Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1983/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Asesor WSA - Robert Żukowski, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia 28 lipca 2023 r. nr BOL.610.47.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu produktów nieodpowiadających wymaganiom jakości handlowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. sp. z o.o. w B. (dalej: "strona", "spółka" lub "skarżąca") jest decyzja Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej: "GIJHARS", "organ odwoławczy lub II instancji") z 28 lipca 2023 r. nr BOL.610.47.2023 utrzymująca w mocy decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Białymstoku (dalej: "WIJHARS" lub "organ I instancji") z 17 lutego 2023 r. znak KO.8230.304.2022 wymierzającą karę w wysokości 1000 zł za wprowadzenie do obrotu w sklepie sześciu partii artykułów rolno-spożywczych niespełniających jakości handlowej z uwagi na nieprawidłowe oznakowanie. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

W dniu 4 listopada 2022 r. Inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Białymstoku przeprowadzili kontrolę strony w sklepie Z. S. Z.-M. w B. w zakresie jakości handlowej miodu, której wyniki odnotowano w protokole nr ... z ... listopada 2022 r. W wyniku kontroli stwierdzono, że wskazane partie artykułów rolno-spożywczych nie spełniają wymagań jakości handlowej z uwagi na następujące nieprawidłowości:

1. w oznakowaniu pięciu partii artykułów rolno-spożywczych o nazwach:

a) "Miód z maliną" - składniki: miód nektarowy wielokwiatowy 98%, liofilizowana malina 2%,

b) "Miód z truskawką. Miód nektarowy wielokwiatowy z truskawką" - składniki: 97% miód nektarowy wielokwiatowy, 3% truskawka liofilizowana,

c) "Miód z pomarańczą i goździkami. Miód nektarowy wielokwiatowy z pomarańczą i goździkami" - składniki: 96,5% miód nektarowy wielokwiatowy, 3% pomarańcza liofilizowana, 0,5% goździki,

d) "Miód z kakao" - składniki: miód nektarowy wielokwiatowy 92%, kakao 8%,

e) "M.. Miód z jagodą. Miód nektarowy wielokwiatowy z jagodą" - składniki: 98% miód nektarowy wielokwiatowy, 2% jagoda leśna liofilizowana,

- nie podano nazwy opisowej zawierającej informacje o sposobie przetwarzania jakiemu zostały one poddane, ponieważ wygląd kontrolowanych produktów sugerował, że są to produkty poddane dodatkowym procesom technologicznym, gdyż dodane składniki nie są rozpoznawalne. Dodane składniki spowodowały również zmianę w naturalnym wyglądzie miodu - jego barwie.

2. w oznakowaniu jednej partii miodu, tj.: "Miód gryczany", nie podano określenia rodzaju miodu, co jest niezgodne z § 15 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie oznakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych (Dz.U. z 2015 r. poz. 29 ze zm., dalej: rozporządzenie MRiRW).

WIJHARS pismem z 16 stycznia 2023 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia kary pieniężnej i następnie decyzją z 17 lutego 2023 r. wymierzył karę pieniężną w wysokości 1000 zł spółce za wprowadzenie do obrotu sześciu partii artykułów rolno-spożywczych niespełniających wymagań jakości handlowej - nieprawidłowo oznakowanych.

W wyniku rozpoznania odwołania GIJHATS decyzją z 28 lipca 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że dla produktów złożonych zawierających w składzie miód i inne składniki nie dopuszcza się stosowania nazwy "miód z..", jeśli produkty te nie spełniają wymagań jakości handlowej dla miodu. Nazwa miód jest nazwą prawną zdefiniowaną w przepisach dla produktu wytwarzanego przez pszczoły, nieprzetworzonego. Organ II instancji powołał § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 października 2003 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej miodu (Dz.U. z 2023 r. poz. 2513; dalej: "rozporządzenie w sprawie miodu") i wskazał, że miód spełnia wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli m.in. nie zawiera składników żywności, w tym dozwolonych substancji dodatkowych, obcych jego składowi.

GIJHARS podzielił zastrzeżenia organu I instancji w zakresie braku informacji o sposobie przetworzenia składników dodanych do miodu. Zauważył, że kwestionowana nieprawidłowość dotyczy braku informacji o sposobie przetworzenia w nazwach produktów, a odwołujący się sam podkreślił, że informacje o szczególnym przetworzeniu podano w wykazie składników. I tym samym nie jest to ze sobą równoznaczne.

