Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 411/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 14 ust. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1789
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec Asesor sądowy Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Protokolant: Starszy asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi R. Ż. na uchwałę Rady [...] z dnia 22 kwietnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia uchwały w sprawie wyrażenia zgody na przeprowadzenie poprawkowego egzaminu z dyscypliny podstawowej w przewodzie doktorskim oraz zamknięcia przewodu doktorskiego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. III SA/Lu 411/24

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi R. Ż. (dalej jako "skarżący") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie jest uchwała nr [...] Rady Instytutu [...] z 22 kwietnia 2024 r.

w przedmiocie uchylenia uchwały nr [...] Rady Instytutu [...]

z 26 lutego 2024 r. w sprawie wniosku R. Ż. o wyrażenie zgody na przeprowadzenie poprawkowego egzaminu z dyscypliny podstawowej w przewodzie doktorskim oraz o zamknięciu przewodu doktorskiego.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

Uchwałą Rady Wydziału [...] z dnia 25 kwietnia 2019 r. wszczęty został przewód doktorski skarżącego oraz jednocześnie wyznaczono promotora w przewodzie. Ponadto uchwałą z tego samego dnia powołano komisje do przeprowadzenia egzaminu z dyscypliny dodatkowej – filozofii oraz z nowożytnego języka obcego – języka angielskiego (k. 55, 56 akt adm.).

W dniu 27 maja 2020 r. skarżący przystąpił do egzaminu doktorskiego z dyscypliny dodatkowej, z którego otrzymał wynik niedostateczny (k. 58 akt adm.). Następnie w dniu 19 czerwca 2023 r. przystąpił do poprawkowego egzaminu doktorskiego z dyscypliny dodatkowej, z którego otrzymał ocenę dostateczną (k. 111 akt adm.).

Z kolejnego egzaminu doktorskiego z języka obcego nowożytnego (język angielski) przeprowadzonego w dniu 6 października 2023 r. skarżący otrzymał ocenę dostateczną (k. 124 akt adm.).

W dniu 15 stycznia 2024 r. przeprowadzony został egzamin doktorski z dyscypliny podstawowej, z którego skarżący otrzymał ocenę niedostateczną (k. 161 akt adm.). Następnie skarżący wnioskiem z dnia 29 stycznia 2024 r. (k. 162 akt adm.) zwrócił się do Rady Instytutu [...] o wyznaczenie terminu poprawkowego z dyscypliny podstawowej. Jego wniosek został poparty przez promotora.

Natomiast pismem z dnia 20 lutego 2024 r. Przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej z dyscypliny podstawowej poinformował Radę Instytutu [...], że nie istnieje przesłanka do ponownego wyrażenia zgody na przystąpienie skarżącego do egzaminu poprawkowego z uwagi na treść § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz. U. z 2018 r., poz. 261 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie w sprawie trybu i warunków czynności w przewodzie doktorskim". Przewodniczący Komisji wniósł o zamknięcie przewodu doktorskiego (k. 164 akt adm.).

Skarżący został poinformowany pismem z dnia 26 lutego 2024 r. o wniosku Przewodniczącego Komisji o zamknięcie przewodu doktorskiego oraz zobowiązany do zajęcia stanowiska w tej sprawie (k. 165 akt adm.). Jednocześnie w tym samym dniu Rada Instytutu [...] przyjęła uchwałę nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na przeprowadzenie poprawkowego egzaminu doktorskiego z dyscypliny podstawowej w przewodzie doktorskim skarżącego (k. 166 akt adm.). Przedmiotowa uchwała nie została skarżącemu doręczona.

W odpowiedzi na pismo z dnia 26 lutego 2024 r. skarżący wyjaśnił, że podczas egzaminu był niedysponowany, co wynikało z problemów zdrowotnych (k. 167 akt adm.).

