Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1114/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 września 2023 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 26 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Starosty W. z dnia 1 kwietnia 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarga I. Spółki z o.o. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 26 października 2022 r., nr WI-I.7840.3.98.2022.TK, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 28 lipca 2021 r. do Starosty Wejherowskiego wpłynął wniosek skarżącej Spółki o wydanie pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na budowie pięciu budynków rekreacji indywidualnej oraz dwóch szczelnych zbiorników na ścieki o poj. 9 m2, na działkach nr [...] i [...] w L., gmina C..

Pismem z dnia 27 września 2021 r. organ I instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie oraz o możliwości wglądu w akta sprawy, a także zgłaszania uwag i zastrzeżeń.

Jednocześnie, postanowieniem z dnia 27 września 2021 r. Starosta zobowiązał skarżącą Spółkę, do uzupełnienia, w terminie do dnia 30 listopada 2021 r., nieprawidłowości i braków w dołączonym do wniosku projekcie zagospodarowania terenu i projekcie architektoniczno - budowlanym, w szczególności w zakresie zgodności planowanego zamierzenia z uchwałą Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2016 r., nr 259/XXIV/16, w sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie pomorskim (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2016 r., poz. 2942), która wprowadza m.in. zakaz budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych a zgodnie z legendą na części graficznej planu miejscowego – poza zachodnią granicą planu znajduje się istniejący ciek wodny.

Starosta, postanowieniem z dnia 23 listopada 2021 r. przedłużył, na wniosek skarżącej, termin wykonania obowiązków wynikających z postanowienia z dnia 27 września 2021 r. do dnia 31 marca 2022 r.

Skarżąca Spółka przedłożyła do akt sprawy dokumenty w dniach 29 grudnia 2021 r. i 28 marca 2022 r.

Starosta Wejherowski, decyzją z dnia 1 kwietnia 2022 r., nr AB.6740.8.110.2021.5, wydaną na podstawie art. 35 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.), odmówił udzielenia skarżącej Spółce pozwolenia na budowę pięciu budynków rekreacji indywidualnej oraz dwóch zbiorników na ścieki sanitarne, na działkach nr [..] i [..] w miejscowości L., gmina C..

Starosta ocenił bowiem, że projekt nie jest zgodny z uchwałą Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2016 r., nr 259/XXIV/16, w sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie pomorskim. Zgodnie z planem miejscowym działki inwestycyjne nr [..] i [..] w L. znajdują się w granicach Nadmorskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu a § 5 powołanej uchwały na obszarach chronionego krajobrazu wprowadza zakaz budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych. Przedmiotowa inwestycja zlokalizowana jest zaś w odległości mniejszej niż 100 m od linii brzegu rzeki L., co wynika z pisma Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, Zarząd Zlewni w Gdańsku, Nadzór Wodny w Lęborku, w którym wskazano, że działki nr [..] i [..] w L. graniczą z rowem melioracyjnym o symbolu B-6, położonym na działce nr [..] w L. oraz, że na działkach nr [..] i nr [..] obręb L. znajduje się rzeka L. i, że cześć tej rzeki około 250 m na działce [..], stanowi koryto zamknięte a także z pism Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku z dnia 9 stycznia 2020 r. i 29 lipca 2020 r., w których wskazano, że działki nr [..] i [..] w L., gmina C. pokryte są wodami płynącymi cieku naturalnego - rzeka L..

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca Spółka podniosła, że fragment cieku wodnego L., znajdujący się na działce nr [..], na odcinku około 250 m stanowi szczelny, betonowy rurociąg, a więc nie jest naturalnym ciekiem wodnym a organ I instancji nie zastosował przepisu § 6 ust. 16 obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stanowiącego, że informacja o istniejącym cieku wodnym poza zachodnią granicą planu nie stanowi podstawy wydania decyzji administracyjnej. Skarżąca zarzuciła również niekonsekwencję przy wydawaniu decyzji w rejonie inwestycji, gdyż Starosta wydawał pozwolenia na budowę obiektów znajdujących się w odległości mniejszej niż 100 m od Strugi L. oraz naruszenie przepisów Konstytucji a także ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez odmowę wydania pozwolenia na zagospodarowanie nieruchomości skarżącej, a przez to uczynienie jej bezwartościową i bezużyteczną.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 26 października 2022 r. Wojewoda Pomorski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydaną decyzję, Wojewoda wskazał, że projektowana inwestycja polegać ma na budowie pięciu budynków rekreacji indywidualnej oraz dwóch zbiorników na ścieki sanitarne na działkach nr [..] i [..] w miejscowości L., gmina C.. Teren tych działek objęty jest uchwałą Rady Gminy C. z dnia [...]r., nr [...], w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejon ulic O. i B. we wsi L. w gminie C., zgodnie z którym działki te położone są w jednostce planistycznej oznaczonej symbolem 1.ML/UT - teren zabudowy letniskowej (rekreacji indywidualnej) oraz usług turystyki.

