Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 629/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i ust. 5
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art.23, art.128-129, art. 132
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
article: art.135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.8 ust.2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust.1, art. 178 ust.1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2010 r. sprawy ze skargi Z.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej - po rozpoznaniu wniosku Z.Z. z dnia [...] kwietnia 2010 roku, o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad matką H.N. - decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 roku odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W wyniku przeprowadzonego postępowania organ l instancji stwierdził, że H.N. zawarła związek małżeński z L.N. dnia [...] stycznia 1955 roku i nadal pozostają małżeństwem do dnia złożenia przez Z.Z. wniosku o świadczenie pielęgnacyjne.

Organ stwierdził, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

W związku z wniesionym przez Z.Z. odwołaniem od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 roku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji po przeanalizowaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja organu l instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Kolegium odwołało się do treści art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawierającym w pkt 2 lit. uregulowanie, zgodnie z którym: Świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli: osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Zdaniem Kolegium wprawdzie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07, uznał, iż art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, niemniej ustawą z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 223, poz. 1456) wprowadzono zmiany do ustawy o świadczeniach rodzinnych dostosowujące ją do treści wyżej wymienionego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wprowadzając zmiany ustawodawca w niezmienionym brzmieniu pozostawił art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie natomiast z uregulowaniami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - obowiązek alimentacyjny małżonka względem drugiego małżonka może powstać dopiero po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa, albo po orzeczeniu o separacji.

W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Z.Z. zaskarżyła powyższą decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego i wskazała, że matka – H.N. jest sparaliżowana już od 19 lat i jako osoba niepełnosprawna musi mieć całodobową opiekę. Ojciec skarżącej – L.N., mąż H.N. - nie może jej zapewnić tej opieki, ponieważ sam jest niepełnosprawny, w związku z czym skarżąca sama musi się opiekować obojgiem rodziców.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ II instancji odwołał się do treści przepisów art. 17 ust. 1 oraz ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i z tej racji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna i z tej racji zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialno-prawną, podjętych w rozpoznawanej sprawie decyzji, stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm. ). Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. -

Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek

alimentacyjny,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Powołany przepis określa przesłanki pozytywne, których spełnienie warunkuje przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast katalog przesłanek negatywnych, których wystąpienie powoduje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje zawiera art. 17 ust. 5 omawianej ustawy. W myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a tej ustawy stanowiącego materialnoprawną przesłankę zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

W odwołaniu skarżąca podniosła fakty, które w rozpoznawanej sprawie są niesporne, że matka – H.N., którą opiekuje się Z.Z. jest niepełnosprawna i z tej przyczyny zaliczona do pierwszej grupy inwalidzkiej. Mąż H.N. – L.N. nie jest w stanie sam siebie obsłużyć i sprawować opieki i pielęgnacji nad żoną H.N.. W skardze podniesiono, że opiekę nad małżonkami L.N. i H.N. sprawuje skarżąca. Niepełnosprawność H.N. została ustalona orzeczeniem Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w dniu [...] czerwca 1991 roku nr [...] przez zaliczenie jej do pierwszej grupy inwalidztwa oraz stwierdzenie, że wymaga opieki osób drugich. L. i H.N. zawarli związek małżeński w dniu [...] stycznia 1955 roku i małżeństwo nie zostało rozwiązane przez rozwód, ani nie została orzeczona w nim separacja.

Organy obydwu instancji, mając na względzie powołany przepis przyjęły, że skoro skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką pozostającym w związku małżeńskim to świadczenie pielęgnacyjne się jej nie należy.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania istota sporu sprowadza się do wykładni przywołanych powyżej przepisów art. 17 ust. 1 oraz ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W rozpoznawanej sprawie kwestią bezsporną pozostaje fakt, iż skarżąca – Z.Z. zrezygnowała z pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką H.N. pozostającą w związku małżeńskim L.N., który jest bardzo chory i sam wymaga opieki i nie jest w stanie takiej opieki dostarczyć żonie. W takim stanie rzeczy rozważyć należy, czy w świetle przywołanych wyżej przepisów, skarżąca może być beneficjentką świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na rezygnację z pracy zarobkowej wywołaną koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, pozostającą w związku małżeńskim z równie niepełnosprawnym mężem, zatem z uwagi na faktyczne sprawowanie opieki nad obojgiem wymagających opieki małżonkami, będącymi rodzicami skarżącej.

Sformułowany w ten sposób problem niejednokrotnie był przedmiotem sporów toczących się zarówno przed sądami administracyjnymi, jak również przedmiotem zagadnień przedstawianych Trybunałowi Konstytucyjnemu. Wyrokiem z dnia 18 lipca 2008r. wydanym w sprawie o sygn. akt P 27/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że cytowany uprzednio art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu do wyroku P 27/07, wyszczególnienie spośród zobowiązanych do alimentacji osób jedynie rodziców i im tylko przyznanie prawa do świadczenia, narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie aspekcie socjalno - ekonomicznym, lecz odnoszącą się do społecznego poczucia sprawiedliwości, godząc jednocześnie w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 Konstytucji RP.

Powyższe stanowisko Trybunału Konstytucyjnego stanowi kontynuację przyjętej linii orzeczniczej, bowiem już wyrokiem z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt P 23/05 Trybunał podkreślił, iż prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne musi wywodzić się z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w ar. 128 k.r.o. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny - obowiązek alimentacyjny sprowadza się do obowiązku dostarczania środków utrzymania (niekiedy także środków wychowania) i obciąża krewnych w linii prostej (zstępnych i wstępnych) oraz rodzeństwo (art. 128 k.r.o.). Kodeks ustala kolejność zobowiązanych - w związku z czym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje ponadto dopiero w braku osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie może zadośćuczynić obowiązkowi (lub gdy uzyskanie od niej na czas środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, art. 132 k.r.o.). Nie ulega kwestii, w opinii Trybunału, że na tym tle ustawowa regulacja musi być uznana za niesprawiedliwą i krzywdzącą. Skoro członek najbliższej rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków -moralnych i prawnych - wobec ciężko chorego krewnego i wymaga to odeń rezygnacji z zarobkowania, to winien on w tych działaniach otrzymać odpowiednie wsparcie państwa. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że nie może nie dostrzec, że na tym tle odmowa wsparcia osobom bliskim - rodzeństwu czy dziadkom - podważa racjonalność ustawodawcy. Trybunał stwierdził ponadto, że podobnie, jak w wypadku oceny konstytucyjnej art. 27 ust. 1-3 ustawy o pomocy społecznej, w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nastąpiło pominięcie legislacyjne, zawężające - w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji - krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Art. 17 ust. 1 ustawy pomija bowiem możliwość nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby rezygnujące z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego obciążone są obowiązkiem alimentacyjnym.

Obowiązek alimentacyjny zdefiniowany został w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z zgodnie z którym obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Istnienie obowiązku alimentacyjnego jest, co wprost wynika z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bezpośrednio związane z możliwością ubiegania się o świadczenie rodzinne, zależność tę należy zatem uwzględniać przy interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2009 r. wydanym w sprawie o sygn. akt l OSK 722/09, o ile nie budzi wątpliwości zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie prymat wykładni językowej nad wykładnią funkcjonalną i celowościową, to wszak gdy w wyniku pierwszej tej wykładni nie da się zaakceptować ze względu na konsekwencje o charakterze systemowym, należy się posiłkować tymi ostatnimi. Oznacza to, iż granice wykładni językowej nie są bezwzględne i ich przekroczenie jest uzasadnione w sytuacji odwołania się do wartości konstytucyjnych.

W ślad za uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2000 r. sygn. akt l KZP 14/00 (OSNKW 2000/7 - 8/59, Biul. SN 2000/6/17, Prok. i Pr. - wkł. 2000/9/16, Wokanda 2000/9/16) należy podzielić stanowisko: "Odnosząc się do tej kwestii należy z całą mocą podkreślić, że nie tylko prawem, ale i obowiązkiem każdego sądu jest interpretowanie przepisów ustaw w sposób zgodny z Konstytucją RP. Wynika to z art. 178 ust. 1 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. Poprzez podległość sędziów Konstytucji i ustawom w rozumieniu 178 ust. 1 Konstytucji RP należy - między innymi - rozumieć to, iż interpretując przepisy ustaw sędziowie zobowiązani są wziąć pod uwagę nie tylko ich literalną treść, ale także przepisy Konstytucji RP. Nie może też ulegać wątpliwości, iż bezpośredniość stosowania przepisów Konstytucji RP w rozumieniu jej art. 8 ust. 2 polega, między innymi, na uwzględnieniu kontekstu konstytucyjnego przy interpretacji ustaw. Taką formę bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy akceptują nawet przeciwnicy stwierdzania przez sądy ad casum niekonstytucyjności ustaw". Podobnie rzecz ujmuje Trybunał Konstytucyjny np. w wyroku z dnia 28 czerwca 2000 r. sygn. akt K 25/99 (OTK 2000/5/141): "Nie oznacza to jednakże, że granica wykładni, jaką stanowić może językowe znaczenie tekstu, jest granicą bezwzględną. Oznacza to jedynie, że do przekroczenia tej granicy niezbędne jest silne uzasadnienie aksjologiczne, odwołujące się przede wszystkim do wartości konstytucyjnych" oraz w postanowieniu z dnia 5 listopada 2001 r. sygn. akt T 33/01 (OTK - B 2002/1/47): "Trybunał Konstytucyjny w pełni podziela pogląd, że w sytuacji, w której wykładnia ustawy nie daje jednoznacznego rezultatu, należy wybrać taką wykładnię, która w sposób najpełniejszy umożliwia realizację norm i wartości konstytucyjnych".

Literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje, że świadczenie pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługujące osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie przysługuje osobie uprawnionej w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, przy czym drugi z małżonków również legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wykładnia taka, jak wskazał NSA w cytowanym już wyroku l OSK 722/09 nie wytrzymuje krytyki na gruncie wartości konstytucyjnych. Stosownie bowiem do treści art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej.

Negatywna przesłanka zawarta w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cytowanej ustawy, rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. Zgodnie z twierdzeniem NSA, gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie mają również obowiązek -sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby gdyby taki związek małżeński nie istniał. Tak rozumiany przepis oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji taka wykładnia nie może się ostać w świetle wspomnianego już wyżej art. 18 Konstytucji RP. Zatem, jak zauważył NSA osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich.

W związku z kontrowersyjnością problematyki będącej przedmiotem skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie: czy przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) w zakresie w jakim świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobom wymagającym opieki pozostającym w związku małżeńskim w sytuacji, gdy oboje małżonkowie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest zgodny z art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.).

Trybunał Konstytucyjny, rozpatrując przedstawione zagadnienie, postanowieniem z dnia 1 czerwca 2010 r. (sygn. akt P 38/09) umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku, jednakże stwierdził w uzasadnieniu, że istnieje utrwalona i względnie jednolita praktyka interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach w sposób, który wychodzi naprzeciw wątpliwościom konstytucyjnym sądu pytającego. We wskazanych przez Trybunał orzeczeniach (wyroki WSA w Olsztynie II SA/Ol 60/09, II SA/Ol 61/09 i II SA/Ol 386/09 oraz wyroki NSA o sygn. akt l OSK 722/09 i l OSK 723/09) sądy administracyjne przyznawały bowiem pierwszeństwo wykładni celowościowej i systemowej tej regulacji przed jego wykładnią językową, uznając, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wypadku, gdy oboje małżonkowie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a osobą ubiegającą się o świadczenie jest ich dziecko. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, wyrażonym w sprawie II SA/Bd 246/09, będącą sprawą analogiczną do obecnie rozpoznawanej, nic nie stoi na przeszkodzie, aby wykorzystać w tej sprawie metodologię, w oparciu o którą wydane zostały wyroki WSA w Olsztynie i NSA. W związku z czym Trybunał Konstytucyjny odstąpił od wydania merytorycznego orzeczenia w sprawie II SA/Bd 246/09.

Wskazać ponadto trzeba, że postanowieniem z dnia 1 czerwca 201 Or., S 1/10 Trybunał Konstytucyjny w trybie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) przedstawił Sejmowi RP uwagi dotyczące niezbędności działań ustawodawczych, zmierzających do zapewnienia spójności zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Trybunał podniósł, iż literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ogranicza skutki nowelizacji art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dalej Trybunał wskazał, że formalnie rzecz biorąc stosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a tej ustawy nie podlega żadnym wyjątkom. Może ono prowadzić do odmowy przyznania tego wsparcia dziecku w związku z opieką nad jednym z rodziców, nawet wtedy gdy oboje rodzice są osobami niepełnosprawnymi. Rygoryzm traktowania tego przepisu przez organy administracji zmusza osoby wymagające opieki do rezygnacji z pozostawania w związku z małżeńskim, tylko bowiem w takim wypadku ich opiekunowie mieliby niekwestionowane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał stwierdził, iż analiza praktyki sądów administracyjnych dokonana w postanowieniu o sygn. P 38/09 prowadzi do wniosku, że możliwe jest nadanie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a omawianej ustawy w praktyce sądowej takiego brzmienia, które nie prowadziłoby do wniosku o wewnętrznej sprzeczności ustawy o świadczeniach.

Dokonując wykładni art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy mieć na względzie, że, jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 maja 2005 r. (sygn. akt SK 22/99, OTK 2000/4/107), orzeczenie o niezgodności przepisu z Konstytucją oznacza przypisanie atrybutu konstytucyjności nie pewnej jednostce redakcyjnej bez względu na jej treść, lecz określonej treści normy zawartej w tym przepisie, ustalonej w wyniku interpretacji (vide także wyrok NSA z 26 lutego 2009 r., sygn. akt l OSK 533/08, Lex nr 518238).

W ocenie Sądu brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a omawianej ustawy musi być odczytywane w zestawieniu z przepisem art. 17 ust. 1 tej ustawy. Jeżeli bowiem prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z istnienia obowiązku alimentacyjnego, to literalne odczytywanie normy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych niweczyłoby skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Nieuprawniona jest taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a. w związku z art. 17 ust. 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl której osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny traci prawo do świadczenia z uwagi na fakt pozostawania osoby, nad którą sprawuje opiekę w związku małżeńskim. Ponadto Trybunał Konstytucyjny uznał, że skoro członek rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków zarówno prawnych jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna otrzymać od państwa odpowiednie wsparcie( podobnie wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 roku w spr. l OSK 772/09, z dnia 12 stycznia 2010 roku w spr l OSK 1105/09, z dnia 26 kwietnia 2010 roku w spr. l OSK 61/10, wyroki Wojewódzkich Sadów Administracyjnych a to w Szczecinie z dnia 28 kwietnia 2010 roku w spr II SA/Sz 193/10, w Rzeszowie z dnia 10 czerwca 2010 roku w spr. II SA/Rz 272/10, w Bydgoszczy z dnia 13 lipca 2010 roku w spr. II SA/Bd 462/10, w Poznaniu z dnia 13 sierpnia 2010 roku w spr II SA/Po 212/10, w Gorzowie Wlkp z dnia 1 września 2010 roku w spr. II SA/Go 567/10 ).

W ocenie Sądu powyższe kryterium legitymujące do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką H.N., spełnia zobowiązana do alimentacji córka Z.Z., mimo, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Oczywistym dla Sądu jest, że skoro małżonek Z.Z., ojciec skarżącej – L.N. jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, to tym bardziej nie jest on w stanie opiekować się chorą żoną. Małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy ( art. 23 zd. 2 kodeksu rodzinnego opiekuńczego), co ujawnia się przede wszystkim w sytuacji, gdy jeden z nich doznaje ograniczeń w samodzielnej egzystencji ze względu na stan zdrowia. W takim przypadku, w myśl powołanej zasady, na drugim małżonku spoczywa obowiązek dostarczenia jemu pomocy. Zasada ta doznaje podważenia jeżeli obydwoje wymagają pomocy, nie są zdolni do pomocy drugiemu. W takim przypadku obowiązek dostarczenia pomocy spoczywa na zobowiązanych do ich alimentacji, zatem w pierwszej kolejności dzieciach (art. 129 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Stosując literalną wykładnię omawianego wyżej art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a, dziecko zostałoby pozbawione jednak świadczenia pielęgnacyjnego skoro jego rodzice pozostają w związku małżeńskim. Dziecko mogłoby jednak ubiegać się o świadczenie w przypadku orzeczenia rozwodu w małżeństwie jego rodziców. Taka interpretacja cytowanego wyżej przepisu mogłaby stać się przyczyną niedozwolonych nadużyć w granicach prawa rodzinnego. Powyższa niekonsekwencja wynikająca z literalnej wykładni omawianego przepisu, ugruntowuje przekonanie o słuszności stanowiska zawartego w powołanych wyżej orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego.

Syntezą tych orzeczeń są stwierdzenia w nich zawarte, że w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych mamy do czynienia z pomięciem legislacyjnym, zawężającym w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż ustawodawca pominął możliwość nabycia prawa do świadczenia przez osoby rezygnujące z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego obciążone jest obowiązkiem alimentacyjnym. Trybunał uznał nadto, że skoro członek rodziny wywiązuje się ze swoich obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania to osoba ta winna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, iż świadczenie pielęgnacyjne nie tylko stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej i faktycznej, ale również zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał za uzasadnione uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Na podstawie art. 152 ww. ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z rozważań zawartych w treści niniejszego uzasadnienia i są dla organów administracji wiążące (art. 153 p.p.s.a.).