w P. a następnie W. Urząd Celno-Skarbowy w P., w którym stwierdzono niezgodności dotyczące zgłoszenia celnego w zakresie pochodzenia zwierząt, z których mięso stanowiło towar zadeklarowany w przedmiotowym zgłoszeniu celnym, na który to protokół powołuje się organ II instancji;

- w aktach sprawy brak jest decyzji Naczelnika W. Urzędu Celno- Skarbowego w P. dotyczącej zmiany zapisów w zgłoszeniu celnym oraz dowodu doręczenia w/w decyzji Spółce, na którą to decyzję powołuje się organ II instancji;

- zarówno organ I jak II instancji nie włączyły do akt postępowania następujących dokumentów urzędowych: rejestru z systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ) oraz dzienników badania przedubojowego i poubojowego;

- konieczność zmiany zgłoszenia celnego przez Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. nie wynikała z winy Strony albowiem Spółka nie miała wpływu na stwierdzone w takcie w/w kontroli rozbieżności, zwłaszcza te dot. płci pomiędzy kategorią ubojową, a płcią zgłoszoną do rejestracji w bazie IRZ czy też dot. niezgodności w wieku pomiędzy danymi w paszporcie, a wiekiem wynikającym z uzębienia ubitych sztuk - weryfikacja płci, wieku odbywa się bowiem na etapie badania zwierząt rzeźnych (w tym bydła), przeprowadzanego przez urzędowego lekarza weterynarii w zakładzie; wynik badania odnotowywany jest natomiast w dzienniku badania przedubojowego i poubojowego, których to Spółka nie posiada albowiem są to dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a.;

3) art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L z 1995 r., poz. 312, str. 1; zwane dalej: "rozporządzeniem nr 2988/95"), poprzez zaniechanie dokonania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, tj. zaniechania ustalenia przez organ II instancji: (1) które konkretnie pismo wystosowane do Skarżącej przerwało bieg przedawnienia (organ II instancji ograniczył się do ogólnego powołania się na wszystkie pozyskane dokumenty z W. Urzędu Celno-Skarbowego; (2) czy, którekolwiek z pism z W. Urzędu Celno-Skarbowego, dotyczyło nieprawidłowości związanych z wywozem, dla którego przyznano refundację w drodze decyzji (chodzi przy tym o konkretne nieprawidłowości związane z tą konkretną refundacją, a nie jakiekolwiek nieprawidłowości w sprawie), a jeżeli tak to które oraz czy wystarczająco dokładnie określa operacje w odniesieniu do których istniało podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości dla wskazanych w nich zgłoszeń; (3) czy w/w pismo zostało podane do wiadomości osoby, której zachowanie można przypisać osobie prawnej - Skarżącej;

4) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, tj. niezawiadomienie strony przed wydaniem skarżonej decyzji o zakończeniu postępowania wyjaśniającego (dowodowego), a tym samym uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

W obszernym uzasadnieniu Strona skarżąca uzasadniła poszczególne zarzuty podniesione w skardze.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach organów nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, przedstawiony w części historycznej uzasadnienia, uznaje za ustalony prawidłowo i przyjmuje go za podstawę oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami wyżej wskazanej ustawy p.p.s.a, , jak też przepisów procesowych oraz z normami prawa materialnego mającymi zastosowanie w sprawie, Sąd uznał, iż rozstrzygnięcie to zostało wydane prawidłowo, a tym samym skarga podlega oddaleniu.

W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga również to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże w mocy art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, przedstawiony w części historycznej uzasadnienia, uznaje za ustalony prawidłowo i przyjmuje go za podstawę oceny zaskarżonej decyzji.

W niniejszej sprawie przede wszystkim zastosowanie mają przepisy:

- ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz. U. z 2020 r. poz. 481),

- rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (wersja przekształcona) (Dz. Urz. UE L 186 z 2009 r., str. 1 z późń. zm.), zwane dalej "rozporządzeniem 612/2009",

jak również ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; obecnie Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm.) - zwanej dalej K.p.a.

Podstawę prawną nałożenia kary stanowił art. 48 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku stwierdzenia, że w celu przyznania refundacji wywozowej eksporter złożył wniosek o refundację wyższą od refundacji stosowanej, refundacja należna w przypadku danego wywozu jest refundacją stosowaną do produktów faktycznie wywiezionych, zmniejszoną o kwotę odpowiadającą połowie różnicy między refundacją wnioskowaną a refundacją stosowaną do wywozu faktycznie dokonanego.

