Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 737/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 128 ust. 4, art. 124 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi E. E. w G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2023 r. znak [...] w przedmiocie odszkodowania za ograniczenie korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 4017 (cztery tysiące siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent G. decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r., znak: [...], na podstawie art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5, art. 130, art. 132 ust. 1a, 2 i 6 oraz art. 134 w zw. z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm., dalej powoływana jako ugn) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej powoływana jako kpa) m.in. ustalił odszkodowanie E. S.A. w G. (dalej określana jako Skarżąca) w kwocie [...] zł na rzecz E. S. (dalej określany jako Wnioskodawca) za udział w wysokości [...] części w nieruchomości położonej w G. przy ul. B., oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...], z tytułu powstałej szkody wynikającej z wycięcia drzewostanu wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oraz zmniejszenia wartości nieruchomości w związku z założeniem, przeprowadzeniem i utrzymaniem na tej nieruchomości napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 kV relacji I. – G., zrealizowanej na podstawie zezwolenia Naczelnika Gminy G. nr [...] z dnia [...].04.1974 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Wnioskodawca wystąpił o ustalenie, przyznanie i wypłatę odszkodowania w trybie art. 129 ust. 5 ugn. Ograniczenie prawa własności przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie zezwolenia Naczelnika Gminy G. nr [...] z dnia [...].04.1974 r., które zostało wydane na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18 poz. 94 z 1958 r.). Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania ww. zezwolenia, stanowił, że organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem naczelnika gminy - a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy), zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Natomiast stosownie do art. 36 ust. 1 cyt. ustawy, odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia; w razie sporu wysokość odszkodowania ustala na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy).

Kwestie odszkodowania za wywłaszczenie i ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości regulują obecnie przepisy art. 128-135 ugn. W myśl art. 129 ust. 5 pkt 3, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Przepis ten ma zastosowanie zarówno do sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, jak również w przypadkach ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie przepisów art. 120 i art. 124-126 ugn.

NSA w wyroku w sprawie I OSK 147/13 opowiedział się za dopuszczalnością stosowania aktualnie obowiązującej ustawy do stanów faktycznych sprzed jej wejścia w życie, w tym art. 129 ust. 5, pod warunkiem, że objęte nią uprawnienie nie zostało skonsumowane wcześniej. Natomiast w uchwale w sprawie I OPS 1/06 NSA wyraził pogląd, że nowa ustawa, w braku przepisów przejściowych, ma zastosowanie do stanów aktualnych, ale i zdarzeń wcześniej powstałych, jeśli nadal trwają, a bezpośrednie stosowanie nowych przepisów przede wszystkim odnosi się do stosunków prawnych zastanych w dniu wejścia ich w życie. W niniejszej sprawie ograniczenie prawa własności w związku z wydaniem zezwolenia Naczelnika Gminy G. z [...].04.1974 r. stanowi zdarzenie prawne, którego skutki mają charakter ciągły i nie znalazły jeszcze swojego zakończenia.

Na podstawie zebranej dokumentacji ustalono, że właścicielami nieruchomości w dacie wydania zezwolenia Naczelnika Gminy G. z [...].04.1974 r. byli J. S. i F. S. (rodzice Skarżącego). W związku z powyższym, osobami uprawnionymi do odszkodowania są ich spadkobiercy, a Wnioskodawcy należy wypłacić odszkodowanie stosownie do posiadanych przez niego udziałów w przedmiotowej nieruchomości.

Organ ustalił, że przez działkę przebiega linia energetyczna wysokiego napięcia o mocy 110 kV relacji I. - G. W związku z budową linii została wydana zgoda Urzędu Miasta i Powiatu w G. z [...].03.1974 r. na wylesienie lasów prywatnych o pow. [...] m2. Rodzice Wnioskodawcy wyrazili zgodę na wycięcie lasu w pasie, gdzie miała przebiegać linia energetyczna.

Organ prowadził postępowanie wyjaśniające celem ustalenia, czy zostało przyznane i wypłacone odszkodowanie J. i F. S. za straty powstałe w wyniku korzystania z niniejszego zezwolenia. Jednakże po dogłębnej analizie dokumentacji nie odnaleziono dokumentów potwierdzających fakt wystąpienia przez ww. o ustalenie i wypłatę odszkodowania. W związku z powyższym, oświadczeniem z [...].03.2022 r. Wnioskodawca pod groźbą odpowiedzialności karnej oświadczył, że ani jemu, ani poprzednim właścicielom nieruchomości nie zostało przyznane odszkodowanie.

W związku z powyższym, zgodnie z art. 130 ust. 2 ugn, który mówi, że ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości, organ powołał biegłego rzeczoznawcę majątkowego w celu sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość odszkodowania powstałego na skutek ograniczenia prawa własności nieruchomości objętej danym postępowaniem. Zgodnie z treścią art. 128 ust. 4 ugn, odszkodowanie przysługuje za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Tak więc wysokość odszkodowania za szkody wynikłe z ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości powinna obejmować dwa elementy: wartość poniesionych szkód oraz zmniejszenie wartość nieruchomości wskutek trwałego usytuowania na niej urządzeń przesyłowych.

