Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 890/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 3  par. 1, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 1  par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2024 poz 1267
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
article: Art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jakub Makuch Sędziowie: SWSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) ASR WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2024 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 marca 2024 r. znak SKO.ŚR/4111/1396/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 marca 2024 r. znak; SKO.ŚR/4111/1396/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.; dalej: u.ś.r.) w zw. z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. 2023 poz. 1429 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa orzekającą o odmowie przyznania J. S. (dalej: skarżąca) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką H. K.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Wieliczce z dnia 19 października 2012 r. zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe od 26 września 2012 r., jednakże z orzeczenia wynika, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, co zdaniem organu I instancji stanowi negatywną przesłankę dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z tym organ stwierdził, że w sprawie nie został spełniony wymóg z art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim warunkuje on przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności.

Ponadto zdaniem organu I instancji w sprawie zachodzi negatywna przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r., zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Organ ustalił, że na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 13 sierpnia 2014 r. znak SO-03-2.8252.3.596.2014-1/14 skarżąca pobiera zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką przyznany od dnia 1 sierpnia 2014 r. Do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w niniejszej sprawie zostało dołączone oświadczenie pełnomocnika skarżącej z dnia 25 sierpnia 2023 r. o rezygnacji z zasiłku dla opiekuna z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.:

art. 17 ust. 1b u.ś.r., poprzez jego zastosowanie bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną, ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącą nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji,

błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów stanowi negatywną przesłankę dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,

niezastosowanie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. i przez to nieuwzględnienie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń.

W oparciu o te zarzuty, które zostały uargumentowane w uzasadnieniu odwołania, wniesiono o uchylenie w całości decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uznało wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją z dnia 20 marca 2024 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Na wstępie Kolegium wyjaśniło, że mając na uwadze przepisy intertemporalne, tj. art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, który stanowi, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe - w niniejszej sprawie ma zastosowanie ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są: sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wymagającym stałej pielęgnacji i niepodejmowanie z tego powodu pracy. Celem instytucji świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód, wynikający ze świadczenia pracy, której nie może wykonywać osoba pielęgnująca. Zarówno osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, jak też osoba opiekująca się innym członkiem rodziny, wobec którego obciążona jest obowiązkiem alimentacyjnym, wypełniają zobowiązanie o charakterze prawnorodzinnym, którego źródłem są przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obydwie te kategorie osób rezygnują, w związku z realizacją tego obowiązku, z podjęcia lub kontynuowania zatrudnienia.

Podstawowym wymogiem dla uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy.

Z ustaleń organu wynika, że skarżąca ur. 1965 r. jest osobą nieaktywną zawodowo. Podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oświadczyła, że w roku 2014 zrezygnowała z podejmowanego zatrudnienia, aby zająć się matką z uwagi na pogorszenie jej stanu zdrowia. Obecnie z uwagi na sprawowaną opiekę i jej ramy czasowe skarżąca, jak deklaruje, nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia. Skarżąca nie mieszka wraz z matką, dojeżdża do niej codziennie z K. Z oświadczenia skarżącej z dnia 11 października 2023 r. wynika, że jej zdaniem to, że mieszka w K. nie ma negatywnego wpływu na opiekę nad matką.

W odniesieniu do matki skarżącej (ur. w 1937 r.) ustalono, że jest ona wdową, a jej jedynym dzieckiem jest skarżąca. Matka skarżącej mieszka sama. Legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Wieliczce z dnia 19 października 2012 r. zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe od 26 września 2012 r. z adnotacją, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji medycznej oraz przeprowadzonego w dniu 11 października 2023 r. wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącej przebyła udar mózgu oraz złamanie kości udowej lewej. Przewlekle choruje na cukrzycę, nadciśnienie tętnice, chorobę niedokrwienna serca, bóle kręgosłupa i chorobę zwyrodnieniową kolan.

Opieka sprawowana przez skarżącą nad matką polega na tym, że przyjeżdża ona codziennie do matki i pomaga jej w codziennym funkcjonowaniu: robi zakupy, pranie, sprząta, przygotowuje posiłki, dozuje leki do pojemniczków, pomaga matce przy czynnościach higienicznych, przy wizytach w placówkach medycznych, załatwia sprawy urzędowe. Matka skarżącej porusza się za pomocą kul łokciowych, samodzielnie korzysta z toalety i spożywa przygotowane przez córkę posiłki, zaparza sobie herbatę i zażywa przygotowane w pojemniczkach leki.