Wojewoda wskazał przy tym, że w planie określono, tj.: linie zabudowy: maksymalne nieprzekraczalne jak na rysunku planu oraz pozostałe - zgodnie z przepisami z uwzględnieniem pkt 11, maksymalną wielkość powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki - 20%; minimalny procent powierzchni biologicznie czynnej działki - 60%; intensywność zabudowy działki - minimalną 0, maksymalną 0,4, maksymalną wysokość zabudowy - 9 m (maksymalnie dwie kondygnacje nadziemne z dopuszczeniem piwnic), poziom posadzki parteru nad terenem - maksymalnie 0,6 m, kształt dachu - dwuspadowy, z dopuszczeniem naczółków o symetrycznych kątach nachylenia połaci 40-45 stopni oraz formy zabudowy - wolnostojące. Nadto, ustalono wymaganą kolorystykę projektowanej zabudowy w barwach naturalnych materiałów budowlanych takich jak: drewno, cegła, wyprawy tynkowe gliniane i wapienne. Dojazd przewidziano od ulic O. oraz B. (położonych poza granicami planu). Ustalono także wskaźniki parkingowe w zależności od rodzaju sytuowanego obiektu (dla zabudowy letniskowej (rekreacji indywidualnej) - minimum 1 miejsce parkingowe na budynek letniskowy). W zakresie infrastruktury technicznej ustalono: zaopatrzenie w wodę - z sieci wodociągowej, odprowadzenie ścieków - do kanalizacji sanitarnej (przy czym do czasu jej realizacji dopuszczono odprowadzanie ścieków do zbiorników bezodpływowych lub zastosowanie innych rozwiązań zgodnych z przepisami odrębnymi), zagospodarowanie wód opadowych - na terenie inwestycji lub do układu odwadniającego, zaopatrzenie w energię elektryczną - zgodnie z przepisami odrębnymi, zaopatrzenie w gaz - z sieci gazowej lub gaz bezprzewodowy, zaopatrzenie w ciepło oraz gospodarka odpadami - zgodnie z przepisami odrębnymi. W ocenie Wojewody, projektowana inwestycja spełnia te wymogi, albowiem zgodnie z zawartym opisem projektu zagospodarowania przestrzennego na działkach nr [..] i [..] w L. projektuje się pięć budynków rekreacji indywidualnej w formie zabudowy wolnostojącej oraz dwóch szczelnych zbiorników na ścieki o poj. 9 m2. Budynki o wymiarach 7,015 x 8,015 m, dwukondygnacyjne z poddaszem użytkowym, niepodpiwniczone, o wysokości 7,63 m i poziomie posadowienia posadzki parteru 0,17 m n.p.t., pokryte zostaną dachem dwuspadowym o kącie nachylenia połaci wynoszącym 40°. Powierzchnia zabudowy wyniesie 11% powierzchni działek, powierzchnia biologicznie czynna 81%, a intensywność zabudowy 0,23. Elewacje budynków zostaną wykończone tynkiem strukturalnym w kolorze białym, brązowym oraz ciemnoszarym, a cokoły żywicznym tynkiem mozaikowym w kolorze grafitowym. Dostęp do drogi publicznej z drogi gminnej - działki nr [..] - ul. M. poprzez drogę wewnętrzną - działkę m [..]. Zapewniono również dostęp do sieci wodociągowej i elektrycznej, a wody opadowe zgodnie z przedstawionym bilansem zostaną odprowadzone powierzchniowo, bezpośrednio do gruntu. Na terenie działek zapewniono również 6 miejsc postojowych.

