Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 797/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Krzyżaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi całkowicie ubezwłasnowolnionej E. O. działającej przez opiekuna prawnego A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w DPS oddala skargę.


UZASADNIENIE

U z a s a d n i e n i e:

Prezydent Miasta Bydgoszczy decyzją z dnia 24 lutego 2023 r., na podstawie art. 8 ust. 11, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 i 2 oraz ust. 2a i 2b, art. 62 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 t.j.), zwanej dalej: "u.p.s.", ustalił:

- od dnia 28.01.2023 r. do dnia 31.01.2023 r. opłatę za pobyt E. S. w Domu Pomocy Społecznej w C. w wysokości 4.678,15 zł miesięcznie,

- od dnia 01.02.2023 r. do dnia 30.11.2023 r. opłatę za ww. pobyt w wysokości 5.362,24 zł miesięcznie,

- od dnia 01.12.2023 r. opłatę za ww. pobyt w wysokości 2.557,36 zł miesięcznie, co stanowi 70% dochodu E. S..

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia stwierdzono, że zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s., pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Wskazano, że w myśl art. 61 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej (dalej: "d.p.s."), wnosi mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu.

Ustalono, że dochód całkowicie ubezwłasnowolnionej E. S., działającej przez opiekuna prawnego, A. O., zwanej dalej: "skarżącą" lub "stroną", stanowi renta socjalna w kwocie 1 287,04 zł, renta rodzinna w kwocie 1 389,84 zł wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 256,44 zł, dodatkiem dla sieroty zupełnej w kwocie 487,97 zł oraz świadczeniem uzupełniającym w kwocie 500,00 zł. Po potrąceniu składki zdrowotnej w wysokości 240,92 zł oraz zaliczki na podatek dochodowy w wysokości 21,00 zł ustalono, że dochód strony wynosi miesięcznie 3653,37 zł.

Wskazano, że w związku ze sprzedażą lokalu mieszkalnego położonego w B. przy ul. [...], strona uzyskała dochód jednorazowy w wysokości 330000 zł, co potwierdza akt notarialny z dnia 19 grudnia 2022 r. rep. [...]. W dniu 12 stycznia 2023 r. strona, w imieniu i na rzecz, której działał opiekun prawny A. O. zgodnie z aktem notarialnym rep. [...] dokonała zakupu lokalu mieszkalnego położonego w B. przy ul. [...], oznaczonego w dokumentacji budowlanej numerem porządkowym [...] za kwotę 243 500 zł. W ocenie organu I instancji różnica pomiędzy kwotą 330 000 zł, a kwotą 243 500 zł stanowi dochód jednorazowy strony, który z kolei w myśl art. 8 ust. 11 ww. ustawy należało rozliczyć w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Stanowiło to podstawę ustalenia odpłatności za pobyt w d.p.s. w sposób wskazany w decyzji.

W odwołaniu złożonym od powyższej decyzji, strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 w zw. z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 t.j.), zwanej dalej: "k.p.a.", poprzez błąd w ustaleniach faktycznych i błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, polegającą za zaliczeniu sumy uzyskanej ze sprzedaży mieszkania do dochodu, co również naruszało prawo materialne w postaci art. 8 ust. 2 i art. 61 u.p.s. W ocenie strony nie doszło do przysporzenia majątku, lecz wręcz przeciwnie do jego uszczuplenia, albowiem pogarszający się stan zdrowia skarżącej spowodował konieczność umieszczenia jej w d.p.s., czego nikt w grudniu 2022 r. nie przewidywał, a zakup mieszkania w stanie deweloperskim wymaga zaangażowania środków finansowych na dostosowanie lokalu do zamieszkania oraz na sprawy notarialne i urzędowe.

Zakwestionowano też naliczenie opłaty za 4 dni stycznia 2023 r., która w decyzji podana została w miesięcznej wysokości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy decyzją z dnia 26 kwietnia 2023 r., na podstawie art. 61 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, 4, 11, art. 14 u.p.s. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł o następujące ustalenia i rozważania:

Decyzją z dnia 27 stycznia 2023 r. Prezydent Miasta Bydgoszczy orzekł o skierowaniu strony do Domu Pomocy Społecznej w C. z uwagi na konieczność zapewnienia stałej, całodobowej opieki i brak możliwości samodzielnego funkcjonowania w środowisku.

Kolejną decyzją z dnia 27 stycznia 2023 r., Starosta Pilski orzekł o umieszczeniu strony w Domu Pomocy Społecznej w C. dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie.

Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w d.p.s., co do zasady jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego koszty utrzymania mieszkańca.

Zgodnie z Komunikatem Starosty Pilskiego z dnia 10 lutego 2022 r. (opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego pod poz. 1222) ustalono i ogłoszono średni miesięczny koszty utrzymania mieszkańca w roku 2022 r. na kwotę 4678,15 zł, natomiast za rok 2023 - 5362,24 zł, co potwierdza Komunikat Starosty Pilskiego z dnia 18 stycznia 2023 r. (opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego pod poz. 584).

Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s., w pierwszej kolejności obowiązanym do uiszczenia opłaty za pobyt w d.p.s. jest jego mieszkaniec. W myśl art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ponosi jego mieszkaniec, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu.

W oparciu o zalegający w aktach dokument wystawiony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Pile ustalono, że miesięczny dochód strony po odjęciu składki zdrowotnej (240,92 zł) i zaliczki na podatek dochodowy (21,00 zł) wynosi 3 653,37 zł, a składa się na niego renta socjalna w kwocie 1 287,04 zł, renta rodzinna w kwocie 1 389,84 zł wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 256,44 zł, dodatek dla sieroty zupełnej w kwocie 487,97 zł oraz świadczenie uzupełniające w kwocie 500,00 zł.

W aktach sprawy znajduje się również potwierdzony za zgodność z oryginałem odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy V Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia 8 czerwca 2022 r. wydany w sprawie V RNs 336/22 zezwalający A. O., opiekunowi prawnemu strony na dokonanie czynności prawnej przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem strony polegającej na sprzedaży w imieniu ubezwłasnowolnionej lokalu mieszkalnego położonego w B. przy ul. [...] za kwotę niemniejszą niż 326 000 zł i przeznaczenie uzyskanych środków na zakup innego lokalu mieszkalnego na rzecz strony.

W dniu 8 czerwca 2022 r. dokonano sprzedaży ww. lokalu mieszkalnego za kwotę 330 000 zł.

W dniu 12 stycznia 2023 r. opiekun prawny strony zawarł umowę deweloperską której przedmiotem jest lokal mieszkalny za kwotę 243 500 zł.

Stosownie do art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki

zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w

odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Z kolei w ust. 4 art. 8 u.p.s. zawarty jest katalog zamknięty składników, których się do niego nie wlicza i po jego analizie należy dojść do wniosku, że nie obejmuje on środków pieniężnych z tytułu sprzedaży mieszkania.

W tym zakresie utrwalony jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że ustawodawca, w treści przepisów art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. po pierwsze jednoznacznie zdefiniował pojęcie dochodu, po drugie taksatywnie wymienił składniki, których się do niego nie wlicza, a po trzecie konstrukcja prawna niewliczania do dochodu określonych składników nie pozwala na rozszerzającą interpretację przepisu art. 8 ust. 4 cyt. ustawy, bowiem enumerację negatywną w nim określoną uznać należy za zamkniętą {zobacz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 stycznia 2023 r. sygn. akt. III SA/Kr 1368/22).

Zgodnie z art. 8 ust. 11 u.p.s. w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:

1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie

gospodarującej,

2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie

- kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Niewątpliwie różnica pomiędzy kwotą uzyskaną ze sprzedaży mieszkania (330 000 zł), a kwotą 243 500 zł wynosząca 86 500 zł stanowi dochód jednorazowy w myśl przepisów u.p.s. i przewyższa pięciokrotności kwoty przewidzianej dla osoby samotnie gospodarującej (5x776 zł= 3880,00 zł) i dlatego musi zostać doliczona do dochodu otrzymywanego ze świadczeń z ZUS.

Zatem 86 500 zł / 12 miesięcy = 7 208,33 zł + 3 653,37 zł daje miesięczny dochód w wysokości 10 861,70 zł, który należy rozliczyć w stosunku miesięcznym do końca listopada 2023 r.