Biorąc pod uwagę powyższe, Kolegium stanęło na stanowisku, że w badanej sprawie brak jest podstaw dla przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże w oparciu o inną podstawę prawną, niż przyjął to organ I instancji, a mianowicie z uwagi na brak związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością i zakresem sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Zdaniem organu odwoławczego czynności wskazane przez skarżącą związane z opieką nad niepełnosprawną matką nie kolidują z podjęciem przez nią zatrudnienia, chociażby w ograniczonym zakresie i w związku z tym sprawowana przez nią opieka nie ma charakteru opieki, o której mowa art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W szczególności, że skarżącą nie mieszka wraz z matką.

Kolegium zwróciło uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, iż uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego możliwe jest w sytuacji, gdy zakres opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym członkiem rodziny jest tego rodzaju, że obiektywnie wyklucza możliwość jakiegokolwiek zarobkowania, chociażby w częściowym wymiarze czasu pracy. Sam fakt legitymowania się przez członka rodziny orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy też odpowiadającym mu orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, nie gwarantuje automatycznie uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Pod pojęciem stałości opieki należy rozumieć, iż jest ona stała, nieprzerwana, regularna i wyklucza nawet częściowe zarobkowanie. Tego warunku nie spełnia zaś ustalony w toku niniejszego postępowania codzienny zakres pomocy jaką świadczy skarżąca wobec swojej matki, który - przy prawidłowej organizacji - można pogodzić ze świadczeniem pracy.

Matka skarżącej nie jest osobą na stałe leżącą, pampersowaną, nie wymaga leczenia odleżyn, nie jest cewnikowana, sama korzysta z toalety i samodzielnie spożywa przygotowane dla niej posiłki. W związku z tym Kolegium stwierdziło, że taka forma świadczenia pomocy, jaką sprawuje skarżąca, jest normalną rzeczą wobec najbliższego członka rodziny i byłaby świadczona matce z racji jej wieku i choroby nawet, jeżeli nie legitymowałaby się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca natomiast jest osobą nieaktywną zawodowo, nie pracuje od roku 2014. Z akt sprawy wynika, że decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 13 sierpnia 2014 r. znak SO-03-2.8252.3.596.2014-1/14 skarżącej został przyznany od dnia 1 sierpnia 2014 r. zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką. Do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zostało zaś dołączone oświadczenie skarżącej z dnia 25 sierpnia 2023 r. o rezygnacji z zasiłku dla opiekuna z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W tym miejscu Kolegium stwierdziło, że każde postępowanie, również niniejsze dotyczące przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, prowadzone jest odrębnie, a stan faktyczny i prawny sprawy należy ustalić i przeanalizować na nowo. W związku z tym, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki wymienione powyżej, Kolegium nie rozważało możliwości zwrócenia się do skarżącej w sprawie ewentualnej rezygnacji z przyznanego jej zasiłku. Pobieranie przez skarżącą zasiłku dla opiekuna nie jest bowiem jedyną negatywną przesłanką dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w niniejszej sprawie.

Kolegium podkreśliło przy tym, że nie podważa konieczności sprawowania przez skarżącą opieki nad matką, która niewątpliwie jest osobą schorowaną i wymagającą wsparcia w codziennym funkcjonowaniu. Niemniej jednak z akt sprawy nie wynika aby matka skarżącej była w stanie, który wymaga ciągłej, nieustannej obecności opiekuna tak, aby zmuszała go do definitywnej rezygnacji z jakiejkolwiek aktywności zawodowej. W szczególności biorąc pod uwagę, że skarżąca i jej matka mieszkają osobno.

Kolegium zaznaczyło także, że w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo realizowane są usługi opiekuńcze, które mają na celu wspomaganie opieki nad osobą wymagającą opieki po to, aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub mógł podejmować pracę w ograniczonym jej zakresie czasowym. Dlatego też zdaniem Kolegium w badanym stanie faktycznym skarżąca nie spełnia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. warunku sprawowania stałej, nieprzerwanej opieki oraz niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnoprawnym członkiem rodziny.