Jednocześnie, Wojewoda wskazał, że zgodnie z planem miejscowym teren działek inwestycyjnych położony jest w granicach Nadmorskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, dla którego przewidziano zagospodarowanie zgodnie z przepisami odrębnymi a także wyraźnie zaznaczono, że poza zachodnią granicą planu znajduje się ciek wodny. Wojewoda podzielił przy tym stanowisko organu I instancji, że przedłożony projekt nie jest zgodny z § 5 pkt 8 lit. a uchwały Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2016 r., nr 259/XXIV/16, w sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie pomorskim, zgodnie z którym na obszarach chronionego krajobrazu, wprowadza się m.in. zakaz budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Uzasadniając, Wojewoda wskazał, że ze znajdujących się w aktach organu I instancji pism Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, według danych zawartych w ewidencji urządzeń melioracji wodnych Zarządu Zlewni w Gdańsku, wynika, że m. in. przez działki nr [..]-[..], obręb L., przepływa rzeka L.. Powyższe potwierdza również przedłożone przez skarżącą Spółkę pismo z dnia 18 marca 2022 r., przy czym zauważono w nim również, że część rzeki L.. około 250 m na działce nr [..] stanowi koryto zamknięte - rurociąg betonowy Ø 800 mm. Mając powyższe na uwadze, w celu potwierdzenia przebiegu rzeki L. i ustalenia, która jej część stanowi koryto zamknięte, a która naturalny ciek wodny, Wojewoda pismem z dnia 20 lipca 2022 r. wystąpił do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie o udzielenie informacji w powyższym zakresie. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 26 lipca 2022 r. wskazano, że według danych urządzeń melioracji wodnych z Zarządu Zlewni w Gdańsku przez działki nr [..]-[..] przepływa rzeka L.. Na pozostałych działkach są rowy melioracji szczegółowej. W żadnym miejscu nie wykazano natomiast, by rzeka ta została skanalizowana i stanowiła zamknięte koryto. Ponadto, zaznaczono, że pozostałych danych wynikających z innych baz, w tym Map Podziału Hydrograficznego Polski (MPHP) nie należy traktować jako źródła informacji o prawnie ustanowionej klasyfikacji wód. Natomiast, z otrzymanych przez Wojewodę wypisów z ewidencji gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej wynika, że działki nr [..]-[..] stanowią grunty pod rowami (W), zaś działki nr [..]-[..] stanowią drogi (dr). Celem dokładnego ustalenia, która dokładnie część rzeki stanowi koryto zamknięte, a która naturalny ciek wodny Wojewoda pismem z dnia 25 sierpnia 2022 r. wystąpił do Nadzoru Wodnego w Lęborku o informacje w tym zakresie oraz o graficzne wyróżnienie przebiegu rzeki. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 1 września 2022 r. wskazano, że na działce nr [..]-[..] znajduje się rzeka L., która na odcinku ok. 250 m (na terenie działki nr [..]) stanowi koryto zamknięte - rurociąg betonowy Ø 800 mm. Powyższe zobrazowane zostało na dołączonej do pisma mapie poglądowej, na której oznaczono wszystkie charakterystyczne elementy. Ponadto, w § 6 ust. 16 obowiązującego na obszarze działek inwestycyjnych nr [..] i [..] miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poinformowano wprost o istniejącym cieku wodnym poza zachodnią granicą planu. Natomiast na terenie działki nr [..] obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru L. – K.- J.w gminie C., zatwierdzony uchwałą nr XXXIII-266/2002 Rady Gminy Choczewo z dnia 20 sierpnia 2002 r., zgodnie z którym działka nr [..] i część działek nr [..]-[..] stanowią teren oznaczony jako 085.W — potok L.. Mając powyższe na uwadze, Wojewoda stwierdził, że przez działkę nr [..] z całą pewnością przepływa naturalny ciek wodny - rzeka L.. Wojewoda odmówił przy tym mocy dowodowej argumentacji zawartej w piśmie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 26 lipca 2022 r., w którym poinformowano, że według Map Podziału Hydrograficznego Polski (MPHP) w skali 1:10000 (map referencyjnych) na działkach: [..]-[..] nie występują cieki wyróżnione (w tym rzeka L.), występują natomiast cieki niewyróżnione. W dalszej części omawianego pisma wyraźnie bowiem poinformowano, że informacje w zakresie warstw cieków i zbiorników niewyróżnionych zawarte w MPHIO obecnie są weryfikowane w zakresie określenia charakteru wód, a często także ich przebiegu oraz kierunku spływu, w związku z powyższym na dzień dzisiejszy mogą zawierać informacje niezgodne ze stanem faktycznym a danych MPHP nie należy traktować, jako źródła informacji o prawnie ustanowionej klasyfikacji wód. Ponadto, w odniesieniu do wydruków map z interaktywnego systemu https;//wody.isok.gov.pl/imap_kzgw (przywołanego w piśmie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie), Wojewoda wskazał, że przy próbie wydruku mapy z przedmiotowego systemu, u dołu strony pojawia się komunikat: ten wydruk ma charakter wyłącznie poglądowy i w żadnym razie nie może być traktowany jako dokument oficjalny. Z uwagi na fakt, że przedstawione przez inwestora mapy stanowią tzw. "zrzut ekranu'’, nie zaś bezpośredni wydruk mapy z sytemu, informacja ta nie pojawia się na przedłożonych plikach. Jednocześnie, Wojewoda uznał, że odległość 100 m od linii brzegu rzeki dla nowej zabudowy winna być liczona jedynie od nieskanalizowanej części rzeki L.. Nie można bowiem mówić, by rzeka, która jest skanalizowana w betonowym rurociągu prowadzącym pod powierzchnią terenu, posiadała linię brzegową. Tym samym, po dokonaniu pomiarów przy pomocy skalówki, Wojewoda stwierdził, że znaczna część działek nr [..] i [..] znajduje się w pasie 100 m od nieskanalizowanej części rzeki, tj. jej naturalnej linii brzegowej.

