Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 452/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 4b, art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1445
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.
article: art. 188, art. 185 § 1, art. 182 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Po 519/22 w sprawie ze skargi P.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

III FSK 452/23 | | |

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Po 519/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę P.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia 3 grudnia 2021 r. ustalającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2019 r. w kwocie 4.192 zł.

Sąd I instancji opisując dotychczasowe postępowanie podał, że Skarżący prowadził na nieruchomości działalność gospodarczą początkowo, tj. od 1.12.2012 r. na podstawie umowy ze Spółdzielnią Kółek Rolniczych w K., reprezentowaną przez prezesa L. S., a następnie od 26.07.2019 r. na podstawie umowy najmu zawartej bezpośrednio z L. S. prowadzącym działalność gospodarczą – SKR L. S.. Umowa została rozwiązana z dniem 1.12.2020 r. W ocenie Wójta L. S. nie był umocowany do zawierania umów w imieniu Spółdzielni Kółek Rolniczych w K.. Od 1992 r. L. S. działał jednoosobowo, zaś zgodnie ze statutem Spółdzielni uprawniony do reprezentacji zarząd powinien być trzyosobowy. Nadto, z dniem 1.01.2016 r. Spółdzielnia przestała istnieć z uwagi na brak skutecznie złożonego wniosku o wpis do KRS. Z uwagi na powyższe w ocenie organu należało uznać, że skarżący był bezumownym użytkownikiem przedmiotowej nieruchomości w zajmowanej przez siebie części. Skarżący był podatnikiem podatku od nieruchomości zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4b ustawy z dnia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1445 ze zm., dalej: u.p.o.l.). Posiadał on bowiem nieruchomość należącą do jednostki samorządu terytorialnego (Gminy C.) bez tytułu prawnego. Dopiero w wyniku zawarcia umowy z 26 lipca 2019 r. obowiązek podatkowy ciążył na podmiocie, od którego skarżący wynajmował nieruchomość. L. S. nie dysponował tytułem prawnym do nieruchomości, pomimo że tak oświadczał.

W ocenie Sądu I instancji skoro właścicielem nieruchomości była Gmina C., a skarżący korzystał z tej nieruchomości bez tytułu prawnego (nie zawarł bowiem żadnej umowy najmu z Gminą), to był posiadaczem spornej nieruchomości i w konsekwencji spełnione zostały wszystkie z warunków uznania skarżącego za podatnika podatku od nieruchomości na mocy art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.p.o.l. W świetle ustalonych przez organy obu instancji okoliczności sprawy brak było przy tym możliwości uznania L. S. za podatnika podatku od nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. W ocenie WSA L. S. nie sposób uznać za samoistnego posiadacza opodatkowanej nieruchomości. Bowiem zgodnie z art. 336 k.c. samoistnym posiadaczem rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. Treść posiadania samoistnego oprócz elementu faktycznego władania rzeczą (corpus) określa również element woli – zamiar władania rzeczą dla siebie jak właściciel. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ (CBOSA).

W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz wydanie orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) – uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 2022 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy C. z dnia 3 grudnia 2021 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2019 r. i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał orzeczenie (art. 185 § 1 p.p.s.a.), a także o zasądzenie od skarżonego organu na rzecz skarżącego kosztów niniejszego postępowania oraz postępowania przed WSA w Poznaniu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto na podstawie art. 182 § 2 u.p.p.s.a. oświadczył, że zrzeka się rozpoznania skargi na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono następujące naruszenia prawa materialnego:

- naruszenie art. 3 ust. 1 pkt. 4b) u.p.o.l. przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Skarżący powinien zapłacić podatek od nieruchomości za ustalony w zaskarżonej decyzji okres,

- naruszenie art. 3 ust. 3 u.p.o.l. przez jego niezastosowanie i uznanie, że to Skarżący, a nie posiadacz samoistny nieruchomości, powinien zapłacić podatek od nieruchomości za ustalony w zaskarżonej decyzji okres.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlegała oddaleniu.

