Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 30/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Ewa Michna (spr.) ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 19 października 2022 r., nr SKO-NP-4115-387/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z 27 czerwca 2022 r., znak: [...] Burmistrz S. odmówił M. N. (dalej: skarżąca) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że skarżąca nie spełnia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2140) - dalej: "u.ś.r.". Matka skarżącej została bowiem zaliczona do osób trwale niezdolnych do egzystencji w wieku 74 lat. Ponadto zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nie był tego rodzaju aby zmuszał ją do definitywnej rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W odwołaniu skarżąca podniosła zarzut naruszenia: art. 17 ust. 1b u.ś.r. - przez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w tym przepisie bez uwzględnienia skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 28/13 i art. 17 ust. 1 u.ś.r. - przez przyjęcie, że niepodejmowanie przez skarżącą pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, decyzją z 19 października 2022 r., znak: SKO-NP-4115-387/22 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Kolegium wskazało, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa, mimo dokonania przez ten organ wadliwej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. Okoliczność, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała gdy miała 74 lat, nie mogła stanowić samoistnej przesłanki do uznania, że osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ ustalił, że matka skarżącej, ur. 1943 r., legitymowała się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z 25 października 2017 r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji od dnia 1 października 2017 r. Matka skarżącej była osobą przewlekle chorą (stan po ostrym zapalaniu trzustki i usunięciu torbieli na trzustce, pęknięciu kręgosłupa) i pozostawała w stałym leczeniu z powodu cukrzycy, wymagała stosowania insuliny, cierpiała także na demencję starczą. Całodobową opiekę nad nią sprawowała skarżąca. W ciągu dnia matka skarżącej spędzała czas głównie siedząc, nie opuszczała samodzielnie mieszkania. Jej mąż pozostawał w stałym leczeniu u lekarzy specjalistów z uwagi na przebyty udar mózgowy, był też cewnikowany. większość czasu spędzał siedząc. Kontakt z nim jest utrudniony.

Na podstawie wywiadu środowiskowego Kolegium ustaliło, że skarżąca mieszka wspólnie z mężem i swoimi rodzicami, którzy są osobami niepełnosprawnymi zaliczonymi do I grupy inwalidzkiej - trwale niezdolni do samodzielnej egzystencji. Skarżąca od około 5 lat zajmuje się rodzicami i z tego powodu nie może podjąć pracy nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Skarżąca pomagała matce jak i ojcu we wszystkich czynnościach dnia codziennego. Codziennie rano kiedy rodzice jeszcze śpią około godziny 7.00 idzie do sklepu po zakupy, następnie przygotowuje dla nich leki oraz pomaga także w porannej toalecie. Między godziną 9.00-11.00 mierzy matce poziom cukru we krwi, podaje insulinę, pomaga przejść do łazienki, mierzy ojcu ciśnienie, wylewa mocz z cewnika, pomaga w ubraniu, przygotowuje śniadanie. Od godziny 11.00-13.00 ponownie mierzy matce poziom cukru we krwi, przygotowuje drugie śniadanie. Kiedy po drugim śniadaniu rodzice drzemią skarżąca porządkuje mieszkanie. Pomiędzy godziną 13.00-15.00 gotuje obiad, równocześnie przygotowuje leki rodzicom, mierzy mamie poziom cukru we krwi. Około godziny 15.00 podaje rodzicom obiad, pilnuje aby rodzice zażyli leki. Od godziny 15.00-17.00 pilnuje aby rodzice trochę poćwiczyli, pomaga w wejściu na rowerek, ponadto przygotowuje podwieczorek, ponownie mierzy mamie poziom cukru we krwi, podaje podwieczorek. Między godziną 17.00-19.00 przygotowuje obydwoje rodziców do wieczornej toalety, pomaga w toalecie w zależności od samopoczucia rodziców. Około godziny 19.00 przygotowuje kolację, leki, mierzy poziom cukru we krwi matce i podaje insulinę. Następnie podaje kolację, rozbiera łóżko i pomaga się położyć. Skarżąca pozostaje do dyspozycji rodziców także w nocy gdy zachodzi taka potrzeba. Zakres czynności ustalonych na podstawie wywiadu środowiskowego był tożsamy z czynnościami wymienionymi przez skarżącą w załączniku do wniosku.

Zdaniem Kolegium brak było jednak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją przez skarżącą z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Kolegium podkreśliło, że skarżąca ostatnie zatrudnienie podejmowała w okresie od 8 maja 2007 r. do 14 lipca 2012 r. jako montażysta wyrobów gotowych w firmie "Z." Z. B. N. w N (. Przy czym stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę z zachowaniem okresu wypowiedzenia na podstawie art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy. Tym samym skarżąca nie zrezygnowała z pracy w celu sprawowania opieki nad matką lecz stosunek pracy ustał z upływem okresu na jaki został zawarty. Obecnie skarżąca była zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Kolegium podkreślało, że matka skarżącej legitymowała się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym od 1 października 2017 r. (data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji). Natomiast z akt sprawy nie wynikało aby od 2017 r. nastąpiło znaczne pogorszenie stanu jej zdrowia.

Kolegium wskazało, że sama pomoc osobie wymagającej opieki w czynnościach wskazanych w ustaleniach wywiadu środowiskowego nie musi jeszcze oznaczać konieczności niepodejmowania zatrudnienia. Zdaniem Kolegium, zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nie ma charakteru tego rodzaju, ażeby zmuszał ją do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Do czynności typowo opiekuńczych spośród wymienionych przez skarżącą należy zaliczyć: mierzenie poziomu cukru we krwi, podawanie leków i dozowanie insuliny. Natomiast takie czynności jak: robienie zakupów, codzienna toaleta, ubieranie, przygotowywanie posiłków, sprzątanie, układanie do snu - czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności odwołującej. Wskazany zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Natomiast z art. 17 u.ś.r. wynika, że obligatoryjną przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie pozwalającej na kontynuowanie lub podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Ponadto oprócz skarżącej jest jeszcze brat, który mieszka w S., pracuje i jest zobowiązany w równym stopniu do alimentacji na rzecz matki.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca domagała się uchylenia decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wniosła też o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarżąca zarzuciła decyzji Kolegium naruszenie prawa materialnego:

1. przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;

2. rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. przez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżąca zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącą jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu skarżąca, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podała, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Nie sposób przyjąć, że skoro pomoc świadczona przez skarżącą matce nie jest wykonywana przez całą dobę, a jedynie we wskazanych godzinach, to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Abstrahując od kwestii, że w sprawowaniu opieki, o której mowa wart. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi przede wszystkim o pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjalnych osobie niepełnosprawnej, których ta z uwagi na stopień niepełnosprawności nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Skarżąca podała, że jako dziecko niepełnosprawnej mieści się w katalogu podmiotów, które mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Natomiast z utrwalonej linii orzeczniczej wojewódzkich sądów administracyjnych wynika, że nie może stanowić podstawy odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego argument, że rodzeństwo winno wspierać wnioskodawcę w opiece nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem skarżącej, u.ś.r. w przypadku gdy jest kilka osób zobowiązanych alimentacyjnie w jednakowym stopniu nie przewiduje pierwszeństwa względem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla jednej z nich w możliwości wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego łącznie przez wszystkich rozumieć zobowiązanych. Tym samym jeżeli jest kilka podmiotów zobowiązanych alimentacyjnie w jednakowym stopniu, to można przyznać świadczenie jednej z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki. Skarżąca ma prawo wyboru czy podejmie zatrudnienie i będzie dzielił się obowiązkiem alimentacyjnym względem matki z pozostałym rodzeństwem czy też będzie czyniła osobiste starania poprzez osobistą opiekę.

W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentacja zawartą w uzasadnieniu zaskrzonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie ponieważ skarżąca nie uprawdopodobniła, aby w jej sytuacji rodzinnej, konieczna była rezygnacja z dotychczasowego zatrudnienia lub niepodejmowanie pracy zawodowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Podstawą odmowy wydania zaskarżonej decyzji był art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przepis ten określa przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego choć w niewielkim stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie, a przepis jednocześnie bezpośrednio wskazuje przesłanki negatywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Interpretacja ww. art. 17 ust. 1 wymaga od organów zindywidualizowanej oceny konkretnej sytuacji rodzinnej występującego o przyznanie świadczenia opiekuna osoby niepełnosprawnej. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być bowiem traktowane jako alternatywa do uzyskiwania stałego dochodu przez członków najbliższej rodziny w sytuacji gdy obowiązujące przepisy (tu: przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) gwarantują uzyskiwanie świadczeń w postaci obowiązku alimentacyjnego. Z tych to powodów powołany art. 17 ust. 1 u.ś.r., należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20).

Podkreślić należy również, mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08).

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że skarżąca nie spełniła przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ prawidłowo ustalił, że z materiału dowodowego sprawy w żaden sposób nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawną matką sprawowana przez skarżącą, wykluczała podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia.

W rozpoznawanej sprawie zdaniem Kolegium nie można było przyjąć, że opieki nad niepełnosprawną matką nie można było tak zorganizować czy też zabezpieczyć przy współudziale pozostałych osób zobowiązanych do alimentacji oraz przy uzyskaniu pomocy w opiece nad niepełnosprawną matką przez usługi opiekuńcze realizowane w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo, aby skarżącą odciążyć aby nie musiała rezygnować z podejmowania zatrudnienia lub podejmowania pracy choćby w ograniczonym zakresie czasowym. Sąd zgadza się wnioskami organu, że przyznanie skarżącej świadczenia byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa, ale także z zasadami współżycia społecznego ponieważ de facto przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który - z mocy prawa – w pierwszej kolejności ciąży na dzieciach.

W tym kontekście na aprobatę zasługuje pogląd Kolegium, że sama pomoc osobie wymagającej opieki w czynnościach wskazanych w ustaleniach wywiadu środowiskowego nie musi jeszcze oznaczać konieczności niepodejmowania zatrudnienia.

Skarżąca (a właściwie jej pełnomocnik) skupili się na cytowaniu orzeczeń sądów administracyjnych, ale nie uprawdopodobnili indywidualnej sytuacji skarżącej, zwłaszcza braku obiektywnej możliwości udzielenia jej pomocy przez zamieszkałego w tej samej miejscowości (S.) brata.

Ocena związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem nie może się ograniczać do badania wyłącznie dwóch elementów stanu faktycznego: sprawowania opieki i faktu posiadania wymaganego przepisami orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Sąd zwraca przy tym uwagę, że niezależnie od potencjalnej możliwości skorzystania przez skarżącą z pomocy brata (do czego skarżąca w ogóle się nie odniosła) Kolegium podkreślało, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nie był tego rodzaju, ażeby zmuszał ją do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Do czynności typowo opiekuńczych spośród wymienionych przez skarżącą należało zaliczyć: mierzenie poziomu cukru we krwi, podawanie leków i dozowanie insuliny. Natomiast takie czynności jak: robienie zakupów, codzienna toaleta, ubieranie, przygotowywanie posiłków, sprzątanie, układanie do snu - czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które prawidłowo zdaniem Sądu, zostały ocenione jako czynności nie wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej. Wskazany zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką był więc do pogodzenia z równoczesnym podjęciem zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Zdaniem Sądu, system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy.

O związku tym decyduje nie tylko wola uzyskiwania rekompensaty za sprawowana opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, ale wykazanie, że wnioskujący o takie świadczenie nie jest w stanie pogodzić swojej pracy zawodowej z rozmiarem niezbędnych czynności opiekuńczych i obiektywnym brakiem możliwości uzyskania pomocy od osób zobowiązanych do alimentacji w analogicznym stopniu.

Sąd nie kwestionuje złego stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności pomocy przez córkę (do czego zresztą była zobowiązana zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym). Należałoby jednak podkreślić za Kolegium, które nie negowało również faktu należytego sprawowania opieki przez skarżącą, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowią w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd podkreśla także, że organy nie podważały orzeczenia o niepełnosprawności matki skarżącej oraz faktu, że matka skarżącej była trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Organy odmówiły przyznania świadczenia ze względu na fakt, że zakres opieki w sytuacji rodzinnej skarżącej, nie uniemożliwia jej podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie.

W wniesionej skardze w żaden sposób (podobnie również na etapie postępowania administracyjnego) nie została w jakikolwiek sposób podważona ocena przesłanki braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowana opieka nad matką. Pełnomocnik skarżącej ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc i jednocześnie z tego powodu zaprzestają aktywności zawodowej.

W ocenie Sądu, skoro skarżąca mogła liczyć na pomoc rodzeństwa to nie jest tak, że uprawniona była do świadczenia pielęgnacyjnego ponieważ przy sprawowaniu opieki nad matką – nie podejmowała w tym czasie zatrudnienia.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że biorąc pod uwagę możliwość skorzystania przez skarżącą z pomocy rodzeństwa w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawną matką, organy rozpoznające niniejszą sprawę w sposób prawidłowy dokonały wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Niezależnie od powyższych uwag, należałoby podkreślić, że z akt sprawy wynika, że ojciec skarżącej w momencie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia był "w trakcie wyrobienia orzeczenia" (k. 8 akt administracyjnych). Okoliczność ta, wyłącza przyznanie świadczenia zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Przepis ten skutkuje tym, że w przypadku, gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, organ administracji nie może przyznać świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom. Nie może w konsekwencji zatem badać innych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na ustalenie możliwości sprawowania opieki przez małżonka.

W uchwale z 14 listopada 2022 r. I OPS 2/22Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że:

1. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm., dalej: u.ś.r.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.);

2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.).

Podkreślenia wymaga, że przytoczone wyżej tezy uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego są wiążące dla każdego sądu administracyjnego, chyba że skład tego sądu postanowi uruchomić procedurę obalenia związania stanowiskiem prawnym wyrażonym w tego rodzaju uchwale (art. 269 § 1 p.p.s.a.). Ponieważ skład orzekający w niniejszej sprawie nie dostrzegł podstaw do odstąpienia od poglądu wyrażonego w ww. uchwale składu siedmiu oraz przedstawienia rozważanego zagadnienia prawnego do ponownego rozpoznania, dlatego uchwała ta zachowuje w niniejszej sprawie moc wiążącą.

Sąd zaznacza przy tym, że z momentem uzyskania stosownego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przez ojca skarżącej – będzie ona mogła wystąpić ponownie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowana opieką nad matka lub ojcem, ale tez powinna wykazać, że zakres sprawowanej opieki w jej sytuacji rodzinnej (tj. m.in. braku obiektywnej możliwości pomocy brata) powoduje, że istnieje związek przyczynowo skutkowy pomiędzy rezygnacja lub niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki.

Z tych to powodów Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące błędnej wykładni art. 17 ust.1 u.ś.r. za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako bezzasadną