Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 160/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2023-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 47
journal: Dz.U. 2022 poz 2422
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 17 marca 2023 r., nr 033/2023 w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi ograniczeniami na rok 2022 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Namysłowie z dnia 31 stycznia 2023 r., nr 0161-2023-000899, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 697,00 zł (słownie złotych: sześćset dziewięćdziesiąt siedem 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez K. J. (dalej jako: "Skarżąca", "Strona", "Wnioskodawczyni") jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu (dalej jako: "organ II instancji", "Dyrektor ARiMR w Opolu") z 17 marca 2023 r. nr 033/2023, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm. - dalej jako: "K.p.a."), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2157 ze zm. - dalej jako: "ustawa o ARiMR") oraz art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, Dz. U. z 2022 r. poz. 2422 ze zm. - dalej jako: "ustawa PROW") - którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Namysłowie z 31 stycznia 2023 r. nr 0161-2023-000899 o odmowie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi ograniczeniami na rok 2022.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 27 maja 2022 r. Skarżąca, za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie o przyznanie płatności ONW. We wniosku zadeklarowała grunty rolne o łącznym areale 13,22 ha.

W toku prowadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie postępowania w sprawie wniosku o przyznanie płatności ekologicznej, pismem z 22 grudnia 2022 r. organ zwrócił się do Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego z prośbą o przeprowadzenie kontroli na miejscu w ramach rolnictwa ekologicznego.

W dniu 30 grudnia 2022 r. kontrolę na miejscu podjęło dwoje inspektorów terenowego Biura Kontroli na Miejscu Opolskiego Oddziału ARiMR. Kontrolerzy skontaktowali się telefonicznie ze Skarżącą. Poinformowali ją o zakresie i terminie kontroli. W trakcie rozmowy ustalono, że z powodu nieobecności Skarżącej (miała przebywać poza granicami kraju) czynności kontrolne działek zadeklarowanych we wniosku zostaną rozpoczęte 30 grudnia 2022 r., pod jej nieobecność, a dokumentację Skarżąca przekaże w późniejszym czasie, po telefonicznym kontakcie 10 stycznia 2023 r. Wizytację działek gospodarstwa rolnego Skarżącej inspektorzy rozpoczęli bez jej udziału, jednakże jej przeprowadzenie uniemożliwił im "starszy mężczyzna", który miał do nich podejść podczas kontroli jednej z działek (sad). Pomimo, że osoba ta została poinformowana o prowadzonej w uzgodnieniu ze Skarżącą kontroli, nadal była ona wobec osób prowadzących kontrolę agresywna, zdenerwowana i straszyła policją. Dlatego też inspektorzy, z powodu agresywnego zachowania tego mężczyzny i braku możliwości ponownego telefonicznego skontaktowania się ze Skarżącą, w uzgodnieniu ze swoim przełożonym, z uwagi na obawy o swoje bezpieczeństwo, przerwali czynności kontrolne o godz. 11:00.

Kolejny raz próbowali się skontaktować ze Skarżącą w dniach 10-13 stycznia 2023 r. z uwagi na wcześniejsze telefoniczne z nią ustalenia. Skarżąca nie odbierała jednak połączeń pochodzących z numeru jednego z inspektorów terenowych. W dniu 13 stycznia 2023 r. drugi z inspektorów, ze swojego telefonu, wykonał trwające 3:35 minuty połączenie, w trakcie którego Strona wskazała, iż "(...) nie wyraża zgody na kontynuowanie kontroli (...) nie wyraża zgody na przeprowadzenie dalszych czynności kontrolnych i nie okaże dokumentacji do czasu, kiedy nie otrzyma odpowiedzi" na złożone przez nią pismo. W związku z powyższym w Raporcie z czynności kontrolnych w ramach rolnictwa ekologicznego nr [...] (dalej jako: "Raport") inspektorzy zastosowali kod nieprawidłowości GR2 ("Rolnik uniemożliwił przeprowadzenie kontroli") wpisując w rubryce przeznaczonej na: "Uwagi osoby obecnej przy kontroli", że Skarżąca złożyła: "Oświadczenie telefonicznie o braku wyrażenia zgody na przeprowadzanie kontroli, kontynuowanie czynności kontrolnych. Oświadczenie złożone w dniu 13.01.2023 r." (dowód: Raport, sekcja VI, VII, VIII, IX i XVIII, oraz Notatka służbowa z 18 stycznia 2023 r., w aktach administracyjnych).

Pismem z 13 stycznia 2023 r. Skarżąca zwróciła się do Biura Prezesa ARiMR w Warszawie z prośbą o ocenę zdarzeń, mających mieć miejsce w czasie próby przeprowadzenia kontroli pod jej nieobecność, przyznając m.in., że 30 grudnia 2022 r., o godzinie 9:30, otrzymała telefon o przewidzianej w tym dniu kontroli jej gospodarstwa, o czym uprzedziła osobę opiekującą się gospodarstwem podczas jej nieobecności, a której to osobie inspektorzy mieli odmówić wylegitymowania się i okazania dokumentów upoważniających do kontroli (dowód: pismo z 13 stycznia 2023 r. akta administracyjne).

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie decyzją z 31 stycznia 2023 r. odmówił Skarżącej przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi ograniczeniami na rok 2022, podając w jej uzasadnieniu, że powodem odmowy jej przyznania było uniemożliwienie wykonania czynności kontrolnych na miejscu przez inspektorów terenowego Biura Kontroli na Miejscu Opolskiego Oddziału ARiMR.

Od powyższej decyzji złożone zostało przez pełnomocnika Strony odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, w którym podniesiono zarzut naruszenia art. 59 ust. 7 rozporządzenia nr 1306/2013, art. 47 ust. 2 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków europejskiego funduszu rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich w ramach PRO na lata 2014-2020. Podniesiono także zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego.

Po rozpatrzeniu odwołania Strony, Dyrektor ARiMR w Opolu wydał opisaną na wstępie decyzję z 17 marca 2023 r. W jej uzasadnieniu prawnym zaznaczył m.in., że stosownie do art. 59 ust. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE. L.2013.347.549 ze zm. - dalej jako: "Rozporządzenie nr 1306/2013"), wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest odrzucany, jeżeli beneficjent lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. W jego ocenie, w sprawie wystąpiły przesłanki do odmowy przyznania płatności, albowiem Skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie kontroli na miejscu, czy też podjęła działania, które nie pozwoliły pracownikom na przeprowadzenie kontroli na miejscu w jej gospodarstwie.

W obszernym uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji Dyrektor ARiMR w Opolu wskazał m.in., że 30 grudnia 2022 r. w gospodarstwie rolnym Skarżącej inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu Opolskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podjęli próbę przeprowadzenia kontroli na miejscu, co zostało utrwalone w Raporcie z czynności kontrolnych w ramach rolnictwa ekologicznego nr [...], z którego wynika, że Strona uniemożliwiła przeprowadzenie czynności kontrolnych (kod błędu GR2). W tym zakresie organ odwoławczy powołał się m.in. na ustalenia zawarte w Raporcie, z pola pn. Uwagi inspektorów terenowych i wyjaśnienia inspektorów terenowych.

Zaznaczył m.in., że w trakcie kontroli 30 grudnia 2022 r. "sąsiad" Strony uniemożliwił inspektorom pracę, wykonanie obowiązków służbowych, przeprowadzenie kontroli, że działał on na rzecz Skarżącej, pomimo, że formalnie nie był jej pełnomocnikiem. Osoba ta skupiła się na zastraszeniu pracowników ARiMR, celem uniemożliwienia im wykonania obowiązków służbowych. Zaznaczył, że każdy pracownik wykonujący czynności kontrolne posiada stosowny identyfikator, który okazuje osobom uprawnionym do dysponowania kontrolowanymi nieruchomościami. Do tej grupy nie zalicza się jednak osób trzecich. Uważa, że jeśli ta "(...) osoba działająca na rzecz Wnioskodawczyni faktycznie miała obiekcje do statusu kontrolerów mogła wykonać telefon do siedziby organu". Twierdzenie, że kontrolerzy nie okazali stosownych upoważnień jest niezgodne ze stanem faktycznym, bowiem nie mieli oni komu okazać tejże dokumentacji (Skarżąca znajdowała się w innym miejscu).

Wyjaśnił, że kontrola na miejscu w ramach rolnictwa ekologicznego obejmuje, poza wizytacją terenową, analizę dokumentacji posiadanej przez Wnioskodawcę. Zasadą jest, że tego typu dowody powinny zostać przekazane kontrolerom w dniu przeprowadzenia czynności w terenie. Znamienne jest, że takowa dokumentacja nie pojawiła się nawet na etapie postępowania odwoławczego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pokazuje, że pracownicy BKM ARiMR w Opolu wyrazili zgodę na przedłożenie tejże dokumentacji w późniejszym terminie, który to ustalili w trakcie rozmowy telefonicznej, uwzględniając fakt nieobecności Strony w dniu prowadzenia oględzin terenowych. Ostatecznie Skarżąca ze swego zobowiązania się nie wywiązała (nie dostarczyła dokumentacji organowi prowadzącemu czynności sprawdzające).

We wniesionej do Sądu skardze pełnomocnik Skarżącej zarzucił skarżonej decyzji naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 K.p.a., co skutkowało błędnym uznaniem przez organ, że Skarżąca nie wykazała, że nie ponosi winy za to, że kontrola się nie odbyła, a materiał dowodowy wskazuje, na to, że nieprzeprowadzenie kontroli było efektem intencjonalnych działań Skarżącej;

b) art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., polegającym na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz ocenienie sprawy na podstawie wybiórczego materiału dowodowego przy pominięciu istotnych jego części tj.:

- błędne uznanie, iż Skarżąca została poinformowana o zamiarze przeprowadzenia kontroli 30 grudnia 2022 r., podczas gdy Skarżąca o planowanej kontroli dowiedziała się podczas rozmowy telefonicznej przeprowadzonej 30 grudnia 2022 r. z osobą podającą się za pracownika ARiMR;

- błędne uznanie, że Skarżąca zaniechała wydania dokumentacji gospodarstwa do wglądu osobom kontrolującym, podczas gdy Skarżąca wyraźnie poinformowała pracowników ARiMR, że udostępni dokumentację, jak zostanie rozpoznana złożona przez nią 13 stycznia 2023 r. prośba o ocenę merytoryczną i formalną czynności dokonanych przez rzekomych pracowników ARiMR uprawnionych do kontroli jej gospodarstwa;

- błędne uznanie, iż organ kontrolny nie miał realnej możliwości przeprowadzenia kontroli na miejscu, z uwagi na postawę producenta oraz nienależyty zarzut, że producent mógł ustanowić swojego pełnomocnika, który reprezentowałby Skarżącą w toczącym się postępowaniu, podczas gdy tego typu wnioski są daleko idące i niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż Skarżąca nie miała realnej wiedzy na temat prowadzonej kontroli i terminie planowanych czynności na miejscu, zatem nie mogła przewidzieć, że jej nieobecność w terminie świąteczno-noworocznym wymaga ustanowienia pełnomocnika.

Wskazano także, na naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 77 ust. 2 pkt d Rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez jego błędną wykładnię skutkującą jego niezastosowaniem prowadzącym do uznania, że w niniejszej sprawie nie można było odstąpić od wymierzenia kary, gdyż strona nie wykazała, że nie ponosi winy za niewypełnienie obowiązków związanych z wnioskiem o płatność, tj. związanych z tym, że kontrola na miejscu w gospodarstwie Skarżącej nie odbyła się, podczas gdy w przedmiotowym stanie faktycznym należało zastosować wyłączenie w stosowaniu kar z uwagi na to, że zachodziła przesłanka wyłączenia w stosowaniu kar opisana w art. 77 ust. 2 pkt d Rozporządzenia nr 1306/2013,

- art. 59 ust. 7 Rozporządzenia nr 1306/2013, poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że należało odrzucić wniosek o płatność, ponieważ beneficjent uniemożliwił przeprowadzenie kontroli na miejscu, podczas gdy Skarżąca nie podejmowała czynności uniemożliwiających przeprowadzenie kontroli, a jedynie w terminie kontroli wyznaczonym bez jej wiedzy przez organ kontrolujący była nieobecna w kraju, gdyż przebywała na wcześniej zaplanowanym urlopie i o swojej nieobecności poinformowała pracowników ARiMR Biuro Terenowe w Namysłowie;

- art. 47 ust. 2 i ust. 3 ustawy o PROW poprzez jego niezastosowanie i przeprowadzenie kontroli w gospodarstwie skarżącej przez osoby nieuprawnione, które wbrew nałożonym ustawowo obowiązkom gwarantującym transparentność i przejrzystość prowadzonej kontroli przed rozpoczęciem czynności kontrolnych nie przedstawiły się oraz nie okazały stosownego upoważnienia, zawierającego wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych, miejsce i zakres oraz podstawę prawną wykonania czynności kontrolnych;

- art. 25 rozporządzenia Wykonawczego Komisji UE nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE. L. 2013.347.69 ze zm. - dalej jako: Rozporządzenie nr 809/2014) poprzez jego błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym zastosowaniem, polegającym na niedokonaniu przez organ zawiadomienia skarżącej o planowanym przeprowadzeniu czynności kontrolnych w gospodarstwie skarżącej, podczas gdy zgodnie z art. 25 rozporządzenia nr 809/2014 zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nie przekracza 14 dni, dodatkowo organ błędnie uznał, że kontrola nie powinna zostać zapowiedziana, gdyż poinformowanie o niej koliduje z jej celem lub skutecznością.

W oparciu o powyżej sformułowane zarzuty, Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, umorzenie postępowania administracyjnego, zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej jako: "ppsa"), zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania). Z kolei na podstawie art. 135 ppsa Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonego aktu, dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, dała podstawy do stwierdzenia innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu Sąd przypomina, że zasadnicze znaczenie dla każdego postępowania administracyjnego ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe zastosowanie prawa materialnego i ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania.

Ponieważ Skarżąca wskazywała w toku postępowania kontrolnego, administracyjnego i sądowego na uchybienia proceduralne w zakresie ustalonego stanu faktycznego sprawy w trakcie kontroli na miejscu, Sąd w pierwszej kolejności skoncentrował się zatem na kontroli sprawy w tym aspekcie.

Zaznaczyć trzeba, że spór w sprawie co do zasady dotyczy tego, czy Dyrektor ARiMR w Opolu zasadnie odmówił Stronie przyznania płatności ONW na rok 2022 (należy w tym miejscu zauważyć, iż w ramach odrębnych postępowań odmówiono Stronie przyznania także płatności ekologicznej, w tym przyznanie kosztów transakcyjnych na 2022 r. - sprawa zarejestrowana w tut Sądzie pod sygn. akt I SA/Op 161/ 23, a także przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 r.- sprawa zarejestrowana w tut Sądzie pod sygn. akt I SA/Op 159/ 23).

Z uzasadnienia decyzji Dyrektora ARiMR w Opolu wynika, że wobec beneficjenta płatności podjęto dwukrotnie próby przeprowadzenia kontroli na miejscu, której przeprowadzenie - w ocenie organu - uniemożliwiła Skarżąca. W dniu 30 grudnia 2022 r. kontrolę na miejscu uniemożliwiła nieustalona z imienia i nazwiska osoba ("starszy mężczyzna", "sąsiad") - w ocenie organu - nie będąca formalnie pełnomocnikiem Skarżącej, która jednak "(...) nie ulega wątpliwości (...) działała na rzecz" Skarżącej. Z kolei 13 stycznia 2023 r. Skarżąca w rozmowie telefonicznej odmówiła inspektorom wyrażenia zgody na przeprowadzenie, czy też kontynuowanie czynności kontrolnych.

Skarżąca natomiast w swoim stanowisku twierdzi, że nie odmówiła 30 grudnia 2022 r. wejścia inspektorów na teren działek rolnych gospodarstwa, bowiem w tym dniu była nieobecna, a samą kontrolę w tym dniu zapowiedziano jej w godzinach porannych 30 grudnia 2022 r. Nie kwestionuje też obecności podczas kontroli 30 grudnia 2022 r. "osoby opiekującej się gospodarstwem pod jej nieobecność" ale zarzuca, że kontrolerzy nie okazali jej imiennego upoważnienia do dokonania czynności kontrolnych. Z kolei, jak dalej wywodzi, 13 stycznia 2023 r. nie odmówiła poddania się kontroli i przedłożenia dokumentacji, ale wskazuje, że w pierwszej kolejności, przed ewentualnymi dalszymi czynnościami kontrolnymi, prosiła o rozpatrzenie jej zastrzeżeń co do sposobu zachowania się inspektorów w dniu 30 grudnia 2022 r., które zgłosiła pismem z 13 stycznia 2023 r.

Zdaniem Sądu, lektura akt administracyjnych sprawy dowodzi, że odrzucenie wniosku, a w konsekwencji odmowa przyznania płatności, było co najmniej przedwczesne.

W ocenie Sądu, w pierwszej kolejności należy poddać ocenie prawidłowość przeprowadzenia i udokumentowania kontroli na miejscu w postaci Raportu, mającego w sprawie podstawowe źródło poczynionych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych. Przepisy prawa zobowiązują ARiMR do przeprowadzania kontroli na miejscu w sprawach z wniosków, które zostały wytypowane do kontroli. Celem kontroli na miejscu jest ich weryfikacja (zawartych w nich danych) w oparciu o stan zastany w gospodarstwie, na działkach lub w dokumentacji. Przepisy te nakładają także na ARiMR określone obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzania i dokumentowania jej wyników oraz trybu weryfikacji raportów z kontroli. Kwestie te reguluje kilka aktów prawnych.

Na gruncie krajowym podstawowym aktem prawnym jest ustawa o PROW. Jak wynika z jej art. 3 ust. 1 pkt 11 obejmuje ona działania w zakresie rolnictwa ekologicznego i poddziałania: płatności na rzecz konwersji na ekologiczne praktyki i metody w rolnictwie oraz płatności na ich utrzymanie. Kwestie te reguluje także wydane na jej podstawie rozporządzenie z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie warunków i trybu przeprowadzania czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 1344 ze zm. - dalej jako: "Rozporządzenie o KNM"). W ocenie Sądu, jej regulacje przeoczono w uzasadnieniu prawnym zaskarżonej decyzji, co miało swoje dalej opisane dalej konsekwencje.

Z kolei na gruncie prawa unijnego ramy prawne wyznaczają regulacje Rozporządzenia nr 1306/2013 i Rozporządzenia nr 809/2014. Oba rozporządzenia unijne zachowały w kontrolowanej sprawie swoją moc prawną na podstawie i w zakresie określonym w przepisach przejściowych: art. 14 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/1173 z dnia 31 maja 2022 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej (Dz. U. UE. L.2022.183.23) i art. 104 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. U. UE. L.2021.435.187).

Zgodnie z art. 47 ustawy o PROW czynności kontrolne w ramach: 1) kontroli na miejscu lub 2) wizyt, o których mowa w art. 48 ust. 5 rozporządzenia nr 809/2014, lub 3) kontroli ex post, o których mowa w art. 52 rozporządzenia nr 809/2014, lub 4) kontroli przeprowadzanych na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 1 lub 2 - są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie do ich wykonywania wydane odpowiednio przez organ agencji płatniczej, właściwy organ podmiotu wdrażającego, właściwy organ instytucji pośredniczącej lub instytucję zarządzającą (ust. 1). Przed rozpoczęciem czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać imienne upoważnienie, o którym mowa w ust. 1 (ust. 2). Imienne upoważnienie, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych, miejsce i zakres oraz podstawę prawną ich wykonania (ust. 3).

W myśl Rozporządzenia nr 809/2014 kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nie przekracza 14 dni (art. 25 zd. 1). Z każdej kontroli na miejscu przeprowadzonej zgodnie z przepisami niniejszej sekcji sporządza się sprawozdanie, które umożliwia szczegółowy przegląd przeprowadzonych kontroli. W sprawozdaniu należy w szczególności zamieścić następujące dane: a) poddane kontroli środki oraz wnioski lub wnioski o płatność; b) obecne osoby; c) informację, czy zawiadomienie o wizycie zostało przekazane beneficjentowi, a jeśli tak - z jakim wyprzedzeniem; d) wyniki kontroli oraz - w odpowiednich przypadkach - wszelkie uwagi szczegółowe; e) wszelkie dalsze środki kontrolne, które należy podjąć (art. 53 ust. 1). W przypadku wykrycia jakichkolwiek niezgodności beneficjent otrzymuje kopię sprawozdania z kontroli (art. 53 ust. 3 zd. 3).

Zgodnie z Rozporządzeniem o KNM czynności kontrolne, o których mowa w § 1, są wykonywane co najmniej przez dwie osoby posiadające imienne upoważnienie, o którym mowa w art. 47 ust. 1 ustawy, zwane dalej "kontrolującymi" (§ 2 ust. 1). Podmiot kontrolowany umożliwia kontrolującym sprawne wykonywanie czynności kontrolnych, o których mowa w § 1 (§ 4). Kontrolujący wykonujący czynności kontrolne, o których mowa w § 1, sporządzają z tych czynności sprawozdanie, o którym mowa w art. 53 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 809/2014, zwane dalej "raportem z czynności kontrolnych" (§ 5 ust. 1). Raport z czynności kontrolnych wykonanych w ramach wizyty zawiera dane, o których mowa w art. 53 ust. 1 lit. a-d rozporządzenia nr 809/2014; przepis art. 53 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 stosuje się odpowiednio (§ 5 ust. 2). Podmiot kontrolowany otrzymuje kopię raportu z czynności kontrolnych (§ 6 ust. 1). Jeżeli podmiot kontrolowany nie zgadza się z wynikami kontroli zawartymi w raporcie z czynności kontrolnych, może zgłosić jednostce kontrolującej umotywowane uwagi na piśmie co do wyników kontroli zawartych w tym raporcie, w terminie 14 dni od dnia otrzymania kopii raportu z czynności kontrolnych, chyba że bezpośrednio po zakończeniu czynności kontrolnych podmiot kontrolowany zgłosił kontrolującym umotywowane uwagi co do wyników kontroli zawartych w tym raporcie (por. § 7 ust. 1 lit. b). Jeżeli uwagi są zasadne, kontrolujący niezwłocznie sporządzają zmieniony lub uzupełniony raport z czynności kontrolnych; do zmienionego lub uzupełnionego raportu z czynności kontrolnych § 6 stosuje się odpowiednio (§ 7 ust. 2). Jeżeli uwagi nie zostaną uwzględnione, kontrolujący niezwłocznie przekazują podmiotowi kontrolowanemu pisemną informację zawierającą wskazanie przyczyn ich nieuwzględnienia (§ 7 ust. 3).

W Raporcie zawarto prawidłowe pouczenie Skarżącej o brzmieniu: "W przypadku gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie z czynności kontrolnych może zgłosić jednostce kontrolującej umotywowane uwagi na piśmie do ustaleń w nim zawartych, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu z czynności kontrolnych, chyba że bezpośrednio po zakończeniu czynności kontrolnych podmiot kontrolowany zgłosił kontrolującemu umotywowane uwagi, co do ustaleń zawartych w tym raporcie".

W aktach sprawy nie ma jednak dowodu doręczenia Skarżącej Raportu w postaci zwrotnego potwierdzenia jego odbioru. Fakt jego doręczenia dla Skarżącej oraz, że miało to miejsce 20 stycznia 2020 r., wynika jedynie z dowodów pośrednich (dowód: w piśmie Dyrektora ARiMR w Opolu z 20 lutego 2023 r. na jego str. 5, zawarto oświadczenie organu o doręczeniu Raportu 20 stycznia 2020 r., oraz pismo Skarżącej z 24 stycznia 2023 r., w którym przyznała, że otrzymała Raport, ale nie podała w jakiej dacie).

Nie ulega wątpliwości, że ponieważ doręczenie raportu otwiera dla rolnika termin do złożenia umotywowanych zastrzeżeń, to tym samym koniecznym jest, aby organy, które przecież w sposób profesjonalny zajmują się rozpatrywaniem wniosków o przyznanie płatności, zabezpieczyły sobie możliwość wykazania, że do doręczenia raportu rzeczywiście doszło. Pozwala też ustalić datę rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia zastrzeżeń i daty kiedy termin ten upłynął. W ocenie składu orzekającego Sądu, dokonywanie ustaleń w zakresie doręczenia tak istotnych w sprawie dowodów jak Raport, nie powinno odbywać się za pomocą danych z oświadczenia zawartego w piśmie organu.

Kwestia doręczenia Raportu nie została jednakże przez Dyrektora ARiMR w Opolu dostatecznie wyjaśniona.

Sąd zauważa, że o ile Raport został doręczony - jak twierdzi organ - 20 stycznia 2023 r. to termin 14. dni na wniesienie zastrzeżeń upłynąłby dopiero 3 lutego 2023 r. Organ I instancji nie czekał na upływ terminu do wniesienia przez Skarżącą umotywowanych zastrzeżeń i na sposób ich załatwienia. W otwartym terminie do ich złożenia wydał decyzję pierwszoinstancyjną, bo już 31 stycznia 2023 r. Zaznaczyć należy, że Skarżąca nie była też obecna przy kontroli, ani w dniu 30 grudnia 2022 r., ani w dniu 13 stycznia 2023 r. Nie mogła zatem bezpośrednio wnieść swoich uwag do Raportu. Bezpodstawnie zatem kontrolerzy odnotowali w Raporcie jej telefoniczne zastrzeżenia jako "Uwagi osoby obecnej przy kontroli" (dowód: Raport, sekcja XVIII, poz. 02) tym bardziej, że Raport nie był sporządzony podczas czynności kontrolnych z udziałem Skarżącej, o czym świadczy także brak podpisu kontrolowanej (bądź wskazania, że odmówiła ona podpisu (dowód: Raport, sekcja XIX).

Tym samym Skarżąca, jeszcze przed wydaniem decyzji pierwszoinstacyjnej, została pozbawiona uprawnienia do wniesienia uwag w ramach kontroli w zakresie sporządzonego Raportu.

Sanacji opisanych wad nie można dokonać poprzez odtworzenie stanu faktycznego sprawy, przez Dyrektora ARiMR w Opolu, na podstawie treści sporządzonej 18 stycznia 2023 r. przez inspektorów Biura Kontroli na Miejscu Opolskiego Oddziału ARiMR Notatki służbowej, czy wykazu połączeń telefonicznych. W Notatce służbowej został opisany przebieg zdarzeń mających miejsce na terenie gospodarstwa Strony 30 grudnia 2022 r., spójny co do zasady z tym co utrwalono w Raporcie (w tym uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli przez sąsiada Skarżącej oraz jej stanowisko wyrażone telefonicznie 13 stycznia 2023 r. na temat braku zgody na wykonanie czynności kontrolnych) (dowód: Notatka służbowa z 18 stycznia 2023 r.). W ocenie Sądu, notatki służbowej nie można uznać za równoważną treści dowodu jakim jest Raport. Możliwość sporządzenia adnotacji z czynności organu jest przewidziana w art. 72 K.p.a., ale notatka nie może dotyczyć ustaleń istotnych, merytorycznych dla sprawy, tym bardziej, że cytowane powyżej przepisy wymagają utrwalenia czynności kontroli na miejscu w formie szczególnego dowodu z dokumentu urzędowego, jakim jest Raport, a co do którego i zawartych w nim ustaleń, przewidziano też szczególny tryb jego kwestionowania przez beneficjenta.

Dyrektor ARiMR w Opolu trafnie też zauważył, że Skarżąca pismem z 24 stycznia 2023 r. (czyli już po doręczeniu Raportu według organu) złożyła "(...) zastrzeżenia odnośnie sposobu przeprowadzenia czynności sprawdzających". Organ przeoczył, że pismem tym "(...) w związku z otrzymanym" Raportem, zgłosiła faktycznie zarzuty wobec tegoż Raportu, w tym zarzut jego "sfałszowania", uzasadniając w dalszej części swoje stanowisko, wskazując z jakimi jego ustaleniami się zgadza, a z jakimi nie. Ponownie przyznała w nim obecność w trakcie kontroli "(...) osoby opiekującej się gospodarstwem", która miała poprosić inspektorów o wylegitymowanie się i okazanie dokumentów upoważniających do przeprowadzenia czynności, na co oni nie wyrazili zgody (dowód: pismo z 24 stycznia 2023 r.).

Zatem Dyrektor ARiMR w Opolu, powołując się na wynikający z Raportu kod GR2 i uwagi w nim zawarte, dostrzegając jednocześnie, że Skarżąca wniosła w terminie otwartym do wniesienia uwag zastrzeżenia (w istocie umotywowane, pisemne uwagi do zawartości otrzymanego Raportu), wpierw winien ustalić jaki był wynik ich wniesienia. Rozważań w tym zakresie brak zarówno w zaskarżonej decyzji jak w decyzji organu I instancji) pomimo tego, że oba organy odwołują się w swojej argumentacji do treści tego kwestionowanego przez Stronę Raportu. Organ powinien udowodnić, że działająca w sprawie jednostka kontrolująca wywiązała się z obowiązków nałożonych na nią przez prawo, wynikających z § 7 ust. 1 pkt 2, 2 i 3 Rozporządzenia o KNM i czy nie doszło, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, do pozbawienia Skarżącej uprawnienia do wniesienia, w toku kontroli, uwag do sporządzonego Raportu i obowiązku ich rozpatrzenia. Kwestia ta nie została wyjaśniona. Z akt administracyjnych wynika tylko tyle, że jej pismo z 24 stycznia 2023 r. organ zakwalifikował jako skargę powszechną na podstawie art. 227 K.p.a., na pracowników Biura Kontroli na Miejscu Opolskiego Oddziału ARiMR i tak też jedynie w tym zakresie została ona załatwiona (dowód: Pismo Dyrektora ARiMR w Opolu z 20 lutego 2023 r.).

Istotnym w tym miejscu jest zaznaczenie, że inny charakter ma skarga powszechna z art. 227 K.p.a., a inny uprawnienie kontrolowanego - wynikające z regulacji rozporządzenia z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie warunków i trybu przeprowadzania czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - do zgłoszenia jednostce kontrolującej umotywowanych uwag, jeżeli nie zgadza się z ustalenia zawartymi w raporcie z czynności kontrolnych, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu z czynności kontrolnych.

Ponadto podkreślić należy, że oprócz istnienia nałożonego na rolnika obowiązku zapewnienia niezbędnej pomocy przy wykonywaniu czynności kontrolnych, także na dokonującego kontroli, przed przystąpieniem do czynności kontrolnych, został nałożony obowiązek okazania imiennego upoważnienia (art. 47 ust. 2 i 3 ustawy o PROW). W tym miejscu należy podkreślić, że Skarżąca konsekwentnie, w toku postępowania kontrolnego i administracyjnego, a także w skardze do Sądu zarzucała, że nie odmawiała poddania się kontroli w dniu 30 grudnia 2022 r. bo w jej trakcie była nieobecna. Zarzucała natomiast, że przed przystąpieniem do kontroli na miejscu 30 grudnia 2022 r. kontrolerzy nie okazali "osobie opiekującej się gospodarstwem" upoważnienia do jej przeprowadzenia.

Również w treści Raportu nigdzie nie wskazano, aby przed przystąpieniem do kontroli w dniu 30 grudnia 2022 r. okazano upoważnienie dla osoby oznaczonej w Raporcie jako: "(...) starszy mężczyzna". Nie wskazano w Raporcie jego statusu jako przedstawiciela Skarżącej. Także w toku postępowania administracyjnego nie wyjaśniono, kto to był i czy miał on status przedstawiciela Skarżącej. Ma to znaczenie w sprawie, bo wypełnia - zdaniem Sądu - definicję "uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli na miejscu", obok zachowań umyślnych, każde działanie lub zaniechanie działania wynikające z niedbalstwa nie tylko samego rolnika, ale także jego przedstawiciela, które w konsekwencji uniemożliwiło przeprowadzenie pełnej kontroli na miejscu, jeżeli jego przedstawiciel nie przyjął wszelkich środków, których można racjonalnie oczekiwać z jego strony dla zapewnienia przeprowadzenia w pełni tej kontroli. Z tego powodu opisane agresywne wobec kontrolerów zachowanie osoby obecnej podczas kontroli w dniu 30 grudnia 2022 r. można by ewentualnie zaliczyć na rachunek beneficjenta tylko wtedy, jeśli organ udowodni, że był on jej przedstawicielem, i działał za jej zgodą w jej imieniu. Wówczas jednakże konsekwentnie należałoby uznać, iż to jemu winno się okazać przed przystąpieniem do kontroli stosowne upoważnienie. Nie można natomiast zaliczać na rachunek beneficjenta nagannych zachowań osób trzecich, jeżeli nie miały on wpływu na ich zachowanie. Istnieje zatem rozbieżność między tym, co wynika z zasadniczego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy jakim jest Raport a decyzją i przyjętym w niej stanem faktycznym, według którego Skarżąca/jej przedstawiciel w dniu 30 grudnia 2022 r. uniemożliwili przeprowadzenie kontroli.

Sąd dostrzega przy tym istotną rozbieżność w logice uzasadnienia decyzji. Uznaje on za prawidłowe to, że osoby kontrolujące w dniu 30 grudnia 2022 r. nie były zobowiązane do okazania komukolwiek imiennych upoważnień, bo "(...) nie miały komu okazać", traktując obecnego przy kontroli w dniu 30 grudnia 2022 r. "mężczyznę" za osobę trzecią, czy też za "pozornego pełnomocnika". Jednak jego działanie zalicza na rachunek Skarżącej, bo - jak twierdzi Dyrektor ARiMR w Opolu - "(...) nie ma wątpliwości(...) działał na rzecz" Wnioskodawczyni. Przy takiej kwalifikacji jego statusu nie sposób zaakceptować za prawidłowy brak okazania tej osobie przez kontrolerów imiennego upoważnienia.

Co więcej, w sytuacji takiej jak ma miejsce w niniejszej sprawie, skoro w ocenie organu należało obciążyć Skarżącą konsekwencjami działania osoby trzeciej będącej na miejscu zdarzenia w dniu 30 grudnia 2022 r., należałoby poczynić w pierwszym rzędzie ustalenia, kim rzeczywiście była ta osoba i jaki faktycznie przysługiwał jej formalny status. Skoro bowiem osoba ta jest znana Skarżącej, która to sama określa ją jako osobę opiekującą się gospodarstwem podczas jej nieobecności, należało w toku postępowania ustalić jej dane i korzystając z przewidzianych prawem środków dowodowych poczynić stosowne ustalenia faktyczne, w jakim charakterze uczestniczyła ona w zajściu w dniu 30 grudnia 2022 r.

Sąd jedynie na marginesie zauważa, że w aktach sprawy znajduje się przedłożona wraz z pismem Skarżącej z 13.01.2023 r. informacja dla lekarza kierującego/POZ z 2.01.2023 dotycząca T. J. Wprawdzie z dokumentu tego nie wynika miejsce zamieszkania tej osoby, ani inne dane osobowe, jednakże fakt przedłożenia tego dokumentu przez skarżąca może wskazywać, że jest to dla niej osoba bliska, a możliwe także, że też wspólnie z nią zamieszkująca. Tym bardziej, że w ogólnie dostępnych danych internetowych pojawia się pod tym samym adresem, jak adres Skarżącej, G.

Tym bardziej istotnym staje się więc poczynienie pełnych ustaleń, co do danych personalnych osoby określanej przez samą Skarżącą jako opiekującą się gospodarstwem podczas jej nieobecności. Dodatkowo pozwoli to w pewnym stopniu na skonfrontowanie sprzecznych twierdzeń Skarżącej i inspektorów prowadzących kontrolę w dniu 30 grudnia 2022r, co do rzeczywistego przebiegu zajścia jakie wówczas miało miejsce.

Pełne wyjaśnienie tej kwestii jest też istotne ze względu na zakres w jakim pozbawiono Skarżącą, wprawdzie w trzech odrębnych decyzjach, poszczególnych płatności za 2022 rok.

W ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien także wskazać - a czego zabrakło w decyzjach I i II instancji - jaki związek miała mieć prowadzona w dniu 30 grudnia 2022r. kontrola, a także żądana od Strony dokumentacja, z wnioskowanymi w niniejszej sprawie płatnościami ONW w odniesieniu do zadeklarowanych do tej płatności gruntów rolnych o łącznym areale 13,22 ha.

Jak bowiem wskazywał sam organ I instancji, to on w ramach prowadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie postępowania w sprawie wniosku o przyznanie płatności ekologicznej, pismem z 22 grudnia 2022 r. zwrócił się do Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego z prośbą o przeprowadzenie kontroli na miejscu w ramach rolnictwa ekologicznego. W sprawie brak jest jednakże wyjaśnienia, czy zakres rolnictwa ekologicznego obejmował także grunty zadeklarowane do płatności ONW, a której to dotyczy niniejsza sprawa.

Te powyższe kwestie winny zostać wyjaśnione w ramach ponownego postępowania, a poczynione w tym zakresie ustalenia faktyczne powinny być w dalszej kolejności poddane subsumcji pod istotne w niniejszej sprawie regulacje prawa materialnego.

Sąd uznał natomiast za zasadne stanowisko organu, wynikające z art. 25 Rozporządzenia nr 809/2014, iż kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane i mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika, w sytuacji gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli.

W myśl art. 24 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację: a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji; b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności.

Na gruncie krajowym, z art. 36 ust. 1 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341 z późn. zm. zwanej dalej jako: ustawa) wynika, że Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 36 ust. 2 ustawy Prezes Agencji może powierzyć przeprowadzanie kontroli, o których mowa w ust. 1, jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, określonymi na podstawie art. 40 ust. 1 pkt 1. Z art. 37 ust. 1-5 wynika z kolei, że czynności kontrolne w ramach kontroli na miejscu określonej w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, przeprowadzanej przez Agencję, są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie wydane przez Prezesa Agencji. Upoważnienie, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych, miejsce i zakres oraz podstawę prawną do ich wykonywania. Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać imienne upoważnienie rolnikowi, jeżeli jest on obecny podczas kontroli. Czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 25 rozporządzenia nr 809/2014.

Osoby upoważnione do wykonywania czynności kontrolnych mają prawo do:

1) wstępu na teren gospodarstwa rolnego;

2) dostępu do zwierząt;

3) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli;

4) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz zabezpieczania tych dokumentów;

5) pobierania próbek do badań;

6) żądania okazywania i udostępniania danych informatycznych.

Natomiast art. 37 ust. 5a cyt. ustawy stanowi, że rolnik jest obowiązany zapewnić niezbędną pomoc przy wykonywaniu czynności kontrolnych.

Nie można jednakże tracić z pola widzenia zasady proporcjonalności, która jest zasadą ustrojową Unii i pełni taką samą rolę, jak konstytucyjne zasady ustrojowe państw członkowskich. Z zasady proporcjonalności wynika, że akty państw członkowskich i Wspólnoty wydane w ramach legislatywy, egzekutywy i sądownictwa muszą być odpowiednie i konieczne do osiągnięcia celów, których realizacja dopuszczalna jest przy pomocy danej regulacji. Przy czym, w razie istnienia kilku odpowiednich środków należy wybrać te, które są najmniej uciążliwe, nadto nałożone obciążenia muszą pozostawać w odpowiednim stosunku do zamierzonych celów (v. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 lipca 1989 w sprawie 265/87 Hermann Schräder HS Kraftfutter GmbH & Co. KG v. Hauptzollamt Gronau). Z zasady tej wynika zakaz stosowania działań władczych ponad potrzebę, a w przypadku oceny konieczności zastosowania środka przez państwa członkowskie trzeba wziąć pod uwagę stwierdzenie, czy nie istnieje dla podobnego stanu faktycznego mniej surowy (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie C - 163/09).

Dlatego też, również z tego powodu, istotnym w sprawie jest ustalenie, czy zaistniała w dniu kontroli sytuacja (powodująca odstąpienie od kontroli), była w jakimś stopniu za wiedzą samej Skarżącej, czy też Skarżąca nie miała na nią żadnego wpływu, a wręcz była działaniem całkowicie sprzecznym z jej interesem i od niej całkowicie niezależnym.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na stwierdzone przez Sąd naruszenia przepisów postępowania i uwzględnienia w tym zakresie zarzutów skargi, zasadnym stało się uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 oraz w zw. z art.135 ppsa zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ja decyzji organu I instancji. O kosztach Sąd orzekł zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 ppsa i 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 poz. 1800 z zm.), na które składają się: wpis od skargi (200 zł), kwota uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł).