Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 642/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 § 2 i § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Dnia 5 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2023 roku sprawy ze skargi M. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 27 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 27 lipca 2023 r. (nr jak w sentencji) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS/organ) po rozpoznaniu zażalenia M. Ł. (strona/zobowiązany/skarżący) na postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] (dalej: ZUS/organ I instancji) z 19 maja 2023r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 16.04.2014 r. od nr [...] do nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Postanowienie to wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

M. Ł. pismem z 17 marca 2023 r. zwrócił się do organu I instancji o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych wskazanych w zawiadomieniu o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej z 14 marca 2023 r. Podniósł, ze zaległości uległy przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Dodał, że egzekucja administracyjna może być wszczęcia, jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku przesłał mu pisemne upomnienie. Takie zaś nie otrzymał, jak i nie otrzymał odpisów ww. tytułów wykonawczych.

Ww. postanowieniem z 19 maja 2023 r. Dyrektor I. O. ZUS [...] na podstawie art. 59 § 1 pkt 2, 5 i 7, art. 59 § 3 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479, dalej: u.p.e.a.) odmówił umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu przedstawił materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia i wyjaśnił, że jaki okres przedawnienia znajduje zastosowanie w sprawie powyższych zaległości oraz dla każdej z zaległości z osobna wyszczególnił, w jakich okresach nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, który cały czas trwa z uwagi na brak zakończenia postępowania egzekucyjnego. Powołując się na § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm., dalej: rozporządzenie) Dyrektor I. O. ZUS wskazał, że podstawą wystawienia tytułów wykonawczych była prawomocna decyzja z 27 lutego 2014 r. określająca wysokość zadłużenia. Nie było więc obowiązku kierowania do strony upomnień. Nadto odpisy tytułów wykonawczych skierowano na prawidłowy adres strony i odebrany przezeń osobiście (24.04.2014 r.). W rezultacie zaległości istnieją i są wymagalne, a podjęte w sprawie ustalenia nie dają podstaw do umorzenia postępowania.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona zarzuciła brak umożliwienia zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie przed zakończeniem postępowania, nierzetelne ustalenie stanu faktycznego, tj. daty rzekomego wszczęcia egzekucji na podstawie ww. tytułów wykonawczych (26.04.2014 r.), przerwania biegu terminu przedawnienia postępowaniem egzekucyjnym w sytuacji, gdy zawiadomienie o wszczęciu egzekucji datowane jest na 14.03.2023 r. (strona podniosła, że wcześniej nie otrzymała żadnego pisma w sprawie), braku przywołania jakiegokolwiek dowodu wskazującego na wszczęcie 26.04.2014 r. egzekucji przeciwko stronie na podstawie ww. tytułów wykonawczych i kontynuowania egzekucji obecnie. Nadto strona zarzuciła naruszenie art. 59 § 4 w zw. z art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070, dalej: u.zm.u.p.e.a.) poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego pomimo upływu okresu przedawnienia oraz brak przerwy przedawnienia pod wydaniu tytułów wykonawczych i niezastosowanie 5-letniego okresu przedawnienia. Zdaniem strony zawiadomienie z 14.03.2023 r. było pierwszym pismem, które strona otrzymała z ZUS w sprawie. Brak jest zaś dowodów, iż od 24.04.2014 r. do 14.03.2023 r. była prowadzona egzekucja. Zaległości uległy więc przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

DIAS utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie (jak wskazano na wstępie) wskazał, że mając na względzie zmianę przepisów u.p.e.a. dokonaną u.zm.u.p.e.a. (z 2019 r.), zgodnie z jej art. 13 ust. 1 do postępowań wszczętych przed 30 lipca 2020 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. W sprawie stosuje się więc przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Organ powołał treść art. 59 § 1 u.p.e.a. stanowiący podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego, by wyjaśnić, że przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienione są enumeratywnie i nie można ich rozszerzać. Wystąpienie jednej z nich obliguje zaś organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. DIAS wyjaśnił, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230 ze zm., dalej: u.s.u.s.) nieopłacone w terminie należności z tytułu składek podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Zasady przedawnienia należności z tytułu składek określa art. 24 ust. 4 i 5 u.s.u.s.

