Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 248/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Gospodarka komunalna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6o, art. 6q, art. 6m
journal: Dz.U. 2022 poz 2519
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.),, asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 października 2023 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 29 maja 2023 r. nr 408.97/G-2/XV/23 w przedmiocie określenia wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Burmistrza Wasilkowa z dnia 8.05.2023 r. znak OŚGO.3163.2.2023.MN,


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8 maja 2023 r., znak: OŚGO.3163.2.2023.MN, Burmistrz W. (dalej również jako: "Burmistrz", "organ I instancji") określił A.Z. (dalej: "skarżący" bądź "strona") wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości położonej przy położonej w przy ulicy [...] w W. w wysokości:

1) 29 zł miesięcznie za okres od 1 stycznia 2018 roku do 31 sierpnia 2018 roku - w tym okresie nieruchomość zamieszkiwały 4 osoby, które nie uiszczały opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi;

2) 29 zł miesięcznie za okres od 1 września 2018 roku do 31 grudnia 2018 roku - w tym okresie nieruchomość zamieszkiwało 5 osób, które nie uiszczały opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi;

3) 29 zł miesięcznie za okres od 1 stycznia 2019 roku do 28 lutego 2019 roku - w tym okresie nieruchomość zamieszkiwało 5 osób, które nie uiszczały opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi;

stawka z pkt 1-3 została ustalona na podstawie wówczas obowiązującej Uchwały nr [...] Rady Miejskiej w W. z dnia 28 maja 2015 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty;

4) 24 zł miesięcznie za okres od 1 października 2019 roku do 29 lutego 2020 roku - w tym okresie nieruchomość zamieszkiwały poza osobami zdeklarowanymi 2 dodatkowe osoby, które nie uiszczały opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi;

5) 36 złotych miesięcznie za okres od 1 marca 2020 roku do 28 lutego 2021 roku - w tym okresie nieruchomość zamieszkiwały poza osobami zdeklarowanymi 3 dodatkowe osoby, które nie uiszczały opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi;

Stawka z pkt 4-5 została ustalona na podstawie wówczas obowiązującej Uchwały nr [...] Rady Miejskiej w W. z dnia 22 sierpnia 2019 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty;

6) 60 złotych miesięcznie za okres od 1 marca 2021 roku do 31 grudnia 2022 roku - w tym okresie nieruchomość zamieszkiwały poza osobami zdeklarowanymi 3 osoby, które nie uiszczały opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi;

7) 80 złotych miesięcznie za okres od 1 stycznia 2023 roku do 30 kwietnia 2023 roku - w tym okresie nieruchomość zamieszkiwało poza osobami zdeklarowanymi 4 osoby, które nie uiszczały opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi,

stawka z pkt 6-7 została ustalona na podstawie wówczas obowiązującej Uchwały nr [...] Rady Miejskiej w W. z dnia 11 lutego 2021 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty.

Organ zobowiązał też właściciela nieruchomości do uiszczenia przedmiotowej kwoty wygenerowany dla niego rachunek bankowy.

W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł, że w okresach objętych postępowaniem jego dzieci faktycznie zamieszkiwały na terenie Białegostoku, a czasowe zameldowanie na terenie W. wynikało z faktu uczęszczania dzieci do przedszkola na terenie W. - zameldowanie było konieczne, by dzieci mogły do przedszkola uczęszczać.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z 29 maja 2023 r., nr 408.97/G-2/XV/23, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej również jako: "Kolegium", "SKO") utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wyjaśniło, że w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2018 roku pod adresem [...] w W. zamieszkiwały 4 osoby, tj. skarżący wraz z żoną K. oraz dwójką dzieci: córką W. i synem M. bez złożonej deklaracji dotyczącej gospodarowania odpadami komunalnymi. Z materiałów dowodowych wynika, że córka W. urodzona [...] grudnia 2014 roku od 1 września 2017 roku do 31 sierpnia 2020 roku uczęszczała do Przedszkola "S." w W., które jest placówką publiczną i w związku z tym, aby dziecko mogło niego korzystać jego rodzice oraz samo dziecko muszą być mieszkańcami danej gminy. Syn M. urodzony [...] lipca 2016 roku także mieszkał pod adresem [...] w W., tym bardziej, że od 1 września 2019 roku również uczęszczał do Przedszkola "S." w W. na podstawie takich samych kryteriów przyjęcia, co jego siostra - W. Od września 2018 roku ilość osób zamieszkujących pod ww. adresem zwiększyła się w związku z urodzeniem się dnia [...] września 2018 roku A.Z. - syna skarżącego. Organ przyjął, że do chwili obecnej pod wskazanym adresem mieszka w sposób ciągły 5 osób.

