Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 511/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 90a ust. 7
journal: Dz.U. 2015 poz 2156
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 138
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2017 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stypendium szkolnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] Wójt Gminy, na podstawie art. 90b, art. 90d, art. 90m, art. 90n ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2015r. poz. 2156 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015r. poz. 1058), po ponownym rozpatrzeniu wniosku, orzekł o przyznaniu W. S. świadczenia w postaci stypendium szkolnego na rok szkolny 2016/2017 w formie całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych, wykraczających poza zajęcia realizowane w szkole w ramach planu nauczania, a także udziału w zajęciach edukacyjnych realizowanych poza szkołą, w szczególności kosztów nauki języków obcych, zajęć sportowych, tanecznych, recytatorskich, wycieczek szkolnych, wyjść do kin i teatrów organizowanych przez szkołę, pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakup podręczników, zeszytów, przyborów szkolnych, tornistra, plecaka, stroju na zajęcia wychowania fizycznego, atlasów, encyklopedii, słowników, instrumentów muzycznych, pokrycie kosztów abonamentu internetowego w trakcie edukacji szkolnej, całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów związanych z pobieraniem nauki poza miejscem zamieszkania w przypadku uczniów szkół ponadgimnazjalnych oraz słuchaczy kolegiów, tj. kosztów zakwaterowania, przejazdu itp., przyznanego na M. S. w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od [...] września do [...] grudnia 2016r, w łącznej kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na treść art. 90b, 90c, 90d i 90n ustawy o systemie oświaty oraz art. 8 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 930 i 1583), zwracając uwagę, że wynikająca z tego przepisu miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż 514,00 zł.

W toku postępowania administracyjnego organ ustalił, iż syn wnioskodawcy jest uczniem szkoły ponadgimnazjalnej, rodzina wnioskodawcy znajduje się w trudnej sytuacji materialnej wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie i występującego bezrobocia.

Miesięczna wysokość dochodu ustalona została na podstawie art. 8 ust. 3-13 ustawy o pomocy społecznej, zatem wzięto pod uwagę dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku czyli za sierpień 2016r., który wyniósł łącznie 901,54 zł, na osobę przypadło w związku z tym 300,51 zł. Na dochód rodziny złożyły się: zasiłek rodzinny - 129 zł, dochód z gospodarstwa rolnego - [...] zł ([...] ha przeliczeniowego na podstawie oświadczenia x 288 zł przelicznik z 1ha przeliczeniowego zgodnie z ustawą o pomocy społecznej minus miesięczna składka KRUS z tyt. prowadzenia gospodarstwa rolnego, tj. 130 zł), dochód z działalności gospodarczej - [...] zł (dochód z działalności za 2015r. wyniósł [...] zł i był uzyskiwany przez 12 miesięcy tj. [...]zł miesięcznie, co ustalono na podstawie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego), alimenty - [...] zł (oświadczenie z dnia [...].10.2016r.).

Organ wskazał, że wnioskodawca w uprzednio złożonym odwołaniu zarzucił, że od dochodu z gospodarstwa nie zostały odjęte opłacone składki KRUS.

Biorąc pod uwagę treść art. 90d ust. 9 ustawy o systemie oświaty wysokość stypendium wynosi od 99,20 zł (co stanowi 80% kwoty 124,00 zł) do 248,00 zł (co stanowi 200% kwoty 124,00 zł). Zgodnie natomiast z regulaminem udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym uczniom zamieszkałym na terenie gminy, przyjętym uchwałą nr [...] Rady Gminy z dnia [...] marca 2012r., stypendium szkolne przysługuje uczniom zamieszkującym na terenie gminy, których rodzina spełnia kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej tj. 514 zł na osobę w rodzinie. W zależności od sytuacji materialnej rodziny, w której zamieszkuje uczeń wysokość stypendium ustala się w następujący sposób: dla rodzin o dochodzie od 0 -50% kwoty kryterium dochodowego czyli od 0 zł do 257,00 zł miesięczna wysokość stypendium może być przyznana do wysokości 200% kwoty o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych czyli do kwoty 248,00 zł miesięcznie natomiast dla rodzin o dochodzie powyżej 50% kryterium dochodowego tj. od 258,00 zł do 514,00 zł, miesięczna wysokość stypendium wynosi do 150% kwoty o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 o świadczeniach rodzinnych tj. do kwoty 186,00 zł miesięcznie. Wnioskodawca, przy dochodzie na osobę w rodzinie w wysokości 300,51 zł, zaliczony został do II grupy świadczeniobiorców i otrzymał stypendium w wysokości [...] zł miesięcznie, przy czym stypendium zostało przyznane tylko na rok budżetowy 2016, bez znajomości kwoty dotacji na drugą połowę roku szkolnego 2016/2017 niemożliwe było bowiem, w ocenie organu, przyznanie stypendium szkolnego na cały rok szkolny 2016/2017.

W odwołaniu od powyższej W. S. zakwestionował sposób wyliczenia dochodu. Zdaniem odwołującego się z ustawy o pomocy społecznej wynika, że za "dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów [...] bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania", przy czym dochód ten pomniejsza się o "składki na [...] ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach". W ocenie strony od dochodu rodziny należało odjąć 1/3 podwyższonej składki kwartalnej KRUS. Odwołujący się dodał, że opłacanej składki na KRUS w żaden sposób nie odlicza w zeznaniu podatkowym PIT (składka nie pomniejsza tam jego dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej).

Odwołujący się zakwestionował również obowiązek złożenia oświadczenia o chęci kontynuowania pobierania świadczenia, ponieważ we wniosku o stypendium wyraził wolę otrzymywania stypendium od września 2016 do czerwca 2017 roku.

Decyzją z [...] marca 2017r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 90n ust. 1 w zw. z art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty oraz uchwały Rady Gminy Nr [...] z dnia [...] marca 2012r. w sprawie w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym uczniom zamieszkałym na terenie gminy (Dz.Urz. [...] z 2014r., poz. [...]), orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

Organ odwoławczy wskazał, że w zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji dochód w rodzinie skarżącego obliczył stosownie do przepisów ustawy o systemie oświaty, biorąc pod uwagę dochód uzyskany w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. za sierpień 2016r. Na dochód rodziny w sierpniu 2016r. składają się natomiast: zasiłek rodzinny -129,00 zł, dochód z gospodarstwa rolnego - [...] zł, który został wyliczony następująco: 1,43 ha przeliczeniowego x 288 zł (§ 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz.U. z 2015r., poz.1058) minus 1/3 kwartalnej składki KRUS z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego 130,00 zł.

Organ nie uwzględnił, składki w wysokości 88,00 zł za miesiąc sierpień 2016r. za działalność gospodarczą, której potrącenia domaga się skarżący, ponieważ nie złożył on na tę okoliczność stosownego oświadczenia.

Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2016r. o formie opodatkowania, z którego wynika, że skarżący figuruje w ewidencji podatników, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą i kolejne z dnia [...] maja 2016r. o osiągniętym dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych za rok 2015.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy W. S. zarzucił, że w uzasadnieniu nie przedstawiono odpowiednich przepisów prawa, z których wynikać miałoby, że od dochodu nie należało odliczyć opłacanej przez niego powiększonej składki na KRUS. W odwołaniu od decyzji pierwszej instancji skarżący wskazał, że przepisy mówią o tym, że składkę należy odliczyć, jednak organy nie odniosły się do tych twierdzeń.

Skarżący zwrócił uwagę, na zawarte w treści zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że składka nie została odjęta, ponieważ nie złożył stosownego oświadczenia, podnosząc, że o obowiązku złożenia takiego oświadczenia nie był informowany. Skarżący wskazał, że ze złożonego przez niego zaświadczenia wynikało, że składkę opłaca. Powołał się na przepis art. 220 ustawy z dnia 25 marca 2011r. o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców, wskazując, że z zaświadczenia KRUS, które jest równoznaczne z oświadczenia wynika, iż ubezpieczenie opłaca on składkę na ubezpieczenie które jest obowiązkowa, co oznacza, że składka powinna zostać odjęta w całości od dochodu rodziny.

