Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 589/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie w części
Powołane przepisy: article: art. 80 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 70 par. 8
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 64 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 28 września 2022r., nr 2801-IEE.711.94.2022 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie w punkcie 3 w części, w jakiej utrzymuje w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie z 29.06.2022 r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezydenta Miasta Olsztyna o następujących numerach: [...]; 2. w pozostałym zakresie oddala skargę; 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz strony skarżącej A. L. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie (dalej jako organ I instancji, Naczelnik, organ egzekucyjny) prowadzi wobec A. L. (dalej jako strona, skarżący) postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych numer: [...] oraz wystawionych przez Prezydenta Miasta Olsztyna numer: [...] i dalszych nr: [...], obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku dochodowego w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, podatku od towarów i usług, podatku od nieruchomości, podatku rolnego oraz opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w łącznej kwocie należności głównej 674.578,18 zł (według stanu na 22.09.2022 r.).

Pismem z 27.04.2022 r. strona, na podstawie art. 59 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej jako u.p.e.a.) złożyła wniosek "o umorzenie wszelkich postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie."

Postanowieniem z 29 czerwca 2022 r. Naczelnik odmówił stronie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Skarżący we wniesionym zażaleniu na ww. postanowienie zarzucił naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako k.p.a.), w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego,

- art. 80 § 1 u.p.e.a., art. 80 § 2 u.p.e.a. oraz art. 81 § 1 u.p.e.a., poprzez nieprawidłowe uznanie za skuteczne zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w V. Bank, w sytuacji gdy na moment doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia, skarżący nie posiadał jakiegokolwiek rachunku w tym banku.

Strona nie zgodziła się także ze wskazanym przez organ egzekucyjny terminem przedawnienia egzekwowanych należności. Powołując się na wyroki sądów administracyjnych, strona zakwestionowała także konstytucyjność art. 70 § 8 O.p., w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP w sprawach, w których należności zostały zabezpieczone hipoteką przymusową na nieruchomościach.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako organ odwoławczy, Dyrektor) postanowieniem z 28 września 2022 r.:

1) uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych numer: [...],[...] i orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w tym zakresie.

2) uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie dalszych tytułów wykonawczych numer: [...] i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji,

3) utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy w pozostałej części, tj. w zakresie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych numer: [...].

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor przytoczył treść art. 59 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., a więc w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), art. 70 § 1, art. 70 § 3, art. 70 § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r. poz. 926 ze zm., dalej jako dalej O.p.), art. 6 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2019, poz. 1553), art. 65a § 3, art. 65a § 5 u.p.e.a. wskazując, że organ egzekucyjny w treści zaskarżonego postanowienia z 29.06.2022 r. przeanalizował wszystkie okoliczności mające wpływ na ocenę przedawnienia wszystkich dochodzonych zaległości oraz wskazał czynności; które spowodowały przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia.

Odnosząc się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika obejmującego należności z tytułu:

1. podatku dochodowego od osób fizycznych oraz odsetek od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 1996 r. (tytuły wykonawcze nr [...]) wskazano, że podstawę prawną egzekwowanych należności stanowiły decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Olsztynie z 10.05.2000 r. Decyzjami z 31.08.2000 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Olsztynie uchylił zaskarżone decyzje i określił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996r. oraz wysokość odsetek od zaniżonych zaliczek podatku dochodowego za 1996 r. Decyzją z 31.08.2000 r. Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z 21.05.1999 r. (Dz.U. Nr 50, poz. 510 ze zm.) w sprawie sposobu postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych; ww. tytuły wykonawcze zostały 8.09.2000 r. zaktualizowane.

Z przeprowadzonej przez organ analizy akt sprawy wynika, że ustawowy termin dochodzenia należności upływał 31.12.2005 r. Jednak w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zdaniem organu odwoławczego, zaistniały okoliczności, które spowodowały przerwanie i zawieszenie biegu terminu przedawnienia, tj.:

1) pierwsza czynność egzekucyjna przerywająca bieg terminu przedawnienia (art. 70 § 3 O.p.): - zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w Banku P., dokonane zawiadomieniem z 7.08.2000 r., doręczonym dłużnikowi 9.08.2000 r. oraz stronie 10.08.2000 r., w trybie art. 43 k.p.a.;

2) na podstawie art. 14 ust. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. z 2002 r., nr 155, poz. 1287, dalej jako ustawa restrukturyzacyjna), od daty wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego do daty prawomocnego rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie, nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, tj. od 18.11.2002 r. do 17.09.2004 r.,

3) środki egzekucyjne przerywające bieg terminu przedawnienia (art. 70 § 4 O.p.): - zajęcie wynagrodzenia za pracę w A. sp. z o.o. J.V. dokonane zawiadomieniem z 6.03.2007 r.; doręczonym dłużnikowi 8.03.2007 r., oraz stronie 13.03.2007 r.,

- zajęcie udziału w Spółce A. sp. z o.o. J.V. dokonane zawiadomieniem z 9.07.2007 r., doręczonym Spółce 11.07.2007 r. oraz stronie 16.07.2007 r.,

- zajęcie udziału w Spółce E. sp. z o.o. dokonane zawiadomieniem z 22.08.2007 r., doręczonym Spółce 10.09.2007 r. oraz stronie 6.09.2007 r.,

- zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w R. Bank dokonane zawiadomieniem z 21.03.2008 r., doręczonym dłużnikowi 18.04.2008 r. oraz stronie 28.04.2008 r.,

- zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w D. Bank dokonane zawiadomieniem z 13.11.2008 r., doręczonym dłużnikowi 18.11.2008 r. oraz stronie 18.11.2008 r.,

- zajęcie ruchomości; samochodu osobowego oraz motocykla (protokołem z 20.02.2009 r.),

- zajęcie innych wierzytelności w Izbie Skarbowej w Olsztynie dokonane zawiadomieniem z 14.10.2011 r., doręczonym 14.10.2011 r. oraz stronie 18.10.2011r.

- zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w T. Bank dokonane zawiadomieniem z 14.06.2012 r., doręczonym dłużnikowi 22.06.2012 r. oraz stronie 27.06.2012 r.,

- zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w G. Bank dokonane zawiadomieniem z 9.07.2013 r., doręczonym dłużnikowi 12.08.2013 r. oraz stronie 25.07.2013 r.,

- zajęcie nieruchomości opisanej w księdze wieczystej KW nr [...] (wezwanie z 18.05.2015 r., doręczono stronie 2.06.2015 r.),

- zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w V. Bank dokonane zawiadomieniem z 4.12.2018 r., doręczonym dłużnikowi 4.12.2018 r. oraz stronie 24.12.2018 r., w trybie art. 44 k.p.a.,

- zajęcie nieruchomości opisanej w księdze wieczystej KW nr [...] (wezwanie z 21.06.2022 r., doręczono stronie 1.07.2022 r.).

Uwzględniając wskazane wyżej okoliczności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia Dyrektor stwierdził, że egzekwowane należności na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] nie uległy przedawnieniu. Termin przedawnienia ww. zaległości przypada na 2.07.2027 r., o ile nie wystąpią kolejne okoliczności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia.

W celu zabezpieczenia ww. należności, na nieruchomościach, dla których prowadzone są księgi wieczyste KW Nr [...], ustanowiono hipoteki przymusowe.

2. liniowego podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. (tytuły wykonawcze nr [...]).

Podstawę prawną egzekwowanej należności objętej tytułem wykonawczym nr [...] stanowi deklaracja PIT-36L za 2007 r. Ustawowy termin dochodzenia należności upływał 31.12.2013 r. Na różnicę pomiędzy kwotą wynikającą z zeznania rocznego a kwotą określoną w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie z 14.09.2009 r., wystawiono tytuł wykonawczy nr [...]. Ustawowy termin dochodzenia należności upływał 31.12.2014 r. W toku postępowania egzekucyjnego zaistniały okoliczności, które spowodowały przerwanie i zawieszenie biegu wskazanych wyżej terminów przedawnienia, tj.:

1) w wyniku wniesienia do sądu administracyjnego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z 8.12.2009 r., nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 6 pkt 1 i pkt 2 O.p.), tj. od 11.01.2010 r. do 21.06.2012r. ([...]),

2) środki egzekucyjne przerywające bieg terminu przedawnienia (art. 70 §4 O.p.):

- zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w T. Bank dokonane zawiadomieniem z 14.06.2012 r., doręczonym dłużnikowi 22.06.2012 r. oraz stronie 27.06.2012 r. ([...]),

- zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w G. Bank dokonane zawiadomieniem z 9.07.2013 r. doręczonym dłużnikowi 12.08.2013 r. oraz stronie 25.07.2013 r. ([...]),

3) w wyniku wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 6 pkt 1 i pkt 2 O.p.), tj. od 6.09.2013 r. do 25.01.2017 r. ([...]),

4) środki egzekucyjne przerywające bieg terminu przedawnienia (art. 70 §4 O.p.):

- zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w V. Bank dokonane zawiadomieniem z 4.07.2017 r., doręczonym dłużnikowi 4.07.2017 r. oraz stronie 18.07.2017 r. ([...]),

- zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w V. Bank dokonane zawiadomieniem z 4.12.2018 r., doręczonym dłużnikowi 4.12.2018 r. oraz stronie 24.12.2018 r., w trybie art. 44 k.p.a. ([...]),

- 21.06.2022 r. zajęcie nieruchomości opisanej w księdze wieczystej KW nr [...] ([...]), wezwanie z 21.06.2022 r., doręczono stronie 1.07.2022 r.

- 23.08.2022 r. zajęcie nieruchomości opisanej w księdze wieczystej KW nr [...] ([...]). Wezwanie z 23.08.2022 r., doręczono stronie 7.09.2022 r.

Uwzględniając wskazane wyżej okoliczności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia, Dyrektor stwierdził, że egzekwowane należności na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] nie uległy przedawnieniu. Termin przedawnienia zaległości przypada na 2.07.2027 r. ([...]) oraz 8.09.2027 r. ([...]), o ile nie wystąpią kolejne okoliczności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia.

W celu zabezpieczenia ww. należności, na nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta KW Nr [...], ustanowiono hipotekę przymusową.

3. liniowego podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r., (tytuł wykonawczy nr [...]).

Podstawę prawną egzekwowanej należności stanowi deklaracja za 2009 r. Ustawowy termin dochodzenia należności upływał 31.12.2015 r. Jednak w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zaistniały okoliczności, które spowodowały przerwanie i zawieszenie biegu terminu przedawnienia, tj.:

1) środek egzekucyjny przerywający bieg terminu przedawnienia (art. 70 §4 O.p.):

- zajęcie innej wierzytelności w Izbie Skarbowej w Olsztynie dokonane zawiadomieniem z 22.03.2011 r., doręczonym dłużnikowi 22.03.2011 r. oraz stronie 30.03.2011r.,

2) w wyniku wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 6 pkt 1 i pkt 2 O.p), tj. od 6.09.2013 r. do 25.01.2017 r.,

3) środki egzekucyjne przerywające bieg terminu przedawnienia (art. 70 §4 O.p.):

- zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w V. Bank dokonane zawiadomieniem z 4.07.2017 r., doręczonym dłużnikowi 4.07.2017 r. oraz stronie 18.07.2017 r.

- 21.06.2022 r. zajęcie nieruchomości opisanej w księdze wieczystej KW nr [...], wezwanie z 21.06.2022 r., doręczono stronie 1.07.2022 r.

Uwzględniając wskazane wyżej okoliczności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia Dyrektor stwierdził, że egzekwowana należność nie uległa przedawnieniu. Termin przedawnienia ww. zaległości przypada na 2.07.2027 r., o ile nie wystąpią kolejne okoliczności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia.

W celu zabezpieczenia ww. należności, na nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta KW Nr [...], ustanowiono hipotekę przymusową.

4. kosztów egzekucyjnych objętych tytułami wykonawczymi nr: [...].

Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr:

- [...] zostało wszczęte 28.09.2011 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w 2013 r. strona uregulowała egzekwowany obowiązek. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowodowało powstanie kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 184,99 zł.

- [...] zostało wszczęte 28.09.2011 r. W wyniku złożonej 8.09.2011 r. korekty zeznania, egzekwowana należność została ograniczona do kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 759,69 zł.

- [...] zostało wszczęte 7.01.2019 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego 25.01.2019 r. strona uregulowała egzekwowany obowiązek oraz koszty upomnienia. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowodowało powstanie kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 32,78 zł.

- [...] zostało wszczęte 12.12.2017 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w 2018 r. strona uregulowała egzekwowany obowiązek oraz koszty upomnienia. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowodowało powstanie kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 936,82 zł.

Organ odwoławczy wskazał, że koszty egzekucyjne przedawniały się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek ich zapłaty, przy czym termin ten mógł ulegać przedłużeniu na skutek zawieszenia lub przerwania, zgodnie z art. 70 O.p., tak jak ustalił to organ I instancji. Jednak na mocy art. 6 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed 20.02.2021 r., stosuje się art. 65a u.p.e.a., jeśli jest on korzystniejszy dla zobowiązanego. Zgodnie z art. 65a u.p.e.a. obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych przedawnia się z upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wygasł egzekwowany obowiązek. Bieg terminu przedawnienia, nie ulega przerwaniu ani zawieszeniu.

Organ ocenił, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] oraz [...] do obliczenia terminu przedawnienia kosztów egzekucyjnych korzystniejszym dla strony jest zastosowanie art. 65a u.p.e.a. Oznacza to, że termin dochodzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w oparciu o tytuły wykonawcze nr: [...] upłynął 31.12.2016 r., [...] upłynął 31.12.2014 r., [...] upływa 31.12.2022 r., [...], upłynął 31.12.2021 r.

Zdaniem Dyrektora termin dochodzenia należności objętych tytułami wykonawczymi nr: [...] uległ przedawnieniu.

W związku z dokonanym 21.06.2022 r. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zajęciem nieruchomości opisanej w księdze wieczystej KW nr [...] (wezwanie z 21.06.2022 r. doręczono stronie 1.07.2022 r.), zastosowany środek egzekucyjny przerwał bieg termin przedawnienia, który przypada na 2.07.2027 r.

Odnosząc się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezydenta Miasta Olsztyna wskazano, że:

1. Podstawę prawną egzekwowanych należności na podstawie tytułów wykonawczych:

- [...], stanowi decyzja z 18.03.2003 r.,

- [...], stanowi decyzja z 18.03.2003 r.,

- [...], W-3/558/2005, stanowi decyzja z 9.06.2004 r.,

- [...], stanowi decyzja z 21.01.2005 r.,

- [...]stanowi decyzja z 24.01.2006 r.

Ustawowy termin przedawnienia egzekwowanych należności objętych ww. tytułami wykonawczymi przypadał odpowiednio na: 31.12.2008 r., 31.12.2009 r., 31.12.2010 r., 31.12.2011 r. (art. 70 § 1 O.p., Dz.U. z 2021., poz. 1540 ze zm.). Ostatnim zastosowanym skutecznym środkiem egzekucyjnym przerywającym bieg terminu przedawnienia (art. 70 § 4 O.p.), było zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w G. Bank dokonane zawiadomieniem z 9.07.2013 r. doręczonym dłużnikowi 30.07.2013 r. oraz stronie 25.07.2013 r.

Uwzględniając wskazany środek egzekucyjny Dyrektor stwierdził, że termin przedawnienia egzekwowanych należności upłynął 31.07.2018 r. Należności objęte ww. tytułami wykonawczymi zostały jednak zabezpieczone hipoteką przymusową na nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], co oznacza, że nie ulegają one przedawnieniu, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu (art. 70 § 8 O.p.).

2. Podstawę prawną egzekwowanych należności na podstawie tytułów wykonawczych nr:

- [...], stanowi decyzja z 7.01.2017 r. Ustawowy termin przedawnienia egzekwowanych należności przypadał na 8.01.2022 r., jednakże zastosowano skuteczny środek egzekucyjny przerywający bieg terminu przedawnienia (art. 70 § 4 O.p.), tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w G. Bank dokonane zawiadomieniem z 6.03.2019 r. doręczonym dłużnikowi 6.03.2019 r. oraz stronie 25.03.2019 r., w trybie art. 44 k.p.a. Uwzględniając wskazany środek egzekucyjny, termin przedawnienia egzekwowanej należności przypada na 7.03.2024 r.

- [...], stanowi deklaracja obowiązku z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1.09.2017 r. do 30.04.2018 r. Ustawowy termin przedawnienia egzekwowanych należności przypada odpowiednio na 31.12.2022 r. i 31.12.2023 r. (art. 70 § 1 O.p., Dz.U. z 2021., poz. 1540 ze zm.), jednakże zastosowano skuteczny środek egzekucyjny przerywający bieg terminu przedawnienia (art. 70 § 4 O.p.), tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w G. Bank dokonane zawiadomieniem z 4.04.2019 r., doręczonym dłużnikowi 4.04.2019 r. Uwzględniając wskazany środek egzekucyjny, termin przedawnienia egzekwowanej należności przypada na 5.04.2024 r.

- [...], stanowi deklaracja obowiązku z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1.05.2018 r. do 31.12.2018 r. Ustawowy termin przedawnienia egzekwowanych należności przypada na 31.12.2023 r. (art. 70 § 1 O.p., Dz.U. z 2021., poz. 1540 ze zm.), jednakże zastosowano skuteczny środek egzekucyjny przerywający bieg terminu przedawnienia (art. 70 § 4 O.p.), tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w G. Bank dokonane zawiadomieniem z 23.04.2019 r. doręczonym dłużnikowi 23.04.2019 r. oraz stronie 10.05.2019 r. Uwzględniając wskazany środek egzekucyjny, termin przedawnienia egzekwowanej należności przypada na 24.04.2024 r.

