Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1000/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Główny Geodeta Kraju
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2c
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2023 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 21 kwietnia 2023 r. nr GK-II.7221.24.2023 w przedmiocie odmowy dokonania aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków – skargę oddala –


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1000/23

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 21 kwietnia 2023 r. GK-II.7221.24.2023 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania J. T. (dalej: skarżący), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: Starosta, organ I instancji) z 11 stycznia 2023 r. nr GG-I.6620.07.473.2022.AS2, odmawiającą dokonania aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków.

Jak wynika z akt sprawy, J. T. zwrócił się do Starosty [...] z wnioskiem o wyjaśnienie, stosownie do pisma z 13 czerwca 2017 r., z jakich przyczyn i na podstawie jakich zdarzeń prawnych działka nr [...], poprzednio w kształcie trapezu i o zdecydowanie większej powierzchni (oznaczona na mapie hipotecznej [...], będąca siedliskiem, na niej położony był dom rodzinny) obecnie na mapie ewidencyjnej przedstawiona jest w zupełnie innym kształcie oraz o zdecydowanie mniejszej powierzchni.

W trakcie postępowania skarżący w piśmie z 15 czerwca 2022 r. podniósł, że jego żądania dotyczą zmiany danych ewidencji gruntów obrębu [...] w zakresie granic i powierzchni,. a przedmiotem jego wniosku jest przedstawiona na mapie katastralnej pgr [...] (jej część obecnie oznaczona jest jako działka [...]) granicząca od północy z pgr [...] i [...] a od zachodu z pgr [...].

W wyniku przeprowadzonego postępowania Starosta [...] decyzją z 11 stycznia 2023 r. nr GG-I.6620.07.473.2022.AS2 odmówił dokonania aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gminy [...] w zakresie granic i powierzchni działki nr [...].

W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji przedstawił dokonane w sprawie ustalenia i motywy podjętego rozstrzygnięcia. Wskazał, że granice działki nr [...] wykazane w aktualnej bazie danych ewidencji gruntów i budynków są zgodne z dokumentacją znajdującą się w posiadanym zasobie geodezyjnym i nie stwierdzono błędów w stosunku do tej dokumentacji źródłowej. Organ I instancji podniósł, że starosta jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków rejestruje jedynie stan prawny ustalony w odrębnych trybach przez inne organy, wynikający z przedłożonych dokumentów i nie jest władny do rozstrzygana kwestii zasięgu prawa własności.

Odwołanie od ww. decyzji złożył J. T., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, że powołane w uzasadnieniu decyzji zapisy w ewidencji nie są oparte na jakichkolwiek zdarzeniach faktycznych lub prawnych, gdyż jego zdaniem brak jest jakiegokolwiek dowodu o podziale pgr. [...] i wydzieleniu z niej "drogi wiejskiej" (działka [...]).

PWINGiK, działając na podstawie art. 136 k.p.a., zwrócił się do Organu I instancji o uzupełnienie materiału dowodowego. Po otrzymaniu żądanych dokumentów zawiadomił zainteresowane strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań stosownie do wymogu art. 10 § 1 k.p.a. a na żądanie skarżącego przesłał mu kopię dokumentów z akt sprawy.

Następnie, PWINGiK opisaną na wstępie decyzją z 21 kwietnia 2023 r. GK-II.7221.24.2023, działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (jedn. tekst Dz.U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm.; dalej: P.g.i.k.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty.

W uzasadnieniu wskazał, że ewidencja gruntów dla obrębu [...] zgodnie z przepisami dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów (Dz. U. Nr 6, poz. 32) została założona w latach 60-tych. W wyniku ww. prac geodezyjnych został sporządzony pierworys mapy ewidencji gruntów wsi [...] w skali 1:2880, wchodzący w skład operatu technicznego nr [...]. Na podstawie wówczas obowiązujących przepisów granice działek określał przebieg linii głównie według faktycznego stanu władania, wkreślonych następnie na matryce mapy ewidencyjnej w skali 1:2880.

W wyniku tych prac w przedmiotowym zakresie sporządzony został "Protokół nr [...] stwierdzenia stanu władania gruntami" z dnia [...].03.1968 r., w zakresie m.in. działki nr [...] oraz rejestry gruntów.

Na podstawie rejestru gruntów wsi [...] założonego w 1969 r. ustalono, że m.in. działka nr [...] o pow. 0,05 ha stanowiła własność M. T. s. S. i A.