Odnośnie "Miodu gryczanego" oraz twierdzeń skarżącej, że § 15 ust. 3 rozporządzenia MRiRW wskazuje, iż pełną nazwę rodzaju i odmiany miodu można zastąpić wyrazem "miód", co według strony uczyniono organ odwoławczy wskazał, że użycie wyrazu "miód" - dotyczy miodu odsączonego, odwirowanego i wytłoczonego, (pozostałe rodzaje miodu są wyłączone z tej możliwości - § 15 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia MRiRW). Strona natomiast użyła sformułowania "Miód gryczany", a nie "miód" tak jak w ww. przepisie co nie jest jednoznaczne. GIJHARS zauważył, że do informacji obowiązkowych doprecyzowanych w rozporządzeniu krajowym, należy zaliczyć te określone w § 15 ust. 2 pkt 1-4 rozporządzenia MRiRW, w tym m.in.: informacje o nazwie miodu: "w oznakowaniu miodu w opakowaniach podaje się dodatkowo: pełną nazwę rodzaju i odmiany miodu, zgodnie z przepisami w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej miodu".

Odnośnie wysokości kary organ II instancji wskazał, że kara dotyczy wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub takiej, która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych nieodpowiadających jakości handlowej. Przez wartość korzyści majątkowej w rozumieniu art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1688 ze zm.; dalej: "ujhars") należy rozumieć cenę sprzedaży, za którą zostały sprzedane źle oznakowane artykuły lub za którą mogłyby zostać sprzedane. W sprawie korzyścią majątkową jest kwota 1087,53 zł, a maksymalna możliwa wysokość kary mogłaby wynosić 5.437,65 zł. Organ odwoławczy zauważył, że spółka działa na rynku lokalnym i była to pierwsza kontrola przeprowadzona przez WIJHARS w tym podmiocie. Nie otrzymano również żadnej informacji o nieprawidłowościach w tym podmiocie z innych instytucji kontrolnych. Dlatego też organ uznał, że kara w wysokości 1000 zł jest karą adekwatną i stanowi 18,4 % kary maksymalnej.

Pismem z 22 sierpnia 2023 r. strona złożyła skargę i wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i umorzenie postępowania administracyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów:

I. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1) art. 17 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenie dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektywy Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz.Urz. UE L z 22 listopada 2011 r. nr 304 s. 18 ze zm.; dalej: "rozporządzenie 1169/2011) poprzez uznanie, że oznakowanie produktów jest nieprawidłowe, w sytuacji, gdy została zastosowana nazwa opisowa bowiem przepisy nie przewidują dla tego typu produktów żadnej nazwy, nie ma też nazwy zwyczajowej;

2) § 15 ust 1 rozporządzenia MRiRW oraz § 5 rozporządzenia w sprawie miodu poprzez uznanie, że nie dopuszcza się stosowania nazwy "miód z... ", jeżeli produkty te nie spełniają wymagań jakości handlowej dla miodu, w sytuacji gdy produkty spełniały wymagania jakości handlowej bowiem w skład produktu wchodził miód zgodny z definicją i wymaganiami w zakresie jakości handlowej;

3) ust. 3 §15 rozporządzenia MRiRW poprzez pominięcie i uznanie, że nazwa "miód gryczany" jest niepełna w sytuacji, gdy zgodnie z brzmieniem tego przepisu pełna nazwa rodzaju i odmiany miodu może być zastąpiona wyrazem "miód";

d) pkt 1 załącznika Vl do rozporządzenia 1169/2011 poprzez bezpodstawne uznanie, że nie został spełniony obowiązek zawarcia informacji o sposobie przetwarzania gdy w wykazie składników każdego z produktów została podana informacja o szczególnym przetworzeniu - liofilizacji;

II. postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.") poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy naruszenie przepisów wskazanych w zarzutach uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji;

2) art. 8 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym uznając za nieprawidłową jakość handlową oznakowanie produktów miód z maliną, miód z truskawką, miód z pomarańczą i goździkami, miód z kakao, miód z jagodą i utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, w sytuacji, gdy jak wynika z raportu jakości handlowej miodu zamieszonego w dniu 30 marca 2021 r. na stronie https://www.gov.pl/web/iihars/iakosc-handlowa-miodu2 takiej nieprawidłowości w oznakowaniu produktów wtedy nie stwierdzono, mimo występowania takich nazw na rynku oraz mimo obowiązywania takiego samego stanu prawnego;

3) art. 8 §1 k.p.a. nierówne traktowanie polegające na utrzymaniu w mocy decyzji wymierzającej karę za nieprawidłowe oznakowanie produktów wskazanych w decyzji podmiotowi sprzedającemu, w sytuacji, gdy podczas kontroli u producenta tych produktów – M. sp. z o.o. przeprowadzonej w dniach 14-19 października 2020 r. nie zgłoszono żadnych nieprawidłowości odnośnie oznakowania produktów;

4) art. 40 ust 1 pkt 3 ujhars poprzez uznanie za podstawę wymierzenia kary ceny sprzedaży kontrolowanych produktów, a nie wartości korzyści majątkowej, która mogła lub była uzyskana z wprowadzenia tych produktów do obrotu tj. marży;

