Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 239/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art.445ust.1,2,4,
journal: Dz.U. 2022 poz 2305
law: Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
article: art. 7,8,11,77,80, 107 par. 4,5
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.a
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.), Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dowódcy Brygady [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku osiedleniowego i zwrotu kosztów przewozu urządzeń domowych I. uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie 2, II. zasądza od Dowódcy Brygady [...] na rzecz skarżącego M. M. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dowódca [...] , decyzją z [...] r. Nr [...] odmówił M. M. pełniącemu zawodową służbę woskowaną stanowisku dowódcy kompani (dalej: Skarżący, Wnioskodawca lub żołnierz zawodowy), wypłaty należności w postaci:

1. Diet dla Wnioskodawcy i członków rodziny za czas przejazdu i pierwszą dobę pobytu w nowym miejscu pełnienia służby,

2. Ryczałtu na pokrycie kosztów przejazdu do nowego miejsca pełnienia służby,

3. Zasiłku osiedleniowego z tytułu przeniesienia służbowego do miejsca pełnienia służby,

4. Zwrotu kosztów przewozu urządzeń domowych zgodnie z załączoną fakturą.

Następnie, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] r. Nr[...] dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...]:

1. uchylił pkt 1 i pkt 2 decyzji organu I instancji i przyznał Wnioskodawcy:

- diety za czas przejazdu i pierwszą dobę pobytu w nowym miejscu pełnienia służby w kwocie [...] zł;

- ryczałt na pokrycie kosztów przejazdu z miejsca stałego zamieszkania w miejscowości Poznań do nowego miejsca pełnienia służby w miejscowości B. - w kwocie [...] zł.

2. w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy

W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał przebieg dotyczącej służby Skarżącego oraz treść wniosku z 2 listopada 2023 r. wraz z dołączonymi dokumentami w postaci: zaświadczeń o zameldowaniu na pobyt stały oraz faktury dotyczącej wykonania usługi transportowej. Nadmieniono także, iż w trakcie postępowania wyjaśniającego Skarżący dostarczył oświadczenie, w którym stwierdził, że jego małżonka w okresie od [...] r. była właścicielem samodzielnego lokalu mieszkalnego w miejscowości K. (dzielnica miejscowości S.), która to nieruchomość nie stanowiła współwłasności majątkowej. Przywołano także uzasadnienie decyzji organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...]r. Skarżący został wyznaczony na stanowisko służbowe w batalionie ochrony w miejscowości B. W związku z tym niewątpliwie doszło do przeniesienia służbowego i żołnierz zawodowy nabył prawo do należności finansowych wynikających z przeniesienia służbowego tj. diety oraz ryczałtu na pokrycie kosztów przejazdu z miejsca stałego zamieszkania do nowego miejsca pełnienia służby.

W zakresie objętym decyzją odmową wyjaśniono natomiast, że żołnierz w swoim wniosku stwierdził, iż w dniu [...]r. przesiedlił się (m.in. odbył przejazd) z miejscowości stałego zamieszkania w miejscowości P. do nowego miejsca pełnienia służby w miejscowości B. (tj. miejscowości stanowiącej siedzibę jego jednostki wojskowej) wraz z członkami rodziny - małżonką oraz dziećmi.

Zgodnie z § 7 ust. 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 lipca 2022 r. w sprawie należności pieniężnych żołnierzy zawodowych za przeniesienie, przesiedlenia podróże służbowe przesiedlenie się żołnierza oraz członków jego rodziny do nowego miejsca pełnienia służby jest dokumentowane potwierdzeniem zameldowania na pobyt stały albo czasowy przekraczający 3 miesiące.

Do wniosku żołnierz dołączył jako dokument potwierdzający przesiedlenie się jego członków rodziny do nowego miejsca pełnienia służby zaświadczenia z [...] r. o zameldowaniu na pobyt stały w mieście S.