W kontrolowanym przez organ okresie, tj. w latach 2018-2023 strona od 1 stycznia 2018 roku do 28 lutego 2019 roku nie miała złożonej żadnej deklaracji dotyczącej opłat za odpady komunalne. W okresie od 1 marca 2019 roku do 30 września 2019 roku skarżący miał złożoną taką deklarację ze wskazaniem, że pod danym adresem mieszka 5 osób.

W dniu 4 października 2019 roku strona złożyła deklarację zmieniającą wysokość opłat za odbiór odpadów z 5 osób, na 3 osoby, zaś 2 marca 2020 roku - z 3 osób, na 2. Taką ilość potwierdził również w dniu 9 marca 2021 roku. Aktualnie obowiązująca deklaracja złożona została 17 lutego 2023 roku i na jej mocy ilość zadeklarowanych osób zmieniła się z 2 na 1.

Kolegium zaaprobowało wyjaśnienia organu I instancji i nie dało wiary wyjaśnieniom skarżącego, że zeznania świadków wynikają jedynie z ich niechęci. Nie przedstawiono na tę okoliczność żadnych dowodów. Wręcz przeciwnie, z przesłuchania świadka postępowania w zakresie zmierzającym do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu z dnia 1 sierpnia 2019 r. wynika, że skarżący jako miejsce zamieszkania podaje W. ul. [...] i wskazuje, że hałasy słyszy o godz. 2.00, czy 5.00 rano, w tym w niedzielę. Trudno więc zdaniem organu uznać, by na przedmiotowej nieruchomości nikt nie przebywał (biorąc pod uwagę dzień i godziny o których mowa w protokole). Składający w sprawie wyjaśnienia sąsiedzi potwierdzają, że widują stronę wraz z dziećmi w różnych porach dnia i w różnych okresach - nawet w trakcie wakacji, kiedy dzieci nie uczęszczają do palcówek oświatowych. W ocenie Kolegium istotniejsze jest jednak to, że w innych postępowaniach (np. dotyczących rekrutacji dzieci do szkoły i przedszkola) skarżący podawał, jako miejsce zamieszkania ul. [...] W. Wyjaśnia, że dzieci zameldowane były pod wskazanym adresem właśnie ze względu na chęć zapisania ich do szkoły i przedszkola na terenie W., ale we wniosku o przyjęcie dzieci (W. i M.) do przedszkola "S." w W., wskazał W. - zarówno jako miejsce zamieszkania, jak i zameldowania. Trudno wiec uznać, by zamieszkiwał w innym miejscu, a zameldowany był gdzie indziej. Analogicznie we wniosku o wydanie karty W. na A.Z., jako miejsce zamieszkania wskazano W. i jednocześnie zadeklarowano, że skarżący posiada miejsce zamieszkania z zamiarem stałego pobytu na terenie W. Kolegium uznało więc, że linia obrony skarżącego opiera się na twierdzeniu, że przez cały okres objęty postępowaniem zamieszkiwał wraz z dziećmi na terenie Białegostoku, a jedynie dzieci uczęszczały do przedszkola w W. i nie zasługuje na uwzględnienie. Na tą okoliczność skarżący nie przedstawił żadnych dowodów

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił pojęcie "zamieszkiwania" i wskazał, że nawet przy założeniu, że skarżący część dnia spędza w Białymstoku (na co w ocenie Kolegium nie przedstawiono żadnych dowodów), to i tak jego centrum życiowym jest W., tu posiada sklep, dzieci uczęszczają do szkół, przedszkoli. Po zakończeniu edukacji dzieci przebywają z rodzinami w W. Tutaj więc koncentruje się życie skarżącego. Nie można zaakceptować sytuacji, w której na potrzeby jednego postępowania skarżący, jako miejsce zamieszkania (odróżnione wyraźne do miejsca zameldowania) wskazuje W., na potrzeby zaś innego postępowania, w sytuacji, w której konieczne jest ponoszenia zobowiązań publicznoprawnych - wskazuje Białystok. Kolegium zaznaczyło, że w Białymstoku mieszka na ul. [...] m. [...]. Jest to blok mieszkalny, co oznacza, że za złożenie deklaracji odpowiada Spółdzielnia Mieszkaniowa (ew. Wspólnota mieszkaniowa). W Białymstoku opłata za gospodarowanie odpadami wyliczona jest od gospodarstwa domowego i powierzchni lokalu mieszkalnego - czyli jest to niezależne od liczby osób zamieszkujących daną nieruchomość, a sama opłata od poszczególnych właścicieli lokali jest wliczona, jako należność czynszowa, co prowadzi do wniosku, że opłatę za gospodarowanie odpadami na terenie Białegostoku, skarżący wnosi pośrednio w czynszu, bez względu na to, czy faktycznie na nieruchomości zamieszkuje. Stąd też bezzasadne jest prowadzenie postępowania w kierunku wykazania, że opłata za gospodarowanie odpadami wnoszona jest na terenie Białegostoku. W ocenie Kolegium, organ I instancji zebrał wystarczający materiał dowodowy, wskazujący na zamieszkiwanie strony, wraz z rodziną, na terenie W.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Kolegium, strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W uzasadnieniu wyjaśniła, że czuje się pokrzywdzona, zmęczona i wykończona psychicznie zaistniałą sytuacją oraz szczegółowo opisała powody, dla których jej rodzina przeniosła się do mieszkania w Białymstoku (złe warunki sanitarne w domu w W., sąsiedztwo sklepu monopolowego). Do skargi dołączono szereg dowodów na potwierdzenie, że żona skarżącego wraz z dziećmi zamieszkują przy ul. [...] w Białymstoku, w tym między innymi oświadczenia sąsiadów, zaświadczenia o uczęszczaniu dzieci na zajęcia dodatkowe, zaświadczenia lekarskie, czy skargę do Gminnej Komisji rozwiązywania Problemów Alkoholowych w W.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniosło o jej oddalenie.

Postanowieniami z dnia 10 lipca 2023 r. Kolegium wznowiło postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją, a następnie zawiesiło wznowione postępowanie – do czasu prawomocnego orzeczenia WSA w Białymstoku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w skrócie "p.u.s.a."), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Z przepisu art. 1 p.u.s.a. wynika, że sądowoadministracyjna kontrola administracji publicznej zawsze powinna uwzględniać trzy aspekty, a mianowicie: 1) ocenę zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; b) ocenę dochowania wymaganej procedury; c) ocenę respektowania reguł kompetencji. Kontrola ta polega więc na wszechstronnym zbadaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, a sąd powinien poddać szczególnie gruntownej ocenie i analizie te wszystkie aspekty sprawy, w odniesieniu do których istnieją wątpliwości, a ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń strony. Należy również dodać, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.")).

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się nie tylko, jak wskazuje organ, do prawidłowego ustalenia okresów zamieszkiwania Skarżącego pod wskazanym adresem w W., lecz także prawidłowe ustalenie podmiotu, na którym spoczywa obowiązek składania deklaracji za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Działaniami podejmowanymi w trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 6q ust. 1 u.c.i.p.g.) organ niewątpliwie, zdaniem Sądu, naruszył przepisy art. 187 § 1 oraz art. 122 w zw. z art. 120 Ordynacji podatkowej. Organ przyjął bowiem za fakt obowiązek złożenia deklaracji w zakresie opłaty oraz zameldowanie Skarżącego jako przesłankę do odpowiedzialności za opłatę w zakresie gospodarowania odpadami. Nie jest to jednak tak oczywiste jak wskazuje organ. Co prawda część materiałów mająca potwierdzać stanowisko Skarżącego została dostarczona już po wydaniu decyzji II instancji, lecz sygnalizacja, że miejscem zamieszkania Skarżącego w mieście Białystok była już znana organowi I instancji na etapie prowadzonego postępowania. Organ nie wziął jednak tych informacji pod uwagę. Nie bez znaczenia jest przy tym, że organ odwoławczy dnia 10 lipca 2023 roku wznowił postępowanie w tej sprawie i tego samego dnia zawiesił je na podstawie art. 201 § 1 pkt 2) Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że organ sam dostrzegł nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu.

Przechodząc natomiast do rozważań merytorycznych wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem art. 6h pkt 1) u.c.i.p.g. obowiązek ponoszenia opłaty spoczywa na właścicielach nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Zgodnie natomiast z art. 61 ust. 1 pkt 1) obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Natomiast na podstawie art. 6j ust. 2 i 2a oraz art. 6k ust. 1 pkt 1) Rada Gminy W, podjęła uchwały w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki tej opłaty (odpowiednio uchwała z dnia 3 czerwca 2015 r., nr [...] oraz z dnia 29 sierpnia 2019 r., nr [...]). Zgodnie z brzmieniem § 1 obydwu uchwał, dokonuje się wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Ponadto rada gminy w tym przepisie ustaliła, że opłata ponoszona będzie od gospodarstwa domowego, wyjaśniając w § 2 obydwu uchwał, co należy rozumieć pod pojęciem gospodarstwa domowego. Z przytoczonych zapisów ustawy i uchwał wynika jednoznacznie, że obowiązek ponoszenia opłaty, jak również złożenia deklaracji dotyczącej opłaty spoczywa na właścicielu nieruchomości, w której zamieszkują mieszkańcy. W rozpoznawanej sprawie natomiast deklaracje składane były przez Skarżącego, a organ nie ustalił w trakcie postępowania, kto w istocie jest właścicielem nieruchomości, w której Skarżący okresowo (czasowo) zamieszkiwał. Co prawda z informacji o działce położonej przy ulicy [...] w W. wynika, że właścicielką działki jest wyłącznie matka Skarżącego (k. 15 akt administracyjnych), lecz już w akcie notarialnym dotyczącym pełnomocnictwa z dnia 1 czerwca 2015 r., (Repertorium A numer [...] – k. 7 akt administracyjnych), już ten fakt nie wynika, gdyż brak jest w aktach sprawy strony 2 aktu, na której powinno być oznaczenie właściciela nieruchomości, czego organ nie zauważył. Powyższe oznacza, że pierwszą czynnością jaką powinien dokonać organ to prawidłowe ustalenie podmiotu zobowiązanego zarówno do złożenia deklaracji w zakresie odpadów oraz podmiotu obowiązanego do uiszczenia opłaty.

Niezależnie od powyższego organ nie ustalił także prawidłowo okresów zamieszkiwania Skarżącego wraz z członkami rodziny na ulicy [...] w W. Ma to szczególne znaczenie w przedmiotowej sytuacji, gdyż sam Skarżący informował o różnej ilości osób zamieszkujących daną nieruchomość w różnym okresie czasu, a zapis § 3 uchwały z 2019 r. wprost uzależnia wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami od ilości zamieszkujących osób.

Reasumując powyższe organ niewątpliwie naruszył przepisy powołane na wstępie uzasadnienia (art. 187, art. 120 i art. 122 O.p.).

Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien wziąć pod uwagę powyższe rozważania Sądu oraz dodatkowe materiały zgromadzone w trakcie postępowania, w szczególności zaświadczenie z dnia 1 czerwca 2023 r. Biura Administracji Wspólnoty Mieszkaniowej (k. 17 akt sądowych).

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) Sąd postanowił jak w sentencji.