5) art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez czynienie dowolnych ustaleń nieznajdujących oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym:

a) uznanie, że nazwa produktów - miód z dodatkiem - wprowadza konsumenta w błąd, nie jest rzetelna jasna i łatwa do zrozumienia w sytuacji, gdy nazwa w sposób klarowny opisuje co wchodzi w skład produktu, wskazuje, że poza miodem jest konkretny dodatek, pozwala konsumentowi na swobodny wybór i w sposób dostateczny odróżnia produkt od miodu, zgodnego z definicją i wymaganiami jakości handlowej,

b) uznanie, że strona nie wskazała jakich wniosków lub zastrzeżeń nie mogła złożyć w wyniku niezapewnienia czynnego udziału strony, w sytuacji, gdy w uzasadnieniu odwołania strona wskazała, że tak późne doręczenie jej zawiadomienia uniemożliwiło jej końcowe zapoznanie się z aktami,

c) uznanie, że korzyść majątkowa jaką spółka uzyskała z wprowadzenia do obrotu kontrolowanych miodów to kwota 1.087,53 zł, w sytuacji gdy jest to suma cen kontrolowanych produktów, w sytuacji gdy to co spółka zyskuje lub może zyskać z wprowadzenia do obrotu produktów to wartość marży,

d) wymierzenie kary w wysokości 1.000 zł uznając ją jako 18,4% kary maksymalnej, w sytuacji, gdy korzyść majątkowa uzyskana przez wprowadzenie produktu do obrotu wyniosła 299,96 zł, zatem 1.000 zł stanowi 66,68% kary maksymalnej.

W odpowiedzi na skargę GIJHARS wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Sąd uznał, że w niniejszym postępowaniu nie doszło do naruszenia przepisów, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co musiałoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: ppsa). Nie doszło również do naruszenia przepisów materialnych mających wpływ na wydane rozstrzygnięcie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Podkreślenia wymaga, że zarówno GIJHRS i spółka wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia złożonym wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Jak wynika z akt sprawy Podlaski Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wymierzył spółce karę pieniężną w wysokości 1.000 zł. Kara została wymierzona za wprowadzenie do obrotu sześciu partii artykułów rolno-spożywczych niespełniających wymagań jakości handlowej z uwagi na nieprawidłowe oznakowanie, tj.: 1) 3,6 kg "Miód gryczany" a' 1200 g, 2) 3,45 kg "Miód z maliną" a' 1150 g, 3) 0,86 kg "Miód z truskawką. Miód nektarowy wielokwiatowy z truskawką", a' 430 g, 4) 4,3 kg "Miód z pomarańczą i goździkami. Miód nektarowy wielokwiatowy z pomarańczą i goździkami" a' 430 g, 5) 2,15 kg "Miód z kakao" a' 430 g, 6) 1,72 kg "M.. Miód z jagodą. Miód nektarowy wielokwiatowy z jagodą" a' 430 g.

W rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.Urz.UE L z 1 lutego 2002 r. nr 31, s. 1, dalej: rozporządzenie 178/2002) prawodawca unijny wyjaśnił w art. 3, co należy rozumieć m.in. przez "prawo żywnościowe", "przedsiębiorstwo spożywcze", "wprowadzanie na rynek". To ostatnie pojęcie zdefiniował jako posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania (art. 3 ust. 8). Polski ustawodawca w art. 3 pkt 4 ujhars wskazał, że obrót, to czynność w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002. Natomiast jakość handlowa została zdefiniowana w art. 3 pkt 5 ujhars i oznacza cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.

Wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta (art. 4 ust. 1 ujhars). Wymagania jakości handlowej powinny być spełnione na każdym etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002 podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze (które oznacza przedsiębiorstwo publiczne lub prywatne, typu non-profit lub nie, prowadzące jakąkolwiek działalność związaną z jakimkolwiek etapem produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności – art. 3 ust. 2 rozporządzenia 178/2002) (...) zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności (...) z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów.

