Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 163/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 31, 32, 33, 34
journal: Dz.U. 2015 poz 520
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.
article: Par. 8, par. 9
journal: Dz.U. 1999 nr 45 poz 453
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRÓW SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI ORAZ ROLNICTWA I GOSPODARKI ŻYWNOŚCIOWEJ z  dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Ewa Michna Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 października 2016 r. nr [....] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2016 r. ([...]) na podstawie art. 29, 30, 31, 31, 33 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (2015 r., poz. 520), Rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. (Dz. U.. z 1999, nr 45, poz. 453) oraz art. 107 kpa Wójt Gminy umorzył postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte postanowieniem Wójta Gminy znak: [...] z dnia [....] 2014r. w zakresie ustalenia przebiegu granic nieruchomości opisanych w księdze wieczystej kw. nr [...] stanowiących działki ewidencyjne nr nr: [...], [...] z działkami ewidencyjnymi nr nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonymi we wsi K gm. K, z powodu zaistniałego sporu granicznego, stosownie do art. 34 ust. 1 i 2 cyt. wyżej ustawy przekazał sprawę do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu.

Wójt Gminy podał, że:

Działki ewid. nr nr: [...], [...] stanowią współwłasność - wspólność ustawową majątkową małżeńską: T. P. T. i K. T. na podstawie księgi wieczystej Kw. nr [...];

Działka ewid. Nr [...] stanowiła współwłasność - wspólność ustawową majątkową małżeńską: J. i J. K. na podstawie księgi wieczystej Kw. nr [...]; zgodnie z treścią księgi wieczystej: dział II - własność: na dzień 19 lipca 2016r. właścicielką niniejszej działki jest M. K. K. c. J. i J.;

Działka ewid. nr [...] stanowi współwłasność: 1) K. B., 2) L. B., 3) P. B., 4) A. B., 5) A. J. B., 6) M. B., 7) W. B., 8) Z. M. S. na podstawie jedn. rej nr [...] ewidencji gruntów wsi K;

Działka ewid. nr [...] stanowi współwłasność - wspólność ustawową majątkową małżeńską: J. R. i B. E. R. na podstawie księgi wieczystej Kw. Nr [...];

Działka ewid. nr [...] stanowi własność: D. K. na podstawie księgi wieczystej nr [...];

Działka ewid. nr [...] stanowi współwłasność: 1) S. B. P. 2) W. B., 3) S. B. na podstawie księgi wieczystej nr [...]; zgodnie z przedłożonym postanowieniem sądowym Sygn. akt [...] z dnia 16 lutego 2016 r. spadek po S. B. – P. s. J. i M. zmarłym 24 maja 2010 r. w Z nabyła córka D. K. w całości.

7. Działka ewid. nr [...] (droga dojazdowa wewnętrzna) jest we władaniu: Gminy K na podstawie jednostki rej. Nr [...] ewidencji gruntów i budynków wsi K.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, co następuje:

Wójt Gminy na wniosek T. T. zam. ul. W, K wszczął postępowanie rozgraniczeniowe w zakresie ustalenia granic nieruchomości opisanych w księdze wieczystej kw. nr [...] stanowiących działki ewidencyjne nr: [...], [...] z działkami ewidencyjnymi nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] - (wg załącznika przy postanowieniu) - położonymi we wsi K gminie K, postanowieniem znak: [...] z dnia [...] 2014r.

Upoważniony przez Wójta Gminy K geodeta uprawniony mgr inż. M. B. rozpoczął czynności ustalenia przebiegu granic pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr [...], nr [...], a działkami ewidencyjnymi o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonymi we wsi K gm. K.

Jako materiał dowodowy do rozgraniczenia geodeta zgromadził następujące dokumenty: 1. mapę katastralną w skali 1:2880, 2. mapę ewidencji gruntów i budynków w skali 1:2880, 3.operat pomiarowy podziału działki ewid. nr [...], KERG [...], 4. operat pomiarowy podziału działki ewid. nr [...], nr [...], KERG [...]. Z oceny geodety wynika, ze na mapie katastralnej brak jest przedmiotowych działek, dla mapy ewidencyjnej w skali 1:2880 szkice nie zostały odnalezione. Mapa ewidencyjna w skali 1:2880 jest dokumentem o niskiej wartości technicznej, gdyż nie można jednoznacznie dopasować mapy ewidencyjnej na szczegóły terenowe, a przede wszystkim na granice użytkowania. Stan na gruncie nie jest zgodny z mapą ewidencji gruntów. W wyniku wywiadu terenowego geodeta założył osnowę geodezyjną, pomierzył szczegóły terenowe istotne dla rozgraniczenia w tym: płoty, przebieg drogi, drzewa.

