Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 735/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-08-21 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Utrzymano w mocy postanowienie - art. 260 par. 1 ustawy - P.p.s.a.
Powołane przepisy: article: art. 260  par. 1 w zw z  art. 246  par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 735/16, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieusprawiedliwione niewykonanie obowiązku złożenia wyjaśnień i odmowy uchylenia postanowienia nakładającego karę porządkową postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 5 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 735/16.


UZASADNIENIE

Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata wskazując na konieczność sporządzenia środka zaskarżenia przez profesjonalnego pełnomocnika. Sytuacja finansowa wnioskodawcy natomiast nie pozwala na opłacenie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada jakichkolwiek nieruchomości. Pozostałe rubryki urzędowego formularza, dotyczące stanu majątkowego, dochodów oraz zobowiązań i stałych wydatków, zostały zakreślone.

Wnioskodawca zaznaczył, iż ze względu na zawieszenie działalności gospodarczej jego dochody są ograniczone – utrzymuje się z prac dorywczych i nie ma stałego źródła dochodu. Jego miesięczne dochody wynoszą 50 – 70 zł. Nie ma żadnych zobowiązań ani stałych wydatków.

W wyniku wezwania do przedłożenia dodatkowych informacji i dokumentów, w piśmie z dnia 11 kwietnia 2017 r. wnioskodawca podał, że obecnie nikt z nim nie mieszka, utrzymuje się z prac dorywczych, z których dochody są na poziomie 400 zł. Działalność gospodarcza zawieszona jest od dnia 1 stycznia 2016 r.

Skarżący nie ma żadnych rzeczy ruchomych. Wyjaśnił, że nieruchomości w S. pod adresami, które podał w sprawie, należą do teściów (ul. S. [...]) i do jego matki (ul. D. [...]). Wydatki wnioskodawcy ograniczają się do kosztów wyżywienia w wysokości 300 zł. Nie posiada rachunku bankowego.

W zeznaniu podatkowym za 2015 r. odnotowany został przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 1.000 zł.

Postanowieniem z dnia 5 maja 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, uzasadniając, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania oraz ustanowienia adwokata bez uszczerbku koniecznego dla własnego utrzymania. Według referendarza, skarżący przedstawił swoją sytuację w sposób wybiórczy, który uniemożliwia dokonanie oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych.

Pismem z dnia 12 czerwca 2017 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W sprzeciwie zarzucił, że ocena przeprowadzona przez referendarza, a wskazana w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, jest błędna i nie ma podstaw w złożonych dokumentach. Podniósł, że brak dochodów i prowadzenie gospodarstwa domowego pojedynczo prowadzić powinno do wniosków, iż nie prowadzi działalności gospodarczej i nie uzyskuje przychodów z tego tytułu, poza pracami dorywczymi. W przekonaniu skarżącego, postanowienie referendarza nie wskazuje na jakiej podstawie przyjęto, że jedynym kosztem na tym etapie postępowania jest wpis sądowy w wysokości 100 zł. W jego ocenie, brak wskazania podstaw do takiego wniosku jest naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wszechstronnego rozważenia dowodów i miało istotne znaczenie dla wydanego rozstrzygnięcia. Ponadto stwierdził, że rachunek bankowy nie jest obowiązkowy do istnienia i prowadzenia działalności gospodarczej. Zarzucił również referendarzowi brak rzetelności w rozważeniu materiału dowodowego w zakresie przedłożonych zeznań rocznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Sąd, po ponownym zbadaniu akt sprawy, uznał, że zasadnie referendarz sądowy odmówił stronie prawa pomocy w żądanym zakresie.

Rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

Nie ulega wątpliwości, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120).

Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników.

W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, które na obecnym etapie obejmują wpis od skargi w wysokości 100 zł (ustalony zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Stwierdzić bowiem należy, że skarżący uchylił się od przedstawienia wyczerpujących informacji co do swojego stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego. Odpowiedzi udzielane przez skarżącego są wybiórcze i ograniczają się do danych, które miałyby uzasadniać jego żądanie.

Na zarządzenie referendarza wezwano stronę do przedłożenia m.in. dowodów potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem rodziny oraz szczegółowe kwotowe zestawienie tychże wydatków z dokładnym wskazaniem źródeł ich finansowania, wyciągu rachunku bankowego z ostatnich 6-ciu miesięcy. Skarżący nie przedłożył tych dokumentów zarówno w terminie wyznaczonym przez referendarza, jak i później przy sprzeciwie.

Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie w trybie przytoczonego przepisu służy weryfikacji oświadczeń strony oraz uzupełnieniu stanu wiedzy Sądu o jej sytuacji i możliwościach płatniczych. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, zachodziła konieczność weryfikacji oświadczenia strony. Obowiązkiem wnioskodawcy jest współpraca w tym zakresie. Niewywiązanie się z obowiązku udzielenia dodatkowych informacji skutkować musi odmową przyznania stronie prawa pomocy.

Skarżący nie złożył żądanej przez referendarza dokumentacji i pomimo wyjaśnień referendarza zawartych w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, nie uzupełnił dokumentacji na etapie sprzeciwu. Zarzucił natomiast, że złożone dokumenty powinny być wystarczające do oceny jego sytuacji. To do rozpoznającego wniosek należy jednak uznanie, jakich dokumentów potrzebuje do oceny sytuacji finansowej strony. Ta zaś ma podporządkować się wezwaniu, pod rygorem negatywnej oceny jej wniosku. Skarżący nie przedłożył również zestawienia wydatków ze wskazaniem źródeł ich finansowania. Nie wiadomo więc, z jakich źródeł się utrzymuje. Z wniosku złożonego na urzędowym formularzu PPF wynika, iż dochody wnioskodawcy z prac dorywczych kształtują się na poziomie 50 – 70 zł, zaś w wyniku wezwania skarżący wskazał że osiąga dochody na poziomie 400 zł z prac dorywczych. Przy czym nie jest wiadome na czym prace te polegają. W ocenie Sądu, powyższe tłumaczenie nie jest przekonujące. Nie zostały ponadto wyjaśnione rozbieżności dotyczące oświadczenia skarżącego o braku praw majątkowych (w tym udziałów) a wynikającej z Krajowego Rejestru Sądowego informacji o tym, iż wnioskodawca jest współudziałowcem w spółce z o. o. "A" (drugim z udziałowców jest żona skarżącego).

Reasumując, w ocenie Sądu, skarżący nie sprostał ciężarowi dowodu, nałożonego na niego przez przytoczone wcześniej przepisy i nie wykazał, że w sprawie zachodzą przesłanki przyznania jemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W rezultacie Sąd postanowił utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 5 maja 2017 r., o czym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.