Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SAB/Po 3/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8 i 9, art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120, art. 53par. 2b, art. 52 par. 1 i 2, art. 149 par. 1 pkt 1a, par. 2, art. 154 par. 6, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 37 par. 1 pkt 1, pkt 2, art. 35, art. 36 par. 1, art. 12,
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 05 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Asesor sądowy WSA Michał Ilski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 05 września 2024 roku sprawy ze skargi [...] na bezczynność i przewlekłość postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] dotyczącego podjęcia czynności I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] do załatwienia podania [...] z dnia [...].; II. stwierdza, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] dopuścił się bezczynności w sprawie załatwienia wyżej wymienionego podania; III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. stwierdza, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] dopuścił się przewlekłości w sprawie; V. stwierdza, że przewlekłość ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; VI. w pozostałym zakresie skargę oddala; VII. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] na rzecz skarżącego kwotę 100,- zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

M. N. (dalej jako: "skarżący") pismem z dnia 21 lutego 2024 r. wniósł do W. S. A. w Poznaniu skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczącego podjęcia czynności.

W uzasadnieniu wskazał, że złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek z dnia 10 listopada 2023 r. o uzupełnienie wydanych przez ten organ postanowień. Organ powinien był rozpatrzyć sprawę w terminie nie dłuższym niż 30 dni. Organ oświadczył, że wniosek otrzymał 24 listopada 2023 r. Jednakże przez 63 dni nie podjął jakichkolwiek czynności w sprawie. Organ wydał postanowienie z 25 stycznia 2024 r., jednakże w ocenie skarżącego są to tylko pozorne działania organu, niekończące postępowania. Organ pozostaje zatem w zwłoce w załatwieniu sprawy. Skarżący zarzucił naruszenie przez organ przepisów art. 36 k.p.a. Skarżący podniósł również, że organ pozostaje w skrajnie rażącej, bowiem – na dzień składania skargi – już blisko 100-dniowej zwłoce oraz przewlekłości. W ocenie skarżącego organ pozostaje w rażącym pogwałceniu norm prawnych wysłowionych w przepisach art. 36 k.p.a. Skarżący podniósł, że wyczerpał drogę administracyjnego postępowania przedsądowego, co całkowicie uprawnia go do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego. Wobec powyższego skarżący wniósł:

I. na podstawie art. 3 § 2 p.p.s.a. skargę na skrajnie rażącą bezczynność oraz przewlekłość prowadzenia postępowania przez organ, w tym uwzględnieniem niedającego się podważyć oraz nadal trwającego naruszenia norm prawnych wysłowionych w art. 36 k.p.a. i to wszystko z istotnym naruszeniem prawa,

II. w związku z rażącą bezczynnością oraz przewlekłością, o której mowa w pkt I. wnosi o zobowiązanie organu do wydania w określonym przez Sąd terminie aktu administracyjnego,

III. nałożenie na organ obowiązku uprzedniego wywiązania się przez organ z zobowiązań, o których mowa w art. 36 k.p.a.,

IV. na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. o stwierdzenie, że organ dopuścił skrajnie rażącej bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z istotnym i szczególnie rażącym naruszeniem prawa,

V. w związku ze szczególnie rażącą i bezspornie udokumentowaną bezczynnością lub przewlekłością, o której mowa w pkt I., skarżący wnosi na podstawie normy prawnej wysłowionej w art. 149 § 2 p.p.s.a. słuszne żądanie wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,

VI. na podstawie normy prawnej wysłowionej przez prawodawcę w art. 149 § 2 p.p.s.a. wnosi żądanie przyznania od organu na rzecz skarżącego (podatnika) sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Skarżący wskazał, że w następstwie bezspornie rażącej bezprawności organu, poniósł oczywiste oraz znaczne szkody i straty, nadto organ wielokrotnie bezprawnie zajmował konto bankowe podatnika pomimo, iż wiedział, że jest on wprowadzony w błąd przez B. W.. W aktach sprawy znajdują się niezbite dowody na poświadczenie przez wymienionego funkcjonariusza publicznego, uprawnionego do wystawienia dokumentów, nieprawdy co do okoliczności mającej znaczenie prawne, zaś sam organ nigdy tych faktów nie podważył,

VII. zasądzenie od organu na rzecz poszkodowanego podatnika zwrotu kosztów postępowania przed WSA w Poznaniu oraz kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że w dniu 16 grudnia 2022 r. otrzymał tytuły wykonawcze o nr [...] wystawione przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] w stosunku do M. N.. Postępowanie dotyczyło podatku rolnego za 2021 r. w kwocie należności głównej [...] zł oraz podatku rolnego za 2022 r. w kwocie należności głównej [...] zł.

Postępowanie egzekucyjne organ wszczął 19 grudnia 2022 r. poprzez przesłanie do dłużnika zajętej wierzytelności – [...] S.A. zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego zobowiązanego (zawiadomienie nr [...]). Bank odebrał zajęcie tego samego dnia, natomiast zobowiązany 22 grudnia 2022 r.

Pismem z 22 grudnia 2022 r. M. N. złożył do protokołu w organie egzekucyjnym dwa podania:

1. zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia oszustwa w postępowaniu toczącym się przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego wraz z wnioskiem o natychmiastowe zwolnienie z bezprawnej egzekucji składników majątkowych zobowiązanego,

2. skargę na bezprawnie wszczęte postępowanie egzekucyjne toczące się przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego wraz z wnioskiem o natychmiastowe umorzenie bezprawnego postępowania egzekucyjnego.

Podania zostały zakwalifikowane jako zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, jako skarga na czynność egzekucyjną i jako wniosek o zwolnienie spod zajęcia rachunku bankowego. Zarzuty zostały przesłane do wierzyciela, a postępowanie egzekucyjne w tym zakresie zawieszono do czasu zajęcia ostatecznego stanowiska przez wierzyciela.

Po uzyskaniu od wierzyciela informacji o ostateczności postanowienia o uznaniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, organ 27 kwietnia 2023 r. podjął zawieszone postępowanie i umorzył postępowanie egzekucyjne, obciążając wierzyciela kosztami wszczętej i prowadzonej egzekucji.

Organ rozpatrzył podanie strony w zakresie skargi i wniosku o zwolnienie spod zajęcia.

Naczelnik Urzędu Skarbowego 20 stycznia 2023 r. wydał postanowienie nr [...] w sprawie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne.

Naczelnik Urzędu Skarbowego 23 stycznia 2023 r. wydał postanowienie w sprawie odmowy wyrażenia zgody na zwolnienie spod zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Na ww. postanowienia skarżący nie wniósł zażalenia, ale zawnioskował w trybie art. 111 § 1 i art. 113 § 1 i 2 k.p.a. o:

- udzielenie wyjaśnień wątpliwości, co do treści postanowienia,

- sprostowanie oczywistych omyłek w wydanym postanowieniu,

- uzupełnienia co do rozstrzygnięcia oraz co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Organ wezwał skarżącego do uzupełnienia ww. pisma. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie organu złożył wyjaśnienia poprzez sprecyzowanie treści żądania.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 5 i 8 maja 2023 r. wydał postanowienia:

- [...] w sprawie odmowy uzupełnienia postanowienia w przedmiocie zwolnienia spod zajęcia,

- nr [...] w sprawie odmowy sprostowania i wyjaśnienia postanowienia w przedmiocie zwolnienia spod zajęcia,

- nr [...] w sprawie odmowy sprostowania i wyjaśnienia postanowienia w przedmiocie oddalenia skargi,

- nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie uzupełnienia postanowienia w przedmiocie oddalenia skargi.

Skarżący na powyższe rozstrzygnięcia nie wniósł zażalenia, ale zawnioskował w trybie art. 111 § 1 i art. 113 § i 2 k.p.a. o:

- udzielenie wyjaśnień wątpliwości, co do treści postanowienia,

- sprostowanie oczywistych omyłek w wydanym postanowieniu,

- uzupełnienia co do rozstrzygnięcia oraz co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w stosunku do postanowień o nr [...],nr [...], nr [...], nr [...]

Na wezwanie do złożenia wyjaśnień poprzez sprecyzowanie treści żądania skarżący nie złożył wyjaśnień.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniami z dnia 23 października 2023 r. o nr: [...], [...], [...], [...] odmówił wszczęcia postępowania na wniosek strony.

Skarżący na ww. postanowienia nie wniósł zażaleń, ale zawnioskował w trybie art. 111 § 1 i art. 113 § i 2 k.p.a. o:

- udzielenie wyjaśnień wątpliwości, co do treści postanowienia,

- sprostowanie oczywistych omyłek w wydanym postanowieniu,

- uzupełnienia co do rozstrzygnięcia oraz co do prawa wniesienia skargi do sadu administracyjnego, w stosunku do postanowień o nr: [...], [...], [...], [...]

Pismem z 25 stycznia 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych podania pod rygorem pozostawienia podania bez rozstrzygnięcia.

Skarżący pismem z 22 lutego 2024 r. odpowiedział na wezwanie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z 5 marca 2024 r. nr [...] zawiadomił skarżącego o pozostawieniu podania w sprawie udzielenia wyjaśnień, sprostowania oczywistych omyłek i uzupełnienia co do rozstrzygnięcia oraz co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego bez rozpoznania.

Organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że skarżący jednocześnie z odpowiedzią z 22 lutego 2024 r. wniósł ponaglenie na rażącą bezczynność oraz przewlekłość organu do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. oraz skargę na rażącą bezczynność oraz przewlekłość organu, wraz żądaniem zobowiązania organu do podjęcia czynności w sprawie, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Ponaglenie zostało przesłane do organu nadzoru 28 lutego 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. postanowieniem z dnia 14 marca 2024 r. nr [...] uznał ponaglenie za bezprzedmiotowe i umorzył postępowanie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego odnosząc się do zarzutów skarżącego podniósł, że charakter prowadzonego postępowania jest skomplikowany, gdyż skarżący od kilku lat składa podania w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi. Skarżący podnosi argumenty które dotyczą postępowania egzekucyjnego już zakończonego, a także dotyczące sporu między stroną a wierzycielem, co do których nie może się odnieść w ramach obecnie rozpatrywanego podania, a które zostały już wcześniej rozstrzygnięte w ramach skargi, wniosku o zwolnienie spod zajęcia czy zarzutów. Strona nie korzystała z możliwości kwestionowania podjętych rozstrzygnięć w drodze zażalenia. Również w przypadku podania z 24 listopada 2023 r. organ wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych. Skarżący odpowiedzi udzielił 22 lutego 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z 5 marca 2024 r. zawiadomił skarżącego o pozostawieniu podania bez rozpoznania.

Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że organ nadzoru w ramach złożonego przez stronę ponaglenia uznał, że organ I instancji nie zakończył sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., że wydanie zawiadomienia nastąpiło z uchybieniem terminu zakończenia sprawy oraz że nie zawiadomił strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie podał przyczyny zwłoki i nie wskazał nowego terminu jej załatwienia zgodnie z art 36 k.p.a. Dyrektor stwierdził, że nie można zarzucić Naczelnikowi przewlekłości postępowania, bowiem organ w ramach prowadzonego postępowania dokonał czynności, zmierzających do zakończenia prowadzonego postępowania, zareagował na wniosek strony, wzywając o uzupełnienie, a czynności podejmował w ramach kompetencji organu. W związku z tym, że w momencie rozpatrywania ponaglenia sprawa została zakończona, organ nadzoru uznał ponaglenie za bezprzedmiotowe i umorzył postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się częściowo zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Dalsze przypadki zaskarżanej bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania zostały unormowane w art. 3 § 2 pkt 9) p.p.s.a.

Stosownie do art. 119 pkt 4) w zw. z art. 120 p.p.s.a. skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może być rozpoznana przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – co też miało miejsce w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie zaś do art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: "k.p.a."), stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

Zgodnie art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a skargę na bezczynność i przewlekłość organu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, skarżący wyczerpał tok instancyjny, poprzez wniesienie pismem z dnia 19 lutego 2024 r. ponaglenia do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P., a zatem wypełnił obowiązek wyczerpania środków zaskarżenia.

Bezczynność określona jest w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako sytuacja, gdy nie załatwiono sprawy w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a. wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności. Z kolei przewlekłość to sytuacja, gdy postępowanie prowadzone jest dłużej niż jest to niezbędne dla załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Należy również wskazać, że z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, iż organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 k.p.a. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Przepis art. 35 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w o w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane organowi z urzędu, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Powyższe oznacza, że co do zasady postępowanie administracyjne powinno zostać zakończone tak szybko jak tylko jest to możliwe, z zastrzeżeniem, iż w sprawie wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno to nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, zaś w sprawie szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. W przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podać przyczyny zwłoki, wskazać nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczyć o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Podkreślić w tym miejscu należy, że sądowa ocena stanu bezczynności ogranicza się do ustalenia, że sprawy nie załatwiono w terminie ustawowym (wynikającym z art. 35 k.p.a. lub przepisów szczególnych) albo wyznaczonym przez organ (zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.). Bieg któregokolwiek z wymienionych terminów chroni organ przed zarzutem bezczynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu.

Kierując się powyższym Sąd uznał, że organ dopuścił się zarzucanej mu bezczynności w okresie wskazanym w skardze. Na kanwie niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że bezczynność organu istniała, gdyż pismo skarżącego z 10 listopada 2023 r., złożone w trybie art. 113 § 1 i 2 oraz art. 111 § 1 k.p.a. dotyczące postanowień wydanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 października 2023 r. o nr [...], [...], [...], [...], nie zostało rozpoznane, pomimo upływu ustawowego - miesięcznego - terminu na załatwienie sprawy. Ww. pismo wpłynęło do organu w dniu 24 listopada 2024 r. (data prezentaty na piśmie), a następnie dopiero w dniu 25 stycznia 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych ww. pisma. Organ pozostawał zatem w bezczynności.

Jednocześnie, w niniejszej sprawie skarżący zarzucił, że organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Podkreślić wobec tego należy, że do pisma z dnia 25 stycznia 2024 r., t.j. wezwania do usunięcia braków formalnych, organ nie podejmował w sprawie żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. W szczególności nie informował skarżącego o przyczynach nierozpatrzenia sprawy w terminie, do czego był zobowiązany na mocy art. 36 § 1 k.p.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego dopiero po sporządzeniu przez skarżącego skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania w dniu 19 lutego 2024 r. wydał pismo z dnia 05 marca 2024 r. nr [...], którym pozostawił wniosek skarżącego w sprawie udzielenia wyjaśnień, sprostowania oczywistych omyłek i uzupełnienia co do rozstrzygnięcia oraz co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego bez rozpoznania.

Podsumowując, mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy Sąd doszedł więc do przekonania, że organ nie tylko był bezczynny, ale także prowadził postępowanie w sposób przewlekły.

Ponadto, w myśl art. 149 § 1 pkt 1a p.p.s.a. Sąd jest obowiązany do oceny, czy stwierdzona bezczynność i przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych rażącym naruszeniem prawa - w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. - będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok N. S. A. z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. w CBOSA). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 13.07.2023 r., sygn. akt IV SAB/Wr 8023, publ. na baza CBOSA).

Na kanwie rozpoznawanej sprawy, na ocenę stopnia naruszenia prawa wpływa wiele czynników, w tym okres w jakim organ administracji prowadził postępowanie w sposób przewlekły i pozostawał w bezczynności, jak również natężenie pracy pracowników organu, ilość wniosków składanych przez skarżącego, przedmiot tych wniosków. O ile bowiem ww. okoliczności nie wpływają na ustalenie bezczynności czy przewlekłości, to jednak mają znaczenie w sytuacji oceny charakteru naruszenia prawa. Mając na uwadze argumenty podawane w odpowiedzi na skargę Sąd doszedł do przekonania, że stwierdzona bezczynność i przewlekłość organu, choć są bezsporne, to nie noszą znamion złej woli organu, jak również nie stanowiły przejawu lekceważenia skarżącego. Okoliczności te niewątpliwie wskazują na obiektywne trudności w sprawnym prowadzeniu postępowania. W odniesieniu do stanu rzeczy w niniejszej sprawie - w ocenie Sądu - opóźnienie w rozpoznaniu wniosku skarżącego złożonego pismem z dnia 10 listopada 2023 r. nie stanowi naruszenia prawa o takim stopniu intensywności, aby uzasadniało zakwalifikowanie go jako rażące.

Ponadto wskazać należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 05 marca 2024 r. pozostawił wniosek skarżącego z dnia 10 listopada 2024 r. bez rozpoznania. W uzasadnieniu tego pisma wskazano, że wnioskodawca, mimo wezwania z dnia 25 stycznia 2024 r., nie wskazał na konkretne błędy do skorygowania, ani na konkretne treści do uzupełnienia. Organ wyjaśnił, że odpowiedź na wezwanie jest na tyle nieprecyzyjna, że nadal nie wskazuje zakresu żądania. Brak określenia zakresu żądania uniemożliwia zatem rozpatrzenie podania. W rezultacie Sąd nie zobowiązał Naczelnika Urzędu Skarbowego do załatwienia sprawy zainicjowanej pismem skarżącego z dnia 10 listopada 2024 r. Spowodowało to umorzenie postępowania w tym zakresie, o czym Sąd orzekł w punkcie I. sentencji wyroku.

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Ustawodawca pozostawił Sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności lub przewlekłości w prowadzeniu postępowania. Sądowi pozostawiono również ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują także na konieczność zrekompensowania tego faktu stronie skarżącej. W orzecznictwie wyraża się przy tym słuszny pogląd, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (por. wyrok NSA z 18 października 2017 r., sygn. akt II OSK 1769/17). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (por. wyrok NSA z 23 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1662/16). W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłości lub bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego. Uprawnienie sądu administracyjnego do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą ma na celu zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i przyznanie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód ewentualnie poniesionych przez stronę. W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłości lub bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego (por. wyroki W. S. A. w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Go 17/21, we Wrocławiu z dnia 2 czerwca 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 505/20 oraz z dnia 14 maja 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 1224/19. W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej, ani do wymierzenia organowi grzywny. Sąd uznał, że przyznanie stronie sumy pieniężnej, jak i wymierzenie grzywny nie jest uzasadnione okolicznościami sprawy, w szczególności mając na uwadze, że naruszenie przez organ prawa jego bezczynnością oraz przewlekłością nie miało postaci kwalifikowanej. Ponadto skarżący nie uzasadnił swojego żądania. Wobec tego Sąd na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. oddalił wnioski skarżącego w tym zakresie (pkt VI. sentencji wyroku).

W punkcie II. sentencji wyroku Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce, zaś w punkcie III., że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto Sąd stwierdził, że organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły (pkt IV. sentencji wyroku), jednak przewlekłość ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa (punkt V. sentencji wyroku), o czym orzekł na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie VII. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., na które składa się uiszczony przez skarżącego wpis w kwocie [...]- zł.