Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 221/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 12, art. 35, art. 36, art. 61, art. 61a, art. 63, art. 64 par. 2, art. 76a, art. 77
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 100c, art, 100d, art. 106 ust. 2, art. 195 ust. 1 pkt 1, art. 202, art. 203 ust. 2, art. 210 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
article: art. 106 par. 3, art. 133 par. 1, art.  149 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Asesor WSA Adam Osik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. V. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt stały 1. zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do załatwienia wniosku M. V. o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego M. V. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 14 lutego 2023 r. M. V. - małoletni reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego ojca O. V., w którego imieniu występowała adwokat D. M., zwrócił się do Wojewody Pomorskiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt stały.

Do wniosku załączone zostały: dotyczące wnioskodawcy - cztery fotografie, odpis aktu urodzenia, kserokopia paszportu poświadczona za zgodność z oryginałem przez adwokata występującego w imieniu przedstawiciela ustawowego wnioskodawcy i zaświadczenie o nadaniu numeru PESEL oraz dotyczące przedstawiciela ustawowego wnioskodawcy – kserokopia paszportu również poświadczona za zgodność z oryginałem przez adwokata, decyzja o udzieleniu zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP, karta pobytu odpis aktu małżeństwa i umowa zlecenia wraz z aneksami.

W dniu 17 lutego 2023 r. wnioskodawca uzupełnił wniosek poprzez złożenia umowy zlecenia z dnia 30 grudnia 2021 r.

W dniu 2 marca 2023 r. organ, w związku z art. 203 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 2354) – dalej jako: "u.c.", wezwał pełnomocnika strony do osobistego stawiennictwa celem uzupełnienia rubryk wniosku D.II pkt b-4 oraz E - data i podpis (imię i nazwisko) przedstawiciela ustawowego oraz okazania ważnego dokumentu podróży wnioskodawcy, w terminie 30 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 27 marca 2023 r.

W dniu 8 marca 2023 r. pełnomocnik strony nadesłał aneks do umowy zlecenia dotyczącej ojca wnioskodawcy, zaś w dniu 6 kwietnia 2023 r. nadesłał wszystkie strony paszportu wnioskodawcy (kopa poświadczona za zgodność z oryginałem) oraz uzupełnioną stronę 7. wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały.

Pismem z dnia 5 maja 2023 r. Wojewoda Pomorski zawiadomił stronę, że na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775) - zwanej dalej "k.p.a.", wniosek małoletniego M. V. o udzielenie zezwolenia na pobyt stały pozostawił bez rozpoznania. W zawiadomieniu organ wyjaśnił, że pomimo wezwania, strona nie okazała oryginału paszportu wnioskodawcy.

Po wniesieniu w dniu 23 maja 2023 r. ponaglenia na niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie, wnioskodawca wniósł w dniu 22 sierpnia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego.

W skardze zarzucił organowi, że do dnia 17 sierpnia 2023 r. nie podjął żadnych czynności celem zakończenia postępowania, a wniosek pozostawiono bez rozpoznania.

Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji udzielającej zezwolenia na pobyt stały w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia uwzględnienia skargi, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokość 5000 zł oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi – wskazując na pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 724/20 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) - podniesiono, że przepis art. 106 ust. 2 u.c. nie wyklucza stosowania art. 76a § 2 k.p.a., a więc nie nakazuje przedłożenia dokumentu paszportowego jedynie w oryginale celem jednoznacznej identyfikacji cudzoziemca składającego wniosek pobytowy. Zdaniem skarżącego złożenie uwierzytelnionej za zgodność z oryginałem kopii wypełnia przesłanki wskazane w art. 203 ust. 2 u.c. W ocenie skarżącego wykonał on nałożony na niego obowiązek, a organ pozostawiający wniosek bez rozpoznania pozostaje w bezczynności.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o odrzucenie skargi na mocy art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a." w zw. z art. 210 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.c., z uwagi na to, że została ona wniesiona przedwcześnie, t.j. przed upływem 6-miesiecznego terminu do wydania zezwolenia na pobyt stały, liczonego od dnia uzupełnienia braków formalnych wniosku, t.j. 6 kwietnia 2023 r., ewentualnie o oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 203 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 u.c., z uwagi na niedopełnienie obowiązku osobistego stawiennictwa i okazania oryginału paszportu, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania, jak również, w przypadku uznania przez sąd, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia sprawy o uznanie, że do bezczynności nie doszło z rażącym naruszeniem prawa, niewymierzanie organowi grzywny oraz niezasądzanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej.

