Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 398/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 września 2023 r. sprawy ze skargi "P. " sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia 27 grudnia 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego "P. " Sp. z o.o. w K. kwotę 200 zł (dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 marca 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania M. i P. W. prowadzących działalność gospodarczą pod firmą P. Sp. z o.o., od decyzji Wójta Gminy K. z dnia 27 grudnia 2022 r. Nr [...], odmawiającej przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika M. S., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r. poz. 1082 ze zm.)

1. pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:

a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz.U. z 2018 r. poz. 1267),

b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin

zawodowy;

3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

Ponadto mając na względzie art. 122 ust. 7 ustawy Prawo oświatowe dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3.

W przedmiotowej sprawie Przedsiębiorcy M. W. i P. W. złożyli całość dokumentów potrzebnych do uzyskania przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianej pracownicy, co również potwierdził organ. Wniosek oraz wszelkie potrzebne dokumenty złożono w terminie ustawowym (do 3-ch miesięcy od zdania egzaminu).

W ocenie SKO w przedmiotowej sprawie kluczowe było ustalenie, czy Wnioskodawca jako pracodawca młodocianego pracownika jest, czy nie jest rzemieślnikiem oraz stwierdzenie czy w związku z tym młodociany pracownik zdał właściwy egzamin określony w art. 122 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe.

Mając na względzie art. 2 ust. 6 ustawy o rzemiośle, rzemieślnikiem jest osoba fizyczna, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2 i 8, oraz spółka, o której mowa w ust. 1 pkt 3-7.

Wskazano, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o rzemiośle (obowiązującym od dnia 1 stycznia 2020 r.), rzemiosłem jest zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez:

1) osobę fizyczną, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji tej osoby i jej pracy własnej, w imieniu własnym i na rachunek tej osoby - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców lub,

2) wspólników spółki cywilnej osób fizycznych w zakresie wykonywanej przez nich wspólnie działalności gospodarczej - jeżeli spełniają oni indywidualnie i łącznie warunki określone w pkt 1, lub,

3) spółkę jawną, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 lub 3, wszystkich wspólników i ich pracy własnej - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców, lub

4) spółkę komandytową osób fizycznych, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 lub 3, wszystkich wspólników i ich pracy własnej - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców, lub,

5) spółkę komandytowo-akcyjną osób fizycznych, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 lub 3, wszystkich wspólników i ich pracy własnej - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców, lub,

6) jednoosobową spółkę kapitałową, powstałą na podstawie art. 551 § 5 ustawy z dnia 15 września 2000r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019r. poz. 505) w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, wykonującego we własnym imieniu działalność gospodarczą, z wykorzystaniem swoich zawodowych kwalifikacji i pracy własnej - jeżeli powstała spółka jest mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców, lub,

7) spółkę, o której mowa w pkt 3-5, jeżeli działalność gospodarcza jest wykonywana z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 lub 3, przynajmniej jednego wspólnika i jego pracy własnej, pod warunkiem że pozostałymi wspólnikami są małżonek, wstępni lub zstępni wspólnika, lub wspólników spółki cywilnej osób fizycznych w zakresie wykonywanej przez nich wspólnie działalności gospodarczej, jeżeli działalność gospodarcza jest wykonywana z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji przynajmniej jednego wspólnika i jego pracy własnej, pod warunkiem, że pozostałymi wspólnikami są małżonek, wstępni lub zstępni wspólnika oraz wszyscy wspólnicy łącznie są mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców.

Kolegium podkreśliło, że, cały cykl kształcenia młodocianego pracownika M. S. odbył się według stanu prawnego obowiązującego po 1 września 2019 r. Umowa o pracę z młodocianą została zawarta na okres od dnia 01.09.2019 r. do dnia 31.08.2022 r. Egzamin końcowy młodocianego pracownika potwierdzający kwalifikacje w zawodzie odbył się już po wejściu w życie wskazanej nowelizacji, co nastąpiło w dniu 31.08.2022 r. Zatem w ocenie SKO wszystkie czynności związane z kształceniem M. S. rozpoczęły się oraz zakończyły pod rządami prawa aktualnie obowiązujących przepisów. Zasady przyznawania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika (art. 122 Prawo Oświatowe) nie zmieniane były w trakcie trwania umowy z młodocianym.