W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu (art. 130 ust. 1 ugn).

Powołany przez organ biegły - rzeczoznawca majątkowy sporządziła operat szacunkowy z [...].08.2022 r. Rzeczoznawca określiła wysokość odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na łączną kwotę [...] zł po zaokrągleniu na kwotę w wysokości [...] zł (w tym wartość szkody rzeczywistej za wycięcie drzewostanu na kwotę [...] zł oraz wartość szkody związanej ze zmniejszeniem wartości nieruchomości na kwotę w [...] zł).

Odszkodowanie należne Wnioskodawcy w kwocie [...] zł ustalono w oparciu o wycenę dokonaną przez rzeczoznawcę majątkowego obejmującą kwotę zmniejszenia wartości nieruchomości oraz wartość szkody, stosownie do posiadanych przez niego udziałów w wysokości [...] części w przedmiotowej nieruchomości.

Zgodnie z art. 132 ust. 6 ugn, obowiązek zapłaty odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń wymienionych w art. 124, art. 124b, art. 125 i art. 126 oraz za zmniejszenie wartości nieruchomości z tego powodu obciąża osobę lub jednostkę organizacyjną, która uzyskała zezwolenie odpowiednio na założenie lub przeprowadzenie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest obecny właściciel i użytkownik przedmiotowej linii elektroenergetycznej, tj. Skarżąca.

Od powyższej decyzji Prezydenta G. odwołanie złożyła Skarżąca, zarzucając jej naruszenie:

art. 129 ust. 5 ugn w zw. z art. 36 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że mimo braku złożenia przez poprzedników prawnych wniosku o wypłatę odszkodowania i wcześniejszej odmowy wypłaty tego odszkodowania możliwe jest przyznanie odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 ugn;

art. 36 ust. 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez uznanie, że roszczenie o odszkodowanie w związku z posadowieniem linii energetycznej nie przedawnia się;

art. 233 ugn poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie, że art. 129 ust. 5 ugn ma zastosowanie również do postępowań administracyjnych zakończonych prawomocnie przed wejściem w życiu ustawy o gospodarce nieruchomościami;

art. 130 ugn poprzez wydanie decyzji administracyjnej w oparciu o opinię biegłego, która wycenia szkodę z uwzględnieniem infrastruktury, która nie istniała w chwili wydania decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości będącej obecnie własnością Wnioskodawcy.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2023 r., znak [...], na podstawie art. 9a, art. 129 ust. 5, art. 130, art. 132 ust. 1a, 2 i 6, art. 134 w zw. z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 344) oraz art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na treść art. 35 ust. 1 i art. 36 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Dalej wskazał, że kwestie odszkodowania za wywłaszczenie i ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości regulują obecnie przepisy art. 128-135 ugn. W myśl przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Przepis ten ma zastosowanie zarówno do sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, jak również w przypadkach ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie przepisów art. 120 i art. 124-126 ugn.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie I OSK 147/13 opowiedział się za dopuszczalnością stosowania aktualnie obowiązującej ustawy do stanów faktycznych sprzed jej wejścia w życie, w tym art. 129 ust. 5 ugn, pod warunkiem, że objęte nią uprawnienie nie zostało skonsumowane wcześniej. Zgodnie z uchwałą składu 7 Sędziów NSA w sprawie I OPS 1/06: "W sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak również do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej, lecz trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy". W niniejszej sprawie ograniczenie prawa własności w związku z wydaniem zezwolenia Naczelnika Gminy G. z [...] .04.1974 r. stanowi zdarzenie prawne, którego skutki mają charakter ciągły i nie znalazły jeszcze swojego zakończenia.

Obecna działka o nr [...] powstała w wyniku podziału działki nr [...] w obrębie [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...] na podstawie decyzji Prezydent G. z dnia [...].11.2008 r. znak: [...]. Przez działkę tą przebiega linia energetyczna wysokiego napięcia o mocy 110 kV. Z dalszych dokumentów wynika, że pobudowano ją w oparciu o dokumentację projektową przygotowaną na podstawie decyzji [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z [...].08.1973 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego łącznie z projektami obiektów budowlanych oraz na podstawie zezwolenia Naczelnika Gminy G. nr [...] z [...].04.1974 r. wydanego w trybie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości zezwalającego Zakładowi Energetycznemu na założenie, przeprowadzenie i utrzymanie tej linii na działce rodziców wnioskodawcy. W związku z budową linii została wydana zgoda Urzędu Miasta i Powiatu w G. z [...].03.1974 r. na wylesienie lasów prywatnych o pow. [...] m2 z działki nr [...], pod budowę nowej linii. Rodzice Wnioskodawcy (i jednocześnie jego poprzednicy prawni) wyrazili zgodę na wycięcie lasu na działce [...] w pasie, gdzie miała przebiegać linia energetyczna.

Organ prowadził postępowanie wyjaśniające celem ustalenia, czy zostało przyznane i wypłacone odszkodowanie rodzicom Wnioskodawcy za straty powstałe w wyniku korzystania z ww. zezwolenia. Jednakże po dogłębnej analizie dokumentacji nie odnaleziono dokumentów potwierdzających fakt wystąpienia przez nich o ustalenie i wypłatę odszkodowania. W związku z powyższym, oświadczeniem z [...].03.2022 r. Wnioskodawca pod groźbą odpowiedzialności karnej oświadczył, że ani jemu, ani poprzednim właścicielom nieruchomości nie zostało przyznane odszkodowanie.

Odwołując się do zarzutu Skarżącej, że roszczenie o wypłatę przedmiotowego odszkodowania przedawniło się, Wojewoda powołał się na wyrok NSA w sprawie I OSK 1221/21 oraz uchwałę NSA w sprawie I OPS 1/20. Jak wynika z wyroku NSA w sprawie I OSK 1221/21: "Przeszkodą do procedowania nie jest fakt, że byli właściciele niezwłocznie po zajęciu nieruchomości nie złożyli wniosku o ustalenie odszkodowania. Przepis art. 36 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie stawiał takiego wymogu, zaś omawiane roszczenie nie ulega przedawnieniu. W świetle obecnie obowiązujących przepisów, przedawnieniu ulega wyłącznie odszkodowanie, które zostało już wcześniej ustalone, natomiast przedawnieniu nie podlega samo ustalenie odszkodowania, gdyż z woli ustawodawcy następuje to w formie decyzji administracyjnej. Zaspokojenie osób, które zostały wywłaszczone, wyklucza dopuszczalność zgłoszenia roszczenia w przyszłości przez następców prawnych osób uprawnionych do odszkodowania. Jeżeli jednak roszczenia nie zostały dotychczas zgłoszone, a właścicielem nieruchomości w drodze sukcesji uniwersalnej został następca prawny, to może on zgłosić takie roszczenie. Zatem wnioskodawca jest uprawniony do ubiegania się o przyznanie odszkodowania w zakresie, w jakim nie zostało ono ustalone ani wypłacone stosownie do art. 36 ust. 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości jego poprzednikom prawnym".

Natomiast, zgodnie z uchwałą NSA w sprawie I OPS 1/20: "Odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.) dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości".

Wyjaśniając zarzut Skarżącej w kwestii wydania decyzji administracyjnej w oparciu o opinię biegłego, która wycenia szkodę z uwzględnieniem infrastruktury, która istniała w chwili wydania decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości, będącej obecnie własnością Wnioskodawcy, należy wziąć pod uwagę art. 130 ugn stanowiący, że wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości, wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1, według stanu i przeznaczenia nieruchomości odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Przepis art. 134 stosuje się odpowiednio. 2. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości.

Zgodnie z treścią art. 128 ust. 4 ugn, odszkodowanie przysługuje za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Tak więc wysokość odszkodowania za szkody wynikłe z ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości powinna obejmować dwa elementy: wartość poniesionych szkód oraz zmniejszenie wartość nieruchomości wskutek trwałego usytuowania na niej urządzeń przesyłowych.

Zgodnie z decyzją Prezydenta G. wysokość ustalonego odszkodowania została ustalona na podstawie operatu szacunkowego z [...].08.2022 r. Zgodnie z dokumentacją znajdującą się w aktach sprawy na terenie działki został wylesiony pas o powierzchni [...] m2 i szerokości ok. [...] m (wg pomiaru własnego rzeczoznawcy). Obecnie nieruchomość jest porośnięta lasem sosnowym w wieku ok 70-80 lat. Biegła przyjęła, że wg stanu na dzień [...] .04.1974 r. nieruchomość porośnięta była lasem sosnowym w wieku ok. 30 lat. Rzeczoznawca podała, że lokalizacja urządzenia nie zmienia sposobu korzystania z pozostałej części nieruchomości. Ponadto wskazała, że wyceniana nieruchomość jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej G. z dnia [...] lutego 2013 r., zgodnie z którym położona jest w jednostce oznaczonej symbolem [...], dla której ustala się przeznaczenie pod lasy. Rzeczoznawca określiła cenę średnią, która wyniosła [...] zł/m2. Po przemnożeniu powierzchni strefy ograniczonego oddziaływania nieruchomości, która wynosi [...] m2, przez otrzymaną cenę średnią, wartość gruntu po zaokrągleniu wyniosła [...] zł.

Wartość szkody powstałej w wyniku trwałego posadowienia urządzenia została określona według stanu i przeznaczenia nieruchomości na datę wybudowania urządzenia oraz poziomu cen rynkowych na datę ustalenia odszkodowania. Wartość szkody lokalizacyjnej określono jako iloczyn wartości rynkowej 1 m2 nieruchomości nieobciążonej i powierzchni strefy oddziaływania oraz współczynnika obniżenia wartości nieruchomości w strefie oddziaływania. Obniżenie wartości nieruchomości rzeczoznawca określiła na [...] zł. Natomiast szkodę rzeczywistą stanowiącą utratę drzewostanu sosnowego, który na moment realizacji inwestycji był w wieku około 30 lat, na kwotę [...] zł.

Zasadnie zatem Prezydent G. ustalił odszkodowanie w kwocie [...] zł w oparciu o wycenę dokonaną przez rzeczoznawcę majątkowego, stosownie do posiadanych przez Wnioskodawcę udziałów w wysokości [...] części w przedmiotowej nieruchomości (zgodnie z postanowieniami sądów o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłych F. i J. S., jako prawu majątkowemu wchodzącemu w skład spadku po zmarłych).

Zgodnie z art. 132 ust. 6 ugn, obowiązek zapłaty odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń wymienionych w art. 124, art. 124b, art. 125 i art. 126 oraz za zmniejszenie wartości nieruchomości z tego powodu obciąża osobę lub jednostkę organizacyjną, która uzyskała zezwolenie odpowiednio na założenie lub przeprowadzenie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1. Zgodnie z powołanym przepisem podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest obecny właściciel i użytkownik przedmiotowej linii elektroenergetycznej, tj. Skarżąca.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy uznał, że koniecznym i zasadnym było utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

Skargę na ww. decyzję złożyła Skarżąca, zarzucając jej naruszenie przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy:

art. 138 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji opartej na ustaleniach faktycznych interpretowanych jedynie na korzyść Wnioskodawcy;

art. 36 ust. 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez uznanie, że roszczenie o wypłatę odszkodowania, w szczególności odszkodowania za wycięty drzewostan nie przedawnia się;

art. 233 ugn poprzez stosowanie przepisów tejże ustawy do sprawy zakończonej prawomocnie przed dniem jej wejścia w życie;

art. 7, 77 i 80 kpa poprzez uznanie za udowodnione, że nie ustalono i nie wypłacono poprzednikom prawnym Wnioskodawcy odszkodowania, w sytuacji gdy dokumenty świadczące o tejże wypłacie mogły zostać zniszczone w związku z brzmieniem przepisów dotyczących przechowywania dokumentów i oparciu decyzji jedynie o oświadczenie Wnioskodawcy, który nie był w tym czasie właścicielem nieruchomości, a jako dziecko poprzedników prawnych mógł nie zostać poinformowany przez rodziców o tym fakcie;

art. 86 kpa poprzez przesłuchanie Wnioskodawcy na okoliczność wypłaty odszkodowania, podczas gdy organ nie wypełnił obowiązku dokładnego zbadania materiału dowodowego;

art. 7 i art. 7a kpc poprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości w postaci faktu ustalenia i wypłaty odszkodowania na korzyść Wnioskodawcy, podczas gdy sprzeciwiają się temu sporne interesy stron postępowania;

art. 11 w zw. art. 107 § 3 kpa poprzez brak poinformowania strony, jakie czynności zostały wykonane w celu ustalenia, czy właścicielom nieruchomości ustalono i wypłacono odszkodowanie i poprzestanie na ogólnym stwierdzeniu, że przeprowadzono w tym celu postępowanie sprawdzające i brak odniesienia się do przepisów dotyczących czasu przechowywania dokumentów.

W związku Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że kwestia zaliczania akt do materiałów archiwalnym oraz kwestia okresu ich przechowywania uregulowana była w dekrecie z dnia 29 marca 1951 r. o archiwach państwowych (Dz. U. Nr 19, poz. 149) oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 lutego 1957 r. w sprawie państwowego zasobu archiwalnego (Dz. U. Nr 12, poz. 66). Na mocy § 3 pkt 1 lit. a wspomnianego rozporządzenia, w skład państwowego zasobu archiwalnego zaliczone zostały m.in. materiały archiwalne powstałe w wyniku prowadzonej po dniu 22 lipca 1944 r. działalności organów władzy i administracji państwowej. Urzędy organów administracji były zobowiązane czasowo przechowywać wytworzone materiały archiwalne w swoich składnicach akt (§ 7 rozporządzenia), przy czym w przypadku urzędów na szczeblu powiatowym okres przechowywania wynosił 10 lat (§ 10 ust. 1 lit. c rozporządzenia). Po upływie okresu przechowywania materiały archiwalne podlegały przekazaniu do właściwych archiwów państwowych (§ 11 rozporządzenia), z tym że materiały nie posiadające historycznej wartości politycznej, społecznej, gospodarczej i naukowej, które utraciły znaczenie praktyczne - podlegały wybrakowaniu i przekazaniu na zniszczenie (§ 12 ust. 1 rozporządzenia). Niezależnie od powyższego, zgodnie z zarządzeniem nr 36 Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 12 grudnia 1975 r. akta związane rodzajowo z prawem pierwokupu i wywłaszczaniem sklasyfikowane zostały pod pozycją B15 (w jednostce macierzystej) i Bc (w innych jednostkach). Symbole te oznaczają kategorię odrębnych od materiałów archiwalnych kategorię tzw. materiałów niearchiwalnych, tj. aktów o wartości użytkowej, o czasowym znaczeniu, dla których okres przechowywania w przypadku kategorii B15 wynosi 15 lat, zaś w przypadku kategorii Bc okres ten kończy się wraz z wykorzystaniem tego aktu (krótkotrwały akt manipulacyjny).

W związku powyższym należy uznać, że organy administracji nie miały obowiązku wieczystego przechowania akt sprawy dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości i wypłaty odszkodowania za tę nieruchomość. W sytuacji zatem usprawiedliwionego (w świetle przepisów prawa) braku akt, przeprowadzenie dowodu na okoliczność nieustalenia odszkodowania za przejęte grunty podlega ogólnym regułom postępowania dowodowego. W przedmiotowej sprawie nie oznacza to jednak, że organy administracji powinny dowodzić faktu ustalenia/nieustalenia odszkodowania, bez uwzględnienia okoliczności braku jakichkolwiek źródeł dowodowych w tym zakresie oraz obowiązujących przepisów w sprawie podziału materiałów archiwalnych na kategorie i ustalenia terminów ich przechowywania.

Gdy danej okoliczności nie da się z pewnością ustalić i to z powodów, na które organ nie miał wpływu (brak możliwości ustalenia danej okoliczności niejako wynika ze zgodnego z prawem zachowania organu, tj. zniszczenia dokumentacji nietrwałej), to wywodzenie na tej podstawie roszczenia o ustalenie i wypłatę odszkodowania w sposób nieuzasadniony stawia prywatny interes jednej strony ponad interes drugiej strony, podczas gdy są one co do zasady wobec siebie równe. Podkreślić trzeba, że wprowadzając zasadę uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, art. 7 kpa nie określa hierarchii tych wartości ani też zasad rozstrzygania konfliktów między nimi. Z punktu widzenia struktury i celów postępowania administracyjnego można przyjąć, że wymienione w tym artykule interesy są prawnie równorzędne. Oznacza to, że w procesie wykładni norm proceduralnych organ administracji publicznej nie może kierować się założoną a priori hierarchią tych interesów (Wróbel A., Jaśkowska M., Wilbrandt - Gotowicz M., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VII, Wolters Kluwer 2018). Ustalenie i wypłata odszkodowania nastąpiłyby na podstawie budzącego zasadnicze wątpliwości stanu faktycznego, a wątpliwości te nie tylko nie powstały z winy organu, ale były konsekwencją jego zgodnego z prawem działania w przeszłości. Organ, ustalając w niniejszej sytuacji odszkodowanie i nakazując Skarżącej jego wypłatę, dokonał wyraźnego faworyzowania interesu jednej strony (por. wyrok WSA w Bydgoszczy w sprawie II SA/Bd 1295/17). W powołanym wyroku wyrażono słuszny pogląd, że w sytuacji, gdy nie da się udowodnić faktu pozytywnego w postaci dokumentu potwierdzającego prawo do odszkodowania, ustalającego jego wysokość oraz wypłatę, założenie, że automatycznie aktualizuje to podstawę do domagania się ustalenia i wypłaty odszkodowania, doprowadziłoby w istocie do zagrożenia nadużywania prawa wynikającego z art. 129 ugn. Brak dokumentacji pozwalającej na stwierdzenie wydania decyzji odszkodowawczej stanowi prawną konsekwencję upływu czasu (w niniejszej sprawie upływu prawie 50 lat) i nie można na tej podstawie doszukiwać się podstawy roszczenia o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

Organ oparł decyzję na oświadczeniu osoby żywotnie zainteresowanej w określonym rozstrzygnięciu, co czyni przeprowadzone postępowanie administracyjne jednostronnym, przeprowadzonym z naruszeniem art. 7a kpa w związku ze spornymi interesami stron występujących w niniejszym postępowaniu.

Organ jedynie wybiórczo powołuje się na orzeczenie NSA w sprawie I OPS 1/20, twierdząc, że odszkodowanie może być po 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy o zasadach o trybie wywłaszczania nieruchomości. Dalsze bowiem uzasadnienie tego orzeczenia wskazuje, że jeśli poprzednik prawny nie złożył wniosku o odszkodowanie, to tylko dlatego, że nie skorzystał z możliwości ubiegania się o to odszkodowanie: "Jeżeli osoba, która była właścicielem nieruchomości w dniu wydania zezwolenia na jej czasowe zajęcie, nie złożyła wniosku o ustalenie odszkodowania, to nie jest to sytuacja objęta hipotezą art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Nie mamy bowiem do czynienia z "nieustaleniem odszkodowania", jako działaniem krzywdzącym właściciela, ale z brakiem wymaganej w art. 36 ust. 1 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości inicjatywy strony potencjalnie zainteresowanej w takim ustaleniu, co spowodowało niezależną od organu przyczynę braku ustalenia wysokości tej rekompensaty. Stąd też należy wyraźnie podkreślić, że w sytuacji gdy właściciel gruntu, którego prawo własności zostało ograniczone w sposób, o którym mowa w art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., nie wystąpił z wnioskiem o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 36 ust. 1 tej ustawy, to nie otrzymał odszkodowania nie dlatego, że nie przewidywały go przepisy prawa, czy też dlatego, że złożony wniosek z naruszeniem przepisów prawa został załatwiony odmownie, ale dlatego, że właściciel ten nie skorzystał z możliwości ubiegania się o odszkodowanie i nie wystąpił z wnioskiem o jego ustalenie.".

Nie mamy zatem w niniejszym przypadku do czynienia z "nieustaleniem odszkodowania" jako działaniem krzywdzącym właściciela, ale z brakiem wymaganej w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. inicjatywy strony potencjalnie zainteresowanej w takim ustaleniu, co spowodowało niezależną od organu przyczynę braku ustalenia wysokości tej rekompensaty. Stąd też należy wyraźnie podkreślić, że w sytuacji gdy właściciel gruntu, którego prawo własności zostało ograniczone w sposób, o którym mowa w art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., nie wystąpił z wnioskiem o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 36 ust. 1 tej ustawy, to nie otrzymał odszkodowania nie dlatego, że nie przewidywały go przepisy prawa, czy też dlatego, że złożony wniosek z naruszeniem przepisów prawa został załatwiony odmownie, ale dlatego, że właściciel ten nie skorzystał z możliwości ubiegania się o odszkodowanie i nie wystąpił z wnioskiem o jego ustalenie. Jeżeli bowiem prawo wcześniej obowiązujące wymagało od właściciela jedynie inicjatywy procesowej w zakresie ustalenia odszkodowania, a ten z własnej woli zaniechał złożenia stosownego wniosku do organu, to - zgodnie z zasadą volenti not fit iniuria - sam uniemożliwił organowi ustalenie wysokości odszkodowania w terminie 3 lat od dnia powstania szkody.

Zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach powinno być ustalone w przeciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie. Roszczenie o takie odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od powstania szkody. Tymczasem brak jakichkolwiek dokumentów świadczących o tym, że poprzednicy prawni Wnioskodawcy złożyli wniosek o wypłatę odszkodowania.

"Przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie stanowi nowej, samodzielnej podstawy do ustalenia i wypłaty odszkodowania, którego przedawnienie nastąpiło przed wejściem w życie u.g.n., lecz dotyczy on wyłącznie takich roszczeń odszkodowawczych, które nie uległy przedawnieniu - z powodu braku przepisu przewidującego przedawnienie bądź też z powodu złożenia wniosku o odszkodowanie przed upływem okresu przedawnienia, lecz nierozpoznania go przez organy administracji." (wyrok NSA w sprawie I OSK 1019/21, LEX nr 3327513.)

Nie sposób zgodzić się z organem, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie bowiem z art. 233 tej ustawy, nowe przepisy mają zastosowanie do spraw wszczętych, ale niezakończonych decyzją ostateczną przed wejściem w życie tych przepisów. Zwrócić uwagę należy, że nawet jeśli organ przyjął, że dokumenty nie zostały zniszczone w wyniku upływu czasu, (upływu terminu, do którego organy były zobowiązane je przechowywać) i dysponował kompletem istniejących kiedykolwiek dokumentów, z których wywnioskować można, że poprzednicy prawni Wnioskodawcy nie składali wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, to nie doszło do zainicjowania postępowania w tym zakresie i nie mają zatem zastosowania przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie mamy bowiem do czynienia ze sprawą wszczętą przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Niezależnie zatem od tego, czy brak jest dokumentów świadczących o tym, czy ustalono i wypłacono odszkodowanie z uwagi na upływ czasu i zniszczenie dokumentów świadczących o ustaleniu i wypłacie odszkodowania, czy też braku złożenia takiego wniosku przez poprzedników prawnych Wnioskodawcy, organ winien wydać decyzję odmowną dotyczącą wypłaty odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty były zasadne.

Zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Jak słusznie wskazał NSA w wyroku w sprawie I OSK 1082/20, przepis ten znajduje zastosowanie do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie tej ustawy i to nie tylko w sytuacji całkowitego pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, lecz również w przypadku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (zob. też wyroki wyrok NSA w sprawach I OSK 23/16 i I OSK 908/16). Wykładnia sądowa przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn nie może polegać na nadawaniu mu aż tak odmiennej treści od tej, jaką nadał mu ustawodawca. Z tego więc powodu należy podzielić pogląd, zgodnie z którym dla zastosowania przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn do stanu, jaki zaistniał w przeszłości, konieczne jest, by pozbawienie prawa własności do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania nastąpiło, mimo że obowiązujące w tym czasie przepisy przewidywały jednak obowiązek przyznania stosownego odszkodowania. Dodać też trzeba, że taki obowiązek musi również wynikać z przepisów, które obecnie obowiązują (aktualnie jest to przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn). W każdym zatem przypadku należy m.in. ocenić, czy pozbawienie praw przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami nastąpiło w takiej formie prawnej lub przy zastosowaniu takiej instytucji prawnej, która znajduje odzwierciedlenie w obecnie obowiązującej formie przejmowania praw do nieruchomości pod cel publiczny (wyrok NSA w sprawie I OSK 797/22). Zgodnie aktualną linią - odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (wyrok NSA w sprawie I OSK 1082/20). Tym samym nie był zasadny zarzut naruszenia art. 233 ugn, zgodnie z którym sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Powołane wyżej orzecznictwo, którego poglądy podziela Sąd w tut. składzie, zezwalają na wypłatę odszkodowania w niniejszym stanie faktycznym.

W świetle powyższych rozważań Wnioskodawcy co do zasady przysługiwało więc na podstawie art. 35 ust. 1 w zw. z art. 36 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości odszkodowanie za zajęcie gruntu stanowiącego własność jego poprzedników prawnych (rodziców). Ograniczenie prawa własności przedmiotowej nieruchomości nastąpiło bowiem na podstawie zezwolenia Naczelnika Gminy G. nr [...] z dnia [...] .04.1974 r., które zostało wydane na podstawie art. 35 cyt. ustawy.

Nie było prawidłowe odwołanie się przez Skarżacą do następującej tezy zawartej w uchwale NSA w sprawie I OPS 1/20: "(...) w sytuacji gdy właściciel gruntu, którego prawo własności zostało ograniczone w sposób, o którym mowa w art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 1958 r., nie wystąpił z wnioskiem o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 36 ust. 1 tej ustawy, to nie otrzymał odszkodowania nie dlatego, że nie przewidywały go przepisy prawa, czy też dlatego, że złożony wniosek z naruszeniem przepisów prawa został załatwiony odmownie, ale dlatego, że właściciel ten nie skorzystał z możliwości ubiegania się o odszkodowanie i nie wystąpił z wnioskiem o jego ustalenie". Powyższa teza odnosi się do oceny tego, czy odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, może być ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn na rzecz nabywcy nieruchomości w drodze umowy zawartej po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Natomiast w przedmiotowej sprawie będzie miała zastosowania inna teza cyt. uchwały, a mianowicie że odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Jak wskazano w uzasadnieniu cyt. uchwały, przyjęcie odmiennego stanowiska powodowałoby, że spadkobiercy osoby wywłaszczonej, którzy jako sukcesorzy pod tytułem ogólnym (uniwersalnym) wstępują w ogół praw i obowiązków zmarłego właściciela, w tym również praw i obowiązków związanych z wywłaszczoną już nieruchomością, pozbawieni zostaliby udziału w niezaspokojonych prawach majątkowych swojego spadkodawcy przysługujących mu z tytułu wywłaszczenia własności nieruchomości, a konsekwencją tego stanu rzeczy byłoby wywłaszczenie bez odszkodowania.

Należy natomiast w pełni zgodzić się ze Skarżącą, że organ, naruszając art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, ustalił, iż poprzednikom prawnym Wnioskodawcy nie zostało wypłacone odszkodowanie. Organ zwrócił się w tej sprawie do Wójta Gminy G. i Skarżącej o sprawdzenie dokumentacji archiwalnej (pismo z [...].04.2018 r., k. 39 i 42 akt adm.), a ponadto do Sądu Rejonowego w G. (pismo z [...].12.2018 r., k. 125 akt adm.). Natomiast pismo organu do Archiwum Państwowego w T. z [...].06.2019 r. (k. 187 akt adm.) dotyczy jedynie informacji związanych z tym, kto był właścicielem nieruchomości w 1974 r. Tymczasem dokumenty potwierdzające zarówno złożenie wniosku, jak i dokonanie takiej wypłaty mogą znajdować się w innych archiwach (w tym właśnie w Archiwum Państwowym), tymczasem organ nie podjął wszystkich wymaganych czynności w celu ustalenia tej okoliczności.