Podczas rozprawy granicznej w dniu 3 sierpnia 2015 r. geodeta zapoznał obecne strony postępowania ze zgromadzonym materiałem dowodowym dotyczącym ustalanych granic. Obecni na gruncie W. B. i S. B. przyjęli granicę po punktach wznowionych z operatu pomiarowego 1222/97 opisanych na szkicu granicznym: 68-65. B. R. i J. R. okazali przebieg granicy pomiędzy działką ewidencyjną nr [...], a działkami ewidencyjnymi nr [...] i [...] nad wierzbami i wzdłuż istniejącego płotu. Wnioskodawca niniejszego rozgraniczenia T. T. złożył do akt sprawy pisemne upoważnienie współwłaścicielki przedmiotowych nieruchomości żony – K. T. do reprezentowania go w sprawie rozgraniczenia działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...]. Ponadto odnośnie granic oświadczył iż, nabył przedmiotowe działki wg mapy ewidencji gruntów i budynków, okazując przebieg granic po punktach opisanych na szkicu granicznym na odcinku: 67 - 69a.

Natomiast J. K. i J. K. odmówili złożenia oświadczenia do protokołu granicznego w sprawie przebiegu granic informując, że złożyli pisemne oświadczenie na rozprawie granicznej do operatu rozgraniczeniowego sporządzonego przez geodetę. K. B. przedłożyła pisemne oświadczenie K. B. do reprezentowania jej w niniejszym rozgraniczeniu do akt sprawy, ponadto oświadczyła iż, reprezentuje również małoletniego W. B. Następnie oświadczyła, że występujący na gruncie płot drewniany istnieje na gruncie od dawna, a granica działki ewidencyjnej nr [...] na styku z działką ewidencyjną [...] dochodzi do płotu.

Jak wynika z protokołu granicznego strony postępowania przyjęły granice pomiędzy działkami nr [...], nr [...], a działką nr [...] - stanowiącej drogę dojazdową. Następnie strony postępowania przyjęły granice pomiędzy działką ewidencyjną nr [...], a działką ewidencyjną nr [...], nr [...]. Została przyjęta przez strony postępowania również granica pomiędzy działką ewidencyjną nr [...], a działkami ewidencyjnymi nr [...], nr [...]. Strony nie przyjęły granicy pomiędzy działką ewidencyjną nr [..., a działkami ewidencyjnymi nr [...] i nr [...].

Geodeta poinformował strony postępowania, że materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne ustalenie przebiegu przedmiotowej granicy, oraz że, w przypadku nie uzgodnienia przebiegu granicy działek przedmiotowych z sąsiednimi, stosownie do art. 34 ust. 1 i 2 ustawy "Prawo geodezyjne i Kartograficzne", nastąpi konieczność przekazania sprawy rozgraniczenia do Sądu Rejonowego.

T. T. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie okazanych granic, a mianowicie ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] według mapy ewidencji gruntów i budynków. J. K. i J. K. nie przyjęli granicy swojej nieruchomości z działką ewidencyjną nr [...] wg mapy ewidencyjnej. W pisemnym oświadczeniu z dnia 3 sierpnia 2015 r. napisali, że nie wyrażają zgody na okazany przebieg granic działek wymienionych w wezwaniu uprawnionego geodety mgr inż. M. B., w którym wzywa do stawienia się na rozprawę graniczną. W protokole granicznym odmówili złożenia podpisu, gdyż oznaczone granice opisane w protokole nie odpowiadają rzeczywistości oraz istniejącemu w terenie stanowi faktycznemu w użytkowaniu nieruchomości, której są właścicielami. Ponadto J. K. i J. K. jako właściciele działki ewidencyjnej nr [...] oświadczyli, że jej granice zostały wyznaczone na gruncie podczas sprzedaży przez sprzedających W. K. i W. K. w momencie nabycia jej w 1989 r. Wówczas z udziałem sprzedających oraz w obecności sąsiadów został postawiony odgradzający działkę płot, który istnieje do dnia dzisiejszego. Wobec powyższego geodeta zaproponował stronom postępowania granicę ugody po punktach opisanych na szkicu granicznym: 69a - 67, jako granicę określoną według zebranych dowodów, t.j. mapy ewidencyjnej w skali 1: 2880.