Odnosząc się do podniesionej w odwołaniu kwestii zapisu § 6 ust. 16 miejscowego planu, zgodnie z którym istniejący ciek wodny poza zachodnią granicą planu jest wyłącznie informacją i zaleceniem niebędącym podstawą wydawania decyzji administracyjnych oraz zarzutem, że plan miejscowy nie może być interpretowany rozszerzająco, Wojewoda wyjaśnił, że podstawą prawną do zachowania pasa o szerokości 100 m między nowymi obiektami budowlanymi a linią brzegów rzek nie jest ten przepis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a inny akt prawa miejscowego, tj. powołana wyżej uchwała Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2016 r., której regulacje również podlegają badaniu przed wydaniem pozwolenia na budowę na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo budowlane.

Z kolei, odnosząc się zarzutu niekonsekwencji przy wydawaniu decyzji w rejonie inwestycji, gdzie Starosta wydawał pozwolenia na budowę obiektów znajdujących się w odległości mniejszej niż 100 m od Strugi L., Wojewoda wskazał, że organy administracji obowiązane są traktować każdą sprawę indywidualnie i w każdej z nich orzekać na podstawie konkretnych dokumentów a legalność wskazanych przez skarżącą Spółkę innych obiektów budowlanych na działkach zlokalizowanych w najbliższej okolicy nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Wojewoda stwierdził, że Starosta, stosując się do treści art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, prawidłowo nałożył na skarżącą Spółkę obowiązek uzupełnienia projektu budowlanego a następnie, na podstawie art. 35 ust. 5 pkt 1 tej ustawy, w związku z nieuzupełnieniem wskazanych braków, odmówił skarżącej Spółce udzielenia pozwolenia na budowę dla planowanego zamierzenia budowlanego. Przesłanką wydania decyzji o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę jest bowiem bezskuteczny upływ terminu usunięcia wadliwości złożonej dokumentacji. Nieuzupełnienie przedłożonej dokumentacji projektowej w terminie w pełni usprawiedliwiało decyzję organu I instancji.

Nadto, Wojewoda, analizując przedłożony projekt i całość zamierzenia budowlanego stwierdził, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia nie z pięcioma budynkami rekreacji indywidualnej, a małym kompleksem budynków, które należy traktować w kategoriach obiektów usługowych - budynkach zamieszkania zbiorowego, o których mowa w § 3 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Budynek rekreacji indywidualnej to bowiem budynek przeznaczony dla odpoczynku jego właściciela i na zaspokojenie jego potrzeb, a nie innych osób, dla których przeznaczone są usługi hotelarskie. Usługowy charakter zgłoszonych budynków potwierdza ponadto fakt, że w złożonym projekcie przewidziano lokalizację 6 miejsc postojowych, w tym jedno dodatkowe dla obsługi. Ponadto inwestor-jak wynika z wydruku z Krajowego Rejestru Sądowego - zajmuje się działalnością związaną z wynajmem i zarządzeniem nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi. Mając powyższe na uwadze, Wojewoda stwierdził, że przedstawione zamierzenie obejmuje zespół budynków usługowych, złożony z 5 obiektów, tworzących de facto mały ośrodek wypoczynkowy. Wojewoda podkreślił przy tym, że obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego na terenie działek, na których inwestor planuje realizację swojego zamierzenia, dopuszcza w karcie terenu 1.ML/UT przeznaczenie tego obszaru zarówno pod teren zabudowy letniskowej (rekreacji indywidualnej) jak też i usług turystyki, bez ustalania proporcji między funkcjami. Inwestor mógłby zatem wybudować w tym miejscu budynki o funkcji usług turystyki, jednakże realizacja tego rodzaju inwestycji wiąże się z koniecznością spełnienia szeregu dodatkowych wymogów w zakresie warunków technicznych, jakie taki ośrodek powinien spełniać, w szczególności w zakresie zapewnienia odpowiedniej liczby miejsc postojowych, czy zapewnienia swobodnego dostępu osobom niepełnosprawnym.

