Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 303/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 37a ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1311
law: Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" - tekst jedn.
article: art. 4 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 1997 nr 96 poz 591
law: Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym.
article: § 32 ust. 2 pkt 6 w zw. z § 32 ust. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 1998 nr 151 poz 987
law: Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant asystent sędziego Krzysztof Ważny po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. O. i M. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 413/19 w sprawie ze skargi M. O. i M. A. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz M. O. i M. A. solidarnie kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 02 lipca 2019 r. sygn. I SA/Wa 413/19 oddalił skargę M. O. i M. A. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 prawa użytkowania wieczystego.

Uzasadniając wyrok Sąd Wojewódzki wskazał, że sprawy dotyczące szeregu działek zlokalizowanych pod torami na stacji rozrządowej [...] prowadzone są od dekady, w tym co do sąsiadujących bezpośrednio ze sobą i leżących w pasie tych samych torów co działka nr [...]. Wszystkie te działki powstałe z działki nr [...] usytuowane są pod torami kolejowymi i urządzeniami im towarzyszącymi. Sąd Wojewódzki zaakcentował, że niniejsza sprawa, tak jak i inne sprawy dotyczące nieruchomości sąsiednich, była rozpoznawana przez kilka lat. Postępowania dotyczące tych działek toczą się równolegle, w każdym z nich zapada osobna decyzja administracyjna ale materiał dowodowy czy ustalenia końcowe, a także i zarzuty skarg - pozostają podobne a nawet tożsame. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że jak wynika z analizy wielu skarg rozpoznawanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (I SA/Wa 1934/17, SA/Wa 1935/17, I SA/Wa 1936/17, I SA/Wa 1891/17, I SA/Wa 1709/17; I SA/Wa 1711/17, I SA/Wa 1644/17, I SA/Wa 373/19, I SA/Wa413/19, I SA/Wa 205/19, I SA/Wa 204/19, I SA/Wa 414/19) całokształt okoliczności sprawy sprowadza się do tego, że skarżący i właściciele sąsiednich nieruchomości reprezentowani przez tego samego pełnomocnika nie kwestionują, iż obecnie na ww. działkach, w zależności od ich usytuowania, znajdują się tory określonej linii kolejowej, co do zasady nie kwestionują też, że tory na tym terenie zostały wybudowane w latach 50-tych ubiegłego wieku a nawet w II połowie XIX wieku (gdy chodzi o tory linii nr 020), kwestionują natomiast że owe tory i towarzyszące im obiekty w dacie wyznaczonej ustawą czyli [...] lutego 2003r. również stanowiły część linii kolejowej w rozumieniu przepisów ustawy. Nade wszystko skarżący zarzucają, iż w głównej mierze organy oparły się na twierdzeniach PKP oraz na dowodach nie pochodzących z 2003r. a zatem na dowodach niemiarodajnych z punktu widzenia mającego nastąpić z mocy samego prawa skutku z art. 37a ustawy. Sąd Wojewódzki podkreślił, że w kolejnych sprawach dotyczących nieruchomości powstałych z podziału pierwotnej działki nr 1 czy działki nr [...] (jak w sprawie niniejszej), a reprezentowanych przez tego samego pełnomocnika procesowego – zarówno skarżący czy inni właściciele tych działek ale też i PKP - każdorazowo składali sprzeciwy odnośnie do kasatoryjnych rozstrzygnięć ministra zarzucając mu naruszenie art. 138 § 2 kpa (vide sprawy I SA/Wa 1709/17; I SA/Wa 1711/17, I SA/Wa 1644/17). Oznacza to, iż co do zasady obie strony uznają, że sprawy dotyczące gruntów pod torami linii 020 nie wymagają uzupełnienia materiału dowodowego w istotnym zakresie. Zresztą w kilku prawach przesądził to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając sprzeciwy skarżących i wskazując, iż materiał dowodowy w znacznej mierze został już zgromadzony i należy jedynie dokonać jego oceny ewentualnie uzupełnić w oparciu o art. 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego – dalej jako: "k.p.a.". Sąd Wojewódzki wskazał, że jakkolwiek sprawy te dotyczą często różnych nieruchomości wieczysto-księgowych a zatem i pozostają rozbieżne podmiotowo - to jednak pozostają zbieżne przedmiotowo - jako że dotyczą kompleksu bezpośrednio ze sobą sąsiadujących działek pod torami jednej stacji. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że stanowisko Sądu wyrażane w tych sprawach - gdy chodzi choćby o materiał dowodowy czy jego ocenę, można przez analogię stosować w pozostałych sprawach. Nie sposób bowiem przyjąć, że w jednej sprawie ten sam tor linii nr 20 czy np. 18- kilometrowy tor jednej linii (gdy mowa np. o linii nr 509) każdorazowo będzie inaczej oceniany zwłaszcza jeśli się uwzględni że argumentacja stron niemalże każdorazowo w ww. sprawach pozostaje identyczna.

W dalszej kolejności Sąd Wojewódzki wskazał, że ustalenie czy dana nieruchomość znajdowała się w danej dacie pod torami linii kolejowej może nastąpić na podstawie wszystkich możliwych, ale jednocześnie miarodajnych, źródeł dowodowych, a inicjatywę w tym zakresie mają i organ administracji i strony, a zwłaszcza te reprezentowane przez fachowego pełnomocnika. Dlatego za niezasadny Sąd Wojewódzki uznał zarzut naruszenia przez organ art. 77 § 1 w zw. z art. 7 i w zw. z art. 80 k.p.a przez to, że za dowody uznał w sprawie wykazy inwentarzowe nieopatrzone datą z 2003r. Konfrontując natomiast ten zarzut z wnioskami dowodowymi skarżących Sąd Wojewódzki zauważył, że również skarżący nie przedstawili żadnego dowodu pochodzącego z 2003r. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśniono, że mapa geodety J. B. , na którą powołują się skarżący w skardze i zawarte na niej jej oświadczenie - pochodzą z 2013r. a nie z 2003r., nie zawierają zresztą danych odnośnie do źródeł wiedzy tego geodety. Sąd I instancji podniósł, że mapa sporządzona przez wskazanego geodetę zawiera jedynie w ramach legendy oświadczenie J. B. , że jest to teren bocznicy. Ten przedstawiony przez skarżących dowód został przyjęty przez organ i negatywnie oceniony w ramach art. 80 k.p.a. już w decyzji z [...] marca 2014r. [...] dotyczącej działek [...] i [...] (także np. w decyzji dotyczącej działki [...] nr [...]) jako "oświadczenie nie wskazujące jakichkolwiek okoliczności, które przesądzałyby o tym, iż znajdująca się na ww. mapie infrastruktura kolejowa stanowi element bocznicy kolejowej". Oceny ministra odnośnie do tego dowodu, co podkreślono, nie zanegował Sąd Wojewódzki w sprawie sygn. akt I SA/Wa 1557/14 rozpatrując skargę na ww. decyzje ministra z 2014r. (także w I SA/Wa 1556/14). Podkreślono, że w każdej sprawie dotyczącej stacji [...] i działek powstałych pierwotnie z działki nr [...] czy działki nr [...] w obrębie [...] każdorazowi właściciele poszczególnych nieruchomości powołują się na ww. "oświadczenie" geodety B. podkreślając w każdej indywidualnej skardze, iż organ "nie rozpatrzył mapy przy ustalaniu stanu faktycznego i w żaden sposób nie uzasadnił takiego rozstrzygnięcia". Takie stanowisko skarżących w ocenie Sądu Wojewódzkiego jest swoistym rodzajem manipulacji. Jak wskazano bowiem wyżej, postępowanie w tych sprawach toczy się od wielu lat. Skoro jednak przedłożony przez strony dowód (jeden i ten sam powielany we wszystkich tych sprawach) minister ocenił w kilku decyzjach administracyjnych już w 2014r. wskazując na brak miarodajnych źródeł dowodowych co do oświadczenia J. B. tj. osoby prywatnej w tej sprawie, a przy tym przez kolejne kilka lat postępowania dowodowego profesjonalny pełnomocnik stron nie wykazał dostępnymi w k.p.a. źródłami dowodowymi podstawy do złożenia przez ww. osobę prywatną dla stron postępowania na mapie sporządzonej na ich zamówienie stosownego oświadczenia - to nie można przyjąć, że minister nie odniósł się od tego dowodu i pominął go w swoich rozważaniach. Sąd Wojewódzki wskazał, że dowód ten został oceniony negatywnie a uzasadnienie w tym zakresie zostało zawarte w poprzednio wydanych decyzjach, choć faktem jest, że nie w kontrolowanej sprawie. Powyższe uchybienie nie stanowi jednak, w ocenie Sądu I instancji, naruszenia prawa uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji. Dalej, Sąd Wojewódzki wskazał, że postępowanie dowodowe winno zmierzać do ustalenia stanu faktycznego, jaki istniał na gruncie 28 lutego 2003r. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że zarzucając oparcie się o oświadczenia czy o dokumenty przedstawione przez PKP, w tym w szczególności np. na wykazy inwentarzowe PKP, skarżący nie wskazali do jakiego organu, do jakiej instytucji czy też do jakiego urzędu bądź jakiego archiwum organy rozpoznające niniejszą sprawę winny się zwrócić aby otrzymać wiarygodne i miarodajne informacje w tym zakresie, zwłaszcza że nie zarzucili ww. spółce jakiegokolwiek "przekłamania" czy fałszerstwa dokumentów, a i sami nie złożyli wiarygodnych dowodów na wykazanie swoich twierdzeń. Innymi słowy, zarzut oparcia się na danych co do oznaczenia linii kolejowej, jej numeru czy też numeru toru tej linii a także urządzeń srk - przedstawionych przez PKP, jest o tyle niezrozumiały w sprawie, że sami skarżący nie podali do jakiej instytucji, ich zdaniem, organ winien się zwrócić aby uzyskać dane co do numeru toru i numeru linii kolejowej, w szczególności że nie przedstawili argumentów wskazujących na inne ustalenia. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, nie budzi wątpliwości, iż materia kontrolowanej sprawy jest specyficzna i ściśle branżowa a przy tym także i to, że PKP jest monopolistą. Jednocześnie powszechnie wiadomo, iż ruch kolejowy, choćby z uwagi na wymogi bezpieczeństwa, jest ściśle reglamentowany, a każdy skład pociągu (ruch pociągu) podlega tak ewidencji jak i kontroli ze strony PKP. Samo proste zanegowanie danych przedstawionych przez PKP w sytuacji gdy każdy tor, każda linia, każdy maszt, i każda zwrotnica - są przez tę spółkę ewidencjonowane, bez wskazania realnego kontrdowodu - musi być negatywnie oceniony. Ta negatywna ocena nabiera szczególnego charakteru w sytuacji gdy organ respektując prawa strony do zasady bezpośredniości postępowania dowodowego - przeprowadza oględziny nieruchomości objętej postępowaniem. Sąd Wojewódzki wskazał, że w zarzutach do zaskarżonej decyzji skarżący wskazali na informacje zawarte w wykazie inwentarzowym PKP i zanegowali zawarte tam dane pod pozycją 221000626 jako pochodzące z 1990r. (pozostałe pozycje w ww. wykazie pochodzą z 1939r. i z 1945r.) Sąd I instancji podkreślił, że protokół oględzin z [...]-10-2017r. jest zawarty w aktach sprawy, uczestniczyło w nich co najmniej 5-7 osób, w aktach znajdują się zdjęcia z dokonanych czynności; tymczasem zarzut skarżących sprowadza się do poczynienia przez organ ustaleń na podstawie oświadczeń pracowników PKP, choć w toku czynności z udziałem tychże pracowników reprezentujący ich profesjonalny pełnomocnik nie zgłaszał jakichkolwiek zastrzeżeń do protokołu odnośnie do tychże oświadczeń, nie domagali się okazania konkretnych elementów ze spisu inwentarzowego. Zastrzeżeń tych skarżący nie zgłaszali także po przeprowadzeniu oględzin. Z owego protokołu nie wynika też aby podczas oględzin ww działek stwierdzono na gruncie oznaczenia właściwe dla bocznicy kolejowej bądź też aby nie stwierdzono, iż znajduje się tam tor linii kolejowej. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że dotychczas w sprawach I SA/Wa 1934/17, SA/Wa 1935/17, I SA/Wa 1936/17 czy I SA/Wa 1981/17 Sąd nie przesądzał sprawy pod względem merytorycznym a jedynie zalecał uzupełnienie materiału dowodowego i uwypuklenie argumentacji organu. Istotne jest jednak, że w ww sprawach Sąd dysponował innym materiałem dowodowym, niż miało to miejsce w kontrolowanej sprawie. Na rozprawach w dniu 18 czerwca 2019r. Sąd rozpoznawał sprawy pod sygn akt I SA/Wa 205/19, I SA/Wa 413/19, I SA/Wa 414/19 i I SAANa 204/19, zaś w dniu 4 lipca 2019r. dotyczące tej samej materii sprawy pod sygn akt I SA/Wa 368/19 i I SA/Wa 373/19. Nie wszystkie te sprawy zawierały ten sam materiał dowodowy, gdyż jak się okazało akta główne minister prowadził w kilku segregatorach, które nie były dołączone do każdej z ww spraw, nie zawierały też adnotacji o ich łącznym prowadzeniu. Do akt sprawy I SA/Wa 204/19 dołączone były dwa segregatory z aktami postępowania administracyjnego a do akt I SA/Wa 414/19 dodatkowy segregator. Wiedza Sądu wyniesiona z analizy akt ww postępowania administracyjnego dołączonych do ww akt I SA/Wa 204/19 i I SA/Wa 414/19 dała podstawę do wydania rozstrzygnięć także w sprawach I SA/Wa 373/19, I SA/Wa 413/19, I SA/Wa 205/19 i I SA/Wa 368/19 dotyczących sąsiednich działek na ww stacji rozrządowej - choć w aktach tych spraw nie było pełnych akt chaotycznie prowadzonego postępowania administracyjnego. Sąd Wojewódzki