Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 609/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 par 1, art. 135, art. 145 par 1 i art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 10a ust. 1, 1a i 1b
journal: Dz.U. 2022 poz 2157
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
article: par 13zt ust. 1-5
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi Ł. G. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 4 października 2023 r. nr 9013-00000014264/23 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach na rzecz Ł. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach ( "Dyrektor"), po rozpatrzeniu odwołania Ł. G., decyzją z 4 października 2023 r. nr 9013-00000014264, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ostrowcu Świętokrzyskim ("Kierownik") z 7 sierpnia 2023 r. nr BP241.8110.2048.2023.BP.RDM w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Dyrektor wskazał, że 31 maja 2023 r. do Kierownika wpłynął wniosek skarżącego o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy. Wraz z wnioskiem strona złożyła trzy faktury Vat Nr: [...] z 16 stycznia 2023 r.; [...] z 10 stycznia 2023 r. oraz [...] z 9 stycznia 2023 r. potwierdzające sprzedaż łącznie 103,12 ton pszenicy. Następnie 22 czerwca 2023 r. strona wniosła dodatkowe dokumenty, które organ w sposób szczegółowy wymienił.

Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z 7 sierpnia 2023 r. Kierownik odmówił przyznania wnioskowanej pomocy. Stwierdził, że podmiot, który kupił pszenicę od skarżącego nie prowadził działalności w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również nie prowadził działalności w zakresie skupu zbóż w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą, co zgodnie z § 13zt ust. 1 pkt 3a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2015 poz. 187, ze zm., dalej "rozporządzenie") wykluczało stronę z otrzymania wnioskowanej pomocy.

W złożonym odwołaniu strona wniosła o przeprowadzenie dowodów w postaci: zapytania ofertowego, wydruku ze strony internetowej potwierdzający umieszczenie zapytania ofertowego do wyglądu publicznego, certyfikatu ważnego w momencie dokonania sprzedaży towaru od dnia 12 lipca 2022 r. do 31 sierpnia 2023r., aktualnego certyfikatu od dnia 24 kwietnia 2023 r. do dnia 31 sierpnia 2023 r., kserokopii faktury VAT potwierdzających zakup zboża od innego rolnika z 31 lipca 2023 r., kserokopii faktury VAT potwierdzającej zakup zboża od firmy, kserokopii trzech faktur VAT potwierdzających sprzedaż pszenicy z farma Ś. Ł. G. do E. sp. z o.o. sp. k., [...]: "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]". Dokumenty te, zdaniem wnioskodawcy, dowodziły, że nabywca pszenicy w określonym w § 13zt ust. 1 pkt 3a rozporządzenia okresie prowadził działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż.

Rozpoznając niniejszą sprawę w trybie odwoławczym, Dyrektor powołał w szczególności treść § 2 ust. 1 pkt 6, § 13zt ust. 1 i 1a, ust. 2-7 rozporządzenia. Podkreślił, że w świetle § 13zt ust. 1 pkt 3a rozporządzenia pomoc finansowa przysługuje producentowi rolnemu który dokonał sprzedaży pszenicy, gryki lub kukurydzy podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzona przez te podmioty produkcja zwierzęcą w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 14 kwietnia 2023 r.

Z wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym bezspornie wynika, że podmiot, któremu skarżący sprzedał pszenicę nie prowadzi działalności w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również nie jest podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 14 kwietnia 2023 r., co zostało zweryfikowane w oparciu o dane z systemu IR. Nie został zatem spełniony warunek wskazany w § 13zt ust. 1 pkt 3a rozporządzenia i zasadnie odmówiono przyznania wnioskowanej pomocy.

Odnosząc się do odwołania strony, w szczególności dołączonych do niego dokumentów Dyrektor podkreślił, że nie mogły one zostać uwzględnione, ponieważ złożono je po upływie terminu do złożenia wniosku – tj. po 30 czerwca 2023 r. Termin ten ma charakter materialnoprawny, co skutkuje tym, że dokonanie czynności po jego upływie jest bezskuteczne, niezależnie od przyczyn uchybienia terminowi.

Dyrektor stwierdził, że złożenie wraz z odwołaniem dokumentów 23 sierpnia 2023 r. nastąpiło po upływie terminu materialnoprawnego określonego w § 13zt ust. 3 rozporządzenia, co uniemożliwiało ich uwzględnienie w postępowaniu. Dokumenty te nie wywołują żadnych skutków prawnych. Nie składając łącznie z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej całej dokumentacji, którą strona zamierzała przedstawić oznacza, że nie złożyła ona pełnego oświadczenia co do swojej sytuacji, istotnej w procedurze weryfikacji wniosku. Przedłożenie przez producenta wraz z wnioskiem trzech faktur, skutkowało uznaniem, że strona określiła treść swojego żądania. Nadto w kontekście pozostałych zarzutów odwołania stwierdził, że Kierownik rozpatrzył cały materiał dowodowy, dokonał analizy i oceny tego materiału w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, jakie przepisy mają zastosowanie w sprawie oraz opisał stwierdzone nieprawidłowości i ich wpływ odmowę przyznania pomocy.

W skardze na powyższą decyzję Dyrektora, wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, Ł. G. sformułował wniosek o jej uchylenie. Zarzucił błąd w ustaleniach stanu faktycznego poprzez nieprawidłowe uznanie, że:

1) przedmiotowy wniosek o przyznanie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy został złożony przez odwołującego się po dniu 30 czerwca 2023 r., w sytuacji gdy wniosek został złożony w dniu 31 maja 2023 r., co potwierdza organ w swoim uzasadnieniu.

2) ustalenie, iż pomoc finansowa została odmówiona skarżącemu ze względu na stwierdzenie, że podmiot, któremu została sprzedana pszenica nie jest podmiotem prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż, nie jest również podmiotem skupującym pszenicę, grykę lub kukurydzę w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą, co zostało zweryfikowane na podstawie prowadzonego postępowania.

W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że organ dokonał ustalenia, że podmiot, któremu sprzedał pszenica nie jest podmiotem prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż, nie jest również podmiotem skupującym pszenicę, grykę lub kukurydzę w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą na podstawie danych zawartych w KRS oraz dane z systemu IRZ. Zdaniem strony Dyrektor błędnie przypisał jednak podstawowe znaczenie dla oceny tej kwestii brakowi rejestracji tej działalności w odpowiedniej ewidencji.

Skarżący powołując się na poglądy wyrażane w orzecznictwie podkreślił, że wpis nie jest warunkiem niezbędnym dla uzyskania statusu przedsiębiorcy, gdyż decyduje o tym jedynie faktyczne podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej (art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Elementy jak zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowią tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji. Nie są to zdarzenia ani czynności tożsame z podjęciem takiej działalności. Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności wpisywanej do ewidencji powoduje jedynie istnienie domniemania faktycznego, że ta działalność została podjęta oraz że jest prowadzona, jeśli odpowiedni wpis figuruje nadal w rejestrze. Podniósł, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, nie zaś dowodem, że działalność taka jest w istocie prowadzona.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonego aktu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającej decyzji organu pierwszej instancji, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych przepisów, sąd uznał, że zawierają one wady powodujące konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. W konsekwencji skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ostrowcu Świętokrzyskim z 7 sierpnia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy.

Wskazać należy, że rozstrzygnięcia powyższe zapadły na skutek złożonego przez skarżącego, w dniu 31 maja 2023 r., wniosku o przyznanie pomocy na podstawie § 13zt ust. 1-5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zgodnie z § 13zt ust. 1 rozporządzenia, w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472;

3) który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy;

3a) który dokonał sprzedaży pszenicy, gryki lub kukurydzy podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 14 kwietnia 2023 r.

4) który złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r.

W myśl § 13zt ust. 2 rozporządzenia, pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana:

1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej;

2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 6 i 7.

Zgodnie zaś z ust. 3, wniosek, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, składa się raz, do dnia 30 czerwca 2023 r. Zawiera on, stosownie do ust. 4:

1 imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1;

2) numer identyfikacyjny producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

3) numer identyfikacyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, a w przypadku osób fizycznych nieposiadających numeru PESEL - numer paszportu albo innego dokumentu stwierdzającego tożsamość;

4) oświadczenie producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, że:

a) poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy,

b) dokonał sprzedaży pszenicy, gryki lub kukurydzy podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 14 kwietnia 2023 r.

Stosownie do treści § 13zt ust. 5 rozporządzenia, do wniosku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, dołącza się kopie faktur VAT lub ich duplikaty potwierdzające sprzedaż pszenicy, gryki lub kukurydzy podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 14 kwietnia 2023 r.

Producent rolny Ł. G. do wniosku o przyznanie pomocy, złożonego w dniu 31 maja 2023 r., załączył 3 faktury VAT: z dnia 9 10 i 16 stycznia 2023 r. dokumentujące sprzedaż pszenicy podmiotowi E. F. Ś. Sp. z o.o. Sp. k. w O. Ś..

Z treści wniosku wynika również, że zawiera on przewidziane przepisami prawa – § 13zt ust. 4 pkt 4 lit a i b rozporządzenia – oświadczenia producenta rolnego.

Istotą sporu w sprawie jest, czy organ prawidłowo odmówił skarżącemu wnioskowanej pomocy przyjmując, że nabywca pszenicy nie był podmiotem, o którym mowa w § 13zt ust. 1 pkt 3a rozporządzenia, tj. podmiotem prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również nie był podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą, w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 14 kwietnia 2023 r. Wniosek ten organ wywiódł, analizując wpisy w rejestrach – KRS i CEIDG oraz wpisy w bazie danych IZR. Dodatkowo organ odmówił oceny dołączonych do odwołania dowodów (przedłożonych w celu wykazania rzeczywistego prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej w wymaganym zakresie) przyjmując, że jako złożone po terminie materialnoprawnym do złożenia wniosku – czyli po 30 czerwca 2023 r. nie wywołują żadnych skutków prawnych.

Skarżący podnosi natomiast, że organ w tym zakresie zaniechał koniecznych ustaleń, a w konsekwencji nieprawidłowo uznał, że spółka nie spełnia określonych kryteriów kupującego zawartych w rozporządzeniu. Argumentował, że organ zbyt duże znaczenie przypisał treści rejestrów, nie ustalając stanu rzeczywistego w spornym obszarze.

Zdaniem sądu organ, co najmniej przedwcześnie, orzekł o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy.

Tytułem wstępu godzi się jednak zauważyć, że zajmując powyższe stanowisko sąd dostrzega specyfikę postępowania prowadzonego przed organami, w sprawach takich jak niniejsza.

Zgodnie bowiem z przepisem art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. Tym samym w tym postępowaniu na organach nie ciążą obowiązki wynikające z ww. zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Przepis art. 10a ust. 1a ustawy o Agencji stanowi z kolei, że w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania

i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 10a ust. 1b ustawy o Agencji).

Zdaniem sądu, ustanowiona w art. 10a ust. 1b ustawy reguła dowodzenia oznacza, że w kontrolowanym postępowaniu, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia faktów uzasadniających kierowane względem organów Agencji żądanie przyznania pomocy finansowej. Tym samym ciężar dowodu wykazania warunków przyznania pomocy spoczywał na skarżącym. Wskazane regulacje nakładają na organy administracyjne wyłącznie obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wprowadzając tym samym odstępstwo od określonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Porównanie regulacji dotyczących postępowania w sprawie przyznania pomocy z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą, organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Natomiast w przypadku analizowanej pomocy, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie zaś działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Jednakże konieczność rozpatrzenia materiału dowodowego, która dotyczy przede wszystkim dowodów wskazanych we wniosku, w realiach kontrolowanej sprawy obejmuje również dalsze dokumenty dołączone przez wnioskodawcę w trakcie trwającego postępowania administracyjnego.

Mając na względzie powyższe, sąd kwestionuje prawidłowość przyjęcia przez organ, że skarżący złożył w ustalonym przepisami prawa terminie niekompletny wniosek o przyznanie pomocy (jak podaje organ – wnioskodawca nie złożył pełnego oświadczenia co do swojej sytuacji).

Zdaniem sądu, wniosek Ł. G. zawiera wszystkie określone przepisami prawa elementy, w tym oświadczenie producenta rolnego o dokonanej sprzedaży podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż (...) oraz załączniki w postaci faktur zakupu pszenicy.

W tym miejscu zauważyć trzeba, że przepisy rozporządzenia nie nakładają na producenta rolnego obowiązku – oprócz złożenia stosownego oświadczenia – udokumentowania w jakikolwiek sposób faktu wykonywania przez kupującego wymienionego rodzaju działalności gospodarczej. Nadto z przepisów tych nie wynika, aby okoliczność prowadzenia określonej działalności przez kupującego powiązana była z obowiązkiem jej potwierdzenia konkretnymi kodami PKD w dostępnych rejestrach.

Należy zatem odróżnić sytuację, w której producent rolny składa wniosek nie zawierający wszystkich koniecznych do jego pozytywnego rozpoznania elementów, od sytuacji, która zaistniała w kontrolowanej sprawie, a mianowicie – pomimo skutecznie i w terminie złożonego oświadczenia dotyczącego prowadzonej przez kupującego działalności gospodarczej – organ, weryfikując jego prawidłowość, powziął wątpliwość co do spełnienia przez ten podmiot ujętych w rozporządzeniu kryteriów. W takim stanie faktycznym błędnie organ pozbawił stronę możliwości wykazania w trakcie postępowania administracyjnego, że złożone przez nią oświadczenie jest poprawne i ma odzwierciedlenie w rzeczywistości.

Niewłaściwie interpretując § 13zt rozporządzenia, organ nałożył więc na producenta rolnego nieujęty w nim obowiązek złożenia wraz z wnioskiem dokumentów potwierdzających wykonywanie przez kupującego określonego rodzaju działalności gospodarczej.

Organ, chcąc zweryfikować złożone oświadczenie i wyjaśnić kwestię przedmiotu prowadzonej przez kupującego działalności, winien wezwać wnioskodawcę do złożenia dowodów potwierdzających uprzednio złożone przez niego oświadczenie w tym zakresie. Czynności tej organ zaniechał w realiach kontrolowanej sprawy, a nadto nieprawidłowo ograniczył czynny udział wnioskodawcy w postępowaniu i udaremnił realizację przez niego inicjatywy dowodowej, poprzez odmowę oceny dołączonych do odwołania dokumentów w spornym zakresie. Takie działanie organu zasługuje na krytykę, a wydane w toku wadliwie prowadzonego postępowania decyzje należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Wobec braku nawiązań w przepisach rozporządzenia do kodów PKD, stwierdzić trzeba, że w kwestii ustalenia, czy kupujący jest podmiotem prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż, czy podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą w określonym okresie, decydująca będzie działalność rzeczywista, faktycznie prowadzona przez ten podmiot, nie zaś wynikająca jedynie z rejestrów. Takie założenie, jak poczynione przez organ dotychczas w decyzjach, tj. weryfikacja jedynie na podstawie wpisów w rejestrach – nie wynika z przepisów rozporządzenia, zatem wadliwie zawęża możliwość wykazania prowadzenia określonej działalności przy pomocy dalszych środków dowodowych. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że przyjęcie za właściwe stanowiska organu powodowałoby m.in. obciążenie producenta rolnego odpowiedzialnością za ewentualne zaniechania aktualizacyjne innego podmiotu, co jest sprzeczne z istotą przyznawanej pomocy.

W powyżej omawianym kontekście należy podnieść, że art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji nie wyłącza ze stosowania art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zatem ustawodawca w art. 8 § 1 k.p.a. ustanowił nakaz kierowania się m.in. zasadą proporcjonalności (zob. wyroki: WSA w Poznaniu z 16 września 2022 r., III SA/Po 401/22; WSA w Lublinie z 27 kwietnia 2023 r., II SA/Lu 119/23; WSA w Łodzi z 14 kwietnia 2023 r., III SA/Łd 58/23).

Zdaniem sądu, w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym organ uchybił zasadom zaufania i proporcjonalności. Nałożył bowiem na stronę obowiązki nieprzewidziane w przepisach prawa, zaniechał wezwania strony do złożenia stosownych wyjaśnień oraz – poprzez odmowę oceny złożonych dokumentów – uniemożliwił samej stronie wykazanie prawidłowości złożonego we wniosku oświadczenia. W konsekwencji organ – co najmniej – przedwcześnie przyjął, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w § 13zt ust. 1 pkt 3a rozporządzenia.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy uwzględnią wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko sądu, a w konsekwencji wyczerpująco rozpatrzą oraz swobodnie ocenią złożony przez stronę wniosek wraz z załącznikami, jak również dołączone przez wnioskodawcę w postępowaniu administracyjnym dokumenty, w kontekście warunków przyznania żądanej pomocy, w tym określonych w § 13zt ust. 1 pkt 3a rozporządzenia.

Wydając w sprawie rozstrzygnięcie organ zobowiązany będzie uzasadnić je zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., m.in. poprzez pełne odniesienie się do argumentacji wnioskodawcy.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., sąd w punkcie 1 wyroku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.