Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1816/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 1692
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 2 listopada 2022 r. sygn. akt SKO.PS/4110/153/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 2 listopada 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy G. z dnia 30 września 2022 r. odmawiającej K. K. (dalej: "skarżąca") przyznania dodatku węglowego. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 2 ust. 1, ust. 3, ust. 15 i ust. 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692, dalej: "ustawa").

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 19 sierpnia 2022 r. skarżąca wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego. We wniosku wskazała, że prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, a głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe. Skarżąca oświadczyła, że żaden inny członek gospodarstwa domowego nie składał wniosku o wypłatę dodatku węglowego.

W deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw (korekta deklaracji z dnia 19.08.2022 r.) skarżąca wskazała następujące źródła ciepła: kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pelet, inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy oraz kominek/koza/ogrzewacz powietrza na paliwo stałe (drewno/pelet lub inny rodzaj biomasy, węgiel) oraz stosowane paliwa: węgiel i paliwa węglowe oraz drewno kominkowe.

Decyzją z dnia 30 września 2022 r. Wójt Gminy G. odmówił skarżącej przyznania dodatku węglowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że po weryfikacji wniosku skarżącej i przedstawionych we wniosku danych oraz danych uzyskanych z bazy CEEB ustalił, że źródło ogrzewania, które jest wykorzystywane w gospodarstwie skarżącej to kocioł na paliwo stałe zasilane drewnem kawałkowym. Organ podniósł, że w dniu 19 sierpnia 2022 r. skarżąca dokonała zmiany deklaracji, która dotyczyła wskazania drugiego rodzaju paliwa tj. węgla i paliw węglopochodnych. Zgłoszenie dokonane po 11 sierpnia 2022 r. nie może być jednak podstawą pozytywnego rozpatrzenia wniosku. W rezultacie, nie zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia w postaci dodatku węglowego.

W odwołaniu od decyzji skarżąca wskazała, że w sezonie grzewczym 2021/2022 wymieniła stary kocioł na nowy klasy 5, przystosowany do opalania węglem. Nie zgłosiła tego, ponieważ nie miała świadomości, że powinna dokonać takiego zgłoszenia. Kiedy wystąpiła w 2022 r. o dodatek osłonowy i opisała jako główne źródło ogrzewania kocioł klasy 5 na węgiel, została wezwana do złożenia wyjaśnień w zakresie niezgodności CEEB. Skarżąca podniosła, że ustawa dotyczy także nowouruchomionego źródła ciepła zgłoszonego po 11 sierpnia 2022 r., a nie tylko zgłoszonego po raz pierwszy.

Decyzją z dnia 2 listopada 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy G. Kolegium podniosło, że podstawą weryfikacji wniosku w zakresie źródła ogrzewania są informacje zawarte w centralnej ewidencji emisyjności budynków. Skarżąca we wniosku z dnia 19 sierpnia 2022 r. wniosła o przyznanie dodatku węglowego wskazując, że głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe. Z akt wynika, że w deklaracji z dnia 10 grudnia 2021 r. skarżąca wskazała jako źródło ciepła: kocioł na paliwo stałe oraz kominek /kozę/ogrzewacz powietrza na paliwo stałe. Jako stosowane paliwo wskazano "drewno kawałkowe", dopiero w dniu 19 sierpnia 2022 r. w deklaracji wskazano "węgiel i paliwa węglopochodne". W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo uwzględnił stan wynikający z centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., do niej bowiem odsyła przepis. Wszelkie zmiany dokonane po tej dacie nie mogą być uwzględnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie jest dla niej krzywdząca. W sezonie grzewczym 2021/2022 wymieniła stary kocioł, w którym paliła drzewem kawałkowym na nowy kocioł klasy 5, przystosowany do opalania węglem i prasowanym drzewem. Nie mogła w deklaracji z 2021 r. zaznaczyć węgla, ponieważ w starym kotle można było tylko palić drewnem. Węgiel zakupiła dopiero 13 stycznia 2022 r. Skarżąca liczyła, że wniesienie odwołania spowoduje, iż "ktoś przyjdzie do domu, stwierdzi jaka jest rzeczywistość i zakończy sprawę". Skarżąca podkreśliła, że zależy jej na dołączeniu do zakupu węgla realizowanego przez Gminę, ponieważ sama nie ma możliwości zakupu przez Internet, a decyzje organów obydwu instancji pozbawiły ją tej możliwości. Do skargi skarżąca dołączyła fakturę VAT za zakup węgla z dnia 13 stycznia 2022 r., świadectwo dla paliw stałych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie.

Pismem z dnia 11 stycznia 2023 r. skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie w wyznaczonym przez Sąd terminie nie wniosło o przeprowadzenie rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie niesporną okolicznością było, że skarżąca w pierwotnej deklaracji CEEB wskazała, jako rodzaj stosowanego paliwa drewno kawałkowe, a następnie w dniu 19 sierpnia 2022 r. dokonała korekty deklaracji wskazując węgiel i paliwa węglopochodne. Skarżąca podniosła, że dokonała wymiany kotła na kocioł klasy 5 opalany węglem, a w kotle, którego dotyczyła pierwotna deklaracja brak było możliwości palenia węglem, w związku z tym nie mogła zaznaczyć węgla w deklaracji z grudnia 2021 r. W niniejszej sprawie sporną okolicznością było, czy w przypadku zmiany deklaracji CEEB po 11 sierpnia 2022 r. poprzez wskazanie paliwa, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy, dopuszczalne jest przyznanie dodatku węglowego.

