Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 148/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1, art. 61 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. K. i M. K. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 26 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego przewodu kominowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 26 stycznia 2024 r. nr [...] Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 – dalej "K.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania I. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim w Szczecin (zwanym dalej "PINB") z dnia 5 października 2022 r. nr [...] nakazującej właścicielowi budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] w S., tj. I. M. usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego dymowego przewodu kominowego obsługującego kominek w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul. [...] w S. (działka [...] obręb [...]) zlokalizowanego przy granicy z nieruchomością przy ul. [...] nr [...] w S. (działka nr [...] obręb [...]) poprzez jego remont i uszczelnienie w terminie do 28 lutego 2023 r. - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane nakazał I. M. - właścicielce budynku mieszkalnego wybudowanego w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] w S. oraz M. K. i A. K. - współwłaścicielkom budynku mieszkalnego wybudowanego w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] w S. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego dwuprzewodowego komina usytuowanego we wspólnej ścianie budynków w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] i [...] w S., poprzez usunięcie nieszczelności oraz ubytków w fugach dymowego przewodu kominowego obsługującego kominek w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w S. (działka [...], obręb [...]) w terminie do dnia 28 czerwca 2024 r.

Z uzasadnienia ww. decyzji wynika następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim Szczecin otrzymał w dniu 12 października 2020 r. pismo I. M. z dnia 8 października 2020 r. w sprawie wszczęcia postępowania sprawozdającego na posesji przy ulicy [...] z uwagi na to, że sąsiadka M. K. dokonała przeróbek skutkujący tym, że z ww. przewodów następuje cofanie gazu z paleniska kominowego umieszczonego w jej lokalu. Zdaniem Strony nieprawidłowe działanie przewodów kominowych może stanowić zagrożenia dla jej życia i zdrowia oraz bezpieczeństwa. W ww. zgłoszeniu właścicielka nieruchomości położonej przy ul [...] oświadczyła, że jej kominek został wybudowany zgodnie z projektem i nie był używany przez dłuższy okres. Jej zdaniem przyczyną wadliwego funkcjonowania przewodu kominowego mogło być to, że na posesji przy ul. [...] zainstalowano aparaturę klimatyzacyjną, na którą ona nie wyraziła zgody i co do której istnieje podejrzenie, że przewód kominowy został zaadaptowany do tych potrzeb.

W wyniku otrzymanego zgłoszenia w dniu 9 listopada 2020 r. dokonano kontroli przewodów kominowych w budynku przy ulicy [...] i [...] w S.. W czasie kontroli ustalono, że wnioskodawczyni zajmująca budynek przy ulicy [...] posiada protokół kontroli przewodu kominowego, sporządzony przez mistrza kominiarskiego M. L. nr [...] z dnia 6 listopada 2020 r. Z powyższego protokołu wynika, że w pierwszym pokoju na parterze po prawej stronie zlokalizowany jest murowany kominek na drzewo. Na początku października 2020 r. doszło do wydobywania się dymu z tego przewodu kominowego w czasie jego działania. Przedmiotowy kominek został uruchomiony po około 15 latach od jego nieużytkowania. Przewód dymowy kominka według protokołu jest niesprawny, w górnej części znajduje się dziura międzykanałowa bez widocznych elementów instalacji klimatyzacyjnej, wnętrze komina ma duże ubytki spoin i wyszczerbione cegły, w kilku miejscach widoczna dziurawka, komin wyłączony został z eksploatacji, podłączenie kominka na 8 mb od korony kominowej. Wymienione usterki, uszkodzenia i zaniedbania podlegają usunięciu poprzez naprawę bezpośrednio po przeprowadzonej kontroli technicznej.

W trakcie kontroli właścicielka budynku położonego przy ul. [...] w S. przedłożyła również zaświadczenie mistrza kominiarskiego K. C., z którego wynika, że stan techniczny kominów jest bez zastrzeżeń, urządzenia podłączone do przewodów kominowych wykazują właściwy ciąg. Przewody są drożne i sprawne.

