Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 384/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 50a
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: par. 4 ust. 2 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48  art. 15 ust. 1, art. 19 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 2 lit. d
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski asesor WSA Katarzyna Górska ( sprawozdawca ) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2018r. sprawy ze skargi F. – X. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżący F. B. (dalej: "skarżący lub strona") złożył w dniu "[...]" do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ pierwszej instancji" lub "KBP") wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r. w następujących pakietach: pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne wariant 2.1 uprawy rolnicze i wariant 2.5 uprawy warzywne oraz pakiet 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 wariant 5.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków.

KBP w decyzji z dnia "[...]" nr "[...]" w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 uwzględnił ten wniosek jedynie w zakresie pakietu 5.1 przyznając z tytułu jego realizacji kwotę 42.881 zł, o stawce 1370 zł, za powierzchnię uwzględnioną w płatności 31,30 ha. W pozostałym zakresie odmówiono przyznania płatności (tj w wariantach 2.1 i 2.5) i nałożono sankcje w wysokości 37.074,70 zł oraz 50.115 zł.

Organ pierwszej instancji uzasadnił swoje rozstrzygnięcie w zakresie pakietu 2.1 tym, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi 100%, wobec czego płatność nie przysługuje, a ponadto wskazał, że rolnik podlega karze w wysokości 37.074,70 zł. Odmawiając płatności w pakiecie 2.5 wskazał organ, że powierzchnia stwierdzona wynosi 0,00 ha, co także, oprócz odmowy przyznania płatności skutkuje karą, w wysokości 50.115 zł. Organ wyjaśnił, że przyczyną wykluczenia działek z płatności było dostosowanie do powierzchni zobowiązania, tj. powierzchni 9,52 ha w pakiecie 2.1, ustalonej na podstawie decyzji z roku 2013.

KBP wskazał, że skarżący zgłosił organowi w 2013 r. wystąpienie siły wyższej, zaś KBP uznał jej działanie. Dokonana przez stronę w 2014 r. zmiana wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe na wariant 2.1 Uprawy rolnicze jest niezgodna z §6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013. poz.361 ze zm., dalej: "rozporządzenie z 2013 r.). Organ podkreślił, że przepisy nie pozwalają na zmianę w 2014 r. i w 2015 r. wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w ramach którego uprawiane są drzewa owocowe na inny wariant tego pakietu. Dlatego odmówiono przyznania ww. płatności zadeklarowanych na działkach o numerach wskazanych w decyzji, ("[...]") - na których w r. 2013 roku był sad, a co, do których w 2014 r. dokonano zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego niezgodnie z przepisami.

Wskazano ponadto, że w związku z tym iż zostało w 2013 r. stwierdzone, zgodnie z §45 rozporządzenia z 2013 r. oraz art. 47 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368, dalej: "rozporządzenie nr 1974/2006") - wystąpienie "trwałej" siły wyższej" w ramach wariantu 2.9 (na działkach rolnych "[...]"), co powoduje, że zobowiązanie nie może być kontynuowane – to wobec skarżącego nie wszczęto postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej z tytułu trwałego zaniechania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W zakresie pakietu 5.1 płatność została przyznana zgodnie z wnioskiem.

Od decyzji KBP strona złożyła odwołanie, w którym zaskarżyła część decyzji dotyczącą odmowy płatności w ramach wariantu 2.1.

W odwołaniu podniesiono szereg zarzutów dotyczących zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Wskazano między innymi, że redukcję lub wykluczenie z płatności można stosować jedynie po stwierdzeniu winy lub zaniechania beneficjenta, co w rozpatrywanej sprawie nie wynika z protokołów kontroli.

Zarzucono organowi, że nie uwzględnił specyfiki uprawy i kosztów jej prowadzenia oraz możliwości uzupełniania ubytków jedynie wczesną wiosną i późną jesienią. Wskazano, że organ nie uwzględnił raportów z kontroli BKM i Jednostki Certyfikującej potwierdzającej realizację pakietu 2.

Zauważono, że została zastosowana niewłaściwa podstawa prawna dla wariantu 2-rolnictwo ekologiczne, gdyż dla rolnika realizującego zobowiązanie podjęte przed 2013 r. zastosowanie ma §5 Rozporządzenia ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2009 Nr33, poz.262 ze zm., dalej: "rozporządzenie z 2009 r."), o którym mowa w §58 rozporządzenia z 2013 r. Według strony, zastosowanie przepisów nowego rozporządzenia, z r. 2013, w trakcie realizacji zobowiązania, pozbawiło stronę możliwości zmiany uprawy mimo wystąpienia siły wyższej w sadzie, co narusza art. 2 Konstytucji RP i zasadę zakazu działania prawa wstecz.