- [...], stanowi deklaracja obowiązku z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1.01.2019 r. do 31.03.2019 r. Ustawowy termin przedawnienia egzekwowanej należności przypada na 31.12.2024 r.

3. kosztów egzekucyjnych objętych tytułami wykonawczymi nr: [...].

Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr:

- [...] zostało wszczęte 19.10.2018 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w 2018 r. strona uregulowała egzekwowany obowiązek. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowodowało powstanie kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 2.290,24 zł.

- [...] zostało wszczęte 4.12.2018 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w 2018 r. strona uregulowała egzekwowany obowiązek. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowodowało powstanie kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 1.173,34 zł.

Organ odwoławczy ocenił, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułów wykonawczych do obliczenia terminu przedawnienia kosztów egzekucyjnych korzystniejszym dla strony jest zastosowanie art. 65a u.p.e.a. Tym samym termin dochodzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...] upłynął 31.12.2021 r.

4. W zakresie dalszych tytułów wykonawczych nr: [...] Dyrektor stwierdził, że Naczelnik nie był właściwy do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W razie potrzeby prowadzenia egzekucji przez więcej niż jeden organ egzekucyjny lub zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową, wierzyciel wydaje dalszy tytuł wykonawczy (art. 26c § 1 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie, dalsze tytuły wykonawcze zostały wystawione w celu prowadzenia egzekucji tylko i wyłącznie z nieruchomości, tj. do środka egzekucyjnego, do którego stosowania nie był uprawniony Prezydent Miasta Olsztyna. Tym samym Naczelnik nie jest uprawniony do rozstrzygania o bycie całego postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie właściwym organem egzekucyjnym jest Prezydent Miasta Olsztyna. Wobec powyższego, zaskarżone postanowienie w części dotyczącej dalszych tytułów wykonawczych podlega umorzeniu.

Uwzględniając powyższe okoliczności Dyrektor stwierdził, że wniesione przez stronę zażalenie na postanowienie Naczelnika w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] nie zasługuje na uwzględnienie. Organ I instancji prawidłowo wskazał, że nie doszło do ich przedawnienia, a egzekwowane należności podlegają dalszej egzekucji. W stosunku zaś do zaległości z tytułu kosztów egzekucyjnych objętych tytułami wykonawczymi nr: [...] oraz [...] organ odwoławczy uznał, że uległy one przedawnieniu i nie podlegają dalszej egzekucji.

Naczelnik prawidłowo ocenił także, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie pozostałych przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zdaniem Dyrektora obowiązek nie został wykonany przed wszczęciem postępowania, istnieje, jest wymagalny i nie został umorzony. W sprawie nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, egzekucja administracyjna i zastosowane środki egzekucyjne są dopuszczalne, wszczęcie egzekucji zostało poprzedzone skierowaniem do strony upomnienia, gdy obowiązek taki ciążył na wierzycielu, a ponadto nie zaistniały przypadki wskazane w innych ustawach, a wierzyciel nie wystąpił z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do okoliczności skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia egzekwowanych należności objętych tytułami wykonawczymi nr [...] oraz [...], wskutek zastosowania przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w V. Bank dokonanego zawiadomieniami z 4.07.2017 r. oraz 4.12.2018 r., a doręczonych stronie odpowiednio 18.07.2017 r. oraz 24.12.2018 r., organ odwoławczy ocenił, że zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego i jednocześnie wzywa bank, aby nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. W niniejszej sprawie, V. Bank nie zawiadomił organu egzekucyjnego o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Według strony zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w V. Bank było nieskuteczne, gdyż pismem z 6.04.2017 r. wypowiedziała ona o prowadzenie rachunku, którego zamknięcie nastąpiło 30.05.2017 r. Tymczasem w ocenie Dyrektora strona nie złożyła stosownych dowodów na poparcie swoich argumentów. Z kolei, Bank poinformował organ egzekucyjny o przeszkodzie realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego z powodu braku rachunku bankowego dopiero zawiadomieniem z 7.01.2019 r. Z dokonanych przez organ egzekucyjny ustaleń wynika, że rachunek został zlikwidowany 28.12.2018 r., na dyspozycję klienta. W związku z powyższym organ stwierdził, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zostało dokonane przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z 4.07.2017 r. oraz z 4.12.2018 r. prawidłowo, tj. zgodnie z art. 80 u.p.e.a. Zatem należności objęte tytułami wykonawczymi nr: [...] oraz [...] nie były przedawnione w dniu zastosowania środków egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w V. Bank, tj. 4.07.2017 r. oraz 4.12.2018 r., a tym samym środki te spowodowały kolejne przerwanie biegu terminu przedawnienia.

Przechodząc do oceny kwestii niekonstytucyjności art. 70 § 8 O.p., w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP w sprawach dotyczących zaległości objętych tytułami wykonawczymi nr: [...] Dyrektor wskazał, że treść art. 70 § 8 O.p. nie stanowiła dotąd przedmiotu kontroli Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją RP. Organy muszą respektować zasadę domniemania konstytucyjności, ponieważ związane są przepisami prawa powszechnie obowiązującego i nie są uprawnione do samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów. Zatem do dnia wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku rozstrzygającego czy art. 70 § 8 O.p. jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, w zakresie w jakim odnosi się do braku przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką i możliwości egzekwowania tych zobowiązań tylko z przedmiotu hipoteki, przepis ten należy nadal stosować.

Od powyższego postanowienia skargę do Sądu wywiódł skarżący zaskarżając go w części, w której utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji, tj. w zakresie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych numer: [...], wnosząc o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., w zw. z art. 18 u.p.e.a., co doprowadziło do naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019 r., poz. 2070 ze zm.), przez jego niezastosowanie, co doprowadziło do bezzasadnej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz art. 80 § 1, art. 80 § 2 i art. 81 § 1 u.p.e.a., przez ich niezastosowanie w sprawie.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że zajęcie rachunków bankowych może być skuteczne tylko wobec rachunków prowadzonych przez dany bank. Nie może zatem obejmować rachunków bankowych, które nie istniały w dacie doręczenia zawiadomienia o zajęciu. W konsekwencji należy stwierdzić, że zajęcie nieistniejącego rachunku bankowego nie może być uznane za "zastosowanie środka egzekucyjnego" w rozumieniu art. 70 § 4 O.p. Tym samym nie może ono wywoływać skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w tym przepisie.

W ocenie skarżącego taka sytuacja miała właśnie miejsce w niniejszej sprawie w przypadku m.in. postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w V. Bank, w którym na moment ich doręczenia nie prowadzono na rzecz zobowiązanego jakichkolwiek rachunków bankowych. Zobowiązany, pismem z 6 kwietnia 2017 r. wypowiedział umowę na prowadzenie rachunku bankowego. Wypowiedzenie przedmiotowej umowy skutkowało likwidacją tego rachunku z dniem 30 maja 2017 r. Przedmiotowa okoliczność została podniesiona w zażaleniu na postanowienie organu I instancji. Skarżący uznał, że okoliczność ta jest znana organowi I instancji. Jednakże jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organy podatkowe w niniejszej sprawie nie były w posiadaniu stosownej dokumentacji, z której fakt ten by wynikał. Organy podatkowe nie wezwały skarżącego do dostarczenia stosownych dokumentów na potwierdzenie stawianych przez niego tez. Takie postępowanie wskazuje jednoznacznie na naruszenie przez organy podatkowe przepisów postępowania w zakresie niepełnego zebrania materiału dowodowego, a co za tym idzie błędnej oceny stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie w tym zakresie, że "rachunek został zlikwidowany 28.12.2018 r., na dyspozycję klienta". Tymczasem w ocenie skarżącego w aktach sprawy nie znajduje się żaden dokument potwierdzający powyższe twierdzenie. Skarżący nie jest w stanie stwierdzić, skąd organ odwoławczy posiada takie informacje, z jakich dokumentów one wynikają.

W związku z powyższym skarżący podtrzymał swoje stanowisko wyrażane w toku postępowania dotyczące przedawnienia spornych zobowiązań podatkowych, objętych m.in. ww., tytułami wykonawczymi, z uwagi na fakt, że nie doszło do skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego.

W ocenie skarżącego błędne jest także stanowisko organu odwoławczego w zakresie niekonstytucyjności art. 70 § 8 O.p. Powołując się na wyroki sądów administracyjnych, skarżący zakwestionował konstytucyjność art. 70 § 8 O.p., w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, w sprawach w których należności zostały zabezpieczone hipoteką przymusową na nieruchomościach. Na ustalenie daty przedawnienia egzekwowanej należności nie mają zatem wpływu okoliczności związane z ustanowieniem hipoteki przymusowej z uwagi na niekonstytucyjność art. 70 § 8 O.p. Te argumenty przesądzają również o tym, że zobowiązania podatkowe, które są egzekwowane w postępowaniach egzekucyjnych na podstawie ww. tytułów wykonawczych, uległy przedawnieniu, gdyż egzekucja, wbrew temu co twierdzą organy w niniejszej sprawie, nie może być prowadzona z uwagi na niekonstytucyjność ww. przepisu art. 70 § 8 O.p

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna w części.

Na wstępie wskazać należy, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 28.09.2022 r, znak: 2801-IEE.711.94.2022, na mocy którego organ odwoławczy:

1) uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych numer: [...] i orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w tym zakresie;

2) uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie dalszych tytułów wykonawczych numer: [...] i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji;

3) utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy w pozostałej części, tj. w zakresie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych numer: [...].

Postanowienie zostało skarżącemu doręczone 11.10.2022 r. Strona skarżąca do tutejszego Sądu zaskarżyła przedmiotowe postanowienie w części odnośnie punktu 3 w którym Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji w zakresie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych numer: [...].

Sąd w sentencji rozstrzygnięcia uchylił zaskarżone postanowienie w punkcie 3 w części, w jakiej utrzymuje w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie z 29.06.2022 r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezydenta Miasta Olsztyna o następujących numerach: [...] – uznając tym samym, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy nie można zgodzić się ze stanowiskiem pełnomocnika strony skarżącej, że we wszystkich postępowaniach egzekucyjnych prowadzonych na podstawie wszystkich wymienionych tytułów wykonawczych wskazanych w punkcie 3 doszło do przedawnienia.

Zarówno na etapie postępowania administracyjnego jak również w skardze do Sądu pełnomocnik strony skarżącej podnosi, że odnośnie należności egzekwowanych w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego:

– [...] (liniowy podatek dochodowym od osób fizycznych za 2009r.)

– [...] (liniowy podatek dochodowy od osób fizycznych za 2007 r.)

– [...] (podatek dochodowy od osób fizycznych oraz odsetek od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 1996 r.)

– [...] (podatek dochodowy od osób fizycznych oraz odsetek od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 1996 r.)

zastosowane przez organ egzekucyjny środki egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w V. Bank, dokonane zawiadomieniami z 4.07.2017 r. oraz z 4.12.2018 r., nie przerwały biegu terminu przedawnia. W ocenie strony skarżącej zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w V. Bank było nieskuteczne, gdyż pismem z 6.04.2017 r. strona wypowiedziała umowę nr [...] prowadzenia rachunku nr [...] (zamknięcie rachunku nastąpiło 30.05.2017 r.).

W ocenie Sądu z argumentacją strony nie sposób się zgodzić. W przypadku tytułów wykonawczych: nr [...] organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postawienia szczegółowo wymienił okoliczności, które spowodowały przerwanie i zawieszenie biegu terminu przedawnienia.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego i jednocześnie wzywa bank, aby nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Zgodnie z utrwalonym poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego następuje z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w art. 80 § 1 u.p.e.a. i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Jednocześnie organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Nawet jeżeli przed likwidacją rachunku bankowego nie zostaną wyegzekwowane żadne środki, to takiej czynności egzekucyjnej nie można uznać za niebyłą, czy niewywołującą żadnych skutków, które prawo wiąże z tą czynnością egzekucyjną. Zajęcie rachunku bankowego, tj. zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, a w praktyce egzekucja z rachunków bankowych, sprowadza się do egzekucji wierzytelności wynikającej z umowy rachunku bankowego zawieranej pomiędzy bankiem a posiadaczem rachunku.

W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny dokonał zawiadomieniami z 4.07.2017 r. oraz z 4.12.2018 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do V. Bank zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego i jednocześnie wezwał bank, aby nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego.

Jak wynika z akt sprawy, V. Bank nie zawiadomił organu egzekucyjnego o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Bank poinformował organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego z powodu braku rachunku bankowego dopiero zawiadomieniem z 7.01.2019 r. W dokumencie tym czytamy: "W odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 7.01.2029 V. Bank Oddział w Polsce zawiadamia, że nie może przystąpić do realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego dla skarżącego ponieważ nie prowadzi rachunku bankowego dla ww. podmiotu". (zob. Tom II, K. 253 i k. 248).

W przypadku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 4 grudnia 2018 r. (Tom II, k. 242) V. Bank nie udzielił informacji o tym, że skarżący nie posiada w banku rachunku bankowego ale, że nastąpił zbieg egzekucji prowadzonej przez organ egzekucyjny oraz komornika sądowego (Tom II, k. 243).

Sąd pragnie zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się ponadto informacja z systemu OGNIVO z dnia 30 listopada 2018 r. z której wynika jednoznacznie, że skarżący posiada rachunek bankowy w banku V. Bank i jest klientem tego banku. Informacja została odebrana przez organ egzekucyjny 4 grudnia 2018 r. (k. Tom II, k. 240, k. 241). Przypomnieć w tym miejscu należy, że system OGNIVO obejmuje centralną informację o rachunkach bankowych. Narzędzie to umożliwia bezpieczną i szybką komunikację w formie elektronicznej pomiędzy bankami oraz pomiędzy bankami a innymi podmiotami uprawnionymi do uzyskiwania informacji o klientach banków. Za pośrednictwem systemu OGNIVO z bankami komunikują się wyłącznie uprawnione podmioty. Aplikacja zbudowana jest z odrębnych usług realizujących różne funkcje i dopasowanych do rodzaju uczestnika i jego potrzeb. Każdy uczestnik ma dostęp tylko do takich informacji, które są niezbędne do wykonywania jego czynności i do pozyskania których jest uprawniony.

Dodatkowo należy wskazać, że organ w ramach przeprowadzonego postępowania dowodowego podjął stosowne działania w celu zweryfikowania twierdzeń skarżącego o wcześniejszym zamknięciu rachunku bankowego i pozyskał stosowne informacje z systemu OGNIVO. Dyrektor wezwał bank V. Bank do udzielenia informacji o prowadzeniu rachunków bankowych na rzecz skarżącego. Z odpowiedzi banku znajdującej się w aktach sprawy (Tom III, k. 213) wynika jasno, że rachunek został zlikwidowany 28.12.2018 r. na dyspozycję klienta.

W świetle dokumentów źródłowych znajdujących się w aktach sprawy Sąd podziela stanowisko Dyrektora, że zastosowany przez organ egzekucyjny środek egzekucyjny skutecznie przerwał bieg terminu przedawnienia egzekwowanych należności. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego V. Bank zostało dokonane przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z 4.07.2017r. oraz z 4.12.2018 r. prawidłowo, tj. zgodnie z art. 80 u.p.e.a. Zatem, należności objęte tytułami wykonawczymi wskazanymi w skardze do Sądu o nr: [...] oraz [...] nie były przedawnione w dniu zastosowania środka egzekucyjnego, a jego zastosowanie spowodowało kolejne przerwanie biegu terminu przedawnienia.

Twierdzenie zawarte w skardze o tym, że skarżący wcześniej tj. przed zastosowaniem przez organ egzekucyjny stosownych zajęć rachunku bankowego zawiadomieniami z 4.07.2017 r. oraz z 4.12.2018 r., wypowiedział umowę o prowadzenie rachunku bankowego - nie znajduje jakiegokolwiek potwierdzenia w dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. Co więcej, profesjonalny pełnomocnik skarżącego nie przedłożył zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak również na etapie postępowania przed sądem administracyjnym jakichkolwiek dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony w aktach kontrolowanej sprawy znajduje się dokument sporządzony przez V. Bank, w którym bank wskazał, że: "rachunek został zlikwidowany 28.12.2018 r., na dyspozycję klienta".

W badanej sprawie podatnik powinien był współpracować z organami podatkowym w ustaleniu stanu faktycznego. Strona powinna była wykazać dbałość o przedstawienie dowodów. W jej własnym interesie leżało to, by nie ograniczać się jedynie do kwestionowania ustaleń organów podatkowych ale aby przedłożyć stosowne dokumenty na poparcie swoich twierdzeń (zob. wyroki NSA: z 26 września 2006 r., sygn. akt I FSK 23/06; z 15 grudnia 2005 r., sygn. akt I FSK 186/05; z 20 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1616/11; wyroki WSA w Poznaniu: z 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 268/10 oraz z 23 października 2013 r., sygn. akt III SA/Po 1000/13). Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że strona skarżącą w żaden sposób nie zakwestionowała ustaleń stanu faktycznego organu w tym zakresie.

Odnosząc się do pozostałych tytułów wykonawczych, Sąd nie będąc związanym zarzutami skargi, podziela stanowisko Dyrektora, że o ile nie wystąpią kolejne okoliczności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia, termin przedawnienia egzekwowanych należności na podstawie tytułów wykonawczych nr: - [...], przypada na 2.07.2027 r.; - [...], przypada na 8.09.2027 r.; - [...], przypada na 2.07.2027 r.; - [...] przypada na 2.07.2027 r., - [...], przypada na 2.07.2027 r.; - [...], przypada na 7.03.2024 r.; - [...], przypada na 5.04.2024 r.; - [...], przypada na 24.04.2024 r.; - [...], przypada na 31.12.2024 r. W ocenie Sądu organ prawidłowo odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuły wykonawcze. Organ odwoławczy w treści zaskarżonego postanowienia dokonał wyczerpującej i szczegółowej analizy okoliczności mających wpływ na ocenę przedawnienia wszystkich dochodzonych zaległości oraz wskazał czynności, które spowodowały przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia, w pełni wyjaśniając skarżącemu motywy podjętego rozstrzygnięcia, z zachowaniem zmian przepisów.

Inaczej sytuacja wygląda w przypadku tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezydenta Miasta Olsztyna. W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym sprawę, nie ulega wątpliwości, że termin przedawnienia należności egzekwowanych na podstawie tytułów egzekucyjnych wystawionych przez Prezydenta Miasta Olsztyna nr: [...], upłynął 31.07.2018 r. Sam fakt, że należności publicznoprawne objęte ww. tytułami wykonawczymi zostały zabezpieczone hipoteką przymusową na nieruchomości przy ul. [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], nie oznacza, że nie ulegają one przedawnieniu.

W tym miejscu należy zauważyć, że w sentencji rozstrzygnięcia Dyrektora, Sąd zauważył oczywistą omyłkę pisarską. Dyrektor omyłkowo wskazał na tytuł wykonawczy: "[...]" Powinno natomiast być: "[...]". Omyłka ta jest oczywista i nie budzi wątpliwości, dlatego w sentencji Sąd wskazał poprawne oznaczenie wyżej wymienionych tytułów wykonawczych.

Podkreślić należy, że kwestia przedawnienia należności egzekwowanych na podstawie tytułów egzekucyjnych wystawionych przez Prezydenta Miasta Olsztyna nr: [...], nie budzi również wątpliwości dla Prezydenta Miasta Olsztyna. W piśmie z dnia 27 czerwca 2022 r., które znajduje się w aktach sprawy (Tom III, K. 212) Prezydent wprost wskazuje, że należności egzekwowane na podstawie tytułu wykonawczego nr: [...] uległy już przedawnieniu w 2018 r.

Wskazać należy, że ostatni środek egzekucyjny w stosunku do należności egzekwowanych w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Prezydenta Miasta Olsztyna o nr: [...], został skutecznie zastosowany w dniu 9.07.2013. Uwzględniając wskazany środek egzekucyjny przyjąć należy, że termin przedawnienia egzekwowanych należności upłynął 31.07.2018.

W ocenie Sądu nie można podzielić stanowiska organów, że wyżej wymienione zaległości za lata 2003-2006 w związku z tym, że zostały zabezpieczone hipoteką przymusową mogą być egzekwowane jedynie z przedmiotu hipoteki.

Jeżeli chodzi o skutki ustanowienia hipoteki w zakresie przedawnienia zobowiązań podatkowych wskazać należy, że zagadnienie to było już przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądów administracyjnych. Skład orzekający stanowisko zawarte w tych judykatach przywołanych w niniejszym uzasadnieniu aprobuje i przyjmuje za własne, co oznacza, że w dalszych rozważaniach posłuży się argumentacja w nich zaprezentowaną.

Przypomnieć należy, że zgodnie z literalną wykładnią art. 70 § 8 O.p. nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Niemniej jednak Trybunał Konstytucyjny w powoływanym przez skarżącego wyroku z dnia 8 października 2013 r., SK 40/12 w pkt 2 sentencji stwierdził, że art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. stanowił, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki. Obecnie odpowiednikiem tego przepisu jest właśnie art. 70 § 8 O.p. W orzecznictwie ukształtował się pogląd, do którego Sąd orzekający się przychyla, że brzmienie obu wskazanych przepisów oraz zawarte w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego konstatacje, uzasadniają wniosek, że także - obowiązujący od dnia 1 stycznia 2003 r. - art. 70 § 8 O.p. nie spełnia standardów konstytucyjnych (wyroki NSA z dnia 16 września 2014 r. I FSK 317/14, NSA z dnia 18 lipca 2014 r. I FSK 1176/13; WSA w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2015 r. I SA/Gl 619/14; NSA z dnia 20 kwietnia 2017 r. I FSK 1834/15).

W tej sytuacji, dokonując wykładni art. 70 § 8 O.p., nie można poprzestać tylko na jego literalnym brzmieniu, jako niezgodnym z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Konieczne jest zatem dokonanie wykładni prokonstytucyjnej, która stanowi jedną z najważniejszych reguł wykładni systemowej (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 127). W analizowanej sytuacji zachodzi bowiem tzw. oczywista niekonstytucyjność przepisu.

Zasadnie NSA w wyroku z dnia 18 grudnia 2013 r. I FSK 36/13 uznał, że sytuacja oczywistej niekonstytucyjności zachodzi wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne (zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 32). Tego typu założenie - co ma szczególne znaczenie w tej sprawie - występuje również w przypadku, gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną jak norma objęta już wyrokiem Trybunału (zob. M. Wiącek, Pytanie prawne sądu do Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2011, s. 266-268). W tym przypadku nie sposób zaprzeczyć, że regulacja art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. jest tożsama z art. 70 § 8 O.p. w zakresie problemów, które doprowadziły Trybunał Konstytucyjny do wniosku o niekonstytucyjności tego pierwszego przepisu.

W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 maja 2007 r. o sygn. akt SK 36/06 (OTK-A z 2007 r. Nr 6, poz. 50) wskazano, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności określonej normy prawnej nie pozostaje bez znaczenia dla stosowania normy zamieszczonej w przepisie tożsamym. W takim przypadku dochodzi bowiem do obalenia domniemania konstytucyjności przepisu, który nie podlegał rozpoznaniu przed Trybunałem.

Oznacza to, że także na gruncie art. 70 § 8 O.p. ustanowienie hipoteki przymusowej nie wyklucza przedawnienia zabezpieczonego w ten sposób zobowiązania, przy czym termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych, określonych w art. 70 § 1-7 O.p., a więc, o ile nie zaistniały okoliczności skutkujące zawieszeniem lub przerwaniem biegu terminu przedawnienia danego zobowiązania (wyroki: NSA z dnia 21 stycznia 2015 r. II FSK 1764/14; WSA w Krakowie z dnia 14 stycznia 2015 r. I SA/Kr 1758/14). Komplementarnie należy dodać, że stosowanie wykładni prokonstytucyjnej obowiązuje nie tylko sądy, ale też organy administracji publicznej (wyrok WSA w Kielcach dnia 21 maja 2015 r. II SA/Ke 322/15). W świetle przedstawionej argumentacji zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką ulegają przedawnieniu na zasadach ogólnych, pomimo brzmienia art. 70 § 8 O.p..

Mając na uwadze powyższe Sąd podzielił zarzuty skarżącego, że organy egzekucyjne nie mogły skutecznie powoływać się na przepis art. 70 § 8 O.p. W tej kwestii wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w wyrokach: z 13 grudnia 2013 r., II FSK 1807/12; z 17 kwietnia 2014 r., II FSK 1197/12; z 18 lipca 2014 r., I FSK 1042/13; z 16 września 2014 r., I FSK 317/14; z 21 stycznia 2015 r., II FSK 1764/14; z 22 maja 2015 r., II FSK 316/14; z 17 września 2015 r., I FSK 949/14; z 20 października 2016 r., II FSK 2467/14; z 10 stycznia 2017 r., II FSK 3552/14; z 9 lutego 2017 r., II FSK 3236/16; z 20 kwietnia 2017 r., I FSK 1834/15; z 30 stycznia 2018 r., I FSK 1976/17; z 29 marca 2018 r., I FSK 17/18; z 6 czerwca 2018 r., II FSK 1454/16; z 24 stycznia 2019 r., II FSK 271/17; z 3 kwietnia 2019 r., II FSK 3741/18, z 19 maja 2021 r., III FSK 3491/21; z 23 października 2020 r., II FSK 1744/21; z 2 lutego 2022 r., III FSK 3333). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela zawartą w przywołanych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentację.

W niniejszej sprawie rację ma Dyrektor podnosząc, że wymieniony wyrok TK stwierdził niekonstytucyjność normy prawnej wyrażonej w art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., i to ten właśnie przepis podlegał wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Tym niemniej, choć w znaczeniu formalnym kontroli Trybunału Konstytucyjnego podlega m.in. akt prawny bądź jego część (konkretny przepis), to faktycznie przedmiotem tej kontroli są określone w takim akcie normy prawne (zawarte w poszczególnych jednostkach redakcyjnych takiego aktu). Trybunał Konstytucyjny bada to, czy norma prawna zawarta w kontrolowanym akcie zawiera treści sprzeczne z aktem normatywnym wyższego rzędu. Inaczej rzecz ujmując, Trybunał Konstytucyjny bada, czy norma zawarta w akcie niższego rzędu urzeczywistnia postanowienia zawarte w akcie wyższego rzędu. Z formalnego punktu widzenia stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie wywiera bezpośrednich skutków w stosunku do przepisów o tej samej, bądź analogicznej treści, niebędących wprost przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, a więc zarówno istniejących już w systemie prawnym, jak i ponownie do niego wprowadzonych przez organy stanowiące prawo. Mimo, że przepis tożsamy treściowo nie jest bezpośrednio eliminowany z obrotu prawnego, to jednak nie można nie dostrzegać tego, że powstają uzasadnione wątpliwości co do zgodności z konstytucją normy prawnej w nim wyrażonej, co nie powinno pozostawać bez znaczenia dla sądów oceniających możliwość zastosowania takiego przepisu.

W świetle tych uwag w ocenie Sądu należy podzielić jednolite i ugruntowane stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone m.in. w wyroku z dnia 28 kwietnia 2022 r., III FSK 280/22, że art. 70 § 8 O.p. pozbawiony jest waloru konstytucyjności. W kontekście powyższych rozważań należy stwierdzić, że zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu rozumienie art. 70 § 8 O.p. pomija dyrektywę interpretacyjną wykładni w zgodzie z Konstytucją RP, gdyż prowadzi do stosowania normy, której walor konstytucyjności TK jednoznacznie zakwestionował, a jednocześnie godzi w konstytucyjne zasady równości i sprawiedliwości społecznej.

Zdaniem Sądu, organy podatkowe uznając, że postępowania egzekucyjne w zakresie tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezydenta Miasta Olsztyna o następujących numerach: [...] nie uległy przedawnieniu a egzekucja może być prowadzona z przedmiotu hipoteki i opierając się przy tym wyłącznie na literalnej - a więc niezgodnej z Konstytucją - wykładni art. 70 § 8 O.p., dopuściły się naruszenia tego przepisu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię mającą wpływ na wynik sprawy.

Reasumując, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., SK 40/12 - art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Od 1 stycznia 2003 r. odpowiednikiem tego przepisu jest art. 70 § 8 O.p. Wobec powyższego, Dyrektor dokona prawidłowej interpretacji art. 70 § 8 O.p., biorąc pod uwagę stanowisko i ocenę prawną przedstawione w niniejszym wyroku. Porównanie art. 70 § 6 w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r. oraz art. 70 § 8 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. wskazuje, że treść normy prawnej nie uległa takim zmianom, które mogłyby rzutować na ocenę odmienną od tej, która została zawarta w wyroku TK z dnia 8 października 2013 w sprawie SK 40/12, zwłaszcza, że już w tym wyroku TK wskazał, że do przepisu art. 70 § 8 O.p. w sposób oczywisty mają odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w tym wyroku do art. 70 § 6 O.p. Dyrektor winien ustalić zatem, czy należności egzekwowane na podstawie tytułów egzekucyjnych wystawionych przez Prezydenta Miasta Olsztyna nr: [...], uległy przedawnieniu na zasadach ogólnych, określonych w art. 70 § 1-7 O.p.

W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w punkcie 3 w części, w jakiej utrzymuje w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie z 29.06.2022 r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezydenta Miasta Olsztyna o następujących numerach: [...] w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, do czego po myśli art. 153 p.p.s.a. jest zobowiązany.

O kosztach postępowania w kwocie 597 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zaliczając do nich uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł, koszty zastępstwa procesowego doradcy podatkowego w wysokości 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.