DIAS wyjaśnił, że nowela z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U Nr 241, por. 2074, dalej: u.zm.u.s.u.s.) dokonała z dniem 1 stycznia 2003 r. zmiany ww. przepisów stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat (przed 1.01.2003 r. było to 5 lat), licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Od 1 stycznia 2012 r., na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378, u.r.n.o.o.p.) zmieniono art. 24 ust. 4 u.su.u.s skracając okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne do 5 lat. Zgodnie jednak z art. 27 ust. 1 tej ustawy do należności składkowych nieprzedawnionych przed 1 stycznia 2012 r. ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z zastrzeżeniem, ze liczy się go nie od daty ich wymagalności, ale od 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od zasady ustanowionej w art. 27 ust. 1 ustawy wprowadza ust. 2 tego artykułu określając, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu. Mocą u.zm.u.s.u.s. zmieniono też art. 24 ust. 5 u.s.u.s. dodając ust. 5a-5d. Przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s. z dniem 1 lipca 2004 r. znowelizowano na podstawie art. 10 pkt 10 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz.1264) w ten sposób, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

DIAS wskazał, że ww. przepis obowiązywał w dacie wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych z 16 kwietnia 2014 r. Art. 24 ust. 5b u.s.u.s. zmieniono od 1 stycznia 2022 r. ustawą z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie u.s.u.s. oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1621), lecz na podstawie art. 13 tej ustawy, przepis ten w nowym brzmieniu nie ma zastosowania w sprawie. Zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Organ zważył, że strona zobowiązana jest do zapłaty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne za okresy: 3-9.2011 i 5-9.2013. Zawiadomieniem z 4.12.2013 r. Dyrektor I O. ZUS [...] wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek m.in. na ubezpieczenie społeczne. Zawiadomienie zostało uznane za doręczone w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 K.p.a) z dniem 23.12.2013 r. Przesyłkę z zawiadomieniem awizowano po raz 1. 9.12.2013 r., a po raz 2. – 17.12.2013 r. Wobec jej niepodjęcia przez stronę uważa się ją za doręczoną po upływie 14 dni od 1. awizowania, tj. 23.12.2013 r. Następnie decyzją z 27.02.2014 r. ZUS I O. [...] określił stronie zobowiązanie m.in. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres 3-9.2011 i 5-9.2013, informując, że nieuregulowanie zaległości w terminie miesiąca od daty doręczenia spowoduje konieczność przymusowego ściągnięcia należności, a decyzja stanowić będzie podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, bez doręczenia upomnienia. Ww. decyzję doręczono stronie 5.03.2014 r. Strona nie odwołała się od tej decyzji i stała się ona ostateczna. dlatego Dyrektor I O. ZUS [...] 16.04.2014 r. wystawił ww. tytuły wykonawcze , które strona odebrała 24.04.2014 r.

DIAS wyjaśnił, że termin przedawnienia dla należności za 2011 r. wynosi 5 lat, ale licząc od 2012 r. (art. 27 u.r.n.o.o.p.), co jest korzystniejsze niż przyjęcie 10-letniego terminu przedawnienia liczonego od daty wymagalności składek. W pierwszym przypadku składki uległyby przedawnieniu 1.01.2017 r., w drugim zaś odpowiednio: 12.04.2021 r. (3/2011), 11.05.2021 r. (4/2021), 11.06.2021 r. (5/2011), 12.07.2021 r. (6/201), 11.08.2021 r. (7/2011), 13.09.2021 r. (8/2011) i 11.10.2021 r. (9/2011). Dla zaległości za 2013 r. termin przedawnienia wynosi zaś 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ich przedawnienie nastąpiłoby odpowiednio: 18.06.2018 r. (5/2013), 16.07.2018 r. (6/2013), 17.08.2018 r.(7/2013), 17.09.2018 r. (8/2013), 16.10.2018 r. (9/2013). Nastąpiło jednak zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5b i 5f us.u.s.:

- od dnia doręczenia zawiadomienia z 4.12.2013 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczeń społecznych, tj. od 23.12.2013 r. do dnia uprawomocnienia się decyzji z 27.12.2014 r. o nieopłaceniu składek na ubezp. społ. tj. do 5.04.2014 r. (miesiąc od dnia doręczenia stronie decyzji),

- od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, tj. od dnia doręczenia stronie ww. tytułów wykonawczych – 24.04.2014 r. do chwili obecnej – zawieszenie trwa nadal, ponieważ postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone.

