Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1607/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Z.H. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] czerwca 2018 r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] marca 2010 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał na następujące okoliczności sprawy.

Z.H. pismem z 10 września 1990 r. wystąpił o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione na byłych terenach Rzeczypospolitej Polskiej w [...] przez M.H.

Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2009 r. odmówił Z.H. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], dawne województwo [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że M.H. – właściciel nieruchomości pozostawionej, nie zamieszkiwał w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium państwa polskiego.

Z.H. odwołał się od powyższej decyzji Wojewody [...].

Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] marca 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2009 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona wynikająca z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej – przesłanka zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez właściciela pozostawionej tam nieruchomość.

Wnioskiem z 12 grudnia 2016 r. Z.H. wystąpił o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z [...] marca 2010 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2009 r. Uzasadniając powyższy wniosek pełnomocnik strony wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2012 r., SK11/12, z którego wynika, że art. 2 pkt 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. w zakresie, w jakim uzależnia prawo do rekompensaty od zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez Z.H. po terminie określonym w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r., tj. po upływie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

Następnie wnioskiem z 5 lipca 2017 r. pełnomocnik strony wystąpił o przywrócenie określonego w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. 6-cio miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z [...] marca 2010 r.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie.

Następnie pismem z 15 stycznia 2018 r. Z.H., na podstawie art. 154 k.p.a., wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2009 r. odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz ostatecznej decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] marca 2010 r.

Odmawiając uchylenia – w trybie art. 154 § 1 k.p.a. – ostatecznej decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] marca 2010 r. (wskazaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2018 r.) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że w trybie art. 154 § 1 k.p.a. można wystąpić o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa. Tak więc niniejsza decyzja rozstrzyga wniosek Z.H. w zakresie dotyczącym tylko decyzji ostatecznej z [...] marca 2010 r.

Zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Analizując przesłanki zawarte w tym przepisie Minister zwrócił uwagę, że została spełniona pierwsza z przesłanek zawartych w przytoczonym przepisie – strona nie nabyła prawa.

We wniosku z 18 stycznia 2018 r. Z.H. wskazał, że decyzja z [...] marca 2010 r. została wydana w oparciu o art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., który to przepis zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2012 r., Sk 11/12 w zakresie, w jakim uzależniał prawo do rekompensaty od zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, uznany został za niezgodny z art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle powyższego strona stwierdziła, że decyzja ta jest niezgodna z aktualnym stanem prawnym.

Odnosząc się do powyższego Minister zwrócił uwagę, że za uchyleniem lub zmianą decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. musi przemawiać interes społeczny lub słuszny interes strony. Podkreśla się przy tym, że ziszczenie się przesłanki słusznego interesu strony nie może być rozumiane jako subiektywne przekonanie strony o doznanej przez nią szkodzie (por.: wyrok NSA z 17 września 2010 r., I OSK 428/10; wyrok WSA z 19 maja 2015 r., I SA/Wa 442/15), a z takim przypadkiem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.

W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiotowej sprawie nie zachodzi także słuszny interes strony, ponieważ decyzja Ministra Skarbu Państwa z [...] marca 2010 r. oraz decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 2009 r. zostały wydane zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym istniejącym w chwili orzekania. W chwili obecnej obowiązuje odmienny stan prawny regulujący kwestie związane z przesłanką zamieszkiwania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem brak jest podstaw do zamiany decyzji. Organ administracji stosując tryb określony w art. 154 § 1 k.p.a. może zarówno wydać decyzję uchylającą lub zmieniającą decyzję ostateczną, jak i decyzję odmawiającą uchylenia lub zmiany decyzji w razie uznania wniosku strony za bezzasadny. Działania te mogą być podjęte tylko przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, istniejącym w dniu wydania ostatecznej decyzji i z udziałem tych samych stron (por. wyrok NSA z 18 października 2007 r., II OSK 1406/06). Innymi słowy, złożenie wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej oznacza czynność służącą realizacji tych samych uprawnień materialnoprawnych, które raz już zostały określone. Oznacza to, że zarówno art. 154 jak i art. 155 k.p.a., mogą być stosowane wobec decyzji ostatecznej tylko w czasie, kiedy obowiązuje podstawa prawna, na jakiej te decyzje zostały wydane. Zmiana regulacji prawnej oznacza konieczność rozpatrywania uprawnień strony w świetle nowego stanu prawnego i prowadzi do powstania nowej sprawy administracyjnej, a co za tym idzie, wszczęcia nowego postępowania (M. Szubiakowski, Glosa do wyroku NSA z 20 grudnia 1991 r., II SA 893/91, OSP 1995, z. 2, poz. 26).