Z akt sprawy wynika również, że w latach siedemdziesiątych na terenie wsi [...] zostały przeprowadzone kompleksowe postępowania uwłaszczeniowe zgodnie z ustawą z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) na podstawie wówczas obowiązującej mapy ewidencyjnej. Na stan wynikający z założenia ewidencji gruntów dla działek zostały wydane akty własności ziemi. Z akt sprawy wynika, że działka nr [...] była objęta postępowaniem uwłaszczeniowym i został wydany dla niej akt własności ziemi z [...] marca 1975 r. nr [...].

Organ odwoławczy na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalił także, że w latach 80-tych XX wieku przeprowadzone zostało odnowienie ewidencji gruntów na mapie zasadniczej dla obrębu [...], w wyniku którego został sporządzony operat techniczny nr [...]. Z załączonego do akt sprawy wykazu zmian w stanach posiadania, opracowanego w wyniku prac geodezyjnych i kartograficznych, których rezultaty zawiera ww. operat techniczny nr [...] wynika, że działka nr [...] zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] o pow. 0,08 ha.

W rejestrze pomiarowo-klasyfikacyjnym wsi [...], sporządzonym podczas odnowienia ewidencji przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych - Rejonowy Oddział w [...], wpisano na rzecz M. T. s. S. i A. m.in. działkę nr [...] o powierzchni 0,08 ha, przy czym w rejestrze tym widnieje oświadczenie o treści: "Wykazany w rejestrze wykazie zmian stan posiadania przyjmuję jako zgodny ze stanem faktycznym", podpisane w dniu 20 grudnia 1983 r. przez M. T. W rejestrze gruntów założonym w 1987 r. w jednostce rejestrowej nr [...] obejmującej działki będące własnością M. T., wpisano m.in. działkę nr [...] o powierzchni 0,08 ha. W wyniku odnowienia ewidencji gruntów została sporządzona analogowa mapa ewidencyjna, na podstawie której ustalono, że działka nr [...] od zachodu i południa graniczy z działką nr [...], od północy z działką nr [...], natomiast od wschodu z działką nr [...]. Stan taki widniał na mapie ewidencyjnej obowiązującej na dzień 11.12.2020 r. (czyli sprzed przeprowadzonej w 2020 r. modernizacji ewidencji gruntów i budynków).

W 2004 r. m.in. dla obrębu [...], gmina [...] zostały przeprowadzone prace geodezyjne związane z modernizacją ewidencji gruntów i budynków. W wyniku przeprowadzenia ww. prac modernizacyjnych został sporządzony operat techniczny nr [...]. Ze sprawozdania technicznego stanowiącego integralną część ww. operatu wynika, że w zakres wykonywanych prac geodezyjnych wchodziło opracowanie numerycznej mapy ewidencji gruntów i budynków na podstawie materiałów znajdujących się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym oraz w wyniku przekształcenia map analogowych do postaci cyfrowej. Tak sporządzony operat dla gminy [...] został zatwierdzony decyzją Starosty [...] z [...] września 2004 r. nr [...]. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] października 2004 r. W wyniku ww. modernizacji została sporządzona numeryczna mapa ewidencyjna.

PWINGiK na podstawie porównania analogowej mapy ewidencyjnej z odnowienia ewidencji gruntów z wydrukiem numerycznej mapy ewidencyjnej, powstałej w wyniku przeprowadzonej w ww. modernizacji ustalił, że przebieg granic między działką nr [...] a działkami sąsiednimi nr: [...] oraz [...], pochodzący z ww. modernizacji ewidencji gruntów i budynków nie uległ zmianie w stosunku do ww. analogowej mapy ewidencyjnej, obowiązującej przed modernizacją. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ odwoławczy ustalił, że powyższy stan danych ewidencyjnych, dotyczących działki nr [...] obowiązywał do czasu przeprowadzenia w 2020 r. kolejnej modernizacji ewidencji gruntów i budynków (na podstawie mapy ewidencyjnej w skali 1:2000 sprzed modernizacji w 2020 r.).

Z akt sprawy wynika, że Starosta w 2020 r. przeprowadził modernizację ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gmina [...]. Natomiast informacja Starosty o tym, że dane objęte modernizacją zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego dla obrębu [...], jedn. ewid. [...] stały się danymi ewidencji gruntów i budynków i zostały ujawnione w bazie danych ewidencji gruntów i budynków została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego dnia [...] grudnia 2020 r., pod poz. [...]. Modernizacja polegała na dostosowaniu istniejących danych ewidencyjnych do wymogów określonych w rozporządzeniu oraz na uzupełnieniu bazy danych ewidencyjnych i na utworzeniu pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia.