Tym samym powyższe przepisy nakazują zapewnienie na każdym etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji zgodność tej żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przez przedsiębiorców przestrzegania tych wymogów, to organy kontrolne mają uprawnienie do dokonywania kontroli na każdym z tych etapów (patrz art. 17 ust. 1 lit. a ujhars wskazujący co należy do zadań IJHARS kontrola jakości handlowej na etapie produkcji i obrotu). W sprawie kontrola spornych produktów została przeprowadzona w obrocie detalicznym, co jest dopuszczalne przez przepisy. Dopuszczalne bowiem jest kontrolowanie wyrobów produkowanych przez inny podmiot (w tym etykiet) na dalszych etapach obrotu przez różne organy Inspekcji, gdyż także dystrybutor będący przedsiębiorstwem spożywczym ma obowiązek zapewnić zgodność żywności z wymogami prawa. Powyższe także potwierdza art. 23 ujhars, który jasno wskazuje co może być przedmiotem kontroli (np. oznakowanie). Innymi słowy strona mimo, że nie jest producentem ma obowiązek wprowadzać do obrotu artykuły zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Zasadnie wyjaśnił GIJHARS, że odpowiedzialność administracyjna związana z wprowadzaniem do obrotu artykułów rolno-spożywczych ma charakter obiektywny i jest niezależna od takich czynników jak umyślność, celowość czy świadomość naruszenia. Istotny jest sam fakt, że produkt został wprowadzony do obrotu. Obowiązkiem wprowadzającego do obrotu jest znajomość przepisów krajowych i wspólnotowych oraz wprowadzanie produktów do obrotu zgodnie z przepisami. Wprowadzone do obrotu artykuły rolno-spożywczy nie spełniały tych warunków.

Zauważenia także wymaga, że zasadnicza odpowiedzialność producenta określonego produktu spożywczego wynikająca z art. 8 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011 nie wyklucza odpowiedzialności jego dystrybutora. W tym miejscu należy przywołać w szczególności art. 8 ust. 3 i 5 rozporządzenia 1169/2011, które stanowią, że:

3. podmioty działające na rynku spożywczym, które nie mają wpływu na informacje na temat żywności, nie mogą dostarczać żywności, o której wiedzą lub w stosunku do której mają podejrzenia - w oparciu o informacje posiadane w ramach działalności zawodowej - że jest niezgodna z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat żywności oraz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych;

5. bez uszczerbku dla ust. 2–4 podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają przestrzeganie w przedsiębiorstwach pozostających pod ich kontrolą wymogów prawa dotyczącego informacji na temat żywności i odpowiednich przepisów krajowych mających znaczenie dla ich działalności i upewniają się, że wymogi te są spełnione.

W doktrynie jednoznacznie wskazuje się, że ogólna zasada odpowiedzialności wyrażona w art. 8 ust. 5 ma pierwszeństwo przed zasadą określoną w art. 8 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011, zgodnie z którą – literalnie – odpowiedzialny jest ten, czyje dane identyfikacyjne zostały w oznakowaniu zamieszczone (por. Szymecka-Wesołowska [w:] K. Jędrych, P. Szczypkowska, A. Szymecka-Wesołowska, Znakowanie, prezentacja, reklama żywności. Komentarz do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011, Warszawa 2018, art. 8). Innymi słowy odpowiedzialność za etykietę spoczywającą na producencie, nie wyłącza odpowiedzialności pozostałych przedsiębiorców na innym etapie obrotu tym produktem. Powyższe uniemożliwia narzucanie przez podmioty o dużej sile kontraktowej swoim kontrahentom obowiązku zamieszczania ich danych identyfikujących w celu uniknięcia odpowiedzialności za oznakowanie produktu, na które miały wpływ. W powyższym komentarzu wskazano także na odpowiedz Komisji Europejskiej na zadane przez Parlament Europejski pytanie dotyczące funkcji art. 8 ust. 5 rozporządzenia 1169/2011. Komisja Europejska wyjaśniła, że cyt. "Biorąc pod uwagę kompleksowość powiązań i zobowiązań umownych, a w szczególności potencjał dla przyszłych technicznych rozwiązań i logistycznych synergii w łańcuchu dostaw żywności, ta ogólna reguła działa głównie jako «siatka bezpieczeństwa» w przypadku ewentualnych luk prawnych" . Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (patrz wyrok WSA w Warszawie z 30 września 2015 r. VI SA/Wa 1199/15 - dostępny na: orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdzono, że podmiotem odpowiedzialnym w pierwszej kolejności za rzetelność informacji (...) na podstawie art. 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia 1169/2011 jest przedsiębiorca wskazany na opakowaniu tej żywności. Niemniej, na podstawie art. 8 ust. 5 rozporządzenia 1169/2011, dystrybutor był odpowiedzialna za zapewnienie przestrzegania w jego przedsiębiorstwie wymogów prawa dotyczącego informacji na temat żywności i odpowiednich przepisów krajowych mających znaczenie dla jej działalności. Ponadto przedsiębiorca ten powinien był upewnić się, że wymogi te są spełnione.

W ocenie sądu w takiej sprawie jak przedmiotowa odpowiedzialne są wszystkie podmioty, które są zaangażowane w proces produkcji i dystrybucji, jednakże pod warunkiem, że podmioty te faktycznie mają możliwość skontrolowania prawdziwości danych zawartych na etykiecie. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia również punkt 21 preambuły rozporządzenia 1169/2011, zgodnie z którym zakres odpowiedzialności podmiotów działających na rynku spożywczym, powinien być zgodny z art. 17 rozporządzenia 178/2002. Przyjęcie takiej interpretacji w praktyce oznacza możliwość wymierzania kar z art. 40a ujhars każdemu przedsiębiorcy wprowadzającemu do obrotu z przeznaczeniem dla konsumenta środek spożywczy nieprawidłowo oznakowany, nawet przedsiębiorcy prowadzącemu mały sklep spożywczy, który nie miał wpływu na oznakowanie.

W sprawie w toku kontroli ustalono, że powyższe artykuły rolno-spożywcze nie spełniały wymagań jakości handlowej ze względu na nieprawidłowe oznakowane. Dla produktów złożonych z pkt 2-6 uzasadnienia zawierających w składzie miód i inne składniki prawidłowo organy orzekające wyjaśniły, że nie jest dopuszczalne stosowanie nazwy "miód z..", jeśli produkty te nie spełniają wymagań jakości handlowej dla miodu.

Powyższe wynika z tego, że nazwa miód jest nazwą prawną zdefiniowaną w przepisach dla produktu wytwarzanego przez pszczoły, nieprzetworzonego. Zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia MRiRW oznakowany jako "miód" może być wyłącznie środek spożywczy, który jest naturalnie słodką substancją produkowaną przez pszczoły Apis mellifera z nektaru roślin lub wydzielin żywych części roślin, lub wydalin owadów wysysających żywe części roślin, zbieranych przez pszczoły, przerabianych przez łączenie specyficznych substancji z pszczół, składanych, odwodnionych, gromadzonych i pozostawionych w plastrach miodu do dojrzewania.

Dodatkowo zgodnie z § 5 ww. rozporządzenia w sprawie miodu, miód spełnia wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli:

1) nie zawiera;

a) składników żywności, w tym dozwolonych substancji dodatkowych, obcych jego składowi,

b) innych organicznych lub nieorganicznych substancji obcych jego składowi,

c) oznak fermentacji;

2) nie posiada zapachu i smaku nietypowego dla danej odmiany miodu;

3) nie ma sztucznie zmienionej kwasowości;

4) jego naturalne enzymy nie zostały częściowo lub całkowicie zniszczone przez ogrzewanie;

5) pyłek kwiatowy lub inny specyficzny komponent miodu nie został z niego usunięty, z wyjątkiem miodu przefiltrowanego, chyba że było to nieuniknione w procesie usuwania obcych substancji organicznych lub nieorganicznych.

W sprawie w zakresie tych 5 produktów "Miód z..." podano nieprawidłowe nazwy wprowadzające konsumenta w błąd, sugerujące że produkty te są miodem. Natomiast miód to produkt jednoskładnikowy, niezawierający w swoim składzie żadnych innych substancji oraz spełniający wymagania w zakresie parametrów jakościowych. W sprawie sporne produkty, to produkty wieloskładnikowe na bazie miodu, o czym świadczy ogólny wygląd i wykazy składników. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1169/2011 informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Ponadto informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta (art. 7 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011).

W sprawie w odniesieniu do tych 5 produktów "Miód z..." wbrew twierdzeniom spółki nie podano nazwy opisowej zawierającej informacje o sposobie przetwarzania jakiemu zostały one poddane, ponieważ wygląd kontrolowanych produktów sugerował, że są to produkty poddane dodatkowym procesom technologicznym, gdyż dodane składniki nie są rozpoznawalne. Jak zasadnie zauważył organ dodane składniki spowodowały również zmianę w naturalnym wyglądzie miodu - jego barwie (patrz zdjęcia). Podanie na etykiecie informacji o przetworzeniu w postaci liofilizacji nie spełnia tych warunków, ponieważ kwestionowana nieprawidłowość dotyczy braku informacji o sposobie przetworzenia w nazwach produktów, a strona podkreśliła, że informacje o szczególnym przetworzeniu podano w wykazie składników. Nie jest to ze sobą równoznaczne. Tym samym organ odwoławczy nie naruszył art. 17 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011, który stanowi, że nazwą środka spożywczego jest jego nazwa przewidziana w przepisach. W przypadku braku takiej nazwy nazwą środka spożywczego jest jego nazwa zwyczajowa, a jeśli nazwa zwyczajowa nie istnieje lub nie jest stosowana, przedstawia się nazwę opisową tego środka spożywczego. Z kolei zgodnie z definicją wskazaną w art. 2 ust. 2 lit. p) rozporządzenia 1169/2011 nazwa opisowa oznacza nazwę zawierającą opis środka spożywczego, a w razie potrzeby również jego zastosowania, który jest wystarczająco jasny, aby umożliwić konsumentom poznanie rzeczywistego charakteru tego środka spożywczego i odróżnienie go od innych produktów, z którymi może zostać pomylony. W pkt 1 załącznika VI do rozporządzenia 1169/2011 podano, że nazwa danego środka spożywczego zawiera dane szczegółowe dotyczące warunków fizycznych tego środka spożywczego lub szczególnego przetwarzania, jakiemu został on poddany (np. sproszkowany, ponownie zamrożony, liofilizowany, głęboko mrożony, zagęszczony, wędzony), bądź dane takie towarzyszą nazwie, we wszystkich przypadkach, w których pominięcie takiej informacji mogłoby wprowadzić nabywcę w błąd. W sprawie nazwa środka spożywczego niczego takiego nie zawiera.

