Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 3559/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 4a ust.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1813
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska (sprawozdawca), Protokolant asystent sędziego Marta Koźlik, po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 471/20 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 19 czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 2700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 3 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 471/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w sprawie ze skargi A.P. oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 19 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn.

Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła A. P., zaskarżając wyrok w całości. Pełnomocnik Skarżącej na podstawie art. 174 pkt. 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 121, art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 191 i art. 194 § 1 w zw. z art. 187 § 1, art. 191, art. 127, art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dn. 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: O.p.) poprzez nieuchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy i niezastosowanie przewidzianych w ustawie środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wszystkich aktów wydanych w granicach sprawy, której dotyczyła skarga i w konsekwencji powyższego naruszenia, oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, mimo wydania przedmiotowej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dn. 19 czerwca 2020 r. znak [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dn. 28 lutego 2020 r. znak[...], z rażącym naruszeniem przepisów zawartych w art. 121, art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 191 i art. 194 § 1 w zw. z art. 187 § 1, art. 191, art. 127, art. 233 § 1 pkt 1 O.p., przy czym:

- art. 121 O.p. poprzez brak działania na korzyść podatnika, brak takiego uzasadnienia (zredagowania) decyzji administracyjnych, by strona mogła z nich czerpać pełną, wszechstronną i zgodnie z prawem umotywowaną informację o swej sytuacji prawnej, tak w zakresie prawa procesowego, jak i materialnego,

- art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz wydanie decyzji kończącej postępowanie w sprawie bez uwzględnienia słusznego interesu obywatela, jak również sporządzenie uzasadnienia, w którym organ II instancji nie uwzględnił wszystkich zarzutów sformułowanych przez Skarżącą, oraz nie podał przyczyn, z powodu których dowodom oraz argumentacji przez nią przedstawianej odmówił wiarygodności i mocy dowodowej z przytoczeniem odpowiednich przepisów prawa, a w konsekwencji naruszenie art. 120 O.p. statuującego zasadę legalności działania organów podatkowych oraz art. 121 § 1 O.p. statuującego zasadę zaufania do organów podatkowych,

- art. 191 i art. 194 § 1 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez niepodjęcie działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności pominięciu zeznań skarżącej złożonych w dn. 16 stycznia 2020 r. oraz oświadczenia lekarza z dn. 17 października 2019 r., zaświadczenia lekarza z dn. 22 listopada 2019 r. przy ustalaniu stanu faktycznego, a także bez weryfikacji i uwzględniania właściwego stanu masy czystej spadku, przy uwzględnieniu niewłaściwego udziału spadkowego (udziału w prawie własności nieruchomości zmarłego L. P.),

- art. 191 O.p. poprzez błędną i sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego ocenę udowodnienia (uprawdopodobnienia) na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego kwestii dotyczącej momentu dowiedzenia się przez Skarżącą o okolicznościach uzasadniających złożenie przez nią zeznania podatkowego,

- art. 127 O.p. poprzez ograniczenie postępowania przed organem II instancji wyłącznie do kontroli decyzji wydanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I., w sytuacji gdy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy był obowiązany do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy poprzez rozpatrzenie wszystkich żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji,

- art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez wadliwe utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, w której decyzję tę należało uchylić w całości oraz wydać decyzję stwierdzającą, że skarżąca nie jest obowiązana do zapłaty podatku od spadków i darowizn,

b) art. 3 § 2 pkt. 1) P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. zobowiązujących Sąd do zbadania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji podatkowy organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi w związku z przepisami art. 122 O.p. statuującymi zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązującymi organ podatkowy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym w związku z przepisami art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., zobowiązującymi Sąd do uchylenia decyzji w całości lub w części w razie stwierdzenia, że naruszenie przez organ podatkowy lub podatkowy organ odwoławczy przepisów postępowania podatkowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

c) zasady nakazującej sądom, zgodnie z art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z art. 134 § 1 i 2 P.p.s.a., w ramach kontroli aktów organów administracji, egzekwowanie od organów podatkowych stosowania postulatu orzekania w razie wątpliwości na korzyść podatnika (in dubio pro tributario) oraz stosowania zasady zaufania obywatela do organów państwa, nakazującej organom podatkowym orzekanie zgodnie z prawem bez oglądania się na doraźne korzyści dla fiskusa (art. 121 § 1 w zw. z art. 124 O.p.),

d) zasady nakazującej sądom, zgodnie z art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a., w ramach kontroli aktów organów administracji, egzekwowanie od organów podatkowych stosowania zasady praworządności (legalności), nakazującej organom podatkowym orzekanie z duchem i literą prawa (art. 8 Konstytucji RP w zw. z art. 120 O.p.),