W ramach przeprowadzonych prac modernizacyjnych Starosta, na podstawie informacji uzyskanych od Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie ustalił, że działka nr [...] (rów) która zgodnie z wówczas obowiązującą mapą ewidencyjną graniczyła z działką nr [...] nie stanowiła gruntów pod wodami powierzchniowymi płynącymi - "WP" lecz urządzenie melioracyjne. Również w oparciu o te ustalenia, wykonawca w ramach prowadzonej modernizacji przystąpił do czynności ustalenia przebiegu granic działki nr [...] z działkami nr [...] i [...].

Organ odwoławczy na podstawie protokołów ustalenia przebiegu granic działek z 1 września 2020 r. ustalił, że jedynie południowa granica między działką nr [...] a działką nr [...] została ustalona w trybie przepisów § 39 rozporządzenia, tj. na podstawie "ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie", według wskazania strony – J. T., przy czym właściciel działki nr [...] nie brał udziału w ww. czynnościach. Ponadto z ww. protokołów z kol. 11 wynika, że skarżący obecny podczas czynności geodezyjnych, nie zgodził się na wskazane przez geodetę "granice po użytkowaniu" między działką nr [...] a działkami nr nr [...] i [...], wobec czego zgodnie z wpisem w kol. 7 ww. protokołów granice nie zostały ustalone, co znajduje potwierdzenie na szkicu granicznym nr K2-31, stanowiącym integralną część ww. protokołów ustalenia przebiegu ww. granic. Organ odwoławczy w oparciu o ww. szkic ustalił również, że granica działki nr [...] z działką nr [...] nie podlegała ustaleniom, ponieważ została wykazana zgodnie z operatem id zgłoszenia [...] (operat techniczny z ustalenia przebiegu granic działki nr [...] nr [...]).

W wyniku przeprowadzenia ww. prac modernizacyjnych został sporządzony operat techniczny nr [...], przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] grudnia 2020 r. Zgodnie z załączonym wykazem współrzędnych punktów granicznych, pochodzącym z ww. operatu nr [...] wynika, że jedynie punktom granicznym nr [...] i [...], określającym przebieg granicy działki nr [...] z działką nr [...] oraz punktowi granicznemu nr [...], leżącym na styku działek nr [...] i [...] został nadany atrybut ZRD 1 oraz BPP 1, tj. błąd położenia punktu mieszczący się w przedziale 0,00-0,10 m. Natomiast położenie punktów granicznych nr [...], określających przebieg granicy działki nr [...] z działką nr [...] oraz punktów granicznych nr [...] określających przebieg granicy działki nr [...] z działką nr [...] nie uległo zmianie w stosunku do danych ewidencyjnych sprzed ww. modernizacji, a ich współrzędne zostały wykazane w operacie ewidencji gruntów i budynków na podstawie operatu technicznego nr [...].

Mając powyższe na uwadze, PWINGiK zgodził się ze stanowiskiem Starosty dotyczącym tego, że dane o punktach granicznych działki nr [...] pochodzą z operatu technicznego id [...] (dot. pomiaru działki nr [...]), id [...] (dot. modernizacji egib) oraz z wektoryzacji mapy analogowej dokonanej w 2004 r. w ramach modernizacji egib (operat id [...]). Wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego przebieg granicy działki nr [...] z działkami nr [...] oraz nr [...] w operacie ewidencyjnym wykazany jest prawidłowo.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego, zawartej w odwołaniu, zgodnie z którymi "powołane w uzasadnieniu decyzji zapisy w ewidencji nie są oparte na jakichkolwiek zdarzeniach faktycznych lub prawnych", bowiem w opinii skarżącego "brak jakiegokolwiek dowodu o podziale pgr. [...] i wydzieleniu z niej "drogi wiejskiej" (działka [...])" organ odwoławczy uznał je za bezpodstawne, bowiem wykraczają poza tryb aktualizacji ewidencji gruntów i budynków ustalony w art. 24 ustawy P.g.i.k. W trybie tym nie można bowiem dokonywać żadnych zmian własnościowych poprzez samoistne zmiany w ewidencji gruntów, a do takich należą m.in. zmiany granic i powierzchni działek, zgodnie z żądaniami skarżącego w piśmie z 15 czerwca 2022 r. Ewidencja gruntów jest tylko publicznym rejestrem obejmującym dane o gruntach wynikające z odpowiedniej dokumentacji urzędowej.