Sąd podziela również ustalenia organów, że w oznakowaniu jednej partii miodu (pkt 1 uzasadnienia), tj.: "Miód gryczany", nie podano określenia rodzaju miodu, co jest niezgodne z § 15 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MRiRW, który stanowi, że w oznakowaniu miodu w opakowaniach podaje się pełną nazwę rodzaju i odmiany miodu, zgodnie z przepisami w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej miodu. Rodzaje miodu określa § 2, natomiast odmiany miodu nektarowego i spadziowego określa § 3 rozporządzenia w sprawie miodu.

Strona konsekwentnie wskazuje, że § 15 ust. 3 rozporządzenia MRiRW podaje, że pełna nazwa rodzaju i odmiany miodu może być zastąpiona wyrazem "miód", co według strony w sprawie uczyniono. Odnosząc się do powyższego należy jednoznacznie stwierdzić, że skarżąca nie podała nazwy "miód", tylko nazwę "Miód gryczany", co nie odpowiada treści § 15 ust. 3 rozporządzenia MRiRW.

W związku z powyższym sąd nie stwierdził aby w sprawie zostały naruszone wskazane w skardze przepisy prawa materialnego.

Przechodząc do oceny naruszania przepisów postępowania należy zauważyć, że skarżąca zarzuca m.in. naruszenie art. 8 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, przytaczając raport z 2021 r. ze strony internetowej IJHARS dotyczący kontroli jakości miodu.

Sąd podziela stanowisko organu, że wskazywanie tego raportu jako utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw jest niewłaściwe. Ewentualny fakt braku rozstrzygnięć administracyjnych w analogicznych sprawach nie może wskazywać na utrwaloną praktykę orzeczniczą organów. Podkreślenia także wymaga, że we wskazanym raporcie brak jest jakichkolwiek informacji, które mogłyby sugerować, że organ akceptuje określenia takie jak "miód z..."Przeciwnie w raporcie wskazywano, że nazwa np. "miód pszczeli z gryką", czy też "miód z przewagą lipy" stanowią nieprawidłowość.

Strona zarzuca naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nierówne traktowanie, polegające na wymierzeniu kary za nieprawidłowe oznakowanie produktów wskazanych w kwestionowanej decyzji wprowadzającemu do obrotu, w sytuacji gdy podczas kontroli u producenta tych artykułów rolno-spożywczych w 2020 r. nie zgłoszono żadnych nieprawidłowości, odnośnie oznakowania produktów. Powyższy argument jest zupełnie nietrafny, gdyż przedmiotem kontroli u producenta nie były sporne miody. Przedmiotem kontroli, jak wynika z protokołu kontroli z 19 października 2020 r. był tylko produkt pod nazwą "Miód wielokwiatowy" w słoikach szklanych 450g. W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono określone nieprawidłowości dotyczące tej kontrolowanej partii towaru. Inne partie towaru w tym sporne miody nie były przedmiotem kontroli, a więc strona skarżąca nie może w tym zakresie zasłaniać się naruszeniem zasady równości. Zasada równości przejawia się w tym, że różne podmioty będące w analogicznej sytuacji prawnej i faktycznej za takie same działania lub zaniechania powinny oczekiwać analogicznej reakcji organów państwa. W sprawie brak jest przede wszystkim identyczności, czy też podobieństwa stanów faktycznych (różne miody były przedmiotem kontroli u producenta i sprzedawcy), co wyklucza w sprawie naruszenie tej zasady. W sprawie organy szczegółowo opisały w zaskarżonej decyzja stwierdzone nieprawidłowości oraz wskazały na przepisy prawa, których naruszenia dopuściła się spółka. Natomiast działania innych podmiotów, które ewentualnie dopuszczają się podobnych naruszeń, w tym kontrolowanym postępowaniu nie mogło stanowić przedmiotu rozstrzygnięcia. Tym samym analogiczne uchybienia innych podmiotów nie mogą usprawiedliwiać jakichkolwiek nieprawidłowości w artykułach rolno-spożywczych wprowadzanych do obrotu przez skarżącą. Należy przyjąć, że dotychczas inne podmioty dopuszczające się podobnych uchybień nie zostały jeszcze skontrolowane i nie były prowadzone wobec nich postępowanie w tym zakresie.