W ocenie organu należy uznać, iż żołnierz przesiedlił się do nowego miejsca pełnienia służby. Nowym miejscem pełnienia służby jest miejscowość stanowiącą siedzibę jednostki wojskowej lub wydzielonego pododdziału, w którym żołnierz pełni służbę, lub miejscowością pobliską w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2017 oraz z 2022 r. poz. 655) albo miejscowością, w której żołnierz w związku z przeniesieniem służbowym korzysta z jednej z form zakwaterowania na podstawie tej ustawy.

Żołnierz zawodowy przesiedlił się do miejscowości S., w której jego żona posiadała lokal mieszkalny w momencie przeniesienia służbowego.

Dla uzyskania prawa do zasiłku osiedleniowego spełnione być muszą łącznie dwa warunki: przeniesienie na stanowisko służbowe poza miejscowością stanowiącą siedzibę jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy dotychczas pełnił służbę i przesiedlenie się na pobyt stały do nowego miejsca pełnienia służby. Ustawodawca dążył do złagodzenia żołnierzowi zawodowemu niedogodności związanych z ponoszeniem ciężarów finansowych powstałych na skutek przeniesienia służbowego. W przedmiotowej sprawie zostały spełnione obie przesłanki, ale w momencie przeniesienia służbowego żona posiadała lokal mieszkalny w S., a więc w miejscowości, w której Wnioskodawca się zameldował. Fakt posiadania lokalu mieszkalnego w miejscowości, do której nastąpiło przesiedlenie stanowi negatywną przesłankę przyznania zasiłku osiedleniowego oraz zwrotu kosztów przewozu urządzeń domowych.

Pismem z [...]r. pełnomocnik Wnioskodawcy wniósł skargę na powyższą decyzję zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

a) art. 445 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o obronie ojczyzny poprzez błędne ich niezastosowanie, pomimo przesiedlenia się żołnierza zawodowego do nowego miejsca pełnienia służby,

b) art. 445 ust. 4 ustawy o obronie ojczyzny poprzez błędne jego zastosowanie, przy ustaleniu, że małżonka Skarżącego posiadała lokal mieszkalny w miejscowości, do której nastąpiło przeniesienie służbowe, podczas gdy zgodnie ze stanem faktycznym, Skarżący ani jego małżonka nie byli właścicielami lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której Skarżący został wyznaczony na stanowisko służbowe,

c) art. 1a ust. 1 pkt 7 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego błędne zastosowanie i ustalenie, iż miejscowość S. i miejsce położenia (byłego) lokalu mieszkalnego małżonki Skarżącego spełnia przesłanki do uznania jej za miejscowość pobliską względem B. i miejsca położenia jednostki wojskowej, w której Skarżący pełnił obowiązki.

2) Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

a) art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy w pełnym zakresie przez organ II instancji,

b) art. 7, 8, 11, 77, 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, w tym poprzez dokonanie błędnej, niepełnej wybiórczej i dowolnej oceny zgromadzonego materiału, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia (błędnych ustaleń faktycznych), iż:

• przeniesienie Skarżącego na stanowisko służbowe do miejscowości B. jest równoznaczne z przeniesieniem go do miejscowości Stargard (jako miejscowości pobliskiej),

• ustalenie, iż względem miejscowości B., dla Skarżącego S. jest miejscowością pobliską w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 7 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej,

• małżonka Skarżącego jest właścicielem (za organem - posiadaczem) samodzielnego lokalu mieszkalnego w miejscowości S.,

• małżonka Skarżącego była właścicielem (za organem - posiadaczem) samodzielnego lokalu mieszkalnego w miejscowości S. w momencie dokonywania przesiedlenia,

c) art. 107 § 4 i § 5 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji, w zakresie, w jakim organ uznaje, iż fakt posiadania mieszkania przez małżonkę Skarżącego w czasie między przeniesieniem służbowym, a przesiedleniem, prowadzi do spełnienia negatywnej przesłanki w zakresie wypłaty świadczeń.