e) przepisów art 134 P.p.s.a., obligujących Sąd do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji podatkowej przez organy podatkowe nie doszło do naruszenia przepisów materialnego prawa podatkowego i przepisów postępowania podatkowego, albowiem Sąd, będąc powołany do sądowej kontroli ostatecznych decyzji organów podatkowych w celu zagwarantowania obywatelom praworządnego działania organów państwowych, zaskarżonym wyrokiem, dopuszczając się błędnej wykładni procesowego, jak i materialnego prawa podatkowego w spornej sprawie podatkowej, zapewnił Skarżącej tylko pozory sprawiedliwości, nie dopuszczając do rzetelnego, systemowego rozwiązania sporu podatkowego, przerzucając faktyczny ciężar wymiaru sprawiedliwości podatkowej na NSA,

f) art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na braku uzasadnienia stanowiska Sądu dotyczącego zarzutu naruszenia przez organy podatkowe art. 121, art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 191 i art. 194 § 1 w zw. z art. 187 § 1, art. 191, art. 127, art. 233 § 1 pkt 1 O.p.,

g) art. 113 § 1 P.p.s.a. pozwalający przewodniczącemu zamknąć rozprawę, gdy uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną; podczas rozprawy Sąd nie przeprowadził wnikliwie sądowego postępowania dowodowego, w szczególności Sąd nie zbadał istotnych dowodów z protokołu przesłuchania Skarżącej oraz dokumentacji medycznej, przez co złamał w sposób rażący podatkowe prawa procesowe (sądowe) Strony.

Na podstawie art. 174 pkt. 1 P.p.s.a. pełnomocnik Skarżącej zarzucił naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

a) art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 4a ust. 2 w zw, z art. 4a ust. 1 pkt 1) ustawy z dn. 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (dalej: u.p.s.d.) poprzez jego wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie może mieć zastosowania do Skarżącej w przedmiotowej sprawie, z uwagi na fakt, że była uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku,

b) art. 2 Konstytucji RP stanowiącego, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, albowiem Sąd wbrew zasadzie sprawiedliwości społecznej w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego oraz w wydanym wyroku w sposób stronniczy chroni interesy fiskalne Skarbu Państwa, nie zważając na prawa podmiotowe i procesowe Skarżącej jako podatnika, mianowicie Sąd popełnił rażące zaniedbania w zakresie sądowego postępowania dowodowego, w szczególności pominął w sposób milczący istotne dla sprawy informacje zawarte w treści protokołu z przesłuchania Strony z dn. 16 stycznia 2020 r.

Pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi/o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Pismem z dnia 3 lutego 2021 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie.

Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od Skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634 z zm., dalej jako: P.p.s.a.), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.).

Zarzuty skargi kasacyjnej oparto na naruszeniu przez Sąd I instancji przepisów prawa postępowania, które w ocenie Skarżącej kasacyjnie miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa materialnego, poprzez wadliwą wykładnię. W ocenie strony skarżącej Sąd zaakceptował nieprawidłowe ustalenia stanu faktycznego co skutkowało nieprawidłowym przyjęciem, że art. 4a ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2019 r., poz. 1813 z zm., dalej jako: u.p.s.d.) nie może mieć zastosowania w sprawie, z uwagi na fakt, że Skarżąca była uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.

Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania są niezasadne. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest czy w okolicznościach sprawy ma zastosowanie art. 4a ust. 2 u.p.s.d. -zgodnie z którym jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów o którym mowa w ust. 1, zwolnienie o którym mowa w ust. 1, stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 m-cy od dnia , w którym dowiedział się o ich nabyciu oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu.

Z przyjętego do rozstrzygnięcia stanu faktycznego sprawy, w zakresie który nie jest kwestionowany przez Stronę wynika, że skarżąca nabyła prawo własności rzeczy i praw majątkowych tytułem dziedziczenia po ojcu z chwilą jej śmierci, to jest z dniem 14 września 2015 r. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym L. P. stało się prawomocne od 2 czerwca 2016 r., w dniu 6 czerwca 2016 r. sporządzony został protokół spisu inwentarza, a w dniu 13 czerwca 2018 r. została zawarta ugoda w przedmiocie działu spadku. Natomiast zeznanie podatkowe SD-3 skarżąca złożyła w dniu 8 sierpnia 2019 r. Jednocześnie według twierdzeń Strony nie dysponowała ona wiedzą o nabyciu spadku po zmarłym ojcu, a gdy tę wiedzę uzyskała niezwłocznie złożyła organowi stosowne zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych.