Ponadto organ w żaden sposób nie uwzględnił cytowanych w skardze regulacji dotyczących niszczenia archiwalnych dokumentów i w sposób jednostronny przyjął, że brak stosownych dokumentów wynika wyłącznie z tego, że odszkodowanie nie zostało wypłacone, podczas gdy nie można wykluczyć, że zwyczajnie uległy one zniszczeniu zgodnie z obowiązującymi przepisami. W tym kontekście wskazać należy, że art. 7 kpa wyraża zasadę określaną jako zasadę prawdy obiektywnej, prawdy materialnej. Zgodnie z tym przepisem, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jak podnosi się w piśmiennictwie, z zasady prawdy materialnej wyrażonej w tym przepisie wynika, że to organ administracji publicznej jest gospodarzem postępowania i zobowiązany jest do podejmowania wszelkich czynności zmierzających do wyczerpującego zebrania i zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie. Niemniej jednak z art. 7 kpa wynika również obowiązek składającego wniosek aktywnego współdziałania z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy (zob. H. Knysiak-Sydyka, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, s.127). Zasada określona w art. 7 in fine kpa nakazuje organom uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli, nie dając prymatu żadnej z powyższych wartości. Odwołując się do zasady wynikającej z art. 7 kpa, nie można nie uwzględniać okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, w tym przypadku okoliczności związanych z upływem czasu, tj. 43 lat, jakie minęły od daty ograniczenia prawa własności w 1974 r. do 2017 r., kiedy to Wnioskodawca złożył wniosek o ustalenie odszkodowania.

W takich okolicznościach faktycznych konieczne było podjęcie przez organ poszukiwań w zasobach archiwalnych (które w toku dalszego postępowania organ winien dodatkowo ustalić, ale w szczególności dotyczy to Archiwum Państwowego), czy nie zachowały się jakiekolwiek dokumenty związane z ustaleniem odszkodowania. Strona, składając wniosek o ustalenie odszkodowania po okresie 43 lat, twierdząc, że odszkodowanie to nie zostało wypłacone poprzednikom prawnym, a równocześnie nie przedkładając jakichkolwiek dowodów, tj. wniosków, zażaleń, pism, korespondencji, skarg, kierowanych do organu na przestrzeni tych 43 lat w sprawie wypłaty odszkodowania, nie może oczekiwać, że jest zwolniona z obowiązku podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy.

Mając na względzie wskazane wyżej uwagi, wskazać trzeba, że nie było wystarczające odebranie oświadczenia od Wnioskodawcy. Podkreślić należy to, że powyższe oświadczenie nie stanowi dowodu z przesłuchania strony, o jakim mowa w art. 86 kpa. Zgodnie z nim, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Przede wszystkim oświadczenie nie stanowi przesłuchania. Organ nie zadał Wnioskodawcy żadnych szczegółowych pytań związanych z wypłatą odszkodowania jego rodzicom, nie starał się wyjaśnić szczegółowo, co pamięta on z tamtego okresu, czy w ogóle mieszkał wtedy z rodzicami (Wnioskodawca miał wówczas 22 lata). Przede wszystkim jednak przesłuchanie strony jest możliwe dopiero wtedy, gdy zostaną wyczerpane wszystkie inne środki dowodowe. W tym przypadku byłyby to informacje zaczerpnięte z innych archiwów, gdzie mogły znajdować się dokumenty związane z wypłatą odszkodowania. Ponadto organ winien rozważyć przesłuchanie świadków – w tym przypadku np. pozostałych spadkobierców, którzy mogą mieć informacje dotyczące wypłaty odszkodowania.

Natomiast zarzut naruszenia art. 36 ust. 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości należało uznać za przedwczesny. Zgodnie z cyt przepisem: "Odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach powinno być ustalone w przeciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie. Roszczenie o takie odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od powstania szkody.". W przedmiotowej sprawie odszkodowanie zostało ustalone za wycięcie drzewostanu oraz zmniejszenie wartości nieruchomości. Niewątpliwie, biorąc pod uwagę treść ww. przepisu, roszczenie o zmniejszenie wartości nieruchomości nie przedawnia się na jego podstawie. Natomiast pojęcia zasiewów, upraw i plonów wskazują na intencjonalne, celowe działanie człowieka mające na celu szeroko pojętą hodowlę roślin. Jak wskazuje Słownik języka polskiego PWN, uprawa lasu to «sposób sztucznego odnowienia lasu przez zasiew nasion lub sadzenie sadzonek», uprawa leśna «młody drzewostan powstały ze sztucznego odnowienia». Z powyższego wynika, że las rosnący w sposób naturalny, nie uprawiany przez człowieka, nie podpada pod ww. przepis. Jednakże z akt sprawy nie wynika, jaki charakter miał przedmiotowy las, wycięty na potrzeby założenia i przeprowadzenia na nieruchomości napowietrznej linii elektroenergetycznej. W tym kontekście wskazać trzeba, że ww. zarzut był przedwczesny, ponieważ w pierwszej kolejności organ winien dokonać powyższych ustaleń.

Nie był zasadny zarzut naruszenia art. 7a kpa (błędnie wpisano "kpc"). Zgodnie z nim, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W sprawie bowiem nie wystąpiły wątpliwości co do treści normy prawnej w rozumieniu cyt. przepisu.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej powoływana jako "ppsa"), orzeczono jak w sentencji.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 ppsa.

Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.

Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta B., będącego siedzibą tutejszego Sądu, oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z dnia 21.11.2023 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ppsa, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ppsa w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) z uwzględnieniem uiszczonych przez skarżącego wpisu w kwocie 400 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.