W powyższym kontekście w zaskarżonej decyzji nie uwzględniono zgłaszanych przez Skarżącą spółkę zarzutów naruszenia art. 64 ust. 2 lit. c-d rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 549 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie 1306/2013") poprzez nieuwzględnienie wynikających z ww. unormowania przesłanek odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, a to w kontekście twierdzenia, że konieczność zmiany zgłoszenia celnego nie wynikała z winy spółki, która nie miała wpływu na stwierdzone w toku kontroli rozbieżności, zwłaszcza w zakresie płci między kategorią ubojową a zgłoszoną do rejestracji w bazie IRZ oraz w zakresie wieku między danymi w paszporcie a wiekiem wynikającym z uzębienia ubitych sztuk. W motywach decyzji wskazano w powyższym zakresie, że Strona skarżąca powinna dochodzić pochodzenia towaru w postępowaniu celnym, które było długotrwałe (kontrola służb celnych trwała 3 lata) i zakończyło się podpisaniem protokołu z konkretnymi ustaleniami.

Organ odwoławczy wskazał również, że w sprawie nie upłynął 4-letni termin przedawnienia dochodzenia należności wynikający w zw. z treścią art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L. z 1995 r. Nr 312, str. 1, dalej: "rozporządzenie 2988/95") z art. 49 ust. 4 lit. b rozporządzenia 612/2009. Na gruncie okoliczności faktycznych sprawy termin ten upływał w odniesieniu do przedmiotowej kary 12 września 2017 r., jednakże został przerwany poprzez czynności kontrolne związane z podejrzeniem wystąpienia nieprawidłowości i zmierzające do zakwestionowania wysokości refundacji. Zdaniem organu przy tym, z uwagi na regulacje prawa UE nie będzie miał w ww. zakresie zastosowania 5-letni termin przedawnienia nałożenia kary wynikający z art. 189g § 1 K.p.a.

W rozpoznawanej sprawie dla części kwestii spornych kluczowe jest to ustalenie, trafnie podnoszone w zaskarżonej decyzji, że w odniesieniu do nieprawidłowości skutkującej ustaleniem wysokości nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej (i następczo nałożeniem spornej obecnie kary pieniężnej) zapadł prawomocny wyrok tut. Sądu w dniu 28 października 2020 r. o sygn. akt V SA/Wa 419/20, zaś oceną prawną w tym orzeczeniu zawartą związany jest skład orzekający w tej sprawie na mocy art. 170 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie może przyjąć ustaleń, które byłyby niezgodne ze wskazaną oceną prawną, co - jak zauważono - ma przesądzające znaczenie dla tych zarzutów, które w istocie stanowią polemikę z ustaleniami już prawomocnie osądzonymi.

Spostrzeżenie powyższe dotyczy w szczególności ustalenia o przerwaniu biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia 2988/95. Jak zauważono w przywołanym wyroku wydanym dnia 28 października 2020 r. o sygn. akt V SA/Wa 419/20, w aktach sprawy znajdują się dokumenty wskazujące na "konkretne nieprawidłowości skierowane do strony przed 12.09.2017 r.", co "musi prowadzić do uznania, że w stosunku do tej nieprawidłowości termin przedawnienia został skutecznie przerwany". Argumenty Strony skarżącej wskazujące na brak szczegółowych ustaleń organu w ww. zakresie zmierzają wprost do zakwestionowania ww. ustalenia i już tylko z tego powodu nie mogą odnieść pożądanego rezultatu. Innymi słowy, zarówno wskazany w decyzji termin upływu przedawnienia karalności, jak i okoliczności przerywające bieg tegoż terminu nie podlegają dyskusji.