W ocenie Sądu organy przedwcześnie, bez dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, odmówiły skarżącej przyznania dodatku węglowego, z tego względu skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 2 ust. 1 ustawy, który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Z powołanego przepisu wynika, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy urządzenie grzewcze, to jest m.in. kocioł na paliwo stałe, w którym spalane jest paliwo stałe. Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet, pelet zawierające co najmniej 85% węgla.

Analiza zaskarżonej decyzji, w której organ odwołał się wyłącznie do treści CEEB, daje podstawę do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie nie uwzględniono, że na mocy art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa zmieniająca") doszło do istotnej nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, to jest do dodania po art. 2 ustępie 15 u.d.w. do treści tej ustawy ustępów 15a-15e. Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 20 września 2022 r. Skarżąca złożyła wniosek w dniu 19 sierpnia 2022 r., decyzja organu I instancji została wydana 30 września 2022 r., a II instancji 2 listopada 2022 r., a zatem – zgodnie z zasadą aktualności- organy powinny uwzględnić aktualny, istniejący w dacie wydania decyzji stan prawny sprawy, w tym w szczególności treść art. 2 ust. 15a – 15e ustawy.

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 2 ust. 15 ustawy organ dokonuje weryfikacji wniosku o przyznanie dodatku węglowego w szczególności (a zatem nie jedynie) w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ciepła w CEEB.

W ocenie Sądu istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy – tj. ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 ustawy węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego, nie zostały jednoznacznie przez organy ustalone w toku prowadzonego przez nie postępowania.

Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania tak z urzędu, jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Tymczasem, organy I i II instancji odwołały się wyłącznie do treści CEEB i to bez uwzględnienia dokonanej w dniu 19 sierpnia 2022 r. aktualizacji deklaracji. Organy uznały bowiem, że jeżeli wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało ujawnione w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego.

Podkreślić należy, że nie budzi wątpliwości Sądu, że dodatek węglowy może zostać przyznany także osobie, która zgłosiła źródło ogrzewania do ewidencji w trybie korekty wcześniej złożonej deklaracji (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu: z 9 marca 2023 r. sygn. II SA/Op 360/22, z 13 kwietnia 2023 r. sygn. II SA/Op 74/23, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z 8 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 27/23, z 12 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 232/23, wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 301/23).

Co więcej, w myśl art. 2 ust. 15 ustawy pozyskanie danych z CEEB jest tylko jednym ze sposobów weryfikacji, czy wniosek o wypłatę dodatku węglowego jest zasadny. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 15a i 15b ustawy, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, organ bierze pod uwagę w szczególności: informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie innych świadczeń, dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, zaś jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 2 ust. 15a pkt 2 lit. c ustawy organ dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego powinien wziąć pod uwagę w szczególności informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie dodatku osłonowego. Skarżąca w toku postępowania podnosiła, że w postępowaniu o przyznanie dodatku osłonowego wyjaśniła organowi zmianę w sposobie ogrzewania, w tym w szczególności zwracała uwagę na zakup nowego kotła i zmianę paliwa używanego do palenia. Skoro przedmiotowe okoliczności były podnoszone przez skarżącą w toku wymienionego w art. 2 ust. 15 a ustawy postępowania, zatem organ miał o nich wiedzę, którą w świetle powołanego przepisu, powinien uwzględnić w postępowaniu o przyznanie dodatku węglowego. Podkreślić bowiem należy, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma charakter otwarty. Ustawodawca obliguje organ orzekający do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego przez gospodarstwo domowe osoby ubiegającej się oświadczenie, które to ustalenia powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych, w sposób wnikliwy, dokładny i wyczerpujący, czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Co więcej, jak stanowi art. 2 ust. 15b ustawy, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, można przeprowadzić wywiad środowiskowy, w czasie którego ustala się m. in., czy stan faktyczny gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku (ust. 15d).

Weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 ustawy może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 2 ust. 15a ustawy. Tym samym, brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie źródła ciepła w gospodarstwie domowym skarżącej jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 2 ust. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło bowiem pomimo posiadania przez organ informacji, że stan ujawniony w deklaracji na dzień 11 sierpnia 2022 r. różni się od stanu rzeczywistego.

Sąd uznał za nieuprawniony pogląd, jakoby żaden przepis ustawy nie dawał organom uprawnień do badania ewentualnych rozbieżności między wpisami w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., a stanem rzeczywistym oraz stanem wynikającym z korekty deklaracji z dnia 19 sierpnia 2022 r. Przeciwnie, ustalenie tych okoliczności stanowiło obowiązek organu.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.").

Sąd zapoznał się z dołączonymi do skargi dokumentami. Zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadził z nich dowód na okoliczność ich treści.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie dodatku węglowego powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, ust. 15, ust. 15a-15e ustawy oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego, a zatem zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie źródła ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącej i rodzaju stosowanego paliwa, na podstawie już posiadanych informacji oraz rozważenie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej, bądź innych dowodów, po wskazaniu stronie potrzeby ich przeprowadzenia.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy przyjmą za podstawę rozstrzygnięcia aktualne brzmienie danych wynikających z CEEB, a w razie wątpliwości podejmą inne środki dowodowe celem ustalenia zasadności wypłaty dodatku węglowego oraz uwzględnią nowy stan prawny sprawy wynikający z aktualnego brzmienia ustawy, w tym w szczególności przepisu art. 2 ust. 15g.

Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.