podkreślił, że w sprawach dotyczących decyzji sprzed kilku lat np. I SA/Wa 1934/17, SA/Wa 1935/17, I SA/Wa 1936/17 czy I SA/Wa 1981/17 Sąd uchylając decyzje organu - zalecał mu przeprowadzenie oględzin nieruchomości, naniesienie ww działek na mapę i ewentualnie rozważenie powołania biegłego. Natomiast w sprawach rozpoznawanych, niemal dwa lata później niż zapadły kwestionowane w ww postępowaniach decyzje Sąd dysponował już protokołem z oględzin ww nieruchomości. W aktach są zdjęcia je dokumentujące, w aktach administracyjnych są też mapy, na których naniesione są ww działki, jest też zbiorcze przedstawienie położenia ww działek na stacji. Jak zauważył Sąd Wojewódzki skarżący nie kwestionują położenia ich działek ani tego, że znajdują się na nich tory i urządzenia kolejowe. Wywodzą natomiast, że są to tory bocznicy kolejowej a nie tory stacji z torami stacyjnymi linii numer 20. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd przyjął, że postępowanie dowodowe nie wymaga uzupełnienia. Wszystkie dowody, na jakie powołują się skarżący zostały rzeczowo omówione przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W aktach są protokoły dokumentujące oględziny ww działek, jest też mapa J. B. (na żądanie Sądu dołączona przez pełnomocnika skarżących po rozprawie z 18 czerwca 2019r do akt I SA/Wa 205/19, I SA/Wa 413/19, I SA/Wa 414/19 i I SA/Wa 204/19). Jak wskazano, mapa ta została oceniona przez organ już w 2014r., natomiast forsowany przez skarżących dowód z zeznań świadka N. - został zanegowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w kilku sprawach. Sąd nie wskazywał na zasadność jego przesłuchania. Odnośnie zaś do pisma Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2011 r. znak sprawy: [...] czy [...] - to kwestię tę organ wyjaśnił w toku postępowania zwracając się do tego organu gminy o przedstawienie wszelkich posiadanych dokumentów na ww okoliczności. Stanowisko Urzędu m. st. Warszawy zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2016 r znak [...] wskazuje, iż w zasobach archiwalnych Urzędu nie odnaleziono dokumentów potwierdzających, iż na tych działkach w dniu [...] lutego 2003 r. lub przed tym dniem bądź w jakimkolwiek innym czasie zlokalizowana była bocznica kolejowa. Zatem w okolicznościach sprawy tendencyjne twierdzenia skarżących wskazujące np. na treść pisma z [...] stycznia 2011 r. znak sprawy: [...] w sytuacji gdy następnie została ona w kolejnym na piśmie przez jego wystawcę zaprzeczona w braku jakichkolwiek innych argumentów, nie znajduje uzasadnienia. Sąd Wojewódzki wskazał, że zawarte w aktach karty dla każdej indywidualnej działki z tego kompleksu działek każdorazowo wskazują na obecność na nich torów konkretnej linii kolejowej i innych urządzeń kolejowych, a przy tym nie budzi żadnych wątpliwości, iż cały kompleks torów i urządzeń na tej stacji powstał co najmniej kilkadziesiąt lat temu, a część z nich nawet w XIX wieku. Kwestionowanie określonej na 2009r. daty remontu jednego z urządzeń posadowionych na ww. działce (ten zarzut w ocenie Sądu nie dotyczy działki objętej kontrolowaną decyzją) w sytuacji gdy kwestia budowy torów najpóźniej w latach 50- tych ubiegłego wieku w całokształcie okoliczności sprawy nie budzi wątpliwości - stanowi nadużycie uprawnień procesowych skarżących. Sąd Wojewódzki doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a w szczególności wymienionych w skardze przepisów procesowych. Organowi nie sposób zarzucić, że pominął wnioski dowodowe czy też dowody przedstawione przez strony. Minister, a wcześniej wojewoda, dowody te ocenili negatywnie, a to, wbrew twierdzeniom skargi, nie świadczy o tym, że nie przeprowadzono czy też nie oceniono materiału dowodowego przedstawionego przez strony. Każdy dowód został w sprawie omówiony a argumentacja w tym zakresie została już kilkakrotnie pozytywnie oceniona przez Sąd Wojewódzki, który w całości zaakceptował też dokonaną przez ministra w 2014r. ocenę mapy geodety z 2013r.