Organ wskazał, że pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia np. rachunku bankowego. Zdaniem DIAS organ I instancji prawidłowo uznał więc, że należności nie uległy przedawnieniu w związku z zawieszeniem biegu terminu ich przedawnienia. Nadto Dyrektor I O. ZUS [...] nie był zobowiązany do wystawienia upomnień poprzedzających doręczenie tytułów wykonawczych. Zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia podstawą wystawienia tytułów wykonawczych była bowiem prawomocna decyzja z 27.02.2014 r. określająca wysokość zadłużenia, doręczona stronie 5.03.2014 r.

Co do zarzutu uniemożliwienia stronie zapoznania się z aktami sprawy przed zakończeniem postępowania organ wskazał, że strona miała prawo brać czynny udział w postępowaniu, zapoznać się z aktami sprawy i wypowiadać się. Nadto strona nie wykazała, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych mających wpływ na wynik sprawy. Brak więc pouczenia o możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu nie spowodowało ograniczenia stronie jakichkolwiek praw.

M. Ł. wnosząc do tut. Sądu skargę na powyższe postanowienie zarzucił DIAS – jak w zażaleniu na postanowienie organu I instancji – nierzetelne ustalenie stanu faktycznego, w tym: 1) daty rzekomego wszczęcia egzekucji (od 24.04.2014 r. rzekomego doręczenia tytułów wyk.), 2) rzekomego prowadzenia postępowania egzekucyjnego od 24.04.2014 r. do 14.03.2023 r., 3) pominięcie tego, ze faktycznie postępowanie egzekucyjne wszczęto 14.03.2023 r. poprzez wysłanie zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego skarżącego, 4) przyjęcie jakoby do wszczęcia egzekucji wystarczające było wystawienie tytułów wykonawczych, przy braku podejmowania przez 9 lat jakichkolwiek czynności na jego podstawie. Skarżący zarzucił też naruszenie art. 59 § 4 i § 1 pkt 6 u.p.e.a. w zw. z art. 13 ust. 1 u.zm.u.p.e.a. oraz art. 2 i 7 oraz art. 64 ust. 2-3 Konstytucji RP poprzez: 1) brak umorzenia postępowania pomimo upływu okresu przedawnienia, 2) brak przerwy przedawnienia po wydaniu tytułów wykonawczych 3) brak zastosowania 5-letniego okresu przedawnienia, 4) sprzeczność wykładni ww. przepisów z wykładnią celowościową – przy wykładnio organu postępowanie egzekucyjne może praktycznie trwać w nieskończoność, mimo, iż ustawodawca przewidział termin przedawnienia.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania.

W odpowiedzi DIAS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga wziąwszy pod uwagę, że przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym. W myśl art. 120 P.p.s.;a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 P.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w tak wyznaczonych granicach Sąd uznał, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Jej przedmiotem jest postanowienie DIAS z 27 lipca 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału ZUS [...] z 19 maja 2023 r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z 16 kwietnia 2014 r. od nr [...] do nr [...]

Zasadniczy spór pomiędzy organem egzekucyjnym a skarżącym dotyczy kwestii, czy doszło do przedawnienia zaległości skarżącego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okresy III-IX 2011 r. i V-IX 2013 r., a tym samym czy należało stwierdzić w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., że obowiązek wygasł. Aby móc powyższe zbadać należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, w jakim brzmieniu przepisy u.p.e.a. znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie.

Przepis art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070, dalej: u.zm.u.p.e.a.) stanowi, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej sprawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało zaś wszczęte – zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. - z chwilą doręczenia zobowiązanemu ww. tytułów wykonawczych wystawionych 16 kwietnia 2014 r. Zważywszy, że do czynności tej – jak wynika z akt sprawy – doszło 24 kwietnia 2014 r., uznać należy, jak uczynił to organ, że w sprawie stosuje się przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. – zgodnie z ww. art. 13 ust. 1 u.zm.e.p.e.a.