Mając na uwadze powyższe należało uznać, że wyliczenia opłaty za d.p.s. przedstawione w decyzji organu I instancji są prawidłowe, co skutkować musiało utrzymaniem zaskarżonej decyzji w mocy.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, to organy nie są uprawnione do dokonywania oceny czy z punktu widzenia mechanizmów rynku nieruchomości zakup mieszkania deweloperskiego był prawidłowy, niemniej jednak sprzedaż mieszkania, a następnie kilkumiesięczne oczekiwanie na wybudowanie lokalu mieszkalnego, a w dalszej perspektywie jego remont i wyposażenie, i tak pozbawiłyby strony dachu nad głową. W świetle u.p.s. dochód ze sprzedaży mieszkania nie wygenerowałby dochodu jednorazowego tylko i wyłącznie w sytuacji, gdyby kwota uzyskana ze sprzedaży mieszkania w całości przeznaczona zostałby na zakup nowego, a z taką sytuacją nie mamy do czynienia na gruncie rozpoznawanej sprawy. Poza zainteresowaniem organu odwoławczego pozostają okoliczności oceny działań opiekuna dotyczących zawartych umów, gdyż w tym zakresie kognicja należy do sądu rodzinnego. Podkreślenia w tym miejscu jednak wymaga, że o ile pogarszający się stan zdrowia strony mógł być zaskoczeniem dla jej opiekuna prawnego to z kolei zamiar sprzedaży mieszkania był planowany od przynajmniej kilku miesięcy, co potwierdza wydane orzeczenie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy V Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia 8 czerwca 2022 r. w sprawie V RNs 336/22.

Odnosząc się do zarzutu błędnego wyliczenia opłaty za styczeń 2023 r. należy wskazać, że organ prawidłowo określił liczbę dni pobytu od 28 stycznia 2023 r. do 31 stycznia 2023 r., tj. 4 dni oraz wskazał średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w roku 2022 r. w DPS w C. na kwotę 4 678,15 zł, co pozwala bez większych trudności proporcjonalnie obliczyć wysokość opłaty za ten czas.

W skardze złożonej do Sądu, skarżąca zarzuciła:

1/ naruszenie art. 8 ust. 11 u.p.s., poprzez błędną jego wykładnię, sprowadzającą się do utożsamiania dochodu w rozumieniu przedmiotowej ustawy z przychodem uzyskanym przez stronę z tytułu sprzedaży prawa majątkowego, nie zaś dochodem rozumianym jako przychód pomniejszony o koszty uzyskania tego przychodu, w sytuacji, gdy zbycie lokalu mieszkalnego stanowiło transakcję o charakterze ekwiwalentnym, nie zmieniającą w żaden sposób na korzyść strony jej sytuacji materialnej i majątkowej

2/ naruszenie art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s., poprzez błędną jego wykładnię, poprzez uznanie, że różnica pomiędzy kwotą uzyskaną ze sprzedaży mieszkania (330.000,00 zł), a kwotą 243.500,00 zł (zakup innego lokalu mieszkalnego w stanie deweloperskim) wynosząca 86.500,00 zł stanowi dochód jednorazowy w myśl przepisów u.p.s. i przewyższa pięciokrotność kwoty przewidzianej dla osoby samotnie gospodarującej i dlatego też musi zostać doliczona do dochodu otrzymywanego ze świadczeń z ZUS, podczas gdy w istocie kwota uzyskana ze sprzedaży mieszkania przeznaczona następnie na zakup innego lokalu mieszkalnego w stanie deweloperskim, gdzie zachodzi konieczność spożytkowania pozostałych środków ze sprzedaży mieszkania na wykończenie mieszkania (nie jest to kwestia remontu, a generalnego wykończenia mieszkania zdatnego do użytkowania) nie stanowi i nie wygenerowała dochodu jednorazowego, w efekcie czego środków uzyskanych ze sprzedaży mieszkania nie można kwalifikować jako dochodu jednorazowego,