Organ wyjaśnił, że skarżący uzupełnił brak formalny podpisu pod wnioskiem, jednakże nie dopełnił obowiązku osobistego stawiennictwa i okazania dokumentu podróży. Pierwszy obowiązek ma na celu potwierdzenie, że cudzoziemiec przebywa na terytorium Polski w czasie składania wniosku i jego pobyt ma charakter legalny. Natomiast obowiązek okazania oryginału dokumentu podróży ma na celu sprawdzenie tożsamości cudzoziemca oraz sprawdzenie autentyczności dokumentu. Organ nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 724/20. Pogląd ten prowadziłby do uznania za dopuszczalne posługiwanie się uwierzytelnioną kopią dokumentu podróży w trakcie kontroli granicznej. W niniejszej sprawie pierwszeństwo winna zyskać wykładnia celowościowa przepisu. W tym zakresie organ powołał się na pogląd prezentowany w doktrynie prawa, zgodnie z którym obowiązkiem organu wydającego zezwolenie na pobyt czasowy jest jednoznaczne potwierdzenie tożsamości cudzoziemca. Dokumenty podróży zawierają bardzo skomplikowane zabezpieczenia nieporównywalnie trudniejsze do podrobienia niż pieczęć notariusza czy imienna pieczątka profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto decyzja podejmowana przez organ w chwili udzielania zezwolenia na pobyt czasowy wywiera konsekwencje na lata. Może także prowadzić do ułatwienia cudzoziemcowi legalizacji pobytu w innych krajach członkowskich UE (po uzyskaniu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE). Z tego powodu należy pamiętać, że zgodnie z art. 76a § 4 k.p.a., jeżeli organ uzasadni taką potrzebę okolicznościami sprawy, to mimo iż strona przedstawiła odpis dokumentu podróży, którego zgodność z oryginałem potwierdził notariusz albo występujący w sprawie pełnomocnik będący adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym, organ będzie mógł skutecznie domagać się od strony przedłożenia oryginału tego dokumentu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 przywołanego aktu).

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. W takich przypadkach, kontroli poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Z kolei zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1b p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, jest uprawniony do rozstrzygnięcia we własnym zakresie o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.

Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W przypadku zaś nieuwzględnienia skargi - Sąd skargę oddala w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest bezczynność Wojewody Pomorskiego polegająca na pozostawieniu bez rozpoznania wniosku wniesionego przez skarżącego w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały. Pozostawienie odwołania bez rozpoznania było wynikiem uznania przez organ, że nie został uzupełniony jego brak formalny polegający na osobistym stawiennictwie przedstawiciela ustawowego skarżącego celem okazania oryginalnego paszportu skarżącego.

Zdaniem sądu, pozostawienie przez Wojewodę na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., wniosku skarżącego bez rozpoznania narusza prawo, a co za tym idzie organ pozostaje bezczynny w zakresie rozpatrzenia wniosku. Bezpodstawne bowiem pozostawienie podania bez rozpoznania oznacza, że organ administracji publicznej, właściwy w sprawie, której dotyczy podanie, pozostaje bezczynny. Bezczynność rozumiana musi być w tym wypadku jako niepodejmowanie nakazanej prawej czynności zmierzającej do zakończenia postępowania administracyjnego. Pozostawienie podania bez rozpoznania jest formą zakończenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy strona nie usunęła braków podania w terminie, mimo prawidłowego wezwania i pouczenia. Jeżeli więc organ prowadzący postępowanie pozostawia podanie bez rozpoznania, mimo że nie zachodzą przesłanki warunkujące podjęcie tej czynności materialno-technicznej, to pozostaje on w bezczynności, bo odmawia rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W realiach badanej sprawy naruszenie prawa, które stwierdził sąd rozpoznający skargę, przejawia się w nieuprawionym przyjęciu, że ustanowiony w toku postępowania administracyjnego pełnomocnik będący adwokatem nie mógł wypełnić wymogu formalnego określonego w art. 203 ust. 2 u.c., tj. przedstawienia ważnego dokumentu podróży, poprzez złożenie odpisu paszportu skarżącego poświadczonego za zgodność z oryginałem.

Zgodnie z art. 195 ust. 1 pkt 1 u.c. zezwolenia na pobyt stały udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli jest dzieckiem cudzoziemca, któremu udzielono zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE pozostającym pod jego władzą rodzicielską: a) urodzonym po udzieleniu temu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE lub b) urodzonym w okresie ważności zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego temu cudzoziemcowi lub w okresie pobytu tego cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany albo w związku z nadaniem mu statusu uchodźcy lub udzieleniem ochrony uzupełniającej.

Jak wynika z akt administracyjnych skarżący urodził się po udzieleniu jego ojcu zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP, albowiem urodził się w dniu 2 października 2022 r., podczas gdy decyzją z dnia 26 czerwca 2019 r. udzielono O. V. zezwolenia pobyt stały.