Organ II instancji wyjaśnił, że pgr nr [...], na którą powołuje się skarżący, gdzie w jego opinii jej część obecnie oznaczona jest jako działka nr [...], która graniczy od północy z pgr [...] i [...] a od zachodu z pgr [...] (zgodnie z treścią pisma z 15.06.2022 r.) stanowi treść mapy katastralnej, aktualnie nieobowiązującej, stanowiącej materiał archiwalny i przedstawia jedynie wartość historyczną, zatem nie może być podstawą aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Mapa ewidencyjna na terenie wsi [...] powstała w latach 60-tych ubiegłego wieku w związku z przepisami dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów (Dz. U. Nr 6, poz. 32) i wydanej na jego podstawie Instrukcji Ministra Rolnictwa z dnia 21 kwietnia 1955 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów (Monitor Polski Nr 38, poz. 379). W aktualnie obowiązującym operacie ewidencji gruntów i budynków występuje działka nr [...], której właścicielem jest skarżący, stanowiąca treść mapy ewidencyjnej. PWINGiK podkreślił, że żądania wniesione przez skarżącego (pismo z 15.06.2022 r.) dotyczące wprowadzenia zmiany danych ewidencji gruntów obrębu [...] w zakresie granic i powierzchni działki nr [...], której jest właścicielem, gdzie w jego opinii działka nr [...] i działka [...] to dawna parcela [...], której właścicielami byli jego poprzednicy prawni, może być dokonana po przedłożeniu przez zainteresowanego stosownej dokumentacji geodezyjnej, określonej w § 30 rozporządzenia egib, stanowiącej podstawę wykazania w ewidencji granic działek ewidencyjnych.

Zdaniem organu odwoławczego z uwagi na to, że skarżący nie przedłożył takiej dokumentacji geodezyjnej, która byłaby podstawą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków i jednocześnie nie zachodziły okoliczności uzasadniające wprowadzenie tych zmian przez organ z urzędu w drodze aktualizacji, to decyzję organu I instancji należy utrzymać w mocy.

W przedmiotowej sprawie działka nr [...] stanowiąca drogę jest we władaniu na zasadach samoistnego posiadania Skarbu Państwa, natomiast Gmina [...] ma ww. działkę we władaniu jako gospodarowanie zasobem nieruchomości.

J. T. wniósł skargę na ww. decyzję PWINGiK z 21 kwietnia 2023 r. GK-II.7221.24.2023. Podniósł, że zaskarżona decyzja jest błędna i winna być uchylona. Wniósł również o przyznanie zwrotu kosztów postępowania.

Zdaniem Skarżącego nie zachodzi jakakolwiek causa do twierdzenia, że jakaś (bliżej dotąd nieokreślona) stationes fisci Skarbu Państwa wykonuje jakieś akty samoistnego posiadania na części pgr [...] (obecnie działka [...]) a Urząd Gminy [...] jest jej "gospodarzem". Wskazana nieruchomość szczepowa od pokoleń była we władaniu poprzedników prawnych Skarżącego, który to władztwo kontynuuje (art. 336, 339, 340 k.c.).

Zdaniem skarżącego nie było i aktualnie nie ma jakichkolwiek zdarzeń faktycznych i prawnych dla istnienia jakiś uprawnień Skarbu Państwa i Gminy do tej nieruchomości, określanej obecnie w ewidencji m.in. jako działki nr [...] i [...] oraz rzekomy podział pgr [...]. Stan prawny i faktyczny nieruchomości obrazuje przede wszystkim materiał zawarty w księdze wieczystej - m.in. mapa katastralna, zasadnicza, opinia biegłego geodety S. R. - a dezawuowanie tegoż materiału jest bezpodstawne, skoro ten materiał jest w zasobie geodezyjnym. Ten materiał, w szczególności opinia ww. biegłego stanowi, zdaniem skarżącego, podstawę usunięcia z urzędu błędnych informacji z ewidencji odnoszących się do przedmiotowej nieruchomości. Skarżący wskazał, że o przedłożenie innej stosownej dokumentacji geodezyjnej nie był wzywany.