Skargę kasacyjną od opisanego wyroku złożyli M. O. i M. A. zaskarżając wyrok ten w całości. W skardze kasacyjnej opartej na podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego:

a) art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1311 ze zm.) w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 96 poz. 591 ze zm.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - dokonując kontroli decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] lutego 2019 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody Mazowieckiego nr [...] z [...] listopada 2015 r. o stwierdzeniu nabycia na podstawie art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa prawa własności, a przez "Polskie Koleje Państwowe" S.A. prawa użytkowania wieczystego, nieruchomości położonych w Warszawie, Dzielnica Bemowo, stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie nr [...] (dalej Nieruchomości), a także prawa własności urządzeń znajdujących się na Nieruchomościach - zaaprobował zastosowanie powyższego przepisu do gruntu niewchodzącego w dniu [...] lutego 2003 r. w skład linii kolejowej,

b) art. 4 pkt 2 w zw. z art. 4 pkt 3 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, § 1 pkt 2 litera a rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego (Dz. U. z 2001 r. Nr 66 poz. 676), § 32 ust. 2 pkt 6 w zw. z § 32 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r. Nr 151 poz. 987 z późn. zm.) i § 4 ust. 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 11 lutego 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia ruchu na liniach kolejowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 34 poz. 400), poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że z przepisów tych wynika, że tor stacyjny nie może być jednocześnie elementem bocznicy kolejowej, pomimo że z przepisów tych wypływa wniosek przeciwny,

2. naruszenie przepisów postępowania:

a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - dokonując kontroli decyzji Ministra - zaaprobował ustalenie, że nieruchomość w dniu [...] lutego 2003 r. wchodziła w skład linii kolejowej, pomimo braku podstaw do dokonania takiego ustalenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało uznaniem, że zostało udowodnione, że nieruchomości spełniały przesłanki wywłaszczenia na podstawie art. 37a ust. 1 i 2 ustawy, co z kolei skutkowało uznaniem, że decyzja Ministra i decyzja Wojewody są zgodne z prawem i oddaleniem skargi,

b) art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. poprzez wykorzystanie w procesie oceny zgodności z prawem Decyzji Ministra dowodów, które nie zostały zgromadzone w postępowaniu administracyjnym, pomimo braku wydania postanowienia o przeprowadzeniu dowodu uzupełniającego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało dokonaniem nieprawidłowej oceny zgodności z prawem Decyzji Ministra.

c) art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a., poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do części zarzutów skargi na decyzję Ministra, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku.