We wniesionej do Sądu skardze skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzające ją decyzji organu I instancji, zarzucając im:

1. rażące naruszenie art. 7 k.p.a. przez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego, polegające na odstąpieniu od ustalenia, które ze sprzecznych stanowisk PGW (tj. Nadzoru Wodnego w Lęborku czy Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku), złożonych do akt sprawy, w przedmiocie przebiegu strugi L. w miejscowości L., gmina C., oddaje rzeczywisty stan faktyczny;

2. rażące naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego polegające na odstąpieniu od przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, który to dowód winien być obligatoryjnie przeprowadzony w sytuacji sprzecznych stanowisk PGW (tj. Nadzoru Wodnego w Lęborku i Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku), złożonych do akt sprawy, w przedmiocie: przebiegu strugi L. w miejscowości L., gmina C.;

3. rażące naruszenie art. 7 k.p.a. przez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego, polegające na pominięciu milczeniem dowodów w postaci wypisów z rejestru gruntów m.in. dla działki nr [..], działki nr [..] oraz działki nr [..], wszystkie obręb L., gmina C., które to dokumenty urzędowe określają klasyfikację: działek nr [..] i nr [..] jako "grunty pod rowami - W", zaś działki nr [..] jako "drogi- dr";

4. rażące naruszenie art. 79a k.p.a. przez zaniechanie wskazania skarżącej przesłanek zależnych od skarżącej, które w ocenie Wojewody Pomorskiego nie zostały na dzień wysyłania zawiadomienia z art. 10 k.p.a. spełnione łub wykazane, w postaci warunku wykazania przez skarżącą, że struga L. nie przebiega przez działkę nr [..], działkę nr [..] oraz działkę nr [..], wszystkie obręb L., gmina C., co stanowiło warunek uznania, że projektowane przez skarżącą budynki nie znajdują się w odległości mniejszej niż 100 m od linii brzegu rzeki;

5. art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego w zw. z § 5 pkt 8 uchwały nr 259/XXIV/16 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie pomorskimi, polegające na błędnym uznaniu rowu melioracyjnego położonego na działce nr [..], częściowo biegnącego jako zamknięty rurociąg betonowy o średnicy 800 mm i długości ok. 250 m za linię brzegu rzeki - strugi L., podczas gdy jest to rów melioracyjny, stanowiący urządzenie wodne w rozumieniu art. 16 pkt 65 lit. a Prawa wodnego;

6. art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego poprzez błędne pominięcie i niezastosowanie zapisu § 6. ust. 16 uchwały nr XLIV/267/13 Rady Gminy Choczewo z dnia 20 grudnia 2013 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejon ulic O. i B. L. w gminie C. stanowiącego, że informacja o istniejącym cieku wodnym poza zachodnią granicą planu nie stanowi podstawy wydania decyzji administracyjnej;

7. § 3 pkt 5 i § 3 pkt 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zw. z zapisami uchwały nr XLIV/267/13 Rady Gminy Choczewo z dnia 20 grudnia 2013 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejon ulic O. i B. L. w gminie C. w zakresie karty terenu 1.ML/UT poprzez arbitralne uznanie pięciu domków rekreacji indywidualnej (budynków) za ośrodek turystyczny vel budynki zamieszkania zbiorowego w rodzaju: hotelu, motelu, pensjonatu, domu wypoczynkowego, domu wycieczkowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty skargi za niezasadne oraz w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 10 stycznia 2023 r. skarżąca Spółka wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie z dokumentu w postaci pisma Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 1 grudnia 2022 r. na fakt utraty naturalnego charakteru przez ciek i oznaczenia konturu "W" na działkach nr [..] i [..] obręb L., gmina C. oraz oznaczenia konturu "dr" na działce nr [..] obręb L., gmina C..

Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że zarówno decyzja Wojewody Pomorskiego z dnia 26 października 2022 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty Wejherowskiego z dnia 1 kwietnia 2022 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa.

Kontrolowaną decyzją Wojewody Pomorskiego z dnia 26 października 2022 r. utrzymano w mocy decyzję Starosty Wejherowskiego z dnia 1 kwietnia 2022 r. o odmowie zatwierdzenia, na wniosek skarżącej Spółki, projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno – budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę pięciu budynków rekreacji indywidualnej oraz dwóch zbiorników na ścieki sanitarne na działkach nr [..] i [..] w L.

Zgodnie z treścią art. 35 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351) przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza:

1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z:

a) ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu,

b) wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko,

c) ustaleniami uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej;

2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;

3) kompletność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego, w tym dołączenie:

c) kopii zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7, dotyczącego projektanta i projektanta sprawdzającego,

3a) dołączenie:

a) wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,

b) oświadczeń, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 9 i 10;

4) posiadanie przez projektanta i projektanta sprawdzającego odpowiednich uprawnień budowlanych na podstawie:

a) kopii dokumentów, o których mowa w art. 34 ust. 3d pkt 1 - w przypadku uprawnień niewpisanych do centralnego rejestru osób posiadających uprawnienia budowlane,

b) danych w centralnym rejestrze osób posiadających uprawnienia budowlane - w przypadku uprawnień wpisanych do tego rejestru;

4a) przynależność projektanta i projektanta sprawdzającego do właściwej izby samorządu zawodowego na podstawie:

a) zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 - w przypadku osób niewpisanych do centralnego rejestru osób posiadających uprawnienia budowlane,

b) danych w centralnym rejestrze osób posiadających uprawnienia budowlane - w przypadku osób wpisanych do tego rejestru.

Stosownie przy tym do treści art. 35 ust. 3 powołanej ustawy w razie stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie określonym w ust. 1 organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia i w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 35 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane).

Jednocześnie, zgodnie z treścią art. 35 ust. 5 ustawy – Prawo budowlane organ administracji architektoniczno-budowlanej wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i wydania decyzji o pozwoleniu na budowę:

1) w przypadku niewykonania, w wyznaczonym terminie, postanowienia, o którym mowa w ust. 3;

2) w przypadku wykonywania robót budowlanych przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę;

3) jeżeli na terenie, którego dotyczy projekt zagospodarowania działki lub terenu, znajduje się obiekt budowlany, w stosunku do którego wydano ostateczną decyzję o nakazie rozbiórki.

W niniejszej sprawie, orzekające organy uznały, że przedłożony przez skarżącą Spółkę projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany nie jest zgodny z obowiązującym dla terenu działek inwestycyjnych aktem prawa miejscowego, tj. z uchwałą Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2016 r., nr 259/XXIV/16, w sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie pomorskim.

Bezsporne jest, że działki inwestycyjne nr [..] i [..] w L. znajdują się na terenie objętym opracowaniem uchwały Rady Gminy Choczewo z dnia 20 grudnia 2013 r., nr XLVI/267/13, w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejon ulic O. i B. we wsi L. w gminie C., potwierdzającym także ich położenie w granicach Nadmorskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, dla którego przewidziano zagospodarowanie zgodne z przepisami odrębnymi. Stosownie zaś do treści § 5 pkt 8 lit. a uchwały Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2016 r., nr 259/XXIV/16, w sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie pomorskim na obszarach chronionego krajobrazu wprowadza się m.in. zakaz budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej.

Starosta Wejherowski postanowieniem z dnia 27 września 2021 r., stosownie do treści art. 35 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane, nałożył na skarżącą Spółkę m.in. obowiązek doprowadzenia przedłożonego projektu do zgodności z powołanym § 5 pkt 8 lit. a uchwały Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2016 r. Po upływie wyznaczonego w tym postanowieniu terminu, Starosta stwierdził, że przedłożony projekt nadal nie jest zgodny z § 5 pkt 8 lit. a uchwały Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2016 r., nr 259/XXIV/16, i decyzją z dnia 1 kwietnia 2022 r., wydaną na podstawie art. 35 ust. 5 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, odmówił zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno – budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla objętej wnioskiem inwestycji. Stanowisko to podzielił organ odwoławczy, czemu dał wyraz w decyzji z dnia 26 października 2022 r.

Jednakże, dokonana przez orzekające w sprawie organy ocena, co do naruszenia przez planowaną inwestycję zakazu określonego w § 5 pkt 8 lit. a uchwały Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2016 r. budzi wątpliwości Sądu.

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom Wojewody i Starosty, zawartym w kontrolowanych decyzjach, z akt sprawy nie wynika bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, że planowana na terenie działek nr [..] i [..] inwestycja znajduje się w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych.

W obowiązującej dla terenu działek inwestycyjnych uchwale Rady Gminy C. z dnia z dnia 20 grudnia 2013 r., nr XLIV/267/13, w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejon ulic O. i B. we wsi L. w gminie C. wskazano jedynie w § 6 ust. 16, że – poza zachodnią granicą planu znajduje się ciek wodny, nie precyzując przy tym o jaki konkretnie ciek chodzi ani też w jakiej konkretnie odległości jest on położony od terenu działek nr[..] i [..]. Nie wyjaśnia tego również rysunek planu. Podkreślić przy tym trzeba, że przywołany przepis planu nie stanowił podstawy prawnej kontrolowanych decyzji, wbrew stanowisku skarżącej, a zastosowany został jedynie pomocniczo.

Niewątpliwie przy tym, w pismach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku z dnia 9 stycznia 2020 r. i z dnia 29 lipca 2020 r. wskazano, że działki nr [..] i [..] w L. pokryte są wodami płynącymi cieku naturalnego – rzeka L.. Na dokumentach tych oceną swą oparł organ I instancji, nie prowadząc dalej żadnego postępowania wyjaśniającego. Tymczasem, z pisma Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarządu Zlewni w Gdańsku Nadzoru Wodnego w Lęborku z dnia 18 marca 2022 r. wynika, że działki nr [..] i [..] graniczą z rowem melioracyjnym o symbolu B- 6, położonym na działce nr [..] w L. a na działkach nr [..] i [..] znajduje się rzeka L., przy czym część tej rzeki – około 250 m na działce nr [..] stanowi koryto zamknięte.

Organ odwoławczy ocenę swą oparł nadto na piśmie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 26 lipca 2022 r., w którym wskazano, że według danych urządzeń melioracji wodnych z Zarządu Zlewni w Gdańsku przez działki nr [..]-[..] przepływa rzeka L. a na pozostałych działkach są rowy melioracji szczegółowej. Wojewoda wskazywał także na pismo Kierownika Nadzoru Wodnego w Lęborku z dnia 1 września 2022 r., w którym stwierdzono, że na działkach nr [..]-[..] znajduje się rzeka L.. W piśmie tym stwierdzono również, że część rzeki na odcinku około 250 m (na terenie działki nr [..]) stanowi koryto zamknięte - rurociąg betonowy Ø 800. Dla zobrazowania przebiegu rzeki oraz położenia działek inwestycyjnych dołączono kopię mapy poglądowej obręb L., na której dorysowano ręcznie najważniejsze charakterystyczne elementy. W piśmie tym wskazano przy tym, że działki nr [..] i [..] graniczą z rowem melioracyjnym o symbolu B-6 położonym na działce nr [..] w odległości ponad 50 m od zrurowanego odcinka rzeki L. (działka nr [..]). Organ odwoławczy odwoływał się również do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru L.– K. – J. w gminie C., zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Choczewo z dnia 20 sierpnia 2002 r., nr XXXIII-266/2002, z którego wynika, że działka nr [..] i część działek nr [..]-[..] stanowią teren oznaczony jako 085.W – potok L.. Tymczasem, z uzyskanych przez Wojewodę w toku postępowania odwoławczego od Starosty Wejherowskiego uproszczonych wypisów z rejestru gruntów oraz kopii mapy ewidencyjnej, wynika, że działki nr [..]-[..] stanowią grunty pod rowami - "W", zaś działki nr [..]-[..] stanowią drogi - "dr".

Jednocześnie, zauważyć należy, że w piśmie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 26 lipca 2022 r. poinformowano Wojewodę, że według Map Podziału Hydrograficznego Polski (MPHP) na działkach nr: [..]-[..] nie występują cieki wyróżnione (w tym rzeka L.), występują natomiast cieki niewyróżnione, wskazując przy tym, że informacje w zakresie warstw cieków i zbiorników niewyróżnionych zawarte w MPHP obecnie są weryfikowane w zakresie określenia charakteru wód a często także przebiegu oraz kierunku spływu w związku z powyższym na dzień dzisiejszy mogą zawierać informacje niezgodne za stanem faktycznym. Nadto, podkreślono, że danych MPHP nie należy traktować jako źródła informacji o prawnie ustanowionej klasyfikacji wód a taką klasyfikację zawiera Ewidencja Gruntów i Budynków (EGiB) zaś rozbieżność pomiędzy danymi MPHP i EGiB jest wskazaniem na konieczność weryfikacji operatu geodezyjnego dla problematycznego terenu. Stwierdzono także, że w przypadku wątpliwości co do charakteru cieków występujących na nieruchomości jest możliwość jego określenia w drodze decyzji wydanej przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej na wniosek właściciela gruntu na podstawie art. 219 ustawy – Prawo wodne a zaktualizowane informacje w zakresie cieków oraz zbiorników wodnych wraz z ich lokalizacją można sprawdzić na wskazanej stronie internetowej, na której prezentowane są interaktywne mapy.

Wskazać przy tym należy, że Wojewoda stwierdził, że odległość 100 m, o której mowa w § 5 pkt 8 lit. a uchwały Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2016 r. nie powinna być liczona od nieskanalizowanej części rzeki L.. Jednocześnie uznał, że znaczna część działek inwestycyjnych znajduje się w pasie 100 m od nieskanalizowanej części rzeki, tj. od jej naturalnej linii brzegowej. Czyniąc to ustalenie organ odwoławczy wskazał na dokonane przy pomocy skalówki pomiary, co jednakże nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy, uniemożliwiając tym samym dokonanie kontroli i weryfikację prawidłowości tego ustalenia.

W ocenie Sądu, z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez orzekające w sprawie organy nie wynika zatem w sposób nie budzący wątpliwości aby planowana na terenie działek nr [..] i [..] w L. inwestycja znajdowała się w pasie szerokości 100 m od linii brzegowej naturalnego zbiornika wodnego, a szczególności aby na terenie działki nr [..] faktycznie znajdował się ciek naturalny – rzeka L..

Wątpliwości w tym zakresie potwierdza jedynie przedłożone przez skarżącą jako dowód w sprawie pismo Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 1 grudnia 2022 r., w którym wskazano, że na wysokości działek [..] i [..] ciek występujący na działce nr [..] został w przeszłości wprowadzony w rurociąg, w związku z czym, na tym odcinku, przedmiotowy ciek stracił naturalny charakter. Nadto, w piśmie tym wskazano, że według map Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii - Krajowa Integracja Ewidencji Gruntów na działkach nr [..] i [..] jest oznaczenie konturu "W" a na działce nr [..] jest oznaczenie konturu "dr".

Z powyższych względów, Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy, nie ustalając w sposób nie budzący wątpliwości kluczowej dla rozstrzygnięcia okoliczności, przeprowadziły postępowanie z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. a w konsekwencji również z naruszeniem art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei, Sąd nie może w zastępstwie organu dokonać ustaleń niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, jako że sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu.

Z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. wynika zaś, że organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy, przy czym aktywna rola organu administracji publicznej w procesie poszukiwania i gromadzenia materiału dowodowego może przejawiać się zarówno podejmowaniem czynności dowodowych z urzędu, a także gromadzeniem w aktach sprawy dowodów wskazanych lub dostarczonych przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Organ powinien zatem przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Realizacja przez organ administracji publicznej powyższych obowiązków nie pozbawia oczywiście strony prawa do czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego związanych z realizacją zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

Z kolei, wyrażona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów obliguje organ administracji do poddania analizie całego materiału dowodowego i rozpatrzenia wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 1988 r., sygn. akt SA/Po 1495/87, niepubl.), co innymi słowy oznacza, że wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na rozpoznaniu wszystkich dowodów w sprawie, zaś oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodności i mocy dowodów) organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, chyba że chodzi o dowody dotyczące okoliczności niemających znaczenia dla sprawy lub niespornych. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego; organ powinien dokonać oceny mocy i wiarygodności dowodu wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, co wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności (zob. J. Borkowski, Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., sygn. akt I SA 1270/93, OSP 1994, nr 7–8, poz. 131). To zaś uzasadnia wniosek, że o przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów można w przekonujący sposób twierdzić w sytuacji, gdy organ administracji pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i pomija istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 1994 r., sygn. akt III SA 491/93). Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zarówno decyzja Wojewody Pomorskiego z dnia 26 października 2022 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty Wejherowskiego z dnia 1 kwietnia 2022 r. wydane zostały z naruszeniem art. 35 ust. 5 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane a także z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Jednocześnie, Wojewoda dokonał niejako na marginesie oceny, że planowane zamierzenie dotyczy nie pięciu budynków rekreacji indywidualnej a małego kompleksu budynków usługowych, nie wskazując jednakże tej kwestii jako podstawy do odmowy udzielenia pozwolenia na budowę a jedynie wskazując na ewentualną potrzebę spełnienia dodatkowych wymogów przez inwestora. W tej sytuacji, brak jest możliwości dokonania przez Sąd merytorycznej oceny tego stanowiska. Podkreślić bowiem należy, że podstawę wydania decyzji odmownej w obu instancjach stanowiła wyłącznie niezgodność planowanej inwestycji z prawem miejscowym – uchwałą sejmiku Województwa Pomorskiego.

Dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., uwzględnił skargę i uchylił decyzje organów obu instancji.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę orzekające w sprawie organy, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., uwzględnią ocenę prawną i wskazania co do dalszego postepowania wyrażone przez Sąd