Zgodnie z art. 203 u.c.:

1. Cudzoziemiec składa wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na formularzu zawierającym:

1) dane cudzoziemca lub informacje, o których mowa w art. 13;

2) dane lub informacje dotyczące małżonka cudzoziemca, o których mowa w art. 13;

3) następujące dane dotyczące dokumentu podróży cudzoziemca:

a) serię i numer,

b) datę wydania i datę upływu ważności,

c) nazwę organu wydającego,

d) liczbę osób wpisanych do dokumentu podróży;

4) informacje o:

a) podróżach i pobytach zagranicznych cudzoziemca w okresie 5 lat przed dniem złożenia wniosku,

b) poprzednich pobytach oraz aktualnym pobycie cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

5) informację o zatrzymaniu cudzoziemca, umieszczeniu go w strzeżonym ośrodku lub w areszcie dla cudzoziemców, o zakazie opuszczania przez niego kraju, odbywaniu kary pozbawienia wolności lub o jego tymczasowym aresztowaniu;

6) informację o zobowiązaniach podatkowych cudzoziemca wobec Skarbu Państwa;

7) wzór podpisu cudzoziemca.

2. Składając wniosek, o którym mowa w ust. 1, cudzoziemiec uzasadnia go, składa pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń pisemne oświadczenie, że dane zawarte we wniosku są prawdziwe, oraz przedstawia ważny dokument podróży i dołącza do niego:

1) aktualną fotografię;

2) dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt stały.

2a. Jeżeli do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały nie zostały dołączone dokumenty, o których mowa w ust. 2, wojewoda wzywa cudzoziemca do ich przedłożenia w terminie nie krótszym niż 14 dni. Określając termin, wojewoda ocenia czas niezbędny do uzyskania przez cudzoziemca określonego dokumentu.

2b. Wezwanie, o którym mowa w ust. 2a, może nastąpić jednocześnie z wezwaniem do osobistego stawiennictwa na podstawie art. 202 ust. 2, wezwaniem do złożenia odcisków linii papilarnych lub wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym przypadku termin wyznaczony przez wojewodę na podstawie ust. 2a nie może być krótszy od najdłuższego z terminów określonych w tych wezwaniach.

3. W szczególnie uzasadnionym przypadku, gdy cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży i nie ma możliwości jego uzyskania, może przedstawić inny dokument potwierdzający tożsamość.

4. Od cudzoziemca ubiegającego się o udzielenie zezwolenia na pobyt stały pobiera się odciski linii papilarnych.

5. W przypadku gdy z przyczyn zależnych od wojewody nie jest możliwe pobranie odcisków linii papilarnych od cudzoziemca w dniu, w którym nastąpiło jego osobiste stawiennictwo, wojewoda wyznacza termin na ich złożenie, nie krótszy niż 7 dni.

Zgodnie zaś z art. 202 u.c.

1. Cudzoziemiec składa wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt stały osobiście, nie później niż w ostatnim dniu jego legalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Jeżeli wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały nie został złożony przez cudzoziemca osobiście, wojewoda wzywa go do osobistego stawiennictwa w terminie nie krótszym niż 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

3. W przypadku cudzoziemca będącego:

1) osobą małoletnią - wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt stały składają rodzice lub ustanowieni przez sąd opiekunowie albo jedno z rodziców lub jeden z ustanowionych przez sąd opiekunów;

2) osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie - wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt stały składa opiekun ustanowiony przez sąd;

3) osobą małoletnią bez opieki - wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt stały składa kurator.

4. Przy składaniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały cudzoziemcowi będącemu osobą małoletnią, która do dnia złożenia wniosku ukończyła 6. rok życia, jest wymagana jego obecność. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio.

5. Wymogu dotyczącego terminu złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się do urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej małoletniego dziecka cudzoziemca, któremu udzielono zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, oraz do dziecka obywatela polskiego, które pozostaje pod władzą rodzicielską tego obywatela.

W orzecznictwie sądów administracyjnych, dotyczącym art. 106 ust. 2 u.c., zgodnie z którym, składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, cudzoziemiec przedstawia ważny dokument podróży i dołącza do wniosku: 1) aktualne fotografie; 2) dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, przyjmuje się, że nieprzedstawienie ważnego dokumentu podróży należy potraktować jako brak formalny wniosku. Trudno zatem przyjąć, że można wszcząć postępowanie w sprawie cudzoziemca, który domagając się wszczęcia postępowania nie jest w stanie należycie udokumentować swoich danych osobowych, ponieważ nie przedstawia ważnego dokumentu podróży, który dla cudzoziemca jest podstawowym dokumentem podróży (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1674/23 oraz z dnia1 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2049/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle art. 76a k.p.a. jeżeli dokument znajduje się w aktach organu lub podmiotu, o którym mowa w art. 76 § 1 lub 2, wystarczy przedstawić urzędowo poświadczony przez ten organ lub podmiot odpis lub wyciąg z dokumentu. Organ administracji publicznej zażąda udzielenia odpisu lub wyciągu, jeżeli strona sama uzyskać ich nie może. Gdy organ uzna za konieczne przejrzenie oryginału dokumentu, może wystąpić o jego dostarczenie (§ 1); zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym (§ 2); jeżeli odpis dokumentu został sporządzony na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej, poświadczenia jego zgodności z oryginałem, o którym mowa w § 2, dokonuje się przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego lub podpisu osobistego. Odpisy dokumentów poświadczane elektronicznie sporządzane są w formatach danych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 2a); upoważniony pracownik organu prowadzącego postępowanie, któremu został okazany oryginał dokumentu wraz z odpisem, na żądanie strony, poświadcza zgodność odpisu dokumentu z oryginałem. Poświadczenie obejmuje podpis pracownika, datę i oznaczenie miejsca sporządzenia poświadczenia, a na żądanie strony, również godzinę sporządzenia poświadczenia. Jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia), należy stwierdzić to w poświadczeniu (§ 2b); zawarte w odpisie dokumentu poświadczenie zgodności z oryginałem przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym albo przez upoważnionego pracownika organu prowadzącego postępowanie ma charakter dokumentu urzędowego (§ 3); jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, organ administracji publicznej zażąda od strony składającej odpis dokumentu, o którym mowa w § 2, przedłożenia oryginału tego dokumentu (§ 4).

