Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 795/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt  lit. a, c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 6a, art. 6o ust. 1 oraz art. 6q
journal: Dz.U. 2024 poz 399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Wiesław Kuśnierz Sędziowie SWSA Inga Gołowska (spr.) SWSA Jarosław Wiśniewski Protokolant Referent stażysta Jan Szklanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 lipca 2024 r. nr SKO.OŚ/4170/196/2024 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego kwotę 2153,00 zł (słownie: dwa tysiące sto pięćdziesiąt trzy złote 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 24 lipca 2024r. znak: SKO.OŚ/4170/196/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 27 marca 2024r. nr PD-01-7.3139.1385.2023.ZG określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wobec S. Z. (dalej: Skarżący) właściciela nieruchomości położonych w K., przy [...], stanowiących działki o numerach: [...],[...] i [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...], tj.: dla działki nr [...] (wcześniej nr [...]), objętej księgą wieczystą nr [...]: w okresie od 23 września 2021r. do 30 czerwca 2022r. - po 74,59 zł za każdy miesiąc, w okresie od 1 lipca 2022r. i nadal - po 98,71 zł za każdy miesiąc, dla działki nr [...] (wcześniej nr [...]), objętej księgą wieczystą nr [...]: w okresie od 23 września 2021r. do 30 czerwca 2022r. - po 74.59 zł za każdy miesiąc, w okresie od 1 lipca 2022r. i nadal - po 98.71 zł za każdy miesiąc, dla działki nr [...] (wcześniej nr [...] i [...]), objętej księgą wieczystą nr [...]: - w okresie od 23 września 2021r. do 30 czerwca 2022r. - po 74,59 zł za każdy miesiąc, - w okresie od 1 lipca 2022r. i nadal - po 98.71 zł za każdy miesiąc. Łączna opłata za ww. nieruchomości wynosi: - w okresie od 23 września 2021r. do 30 czerwca 2022r. - po 223.77 zł za każdy miesiąc, - w okresie od 1 lipca 2022r. i nadal - po 296.13 zł za każdy miesiąc. Łączna wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 23 września 2021r. do dnia wydania decyzji wynosi 8393,43 zł plus należne odsetki za zwłokę.

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 6i, art. 6o ust. 1 oraz art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2024r. poz. 399 – dalej: u.c.p.g.) oraz § 1 uchwały Rady Miasta Krakowa nr 1.11/699/12 z dnia 11 lipca 2012r. w sprawie postanowienia o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, położonych na terenie Gminy Miejskiej Kraków, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (Dz. Urz. Województwa Małopolskiego z 2012r., poz. 3885), § 5 uchwały Rady Miasta Krakowa Nr XLV/ 1197/20 z dnia 16 września 2020r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki takiej opłaty (Dz. Urz. Województwa Małopolskiego z 2020r. poz. 5946), § 1 pkt 3 uchwały Rady Miasta Krakowa Nr LXXXIII/2354/22 z dnia 27 kwietnia 2022r. zmieniającej uchwałę Nr XLV/ 1197/20 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki takiej opłaty (Dz. Urz. Województwa Małopolskiego z 2022 r. poz. 3257), art. 27 ust. 3 załącznika do uchwały nr LXXXIII/2359/22 Rady Miasta Krakowa z dnia 27 kwietnia 2022r. w sprawie Regulaminu utrzymania czystości porządku na terenie Gminy Miejskiej Kraków (Dz. Urz. Województwa Małopolskiego z 2022 (poz. 3262), załącznika nr 2 do uchwały nr LXXXIII/2356/22 Rady Miasta Krakowa z dnia 16 września 2020r. w sprawie określenia szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na terenie Gminy Miejskiej Kraków i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Województwa Małopolskiego z 2022r. poz. 3262) oraz 51 ust. 1 uchwały Rady Miasta Krakowa nr XLVI/ 1260/20 z dnia 30 września 2020r. w sprawie określenia terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez właścicieli nieruchomości (Dz. Urz. Województwa Małopolskiego z 2020r. poz. 6328).