Podniesiono, że do dnia 2 stycznie 2023 r. Przedsiębiorcy prowadzili działalność gospodarczą pod firmą P. . j. K. , ul. [...], [...]. M. W. i P. W. są małżeństwem. Również wniosek o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego złożony został w dniu 29 listopada 2022 r. przez pracodawcę P. Sp. j. K. . Zatem cały cykl kształcenia młodocianej, zdany przez nią egzamin oraz złożony wniosek odbywał się w czasie, kiedy pracodawca był rzemieślnikiem w rozumieniu ustawy o rzemiośle.(patrz spółka jawna). Jedynie umowa podpisana została na 4 miesiące przed wejściem w życie ustawy o rzemiośle. Pracodawca zmienił spółkę jawną na Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością dopiero w dniu 02 stycznia 2023 r.

Wobec powyższego SKO kluczową według organu kwestią jest zdanie egzaminu przez młodocianą przed odpowiednią komisją egzaminacyjną. Biorąc pod uwagę, że pracodawca jest rzemieślnikiem, w rozumieniu ustawy o rzemiośle, obowiązującej od dnia 01.01.2020 r., obowiązkiem pracodawcy było dopilnowanie, aby uczeń zdał egzamin przed odpowiednią komisją. Tymczasem młodociana zdała egzamin w zawodzie cukiernik przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną w P., a nie egzamin czeladniczy, który przy wnioskowaniu o dofinansowanie kosztów kształcenia przez pracodawców, w tym przypadku był wymagany.

Skargę na powyższą decyzję wywiodła do Sądu P. sp. z o.o. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy K. , a także zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. poprzez błędne zastosowanie w niniejszej sprawie art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 31 lipca 2019 roku o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych ( Dz.U. 2019, poz. 1495 z zm.);

2. obrazę art. 73 ust. 10 ustawy z dnia 31 lipca 2019 roku o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych poprzez błędne uznanie, że młodociana M. S. kończąc naukę zawodu winna zdać egzamin czeladniczy, a nie egzamin końcowy w zawodzie cukiernika przed Okręgową Komisja Egzaminacyjną;

3. art. 2 ust. 1 pkt. 3 ustawy z 22 marca 1989 r. o rzemiośle ( Dz.U. 2020 poz. 2159 z zm.) poprzez błędne uznanie, że P. spółka jawna w K. zawierając umowę o naukę zawodu z młodocianą M. S. oraz przez cały czas trwania tejże umowy aż do jej zakończenia stosownym egzaminem była rzemieślnikiem w rozumieniu przepisów o rzemiośle.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Kwestią bezsporną w przedmiotowej sprawie jest, że skarżąca zawarła z młodocianą umowę o pracę w dniu 19 sierpnia 2019 r., obejmującą okres zatrudnienia od 1.09.2019 r. - 31.08.2022 r. W dniu 5 listopada 2021 r. sporządzono aneks do umowy, z którego wynika, że młodociany przystępuje do egzaminu zawodowego przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną w P.. Młodociana zdała egzamin w dniu 31 sierpnia 2022 r., natomiast wniosek złożono w dniu 29.11.2022 r. Skarżąca złożyła całość dokumentów potrzebnych do uzyskania przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianej pracownicy. Wniosek oraz wszelkie potrzebne dokumenty złożono w terminie ustawowym (do 3-ch miesięcy od zdania egzaminu).

Istota sporu do jakiego doszło w realiach kontrolowanej sprawy koncentruje się wokół uznania, że w przypadku skarżącej spółki nie został spełniony warunek przyznania dofinansowania przewidziany w art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Orzekające w sprawie organy stwierdziły bowiem, że spółka jest rzemieślnikiem, w rozumieniu ustawy o rzemiośle, obowiązującej od dnia 01 stycznia 2020 r., a uczeń powinien zdać egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle. Tymczasem młodociana zdała egzamin w zawodzie cukiernik przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną w P.. Skarżąca zaś stanęła na stanowisku, że niezależnie od rodzaju zdanego egzaminu skarżącej należy się zwrot kosztów kształcenia pracownika.

W ocenie tut. Sądu dokonując wykładni przepisu art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego wziąć należało pod uwagę nie tylko jego literalne brzmienie, ale również posłużyć się dyrektywami wykładni celowościowej i systemowej.

Wychodząc od analizy przepisów Prawa oświatowego należy wskazać, że do dnia 31 sierpnia 2019 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 1148) istotny dla niniejszej sprawy przepis art. 122 ust. 1 tej ustawy miał następujące brzmienie:

Pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

Przepisami regulującymi kwestie egzaminu były przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2010) w brzmieniu od 1.09.2019 r. Przepis § 11 ust. 2 rozporządzenia stanowił, że młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem dokształcający się w branżowej szkole I stopnia zdaje egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie z zakresu kwalifikacji wyodrębnionej w tym zawodzie, zgodnie z przepisami w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie. Z kolei z ust. 4 wynika, że młodociany zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika przeprowadzany przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych, zgodnie z przepisami w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych.

Na mocy art. 1 pkt 55 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 2245) przepis art. 122 Prawa oświatowego zyskał następujące brzmienie:

Pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:

a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267 i 2245 oraz z 2019 r., poz. 1495), b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy.

W ślad za nowelizacją Prawa oświatowego dokonano nowelizacji rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. W obecnym brzmieniu § 11 ust. 2 stanowi, że młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem dokształcający się w branżowej szkole I stopnia zdaje egzamin zawodowy, zgodnie z przepisami rozdziału 3b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2019 r. poz. 1481). W myśl z kolei ust. 4, młodociany zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika przeprowadzany przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych, zgodnie z przepisami w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych.

Treść powołanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, że dla uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia niezbędnym jest, by pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiadała kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Ten warunek się nie zmienił w wyniku nowelizacji przepisów i poza sporem było to, że przygotowanie zawodowe prowadziła osoba spełniająca wymogi do prowadzenia przygotowania zawodowego.

Drugim warunkiem uzyskania dofinansowania jest zdanie przez młodocianego właściwego egzaminu - zawodowego bądź rzemieślniczego, właściwego ze względu na to, czy odbywa przygotowanie zawodowe u odpowiednio nie-rzemieślnika, bądź rzemieślnika.

W ocenie Sądu, co do definicji rzemieślnika należy wskazać, iż w dacie podpisywania umowy z młodocianym (19.08.2019 r.), obowiązywały przepisy ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz.U.2018.1267 t.j.). Według art. 2 ust. 1 tejże ustawy rzemiosłem jest zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez:

1) osobę fizyczną, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji tej osoby i jej pracy własnej, w imieniu własnym i na rachunek tej osoby - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej lub

2) wspólników spółki cywilnej osób fizycznych w zakresie wykonywanej przez nich wspólnie działalności gospodarczej - jeżeli spełniają oni indywidualnie i łącznie warunki określone w pkt 1.

W myśl z kolei ust. 6, rzemieślnikiem jest osoba, o której mowa w ust. 1.

Przepis ten został znowelizowany ustawą z dnia 31 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustawy w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1495).

Przepis art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o rzemiośle w znowelizowanym brzmieniu stanowi, że rzemiosłem jest zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez m.in.: spółkę jawną, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 lub 3, wszystkich wspólników i ich pracy własnej - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub zgodnie z ust. 7 przez spółkę jawną, jeżeli działalność gospodarcza jest wykonywana z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 lub 3, przynajmniej jednego wspólnika i jego pracy własnej, pod warunkiem że pozostałymi wspólnikami są małżonek, wstępni lub zstępni wspólnika.

W przedmiotowej sprawie w dniu zawierania umowy z młodocianym (19 sierpnia 2019 r.) obowiązywały przepisy obu ustaw sprzed nowelizacji. Młodociana rozpoczęła przygotowanie zawodowe u pracodawcy z dniem 1 września 2023 r., czyli z dniem nowelizacji ustawy Prawo oświatowe, a przed nowelizacją ustawy o rzemiośle, według której wówczas spółka jawna nie zaliczała się do rzemiosła.

Ustawodawca zmieniając z dniem 1 września 2019 r. brzmienie art. 122 ust. 1 u.p.o. nie ustanowił w tym zakresie żadnych przepisów przejściowych. W analizowanej sprawie Sąd uznał, że w sytuacji braku reguł intertemporalnych, konstytucyjna zasada sprawiedliwości społecznej wymaga, aby spółka, która spełniła wymagania przewidziane w art. 122 ust. 1 u.p.o. pod rządami prawa obowiązującego przed 1 września 2019 r., miała możliwość podejmowania starań według tego stanu prawnego i otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie pozbawienie skarżącej dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, poniesionych w okresie od 1 września 2019 r. do 31 sierpnia 2022 r., godziłoby w zasadę sprawiedliwości społecznej i naruszałoby ratio legis przepisu art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego. Skoro skarżąca poniosła koszty przygotowania zawodowego wskazanego młodocianego pracownika to niezasadne byłoby pozbawianie jej zwrotu takich kosztów. Skoro pracodawca poświęca swój czas i swoje zasoby na przygotowanie i wyszkolenie przyszłego pracownika w danym zawodzie to rzeczą nieracjonalną byłoby niejako "karanie" go za podjęcie takiego wysiłku.

W orzeczeniach wydanych na tle art. 70b ustawy o systemie oświaty, który był identyczny jak art. 122 ustawy Prawo oświatowe przed nowelizacją, wielokrotnie zwracano uwagę na to, że przepisy rozporządzenia w zakresie wymogów egzaminacyjnych dotyczących młodocianego kończącego naukę zawodu nie są spójne z regulacjami ustawy o systemie oświaty, dotyczącymi przesłanek uzyskania dofinansowania kosztów jego kształcenia. Wskazywano na cel regulacji tych przepisów, które mają w założeniu zachęcić pracodawców do kształcenia zawodowego młodocianych poprzez dofinansowanie kosztów takiego kształcenia. Dofinansowanie to przysługuje po spełnieniu określonych warunków normatywnych, dotyczących zarówno pracodawcy, jak i młodocianego. Młodociany pracownik ma wprawdzie obowiązek zdać egzamin kończący naukę zawodu, ale pracodawca nie zawsze może mieć wpływ na to, kiedy i przed jaką komisją egzaminacyjną będzie zdawać młodociany pracownik.

W stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 września 2019 r. sądy administracyjne rozstrzygając sprawy z zakresu dofinansowania kształcenia młodocianych pracowników, stosowały wykładnię rozszerzającą, w zakresie, w jakim ustawodawca nie sprecyzował w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego wymogów, co do obowiązku zdawania konkretnego egzaminu przed podmiotem, o którym mowa w pkt 1 omawianego przepisu.

W utrwalonym orzecznictwie przyjęto, że przez zdanie egzaminu zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1 należy rozumieć zdanie egzaminu na podstawie któregokolwiek z przepisów, na podstawie których funkcjonują komisje egzaminacyjne wymienione w § 11 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia z dnia 28 maja 1996 r. (por.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt I OSK 271/09, wyrok z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt I OSK 273/09, wyrok z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2942/17; CBOSA).

W tym miejscu przypomnieć należy, że jeśli na gruncie obowiązujących reguł wykładni możliwe są różne interpretacje określonego przepisu, organy stosujące prawo powinny ustalić jego rozumienie w taki sposób, aby możliwie najpełniej urzeczywistniać zasady i wartości konstytucyjne. Takimi zasadami są m.in. ochrona zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz pewności prawa. Trybunał Konstytucyjny w swoich orzeczeniach podnosi, iż zasada ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa "opiera się na pewności prawa, a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie jej działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego, jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych. W ten sposób urzeczywistniana jest wolność jednostki, która według swoich preferencji układa swoje sprawy i przyjmuje odpowiedzialność za swoje decyzje, a także jej godność, poprzez szacunek porządku prawnego dla jednostki, jako autonomicznej, racjonalnej istoty (...)".(por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 grudnia 1999 r., sygn. K. 22/99, OTK ZU nr 7/1999, poz. 166, s. 904 - 905).

W takiej sytuacji jaka zaistniała w kontrolowanej sprawie za sprzeczne z zasadami obowiązującymi w państwie prawnym, w tym w szczególności z zasadą zaufania do władzy publicznej, zasadą informowania stron należałoby uznać takie działanie szeroko rozumianych organów władzy publicznej, które przyjmowałyby bez uwag zawiadomienie o zatrudnieniu młodocianego w celu przygotowania zawodowego, dopuszczały tegoż młodocianego do egzaminów kwalifikacyjnych przewidzianych dla osób uczących się zawodu, a następnie już po uzyskaniu przez młodocianego pracownika odpowiednich kwalifikacji zawodowych potwierdzonych zdaniem egzaminu zawodowego przed komisją egzaminacyjną, a więc po osiągnięciu społecznie oczekiwanego celu jego kształcenia, odmawiałby pracodawcy przewidzianego prawem dofinansowania kosztów tegoż kształcenia pod pretekstem, że pracodawca młodocianego jest rzemieślnikiem i w związku z tym winien potwierdzić kwalifikacje zawodowe w danej dziedzinie rzemiosła zdaniem egzaminu czeladniczego przed komisją egzaminacyjną izby rzemieślniczej.

Na marginesie Sąd wskazuje, że nawet jeśli uznać, że strona skarżąca jest rzemieślnikiem wg nowych przepisów to, nie jest jednak członkiem żadnej z dobrowolnych organizacji samorządu rzemieślniczego i dlatego zatrudniony przez nią w celu nauki zawodu młodociany pracownik nie mógł zostać w świetle ustawy o rzemiośle dopuszczony do egzaminu czeladniczego. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 3b ustawy o rzemiośle, podstawę przeprowadzania egzaminu czeladniczego w zawodzie określonym w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 996, 1000, 1290, 1669 i 2245), stanowią wymagania określone w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego. ust. 5. Rzemieślnicy zatrudniający pracowników w celu przygotowania zawodowego w rzemiośle obowiązani są spełniać warunki określone odrębnymi przepisami oraz być członkami jednej z organizacji, o których mowa w art. 7 ust. 3 pkt 1 i 3. ust. 6. Przygotowanie zawodowe w rzemiośle realizowane jest na zasadach dualnego systemu kształcenia. Nadzór nad jego przebiegiem sprawuje izba rzemieślnicza lub z jej upoważnienia cech, którego członkiem jest rzemieślnik.

Ustawa o rzemiośle zawiera regulacje dotyczące kształcenia pracowników w celu przygotowania zawodowego w rzemiośle i wymaga od rzemieślników prowadzących tego rodzaju kształcenie, aby - oprócz kwalifikacji merytorycznych - byli członkami jednej z organizacji samorządowych. Kształcenie zawodowe młodocianych pracowników w trybie przewidzianym ustawą o rzemiośle kończy się zdaniem egzaminu czeladniczego. Jednakże uczniowie branżowych szkół I stopnia będący młodocianymi pracownikami zatrudnionymi w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem, mogą także przystąpić do egzaminu zawodowego (a nie czeladniczego) zgodnie z obowiązującym od dnia 1 września 2019 r. przepisem art. 44zzzb ust. 3 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 122 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a Prawa oświatowego, mającym wpływ na wynik sprawy i dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania obejmujących uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt II. sentencji wyroku.