Z kolei argumentacja odnosząca się do niezastosowania w sprawie ogólnego terminu przedawnienia nałożenia kary wynikającego z prawa krajowego (art. 189g § 1 K.p.a.) jawi się jako nieporozumienie. Przepis ten nie znajduje bowiem zastosowania nie tylko z mocy reguły kolizyjnej wynikającej z § 2 tegoż artykułu (w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, gdzie zastrzega się "warunki i zasady określone w przepisach prawa wspólnotowego"), ale przede wszystkim z uwagi na konstytucyjny system (hierarchię) źródeł prawa (art. 91 ust. 3 Konstytucji). Należy zauważyć, że w odniesieniu do przedmiotowej kary pieniężnej termin przedawnienia, z mocy art. 3 ust. 1 rozporządzenia horyzontalnego (2988/95), wywodzić należy z rozporządzenia sektorowego (612/2009), tj. z art. 49 ust. 4 lit. b, który wskazuje na czteroletni okres, "który upłynął między dniem zawiadomienia beneficjenta o ostatecznej decyzji o przyznaniu refundacji a dniem przekazania beneficjentowi przez władze krajowe lub wspólnotowe pierwszej informacji o rodzaju nienależnej płatności". Nie budzi przy tym wątpliwości, że przepisy dotyczące przedawniania nieprawidłowości są bezpośrednio skuteczne, co oznacza, że mogą być bezpośrednią podstawą prawną rozstrzygnięć wydawanych przez organy krajowe w prowadzonych przez nie postępowaniach, mając pierwszeństwo w razie kolizji z przepisami krajowymi (por. również odpowiednio np. wyrok TSUE w sprawie C-278/02 Handlbauer, pkt 32-35).

Powyżej zaprezentowana wykładnia przepisów mających zastosowanie w sprawie, była już przedmiotem rozważań tut. Sądu (patrz : stanowisko i argumentacja prawna zaprezentowana w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 4958/21, sygn. akt V SA/Wa 4957/21, sygn. akt V SA/Wa 4956/21, sygn. akt V SA/Wa 4955/21; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.gov.pl), a tut. Sąd podziela prezentowane w nich stanowisko.

Odnośnie natomiast do przesłanek odstąpienia od kary wynikających z rozporządzenia 1306/2013, to trzeba w pierwszym rzędzie podkreślić, że Skarżąca strona w żaden sposób nie wykazuje przesłanki błędu organu (art. 64 ust. 2 lit. lit. c) i takowej nie dostrzega również skład orzekający. Argumentacja spółki koncentruje się wokół kwestii braku winy w niewypełnieniu obowiązków (lit. d ww. unormowania).

Jak wynika z kolei z art. 64 ust. 2 lit. d ww. rozporządzenia, przesłanka ta powinna zostać wykazana przez Stronę skarżącą (zob. odpowiednio wyrok TSUE w sprawie C-86/20 Vinařství U Kapličky s.r.o., pkt 77). Pojęcie winy obejmuje przy tym zarówno bezpośredni zamiar działania niezgodnego z wymogami prawa UE (umyślności), jak i pośredni, np. zaniechanie, co znajduje oparcie już tylko w samej definicji "nieprawidłowości" (vide odpowiednio opinię Rzecznika Generalnego Eleanor Sharpston w sprawie C-406/14, Wrocław – Miasto na prawach powiatu, pkt 46). Potwierdza to również treść zastosowanego w sprawie rozporządzenia sektorowego 612/2009, gdzie stopień zawinienia (umyślność) jest istotny dla wysokości kary (por. art. 48 ust. 1 lit. b).

W realiach sprawy organ wywiódł, że nie ustalono, by działanie spółki miało charakter celowy, natomiast bez wątpienia ustalono prawomocnie istnienie nieprawidłowości (zaniechań). Brak zaniechania w tym kontekście powinien zostać wykazany, jak zauważono, przez Stronę skarżącą. Innymi słowy, jej rzeczą było wykazanie, że nie mogła zapobiec w żaden sposób nieprawidłowościom, których wynikiem było ustalenie o niemożności wskazania kraju pochodzenia partii mięsa wołowego. Tymczasem Strona skarżąca poza ogólnym powołaniem się na brak posiadania badań przedubojowego oraz poubojowego, jak też brak dostępu do bazy Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt, nie zaoferowała w postępowaniu żadnych dowodów wskazujących na okoliczność, że stwierdzone nieprawidłowości nie były wynikiem jej niedopatrzeń. Co więcej, z ww. prawomocnego wyroku o sygn. V SA/Wa 419/20, dotyczącego sprawy w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wynika, że w postępowaniu celnym ustalono "w sposób niebudzący wątpliwości, że do zmiany zgłoszenia celnego doszło na skutek stwierdzonych licznych nieprawidłowości w dokumentacji przedstawionej do zgłoszenia. Analiza tych nieprawidłowości doprowadziła organy celne do wniosku, że w stosunku do wyżej wskazanej partii mięsa wołowego nie można ustalić kraju pochodzenia".