Strony postępowania nie przychyliły się zgodnie do żadnego wariantu granicy proponowanej przez geodetę, jak również nie udało się nakłonić ich do podpisania ugody. Z operatu rozgraniczeniowego wynika, że dokumenty określające położenie punktów granicznych i przebieg granicy przedmiotowej nieruchomości z działkami sąsiednimi nie stanowią wystarczającej podstawy do jednoznacznego j ej wyznaczenia. Zgodnie z protokołem granicznym geodeta granicę, która zostałaby określona, jako granica ostatniego spokojnego stanu posiadania, tj. stanu istniejącego na gruncie została opisana na szkicu granicznym punktami: 38 -26. Strony postępowania pozostały przy wskazaniach swoich wersji granic bez możliwości poczynienia sobie wzajemnych ustępstw. Wobec powyższego geodeta poinformował obecne strony postępowania, że w zaistniałej sytuacji w związku z brakiem ustalenia granic oraz ponieważ strony postępowania nie zawarły ugody niniejsza sprawa zostanie przekazana do kontynuowania w Sądzie Rejonowym.

Geodeta odczytał obecnym stronom na gruncie protokół graniczny, który został podpisany przez obecne strony postępowania, oprócz J. K. i J. K. Po dostarczeniu przez uprawnionego geodetę dokumentacji z rozgraniczenia w dniu 1 września 2015 r. wysłano wszystkim zainteresowanym stronom objętym postępowaniem zawiadomienie o możliwości zapoznania się z całością akt celem wypowiedzenia się co zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań w terminie od dnia 15 do dnia 29 września 2015 r. Zawiadomienie wysłane do S. B. P. zostało zwrócone przez Pocztę Polską z adnotacją, iż adresat zmarł. W dniu 29 września 2015r. wpłynęło pismo J. K., w którym poinformował, że w całości podtrzymuje stanowisko wyrażone w sprawie rozgraniczenia zapisane w treści protokołu granicznego z dnia 3 sierpnia 2015 r. Z przedłożonego przez USC wynika, że S. B. P. zmarł 24 maja 201r. w Z. Do akt sprawy nie przedłożono dokumentów spadkowych po zmarłej stronie postępowania. Wobec powyższego Wójt Gminy postanowieniem z dnia [...] 2015r. zawiesił z urzędu postępowanie rozgraniczeniowe do czasu ustalenia następców prawnych po zmarłym S. B. P.

W dniu 8 grudnia 2015r. wnioskodawca przedłożył do akt sprawy prawomocne i postanowienie sądowe Sygn. akt [...] z dnia 6 lutego 2011 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po S. B. – P. przez córkę D. K. w całości. Jest ona stroną w niniejszym postępowaniu rozgraniczeniowym. W związku z ustaniem przyczyny zawieszenia postanowieniem z dnia [...] 2015 r. podjęto postępowanie rozgraniczeniowe.

W dniu 15 grudnia 2015 r. organ dokonał pozytywnej oceny wykonanej dokumentacji geodezyjnej przez upoważnionego geodetę inż. M. B., zgodności wykonania dokumentów stosownie do obowiązujących przepisów. W dniu 24 czerwca 2016r. uprawniony geodeta przedłożył operat rozgraniczeniowy przyjęty do zasobu geodezyjne - kartograficznego w Starostwie Powiatowym dniu 24 czerwca 2016 r. W przedłożonej opinii technicznej do niniejszego rozgraniczenia w punkcie: 4 i 5 uprawniony geodeta opisał, iż właściciele działek ewidencyjnych: nr [...], nr [...] i nr [...] nie przychylili się zgodnie do żadnego wariantu ustalenia przebiegu granic, jak również propozycja podpisania ugody na gruncie nie powiodła się. Z uwagi na rozbieżność opinii stron dotyczących przebiegu granic, sprawa winna zostać przekazana do rozpatrzenia sądowi.

Wobec powyższego, stosownie do art. 34 ust. 1 i 2 cyt. wyżej ustawy, umorzono postępowanie rozgraniczeniowe w zakresie ustalenia przebiegu granic pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr: [...], [...], a działkami ewidencyjnymi nr: [...], [...]1, [...], [...], [...], [...] - położonymi we wsi K gm. K, z powodu powstałego sporu granicznego celem przekazania sprawy z urzędu do rozpoznania Sadowi rejonowemu w Z.

