Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 622/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 9, art. 11, art. 15, art. 28, art. 61 par. 1, art. 64 par. 1, 2, art. 104 par. 1, art. 107 par. 1-5, art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 9 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: , Przewodnicząca: Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), , , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2016 roku sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] znak [...].


UZASADNIENIE

ŻSygn. akt III SA/Łd 622/16

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 277), zwanej dalej ustawą, po rozpatrzeniu wniosku J Ś o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia[...] r. o umorzeniu nienależnie pobranego świadczenia.

W uzasadnieniu organ administracji przedstawiając stan faktyczny sprawy podniósł, że decyzją z dnia [...] r. Kasa ustaliła nadpłatę z tytułu nienależnie pobranej części uzupełniającej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy za okres od 1 kwietnia 2004 r. do 31 grudnia 2012 r. w kwocie 64 025,33 zł i zobowiązała J Ś do zwrotu kwoty 24 860,58zł za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2012 r. Pozostała część zadłużenia w kwocie 39.164,95zł została odpisana i nie podlegała zwrotowi. Od decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia skarżący złożył odwołanie do Sądu Okręgowego, Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł, który wyrokiem z dnia 6 listopada 2013 r. oddalił odwołanie. Decyzją z dnia [...] r. Kasa rozpoczęła dokonywanie potrąceń z renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy.

Wnioskiem z dnia 21 marca 2014 r. skarżący zwrócił się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...]r. odmówił umorzenia, a następnie decyzją z dnia [...] r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 1 lipca 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia[...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania ustalono, że skarżący mieszka w jednym domu z żoną oraz dwójką dorosłych dzieci tj. niepełnosprawną córką E. (lat 32) i synem B.(lat 25). Natomiast syn J Ś od 2013 r., który pobiera rentę z ZUS oraz zasiłek pielęgnacyjny z GOPS, nie mieszka razem z rodziną i nie jest znane miejsce jego pobytu. Syn B nie prowadzi z rodziną wspólnego gospodarstwa domowego. Utrzymuje się z prowadzonej działalności rolniczej. Skarżący, żona i córka E prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący pobiera rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym, w łącznej kwocie 1 240,62 zł brutto miesięcznie, po potraceniu raty nadpłaty w wysokości 425,78 zł do wypłaty przysługuje 743,84zł miesięcznie. Żona skarżącego otrzymuje emeryturę z ZUS w kwocie 730,45 zł, zaś córka E rentę socjalną w kwocie 643,02zł i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Udokumentowane koszty leczenia rodziny skarżącego w maju 2015 r. i w listopadzie 2015 r. wyniosły 476,63 zł ( tj. 68,09zł miesięcznie), zaś koszty utrzymania domu według oświadczenia wynoszą około 400 zł miesięcznie. Po potraceniu kosztów utrzymania domu i leczenia, dochód trzyosobowej rodziny skarżącego wynosił 1 802,22 zł netto miesięcznie, co stanowiło 600,74 zł na osobę. Przy ustalaniu dochodu i wydatków członków rodziny skarżącego nie zostały uwzględnione dochody i wydatki synów J i B, ponieważ nie prowadzą oni ze skarżącym, jego żoną i córką E wspólnego gospodarstwa domowego.

Uwzględniając sytuację finansową, rodzinną, zdrowotną oraz, że skarżący spłacił 8 504,18zł nienależnie pobranej części uzupełniającej świadczenia, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] r. umorzył pozostałą do spłaty kwotę 16 356,40 zł.

W dniu 22 marca 2016 r. do organu wpłynął wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia w całości nienależnie pobranego świadczenia. We wniosku skarżący stwierdził, że z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2015 r. wynika, iż jego sytuacja majątkowa uzasadnia umorzenie całej kwoty 24 860,58 zł.

Organ administracji podniósł, iż w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazano, że dochód skarżącego i członków rodziny powinien zostać ponownie przeanalizowany z uwzględnieniem, m.in. wydatków związanych z leczeniem, utrzymaniem domu, a także relacji pomiędzy tymi wydatkami, a dochodami skarżącego i jego rodziny. Wskazano również na potrzebę wyjaśnienia sytuacji syna skarżącego J, w tym czy skarżący i jego żona pobierają jego świadczenia (tj. rentę socjalną, rentą szkoleniową oraz zasiłek pielęgnacyjny) oraz czy pokrywają koszty pobytu syna w ośrodku leczenia. Sąd nie orzekł, że sytuacja skarżącego uzasadnia umorzenie całej kwoty nienależnie pobranego świadczenia. W związku z tym przed podjęciem decyzji z dnia [...] r. szczegółowo badane były możliwości płatnicze skarżącego, w tym sytuacja finansowa, rodzinna oraz zdrowotna (dochody skarżącego, żony i córki ze świadczeń emerytalno-rentowych i GOPS-u oraz podane wydatki na leczenie i utrzymanie domu). Na tej podstawie Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego umorzył aktualne saldo nadpłaty, tj. 16 356,40 zł. Organ administracji stwierdził następnie, że skarżący we wniosku nie przedstawił żadnych nowych dowodów, które nie zostały przeanalizowane przy podejmowaniu decyzji ani też nowych okoliczności, które mogłyby mieć istotny wpływ na sprawę. Znaczna część zadłużenia skarżącego w kwocie 39 164,95 zł została odpisana i nie podlegała zwrotowi. W okresie od grudnia 2013 r. do lutego 2016 r. skarżący spłacił przez potracenia 8 504,18 zł. Po umorzeniu skarżący otrzymuje rentę rolniczą wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie wyższej niż wcześniej, tj. od 1 marca 2016 r. – 1 250,09 zł brutto (co stanowi 1 096,09 zł netto) miesięcznie, bowiem Kasa zaprzestała potrąceń kwoty 425,78 zł ze świadczenia skarżącego. Powyższe wpłynęło na poprawę sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny. Organ administracji podniósł także, iż analiza stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego (dane opublikowane na stronie internetowej KRUS) wskazuje, że wydatki tego funduszu wielokrotnie przekraczają wpływy z tytułu składek od ubezpieczonych, a brakującą kwotę wydatków na świadczenia emerytalno-rentowe pokrywa budżet państwa. Organ administracji stwierdzając, że nie znalazł podstaw do zwrotu potrąconej kwoty podniósł, iż skarżący ma stałe źródło dochodu, jakim jest emerytura rolnicza wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie przekraczającej przeciętne rolnicze świadczenie emerytalno-rentowe, podnoszone argumenty były brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji w dniu [...] r., a obecnie nie przedstawił żadnych nowych dowodów w sprawie.

W skardze na powyższą decyzję J Ś wniósł o jej zmianę poprzez umorzenie w całości należności i zwrot niesłusznie zabranej renty. Skarżący stwierdził, że jego sytuacja majątkowa uzasadnia umorzenie całej kwoty 24 860,58 zł. Został niesłusznie ukarany przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Ponad 20 lat opłacał składki. Nabył prawo do emerytury. Od 1999 r. przebywa na rencie chorobowej z powodu zwyrodnienia stawów, zakrzepicy żył, martwicy nóg i kamicy nerek. Ma usunięty woreczek żółciowy. Grozi mu amputacja nóg. Ma torbiele na nerkach. W 2004 r. orzeczono, że jest długotrwale niezdolny do pracy. Nie posiada ziemi ani domu. W 2003 r. przekazał gospodarstwo 5 dzieciom. Skarżący zakwestionował prawidłowość stanowiska organu administracji, iż kwota 24 020,44 zł stanowiła nienależnie pobrane świadczenie. Wskazał, że KRUS umorzyła mu 16.356, 40 zł, ale zabranej renty nie chce zwrócić. Powołał się na swoją trudną sytuację materialną oraz rodzinną, w tym chorobę córki E i żony oraz konieczność ponoszenia kosztów leczenia.

W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się o tyle skuteczna, że doprowadziła do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Uwzględnienie skargi może nastąpić tylko jeśli: a) zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 781 - dalej: p.p.s.a.) względnie, jeśli akt administracyjny dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a.).

Istotne znaczenie ma art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania ( 64 § 1 k.p.a. art. 7 k.p.a. i art. 9 k.p.a. art. 11k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 104 k.p.a., art. 107 § 3 i § 4 k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) w sposób, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a.

Na wstępie podkreślić należy, że po przekazaniu organowi akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 lipca 2015 r. - do ponownego rozpoznania, skarżący skierował w dniu 25 sierpnia 2015r. do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego podanie, w którym jednoznacznie wnosił o umorzenie zadłużenia jak również zwrot zabranej mu renty rolniczej. Z akt sprawy w szczególności z odpowiedzi na skargę w przedmiotowej sprawie wynika, że organy nie miały wątpliwości jakie były intencje strony. Wiedziały, że skarżącemu chodzi o umorzenie w całości kwoty zadłużenia w wysokości 24.850.58 zł i w związku z tym zwrot spłaconej wcześniej kwoty zadłużenia z tytułu nienależnie pobranej renty rolniczej, w wysokości 8.503,88 zł, która to kwota została od niego wyegzekwowana poprzez potrącenie z wypłacanej renty rolniczej. Na tle tak sprecyzowanego przez skarżącego żądania organ pierwszej instancji podejmuje decyzję o umorzeniu skarżącemu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 16.356,40 zł. Jednocześnie organ I instancji odstępuje od uzasadnienia stwierdzając, że decyzja w całości uwzględnia żądanie strony. Po wniesieniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym skarżący kwestionuje rozstrzygnięcie organu I instancji z uwagi na brak orzeczenia o umorzeniu całości zadłużenia tj. kwoty 24.850.58 zł, a w związku z tym zwrotu niesłusznie jego zdaniem zabranej renty, organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji. W ostatnim zdaniu swojego uzasadnienia stwierdza natomiast, że nie znalazł podstaw do zwrotu potrąconej kwoty bowiem skarżący ma stałe źródło dochodu, jakim jest emerytura rolnicza wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie przekraczającej przeciętne rolnicze świadczenie emerytalno-rentowe, podnoszone argumenty były brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji w dniu[...] r., a obecnie skarżący nie przedstawił żadnych nowych dowodów w sprawie.

Przystępując do rozważań merytorycznych sąd podnosi, że w postępowaniu przed organem władzy publicznej, w tym przed organem administracyjnym, obowiązuje zasada, że rozpoznanie sprawy nie powinno odbywać się w oderwaniu od istoty sprawy lub pisma, czy w oderwaniu od rzeczywistych intencji strony. Źródłem tego standardu jest zasada demokratycznego państwa prawnego oraz zasada sprawiedliwości proceduralnej. Ujmując tę kwestię zwięźle można powiedzieć, że organy administracyjne powinny tak odczytać żądanie strony, aby nie poniosła ona negatywnych konsekwencji.

W przypadku wszczęcia postępowania z wniosku strony, jak to miało miejsce w niniejszym postępowaniu, wynikające z niego żądanie, wyznacza zakres sprawy podlegającej rozpoznaniu przez organ. Jak stanowi art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Organ nie może zatem działać jednocześnie według zasady oficjalności i skargowości i winien rozstrzygnąć merytorycznie wniosek w tym zakresie jakiego on dotyczy, jaki sprecyzował wnioskodawca (por. B. Adamiak, J. Borkowski., A. Skoczylas, System prawa administracyjnego, Tom 9, Prawo procesowe administracyjne, Warszawa 2010).

Z chwilą wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek, dla organu administracji powstają określone obowiązki w tym, m.in. obowiązek zbadania czy wnoszący podanie jest stroną w sprawie (art. 28 k.p.a.), dokładnego ustalenia treści żądania strony, czy też zbadania swojej właściwości.

We wniosku, będącym przedmiotem rozstrzygania organów, skarżący domagał się umorzenia nienależnie pobranego świadczenia w całości i zwrotu wyegzekwowanej już kwoty tych należności, tak więc sprawa winna zostać rozpoznana i rozstrzygnięta w granicach tego wniosku. Rozpoznając sprawę z wniosku skarżącego, organ nie mógł zatem pominąć w swoim rozstrzygnięciu kwestii zwrotu żądanej kwoty. Niewątpliwie bowiem zamiarem skarżącego, co wynikało wprost z podania z dnia 25 sierpnia 2015 r., a następnie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy było żądanie umorzenia nienależnie pobranej kwoty w całości i zwrotu niesłusznie, jego zdaniem, zabranej renty. Rozstrzygnięcie podjęte przez organy obu instancji nie obejmowało zatem w pełni żądania zakreślonego podaniem skarżącego. Wskazać tutaj należy, że art. 104 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej (§ 1). Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji.

Tymczasem w rozpatrywanej sprawie decyzja organu I instancji umarzająca należności w kwocie 16.356,40 zł nie rozstrzygnęła sprawy co do istoty w całości, tj. w granicach podania skarżącego. Brak jest w niej rozstrzygnięcia odnośnie żądania zwrotu niesłusznie, w ocenie skarżącego, zabrania renty. Jednocześnie organ I instancji odstąpił od uzasadnienia tej decyzji stwierdzając, że w całości uwzględnia ona żądanie strony.

Mając na względzie okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 107 § 1 w zw. z § 4 k.p.a. Przepis art. 107 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek uzasadnienia wydanej decyzji. Omawiany przepis prawa ustanawia dwa wyjątki od powyższego obowiązku wymienione w § 4 i § 5. Według treści art. 107 § 4 k.p.a.: "Można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony; nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania." "Organ może odstąpić od uzasadnienia decyzji również w przypadkach, w których z dotychczasowych przepisów ustawowych wynikała możliwość zaniechania lub ograniczenia uzasadnienia ze względu na interes bezpieczeństwa Państwa lub porządek publiczny." (art. 107 § 5 k.p.a.).

Z treści decyzji organu I instancji wynika, że podstawą odstąpienia przez niego od obowiązku sporządzenia uzasadnienia podjętej decyzji był przepis art. 107 § 4 k.p.a. Przepis ten pozwala na odstąpienie od uzasadnienia decyzji ze względu na jej treść. Przesłanki pozytywne zastosowania ww. przepisu są następujące: a) postępowanie toczy się w I instancji; b) strona postępowania jest jedna, a gdy jest ich kilka to mają wspólne i niesprzeczne interesy; c) decyzja uwzględnia w całości żądania zgłoszone przy wszczęciu i w toku postępowania (por. B. Adamiak, J. Borkowski: k.p.a. Komentarz, 3. wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2000, str. 454).

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie można przyjąć, że decyzja wydana przez organ I instancji uwzględnia w całości żądanie zgłoszone przy wszczęciu, a dalej zgłoszone w toku postępowania. Strona skarżąca występowała bowiem do organu o umorzenie nienależnie pobranej kwoty ale również ( w podaniu z dnia 25 sierpnia 2015 r.) o zwrot niesłusznie zabranej renty , czym organ w ogóle się nie zajął. Nie zachodziły zatem wyżej wymienione przesłanki do odstąpienia przez organ I instancji od obowiązku sporządzenia wydanej przez ten organ decyzji administracyjnej. W świetle powyższego stwierdzić należy, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisu art. 107 § 1 i 4 k.p.a. Wskazać należy, że uzasadnienie stanowi integralną część decyzji, a jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną jej część. Z ustanowionej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wynika nie tylko prawo strony do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy przez organy administracji ale także prawo do zapoznania się z motywami rozstrzygnięcia sprawy zawartego w sentencji decyzji. Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie nie tylko przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia ale także daje stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji możliwość polemiki ze stanowiskiem organu i to zarówno jeśli idzie o ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, jak i dokonaną przez organ decyzyjny wykładnię przepisów prawa będących podstawą jej rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie organu I instancji można byłoby uznać za prawidłowe tylko wtedy, gdyby istotnie strona zwróciła się o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia uwzględniającego aktualne saldo tego zadłużenia. Tymczasem strona uważa, że niesłusznie dokonywano potrąceń nienależnie pobranego świadczenia z jej renty i żąda zwrotu potrąconej kwoty. Uzasadnienia swojego stanowiska upatruje w wyroku WSA w Łodzi z dnia 1 lipca 2015r.

Rozstrzygając sprawę merytorycznie organ odwoławczy zaakceptował rozstrzygnięcie organu I instancji mimo, iż z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wynikało, że skarżący nie jest zadowolony zarówno co do kwestii umorzenia należności jak i odnośnie braku rozstrzygnięcia co do zwroty niesłusznie zabranej renty. Skarżący wskazał, że WSA w Łodzi w wyroku z dnia 1 lipca 2015 r. uznał jego sytuację za wyjątkową, uzasadniającą umorzenie całej kwoty 24.860, 58 zł, stąd skarżący wywodzi żądanie zwrotu spłaconej kwoty.

W tym miejscu należy podnieść, że kwestia nienależnie pobranego świadczenia wbrew twierdzeniom skarżącego zawartym w skardze została przesądzona. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że decyzją z dnia [...] r. Kasa ustaliła nadpłatę z tytułu nienależnie pobranej części uzupełniającej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy za okres od 1 kwietnia 2004 r. do 31 grudnia 2012 r. w kwocie 64 025,33 zł i zobowiązała J Ś do zwrotu kwoty 24 860,58zł za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2012 r. Pozostała część zadłużenia w kwocie 39.164,95zł została odpisana i nie podlegała zwrotowi. Przyczyną zadłużenia było niezaprzestanie przez skarżącego prowadzenia działalności rolniczej w okresie przyznania mu renty rolniczej. Od decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia skarżący złożył odwołanie do Sądu Okręgowego, Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł, który prawomocnym wyrokiem z dnia 6 listopada 2013 r. oddalił odwołanie. Decyzją z dnia [...] r. Kasa rozpoczęła dokonywanie potrąceń z renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie, które zostało oddalone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł z dnia 4 czerwca 2014 r. Po tym wyroku Kasa ponownie podjęła dokonywanie potrąceń nienależnie pobranego świadczenia z renty rolniczej skarżącego. W międzyczasie strona złożyła w dniu 21 marca 2014 r., wniosek o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia. Na dzień wydania decyzji w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wysokość tego świadczenia, pozostająca do spłaty (po dokonanych potrąceniach) wynosiła 16.356,40 zł i taką kwotę organ I instancji umorzył decyzją z dnia[...] r.

Podkreślić również należy, że nie znajduje uzasadnienia w treści wyroku WSA w Łodzi z dnia 1 lipca 2015r., twierdzenie skarżącego, że Sąd ten uznał, iż z uwagi na wyjątkową sytuację skarżącego kwota 24 860,58zł w całości podlega umorzenia. Z wytycznych Sądu wynika jedynie, że sąd uchylając orzeczenia organów ponownie nakazał zbadać przesłanki umorzenia w kontekście sytuacji zdrowotnej, materialnej oraz rodzinnej skarżącego, wskazując na istotne naruszenie przepisów postepowania przy podejmowaniu zaskarżonych decyzji. Zgodzić się również należy z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, że tylko należności wymagalne podlegają umorzeniu. Spłacenie lub wyegzekwowanie należności powoduje, że brak jest przedmiotu umorzenia. Nie zwalniało to jednak organów od ustosunkowania się do żądania skarżącego zwrotu niesłusznie jego zdaniem zabranej renty- tj. wyegzekwowanej kwoty na drodze potrącanie z wypłacanej renty i uzasadnienia swojego stanowiska. W okolicznościach przedmiotowej sprawy w sytuacji, gdy organ I instancji nie rozstrzygnął więc o całości żądania strony, organ II instancji winien rozważyć i ewentualnie wyjaśnić, czy pismo skarżącego będące wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy stanowi wniosek o uzupełnienie decyzji organu I instancji w zakresie żądania zwrotu niesłusznie zabranej renty czy też wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, a w tym drugim przypadku co jest przedmiotem tego wniosku i czy przedmiot wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w ogóle istnieje. Tymczasem organ odwoławczy utrzymując w mocy wydaną bez uzasadnienia decyzję organu I instancji zawarł jedynie lakoniczne stwierdzenie, że Prezes Kasy nie znalazł podstaw do zwrotu potrąconej kwoty bowiem skarżący ma stałe źródło dochodu, jakim jest emerytura rolnicza wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie przekraczającej przeciętne rolnicze świadczenie emerytalno-rentowe, podnoszone argumenty były brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji w dniu[...] r., a obecnie skarżący nie przedstawił żadnych nowych dowodów w sprawie. Tego stanowiska nie można uznać za rozpoznanie podania w zakresie żądania zwrotu potrąconej z renty skarżącego kwoty tym bardziej, że w kwestii tej nie wypowiedział się organ I instancji, a organ odwoławczy wydał swoją decyzje w ramach art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Jak wykazano wyżej organ ma obowiązek rozpoznania całości żądania strony, a rozstrzygnięcie jest determinowane zasadnością tego żądania zarówno w aspekcie procesowym jak i materialnym. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z artykułem 104 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (§ 2 K.p.a.). W świetle art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Prawidłowe uzasadnienie aktu administracyjnego związane jest ściśle z zasadą przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy.

Zdaniem Sądu, lektura akt sprawy dowodzi, że organy nie sprostały powyższym obowiązkom wynikającym z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ I instancji jak wykazano wyżej z naruszeniem art. 107 § 4 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. w ogóle odstąpił od uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia, a organ II instancji utrzymując w mocy to orzeczenie naruszył art. 7, 107 § 3 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Sąd nie przesądzając zatem o zasadności żądania strony w zakresie zwrotu potrąconych z renty kwot, zwraca uwagę, że sposób postępowania organów naruszał przepisy w sposób istotny. Zasadność żądania strony winna bowiem znaleźć odzwierciedlenie w podjętym rozstrzygnięciu, albo o charakterze merytorycznym, ewentualnie w inny sposób kończącym sprawę.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ rozpozna i rozstrzygnie podanie skarżącego w całości, tj. wypowie się zarówno w kwestii umorzenia nienależnie pobranych płatności jak również w kwestii zwrotu niesłusznie zdaniem strony zabranej renty przez co skarżący rozumie potrąconą mu już kwotę 8.503,88 zł, a motywy rozstrzygnięcia poda w uzasadnieniu spełniającym wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.

Z powyższych względów, z uwagi na stwierdzenie, że w sprawie doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 61 § 1 k.p.a., art. 107 § 1, § 3, § 4k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) w zw. z art. 134 i art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

k.p.