3/ naruszenie art. 68 i art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483) poprzez naruszenie zasady niedyskryminacji osób niepełnosprawnych, bowiem stosowanie przepisów prawa powinno być zgodne z obowiązującą Konstytucją RP oraz z kompetencją Ośrodków Pomocy Społecznej, stosowana zaś w niniejszej sprawie przez organy rozstrzygające wykładnia językowa zaprzecza wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej przepisów ustawy o pomocy społecznej w zakresie funkcji i celów tejże ustawy, w tym naruszenia prawa osoby niepełnosprawnej do zabezpieczenia społecznego uwzględniającego konieczność ponoszenia zwiększonych kosztów wynikających z niepełnosprawności,

4/ naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 7 i 77 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i nierozpoznanie w sposób wszechstronny w zakresie nieuwzględnienia okoliczności, iż jak wskazał to wyraźnie Sąd Rejonowy w Bydgoszczy V Wydział Rodzinny i Nieletnich w postanowieniu z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. V RNs 336/22, skarżącemu zezwolono na dokonanie czynności prawnej przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem całkowicie ubezwłasnowolnionej E. O. polegającej na sprzedaży w imieniu ubezwłasnowolnionej lokalu mieszkalnego położonego w B. przy ul. [...] za kwotę nie mniejszą niż 326.000,00 zł i przeznaczenie uzyskanych środków na zakup innego lokalu mieszkalnego na rzecz ubezwłasnowolnionej, a zatem kwota, która pozostała z różnicy pomiędzy sprzedażą mieszkania, a kupnem nowego w stanie deweloperskim nie powinna być potraktowana jako dochód jednorazowy, gdyż w istocie przeznaczona zostanie na wykończenie zakupionego mieszkania, które z uwagi na fakt, iż jest to stan surowy zostanie dopiero wykończone i przystosowane do użytkowania przez stronę, w efekcie czego po jej stronie nie dojdzie do powstania jakiegokolwiek przysporzenia majątkowego, a jedynie do zmiany mieszkania na inne.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi powołano się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że w sytuacji, gdy kwota uzyskana ze sprzedaży mieszkania w niewielkim odstępie czasu została w całości przeznaczona na zakup domu lub mieszkania (na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych), to kwoty tej nie można byłoby uznać za dochód, a tym bardziej za dochód utracony z uwagi na brak przysporzenia (wyroki: - WSA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2017 r., sygn. I SA/Wa 1847/16; Całość kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania została przeznaczona na zakup nowego mieszkania. - WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. II SA/Go 702/19 oddala sk część nie przeznaczyła oraz WSA w Szczecinie z dnia 16 maja 2019 r., sygn. II SA/Sz 36/19. W całości przeznaczył na nowe mieszkanie a organ zaliczył do dochodu kwotę od rodziny na urządzenie nowego mieszkania.

Powołano się również na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 maja 2021 r., sygn. II SA/Po 666/20, zgodnie z którym: "Środki uzyskane ze sprzedaży mieszkania nie podlegają obowiązkowi podatkowemu przez okres trzech lat. To oznacza, że tych środków nie można kwalifikować jako dochodu jednorazowego, o którym mowa w art. 8 ust. 3 pkt 1 u.p.s".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę dodatkowo stwierdzono, że jako niezrozumiały należy ocenić zarzut dotyczący błędnego utożsamienia dochodu w rozumieniu przedmiotowej sprawy z przychodem uzyskanym przez stronę z tytułu sprzedaży prawa majątkowego, nie zaś dochodem rozumianym jako przychód pomniejszony o koszty uzyskania tego przychodu. Wywodzono, że kwestia dochodu i tego, co się na niego składa została w sposób wyczerpujący wyjaśniona w uzasadnieniu decyzji tut. Kolegium, a przepis art. 8 ust. 3 u.p.s., ma charakter ogólny i odnosi się do wszystkich przychodów, czyli ogółu wpływów z jakiegokolwiek tytułu, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Podkreślono, że przychód, o którym mowa w art. 8 ust. 3 u.p.s., nie jest przychodem w znaczeniu podatkowym, jaki po odliczeniu kosztów jego uzyskania, stanowi dochód do opodatkowania. W art. 8 ust. 3 u.p.s. ustawodawca wprowadził bowiem własną definicję legalną dochodu, co oznacza, że nie jest dopuszczalne choćby posiłkowe posługiwanie się tym pojęciem stosowanym na gruncie innych ustaw, a zwłaszcza należących do innych gałęzi prawa i służących realizacji celów tych gałęzi prawa, w dodatku z pominięciem celów i istoty świadczeń z pomocy społecznej (vide Wyrok WSA w Olsztynie z dnia 15 listopada 2022 r. IISA/Ol 666/22).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, oraz prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy pomocowe w sposób prawidłowy, zgodnie z kodeksową zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 art. 80 k.p.a.), co pozwalało na zastosowanie wobec strony norm prawa materialnego w sposób określony w treści zaskarżonych decyzji administracyjnych.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że w myśl art. 61 ust. 2 u.p.s., opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Natomiast reguły ustalania dochodu osób zobowiązanych do wnoszenia odpłatności określono w przepisach art. 8 u.p.s. Otóż w świetle art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Z powodu rodzaju osiągniętego przez skarżącą dochodu jednorazowego w wysokości 86500 zł, w postaci środków pieniężnych ze sprzedaży mieszkania, które nie zostały przeznaczone na zakup innego mieszkania, istotne znaczenie w niniejszej sprawie odgrywa też art. 8 ust. 11 u.p.s., który stanowi, że:

w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:

1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,

2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

W przytoczonym wyżej art. 8 ust. 11 u.p.s., mowa jest o incydentalnym dochodzie jednorazowym, uzyskanym w okresie 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że w związku ze sprzedażą lokalu mieszkalnego położonego w B., przy ulicy [...] strona uzyskała dochód jednorazowy w wysokości 330.000,00 zł., a nowy lokal mieszkalny przy ulicy [...] w B., zakupiła za kwotę 243.500,00 zł. Tym samym, skarżąca uzyskała dochód z różnicy pomiędzy uzyskaną kwotą ze sprzedaży mieszkania, a kwotą wydaną na nowe mieszkanie w wysokości 86500 zł. (330000 zł. minus 243000 zł.). Spór w przedmiotowej sprawie dotyczył natomiast zagadnienia, czy uzyskanie ww. dochodu spowodowało powstanie po stronie właściwego organu obowiązku uwzględnienia go w obliczeniu łącznego dochodu strony, zgodnie z art. 8 ust. 3 i 11 u.p.s.

W ocenie Sądu wbrew stanowisku skarżącej, obowiązek taki powstał.

Skarżąca powołała się na trzy ww. wyroki sądów administracyjnych, w których stwierdzono, że dochód uzyskany ze sprzedaży mieszkania o ile przeznaczony zostanie na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych nie wlicza się do dochodu w rozumieniu u.p.s. Jednakże, co należy podkreślić w ww. wyrokach rozróżniono sytuację przeznaczenia całości środków pochodzących ze sprzedaży dotychczasowego mieszkania na zakup nowego mieszkania od sytuacji, w której całość środków uzyskanych ze sprzedaży poprzedniego mieszkania nie została przeznaczona na zakup nowego mieszkania. We wskazanych wyrokach przyjęto, że jedynie przeznaczenie całości kwoty uzyskanej ze sprzedaży dotychczasowego mieszkania na zakup nowego mieszkania oznacza brak obowiązku uwzględnienia dochodu jednorazowego. Skarżąca powołuje się na okoliczność zamiaru doprowadzenia nowozakupionego lokalu w stanie deweloperskim do standardu umożliwiającego zamieszkanie w nim. Zamiar taki stanowi zdarzenie przyszłe i niepewne, nie istniejące w chwili orzekania organów. To, czy skarżąca zrealizuje promesę sądu rodzinnego, który zgodził się na przeznaczenie na zakup nowego lokalu kwoty uzyskanej ze środków ze sprzedaży dotychczasowego lokalu, stanowi okoliczność nieistniejącą w momencie orzekania organów i jeszcze niewykonaną przez stronę. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia kwoty 86500 zł., jako wydanej na zakup nowego lokalu. Rację ma więc organ odwoławczy, że nie ma kompetencji do oceny czy i w jaki sposób skarżąca wykona orzeczenie sądu rodzinnego. Dlatego też zarzuty skargi w zakresie naruszenia prawa procesowego i materialnego poprzez fakt nieuwzględnienia zamiaru wydatkowania kwoty 86500 zł. nie mogły odnieść skutku.

W nawiązaniu do ww. zarzutów skargi oraz zarzutu w zakresie twierdzenia, że kwota 86500 zł., stanowi w istocie nie nowopowstały dochód, lecz spieniężone oszczędności strony, należy stwierdzić, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1442/20, Sąd ten wyraźnie stwierdził, że za dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s., należy uznać kwoty otrzymane ze sprzedaży mieszkania, także wtedy gdy kwota uzyskana ze sprzedaży mieszkania została w części przeznaczona na zakup nowego mieszkania, a w części na spłatę zadłużenia sprzedanego mieszkania oraz wyposażenie nowo zakupionego mieszkania.

Odnosząc się natomiast do zarzutu utożsamiania dochodu w rozumieniu u.p.s. z przychodem uzyskanym przez stronę oraz przytoczonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 maja 2021 r., sygn. II SA/Po 666/20, należy wskazać, że przychód, o którym mowa w art. 8 ust. 3 u.p.s., nie jest przychodem w znaczeniu podatkowym, jaki po odliczeniu kosztów jego uzyskania, stanowi dochód do opodatkowania (vide: wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1442/20). Niezasadnie więc w skardze nawiązano do regulacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ustawa o pomocy społecznej zawiera bowiem kompleksowe uregulowanie w kwestiach pomocy społecznej, wobec czego brak podstaw do tego, by przy ocenie kryterium dochodowego uprawniającego do tej pomocy brać pod uwagę przepisy znajdujące się w innych aktach prawnych, w tym w prawie podatkowym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 162/15, LEX nr 2118722). Stosownie do art. 8 u.p.s. dochodem są wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania (ust. 3), z wyłączeniem przychodów wyraźne wymienionych (ust. 4). Nie ulega wątpliwości, że wyłączenia te w art. 8 ust. 4 ustawy mają postać katalogu zamkniętego (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1673/17, a także wyrok tego Sądu z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1673/17; dostępne: https://cbois.nsa.gov.pl).

Odnosząc się wreszcie do zarzutu naruszenia art. 68 i art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm.) należy przytoczyć wskazane przepisy. I tak zgodnie z art. 68 Konstytucji, każdy ma prawo do ochrony zdrowia (ust. 1), obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa (ust. 2), władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku (ust. 3), władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska (ust. 4), władze publiczne popierają rozwój kultury fizycznej, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży (ust. 5). Wbrew wywodom skargi, wskazany artykuł Konstytucji nie zawiera regulacji co do niedyskryminacji osób niepełnosprawnych, lecz statuuje podmiotowe prawo do ochrony zdrowia, które jest prawem socjalnym, rodzącym po stronie władz publicznych obowiązek jego ochrony i zapewnienia możliwości jego realizacji (zob. TK – K 2/98). Brak jest więc związku pomiędzy postawionym w skardze zarzutem dyskryminacji skarżącej, jako osoby niepełnosprawnej, a regulacją art. 68 Konstytucji R.P.

Natomiast art. 69 Konstytucji, stanowi, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Analiza wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że nie ustanawia on wprost prawa do określonego rodzaju i zakresu świadczenia z zabezpieczenia społecznego. Przepis konstytucyjny precyzuje między innymi ustawa o pomocy społecznej. Konstytucja RP w tym zakresie stanowi jedynie pewien wzorzec określający w sposób ogólny ramy zabezpieczenia społecznego, kierunki polityki państwa i jest adresowany głównie do organów prawodawczych. Przepis ten stanowi zatem źródło gwarancji, a nie praw podmiotowych obywatela dla zabezpieczenia społecznego jego zakresu, które dopiero konkretyzują się w ustawach zwykłych. Uwzględniając powyższe, Sąd nie dopatrzył się w warunkach przedmiotowej sprawy naruszenia przez organy wskazanych przepisów Konstytucji, ani też, jak wyjaśniono to wyżej, zarzucanych w skardze pozostałych przepisów.

W konsekwencji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie naruszała ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić.