Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1057/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser (spr.) sędzia NSA Jerzy Siegień sędzia (del.) WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 15 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1138/19 w sprawie ze skargi K. M. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 28 listopada 2019 r., II SA/Kr 1138/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej WSA albo sąd I instancji), działając w sprawie ze skargi K. M. (dalej skarżąca albo zobowiązana) uchylił postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (dalej MWINB) z [...] lipca 2019 r., nr [...], znak [...] oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu dla Powiatu Nowosądeckiego (dalej PINB) z [...] października 2018 r., nr [...], znak [...] i zasądził od MWINB na rzecz skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok wydano w następującym stanie prawnym i faktycznym:

Decyzją z [...] września 2013 r. nr [...], znak: [...] PINB nakazał "właścicielce działki nr [...] w W. i obiektu p. K. M. rozbiórkę samowolnie wykonanej części ogrodzenia działki nr [...] od strony działki nr [...] o wys. od 2,35 m do 2,75 m, składającej się z betonowego cokołu, w którym osadzone są metalowe słupki oraz przęseł wypełnionych drewnianymi sztachetami, na odcinku o długości 46 m, rozpoczynającym się w granicy z działką nr [...] w miejscowości W., gm. P.

W toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego [...] lutego 2017 r., nr [...], PINB postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1, 4, 5, 6, 7 i 10 w zw. z art. 59 § 1 pkt 7 oraz art. 20 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm., dalej u.p.e.a.) nie uwzględnił zgłoszonych przez zobowiązaną zarzutów dotyczących nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., błędu co do osoby zobowiązanego w oparciu o art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym na podstawie art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a., niedopuszczalności zastosowania środka egzekucyjnego w oparciu o art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., uwzględniając zarzut braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia i umarzając prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Postanowieniem z [...] czerwca 2018 r., nr [...] wydanym na skutek wniesionego przez zobowiązaną zażalenia, MWINB uchylił powyższe rozstrzygnięcie w całości orzekając w oparciu o art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1, 4, 5, 6, 7 oraz 10 u.p.e.a. o odmowie uwzględnienia zarzutów nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji, błędu co do osoby zobowiązanego, niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., uwzględniając zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia i umarzając prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Następnie PINB [...] lipca 2018 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], wskazując datę 12 lutego 2018 r. jako dzień doręczenia zobowiązanej upomnienia. Postanowieniem z [...] października 2018 r. PINB orzekł o odmowie uwzględnienia zgłoszonych przez zobowiązaną zarzutów: niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.) i stwierdził niedopuszczalność zarzutów: nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), niedopuszczalności egzekucji (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) oraz niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a.) z uwagi na zgłoszenie ww. zarzutów z uchybieniem ustawowego terminu do ich zgłoszenia.

Wyrokiem z 4 grudnia 2018 r., II SA/Kr 1233/18 WSA po rozpoznaniu skargi zobowiązanej na postanowienie MWINB z [...] czerwca 2018 r., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie PINB z [...] stycznia 2018 r. Od tego wyroku MWINB wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

MWINB postanowieniem z [...] lipca 2019 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.) w zw. z art. 18 oraz art. 23 § 1 i 4 u.p.e.a., po rozpoznaniu zażalenia zobowiązanej na postanowienie PINB z [...] października 2018 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy podał, że z analizy akt postępowania egzekucyjnego znak: [...] wynikało, że odpis tytułu wykonawczego z [...] lipca 2018 r., na podstawie którego ww. postępowanie było prowadzone został doręczony zobowiązanej w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 8 sierpnia 2018 r., a zatem termin do złożenia przez zobowiązaną zarzutów, z wyjątkiem zarzutu niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego oraz zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, uwzględniając zasady obliczania terminów określone w art. 57 § 1 i 4 k.p.a., rozpoczął swój bieg 9 sierpnia 2018 r., a upływał z dniem 16 sierpnia 2018 r. Podniesiono przy tym, że pismo zobowiązanej z 21 września 2018 r., zawierające zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), zarzut niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a.) oraz zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) zostało nadane w urzędzie pocztowym 24 września 2018 r., wobec czego zdaniem organu II instancji należało przyjąć, że ww. zarzuty zgłoszone zostały z uchybieniem 7-dniowego terminu do ich zgłoszenia, określonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., a w związku z tym nie mogły one wywołać pożądanego efektu i nie podlegały rozpatrzeniu przez MWINB. Organ ten zwrócił również uwagę na niejednolite stanowisko judykatury odnośnie do sposobu i rodzaju wyrzeczenia, jakie powinno przybrać rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w sytuacji wniesienia zarzutu po terminie. Niezależnie jednak od powyższego zaznaczono, że we wszystkich przyjmowanych stanowiskach podkreśla się, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej co oznacza, że zarzut nie podlega merytorycznej ocenie. Jednocześnie organ odwoławczy odnosząc się do dwóch pozostałych zarzutów zgłoszonych w piśmie zobowiązanej z dnia 21 września 2018 r., tj. zarzutu niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) oraz zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.) wskazał, że zostały one wniesione z zachowaniem określonego w przepisie art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., 7-dniowego terminu, liczonego od dnia doręczenia zobowiązanej postanowienia PINB z [...] września 2018 r., nr [...], znak: [...], o zastosowaniu wobec zobowiązanej środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. W ocenie MWINB nie zasługiwały one na uwzględnienie.

Skargę na postanowienie z [...] lipca 2019 r. złożyła do WSA skarżąca i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji również w całości, a także zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w tym zakresie stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Uzasadniając wskazany na wstępie wyrok, WSA zwrócił uwagę, że organ II instancji wydając postanowienie [...] lipca 2019 r. pominął skutki prawne wynikające ze znajdującego się już w tym dniu w obrocie prawnym nieprawomocnego wyroku WSA z 4 grudnia 2018 r., którym Sąd po rozpoznaniu skargi zobowiązanej na postanowienie z [...] czerwca 2018 r. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie PINB z [...] stycznia 2018 r. Od tego wyroku MWINB wniósł skargę kasacyjną do NSA. W dniu wydawania kontrolowanego postanowienia organ II instancji, który powinien postępować zgodnie z zasadą aktualności działania organów administracji publicznej nie dostrzegł, że w świetle przywołanego powyżej wyroku WSA niezgodne z prawem jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawionego [...] lipca 2018 r. przez PINB tytułu wykonawczego nr [...], który dotyczy tego samego obowiązku, o którym w ww. nieprawomocnym wyroku Sąd stwierdził: "nie zapewniono zatem skarżącej prawa do udziału w postępowaniu zakończonym decyzją nakładającą na skarżącą obowiązek będący podstawą wystawienia egzekwowanego spornego tytułu wykonawczego i nie doręczono jej skutecznie decyzji nakładającej ten obowiązek, a zatem decyzja taka nie ma waloru ostateczności. Nie może to prowadzić do uznania, iż w stosunku do skarżącej powstał egzekwowany obowiązek. Z uwagi na to zarzut nieistnienia obowiązku jest zasadny, co prowadzi do uchylenia zaskarżonych postanowień".

Kontrolowany organ pominął, że niezależnie od kompetencji do rozpoznania zażalenia w realiach kontrolowanej sprawy, z uwagi na art. 152 § 1 p.p.s.a., powinien rozważyć wykorzystanie posiadanych z urzędu kompetencji do umorzenia wszczętego na podstawie ww. tytułu wykonawczego postępowania egzekucyjnego i w konsekwencji odpowiedniego następczego umorzenia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów. Nie zakończyła się bowiem sądowa kontrola postępowania egzekucyjnego dotyczącego egzekucji obowiązku, o którym jest mowa w decyzji z [...] września 2013 r., a jednocześnie nieprawomocny wyrok WSA z 4 grudnia 2018 r. spowodował z mocy ustawy wstrzymanie wykonania postanowienia z [...] czerwca 2018 r., a także wstrzymanie wykonania postanowienia z [...] stycznia 2018 r.