Nie ma przy tym podstaw do kwestionowania tego ustalenia tak w postępowaniu sądowym, jak i nawet nadzwyczajnym, zważywszy na prawomocne potwierdzenie wskazanej nieprawidłowości w ww. wyroku o sygn. V SA/Wa 419/20 (por. uchwałę NSA o sygn. I OPS 6/09, ONSAiWSA 2010, nr 2, poz. 18; dostępna tamże).

Powyżej zaprezentowana wykładnia przepisów mających zastosowanie w sprawie, była również przedmiotem rozważań w cyt. wyrokach WSA z dnia 18 sierpnia 2022 r., a tut. Sąd podziela prezentowane w nich stanowisko.

Tym samym, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego.

Nie sposób wobec tego na tle ustalenia wynikającego z wyroku z dnia 28 października 2020 r. o sygn. V SA/Wa 419/20, mając ponadto na względzie, że to na Stronie skarżącej ciążył ciężar wykazania korzystnych dla niej okoliczności, ocenić zgłoszone obecnie zarzuty odnoszące się do stopnia zawinienia spółki w stwierdzonych nieprawidłowościach inaczej, jak tylko negatywnie.

Odnosząc się końcowo do zarzutu braku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu (nr 4 osnowy skargi) wskazać należy na trafną replikę organu o braku jego uzasadnienia przez Stronę, a w istocie również oparcia w realiach sprawy wobec dokonywania w toku postępowania administracyjnego czynności procesowych przez zawodowego pełnomocnika spółki. Strona nie wskazała na tym tle uchybień, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i nie dostrzega ich również skład orzekający (patrz odpowiednio uchwała NSA o sygn. FPS 6/04, ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 66).

Organ odwoławczy nie naruszył też przepisów postępowania administracyjnego.

Wbrew twierdzeniom skargi nie zostały naruszone art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organy - wbrew zarzutom skargi - prawidłowo dokonały interpretacji przywołanych przepisów, jak również prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, zbierając go wcześniej zgodnie z wymogami przepisów postępowania.

Organ odwoławczy w rozpatrywanej sprawie działał na podstawie przepisów prawa i dokonał oceny w oparciu o materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Organ ten w sposób kompletny i zrozumiały wyjaśnił także zasadnicze powody podjętego rozstrzygnięcia, wypełniając kryteria przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi, zdaniem Sądu, działanie organu nie stanowi w tym zakresie naruszenia obowiązujących przepisów prawa.

Sąd uznał, że organy wydając zaskarżone decyzje odniosły się zarówno do zgromadzonego materiału dowodowego, jak i twierdzeń Strony skarżącej. Spowodowało to - zdaniem Sądu - brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również zasad dotyczących zgromadzenia i oceny materiału dowodowego w sposób, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy. Odmienna ocena materiału dowodowego, niż jak to chciałaby Strona skarżąca, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

Sąd nie dopatrzył się tym samym naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, w stopniu wpływającym na wynik sprawy, ani naruszenia innych przepisów postępowania w stopniu mogącym istotnie wpłynąć na wynik sprawy.

Jak już wyżej wskazano, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że został on wydany z naruszeniem przepisu prawa materialnego wpływającym na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 litera a-c p.p.s.a.).

Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa materialnego czy procesowego na treść decyzji, a więc ukształtowanych w niej stosunków administracyjnoprawnych materialnych lub procesowych. Sąd, uchylając z tych powodów decyzję, musi zatem wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (patrz: wyrok NSA z 19 października 2011 r., sygn. akt I OSK 915/11; dostępny tamże).

Dlatego też zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i uchylenie decyzji może nastąpić jedynie wówczas, gdy stwierdzone naruszenie przepisów miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w takim wypadku rzeczą Sądu jest wykazanie, że uchybienie przepisom prawa przez organ orzekający było tak istotne, że przy poprawnym ich zastosowaniu brzmienie osnowy decyzji byłoby lub mogłoby być inne.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź innych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.