Analiza akt sprawy wskazuje, że nie występują określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, jak również nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Naczelny Sąd Administracyjny orzeka zatem w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przytoczonymi przez stronę skarżącą podstawami kasacyjnymi i ich uzasadnieniem, zgodnie z art. 183 § 1 i art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z uwagi na treść rozstrzygnięcia uzasadnienie wyroku ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, stosownie do art. 193 zdanie drugie P.p.s.a.

Autor skargi kasacyjnej kwestionuje to, że organy podatkowe, a w ślad za nimi WSA, nie uznały L. S. za posiadacza samoistnego nieruchomości, co otwierałoby drogę do uznania, że to L. S. – a nie Skarżący – powinien być uznany za podatnika podatku od nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny w związku z tym stwierdza, że to, czy L. S. był samoistnym posiadaczem nieruchomości – stanowi element stanu faktycznego przyjętego przez sąd pierwszej instancji za podstawę orzekania. Autor skargi kasacyjnej nie zgadzając się ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji, że L. S. nie był posiadaczem samoistnym nieruchomości, w istocie rzeczy kwestionuje zatem stan faktyczny przyjęty przez WSA. W skardze kasacyjnej nie podniesiono jednak żadnych zarzutów procesowych, lecz wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego. Zatem, Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.) nie jest władny do zakwestionowania stanu faktycznego przyjętego przez sąd pierwszej instancji jako podstawa orzekania. Wobec braku zakwestionowania stanu faktycznego przyjętego przez WSA poprzez sformułowanie zarzutów naruszenia konkretnych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując skargę kasacyjną jest zobowiązany przyjąć, że L. S. nie był posiadaczem samoistnym nieruchomości, co do których Skarżącego obciążono podatkiem od nieruchomości. Brak zarzutów procesowych w skardze kasacyjnej implikuje zarazem konieczność oparcia się na ustaleniu zaakceptowanym przez WSA o tym, że Skarżący władał bez tytułu prawnego nieruchomościami, których opodatkowania dotyczy spór.

Wyjaśniwszy to, należy przejść do oceny zasadności podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Zarzucane naruszenie art. 3 ust. 3 u.p.o.l. przez jego niezastosowanie miało polegać na uznaniu, że to Skarżący, a nie posiadacz samoistny nieruchomości, powinien zapłacić podatek od nieruchomości za ustalony w zaskarżonej decyzji okres. Jednakże, jak to już wyżej wskazano, wobec braku zarzutów podważających stan faktyczny przyjęty za podstawę orzekania przez sąd pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do pozytywnej weryfikacji twierdzenia autora skargi kasacyjnej, że L. S. był samoistnym posiadaczem opodatkowanych nieruchomości, wobec czego to na nim ciążył obowiązek podatkowy. Innymi słowy, skoro nie podważono tego, że L. S. nie był samoistnym posiadaczem nieruchomości, to nie można było przypisać mu obowiązku podatkowego na podstawie art. 3 ust. 3 u.p.o.l. Niezastosowanie przepisu prawa materialnego przewidującego opodatkowanie posiadacza samoistnego w tej sytuacji musi być uznane za zgodne z prawem. Zarzut naruszenia art. 3 ust. 3 u.p.o.l. przez jego niezastosowanie jest zatem bezpodstawny.

Z tego samego powodu bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.p.o.l. przez jego niewłaściwe zastosowanie, co polegać miało na tym, że błędnie uznano, iż Skarżący powinien zapłacić podatek od nieruchomości za ustalony w zaskarżonej decyzji okres. Skoro nie zostały skutecznie procesowo podważone ustalenia, że Skarżący władał bez tytułu prawnego nieruchomościami będącymi własnością gminy, zaś L. S. nie był posiadaczem samoistnym opodatkowanych nieruchomości, to Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw do zanegowania tego, że Skarżący zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.p.o.l. został uznany za podatnika podatku od nieruchomości. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia tego przepisu jest zatem bezzasadny.

Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, toteż podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Agnieszka Olesińska Krzysztof Winiarski Bogusław Dauter