Od powyższej decyzji w odwołała się M. K. aktualna właścicielka dz. ew. nr [...] zarzucając, że działka ewidencyjna numer [...] została zakupiona przez jej rodziców w granicach wyznaczonych przez sprzedających i obecnie przez nią używanych. Podała, że na terenie nieruchomości nigdy nie było i nie ma żadnej drogi tak więc stan faktyczny nie jest zgodny z mapą katastralną. M. K. zarzuciła również, iż całkowicie pominięto dowody z treści fotografii lotniczych i części dokumentacji geodezyjnej. Odwołująca się oświadczyła, że czynność geodezyjna przeprowadzona przez geodetę ograniczyła się jedynie do okazania przedmiotu sporu, co nie jest postępowaniem rozgraniczeniowym i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Decyzją z dnia 17 października 2016 r. ([...]) na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r., poz. 520 ze zm.) Samorządowe Kolegium odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.

Organ odwoławczy podał, że podstawę prawną decyzji organu I instancji stanowi art. 34 ust. 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne. Unormowania zawarte w art. 33 i 34 tej ustawy wyczerpująco określają sposoby zakończenia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości. Zgodnie z art. 34 ww. ustawy, jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Stosownie do treści ust. 2 cyt. przepisu organ, o którym mowa w ust. 1 umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi.

Wskazał organ, że z materiału dowodowego sprawy wynika, że dokumenty którymi organ dysponował nie dały podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości. Wśród dokumentów tych znalazły się: mapa katastralną w skali 1: 2880, mapa ewidencji gruntów i budynków w skali 1:2880, operat pomiarowy podziału działki ewid. nr [...], KERG [...], operat pomiarowy podziału działki ewid. nr [...], nr [...], B. L. [...]. Na podstawie tych dokumentów nie można było jednoznacznie ustalić przebiegu spornych granic, gdyż jak wyjaśnił geodeta w opinii z dnia 8 października 2015 r. mapa ewidencji gruntów wsi Ko zawiera tzw. błędy grube i nie jest możliwe jednoznaczne dopasowanie jej na szczegóły terenowe (granice użytkowania). Stan na gruncie nie jest zatem zgodny z mapą ewidencyjną. Geodeta wskazał również, że dz. ew. nr [...] wydzielona z dz. ew. nr [...] faktycznie nie istnieje w terenie. Geodeta poinformował strony postępowania, że materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne ustalenie przebiegu przedmiotowej granicy, oraz że, w przypadku nie uzgodnienia przebiegu granicy działek przedmiotowych z sąsiednimi, stosownie do art. 34 ust. 1 i 2 ustawy "Prawo geodezyjne i Kartograficzne" sprawa rozgraniczenia zostanie przekazana do rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy. Przedstawiona geodetę propozycja negocjacji w celu ustalenia granicy określonej według zebranych dowodów, t.j. mapy ewidencyjnej w skali 1: 2880 po punktach opisanych na szkicu granicznym: 69a - 67 została odrzucona przez strony postępowania. Ugody nie zawarto. Właściciele poszczególnych działek wskazali własne wersje przebiegu granic i nie wyrazili zamiaru ugodowego rozpatrzenia sprawy.

Kolegium stwierdziło, że między stronami prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego nadal istnieje spór graniczny wynikający z odmiennego zapatrywania stron, co do przebiegu granicy i zasięgu praw właścicielskich. Unormowania zawarte w art. 33 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wskazują, że decyzja o rozgraniczeniu możliwa jest tylko w sytuacjach, gdy przebieg granicy można ustalić na podstawie dokumentów wymienionych w art. 31 ust. 2 ustawy lub zgodnych oświadczeń stron. Przepisy omawianej ustawy nie wyposażają organów administracji w prawo rozstrzygania sporów między stronami w kwestii rozgraniczenia. Zatem w sytuacji, gdy znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej są niewystarczające lub ze sobą sprzeczne i brak jest zgodnego oświadczenia, co do przebiegu granicy organ administracji winien umorzyć postępowanie administracyjne i przekazać sprawę do rozpoznania sądowi powszechnemu.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania organ odwoławczy podał, że nie jest prawdą, iż czynność geodezyjna przeprowadzona przez geodetę ograniczyła się jedynie do okazania przedmiotu sporu. Z akt sprawy wynika, że czynności geodezyjne geodeta przeprowadził zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Geodeta zgromadził dokumenty niezbędne do ustalenia stron postępowania oraz (dostępne) dokumenty, które miały posłużyć do ustalenia spornych granic. Założył osnowę geodezyjną, dokonał pomiaru w terenie istniejących śladów granicznych istotnych dla wyznaczenia granic takich jak płoty, drogi, drzewa. Geodeta okazał stronom granice w terenie oraz przyjął od stron oświadczenia dotyczące wskazania przez nich przebiegu granic oraz opisał w protokole granicznym zaprezentowane przez strony stanowiska. W następstwie dokonanych ustaleń geodeta sporządził mapę sytuacyjną do rozgraniczenia, a operat techniczny z rozgraniczenia został wpisany do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a następnie uprawniony geodeta przedłożył go Wójtowi Gminy w celu wydania stosownej decyzji.