Materialnoprawną podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowi przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. Stanowi on, że Postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Ponadto jak stanowi art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Sąd zauważa, że jedynym warunkiem skorzystania z przewidzianego w art. 59 § 2 u.p.e.a. uznania jest stwierdzenie, że w dacie wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, brak jest możliwości uzyskania danych kwot - tak w chwili obecnej jak i - z uwagi na przyczyny takiej niemożności - w dającej się widzieć przyszłości. Zgodnie z kolei z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Ocena zasadności podjętego przez organ rozstrzygnięcia wymaga także dokonania analizy przepisów regulujących przedawnienie należności składkowych. W odniesieniu do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne kwestię przedawnienia reguluje ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (publikator podano wyżej).

W niniejszej sprawie w okresie powstania należności za okres III-IX 2011 r. oraz V-IX 2013 r. obowiązywały – jak trafnie stwierdził to DIAS- odmienne przepisy dotyczące okresów przedawnienia – inne dotyczące zaległości z 2011 r., inne za rok 2013. Termin przedawnienia dla należności za 2011 r. wynosi 5 lat, ale licząc od 1 stycznia 2012 r., a w przypadku zaległości za 2013 r. termin przedawnienia wynosi 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Powyższe wynika z następujących regulacji.

Mocą ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U Nr 241, por. 2074, dalej: u.zm.u.s.u.s.) z dniem 1 stycznia 2003 r. zmianie uległ przepis art. 24 ust. 5 u.s.u.s. w ten sposób, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat (uw. Sądu: przed 1.01.2003 r. było to 5 lat), licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Następnie, od dnia 1 stycznia 2012 r., na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378, u.r.n.o.o.p.) zmieniono art. 24 ust. 4 u.s.u.s. skracając okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne do 5 lat. Przepis art. 27 ust. 1 u.r.n.o.o.p. jednocześnie określił, że do należności składkowych nieprzedawnionych przed 1 stycznia 2012 r. ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, ale od 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od zasady (z art. 27 ust. 1 ww. ustawy) wprowadził przepis art. 27 ust. 2 u.r.n.oo.p. wskazując, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu.

W związku z powyższym uznać należy, że DIAS trafnie przyjął, że termin przedawnienia dla należności za 2011 r. wynosi 5 lat, licząc od dnia 1 stycznia 2012r., co wynika z ww. art. 27 u.r.n.o.o.p. Korzystniejszym jest dla skarżącego ów 5-letni przedawnienia liczony od tej daty (gdyby nie zawieszenie biegu terminu składki uległyby przedawnieniu 1 stycznia 2017 r.), aniżeli 10-letni termin przedawnienia liczony od daty wymagalności składek (od poszczególnych miesięcy w roku 2011 r.). W tym bowiem wypadku, jeżeliby nie doszło do doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, poszczególne zaległości składkowe z 2011 r. uległyby przedawnieniu w odpowiednich miesiącach 2021 r. Z kolei dla zaległości za rok 2013 – stosownie do art. 27 ust. 4 u.s.u.s. – termin przedawnienia wynosi 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Jeżeliby zatem nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, zaległości te uległyby przedawnieniu – jak wskazał organ - w odpowiednich miesiącach 2013 r.

Co do kwestii zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskazać należy, że na podstawie ww. ustawy o zmianie u.s.u.s. z 2002 r. nie tylko zmieniono art. 24 ust. 5 u.s.u.s., ale i do art. 24 dodano ust. 5a-5d dotyczące zawieszenia i przerwania biegu terminu przedawnienia. Przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s. z dniem 1 lipca 2004 r. znowelizowano na podstawie art. 10 pkt 10 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz.1264) określając, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W takim brzmieniu art. 24 ust. 5b u.s.u.s. obowiązywał w dacie wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych z 16 kwietnia 2014 r.

