Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 972/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: par. 17 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 4 i 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2014r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2013r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych; oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2013r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z [...] listopada 2010r. i ustalił M. P. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości 18.262,80 zł., uzyskanych na mocy decyzji z [...] marca 2006r., [...] grudnia 2006r., [...] stycznia 2008r. wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z.

Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] maja 2005 r. M. P. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Z. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Składając wniosek producent rolny zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od 1 marca 2005r.

Po przeprowadzeniu kontroli Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. w dniu [...] marca 2006 r. wydał decyzję o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości 11 115,00 zł do powierzchni 19,50 ha z tytułu realizacji pakietu K01 - Ochrona gleb i wód, wariant K01- Międzyplon ozimy. Płatność została przekazana na rachunek bankowy producenta wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 20 kwietnia 2006 r.

W dniu [...] maja 2006 r. M. P. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Z. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2006. Z przedłożonych dokumentów wynikało, iż producent rolny wnioskował o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości 11 115,00 zł do powierzchni 19,50 ha z tytułu realizacji pakietu K01 - Ochrona gleb i wód, wariant K01- Międzyplon ozimy. W dniu 11 grudnia 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. decyzją przyznał M. P. płatność w wysokości 11 115,00 zł z tytułu realizacji pakietu K01 - Ochrona gleb i wód, wariant K01- Międzyplon ozimy do powierzchni 19,50 ha.

W dniu [...] maja 2007r. M. P. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Z. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2007. Beneficjent wnioskował o płatność z tytułu realizacji pakietu KO1- Ochrona gleb i wód, wariantu K01 - Międzyplon ozimy do powierzchni 5,00 ha. W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej w dniu 25 czerwca 2007 r. wykryto błędy dotyczące działek ewidencyjnych o numerach 79/5 i 79/6, polegające na tym, że w/w działki były zadeklarowane w poprzednim roku trwania programu a nie występowały w bieżącym roku. Na wezwanie do złożenia wyjaśnień, M. P. nie złożył stosownych wyjaśnień.

W dniu 28 czerwca 2007r. w gospodarstwie rolnym beneficjenta została przeprowadzona kontrola na miejscu, która wykazała zawyżenie deklaracji powierzchni dla realizowanego wariantu K01 - Międzyplon ozimy (powierzchnia stwierdzona - 3,04 ha).

Decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2008 r. o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. przyznał producentowi rolnemu płatność w wysokości 1 732,80 zł z tytułu realizacji pakietu K01 - Ochrona gleb i wód, wariant K01 - Międzyplon ozimy do powierzchni 3,04 ha.

W dniu [...] marca 2008 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją Nr [...] stwierdził nieważność w/w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. Powodem stwierdzenia nieważności decyzji był brak nałożenia sankcji z tytułu stwierdzenia zawyżenia powierzchni we wniosku w stosunku do powierzchni stwierdzonej podczas kontroli na miejscu.

Decyzją z [...] lutego 2009 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. odmówił M. P. przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2007.

W dniu [...] listopada 2010 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego w T., decyzją Nr [...] ustalił M. P. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości 18 262,80 zł. Od przedmiotowej decyzji M. P. złożył do Centrali ARiMR prośbę o umorzenie ww. decyzji.

W dniu [...] sierpnia 2011r. Dyrektor Oddziału Regionalnego, odmówił M. P. decyzją Nr [...] umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Po rozpatrzeniu odwołania, w dniu [...] grudnia 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Od powyższej decyzji M. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zwrócił się o uchylenie obu decyzji instancji dotyczących ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa ARiMR z [...] sierpnia 2011r. o odmowie umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Sąd wskazał, iż wobec jasno brzmiącej treści pisma strony z dnia 2 października 2010r. należało przedmiotowe pismo potraktować jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Nr [...] z [...] listopada 2010 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Zdaniem Sądu za takim potraktowaniem pisma przemawiał również fakt, iż skarżący złożył je bezpośrednio po otrzymaniu tejże decyzji, w terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją Nr [...] z [...] października 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego, umorzył postępowanie odwoławcze prowadzone z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] listopada 2010 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

W dniu [...] listopada 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T., po przeprowadzeniu postępowania, wydał decyzję Nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

W dniu [...] stycznia 2013r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał postanowienie, w którym stwierdził niedopuszczalność odwołania M. P. od decyzji Prezesa ARiMR Nr [...] z [...] października 2012r. umarzającej postępowanie odwoławcze prowadzone z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją administracyjną Nr [...] z [...] listopada 2010 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

W dniu 10 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego w T. z [...] listopada 2012 r. Nr [...], wydał wyrok (sygn. akt II SA/Bd 128/13), w którym stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, uchylił decyzję Prezesa ARiMR Nr [...] z dnia [...] października 2012 r. oraz stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W ocenie Sądu organem właściwym do rozpoznania wniosku z [...] grudnia 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy był Prezes ARiMR, bowiem od decyzji wydanej przez ten organ w stanie prawnym sprzed 01.08.2012 r., jak i po tej dacie, nie służy odwołanie lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd ustalił, iż błędna wykładnia przepisów dokonana przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego, oparta na założeniu, że skoro z dniem 01.08.2012 r., organem właściwym do załatwienia tego typu spraw jest kierownik biura powiatowego ARiMR, to w konsekwencji doszło też do zmiany charakteru środka odwoławczego wniesionego przed zmianą właściwości organu. Powyższe wskazuje, że decyzja Dyrektora [...] ARiMR w T. z [...] listopada 2012 r. dotknięta jest kwalifikowaną wadą proceduralną określoną w art. 156 § 1 pkt 1 co obligowało Sąd do stwierdzenia jej nieważności. Ponadto WSA stwierdził również, że w wyniku błędnej wykładni przepisów decyzja Prezesa ARiMR z [...] października 2012 r. Nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem przepisów procedury administracyjnej. Nie można się bowiem zgodzić ze stanowiskiem Prezesa ARiMR, iż postępowanie odwoławcze przed tym organem należało umorzyć, gdyż stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 127 § 1 Kpa od decyzji wydanej w I instancji stronie służy odwołanie tylko do jednej instancji. Przepis ten znajduje zastosowanie również w stosunku do decyzji, od których przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W rozpatrywanej sprawie Prezes ARiMR uznając się za niewłaściwy do załatwienia sprawy umorzył postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe. Decyzja ta w myśl art. 16 § 1 Kpa jest ostateczna. Tym samym organ zamknął skarżącemu drogę do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania. W tej sytuacji niedopuszczalne stało się rozpoznanie wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego w T., gdyż przedmiotowa sprawa została już zakończona inną decyzją ostateczną. Powyższe obligowało Sąd do uchylenia decyzji z [...] października 2012 r. Nr [...].

M. P. w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi o umorzenie decyzji z [...] listopada 2010r. Nr [...]. Ponadto wskazuje, iż zobowiązanie o przestrzeganiu warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat zostało przez niego dotrzymane, ponieważ co roku w swoim gospodarstwie siał międzyplon ozimy a zawyżenie powierzchni deklarowanej do dopłat o 1,96 ha, wykazane podczas kontroli na miejscu, wynikało z błędnych pomiarów komisji. Producent rolny podniósł, iż zwrot pieniędzy, mimo wywiązywania się z zobowiązania jest dla niego bardzo krzywdzący.

W wyniku rozpatrzenia wniosku M. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes ARiMR decyzją z [...] listopada 2013r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] listopada 2010r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Organ odwoławczy wskazał, że M. P. nie dotrzymał zobowiązania przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Organ ustalił, iż producent rolny nie zadeklarował w 2007 r. do płatności działek ewidencyjnych nr: 79/5 i 79/6, do których w roku 2005 i 2006 przyznano płatność rolnośrodowiskową. Ponadto dnia 25.02.2008 r. na konto producenta rolnego została przekazana kwota płatności na 2007 r. na podstawie decyzji z dnia [...].01.2008 r. Nr [...], której decyzją z dnia [...].03.2008 r. Nr [...] stwierdzono nieważność. Tym samym wnioskodawca jest zobowiązany do zwrotu kwoty 18.262,80 zł za 2005, 2006 i 2007 rok.

Prezes ARiMR podał, że zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004). W nawiązaniu do wyroku z 24 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż to na organie ciąży obowiązek wyjaśnienia czy w przypadku skarżącego mamy do czynienia z dobrą wiarą czy też nie.

W niniejszej sprawie, co podkreślił organ prowadzący postępowanie, pierwszy z ww. okresów nie ma zastosowania, ponieważ wypłata płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowej uznanej następnie za nienależnie pobraną, nastąpiła w dniu [...].04.2006 r., natomiast decyzja Nr [...] o ustaleniu M. P. kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych została skutecznie doręczona w dniu 19.11.2010 r. a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Natomiast od daty płatności pomocy za rok 2005 do daty pierwszego powiadomienia M. P. przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności upłynęło więcej niż cztery lata. Prezes ARiMR jak wskazał, był zobowiązany do ustalenia czy działanie M. P. nosiło cechy "działania w dobrej wierze.", oceniając wszystkie okoliczności sprawy stronie można przypisać brak staranności w działaniu oraz brak dbałości o własne interesy. W uzupełnieniu wniosku z dnia 07.12.2010 r., które wpłynęło do Centrali ARiMR w dniu 16.08.2011 r. producent rolny wskazał, iż przystępując do programu w 2005 r. nie przewidział, że z przyczyn od niego niezależnych popadnie w tak poważne kłopoty finansowe, iż będzie zmuszony do sprzedaży części ziemi - działek ewidencyjnych nr 79/5 i 79/6. W tym miejscu wskazać należy również, że M. P. nie złożył wyjaśnień na wezwanie z dnia 25.06.2007 r. co w konsekwencji eliminuje, jak zaznaczył organ możliwość przypisania M. P. działania w dobrej wierze i zastosowanie w sprawie wykluczenia wynikającego z 4-letniego przedawnienia. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem M. P. zobowiązał się również do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie powstałej w okresie trwania programu (wniosek strona 7/7).

Prezes ARiMR wskazał ponadto, że zwolnienie z obowiązku zwrotu odnosi się tylko do takich sytuacjach, gdy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a w przypadku gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W rozpatrywanej sprawie, płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych przekazana na rachunek bankowy M. P. w dniu 20.04.2006 r., nie wynikała z pomyłki ARiMR. Płatność w tej wysokości została przekazana na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. Nr [...] z dnia [...].03.2006 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej. Natomiast z akt sprawy wynika, że wyjaśnienia odnośnie przedmiotu sprawy wpłynęły do Biura Powiatowego ARiMR w Z. w wyniku otrzymania raportu z kontroli na miejscu z dnia 28.06.2007 r.

Wobec powyższego płatność rolnośrodowiskowa za lata 2005-2007 r. przyznana do działek ewidencyjnych nr 79/5 i 79/6, uznana następnie za nienależnie pobraną podlega zwrotowi.

W skardze na decyzję z [...] listopada 2013 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, producent rolny zwrócił się o uchylenie ww. decyzji oraz ją poprzedzającej.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 73 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UEL 141 z 30.04.2004) poprzez orzeczenie na podstawie powyższego przepisu o zwrocie pobranych nadmiernie płatności, w okolicznościach, kiedy przepis ten nie znajduje zastosowania, gdyż zgodnie z art. 73 ust. 5 powołanego rozporządzenia okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 4 lata, zaś beneficjent działał w dobrej wierze. Ponadto płatność została dokonana na skutek pomyłki organu ją przyznającego, błąd nie mógł być wykryty przez rolnika, a powiadomienie o błędzie nastąpiło po 12 miesiącach od przyznania płatności (art. 73 ust. 4 powołanego rozporządzenia).

- art. 7 kpa poprzez naruszenie zasady praworządności oraz nie podęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

- art. 9 kpa poprzez nie poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków oraz narażenie strony na negatywne konsekwencje jej nieznajomości prawa.

W szczegółowym uzasadnieniu podniesionych zarzutów autor skargi podniósł, iż w przedmiotowej sprawie występują przesłanki do wyłączenia obowiązku zwrotu otrzymanych płatności, gdyż skarżący kontynuował program na tych działkach, które zostały w jego posiadaniu. Sporne działki, co podkreślił musiał sprzedać z uwagi na trudności finansowe, w związku z podżyrowaniem kredytu. Gospodarstwo, jak podkreślił skarżący było zagrożone licytacją komorniczą, a chcąc ratować chociaż jego część, sprzedał działki z tzw. "wolnej ręki". Jak wskazał autor skargi, po sprzedaży działek ubiegał się jedynie o płatności do gruntów które faktycznie uprawia, nie próbując przy tym uzyskać płatności mu nienależnych. Płatność zdaniem skarżącego została dokonana na skutek pomyłki Kierownika Biura Powiatowego w Z., gdyż po dokonaniu kontroli nie wskazał na potrzebę zwrotu płatności z lat ubiegłych, a jedynie przyznał płatność pomniejszoną (do faktycznie uprawianych działek).

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie.

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania prowadzącego do oceny, czy zaskarżone akty lub czynności z zakresu administracji publicznej odpowiadają prawu i czy postępowanie poprzedzające ich wydanie nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji.

W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Prezesa ARiMR z [...] listopada 2013r. utrzymująca w mocy uprzednio wydaną przez ten organ decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Płatności zostały uzyskane przez producenta rolnego na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z.: z [...] marca 2006r., z [...] grudnia 2006r., z [...] stycznia 2008r.w łącznej kwocie 18.262,80 zł.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98 poz. 634), Prezes ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej;

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Środki finansowe z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, wypłacone nienależnie skarżącemu i objęte obowiązkiem zwrotu pochodzą z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz z Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, a także ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o Agencji.

Aktem prawnym, w którym określono szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich jest rozporządzenie Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. nr 174, poz. 1809 z późn. zm. dalej "rozporządzenie RSD").

Zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia RSD, płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem.

Skarżący podjął pięcioletnie zobowiązanie do realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w ramach pakietów objętych wnioskiem i nie dotrzymał warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym, gdyż zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy przed zakończeniem pięcioletniego okresu trwania zobowiązania. Skarżący nie zadeklarował w 2007 r. do płatności działek ewidencyjnych nr 79/5 i 79/6, do których w 2005 i 2006 r. przyznano płatność rolnośrodowiskową. W treści uzupełnienia wniosku z złożonego w dniu 16 sierpnia 2011 r. Skarżący wskazał, iż przystępując do programu rolnośrodowiskowego w 2005 r. nie przewidział, że z przyczyn od niego niezależnych popadnie w tak poważne kłopoty finansowe, iż będzie zmuszony do sprzedaży części ziemi - działek ewidencyjnych nr 79/5 i 79/6. Ponadto zauważyć należy, iż w dniu 25 lutego 2008 r. na rachunek bankowy Skarżącego została przekazana kwota płatności na 2007 r., przyznana na podstawie decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], której nieważność następnie stwierdzono na mocy decyzji z [...] marca 2008 r. nr [...].

W tej sytuacji płatność rolnośrodowiskowa pobrana przez M. P. za lata 2005-2007 przyznana do działek ew. o nr 79/5 i 79/6 uznana została słusznie za nienależnie pobraną i podlega zwrotowi.

Jednak jak trafnie zauważono w postępowaniu przed organem istnieją przepisy, które przewidują okoliczności usprawiedliwiające niedotrzymanie powyższego terminu 5 lat i tym samym brak obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca.

Zgodnie z art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008(1) (Dz.Urz. UE L 141 z 30.04.2004r. str. 18 ze zm.) dalej zwane "rozporządzeniem Komisji (WE) nr 796/2004" - obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

W niniejszej sprawie wskazane wyżej okresy nie mają zastosowania, ponieważ wypłata płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych uznanej następnie za nienależnie pobraną, nastąpiła w dniu [...].04.2006 r., natomiast decyzja Nr [...] o ustaleniu M. P. kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych została skutecznie doręczona w dniu 19.11.2010 r. a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Natomiast od daty płatności pomocy za rok 2005 do daty pierwszego powiadomienia M. P. przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności upłynęło więcej niż cztery lata.

Powoływanie się przez skarżącego na pojęcie "działania w dobrej wierze", które skraca czas przedawnienia do czterech lat, wskazując przy tym na fakt, że producent rolny pozostawał w usprawiedliwionym błędzie dotyczącym istotnych elementów składających się na przyjęty stan faktyczny, nie może odnieść zamierzonego skutku. Przedstawione przez skarżącego okoliczności tj. sprzedaż działek objętych planem 5-letnim, z uwagi na kłopoty finansowe i brak złożenia stosownych wyjaśnień przed organem, nie dają możliwości przypisania dobrej wiary skarżącemu.

W sytuacji skarżącego nie można posiłkować się pojęciem dobrej wiary, gdyż podpisując zobowiązanie był świadomy podjętych obowiązków, a przyjmując je na siebie powinien zaznajomić się ze realnymi możliwościami prowadzenia działalności rolniczej przez okres 5 lat. Na niekorzyść skarżącego świadczy także fakt, że poinformował organ o okolicznościach związanych ze sprzedaż działek dopiero w uzupełnieniu wniosku w dniu 16 sierpnia 2011r., a wcześniej nie złożył stosownych wyjaśnień do których wzywał organ w dniu 25 czerwca 2007r., gdy producent złożył wniosek kontynuacyjny o płatność do pomniejszonej powierzchni (już po sprzedaży obu działek).

Nie zaistniała również przesłanka dotycząca pomyłki organu przy realizacji płatności, gdyż dana płatność nie została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu, lecz na podstawie wydanych decyzji.

Producent rolny w treści skargi wskazał, że płatność została dokonana na skutek pomyłki Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z., który decyzją z [...] stycznia 2008r. po dokonaniu kontroli nie zobowiązał beneficjenta do zwrotu płatności z lat ubiegłych, lecz przyznał płatność pomniejszoną (do gruntów faktycznie uprawianych). Wskazać w tym miejscu należy, że Dyrektor ARiMR w T. decyzją z [...] marca 2008r. stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z [...] stycznia 2008r., a zatem decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego jako wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Z uwagi na wskazane wyżej okoliczności Sąd nie dopatrzył się wystąpienia przesłanek uzasadniających brak konieczności zwrotu środków pomocowych. Jak Sąd wyżej wskazał sprzedaż części działek (nawet z powodu nieprzewidzianych kłopotów finansowych) nie jest w przypadku realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych przesłanką dla organu do odstąpienia od dochodzenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Sąd ponadto za niezasadne uznał również zarzuty skargi dotyczące naruszenia

art. 7 i art. 9 kpa, gdyż postępowanie administracyjne było prowadzone zgodnie z wymaganiami i obowiązkami nałożonymi przez przepisy prawa w sposób rzetelny, pełny, z poszanowaniem słusznych praw obywatela. Zdaniem Sądu skarżona decyzja została wydana z uwzględnieniem całego materiału dowodowego, poddanego stosownej analizie i ocenie.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 151 p.p.s.a.