Wedle organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie nie było możliwe dokonanie rozgraniczenia w/w nieruchomości w oparciu o istniejące dokumenty. Dokumenty te zawierały bowiem zbyt duże rozbieżności, uniemożliwiające prawidłowe rozstrzygnięcie istniejącego sporu granicznego. Organ I instancji wyjaśnił również dlaczego strony nie zawarły ugody oraz opisał jakie strony zaprezentowały stanowiska. Wszelkie ustalenia w tym zakresie zostały udokumentowane w materiale dowodowym sprawy.

Na powyższe rozstrzygnięcie M. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji organu I instancji.

W ocenie skarżącej w protokole rozgraniczeniowym sporządzonym przez geodetę nie znajdują się żadne zapisy, z których wynikać ma to, co zostało przedstawione na rozprawie rozgraniczeniowej, bądź z dokumentacji geodezyjnej bieżącej i archiwalnej. Poinformowała, że jej rodzice kupili nieruchomość, która objęta jest postępowaniem rozgraniczeniowym i czynność zakupu została przeprowadzona zgodnie z przepisami. Umowa kupna sprzedaży sporządzona została w formie aktu notarialnego. Rodzice jeszcze przed datą czynności notarialnej objęli w posiadanie jej działkę i to objęcie nastąpiło w granicach jaka jest obecnie. Podniosła, że nie było i nie ma żadnej drogi oraz, że pominięto dowody z treści fotografii lotniczych i bez podania logicznych powodów, odmówiono wiarygodności pewnym dokumentom. Ponownie zarzuciła, że czynność geodezyjna przeprowadzona przez geodetę ograniczyła się jedynie do okazania przedmiotu sporu, co nie jest postępowaniem rozgraniczeniowym.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a.

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że zarówno decyzja organu odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2015.520. t.j.), dalej ustawa.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu, rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie sądy. W świetle uregulowań rozdziału 6 postępowanie rozgraniczeniowe przed organem administracji może być zakończone w trojaki sposób. Po pierwsze, strony - właściciele (władający) sąsiednich nieruchomości mogą w drodze ugody ustalić przebieg linii granicznych. Ugoda zawarta przed geodetą w formie pisemnej zgodnie z art. 31 ust. 4 ustawy ma moc ugody sądowej, co oznacza, że jej podważenie czy uchylenie się od skutków oświadczenia woli może nastąpić tylko w postępowaniu przed sądem powszechnym i z przyczyn określonych przepisami kodeksu cywilnego. W wypadku zawarcia ugody przed upoważnionym geodetą, dalsze postępowanie rozgraniczeniowe przed wójtem staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 4 ustawy (por. np. wyroki NSA z dnia 6 stycznia 2007 r., I OSK 376/06, z dnia 8 marca 2012 r., I OSK 382/12, dostępne w internetowej bazie orzeczeń cboisa, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W przypadku, gdy w postępowaniu rozgraniczeniowym nie dojdzie do zawarcia ugody, wydane być mogą dwa dalsze rodzaje decyzji. Albo jest to decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości, wydana na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy, albo oparta na przepisie art. 34 ust. 2 ustawy decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego o rozgraniczenie i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Zgodnie z art. 34 ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy, decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu sprawy sądowi z urzędu do rozpatrzenia, wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) wówczas, gdy nie tylko nie doszło do zawarcia ugody, ale także wówczas, gdy nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu, a zatem gdy organ ustali, że nie można ustalić przebiegu granicy na podstawie zebranych dowodów lub na podstawie zgodnego (w rozumieniu art. 31 ust. 3 ustawy) oświadczenia stron. Wzajemna relacja przepisów art. 33 ust. 1 i 2 względem art. 34 ust. 2 ustawy wskazuje, że umorzenie postępowania rozgraniczeniowego i przekazanie sprawy sądowi nie jest poddane swobodnemu uznaniu organu, lecz wymaga wykazania, że zebrany materiał nie daje podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu. Decyzja o rozgraniczeniu rozstrzyga spór co do przebiegu linii granicznych. Warunkiem jej wydania nie jest wszakże akceptacja przez strony utrwalonego na podstawie dowodów lub zgodnego oświadczenia stron przebiegu granicy. Strona niezadowolona z ustalenia decyzją przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od doręczenia jej decyzji, przekazania sprawy sądowi.

Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy, gdy nie dojdzie do zawarcia ugody i nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Oznacza to, że przed podjęciem decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego o rozgraniczenie i przekazaniu z urzędu sprawy sądowi, organ właściwy dokonuje oceny czy wykonane zostały prawidłowo wszystkie czynności warunkujące podjęcie takiej decyzji. Rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic i szczegółowe czynności wykonywane przy ustaleniu przebiegu granic określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 kwietnia 1999 r. o rozgraniczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453), które w § 3 stanowi, że podstawę ustalania przebiegu granic nieruchomości stanowią dokumenty stwierdzające stan prawny nieruchomości i dokumenty określające położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości, a w § 5 szczegółowo wymienia dokumenty określające położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości. Dokumenty, którymi dysponował wyznaczony geodeta i które były wykorzystane w ocenianym postępowaniu były niewątpliwie dokumentami geodezyjnymi w rozumieniu § 5 ust. 1 rozporządzenia. Zostały one wskazane i ocenione zarówno w protokole granicznym sporządzonym w dniu 3 sierpnia 2015 r. (pkt. 9.1 "Przesłanki do ustalenia przebiegu granic), jak i w sporządzonej przez geodetę opinii stanowiącej fragment dokumentacji przekazanej organowi. Dokumentami tymi były: : mapa katastralna w skali 1: 2880 km 4, mapa ewidencji gruntów i budynków w skali 1: 2880, operat pomiarowy podziału działki ewid. nr [...], KERG [...], oraz operat pomiarowy podziału działki ewid. nr [...], nr [...], B. L. [...]. Z dokonanej oceny wynika, że na mapie katastralnej brak granic przedmiotowych działek, brak szkicu dla km 4, granice działek utworzone zostały operatem ewidencji gruntów, jednak mapa ewidencyjna zawiera tzw. błędy grube, operatem [...] wydzielono działkę [...] faktycznie nie istniejącą w terenie. W ocenie geodety nie można uzyskać jednoznacznego dopasowania mapy ewidencyjnej na szczegóły terenowe (granice użytkowania), a stan na gruncie nie jest zgodny z mapą ewidencji gruntów. Natomiast z treści protokołu i szkicu granicznego wynika, że założono osnowę geodezyjną, oraz pomierzono szczegóły terenowe istotne dla rozgraniczenia, tj. płoty, przebieg drogi, drzewa. W pkt. 11 protokołu granicznego wskazano, na jakiej podstawie dokonano opisu przebiegu granicy na szkicu granicznym, na wskazanych w protokole odcinkach, oraz jaki przebieg granicy i na jakim odcinku proponowany był celem zawarcia ugody. Z protokołu tego oraz szkicu wynika, że właściciele poszczególnych nieruchomości złożyli różnej treści oświadczenia co do przebiegu ich granic odnosząc je do różnych dokumentów geodezyjnych, lub do szczegółów terenowych, natomiast poprzednicy prawni skarżącej poza złożeniem pisemnego oświadczenia załączonego do protokołu, nie składali w toku ustalania przebiegu granic na gruncie żadnych oświadczeń, oraz nie czyniąc żadnych dodatkowych uwag odmówili podpisania protokołu. W załączonym do protokołu oświadczeniu zakwestionowali proponowany przez geodetę przebieg granic oraz podnieśli, że granice działki nr [...] zostały wyznaczone przez sprzedających w momencie nabycia działki w 1989 r., co potwierdzone zostało postawieniem istniejącego do dnia dzisiejszego płotu. Dalej z protokołu granicznego wynika w jaki sposób i na jakiej podstawie oznaczono granicę na szkicu granicznym. Zapis protokołu wskazuje również, że geodeta zastabilizował ustalone bezspornie punkty graniczne , tj. 65-68 przez wbicie stalowych prętów, oraz oznaczył kołkami 69-67punkty "kierunkowe" z uwagi na spór co do linii 69a-67.

Stwierdzić należy, że treść protokołu granicznego odpowiada regulacji zawartej w przepisach § 15, § 16, § 20 ust. 1 pkt 8, i § 22, wspomnianego rozporządzenia a treść sporządzonej opinii jednoznacznie wskazuje na przyczyny, dla których sprawa wszczęta wnioskiem właściciela działek ew. nr nr [...] i [...] nie mogła zostać zakończona w sposób określony w art. 33 ust. 1 ustawy, tj. wydaniem decyzji o rozgraniczeniu. Skarżąca kwestionuje w skardze treść protokołu rozgraniczeniowego wskazując na jego rozbieżność z przebiegiem rozprawy a także zarzuca nieuzasadnione kwestionowanie dokumentacji geodezyjnej i błędną ocenę dokumentacji geodezyjnej względnie brak tej oceny, nie wskazując przy tym na konkretne błędy, ani dokumenty, które miały być ocenione niewłaściwie. Odnosząc się do powyższych zarzutów wskazać należy, że poprzednicy prawni skarżącej byli obecni przy czynnościach ustalania przebiegu granic na gruncie i nie skorzystali z możliwości poczynienia jakichkolwiek uwag co do treści protokołu granicznego, w szczególności nie wnosząc o jego sprostowanie, czy uzupełnienie. Jedynym podniesieniem się do protokołu była odmowa jego podpisania. Z akt sprawy nie wynika także, aby poprzednicy prawni skarżącej zarzucali niemożność zapoznania się z treścią protokołu w jakiejkolwiek formie - w szczególności przez odmowę jego udostępnienia przez geodetę przed podpisaniem. Treść protokołu przeczy także stawianemu w skardze zarzutowi, iż czynność geodezyjna przeprowadzona przez geodetę ograniczyła się jedynie do okazania przedmiotu sporu. Nadto wskazania wymaga, że treść protokołu granicznego i jego składniki reguluje § 20 rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 1999 r. oraz zgodnie z ust. 2 tego przepisu wzór protokołu granicznego stanowiący załącznik nr 2 do rozporządzenia. W takiej formie i co do wskazanych tam danych sporządza się protokół graniczny. Taka treść uznana została przez ustawodawcę za istotną dla podjęcia rozstrzygnięć kończących administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe, tj. rozstrzygnięć, o których mowa w przepisach art. 33 i 34 ustawy. Podnoszony przez skarżącą w skardze zarzut naruszenia przepisu art. 89 kpa nie może odnieść skutku. Czynności wykonywane przez geodetę z udziałem właścicieli (władających) nieruchomości podlegających rozgraniczeniu w toku administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego nie są podejmowane w ramach rozprawy, o której mowa w art. 89 kpa, ponieważ ustalanie przebiegu granic określane faktycznie jako "rozprawa graniczna" nie stanowi rozprawy w rozumieniu tego przepisu, jako jednej z form postępowania wyjaśniającego, przeprowadzanej przez organ z urzędu lub na wniosek, przy wystąpieniu przesłanek, o których mowa w art. 89 § 1 lub § 2 kpa. Można jedynie stwierdzić, że ustalanie przebiegu granic przeprowadzane przez geodetę działającego z upoważnienia organu prowadzącego postępowanie a nie przez organ, jest szczególną formą rozprawy administracyjnej z uwagi na regulacje zawarte w rozdziale 3 - § 8 i § 9 rozporządzenia dotyczące zasad prowadzenia rozprawy administracyjnej, w szczególności czynności poprzedzających wyznaczenie rozprawy, obowiązku wzywania stron w ustalonej formie, wyznaczenia terminu, kierowania rozprawą, przyczyn jej odroczenia, sprawdzenia obecności stron, przyjęcia pełnomocnictw udzielonych przez strony. Jednakże z istoty postępowania rozgraniczeniowego i zasad rozgraniczania nieruchomości wynikających z przepisów ustawy oraz rozporządzenia wynika, że przebieg czynności ustalania przebiegu granic jest ściśle sprecyzowany a oświadczenia i wskazania stron wywołują określone skutki rodzące obowiązek podjęcia określonych czynności przez geodetę, które z kolei determinują rodzaj rozstrzygnięcia postępowania przez organ, tj. sposób zakończenia administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego (art. 33 i 34 ustawy).