W oparciu o powyższe ustalenia PINB, na podstawie art. 66 ust. 1 punkt 3 ustawy Prawo budowlane decyzją z dnia 30 kwietnia 2021 r. nr [...] nakazał I. M. - właścicielce budynku jednorodzinnego przy ul. [...] w S. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego dymowego przewodu kominowego obsługującego kominek w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul. [...] w S., zlokalizowanego na granicy z nieruchomością przy ul. [...] w S. poprzez jego remont i uszczelnienie w wyznaczonym terminie pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia zawodowe.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła zobowiązana do usunięcia usterek I. M.. W jej ocenie decyzja została wydana w sposób wybiórczy i tendencyjny i obciąża ją obowiązkiem naprawy wspólnego komina. Ponadto wskazała, że organ powiatowy wydając zaskarżoną decyzję nakazał usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego wspólnego komina, który ma wspólną przegrodę międzykanałową uszkodzoną, rozdzielającą przewody dymowe każdego budynku. Zarzuciła, że organ I instancji nie uwzględnił faktu, że od okresu budowy domów bliźniaczych w 2010 r. właściciel budynku przy ul [...] w S. zamontował przegrodę dylatacyjną, której projekt nie przewidywał, w wyniku czego podzielono oba budynki. W dalszej części odwołania Strona wskazała, że organ I instancji w treści zaskarżonej decyzji nie uwzględnił montażu instalacji klimatycznej zamontowanej w 2012 r. na trzech kondygnacjach na wspólnej ścianie łączącej oba budynki (protokół PINB z dnia 9 listopada 2020 r.)

Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie decyzją z dnia 21 lipca 2021 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie organu odwoławczego nie dokonano ustaleń dotyczących wykonania przegrody dylatacyjnej przez właściciela budynku położonego przy ul. [...] w S.. Zdaniem organu II instancji należało ustalić czy podczas prac związanych z wykonaniem "przegrody dylatacyjnej" między budynkami nie doszło do uszkodzenia przedmiotowego przewodu kominowego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy PINB decyzją z dnia 9 listopada 2021 r. nr [...] ponownie nakazał właścicielowi budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul [...] w S., tj. I. M. usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego dymowego przewodu kominowego obsługującego kominek w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul [...] w S. (działka [...] obręb [...]) zlokalizowanego przy granicy z nieruchomością przy ul Wileńskiej nr [...] w S. poprzez jego remont i uszczelnienie w terminie do dnia 31 marca 2022 r.

W uzasadnieniu PINB wskazał, że w wyniku powtórnie przeprowadzonego postępowania inspektorzy organu nie stwierdzili ingerencji przewodów klimatyzacyjnych w ścianę dzielącą oba budynki. Podczas powtórnej kontroli strony przedstawiły aktualne protokoły z badania przewodów kominowych. Z protokołu z badania przewodu w budynku przy ul [...] w S. z dnia 23 września 2021 r. wynika, że jego autor mistrz kominiarski A. O. twierdził, że przewód kominowy nr [...], do którego jest podłączony kominek w mieszkaniu nr [...] jest drożny, nieszczelny, do momentu uszczelnienia zakazuje się jego użytkowanie. Nie stwierdził podłączeń w sąsiednim przewodzie nr [...]. Z kolei, w protokole z dnia 23 września 2021 r. dotyczącego badania przewodów w budynku przy ul. [...] w S. również autorstwa tego samego mistrza kominiarskiego wskazano, że: należy zdemontować klimatyzator z komina od strony mieszkania, brak podłączeń w przewodzie kominowym nr [...], przewód kominowy nr [...] wykorzystywany jest na połączenie kominka w lokalu nr [...], brak widocznych ubytków w ścianie działowej pomiędzy przewodami (do sprawdzenia użyto kamery inspekcyjnej). Po stwierdzeniu rozbieżności pomiędzy protokołami z badania przewodów kominowych wykonanych przez M. L. i A. O. organ przeprowadził postępowanie dowodowe na okoliczność związaną czy w przewodzie kominowym nr [...] obsługującym kominek istnieje ubytek (nieszczelność) w przegrodzie międzykanałowej. Świadkowie potwierdzili, że przyczyn nieprawidłowego stanu przewodu kominowego może być wiele, wskazując m.in. na długi okres jego nieużywalności.

Od powyższej decyzji ponownie odwołanie złożyła I. M., podnosząc zarzut, że tylko ona została obciążona naprawą przewodu kominowego, który stanowi współwłasność. W ocenie Strony ww. decyzja również nie zawiera nakazu pogrubieniu ściany wspólnej pomiędzy budynkami stanowiącymi jej własność oraz właścicielki budynku przy ul. [...] nr [...] w S..

Kolejną decyzją z dnia 19 stycznia 2022 r. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu podał, że pomimo że przedmiotowy komin jest częścią wspólną obu budynków adresatem tego nakazu jest jedynie właściciel jednego lokalu mieszkalnego. W ocenie organu zasadnym byłoby ustalenie czy do przewodów dymowych tego komina są lub mogą zostać podłączone urządzenia grzewcze zainstalowane w obu budynkach. Natomiast ustalenie powyższego może zostać dokonane w oparciu o projekty budowlane tych budynków. Nieprawidłowości stanu technicznego dotyczą przewodu kominowego obsługującego kominek w budynku mieszkalnym przy ulicy [...], gdzie stwierdzono ubytki w fugach w obrębie tego przewodu bez ubytków w przegrodzie między kanałowej. Adresatem nakazów w rozpatrywanym przypadku powinni być wszyscy właściciele obu budynków. Adresowanie tego nakazu jedynie na właściciela jednego lokalu mieszkalnego, w ocenie organu odwoławczego, jest niezgodne z art. 66 ustawy Prawo budowlane, stanowiącego część wspólną obu budynków, za którego utrzymanie odpowiadają zgodnie z ww. przepisem wszyscy współwłaściciele. Brak zapisów w księgach wieczystych w wyżej wymienionym zakresie nie oznacza, że przedmiotowy komin nie stanowi współwłasności. Organ ponownie rozpatrując sprawę winien wydać decyzję skierowaną do wszystkich współwłaścicieli przedmiotowych budynków.

W następstwie kolejnego uchylenia decyzji, PINB decyzją z dnia 5 października 2022 r. nr [...], tożsamą z poprzednimi decyzjami, nakazał właścicielowi budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ulicy [...] w S., tj. I. M. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego dymowego przewodu kominowego obsługującego kominek w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ulicy [...] w S., zlokalizowanego przy granicy z nieruchomością przy ulicy [...] w S. poprzez jego remont i uszczelnienie terminie do dnia 28 lutego 2023 r.

Od powyższej decyzji I. M. ponownie wniosła odwołanie, powielając zarzuty wnoszone od poprzednich decyzji PINB, nakazujących wyłącznie jej usunięcie wskazanych nieprawidłowości przewodu kominowego.

Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie decyzją z dnia 30 marca 2023 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Na powyższą decyzję sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosły M. K. i A. K..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 19 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 430/23 uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że dokonana przez organ odwoławczy odmienna kwalifikacja prawna polegająca na tym, że decyzja winna być skierowana do wszystkich właścicieli nie stanowi uchybienia proceduralnego, które mogłoby być uznane za podstawę do uchylenia wydanej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

W ocenie Sądu, analiza akt sprawy potwierdza, że organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w szerokim zakresie i zebrał stosowny materiał dowodowy dotyczący stanu technicznego przedmiotowego komina, w tym m.in. przeprowadził dwukrotnie kontrolę obiektu oraz przesłuchał świadków, jak i załączył dokumentację dotyczącą zarówno stanu technicznego przewodu kominowego, jak i rozstrzygnięć zapadłych w sprawie inwestycji zrealizowanej na sąsiedniej działce. W aktach sprawy znajdują się także stanowiska i oświadczenia samych zainteresowanych stron.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, nie sposób uznać, aby organ odwoławczy nie dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na ocenę kogo powinien dotyczyć obowiązek usunięcia usterek przewodu kominowego. Co więcej organ ten potwierdził, że został zgromadzony pełny materiał dowodowy, jedynie uznał, że skierowanie decyzji w sprawie usunięcia usterek do wszystkich właścicieli będących stronami postępowania spowoduje naruszenie art. 15 K.p.a.

Sąd stwierdził, że będące powodem uchylenia decyzji organu I instancji kwestie organ odwoławczy może wyjaśnić we własnym zakresie, co z kolei wyłącza dopuszczalność zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. Dodatkowo Sąd wskazał, że niezrozumiałym jest też to, że organ z tego powodu już orzekał kasatoryjnie, powołując się na ten sam argument.

Organ II instancji, po ponownym rozpatrzeniu odwołania I. M., w uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji z dnia 26 stycznia 2024 r. nr [...] wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w decyzji z dnia 19 stycznia 2022 r., znak: [...], że art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane nie zawiera postanowień, zgodnie z którymi nakaz wydany na podstawie tego przepisu miałby uwzględniać przyczyny stwierdzonych nieprawidłowości. Tym samym zastosowanie tego przepisu nie wiąże się ze sposobem powstania, a jedynie z faktem zaistnienia opisanych tam sytuacji (stanów faktycznych).

Organ odwoławczy podkreślił, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w pkt 1-4 tego przepisu, zobowiązuje właściwy organ nadzoru budowlanego do nakazania, w drodze decyzji, usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w wyznaczonym terminie. Jednakże, zdaniem organu, rozróżnić należy nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego wywołany jego naturalnym zużyciem technicznym, czy też spowodowany brakiem należytej dbałości o jego stan techniczny, w tym spowodowany niewykonywaniem potrzebnych remontów, jak też nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego, jego części, spowodowany przyczynami zewnętrznymi, jak np. oddziaływanie sił przyrody, czy oddziaływanie czynności ludzkich mających miejsce w jego otoczeniu (prowadzenie w okolicy robót powodujących drganie gruntu, skutkujących powstaniem usterek technicznych budynku) od niezgodnie z przepisami obowiązującego prawa wykonanymi robotami budowlanymi.

W ocenie organu II instancji, w rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że w stanie technicznym części komina usytuowanego w obrębie granicy pomiędzy budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi, wybudowanymi "w zabudowie bliźniaczej" przy ul. [...] i [...], niebędącymi we współwłasności, występują nieprawidłowości, które należy usunąć. Kontrola stanu technicznego ww. przewodu kominowego, przynależnego do kominka usytuowanego w budynku nr [...], przeprowadzona przez mistrza kominiarskiego A. O. w dniu 23 września 2021 r. (protokół nr [...]/2021) wykazała, że przewód kominowy nr [...], do którego podłączony jest kominek w lokalu nr [...] jest drożny, nieszczelny i do momentu uszczelnienia zakazuje się jego użytkowania. Zatem wydany zaskarżoną decyzją nakaz, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, dotyczący wykonania remontu i uszczelnienia dymowego przewodu kominowego obsługującego kominek w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul. [...] w S., należy uznać za zasadny, ponieważ zmierza do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że w decyzji kasacyjnej z dnia 21 lipca 2021 r. wskazał, że należy jednoznacznie ustalić czy przedmiotowy komin jest częścią wspólną obu przedmiotowych budynków. Tym samym zasadnym byłoby ustalenie czy do przewodów dymowych tego komina są lub mogą zostać podłączone urządzenia grzewcze zainstalowane w obu budynkach w oparciu o projekty budowlane tych budynków. Z uzupełnionego materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy przewód kominowy (w którym stwierdzono nieszczelności) zlokalizowany jest w dwuprzewodowym kominie, usytuowanym w granicy/na styku budynków w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] i [...]. Przedmiotowy komin usytuowany jest we wspólnej ścianie tych budynków, przewody te usytuowane są równolegle do granicy działki. Komin jest otynkowany po stronie budynku nr [...] przy ul. [...]. O powyższym świadczą ustalenia PINB poczynione w wyniku oględzin, uzupełnione o dokumentację fotograficzną oraz szkice sytuacyjne załączone do protokołów kominiarskich z dnia 23 września 2021 r. Zatem ww. komin dwuprzewodowy z racji jego usytuowania jest wspólny dla obu nieruchomości. Wynika z tego konieczność uzyskania zgody na wykonanie robót budowlanych dotyczących ww. komina wszystkich współwłaścicieli obu nieruchomości przy ul. [...] i [...]. Dlatego pomimo, że nieprawidłowości stanu technicznego dotyczą przewodu dymowego obsługującego kominek w budynku mieszkalnym przy ul. [...], gdzie stwierdzono ubytki w fugach w obrębie tego przewodu - bez ubytków w przegrodzie międzykanałowej - adresatem nakazu, w rozpatrywanym przypadku, wynikającego z art. 66 ustawy Prawo budowlane, powinni być wszyscy właściciele/współwłaściciele obu budynków, tj. nr [...].

Zdaniem organu odwoławczego adresowanie tego nakazu w niniejszym przypadku jedynie na właściciela jednego lokalu mieszkalnego byłoby niezgodne z ww. przepisem, gdyż komin stanowi część wspólną obu budynków, za którego utrzymanie odpowiadają, zgodnie z art. 61 ww. ustawy Prawo budowlane, wszyscy współwłaściciele obu tych budynków. Brak zapisów w księgach wieczystych w ww. zakresie nie oznacza, że przedmiotowy komin nie stanowi współwłasności. Tymczasem PINB po raz kolejny rozpatrując sprawę nakazał zaskarżoną decyzją usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym dymowego przewodu kominowego obsługującego kominek w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w S. wyłącznie I. M. pomimo wytycznych co do dalszego prowadzenia sprawy zawartych w decyzji z dnia 19 stycznia 2022 r. oraz z dnia 21 lipca 2022 r. – tak aby taki nakaz wydać na wszystkich współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...] i [...]. W rozpatrywanym sprawie przedmiotowy komin, dwuprzewodowy z racji jego lokalizacji w ścianie wspólnej, równolegle do granicy działek nr [...] oraz możliwości użytkowania jego przewodów (kanałów) przez właścicieli (lokatorów) obu budynków jest częścią wspólną obu nieruchomości, pomimo, iż poszczególne przewody użytkowane są - mogą być - przez właścicieli przedmiotowych odrębnych nieruchomości (budynków). Wykonanie jakichkolwiek robót dotyczących ww. komina związane jest z uzyskaniem zgody właścicieli nieruchomości sąsiedniej.

Z uwagi na powyższe organ odwoławczy zmienił adresatów zaskarżonej decyzji i ustalił nowy termin usunięcia nieprawidłowości.

Organ wyjaśnił, że sprawa ewentualnych rozliczeń nakładów finansowych poniesionych na usunięcie ww. nieprawidłowości w stanie technicznym ww. komina jest sprawą odrębną, należącą do zakresu prawa cywilnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie A. K. i M. K. (dalej jako "Skarżące"), zastępowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosły o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, o zobowiązanie organu do wydania decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji PINB z dnia 5 października 2022 r. w terminie zakreślonym przez Sąd oraz o zasądzenie od organu na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm obowiązujących.

Zaskarżonej decyzji Skarżące zarzuciły naruszenie następujących przepisów:

1) prawa materialnego, tj. art. 61 i 66 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali poprzez dokonywanie w kolejnych decyzjach ZWINB błędnej wykładni tych przepisów i błędne przyjmowanie, że skoro przewód kominowy, którego dotyczy sprawa podłączony jest do komina usadowionego na ścianie łączącej obie nieruchomości wybudowane w zabudowie bliźniaczej, to należy uznać ten przewód za część wspólną nieruchomości, która to wykładania jest nieprawidłowa;

2) przepisów postępowania, tj. art. 138 § 2 K.p.a. poprzez bezzasadne zarzucanie przez organ II instancji na stronie 20 i 21 zaskarżonej decyzji, że organ I instancji jest związany stanowiskiem zawartym w decyzjach kasatoryjnych wydanych przez ZWINB w Szczecinie z dnia 19.01.2022 i z dnia 21.07.2022 r. i obowiązany był się do nich zastosować, a nie podejmować z nimi polemiki, podczas gdy takie stanowisko ZWINB w Szczecinie wykracza poza zakres kompetencji organu odwoławczego wskazanych w art. 138 § 2 K.p.a., który stanowi jedynie o tym, że organ uchylając zaskarżoną decyzję do ponownego rozpoznania powinien wskazać jakie okoliczności należy badać przy ponownym rozpoznaniu sprawy, a nie narzucić organowi I instancji konkretną treść rozstrzygnięcia.

Zdaniem Skarżących wydana decyzja w sposób oczywisty narusza ich interes prawny, gdyż niesłusznie organ odwoławczy zmienił decyzję organu I instancji i rozszerzył obowiązek naprawienia nieszczelności i ubytków w fugach przewodu kominowego obsługującego kominek w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w S. nie tylko na właściciela tego budynku - I. M., ale także na nie, które są właścicielami nieruchomości sąsiadującej, pomimo tego że przewód kominowy, którego dotyczy decyzja stanowi część składową nieruchomości położonej przy ul. [...], nie zaś część wspólną nieruchomości [...] i [...]

W ocenie Skarżących przedmiotowy przewód kominowy nie stanowi części wspólnych obu nieruchomości.

Skarżące podkreśliły, że:

- oba budynki są posadowione na odrębnych działkach geodezyjnych;

- obie nieruchomości posiadają odrębne księgi wieczyste;

- w księgach wieczystych obu nieruchomości brak jest wpisów o istnieniu jakichkolwiek praw i roszczeń związanych ze współwłasnością obu nieruchomości, brak wpisów o częściach wspólnych;

- usytuowanie trzonu kominowego w ścianie dzielącej obie nieruchomości nie oznacza, że oba obiekty są budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym dwulokalowym;

- każdy z budynków może funkcjonować niezależnie od siebie, przewody kominowe w omawianym kominie są niezależne, na całej długości każdy z tych przewodów posiada tylko jedno włączenie;

- do jednego przewodu kominowego podłączono kominek w budynku przy ul. [...] - I. M., która korzystała z tego kominka;

- do drugiego przewodu kominowego obsługującego budynek przy [...] (należący do Skarżących) nigdy nie były podłączone żadne urządzenia, co więcej przewód ten około roku 1981 został zaślepiony i zamurowany. W budynku przy [...] nigdy nie było kominka spalinowego;

według dokumentacji projektowej z kwietnia 1973 r., w oparciu o którą powstało całe osiedle [...] w S., a w szczególności nieruchomości przy ul. [...] i [...] w S., do jednego przewodu kominowego nie mogą i nie powinny zostać podłączone urządzenia grzewcze sąsiedniego budynku, zaś każdy przewód został przypisany do odrębnego segmentu bliźniaka;

pomimo usytuowania komina na granicy obu nieruchomości, to według dokumentacji projektowej oraz zgodnie z obecnym wykorzystywaniem poszczególnych przewodów kominowych należy przyjąć, że poszczególne przewody kominowe stanowią odrębne przedmioty prawa własności przynależne do poszczególnych nieruchomości;

do żadnego z obu przewodów nie były i nie mogłyby być podłączone urządzenia grzewcze zainstalowane w obu budynkach;

przeprowadzenie ewentualnych napraw oraz badanie szczelności poszczególnych przewodów kominowych wiązałoby się z koniecznością dokonania czynności osobno w poszczególnych nieruchomościach, w miejscach włączeń ewentualnych urządzeń grzewczych do poszczególnych przewodów.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje rozstrzygnięcie.

W piśmie procesowym z dnia 28 kwietnia 2024 r. I. M. wskazała między innymi, że Jej zdaniem ww. decyzja nie narusza interesu Skarżących, gdyż dom typu bliźniaczego (ul. [...] w S.) ma wspólną ścianę od piwnicy po dach, w której wybudowany jest komin, a więc jest wspólny.

Strona wyjaśniła, że jedna ściana komina znajduje się w domu - mieszkaniu [...] a druga w domu - mieszkaniu [...]. Wobec takiego usytuowania komina nie można tych obu segmentów domu rozdzielić i żaden z tych segmentów nie może istnieć samodzielnie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z powyższymi zasadami należało uznać, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem prawa materialnego. Nie stwierdzono także naruszenia procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Istota sporu w sprawie dotyczy kwestii czy prawidłowo organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i jednocześnie nakazał właścicielom – w tym Skarżącym - budynku mieszkalnego wybudowanego w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] i [...] w S. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego dwuprzewodowego komina usytuowanego we wspólnej ścianie poprzez usunięcie nieszczelności oraz ubytków w fugach dymowego przewodu kominowego obsługującego kominek w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w S. w terminie do dnia 28 czerwca 2024 r.

Zdaniem Skarżących organ odwoławczy błędnie przyjął, że przedmiotowy przewód kominowy należy uznać za część wspólną ww. nieruchomości i że obowiązek doprowadzenia tego przewodu kominowego do stanu technicznego pozwalającego na bezpieczne korzystanie z niego obciąża wszystkich właścicieli nieruchomości.

Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowi art. 66 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2023. Poz. 682 ze zm.), dalej jako "P.b.", zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: (1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo (2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo (3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo (4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że decyzja wydawana na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 P.b. ma charakter związany. Organ nadzoru budowlanego po ustaleniu wystąpienia którejkolwiek z przesłanek określonych w powyższym przepisie jest bowiem nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Obowiązek wykonania nałożonych robót budowlanych ma przy tym charakter naprawczy, a sam ich rodzaj oraz zakres zależy od rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości (zob. m.in. wyroki NSA z dnia: 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1328/09; z dnia 29 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2405/17; z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt II OSK 202/21, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Co istotne, celem tej regulacji jest jak najszybsze usunięcie stanu, który zagraża bezpieczeństwu zdrowia lub życia ludzkiego.