Na gruncie unormowań zawartych w art. 76a k.p.a. oraz w art. 106 ust. 2 u.c., który dotyczy, analogicznie jak art. 203 ust. 2 u.c., wymagań dotyczących wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepis art. 106 ust. 2 u.c. nie wyklucza stosowania art. 76a § 2 k.p.a., a więc nie nakazuje przedłożenia dokumentu paszportowego jedynie w oryginale celem jednoznacznej identyfikacji cudzoziemca składającego wniosek pobytowy. Zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 724/20; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl)

W odniesieniu do przedstawionego stanowiska sądu zauważono w piśmiennictwie, że obowiązkiem organu wydającego zezwolenie na pobyt czasowy jest jednoznaczne potwierdzenie tożsamości cudzoziemca. Dokumenty podróży zawierają bardzo skomplikowane zabezpieczenia nieporównywalnie trudniejsze do podrobienia niż pieczęć notariusza czy imienna pieczątka profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto decyzja podejmowana przez organ w chwili udzielania zezwolenia na pobyt czasowy wywiera konsekwencje na lata. Może także prowadzić do ułatwienia cudzoziemcowi legalizacji pobytu w innych krajach członkowskich UE (po uzyskaniu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE). Z tego powodu należy pamiętać, że zgodnie z art. 76a § 4 k.p.a., jeżeli organ uzasadni taką potrzebę okolicznościami sprawy, to mimo iż strona przedstawiła odpis dokumentu podróży, którego zgodność z oryginałem potwierdził notariusz albo występujący w sprawie pełnomocnik będący adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym, organ będzie mógł skutecznie domagać się od strony przedłożenia oryginału tego dokumentu (por. M. Kumela-Romańska w: "Ustawa o cudzoziemcach. Komentarz", wyd. II, LEX/el. 2022).

Sąd, podzielając pogląd zawarty w wyżej cytowanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 724/20, przyjął, że brak było podstaw do wezwania strony do usunięcia braku formalnego wniosku o zezwolenie na pobyt stały, poprzez osobiste stawiennictwo celem okazania ważnego dokumentu podróży wnioskodawcy. Dokument podróży małoletniego M. V. został bowiem załączony do wniosku jako kopia poświadczona za zgodność z oryginałem przez występującego w sprawie adwokata przedstawiciela ustawowego małoletniego wnioskodawcy. W ocenie sądu wniosek nie był dotknięty brakiem polegającym na nieprzedstawieniu ważnego dokumentu podróży małoletniego, w związku z czym wnioskowi powinien zostać nadany dalszy bieg, o ile nie będzie wymagał uzupełnienia w innym zakresie.

Dodać należy, że wezwanie wystosowane przez organ do strony w dniu 2 marca 2023 r. nie wskazywało jednoznacznie, że realizacją wezwania ma być okazanie oryginalnego ważnego dokumentu podróży. Pojęciem oryginalnego dokumentu podróży nie posługuje się również art. 203 ust. 2 u.c. W ocenie sądu należy odróżnić kwestię ważności paszportu od kwestii, czy należy go przedstawić w oryginale lub w poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii. Data ważności paszportu jest wskazana w samym paszporcie i wyznacza okres, w którym dokument ten jest ważny, to jest okres, w którym można się tym dokumentem posługiwać. Nie ma natomiast przeszkód, aby w przypadku wymogu złożenia w określonej sprawie ważnego dokumentu paszportowego, złożyć jego odpis uwierzytelniony w sposób opisany w art. 76 § 2 k.p.a. Paszport wnioskodawcy posiada wpis dotyczący jego ważności do dnia 12 grudnia 2026 r., a zawarte w odpisie tego paszportu poświadczenie zgodności z oryginałem przez występującego w sprawie pełnomocnika będącego adwokatem ma charakter dokumentu urzędowego.