Gwoli wyjaśnienia przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s. uległ zmianie od 1 stycznia 2022 r. mocą ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie u.s.u.s. oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1621). W nowym brzmieniu określa on, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Niemniej należało wziąć pod uwagę, co też uczyniły organy orzekające, że na podstawie art. 13 pkt 1 tej ustawy, do egzekucji ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2022 r. przepisy art. 24 ust. 2 i 5b ustawy zmienianej w art. 1 (...) stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. W tym zaś brzmieniu ów przepis określał, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Podzielić należy stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b us.u.s., należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych (por. wyrok NSA z 9 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 1210/21, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Równocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Odnosząc powyższy stan prawny do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż DIAS prawidłowo na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalił, że Dyrektor I O. ZUS [...] 4 grudnia 2013 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek m.in. na ubezpieczenie społeczne za okresy m.in. III-IX 2011 r. oraz V-IX 2013 r. Zawiadomienie o powyższym organ I instancji skierował do skarżącego. Z akt sprawy wynika, że z uwagi na nieobecność strony w miejscu zamieszkania na podstawie art. 44 K.p.a. doszło do doręczenia zastępczego zawiadomienia, tj. po dwukrotnym awizowaniu przesyłki w dniach 9 i 17 grudnia 2013 r. oraz niepodjęciu jej w przez skarżącego, uznano ją za doręczoną z upływem 14 dni od daty pierwszego awizowania – z dniem 24 grudnia 2013 r.

Następnie organ ten decyzją z 27 lutego 2014 r. określił wobec M. Ł. zobowiązanie m.in. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za ww. okresy, jednocześnie pouczając stronę, że nieuregulowanie zaległości w terminie miesiąca od daty doręczenia spowoduje konieczność przymusowego ściągnięcia należności, a decyzja stanowić będzie podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, bez konieczności uprzedniego doręczenia upomnienia. Z akt sprawy wynika, że decyzję tę doręczono stronie w dniu 5 marca 2014 r. Skarżący w zakreślonym miesięcznym terminie od decyzji nie odwołał się i stała się ona ostateczna (i prawomocna) z dniem 5 kwietnia 2014 r.

Zważywszy, że obowiązujący w powyższym czasie przepis art. 24 ust. 5f u.s.u.s. określał, że w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna, rację należy przyznać organowi, że od dnia doręczenia stronie zawiadomienia z 4 grudnia 2013 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczeń społecznych (tj. od 23.12.2013 r.) do dnia uprawomocnienia się ww. decyzji z 27 lutego 2014 r. o nieopłaceniu składek na ubezpieczenie społeczne (tj. do 5.04.2014 r.) bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu.

Również zasadnie – wbrew zarzutom skargi - organ w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalił i na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. stwierdził, że od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, którą w tym przypadku było doręczenie skarżącemu ww. tytułów wykonawczych z 16 kwietnia 2014 r. (co nastąpiło 24.04.2014 r.), zawieszeniu ponownie uległ bieg terminu przedawnienia. Akta sprawy zawierają dowody świadczące, że ww. tytuły wykonawcze zostały wystawione na przedmiotowe zaległości z tytułu składek i zostały następnie w dniu 24 kwietnia 2014 r. doręczone stronie. Należało zatem uznać, że zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s., że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Zważywszy zatem, że postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone bieg terminu przedawnienia nadal jest zawieszony.

Prawidłowo również organ przyjął, że w sprawie Dyrektor I O. ZUS [...] nie był zobowiązany do wystawienia upomnień poprzedzających doręczenie ww. tytułów wykonawczych. Przepis § 13 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (pełną nazwę aktu i publikator podano wyżej) określał bowiem, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. W niniejszej zaś sprawie – jak już wskazano – należność określiła ww. decyzja Dyrektora I O. ZUS [...] z 27 lutego 2014 r. Co więcej organ w decyzji tej pouczył stronę o treści ww. przepisu rozporządzenia podkreślając, decyzja ta stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, bez uprzedniego doręczenia upomnienia.

Reasumując Sąd stwierdza, że organ prawidłowo ustalił, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do umorzenia prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego – zobowiązanie jest bowiem nadal wymagalne,. tytuły wykonawcze prawidłowo mu doręczono, a wystawienie i doręczenie upomnienia nie było wymagane.

W związku z powyższym Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów art. 59 § 1 i 4 u.p.e.a. oraz art. 13 ust. 1 u.zm.e.p.e.a. Wobec zaś stwierdzonego braku przedawnienia przedmiotowych należności składkowych i uznania, że obowiązek nie wygasł, zarzut naruszenia przez organ art. 2 i art. 7 oraz art. 64 ust. 2-3 Konstytucji RP nie był zasadny.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.