Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1549/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 ust. 1 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski, Protokolant - sekr. sąd. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2020 r. sprawy ze skargi P. w G. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2019 r., 2) zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz P. w G. kwotę 7118 zł (słownie: siedem tysięcy sto osiemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Polską [...] sp. z o.o. w [...] (dalej: "Skarżąca", "Strona", "Spółka") jest decyzja Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON", "organ") z [...]lipca 2019 r. nr [...], w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z [...]lutego 2019 r. nr [...], Prezes Zarządu PFRON nakazał Stronie zwrot środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od kwietnia 2017 r. do grudnia 2017 r. w łącznej kwocie 85 851,60 zł wraz z odsetkami. Jednocześnie organ umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące okresu sprawozdawczego w PFRON – marzec 2017 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał na zgromadzoną w sprawie dokumentację, z której wynika, że miesięczne koszty pracy zostały poniesione przez Spółkę z uchybieniem terminów przekraczającym 14 dni co powoduje, że – zgodnie z art. 26 a ust. 1a1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. 2018, poz. 511 ze zm.), dalej: "ustawa o rehabilitacji" – Skarżącej nie przysługuje dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Spółka nie zgodziła się z powyższą decyzją i złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku Strona zakwestionowała wskazane przez organ terminy księgowania składek na konto ZUS. Skarżąca zaznaczyła, że do kwietnia 2017 r. nie posiadała zaległości na swoim koncie. Jednocześnie Strona przedstawiła zestawienie deklaracji pierwszorazowych wraz z okresami sprawozdawczymi jakich dotyczyły, z kwotami wymaganych wpłat, z ostatecznymi wymaganymi terminami wpłat i z terminami w takich dokonane zostały wpłaty. Jednocześnie wyjaśniono, że 6 czerwca 2018 r. zostały złożone korekty do deklaracji rozliczeniowych, sporządzone "z urzędu". Korekty te były wynikiem przeprowadzonej kontroli ZUS w dniach 1-16 marca 2018 r. i zakwestionowania zasadności podpisania z niektórymi pracownikami (wśród nich nie było żadnej osoby niepełnosprawnej) umów o dzieło, w zamian za podpisanie z tymi pracownikami umów zleceń. Skarżąca zaznaczyła, że w wyniku wystawionych korekt deklaracji rozliczeniowych, na koncie Spółki, wystąpiła niedopłata w wys. 39 363,44 zł, która obecnie jest spłacana w formie rat, zgodnie z wyznaczonym harmonogramem.

Decyzją z [...]lipca 2019 r., o wskazanym powyżej numerze Prezes Zarządu PFRON utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z [...]lutego 2019 r. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2012 r., miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Tymczasem z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że Skarżąca spłaca obecnie zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek, między innymi za okresy od lipca 2017 r. do stycznia 2018 r. Spłatę zaległości realizowana jest w formie układu ratalnego. Organ podkreślił jednakże, że wniosek o układ ratalny (zgodnie z pismem z ZUS z dnia [...]kwietnia 2019 r.) złożony został w dniu 5 lipca 2018 r., tj. po upływie terminu opłacenia składek wskazanego w art. 47 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zatem Strona składając wniosek o układ ratalny miała zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek. Wobec powyższego organ uznał, że nie można przyjąć, że dokonane wpłaty (nawet zgodnie z harmonogramem wskazanym w układzie ratalnym) zostały opłacone terminowo. Jednocześnie wskazano, że zgodnie z art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji, kwota miesięcznych należnych składek, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc. Mając na uwadze powyższe zaznaczono, że z analizy zgromadzonej w sprawie dokumentacji jednoznacznie wynika, że dokonane z uchybieniem terminu wpłaty za okresy w ZUS od maja 2017 r. do września 2017 r. przekroczyły wysokość 2% składek należnych za dane miesiące, natomiast za okres w ZUS kwiecień 2017 r. (co odpowiada okresowi w PFRON marzec 2017 r.) nie przekroczyły wysokości 2% należnych składek za dany miesiąc, dlatego też organ umorzył postępowanie w sprawie zwrotu środków za okres w PFRON marzec 2017 r. Dalej zauważono, że zasadą jest, iż wpłaty należnych składek dokonuje się w łącznej kwocie za wszystkich ubezpieczonych, odrębnie na poszczególne fundusze, tj. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i nie ma podstaw do przyznania pierwszeństwa w rozliczaniu składek na ubezpieczenia społeczne dla osób niepełnosprawnych, a potem na pozostałych zatrudnionych. Mając na uwadze powyższe organ podkreślił, że skoro na koncie Spółki zaewidencjonowano wpłaty dokonane z uchybieniem przekraczającym 14 dni, to informację tę należy utożsamić ze stanem widniejącym na koncie każdego ubezpieczonego zgłoszonego w danym okresie, w tym również ze stanem widniejącym na koncie ubezpieczonych posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. W ocenie organu tłumaczenia Strony, że składki opłacone po terminie dotyczą osób, na których nie pobierała dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, nie mogą być podstawą do uznania, że koszty płacy pracowników niepełnosprawnych zostały poniesione terminowo i w całości.

