Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1717/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 185 par 1, art 188, art 269 par 1 zd. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 36 ust 4
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie sędzia NSA Wiesław Kisiel (spr.) sędzia del. NSA Zdzisław Kostka Protokolant Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Gd 349/08 w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w Słupsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie opłaty od wzrostu wartości nieruchomości 1. prostuje zaskarżony wyrok w zakresie oznaczenia zaskarżonej decyzji w ten sposób, że w miejsce oznaczenia [...] wpisuje [...], 2. uchyla zaskarżony wyrok , 3. oddala skargę, 4. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku.


UZASADNIENIE

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2008 r., II SA/Gd 349/08, uchylił zaskarżoną przez Prokuratora Okręgowego w Słupsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] września 2007 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie opłaty od wzrostu wartości nieruchomości. Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:

a) Wójt Gminy C. D. decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...], znak [...], ustalił dla I. R. i S. R. jednorazową opłatę w wysokości 2.141 zł z tytułu wzrostu (w rezultacie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego)wartości działki nr [...], obręb Karwno, o powierzchni 0,10 ha.

Uchwałą Rady Gminy w Czarnej Dąbrówce z dnia 9 września 2005 r., nr XXVII/223/05 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębu Karwno ustalono stawkę procentową opłaty (art.36 ust.4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz.U. nr 80, poz.717 ze zm., dalej powoływana jako "u.plan.zag.prz.") na 30% wzrostu wartości nieruchomości.

Umową darowizny z dnia [...] lipca 2007 r. I. R. i S. R. zbyli przedmiotową nieruchomość. Wzrost wartości nieruchomości obliczono jako różnicę między wartością nieruchomości przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu po uchwaleniu planu miejscowego, a jej wartością określoną przy uwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości przed jego uchwaleniem, na podstawie operatu szacunkowego, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego.

b) Samorządowe Kolegium Odwoławcze Słupsku, po rozpatrzeniu odwołania I. R., decyzją z dnia [...] września 2007, nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji.

Jeżeli z powodu uchwalenia lub zmiany planu wzrosła wartość nieruchomości, tylko odpłatne zbycie nieruchomości powoduje powiększenie majątku zbywcy i uzyskanie dodatkowych korzyści (por. uchwała NSA z dnia 30 października 2000 r. OPK 16/00). Użyty w art.36 ust.3 i 4 u.plan.zag.prz. termin "zbycie" nieruchomości nie może obejmować przeniesienia własności lub prawa użytkowania wieczystego w drodze umowy darowizny.

I. R. i S. R. przenieśli własność działki w drodze darowizny na rzecz swojej córki B. D. Z., umową z dnia [...] lipca 2007 r. W tej sytuacji nie było dopuszczalne pobranie jednorazowej opłaty, a postępowanie organu pierwszej instancji było bezprzedmiotowe, co skutkowało jego umorzeniem.

c) Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł Prokurator Okręgowy w Słupsku zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art.36 ust.4 u.plan.zag.prz. poprzez błędną jego wykładnię mającą wpływ na wynik sprawy, polegającą na uznaniu, że obowiązek pobrania jednorazowej opłaty w przypadku zbycia nieruchomości nie obejmuje przeniesienia własności lub użytkowania wieczystego w formie darowizny.

2. Wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2008 r., II SA/Gd 349/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] września 2007 r.

Artykuł 36 ust.4 u.plan.zag.prz. został z dniem 22 września 2004 r. zmieniony przez art.10 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 141, poz.1492) w ten sposób, że "sprzedaż" zastąpiono terminem "zbycie" bez jego sprecyzowania w ustawie. Dlatego Sąd odwołał się do definicji zbycia nieruchomości w art.4 pkt 3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2000 r., nr 46, poz.543 ze zm.; dalej powoływana jako "u.gosp.nieruch."). W ocenie Sądu ustawodawca zamierzał do objęcia jedną definicja zbycie nieruchomości zarówno na gruncie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jak i ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nowelizacji art.36 ust.4 u.plan.zag.prz. oraz art.4 pkt 3b u.gosp.nieruch. dokonano jednym aktem prawnym (tj. ustawą z 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami ...). Według wskazanej definicji zbyciem nieruchomości jest przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej. Nawiązuje ona do pojęć z zakresu prawa cywilnego. W nauce prawa cywilnego przeniesienie własności stanowi przejście prawa własności z jego dotychczasowego podmiotu (zbywcy) na inny podmiot (nabywcę) na podstawie umowy.

Potwierdzeniem powyższego stanowiska są zmiany art.37 u.plan.zag.prz. wprowadzone ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. Artykuł 37 ust.5 u.plan.zag.prz. w nowym brzmieniu zobowiązuje notariusza do nadesłania wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta wypisu z aktu notarialnego umowy zbycia nieruchomości, podczas gdy uprzednio na notariusza nałożony był obowiązek nadesłania wypisu z aktu notarialnego umowy sprzedaży nieruchomości. W ocenie Sądu przepis art.37 ust.11 u.plan.zag.prz. w aktualnym brzmieniu odsyła do przepisów ustawy o gospodarcze nieruchomościami również w zakresie definicji pojęcia "zbycie nieruchomości". Natomiast pozostawienie w art.37 ust.1 u.plan.zag.prz. regulacji, iż wysokość opłaty o której mowa w art.36 ust.4 ustala się na dzień sprzedaży, należało zdaniem Sądu uznać za niedopatrzenie ustawodawcy.

Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r., OPK 16/00, stała się nieaktualna w obecnie obowiązującym stanie prawnym. Pojęcie "zbycia nieruchomości" wprowadzono do polskiego systemu prawa nowelizacją z dnia 28 listopada 2003 r. Wskazana uchwała została zatem wydana w stanie prawnym, w którym brak było w przepisach prawa takiej definicji.

W konsekwencji Sąd uznał, że przeniesienie własności nieruchomości w drodze umowy darowizny stanowi zbycie nieruchomości w rozumieniu art.36 ust.4 u.plan.zag.prz., z którym wiąże się obowiązek uiszczenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.

3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku w skardze kasacyjnej wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art.36 ust.4 oraz art.37 ust.11 u.plan.zag.prz. przez dokonanie jego niewłaściwej wykładni, polegającej na przyjęciu, że opłata planistyczna może być naliczona również w przypadku, gdy właściciel nieruchomości, której wartość wzrosła w wyniku uchwalenia planu miejscowego, dokonuje jej darowizny na rzecz osoby bliskiej;

- art.37 ust.1, art.21 ust.1 u.plan.zag.prz. w zw. z art.7 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U nr 142, poz.1591 ze zm.) oraz artykułami 2, 8, 32 i 217 Konstytucji RP, poprzez ich pominięcie przy dokonywaniu wykładni art.36 ust.4 oraz art.37 ust.11 u.plan.zag.prz.

Ponadto zarzucono Sądowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy art.134 § 1 w zw. z art.183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm. z późn. zm. dalej powoływanej jako "P.p.s.a.") poprzez niedostrzeżenie z urzędu okoliczności, która może uzasadniać wniosek o nieważności postępowania.

4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prokurator Okręgowy w Słupsku wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Pobieranie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art.36 ust.4 u.plan.zag.prz. nie obejmuje, sytuacji gdy nieruchomość została darowana osobie bliskiej (uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2009 r.. II OPS 3/09). Skład orzekający w niniejszej sprawie jest związany ta uchwałą na zasadzie art.269 § 1 zd.1 P.p.s.a. ["Jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi."]

Stan faktyczny w niniejszej sprawie odpowiada przesłankom zwolnienia z opłaty, jakie wskazane zostały w powołanej uchwale NSA z dnia 10 grudnia 2009 r. I. R. wskazała w swym odwołaniu, że wraz z mężem S. R. postanowili swą działkę przekazać córce w formie darowizny w zamian za opiekę. Sąd I. instancji nie miał też wątpliwości, że wymierzona opłata miała charakter tzw. renty planistycznej: "Zarówno w myśl przepisu art.36 ust.3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (...), jak również zgodnie z art.36 ust.4 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jedną z przesłanek naliczenia tzw. renty planistycznej jest wzrost wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego."

Mając powyższe na uwadze należało skargę kasacyjną uwzględnić i uchylić zaskarżony wyrok orzekając na podstawie art.185 § 1 w związku z art.174 pkt 1 P.p.s.a.

Ponieważ Sąd I. instancji nie dopuścił się uchybień proceduralnych mających wpływ na wynik sprawy, możliwe stało się oddalenie (na podstawie art.151 w związku z art.188 P.p.s.a.) skargi Prokuratora Okręgowego w Słupsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] września 2007 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie opłaty od wzrostu wartości nieruchomości.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art.203 pkt 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust.2 pkt 2 lit a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.nr 163, poz.1349 ze zm.)