Z treści postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wynika, że postępowanie spadkowe toczyło się na skutek wniosku uczestnika postępowania, ale z udziałem skarżącej. Skarżąca do postępowania spadkowego ustanowiła pełnomocnika. Zatem jeszcze przed wydaniem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku skarżąca wiedziała, że dziedziczy po swoim ojcu jak również wiedziała co wchodzi w skład spadku. Należy zauważyć, iż w dniu 6 czerwca 2016 r. został sporządzony przez Komornika sądowego protokół spisu inwentarza. W trakcie tej czynności Skarżąca była reprezentowana przez radcę prawnego Ł. T.. Zatem skarżąca miała też wiedzę o składnikach majątkowych wchodzących w skład masy spadkowej. Nie można również nie zauważyć, że z wniosku skarżącej toczyło się przed Sądem Rejonowym w I. postępowanie o dział spadku, które zostało zakończone zawarciem pomiędzy wnioskodawczynią a pozostałymi uczestnikami ugody w dniu 13 czerwca 2018 r. (sygn. akt [...]) w przedmiocie działu spadku. Nie sposób przyjąć, że skarżąca zainicjowała postępowanie o dział spadku nie wiedząc o jego nabyciu. Podkreślenia wymaga, iż od momentu podpisania ugody w sprawie działu spadku do złożenia zeznania (SD-3) minęło ponad dwanaście miesięcy. W świetle powyższego nie można zgodzić się ze skarżącą, że o nabyciu własności praw majątkowych dowiedziała się dopiero w dniu 2 sierpnia 2019 r., po przybyciu do Polski, w trakcie rozmowy z pełnomocnikiem oraz osobami bliskimi. Zasadnie więc organ nie dał wiary twierdzeniu, że skarżąca nie wiedziała o tym, kiedy zakończyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po jej zmarłym ojcu, oraz że nie wiedziała, iż zostało wydane w tym przedmiocie postanowienie. W tym względzie podkreślenia wymaga, że skarżąca była uczestnikiem postępowania sądowego o stwierdzenie nabycia spadku, brała udział w dokonaniu spisu inwentarza, jak i wystąpiła z wnioskiem o dział spadku po zmarłym ojcu. Nie ma przy tym znaczenia, że w tym czasie jej stan zdrowia "uniemożliwiał jej skupienie się na sprawie spadkowej". Jak sama wskazała ustanowiła w tej sprawie pełnomocnika, który podejmował działanie w jej imieniu i na jej rzecz.

Z uwagi na powyższe nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. art. 121, art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 191 i art. 194 § 1 w zw. z art. 187 § 1, art. 191, art. 127, art. 233 § 1 pkt 1 O.p. Słusznie Sąd I instancji przyjął, że materiał dowodowy i wyprowadzone z niego przez organ ustalenia i wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia normy prawa materialnego znajdującej w niej zastosowanie zostały ustalone i poddane wszechstronnemu badaniu. Skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, brała czynny udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Brak zatem podstaw do uwzględnienia wyżej wymienionych zarzutów. Z tych przyczyn należy również uznać za chybiony zarzut naruszenia art. 134 § 1 i 2 P.p.s.a.

W okolicznościach sprawy niezasadny jest również zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 145 §1 pkt 1 lit a P.p.s.a. w zw. z art. 4a ust. 2 w zw. z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. Zgodnie z 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. zwolnieniu od podatku podlega nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą fakt nabycia w drodze dziedziczenia w terminie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku właściwemu urzędowi skarbowemu. Natomiast przytoczony wcześniej ustęp 2 tego przepisu stanowi, że jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., zwolnienie od podatku stosuje się wtedy, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu.

Skoro w ustawie o podatku od spadków i darowizn mowa jest o nabyciu rzeczy i praw majątkowych tytułem dziedziczenia, to oznacza nabycie tych właśnie składników majątku przez spadkobiercę z chwilą śmierci spadkodawcy. Zgodnie bowiem z art. 924 Kodeksu cywilnego, spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca, w myśl art. 925 Kodeksu cywilnego nabywa spadek w chwili jego otwarcia. Oznacza to, że nabycie spadku następuje z mocy prawa oraz, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, czy też akt poświadczenia dziedziczenia mają tylko deklaratoryjny, a nie konstytutywny charakter.

Z wskazanych regulacji należy wyprowadzić zasadę, że termin na złożenie oświadczenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego biegnie od uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Wyjątkiem zaś jest, gdy spadkobierca wiedzę o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych uzyskał po upływie terminu do złożenia oświadczenia liczonego od uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Warunek, jaki spadkobierca musi spełnić, by w drodze wyjątku skorzystać ze zwolnienia, jest uprawdopodobnienie faktu późniejszego powzięcia wiadomości o nabyciu. Należy jednak podkreślić, że art. 4a ust. 2 u.p.s.d. ma zastosowanie do takich przypadków, gdy spadkobierca z przyczyn od siebie niezależnych nie wie o nabyciu spadku i uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu jego nabycia albo nie wie jaki faktycznie majątek był przedmiotem dziedziczenia (wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2018 r., II FSK 3502/16).