Skarżąca zarzuca naruszenie przez organ I instancji art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozorne zapewnienie stronie czynnego udziału w sprawie, dając jednodniowy termin na zapoznanie się z aktami, uzyskanie wyjaśnień, składanie wniosków i zastrzeżeń oraz wydanie decyzji w czasie uniemożliwiającym stronie skorzystanie z powyższych praw. Po pierwsze w sprawie skarżąca miała zapewniony czynny udział w postępowaniu, z czego korzystała nadsyłając m.in. swoje stanowisko. Po drugie organ orzekał w sprawie na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w toku kontroli i stanowiska strony skarżącej. A wiec w sprawie nowego materiału dowodowego – nieznanego stronie nie zgromadził. Po trzecie to nie stan faktyczny w sprawie jest sporny, a jego interpretacja. Mianowicie to nie same sporne towary i ich właściwość, czy też skład jest sporny, a jedynie czy podane na etykiecie nazwy i informacje odpowiadają przepisom prawa, czy też nie. Na zakończenie tego wątku, aby zarzut naruszenia tego przepisu był skuteczny skarżąca musiałaby wykazać, że jego naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. A więc, że naruszając ten przepis organ np. nie przeprowadził dowodów, które pozwoliłyby na wydanie decyzji o innej treści. W sprawie skarżąca w żaden sposób nie wykazała jakichkolwiek wpływu naruszenia na wynik sprawy. Gołosłowne twierdzenia o możliwości przejrzenia akt sprawy i zawnioskowania o jakieś hipotetyczne przeprowadzenie dowodów nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Skarżąca zarzuca przyjęcie przez Wojewódzkiego Inspektora, iż korzyść majątkowa jaką spółka uzyskała z wprowadzenia do obrotu kontrolowanych miodów to kwota 1087,53 zł, w sytuacji, gdy jest to suma cen przedmiotowych produktów, podczas gdy kwota którą strona mogłaby zyskać z wprowadzenia do obrotu tych artykułów to wartość marży. W związku z tym wymierzenie kary w wysokości 1000 zł, uznając ją jako 18,4 % kary maksymalnej jest błędne, gdyż korzyść majątkowa uzyskana przez wprowadzenie produktów do obrotu wyniosła 299,96 zł, zatem kwota 1.000 zł stanowi 66,68 % kary maksymalnej.

Odpowiadając na powyższe należy przyznać rację organowi II instancji i wskazać, że zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 3 ujhars, kto: wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł. Podkreślenia wymaga, że delikt ten wiąże się tylko z wprowadzaniem do obrotu artykułów nieodpowiadających jakości handlowej, nie ma przy tym znaczenia, czy naruszany jest istotny interes konsumenta, gdyż ten ostatni stanowi delikt z art. 40a ust. 1 pkt 4 ujhars.

Korzyść majątkowa, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 ujhars to cena sprzedaży, za którą zostały sprzedane źle oznakowane artykuły lub za którą mogłyby zostać sprzedane te towary, a nie marża sprzedawcy. W ustawie o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych brak jest definicji "korzyści majątkowej". W wypadku, jeżeli dany akt prawny nie zawiera definicji określonego pojęcia, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie należy odwołać się do kodeksowego znaczenia powyższego pojęcia (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 października 1994 r. sygn. akt K 2/94). Definicja korzyści majątkowej zawarta jest w art. 115 § 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17) wskazuj, że korzyścią majątkową lub osobistą jest korzyść zarówno dla siebie, jak i dla kogoś innego. Zatem prawidłowo korzyść majątkową w sprawie organy powiązały z obrotem, gdyż jest to kara za wprowadzanie do obrotu artykułów rolno-spożywczych nieodpowiadających jakości handlowej określonej w przepisach lub deklarowanej przez producenta. Tak też powyższe jest jednolicie rozumiane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. NSA w wyroku z 23 maja 2012 r. II GSK 684/11 wskazał, że pojęcie wartości korzyści majątkowej w rozumieniu art. 40a ust. 1 pkt 3 ujhars odpowiada wartości detalicznej artykułów rolno-spożywczych, która mogłaby być uzyskana poprzez wprowadzenie do obrotu produktów nieodpowiadających jakości handlowej określonej w § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz. U. Nr 137 poz. 966 ze zm.).