Wojewoda Pomorski nie wykazał natomiast, aby zachodziła, uzasadniona okolicznościami sprawy, konieczność zażądania przedłożenia oryginału paszportu wnioskodawcy. Przyjąć bowiem należy, że do tego typu okoliczności można zaliczyć np. powstanie wątpliwości co do autentyczności dokumentu, sytuacje, w których odpis został sporządzony niestarannie albo jest wątpliwe, czy wykonała go uprawniona osoba, bądź powzięto wątpliwości co do istnienia oryginału. Na tego rodzaju okoliczności organ się powoływał. Na obecnym etapie postępowania administracyjnego brak było zatem podstaw do zastosowania treści art. 76a § 4 k.p.a.

Ponadto należy podkreślić, że organ w zawiadomieniu o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania wyjaśnił, że czynność ta jest uzasadniona nieprzedstawieniem oryginału dokumentu paszportowego wnioskodawcy, podkreślając następnie w odpowiedzi na skargę, że uzupełniony został brak formalny podpisu pod wnioskiem. Podstawą pozostawienia bez rozpoznania, organ nie uczynił natomiast, nieusunięcia braku formalnego określonego w wezwaniu z dnia 2 marca 2023 r., a dotyczącego uzupełnienia rubryki D.II pkt b-4 wniosku.

Sąd miał przy tym na względzie, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 12 k.p.a. jest zasada jego szybkości. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

Istotne, zwłaszcza z perspektywy niniejszej sprawy, jest że przepisy szczególne mogą przewidywać inne, niż wymienione w k.p.a. terminy rozpoznania spraw przez właściwe organy administracji publicznej.

W analizowanej sprawie szczególną normę w rozumieniu art. 35 § 3 k.p.a. stanowią zaś art. 210 ust. 1 i 2 u.c., zgodnie z którymi decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy.

Sąd wyjaśnia, że w dniu 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2022 r., poz. 91; dalej: nowelizacja). Na mocy art. 1 pkt 39 nowelizacji nadano nowe brzmienie art. 210 u.c., który w ust. 1. i 2. stanowi, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy, zaś termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a.

Od 29 stycznia 2022 r. ustawodawca wyznaczył zatem wojewodzie nowy termin zakończenia postępowania w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt stały. Dotychczasowe brzmienie przepisu wskazywało, że "postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy". Należy zauważyć, że udzielenie cudzoziemcowi przedmiotowego zezwolenia niesie ze sobą bardzo daleko idące konsekwencje. Z tego powodu postępowania te są bardzo szczegółowe i przez to długotrwałe.

Powyższy przepis znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem z akt sprawy wynika, że wniosek o zezwolenie na pobyt stały został złożony w dniu 14 lutego 2022 r., a więc po wejściu nowelizacji w życie. Jednocześnie należy stwierdzić, że sprawa nie została załatwiona w ustawowym terminie 6 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Istotne jest jednak przy tym, że termin, o którym mowa w art. 210 ust. 1 u.c. odnosi się do terminu wydania decyzji, a nie do terminu wszczęcia postępowania administracyjnego. Stosując szczególne regulacje dotyczące rozpoznawania niniejszej sprawy, a zawieszające termin jej rozpoznania do czasu wystąpienia zdarzeń opisanych w art. 210 ust. 2 u.c., nie można pominąć ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Termin na wydanie decyzji biegnie bowiem od dnia wszczęcia postępowania. Zgodnie zaś z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przy tym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.). Zatem, skutek wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje również wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 63 § 2 – 3a k.p.a.), o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1 k.p.a. Oznacza to, że czynności wymienione w art. 64 § 2 k.p.a. organ podejmuje w toku wszczętego już postępowania (por. uchwała NSA z 3.09.2013 r., I OPS 2/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem wspomniany art. 210 u.c. nie stanowi lex specialis wobec art. 61 k.p.a., albowiem mowa jest w nim o terminie na wydanie decyzji, a nie terminie wszczęcia postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest procedowanie wniosku o wydanie stosownego zezwolenia. Od ww. daty złożenia wniosku (14 lutego 2023 r.) na organie ciążył obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku w formie decyzji administracyjnej – a zatem rozstrzygnięcia merytorycznego, w tym obowiązek podjęcia czynności służących doprowadzeniu do uzupełnienia braków formalnych tego wniosku. Skoro termin na wydanie decyzji wynosił 6 miesięcy licząc od dnia wszczęcia postępowania w sprawie to upływał on w dniu 14 sierpnia 2023 r. Błędnie przyjął organ w odpowiedzi na skargę, że termin ten należy liczyć od dnia 6 kwietnia 2023 r., tj. od dnia uzupełnienia braków formalnych wniosku. Stanowisko to jest nadto wewnętrznie sprzeczne, skoro organ twierdzi, że skarżący braków formalnych wniosku nie uzupełnił, co stanowiło zdaniem organu podstawę do pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Stronie, która kwestionuje zasadność pozostawienia wniosku bez rozpoznania, przysługuje skarga na bezczynność organu, który – w jej ocenie – nie załatwił wniosku przez nią złożonego. Skarga była zatem usprawiedliwiona w zakresie zarzutu bezczynności, bowiem organ do dnia wniesienia skargi, ale i nadto do dnia jej rozpoznania, nie rozpoznał wniosku w ustawowym terminie.

