Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 524/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 19
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 maja 2015 r.; sygn. akt III SA/Gl 176/15 w zakresie oddalenia wniosku [...] o wyłączenie sędziego NSA Anny Apollo w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Pełnomocnik [...] (skarżąca lub Spółka) wniósł o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego – Anny Apollo. Stwierdził, że w sprawie zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w sprawie.

Pełnomocnik skarżącej wywiódł swoje wątpliwości co do bezstronności wymienionego sędziego z faktu, że orzekała ona w sprawach, w których wystąpiły analogiczne lub zbliżone z niniejszą sprawą zagadnienia prawne.

W dalszych motywach wniosku wskazano, że niniejsza sprawa jest jedną z trzech, w których WSA w Gliwicach wydał 3 października 2012 r. wyroki o sygn. III SA/Gl 488/12, III SA/Gl 489/12 oraz III SA/Gl 490/12. Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 30 września 2014 r. uchylił ww. wyroki, przekazując sprawy do ponownego rozpoznania (vide: sygn. akt I GSK 445/13, I GSK 448/13 i I GSK 449/13). Wprawdzie Sędzia Anna Apollo nie zasiadała w składzie orzekającym, który wydał uchylone wyroki, niemniej jednak uczestniczyła w wydaniu wyroków o sygn. akt III SA/Gl 742/12 i III SA/Gl 743/12, gdzie uzasadnienie z uwagi na tożsamość stron postępowania, przedmiot sprawy, treść zaskarżonej decyzji zostały skopiowane bez żadnych zmian z uzasadnień wyroków o sygn. III SA/Gl 488/12, III SA/Gl 489/12 i III SA/Gl 490/12, które uchylono. W stosunku do Sędzi NSA Anny Apollo zachodzi zatem przesłanka uzasadniająca jej wyłączenie z powodu wątpliwości, co do jej bezstronności. Tym bardziej, że uchylając wskazane wyżej wyroki NSA wskazał na trafność zarzutu naruszenia przez WSA w Gliwicach art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), czyli "brak przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanu faktycznego sprawy odpowiadającego przedmiotowi postępowania, błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie Spółka wniosła o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym, co uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie wyroku jest dokonanym po jego ogłoszeniu opisem procesu rozumowania, który doprowadził sędziów do wydania określonego rozstrzygnięcia, dlatego też naruszenie przepisów postępowania regulujących sposób sporządzania uzasadnienia wyroku ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż jest odbiciem wadliwości samego rozstrzygnięcia. Wadliwość ta polega na tym, że nieznane są powody, dla których sędziowie wydali określony wyrok, co zresztą godzi w konstytucyjne prawo strony do sądu." Z uwagi na to, że wyroki w sprawach o sygn. III SA/Gl 742/12 i III SA/Gl 743/12 powielają wszystkie błędy uchylonych już wyroków o sygn. III SA/Gl 488/12, III SA/Gl 489/12 i III SA/Gl 490/12.

W dniu 28 kwietnia 2015 r. sędzia NSA Anna Apollo złożyła oświadczenie, że nie istnieją żadne przyczyny z art. 19 p.p.s.a. uzasadniające jej wyłącznie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 6 maja 2015., sygn. akt III SA/Gl 176/15 oddalił wniosek [...] o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego – Anny Apollo.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przesłanką wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. jest istnienie okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na podstawie tego przepisu zostały przez ustawodawcę określone ogólnie. A zatem zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Zgodnie z art. 20 § 1 p.p.s.a. strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia, które spowodowały utratę zaufania co do bezstronności sędziego, a sąd obowiązany jest zbadać czy przytoczone okoliczności rzeczywiście mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. W rozpoznawanej sprawie te okoliczności sprowadzały się do zasiadania sędzi NSA Anny Apollo w składzie orzekającym przy wydawaniu wyroków o sygn. akt III SA/Gl 742/12 i III SA/Gl 743/12, gdzie uzasadnienie z uwagi na tożsamość stron postępowania, przedmiot sprawy, treść zaskarżonej decyzji zostały skopiowane bez żadnych zmian z uzasadnień wyroków o sygn. III SA/Gl 488/12, III SA/Gl 489/12 i III SA/Gl 490/12, które uchylono. Powyższe nie stanowią o bezstronności sędziego i w konsekwencji nie uzasadniają jego wyłączenia. Samo przeświadczenie o prowadzeniu innego postępowania tej samej strony w sposób wadliwy nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Podobnie wydanie wadliwych czy też skopiowanych orzeczeń nie może przesądzać o wyłączeniu sędziego, albowiem te mogą być weryfikowane przy pomocy stosownych środków zaskarżenia, z których jak ustalono strona skorzystała. A zatem niezadowolenie z wydawanych przez sędziego orzeczeń w innych sprawach zainicjowanych przez tą samą stronę nie stanowi automatycznej przesłanki wyłączenia tego sędziego.