Decyzję wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 27 marca 2024r. określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wobec Skarżącego, jako właściciela nieruchomości położonych w K., przy [...], stanowiących działki o numerach: [...], [...] i [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] na łączną kwotę 8393,43 zł plus należne odsetki za zwłokę za okres od 23 września 2021r. do dnia wydania decyzji. W uzasadnieniu podniesiono, że Skarżący jest właścicielem nieruchomości stanowiących działki o numerach: [...], [...] i [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...], przy czym każda działka objęta jest osobną księgą wieczystą i tak:

dla działki nr [...] (wcześniej działka nr [...] - podzielona na działki nr [...] i [...]), prowadzona jest księga wieczysta nr [...],

dla działki nr [...] (wcześniej działka nr [...] podzielona na działki [...] i [...]), prowadzona jest księga wieczysta nr [...],

dla działki nr [...] (wcześniej działki nr [...] i [...] - podzielone na działki nr [...] i [...]), prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Stosownie do danych ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Wydział Geodezji UMK, nieruchomości te zabudowane są budynkami niemieszkalnymi, gdzie prowadzona jest działalność gospodarcza.

Organ podniósł, że w dniu 21 sierpnia 2023r. Skarżący złożył deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z datą obowiązywania od dnia 1 stycznia 2023r. oraz od 1 sierpnia 2023r., w których wskazano w adresie wywozu wszystkie działki, stanowiące odrębne nieruchomości, gdzie prowadzona jest działalność gospodarcza przez trzy odrębne podmioty - razem. W trakcie podjętych czynności sprawdzających stwierdzono, że Skarżący powinien złożyć odrębne deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w stosunku do każdej z przedmiotowych działek, co stanowiło przyczynę poddawania w wątpliwość informacji zawartych w treści złożonych w dniu 21 sierpnia 2023r. deklaracji.

Przedstawiając historyczne tło zmian przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach organ I instancji podał, że aktualnie na terenie Gminy Miejskiej Kraków obowiązuje umowa w sprawie zamówienia publicznego na odbieranie odpadów komunalnych, której czas obowiązywania upływa w dniu 31 marca 2025r., wobec czego należy przyjąć, że do powyższego dnia nieruchomości niezamieszkałe, a generujące odpady oraz nieruchomości niezamieszkałe nowopowstałe podlegają obligatoryjnie rygorom przewidzianym dla uczestników systemu gminnego. W tej sytuacji ewentualne oświadczenia właścicieli nieruchomości nowopowstałych o wyłączeniu się z gminnego systemu gospodarowania odpadami wywołają skutek prawny w dniu 1 kwietnia 2025r. Natomiast zgodnie z art. 6m ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. obowiązującym od dnia 23 września 2021r. deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani złożyć właściciele nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, jeżeli rada gminy podjęła uchwałę, o której mowa w art. 6c ust. 2, a właściciele nieruchomości nie złożyli skutecznego oświadczenia, o którym mowa w art. 6c ust. 3b.