W świetle brzmienia art. 210 ust. 1 u.c. brak było podstaw, aby zobowiązać organ do załatwienia wniosku skarżącego w terminie wskazanym w skardze, to jest nie dłuższym niż 30 dni od dnia uwzględnienia skargi. Po pierwsze sąd uznał, że dla prawidłowego rozpoznania wniosku organ powinien mieć odpowiednio dłuższy czas, aby zgromadzić i ocenić niezbędny materiał dowodowy w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Termin 30 dni lub krótszy nie jest terminem wystarczającym. Sad wziął przy tym pod uwagę, że na obecnym etapie postępowania skarżący, działając poprzez swego przedstawiciela ustawowego, w którego imieniu występuje pełnomocnik, przedłożył część wymaganych dokumentów. Z tego względu sąd uznał za odpowiednie wyznaczenie organowi krótszego od ujętego w art. 210 ust. 1 u.c. terminu na załatwienie sprawy, a mianowicie terminu 3 miesięcy. Po drugie, wbrew żądaniu skargi, termin ten nie może rozpocząć biegu w dniu uwzględnienia skargi. Sąd wziął bowiem pod uwagę, że zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt.

Ponadto nie mógł odnieść zamierzonego skutku wniosek skarżącego o zobowiązanie organu do wydania decyzji udzielającej mu zezwolenia na pobyt stały. Postępowanie ze skargi na bezczynność organu w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt stały nie może zmierzać do oceny tego, czy skarżący spełnia przesłanki do udzielenia mu zezwolenia, bowiem w tym przedmiocie orzeka organ administracji publicznej we właściwym postępowaniu. Dopiero wynik takiego postępowania może być przedmiotem ewentualnego postępowania przed sądem administracyjnym.

W tych okolicznościach sąd uznał, że Wojewoda Pomorski pozostaje bezczynny w zakresie rozpatrzenia wniesionego wniosku i w tym zakresie zasadnym było zobowiązanie go do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie tegoż wniosku w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym – na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – Sąd orzekł w pkt 1. sentencji wyroku, oddalając w pkt. 3. sentencji, dalej idąca skargę.

Nadto, Sąd uznał, że jakkolwiek w sprawie doszło do bezczynności, jednakże bezczynności nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Brak jest podstaw do przypisania kwalifikowanej bezczynności. Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi przy tym posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określonego po prostu jako naruszenie bądź zwykłe naruszenie. Do uznania zatem, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów i to nawet kilkukrotne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 października 2018 r., sygn. akt II SAB/Wr 57/17, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W warunkach badanej sprawy brak było podstaw do przyjęcia, że organ w sposób celowy zaniechał podejmowania czynności w sprawie, czy też umyślnie zmierzał do niezałatwienia sprawy. Przeciwnie - podejmował on sprawnie czynności ukierunkowane na nadanie wnioskowi dalszego biegu (poprzez wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku), a stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność wynika z załatwienia sprawy w niewłaściwej formie, tj. pozostawienia wniosku bez rozpoznania będącej wynikiem nieprawidłowej interpretacji przepisów art. 203 ust. 2 u.c. w związku z art. 76a § 2 i 4 k.p.a. Wobec tego na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 2. sentencji wyroku.

Zawarte w pkt. 3 wyroku orzeczenie sądu, oparte na art. 149 § 2 p.p.s.a. o oddaleniu skargi w pozostałym zakresie odnosi się nadto do zawartego w skardze żądania przyznania skarżącemu sumy pieniężnej w kwocie 5000 zł. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że przyznanie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie dyskrecjonalne sądu, a zatem jest możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3094/19 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl), wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez skarżącego argumentacją. Skarżący nie podał żadnych konkretnych okoliczności wskazujących na fakt poniesienia przez niego uszczerbku, straty czy krzywdy, które są wynikiem przewlekłości prowadzanego postępowania, a które wymagałyby zrekompensowania. Zdaniem sądu, żądaniu sumy pieniężnej, winno towarzyszyć szczegółowe uzasadnienie odnoszące się do konkretnych okoliczności, uzasadniających żądanie przyznania podanej w skardze sumy pieniężnej. W uzasadnieniu skargi brak jest wskazania na tego rodzaju okoliczności i odniesienia ich do kwoty objętej żądaniem. Sąd nie dostrzega również z urzędu powstania tego rodzaju krzywdy po stronie skarżącego.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę sąd uznał, że art. 210 ust. 1 i 2 u.c. nie uzasadniał odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako wniesionej przedwcześnie, tj. przed upływem terminu 6 miesięcy liczonego od dnia uzupełnienia braków formalnych wniosku tj. od dnia 6 kwietnia 2023 r.

W realiach przedmiotowej sprawy z dniem zawiadomienia strony przez organ o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, nastąpiło zakończenie postępowania. Od tego też dnia nie można było mówić o dalszym biegu terminu określonego w art. 210 ust. 1 u.c. Tym samym nie można oceniać skargi na bezczynność wniesionej przez skarżącego, jako wniesionej przedwcześnie. Organ nie może zasadnie twierdzić, że wobec pozostawienia wniosku bez rozpoznania biegł nadal termin zakreślony przez ustawodawcę na wydanie decyzji w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały. Termin ten bowiem dotyczy jedynie wydania decyzji w tym przedmiocie, a decyzji takiej dotychczas w przedmiotowym postępowaniu organ nie podjął, również w terminie określonym w art. 210 ust. 1 u.c. Postępowanie zostało zakończone w inny sposób, a mianowicie poprzez pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Tymczasem sąd uznał, że wezwanie strony do przedstawienia ważnego dokumentu podróży, które skutkowało pozostawieniem wniosku bez rozpoznania z uwagi na nieprzedstawienie tegoż dokumentu w oryginale, było bezzasadne. Skoro wystarczającym było złożenie tegoż dokumentu poświadczonego za zgodność z oryginałem w sposób opisany w art. 76a § 2 k.p.a., obowiązkiem organu było podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Wojewoda Pomorski pozostawiając wniosek bez rozpoznania popadł w bezczynność.

Ponadto, wobec argumentacji odpowiedzi na skargę, sąd nie dostrzega analogii między obowiązkiem cudzoziemca okazania ważnego dokumentu podróży przy przekraczaniu granicy (art. 23 pkt 1 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 1 u.c.), a obowiązkiem załączenia ważnego dokumentu podróży do wniosku o zezwolenie na pobyt stały. Nie sposób bowiem utożsamiać nieposiadania ważnego dokumentu podróży w chwili przekraczania granicy z brakiem formalnym wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, polegającym na nieprzedstawieniu ważnego dokumentu podróży, który to brak formalny może zostać usunięty, jak to przyjął sąd, przez złożenie jego odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem w sposób określony w art. 76a § 2 k.p.a.

Dodać należy, że sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela wyrażanego w orzecznictwie stanowiska dotyczącego wykładni przepisów art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, opartego na twierdzeniu, że ustawa ta nie przewiduje odrębnej definicji pojęcia cudzoziemcy w stosunku do wynikającej z art. 3 pkt 2 u.c. W tej sytuacji, zdaniem niektórych składów orzekających, wyżej wskazane przepisy - art. 100d i 100c - odnoszą się do wszystkich wymienionych w nich postępowań, niezależnie od tego, jakiej narodowości jest cudzoziemiec, którego sprawa dotyczy i w jakich okolicznościach przybył on na terytorium RP. Z poglądem tym nie można się zgodzić z co najmniej z dwóch powodów. Po pierwsze, pomija on treść art. 100a ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, który należy nierozerwalnie łączyć z pozostałymi przepisami art. 100 opatrzonego kolejnymi literami alfabetu. Dostrzec bowiem trzeba, że wspomniany art. 100a posługuje się sformułowaniem, które każe pojęcie cudzoziemca definiować na gruncie specustawy odmiennie od jego rozumienia przewidzianego w ustawie o cudzoziemcach. Unormowanie to odsyła wszak we wspomnianym zakresie do art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz. Urz. UE L 71 z 4.3.2022, str. 1-6), który, co do zasady, dotyczy cudzoziemców będących tzw. wysiedleńcami, czyli osób, które musiały opuścić Ukrainę począwszy od dnia 24 lutego 2022 r. w następstwie inwazji wojskowej rozpoczętej w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne. Po drugie, akceptacja dla poglądu, że mocą incydentalnej ustawy, nawet dotyczącej ważkiego zagadnienia, możliwe jest zawieszenie biegu wszystkich terminów we wszystkich postępowaniach zainicjowanych wnioskami cudzoziemców o udzielenie zezwoleń pobytowych, byłaby nie do pogodzenia nie tylko z gwarantowanym art. 45 Konstytucji RP prawem do sądu, stojąc wprost w sprzeczności z art. 77 ust. 2 ustawy zasadniczej, zgodnie z którym "Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw". Co więcej, akceptacja dla takiego rozwiązania naruszałaby także art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (dalej: KPP), który w pierwszym zdaniu przewiduje, że "Każdy, kogo prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszym artykule". Tymczasem generalne (erga omnes) zawieszenie biegu terminów w sprawach zezwoleń pobytowych skutkowałoby wyłączeniem jakiejkolwiek kontroli sądowej wobec bierności orzekających w tym zakresie organów administracji publicznej. Dodać należy, że przywołanie w tym miejscu art. 47 KPP nie jest pozbawione należytych podstaw. Przepis ten, w pewnym uproszczeniu, ma bowiem zastosowanie w tych sprawach uregulowanych w porządku krajowym, których komponentem są prawa i wolności zagwarantowane prawem Unii Europejskiej. W toku wcześniejszych rozważań sąd zaś wskazał, że problematyka udzielania zezwoleń pobytowych stanowiła przedmiot licznych regulacji zawartych w dyrektywach unijnych, a unormowania krajowe stanowią ich implementację. Z tego względu kierunek stosowania art. 100d, zgodnie z którym w okresie do dnia 4 marca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na: a) pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jednocześnie w okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa, a wcześniej art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia przedstawionych wyżej racji.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela również stanowiska, iż w przypadku stanów zaniechania organu zaistniałych po dniu 15 kwietnia 2022 r. skarga jest niedopuszczalna, przy czym wyłączenie przewidziane w art. 100c ust. 3 pkt 2 pozostaje w zgodzie z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (tak NSA w postanowieniu z 12 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 510/23). Sąd orzekający w niniejszej sprawie dostrzega również stanowisko doktryny – choć go nie podziela - wskazujące, iż wyłączenie możliwości wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości, rozumiane jako pozbawienie strony możliwości wniesienia ponaglenia (art. 37 k.p.a.) oraz skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), powinno skutkować odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej z innych przyczyn na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (tak w: Komentarzu do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, Witold Antoni Klaus (red.), Rafał Cieślak, Marcin Górski, Małgorzata Jaźwińska, Ewa Kacprzak-Szymańska, Agnieszka Kwaśniewska-Sadkowska, Patrycja Mickiewicz, Katarzyna Słubik, Warszawa 2022, LEX/el 2023).