Zdaniem WSA, z oświadczenia złożonego przez sędziego wynika, że brak jest podstaw do wyłączenia jej od rozpoznawania sprawy. Skoro sędzia, którego przedmiotowe wnioski dotyczą, złożyła oświadczenie o braku okoliczności określonych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jej wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła [...], wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 19 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku o wyłączenie sędzi, mimo że zachodzą w stosunku do niej okoliczności tego rodzaju, iż mogą wskazywać na uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, realizującą zasadę bezstronności sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jej celem jest eliminowanie okoliczności, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Wobec okoliczności, że wniosek skarżącej o wyłączenie sędziego opierał się na art. 19 p.p.s.a., kontrola objętego zażaleniem postanowienia podlegać będzie ocenie w aspekcie przesłanek określonych w tym przepisie. Zgodnie z jego treścią niezależnie do przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywoływać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w danej sprawie. Przez okoliczności, o których mowa w powołanym art. 19 p.p.s.a. rozumieć należy zarówno te okoliczności związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem, jak również inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste rozumieć należy relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej bądź gospodarczej. Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną sprawą jak wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 353/14). Warunkiem koniecznym dla wyłączenia sędziego z wniosku strony na podstawie art. 19 p.p.s.a. jest – oparte na wyłącznie zobiektywizowanych przesłankach – uprawdopodobnienie istnienia opisanych okoliczności, które będą budzić wątpliwości odnośnie wydania przez sędziego orzeczenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za prawidłową uznać należy ocenę wniosku Spółki, jakiej dokonał Sąd I instancji oddalając żądanie wyłączenia sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa i doktryny wyłączenie sędziego nie może nastąpić na skutek li tylko subiektywnego przeświadczenia strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, nieobiektywnie czy stronniczo (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 86/12, postanowienie z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 103/12, postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OZ 648/09, Drachal J. Wiktorowska A., Zalasińska K. [w:] Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 158, Tarno J. P., Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 82). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego we wniosku skarżącej zostały powołane jedynie zarzuty o takim właśnie charakterze. Okoliczności powołane we wniosku w żaden sposób nie prowadzą do stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie sędzia pozbawiona jest bezstronności.

Przedstawione okoliczności, mające, w ocenie autora wniosku, uzasadniać żądanie wyłączenia wymienionych w nim sędziów, nie mogły wywołać oczekiwanego skutku, bowiem nie odnosiły się one w jakimkolwiek zakresie do przesłanek wskazujących na wystąpienie okoliczności budzących uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Autor wniosku nie wskazał, jakie konkretnie uwarunkowania zewnętrze lub wewnętrzne dotyczące tego sędziego mogłyby wpływać na nieobiektywne rozpoznanie i wydanie równie nieobiektywnego orzeczenia w sprawie. Okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie powinny być tego rodzaju, że z uwagi na stosunek łączący sędziego z którąkolwiek ze stron bądź stosunek łączący sędziego ze sprawą, budzą wątpliwości co do jego bezstronności lub będą mieć wpływ na obiektywne orzeczenie w sprawie. Za taką okoliczność nie można uznać faktu zasiadania Sędzi NSA Anny Apollo w składzie orzekającym przy wydawaniu wyroków o sygn. akt III SA/Gl 742/12 i III SA/Gl 743/12, gdzie uzasadnienie z uwagi na tożsamość stron postępowania, przedmiot sprawy, treść zaskarżonej decyzji zostały skopiowane bez żadnych zmian z uzasadnień wyroków o sygn. III SA/Gl 488/12, III SA/Gl 489/12 i III SA/Gl 490/12, które uchylono. Powyższe nie stanowi o bezstronności sędziego i w konsekwencji nie uzasadniają jego wyłączenia. Stanowisko to było podstawą oceny wniosku skarżącej, która przeprowadzona została w sposób prawidłowy i doprowadziła do trafnego stwierdzenia, że przedstawione przez skarżącą Spółkę we wniosku argumenty i okoliczności, przemawiające za wyłączeniem sędziego nie pozwalały na jego uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji postanowienia.