Stanowisko to potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 sierpnia 2017 r., I SA/Wa 363/17, w którym Sąd stwierdził, że możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 154 k.p.a. uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron.

W niniejszej sprawie brak jest natomiast takiej tożsamości. Jak już to wyżej podniesiono obecnie obowiązuje odmienny stan prawny regulujący kwestie związane z przesłanką zamieszkiwania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu 27 lutego 2014 r. weszła bowiem w życie ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie art. 1 tej ustawy dokonano zmiany art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast podstawę odmowy potwierdzenia Z.H. prawa do rekompensaty stanowiły przepisy ustawy z 8 lipca 2005 r. obowiązujące w dacie wydania decyzji Ministra Skarbu Państwa oraz decyzji Wojewody [...].

Ponadto, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. "osoby, którym, odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu niespełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą złożyć wniosek o wznowienie postępowania. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183), stosuje się odpowiednio, z tym że termin na zgłoszenie żądania wznowienia postępowania wynosi 6 miesięcy i biegnie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Przepisów art. 146 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) nie stosuje się."

Jak wynika z akt sprawy Z.H. złożył taki wniosek po upływie terminu wskazanego ww. przepisie, w związku z czym postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. A zatem uznanie, iż zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a. stanowiłoby obejście prawa, tj. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r., który dawał osobom, którym odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu niespełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, możliwość złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Zastosowanie trybu przewidzianego w art. 154 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do ponownego rozpatrzenia sprawy w "kolejnej" instancji. Nie zmierza ono do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy już ostatecznie zakończonej. W żadnym razie nie można w tym trybie rozszerzać zakresu sprawy administracyjnej. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej" w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory. Nie może też prowadzić do obejścia przepisów dotyczących zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. Postępowanie prowadzone na podstawie tego przepisu jest bowiem samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany takiej decyzji ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony. Przy czym wyjaśnienia wymaga, że badanie słusznego interesu strony i interesu społecznego nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa.

Słuszny interes strony, to nie każdy interes strony, a więc chęć uzyskania rozstrzygnięcia organu administracji o treści zgodnej z wolą strony, ale wyłącznie interes zgodny przede wszystkim z przepisami prawa obowiązującymi w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Tak więc nieprawidłowe jest stanowisko Z.H., który wywodzi słuszny interes strony z faktu, że decyzja Ministra Skarbu Państwa jest niezgodna z aktualnym stanem prawnym.

Minister Skarbu Państwa stwierdzając wystąpienie negatywnej przesłanki w postaci nie zamieszkiwania przez M.H. – właściciela nieruchomości pozostawionej w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium państwa polskiego zobowiązany był do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia uprawnień zabużańskich. Wobec powyższego MSWiA uznał, że w przedmiotowej sprawie nie występuje słuszny interes strony, który przemawiałby za uchyleniem lub zmianą decyzji Ministra Skarbu Państwa. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiotowej sprawie nie występuje również interes społeczny, który przemawiałby za zamianą lub uchyleniem decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] marca 2010 r., która jak już podkreślono, wydana została zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym istniejącym w chwili orzekania. Co więcej, uchylenie lub zmiana przedmiotowej decyzji w trybie art. 154 k.p.a., w sytuacji, gdy strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania byłoby sprzeczne z interesem społecznym. Oznaczałoby bowiem uprzywilejowanie osoby nie dbającej należycie o swoje interesy.