Jednocześnie, odnosząc się do zarzutu, że nieterminowość opłacenia składek wynika jedynie ze złożonych korekt "z urzędu" organ zaznaczył, że ZUS w piśmie z dnia [...]kwietnia 2019 r. znak: [...]r. wskazał, że za okresy: maj 2017 r., sierpień 2017 r., wrzesień 2017 r., listopad 2017 r. i styczeń 2018 r. zostały złożone korekty nie tylko z "urzędu", ale także przez płatnika. W związku z powyższym stwierdzono, że niedopłaty w ZUS nie wynikały jedynie z nieprawidłowości wykazanych podczas kontroli ZUS przeprowadzonej w dniach 1-16 marca 2018 r. Podsumowując Prezes Zarządu PFRON stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, która uniemożliwia wypłatę miesięcznego dofinansowania. W związku z powyższym organ uznał, że Strona nienależnie pobrała środki PFRON wypłacone tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze w PFRON: od kwietnia 2017 r. do grudnia 2017 r. w łącznej kwocie 85 851,60 zł zaś decyzja nakazująca zwrot wypłaconego dofinansowania była prawidłowa.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z [...]lipca 2019 r., o wskazanym numerze Skarżąca zarzuciła naruszenie:

- przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 26a ust. 1, ust. 1a pkt. 3 ustawy o rehabilitacji, poprzez przyjęcie wbrew istniejącemu stanowi faktycznemu i prawnemu twierdzenia, że Skarżąca w okresie od kwietnia 2017 r. do grudnia 2017 r. uchybiała terminom, przekraczającym 14 dni, w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, rentowe, chorobowe i wypadkowe naliczone od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez Prezesa PFRON oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256), dalej: "K.p.a.", w szczególności poprzez zaniechanie oceny zgodności z przepisami prawa, zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym prawidłowej oceny dowodu z postępowania przeprowadzonego przed ZUS Oddział w [...].

Skarżąca zaznaczyła, że w wyniku kontroli ZUS zakwestionował zawieranie z poszczególnymi osobami umów cywilnoprawnych – umów o dzieło zamiast umów zlecenia. Organ nie stwierdził natomiast żadnych nieprawidłowości w zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych osób zatrudnionych na podstawie umów o pracę, w tym osób niepełnosprawnych. Następnie wskazano, że ustalenia w zakresie objęcia ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnymi osób wykonujących umowy zlecenia, zostały usankcjonowane decyzją z [...]września 2018 r., którą ustalono, wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne zaś spłata należności rozłożona została na raty na podstawie umowy nr [...]z [...]sierpnia 2018 r. W konsekwencji Skarżąca była zobowiązana do przeprowadzenia korekt deklaracji rozliczeniowych.

Skarżąca podniosła, że decyzja z [...]września 2018 r. obejmuje tylko i wyłącznie osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych nie zaś pracowników niepełnosprawnych, na których to otrzymywała stosowne miesięczne dofinansowanie. Dlatego też – w ocenie Skarżącej – decyzja Prezesa PFRON narusza art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, bowiem ustalenia ZUS dotyczą osób niezakwalifikowanych jako pracownicy niepełnosprawni.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości swoje stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżoną decyzją Prezes PFRON nakazał Skarżącej zwrot środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od kwietnia 2017 r. do grudnia 2017 r. w łącznej kwocie 85 851,60 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Sąd wskazuje, że na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji, przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej: "K.p.a.".

Zgodnie z art. 104 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzja zawiera m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a ). Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 K.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 15 grudnia 1995 r. sygn. SA/Lu 2479/94: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem – zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA".

Wydając decyzję organy są zobowiązane do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, a zatem zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z przepisem art. 77 § 1 K.p.a. oraz do uzasadnienia decyzji z zastosowaniem wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 K.p.a.

W związku z powyższym kontrola legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji obejmuje oprócz zbadania czy zastosowano prawidłowo przepisy prawa materialnego także zbadanie czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem.

W rozpoznawanej sprawie organ naruszył przytoczone wyżej przepisy prawa bowiem nie odniósł się ani do wyjaśnień złożonych przez Stronę w toku postępowania, ani do przedstawionych przez Stronę dokumentów.

Nieprawidłowości w zakresie ustalenia stanu faktycznego powodują, że zawarte w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1 art. 80 K.p.a. należy uznać za uzasadnione.

Zgodnie bowiem z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Organ jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego - zgodnie z treścią art. 80 K.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 26a ust. 1, ust. 1a¹ pkt 3, ustawy o rehabilitacji Sąd stwierdza, że również te zarzuty znajdują uzasadnienie.

Zgodnie z art. 11 ustawy o rehabilitacji, przychodami (także ze stosunku pracy) są otrzymane bądź pozostawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne. Podstawę naliczenia składek ZUS stanowi przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. W związku z powyższym obowiązek zapłaty składek powstaje z chwilą wypłaty wynagrodzenia.

Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1. Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji.

Zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Należy zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).

Zgodnie z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji Środki Funduszu przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1), dalej: "rozporządzenie nr 651/2014". Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1.

Sąd podkreśla, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 33 ust. 3 rozporządzenia nr 651/2014 kosztami kwalifikowalnymi są koszty płacy w danym okresie zatrudniania pracownika niepełnosprawnego.

W myśl art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zwrotu, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu (art. 49e ust. 2 ustawy o rehabilitacji).

Art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 651/2014 wskazuje, że pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych jest zgodna ze wspólnym rynkiem w rozumieniu art. 107 ust. 3 Traktatu i wyłączona z wymogu zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 Traktatu, o ile spełnione są warunki, ustanowione w niniejszym artykule i w rozdziale I. Tym samym pomoc jest zgodna ze wspólnotowym rynkiem tylko w wypadku spełnienia warunków określonych przepisami. W wypadku niespełnienia takich warunków pomoc taka jest pomocą bezprawną (niedozwoloną).

Rozporządzenie nr 651/2014 definiuje pojęcie pracownika niepełnosprawnego w art. 2 pkt 3. Zgodnie z tym przepisem, pracownikiem niepełnosprawnym jest każda osoba, która: jest uznana za osobę niepełnosprawną na mocy prawa krajowego; lub ma długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im pełne i skuteczne uczestnictwo w środowisku pracy na równych zasadach z innymi pracownikami.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji, niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Natomiast osobą niepełnosprawną, zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji jest osoba, której niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.

Mając powyższe przepisy na uwadze należy stwierdzić, że przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie - jak to przyjął organ - wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.

Skarżąca wyjaśniła, że korekty deklaracji rozliczeniowych były wynikiem ustaleń kontroli ZUS przeprowadzonej w dniach 1-16 marca 2018 r. gdzie kontrolujący zakwestionowali zasadność zawarcia z niektórymi pracownikami umów o dzieło zamiast umów zleceń. Wskazane przez ZUS nieprawidłowości nie dotyczyły osób niepełnosprawnych.

Organ pominął wyjaśnienia Skarżącej stwierdzając, że zasadą jest, iż wpłaty należnych składek dokonuje się w łącznej kwocie za wszystkich ubezpieczonych, odrębnie na poszczególne fundusze, tj. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z treści uzasadnienia decyzji wynika, iż organ stoi na stanowisku, że w rozpoznawanej sprawie nie ma znaczenia fakt, iż przyczyna nieprawidłowości w zakresie wysokości i terminowości odprowadzania składek ZUS, a następnie korekty deklaracji, dotyczyła pracowników pełnosprawnych.

Sąd nie podziela stanowiska organu. Zdaniem Sądu przesłanka nieterminowego pokrywania przez pracodawcę miesięcznych kosztów płacy, o której mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, odnosi się wyłącznie do kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego, a nie do pracowników ogółem.

W przypadku zatem, gdy koszty płacy zatrudnionych przez Skarżącą osób niepełnosprawnych zostały pokryte zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, brak podstaw do żądania zwrotu udzielonego dofinansowania. Natomiast ewentualne uchybienia w zakresie terminowości opłacenia składek ZUS z tytułu zatrudnienia osób pełnosprawnych nie mogą być oceniane w kontekście art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji.

Ustawa o rehabilitacji posługując się pojęciem koszty płacy odnosi je do kosztów płacy poniesionych w związku z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych, a nie pracowników pełnosprawnych.

W wyroku z dnia 17 czerwca 2020 r. sygn. akt I GSK 354/20, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "...nie chodzi o jakąkolwiek nieprawidłowość, lecz tylko o taką, która pozostaje w bezpośrednim i funkcjonalnym związku z przyznanym pracodawcy wsparciem finansowym w postaci dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, którego przyznanie skorelowane zostało z nałożonymi na pracodawcę obowiązkami, których naruszenie stanowi nieprawidłowość, w rozumieniu przywołanej regulacji. Co więcej, w korespondencji do powyższego, za uzasadniony trzeba uznać również wniosek, że warunkiem korzystania przez pracodawcę z dofinansowania do wynagrodzenia osób niepełnosprawnych, stanowiącym jednocześnie warunek skuteczności działania mechanizmu aktywizowania osób niepełnosprawnych jest to, aby właśnie koszty płacy, o których mowa w przywołanym przepisie prawa, a więc koszty płacy związane z niczym innym, jak tylko właśnie z zatrudnianiem pracownika niepełnosprawnego, były terminowo ponoszone przez pracodawcę, jako beneficjenta wsparcia." Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela to stanowisko orzecznicze.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu Prezes PFRON badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji powinien był ustalić, czy uchybienie terminów opłacenia składek ZUS dotyczyło osób niepełnosprawnych. Takich ustaleń w sprawie organ nie dokonał i nie przedstawił w zaskarżonej decyzji.

Istotne w sprawie jest również to, że Skarżąca konsekwentnie w toku postępowania wskazuje, że wobec pracowników niepełnosprawnych, objętych dofinansowaniem za sporne okresy sprawozdawcze zobowiązania publicznoprawne regulowane były terminowo podnosząc, że złożone korekty dotyczyły pracowników pełnosprawnych.

Sąd stwierdza, że skoro pracodawca uzyskuje dofinansowanie do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych, to w decyzji organ winien odnosić wszelkie nieprawidłowości, które ustalił do pracowników niepełnosprawnych, a nie do wszystkich zatrudnionych pracowników w sposób uniemożliwiający kontrolę ze strony Sądu. W zaskarżonej decyzji zabrakło konkretnych danych odnoszących się do niepełnosprawnych pracowników, którym wg organu Skarżąca (pracodawca) nie pokryła kosztów płacy (należności składkowych) we wskazanych w przepisach terminie. Organ winien uzyskać dowód wskazujący, że koszty płacy za osoby niepełnosprawne zostały poniesione z naruszeniem wymaganego terminu.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu Prezes PFRON naruszył przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien ustalić stan faktyczny w oparciu o całość zebranego materiału dowodowego, uwzględniając przedstawione wyżej wywody i wykładnię prawa.

Ze wskazanych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 ust. 1 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w pkt 2 wyroku.