Skarżący podniósł ponadto, że wniosek o stypendium złożył na cały rok szkolny, jeśli organ nie wiedział czy posiadać będzie środki w nowym roku kalendarzowym powinien wydać decyzję odmowną.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z argumentacją zawartą w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja jest bowiem dotknięta takimi wadami, które skutkować musiały jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (teks jedn. Dz.U. 2016 r. poz.1943). Zgodnie z art. 90b ust. 1 ww. ustawy, uczniowi przysługuje prawo do pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa lub budżecie właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Jak stanowi art. 90c ust. 2 pkt 1 ustawy, jednym z świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym jest stypendium szkolne. Świadczenie to, co wynika z art. 90d ust. 1 ustawy, może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12. Stypendium szkolne może być udzielane uczniom w formie całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych, wykraczających poza zajęcia realizowane w szkole w ramach planu nauczania, a także udziału w zajęciach edukacyjnych realizowanych poza szkołą oraz pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników (art. 90d ust. 1 i 2). Stypendium szkolne może być ponadto udzielone w formie świadczenia pieniężnego (art. 90d ust. 5 in principio).

Przyznanie stypendium szkolnego uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Jak wynika z art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty, miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 930 i 1583). Zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł (§ 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015r., poz.1058). Podana kwota stanowiła kwotę obowiązującą na dzień wydania decyzji.

Zgodnie z art. 90d ust. 8 ustawy o systemie oświaty, miesięczna wysokość dochodu, o której mowa w ust. 7, jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy, o której mowa w ust. 7, z tym że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej, o których mowa w art. 90c ust. 2 i 3. W myśl art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Stypendium szkolne nie może być niższe miesięcznie niż 80% kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie może przekraczać miesięcznie 200% tej kwoty (art. 90d ust. 9).

Z powyższego wynika, że uzyskanie stypendium szkolnego warunkowane jest łącznym spełnieniem dwóch przesłanek – nieprzekroczeniem dochodu na osobę w gospodarstwie domowym oraz występowaniem trudnej sytuacji rodzinnej, takiej, jak bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, niepełna rodzina, wystąpienie zdarzenia losowego. Spełnienie obu kryteriów musi nastąpić jednocześnie.

W sprawie niniejszej nie jest kwestionowane, że rodzina skarżącego boryka się problemami uzasadniającymi przyznanie świadczenia, jak również, że spełnia kryterium dochodowe. Sporna pozostaje wysokość wyliczonego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie, wpływająca w okolicznościach tej sprawy na ewentualna wysokość miesięcznej kwoty przyznanego stypendium szkolnego.

W aktach sprawy znajduje się uprzednia decyzja Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2016r. nr [...], którą organ po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia [...] września 2016r., przyznał wnioskowane świadczenie w kwocie [...] zł na okres od [...] września 2016r. do [...] grudnia 2016r., wskazując, że skarżący zakwalifikowany został do drugiej grupy dochodowej określonej Regulaminem udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym uczniom zamieszkałym na terenie gminy, mieszcząc się w przedziale 258,00zł – 514,00 miesięcznie na osobę w rodzinie. Sposób argumentacji przedstawiony przez Wójta, zakwestionowany został przez SKO, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, głównym argumentem którego było brak wyliczenia przez organ pierwszej instancji opłaconych składek na KRUS opłaconych w trzecim kwartale 2016r. w kwocie 654zł. Jak wskazało Kolegium w decyzji kasatoryjnej z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...] z [...] listopada 2016r., organ pierwszej instancji nie uwzględnił, nie wskazując podstawy prawnej, spornej nadal składki w wysokości 88zł za miesiąc sierpień 2016r. za działalność gospodarczą – pismo KRUS z dnia [...] października 2016r.

Jak wynika z treści ponownej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2017r. dochód rodziny skarżącego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, czyli za sierpień 2016r., wyliczony został w taki sam sposób jak w decyzji uchylonej w trybie odwoławczym w sposób następujący:

– zasiłek rodzinny przyznany decyzją z dnia 21 stycznia 2016r. - 129 zł;

– dochód z gospodarstwa rolnego ustalony na podstawie powierzchni gospodarstwa rolnego 1,43 ha przeliczeniowego, co ustalono na podstawie oświadczenia z dnia [...] października 2016r. pomnożony przez przelicznik z 1 ha przeliczeniowego, zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, pomniejszony o miesięczną składkę KRUS z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, tj. 130 zł - [...]zł;

– dochód z działalności gospodarczej, który za rok 2015 wyniósł [...] zł i był uzyskiwany przez 12 miesięcy, co wynika z zaświadczenia z Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] maja 2016r. - [...] zł;

– alimenty, co wynika z oświadczenia z dnia [...] października 2016r. - [...] zł.

Łączny dochód rodziny ustalony został na kwotę 901,54 zł, co daje 300,51 zł na osobę w rodzinie miesięcznie. Z tak ustalonym dochodem skarżący zakwalifikowany został do drugiej z dwóch grup dochodowych, o których mowa w Regulaminie udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym uczniom zamieszkałym na terenie gminy, przyjętym uchwałą nr [...] Rady Gminy z dnia [...] marca 2012r. Z § 9 ust. 1 regulaminu wynika, że w zależności od sytuacji materialnej rodziny, w której zamieszkuje uczeń, wysokość stypendium miesięcznie ustala się w następujący sposób:

- dla rodzin o dochodzie od 0 -50% kwoty kryterium dochodowego czyli od 0 zł do 257,00 zł miesięczna wysokość stypendium może być przyznana do wysokości 200% kwoty o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych - czyli do kwoty 248,00 zł miesięcznie;

- dla rodzin o dochodzie powyżej 50% kryterium dochodowego tj. od 258,00 zł do 514,00 zł, miesięczna wysokość stypendium wynosi do 150% kwoty o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych tj. do kwoty 186,00 zł miesięcznie.

Skarżącemu przyznano zatem świadczenie w wysokości [...] zł miesięcznie.

Zważyć przyjdzie, iż nie wynika z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji z jakich przyczyn przyznano stypendium szkolne w miesięcznej wysokości [...] złotych, a wszakże jest ono niższe od górnej granicy ustalonej ww. aktem prawa miejscowego. Mając zatem na uwadze częściowo uznaniowy charakter ustalonej wysokości świadczenia wymagało to uzasadnienia zgodnego z wymogami art. 7, art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.

Spośród składników sumujących się na dochód rodziny skarżącego kwestionowane nie są kwoty wynikające z zasiłku rodzinnego, dochodu z działalności gospodarczej, ani alimentów. Oś sporu stanowi natomiast wysokość dokonanego przez organy administracji pomniejszenia dochodu z tytułu opłaconych przez skarżącego za trzeci kwartał 2016r. składek na ubezpieczenie społeczne rolników w KRUS. dochód z gospodarstwa rolnego, a konkretnie kwestia jego pomniejszenia o miesięczną składkę KRUS z trzeci kwartał 2016r. Skarżący konsekwentnie wywodzi, że przy ustalaniu jego dochodu z działalności rolniczej w sierpniu 2016r. organy winny odliczyć stosownie 1/3 całej składki na ubezpieczenie społeczne rolników opłaconej za trzeci kwartał 2016r., czyli zarówno składkę związaną z działalnością rolniczą, jak również składkę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (w wysokości 88 zł).

Organ pierwszej instancji mimo zalegania w aktach sprawy zaświadczenia KRUS znak: [...] z dnia [...].10.2016r. na które się powołał, nie odniósł się w jakikolwiek sposób do tego żądania, mimo iż stanowiło to przesłanka uchylenia uprzedniej decyzji tego organu, a wyjaśnienie tej okoliczności było jednoznacznie wskazane w decyzji Kolegium, uchylającej decyzję i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Wskazanie to całkowicie zignorował jednak Wójt Gminy ponownie rozpatrując sprawę.

Z powyższych względów niezrozumiałe jest i nie wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, dlaczego ponownie orzekając w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wbrew własnej ostatecznej decyzji, zaakceptowało powyższe pominięcie i uchybienie proceduralne organu pierwszej instancji, bez jednoczesnego konwalidowania tego naruszenia w postępowaniu odwoławczym. Zasadnie skarżący zarzuca, że bezpodstawnie i bez wskazania jakiejkolwiek podstawy prawnej organ odwoławczy ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że organ nie uwzględnił składki w wysokości 88,00 zł za miesiąc sierpień 2016r. za działalność gospodarczą, której potrącenia domaga się skarżący, ponieważ nie złożył na tę okoliczność stosownego oświadczenia". W istocie nie sposób stwierdzić jakie oświadczenie w tej sprawie winien złożyć skarżący, a wobec tego tylko braku w materiale dowodowym, dlaczego organ nie wezwał strony do złożenia takowego i przede wszystkim dlaczego nie wskazał na taką konieczność uprzednio uchylając decyzję organu pierwszej instancji.

Akta administracyjne nie zawierają bowiem żadnego wezwania skarżącego do złożenia oświadczenia na temat składek z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, jak również działalności gospodarczej o charakterze pozarolniczym. Nie można wymagać składania oświadczeń, do przedkładania których nie obliguje żaden przepis prawa, bez wezwania do złożenia takiego zaświadczenia. W przypadku natomiast nieprzedłożenia zaświadczenia, o które strona nie była wzywana, nie można czynić zarzutu z powodu braku takiego zaświadczenia. Na marginesie wskazać należy, że w aktach sprawy znajdują się: załączone przez skarżącego potwierdzenie wykonania przelewu w tytule którego widnieje m.in. "składka z 3 kwartał 2016" na kwotę 654,00 zł oraz analizowane przez organy obu instancji zaświadczenie KRUS, z którego wynika, że skarżący opłacił składkę KRUS za 3 kwartał 2016r. w wysokości 390 zł za gospodarstwo rolne oraz składkę w wysokości 264zł za działalność gospodarczą. Zaświadczenie ma większą moc dowodową od oświadczenia, drugie bowiem z wymienionych stanowi jedynie wypowiedź człowieka wyrażającą jego stanowisko, pierwsze natomiast stanowi dokument urzędowo poświadczający jakiś fakt. Nie jest zatem wystarczającym argumentem brak oświadczenia w przypadku posiadania zaświadczenia.

Przechodząc do analizy rzeczonego zaświadczenia i zawartej w nim informacji, iż skarżący opłacił składkę KRUS za 3 kwartał 2016r. w wysokości 390 zł za gospodarstwo rolne oraz składkę w wysokości 264zł za działalność gospodarczą, zwrócić uwagę należy, że organy obu instancji w ogóle nie odniosły się do informacji, że skarżący opłaca jednoczesną składkę z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W kwestii wysokości składek na ubezpieczenie społeczne rolników w III kwartale 2016 r., zwrócić uwagę należy, że w przypadku rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne do 50 ha, podstawowa składka miesięczna wynosiła 88 zł, składki łącznie od jednego ubezpieczonego kwartalnie wynosiły natomiast 390 zł. W przypadku rolnika prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą i gospodarstwo rolne do 50 ha, podstawowa składka miesięczna wynosiła 176 zł, w tym przypadku składki łącznie od jednego ubezpieczonego kwartalnie wynosiły 654 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, iż skarżący podlegał w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku ubezpieczeniu i płacił składkę należną dla rolnika prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą i gospodarstwo rolne. Organy obu instancji nie dokonały żadnych wywodów odnośnie nieuwzględnienia w swych wyliczeniach podwyższonej składki na ubezpieczenie, którą skarżący bezsprzecznie uiszczał.