W ocenie skarżącego protokół nr [...] dotyczący jedynie części zabudowanego pgr [...] (obecnie działka nr [...]) jest mało wiarygodny, pozostała część ww. pgr była i jest użytkiem rolnym. Skarżący podniósł, że decyzja z [...] września 2004 r. nie została doręczona ówczesnym współwłaścicielom nieruchomości, zatem nie jest ona ostateczna. W ocenie skarżącego brak jest również podstaw do wydzielenia działki [...] (rów) skoro brak jest dokumentacji pozwolenia wodnoprawnego na budowę i lokalizację "urządzenia melioracyjnego".

Końcowo skarżący wskazał, że w żaden sposób nie wykazano aby Skarb Państwa - jakaś konkretna jego jednostka - wykonywał jakiekolwiek akty samoistnego posiadania wobec części rodzinnej nieruchomości pgr [...], czy też Urząd Gminy [...] rzekome gospodarowanie względem niby "drogi wiejskiej". W jego ocenie jest to fikcja i typowe usurpatio. Oba podmioty nie mają interesu bycia stroną w niniejszej sprawie, tak jak i PZD w [...].

W odpowiedzi na skargę PWINGiK w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm. – dalej: P.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach stwierdził, że skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Sąd podzielił stanowisko Organów, że nie zachodziły podstawy do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w sposób postulowany przez Skarżącego.

Jak wynika z akt sprawy Skarżący domagał się zmiany powierzchni i granic działki nr [...] obrębu [...]. Jak podnosił, pierwotna działka oznaczona na mapie katastralnej nr [...] została w części oznaczona jako działka nr [...] oraz okrojona o istotną cześć – od strony północnej – rzekomą drogą gminną a od strony zachodniej o obszar za rowem melioracyjnym. Na mapie katastralnej była w kształcie trapezu podczas gdy obecnie ma zdecydowanie mniejszą powierzchnię i zupełnie inny, wręcz dziwny kształt.

Zgodnie z art. 24 ust. 2b P.g.i.k., aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c P.g.i.k.).

Zatem informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na dwa sposoby tj. z urzędu albo na wniosek.

Informacje zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji także w sytuacji wykrycia błędnych informacji. Wpis w ewidencji ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Techniczny charakter ewidencji powoduje natomiast, że to nie ewidencja kształtuje określony stan prawy, lecz dopiero zmiana tego stanu w innym przewidzianym przez prawo trybie znajduje swoje odzwierciedlenie w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja pełni zatem jedynie funkcje rejestrujące stan prawny ustalony w innym trybie i przez inne organy. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z dokumentów. Organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków nie mogą więc tworzyć stanu prawnego, lecz jedynie odzwierciadlają w prowadzonych ewidencjach stan prawny (zob. wyrok NSA z 27 września 2023 r., I OSK 270/22, LEX nr 3618896).

Powyższe oznacza, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego dotyczących ewidencji gruntów i budynków nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu. Z tego powodu poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Służą temu takie postępowania jak rozgraniczenie nieruchomości, uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo o ochronę własności (zob. wyrok WSA w Lublinie z 6 lipca 2023 r., III SA/Lu 94/23, LEX nr 3607788).

Organy odmówiły Skarżącemu aktualizacji co do granic i powierzchni działki nr [...]. Sąd zwraca uwagę, że Organy w sposób zupełny i wyczerpujący zebrały materiał dowodowy a następnie poddały go ocenie, czyniąc zadość wymogom, wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Po uwzględnieniu istotnych dla sprawy dowodów prawidłowo Organy stwierdziły, że nie zachodzą podstawy do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków a Sąd tę ocenę podziela.

Należy przyznać, że na znajdującej się w aktach sprawy mapie katastralnej parcela nr [...], należąca do poprzedników prawnych Skarżącego miała kształt trapezu a działka nr [...], należąca obecnie do Skarżącego ma mniejszą powierzchnię w stosunku do stanu wykazanego na mapie katastralnej. Należy jednak podkreślić, że powyższa zmiana granic była wynikiem prac geodezyjnych mających miejsce w latach 60. ubiegłego wieku w trakcie zakładania ewidencji gruntów i budynków. To wówczas na pierworysie mapy ewidencyjnej gruntów wsi [...] ([...]) na obszarze dawnej parceli gruntowej nr [...] naniesiono rów melioracyjny. Z ww. parceli wydzielono dwie działki wówczas o nr [...] i [...] a granica pomiędzy nimi przebiegała wzdłuż naniesionego na mapie rowu melioracyjnego. Sporządzono również protokół stwierdzenia stanu władania nr [...] z [...] marca 1968r., w którym stwierdzono, że M. T. posiada min. działkę nr [...] tytułem dziedziczenia od roku 1954r. W protokole tym nie wymieniono dz. nr [...], jako będącej we władaniu ojca Skarżącego. W rejestrze gruntów wsi [...] założonego w 1969r. w konsekwencji wpisano, że działka nr [...] stanowiła własność M. T., ojca Skarżącego.

