Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 584/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 2052
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda, Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki, Asesor WSA Grzegorz Potiopa (spr.), Protokolant Specjalista Agnieszka Kerszner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 maja 2023 r. nr SKO.4140.139.2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2023 r. 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. W. kwotę 90 (dziewięćdziesięciu) złotych - zawierającą podatek od towarów i usług - tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją z dnia 17 maja 2023 r., po rozpoznaniu odwołania M. K. (dalej także: strona lub skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Andrespol z dnia 16 stycznia 2023 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2023.

Z akt sprawy wynika, że Wójt Gminy Andrespol działając na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70, dalej także: u.p.o.l.) oraz Uchwały Rady Gminy Andrespol z dnia 17 listopada 2022 r. Nr LX/494/22 w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości ustalił podatnikom, tj. stronie (ws ¼), A. P. (ws ¼), H. P. (ws ¼), A. P. (ws ¼), L. P. (ws ¼) wymiar podatku od nieruchomości na rok 2023 od nieruchomości: J., ul. [...] na kwotę 294,00 zł.

Wójt Gminy Andrespol wskazał, że wymiar podatku ustalono na podstawie informacji podatkowych, danych z ewidencji gruntów i budynków oraz wskazanych wyżej przepisów prawa. Przedmiotem opodatkowania były: budynki mieszkalne o pow. 57,00 m² oraz grunty pozostałe o pow. 714,00 m².

W złożonym w terminie ustawowym odwołaniu, Strona wniosła o zwrot gruntu.

Kolegium we wskazanej na wstępie decyzji podzieliło ustalenia organu pierwszej instancji co do przedmiotu opodatkowania i zastosowanych stawek.

Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie kluczową kwestią jest odpowiedź na pytanie, dlaczego do opodatkowania przyjętą określoną (wg strony "zmniejszoną") powierzchnię gruntów. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 z późn. zm.; dalej także: u.p.g.k.) podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Ewidencja ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 z późn. zm.; dalej także: o.p.), a podważenie tych zapisów bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwym w tej sprawie organami administracji. Chcąc podważyć treść zapisów ujętych w ewidencji gruntów zainteresowany powinien uruchomić stosowny tryb ich korekty (zmiana, aktualizacja, sprostowanie), powołując się na to, że wypis z ewidencji gruntów odbiega od stanu rzeczywistego. Podstawą wymiaru podatków nie jest stan faktyczny, lecz stan ujawniony (zapisany) w ewidencji gruntów. Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty (pkt 1); budynki lub ich części (pkt 2); budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (pkt 3).

Kolegium podniosło, że Starosta Łódzki Wschodni pismem z dnia 8 listopada 2021 r. poinformował Wójta Gminy Andrespol o zmianach obejmujących dane ewidencji gruntów. W wyniku zmiany granic działki nr [...] (obręb 5 – J.) położonej przy ul. [...] w J. nastąpiła zmiana powierzchni działki z 0,0727 ha na 0,0714 ha.

Organ odwoławczy ponownie wskazał, że organy podatkowe są bezwzględnie związane danymi zawartymi w ewidencji gruntów i nie mogą ich podważać. Jeżeli podatniczka kwestionuje treść zapisów ujętych w ewidencji gruntów to powinna zwrócić się w tej sprawie do Starostwa Powiatowego w Ł. przy ul. [...] - Wydział Geodezji i Kartografii.

Strona pismem z dnia 1 lipca 2023 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Kolegium z dnia 17 maja 2023 r. Skarżąca zakwestionowała zaskarżone rozstrzygnięcie wskazując, że nie wyraziła zgody na pomniejszenie działki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie.

Strona pismem z dnia 28 sierpnia 2023 r. uzupełniła skargę.

Referendarz sądowy Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi postanowieniem z dnia 11 września 2023 r. przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Izba Adwokacka w Ł. pismem z dnia 15 września 2023 r. wyznaczyła adw. M. W. pełnomocnikiem strony z urzędu.