Sąd powiela także stanowisko GIJHARS, że wprowadzone do obrotu artykuły rolno-spożywcze niewątpliwie należy uznać jako niespełniające wymagań jakości handlowej, o czym świadczą stwierdzone naruszenia, o czym wprost stanowi powołany wyżej art. 4 ust. 1 ujhars. Sąd nie będzie powtarzał argumentów organu odwoławczego (strona 11-12 decyzji) dotyczących praw konsumentów do rzetelnych informacji, które to informacje powinny wynikać z etykiety, będącej podstawowym źródłem informacji dla konsumenta oraz o obowiązkach podmiot działający na rynku spożywczym odpowiedzialny za te informację, gdyż je w całości podziela i uznaje za własne.

Zgodnie z art. 40a ust. 5 ujhars ustalając wysokość kary pieniężnej, uwzględnia się stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów oraz przychodu, a także wartość kontrolowanych artykułów rolno-spożywczych.

Zatem w sprawie organ przy ustalaniu wysokości kary wziął pod uwagę m.in. stopień szkodliwości czynu (24 opakowania) i wartość zakwestionowanej partii wyrobu 1.087,53 zł, fakt braku uprzedniego ukarania skarżące (wobec strony do tej pory nie było prowadzone postępowanie kontrolne, a także nie było informacji o jakichkolwiek nieprawidłowościach), wysokość przychodu i obrotu spółki w 2022 r., która wynosiła odpowiednio 80.194.764,73 zł i 78.264.568,98 zł i zasadnie ustalił karę w wysokości 1.000 zł.

Kara w tej wysokości, zdaniem sądu, spełni swoją funkcję prewencyjną - jest wyraźnym ostrzeżeniem na przyszłość zapobiegającym powstawaniu nagannych praktyk rynkowych oraz funkcję represyjną - stanowi dolegliwość dla przedsiębiorcy nie niosącą za sobą jednocześnie ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego. Ostatecznie wskazać też należy, że jednym z celów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych jest ochrona konsumentów, którzy nie mają adekwatnych instrumentów, dla ochrony swych praw przed nieuczciwymi praktykami kupieckimi. Dlatego w ocenie sądu kary wymierzane w tego rodzaju sprawach, uwzględniając kryteria ich wymierzenia przewidziane w art. 40a ujhars, nie mogą mieć symbolicznego charakteru.

Prawidłowo również organ odwoławczy zauważył, że stwierdzenie w toku kontroli przeprowadzonej przez organy IJHARS nieprawidłowości w zakresie jakości handlowej lub popełnienie innych czynów wskazanych w art. 40a ust. 1 - 3a ujhars każdorazowo powinno skutkować wymierzeniem kary pieniężnej. Zasadnie wyjaśnił także, że istnieje wyjątek od powyższego wskazany w art. 40a ust. 5c ujhars, który stanowi, że w przypadku niskiego stopnia szkodliwości czynu, niewielkiego zakresu naruszenia lub braku stwierdzenia istotnych uchybień w dotychczasowej działalności podmiotu można odstąpić od wymierzenia kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1-3a. Zgodnie z art. 40a ust. 5d ujhars odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej następuje w drodze decyzji.

Zastosowanie powyższego przepisu ze względu na użycie wyrazu "może" jest fakultatywne i organy Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych mają możliwość odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, gdy stwierdzą istnienie jednej lub kilku przesłanek wskazanych w ww. przepisie, ale nie mają takiego obowiązku. Tym samym ten przepis nie może być rozumiany, jako każdorazowy nakaz odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej w przypadku zaistnienia jednej z wymienionych przesłanek. Obligatoryjne odstąpienie od wymierzenia stronie kary pieniężnej wprowadziłoby regułę, że podmioty nie ponoszą żadnych negatywnych konsekwencji z powodu niewłaściwej jakości artykułów rolno-spożywczych będących w ich posiadaniu, jeśli stopień szkodliwości czynu lub zakres naruszenia prawa zostałyby ocenione jako niskie albo w przypadku, gdyby nie zostały stwierdzone istotne uchybienia w dotychczasowej działalności kontrolowanego.

Sąd podziela stanowisko GIJHARS, że postępowanie takie stałoby w sprzeczności z zasadą zapobiegania wszelkim działaniom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd oraz ustanowienia skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar za nieprzestrzeganie prawa (art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002). Tym samym sąd również podziela stanowisko organu II instancji, że w sprawie nie było podstaw do odstąpienia od nałożonej kary pieniężnej.

W niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów proceduralnych, gdyż organ w sposób prawidłowy zbadał i ocenił materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie mając na uwadze treść art. 6, 7, 77 § 1, 80 kpa i wydał decyzję, którą prawidłowo uzasadnił (art. 107 § 3 kpa). GIJHARS podjął niezbędne czynności zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego m.in. poprzez analizę przedstawionej dokumentacji. W oparciu o cały materiał dowodowy dokonano wnikliwej i wyczerpującej analizy stanu faktycznego, w wyniku której wydano decyzję, powołując się na stosowne przepisy.

Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.