Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1973/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6h, art. 6j ust. 3b, art. 6r. ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1289
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jedn.
article: art. 3 pkt 8
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 141 § 4.
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Po 786/19 w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 30 lipca 2018 r. nr SKO.F.406.219.2018 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Po 786/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 30 lipca 2018 r. nr SKO.F.406.219.2018 w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik skarżącego zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - dalej p.p.s.a.) przez ich niewłaściwą wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie, tj.:

- art. 6i ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1289 ze zm. – dalej: "u.c.p.g."). w z art. 6c ust. 2, art. 6j ust. 3b, art. 6o ust. 1 tej ustawy oraz w zw. z § 1 i § 1 2 uchwały nr 23/V/2015 Zgromadzenia Związku Międzygminnego "Centrum Zagospodarowania SELEKT" z dnia 9 grudnia 2015 roku w sprawie ryczałtowej stawki za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (jedynie przez część roku), na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne, przez określenie skarżącemu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej za dwie działki w kwocie 240 zł rocznie, określając obowiązek ponoszenia opłaty od 1 stycznia 2016 roku, podczas gdy na nieruchomościach tych nie powstają odpady komunalne, a nieruchomości nie są wykorzystywane przez część roku na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, zaś powołane wyżej przepisy nie przewidują powstania obowiązku, ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w takim przypadku, w wyniku czego sąd błędnie uznał, że niniejszej sprawie właściwie zastosowano ryczałtową stawkę za gospodarowanie odpadami komunalnymi;

- art. 5 ust. 1 pkt 1) i 3), art. 6h, 6m, 6o ustawy o utrzymaniu czystości i porządku gminach (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji przez organ II instancji) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że właściciele nieruchomości zobowiązani są składać deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jak też ponosić na rzecz gminy opłaty z tego tytułu, w sytuacji, kiedy nie wytwarzają żadnych odpadów.

W skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono także naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj.;

- art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. przez oparcie się przez Sąd na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organy w sposób pełny, tj. z naruszeniem art. 122, 180 § 1, 187 § 1, 188 i art. 191, 210 § 4 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie niezbędnych dowodów i brak wyjaśnienia, czy na terenie nieruchomości położonej w miejscowości [...] należącej do skarżącego, zamieszkują mieszkańcy i powstają odpady komunalne, oraz czy nieruchomości są wykorzystywane przez część roku na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, a tym samym przyjęcie za prawidłowe przez Sąd stanu faktycznego ustalonego przez organy obu instancji, które w sprawie wydały decyzje administracyjne w sytuacji, kiedy ustalony został on niezgodnie z rzeczywistością to jest bez uwzględnienia stanowiska strony, że skarżący nie wytwarza odpadów, uznaniu, że koszenie trawy na przedmiotowych działkach jest wykorzystywaniem nieruchomości przez część roku na cele rekreacyjno-wypoczynkowe oraz uznaniu, że organy podjęły wszystkie niezbędne działania w celu ustalenia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem stanowiska strony i wskazanych przez nią okoliczności, a tym samym, że zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz dokonały jego oceny w zakresie opisanym w art. 191 O.p., podczas gdy powstanie obowiązku ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jest uzależnione od wykazania powyższych warunków, co w efekcie doprowadziło do oddalenia skargi w sytuacji, gdy skarga powinna zostać uwzględniona,

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, które stanowi powtórzenie błędnych tez organu bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego z pominięciem wnioskowanych przez stronę dowodów i bez jego właściwej oceny, w którym brak jest odniesienia się przez WSA w Poznaniu do stanowiska skarżącego przedstawionego w sprawie.

Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Poznaniu sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od SKO w Poznaniu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w tym postępowaniu - norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną sporządzoną przez Prezesa SKO w Poznaniu wniesiono o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna, jako niezasadna, nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest określenie, czy sąd pierwszej instancji prawidłowo zaaprobował rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji określające skarżącemu ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Kwestionując legalność rozstrzygnięć organów skarżący podnosi m.in., że nie może płacić za śmieci, które nie są gromadzone w związku z użytkowaniem jego nieruchomości. W ocenie Kolegium obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest niezależny od faktycznego wytwarzania odpadów.

Zgodnie z art. 6h u.c.p.g., właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W świetle art. 6c ust. 1 powołanego aktu, gminy są obowiązane do zorganizowania i odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Zgodnie zaś z art. 6j ust. 3b u.c.p.g., w przypadku nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe, lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, wykorzystywanych jedynie przez część roku, rada gminy uchwala ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Zgodnie zaś z art. 6i ust. 1 pkt 3 powołanego aktu, obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje: w przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, i innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe - za rok bez względu na długość okresu korzystania z nieruchomości.

Ustawodawca wprowadził zatem kompetencję do uchwalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku wskazanych nieruchomości, określając mechanizm dotyczący ustalenia jej wysokości i wskazując jednocześnie okres, za który ta opłata jest uchwalana. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe ma charakter roczny niezależnie od długości okresu korzystania z nieruchomości.

Opłata za gospodarowanie odpadami jest inną daniną publiczną o której mowa w art. 217 Konstytucji RP. Zagadnienie to było przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt K 17/12, który wskazał, że jest ona (opłata) daniną publiczną, która nie ma charakteru podatkowego. Jest bowiem świadczeniem pieniężnym, przymusowym, bezzwrotnym, jednostronnym, publicznoprawnym, ale odpłatnym i mającym realizować różne cele wynikające z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości. W tym kontekście Trybunał przypomniał pogląd sformułowany w wyroku o sygn. akt K 10/09, że zadaniem opłat publicznych w systemie dochodów publicznych nie jest wyłącznie zasilanie tego systemu. Uzasadnienia ich występowania szukać należy również w pochodnych funkcjach opłat publicznych (np. prohibicyjnej, prewencyjnej, represyjnej, kompensacyjno-odszkodowawczej). Rola i znaczenie tych funkcji nie są równorzędne, zależą od takich czynników, jak dostosowanie rodzaju i wysokości opłaty publicznej do jej przedmiotu i zamierzonego kierunku oraz natężenia oddziaływania, konstrukcja prawna opłaty publicznej, odczuwalność materialna i pozamaterialna jej ciężaru finansowego (...). Opłaty publiczne pobierane są zawsze w związku z określonym, konkretnym działaniem organów państwa (samorządu terytorialnego). Należy także zauważyć, że wspomniana opłata ma charakter lokalny, gdyż w całości stanowi dochód gminy zgodnie z art. 6r. ust. 1 u.c.p.g. Wszystkie wskazane powyżej rozważania wskazują, że charakter tej opłaty wprost wskazuje, że jest to danina publiczna wskazana w treści art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm.).

Za prawidłowe zatem należy uznać stwierdzenie sądu pierwszej instancji, że fakt, iż skarżący jest właścicielem nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe połączone z jej nawet krótkotrwałym wykorzystaniem w ciągu roku na tego rodzaju cele jest warunkiem wystarczający powstania obowiązku ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Ponadto słusznie wskazano także w zaskarżonym wyroku, że skarżący w istocie nie kwestionuje wystąpienia przesłanek, z którymi ustawodawca powiązał powstanie obowiązku ponoszenia spornej opłaty. Skarżący nie kwestionuje bowiem faktu bycia właścicielem nieruchomości, jak i faktu jej wykorzystywania na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.

Za pozbawiony uzasadnionych podstaw należało uznać także zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom przewidzianym w tym przepisie. Zawiera bowiem: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd pierwszej instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia i co istotne, wyrok poddaje się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. To zaś, że w skardze kasacyjnej nie zgodzono się z oceną strony skarżącej, nie stanowi skutecznej podstawy do uznania zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. za zasadny.

Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że za niezasadne należy także uznać zarzuty naruszenia przepisów procesowych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieuwzględnienie skargi w wyniku nieuzasadnionego zaakceptowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, naruszenia przepisów postępowania jakich dopuściły się organy, a mianowicie: art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. przez oparcie się przez Sąd na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organy w sposób pełny, tj. z naruszeniem art. 122, 180 § 1, 187 § 1, 188 i art. 191, 210 § 4 O.p. Sformułowane przez autora skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego w istocie sprowadzają się do nieuwzględnienia przez sąd pierwszej instancji zarzutów prawa materialnego. Nie mogły one zatem skutkować skutecznym podważeniem prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

SNSA Dominik Gajewski SNSA Anna Dalkowska SWSA (del.) Bogusław Woźniak