Innymi słowy, omawiany wyrok WSA wstrzymał wykonanie ww. uchylonych aktów organów administracyjnych, gdyż w nim Sąd stwierdził zasadność podnoszonego zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienia obowiązku wymienionego w decyzji z [...] września 2013 r. oraz w tytule wykonawczym, ponieważ zdaniem WSA zawartym w ww. wyroku, decyzja z [...] września 2013 r. nigdy nie została doręczona zobowiązanej i zdaniem WSA nie stała się ostateczna, a zatem nie może być podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem WSA, wniesione przez skarżącą zażalenie z uwagi na art. 152 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) i wynikające z niej skutki, organ II instancji powinien w realiach kontrolowanej sprawy potraktować jako impuls do podjęcia określonych czynności z urzędu, mających na celu poszanowanie treści art. 152 § 1 p.p.s.a. i art. 59 § 1 pkt 2 i § 3- § 4 u.p.e.a. Mając na uwadze powyższą ocenę prawną Sąd uchylił kontrolowane postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji wychodząc z założenia, że organ I instancji w kontrolowanej sprawie także może kierując się m.in. art. 152 § 1 p.p.s.a wykorzystać odpowiednio swoje kompetencje przysługujące mu przede wszystkim z urzędu, jak i na wniosek. Sąd nie stwierdził nieważności zakwestionowanych postanowień, gdyż w czasie procedowania kontrolowanego postanowienia organu I instancji ww. wyroku WSA nie było w obiegu prawnym, a kontrolowane organy mając na uwadze obowiązkowy charakter egzekucji obowiązków administracyjnych dążyły formalistycznie do jego realizacji. Wejście do obiegu prawnego ww. wyroku WSA spowodowało, że hipotetyczny rzeczowy obowiązek administracyjny ma walor obowiązku, o którym jest mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a który nie jest na dzień wydania kontrolowanego postanowienia organu II instancji w ocenie WSA wymagalny z przyczyn uprzednio wydanego wyroku WSA. Z uwagi na zawiły charakter sprawy, co prawda wygenerowany przez kontrolowane organy, organ II instancji skupił się na kwestiach związanych z badaniem przesłanek wniesionego zażalenia, a pominął swoje obowiązki wynikające w realiach sprawy z urzędu i z treści wskazanego przepisu. W ocenie WSA, w kontekście art. 152 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i § 3-§ 4 u.p.e.a. organ naruszył prawo postępowania w sposób mający istotne znaczenie dla wyniku sprawy, ale nie w sposób rażąco widoczny, a zatem bez rażącego naruszenia prawa. Mając na względzie powyższą ocenę Sąd nie ustosunkował się do pozostałych zarzutów skargi, gdyż byłoby to przedwczesne.

K. M., reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła w całości wyrok z 28 listopada 2019 r., zarzucając stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie:

I. prawa materialnego: art. 59 § 1 pkt 2 i § 3-4 u.p.e.a. w zw. z art. 152 § 1 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że obowiązek wynikający z decyzji z [...] września 2013 r. nie jest na dzień wydania zaskarżonego postanowienia wymagalny z uwagi na wejście do obiegu prawnego nieprawomocnego wyroku z 4 grudnia 2018 r., co obliguje do zastosowania w sprawie przepisów art. 59 § 3 i 4 u.p.e.a., w związku z błędnym przyjęciem przez sąd I instancji, że wejście do obiegu prawnego tego nieprawomocnego wyroku spowodowało wstrzymanie wykonania postanowienia z [...] czerwca 2018 r. oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji,

II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 135 w zw. z art. 152 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i § 3-4 u.p.e.a. przez niezasadne uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji na skutek błędnego przyjęcia, że wejście do obiegu prawnego nieprawomocnego wyroku WSA z 4 grudnia 2018 r. spowodowało wstrzymanie wykonania postanowienia z [...] czerwca 2018 r. oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, a w konsekwencji obowiązek wynikający z decyzji z [...] września 2013 r. ma walor obowiązku, o którym jest mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. obowiązek ten nie jest na dzień wydania zaskarżonego postanowienia wymagalny, co obliguje do zastosowania w sprawie przepisów art. 59 § 3-4 u.p.e.a.,

b) art. 134 § 1 p.p.s.a., przez wykroczenie poza granice sprawy zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym polegające na tym, że w sprawie ze skargi na postanowienie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym WSA badał kwestie dotyczące umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i § 3-4 u,p.e.a., podczas gdy nie mogły być one przedmiotem badania w postępowaniu w sprawie skargi na postanowienie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Zobowiązana wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz MWINB kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Orzekając w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny ograniczony był do sformułowanych we wniesionym środku odwoławczym podstaw kasacyjnych, nie dopatrując się z urzędu wystąpienia którejkolwiek z przesłanek stwierdzenia nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyczerpująco wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Rozpoznając niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny miał na względzie, że wyrokiem z 4 grudnia 2018 r., II SA/Kr 1233/18, WSA uchylił postanowienie z [...] czerwca 2018 r. oraz poprzedzające je postanowienie z [...] stycznia 2018 r. i zasądził od MWINB na rzecz skarżącej kwotę 580 zł. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia WSA przyjął, że skarżącej nie zapewniono prawa do udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] września 2013 r., która nie została jej skutecznie doręczona, a zatem nie miała waloru ostateczności. Okoliczność ta była powodem uznania przez WSA zarzutu nieistnienia obowiązku, o którym stanowi art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. za zasadny.

Wyrokiem z 23 czerwca 2020 r., II OSK 1289/19 NSA uchylił orzeczenie WSA z 4 grudnia 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania oraz zasądził od skarżącej na rzecz MWINB 460 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zdaniem NSA, sąd I instancji przedwcześnie przyjął, jakoby decyzja z [...] września 2013 r. nie była ostateczna. Skarżąca zainicjowała bowiem postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] września 2013 r. i wniosła odwołanie od niej. MWINB postanowieniami z [...] września 2018 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania umarzając postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do jego wniesienia. Wyrokami z 27 lutego 2019 r., II SA/Kr 1494/18 oraz II SA/Kr 1495/18, WSA uchylił zaskarżone postanowienia i wyraził m.in. stanowisko o nieostateczności decyzji nakazującej rozbiórkę. Orzeczenia te zostały uchylone przez NSA wyrokami z 23 czerwca 2020 r. w sprawach II OSK 3256/19 oraz II OSK 2883/19. Sprawy zostały przekazane WSA do ponownego rozpoznania. Jak zauważył NSA, kwestia ewentualnego braku przymiotu ostateczności w odniesieniu do decyzji nakazującej rozbiórkę pozostaje otwarta i powinna zostać przesądzona z uwzględnieniem rozstrzygnięć w sprawach dotyczących przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i niedopuszczalności odwołania.

Wskazane rozstrzygnięcia mają dla weryfikacji zaskarżonego w niniejszym postępowaniu wyroku z 28 listopada 2019 r. istotne znaczenie. Po pierwsze, zapadły one w ramach tej samej sprawy, w której doszło do wydania postanowień z [...] lipca 2019 r. i z [...] października 2018 r. Dotyczą one tego samego obowiązku ustalonego w decyzji z [...] września 2013 r. Po drugie, treść uzasadnienia wyroku z 4 grudnia 2018 r. stanowiła główną oś argumentacji dla tego Sądu przy wydaniu wyroku z 28 listopada 2019 r. Nie sposób nie dostrzec tego, że NSA rozstrzygnięciem z 23 czerwca 2020 r. uchylił wyrok WSA z 4 grudnia 2018 r. Okoliczność ta nie mogła zostać pominięta w ramach kontroli instancyjnej tego orzeczenia.

