Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1807/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 55 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 347
law: Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim - t.j.
article: art. 4, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2000 nr 28 poz 353
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2756/20 w sprawie ze skargi C. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 listopada 2020 r., znak: DOiR-I-6270-79/2020/AK w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 2756/20 oddalił skargę C. S. (dalej jako skarżąca) na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 listopada 2020 r., znak: DOiR-I-6270-79/2020/AK w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z 10 listopada 2020 r. znak: DOiR-I-6270-79/2020/AK Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2020 r. poz. 256 ze zm.), w związku z art. 55 ust. 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. z 2020 r., poz. 347 j.t.), po rozpatrzeniu odwołania C. S. od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 30 marca 2020 r., nr WSC- 6122.8205.2019, odmawiającej potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez C. S. z d. D. S., urodzonej [...]r., w m. E., córkę F. S. i L. D., orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze, że dla ustalenia podstawy nabycia i utraty obywatelstwa polskiego miarodajne są przepisy obowiązujące w chwili zdarzenia lub czynności, na skutek których nastąpiło nabycie lub utrata obywatelstwa z mocy prawa lub decyzji właściwego organu, organ stwierdził, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy decydujące znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. z 2000 r., Nr 28, poz. 353 ze zm.), która to ustawa obowiązywała w czasie narodzin wnioskodawczyni. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miał art. 7 ust. 1 i 2 ww. ustawy, który stanowi, że zmiany w ustaleniu osoby albo obywatelstwa jednego lub obojga rodziców podlegają uwzględnieniu przy określeniu obywatelstwa dziecka, jeżeli nastąpiły przed upływem roku od dnia urodzenia się dziecka. Zmiany natomiast w ustaleniu osoby ojca, wynikające z orzeczenia sądu wydanego na skutek powództwa o zaprzeczenie ojcostwa lub o unieważnienie uznania, podlegają uwzględnieniu przy określeniu obywatelstwa dziecka, chyba że osiągnęło ono już pełnoletność.

Organ w ramach przeprowadzonego postępowania dowodowego na podstawie wyjaśnień i odpowiedzi Konsulatu Generalnego w Kurytybie na jego pytania odnośnie do dokumentów mogących potwierdzić uznanie dziecka pozamałżeńskiego, wszedł w posiadanie dwóch aktów urodzenia skarżącej, które różniły się między sobą datą rejestracji narodzin. Z jednego aktu urodzenia wydanego w dniu 8 maja 2019 r. wynika, iż rejestracja narodzin nastąpiła 3 czerwca 1966 r. Z przedłożonego aktu urodzenia wydanego w dniu 7 lipca 2020 r. wynika, iż rejestracja narodzin nastąpiła 3 czerwca 1965 r. Organ powziął poważne wątpliwości czy ten drugi akt nie został sporządzony na potrzeby toczącego się przed nim postępowania.

Wobec tego organ poprosił Konsulat Generalny w Kurytybie o pomoc w weryfikacji otrzymanych danych pod ustalenia daty rejestracji narodzin skarżącej. Konsulat w odpowiedzi stwierdził, że właściwym dokumentem jest brazylijski całkowity akt urodzenia ("certidao de nascimento de inteiro teor") skarżącej z klauzulą apostille bowiem zawiera pełną historię rejestracji. W związku z powyższym wezwano pełnomocnika skarżącej do przedłożenia takiego aktu.

Z przedłożonego przy piśmie z 4 września 2020 r., pełnego akt urodzenia wnioskodawczyni "certidao de nascimento de inteiro teor" wynikało, iż "Dnia trzeciego czerwca tysiąc dziewięćset sześćdziesiątego szóstego roku [03.06.1966 r.], w tutejszym mieście E. Stan Stan R., w Urzędzie Stanu Cywilnego, stawiła się pani L. D., gospodyni domowa i oświadczyła, że w Szpitalu C. w tutejszym mieście dnia [...] o godzinie szóstej, urodziło się dziecko, koloru białego, płci żeńskiej, które nazywa się: C. D., córka pozamałżeńska zgłaszającej, panny, z niniejszego Stanu, tutaj zamieszkała. (,..)Uwaga - Zarejestrowana została uznana córką F. S. , (...) dnia czwartego marca 1967 r., [04.03.1967 r.] przyjmując imię i nazwisko C. D.

Tym samym, organ odwoławczy uznał, iż ustalenie ojcostwa F. S. w stosunku do C. D., nastąpiło po upływie 26 miesięcy od dnia jej urodzenia i nie skutkowało nabyciem obywatelstwa polskiego, mimo tego, że w sferze prawa rodzinnego wywołało skutki ex tunc. Skarżąca nie nabyła zatem obywatelstwa polskiego.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącej.

Sąd podzielił stanowisko organu odnośnie mającej zastosowanie w sprawie podstawy prawnej (art. 4 ustawy z 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim), która miała zasadnicze znaczenie dla ustalenia czy skarżąca w okolicznościach sprawy nabyła obywatelstwo polskie po swoim ojcu.

Sąd stwierdził, iż skarżąca w chwili urodzenia nie mogła nabyć obywatelstwa polskiego przez urodzenie. Matka skarżącej nie była obywatelką polską, a ojciec był nieznany. Matka nie pozostawała w związku małżeńskim.

Sąd uznał, że zasadnie organy uznały, że ustalenie, iż ojcem skarżącej jest F. S. posiadający obywatelstwo polskie, miało miejsce w dniu 4 marca 1967 r. Skoro uznanie przez obywatela polskiego skarżącej za swoje dziecko nastąpiło w czasie obowiązywania ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim, to stosownie do art. 7 ust. 1 ww. ustawy zmiany w ustaleniu osoby albo obywatelstwa jednego lub obojga rodziców podlegają uwzględnieniu przy określeniu obywatelstwa dziecka, jeżeli nastąpiły przed upływem roku od dnia urodzenia się dziecka.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że późniejsze uznanie dziecka przez obywatela polskiego może być uwzględnione przy określaniu obywatelstwa dziecka tylko wówczas, gdy nastąpiło przed upływem roku od dnia urodzenia się dziecka. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie okoliczność taka nie zaistniała, gdyż uznanie skarżącej przez F. S. nastąpiło po upływie ponad dwóch lat od jej urodzenia. Wobec treści art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim, Sąd za nietrafne uznał założenie skargi, że zmiany w ustaleniu osoby ojca w każdym czasie powodują zmiany co do określenia obywatelstwa dziecka. Wobec powyższego Sąd uznał, że nie zaistniały podstawy umożliwiające stwierdzenie posiadania przez skarżącą obywatelstwa polskiego.

Sąd zauważył, że art. 6 ust. 1 w zw. z art. 7 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim nie znajduje zastosowania w stanie faktycznym sprawy, gdyż w czasie urodzenia skarżącej jej ojciec nie był znany, a uznanie skarżącej przez obywatela polskiego F. S. nastąpiło po upływie roku od urodzenia się skarżącej.

Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości. Zarzuciła niewłaściwe zastosowanie art. 4, 6 i 7 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim polegające na ustaleniu, iż skarżąca nie nabyła z chwilą urodzenia obywatelstwa polskiego, gdyż została uznana przez ojca po upływie roku od urodzenia.

Na podstawie tak sformułowanego zarzutu skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponadto wystąpiła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącej kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez C. S. nie ma uzasadnionych podstaw.

Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie czy Sąd I instancji słusznie uznał, że organy na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego słusznie wywiodły, że skarżąca nie mogła nabyć obywatelstwa polskiego po F. S., który złożył oświadczenie o jej uznaniu za córkę 4 marca 1967 r., czyli po upływie roku od jej urodzenia w dniu [...]r.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim dziecko rodziców, z których jedno jest obywatelem polskim, drugie zaś obywatelem innego państwa, nabywa przez urodzenie obywatelstwo polskie. Jednakże rodzice w oświadczeniu złożonym zgodnie przed właściwym organem w ciągu trzech miesięcy od dnia urodzenia się dziecka mogą wybrać dla niego obywatelstwo państwa obcego, którego obywatelem jest jedno z rodziców, jeżeli według prawa tego państwa dziecko nabywa jego obywatelstwo.

Przepis art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim w brzmieniu obowiązującym w chwili narodzin skarżącej ([...]r.) stanowił, że zmiany w ustaleniu osoby albo obywatelstwa jednego lub obojga rodziców podlegają uwzględnieniu przy określeniu obywatelstwa dziecka, jeżeli nastąpiły przed upływem roku od dnia urodzenia się dziecka. Trzymiesięczny termin określony w art. 6 ust. 1 i ust. 2 liczy się od dnia, w którym zmiana została ustalona. Nie chodzi tu o ustalenie, że nastąpiła zmiana obywatelstwa któregoś z rodziców czy zmiana osoby rodzica w ciągu 1 roku od urodzenia dziecka. Rodzice mogą nie zmieniać swojego obywatelstwa w ogóle w okresie roku od urodzenia dziecka. Nie ulega zmianie osoba będąca rodzicem. Ustawodawca formułując ten przepis miał na celu ograniczenie niepewności odnośnie do obywatelstwa dziecka i określił termin roczny, w którym można dokonywać zmian tak w zakresie osoby rodzica dziecka jak i obywatelstwa rodzica tego dziecka. Po tym terminie zmiany odnośnie do osoby rodzica czy jego obywatelstwa nie mają znaczenia dla ustalenia obywatelstwa danego dziecka.

W przedmiotowej sprawie skarżąca urodziła się [...]r. jako dziecko pozamałżeńskie obywatela polskiego F. S. i obywatelki Brazylii L. D. Zatem jako dziecko spoza małżeństwa chcąc wykazać nabycie obywatelstwa polskiego po ojcu skarżąca powinna przedłożyć dokument, z którego wynika, że ojciec uznał ją za swoją córkę w okresie 1 roku od dnia jej narodzin. Z przedłożonych dokumentów, w szczególności z pełnego aktu urodzenia "certidao de nascimento de inteiro teor" przesłanego 4 września 2020 r. wynika, iż "Dnia trzeciego czerwca tysiąc dziewięćset sześćdziesiątego szóstego roku [03.06.1966 r.], w tutejszym mieście E. Stan Stan R., w Urzędzie Stanu Cywilnego, stawiła się pani L. D., gospodyni domowa i oświadczyła, że w Szpitalu C. w tutejszym mieście dnia [...] o godzinie szóstej, urodziło się dziecko, koloru białego, płci żeńskiej, które nazywa się: C. D., córka pozamałżeńska zgłaszającej, panny, z niniejszego Stanu, tutaj zamieszkała. (,..)Uwaga - Zarejestrowana została uznana córką F. S. , (...) dnia czwartego marca 1967 r., [04.03.1967 r.] przyjmując imię i nazwisko C. D.". Wobec tego organy i Sąd prawidłowo uznały, że skarżąca nie nabyła obywatelstwa polskiego po ojcu bowiem ten uznając ją za swoją córkę ze związku pozamałżeńskiego uczynił to dopiero 4 marca 1967 r. a zatem ponad 2 lata po jej narodzinach. Ustawodawca nie przewidział dłuższego okresu na ujawnienie obywatelstwa rodzica na potrzeby ustalenia obywatelstwa dziecka.

Okoliczność niekwestionowanego posiadania przez F. S. obywatelstwa polskiego nie wpływa na prawidłowe ustalenia w sprawie, że skarżąca została uznana za jego córkę po upływie roku od jej urodzenia. W związku z tym dopiero od chwili uznania można było przyjąć, że posiada ona ojca i jest jego córką, co nie zmienia faktu, że okoliczność ta mogłaby mieć wpływ na ustalenie jej obywatelstwa tylko gdyby nastąpiło ono do jednego roku od jej urodzenia. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej zdarzenie uznania miało zasadnicze znaczenie dla nabycia obywatelstwa przez skarżącą bowiem wcześniej jej ojciec nie był formalnie znany. W tym przypadku niekwestionowane pochodzenie skarżącej od ojca nie miało znaczenia dla ustalenia jej obywatelstwa bowiem organ musiał ustalić formalnie kiedy uznana została za jego córkę. Nastąpiło to formalnie od momentu złożenia oświadczenia, to jest od 4 marca 1967 r.

Artykuł 4 ustawy o obywatelstwie polskim nie miał zastosowania w sprawie bowiem mówi on o obojgu rodzicach posiadających obywatelstwo polskie oraz sytuacji kiedy jedno z rodziców jest obywatelem polskim, a drugie jest nieznane bądź nieokreślone jest jego obywatelstwo lub nie posiada żadnego obywatelstwa. Owszem ojciec posiadał obywatelstwo polskie ale matka była obywatelką Brazylii zatem nie można mówić, że była nieznana, nieokreślona oraz że nie posiadała żadnego obywatelstwa.

Także art. 6 ust. 1 ww. ustawy nie mógł być podstawą ustaleń w sprawie albowiem skarżąca stała się dzieckiem rodziców z których jedno jest obywatelem polskim, drugie zaś obywatelem innego państwa dopiero z chwilą jej uznania przez ojca to jest z dniem 4 marca 1967 r. Wcześniej, w szczególności w okresie roku od urodzenia była dzieckiem jedynie obywatelki Brazylii a ojciec formalnie nie był ustalony. Do chwili złożenia oświadczenia do aktu urodzenia skarżąca była traktowana tak jakby miała matkę, a ojciec nie był znany. Ustalenie obywatelstwa ojca nastąpiło po roku od jej urodzenia i zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim nie mogło prowadzić do uznania, że nabyła obywatelstwo polskie po ojcu.

W okolicznościach sprawy nikt nie kwestionuje wartości dowodowej przedłożonego przez skarżącą aktu urodzenia i prawdziwości zawartych w nich danych. Właśnie te dane pozwoliły organom stwierdzić, że skarżąca nie nabyła obywatelstwa polskiego po ojcu na skutek zbyt późnego uznania jej za córkę. Nikt nie kwestionuje też statusu rodzicielskiego ojca lecz znaczenie dla sprawy miało ustalenie od kiedy ten status można przyjąć za istniejący.

Zasadnie zauważa się w skardze kasacyjnej, że ustawodawca nie uzależnił nabycia obywatelstwa polskiego po ojcu od pozostawania przez niego w związku małżeńskim z jego matką jak było to pod rządami art. 5 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego z 20 stycznia 1920 r. Mimo to nabycie obywatelstwa uzależniono od ustalenia obywatelstwa ojca, które w niniejszej sprawie można było odnieść do skarżącej dopiero od chwili jej uznania 4 marca 1967 r. Sama wiedza matki skarżącej o obywatelstwie polskim ojca dziecka pozamałżeńskiego nie była wystarczająca bowiem osoba ojca musiała być znana aby skutkować posiadaniem przez córkę jego obywatelstwa polskiego.

Ustalenie obywatelstwa skarżącej w warunkach wyjątku od zasady posiadania przez dziecko obywatelstwa polskiego rodziców w chwili jego urodzenia było zasadne bowiem obywatelstwo ojca skarżącej w chwili urodzenia nie było formalnie znane.

Samo ustalenie biologicznego ojcostwa ojca skarżącej nie było wystarczające dla potwierdzenia posiadania przez nią obywatelstwa polskiego bowiem warunkiem tego było uznanie jej za córkę przez obywatela polskiego w okresie roku od jej urodzenia, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Wobec powyższego postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego nie mogły skutkować uchyleniem wyroku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.