W orzecznictwie wskazuje się, że przy obliczaniu dochodu, o którym mowa w art. 8 ust.3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t. j. Dz.U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), w sytuacji, gdy dochód ten jest uzyskiwany z gospodarstwa rolnego odlicza się składki na ubezpieczenie społeczne rolników, bowiem skoro do dochodu dolicza się dochód z gospodarstwa rolnego, należy również uwzględnić pomniejszenie dochodu rodziny poprzez składki na ubezpieczenie społeczne rolników. Dotyczy to jednak składek na ubezpieczenie społeczne związanych z prowadzoną działalnością rolniczą. Odrębnego rozważenia wymaga zatem w okolicznościach tej sprawy czy i w jaki sposób należy od dochodu uzyskanego przez skarżącego z pozarolniczej działalności gospodarczej odliczyć składki na ubezpieczenie społeczne uiszczane przez rolnika w KRUS. Uwzględnić należy tu odrębną metodę wyliczenia dochodu z działalności gospodarczej wynikająca wprost z przepisu art. 8 ust. 5- 8 ustawy o pomocy społecznej. W sytuacji zatem, gdy zgodnie z przepisem art. 8 ust. 10 ww. ustawy dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej i z ha przeliczeniowych oraz innych źródeł sumuje się, należy w pierwszej kolejności ustalić zgodnie ze stosownymi przepisami dochód z każdego z tych źródeł, a dopiero je zsumować. W ocenie sądu, brak jest zatem podstaw do oczekiwanego przez skarżącego odliczenia od dochodu z ha przeliczeniowego za sierpień 2016r. składki na ubezpieczenie społeczne w innej wysokości, niż uiszczona z tytułu prowadzonej działalności rolniczej za ten właśnie miesiąc. W konsekwencji brak jest w tej sprawie podstawy prawnej, aby od dochodu z ha przeliczeniowych odliczyć składkę na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej uiszczoną w KRUS za trzeci kwartał 2016r. przypomnieć bowiem należy, iż dla ustalenia dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej istotny był dochód uzyskany w 2015r., a więc analogicznie stosowne składki na ubezpieczenie społeczne z tego tytułu poniesione za ten właśnie okres.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ rozważał i uwzględnił przepisy ustawy o ubezpieczeni społecznym rolników w zakresie charakteru składek uiszczanych przez rolnika w KRUS także z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej oraz rozważał powiązanie tych przepisów z przepisami o podatku dochodowym od osób fizycznych w kontekście odliczenia od dochodu uiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne. Nie wskazuje na to z pewnością jedynie powołanie się, bez wskazania konkluzji z tego płynących na zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2016r. o formie opodatkowania oraz osiągniętym dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych za rok 2015. Nie zostało w sprawie wyjaśnione także czy w 2015 roku skarżący również opłacał składkę na ubezpieczanie społeczne z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej i w jakiej wysokości, czy była ona obowiązkowa na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Ubezpieczenie rolnicze co do zasady wyłącza możliwość podlegania jakiemukolwiek innemu ubezpieczeniu, jedynym wyjątkiem jest zbieg ubezpieczenia rolniczego z obowiązkiem ubezpieczenia z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, przy spełnieniu warunków, o których mowa w art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 277). Okoliczność taka zatem winna zostać wzięta pod uwagę przez organ wydający zaskarżoną decyzję, zwłaszcza w sytuacji, w której ten organ wytknął organowi pierwszej instancji nierozważenie tej kwestii. Organ winien był odnieść się do zawartego w treści odwołania zarzutu, dlaczego opłacona przez skarżącego składka, której wysokość określona została w treści materiału dowodowego kilkukrotnie, nie została uznana jako składka, o której mowa w art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zatem składka na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, podlegająca odliczeniu od dochodu. Za błędne i naruszające w sposób istotny obowiązujące przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 art. 107§ 3, art. 136 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) oraz prawa materialnego uznać należy działanie organu, polegające na braku merytorycznego wyjaśnienia tej kwestii i ewentualnego uzupełnienia materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji.

Zasadny jest również drugi z zarzutów skargi, zgodnie z którym organ odwoławczy nie odniósł się do kolejnego zarzutu odwołania dotyczącego braku jednoznacznego rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji o całości żądania wniosku czyli przyznania stypendium szkolnego na cały rok szkolny. Odwołujący wyraźnie w odwołaniu wskazał, że kwestionuje wynikający z treści decyzji organu pierwszej instancji obowiązek złożenia oświadczenia o chęci kontynuowania pobierania świadczenia. Jako niezgodną z prawem uznała strona procedurę stosowaną przez GOPS, bowiem na złożonym we wrześniu wniosku o stypendium wyraził wolę otrzymywania stypendium od września 2016 do czerwca 2017 r. więc nie widzi przesłanek do składania oświadczenia o woli kontynuowania tego świadczenia.

Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę organ odwoławczy, zobowiązany do merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie oraz do odniesienia się do zarzutów odwołania, dokona zatem jednoznacznej oceny prawnej tego zarzutu na podstawie analizy treści i zakresu wniosku, zaskarżonej odwołaniem decyzji z [...] stycznia 2017r. (!)(rozstrzygnięcia o istocie sprawy oraz uzasadnienia w tym końcowej części odnoszącej się do konieczności znajomości kwoty dotacji na rok szkolny 2016/2017 oraz zakładanego tryby nadzwyczajnego zmiany decyzji (art. 155 k.p.a.) w kontekście wykładni stosownych przepisów prawa materialnego oraz postępowania.

Organ uwzględni, iż zgodnie z przepisem art. 90d ust. 10 ustawy o systemie oświaty, stypendium szkolne jest przyznawane na okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 10 miesięcy w danym roku szkolnym (...). Jak natomiast stanowi art. 90d ust. 11 ustawy, jeżeli forma stypendium szkolnego tego wymaga, stypendium szkolne może być realizowane w okresach innych niż miesięczne lub jednorazowo, z tym że wartość stypendium szkolnego w danym roku szkolnym nie może przekroczyć łącznie dwudziestokrotności kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a w przypadku słuchaczy kolegiów pracowników służb społecznych - osiemnastokrotności kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Z powyższych regulacji wynika, że okres przyznania stypendium szkolnego nie jest pozostawiony uznaniu organu, który może przyznać stypendium czasowe w okresie od września do czerwca, ale przyznaje je na cały rok szkolny, nie dłużej niż od września do czerwca, co potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z dnia 3 października 2006 r., sygn. akt I OSK 573/06 i I OSK 574/06). Jak wynika z art. 90b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, pomoc materialna dla uczniów finansowana jest ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa lub budżecie właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Jak natomiast stanowi § 14 regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym uczniom zamieszkałym na terenie gminy, przyjętego uchwałą nr [...] Rady Gminy z dnia [...] marca 2012r., na realizację świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym uczniom zamieszkałym na terenie gminy przeznacza się dotację celową z budżetu państwa oraz środki własne gminy. Skoro zatem stypendia przyznawane przez Wójta gminy pochodziły m.in. z dotacji celowej z budżetu państwa, skarżona gmina zobowiązana była uwzględnić zasadę wynikającą z ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych zasadę roczności wydatków budżetowych. Na uwzględnienie tej zasady pozwalał przepis ww. art. 90d ust. 11 ustawy o systemie oświaty. Określa m. in. wysokość, formy, tryb i sposób udzielania stypendiów szkolnych, jednakże nie reguluje kwestii sposobu, czy terminów wydatkowania przyznanych środków budżetowych na ten cel gdyż w tym zakresie obowiązują regulacje wynikające z ustawy o finansach publicznych (zob. Wyrok NSA z 27 lipca 2013r., sygn. akt II GSK 542/12). Wskazać należy ponadto, że decyzja organu pierwszej instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy, zapadła już w roku 2017.

W związku z okolicznością, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w tej sprawie znacząco uchybiło podstawowym dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, co doprowadziło już do zbędnego przedłużenia postępowania, ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy podejmie wszelkie czynności celem wyjaśnienia istotnych dla rozpoznania tej sprawy a spornych dotąd okoliczności, i dopiero na tej podstawie oceni, czy istnieje podstawa do orzeczenia na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., czy z uwagi na te ustalenia zachodzi konieczność ponownego uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W związku z przepisem art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935), w niniejszej sprawie mają bowiem dalsze zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną na mocy tej ustawy z dniem 1 czerwca 2017r. Pozostałe wskazania dla organów ponownie rozpoznających sprawę wynikają wprost z poczynionych w niniejszym uzasadnieniu rozważań.

W związku z powyższym sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369), orzekł o uchyleniu decyzji będącej przedmiotem skargi.