Z uzasadnienia wyroku NSA z 23 czerwca 2020 r., II OSK 1289/19, wynika w sposób czytelny, że kwestią otwartą pozostaje istnienie w obrocie prawnym decyzji z [...] września 2013 r., nakładającej na zobowiązaną egzekwowany obowiązek. Okoliczność ta ma podstawowe znaczenie dla dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Brak istnienia podlegającego egzekucji obowiązku stanowi zarówno podstawę zarzutów (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), jak i przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Jego istnienie powinno być z urzędu brane pod uwagę przez organ egzekucyjny i wierzyciela na każdym etapie prowadzonego postępowania. Z tego punktu widzenia uchylenie przez WSA w zaskarżonym wyroku postanowienia z [...] lipca 2019 r. oraz poprzedzającego go postanowienia z [...] października 2018 r. było zgodne z prawem, ponieważ doprowadziło do powstania stanu prawnego, w ramach którego dalsze prowadzenie egzekucji zostało powstrzymane. Do czasu w którym przesądzona zostanie kwestia ostateczności decyzji z [...] września 2013 r. postępowanie to nie powinno się toczyć, a organ egzekucyjny powinien rozważyć jego zawieszenie, unikając tym samym negatywnych konsekwencji prawnych oraz faktycznych, łączących się z realizacją obowiązku, którego istnienie nie zostało w sposób autorytatywny przesądzone.

Trafność podjętego przez WSA rozstrzygnięcia nie została w rozpoznawanej sprawie powiązana z zaprezentowaną argumentacją na jego poparcie, co znalazło swoje odbicie w podstawach kasacyjnych, które częściowo okazały się usprawiedliwione. Trafnie organ zwrócił uwagę na błędne odwołanie się przez WSA do art. 152 p.p.s.a., który w niniejszej sprawie nie znajdował zastosowania. Ani w sentencji zaskarżonego wyroku, ani w treści rozstrzygnięcia zawartego w wyroku z 4 grudnia 2018 r. WSA nie określił czy i w jaki sposób zaskarżone postanowienia nie mogą zostać wykonane. Poza tym, w rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia były postanowienia wydane w ramach postępowania, którego przedmiotem była ocena wniesionych zarzutów, a nie akt administracyjny, z którego wynika dochodzony obowiązek. Uwzględniając przy tym wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r., II OSK 1289/19, umorzenie postępowania egzekucyjnego bez przesądzenia tego, czy egzekwowany obowiązek istnieje w obrocie prawnym byłoby przedwczesne. Wszystko to jednak nie oznacza, że w razie ustalenia zasadności zarzutu, o którym stanowi art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., w sprawie nie powinien znajdować zastosowania art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Konsekwencją bowiem uznania zarzutu nieistnienia obowiązku jest umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W tym względzie przesłanka zarzutów jest powiązana z podstawą do umorzenia postępowania. Trudno w tym względzie przyjąć, że WSA naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a. ustalając w prawidłowy sposób konsekwencje uznania zarzutów za usprawiedliwione, czyniąc to wszakże przedwcześnie.

Stosownie do art. 184 p.p.s.a., do oddalenia skargi kasacyjnej dochodzi nie tylko w razie braku usprawiedliwionych podstaw, które w niniejszej sprawie w stosunku do pierwszego i drugiego zarzutu okazały się częściowo uzasadnione, lecz także na wypadek uznania, że zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Konsekwencją jej wystąpienia jest przyjęcie, że to ocena prawna wyrażona przez NSA jest wiążąca dla organu egzekucyjnego oraz sądów administracyjnych przy ewentualnym kolejnym zaskarżeniu aktu wydanego w ramach tej samej sprawy egzekucyjnej (wyrok NSA z 18 sierpnia 2004 r., FSK 207/04, ONSAiWSA 2005/5/101).

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.