W oparciu o wskazane podstawy skargi kasacyjnej, na podstawie art. 188 p.p.s.a., skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na decyzję Ministra, a w wyniku rozpoznania skargi wnieśli o uchylenie tej decyzji i decyzji Wojewody w zakresie pkt II do V. W razie stwierdzenia braku podstaw do rozpoznania skargi, skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżących według norm przepisanych.

W uzasadnieniu przedstawiono obszerną argumentację na poparcie zarzutów skargi kasacyjnej. Pismem datowanym na [...] września 2022 r. strona skarżąca kasacyjnie uzupełniła argumentację skargi kasacyjnej. Następnie pismem z dnia [...] maja 2023 r. zaakcentowano wywłaszczeniowy charakter art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie koleje Państwowe (Dz.U. z 2022, poz. 2542) z powołaniem na stanowisko judykatury.

Strona przeciwna nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 803, dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Uzasadnienie wyroku w niniejszej sprawie należy poprzedzić uwagą porządkującą, a mianowicie, że jakkolwiek niniejsza sprawa została zainicjowana kolejną skargą kasacyjną wywiedzioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczącego decyzji potwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności zabudowanego gruntu zajętego pod część linii kolejowej Warszawa Główna Towarowa - Warszawa Praga, położonego w Warszawie, Dzielnica Bemowo, to w każdym przypadku rozpoznana zostaje - konkretna - skarga kasacyjna, od wyroku wydanego na podstawie - konkretnych - akt sprawy.

Ze skargi kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie wynika, że jej autor oparł postawione w niej zarzuty na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów. Zaznaczyć przy tym trzeba, że warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie istotnego wpływu zaistniałego naruszenia na wynik sprawy.

Na podstawie art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Oznacza to obowiązek orzekania na podstawie akt administracyjnych i sądowych (por. wyrok NSA z 22 stycznia 2014 r., II GSK 1828/12). Zasadą jest więc, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod rozwagę okoliczności, które wynikają z akt (administracyjnych) i które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji (por. wyrok NSA z 12 września 2018 r., I GSK 1095/18). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. dochodzi m.in., gdy sąd wyrokując nie podjął rozstrzygnięcia na podstawie akt sprawy postępowania administracyjnego lub podjął je na podstawie akt administracyjnych innej sprawy (por. wyrok NSA z 22 lutego 2022 r., III OSK 786/21). Podstawą orzekania sądu administracyjnego jest zatem materiał zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami obydwu instancji. A contrario, określony w art. 133 § 1 p.p.s.a obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza zakaz wyjścia przez sąd poza materiał znajdujący się w tych aktach (por. wyrok NSA z 19 maja 2022 r., III FSK 4909/21).

Zważywszy na powyższe, zasadnie Sądowi Wojewódzkiemu zarzucono naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. w niniejszej sprawie. Zestawienie uzasadnienia zaskarżonego wyroku z przekazanymi aktami sprawy nie pozwala, bowiem na weryfikację stanowiska Sądu Wojewódzkiego. Wraz ze skargą kasacyjną przekazano Sądowi akta administracyjne obejmujące jedynie zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję z dnia [...] lutego 2019 r. Jednak nie przekazano już ani decyzji pierwszoinstancyjnej, ani akt administracyjnych dokumentujących tok postępowania przed organem I instancji. Takie (niekompletne) akta administracyjne, jak wynika z odpowiedzi na skargę, zostały przekazane Sądowi Wojewódzkiemu. Jak wynika jednocześnie z protokołu rozprawy, która w niniejszej sprawie miała miejsce przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 18 czerwca 2019 r., obecny na rozprawie pełnomocnik skarżących podnosił, że organ przekazał Sądowi Wojewódzkiemu niekompletne akta. Jakkolwiek, z akt sądowych wynika, że Sąd Wojewódzki podjął działania w celu uzupełnienia akt administracyjnych, to działania te dotyczyły wyłącznie oświadczenia geodety J. B. .