Z treści skargi wynika nadto, co jak się wydaje jest zasadniczym jej zarzutem, że granice działki ew. nr [...] winny przebiegać zgodnie z zakresem posiadania, wskazanym w chwili jej nabycia rodzicom skarżącej przez sprzedających w 1989 r., w obecności sąsiadów, co zostało potwierdzone postawieniem odgradzającego działkę płotu. Takie też stanowisko takie prezentowali poprzednicy prawni skarżącej w toku postępowania, przedkładając pisemne oświadczenie w toku czynności ustalania przebiegu granic (t. I, k. 93 akt adm.) Argumentem przemawiającym za takim przebiegiem granicy jest zdaniem skarżącej fakt, że nabycie działki nr [...] nastąpiło zgodnie z przepisami, w formie aktu notarialnego. Odnosząc się do powyższego Sąd stwierdza, że ani wskazanie rodzicom skarżącej przez sprzedających zakresu posiadania nabytej działki, ani zawarcie umowy kupna w formie prawem przepisanej, tj. w formie aktu notarialnego nie były czynnościami mającymi znaczenie prawne dla stwierdzenia przebiegu granicy nieruchomości. Nie świadczy także o jej przebiegu fakt posiadania przez skarżącą działki w takim zakresie, w jakim posiadali ją rodzice skarżącej. Nabycie własności nieruchomości w formie prawem przepisanej nie oznacza bowiem, że granice tej nieruchomości nie mogą okazać się sporne, zaś posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na faktycznym władztwie. Natomiast granice nieruchomości wyodrębniają z otaczającej przestrzeni zasięg prawa własności w stosunku do gruntów sąsiednich. Istotą więc sporu o rozgraniczenie jest różnica stanowisk właścicieli sąsiadujących ze sobą nieruchomości co do zakresu prawa własności, tj. do jakiej granicy na gruncie prawo to sięga. Stanowisko więc skarżącej, iż przebieg granicy działki nr [...] wynika z powyższych okoliczności nie mogły być brane pod uwagę w toku kontroli zasadności umorzenia postępowania rozgraniczeniowego i przekazania sprawy sądowi. Wobec takiego stanowiska podkreślić należy, że ani geodeta przeprowadzający czynności ustalenia przebiegu granic ani organ nie był zobligowany ani uprawniony do badania zakresu posiadania skarżącej i jej poprzedników prawnych ani oceny treści i skutków umowy nabycia działki nr [...]. Postępowanie takie wkraczałoby bowiem w kompetencje sądu powszechnego wynikające z przepisu art. 153 kc.

Raz jeszcze podkreślić należy, że wydanie decyzji o rozgraniczeniu nastąpić może w sytuacji określonej w art. 33 ust. 1 ustawy. Skoro w trakcie ustalania przebiegu granic na gruncie nie zawarto ugody ani nie miało miejsca zgodne oświadczenie stron co do przebiegu granic, a istniejąca dokumentacja nie mogła stanowić podstawy ustalenia przebiegu granic przez geodetę z przyczyn wskazanych w protokole granicznym oraz opinii, to jedynym możliwym sposobem zakończenia postępowania rozgraniczeniowego było podjęcie przez organ rozstrzygnięcia o jego umorzeniu i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi – art. 34 ust. 2 ustawy.

Reasumując, w ocenie Sądu, zarzuty poniesione w skardze nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie został zebrany w sposób prawidłowy i daje on podstawę do przyjętych przez organ ustaleń, iż nie można w sposób jednoznaczny ustalić granicy prawnej na podstawie znaków i śladów granicznych oraz istniejącej dokumentacji. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania. Z jej uzasadnienia wynika, na jakiej podstawie prawnej zostało oparte rozstrzygnięcie, podstawa ta została wskazana i omówiona, organ przeanalizował zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i wskazał na wszystkie istotne okoliczności, które w świetle regulacji materialnoprawnej miały decydujący wpływ na treść rozstrzygnięcia. Przypomnieć należy, że uwzględnienie skargi przez sąd administracyjny następuje wyłącznie w przypadkach określonych przepisem art. 145 § 1 i § 2 p.p.s.a.

Skoro więc zarzuty skargi okazały się niezasadne a Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję stosownie do art. 134 p.p.s.a. nie stwierdził innych naruszeń prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.