Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 490/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 i art. 33 § 2 pkt 1 i 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 26 lipca 2023 r. sprawy ze skargi B. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2023 r., nr 2201-IEW.720.18.2023/EP w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do sądu postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako Dyrektor IAS lub organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm.) – dalej jako K.p.a., w związku z art. 18 i art. 33 § 2 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 z późn. zm.) – dalej jako u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia B. N. (dalej: strona, zobowiązana lub Skarżąca) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszczu Gdańskim (dalej: Naczelnik US lub organ I instancji) z dnia 3 marca 2023 r., którym oddalono zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 10 stycznia 2022 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Naczelnik US prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej na podstawie ww. tytułów wykonawczych obejmujących należności w podatku VAT za okres od czerwca do grudnia 2020 r. oraz od stycznia do marca 2021 r.

Pismem z dnia 20 stycznia 2023 r. zobowiązana wniosła zarzut nieistnienia obowiązku i zarzut braku doręczenia stronie upomnienia w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu wskazała, że nie otrzymała decyzji, która stanowi podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych oraz upomnienia.

Postanowieniem z dnia 3 marca 2023 r. Naczelnik US oddalił ww. zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia.

W złożonym zażaleniu na ww. postanowienie organu I instancji strona wniosła o cofnięcie tytułów egzekucyjnych. W uzasadnieniu wskazała brak skutecznego doręczenia postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku.

Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2023 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu Dyrektor IAS wyjaśnił, że z obowiązujących przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest m.in. nieistnienie obowiązku oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeśli jest wymagane (art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a.).

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji trafnie rozstrzygnął w kwestii podnoszonych zarzutów, wobec czego zażalone postanowienie należało utrzymać w mocy, jako wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W opinii Dyrektora IAS, pojęcie nieistnienia obowiązku oznacza przede wszystkim sytuacje, w których:

- obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo

- nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, albo

- decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, albo

- obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów.

Skarżący, wnosząc zarzuty nieistnienia obowiązku, powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych - uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku.

W ocenie Dyrektora IAS, w przedmiotowej sprawie obowiązek wskazany w ww. tytułach wykonawczych z dnia 10 stycznia 2022 r. wynikał z ostatecznej decyzji Naczelnika US z dnia 15 listopada 2022 r. Decyzja ta została wyekspediowana na adres e-puap wskazany przez pełnomocnika zobowiązanej i uznaje się ją za doręczoną (na podstawie art. 150 O.p.) z dniem 30 listopada 2022 r. (co wynika z urzędowego poświadczenia jej doręczenia - UPD).

W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego, zasadnie organ I instancji oddalił zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku.

Odnośnie zarzutu braku doręczenia upomnienia Dyrektor IAS wyjaśnił, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (art. 15 § 1 u.p.e.a.). Przepisy szczególne mające zastosowanie w niniejszej sprawie to rozporządzenie Ministra Finansów z 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t.j.: Dz. U. z 2017 r. poz. 131). Z § 2 pkt 2 niniejszego rozporządzenia wynika, że egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu.

Zdaniem Dyrektora IAS, w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nastąpiła - ostatecznym orzeczeniem jest bowiem decyzja Naczelnika US z dnia 15 listopada 2022 r. wydana w przedmiocie określenia należności wskazanych w ww. tytułach wykonawczych z dnia 10 stycznia 2022 r. W związku z powyższym, zdaniem Dyrektora IAS, zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia został oddalony prawidłowo.

Końcowo Dyrektor IAS stwierdził, że argumenty dotyczące braku skutecznego doręczenia postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku pozostają bez związku z postępowaniem zarzutowym w sprawie egzekucji administracyjnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na ww. postanowienie Skarżąca, wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji w całości, powieliła zarzuty sformułowane w zażaleniu, a ponadto zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła błędne określenie stanu prawnego skutkujące wydaniem postanowienia z naruszeniem prawa w sytuacji kiedy obowiązek nie powstał.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 145 § 1 K.p.a. z uwagi, że istotne dowody okazały się fałszywe tj. uchyleniu powinny ulec tytuły wykonawcze w sprawie egzekucji administracyjnej, ponieważ nie powstał obowiązek z mocy prawa.

Uzasadnienie skargi stanowi rozwinięcie stawianych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3).

W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Wobec zarzutów sformułowanych w skardze w pierwszej kolejności należało wskazać na zakres przedmiotowy niniejszej sprawy. Kontroli sądu zostało poddane postanowienie Dyrektora IAS utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji, którym oddalono zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, a przedmiotem sporu jest zarzut nieistnienia obowiązku, zgłoszony w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oraz sformułowany na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a zarzut dotyczący braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

Zarzuty Skarżącej koncentrują się na nieistnieniu obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., określonego w wydanym tytule wykonawczym, z uwagi na nieskuteczne przedłużenie czynności sprawdzających poza 60-dniowy termin wynikający z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT. Dlatego Skarżąca uważa, że tytuły wykonawcze powinny zostać uchylone.

Odnosząc się do tego zarzutu Sąd zauważa, że pojęcie nieistnienia obowiązku oznacza przede wszystkim sytuacje, w których:

- obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo

- nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, albo

- decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, albo

- obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów.

W przedmiotowej sprawie, jak słusznie stwierdziły organy egzekucyjne, obowiązek wskazany w wymienionych tytułach wykonawczych z dnia 10 stycznia 2022 r. wynikał z ostatecznej decyzji Naczelnika US z dnia 15 listopada 2022 r. Analiza akt administracyjnych sprawy potwierdza bezsprzecznie, że przedmiotowa decyzja została wyekspediowana na adres e-puap wskazany przez pełnomocnika Skarżącej i zasadnie uznana za doręczoną, na podstawie art. 150 O.p. z dniem 30 listopada 2022 r., co wynika z urzędowego poświadczenia doręczenia - UPD.

Tym samym na dzień wystawienia ww. tytułów wykonawczych Skarżąca posiadała zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług od czerwca do grudnia 2020 r. oraz od stycznia do marca 2021 r., a zatem istniał obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów u.p.e.a. W konsekwencji zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku był niezasadny, co zasadnie stwierdziły orzekające w niniejszej sprawie organy egzekucyjne obu instancji.

Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że na podstawie § 2 pkt 2 powołanego w zaskarżonym postanowieniu rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r., egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu.

W opinii Sądu, w przedmiotowej sprawie Dyrektor IAS trafnie orzekł, że egzekucja administracyjna mogła być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, albowiem wysokość należności z tytułu podatku od towarów i usług od stycznia do marca 2021 r. oraz od czerwca do grudnia 2020 r. została określona we wskazanym powyżej ostatecznym orzeczeniu tj. decyzji Naczelnika US z dnia 15 listopada 2022 r. Dlatego, w ocenie Sądu, Dyrektor IAS również zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia prawidłowo oddalił.

Odnosząc się do argumentów Skarżącej dotyczących braku skutecznego doręczenia postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku, w opinii Sądu, Dyrektor IAS prawidłowo stwierdził, że pozostają one bez związku z postępowaniem w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako pozbawionej uzasadnionych podstaw.