Zatem w orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się rozbieżne stanowiska odnośnie tego, czy przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy mają zastosowanie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, opuszczającymi terytorium tego państwa w związku z wojną, czy też do wszystkich cudzoziemców. Naczelny Sąd Administracyjny (zob.: wyroki z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22; z 4 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2421/22 i z 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2521/22, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie ma zastosowania jedynie do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy opuszczającymi terytorium tego państwa w związku z działaniami zbrojnymi. W ocenie NSA odmienna interpretacja art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie wynika ani z brzmienia, ani z celu tego przepisu. Po pierwsze, w przepisie tym wskazuje się na "cudzoziemca", a nie na "obywatela Ukrainy". A co za tym idzie, jak dalej wywodzi NSA, lege non distinguente, przepis ten dotyczy każdego cudzoziemca, czyli każdej osoby, która nie posiada obywatelstwa polskiego (art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach). Po drugie, NSA wskazał na szeroki zakres spraw, których dotyczy ten przepis, w tym zezwoleń na pobyt rezydenta długoterminowego UE (art. 100c ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). A co za tym idzie, jak wskazał NSA, znaczna część tych spraw nie może mieć jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną (np. zezwolenia na pobyt stały, nie wspominając już o postępowaniach dotyczących cofnięcia posiadanych już zezwoleń). Po trzecie NSA argumentuje, że art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadza szereg rozwiązań w sposób istotny ograniczających prawa cudzoziemców, w tym ich prawa do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Trudno znaleźć, zdaniem NSA, racjonalne uzasadnienie dla tezy, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadza równocześnie rozwiązania pogarszające sytuację prawną wyłącznie tej grupy cudzoziemców.

Niemniej sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, poglądów tych nie podziela opowiadając się tym samym za dotychczasowym stanowiskiem, iż wobec ściśle określonego przez ustawodawcę w art. 1 ust. 1 i 2 powołanej wcześniej ustawy z dnia 12 marca 2022 r. zakresu przedmiotowego i podmiotowego tego aktu, przepisy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie gdyż skarżący, jak i jego przedstawiciel ustawowy, mimo że są obywatelami Ukrainy, to nie przybyli na terytorium RP w związku konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy. Stanowisko to jest prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Po 23/23, w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 lipca 2022r., II SAB/Go 42/22, w Szczecinie z dnia 23 lutego 2023 r., II SAB/Sz 288/22, we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2022 r., II SAB/Wr 1113/22, w Łodzi z dnia 5 kwietnia 2023 r., III SAB/Łd 6/23, w Gdańsku w wyroku z dnia 3 marca 2023 r., III SAB/Gd 178/22, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl)

Sąd zauważa końcowo – odnosząc się do wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, że ewentualną podstawą wniosku dowodowego mógł być art. 106 § 3 p.p.s.a., przy czym wnioskowane przez autora skargi dokumenty znajdowały się w aktach sprawy, na podstawie których orzeka sąd (art. 133 § 1 p.p.s.a.), a zatem wniosek o przeprowadzenie dowodów z tych dokumentów był w istocie niecelowy.

O kosztach postępowania (punkt 4. sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). Zasądzona kwota zwrotu kosztów postępowania sądowego w wysokości 597 zł odpowiada wartości wpisu sądowego, jaki uiściła strona skarżąca inicjując postępowanie sądowe w sprawie oraz uwzględnia wynagrodzenie pełnomocnika procesowego oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa.