Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1453/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 218, art. 252 ust. 1, ust. 4 i ust. 5
journal: Dz.U. 2022 poz 1634
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2082
law: Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych - t.j.
article: art. 172 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2019 r. sygn. akt VIII SA/Wa 191/19 w sprawie ze skargi T.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 11 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu gminy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 191/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek skargi T.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 11 stycznia 2019 r., nr [...], w przedmiocie określenia wysokości dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu gminy, oddalił skargę.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 22 listopada 2018 r. Burmistrz S., działając na podstawie art. 252 w związku z art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 ze zm. [obecnie Dz. U. z 2022 r. poz. 1634 ze zm.]), zwanej dalej: "u.f.p.", oraz art. 38 ust. 1 i art. 49 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2203 ze zm. [obecnie Dz. U. z 2022 r. poz. 2082 ze zm.]), zwanej dalej: "u.f.z.o.", określił dla Niepublicznego Przedszkola [...]1 w S., prowadzonego przez T.C., kwotę dotacji do zwrotu, jako nienależnie pobraną, w wysokości 4.033,74 zł. Jednocześnie organ pierwszej instancji nakazał określoną wyżej kwotę zwrócić w terminie 15 dni od daty doręczenia decyzji wraz z odsetkami, jak od zaległości podatkowych, za każdy dzień zwłoki na wskazany rachunek bankowy Gminy S.

W uzasadnieniu decyzji Burmistrz podał, że w toku kontroli przeprowadzonej w niepublicznych placówkach oświatowych dotowanych z budżetu Gminy S. ustalono, że uczennica wychowania przedszkolnego jest uczniem dwóch placówek przedszkolnych, a mianowicie Niepublicznego Przedszkola [...]1 i Przedszkola Niepublicznego [...]2 w S. Stwierdzono ponadto, że umowa na świadczenie usług dydaktyczno- wychowawczo-opiekuńczych nad dzieckiem L. R. z dnia 5 maja 2017 r. została zawarta na okres od dnia 5 maja 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2017 r. Z aneksu Nr 1 do umowy z dnia 31 sierpnia 2017 r. wynika, że strony umowy zmieniły jej treść wyłącznie w zakresie funkcjonowania placówki i czasu przeznaczonego na realizację podstawy programowej i wychowania przedszkolnego. Brak jest natomiast zapisu dotyczącego czy i na jaki okres umowa zostaje zawarta. Według Dyrektora ww. placówki jest to błąd drukarski osoby sporządzającej umowę, bowiem zarówno przedszkole, jak i rodzic dziecka wspólnie ustalili ustnie chęć przedłużenia umowy. Organ prowadzący przedstawił też Aneks nr 2 do umowy, dotyczący opłaty czesnego za pobyt dziecka w placówce, od dnia 2 października 2017 r. W związku z powyższym organ dotujący niepubliczne placówki oświatowe zwrócił się do obydwu placówek o uzyskanie od rodzica uczennicy pisemnego oświadczenia wskazującego placówkę, do której dziecko uczęszcza w roku szkolnym 2017/2018. Oświadczenie takie przedłożyło jedynie Przedszkole Niepubliczne [...]2 w S. Nadto wskazał, że od rodzica uczennicy uzyskano pisemne oświadczenie, wskazujące że w roku szkolnym 2017/2018, od miesiąca lutego 2018 r. dziecko uczęszcza do Przedszkola Niepublicznego [...]2 w S.

Na podstawie zebranych dowodów w sprawie Burmistrz uznał, iż bezsprzecznie w okresie luty-Iipiec 2018 r. uczennica wychowania przedszkolnego L.R. uczęszczała do Przedszkola Niepublicznego [...]2 w S., a zatem stwierdził, że dotacja pobrana przez Niepubliczne Przedszkole [...]1 na uczennicę w okresie luty-lipiec 2018 r. została pobrana nienależnie i podlega zwrotowi do budżetu Gminy S.

Po rozpatrzeniu odwołania od opisanej wyżej decyzji organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia 11 stycznia 2019 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 252 ust. 1, 3, 4 i 5 u.f.p. Podniosło, iż w dniach 21-22 maja 2018 r. została przeprowadzona kontrola prawidłowości wykorzystania dotacji przyznanej Niepublicznemu Przedszkolu [...]1 w S., w tym ustalenie liczby dzieci uczęszczających do przedszkola w poszczególnych miesiącach. W toku kontroli stwierdzono rozbieżności pomiędzy liczbą dzieci wykazywanych w miesięcznej informacji o liczbie uczniów, a liczbą dzieci w przedszkolu, która wynika z dokumentacji znajdującej się przedszkolu. W związku z powyższym, pismem z dnia 25 czerwca 2018 r. organ I instancji zwrócił się do obydwu placówek przedszkolnych o uzyskanie od rodzica uczennicy oświadczenia wskazującego placówkę, do której dziecko uczęszcza w roku szkolnym 2017/2018. W odpowiedzi pismem z dnia 2 lipca 2018r. Przedszkole Niepubliczne [...]2 przekazało kopię oświadczenia E.R., dotyczące uczęszczania córki L. do Przedszkola [...]2. Z oświadczenia z dnia 29 czerwca 2018 r. wynika, że L.R. od lutego 2018 r. uczęszcza do Przedszkola [...]2.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na decyzję Kolegium wskazał, że przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd.

Sąd I instancji wyeksponował, że spór w sprawie sprowadza się do zagadnienia, czy zgodne z prawem jest orzeczenie o zwrocie dotacji przez Niepubliczne Przedszkole [...]1 w S. prowadzone przez T.C. pobranej, na uczennicę wychowania przedszkolnego L.R. w okresie luty-lipiec 2018 r., w nadmiernej wysokości tj. kwocie 4.033,74 zł wraz z odsetkami.

W ocenie Sądu I instancji organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, że L.R. w okresie od lutego do lipca 2018 r. nie uczęszczała do Niepublicznego Przedszkola [...]1 w S., prowadzonego przez T.C. tylko była uczennicą wychowania przedszkolnego w Przedszkolu Niepublicznym [...]2 w S. Powyższe ustalenie znalazło potwierdzenie m.in. w oświadczeniu rodzica tj. E.R. z dnia 29 czerwca 2018 r., w którym rodzic jako placówkę przedszkolną do której uczęszcza dziecko wskazał Przedszkole [...]2 w S. (od lutego 2018 r.).

Sąd I instancji zauważył, iż przedmiotowe oświadczenie przedłożyło jedynie, pomimo wezwania organu dotującego, Przedszkole Niepubliczne [...]2 w S. Nadto placówka ta złożyła dnia 12 października 2018 r. kserokopię dziennika zajęć z roku szkolnego 2017/2018, z którego wynika, że uczennica ww. okresie uczęszczała do tej placówki. Okoliczności tej nie kwestionuje skarżąca. Potwierdza to pismo Niepublicznego Przedszkola [...]1 w S. z dnia 17 października 2018 r., w którym wskazano, iż obecności L.R. są odnotowane w dzienniku zajęć tej placówki do października 2017 r.

W ocenie Sądu I instancji, mając na uwadze wskazane w niniejszym uzasadnieniu regulacje prawne, organy orzekające wobec bezspornego ustalenia że uczennica wychowania przedszkolnego L.R. nie uczęszczała w okresie od lutego do lipca 2018 r. do placówki prowadzonej przez skarżącą, były zobligowane do określenia kwoty dotacji do zwrotu, jako pobranej w nadmiernej wysokości, co prawidłowo uczyniły. Zdaniem Sądu, w świetle powyższego nie sposób zgodzić się ze skarżącą, że organ niezasadnie pozbawił ją dotacji, skoro nie rozwiązała ani nie otrzymała wypowiedzenia umowy w spornym okresie odnośnie świadczenia usług dydaktyczno-wychowawczych co do tej uczennicy. Trudno bowiem przyjąć, aby w tej sytuacji brak pisemnego wypowiedzenia zawartej umowy czy informacji o rezygnacji dziecka z przedszkola miał świadczyć o faktycznym pobycie dzieci w przedszkolu i pozwalał na uznanie, że przyznanie dotacji było zgodne z prawem. Zasadnie Kolegium zauważyło, iż w orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że w czasie krótkotrwałej nieobecności w przedszkolu (np. z powodu choroby), dziecko nie traci przymiotu ucznia tej placówki (np. wyrok NSA z dnia 8 maja 2013 r., II GSK 299/12), a zatem na takie dziecko powinna nadal przysługiwać dotacja, jednakże w rozpatrywanej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Z kontrolowanej sprawy wynika, iż nieuczęszczanie L.R. do placówki prowadzonej przez skarżącą nie jest związane czy to ze zdarzeniem losowym (np. choroba) czy z kalendarzem zajęć w placówce (np. ferie, wakacje), ale z decyzji podjętej przez rodziców o nieuczęszczaniu dziecka do tego przedszkola. A zatem nawet fakt zawarcia umowy i jej niewypowiedzenia, w sytuacji gdy dziecko do przedszkola nie uczęszcza, nie przesądza o tym, że dziecko jest przedszkolakiem tej placówki, co uzasadniałoby otrzymywanie dotacji. Dofinansowaniu podlega bowiem zadanie czy to kształcenia, czy wychowania, czy wreszcie opieki, które – z przyczyn oczywistych – nie może być wykonywane w stosunku do dziecka, któremu nie przysługuje status ucznia/przedszkolaka/wychowanka. Przyjęcie stanowiska skarżącej zaprezentowanego w skardze, zgodnie z którym dziecko do momentu wypowiedzenia umowy pozostaje uczniem przedszkola i przysługuje na nie dotacja tak samo, jak na dzieci uczęszczające regularnie do przedszkola, prowadziłoby do nieuprawnionej konsekwencji, że zaprzestanie uczęszczania dziecka do przedszkola nie ma wpływu na przyznane dotacje.

Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpiła T.C.

Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) Naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a., art. 17 ust. 1 u.f.z.o. oraz art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że w okolicznościach sprawy dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości za okres od lutego do lipca 2018 r. wobec błędnego ustalenia, że L.R. nie posiadała w tym okresie statusu ucznia, podczas gdy w okolicznościach sprawy nie zachodzą podstawy pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, jako że L.R. taki status posiada;

2) naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 172 ust. 1 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe poprzez jego niezastosowanie i błędne stwierdzenie, że status ucznia określa się na podstawie faktycznego pobytu dziecka w przedszkolu, podczas gdy status ucznia należy ustalać na podstawie Statutu Przedszkola, jako że przedszkole niepubliczne działa na podstawie Statutu, który określa podstawowe zasady funkcjonowania przedszkola, w tym zasady przyjmowania uczniów do szkoły lub placówki oraz przypadki, w których uczeń może zostać skreślony z listy uczniów szkoły lub placówki – co w rezultacie skutkowało bezpodstawną odmową przyznania statusu ucznia L.R. za okres od lutego do lipca 2018 r., a co za tym ifzie bezpodstawnym stwierdzeniem zaistnienia przesłanek zwrotu dotacji;

3) naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 151 P.p.s.a. oraz art. 24 ust. 1 i ust. 2 u.f.z.o. i art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i ustalenie do zwrotu dotacji za okres poprzedzający złożenie przez rodzica ucznia oświadczenia wskazującego placówkę, do której uczeń uczęszcza, podczas gdy przepisy znajdujące zastosowanie w sprawie przewidują, że w sytuacji, gdy okaże się, że uczeń jest uczniem więcej niż jednej placówki dotowanej przez jednostkę samorządu terytorialnego – dotację otrzymuje placówka wychowania przedszkolnego wskazana w oświadczeniu rodzica ucznia od miesiąca następującego po miesiącu otrzymania oświadczenia, co oznacza, że placówka, która pobrała dotację, a nie została wskazana w oświadczeniu powinna dokonać zwrotu dotacji od miesiąca następującego po miesiącu otrzymania oświadczenia;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 151 P.p.s.a. oraz art. 218 u.f.p. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie przy wykładni przesłanek dotyczących zwrotu dotacji istotnej okoliczności, że przyznawana na podstawie art. 17 ust. 1 u.f.z.o. dotacja jest dotacją podmiotową w rozumieniu art. 218 u.f.p., a istota dotacji podmiotowych jest ich przeznaczenie nie na wykonanie konkretnego zadania, lecz na finansowe zasilenie dotowanej jednostki.

Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. [obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 775]), zwanej dalej K.p.a., poprzez błędną ocenę materiału dowodowego polegającą na uznaniu, że dziecku L.R. nie przysługiwał status ucznia, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie tj. z obowiązującego w przedszkolu statutu, jak również umowy jednoznacznie wynika, że L.R. była uczniem przedszkola.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 stycznia 2019 r. oraz o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum wniesionego środka zaskarżenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Rozpoznając sprawę w tych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle podstaw, na których oparto skargę kasacyjną, istotę sporu stanowi kwestia czy zgodne z prawem jest orzeczenie o zwrocie dotacji przez Niepubliczne Przedszkole [...]1 w S. prowadzone przez T.C. pobranej, na uczennicę wychowania przedszkolnego L.R. w okresie luty-lipiec 2018 r., w nadmiernej wysokości tj. kwocie 4.033,74 zł wraz z odsetkami.

Przechodząc do złożonego środka zaskarżenia stwierdzić należy, że przedstawione zarzuty kasacyjne pozwalały na dokonanie kontroli zakwestionowanego orzeczenia. Zaznaczyć przy tym trzeba, że zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie tak przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Mając na względzie, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania zasadniczo wiążą się w niniejszej sprawie z zarzutami naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadnione łączne odniesienie się do podniesionej w tym zakresie argumentacji.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy przed organami administracji publicznej obu instancji stanowił art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, nadal zwanej u.f.p. Stosownie do treści tego przepisu dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości – podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągi 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub w pkt 2 tego przepisu. Warunkiem wystąpienia z żądaniem zwrotu dotacji jest stwierdzenie przez organ, że dotacja została "pobrana nienależnie lub w nadmiernej wysokości". Ustalenia w tym zakresie stanowią element stanu faktycznego, a więc muszą być dokonane w postępowaniu wyjaśniającym, według reguł określonych w K.p.a. Niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i 77 K.p.a. odnoszących się do ustalenia stanu faktycznego i postępowania dowodowego. Organy obu instancji w oparciu o znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego prawidłowo odtworzyły zakres rozpoznania sprawy. Organy te prawidłowo ustaliły okoliczności faktyczne wymagające udowodnienia i środki dowodowe, za których pośrednictwem okoliczności te miały zostać wyjaśnione. W dalszej kolejności prawidłowo i wyczerpująco zgromadzono i oceniono materiał dowodowy. W konsekwencji prawidłowa była pozytywna ocena zgodności z prawem przebiegu postępowania sformułowana w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji.

Niezasadne okazały się także sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 252 ust. 4 i 5 u.f.p. dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej (ust. 4). Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (ust. 5). Natomiast stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, nadal zwanej u.f.z.o., niepubliczne przedszkole niebędące przedszkolem specjalnym otrzymuje na każdego ucznia z budżetu gminy dotację w wysokości równej podstawowej kwocie dotacji dla przedszkoli. Konstrukcja prawna podstawy przyznania i naliczenia kwoty dotacji oparta jest zatem na kryterium podmiotowym tj. ilości uczniów w przedszkolu. Okoliczność faktyczna, że dane dziecko nie jest lub przestało być uczniem danej placówki przedszkolnej oznacza, iż w tym zakresie nie istnieje (lub nie istniała) podstawa prawna do udzielenia dotacji. Jeżeli w okresie, gdy dziecko już nie jest (lub nie było) uczniem danej placówki a dotacja została udzielona i pobrana, to oznacza, że jest ona nienależna i podlega zwrotowi.

W tych okolicznościach kwestią o podstawowym znaczeniu było ustalenie, czy w okresie od lutego do lipca 2018 r. L.R. była uczennicą Niepublicznego Przedszkola [...]1 w S., czy też Przedszkola Niepublicznego [...]2 w Sz. Należy przypomnieć, że organy ustaliły, iż umowa na świadczenie usług dydaktyczno- wychowawczo-opiekuńczych nad dzieckiem L.R. z dnia 5 maja 2017 r. została zawarta na okres od dnia 5 maja 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2017 r. Z aneksu Nr 1 do umowy z dnia 31 sierpnia 2017 r. wynika, że strony umowy zmieniły jej treść wyłącznie w zakresie funkcjonowania placówki i czasu przeznaczonego na realizację podstawy programowej i wychowania przedszkolnego. Brak jest natomiast zapisu dotyczącego czy i na jaki okres umowa zostaje zawarta. W związku z tym, że organ prowadzący przedstawił też aneks nr 2 do umowy, dotyczący opłaty czesnego za pobyt dziecka w placówce, od dnia 2 października 2017 r., organ dotujący niepubliczne placówki oświatowe zwrócił się do obydwu placówek o uzyskanie od rodzica uczennicy pisemnego oświadczenia wskazującego placówkę, do której dziecko uczęszcza w roku szkolnym 2017/2018. Oświadczenie takie przedłożyło jedynie Przedszkole Niepubliczne [...]2 w S. Ponadto matka uczennicy złożyła pisemne oświadczenie, wskazujące że w roku szkolnym 2017/2018, od miesiąca lutego 2018 r. córka uczęszcza do Przedszkola Niepublicznego [...]2 w S. W ocenie Sądu były to okoliczności faktyczne, które bezspornie świadczą o tym, że dotacja, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.f.z.o. została pobrana nienależnie przez Niepubliczne Przedszkole [...]1 w S. i w części dotyczącej L.R. podlega zwrotowi do budżetu gminy, gdyż w okresie luty-lipiec 2018 r. dziecko to nie było uczniem tej placówki.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie doszło do naruszenia art. 172 ust. 1 pkt 5 i 7 Prawa oświatowego poprzez jego niezastosowanie i błędne stwierdzenie, że status ucznia określa się na podstawie faktycznego pobytu dziecka w przedszkolu, podczas gdy status ucznia należy ustalić na podstawie Statutu Przedszkola, który określa zasady przyjmowania uczniów do placówki i przypadki, w których uczeń może zostać skreślony z listy uczniów placówki. Niepubliczne przedszkole jest to niepubliczny zakład administracyjny, który został powołany do świadczenia usług niematerialnych w dziedzinie wychowania i oświaty. Między organami zakładu administracyjnego a ich użytkownikami (uczniami, rodzicami, opiekunami) nawiązuje się z mocy prawa lub umowy stosunek administracyjnoprawny władztwa zakładowego. Podstawa prawna dla władztwa zakładowego jest w pewnym stopniu swobodna wobec porządku prawnego powszechnie obowiązującego; obejmuje ona także akty normatywne typu statutów, choć te mogą być podejmowane tylko w granicach wyraźnego upoważnienia ustawowego. Takim przepisem upoważniającym jest powołany wyżej art. 172 ust. 1 Prawa oświatowego, który stanowi, że szkoła lub placówka działa na podstawie statutu nadanego przez osobę prowadzącą. W art. 172 ust. 2 pkt 5 i 7 Prawa oświatowego wskazano, że taki statut powinien określać między innymi prawa i obowiązki pracowników oraz uczniów szkoły lub placówki, w tym przypadki, w których uczeń może zostać skreślony z listy uczniów szkoły lub placówki oraz zasady przyjmowania uczniów do szkoły lub placówki. Statut jako akt władztwa zakładowego reguluje sytuację prawną uczniów (opiekunów) i pracowników placówki jako użytkowników zakładu administracyjnego (sytuację wewnątrzzakładową). Natomiast z punktu widzenia podstawy prawnej do udzielenia dotacji określonej w art. 17 ust. 1 istotną jest tylko ta okoliczność, czy konkretne dziecko jest faktycznie uczniem danej placówki. Tą okoliczność należy ustalić z uwzględnieniem konkretnego stanu faktycznego. Ten zaś wygląda tak, że właściwy organ w toku kontroli w niepublicznych placówkach oświatowych dotowanych z budżetu Gminy S. stwierdził, że L.R. jest uczennicą dwóch niepublicznych placówek przedszkolnych: Niepublicznego Przedszkola [...]1 w S., do którego faktycznie nie uczęszcza oraz Przedszkola Niepublicznego [...]2 w S., do którego faktycznie uczęszcza. Okoliczność oraz okres uczęszczania do Przedszkola Niepublicznego [...]2 potwierdził dyrektor tej placówki oraz matka uczennicy. Natomiast dyrektor Niepublicznego Przedszkola [...]1 wywodził jedynie w skardze i skardze kasacyjnej, że z samej absencji uczennicy w przedszkolu nie można wnioskować o utracie statusu ucznia danej placówki. Sąd podkreśla, że jest rzeczą oczywistą, iż w tym samym czasie dziecko nie może być jednocześnie uczniem dwóch placówek. Jeżeli zatem ustalono w sposób niebudzący wątpliwości, że L.R. uczęszcza do Przedszkola Niepublicznego [...]2 w S. i nabyła formalnie status ucznia tej placówki, to w tym samym czasie faktycznie nie była już uczennicą Niepublicznego Przedszkola [...]1 w S. Przy czym z punktu widzenia spełnienia przesłanki do stwierdzenia, że dotacja udzielona z budżetu jednostki samorządu terytorialnego została pobrana nienależnie i podlega zwrotowi jest bez znaczenia, czy formalny status L.R. jako uczennicy placówki [...]1 ustał, są to bowiem kwestie wewnętrzne (wewnątrzzakładowe), mogące ewentualnie stanowić podstawę do wzajemnych roszczeń między użytkownikami niepublicznej placówki wychowawczo-oświatowej. Słusznie także wywiódł Sąd I instancji, że nieobecność L.R. w Niepublicznym Przedszkolu [...]1 w S. nie była krótkotrwała, a placówka nie zareagowała na ten fakt. Wypada przy tym zauważyć, że badanie przyczyn absencji uczniów w placówkach szkolno-wychowawczych, w szczególności gdy okres tej absencji jest znaczny, należy do administracji danej placówki i powinno być podejmowane na bieżąco.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 u.f.z.o. Stosownie do treści tego przepisu, jeżeli jednostka samorządu terytorialnego uzyskała informację, że uczeń placówki wychowania przedszkolnego, o której mowa w art. 16-21, jest uczniem więcej niż jednej takiej placówki dotowanej przez tę jednostkę, występuje do tych placówek o uzyskanie od rodzica ucznia pisemnego oświadczenia wskazującego jedną z tych placówek jako placówkę, do której uczeń uczęszcza w danym roku szkolnym, i przekazanie go tej jednostce samorządu terytorialnego, w terminie 30 dni od dnia tego wystąpienia (ust. 1). Dotację, o której mowa w art. 16-21, od miesiąca następującego po miesiącu otrzymania oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, otrzymuje placówka wychowania przedszkolnego wskazana w oświadczeniu (ust. 2).

Skarżąca kasacyjnie wskazuje, że ustalenie do zwrotu dotacji za okres poprzedzający złożenie przez rodzica ucznia oświadczenia wskazującego placówkę, do której uczeń uczęszcza (co nastąpiło w czerwcu 2018 r.), podczas gdy przepisy znajdujące zastosowanie w sprawie przewidują, że w sytuacji, gdy okaże się, że uczeń jest uczniem więcej niż jednej placówki dotowanej przez jednostkę samorządu terytorialnego – dotację otrzymuje placówka wychowania przedszkolnego wskazana w oświadczeniu rodzica ucznia od miesiąca następującego po miesiącu otrzymania oświadczenia, co oznacza, że placówka, która pobrała dotację, a nie została wskazana w oświadczeniu powinna dokonać zwrotu dotacji od miesiąca następującego po miesiącu otrzymania oświadczenia.

W ocenie Sądu w art. 24 ust. 1 u.f.z.o. mowa jest o oświadczenia woli rodzica korzystania z usług danej placówki. Posiada ono charakter ex nunc (wywołuje skutki na przyszłość od momentu jego złożenia) jedynie w zakresie otrzymywania dotacji przez placówkę wskazaną w tym oświadczeniu. Natomiast data złożenia przez rodzica tego oświadczenia nie wpływa na to, że podmiot, który pobrał dotację nienależnie powinien ją zwrócić za cały okres, w którym nie istniała podstawa prawna do jej przyznania. Oświadczenie E.R. zostało złożone na wezwanie organu w toku postępowania administracyjnego wszczętego w sprawie określenia dotacji do zwrotu jako nienależnie pobranej i zostało prawidłowo wykorzystane w tym postępowaniu jako materiał dowodowy w zakresie ustalenia okresu czasu, w którym L.R. nie była już uczennicą Niepublicznego Przedszkola [...]1 w S. Treść tego oświadczenia odnosi się do okoliczności faktycznych sprzed daty jego złożenia, istotnych z punktu widzenia spełnienia przesłanek zastosowania art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 218 u.f.p. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie przy wykładni przesłanek dotyczących zwrotu dotacji faktu, że przyznana dotacja jest dotacją podmiotową, której istotą jest przeznaczenie nie na wykonanie konkretnego zadania, lecz na finansowe zasilenie dotowanej jednostki. Jakkolwiek jest to w istocie dotacja podmiotowo-celowa, to jej charakter nie wpływa na konstrukcję prawną przesłanki ustalenia wysokości dotacji. Ta bowiem – jak wyżej wyjaśniono – w myśl art. 17 ust. 1 u.f.z.o. uzależniona jest od faktycznej ilości uczniów w danej placówce niepublicznej.

W tych okolicznościach skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 180 P.p.s.a.