Należy przy tym uwzględnić przepisy, które wówczas regulowały sposób zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów a w szczególności przepisy instrukcji Ministra Rolnictwa z dnia 21 kwietnia 1955 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów, zasad sporządzania wykazów gruntów oraz opłat za odrysy z map i za odpisy oraz wyciągi z rejestrów i dokumentów stanowiących część składową operatu ewidencyjnego na obszarze gromad, osiedli i miast nie stanowiących powiatów (M.P. Nr 38, poz. 379), wydanej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 6, poz. 32). Otóż zgodnie z § 13 ust. 1 tej instrukcji, przed przystąpieniem do zakładania rejestru gruntów na podstawie dokumentów, wymienionych w § 12 pkt 1, 2 i 3, należało uaktualnić je w drodze wizji lokalnej w jednostce ewidencyjnej co do:

1) osoby (prawnej lub fizycznej) będącej właścicielem gruntu lub władającej gruntem;

2) granic i powierzchni gruntów użytkowanych przez tę osobę (pkt 1)

3) sposobu użytkowania gruntów;

4) granic i powierzchni jednostki ewidencyjnej.

Szczególną uwagę należało zwrócić na wyjaśnienie obecnego sposobu użytkowania gruntów tam, gdzie istniało prawdopodobieństwo powstania znacznych zmian w dotychczasowym sposobie użytkowania w porównaniu ze stanem figurującym w dokumentach, stanowiących podstawę do założenia rejestru (§ 13 ust. 2 instrukcji).

Zgodnie z § 14 instrukcji, aktualizacja dokumentów (§ 12) co do osoby następowała na podstawie oświadczenia zainteresowanego właściciela lub osoby władającej gruntem oraz poświadczenia przedstawicieli prezydium rady narodowej (gromadzkiej, miejskiej, osiedla), biorących udział w wizji lokalnej, a znających miejscowe stosunki.

Zgodnie z § 15 instrukcji aktualizacja dokumentów (§ 12) co do granic i powierzchni gruntów oraz sposobu ich użytkowania następowała przez porównanie stanu przedstawionego w tych dokumentach ze stanem istniejącym na gruncie (ust. 1). Szczególną uwagę należy zwrócić na treść § 15 ust. 2 instrukcji, który obowiązywał w trakcie zakładania ewidencji gruntów w latach 60-tych. Zgodnie z tym przepisem, w razie stwierdzenia w czasie wizji lokalnej, że grunty figurujące w dokumentach uległy podziałowi, zamianie itp., należy te zmiany uwzględnić w drodze pomiaru.

Zatem przy zakładaniu ewidencji wówczas uwzględniano rzeczywisty stan władania na gruncie.

Wobec ojca Skarżącego wydano następnie Akt Własności Ziemi, w którym stwierdzono przysługujące mu prawo własności względem m.in. działki nr [...]. W akcie tym nie stwierdzono prawa własności względem działki nr [...], która również znajdowała się na obszarze dawnej parceli gruntowej nr [...] "za" rowem melioracyjnym.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2329 z późn. zm.) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji.

Wydane na podstawie ustawy z 26 października 1971 r. ostateczne decyzje administracyjne o nadaniu własności gospodarstw rolnych ich samoistnym posiadaczom mogły być podważane w drodze nadzwyczajnych środków ich zaskarżenia do końca 1991 r. Był to wystarczająco długi okres czasu dla zapewnienia osobom zainteresowanym możliwości skorzystania z przysługujących im środków wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych o nadaniu własności gospodarstwa rolnego jego samoistnemu posiadaczowi. Wprowadzone w 1991 r. ograniczenia były konieczne z uwagi na wartość, jaką jest stabilność stosunków prawnych oraz rosnące z czasem trudności dowodowe w prowadzeniu ewentualnego nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a także na potrzebę ochrony praw nabytych przez osoby trzecie (zob. wyrok NSA z 6 czerwca 2023 r., I OSK 116/21, LEX nr 3593312). Powołany art. 63 ust. 2 ww. ustawy wyłącza już możliwość weryfikacji w trybach nadzwyczajnych aktów własności ziemi.