W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji tryb przewidziany w art. 154 k.p.a. nie jest właściwy do wzruszenia przedmiotowej decyzji. Decyzje dotyczące kwestii potwierdzenia uprawnień zabużańskich wydawane zarówno na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów jak i obecnie obowiązujących uregulowań, są wydawane przez organy administracji po spełnieniu przez stronę ściśle określonych przesłanek, nie mają więc, charakteru uznaniowego. Zgodnie z wyrokiem NSA z 14 czerwca 2005 r., OSK 1667/04 "ten tryb weryfikacji decyzji ostatecznych nie ma zastosowania do tzw. decyzji związanych (nieuznaniowych), gdzie organ administracji publicznej jest ściśle związany przepisami prawa, które jednoznacznie obligują go do takiego, a nie innego rozstrzygnięcia sprawy".

Reasumując Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym nie zaistniały przesłanki słusznego interesu strony i interesu społecznego, zawarte w art. 154 § 1 k.p.a., które przemawiałyby za zmianą decyzji ostatecznej Ministra Skarbu Państwa z [...] marca 2010 r.

Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Z.H. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 154 § 1 k.p.a. w związku z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez niewłaściwą wykładnię przejawiającą się w bezzasadnym uznaniu przez organ, że nie znajduje zastosowania tryb wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych, o którym mowa w art. 154 § 1 k.p.a., w sytuacji zmiany przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że dla zastosowania trybu określonego w art. 154 § 1 k.p.a. nie ma znaczenia, czy decyzja ma charakter związany, czy uznaniowy, istotne jest natomiast, aby zastosowanie tego trybu nie doprowadziło do stanu niezgodnego z prawem. Na podstawie art. 154 k.p.a. może być zmieniona lub uchylona decyzja ostateczna prawidłowa (wydana zgodnie z przepisami prawa), jak również decyzja wadliwa prawnie. Celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli rozstrzygnięcie nie jest prawidłowe, nie jest zgodne z prawem, możliwe jest jego wzruszenie. Gdy decyzja dotknięta jest ciężkimi wadami, można stwierdzić jej nieważność, a gdy określone wady dotyczą postępowania, można zweryfikować decyzję ostateczną w postępowaniu wznowieniowym. Gdy wadliwości rozstrzygnięcia nie uzasadniają ani stwierdzenie nieważności decyzji, ani wznowienia postępowania, ocena tych wadliwości może być przedmiotem postępowania o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 154 k.p.a. lub 155 k.p.a. Nie można zakładać, że interes społeczny i słuszny interes strony nie przemawiają za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, która jest prawnie wadliwa, jeżeli wadliwość ta nie stanowi uzasadnionej podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji albo do wznowienia postępowania zakończonego taką decyzją ( wyrok NSA z 18 września 2008 r., II OSK 1789/07).

Ponadto Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji błędne stwierdził, że zmiana przepisów ustawy zabużańskiej nie może decydować o wykazaniu słusznego interesu strony postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w trybie art. 154 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Przedmiotem postępowania przewidzianego w art. 154 k.p.a. jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Nie jest to dalsze postępowanie w sprawie rozstrzygniętej decyzją ostateczną (w szczególności nie jest to kontynuacja, czy kolejna instancja w tym postępowaniu), choć ewentualne uchylenie bądź zmiana decyzji ostatecznej może nastąpić tylko w ramach tej samej sprawy administracyjnej (w znaczeniu materialnym). Dlatego też organ administracji publicznej może zmienić lub uchylić decyzję ostateczną tylko przy niezmienionym stanie prawnym (przeważnie uważa się, że także faktycznym, choć w tym względzie można spotkać też inne stanowiska – zob. np. wyrok NSA z 20.12.1991 r., II SA 893/91), istniejącym w dniu wydania decyzji ostatecznej i z udziałem tych samych stron. Jak trafnie zauważył M. Szubiakowski "W wypadku zmiany normy materialnej w stosunku do zakończonego postępowania powstaje nowa sprawa, prowadzenie postępowania zaś w stosunku do stanu regulowanego zmienioną lub uchyloną normą materialną oznacza wadliwość podstawy materialnoprawnej decyzji wydanej w takim postępowaniu. Złożenie wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej oznacza czynność służącą realizacji tych samych uprawnień materialnoprawnych, które raz już zostały określone. Złożenie takiego wniosku w zmienionym stanie prawnym stanowi żądanie wszczęcia nowego postępowania" (zob. glosę do wyroku NSA z 20.12.1991 r., II SA 893/91, OSP 1995/2/26). Potwierdza to judykatura, która wskazuje, że "W żadnym razie nie można w tym trybie rozszerzać zakresu sprawy administracyjnej" (por. wyrok NSA z 13.12.2017 r., II OSK 593/17, LEX nr 2496101).