Pełnomocnik substytucyjny skarżącej na rozprawie w dniu 9 listopada 2023 r. wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oświadczając, że nie zostały one wypłacone w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, jaki wpływ na wymiar podatku od nieruchomości mają zapisy ujawnione w ewidencjach gruntów i budynków. Strona nie może zgodzić się organami obu instancji, iż w związku ze zmianą granic działki nr [...] (obręb 5 – J.) położonej przy ul. [...] w J. nastąpiła zmiana powierzchni działki z 0,0727 ha na 0,0714 ha.

W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70, dalej także: u.p.o.l.) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty (pkt 1); budynki lub ich części (pkt 2); budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (pkt 3).

Zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.g.k., ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: (1) gruntów — ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; (2) budynków — ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; (3) lokali — ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: (1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku: (a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego — oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, (b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania (art. 20 ust. 2 pkt 1 u.p.g.k.).

Stosownie do art. 21 ust. 1 u.p.g.k. podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Ewidencja ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 o.p., a podważenie tych zapisów bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwym w tej sprawie organami administracji. Chcąc podważyć treść zapisów ujętych w ewidencji gruntów zainteresowany powinien uruchomić stosowny tryb ich korekty (zmiana, aktualizacja, sprostowanie), powołując się na to, że wypis z ewidencji gruntów odbiega od stanu rzeczywistego. Podstawą wymiaru podatków nie jest stan faktyczny, lecz stan ujawniony (zapisany) w ewidencji gruntów.

W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmowany jest pogląd, który podziela także sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, że organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji gruntu, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków, ilekroć są one prawnie relewantne dla prawidłowego określenia lub ustalenia zobowiązania podatkowego (por. m.in. uchwałę NSA z 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt II FPS 1/09 oraz wyroki NSA: z 25 sierpnia 2021 r. sygn. akt III FSK 4002/21, z 6 października 2021 r. sygn. akt III FSK 165/21, z 12 października 2021 r. sygn. akt III FSK 385/21, wyrok NSA z dnia 9 luty 2023 r., sygn. akt III FSK 95/22 - wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są online w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Zawarte w tej ewidencji dane można podzielić przy tym na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy, których zmiana może mieć miejsce tylko w stosownym trybie administracyjnym, a organy podatkowe nie mają możliwości ich samodzielnego korygowania. Do tej kategorii należy zaliczyć dane ewidencyjne dotyczące przeznaczenia, funkcji, obszaru i granic działek gruntu, a także rodzaju zabudowy i powierzchni użytkowej położonych na tych gruntach budynków. Drugą kategorię stanowią dane o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być w pewnych - niejako wyjątkowych - sytuacjach przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów proceduralnych. Może to mieć miejsce m.in. w sytuacji, gdy dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie przepisów prawa, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej mających wpływ na wymiar podatku (np. możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania wymienionych wprost w ustawie podatkowej). W takiej sytuacji organ podatkowy zobligowany jest do pominięcia informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków sprzecznych z prawnie wiążącymi danymi innego rejestru publicznego lub tych danych ewidencyjnych, które wykluczają zastosowanie regulacji zawartych w ustawie podatkowej mających znaczenie dla wymiaru podatku (por. uchwała NSA z 18 listopada 2013 r. sygn. akt II FPS 2/13 oraz wyroki NSA: z 1 sierpnia 2014 r. sygn. akt II FSK 1930/12, z 9 lutego 2023 r. sygn. akt III FSK 95/22; zob. również S. Bogucki, K. Winiarski, Zakres związania danymi z ewidencji gruntów i budynków w sprawach wymiaru podatków lokalnych "Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych" 2015, nr 2, s. 11-19).

Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła niezgodność danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych. Dane te były także prawnie istotne dla prawidłowego ustalenia zobowiązania podatkowego w kontrolowanej sprawie. Wymaga bowiem zauważenia, że w niniejszej sprawie z zapisów ewidencji gruntów i budynków wynika bezspornie, że skarżąca jest wspówłaścicielką nieruchomości: J., ul. [...] Przedmiotem opodatkowania były: budynki mieszkalne o pow. 57,00 m² oraz grunty pozostałe o pow. 714,00 m². Sąd zwraca uwagę, że Starosta Łódzki Wschodni pismem z dnia 8 listopada 2021 r. poinformował Wójta Gminy Andrespol o zmianach obejmujących dane ewidencji gruntów. W wyniku zmiany granic działki nr [...] (obręb 5 – J.) położonej przy ul. [...] w J. nastąpiła zmiana powierzchni działki z 0,0727 ha na 0,0714 ha. Powyższe dane są też potwierdzone przez znajdujący się w aktach sprawy wydruk z księgi wieczystej nr [...] z dnia [...] r.

Oznacza to, że ewidencja zawiera dane podatkowo istotne. Dane zawarte w ewidencji były więc na podstawie art. 21 ust. 1 u.p.g.k. wiążące dla wymiaru podatków w kontrolowanej sprawie, a zatem organy podatkowe były zobowiązane do ich uwzględnienia. Dopiero dokonana w odrębnym postępowaniu administracyjnym - także na wniosek skarżącej - zmiana powierzchni działki nr [...] (obręb 5 – J.) położonej przy ul. [...] w J., będzie miała znaczenie prawnopodatkowe, lecz dopiero od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostanie dokonana (art. 6 ust. 1 i ust. 4 u.p.o.l.). Nieakceptowanie przez skarżącą zapisów widniejących w ewidencji nie oznacza, że zapisy te są nieprawdziwe. Tym samym, nie mają usprawiedliwionych podstaw zarzuty zawarte w skardze oraz piśmie ją uzupełniającym.

Końcowo należy wskazać, że sąd zobowiązany był do przeprowadzenia w tej sprawie kontroli legalności decyzji organów podatkowych nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli w takich granicach Sąd nie stwierdził jednak naruszenia prawa, które w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm., dalej także: p.p.s.a.), uzasadniałoby uwzględnienie skargi wniesionej w niniejszej sprawie. Wymaga przy tym zauważenia, że skarżącej nie udało się podważyć ustaleń organu w zakresie powierzchni działki nr [...] (obręb 5 – J. położonej przy ul.[...] w J..

Z tych względów niezasadne okazały się zarzuty skargi i sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

W pkt 2 sentencji wyroku Sąd orzekł w zakresie zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej skarżącemu przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2023 r. (SK 85/22, OTK-A 2023/41) (w którym to wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że niezależnie od tego, czy pomoc prawna jest udzielana z urzędu, czy z wyboru, przysługiwać powinno takie samo wynagrodzenie), Sąd doszedł do przekonania, że w ramach wykładni prokonstytucyjnej należy pominąć regulację Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019 r. poz. 18 z późn. zm.) (do którego odsyła art. 250 § 1 p.p.s.a.) tylko w tej części, która odnosi się do ustalenia stawek wynagrodzenia adwokata za świadczoną pomoc prawną z urzędu i zastąpić te stawki - stosownie do przedmiotu zaskarżenia oraz rodzaju postępowania - stawkami wynagrodzenia (opłat), jakie prawodawca przewidział za takiego samego rodzaju prace (pomoc prawną) wyświadczone przez adwokata ustanowionego z wyboru.

W konsekwencji w analizowanym przypadku zastosowanie wnioskowania z analogii (w taki sam sposób Trybunał Konstytucyjny postrzegał skutki swoich wyroków w sprawach o sygn. akt SK 66/19 oraz SK 78/21) oznacza przyznanie adwokatowi wyznaczonemu pełnomocnikiem skarżącego w niniejszej sprawie kwoty 480 zł (bo na taką właśnie kwotę prawodawca wycenił pomoc prawną adwokata z wyboru według § 14 ust. 1 pkt lit c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.), podwyższoną, zgodnie z § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, o kwotę podatku od towarów i usług.

P.C.