Jak już wcześniej wskazano Skarżąca była uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycie spadku i kluczową okolicznością, którą zasadnie podkreślił Sąd I instancji, jest fakt reprezentowania jej w tym postępowaniu przez zawodowego pełnomocnika. Fakt ten implikuje czynne uczestnictwo Skarżącej w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku. W konsekwencji Skarżąca nie może, powołując się na art. 4a ust. 2 u.p.s.d., twierdzić, że o terminie uprawomocnienia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku dowiedziała się później, niż ono faktycznie się uprawomocniło. Pełnomocnik radca prawny Ł. T. reprezentował również Skarżącą w trakcie przygotowania przez Komornika sądowego protokołu spisu inwentarza, który został sporządzony w dniu 6 czerwca 2016 r. Ponadto Skarżąca zainicjowała postępowanie o dział spadku, które zakończyło się w dniu 13 czerwca 2018 r. zawarciem ugody z pozostałymi uczestnikami postępowania.

Prawidłowo zatem Sąd I instancji uznał, że w takich okolicznościach faktycznych nie można przyjąć, że Skarżąca dopiero w dniu 2 sierpnia 2019 r. dowiedziała się o nabyciu własności praw majątkowych tytułem dziedziczenia. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym L. P. wydane przez Sąd Rejonowy w I. w dniu 11 maja 2016 r., sygn. akt [...], uprawomocniło się 2 czerwca 2016 r. Skarżąca zeznanie podatkowe o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (SD-3) złożyła w dniu 8 sierpnia 2019 r., a więc po upływie terminu z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. Wobec powyższego należało jednoznacznie stwierdzić, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania regulacji zawartej w art. art. 4a ust. 2 u.p.s.d.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji zastosował środki przewidziane w ustawie proceduralnej, realizując obowiązek przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej, wobec czego zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i 2 są niezasadne.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w pierwszej kolejności trzeba odnotować, że unormowanie to może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie prawa i gdy w ramach przedstawiania stanu sprawy Sąd I instancji nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3 poz. 39, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r. II FSK 568/08). W rozpoznanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził takich naruszeń. Przeciwnie, Naczelny Sąd Administracyjny poddając ocenie powyższy zarzut stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada wymogom przewidzianym w tym przepisie umożliwiając jego kontrolę instancyjną. Zawiera bowiem: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej uzasadnienie. To zaś, że w skardze kasacyjnej nie zgodzono się z tak wyrażoną oceną, nie stanowi skutecznej podstawy do uznania zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 113 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Jak już wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 113 § 1 P.p.s.a. ma charakter techniczno-porządkowy, określa jedynie moment zakończenia fazy rozpoznawczej postępowania przed sądem administracyjnym. Postępowanie to nie wiąże się z czynieniem ustaleń faktycznych. W związku z tym sprawę można uznać za dostatecznie wyjaśnioną, jeżeli strony wyczerpały możliwość korzystania z przysługujących im uprawnień procesowych, a sąd nie znalazł podstaw do działania z urzędu. Ocena, czy sprawa została dostatecznie wyjaśniona, należy do sądu. Dostateczne wyjaśnienie sprawy w rozumieniu art. 113 § 1 P.p.s.a. dotyczy możliwości wydania wyroku z punktu widzenia dopełnienia reguł formalnych, związanych z tokiem sprawy administracyjnej, nie zależy zaś od stopnia wyjaśnienia sprawy z punktu widzenia prawdy materialnej, a zatem oceny przez sąd, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też nie (wyrok NSA z 24 maja 2022 r., sygn. akt III OSK 1314/21).

Zarzuty dotyczące rażącego zaniedbania w zakresie "sądowego postępowania dowodowego" są zupełnie chybione. Przede wszystkim sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego. Sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Bada natomiast, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organ odpowiadają prawu. W niniejszej sprawie takie badanie zostało przeprowadzone.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera argumentów pozwalających uznać, że sąd I instancji w zakresie w tej skardze określonym naruszył wskazane w niej przepisy prawa procesowego i materialnego, zatem skargę kasacyjną należało na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalić.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. Zasadzony zwrot kosztów postępowania kasacyjnego obejmuje koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego organu w wysokości 2.700 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).

|Sędzia WSA (del.) |Sędzia NSA |Sędzia NSA |

|Anna Juszczyk-Wiśniewska |Jacek Brolik |Anna Dalkowska |