Należy również uwzględnić, że ojciec Skarżącego M. T. podpisał protokół stwierdzenia stanu władania gruntami. Ponadto w rejestrze pomiarowo-klasyfikacyjnym wsi [...] sporządzonym podczas odnowienia ewidencji M. T. podpisał oświadczenie (dnia 20 grudnia 1983r.), że wykazany w rejestrze wykazie zmian stan posiadania przyjmuje jako zgodny ze stanem faktycznym. Kolejne, opisane w zaskarżonej decyzji prace geodezyjne nie mogą stanowić podstawy do wprowadzenia do ewidencji zamian postulowanych przez Skarżącego. Położenie punktów granicznych określających przebieg granic działki nr [...] z działką nr [...] (drogą) oraz z działką nr [...] jest wykazane na podstawie operatu technicznego nr [...]. W 2004r. przeprowadzono prace geodezyjne związane z modernizacją ewidencji gruntów i budynków, przy czym przebieg granic pomiędzy działką Skarżącego a działkami sąsiednimi nie uległ zmianie w stosunku do analogowej mapy ewidencyjnej, obowiązującej przed modernizacją. Analogowa mapa ewidencyjna powstała natomiast w wyniku odnowienia ewidencji, prowadzonej w latach 80. W toku tych prac ojciec Skarżącego potwierdził zgodność danych w rejestrze ze stanem faktycznym.

Mając na względzie ustalenia faktyczne przedstawione w zaskarżonej decyzji, które znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym należy wskazać, że w toku postępowania nie zostały ujawnione żadne dokumenty, które mogłyby stanowić podstawę do aktualizacji danych, zawartych w ewidencji gruntów i budynków w kierunku pożądanym przez Skarżącego.

Mapa katastralna, na której widnieje parcela gruntowa o nr [...] jest dokumentem archiwalnym o znaczeniu historycznym. Nie może ona stanowić podstawy do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów (art. 22 ust. 2 Pgik) – zob. wyrok WSA w Białymstoku z 23 stycznia 2014 r., II SA/Bk 812/13, LEX nr 1532697. Nie jest dopuszczalne weryfikowania aktualnych danych ewidencyjnych w oparciu o treść historycznych dokumentów, w tym przypadku w oparciu o mapę katastralną, która stała się nieaktualna i przestała stanowić podstawę do wykazywania zasięgu prawa własności już w latach 60 i 70 XX w. wyniku prowadzonych w tym czasie prac związanych z założeniem ewidencji gruntów i budynków a następnie prowadzeniem postępowań uwłaszczeniowych.

Skarżący podnosił również, że o zasadności jego żądania świadczy operat techniczny wykonany przez geodetę S. R. Operat ten znajduje się w aktach sprawy a wynika z niego, że został on sporządzony w celu synchronizacji stanu hipotecznego wykazanego w Księgach Wieczystych ze stanem wykazanym w ewidencji gruntów i budynków w związku ze spadkobraniem po M. T. Przedmiotem synchronizacji były dane dotyczące osób, którym przysługuje prawo własności do nieruchomości po zmarłym M. T. W toku tych prac geodezyjnych nie doszło do nowego ustalania przebiegu granic. Jak wynika z treści ww. operatu, dane dotyczące położenia punktów granicznych ustalono w oparciu o wspomniany powyżej operat [...]. Zatem brew twierdzeniu Skarżącego, operat S. R. nie świadczy o zasadności wniosku Skarżącego.

Wskazywana przez Skarżącego decyzja Starosty [...] z dnia [...] września 2004 r. nr [...] stała się ostateczna z dniem [...] października 2004. Na jej mocy Starosta [...] zatwierdził operat modernizacji ewidencji gruntów i budynków dla gminy [...]. Wbrew zarzutom skargi decyzja ta ma charakter obowiązujący a tak długo jako pozostaje w obrocie prawnym ani sąd, ani organ administracyjny nie są uprawnieni do jej kwestionowania, w szczególności pod względem jej merytorycznej zasadności stosownie do zasdy trwałości decyzji ostatecznych, wynikającej z art. 16 § 1 k.p.a.

Mając na względzie powyższe Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.