Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 588/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 24 maja 2023 r. nr SKO Gd/5747/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego W. S. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną decyzją z dnia 24 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy", "organ drugiej instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej jako: "u.ś.r."), po rozpoznaniu odwołania W. S. (dalej jako: "Skarżący", "strona", "Wnioskodawca") od decyzji wydanej dnia 21 września 2022 r. przez Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pruszczu Gdańskim działającego z upoważnienia Burmistrza Pruszcza Gdańskiego (dalej jako: "organ pierwszej instancji") w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad żoną – A. S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:

2.1. W dniu 27 września 2021 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pruszczu Gdańskim wpłynął wniosek strony, reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w znacznym stopniu małżonką – A. S.

Do wniosku dołączono orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 10 czerwca 2021 r. wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Pruszczu Gdańskim, zaliczając A. S. do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, zawierające wskazania: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Niepełnosprawność istnieje od 43-go roku życia, a ustalony stopień datuje się od dnia 4 stycznia 2018 r. Orzeczenie wydano na czas określony tj. do dnia 30 czerwca 2023 r.

W dniu 21 października 2021 r. został przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy w celu weryfikacji okoliczności dotyczących spełnienia warunków, o którym mowa w art. 16 ust. 1 u.ś.r., w szczególności w celu potwierdzenia faktu sprawowania opieki przez męża – Skarżącego – nad małżonką A. S.

Decyzją z dnia 12 listopada 2021 r., po rozpoznaniu wniosku Skarżącego, organ pierwszej instancji odmówił przyznania wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną – A. S.

2.2. W wyniku wniesionego odwołania na powyższą decyzję, SKO decyzją z dnia 1 lipca 2022 r. uchyliło wydaną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

SKO w uzasadnieniu decyzji, w pierwszej kolejności dokonało oceny, co do braku zaistnienia na tle sprawy przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazując, że w tej kwestii wypracowane zostało stanowisko sądów administracyjnych, w którym wskazuje się na konieczność stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r., z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w związku zapadłym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

Rozpoznając zatem sprawę organ nie ma podstaw do odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego tylko i wyłącznie na podstawie przesłanki wynikającej z art. 17 ust.1b ustawy.

Dokonując oceny przesłanki sprawowania rzeczywistej, osobistej, stałej i bezpośredniej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz rezygnacją z pracy zarobkowej bądź jej niepodejmowanie spowodowane sprawowaniem opieki organ odwoławczy podkreślił konieczność istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy tymi przesłankami.

Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie został zebrany wyczerpująco materiał dowodowy, który pozwalałby jednoznacznie ocenić, czy zaistniały przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest przyznanie wnioskowanego przez stronę prawa do świadczenia.

Zdaniem organu drugiej instancji, zebrany w sprawie materiał zawiera jedynie znikomą część informacji odnośnie aktualnego stanu zdrowia osoby, nad którą sprawowana jest opieka. Organ zaniechał dokonania takiej oceny pod względem zakresu opieki, jaka jest wobec małżonki strony rzeczywiście w sposób obiektywny wymagana. Nie dokonał także w pełni rozpoznania, w jakich konkretnie czynnościach małżonka strony jest realnie samodzielna, a w jakich wymaga kompletnej pomocy drugiej osoby i czym dana niesamodzielność jest spowodowana. Poza tym organ nie wyjaśnił, czy małżonka strony przy codziennym funkcjonowaniu korzysta z przedmiotów ortopedycznych, środków pomocniczych oraz pomocy technicznych, które ułatwiają jej aktywność. Materiał dowodowy nie zawiera także ustaleń co do częstotliwości czynności realizowanych względem A. S., tj. ile razy dziennie, w tygodniu, miesiącu, dana czynność musi być wykonywana i jest wykonywana oraz jaki jest czas jej trwania i czy wobec ww. realizowane są jakieś świadczenia w ramach NFZ, np. terapie, konsultacje, rehabilitacje itp.

Organ drugiej instancji wskazał również, że w materiale zabrakło także informacji co do sytuacji rodzinnej wnioskodawcy w kwestii ewentualnej pomocy (np. finansowej) ze strony najbliższych – synów, przy realizacji opieki względem matki. Materiał nie zawiera ponadto żadnych dowodów na okoliczność dotychczasowego przebiegu aktywności zawodowej strony, konkretnej daty ostatniej takiej aktywności oraz sposobu i terminu jej zakończenia, jak również czynności realizowanych przez stronę, aby podjąć dalszą pracę zawodową.

W związku z przedstawionymi uchybieniami SKO uchyliło decyzję w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując, że winien w analizowanej sprawie w sposób kompletny zgromadzić materiał dowodowy i ustalić istotne dla sprawy okoliczności, biorąc pod uwagę przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikające z treści przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

2.3. Decyzją z dnia 21 września 2022 r. organ pierwszej instancji odmówił Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad żoną A.S.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną A. S. Strona nie osiąga dochodów, a żona A. S. otrzymuje świadczenie emerytalne z ZUS-u. Skarżący był aktywny zawodowo do dnia 31 grudnia 2017 r., następnie przebywał na zwolnieniu lekarskim w związku ze swoim stanem zdrowia, posiada bowiem schorzenia kręgosłupa. A. S. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony do dnia 30 czerwca 2023 r. Inwalidztwo datuje się od 43-go roku życia. A. S. nie jest zdolna do samodzielnego funkcjonowania, wymaga wsparcia osób trzecich w podstawowych czynnościach życia codziennego, nie jest pampersowana, nie jest także osobą całkowicie leżącą. A. S. w domu porusza się bez sprzętu rehabilitacyjnego. Z uwagi na częste omdlenia Skarżący cały czas towarzyszy żonie, która na zewnątrz sama nie wychodzi i wszędzie dowożona jest samochodem. Żona Skarżącego nie może pozostać sama w domu na kilka godzin, gdyż niejednokrotnie wymaga asysty osób drugich podczas korzystania z toalety oraz wykonywania innych czynności higienicznych. Wyżej wymieniona nie uczestniczy w żadnych czynnościach związanych z utrzymaniem domu: sprzątanie, pranie, zakupy, przygotowywanie posiłków. Posiłki oraz napoje muszą być podawane jej do stołu (problem z utrzymaniem w dłoni przedmiotów), jednak chora spożywa samodzielnie wszystkie posiłki. Ubiera się samodzielnie, aczkolwiek często wymaga przy tym pomocy. Był czas, gdy A. S. poruszała się na wózku inwalidzkim Obecnie krótkie odcinki może pokonać samodzielnie (nie chodzi po schodach), zajmuje się internetowym opłacaniem rachunków, natomiast w wolnym czasie rozwiązuje krzyżówki, czyta książki oraz spaceruje, ale tylko w asyście męża. Skarżący towarzyszy żonie w czasie wizyt lekarskich, dowozi na badania do laboratoriów i placówek służby zdrowia. A.S. nie zostaje sama w domu, a podczas nieobecności męża pozostaje z nią zaprzyjaźniona sąsiadka (pomoc nieodpłatna).

Ponadto wskazano, że Skarżący w ostatnim okresie zatrudnienia pracował zagranicą jako spawacz – monter konstrukcji. Nie jest w posiadaniu ostatniego świadectwa pracy, jakie potwierdziłoby fakt świadczenia przez wnioskodawcę pracy poza granicami kraju w latach 2016/2017 r. Z wykształcenia Wnioskodawca jest elektromechanikiem pojazdów samochodowych. Państwo S. posiadają także ziemię rolną, jednak od 1990 r. z uwagi na obowiązki zawodowe zaprzestali prowadzenia gospodarstwa rolnego, nieodpłatnie udostępniając ziemię osobom z sąsiedztwa. Skarżący oświadczył, że biorąc pod uwagę jego stan zdrowia, nie byłby w stanie obecnie podjąć zatrudnienia w swoim zawodzie. Ponadto nie może również pozostawać w pozycji siedzącej oraz prowadzić samochodu na dłuższych trasach.

W ocenie organu pierwszej instancji po dokonaniu ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku Skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, należało stwierdzić, że nie zachodzi bezpośredni związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem, a koniecznością sprawowania opieki nad A. S.

Wskazano również, że w niniejszej sprawie wnioskodawca nie zrezygnował lub nie podjął zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych ze względu na stan zdrowia żony, ale własne schorzenia i dolegliwości, które uniemożliwiają mu podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skoro Skarżący oświadczył, iż biorąc pod uwagę jego stan zdrowia nie byłby w stanie obecnie podjąć zatrudnienia w swoim zawodzie to nie sposób uznać, iż sprawowanie opieki nad żoną jest przyczyną rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Na podstawie złożonego oświadczenia Wnioskodawcy dotyczącego wykonywania czynności podczas opieki nad żoną, w ocenie organu stwierdzić należy, że częstotliwość oraz wymiar opieki nie jest stały.

2.4. W wyniku rozpatrzenia odwołania Skarżącego od ww. decyzji, SKO decyzją z dnia 24 maja 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że w pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że Skarżący pozostaje mężem A. S. – osoby wymagającej opieki, wymienionej we wniosku z dnia 27 września 2021 r. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z tym należy do grona osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem po jego stronie leży obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, w tym i świadczenia opieki nad małżonką oraz, że obowiązek alimentacyjny małżonka wyprzedza pozostałych krewnych.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że w treści przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca ustanowił szereg przesłanek, które muszą zostać spełnione łącznie, aby ubiegająca się o świadczenie osoba mogła je otrzymać. Główną przesłanką w nim wskazaną jest istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki, a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę, bądź jej niepodejmowanie w tymże celu. Z ww. przepisu nie wynika jednak, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w tym przepisie osobom.

W ocenie SKO, z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym wywiadów środowiskowych oraz złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń co do zakresu wykonywanej opieki nie wynika, by zachodził związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej strony postępowania, a sprawowaniem przez nią opieki nad małżonką.

Organ II instancji stwierdził, że strona nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność swojej rezygnacji z zatrudnienia. Skarżący nie jest w posiadaniu dokumentacji potwierdzającej jego zatrudnienie poza granicami kraju. W związku z tym nie wykazano ani okresu świadczenia pracy i tym bardziej jego zakończenia (przyczyn) oraz tego czy praca ta odpowiadała definicji legalnej "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" wynikającej z art. 3 pkt 22 u.ś.r. Ponadto, z dołączonego do akt zaświadczenia lekarskiego ZUS ZLA wynika jedynie, że w okresie od 13 czerwca 2018 r. do 12 lipca 2018 r. Skarżący pozostawał niezdolny do pracy, a jego dane adresowe to: N. [...] w Irlandii, co również budzi wątpliwości w sferze rezygnacji z zatrudnienia, a jeśli tak, to jego konkretnej daty. Nawet jeśli przyjąć (hipotetycznie), że rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła, to podkreślenia wymaga, iż przyczyną tego były problemy związane ze stanem zdrowia małżonka, bowiem (jak podał) z tego powodu przebywał na zwolnieniu lekarskim. Zatem, ewentualne ustanie stosunku pracy nastąpiło nie z przyczyn dotyczących stanu zdrowia żony, lecz z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy.

Podkreślono również, że strona sama choruje na schorzenia kręgosłupa, jednakże nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, "gdyż priorytetem jest zdrowie żony". Zdaniem organu odwoławczego, jeżeli strona twierdzi, że nie ubiega się o takie orzeczenie ze względu na zdrowie żony to nie jest to okoliczność usprawiedliwiająca zaniechanie działań w tej sferze, gdyż nie stanowi ona przeszkody, by podjąć czynności równorzędne w zakresie własnego leczenia w sytuacji, gdyż jak strona twierdzi, umawia wizyty lekarskie małżonki i wraz z nią udaje się do lekarzy towarzysząc jej. Ze złożonych oświadczeń strony wynika też, że biorąc pod uwagę własny stan zdrowia, nie byłby w stanie obecnie podjąć zatrudnienia w swoim zawodzie. Ponadto, nie może również długo pozostawać w pozycji siedzącej oraz prowadzić samochodu na dłuższych trasach.

Zdaniem SKO materiał dowodowy nie wskazuje, by strona zabiegała o powrót na rynek pracy, by podejmowała konkretne czynności celem pozyskania zatrudnienia. Wręcz przeciwnie, oświadczenia strony dowodzą temu, że takiego zamiaru nie posiada i nie starała się, ani aktualnie nie stara, by jako osoba w wieku produkcyjnym być aktywną zawodowo. Z kolei powoływanie się na posiadane dolegliwości, a nawet choroby poddaje w wątpliwość ewentualną gotowość strony do podjęcia aktywności zawodowej.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym przedłożonego do akt oświadczeń stron co do zakresu i charakteru sprawowanej opieki nad niepełnosprawną żoną oraz przeprowadzonych wywiadów środowiskowych nie wynika również, by wskazany przez stronę charakter wykonywanych czynności i ich czasowość stanowiły stałą i długotrwałą opiekę, a co za tym idzie, by wymuszały one na wnioskodawcy całkowite niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Organ odwoławczy uznał, że podane okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że wykonywane przez stronę czynności wobec małżonki niewątpliwie mają charakter czynności wspierających, jednakże nie wyczerpują one znamion z art. 17 ust. 1 u.ś.r., co uzasadniałoby przyznanie stronie żądanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ podkreślił, że system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednakże wówczas osoba wnioskującego musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędnym w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie zdaniem SKO sytuacja taka nie występuje, a wręcz co zostało wprost wypowiedziane przez pełnomocnika strony w piśmie z dnia 19 maja 2023 r. prośba została uzasadniona sytuacją ekonomiczną odwołującego, co sprowadza się do skonkretyzowania intencji przyznania takiego świadczenia jako źródła dochodu.

SKO wskazało na wątpliwości dotyczące sytuacji ekonomicznej strony, wskazując na oświadczenie małżonków dotyczące przekazania w 1990 r. nieodpłatnie gruntu rolnego osobom sąsiadującym i brak zmiany tego stanu. Organ odwoławczy wskazał także na dodatkowe ustalenia dotyczące świadczenia emerytalnego u A. S., którego ostateczny wymiar uzależniony jest od postępowania, które toczy się w KRUS w Gdańsku. SKO ustaliło na podstawie decyzji na łączne zobowiązanie pieniężne w sprawie wymiaru podatku rolnego, że grunty tam wymienione stanowią własność małżonków.

Ponadto jeszcze jedną okolicznością ustalona przez organ odwoławczy, a mającą jego zdaniem wpływ na ustalenie stanu faktycznego w sprawie jest znajdująca się w Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej informacja, z której wynika, że podopieczna figuruje jako aktywny przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą pod firmą ,,F.’’ ze wskazanym adresem wykonywania działalności i dodatkowym miejscu jej prowadzenia.

Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że małżonkowie posiadają czwórkę dzieci oraz wskazał na wynikające z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązki alimentacyjne. SKO zastrzegło, że powyższe nie stanowi wyboru organu co do osoby opiekuna nad chorą, lecz ukazuje możliwości rodziny, jakie ta posiada w ułożeniu i realizacji opieki nad matką tak, by osoba wnioskodawcy mogła powrócić na rynek pracy, co znajduje potwierdzenie w powołanym w decyzji orzecznictwie.

3. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję organu drugiej instancji, zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.:

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącego a sprawowaną przez niego opieką nad żoną, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo – skutkowy istnieje,

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez Skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałego lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej;

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki Skarżącego nad żoną, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, zobowiązanie organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie, zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

4. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

5.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie.

5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a." stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Ponadto, w myśl art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., na wniosek Skarżącego zgłoszony w skardze, przy braku sprzeciwu organu odwoławczego.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził naruszenia prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

5.3. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615) - zwanej dalej u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przy tym, niewątpliwie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże, jak słusznie wskazało Kolegium, przepis ten winien być, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie ubiegać się może jedynie osoba określona w punktach od 1 do 4 tego przepisu, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

W okolicznościach niniejszej sprawy niesporne jest, że Skarżący, jako małżonek, jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z opieką nad żoną. Nadto, w sprawie niesporne jest, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Pruszczu Gdańskim z dnia 10 czerwca 2021 r., wydanym do dnia 30 czerwca 2023 r., żonę Skarżącego uznano za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, symbol przyczyny niepełnosprawności -09-M 11-I, niepełnosprawność istnieje od 43 roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na 04.01.2018 r., ze wskazaniem konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika również, że małżonka Wnioskodawcy wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji oraz stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Natomiast zdaniem organów obu instancji brak jest związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej strony postępowania, a sprawowaniem przez nią opieki nad małżonką, ponadto wykonywane przez stronę postępowania czynności w związku z wykonywaną opieką nie mają charakteru stałego i nie wyczerpują znamion z art. 17 u.ś.r.

W tej sytuacji ocenie należało poddać stanowisko organów co do braku konieczności wykonywania stałej opieki lub pomocy oraz związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy rezygnacją przez Skarżącego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną przez niego opieką nad niepełnosprawną żoną. Zdaniem SKO ewentualne ustanie stosunku pracy Wnioskodawcy nastąpiło nie z przyczyn dotyczących stanu zdrowia żony, lecz z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy. Zdaniem organu ze złożonych oświadczeń Wnioskodawcy wynika, że nie posiada zamiaru i nie starał się, ani aktualnie nie stara się, by jako osoba w wieku produkcyjnym być aktywnym zawodowo. Z kolei powoływanie się na posiadane dolegliwości, a nawet choroby poddaje w wątpliwość ewentualną gotowość strony do podjęcia aktywności zawodowej.

Zdaniem Sądu, przedstawiona argumentacja na tle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy jest wadliwa, a wydane rozstrzygnięcie nie może być zaakceptowane.

5.4. Wymaga podkreślenia, że okoliczność, iż Skarżący zakończył ostatnie zatrudnienie w 2017r., nie wyklucza sama w sobie stwierdzenia, że brak zatrudnienia Skarżącego w dacie składania wniosku nie jest spowodowany koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną.

Należy wyjaśnić, że z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej lub jej niepodejmowanie spowodowane koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Niebudząca wątpliwości wykładnia powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego może przysługiwać zarówno w sytuacji rezygnacji z zatrudnienia, jak również w przypadku rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku, istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok WSA w Gdańsku z 28 maja 2020 r., III SA/Gd 408/20, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako ,,CBOSA"). W tym kontekście należy zwrócić także uwagę na zasadny pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, który akcentuje, iż ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia (por. wyrok WSA w Gdańsku z 14 maja 2020 r., III SA/Gd 410/20, CBOSA). Istotne jest zatem to, czy na dzień złożenia wniosku ( art. 24 ust. 2 u.ś.r.), a najpóźniej na dzień przyznania świadczenia decyzją administracyjną, Skarżący spełniał przesłanki przyznania oczekiwanego świadczenia, w tym, przesłankę niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki.

Osoba bierna zawodowo w poprzednich latach (tj. przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego), może wykazać, że nastąpił stan jej gotowości do zatrudnienia, a ona odstąpiła od podejmowania zatrudnienia właśnie z uwagi na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną. Nie można bowiem a priori wykluczyć, że u osoby biernej zawodowo nie dojdzie do takiej zmiany sytuacji w zakresie przyczyn i charakteru niepodejmowania zatrudnienia, która uzasadniałaby twierdzenie, że od określonej daty pojawiły się inne (niż występujące wcześniej) przyczyny rezygnacji z aktywności zawodowej (tak wyrok WSA w Gdańsku z 18 października 2023 r., II SA/Gd 408/23, CBOSA).

Organ odwoławczy zajmując zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko wskazał, że strona nie przedstawiła żadnych dowodów na rezygnację z zatrudnienia. Bowiem Wnioskodawca twierdził, że pracował poza granicami kraju, jako spawacz – monter i zaprzestał świadczenia pracy na przełomie lat 2016/2017, jednakże do akt sprawy dołączono jedynie zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA, z treści którego wynika niezdolność do pracy strony w okresie 13.06.2018 r. do 12.07.2018 r. oraz jego dane adresowe w Irlandii.

Organ odwoławczy podkreślił również, że ze złożonych oświadczeń strony wynika, że ze względu na własny stan zdrowia (schorzenia kręgosłupa) nie byłby w stanie obecnie podjąć zatrudnienia w swoim zawodzie.

Na podstawie powyższego SKO wywiodło, że ewentualne ustanie stosunku pracy nastąpiło nie z przyczyn dotyczących stanu zdrowia żony, lecz z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy. Z kolei zdaniem organu materiał dowodowy nie wskazuje, by strona zabiegała o powrót na rynek pracy, a powoływanie się na posiadane dolegliwości, a nawet choroby poddają w wątpliwość ewentualną gotowość strony do podjęcia aktywności zawodowej.

Zgodzić się należy z organem, że Skarżący nie przedstawił dokumentacji bądź innych dowodów potwierdzających, że ewentualne ustanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn dotyczących stanu zdrowia małżonki.

Jednakże w ocenie Sądu ta historycznie postrzegana rezygnacja z zatrudnienia nie mogła mieć kluczowego znaczenia dla oceny związku przyczynowo – skutkowego w niniejszej sprawie. Organ zaniechał bowiem dokonania pełnych ustaleń w zakresie aktualnej sytuacji Skarżącego, który pozostaje bez zatrudnienia, według jego oświadczenia, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną. Niepodejmowanie zatrudnienia oznacza zaś, że opiekun, pomimo tego, że jest zdolny do pracy i ma obiektywne możliwości jej podjęcia, nie czyni tego ze względu na konieczność opieki nad niepełnosprawnym członkiem najbliższej rodziny. Przy czym w obu wypadkach chodzi o taki zakres opieki, który uniemożliwia wykonywanie pracy zarobkowej nawet w najmniejszym wymiarze.

Jak już wyżej wskazano za miarodajny dla oceny spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest stan faktyczny istniejący w dacie złożenia wniosku o świadczenie, a także w dacie orzekania przez organy. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja z zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Nie każda rezygnacja z zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie obowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W każdym razie związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Dla uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma znaczenia, od kiedy utrzymuje się taki stan rzeczy, a zatem rezygnacja z zatrudnienia podyktowana opieką mogła nastąpić miesiąc, rok, a nawet kilka lat przed złożeniem wniosku o świadczenie, najważniejsze, by oba te elementy pozostawały w związku przyczynowo-skutkowym ( por. wyrok NSA z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt I OSK 2156/21, CBOSA). Co więcej, przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie wymaga wyłącznie rezygnacji z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, lecz równorzędną przesłanką jest brak możliwości podjęcia pracy z uwagi na sprawowaną opiekę.

Natomiast w niniejszej sprawie SKO opierając się głównie na oświadczeniu Skarżącego, że choruje na schorzenia kręgosłupa i nie byłby w stanie obecnie podjąć pracy w swoim zawodzie uznało, że jest to wystarczające do przyjęcia braku gotowości strony do podjęcia pracy zawodowej.

Podkreślenia wymaga, że Skarżący oświadczył, że nie byłby w stanie podjąć pracy w ,,swoim zawodzie’’ (pracował jako spawacz-monter konstrukcji metalowych), co nie przeczy możliwości podjęcia innej pracy. Ponadto z dokumentacji zawartej w aktach sprawy nie wynika, że stan zdrowia Skarżącego uniemożliwia mu podjęcie pracy. Wnioskodawca wskazał, że nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, natomiast nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad żoną.

W związku z powyższym w ocenie Sądu twierdzenia organu kwestionujące ewentualną gotowość strony do podjęcia aktywności zawodowej, w świetle zebranego materiału dowodowego są nieuprawnione.

Należy podkreślić, że do oceny związku pomiędzy niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia), a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną konieczne było stwierdzenie, czy istotnie powodem (celem) rezygnacji z zatrudnienia bądź niepodejmowania zatrudnienia przez Skarżącego była konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną, a jeżeli tak, to weryfikacja, czy wymiar faktycznie sprawowanej przez Skarżącego i koniecznej w związku ze specyfiką niepełnosprawności żony opieki, rzeczywiście stoi na przeszkodzie możliwości podjęcia przez niego jakiegokolwiek – choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy – zatrudnienia.

Treść orzeczenia o niepełnosprawności determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności i adekwatną do rzeczywistych potrzeb podopiecznej, a jej rozmiar wyklucza jakąkolwiek aktywność zawodową opiekuna.

Opieka nad chorym bliskim musi spełniać przede wszystkim cechę stałości i długotrwałości. Niniejsze wyklucza zatem sprawowanie czynności opiekuńczych sporadycznie, nie oznacza to jednak opieki całodobowej (por. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz, że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym (tak B. Chludziński (w:) P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Warszawa 2021, uwagi do art. 17; wyrok WSA w Rzeszowie z 27 sierpnia 2019 r., II SA/Rz 590/19; wyrok WSA we Wrocławiu z 6 listopada 2019 r., IV SA/Wr 287/19; wyrok WSA w Gliwicach z 25 listopada 2019 r., II SA/Gl 970/19, CBOSA).

Równie istotnym czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13, CBOSA).

W toku postępowania, w tym podczas przeprowadzonych w dniu 21 października 2021 r. oraz w dniu 8 sierpnia 2022 r. wywiadów środowiskowych ustalono, że małżonka wnioskodawcy nie jest zdolna do samodzielnego funkcjonowania, wymaga wsparcia innych osób w podstawowych czynnościach życia codziennego. Nie jest osobą leżącą, porusza się w domu bez sprzętu rehabilitacyjnego, jednakże na zewnątrz wychodzi tylko w asyście Skarżącego. Podczas poruszania się w domu również wymaga wsparcia z uwagi na zdarzające się omdlenia. Nie może pozostać sama na kilka godzin, gdyż niejednokrotnie wymaga asysty podczas korzystania z toalety oraz wykonywania innych czynności higienicznych.

W gospodarstwie domowym prowadzonym przez małżonków takie czynności jak; sprzątanie, gotowanie, prasowanie, pranie, dokonywanie zakupów, przygotowywanie posiłków wykonuje Skarżący. Skarżący również pomaga żonie w przypadku gorszego samopoczucia w ubieraniu się oraz podczas wykonywania czynności higienicznych. Ponadto Skarżący oświadczył, że jego małżonka wymaga wsparcia z uwagi na zdarzające się omdlenia. Zdaniem strony jego małżonka nie może pozostawać sama w domu na kilka godzin.

Jak wynika z treści protokołów wywiadu środowiskowego, w opinii pracownika socjalnego wydanej na podstawie zebranych informacji oraz zgromadzonej dokumentacji medycznej, małżonka wnioskodawcy wymaga pomocy innych osób w codziennym funkcjonowaniu.

Ponadto należy zauważyć, że do akt sprawy zostały złożone karty informacyjne leczenia szpitalnego małżonki wnioskodawcy z lat 2021 - 2022. Z kart tych wynika, że w związku ze zdiagnozowaną chorobą nowotworową, małżonka Wnioskodawcy przeszła zabiegi operacyjne, w konsekwencji których m.in. nastąpiło wyłonienie stomii i konieczność używania worka stomijnego.

Zatem potwierdzeniem o konieczności stałej pomocy drugiej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji jest nie tylko treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ale również oświadczenia Skarżącego i jego małżonki, poparte opinią pracownika socjalnego, jak i dokumentacją medyczną związaną z przebytym leczeniem choroby nowotworowej i jej skutkach dla codziennego funkcjonowania małżonki Wnioskodawcy jako osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu w świetle zebranego materiału dowodowego nie ma podstaw do kwestionowania, że małżonka Skarżącego nie jest zdolna do samodzielnego funkcjonowania i wymaga stałej opieki drugiej osoby.

Mając powyższe na uwadze twierdzenie organów, że w świetle dokonanych ustaleń małżonka Skarżącego nie wymaga stałej pomocy nie znajduje uzasadnienia i w konsekwencji narusza przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Natomiast wyjaśnienia wymagały podniesione przez SKO wątpliwości co do kwestii związanych z posiadaniem przez małżonków gruntów rolnych w związku ze znajdującą się w aktach sprawy decyzją w sprawie zmiany wymiaru podatku rolnego na 2023 r.

Należy podkreślić, że sam fakt posiadania własności gruntów rolnych przez małżonków, czy ewentualna ich dzierżawa nie stanowi okoliczności wykluczającej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże złożone pisemne oświadczenie Skarżącego o wydzierżawianiu działki rolnej, winno być zweryfikowane poprzez przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony na podstawie art. 86 k.p.a. Nie można uznać, iż dowód ten zastępuje zawarta w aktach sprawy notatka służbowa z dnia 22 maja 2023 r. wskazująca na odmowę złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących posiadanych gruntów rolnych.

Ponadto SKO wskazało na znajdujące się w aktach sprawy wydruki o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów m.in. wykazany dochód za 2019 r. Wskazany przez organ PIT – 36 za 2019 r. dotyczy rozliczenia z tytułu sprzedaży nieruchomości, która to czynność nie ma wpływu na ocenę przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej wskazać należy, że w aktach znajduje się również wydruk elektroniczny dotyczący Skarżącego - PIT-36 za 2021 r., a więc roku w którym wpłynął wniosek o ustalenie prawa do świadczenia. Należy zaznaczyć, że wykazany dochód nie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, niemniej wymaga wyjaśnienia strony kiedy i z jakiego tytułu został uzyskany.

Organ wymienił powyższe okoliczności jako mające znaczenie dla oceny, czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowo skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskującego o świadczenie, jednakże poza wskazaniem istnienia wątpliwości w tym zakresie, organ odwoławczy nie podjął żadnych czynności celem ich wyjaśnienia.

Nieprzeprowadzenie prawidłowego postępowania wyjaśniającego i oceny we wskazanym powyżej zakresie świadczy o naruszeniu przez organy orzekające w sprawie organy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Natomiast kwestia wskazana przez SKO dotycząca nadal zarejestrowanej w ewidencji, działalności gospodarczej żony Skarżącego, która w ocenie organu ma również wpływ na ustalenie stanu faktycznego, nie została w żaden sposób przez ten organ poparta dowodami wskazującymi, że działalność ta nadal jest prowadzona. Podkreślenia wymaga, że sam wpis do rejestru ewidencji działalności gospodarczej nie oznacza, że działalność gospodarcza jest faktycznie prowadzona. W związku z tym podniesiona przez SKO okoliczność rejestracji podmiotu jako przedsiębiorcy w świetle ustaleń dotyczących stanu zdrowia zarejestrowanej, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek dowodów wskazujących na faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej, nie mogła mieć w niniejszej sprawie znaczenia dla oceny przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Również w ocenie Sądu o odmowie przyznania świadczenia nie może stanowić to, że małżonkowie mają dorosłe dzieci, w tym dwóch synów zamieszkujących pod tym samym adresem.

W tym zakresie przede wszystkim wyjaśnić należy, że w sytuacji, gdy opieki podejmuje się jeden z członków rodziny, który należy do kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, brak jest podstaw do odmowy przyznania świadczenia z uwagi na istnienie innych osób, które mogłyby świadczyć pomoc osobie niepełnosprawnej. Ustawodawca nie przewidział bowiem takiej negatywnej przesłanki przyznania świadczenia ( por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 675/22, CBOSA).

W świetle powyższego fakt, że Skarżący wraz z małżonką zamieszkuje wraz z synami nie może uzasadniać odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Istotny jest bowiem związek przyczynowy między zachowaniem samego Skarżącego, a potrzebami jego małżonki wynikającym z jej niepełnosprawności. Tym bardziej nie może ta okoliczność stanowić argumentu uzasadniającego odmowę przyznania świadczenia, w sytuacji gdy, jak wynika ze złożonych wyjaśnień synowie ze względu na pracę zawodową nie są w stanie zapewnić opieki matce.

Z uwagi na powyższe, dokonana przez organy orzekające w sprawie ocena, że nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rezygnacją przez Skarżącego z zatrudnienia, a sprawowaniem przez niego opieki nad małżonką nie została oparta na ustaleniach dokonanych w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, stosownie do wymogów wynikających z treści art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

5.5. Rozpoznając ponownie sprawę, organ odwoławczy stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, przede wszystkim przyjmując, że małżonka Wnioskodawcy wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, natomiast uzupełni materiał dowodowy we wskazanym powyżej zakresie i dokona oceny istnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy przez Skarżącego, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną małżonką.

5.6. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu administracji na rzecz skarżącej 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie reprezentującego stronę radcy prawnego, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).