Wskazując na powyższe pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie w zaskarżonej części Decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ II instancji. Nadto, w przypadku wystąpienia przesłanek, wniósł o zastosowanie art. 145a § 1 p.p.s.a. poprzez zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji wskazując sposób załatwienia sprawy poprzez wypłatę Skarżącemu zasiłku osiedleniowego oraz zwrotu kosztów przewozu urządzeń domowych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. Pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634z późn. zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a.").

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 445 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 248, dalej: u.o.o.) żołnierzowi zawodowemu wyznaczonemu na stanowisko służbowe poza miejscowością stanowiącą siedzibę jednostki wojskowej lub wydzielonego pododdziału, w której żołnierz zajmował dotychczas stanowisko służbowe, przysługują:

1) ryczałt z tytułu przeniesienia - w wysokości 50% najniższej stawki uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego;

2) diety - za czas przejazdu i pierwszą dobę pobytu w nowym miejscu pełnienia służby w wysokości stawki diety przy sługującej z tytułu odbywania krajowej podróży służbowej, obowiązującej w dniu przejazdu żołnierza do nowego miejsca pełnienia służby określonej w przepisach w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej, wydanych na podstawie art. 775 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy;

3) ryczałt na pokrycie kosztów przejazdu z miejsca stałego zamieszkania do nowego miejsca pełnienia służby - w wysokości obowiązującej w dniu przejazdu żołnierza ceny biletu za przejazd pociągiem pospiesznym w klasie drugiej między dotychczasowym miejscem stałego zamieszkania żołnierza albo członków jego rodziny a nowym miejscem pełnienia służby, z uwzględnieniem posiadanej przez żołnierza i członków jego rodziny ulgi na dany środek transportu, bez względu na to, z jakiego tytułu ulga im przysługuje; w przypadku gdy na danej trasie jest brak połączenia kolejowego, cenę biletu ustala się na podstawie tabeli opłat przewoźnika kolejowego i najkrótszej odległości drogowej między dotychczasowym miejscem stałego zamieszkania żołnierza albo członków jego rodziny a nowym miejscem pełnienia służby.

W myśl art. 445 ust. 2 u.o.o., w przypadku przesiedlenia się żołnierza zawodowego, o którym mowa w ust. 1, do nowego miejsca pełnienia służby przysługują mu ponadto:

1) zasiłek osiedleniowy - w wysokości:

a) 250% najniższego uposażenia żołnierza zawodowego - jeżeli żołnierz przesiedlił się z członkami rodziny,

b) 50% najniższego uposażenia żołnierza zawodowego - jeżeli żołnierz:

– jest samotny albo

– przesiedlił się bez członków rodziny;

2) zwrot kosztów przewozu urządzeń domowych - w wysokości udokumentowanej rachunkiem, nie większej jednak niż 200% najniższego uposażenia żołnierza zawodowego.

Ustawa o obronie ojczyny zawiera też wyjątek od powyższej zasady stanowiąc w art. 445 ust. 4, iż zasiłek osiedleniowy oraz zwrot kosztów przewozu urządzeń domowych nie przysługuje żołnierzowi zawodowemu wyznaczonemu na stanowisko służbowe w miejscowości, w której żołnierz lub jego małżonek są właścicielami domu lub samodzielnego lokalu mieszkalnego albo jest on zameldowany na pobyt stały.

Sposób i tryb przyznawania należności za przeniesienia, przesiedlenia i podróże służbowe żołnierzom zawodowym, terminy i tryb ich wypłacania i rozliczania, a także rodzaje niezbędnych i udokumentowanych wydatków poniesionych w związku ze skierowaniem w podróż służbową został uregulowany w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 lipca 2022 r. w sprawie należności pieniężnych żołnierzy zawodowych za przeniesienia, przesiedlenia i podróże służbowe (Dz. U. poz. 1464 z późn. zm.; dalej: rozporządzenie).

