Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3220/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 2, ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Główny Inspekcji Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. dalej "k.p.a."), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 - zwanej dalej prd), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 460 - zwanej dalej udp), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] nakładającą na J. S. (zwanego dalej "skarżącym") karę pieniężną w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych.

Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] czerwca 2015 r. w miejscowości [...] na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...]. Po zważeniu samochodu ustalono, iż miał miejsce przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego. Pojazdem członowym kierował Pan W. D., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem mrożonek w opakowaniach umieszczonych na paletach (ładunek podzielny) w imieniu Pana J. S. prowadzącego działalność pod firmą: [...]. Przebieg kontroli utrwalono protokołem. W oparciu o powyższe organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5000 złotych.

Następnie J. S. złożył odwołanie w którym zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 140aa ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1 prd, przez uznanie, iż zachodzą przesłanki do nałożenia kary pieniężnej w sytuacji, gdy podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności, nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Zwrócił uwagę, że deklarowana waga ładunku, masa własna pojazdów nie przekraczały dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów, a po załadunku kierowca dokonał sprawdzenia masy ładunku. Poza tym podkreślił, że przewoźnik nie dokonywał załadunku, nie odpowiada za jego wykonanie, a ważenia dokonano za pomocą wag SAW 10C/II, przy czym stronie nie udostępniono świadectw legalizacji wag, a zgodnie z posiadaną wiedzą maksymalne obciążenie tych wag wynosi 10000 kg. Skarżący zakwestionował zarówno zastosowanie wag, jak i otrzymane za ich pomocą wyniki pomiarów. W jego ocenie nie ma możliwości określenia z użyciem tych wag rzeczywistej masy całkowitej zespołu pojazdów. Ponadto przed kontrolą rozładowano część ładunku, o wadze 2479 kg, a z wyników ważenia, wynikało, iż pomimo rozładunku części towaru, w chwili kontroli pojazd ważył o prawie 6 ton więcej, niż w chwili załadunku. Powyższe zdaniem skarżącego świadczyło o nierzetelności i niewiarygodności pomiarów.

Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając odwołanie wskazał na definicję pojazdu nienormatywnego zawartą w art. 2 ust. 35a prd, zgodnie z którą pojazd nienormatywny jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Natomiast zgodnie z art. 64 ust. 1 prd, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:

- pkt 1 uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy.

- pkt 2 przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1.

Organ przypomniał ustalenia kontroli pojazdu, które wskazały, że pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego poruszając się po drodze krajowej nr [...], przekraczał dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia innych dopuszczalnych norm. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk na pojedynczej osi napędowej 10,15 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę)

- przekroczenie o 0,15 t,

- podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Zgodnie z przepisem art. 41 ust. 1 udp po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 tejże ustawy. W przepisie art. 41 ust. 1 udp znalazła się delegacja ustawowa dla Ministra właściwego do spraw transportu, do ustalenia w drodze rozporządzenia, wykazu:

1) dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t,

2) dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t,

- mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego.

Wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, na których obowiązuje nacisk osi do 8 t i 10 t został określony rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061). Stosownie do ust. 3 art. 41 udp drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1, drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Droga krajowa nr [...] na odcinkach [...] została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

W ocenie organu, w sprawie niniejszej należało nałożyć karę pieniężną jak za brak zezwolenia kategorii IV, które stosownie do lp. 4 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przewóz pojazdu nienormatywnego po drodze krajowej:

a) o rzeczywistej masie całkowitej nie większej od dopuszczalnej.

b) o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m,

c) o długości nieprzekraczającej:

- 15 m dla pojedynczego pojazdu,

- 23 m dla zespołu pojazdów,

- 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,

d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,

e) o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

W dniu kontroli przewożony był ładunek mrożonek w opakowaniach umieszczonych na paletach (ładunek podzielny). Rodzaj przewożonego ładunku został ustalony w toku kontroli, wynika z dokumentów WZ nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], dokumentu [...].

Organ II instancji podkreślił, że stosownie do art. 2 ust. 35 lit. b) prd ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. A contrario, ładunek podzielny może zostać podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Brak jest zatem jakichkolwiek wątpliwości co do podzielności przewożonego ładunku.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wyjaśnił, że ustalając kategorię wymaganego zezwolenia kieruje się wymiarami, masą, naciskami osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać. Powyższe warunki zostały określone przez ustawodawcę w załączniku nr 1 do prd. Następnie organ dokonuje wyboru kategorii zezwolenia, której posiadanie zwalniałoby stronę postępowania z konsekwencji prawnych wynikającymi z treści art. 140ab ust. 1 prd. Przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność w postaci podzielności ładunku. Stosownie bowiem do treści art. 140ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...]kwietnia 2015 r. Pojazd został zważony przy zastosowaniu przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem zgodności wydanym przez Okręgowy Urząd Miar w [...] dnia [...] stycznia 2014 r.

Zdaniem organu odwoławczego, zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedlał ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.

Organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie kara pieniężna została nałożona za stwierdzone naruszenie norm dotyczących dopuszczalnych nacisków osi. Naruszenie takie jest odrębną kategorią prawną naruszeń, gdyż możliwe jest przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu przy jednoczesnym nieprzekroczeniu dopuszczalnej ładowności pojazdu i dopuszczalnej / rzeczywistej masy całkowitej (DMC/RMC). Ustawodawca uznał jednak, że największe spustoszenie na drogach czynią pojazdy o niewłaściwym, nierównomiernym rozłożeniu ładunku na poszczególne osie. Decydującym czynnikiem oceny normatywności pojazdu są więc w istocie naciski wywierane na poszczególne osie pojazdu. Nawet jeśli masa załadowanego pojazdu nie przekroczy dopuszczalnej masy całkowitej, a ładunek będzie niewłaściwie rozmieszczony i zabezpieczony przed przemieszczaniem, to może okazać się, że na którejkolwiek z osi zostanie przekroczony dopuszczalny nacisk, a to skutkuje nałożeniem kary pieniężnej.

Kontrolę przeprowadzono w miejscu do tego typu czynności zatwierdzonym, legitymującym się protokołem z pomiaru równości terenu na stanowisku kontroli pojazdów z dnia [...] kwietnia 2015 r. Największy dopuszczalny błąd graniczny dla wag nieautomatycznych klasy IIII wynosi +/- 1,5 e. W przedmiotowej sprawie będzie to masa 150 kilogramów.

Organ odnosząc się do podniesionej przez skarżącego kwestii wartości obciążenia maksymalnego wag typu SAW 10C/II, zawartego w świadectwie homologacji wag użytych do kontroli wskazał, iż ważenie wagami przenośnymi odbywa się zawsze na dwóch wagach przenośnych (każda waga pod jedno koło na oś pojazdu), a zatem maksymalne obciążenie wagi na jedno koło wynosi 10000 kg, a na oś 20000 kg. Ważenie pojazdu odbyło się dwoma wagami przenośnymi SAW 10C/II o łącznym obciążeniu na oś pojazdu 20000 kg. W związku z powyższym argumentację skarżącego i w tym zakresie organ uznał za chybioną.

Główny Inspektor Transportu Drogowego odnosząc się do przedstawionego w toku postępowania odwoławczego kwitu wagowego nr [...] wskazującego na wagę brutto pojazdu z ładunkiem przed wyjazdem na drogę publiczną podkreślił, że z przedstawionych dokumentów w żaden sposób nie wynika jak kształtowały się naciski osi w pojeździe, a to za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi została nałożona kara pieniężna.

Odnosząc się do stanowiska skarżącego, który wskazuje na obowiązki załadowcy wyjaśnił, że zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 2 prd, karę pieniężną nakłada się na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. Czynności załadunkowe wywierają wpływ na sposób przewożenia ładunku. Jednakże jako takie nie są związane z odpowiedzialnością podmiotu wykonującego przejazd, o której mowa w art. 140 aa ust. 1, ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 prd. Podmiot wykonując przejazd odpowiada bowiem za przejazd i tylko w związku z tą czynnością związana jest jego odpowiedzialność określona w art. 140 aa ust. 1 udp. Podmiot wykonujący przejazd ponosi zatem odpowiedzialność za przejazd, a nie za załadunek.

Organ odwoławczy dokonał analizy treści zezwoleń od kategorii I do kategorii VII mając na uwadze ujawnione podczas kontroli naruszenie i stwierdził, iż organ I instancji dokonał prawidłowej kwalifikacji w treści zaskarżonej decyzji. Przedmiotem przewozu były mrożonki w opakowaniach umieszczonych na paletach (ładunek podzielny). Za przejazd nienormatywny organ rozumie odstępstwo od normy. Przy przewozie ładunku podzielnego można uzyskać jedynie zezwolenia kategorii I i II, a w pozostałych przypadkach podmiot wykonujący przejazd ma obowiązek zmniejszenia ilości przewożonego ładunku, co jest możliwe z uwagi na jego podzielność. Co do zasady ładunki podzielne powinny być przewożone pojazdem normatywnym. Niemożność uzyskania zezwolenia w zakresie rodzaju "przewożonego ładunku" nie upoważnia do poruszania się takim pojazdem po drodze publicznej. W niniejszym przypadku organ stwierdził, iż występuje brak zezwolenia kategorii IV, ze względu na parametry wagowe, wymiarowe i kategorię drogi na której zatrzymano pojazd członowy, a stosownie do art. 140ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7, 8 oraz 77 Kpa i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu. Zdaniem organu II instancji zaskarżona decyzja organu I instancji zawiera niezbędne elementy określone w art. 107 Kpa. Strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 prd. Wyjaśniając ponownie sprawę, organ podkreślił, że brak jest przy tym legalnych definicji "ładunku sypkiego" oraz "drewna" w rozumieniu ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ wydający decyzję jest zatem zobowiązany każdorazowo do oceny, czy rodzaj przewożonego ładunku umożliwia zastosowanie zapisów art. 140aa ust. 4 prd. Organ w kontrolowanej sprawie prawidłowo przyjął, iż ładunek sypki jest to materiał, który przewożony luzem wykazuje zdolność do przesypywania się, zaś poszczególne jego cząsteczki nie są ze sobą powiązane w sposób trwały i wykazują cechy ciała stałego. Natomiast pod pojęciem drewna należy rozumieć drewno jako surowiec w stanie nieprzetworzonym. Drewno poddane procesowi technologicznemu traci przymiot drewna w rozumieniu prd. W niniejszej sprawie nie przewożono ładunku sypkiego oraz drewna, tylko mrożonki w opakowaniach umieszczonych na paletach (ładunek podzielny). Nie znajduje więc zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 prd.

Ponadto organ wskazał, że prd nie definiuje pojęcia "należytej staranności", czy "braku wpływu", w związku z czym w zakresie należytej staranności należy posiłkować się regulacjami zawartymi w Kodeksie cywilnym. Pod pojęciem zachowania należytej staranności rozumie się sposób postępowania odpowiadający wymaganiom zawartym w obiektywnym wzorcu postępowania. Kwestia niezachowania należytej staranności może być rozpatrywana wówczas, gdy zachowanie podmiotu stanowiło będzie odstępstwo od tak ukształtowanego wzorca. Budowa wzorca staranności w przypadku podmiotów wykonujących przewozy drogowe musi uwzględniać regulację zawartą w art. 355 § 2 k.c. Zgodnie z tym przepisem przy ocenie należytej staranności, w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, należy brać pod uwagę zawodowy charakter tej działalności. Co za tym idzie należyta staranność wymagana w stosunkach danego rodzaju będzie musiała być oceniana przy uwzględnieniu wiedzy, doświadczenia i umiejętności praktycznych, jakie wymagane są od przedsiębiorcy podejmującego w tym przypadku działalność w zakresie przewozu drogowego. Wzorzec taki będzie zatem wyższy względem przedsiębiorców, niż względem osób, które nie prowadzą działalności o charakterze zawodowym. Oceniając należytą staranność podmiotu profesjonalnie zajmującego się wykonywaniem przewozów należy mieć zatem na uwadze wyższe wymagania, które związane są z zawodowym charakterem tej działalności. Zaostrzony wzorzec staranności wpływa na zwiększenie wymagań wobec podmiotu wykonującego przewozy, ułatwia zatem postawienie mu zarzutu niedołożenia należytej staranności, a więc zarazem utrudnia mu uchylenie się od odpowiedzialności w razie odstępstwa od wzorca. Podmiot wykonujący przejazd musi mieć świadomość obowiązków, jakie nakładają na niego przepisy prawa. Budowa wzorca staranności w przypadku podmiotów wykonujących przejazdy drogowe powinna również uwzględniać treść bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą i wyłącza możliwość zastosowania umorzenia o którym mowa w art. 140aa ust. 4 prd. Regulacje te muszą być uwzględniane przy wykonywaniu przejazdów i nie jest możliwe ich umowne modyfikowanie. Natomiast odnośnie terminu "braku wpływu" organ pomocniczo posłużył się wykładnią dokonywaną przez orzecznictwo Sądów Administracyjnych w zakresie art. 92a ust. 4 oraz art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt. II GSK 404/10 z dnia 6 kwietnia 2011 r.)

Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał, że podczas kontroli stwierdzono, iż pojazd członowy poruszając się po drodze krajowej nr [...] w miejscowości [...], przekraczał dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia innych dopuszczalnych norm. Między zachowaniem skarżącego, a stwierdzonymi naruszeniami istniał normalny i bezpośredni związek przyczynowy. Skarżący posiadając wiedzę na temat ładunku, który podjął się przetransportować powinien był przedsięwziąć kroki, aby pojazd był normatywny na drodze, po której wykonuje przejazd. Sposób doboru określonych środków celem zachowania normatywności pojazdu (stworzenie własnych procedur, szczegółowa organizacja pracy, kształtowanie stosunków zobowiązaniowych z pozostałymi uczestnikami obrotu prawnego, ustalanie trasy przejazdu) jest kwestią indywidualną. Ustawodawca nie narzuca w tym względnie gotowych rozwiązań. Z tych względów, to w gestii podmiotu wykonującego przejazd jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją ich naruszenia.

Zdaniem organu odwoławczego nie zachodziła możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności, gdyż brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. To podmiot wykonujący przejazd decyduje o wyborze trasy, czy zachowaniu się na drodze podczas wykonywania przejazdu i musi on uwzględniać w swych rachubach bezpieczeństwo zarówno kierowcy, wykonującego transport jak i innych uczestników ruchu. Kontrolowany pojazd członowy zatrzymano na drodze krajowej nr [...] w miejscowości [...], która została zaliczona w tej miejscowości do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu, której nacisk wynosił 10,15 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę). Obowiązujące przepisy prawne obciążają podmiot wykonujący przejazd, aby nie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych norm, a co za tym idzie to podmiot wykonujący przejazd ma obowiązek podjęcia odpowiednich starań, w tym zapewnić sobie środki do tego, aby móc weryfikować wielkość ładunku przed rozpoczęciem przejazdu tak, aby nie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych parametrów, bądź wystąpić i uzyskać stosowne zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego, jeżeli przepis nie stoi na przeszkodzie. Zdaniem organu odwoławczego wskazane w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanego naruszenia, tj. wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV, było okolicznością, na którą strona miała wpływ, a przy realizacji przejazdu nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem.

Na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2015 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił decyzji II instancji:

1. naruszenie art. 140aa ust. 1, ust. 2 oraz ust. 3 pkt 1 a także ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 1 oraz art. 64 ust. 2 ww. ustawy poprzez wadliwe uznanie, iż w sprawie zachodzą przesłanki upoważniające organ do ukarania skarżącego karą pieniężną pomimo, że skarżący dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia,

2. naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy,

3. naruszenie art. 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego poprzez nieprzeprowadzenie dowodów zmierzających do ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu kosztów postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie podzielając podniesionych w niej zarzutów i podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. p. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postepowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57 a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012r. p. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a.

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Wbrew twierdzeniom skargi organy orzekające w sprawie nie naruszyły przepisów postepowania dotyczących zbadania z urzędu materiału dowodowego oraz reguł jego oceny dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, a zatem zarzuty naruszenia art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a. nie są zasadne.

Wydając skarżone rozstrzygnięcia organy oparły się na zgromadzonych w sprawie dokumentach, wśród których podstawowe znaczenie miały: protokół kontroli nr. [...], świadectwo zgodności użytych do ważenia wag z dnia [...] stycznia 2014r., wydane przez Okręgowy Urząd Miar w [...], świadectwo wzorcowania z [...] października 2008r., świadectwo legalizacji ponownej z [...] marca 2013r., protokół z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdu z dnia 2 kwietnia 2015r. Materiał dowodowy stanowiły też zdjęcia kontrolowanego pojazdu, obrazujące sposób rozmieszczenia towaru na paletach w samochodzie.

Z protokołu kontroli jak ustalił organ wynikało, że przekroczony został dopuszczalny nacisk na pojedynczą oś napędową pojazdu o 0,15 tony. Nie stwierdzono przekroczenia innych parametrów pojazdu, w tym jego dopuszczalnej masy całkowitej. Protokół został podpisany przez kierowcę pojazdu, który min. poświadczył, że osobiście odczytywał wyniki pomiarów, przewożony towar był po częściowym rozładunku, był on obecny przy częściowym rozładunku towarów i miał wpływ na rozmieszczenie pozostałego towaru, został pouczony o możliwości powtórnego ważenia, jednakże nie skorzystał z tej możliwości, został zapoznany z legalizacjami przyrządów pomiarowych i geodezyjnym protokołem z pomiarów pochylenia terenu na stanowisku ważenia.

Należy podkreślić, że protokół kontroli jako dokument urzędowy zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. korzysta z domniemania prawdziwości zaś skarżący nie obalił tego domniemania, bowiem nie przeprowadził dowodu przeciwko treści tego dokumentu. W tym stanie rzeczy niezasadne są twierdzenia skargi, że stronie nie udostępniono świadectw legalizacji wag, przy pomocy których dokonano ważenia pojazdu. Skarżący bowiem reprezentował w czasie kontroli zatrudniony przez niego kierowca, który potwierdził, że z tymi legalizacjami się zapoznał przed dokonaniem ważenia.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 35 a p.r.d. pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są wyższe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są wyższe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Tak więc mimo nieprzekroczenia masy całkowitej pojazdu może dojść do przekroczenia nacisków na osie wobec nieprawidłowego umieszczenia ładunku, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący niezasadnie kwestionuje, że do ostatecznego ustalenia nacisków osi zastosowano współczynnik korygujący podany w zarządzeniu Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Owo zarządzenie zostało wydane na podstawie art. 51 ust. 3 i art. 54 ust. 2 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym oraz § 4 ust. 1 regulaminu organizacyjnego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego. W § 23 pkt 7 w/w zarządzenia wskazano "ze względu na możliwe błędy wskazań wag wynikające z pochylenia powierzchni na stanowisku ważenia i błędy wynikające z cząstkowego ważenia pojazdów wieloosiowych od ustaleń miernika wagi odejmuje się 2% wartości wskazanej przez wagę zaokrąglone w górę do każdych pełnych 100 kg". W tym stanie rzeczy procedura odjęcia dopuszczalnych odchyłek od wyniku ważenia ma umocowanie prawne.

Ustosunkowując się do kwestii wag Sąd podkreśla, że jak wynika z akt sprawy w czasie kontroli do zważenia pojazdu użyto dwóch wag SAW 10C/II. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że pomiarów nacisków osi dokonywano w ten sposób, że zgodnie z instrukcją producenta posłużono się dwiema wagami, umieszczonymi we wnękach fundamentowych pod kołami aktualnie ważonej osi. Wagi posiadały aktualne świadectwo legalizacji zaś stanowisko do ważenia pojazdów zostało zatwierdzone przez zarządcę drogi po dokonaniu pomiarów geodezyjnych. Maksymalne obciążenie wagi SAW 10C/II określone na 10000 kg odnosi się do obciążenia na jedno koło pojazdu a wynikający z protokołu kontroli nacisk o wartości 10,15 ton dotyczył pojedyńczej osi napędowej pojazdu. Skoro protokół kontroli wykazał jedynie przekroczenie dopuszczalnych nacisków na pojedyńczą oś napędową pojazdu, organy uznały za zbędne ustosunkowywanie się do argumentów strony związanych z nieprawidłowo ustaloną dopuszczalną masą całkowitą pojazdu. Nieprzekroczenie dmc pojazdu nie wyklucza przekroczenia nacisków osi w sytuacji nieprawidłowego rozmieszczenia towaru w samochodzie. Tymczasem jak wynika ze znajdujących się w aktach zdjęć palety z mrożonkami w opakowaniach znajdowały się w przedniej części samochodu, którego tył pozostawał pusty, na co zwrócił uwagę pełnomocnik organu na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. Musiało to spowodować przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedyńczej osi napędowej pojazdu.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 prd za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Kara ta w myśl ust. 3 tegoż artykułu nakładana jest 1) na podmiot wykonujący przejazd 2) na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd jest obiektywna zaś pozostałych podmiotów, w tym załadowcy następuje pod warunkiem istnienia wpływu bądź godzenia się na powstanie naruszenia. Jak to trafnie zauważył organ, odpowiedzialność wykonującego przejazd jest niezależna od odpowiedzialności załadowcy, w szczególności przewoźnik nie może bronić się w sprawie tym, że naruszenie powstało na skutek nieprawidłowego załadowania towaru.

Zdaniem Sądu, organ trafnie uznał, że w okolicznościach danej sprawy brak jest podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 kpa. Podmiot wykonujący przejazd winien mieć wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie jego właściwości i ilości, trasy oraz parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany. Jego obowiązkiem jest takie zabezpieczenie ładunku, by nie dochodziło do jego przesuwania się w czasie transportu. W niniejszej sprawie kierowca oświadczył, że był przy częściowym rozładunku samochodu i miał wpływ na rozmieszczenie towaru, co dodatkowo świadczy o braku spełnienia przesłanek określonych w art. 140aa ust. 4 pkt 1 kpa warunkujących zwolnienie przewoźnika od odpowiedzialności.

Reasumując Sąd nie stwierdził, aby organ dopuścił się obrazy przepisów postępowania jak również prawa materialnego, dlatego też skargę oddalił w całości na mocy art. 151 p.p.s.a.