Biorąc pod uwagę przepisy ustawy nowelizującej u.c.p.g. z dnia 11 sierpnia 2021r. organ wskazał, że należy przyjąć, że znowelizowane przepisy trzeba stosować od dnia ich wejścia w życie również do stanów faktycznych zaistniałych przed wejściem w życie znowelizowanych przepisów. Stąd właściciel nieruchomości (niezamieszkałej, a generującej odpady) był zobowiązany do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne, a tym samym do uiszczenia opłaty z tego tytułu. Wskazano również, że właściciel nieruchomości niezamieszkałej, a generującej odpady był zobowiązany do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne, zgodnie z art. 6m ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. w brzmieniu obowiązującym od dnia 23 września 2021r. i to od daty obowiązywania znowelizowanego przepisu, a więc od dnia 23 września 2021r. Podkreślono także, że przed dniem 23 września 2021r. co do zasady właściciel nieruchomości był obowiązany złożyć organowi wykonawczemu gminy deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w terminie 14 dni od powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Obecnie natomiast zostały sprecyzowane podmioty, które są zobowiązane złożyć deklarację. Zgodnie z obecnie obowiązującym art. 6m ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. są to właściciele nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, jeżeli rada gminy podjęła uchwałę, o której mowa w art. 6c ust. 2 (a tak jest w przypadku Miasta Krakowa od 2012r.), a właściciele nieruchomości nie złożyli skutecznego oświadczenia, o którym mowa w art. 6c ust. 3b. Podkreślono, że art. 6c ust. 3b u.c.p.g. dotyczy nieruchomości objętej uchwałą, o której mowa w art. 6c ust. 2 u.c.p.g., na której nie zamieszkują mieszkańcy i która powstała w trakcie obowiązywania umowy w sprawie zamówienia publicznego na odbieranie odpadów komunalnych. W przypadku takich nieruchomości termin 60 dni na złożenie organowi wykonawczemu gminy pisemnego oświadczenia o wyłączeniu się z systemu odbierania odpadów komunalnych zorganizowanego przez gminę biegnie od dnia powstania takiej nieruchomości, a nie od dnia podjęcia uchwały, o której mowa w art. 6c ust. 2c u.c.p.g. W związku z powyższym to właściciele nieruchomości powinni w swoim interesie pilnować, aby powyższy termin został zachowany, jeśli nie chcą uczestniczyć w gminnym systemie gospodarowania odpadami komunalnymi. W konkluzji stwierdzono, że Skarżący nie złożył żadnych z ww. dokumentów, w konsekwencji koniecznym było określenie, w drodze decyzji, wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W odwołaniu Skarżący zakwestionował stanowisko organu I instancji, że dla każdej z działek ewidencyjnych należy złożyć odrębną deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ponieważ stanowić one mają jakoby odrębne nieruchomości w rozumieniu przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Skarżącego podniósł, że mimo wieczystoksięgowego rozdzielenia trzech działek do trzech różnych ksiąg wieczystych, w rzeczywistości działki te stanowią jedną nieruchomość w sensie funkcjonalnym i są zagospodarowane jako jedna nieruchomość. Nadto podniesiono, że przyjmując tok rozumowania organu I instancji, iż fakt wydzielenia działek ewidencyjnych do trzech odrębnych ksiąg wieczystych koresponduje z tym, że na nieruchomości prowadzona jest działalność gospodarcza przez trzy odrębne podmioty (najemców), należałoby konsekwentnie zastosować wniosek wynikający z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2022r. do sygn. akt III FSK 1202/21, zgodnie z którym "z treści art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wynika wprost, z uwzględnieniem pojęcia nieruchomości, iż za właściciela ustawa ta uznaje każdy podmiot, który włada nieruchomością, tj. wyodrębnionym gruntem i związanym z nim trwale budynkiem - na podstawie prawa własności, współwłasności, wieczystego użytkowania, zarządu i użytkowania (tzw. trwały zarząd i użytkowanie to władztwo nad nieruchomościami Skarbu Państwa lub gminy uregulowane przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami), a także ewentualnie na podstawie stosunku obligacyjnego - i w takiej sytuacji organ I instancji winien wysokość opłaty naliczyć nie wobec właściciela nieruchomości, lecz wobec każdego z podmiotów władających nieruchomością na podstawie odrębnej umowy".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uznało wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Kolegium wyjaśniło, że na mocy ustawy z dnia 1 lipca 2011r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw wprowadzono zasadnicze zmiany w obowiązującym do tej pory systemie gospodarowania odpadami komunalnymi polegające przede wszystkim na obligatoryjnym przejęciu przez gminy obowiązków w zakresie zagospodarowania odpadów komunalnych i rezygnacji z dotychczasowego systemu umów cywilnoprawnych każdego gospodarstwa domowego z podmiotem odbierającym odpady na rzecz jednolitych zasad finansowania odbierania i zagospodarowania odpadów komunalnych na terenie całego kraju i przejęcie obowiązków przez gminy.

System ten powoduje, że złożenie poprawnej deklaracji nie wymaga wydawania decyzji administracyjnych o wysokości tej opłaty. Natomiast w przypadku niezłożenia deklaracji bądź uzasadnionych wątpliwości, co do danych w niej zawartych organ gminy ma obowiązek w drodze decyzji określić wysokość opłaty.

W ocenie Kolegium w przedmiotowej sprawie wystąpiły podstawy do wydania decyzji przez organ I instancji, a ustalenia w niej przyjęte są prawidłowe. Skarżący jako właściciel nieruchomości położonych w K. stanowiących działki o numerach: [...], [...] i [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] jest właścicielem nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy. Zgodnie z tym przepisem jako właściciela nieruchomości rozumie się współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

Skarżący - będący w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - właścicielem nieruchomości, nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w stosunku do wszystkich nieruchomości, jakich jest właścicielem. Po wystosowaniu po kontroli w dniu 26 lipca 2023r. informacji w tej kwestii w dniu 21 sierpnia 2023r. Skarżący złożył deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z datą obowiązywania od dnia 1 stycznia 2023r. oraz od 1 sierpnia 2023r., w których wskazano w adresie wywozu wszystkie działki, stanowiące odrębne nieruchomości, gdzie prowadzona jest działalność gospodarcza przez trzy odrębne podmioty, z którymi posiada podpisane umowy najmu - razem.

Stosowanie do uchwały Rady Miasta Krakowa nr LI 1/699/12 z dnia 11 lipca 2012r. w sprawie postanowienia o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, położonych na terenie Gminy Miejskiej Kraków, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne - Rada Miasta Krakowa postanowiła o odbiorze odpadów komunalnych z tego typu nieruchomości niezamieszkałych przez mieszkańców.

W trakcie postępowania ustalono, że w odniesieniu do przedmiotowych nieruchomości, nie została złożona deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 23 września 2021r. do nadal. Organ ustalił również, iż przedmiotowe nieruchomości były użytkowane, czego nie kwestionuje skarżący. W konsekwencji ustalone opłaty zgodnie z powołanymi uchwałami i przepisami ustawy wynoszą za okres od 23 września 2021r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji organu I instancji kwotę 8.393,43 zł plus należne odsetki za zwłokę.

Weryfikacja przyjętych ustaleń dokonana w postępowaniu odwoławczym nie wykazała nieprawidłowości. W związku z tym Kolegium, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, ponieważ wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Przedmiotem sporu jest w przedmiotowej sprawie są dwie kwestie - uznanie, że Skarżący był zobowiązany do złożenia deklaracji i wniesienia należnych opłat w stosunku do każdej nieruchomości wydzielonej do odrębnej księgi wieczystej oraz w przypadku uznania takiej konieczności, zarzut nałożenia takiego obowiązku na właściciela nieruchomości, a nie podmiotów władających nieruchomością.

Mając na uwadze zarzuty Skarżącego, Kolegium wskazało, że w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ustawodawca nie określa odrębnej definicji nieruchomości. Dlatego też organ I instancji zasadnie odniósł się do pojęcia nieruchomości utrwalonego w orzecznictwie. Pojęcie nieruchomości w prawie polskim nie jest przy tym jednoznaczne. W myśl art. 4 ust. 6a u.g.n. przez określenie wartości nieruchomości należy rozumieć określanie wartości nieruchomości jako przedmiotu prawa własności i innych praw do nieruchomości. Pojęcie nieruchomości na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami posiada definicję legalną, zgodnie z którą przez nieruchomość gruntową należy rozumieć grunt wraz z częściami składowymi, z wyłączeniem budynków i lokali, jeżeli stanowią odrębny przedmiot własności (art. 4 pkt 1 u.g.n.). Również Kodeks cywilny w art. 46§1 stanowi, iż nieruchomością jest część powierzchni ziemskiej stanowiąca odrębny przedmiot własności. Zarazem w obrocie prawnym funkcjonuje tzw. wieczystoksięgowy model nieruchomości, zgodnie z którym nieruchomością jest część powierzchni ziemskiej, dla której urządzono księgę wieczystą (art. 24 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece.), przy czym art. 21 tej ustawy zezwala właścicielowi kilku nieruchomości stanowiących całość gospodarczą lub graniczących ze sobą na ich połączenie w księdze wieczystej w jedną nieruchomość. Cechą wspólną wszystkich przywołanych powyżej definicji jest okoliczność, że podział powierzchni ziemskiej (stanowiącej z fizycznego punktu widzenia continuum) na poszczególne nieruchomości (przedmioty samoistne) jest podziałem konwencjonalnym (sztucznym). Wyodrębnienie nieruchomości gruntowych opiera się nie na podstawie kryterium przyrodniczego (fizycznych właściwości powierzchni ziemskiej), architektonicznego (np. ogrodzenia jednym płotem, zabudowania jedną budowlą itp.) bądź funkcjonalnego (np. jednolitego przeznaczenia danego obszaru), lecz wyłącznie na podstawie kryterium formalnego, jakim jest odrębna własność, względnie urządzenie odrębnej księgi wieczystej. W przypadku nieruchomości dla których założono księgi wieczyste o istnieniu, liczbie nieruchomości oraz ich zakresie przedmiotowym decyduje treść księgi wieczystej, a takie okoliczności jak sąsiedztwo, czy przynależność do jednego podmiotu własności nie mają znaczenia, zaś w przypadku braku księgi wieczystej sąsiadujące ze sobą grunty należące do tego samego podmiotu stanowią jedną nieruchomość. Istnienie wspólnej granicy i tego samego podmiotu własności nie stanowi prawnej podstawy połączenia nieruchomości, dla których są założone odrębne księgi wieczyste. Traktowanie dwóch działek sąsiadujących ze sobą, mających jednego właściciela, jako jednej nieruchomości w sensie prawnym jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy żadna z tych działek nie ma założonej księgi wieczystej (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2005r., I OSK 181/05, LEX nr 196738). Zdaniem organu takie odczytanie pojęcia nieruchomości koresponduje z celami ustawy o czystości i porządku w gminach i podejmowanymi na jej podstawie uchwałami prawa miejscowego gdzie ilość deklarowanych odpadów komunalnych związana jest ściśle z określonym sposobem generowania tych odpadów, przez bądź to właścicieli bądź też podmioty władające nieruchomością.

W konsekwencji zatem organ I instancji zasadnie uznał, że Skarżący jest zobowiązany do złożenia deklaracji względem każdej z odrębnych nieruchomości wpisanej do odrębnej księgi wieczystej. Natomiast odnosząc się do kwestii skierowania tego wezwania do złożenia deklaracji do właściciela nieruchomości, a nie posiadaczy zależnych podniesiono, że przepis art. 2 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy stanowi, że przez właścicieli nieruchomości należy rozumieć także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Z kolei pod pojęciem władania nieruchomością rozumie się umocowaną w prawie możliwość korzystania z nieruchomości. W myśl art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Natomiast właściciel nieruchomości w umowie najmu może i winien określić, czy najemca będzie zobowiązany do złożenia deklaracji i ponoszenia opłaty za odpady komunalne, czy też opłata ta będzie rozliczana w odrębny sposób z właścicielem nieruchomości. Tym samym organ I instancji był uprawniony w pierwszej kolejności do wezwania właściciela do złożenia deklaracji. W odwołaniu nie powołano się na konkretne zapisy umowy najmu, które wskazywałyby na odrębne ustalenia najemców z właścicielem nieruchomości. Tym samym Kolegium uznało zarzuty Skarżącego za nieuzasadnione i orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący zarzucił:

- naruszenie przepisów prawa mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a to: art. 6i i 6o ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zw. z §5 uchwały nr XLV/1197/20 Rady Miasta Krakowa z dnia 16 września 2020r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki takiej opłaty i §1 pkt 3 uchwały nr LXXXI11/2354/22 Rady Miasta Krakowa z dnia 27 kwietnia 2022r. zmieniającej uchwałę nr XLV/1197/20 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki takiej opłaty, w zw. z art. 46§1 k.c. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, że działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...] położone w K. przy [...] stanowią odrębne nieruchomości od których należne są odrębnie opłaty za gospodarowanie nieruchomościami komunalnymi, podczas gdy prawidłowe zastosowanie definicji prawnorzeczowej "nieruchomości" musi prowadzić do wniosku, że wymienione działki ewidencyjne tworzą jedną nieruchomość.

Na podstawie art. 106§3 p.p.s.a. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z zawiadomienia z dnia 5 sierpnia 2024r. znak GD-08.6624.2.108.2024 na potwierdzenie faktu, iż wszystkie trzy działki ewidencyjne, tj. nr [...], [...] i [...] w obrębie [...] posiadają ustalony numer porządkowy [...].

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że argumentacja organu II instancji jest błędna, a nadto nie odnosi się w istocie do zarzutów odwołania, jedynie lakonicznie negując możliwość definiowania pojęcia "nieruchomości gruntowych" na podstawie kryteriów innych niż formalne - to jest odrębność wieczystoksięgową.

Trzy działki będące własnością Skarżącego są zagospodarowane jako jedna nieruchomość, posiadają wspólny wjazd z drogi publicznej i wspólne ogrodzenie dookoła całej nieruchomości. Cała nieruchomość przy [...] obejmująca wszystkie trzy działki (nr [...], [...] i [...]) posiada jeden numer porządkowy nieruchomości [...]. Jak wynika z zawiadomienia z dnia 5 sierpnia 2024r., co również nie było sporne w toku postępowania, na wszystkich tych trzech działkach wybudowany jest jeden budynek, co najdobitniej wskazuje na niezasadność przyjęcia, że każda z tych działek ujętych w odrębnych nieruchomościach stanowi odrębną nieruchomość. W niniejszej sprawie dochodzi do sytuacji, gdy w stosunku do jednego budynku wybudowanego na trzech działkach należałoby składać odrębne deklaracje, czyli de facto i de iure należałoby składać trzy odrębne deklaracje w odniesieniu do niewyodrębnionych części jednego budynku, mimo iż z przebiegiem granic działek ewidencyjnych nie pokrywają się żadne trwałe ściany, które by budynek miały dzielić na trzy odrębne części.

Zastosowanie zatem wyłącznie formalnego kryterium rozumienia nieruchomości prowadzi do abstrakcyjnego wręcz skutku w postaci konieczności przyjęcia, że odrębnymi nieruchomościami są te fragmenty budynku, pod którymi przebiega granica działek ewidencyjnych, mimo iż budynek stanowi jedną całość gospodarczą i funkcjonalną, a granice odrębnych "budynków" nie tylko nie są widoczne, ale nawet nie są możliwe do wskazania bez udziału geodety, który dopiero miałby możliwość wskazania, którędy przebiega granica działek zarówno na zewnątrz jak i wewnątrz budynku.