Strona zarzuciła organowi niezebranie w wyczerpujący sposób materiału dowodowego i oparcie się jedynie na bazie danych ARiMR, a także niepełne jego rozpatrzenie, gdyż pominięto wyjaśnienia strony dotyczące przeznaczenia sadów, przyczyn zmiany wariantu, bezzasadnej odmowy płatności na 2013 r.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor ARiMR") w dniu "[...]" zawiesił postępowanie administracyjne do czasu wydania prawomocnego wyroku w sprawie płatności na 2014 r., której dotyczy wydana w dniu "[...]" decyzja ostateczna nr "[...]" (w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r. w pomniejszonej wysokości). W sprawie tej podnoszona była kwestia dopuszczalności zmiany w 2014 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego na podstawie §5 ust.1 pkt 5 rozporządzenia z 2009 r. oraz §50a rozporządzenia z 2013 r. Kwestia ta, zdaniem Dyrektora ARiMR, stanowi w niniejszej sprawie zagadnienie wstępne, gdyż w ww. decyzji na 2014r. rozstrzygano dopuszczalność zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego, co ma bezpośredni związek z obecną sprawą, gdyż zobowiązanie rolno środowiskowe jest wieloletnie. Dopuszczalność zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2014 r. rzutuje na kwestię płatności na 2015 r.

W dniu "[...]" organ odwoławczy podjął zawieszone postępowanie, wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2017 r., II GSK 474/16, utrzymujący w mocy wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 października 2015 r., I SA/Ol 458/15, oddalający skargę na decyzję w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowego w pomniejszonej wysokości na 2014 r.

W zaskarżonej obecnie do WSA decyzji organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję KBP z dnia "[...]" nr "[...]".

Dyrektor ARiMR wskazał, że zobowiązanie podjęte w pakiecie 2 Rolnictwo ekologiczne zasadniczo nie podlega zmianie przez cały okres jego trwania, co wynika z §6 ust.1 rozporządzenia z 2013 r. Przepisy tego rozporządzenia dopuszczały jednak pewne zmiany w r. 2013 w ramach pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne.

Organ powołał także §50 ust.1 i 2 oraz §50a rozporządzenia z 2013 r. dotyczące zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego i podkreślił, że §50a rozporządzenia z 2013 r., dający możliwość zmiany podjętego zobowiązania w ramach pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne w szerszym zakresie niż §50, miał zastosowanie tylko w 2013 r. Natomiast od 2014 r. wprowadzono inne możliwości zmian w pakiecie 2. Nie ma jednak możliwości zmiany w 2014 r. i w 2015 r. wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, w ramach którego uprawiane są drzewa owocowe - na inny wariant tego pakietu. W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, były podstawy do odmówienia stronie przyznania w 2015 r. przyznania płatności w ramach wariantów: 2.1 Uprawy rolnicze oraz 2.5 Uprawy warzywne zadeklarowanych na działkach, na których w latach 2011-2013 był sad, a co do których w 2014 r. dokonano zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego niezgodnie z przepisami.

Organ odwoławczy odniósł się kolejno do wszystkich zarzutów odwołania, wyjaśniając, iż wskazane w odwołaniu liczne przepisy rozporządzeń unijnych oraz ustaw krajowych nie mają zastosowania w sprawie.

Organ podkreślił, że przedmiotem postępowania odwoławczego była sprawa przyznania płatności rolnośrodowiskowej (w pomniejszonej wysokości) na rok 2015, natomiast strona podnosi w odwołaniu kwestie dotyczące przyznania płatności rolnośrodowiskowej na lata 2013 i 2014. Zarzuty te są, zdaniem organu, takie same, jak zarzuty przedstawione w odwołaniu od decyzji dotyczącej 2014 r. (Nr "[...]" z dnia "[...]") oraz w skardze na decyzję ostateczną (Nr "[...]"z dnia "[...]") Zarzuty te były ocenianie w postępowaniu sądowodministracyjnym, w wyrokach o sygn. I SA/Ol 458/15 z dnia 20 października 2015 r. oraz II GSK 474/16 z dnia 8 listopada 2017 r. i zostały uznane przez sądy administracyjne za niezasadne. Wprawdzie wyroki te nie wiążą organu w tej sprawie, ale ocena w nich dokonana jest aktualna na gruncie przedmiotowej sprawy dotyczącej płatności na 2015 r.

W ww. wyrokach potwierdzono, że §50a rozporządzenia z r. 2013, dający możliwość zmiany podjętego zobowiązania w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne w szerszym zakresie niż §50, miał zastosowanie tylko w r. 2013. Natomiast zmiany rozporządzenia rolnośrodowiskowego obowiązujące od 2014 r. przewidują dokonanie takich zmian w ramach pakietu 2-rolnictwo ekologiczne, które nie miały zastosowania w zaskarżonej sprawie. Z wyroków wynika zatem, że brak było możliwości zmiany w 2014 r. - wariantu 2.9 lub 2.10 w ramach którego uprawiane są drzewa owocowe na inny wariant pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne.

Zarówno zdaniem sądu jak i organów, w związku z tym, że w 2013 r. stwierdzono wystąpienie trwałej siły wyższej w ramach wariantu 2.9 uprawy rolnicze, zadeklarowane na działkach A, B, C, F, H, i J, L, Ł - zobowiązanie nie może być kontynuowane. Dlatego, zdaniem organu odwoławczego, decyzja KBP w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 - stanowi zgodną z obowiązującymi przepisami konsekwencję ustaleń podjętych w sprawach z lat poprzednich. Uznanie w 2013 r. trwałej siły wyższej przez KBP, na wniosek strony, poparty obszernym materiałem dowodowym dostarczonym przez stronę zakończyło zobowiązanie rolnośrodowiskowe na działkach objętych działaniem siły wyższej i w związku z powyższym w 2015 r. odmowa przyznania płatności do wariantów 2.1 i 2.5 (z naliczeniem sankcji wieloletnich) jest uzasadniona.

Organ zauważył, że obszar objęty zobowiązaniem w pakiecie 2 Rolnictwo ekologiczne od 2011, ustalony w decyzji KBP w sprawie za rok 2013 - wskazany został w decyzjach organów obu instancji dotyczących roku 2014. Obszar ten stał się podstawą do wyliczenia płatności w decyzji dot. 2014 r., w związku z czym strona składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w dniu "[...]" miała świadomość skutków udokumentowanej trwałości siły wyższej oraz faktu zawyżenia deklaracji w 2015 r. i podejmowała ryzyko deklaracji pakietów niezgodnie z aktualnym stanem prawnym.

Organ podkreślił, że rolnik może uprawiać rośliny po zlikwidowanym sadzie, ale w świetle obowiązujących przepisów prawa nie może otrzymać płatności rolnośrodowiskowej do tej powierzchni w ramach podjętego w 2011 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego. Program rolnośrodowiskowy jest obwarowany wymogami i warunkami, które wnioskodawca musi spełnić. Warunki te są odmienne od tych przewidzianych dla płatności bezpośrednich i ONW. Wykaz z Jednostki Certyfikującej potwierdzający prowadzenie upraw ekologicznych lub w okresie przestawiania jest jednym z dowodów potwierdzających prowadzenie działalności rolniczej zgodnie z przepisami rolnictwa ekologicznego ale nie stanowi wyłącznej podstawy do naliczenia płatności rolno środowiskowych.

Dyrektor ARiMR rozważył zastosowanie przesłanek do odstąpienia od zastosowania kar na podstawie art.15 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE. L. Nr 181, poz.48, dalej: "rozporządzenie nr 640/2014") oraz art.64 ust.2 lit. d Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 347, dalej: "rozporządzenie nr 1306/2013") i uznał, że nie zachodzą. Wskazał, że strona przy wypełnianiu przedmiotowego wniosku dopuściła się winy polegającej, co najmniej na niedbalstwie. Składając w dniu "[...]" wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2015 strona oświadczyła we wniosku, że znane są jej zasady przyznawania płatności. W dniu składania wniosku stronie znane były stanowiska organów administracji wyrażone w decyzjach organów obu instancji w sprawach płatności na 2014 r., w związku z czym, składając wniosek o płatność na 2015 r. strona miała świadomość skutków udokumentowanej trwałości siły wyższej oraz faktu zawyżenia deklaracji w 2015 r. Obecnie strona ponosi odpowiedzialność za dokonanie niewłaściwej deklaracji wariantu 2.1 oraz wariantu 2.5.

Od decyzji tej złożona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy płatności do wariantu 2.1 i 2.5 i nałożenia sankcji oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący złożył także wniosek o złożenie zapytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości o treści:

" Czy §38 i §39 rozporządzenia z 2013 r. oraz załącznik nr 7 do rozporządzenia jest zgodny z art.18 ust.1-3 rozporządzenia nr 65/2011, jeżeli w §38 i §39 oraz załączniku nr 7 do tegoż rozporządzenia z 2013 r. nie określono podstaw oceny nieprawidłowości z uwzględnieniem rozmiaru zasięgu, trwałości nieprawidłowości oraz nie uwzględniono konieczności badania czy beneficjent popełnił nieprawidłowości umyślnie?"

W skardze zawarto niżej wymienione zarzuty naruszenie szeregu przepisów:

1. art.80 Kpa poprzez jego niezastosowanie. Według skarżącego, organ odwoławczy zaakceptował błędnie ustalony stan faktyczny sprawy w związku z art.18 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 poprzez uznanie, że należało odmówić płatności na uprawy z pakietu 2 - rolnictwo ekologiczne i nałożyć sankcje za kontynuowanie programu, podczas gdy decyzja w zakresie możliwości zmiany uprawy w 2013 r. i kolejnych latach była uchylana, następnie zawisła przed NSA i dopiero w dniu "[...]" organ podjął zawieszone postępowanie. Prawidłowo ustalony stan faktyczny powinien prowadzić do wniosku, że skarżący, nie mając prawomocnego wydanego wyroku w sprawie płatności za 2013 r. i 2014 r., realizował plan rolnośrodowiskowy, zgodnie ze zmianą dokonaną w 2013 r. Organ winien był zastosować art.18 ww. rozporządzenia, ponieważ, jeżeli niezgodność wynika z nieprawidłowości na które rolnik nie miał wpływu (siła wyższa) i nie zostały przez niego popełnione umyślnie działania, które doprowadziły do zajścia siły wyższej, a ponadto niezgodność została usunięta i rolnik kontynuował zobowiązanie - to nie powinno odmawiać się płatności, a już z pewnością brak jest podstawy do nałożenia sankcji. Ponadto organ zastosował jedynie ust.1 art.18 ww. rozporządzenia, co spowodowało również naruszenie art.20 ust.2 pkt 1 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich i §2, §3, §5, §6, §10 - 12, §18, §20, §26, §45, §50, §50a rozporządzenia z 2013 r. w sposób mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż skarżący nie miał ostatecznej decyzji w dniu składania wniosku na płatności w 2015 r. i nie miał wiedzy, czy będą utrzymane ustalenia organu o wykluczeniu z płatności części działek na skutek uznania siły wyższej oraz ustalenia, że nie musi kontynuować planu rolnośrodowiskowego w kolejnych latach (2014 i 2015). Ponadto skarżący otrzymał sankcję dwukrotnie wyższą aniżeli w podobnych sprawach, bowiem nie dosyć, że nie otrzymał płatności, to dodatkowo nałożono na niego sankcję za ponoszenie zwiększonych kosztów realizacji programu.

2. Zarzucono także naruszenie prawa materialnego w postaci art.18 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 w zw. z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia z 2009 oraz §27 ust.1 pkt 1 rozporządzenia z 2009 r. poprzez niewłaściwą interpretację. Prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna skutkować uznaniem, że jeżeli rolnik nie był odpowiedzialny za naruszenie wymogów określonego wariantu w danym pakiecie, to płatność przysługuje mu w danym roku w niezmniejszonej wysokości. Organ odwoławczy zaaprobował błędnie ustalony stan faktyczny ze względu na zastosowaną normę prawa materialnego tj. §27 ust.l pkt 1 rozporządzenia z 2009 r. w zw. z art.2 lit a rozporządzenia nr 73/2009. Błędne ustalenie stanu faktycznego polegało na przyjęciu, że nieprzestrzeganie wymogów wynikało z działania lub zaniechania rolnika. Prawidłowo ustalony stan faktyczny to taki stan, w którym organ przyjąłby brak istnienia związku przyczynowego pomiędzy brakiem wymogów na części działek a działaniem czy zaniechaniem rolnika, w przypadku kiedy sam organ uznał, że miała miejsce siła wyższa, na którą rolnik nie miał w 2013 r. wpływu, a mimo tego kontynuował program z powodu przedłużającego się postępowania odwoławczego.

3. Zarzucono także naruszenie art.77 kpa i art.80 kpa, poprzez niewzięcie pod uwagę tego, że skarżący nie mógł samodzielnie zaprzestać realizacji programu rolnośrodowiskowego, który zgodnie z założeniem kończył się w marcu 2016 roku, a organ błędne uznał, że to rolnik przedeklarował powierzchnię uprawy ekologicznej w wariancie 2.1 i 2.5, podczas gdy organ nie podał żadnej podstawy prawnej zastosowanej sankcji. Rozporządzenie z 2013 r., w §38 nie przewiduje sankcji za zmianę rodzaju uprawy i takowych sankcji nie przewiduje także załącznik nr 7.

4. Podniesiono, że naruszenie art.77 i art.80 kpa nastąpiło także poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, bowiem organ powołał się na decyzję w sprawie płatności na 2013 r., podczas gdy w uzasadnieniu nie podaje, z jakiej daty była ta decyzja, natomiast skarżący ostateczną decyzję na 2013 r. otrzymał w lipcu 2017 r., stąd nie kontynuując programu, mógł narazić się na większe sankcje, bowiem rozporządzenie z 2013 r. przewidywało sankcje za niezłożenie wniosku na kolejny rok.

5. Podniesiono naruszenie art.19 ust.2 rozporządzenia nr 640/2014 r. poprzez jego błędne zastosowanie, bowiem w przypadku skarżącego powierzchnia gruntów deklarowana i gruntów rzeczywiście uprawianych metodami ekologicznymi wynosiła 56,45 ha, a nie, jak twierdzi organ, 9,62 ha, oraz 38,55 ha a nie 0 ha, jak podaje organ.

6. Wskazano na naruszenie art.5 ust.2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014 poprzez jego błędną interpretację, gdyż pojęcie ,,maksymalny kwalifikowany obszar" ma zastosowanie wówczas, kiedy deklaracja obejmuje powierzchnie działki nieistniejące, a w niniejszej sprawie organ nie dokonał kontroli na miejscu, która potwierdzałaby brak uprawy na gruncie. Zatem ustalenie, że w toku kontroli administracyjnej organ stwierdził brak powierzchni, jest niezgodne ze stanem rzeczywistym, bowiem zarówno powierzchnia jak i uprawa na gruncie się znajdowała, a decyzja ostateczna w zakresie wykluczenia skarżącego z programu została mu doręczona w dniu 19 lipca 2017 r., stąd skarżący nie podziela uzasadnienia organu co do tego, że jest winny niezaprzestania realizacji 5 letniego programu i dokonania zgłoszenia w deklaracji na 2015 r. uprawy ekologicznej zgodnej ze stanem faktycznym.

7. Zarzucono naruszenie art.80 kpa poprzez nierozpatrzenie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkowało przypisaniem winy skarżącemu, podczas gdy rozpatrywanie odwołania od decyzji dot. lat 2013 - 2014 trwało 4 lata i skarżący, z ostrożności, mimo konieczności ponoszenia dodatkowych kosztów, realizował zmieniony w 2013 r. plan rolnośrodowiskowy, albowiem taką zmianę dopuszczał §50a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. Dlatego nałożenie sankcji jest niezgodne z §50a tego rozporządzenia oraz art.64 ust.2 lit.d rozporządzenia nr 1306/2013, albowiem skarżący dowiódł, że nie jest winny nieprawidłowości i dodatkowo spełnił obowiązki, do których nie był zobowiązany. W tym przypadku wystarczającym obciążaniem jest nieprzyznanie płatności do upraw ekologicznych, zaś dodatkowe sankcje są nadmiernym obciążeniem i nie powinny mieć miejsca, w przypadku, gdy uprawy były na gruncie zadeklarowanym i mieściły się w PEG. Nie zachodzi tu także niedbalstwo, albowiem ani organ a tym bardziej skarżący w dacie składnia wniosku nie posiadali wiedzy, w zakresie tego czy skarżący ma w dalszym ciągu realizować plan rolnośrodowiskowy zmieniony w 2013 r. czy też zaprzestać jego realizacji.

8. Wskazano na naruszenie §50a w zw. z §6 ust.2 i 3 rozporządzenia z 2013 r. poprzez ich nieprawidłową wykładnię, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że skarżący dokonał prawidłowej zmiany programu roInośrodowiskowego w 2013 r., albowiem zmianę wprowadza się w planie, a zgłoszenia dokonuje się we wniosku w roku, w którym realizuje zmienione zobowiązanie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Zważywszy na treść skargi, zawierającej zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i zarzuty materialno prawne, w pierwszej kolejności należy odnieść się do oceny zastosowania przez organ przepisów postępowania.

W postępowaniach w sprawach płatności rolnośrodowiskowych mają zastosowanie przepisy Kpa, o ile inaczej nie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.) powołane w skardze przepisy art.77 oraz art.80 Kpa nie zostały wyłączone ze stosowania przez ww. ustawę.

Zgodnie z art.77 §1 oraz art.80 Kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W ocenie Sądu poczynione przez organ ustalenia faktyczne uwzględniają cały materiał dowodowy i wszystkie wynikające z niego okoliczności. Materiał ten zebrany został prawidłowo i jest kompletny w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Konieczne ustalenia faktyczne, oparte na przepisach prawa materialnego, zostały poczynione, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji. Sąd nie stwierdził, aby miały miejsce zarzucane w skardze naruszenia ww. przepisów Kpa. Nie ma zatem podstaw do zarzucenia organowi, iż nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności, nie zebrał pełnego materiału dowodowego lub nie rozpatrzył zebranych dowodów w sposób wyczerpujący.

Podkreślenia wymaga, że rozpatrując skargę na decyzję Sąd nie jest uprawniony do ustalania stanu faktycznego, lecz jedynie do wskazania, które ustalenia organu zostały przez Sąd przyjęte, a które nie. W niniejszej sprawie, dokonując oceny stanu faktycznego ustalonego przez organy, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione organ, gdyż zostały one dokonane z zachowaniem zasad postępowania podatkowego. Zatem stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd.

Rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie determinuje zakres przedmiotowy decyzji, jakim jest płatność rolnośrodowiskowa na 2015 r. Nie sposób jednak pominąć okoliczności mających miejsce w okresach wcześniejszych, a to ze względu na wieloletni charakter zobowiązań rolnośrodowiskowych.

Rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r. określa w §1 pkt 1 i 2 szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", zwanej dalej "płatnością rolnośrodowiskową", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zwanym dalej "Programem", w tym m.in. tryb składania wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej.

Stosownie do §2 ust. 1 ww. rozporządzenia z 2013 r., płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit.a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art.2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art.39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Plan działalności rolnośrodowiskowej sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art.35 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Jeżeli plan działalności rolnośrodowiskowej został sporządzony w tym terminie, uznaje się, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane od dnia 15 marca danego roku (§2 ust. 2). Zawartość planu działalności rolnośrodowiskowej jest określona w załączniku nr 1 do rozporządzenia (§2 ust.3).