Końcowo odnosząc się do stanowiska organu I instancji o braku podstaw dla przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na niemożność ustalenia daty powstania niepełnosprawności u matki skarżącej oraz, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od roku 2012, Kolegium wyjaśniło, że w obecnej sytuacji prawnej moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie bowiem z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Kolegium stwierdziło, że pomimo oparcia przez organ I instancji decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. K 38/13, to jednak decyzja organu I instancji odpowiada prawu - organ słusznie odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Kolegium stwierdziło, że przyznanie wnioskowanego świadczenia w niniejszej sprawie stanowiłoby rażące naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W oparciu o powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Skarżąca powołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 września 2021 r. sygn. III SA/Gd 577/21, w którym sąd wskazał, jak należy rozumieć zawarty przez ustawodawcę w ustawie o świadczeniach rodzinnych zwrot "stałej oraz długotrwałej opieki". Sąd stwierdził, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić.

Zdaniem skarżącej nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez skarżącą matce nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji, stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809, dalej: k.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organu II instancji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, skarżąca nie spełnia warunku sprawowania stałej opieki, oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ prawidłowo ustalił, że z materiału tego w żaden sposób nie wynika, aby matka skarżącej wymagała stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, wykluczającej podjęcie przez opiekuna jakiegokolwiek zatrudnienia.

Jak wynika z akt sprawy, matka skarżącej posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Wieliczce z dnia 19 października 2012 r. zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe od 26 września 2012 r. z adnotacją, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność.

Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że nie podejmuje ona stałego zatrudnienia, przyjeżdża ona codziennie do matki i pomaga jej w codziennym funkcjonowaniu: robi zakupy, pranie, sprząta, przygotowuje posiłki, dozuje leki do pojemniczków, pomaga matce przy czynnościach higienicznych, przy wizytach w placówkach medycznych, załatwia sprawy urzędowe. Matka skarżącej porusza się za pomocą kul łokciowych, samodzielnie korzysta z toalety i spożywa przygotowane przez córkę posiłki, zaparza sobie herbatę i zażywa przygotowane w pojemniczkach leki.

W ocenie Sądu, z materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie nie wynika, aby matka skarżącej był osobą leżącą, niemogącą się poruszać czy też wymagającą szczególnej pielęgnacji.

Zdaniem Sądu zakres opieki, nie wymusza na skarżącej rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Podkreślić należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, iż matka skarżącej, nie jest w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej, tym bardziej, że skarżąca nie mieszka z matką, nie mieszka nawet w tej samej miejscowości (K. i W.). Czynności związane z opieką nad matką skarżącej ograniczają się zaś do pomocy przy czynnościach higienicznych, przy czym matka skarżącej samodzielnie korzysta z toalety; przygotowania posiłków, które matka skarżącej spożywa samodzielnie i leków w pojemniczkach, które matka skarżącej przyjmuje sama. Nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opieką innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Sąd wskazuje, że systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji".

Zdaniem Sądu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, iż matka skarżącej, nie jest w stanie funkcjonować bez stałej obecności opiekuna. Wykazany zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką jest do pogodzenia z jednoczesnym podjęciem zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, gdyby skarżąca wykazała taką wolę.

Samo posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności, czy też orzeczenia zbliżonego, nie przesądza o tym, że opiekun osoby legitymującej się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uprawnia do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku podlega bowiem ocenie w każdej indywidualnej sprawie. Przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny", powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas osobie tę opiekę sprawującej, że nie jest ona w stanie podjąć (kontynuować) innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, a przez którą należy rozumieć aktywność zawodową. Zatem zaprzestanie aktywności zawodowej (jej niepodejmowanie) przez opiekuna musi być spowodowane bezpośrednią koniecznością sprawowania opieki na osobą niepełnosprawną. Przy czym opieka ta musi być związana wyłącznie z osobą chorego (nakierowana na jego osobę), a nie dodatkowo polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego tej osoby. Czynności takie więc jak: zakupy, sprzątanie, pranie czy gotowanie, z powodu tego, że są one dla każdego typowymi czynnościami dnia codziennego, wykonywanymi więc również przez osoby na co dzień pracujące zawodowo (przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu) nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności wnioskującego o świadczenie bo nie zawierają się w pojęciu "sprawowanie opieki" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. I OSK 351/21, opubl. w CBOSA).

System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

W niniejszej sprawie żadna z tych okoliczności nie zachodzi. Skarżąca ani nie utraciła dochodu z powodu konieczności opieki nad matką, ani też nie jest jej niezbędna w tak znacznym wymiarze, aby nie była w stanie wykonywać pracy zarobkowej, choćby w niewielkim zakresie, gdyby wyraziła taką wolę.

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącej opieki nad matką oraz przyczyn niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą. Ustalenia poczynione w tym zakresie, znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które, w ocenie Sądu, w całości odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.