Zanim więc organ oceni, czy spełnione zostały przesłanki do zmiany lub uchylenia decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. ("jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony") musi rozważyć, czy może tego dokonać w ramach tej samej sprawy administracyjnej (w znaczeniu materialnym). Przeszkodą będzie między innymi zmiana stanu prawnego, który kształtował treść praw i obowiązków strony postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

W chwili wydawania przez Ministra Skarbu Państwa ostatecznej decyzji z [...] marca 2010 r. obowiązywał art. 2 pkt 1 (na którym oparta została decyzja odmowna) ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418) w brzmieniu: Prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1.

W chwili składania wniosku o zmianę decyzji z [...] marca 2010 r., w trybie art. 154 § 1 k.p.a., a także w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, treść (a ściślej norma zawarta w) art. 2 pkt 1 była już jednak inna. Zmieniona została przez art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 195) zmieniającej ustawę z 2005 r. z dniem 27 lutego 2014 r. Obecne brzmienie tego przepisu jest następujące: Prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:

1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów:

a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. poz. 580) lub

b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. poz. 934), lub

c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. poz. 489)

- oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić.

Obecna norma, zawarta w art. 2 pkt 1 ustawy z 2005 r., różni się znacznie od tej, która obowiązywała [...] marca 2010 r. Prawdą jest, że zmiana tej normy nastąpiła w wyniku wykonania przez ustawodawcę wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2012 r., SK 11/12. Nie zmienia to jednak faktu, że zmiana normy nastąpiła z dniem 27 lutego 2014 r., a więc zarówno w chwili złożenia wniosku o zmianę decyzji z [...] marca 2010 r., jak i w chwili wydawania przez MSWiA zaskarżonej obecnie decyzji, była to już znacząco inna norma od tej, która obowiązywała w 2010 r. Na podstawie obecnej normy sprawa rekompensaty dla Z.H. mogłaby być rozstrzygnięta inaczej niż w 2010 r., a to oznacza, że w znaczeniu materialnym mamy do czynienia z inną sprawą administracyjną, gdyż przepis inaczej kształtuje prawa i obowiązki strony. Dlatego też w 2018 r. decyzja z [...] marca 2010 r. nie mogła zostać zmieniona w trybie art. 154 § 1 k.p.a.

W takiej sytuacji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są rozważania, czy w trybie art. 154 § 1 k.p.a. można uchylić lub zmienić tylko decyzję o charakterze uznaniowym, czy również tzw. "decyzję związaną" (o ile zmiana nie naruszałaby prawa), czy też rozważania dotyczące wystąpienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Wskazana wyżej zmiana stanu prawnego powoduje, że uchylenie lub zmiana decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] marca 2010 r. w trybie art. 154 § 1 k.p.a. nie jest w ogóle możliwa. Dlatego też decyzja odmowna, mimo pewnych niespójności uzasadnienia, co do zasady odpowiada prawu.

Zmiany swojej sytuacji prawnej skarżący mógł poszukiwać w trybie wznowienia postępowania, o którym mowa w 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 195), lecz uchybił wskazanemu tam 6-cio miesięcznemu terminowi na złożenie wniosku, o czym wspomniał Minister, przedstawiając stan faktyczny tej sprawy. Była to jedyna droga do zmiany decyzji z 2010 r.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd orzekł o oddaleniu skargi.