Zastosowanie art. 66 Prawa budowlanego ma prowadzić do zapewnienia właściwego, bezpiecznego stanu technicznego istniejących obiektów budowlanych oraz użytkowania ich w sposób niezagrażający wskazanym w ustawie dobrom chronionym. Nie mają przy tym znaczenia okoliczności, które doprowadziły do stanu wypełniającego przesłanki określone w tym artykule. Z tych samych względów wskazany przepis nie uzależnia nałożenia stosownego obowiązku (nakazu) od tego, kto spowodował taki stan, jak i kto powinien ponieść koszty związane z wykonaniem nakazu (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 838/14, CBOSA).

Podkreślić trzeba, że na zastosowanie ww. zakazu nie wpływa też okoliczność czy i jakim stopniu adresat decyzji jest winny powstania przesłanek zobowiązujących organ nadzoru budowlanego do wszczęcia postępowania i zakończenia go odpowiednim nakazem.

Krąg podmiotów, które mogą być adresatem decyzji wydawanej na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 P.b. określa art. 61 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2, tj. w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Tym samym decyzja nakazująca usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w przypadku, gdy obiekt stanowi współwłasność kilku podmiotów (osób) powinna być skierowana do wszystkich.

Regulacje art. 61 i art. 66 P.b. uwzględniane łącznie wskazują zatem, że przepis art. 66 P.b. nie tworzy nowych obowiązków, ale precyzuje i umożliwia egzekwowanie ustawowych obowiązków wynikających z art. 61 P.b.

W przedmiotowej sprawie organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, że w stanie technicznym części komina usytuowanego w obrębie granicy pomiędzy budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi, wybudowanymi "w zabudowie bliźniaczej" przy ul. [...] i [...], niebędącymi we współwłasności, występują nieprawidłowości, które należy usunąć. Kontrola stanu technicznego przewodu kominowego ww. komina, przynależnego do kominka usytuowanego w budynku nr [...] przeprowadzona przez mistrza kominiarskiego A. O. w dniu 23 września 2021 r. (protokół nr [...]/2021) wykazała bowiem, że przewód kominowy nr [...], do którego podłączony jest kominek w lokalu nr [...] jest drożny, nieszczelny. Dlatego do momentu uszczelnienia ww. przewodu kominowego organ zakazał jego użytkowania. W tej sprawie mamy zatem do czynienia ze stanem obiektu, który zagraża bezpieczeństwu życia lub zdrowia ludzkiego, a taki stan powinien zostać jak najszybciej i bez żadnych przeszkód usunięty.

W ocenie Sądu, oczywistym jest, że sprawne działanie przewodu kominowego wpływa na prawidłowe funkcjonowanie ww. budynków mieszkalnych. Kominy i przewody instalacji wentylacji grawitacyjnej należą do części wspólnych budynku i żaden z właścicieli wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nie ma indywidualnego tytułu prawnego do komina, czy kanału kominowego. Sam fakt korzystania z takiego komina czy kanału kominowego przez właściciela wyodrębnionego lokalu nie przesądza o przynależności do tego lokalu w znaczeniu prawnym. Jest to ocena wynikająca ze specyfiki urządzenia jakim są przewody kominowe i wentylacyjne, ponieważ nie znajdują się tylko w konkretnym lokalu, lecz także w innych częściach budynku. Stąd potrzeba skierowania nakazu w tego rodzaju sprawach do wszystkich właścicieli budynku (lokali mieszkalnych), co wynika z charakteru technicznego i prawnego tego rodzaju urządzeń w jakie wyposażony powinien być każdy budynek mieszkalny. Są to bowiem elementy budynku służące zachowaniu odpowiedniego stanu technicznego budynku jako całości. Dlatego też nakazanie Skarżącym jako współwłaścicielkom budynku mieszkalnego wybudowanego w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] w S. wykonania określonych w zaskarżonej decyzji robót zmierzających do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania całego obiektu było zgodne z ww. przepisami. Nie zamyka to jednak stronom prawa do dochodzenia wzajemnych roszczeń z tego tytułu, ale już na zasadach ogólnych wynikających z przepisów prawa cywilnego.

W świetle powyższych wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie stwierdził aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a zatem stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.