Uchwałą nr [...] z dnia 22 kwietnia 2024 r. Rada Instytutu [...] uchyliła swoją uchwałę nr [...] z dnia 26 lutego 2024 r. w sprawie wniosku mgr R. Ż. o wyrażenie zgody na przeprowadzenie poprawkowego egzaminu z dyscypliny podstawowej w przewodzie doktorskim oraz o zamknęła przewód doktorski skarżącego.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 179 ust. 3 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U., poz. 1669, ze zm.), dalej jako "ustawa wprowadzająca" w przewodach doktorskich wszczętych do dnia 30 kwietnia 2019 r. stopień nadaje się na podstawie przepisów dotychczasowych. Uwzględniając, że przewód doktorski skarżącego został wszczęty 25 kwietnia 2019 r., stosuje się w nim m.in. przepisy ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2016 r., poz. 882 ze zm.), dalej jako "ustawa o stopniach naukowych" oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia w sprawie trybu i warunków czynności w przewodzie doktorskim. Podkreślono, że w przewodzie doktorskim przeprowadzanym na [...] przewidziane były trzy egzaminy: z dyscypliny dodatkowej (z ekonomii lub filozofii), z języka obcego nowożytnego oraz z dyscypliny podstawowej. Warunkiem podjęcia dalszych czynności w przewodzie doktorskim jest zdanie wszystkich egzaminów doktorskich. Skarżący zdał egzamin z dyscypliny dodatkowej - filozofii (był to egzamin poprawkowy) oraz egzamin z języka obcego nowożytnego. Natomiast z egzaminu z dyscypliny podstawowej otrzymał ocenę niedostateczną. Natomiast zgodnie z § 4 ust. 4 rozporządzenia w sprawie trybu i warunków czynności w przewodzie doktorskim, w przypadku niezdania jednego z egzaminów doktorskich rada jednostki organizacyjnej przeprowadzającej przewód doktorski, na wniosek kandydata, może wyrazić zgodę na powtórne zdawanie tego egzaminu, nie wcześniej jednak niż po upływie trzech miesięcy od dnia przystąpienia do tego egzaminu po raz pierwszy i nie więcej niż raz. Wprawdzie Rada Instytutu [...] uchwałą nr [...] wyraziła zgodę na ponowne przystąpienie do egzaminu z dyscypliny podstawowej, jednakże uchwała ta była sprzeczna z prawem. Konieczne zatem było jej uchylenie. Podkreślenia wymaga bowiem, że rada naukowa może udzielić zgody na zdawanie tylko jednego egzaminu poprawkowego w danym przewodzie. Skarżący ten limit wykorzystał, ponieważ już uprzednio ubiegał się i uzyskał zgodę na poprawkowy egzamin z dyscypliny dodatkowej - filozofii.

Rada Instytutu [...] wskazała, że zgodnie z art. 14 ust. 4 ustawy o stopniach naukowych, jeżeli osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora w wyznaczonym terminie nie przystąpi do egzaminów doktorskich albo nie przedstawi rozprawy doktorskiej, rada jednostki organizacyjnej może podjąć uchwałę o zamknięciu przewodu doktorskiego. W myśl przytoczonej regulacji należy uznać, iż sama gotowość skarżącego do przystępowania, choćby wielokrotnie, do wymaganych egzaminów nie jest wystarczająca, a konieczne jest, aby wspomniane egzaminy zostały przez niego zdane. Zdanie egzaminów oznacza uzyskanie z nich ocen pozytywnych. Skarżący ostatecznie złożył dwa egzaminy doktorskie z ocenami pozytywnymi, z trzeciego - uzyskał ocenę niedostateczną. Ponowne przystąpienie do egzaminu z dyscypliny podstawowej jest niedopuszczalne, a zatem nie jest możliwe spełnienie przez skarżącego kolejnych wymagań przewodu doktorskiego prowadzących do nadania stopnia doktora.

W związku z tym, że skarżący nie złożył wymaganych egzaminów, co uniemożliwia dokonywanie dalszych czynności w przewodzie doktorskim, Rada Instytutu [...] zobligowana była zamknąć przewód doktorski.