Sąd dostrzega, że we wstępnej części omówienia motywów zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, że rozpoznawana skarga jest kolejną ze skarg, rozpoznawanych w ciągu kilku lat, w których materiał dowodowy, ustalenia końcowe i zarzuty pozostają tożsame. Jednak, ani w aktach sądowych, ani w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wskazano na podstawie akt administracyjnych której konkretnie sprawy lub spraw rozstrzygano w tej niniejszej sprawie. Zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej, że Sąd Wojewódzki odwołuje się do Wykazu inwentarzowego budowli i urządzeń PKP S.A., który nie znajduje się w aktach niniejszej sprawy, a jednocześnie Sąd Wojewódzki nie wskazuje gdzie znajduje się ten dokument stanowiący podstawę przyjętych ustaleń, jak również jakakolwiek dokumentacja do której Sąd ten odwołał się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega wywody Sądu Wojewódzkiego dotyczące chaotycznego prowadzenia postępowania administracyjnego oraz niekompletności akt (s. 15 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Nie może jednak budzić wątpliwości, że sąd rozpoznając sprawę musi dysponować kompletem akt sprawy. Jeżeli natomiast Sąd Wojewódzki w dacie orzekania nie dysponował kompletnymi aktami sprawy, to nie powinien był orzekać w sprawie, lecz wezwać właściwy organ do uzupełnienia akt administracyjnych. Tymczasem, przekazana Sądowi Wojewódzkiemu wraz z aktami niniejszej sprawy dokumentacja administracyjna jest symboliczna. Zawierała ona w istocie zaskarżoną decyzję, wydruk z księgi wieczystej, wydruk z KRS, wydruk rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. (Dz.U. Nr 61, poz. 412), pisma procesowe strony (odwołanie oraz ponaglenie) oraz notatkę służbową wraz z protokołem oględzin dotyczących dz. nr [...], [...], [...], [...], [...]. Sprawa niniejsza dotyczyła dz. nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki odwołuje się do materiału znajdującego się w aktach innych spraw, jednak nie wskazuje źródeł przyjętych ustaleń. Jednocześnie, nie przeprowadzono dowodu uzupełniającego, co zasadnie wytknięto w skardze kasacyjnej. W rezultacie zgodzić trzeba się z autorem skargi kasacyjnej, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a i ten zarzut przesądził o zasadności złożonej skargi kasacyjnej.

Skarżący kasacyjnie Sądowi Wojewódzkiemu zarzucili również naruszenie art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a., poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do części zarzutów skargi na decyzję Ministra, co miało mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisu art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. nie jest zasadny. Sąd I instancji odniósł się w przeważającej części do zarzutów skargi, wyraził swoje stanowisko, z którym można się nie zgadzać, lecz nie oznacza to, że naruszony został art.141 § 4 p.p.s.a.

Zważywszy na zasadność zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. przedwczesna byłaby ocena zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak również zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. ponieważ zważywszy na niekompletność akt administracyjnych zasadność tych zarzutów wymyka się kontroli. Natomiast, dopiero w zestawieniu z dokumentacją na podstawie, której stanowisko swoje oparł Sąd Wojewódzki możliwa będzie weryfikacja stanowiska tego sądu, co do statusu dz. nr [...] jako linii kolejowej.

Z opisanych powodów zachodziły podstawy do uwzględnienia skargi kasacyjnej poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, o czym orzeczono w punkcie 1. wyroku na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę M. O. i M. A. Sąd I instancji powinien wezwać właściwy organ do uzupełnienia akt administracyjnych niniejszej sprawy albo przeprowadzić dowód uzupełniający w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., tak aby ponowne rozstrzygnięcie wydane zostało na podstawie akt badanej sprawy i poddawało się kontroli instancyjnej.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust.1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. tj. 2015, poz. 1800). Na koszty postępowania kasacyjnego składa się opłata za odpis uzasadnienia wyroku – 100 zł., wpis od skargi kasacyjnej -100 zł., opłata za czynności adwokata w II instancji ( 240 zł).