W § 7 powyższego rozporządzenia ustalono, że:

1. Diety i ryczałt, o których mowa w § 4, oraz zasiłek osiedleniowy i zwrot kosztów przewozu urządzeń domowych wypłaca się na pisemny wniosek żołnierza.

2. Wniosek składa się po objęciu przez żołnierza obowiązków służbowych na stanowisku służbowym w nowym miejscu pełnienia służby, z tym że wniosek o wypłatę zasiłku osiedleniowego i wniosek o zwrot kosztów przewozu urządzeń domowych składa się po przesiedleniu się do nowego miejsca pełnienia służby.

3. W przypadku przesiedlenia się żołnierza wraz z członkami rodziny wniosek składa się po przesiedleniu się członków rodziny.

4. Do wniosku o wypłatę zasiłku osiedleniowego i zwrot kosztów przewozu urządzeń domowych żołnierz dołącza:

1) dokument potwierdzający przesiedlenie się do nowego miejsca pełnienia służby, o którym mowa w § 4 ust. 1, a w przypadku gdy prawo do należności jest uzależnione od przesiedlenia się członków rodziny żołnierza - również dokument potwierdzający ich przesiedlenie się;

2) oświadczenie, że w miejscowości, do której żołnierz został przeniesiony, on sam lub jego małżonek bezpośrednio przed przeniesieniem służbowym nie byli właścicielami domu lub samodzielnego lokalu mieszkalnego oraz że bezpośrednio przed przeniesieniem służbowym nie byli zameldowani w tej miejscowości na pobyt stały.

5. Przesiedlenie się żołnierza oraz członków jego rodziny do nowego miejsca pełnienia służby jest dokumentowane potwierdzeniem zameldowania na pobyt stały albo czasowy przekraczający 3 miesiące.

6. W przypadku korzystania przez żołnierza w nowym miejscu pełnienia służby z jednej z form zakwaterowania na podstawie art. 51 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej przesiedlenie się żołnierza oraz członków jego rodziny do nowego miejsca pełnienia służby potwierdza się dokumentem, z którego wynika, że żołnierz korzysta, sam lub razem z członkami rodziny, z jednej z wymienionych form zakwaterowania.

Z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że postępowanie w przedmiocie świadczeń objętych zaskarżoną decyzją odmowną organu II instancji toczyło się na podstawie wsiowsku żołnierza. Przy czym wraz z wnioskiem żołnierz miał obowiązek dołączyć między innymi oświadczenie, że "w miejscowości, do której został przeniesiony, on sam lub jego małżonek bezpośrednio przed przeniesieniem służbowym nie byli właścicielami domu lub samodzielnego lokalu mieszkalnego oraz że bezpośrednio przed przeniesieniem służbowym nie byli zameldowani w tej miejscowości na pobyt stały".

Nie ulega wątpliwości, iż na etapie postępowania przed organem I instancji wnioskodawca złożył z datą 22 listopada 2023 r. oświadczenie o treści: "Niniejszym, będąc świadomym odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań /oświadczenia/ na podstawie art. 233 § 1 Kodeksu karnego oświadczam, że w okresie od 2019 do 2022 moja żona (...) była właścicielem samodzielnego lokalu mieszkalnego w miejscowości K., która to nieruchomość nie stanowiła współwłasności majątkowej".

Jak ustalił Sąd powyższe oświadczenie obejmuje swoim zakresem jedynie małżonkę żołnierza zawodowego i nie daje podstaw do weryfikacji czy w miejscowości, do której został przeniesiony był on właścicielem domu lub samodzielnego lokalu mieszkalnego. Nadto z ustaleń poczynionych przez organy wynika, że K. jest dzielnicą Miasta S. nie zaś miejscowości B. Tymczasem jak wskazał Skarżący we wniosku - i jak potwierdził to organ w swojej decyzji - miejscem służby do którego ów żołnierz zawodowy został przeniesiony (wyznaczony) na podstawie Decyzji Nr [...] Ministra Obrony Narodowej jest B. tj. miejscowość położona w innej gminie a nawet innym powiecie niż miasto S.. Przy czym na marginesie warto dostrzec, że ustalenia dotyczące miejscowości, do której Skarżący został przeniesiony powinny być ustane na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej. Tymczasem w aktach administracyjnych brak takiej decyzji co uniemożliwiło Sądowi weryfikację ustaleń organu co do miejscowości, do której nastąpiło przeniesienie żołnierza oraz ewentualnych dat owego przeniesienia.

W ocenie Sądu, skoro rozporządzenie wprost wymaga złożenia oświadczenia dotyczącego zamieszkania i zameldowania żołnierza (i jego małżonki) bezpośrednio przed przeniesieniem "w miejscowości, do której żołnierz został przeniesiony" stwierdzenie, że Skarżący złożył oświadczenie dotyczące innej miejscowości niż miejscowość wskazana jako cel przeniesienia, a na dodatek obejmujące jedynie małżonkę, obligowało organ do wezwania Wnioskodawcy w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełniania braku formalnego wniosku i do złożenia stosownego oświadczenia (tj. odpowiadającego treści wymaganej w § 7 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia). Dopiero w oparciu o prawidłowe oświadczenie możliwa jest weryfikacja zaistnienia negatywnej przesłanki przyznania zasiłku osiedleniowego oraz zwrotu kosztów przewozu urządzeń domowych.

Odnosząc się do augmentacji zawartej w rozstrzygnięciach organów obu instancji należy podkreślić, iż jak wynika wprost z art. 445 ust. 4 u.o.o. zasiłek osiedleniowy oraz zwrot kosztów przewozu urządzeń domowych nie przysługuje żołnierzowi zawodowemu wyznaczonemu na stanowisko służbowe w miejscowości, w której żołnierz lub jego małżonek są właścicielami domu lub samodzielnego lokalu mieszkalnego albo jest on zameldowany na pobyt stały. Przepis powyższy - jako wyjątek od zasady zgodnie z którą zasiłek osiedleniowy oraz zwrot kosztów przewozu urządzeń domowych przysługują żołnierzowi zawodowemu wyznaczonemu na stanowisko służbowe poza miejscowością stanowiącą siedzibę jednostki wojskowej lub wydzielonego pododdziału, który przesiedlił się do nowego miejsca służby – nie może być interpretowany rozszerzająco.

W szczególności, skoro ustawodawca wyraźnie wskazuje, iż opisany wyżej wyjątek dotyczy "wyznaczenia" do "miejscowości, w której żołnierz lub jego małżonek są właścicielami domu lub samodzielnego lokalu mieszkalnego" a rozporządzenie precyzuje, że oświadczenie składane przez żołnierza wraz z wnioskiem powinno odnosić się do "miejscowości, do której żołnierz został przeniesiony" - brak jest podstaw do uznania, iż posiadanie prawa własności domu lub lokalu mieszkalnego w innej miejscowości niż miejscowość wyznaczania (przeniesienia) może być podstawą odmowy przyznania zasiłku osiedleniowego oraz zwrotu kosztów przewozu urządzeń domowych.

W tym stanie rzeczy Sąd dopatrzywszy się naruszenia przez organy zasad postępowania w zakresie mającym wpływ na wynik postępowania, stwierdził konieczność uchylenia skarżonej decyzji w części objętej skargą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a).

W toku dalszego postępowania organ po uzupełnianiu akt o odpis decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] r., winien wezwać Skarżącego do złożenia oświadczenia o treści wymaganej rozporządzeniem a zatem w szczególności odnoszącego się do miejscowości zgodnie z decyzją ma pełnić służbę. Następnie, po uzupełnieniu powyższego braku formalnego, organ winien rozważyć uprawnienie żołnierza zawodowego do uzyskania wnioskowanych świadczeń mając na względzie przedstawioną wyżej wykładnię.