Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 65/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 75 § 1 w zw. z art. 7
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b
journal: Dz.U. 2011 nr 30 poz 151
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia NSA Piotr Przybysz starszy sekretarz sądowy Aleksandra Czapla po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce-Zachód w Kielcach del. do Prokuratury Okręgowej w Kielcach W.K. skargi kasacyjnej S.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 26 września 2019 r. sygn. akt II SA/Ke 493/19 w sprawie ze skargi S.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 10 maja 2019 r., znak SKO.RD-52/2308/149/2019 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 26 września 2019 r. sygn. akt II SA/Ke 493/19, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 10 maja 2019 r. znak: SKO.RD-52/2308/149/2019 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddalił skargę.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wnioskiem z dnia 27.02.2019 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] wystąpił do Starosty [...] o wszczęcie postępowania mającego na celu skierowanie na badania lekarskie S.P.– w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu powołano się na treść sporządzonej na potrzeby postępowania przygotowawczego opinii sądowo-psychiatrycznej, w której biegli stwierdzili u S.P. organiczne zaburzenia urojeniowe, co klinicznie przejawia się urojeniami i nastawieniami ksobnymi, prześladowczymi, urojeniami interpretacji z tendencjami do rozszerzania.

Mając na uwadze powyższe organ I instancji wydał decyzję z 1.04.2019r. o skierowaniu S.P., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W podstawie prawnej powołano art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5.01.2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 ze zm.).

Decyzją z 10.05.2019 r. znak: SKO.RD-52/2308/149/2015 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej SKO) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty [...] z 1.04.2019 r. znak: KT.5430.7.169.2019 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł S.P., argumentując że lekarze w Wojewódzkim Ośrodku Pracy w Kielcach wydali orzeczenie stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przezeń pojazdami, a cała sprawa od kilku lat opiera się wyłącznie na pomówieniach.

SKO, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, stwierdziło że decyzja ta była uzasadniona – wobec spełnienia ustawowych przesłanek wymienionych w art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Słusznie bowiem uznano, że informacja o stanie zdrowia strony zawarta w złożonym wniosku i sporządzonej opinii sądowo-psychiatrycznej stanowi uzasadnione i poważne zastrzeżenie co do stanu zdrowia kierowcy – będące podstawę do skierowania na badania lekarskie. Natomiast organ – niedysponujący wiedzą specjalistyczną – nie może we własnym zakresie samodzielnie weryfikować takiej opinii. Z kolei wskazane w opinii schorzenia powodują istotne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego jako kierowcy, bowiem niewykluczone jest, że mogą one mieć wpływ na samopoczucie psychiczne czy emocjonalne, jak też sprawność ruchową lub intelektualną, co mogłoby mieć przełożenie na spowodowanie niebezpiecznej sytuacji na drodze. Ponadto SKO, analizując nadesłany wniosek Prokuratury Rejonowej [...] w [...] z [...].04.2019 r. o skierowanie skarżącego na badania lekarskie, wskazało że w toku postępowania o sygn. [...] uzyskano uzupełniającą opinię sądową, w której biegli stwierdzili u S.P. cechy osobowości paranoicznej, objawiającej się przewagą emocjonalno-popędowej regulacji zachowania nad czynnikami poznawczymi, sztywnością sądów i postaw, nieufnością, uznając że wymaga leczenia psychiatrycznego ambulatoryjnego. W tym zakresie organ zwrócił uwagę, że z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągnąć emocje w sytuacjach stresowych, z którymi będzie stykał się na drodze.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł S.P., kwestionując zasadność wydanych w jego sprawie decyzji w zakresie podstaw faktycznych i prawnych co do skierowania na badania lekarskie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5.01.2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 ze zm.).

Sąd I instancji stwierdził, że SKO zasadnie rozstrzygnęło w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie. Z załączonych do akt administracyjnych sprawy dwóch opinii sądowo-psychiatrycznych wynika bowiem, że:

- biegli (psychiatra i psycholog), którzy 3-krotnie badali S.P., stwierdzając uprzednio występowanie "zmian organicznych OUN, które to w sytuacjach stresowych mogą osłabić zdolności przystosowawcze", zaobserwowali u niego "znaczną progresję objawów, wyraźne (...) tendencje do rozszerzania i utrwalania nastawień i interpretacji paranoicznych, występujące sądy realizujące typowe dla pełnoobjawowych urojeń" (opinia uzupełniająca z dnia [...].05.2018 r.);

- biegli psychiatrzy stwierdzili u S.P. "organiczne zaburzenia urojeniowe, co klinicznie przejawia się urojeniami i nastawieniami ksobnymi, prześladowczymi, urojeniami interpretacji, które mają tendencje do rozszerzania", zastrzegając jednocześnie że "badany (w dniu [...].01.2019 r.) wymaga natomiast podjęcia leczenia psychiatrycznego w warunkach ambulatoryjnych".

W ocenie Sądu, wiadomości zawarte w udostępnionych organom opiniach sądowo-psychiatrycznych, sporządzonych każdorazowo przez dwóch lekarzy specjalistów, stanowią wiarygodną informację – co nie tylko może, ale i musi stanowić podstawę do wydania decyzji w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy..

Podsumowując, Sąd I instancji wyjaśnił, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że istniała podstawa do wydania decyzji w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie. Podjęcie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie nie przesądza o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy, a służy jedynie wyjaśnieniu istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. W wyniku przeprowadzonego badania może się więc okazać, że zastrzeżenia te nie zostaną potwierdzone, a zatem, że nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów. Celem badań jest bowiem jedynie weryfikacja powziętych przez organ wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 27.10.2014r. o sygn. akt I OSK 584/13, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 14.05.2014r. o sygn. akt II SA/Rz 285/14, dostępne j.w.).

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył S.P. Skarżący kasacyjnie o jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie:

1) prawa procesowego mające istotny wpływ na przebieg sprawy, poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i błędne ustalenie stanu faktycznego mające istotny wpływ na wynik postępowania tj. art 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

2) art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. - poprzez nieuwzględnienie w ustalonym stanie faktycznym sprawy przedstawionych przez stronę środków dowodowych orzeczeń lekarskich oraz zaświadczenia lekarskiego

3) prawa materialnego a mianowicie art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierującymi pojazdami poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuzasadnionym uznaniu, iż informacja o stanie zdrowia strony zawarta w złożonym wniosku i sporządzonej opinii sądowo-psychiatrycznej stanowi uzasadnione i poważne zastrzeżenie co do stanu zdrowia kierowcy - będące podstawą do skierowania na badania lekarskie podczas gdy w przedmiotowej sprawie brak jest okoliczności na to wskazujących.

Nadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu orzeczenia lekarskiego z 10 lipca 2018 r. stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych u S.P. do kierowania pojazdami mechanicznymi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny nie przeprowadził dowodu z zaświadczenia lekarskiego z 10 lipca 2018 r. z uwagi na to, że dowód ten był znany sądowi I instancji. Skoro Sąd I instancji nie uznał za zasadne przeprowadzenie dowodu z powyższego dokumentu, a w skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutu naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. brak było podstaw do uwzględnienia tego wniosku, zwłaszcza w sytuacji, gdy dowody na podstawie których wydano decyzję kierującą skarżącego na badania lekarskie miały datę późniejszą.

Niezasadnie Sądowi Wojewódzkiemu zarzucono naruszenie art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 2 pkt 1 lit b u.k.p. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega, z zastrzeżeniem ust. 4, osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Stosownie zaś do art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Powyższe regulacje prawne nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania danego kierowcy na badania lekarskie. Oznacza to, że właściwy organ administracji, po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy, powinien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy. Sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza zatem przede wszystkim, że powinny być one oparte na wiarygodnych podstawach.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za takie wiarygodne podstawy z pewnością można uznać wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] z [...] lutego 2019 r. wraz z dołączoną do wniosku opinią sądowo-psychiatryczną z [...] stycznia 2019 r. w której stwierdzono u S.P. organiczne zaburzenia urojeniowe, co klinicznie przejawiało się urojeniami i nastawieniami ksobnymi, prześladowczymi, urojeniami interpretacji z tendencjami do rozszerzania, jak również opinii uzupełniającej z [...] maja 2018 r. wcześniej przeprowadzone u skarżącego badania (badania z [...] listopada 2016 r. i [...] lutego 2017 r.), w której biegli stwierdzili u skarżącego cechy osobowości paranoicznej, objawiającej się przewagą emocjonalno-popędowej regulacji zachowania nad czynnikami poznawczymi, sztywnością sądów i postaw, nieufnością, uznając że wymaga leczenia psychiatrycznego ambulatoryjnego.

Okoliczności opisane w opiniach dotyczących skarżącego, zostały ocenione przez organy orzekające w tej sprawie jako okoliczność uzasadniającą poważne zastrzeżenia co do sprawnego prowadzenia pojazdów. Zgodzić należy się zatem z Sądem I instancji, że jeżeli z dokumentów wynikały uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia strony pod kątem możliwości kierowania pojazdami, to nie można skutecznie zarzucać organowi, że wziął pod uwagę zawarte w takiej opinii wnioski. Twierdzenie skarżącego, który deklarował brak zaburzeń psychicznych wpływających na jego zdolność kierowania pojazdami nie może w tym przypadku stanowić skutecznego przeciwdowodu. Nieuzasadnione są także twierdzenia strony, przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jakoby dotychczasowa bezkolizyjna jazda samochodem świadczyła o braku uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia, uzasadniających skierowania skarżącego na badania lekarskie w trybie ustawy o kierujących pojazdami. Z istoty sprawy wynika, że badania mają na celu ustalenie czy schorzenie ujawnione u skarżącego może być podstawą do uznania, że stanowi on zagrożenie w ruchu drogowym, a zatem badania mają charakter prewencyjny. Jak już wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym pozostaje, by wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również zdrowiu i życiu wszystkich innych użytkowników dróg.

Niemniej wniosek o skierowanie na badania nie może być dowolny , a dowody na podstawie których organ kieruje na badania lekarskie muszą uprawdopodabniać związek schorzenia z ewentualnym brakiem możliwości prowadzenia pojazdu lub z jego znacznym ograniczeniem. Takimi dowodami, jak trafnie uznał sąd I instancji są wyżej wymienione opinie biegłych psychiatrów. Bez znaczenia także, pozostaje okoliczność, że przedmiotowa opinia wydana została w ramach innego postępowania, gdyż okoliczność ta - w świetle treści art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, nie miała doniosłości prawnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że dokonana ocena materiału dowodowego jest zgodna z zasadą swobodnej oceny dowodów wynikającą z Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w świetle art. 7 i 75 k.p.a. właściwe organy podjęły wszystkie niezbędne czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego w tej sprawie i dokonały jego prawidłowej oceny.

Końcowo należy podkreślić i wyjaśnić jeszcze raz skarżącemu, że decyzja kierująca na badania lekarskie nie oznacza oczywiście, że przesądzona została kwestia braku zdolności skarżącego do kierowania pojazdem mechanicznym. Okoliczność czy stan zdrowia skarżącego stanowi przeciwwskazanie do kierowania pojazdem, będzie wyjaśniana w drodze stosownego badania lekarskiego.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, oddalił ją na podstawie art. 184 p.p.s.a.