Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 438/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi T.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr KO.800/95/23 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy Nowinka z dnia 9 marca 2023 roku numer SR.515.249.249.2023.EM


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr KO.800/95/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach po rozpatrzeniu odwołania T. W. od decyzji Wójta Gminy Nowinka z dnia 9 marca 2023 nr SR.515.249.249.2023.EM odmawiającej przyznania dodatku węglowego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 30 września 2022 r. T. W. (dalej też jako strona, wnioskodawczyni lub odwołująca się) zwróciła się z wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego. Wójt Gminy Nowinka (dalej też jako Wójt, organ lub organ pierwszej instancji), po jego rozpoznaniu, decyzją z dnia 6 grudnia 2022 r. nr SR.515.249.249.2022.EM, odmówił stronie przyznania przedmiotowego dodatku.

W wyniku złożonego przez T. W. odwołania, akt ten został uchylony w całości przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r. nr KO.800/277/22, a sprawa została przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Następnie Wójt decyzją z dnia 9 marca 2023 r. nr SR.515.249.249.2023.EM ponownie odmówił wnioskodawczyni przyznania dodatku węglowego. W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił że w dniu 3 lutego 2023 r. strona osobiście złożyła w siedzibie GOPS w N. pismo informujące, że w połowie lutego br. ma zaplanowany zabieg operacyjny w szpitalu w Wysokim Mazowieckiem i w tym celu musi przejść szereg badań i konsultacji lekarskich, w związku z tym od dnia 6 lutego 2023 r. będzie przebywała u rodziny. Wobec, tego, pracownik socjalny niezwłocznie podjął próbę kontaktu telefonicznego z wnioskodawczynią w celu przeprowadzenia tego samego dnia wywiadu środowiskowego, aby ustalić faktyczne miejsce zamieszkania strony, jednak bezskutecznie, ponieważ T. W. nie odebrała połączenia oraz nie oddzwoniła. Następnie w dniu 8 lutego 2023 i. pracownik socjalny ponownie udał się pod wskazany we wniosku adres, tj. [...], ale i tym razem nikogo nie zastał. Brama i bramka były zamknięte, okna zasłonięte, werandą i schody zabezpieczone na zimę plandekami. W związku z czym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego po raz kolejny nie było możliwe. Tego samego dnia po kilku próbach pracownikowi socjalnego udało się skontaktować telefonicznie z małżonkiem wnioskodawczyni, który wyjaśnił, że aktualnie zamieszkuje w Białymstoku, gdzie pracuje, a do żony dojeżdża w soboty i podczas urlopu. Nadmienił, że pozostają ze sobą w związku małżeńskim, nie są w separacji, nie mają rozwodu. Organ I instancji uzyskał odpowiedź, że skarżąca pod wskazanym adresem przebywa około 70% roku. Na początku roku przebywa mniej, potem wiosną i latem częściej, bo zajmuje się kwiatkami. W dniu 8 lutego 2023 r. wnioskodawczyni przebywała w Wysokiem Mazowieckiem, gdzie miała mieć operację kolana. Dalej organ wyjaśnił, że w dniu 9 lutego 2023 r. pracownik socjalny przeprowadził rozmowę telefoniczną z sołtysem wsi A., który poinformował, że nie kojarzy nazwiska T. W. oraz domu pod adresem [...]. Nadmienił, że nie są to mieszkańcy gminy i nie przebywają na jej terenie na stałe. Również dzielnicowy nie znał rodziny, nigdy o niej nie słyszał i nie miał z nią kontaktu. Z informacji uzyskanych podczas rozmów z sołtysem i dzielnicowym wynikało, że T. W. nie przebywa w miejscowości A. na stałe, zaś przeprowadzenie rozmowy z wnioskodawczynią w celu wyjaśnienia tych okoliczności nie było możliwe. W dniu 10 lutego 2023 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej wystąpił z prośbą do Inspektora Gospodarki Odpadami o weryfikację T. W. pod kątem wprowadzonych zmian w deklaracjach o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od stycznia 2018 r. do chwili obecnej. Z odpowiedzi wynika, że strona na terenie gminy N. od lipca 2018 r. do grudnia 2021 r. figurowała w ewidencji gospodarki odpadami komunalnymi jako mieszkaniec, a od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. figurowała w ewidencji gospodarki odpadami komunalnymi od nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe tzw. Ietnik, zaś od stycznia 2023 r. do chwili obecnej ponownie jako mieszkaniec. Wnioskodawczyni w listopadzie 2022 r. chciała zmienić deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i opłacać należności jako mieszkaniec, jednakże po uiszczeniu opłaty ryczałtowej (tzw. letnik) takiej zmiany nie można było dokonać.

W dniu 3 marca 2023 r. T. W. wraz z małżonkiem stawiła się do organu informując, iż odebrała z Urzędu Pocztowego w Nowince zawiadomienie wystosowane przez Wójta o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zebranego materiału dowodowego. W związku z tym do akt sprawy dołączyła zaświadczenie lekarskie ze Szpitala Ogólnego w Wysokiem Mazowieckiem. Na zaświadczeniu widnieje informacja, iż strona przebywała na oddziale w dniach od [...]. Obecnie wymaga opieki i pomocy osób drugich (męża). Wójt nadmienił, że na przedłożonym zaświadczeniu prócz danych wnioskodawczym takich jak: PESEL, data urodzenia, widnieje również adres jej miejsca zamieszkania: [...]. Organ wskazał, że adres ten pojawia się też w informacji uzyskanej z systemu E., jako adres stałego zameldowania T. W.

Organ I instancji kierując się brzmieniem przepisów ustawy o dodatku węglowym oraz mając na względzie powyższe stwierdził, że wnioskowany dodatek nie może zostać przyznany, ponieważ warunkiem jego otrzymania jest faktyczne zamieszkiwanie i gospodarowanie pod adresem wskazanym we wniosku, a prowadzenie gospodarstwa domowego możliwe jest tylko w jednej lokalizacji. Wydał zatem w tym zakresie decyzję odmowną w dniu 9 marca 2023 r.

Od powyższej decyzji, z zachowaniem ustawowego terminu, odwołanie wniosła T. W. W motywach środka zaskarżenia zarzuciła organowi pierwszej instancji, że wydał przedmiotową decyzję z pominięciem wykładni celowościowej przepisów stwierdzając przy tym, że dodatek węglowy został wprowadzony przez ustawodawcę w celu zminimalizowania społecznych skutków znacznej podwyżki cen węgla dla odbiorców indywidualnych. Wyjaśniła, że utrzymuje się z emerytury i jest osobą niepełnosprawną, a przedmiotowy dodatek jej przysługuje, ponieważ dom jest ogrzewany kotłem na paliwo stałe, co stanowi podstawową przesłankę do przyznania tego świadczenia. Dalej odwołująca się wskazała, że w budynku pod adresem: [...] jest zainstalowany kocioł na paliwo stałe, lokal jest wyposażony również w lodówkę, kuchenkę, zmywarkę oraz inne sprzęty i urządzenia. Zimą jest ogrzewany i doprowadzone są wszystkie media. W ocenie strony to wszystko świadczy o tym, że bez wątpienia prowadzi tam gospodarstwo domowe. Podkreśliła również, że budynek znajdujący się pod wskazanym adresem, zgodnie z pozwoleniem na budowę jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym całorocznym, wykorzystywanym do celów mieszkaniowych, co jest zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ponadto wnioskodawczyni zarzuciła organowi, że wydając decyzję pominął fakt opłacania przez nią podatku od nieruchomości, na której znajduje się budynek mieszkalny, a nie domek letniskowy, tzw. letnik. Na dowód tego do odwołania dołączyła decyzję o wymiarze podatku na 2023 rok. Następnie T. W. odniosła się do nieudolnych prób kontaktu z nią przez pracownika socjalnego wskazując, że numer ten wyświetlił się jej jako "spam", dlatego nie oddzwoniła w obawie przed oszustami. Podkreśliła również, że to była jedyna próba kontaktu i organ nie poczynił dalszych starań w tym kierunku. Ponadto zarzuciła organowi pierwszej instancji, że próbę kontaktu z nią podjął dopiero z chwilą złożenia przez nią informacji w siedzibie Urzędu w dniu 3 lutego 2023 r., a wywiad środowiskowy chciał przeprowadzić w dniu 8 lutego 2023 r., gdzie wcześniej poinformowała, że od 6 lutego 2023 r. nie będzie jej pod wskazanym adresem z uwagi na zaplanowany zabieg. Strona wyjaśniła, że co roku zimą zabezpiecza dom przed warunkami atmosferycznymi, a rolety na tarasie wiszą cały rok i są zwijane częściowo tylko latem w zależności od pogody. T. W. odniosła się również do rozmowy pracownika socjalnego z sołtysem wsi A. oraz dzielnicowym gminy N. stwierdziwszy, że nigdy nie miała z nimi kontaktu, ponieważ dotychczas nie zachodziła taka potrzeba. Wskazała również, że z mężem prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe, mimo że pozostają w związku małżeńskim, gdyż posiadają oddzielne rachunki bankowe, oddzielnie opłacają rachunki, oddzielnie płacą za swoje podstawowe potrzeby. Zaś w sytuacji zapewnienia opieki pomagają jej dzieci. T. W. w dalszej części odwołania odniosła się do deklaracji dotyczącej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stwierdzając, że od momentu wybudowania domu w latach 2020-2021, wnosiła opłatę za gospodarowanie odpadami jako mieszkaniec. W 2022 r. zmuszona była poddać się specjalistycznemu leczeniu oraz pomóc dzieciom w opiece nad wnukami i dlatego nie użytkowała domu w sposób ciągły. W związku z tym w 2022 r. uiszczała opłatę ryczałtową. Po zakończeniu leczenia w listopadzie 2022 r. ponownie wykorzystywała dom jako mieszkaniec, dlatego złożyła korektę deklaracji o wysokości opłat za gospodarowania odpadami komunalnymi, na dowód czego dołączyła deklaracje za lata 2018 - 2021 oraz za listopad 2022 r. Ponadto wnioskodawczyni wyjaśniła, że na przedłożonym przez nią zaświadczeniu lekarskim podany adres, był miejscem jej pobytu w czasie choroby, a po zabiegu operacyjnym przebywała u córki. Podniosła również, że adres zameldowania wynika z przepisów prawa administracyjnego i nie musi być tożsamy z adresem zamieszkania. Stwierdziła też, że zameldowanie w miejscu prowadzenia gospodarstwa domowego nie jest konieczne do uzyskania dodatku węglowego. Dla przyznania dodatku węglowego kluczową informacją jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu, na obszarze gminy, do której składa się wniosek. Odwołująca się wyjaśniła również, że dotychczas nie występowała do organu o inne świadczenia, ponieważ nie miała takiej potrzeby.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach decyzją z dnia 28 kwietnia 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium w pierwszej kolejności zaznaczyło, że materialnoprawną podstawę rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, która reguluje zasady i tryb przyznawania, wypłacania oraz wysokość dodatku węglowego oraz właściwość organów w tych sprawach. Cytując treść tym przepisów wskazało, że w okolicznościach niniejszej sprawy kwestią sporną jest faktyczne miejsce zamieszkania i prowadzenie przez T. W. gospodarstwa domowego, pod adresem wskazanym w jej wniosku. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, świadczenie przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, zdefiniowanym w ust. 2 z użyciem określenia "zamieszkiwanie i gospodarowanie". Przepisy ustawy o dodatku węglowym nie zawierają definicji miejsca zamieszkania, dlatego - zdaniem Kolegium - warto odnieść się w tej mierze do uregulowania zawartego w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm.) - dalej jako Kc, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zatem kluczową przesłanką warunkującą przyznanie dodatku węglowego jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu, na obszarze gminy, w której składa się wniosek.

Z akt niniejszej sprawy - zdaniem organy odwoławczego - wynikało, że do zweryfikowania wniosku skarżącej wzięto pod uwagę, mając na względzie treść przepisu art. 2 ust. 15a ustawy, informacje wynikające z deklaracji strony o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców. Z powyższych informacji wynikało, że T. W. - [...] - figuruje w ewidencji gospodarki odpadami komunalnymi i regularnie uiszcza opłatę: od lipca 2018 r. do grudnia 2021 r. jako mieszkaniec, od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. ryczałt oraz od stycznia 2023 r. jako mieszkaniec. Tej ostatniej zmiany chciała dokonać od listopada 2022 r. Ponadto organ wziął pod uwagę informacje zawarte w systemach, będących w jego posiadaniu, z których wynika, że strona nie pobierała żadnych świadczeń rodzinnych ani świadczeń z pomocy społecznej na terenie gminy N. T. W. nie figurowała w rejestrze mieszkańców gminy N., zameldowana jest na stałe pod adresem: ul. [...]. Mając zatem wątpliwości odnośnie faktycznego miejsca zamieszkania i gospodarowania wnioskodawczyni pod adresem: [...], kilkakrotnie podejmowano próbę skontaktowania się z wnioskodawczynią, jak też przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, lecz bez skutku, bowiem pracownik socjalny pod adresem podanym we wniosku nikogo nie zastał. Co więcej, ustalając faktyczne miejsce zamieszkania strony zasięgał informacji u sołtysa wsi A. oraz dzielnicowego gminy N.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji podjął wszelkie możliwe działania w celu ustalenia faktycznego miejsca zamieszkania i gospodarowania T. W. pod wskazanym we wniosku adresem, uznając, że brak współpracy ze strony skarżącej, powoduje niewiarygodność jej stanowiska. Tym bardziej, że we wszystkich rejestrach podany jest adres: [...] (deklaracja o wysokości opłaty za gosp. odpadami komunalnymi za 2022 r., decyzje ustalające wymiar podatku na 2022 r. i 2023 r., przedłożone zaświadczenie lekarskie, system E.).

W ocenie Kolegium deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z dnia 3 lutego 2023 r. złożona była przez stronę na potrzeby weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, bowiem dostarczanie teraźniejszych dowodów już po złożonym wniosku zgodnie z zasadami logiki w sposób ewidentny świadczy o braku prowadzenia gospodarstwa domowego pod wskazanym adresem. Z tych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze w utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiodła T. W. podnosząc te same argumenty jak w odwołaniu. Podtrzymała swoje stanowisko odnośnie złożonych deklaracji w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi i podkreśliła, że tylko przez kilka miesięcy w roku 2022 nie mogła wykorzystywać domu mieszkalnego w sposób ciągły. Podkreśliła, że zgodnie z powolnieniem na budowę, przedmiotowy budynek jest mieszkalnym, jednorodzinnym i całorocznym i wykorzystuje go do celów mieszkaniowych. Tylko w 2022 r. dom był wykorzystywany sporadycznie, gdyż w tym roku musiała się poddać specjalistycznemu leczeniu i nie mogła wykorzystywać nowo wybudowanego domu mieszkalnego do prowadzenia gospodarstwa domowego. Zakwestionowała, że ustalenia dokonane przez Urząd Gminy w Nowince, były nieudolne i wielu aspektach nieprawdziwe. Była i jest gotowa do współpracy z Gminą N. tylko pracownicy ww. urzędu postępowali w taki sposób, aby nie otrzymała dodatku węglowego. Wskazała, że nigdy do niej nie zadzwoniono, ani nie podjęto próby skontaktowania się. Podczas jednej z wizyt w urzędzie proponowała przeprowadzenie wizji lokalnej i przeprowadzenie wywiadu, ale Urząd z tego nie skorzystał. Pracownicy Urzędu Gminy N. pytali dzielnicowego o to czy ją znają ale jak się okazuje w notatce urzędowej zapytanie dotyczyło zupełnie innego adresu niż jej. Nigdy nie miała potrzeby kontaktu z dzielnicowym ani sołtysem wsi A. zatem nie mogli jej znać. Ponadto – zdaniem skarżącej - Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przeanalizowało dokładnie jej sytuacji osobistej i rodzinnej. Kwestia rozdzielności majątkowej małżonków nie ma znaczenia w procesie przyznawania dodatku węglowego. Podkreśliła, iż obecnie często wyjeżdżam na leczenie z uwagi na jej inwalidztwo oraz pomoc dzieciom w pilnowaniu wnuków w innych miejscowościach, lecz dom w A. wykorzystuje jako centrum życiowe.

Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i podlegała uwzględnieniu albowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zarówno z naruszeniem przepisów prawa materialnego, jak i z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 1634, dalej "p.p.s.a.").

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej dodatku węglowego. Organ odmówił przyznania skarżącej dodatku węglowego wskazując, że materiał dowodowy nie potwierdza, że skarżąca zamieszkuje pod adresem [...], a co za tym idzie prowadzi tam jednoosobowe gospodarstwo domowe. Organ odwoławczy podkreślił, że co prawda strona deklaruje, że prowadzi tam gospodarstwo domowe i zamieszkuje, jednakże brak współpracy z jej strony (brak możliwości skontaktowania się ze stroną, uniemożliwienie pracownikowi socjalnemu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego).

Bezsporne jest to, że we wszystkich rejestrach podany jest adres: ul. [...] (deklaracja o wysokości opłaty za gosp. odpadami komunalnymi za 2022 r., decyzje ustalające wymiar podatku na 2022 r. i 2023 r., przedłożone zaświadczenie lekarskie, system E.). Skarżąca tych okoliczności nie kwestionuje, konsekwentnie podnosząc, iż w spornym okresie przebywała na operacji i rehabilitacji, a zatem przebywała znacznie rzadziej pod wskazanym we wniosku adresem. Ponadto podkreślała, że często pilnuje wnuki u dzieci, co też wiąże się z wyjazdami.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 141 ze zm. dalej jako u.d.w.), a w szczególności art. 2 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Co do spełnienia tej okoliczności nie było sporu w sprawie, zaś choćby zdjęcia na k. 29 i 28 organu II instancji potwierdzają, że w domu skarżącej zamontowany jest piec na węgiel, który składowany jest w tym pomieszczeniu.

Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 u.d.w. przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).

Wskazać należy, że aby dodatek węglowy mógł być przyznany strona musi zamieszkiwać oraz gospodarować w tym konkretnym budynku, na który ubiega się o dodatek węglowy

Słusznie organy wskazały, że "przepisy ustawy o dodatku węglowym nie precyzują jak rozumieć pojęcie zamieszkiwania, zatem oceniając stan faktyczny i prawny w tym zakresie należy mieć na względzie poglądy doktryny i judykatury wypracowane na gruncie prawa cywilnego. W tym zakresie należy więc uwzględnić treść art. 25 k.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O wypełnieniu jego przesłanek świadczą dwie okoliczności - zewnętrzna, czyli faktyczne przebywanie, oraz wewnętrzna, czyli zamiar stałego pobytu. Ustalenie zamiaru powinno nastąpić w oparciu o kryteria zobiektywizowane, świadczące o woli, ale też możliwości skoncentrowania swoich spraw w danej miejscowości. Stałe zamieszkiwanie generalnie powiązane jest z tzw. centrum życiowym danej osoby, tj. miejscem gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe" (por. wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 56/23; orzeczenie dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, dalej jako: CBOSa). Pojęcie miejsca zamieszkania, przyjęte w art. 25 Kodeksu cywilnego, jest więc konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Przerwa w przebywaniu spowodowana szczególnymi okolicznościami (...), nie zmienia jednak miejsca zamieszkania w znaczeniu prawnym (por. wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1842/21; orzeczenie dostępne w CBOIS).

Przyjąć więc należy, że konieczną przesłanką do otrzymania dodatku węglowego jest zamieszkiwanie w budynku i gospodarowanie w nim. W ocenie Sądu organy nie wykazały w sposób wystarczający, że skarżąca w budynku nie zamieszkuje. W tej mierze nie jest wystarczające odwołanie się do rejestrów, gdzie podany jest adres: ul. [...] (deklaracja o wysokości opłaty za gosp. odpadami komunalnymi za 2022 r., decyzje ustalające wymiar podatku na 2022 r. i 2023 r., przedłożone zaświadczenie lekarskie, system E.), z których wynika miejsce zameldowania, a które nie zawsze musi pokrywać się z miejscem faktycznego zamieszkania.

Podkreślić należy, że skarżąca już w odwołaniu – zdaniem Sądu w sposób racjonalny – ustosunkowała się do okoliczności dotyczących zmiany w deklaracji dotyczącej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stwierdzając, że od momentu wybudowania domu w latach 2020-2021, wnosiła opłatę za gospodarowanie odpadami jako mieszkaniec. W 2022 r. zmuszona była poddać się specjalistycznemu leczeniu oraz pomóc dzieciom w opiece nad wnukami i dlatego nie użytkowała domu w sposób ciągły. W związku z tym w 2022 r. uiszczała opłatę ryczałtową. Po zakończeniu leczenia w listopadzie 2022 r. ponownie wykorzystywała dom jako mieszkaniec, dlatego złożyła korektę deklaracji o wysokości opłat za gospodarowania odpadami komunalnymi, na dowód czego dołączyła deklaracje za lata 2018 - 2021 oraz za listopad 2022 r. Ponadto wnioskodawczyni powyższe okoliczności potwierdziła przedłożonym przez nią zaświadczeniem lekarskim.

Ponadto w toku postępowania o przyznanie dodatku węglowego skarżąca złożyła w dniu 3 lutego 2023 r. pismo wskazując, że z uwagi na jej chorobę i wyznaczony termin zabiegu operacyjnego w połowie lutego 2023 r. będzie w szpitalu w Wysokiem Mazowieckiem i jest zmuszona od 6 lutego 2023 r. przebywać u rodziny w celu wykonania szeregu badań przedoperacyjnych. Wskazała również, że po zabiegu nie będzie mogła samodzielnie funkcjonować i prosi o kontakt na jej numer telefonu lub kontakt z mężem (k. 43 akt organu II instancji). Mimo powyższych okoliczności pracownik organu już w tym samym dniu próbował nawiązać kontakt telefoniczny (nieudany), a następnie w dniu 8 lutego 2023 r. udał się pod adres skarżącej, nie zastając jej tam. W ocenie Sądu takie działanie organu nie wskazuje, na prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, albowiem skoro skarżąca wskazuje, że ma problemy zdrowotne i została skierowana na operację, a ponadto informuje o tym organ w piśmie, to próby przeprowadzenia wywiadu w tym okresie wydają się działaniem z naruszenie zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania (art. 10 k.p.a.). Nic nie stało na przeszkodzie, aby listownie zawiadomić skarżącą o realnym terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, czy też kontaktując się z mężem skarżącej. Podkreślić przy tym należy, iż w trakcie rozmowy telefonicznej z mężem, potwierdził, że skarżąca przebywa pod spornym adresem około 70% czasu, a aktualnie z uwagi na chorobę i opiekę nad wnukami trochę mniej.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 15 b u.d.w. jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 u.d.w. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15 c u.d.w.). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15 c u.d.w.). Dopiero niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15 b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego (art. 2 ust. 15 e u.d.w.). W przedmiotowej sprawie trudno doszukiwać się takiego niewyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez skarżącą, a zatem brak było podstaw do uznania, że strona nie współpracuje. Tym bardziej, gdy organ I instancji podejmował próby przeprowadzenia takie wywiadu środowiskowego w okresie choroby czy też operacji skarżącej.

Dodatkowo wskazać należy, że organy w istocie nie odniosły się do kwestii zawarcia przez skarżącą jakichkolwiek umów na dostarczanie mediów i w jakim zakresie z nich korzysta tj. czy zużycie tych mediów potwierdza faktyczne zamieszkiwanie skarżącej pod wskazanym adresem. Organy skupiły się jedynie na deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i dokonanymi zmianami oraz brakiem możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uznając, że te przesłanki przesądzają niniejszą sprawę.

Kolejną przesłanką konieczną do przyznania dodatku węglowego jest gospodarowanie w budynku. O gospodarowaniu w budynku również mogą świadczyć podpisane umowy na dostarczanie mediów, które są konieczne do zamieszkiwania w domu. Dodatkowo podkreślić należy, że skarżąca na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2023 r. podniosła, że w domu ma założone panele fotowoltaiczne, aby zminimalizować opłaty za energię elektryczną. Powyższe okoliczności – o ile się potwierdzą – mogą wskazywać na faktyczne zamieszkiwane pod wskazanym we wniosku adresem. Okazjonalne zamieszkiwanie raczej nie skłaniałoby strony do dokonania takich wydatków na dom mieszkalny.

Mając powyższe na uwadze, Sąd przyjął nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, że decyzja w sprawie wydana została przedwcześnie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy wezmą pod uwagę wskazaną powyżej wykładnię miejsca zamieszkania i ocenią ją według wymienionych przesłanek, umożliwiając skarżącej realną możliwość wzięcia udziału w przeprowadzanym na te potrzeby wywiadzie środowiskowym, uprzednio o tym ją zawiadamiając. Dopiero jednoznaczne niewyrażanie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, może uzasadniać odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego.

Niewyjaśnienie podnoszonych wyżej okoliczności faktycznych, w kontekście obowiązujących przepisów i niewystarczające rozważenia podnoszonych przez skarżącą okoliczności prowadzi do wniosku, że zarówno decyzja organu I instancji, jak i decyzja organu odwoławczego zostały wydane nie tylko z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 2 ust. 2 pkt 1 u.d.w., ale także z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy ponownie ocenią stan faktyczny sprawy, w kontekście przepisów regulujących wydanie decyzji o dodatku węglowym, stosownie do zawartych w niniejszym uzasadnieniu uwag i wytycznych.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.