Traktowanie zatem trzech działek leżących obok siebie, zagospodarowanych w spójny sposób jako jedna całość gospodarcza, wyodrębnionych od otoczenia przez jedno dookólne ogrodzenie, będących własnością jednego właściciela, w przypadku których wewnętrzne granice działek ewidencyjnych nie posiadają jakiegokolwiek faktycznego znaczenia, ani nawet oznaczenia w terenie - jako trzech odrębnych nieruchomości, ma charakter tylko formalny i wyłącznie w sposób pozorny odnosi się do przedmiotu uregulowania, którego niniejsza sprawa dotyczy.

Skarżący zwrócił uwagę, że w prawie polskim nie ma jednoznacznego określenia pojęcia nieruchomości, a pojęcie to może być rozumiane odmiennie w zależności od konkretnego stanu prawnego, który do nieruchomości miałby się odnosić. Brak jest także podstaw do opierania się wyłącznie na definicji wieczystoksięgowej, bez uwzględnienia odrębności materii, których dana regulacja prawna dotyczy. Posługiwanie się konkretnymi definicjami - bądź to materialnoprawną, bądź to wieczystoksięgową - winno być dokonywane in concreto, z uwzględnieniem uwarunkowań zarówno prawnych, jak i faktycznych danego stanu, brak jest jednakże podstawy do przyjęcia, że tylko i wyłącznie jedna z tych definicji jest prawidłowa i możliwa do stosowania w każdym przypadku. Wyraz temu poglądowi daje szereg orzeczeń, np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 28 marca 2012r. sygn. akt III SA/Kr 850/11. Z kolei Sąd Najwyższy w chwale z dnia 27 grudnia 1994r. sygn. akt III CZP 158/94 stwierdził, że "nieruchomością jest teren stanowiący własność jednego podmiotu otoczony od zewnątrz gruntami innych podmiotów bez jakiegokolwiek nawiązania do ksiąg wieczystych". W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2003r. sygn. akt V CK 396/02 stwierdzono natomiast, że pojęcie nieruchomości w rozumieniu prawnorzeczowym nie jest zależne ani od istnienia, ani też od liczby ksiąg wieczystych, lecz jedynie od tożsamości podmiotu własności.

Orzeczenia powyższe wprost wskazują na to, że w niniejszej sprawie niewątpliwie występuje tylko jedna nieruchomość, obejmująca trzy działki ewidencyjne, albowiem stanowią one teren będący własnością jednego właściciela otoczony od zewnątrz gruntami innych podmiotów, bez względu na to, iż działki te objęte są osobnymi księgami wieczystymi.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1§2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 935 ze zm. dalej-p.p.s.a.), tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134§1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że nieruchomość położona w K. przy [...], obejmująca działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...] obręb [...] jedn. ewidencyjna [...], numer porządkowy [...], jest nieruchomością niezamieszkałą na której powstają odpady.

Istota problemu prawnego dotyczy tego czy skarżący będąc właścicielem powyższej nieruchomości powinien składać trzy deklaracje DB, odrębne dla każdej działki ewidencyjnej gdyż każda ma urządzoną księgę wieczystą czy też jedną deklarację obejmującą całą nieruchomość na której prowadzona jest działalność gospodarcza przez trzy podmioty gospodarcze.

Kwestia ta jest kluczowa w sprawie bowiem skutkuje ustaleniem rodzaju powstających odpadów komunalnych, właściwej liczby pojemników na odpady, które będą usytuowane na przedmiotowej nieruchomości oraz koniecznością wygospodarowania stosownej powierzchni na te pojemniki.

Na właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek selektywnego zbierania odpadów komunalnych, co nie jest kwestionowane w sprawie.

Pojęcie selektywnej zbiórki odpadków komunalnych, o którym mowa w art. 6ka u.c.p.g., należy interpretować z uwzględnieniem art. 3 ust. 1 pkt 7 pkt b i 24 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz. U. z 2023r. poz. 1587 ze zm.). Odpadami komunalnymi są odpady powstające w gospodarstwach domowych oraz odpady pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter i skład są podobne do odpadów z gospodarstw domowych, w szczególności niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i odpady selektywnie zebrane:

b) ze źródeł innych niż gospodarstwa domowe, jeżeli odpady te są podobne pod względem charakteru i składu do odpadów z gospodarstw domowych - przy czym odpady komunalne nie obejmują odpadów z produkcji, rolnictwa, leśnictwa, rybołówstwa, zbiorników bezodpływowych, sieci kanalizacyjnej oraz z oczyszczalni ścieków, w tym osadów ściekowych, pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz odpadów budowlanych i rozbiórkowych; niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne pozostają niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane przetwarzaniu odpadów, ale przetwarzanie to nie zmieniło w sposób znaczący ich właściwości (ust. 7).

Selektywne zbieranie odpadów polega z kolei na ich zbieraniu, w ramach którego dany strumień odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami. Niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych polega na nieumieszczeniu odpadów w urządzeniach (pojemnikach lub workach) przeznaczonych na zbieranie frakcji, do której należą, a więc na mieszaniu odpadów podlegających selektywnej zbiórce (ust. 24).

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie definiuje pojęcia ,,nieruchomość" zatem pojęcie to należy odczytywać w rozumieniu przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, odczytywać należy w rozumieniu art. 46§1 k.c. Prawo cywilne należy do sfery prawa prywatnego, zaś gospodarowanie odpadami komunalnymi w tym pobieranie opłat na podstawie aktu prawa miejscowego normowane jest przez prawo publiczne, niemniej jednak przepisy prawa prywatnego i publicznego składają się na jeden system prawny, który powinien być ze sobą spójny i przy jego tworzeniu nie powinno się tych samych pojęć wiązać z różnymi, odmiennymi skutkami.

W danej gałęzi prawa należy korzystać tak dalece, jak to tylko możliwe, z pojęć istniejących i funkcjonujących w innych gałęziach. Sztuczne tworzenie "nowych" instytucji (nadawanie tym samum pojęciom różnych znaczeń w zależności od tego, z jaką gałęzią prawa mamy do czynienia) mogłoby bowiem powodować chaos i praktyczną niestosowalność całego systemu, a tym samym stawiać poważny znak zapytania nad jego przydatnością (por. M. Łuc [w:] Zastosowanie instytucji prawa cywilnego w prawie podatkowym, red. B. Gnela, Difin 2012, s. 219).

Nie można oczywiście pomijać okoliczności, że inne są założenia i cele prawa prywatnego i prawa publicznego. Jeżeli jednak dana instytucja prawna została w sposób kompleksowy uregulowana w prawie prywatnym, może ona zostać zastosowana bezpośrednio na tle prawa publicznego. Będzie to miało miejsce między innymi wówczas, gdy dany akt normatywny, należący do sfery prawa publicznego posługuje się określonym pojęciem, które nie zostało w nim zdefiniowane, zaś jego definicja znajduje się w prawie prywatnym. Wówczas w myśl zasady jedności systemu prawa, pojęcie takie powinno być odczytywane w rozumieniu, jakie zostało mu nadane przez prawo prywatne, jeżeli oczywiście konkretne przepisy prawa publicznego nie wyłączą jego stosowania, bądź też "przeniesienie" takiego pojęcia nie będzie sprzeczne z unormowaniami danego aktu prawa publicznego.

Wykładnia pojęcia "nieruchomości" była przedmiotem licznych kontrowersji wynikających z niedostatecznego sprecyzowania pojęcia "odrębnego przedmiotu własności", wskazanego w art. 46§1 k.c. jako kryterium powstania i istnienia nieruchomości gruntowej. Ze względu na niezrealizowanie zasady powszechności ksiąg wieczystych w kodeksie cywilnym odstąpiono od klarownej, wieczystoksięgowej definicji nieruchomości.

Co istotne, ustawodawca nie określił wprost, o jakiej formie wyodrębnienia powierzchni ziemskiej mowa w art. 46§1 k.c. i art. 24 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece.

Definicja nieruchomości zawarta w art. 46§1 k.c. jest tak pojemna, że obejmuje zarówno nieruchomości niemające urządzonych ksiąg wieczystych (co w praktyce ma nadal miejsce) jak i nieruchomości mające księgi wieczyste.

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, uprawnia gminę do odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (art. 6c ust. 2 u.c.p.g.).

W praktyce, może to oznaczać, tak jak jest w sprawie poddanej osądowi, że jedna nieruchomość składa się z trzech działek ewidencyjnych, przylegających do siebie, będących własnością jednego podmiotu, działki te stanowią całość ekonomiczno-gospodarczą, są ogrodzone, posesja ma jeden wspólny wjazd i jest opatrzona jednym numerem porządkowym. Na terenie nieruchomości funkcjonuje kilka podmiotów gospodarczych i powstają odpady komunalne. Podmioty gospodarcze działają w jednym budynku położonym na trzech działkach ewidencyjnych, co wynika z map dołączonych do skargi.

Zdaniem Sądu, właściciel tak opisanej nieruchomości jest zobowiązany do ponoszenia opłaty nie z "wielu nieruchomości" rozumianych jako poszczególne działki ale z całości nieruchomości niezamieszkałej na której powstają odpady.

Gdyby przyjąć koncepcję organu, że każda działka ewidencyjna, która ma urządzoną księgę wieczystą stanowi odrębną nieruchomość, to właściciel tak zdefiniowanej nieruchomości musiałby w realiach sprawy, umiejscowić na swojej nieruchomości około 12-15 pojemników na odpady, z uwzględnieniem specyfiku wytworzonego odpadu (szkło, plastik, papier, odpady biologiczne itd.) wydzielając dla każdej działki odrębny punkt gromadzenia odpadów.

Cel ten może być realizowany nie przez wielość pojemników lecz przez zwiększenie ich pojemności a zmniejszenie liczebności.

W ocenie Sądu nie można również domniemywać, że prowadzenie działalności gospodarczej na nieruchomości automatycznie skutkuje powstawaniem odpadów komunalnych. Możliwe są bowiem sytuacje, w których poszczególne ,,nieruchomości" są niewykorzystywane gospodarczo przez dłuższy czas, w związku z czym nie generują wspomnianych odpadów lub też, tylko na jednej z nieruchomości powstają odpady.

Zdaniem Sądu, mając na uwadze istotę przyjętego przez Gminę systemu gospodarowania odpadami, pojęcie nieruchomości nie jest zależne ani od istnienia, ani też od liczby ksiąg wieczystych, lecz jedynie od tożsamości podmiotu własności. Podzielenie jednolitej, zwartej fizycznie części powierzchni ziemi na odrębne nieruchomości i urządzenie dla nich odrębnych ksiąg wieczystych, bez zmiany podmiotu ich własności - nie przesądza o istnieniu wielu, odrębnych nieruchomości, z których z każdej z osobna odbiera się powstałe odpady komunalne.

Nieruchomość skarżącego, stanowiąca zwarty i jednolity obszar, należąca do tego samego właściciela stanowi jedną nieruchomość bez względu, czy i ile dla poszczególnych fragmentów tego obszaru urządzono ksiąg wieczystych.

Reasumując tę część rozważań, wskazać należ, że zasadny był zarzut naruszenia art. 6i i 6o ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zw. z §5 uchwały nr XLV/1197/20 Rady Miasta Krakowa z dnia 16 września 2020r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki takiej opłaty i §1 pkt 3 uchwały nr LXXXI11/2354/22 Rady Miasta Krakowa z dnia 27 kwietnia 2022r. zmieniającej uchwałę nr XLV/1197/20 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki takiej opłaty, w zw. z art. 46§1 k.c.

Zasadne okazały się także zarzuty sformułowane w piśmie procesowym z dnia 11 grudnia 2024r. dotyczące błędów rachunkowych oraz przyjętej przez organ wielkości pojemników.

Jak wynika z operacji sumowania zestawienia miesięcznych kwot wskazanych na s.14-16 decyzji organu I instancji, organ błędnie wyliczył kwoty z pkt 1-3 przyjmując wielkość 74,59 zł gdy tymczasem powinno być 58,78 zł.

Powoduje to, że wyliczona za okres od 23 września 2021r. do 30 czerwca 2022r. kwota 223,77 zł jest błędna, zawyżona bowiem prawidłowa kwota to 176,34 zł. Organ odwoławczy nie dostrzegł tych błędów.

Dodatkowo należy wskazać, że organ przyjął do wyliczeń pojemnik na odpady o pojemności 0,24m³ gdy tymczasem skarżący nie deklarował w deklaracji DB takiej wielkości pojemnika. Organy nie podały dlaczego zwiększyły pojemność pojemników.

Ponownie rozpoznając sprawę (art. 153 p.p.s.a.) organ uwzględni wykładnię prawa zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku prawidłowo wyliczając wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez stronę.

Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Na zasadzie art. 135 p.p.s.a. uchylono także decyzje organu I instancji gdyż było to konieczne do ostatecznego załatwienia sprawy.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205§2 w zw z art. 209 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 2.153,00 zł obejmującą uiszczony wpis od skargi (336,00 zł), koszty zastępstwa procesowego (1.800,00 zł) określone w §2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U z 2015r. poz. 1800) oraz zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17,00 zł).