Do zmiany planu działalności rolnośrodowiskowej przepis ust.2 stosuje się odpowiednio (§2 ust.4).

Zgodnie z §4 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach co najmniej jednego z następujących pakietów:

1) Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone;

2) Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne;

3) uchylony;

4) Pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000;

5) Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000;

6) Pakiet 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie;

7) Pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie;

8) Pakiet 8. Ochrona gleb i wód;

9) Pakiet 9. Strefy buforowe.

Stosownie do §4 ust.2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art.2 lit.c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 , z późn. zm.), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

2) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia (§4 ust. 3).

Stosownie do §6 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany.

Przepisy tegoż rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany w ramach pakietu 2. - rolnictwo ekologiczne, w szczególności gdy zmiana zgodnie z §6 ust.1 pkt 4, 7, 8 polega na:

4) zmianie miejsca uprawy roślin lub zmianie uprawianej rośliny w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej;

7) zmianie wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w §4 ust.1 pkt 2 na inny z tych wariantów;

8) zmianie wariantu pierwszego lub drugiego pakietu wymienionego w §4 ust.1 pkt 2 realizowanych na gruntach rolnych, na których jest uprawiana mieszanka wieloletnia traw albo mieszanka wieloletnia traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, na wariant trzeci lub czwarty tego pakietu, jeżeli grunty rolne, na których są uprawiane te mieszanki, stały się trwałymi użytkami zielonymi;

Zgodnie z §50 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 roku, rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 z późn. zm.), w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 roku. Natomiast §50 ust.2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 roku stanowi: "Zmiana zobowiązania rolnośrodowiskowego realizowanego w zakresie, o którym mowa w ust.1, jest niedopuszczalna, z wyjątkiem zmiany wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne realizowanych na gruntach, na których są uprawiane truskawki lub poziomki na wariant pierwszy, drugi, piąty, szósty, siódmy lub ósmy pakietu wymienionego w §4 ust.1 pkt 2."

Stosownie do § 50a ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., w 2013 r. dopuszczalna była również zmiana zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w §58, tj. rozporządzenia rolno środowiskowego z 2009 r., polegająca na zmianie:

1) miejsca uprawy roślin w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego, ósmego, dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, bez względu na zmianę miejsca realizacji wariantu, lub

2) rośliny uprawianej w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego, ósmego, dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne na inną roślinę, która może być uprawiana w ramach któregokolwiek z tych wariantów, bez względu na zmianę realizowanego wariantu na inny z wymienionych wariantów, lub

3) wielkości obszaru, na którym jest uprawiana dana roślina w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego, ósmego, dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne

- jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, a całkowity obszar, na którym są realizowane wymienione warianty, nie ulegnie zmianie.

Mając powyższe regulacje na uwadze, w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organy obu instancji prawidłowo uznały, że nie było możliwości dokonania w 2015 r. zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego w dokonany przez skarżącego sposób.

Tym samym Sąd podziela stanowisko organu, iż §50a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., dający możliwość zmiany podjętego zobowiązania w ramach pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne w szerszym zakresie niż §50, miał zastosowanie tylko w 2013 r. Natomiast zmiany rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., ogłoszone w Dzienniku Ustaw opublikowanym w dniu 15 marca 2014 r., przewidują takie możliwości zmiany w ramach pakietu 2 - rolnictwo ekologiczne, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. W obecnym stanie prawnym nie ma możliwości zmiany w 2015 r. (podobnie, jak nie było to możliwe w 2014 r.) wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w ramach którego uprawiane są drzewa owocowe, na inny wariant tego pakietu. W związku z powyższym, zdaniem Sądu prawidłowo odmówiono skarżącemu przyznania płatności w ramach wariantu 2.1 uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) zadeklarowanego na działkach "[...]" na których w 2013 roku był sad, a co do których zarówno w 2014 r., jak i w niniejszej sprawie dotyczącej roku 2015, dokonano zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego niezgodnie z przepisami.

Istotą stwierdzenia w 2013 r. wystąpienia "trwałej" siły wyższej" w ramach wariantu 2.9 (uprawy sadownicze i jagodowe dla których zakończono okres przestawiania) na działkach "[...]" było to, że zobowiązanie w wariancie 2.9 nie może być kontynuowane, zaś wobec skarżącego nie wszczęto postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej z tytułu trwałego zaniechania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zdaniem Sądu skarżący nie mógł więc samowolnie dokonać zmiany wariantów realizowanych w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne z wariantu 2.9 na wariant 2.1.

Zgodnie z §4 ust.2 pkt 1-3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. rolnik składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych zobowiązuje się m.in.: do przestrzegania wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu, niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznawanie, przedłużanie, korzystanie lub dalsze wypłacanie płatności rolnośrodowiskowej ; o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych przez producenta zobowiązań, w szczególności jeżeli zmiana dotyczy wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni; utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Treść powołanych powyżej zobowiązań zawarta jest we wzorze wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, który skarżący podpisał. Skarżący był tym samym zobligowany do dochowania powinności związanych z realizacją zadeklarowanego przez niego w ramach płatności rolnośrodowiskowej wariantu.

W przedstawionych Sądowi aktach administracyjnych znajdują się decyzje dotyczące płatności na 2013 r. i na 2014 r. Wynika z nich, że w 2013 r. stwierdzono wystąpienie trwałej siły wyższej w ramach wariantu 2.9 uprawy rolnicze, zadeklarowane na wymienionych w decyzji działkach, co skutkowało tym, że zobowiązanie nie mogło być kontynuowane, zaś zobowiązanie rolnośrodowiskowe na działkach objętych działaniem siły wyższej zakończyło się. Zatem do powierzchni działek objętych zakończonym zobowiązaniem płatność nie przysługuje, co potwierdza decyzja dotycząca płatności na 2014 r. Obie ww. decyzje poddane zostały kontroli sądowoadminstracyjnej, zakończonej powołanymi przez organ wyrokami, potwierdzającymi słuszność stanowiska zajętego przez organ.

Zdaniem Sądu słusznie wskazał organ, że decyzja KBP w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r. stanowi zgodną z obowiązującymi przepisami konsekwencję ustaleń podjętych w sprawach z lat poprzednich.

Skarżący pozostaje w przekonaniu, że ww. decyzje dotyczące lat 2013- 2014 nie były dla niego wiążące, gdyż nie została jeszcze (na dzień składania wniosku o płatność na 2015 r.) zakończona ich kontrola sądowa. Sąd wskazuje jednak, że decyzje te w ogóle nie wiążą, w formalny sposób, w sprawie płatności na 2015 r., gdyż w każdej sprawie dokonywane są odrębne ustalenia. Jednak, w ocenie Sądu, ze względu na wyżej wspomniane punkty styczne we wszystkich tych sprawach (od 2013 do 2015) wynikające wieloletniego charakteru zobowiązania rolnośrodowiskowego, racjonalnym jest wzięcie pod uwagę treści wcześniejszych rozstrzygnięć.

Prawdą jest, że decyzja w sprawie płatności na 2013 r. była wielokrotnie uchylana, wskutek czego sprawa została zakończona dopiero decyzją KBP z dnia "[...]" nr: "[...]", w której przyznano płatność za realizację pakietów 2.1 i 5.1, zaś odmówiono płatności w pakiecie 2.9. Decyzja ta została utrzymana przez organ odwoławczy decyzją z dnia "[...]" nr: "[...]". Jednak bardzo poważne problemy z utrzymaniem deklarowanych upraw w pakiecie 2.9, związane ze szkodami poczynionymi przez zwierzęta leśne, wskutek czego sad jabłoniowy został zniszczony, co uniemożliwiło kontynuację zobowiązania w tym pakiecie - znane były stronie przed wydaniem decyzji dotyczącej płatności 2013 r. Zatem już wówczas możliwa do rozważenia była kwestia zamiany pakietów, co, jak wynika z przytoczonych przepisów, było dopuszczalne w 2013 r.

Z kolei dokonana przez stronę w 2014 r. zamiana pakietu 2.9 na 2.1 została uznana przez organ za niedopuszczalną w decyzji KMB nr "[...]" wydanej w dniu "[...]", a więc przed dniem złożenia wniosku o płatność na 2015 r., tj. przed dniem "[...]". Zatem, składając wniosek na 2015 r. skarżący wiedział, że nie może dokonać zmiany pakietów także w 2015 r., bowiem w 2015 r. obowiązywały te same przepisy co w 2014 r. Nie ma przy tym znaczenia, że prawomocny wyrok w sprawie decyzji na 2014 r. zapadł w listopadzie 2017 r., a więc już po upływie terminu do złożenia wniosku o płatność na 2015 r. Wyrok ten bowiem formalnie nie był wiążący w sprawie. W ocenie Sądu, skarżący bezpodstawnie podnosi, że dopóki nie zakończyło się postępowanie sądowe, dopóty nie był związany treścią decyzji (czy też, jak twierdzi, nie był przekonany do tego, czy rzeczywiście niedopuszczalna była zmiana wariantu 2.9 na wariant 2.1), wobec czego działał tak, jak w latach poprzednich. Bowiem to nie z decyzji na 2014 r., ale z treści obowiązujących w 2015 r. przepisów wynikała niedopuszczalność zmiany wariantów. Treść decyzji dotyczącej 2014 r., a następnie treść wyroku WSA w tej sprawie, potwierdzały ten stan rzeczy, ale nie wiązały w sprawie płatności na rok następny. Tak więc oczekiwanie skarżącego na wynik postępowania sądowego wiązało się z ryzykiem popełnienia błędu we wniosku o płatność.

Zdaniem Sądu, nawet gdyby przyjąć, że racjonalne było oczekiwanie skarżącego na reakcję organu co do wnioskowanej w 2014 r. zmiany wariantów, to jednak kwestia ta została przesądzona w decyzji dotyczącej 2014 r., wydanej przez KBPP w dniu "[...]" czyli przed złożeniem wniosku o płatność na 2015 r. Sąd podziela zatem pogląd organu co do tego, że na moment składania wniosku o płatność na 2015 r. (czyli w dniu "[...]") skarżący wiedział (a przynajmniej powinien liczyć się z tym), że zamiana wariantu 2.9 na 2.1 jest niedopuszczalna, a jednak wniosek ten złożył.

W obecnie rozpatrywanej sprawie, dotyczącej płatności na 2015 r., poddawany ocenie organu był wniosek o płatność, w którym skarżący, podobnie jak w roku poprzednim, dokonał zamiany i zadeklarował do płatności w ramach działania programu rolnośrodowiskowego wariant 2.9 uprawy sadownicze i jagodowe na wariant 2.1 uprawy rolnicze na działkach rolnych "[...]". Działki te zostały w zaskarżonej decyzji wykluczone z płatności. Ze względu zbliżone okoliczności faktyczne oraz tożsamy stan prawny rozpatrywanej sprawy oraz sprawy zakończonej decyzją na 2014 r., organ przyjął stanowisko takie, jak w decyzji na 2014 r., przy czym swoje stanowisko szeroko uzasadnił w zaskarżonej decyzji, bazując nie tylko na treści wyroku I SA/Ol 458/15, ale także przedstawiając analizę prawną, która okazała się prawidłowa.

Tym samym nie znajdują potwierdzenia zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego w zakresie odmowy przyznania płatności.

Zdaniem Sądu zasadne było również zastosowanie przez organ sankcji. Z akt sprawy wynika, że wskutek nieprzyznania płatności w stosunku do całości powierzchni deklarowanej w pakietach 2.1 i 2.5, różnica procentowa pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną w kontroli – wyniosła ponad 50% w zakresie wariantu 2.1 oraz 100% w zakresie wariantu 2.5. Zgodnie z art.19 ust.1 rozporządzenia nr 640/2014, dotyczącego kar administracyjnych w przypadkach zawyżenia deklaracji, jeżeli (...) obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru zatwierdzonego. Jeśli różnica ta przekracza 20 % obszaru zatwierdzonego, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego.

Natomiast zgodnie z ust.2 tego artykułu, jeżeli różnica ta przekracza 50 %, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art.18. Natomiast na podstawie ust.3 art.19 ww. rozporządzenia, jeśli kwota obliczona zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być w całości odliczona w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, zgodnie z art. 28 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 908/2014, anuluje się saldo pozostałe do spłaty.

W ustalonym stanie faktycznym podstawy do ustalenia sankcji były, gdyż deklarowane powierzchnie zostały przez skarżącego zawyżone. Ze względu na zawyżenie o ponad 50% oraz o 100%, należało zastosować karę w kwocie równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym. Z decyzji organu wynika, że do wyliczenia kary przyjęto stawki płatności określone w rozporządzeniu rolno środowiskowym dla każdego z wariantów.

W zaskarżonej decyzji rozważono przesłanki odstąpienia od zastosowania kar, zawarte w art.15 ust.1 ww. rozporządzenia nr 640/2014, mówiącego, że kar administracyjnych nie stosuje się, jeżeli beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Rozpatrzono także kwestię braku winy beneficjenta w niewypełnieniu różnego rodzaju obowiązków, skutkującego odstąpieniem, na podstawie art.64 ust.2 lit. d ww. rozporządzenia, od nałożenia kary. W ocenie organu, podzielanej przez Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę, skarżący dopuścił się winy polegającej na niedbalstwie, co wynika z tego, że składając wniosek o płatność na 2015 r. złożył oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem, lecz we wniosku zawyżył deklarowaną powierzchnię, co wiązało się z niedopuszczalną zmianą wariantów, przy czym było już wiadome skarżącemu, że w decyzji na 2014 r. stwierdzono niedopuszczalność ww. zmiany.

Ponadto Sąd nie stwierdził podnoszonego w skardze naruszenia przez organ pozostałych przepisów prawa materialnego, tj. art.18 ust.2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dziennik Urzędowy UE l poz.25 nr 8) oraz art.5 ust.2 lit.b rozporządzenia nr 640/2014.

W kwestii wniosku skarżącego o wystąpienie z zapytaniem prejudycjalnym do TS UE, zdaniem Sądu w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy nie wystąpiły podstawy do zwrócenie się do TS UE w trybie prejudycjalnym o wykładnię §38 i §39 rozporządzenia z 2013 r. i załącznika nr 7 do rozporządzenia w zw. z art.18 ust.1-3 rozporządzenia nr 65/2011.

W związku z powyższym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz U 2018 poz. 1302) Sąd oddalił skargę.