Przedmiotowa uchwała została skarżącemu doręczona w dniu 17 maja 2024 r. (k. 174v akt adm.).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie R. Ż. zaskarżył uchwałę Rady Instytutu [...] z dnia 22 kwietnia 2024 r. w całości, domagając się jej uchylenia.

Zaskarżonej uchwale zarzucił:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 14 ust. 4 ustawy o stopniach naukowych, przez podjęcie zaskarżonej uchwały mimo, że nie zachodziły przesłanki określone w tym przepisie. Uchwała musi odpowiadać wymogom racjonalności, nie tylko naukowej, lecz również zdroworozsądkowej, a zatem nie może ona być wewnętrznie sprzeczna;

2) art. 14 ust. 4 ustawy o stopniach naukowych z w zw. z art. 179 ustawy wprowadzającej, przez niewłaściwe zastosowanie i wadliwą wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, że w sprawie zostały spełnione wszystkie warunki pozwalające na zamknięcie przewodu doktorskiego, w sytuacji gdy stan przygotowania rozprawy oraz znowelizowane prawo wydłużające termin zakończenia przewodu doktorskiego pozwalają uznać, że przewód doktorski skarżącego wciąż rokuje powodzeniem i jego ukończeniem w przypisanym ustawowo terminie oraz zwieńczeniem obroną rozprawy doktorskiej i nadaniem stopnia doktora;

II. naruszenie przepisów procesowych:

- art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej jako "k.p.a.", poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

- art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed podjęciem uchwały nieumożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

- art. 11 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony uchwały;

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, brak wszechstronnej i wnikliwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego co do rokowań pozytywnego zakończenia przewodu doktorskiego przez nieobjęcie zakresem materiału dowodowego dowodów na zachowanie wymogów podjęcia prawnie skutecznej uchwały;

- art. 110 § 3 k.p.a., przez brak zastosowania prawidłowego sposobu doręczenia uchwały nr [...] Rady Instytutu [...] z 26 lutego 2024 r. stronie, której uchwała dotyczyła (brak skutecznego doręczenia);

III. przepisów Statutu [...] oraz regulaminu organizacyjnego Instytutu w zakresie wymogów formalnych podjęcia uchwały.

W uzasadnieniu skarżący rozwinął argumentację na poparcie stawianych zarzutów. Ponadto wskazał, że brak doręczenia mu uchwały nr [...] Rady Instytutu [...] jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego oraz z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902).

W piśmie z dnia 15 czerwca 2024 r. skarżący dodatkowo zarzucił skarżonej uchwale naruszenie przepisów:

1) art. 2 Konstytucji RP który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zasada ta oznacza, że państwo ma być rządzone prawem, prawo stoi ponad państwem (przedstawicielami władzy), ma być wytyczną działania dla władz i dla społeczeństwa. Zasada ta ma również zabezpieczać wpływ obywateli na władzę państwową i ich udział w podejmowaniu decyzji państwowych;

2) § 4 ust. 4 rozporządzenia w sprawie trybu i warunków czynności w przewodzie doktorskim, które zostało uchylone 1 października 2018 r. Rada Instytutu [...] podejmując uchwałę z dnia 22 kwietnia 2024 roku nr [...] powołała się na wskazane rozporządzenie, którego status był nieobowiązujący.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o przywrócenie uchwały Rady Instytutu [...] z dnia 26 lutego 2024 roku nr [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Należy podkreślić, że w zakresie kognicji sądu administracyjnego pozostaje wyłącznie zbadanie, czy w toku przewodu doktorskiego nie doszło do naruszenia trybu postępowania określonego przepisami ustawy o stopniach naukowych w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, sąd administracyjny bada aspekty formalne postępowania administracyjnego sprowadzające się do tego, czy w postępowaniu były zachowane podstawowe reguły proceduralne dotyczące postępowania w sprawach stopni naukowych i tytułów naukowych (por. np. wyroki NSA z 29 lipca 2011 r., I OSK 729/11 i z 17 grudnia 2010 r., I OSK 1700/10).

W pierwszej kolejności należy wskazać, że przewód doktorski skarżącego wszczęty został uchwałą z dnia 25 kwietnia 2019 r. W tej dacie obowiązywała już ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r., poz. 742 ze zm.), jednak na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - w okresie od dnia wejścia w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce do dnia 30 kwietnia 2019 r. przewody doktorskie, postępowania habilitacyjne i postępowania o nadanie tytułu profesora wszczyna się na podstawie przepisów dotychczasowych. Zgodnie natomiast z art. 179 ust. 3 pkt 1 oraz pkt 2 ustawy wprowadzającej - w przewodach doktorskich wszczętych w okresie od dnia wejścia w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce do dnia 30 kwietnia 2019 r. stopień nadaje się na podstawie przepisów dotychczasowych, z tym że jeżeli nadanie stopnia następuje po dniu 30 kwietnia 2019 r. stopień nadaje się w dziedzinach lub dyscyplinach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W uczelni stopień nadaje do dnia 30 września 2019 r. - rada jednostki organizacyjnej, od dnia 1 października 2019 r. - organ, o którym mowa w art. 178 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

W związku z powyższym do przewodu doktorskiego skarżącego zastosowanie znajdą ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie, w tym rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora. Należy bowiem wyraźnie wskazać, że odesłanie zawarte w art. 179 ust. 3 ustawy wprowadzającej dotyczy przepisów dotychczasowych, przez co należy rozumieć wszystkie akty prawne, które regulowały tryb, sposób i formę nadawania stopnia doktora obowiązujące w okresie od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 kwietnia 2019 r.

Mając na uwadze powyższe zarzut skarżącego zawarty w piśmie z dnia 15 czerwca 2024 r. (k. 19 akt sądowych) dotyczący zastosowania w sprawie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. jako aktu prawnego, który już nie obowiązywał uznać należy za nieuzasadniony.

Zgodnie z art. 11 ustawy o stopniach naukowych - stopień doktora jest nadawany w drodze przewodu doktorskiego wszczętego na wniosek osoby ubiegającej się o nadanie stopnia.

Stosownie do treści art. 12 wskazanej ustawy stopień doktora nadaje się osobie, która:

1) posiada tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera, lekarza lub inny równorzędny lub posiada dyplom, o którym mowa w art. 191a ust. 3 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym;

2) zdała egzaminy doktorskie w zakresie określonym przez radę jednostki organizacyjnej;

3) przedstawiła i obroniła rozprawę doktorską;

4) zdała egzamin z nowożytnego języka obcego lub posiada certyfikat potwierdzający znajomość nowożytnego języka obcego, określony w przepisach wydanych na podstawie art. 31 pkt 5.

Egzaminy doktorskie są przeprowadzane w zakresie:

1) dyscypliny podstawowej odpowiadającej tematowi rozprawy doktorskiej;

2) dyscypliny dodatkowej;

3) obcego języka nowożytnego, w przypadku gdy osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora nie posiada certyfikatu potwierdzającego znajomość języka obcego, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 (art. 12 ust. 2).

Zgodnie natomiast z art. 14 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych czynności przewodu doktorskiego kończą się uchwałami rady jednostki organizacyjnej w przedmiocie:

1) wszczęcia przewodu doktorskiego i wyznaczenia promotora, a także promotora pomocniczego, w przypadku jego udziału w przewodzie;

2) wyznaczenia recenzentów;

3) przyjęcia rozprawy doktorskiej i dopuszczenia jej do publicznej obrony;

4) przyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej;

5) nadania stopnia doktora.

Nieprzyjęta rozprawa doktorska nie może być podstawą do ubiegania się o nadanie stopnia doktora w innych jednostkach organizacyjnych (art. 14 ust. 3).

Jeżeli osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora w wyznaczonym terminie nie przystąpi do egzaminów doktorskich albo nie przedstawi rozprawy doktorskiej, rada jednostki organizacyjnej może podjąć uchwałę o zamknięciu przewodu doktorskiego (art. 14 ust. 4).

Z powyższych przepisów wynika, że proces nadawania stopnia doktora rozłożony jest w czasie, a rozpoczyna się od wszczęcia przewodu doktorskiego stosowną uchwałą rady jednostki organizacyjnej. W ramach trwania przewodu doktorskiego następują po sobie w określonej kolejności etapy zmierzające finalnie do nadania stopnia doktora. Każdy z poszczególnych etapów przewodu doktorskiego kończy się stosownymi uchwałami.

Należy wyraźnie podkreślić, że nie jest możliwe przystąpienie do kolejnego etapu, jeżeli nie zostały spełnione określone warunki z etapu poprzedzającego. Ustawa bowiem w sposób dość sformalizowany dzieli cały przewód doktorski na poszczególne fazy postępowania.

W przedmiotowej sprawie – na wniosek skarżącego - wszczęto przewód doktorski i wyznaczono promotora. Następnie uchwałami nr 6/06/2023 i nr 7/06/2023 z dnia 19 czerwca 2023 r. wyznaczono recenzentów w przewodzie doktorskim (k. 118 i k. 119 akt adm.). Wyznaczeni recenzenci złożyli recenzje rozprawy doktorskiej skarżącego wskazując na ogólną pozytywną ocenę pracy, z zastrzeżeniem jednak pewnych mankamentów.

Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 3 ustawy o stopniach naukowych kolejnym etapem w przewodzie doktorskim powinna być uchwała o przyjęciu rozprawy doktorskiej i dopuszczenia jej do publicznej obrony. Jednak elementem niezbędnym przystąpienia do tego etapu jest za każdym razem – stosownie do treści § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. – złożenie egzaminów doktorskich. Przepisy bowiem wprost przewidują, że przed przyjęciem rozprawy doktorskiej kandydat składa egzaminy doktorskie. Innymi słowy warunkiem sine qua non przyjęcia rozprawy doktorskiej jest pozytywne zdanie egzaminów z dyscypliny podstawowej odpowiadającej tematowi rozprawy doktorskiej (§ 3 ust. 1 pkt 1 lit. a wskazanego rozporządzenia), dyscypliny dodatkowej (§ 3 ust. 1 pkt 1 lit. b wskazanego rozporządzenia) oraz nowożytnego języka obcego (§ 3 ust. 1 pkt 1 lit. c wskazanego rozporządzenia).

Z akt administracyjnych wynika, że skarżący zdał egzamin z nowożytnego języka obcego, poprawkowy egzamin z dyscypliny dodatkowej, ale nie zdał egzaminu z dyscypliny podstawowej odpowiadającej tematowi rozprawy doktorskiej.

Powyższa okoliczność wykluczyła zatem możliwość podjęcia uchwały o przyjęciu rozprawy doktorskiej.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że stosownie do treści § 4 ust. 5 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. – w przypadku niezdania jednego z egzaminów doktorskich rada jednostki organizacyjnej przeprowadzającej przewód doktorski, na wniosek kandydata, może wyrazić zgodę na powtórne zdawanie tego egzaminu, nie wcześniej jednak niż po upływie trzech miesięcy od dnia przystąpienia do tego egzaminu po raz pierwszy i nie więcej niż raz.

Przede wszystkim nie mamy tu do czynienia z bezwzględnym prawem doktoranta do powtórkowego egzaminu, ale jedynie z taką możliwością, uzależnioną od zgody rady jednostki organizacyjnej przeprowadzającej przewód doktorski. Przepis § 4 ust. 5 wskazanego rozporządzenia bowiem wyraźnie przewiduje, że rada jednostki może wyrazić zgodę na powtórne zdawanie egzaminu. Mamy w takim przypadku do czynienia z "decyzją" uznaniową. Jednocześnie możliwość wyrażenia zgody na egzamin poprawkowy obwarowana jest dodatkowymi wymogami. Przepis bowiem wskazuje, że "w przypadku niezdania jednego z egzaminów doktorskich" można powtórnie zdawać ten egzamin tylko raz. Przepis ten należy rozumieć ściśle, bowiem dotyczy on sytuacji niezdania jednego ze wszystkich egzaminów doktorskich. W związku z tym ogranicza on możliwość powtórkowego zdawana pozostałych egzaminów doktorskich.

Innymi słowy obowiązkiem doktoranta jest pozytywne zaliczenie wszystkich egzaminów doktorskich, a jeżeli nie uzyska pozytywnej oceny z jednego egzaminu – to wyjątkowo może ubiegać się o zdawanie w terminie poprawkowym. Przepis ten nie daje jednak doktorantowi prawa ubiegania się o egzamin powtórkowy z każdej niezaliczonej dyscypliny.

Podsumowując – w ocenie sądu - § 4 ust. 5 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. wyklucza możliwości powtórnego przystąpienia do niezaliczonego egzaminu doktorskiego – jeżeli już raz doktorant wykorzystał egzamin poprawkowy. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Nie jest bowiem sporne, że skarżący już raz przystąpił do egzaminu poprawkowego z dyscypliny dodatkowej. To przesądza, że nie może przystąpić do poprawkowego egzaminu z dyscypliny podstawowej, gdyż przepisy nie przewidują takiej możliwości.

Ponownie należy podkreślić, że § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. przewiduje, że przed przyjęciem rozprawy doktorskiej kandydat składa egzaminy doktorskie. Skoro skarżący nie złożył z wynikiem pozytywnym wszystkich egzaminów obowiązkowych to wykluczone jest przystąpienie do kolejnego etapu przewodu doktorskiego czyli przyjęcia rozprawy doktorskiej i dopuszczenia jej do publicznej obrony. Należy również zwrócić uwagę, że zgodnie z § 7 ust. 1 wskazanego rozporządzenia - rada jednostki organizacyjnej przeprowadzającej przewód doktorski, po zapoznaniu się z rozprawą doktorską, opiniami promotorów, o których mowa w § 2 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2, oraz recenzjami, podejmuje uchwałę w sprawie przyjęcia rozprawy doktorskiej i dopuszczenia jej do obrony.

Wskazane przepisy wyraźnie uzależniają podjęcie uchwały w sprawie przyjęcia rozprawy doktorskiej i dopuszczenia jej do obrony od pozytywnego złożenia wszystkich egzaminów doktorskich.

W przedmiotowej sprawie zaskarżona uchwała jako podstawę prawną wskazuje art. 14 ust. 4 ustawy o stopniach naukowych, zgodnie z którym - jeżeli osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora w wyznaczonym terminie nie przystąpi do egzaminów doktorskich albo nie przedstawi rozprawy doktorskiej, rada jednostki organizacyjnej może podjąć uchwałę o zamknięciu przewodu doktorskiego.

Ani wskazana ustawa ani wydane na jej podstawie rozporządzenie nie zawierają definicji legalnej pojęcia "przedstawienia rozprawy doktorskiej". Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN (https://sjp.pwn.pl) "przedstawić – przedstawiać" «o jakimś utworze, dziele sztuki» to pokazywać coś lub kogoś. Zgodnie natomiast z Wielkim słownikiem języka polskiego (https://wsjp.pl) "przedstawić" np. dzieło to pokazać coś publicznie. Sam fakt przedłożenia promotorowi rozprawy doktorskiej (§ 5 ust. 1 rozporządzenia), a następnie przekazania jej przez promotora radzie jednostki organizacyjnej (§ 5 ust. 3 rozporządzenia) nie jest jeszcze przedstawieniem rozprawy doktorskiej. Bowiem zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia - rada jednostki organizacyjnej przeprowadzającej przewód doktorski, po zapoznaniu się z rozprawą doktorską, opiniami promotorów oraz recenzjami, podejmuje uchwałę w sprawie przyjęcia rozprawy doktorskiej i dopuszczenia jej do obrony. W związku z tym, w ocenie sądu, przedstawienie rozprawy doktorskiej w sensie jej publicznego zaprezentowania szerokiemu gremium możliwe jest dopiero, gdy formalnie zostanie ona przyjęta.

W przedmiotowej sprawie przewód doktorski skarżącego zatrzymał się na etapie braku możliwości podjęcia uchwały w sprawie przyjęcia rozprawy doktorskiej. W związku z tym zachodziła podstawa do podjęcia uchwały o zamknięciu przewodu doktorskiego, gdyż na tym etapie niemożliwe już było dalsze procedowanie w ramach otwartego przewodu doktorskiego. A w konsekwencji skarżący nie mógł przedstawić swojej rozprawy doktorskiej.

W związku z tym zachodziły podstawy prawne do podjęcia zaskarżonej uchwały.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia przepisów postępowania, należy w pierwszej kolejności podkreślić, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Do zaskarżania decyzji wydanych w tych postępowaniach stosuje się przepisy o zaskarżaniu decyzji administracyjnych do sądu administracyjnego.

Zgodnie z zasadą informowania stron, zawartą w art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Rolę gwarancji realizacji zasady informowania pełnią w szczególności instytucje pouczeń i uzasadnienia decyzji administracyjnej. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wskazuje, w jaki sposób doszło do naruszenia tej zasady w przewodzie doktorskim. W ocenie sądu przebieg całego przewodu doktorskiego skarżącego nie wskazuje, że nie był on należycie informowany i pouczany o przysługujących mu uprawnieniach. Wprost przeciwnie, korzystał on z przysługujących mu praw, m.in. składając wnioski o przeprowadzenie poprawkowego egzaminu oraz zaskarżając doręczoną mu uchwałę.

Nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., zgodnie z których organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Bezopornie przed podjęciem uchwały, poinformowano skarżącego o wniosku Przewodniczącego Komisji o zamknięcie przewodu doktorskiego. Co więcej, skarżący wyjaśnił powody, które w jego ocenie doprowadziły do niezaliczenia egzaminu z dyscypliny podstawowej. Tym samym nie można, w ocenie sądu, zasadnie twierdzić, że skarżący miał uniemożliwiony lub utrudniony udział w czynnościach podejmowanych w procesie przewodu doktorskiego.

Nie doszło również do naruszenia zasady przekonywana zawartej w art. 11 k.p.a. Istotę zasady przekonywania oddaje treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 października 2013 r., II SA/Łd 631/13, zgodnie z którym kwestia realizacji zasady przekonywania nie oznacza przekonania strony o tym, że adresowana do niej decyzja (tu: uchwała) jest słuszna i zgodna z prawem. Zasada przekonywania sprowadza się do wyjaśnienia, że decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym wydanie innej decyzji było niemożliwe. Organ odpowiada za naruszenie tej zasady, jeżeli nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności mających przekonać o zasadności decyzji, np. odstąpi od uzasadnienia decyzji. Zasada ta nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Nie wymaga się zaś od organu osiągnięcia rezultatu, to znaczy faktycznego przekonania strony do prawidłowości podjętej decyzji.

Zaskarżona uchwała zawiera uzasadnienie, z którego – zdaniem sądu – w sposób jasny wynika, dlaczego podjęto takie, a nie inne rozstrzygniecie, z powołaniem właściwych przepisów i argumentacji mającej na celu wyjaśnienie skarżącemu, że nie jest możliwe dalsze procedowanie w jego przewodzie doktorskim.

Niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów postępowania dowodowego. W przedmiotowej sprawie w zasadzie okoliczności faktyczne nie były sporne, a organ oparł się na dokumentach, których skarżący nie zakwestionował. Istota przedmiotowej sprawy nie sprowadza się do spornych okoliczności, których organ nie ocenił wszechstronnie i wnikliwie, ale jedynie do oceny prawnej. Kwestią sporną pozostawała prawna dopuszczalność poprawienia egzaminu z dyscypliny podstawowej. W ocenie organu przepisy wykluczały taką okoliczność, co implikowało konieczność zamknięcia przewodu doktorskiego skarżącego. W ocenie sądu, stanowisko organu w tym zakresie jest w pełni uzasadnione, o czym mowa była powyżej.

Skarżący zarzucił również naruszenie art. 110 § 3 k.p.a., przez brak zastosowania prawidłowego sposobu doręczenia uchwały nr 9/02/2024 z 26 lutego 2024 r. w przedmiocie wyrażenia zgody na egzamin poprawkowy z dyscypliny podstawowej. Przy czym art. 110 k.p.a. nie zawiera § 3.

Zgodnie z art. 109 § 1 k.p.a. decyzję doręcza się stronom na piśmie. Stosownie natomiast do treści art. 110 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej.

Związanie organu administracji publicznej wydaną przez siebie decyzją powstaje z chwilą doręczenia lub ogłoszenia decyzji stronie i trwa do czasu jej uchylenia lub zmiany w sposób przewidziany w Kodeksie. Warunkiem związania decyzją jest więc doręczenie jej zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ jest związany od dnia doręczenia stronie, a zatem nie od dnia, w którym strona w inny sposób dowiedziała się o wydaniu decyzji. Przed doręczeniem (ogłoszeniem) organ może dokonywać wszelkich zmian mimo wydania decyzji, tj. podpisania projektu zawierającego ustawowe elementy (pogląd ten sformułowano już w doktrynie; zob. J. Jendrośka, Trwałość rozstrzygnięć administracyjnych [w:] Instytucje współczesnego prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa Profesora zw. dra hab. Józefa Filipka, red. I. Skrzydło-Niżnik, P. Dobosz, D. Dąbek, M. Smaga, Kraków 2001, s. 297). Inaczej mówiąc, nie można wykluczyć sytuacji, kiedy przed doręczeniem albo po nieskutecznym doręczeniu organ przystąpi do wydania nowej, zmienionej decyzji, która nie będzie formalną zmianą czy uchyleniem wcześniejszej decyzji. W tym nowym akcie jego treść może być kształtowana dowolnie, jednak w granicach prawa. Może być przy tym zmieniana kilkakrotnie (zob. T. Woś, Glosa do wyroku SN z 3.06.1993 r., III ARN 27/93, OSP 1993/3, poz. 116).

W takim przypadku to właśnie ten nowy akt z chwilą doręczenia będzie kończył postępowanie i korzystał z cechy trwałości. To właśnie on będzie rozstrzygał sprawę, chociaż w metryce sprawy może być wzmianka o wydaniu wcześniejszej decyzji i próbie jej doręczenia (zob. K. Klonowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 110).

W przedmiotowej sprawie uchwała nr [...] z 26 lutego 2024 r. nie została wcale doręczona skarżącemu, a w konsekwencji nie można zasadnie twierdzić, że Rada Instytutu była nią związana. Oznacza to, że w istocie uchwała ta nie mogła wywołać dla skarżącego określonych w niej skutków. W zaskarżonej do sądu uchwale nr [...] z dnia 22 kwietnia 2024 r. o zamknięciu przewodu doktorskiego uchyla się uchwałę nr [...] z dnia 26 lutego 2024 r., co należy uznać za w pełni dopuszczalne, skoro organ nie był nią związany.

Jednocześnie sąd nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie dostrzegł innych naruszeń przepisów prawa, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. Wobec tego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) skargę należało oddalić.