Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2335/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 lipca 2024 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 2 marca 2023 r. H. W. (dalej jako: "wnioskodawca", "skarżący"), zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów (dalej jako: "organ") z prośbą

o przyznanie mu emerytury specjalnej na "stałe i dożywotnio", "wolnej od zajęć komornika i urzędu skarbowego" oraz podlegającej waloryzacji.

W uzasadnieniu wniosku rozszerzył, że przyznana mu emerytura powinna być wolna od opłaty sądowej i skarbowej. Podał, że sądy celowo go zadłużyły poprzez zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego 38.030 zł, podczas gdy jego renta wynosiła 913,49 zł. Dalej napisał: "sądy zasądzały kolosalne kwoty żebym popadł

w długi finansowe na rzecz Prokuratorii Generalnej". Podał, że wszystko zaczęło się od wypadku - jechał "ciągnikiem rolniczym spadkowym z rozrzutnikiem obornika" i w tył rozrzutnika wjechał samochód osobowy prowadzony przez osobę nietrzeźwą. Dalej napisał, że policja odebrała ciągnik i rozrzutnik "o wartości 120.000,00 zł", umieściła je na parkingu policyjnym, nie wystawiła pisemnego potwierdzenia zatrzymania i "nie chce oddać". Podał, że czterokrotnie bezskutecznie występował do sądu o wydanie pojazdów. Ustanowiony obrońca z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej odmówił jej sporządzenia z braku podstaw. Pomimo zwolnienia z opłaty sądowej, na rzecz Prokuratorii Generalnej zasądzone zostały koszty zastępstwa procesowego - łącznie 38.030 zł. Następnie podał, że wierzyciel, Prokuratoria Generalna skierowała dług do komornika, wskazując na zlicytowanie nieruchomości rolnej 3,19 ha za kwotę 38.030 zł, podczas gdy biegły sądowy wycenił tę nieruchomość na kwotę 233 tys. zł.

W dalszej części uzasadnienia wnioskodawca podniósł, że fakty związane z przebiegiem procesu są odmienne niż stan faktyczny oraz wyraził pogląd: "Całokształt faktów okoliczności w/w, uzasadnia odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego". Wskazał na stan majątkowy (zaliczył się do osób niezamożnych)

i niepełnosprawność (nadciśnienie tętnicze, zakrzepica i utrudnione możliwości zarobkowe - w orzeczeniu zaliczającym go do trzeciej grupy inwalidów wskazano; "praca lekka dla jednorękiego"). Ponadto z jego wniosku o emeryturę specjalną wynika, że w przeszłości pracował jako kierowca autobusu PKS i jego niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat w okresie ubezpieczenia.

Wnioskodawca nadesłał m.in. kopię decyzji ZUS z [...] stycznia 2023 r.

o przyznaniu mu emerytury, zgodnie z którą jej wysokość brutto to 2.154,42 zł.

W decyzji tej podano także, że emerytura pomniejszona została z powodu należności sądowych w kwocie 538,60 zł i od 1 marca 2023 r. wysokość świadczenia do wypłaty wynosi 1.421,92 zł. Zdaniem wnioskodawcy jego emerytura powinna wynosić tyle samo co kwota wolna podatku, tj. 2.500 zł. Ponadto wyliczoną mu emeryturę określił jako świadczenie minimalne i wyraził pogląd, że egzekutor nie powinien zabierać z niej żadnej kwoty.

Pismem z dnia 9 marca 2023 r. (nr [...]), organ wyjaśnił wnioskodawcy przesłanki przyznawania świadczeń specjalnych przez Prezesa Rady Ministrów i w przypadku chęci ubiegania się o emeryturę specjalną poprosił

o sprecyzowanie ubiegania się o takie właśnie świadczenie, tj. na warunkach określonych w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 z późn. zm., dalej jako: "ustawy

o emeryturach i rentach z FUS"). Jednocześnie poprosił o uzupełnienie wniosku poprzez szczegółowe przedstawienie i udokumentowanie okoliczności uzasadniających uznanie jego sytuacji za szczególną w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach

i rentach z FUS. Przede wszystkim poprosił o jasne i dokładne udokumentowanie okoliczności, które wskazują na legitymowanie się wybitnymi i niepowtarzalnymi osiągnięciami, a w przypadku powołania się na szczególne zdarzenie losowe organ poprosił o wykazanie i udokumentowanie wymaganego elementu wyjątkowości.

W odpowiedzi wnioskodawca, wniósł jak (zachowana oryginalna pisownia)

o "przyznanie emerytury specjalnej, wolnej od zajęć komornika i urzędu skarbowego dożywotnie kwoty 2.154,42 zł waloryzowane", która zapewni mu "jako takie godziwe warunki bytowe". Prośbę tę argumentował zdarzeniem losowym o charakterze nadzwyczajnym i ponownie wskazał na ocenę komisji lekarskiej: "praca lekka dla jednorękiego". Dalej napisał: "zdażyło się zdarzenie losowe bezwład ręki prawej, nadciśnienie tętnicze, zakrzepica, duszności". Stwierdził, że wypracowana przez niego emerytura powinna być wolna od zajęcia przez komornika i przez urząd skarbowy. Ponownie podał, że jest niezdolny do pracy, a niezdolność powstała w okresie ubezpieczenia na stanowisku kierowcy autobusu PKS. Ponadto wyraził pogląd zgodnie, z którym: "Zajęcie emerytury przez komornika lub urząd skarbowy narusza ustawę zasadniczą konstytucji o egzystencji emeryta, osoby niepełnosprawnej, praca dla osoby jednorękiej przewlekle chorej na nadciśnienie tętnicze, zakrzepicę".

Pismem z 14 kwietnia 2023 r., organ, w ramach czynności podejmowanych

w toku postępowań o świadczenia specjalne, wystąpił do Wydziału Polityk Społecznej w [...] Urzędzie Wojewódzkim o spowodowanie ustalenia aktualnej sytuacji socjalno-bytowej wnioskodawcy i jego najbliższej rodziny. Natomiast wnioskodawcę poprosił o wszelkie inne niż dotychczas nadesłane informacje, które w aspekcie kryteriów przyznawania świadczeń specjalnych, wyjaśnionych mu we wcześniejszej korespondencji, mogłyby być pomocne oraz istotne w ocenie sprawy. Przede wszystkim ponownie poprosił o wskazanie i udokumentowanie elementu wyjątkowości wymaganego w postępowaniach o świadczenia specjalne.

Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B. pismem z 21 kwietnia 2023 r., przekazał, że pracownicy socjalni 20 kwietnia 2023 r. udali się w miejsce zamieszkania wnioskodawcy celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego

i ustalenia sytuacji socjalno-bytowej. Jednak wnioskodawca nie wpuścił ich do domu. Nakazał, by wywiad przeprowadzony został na zewnątrz przy samochodzie służbowym. Z uwagi na wrażliwość danych podawanych w wywiadzie, bliskość sąsiedzką

i monitoring zamontowany u sąsiada oraz skierowany na posiadłość wnioskodawcy pracownicy socjalni nie zgodzili się na taką formę przeprowadzenia wywiadu. Podano, że wnioskodawca od lat znany jest Ośrodkowi i innym instytucjom jako osoba konfliktowa, roszczeniowa i niechętna do współpracy. W relacjach z sąsiadami ma bardzo napięte stosunki. Dlatego sąsiedzi zamontowali dwie kamery skierowane na jego posesję. Ponadto Ośrodek przeprowadził weryfikację aktualnie wypłacanych mu świadczeń emerytalno-rentowych i wynika z niej, że od 1 grudnia 2022 r. do 28 lutego 2023 r. otrzymywał emeryturę w wysokości 2.154,42 zł i rentę z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1.003,83 zł.

Organ pismem z 7 czerwca 2023 r., ponaglił wnioskodawcę o wymagane dokumenty i wyjaśnienia. Jednocześnie pouczył go, w trybie art. 10 ustawy

z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz 775 t.j., dalej jako: "k.p.a."), o zawartości akt sprawy i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji.

Pismem z 16 czerwca 2023 r. wnioskodawca nadesłał wymagane przez organ informacje oraz dokumenty.

W piśmie z 2 lipca 2023 r., stanowiącym odpowiedź na informację o zawartości akt sprawy, wnioskodawca stwierdził, że pracownicy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. mają "lekceważący stosunek" do niego. Ponadto podał, że ze względu na niezdolność do pracy i osiągnięty wiek emerytalny od [...] września 2023 r. nie ma niezbędnych środków utrzymania. Wyraził również pogląd, że otrzymywane przez niego świadczenie jest "rażąco niskie w stosunku do zasług kierowcy zawodowego autobusu PKS" oraz przywołał wyroki Trybunału Konstytucyjnego oraz art. 50 i art. 69 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm., dalej jako: "Konstytucja RP")

Organ działając na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach

z FUS (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 t.j.), po rozpatrzeniu wniosku wnioskodawcy

w sprawie przyznania mu emerytury specjalnej (data wpływu: 6 marca 2023 r.),

w dniu [...] sierpnia 2023 r. wydał decyzje (nr [...]), w której odmówił przyznania świadczenia.

Skarżący pismem z dnia 7 września 2023 r., zaskarżył w całości decyzję

z [...] sierpnia 2023 r. (nr [...]) oraz wniósł o uchylenie decyzji i jej zmianę w ten sposób, że naliczoną emeryturę 2,154.42 zł organ ustanowi emeryturą specjalną wolną od zajęcia komornika i Urzędu Skarbowego, z uwagi na to, że państwo gwarantuje każdemu ochronę praw majątkowych, dziedziczenie gospodarstwa, mienia, własności w każdym czasie i w każdej sytuacji ma nienaruszalne konstytucyjne prawo do ochrony własności przed zagrożeniami i skutkami działań realizacji zadań władzy publicznej jest moralną i naturalną powinnością sprawujących władzę. Równolegle wniósł o wstąpienie prokuratora do sprawy.

W uzasadnieniu skarżący wskazał na swoją niepełnosprawność, pracę kierowcy autobusu i kwotę obecnie otrzymywanej renty. Podał, że zmianie powinien ulec fakt ustanowienia emerytury "wolnej od zajęć komornika i Urzędu Skarbowego w trosce

o godne i normalne życie seniora po 65 roku życia". Dalej zarzucił, że decyzji

z 8 sierpnia 2023 r. nie podpisał Prezes Rady Ministrów. Wyraził pogląd, że wypracowana przez niego emerytura jest "emeryturą głodową". Skarżący zwrócił również uwagę na kwoty zasądzone przez sądy cywilne, na wysokość renty ZUS i brak świadczenia z KRUS, na karę za zabicie dwóch tuczników, by "nakarmić siebie i rodzinę", na zatrzymanie mu prawa jazdy przez starostę. Ponadto, skarżący zarzucił Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, powielanie treści wyroków, postanowień, decyzji administracyjnych o nie przyznawaniu specjalnej emerytury wypracowanej. Wskazał również na konstytucyjne prawo zabezpieczenia społecznego ze względu na niezdolność do pracy i choroby współistniejące po osiągnięciu wieku emerytalnego oraz możliwość przyznania mu emerytury specjalnej bez konieczności spełnienia jakichkolwiek warunków. Skarżący podał, że "Sądy z urzędu naraziły" jego i jego rodzinę na niepowetowaną szkody finansowe i wyraził pogląd, że dla wskazanych przez niego "przypadków szczególnego krzywdzenia przewidziana jest instytucja emerytury wyjątkowej, specjalnej, a ponadto świadczenia o charakterze socjalnym. (...) Chodzi bowiem o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych emerytom, seniorom."

Organ, w związku z wnioskiem wnioskodawcy z 7 września 2023 r.

o uchylenie i zmianę decyzji Prezesa Rady Ministrów z [...] sierpnia 2023 r., decyzją z dnia [...] października 2023 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymać w mocy decyzję z [...] sierpnia 2023 r. o sygn.[...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgromadzone w sprawie dokumenty oraz dodatkowe uzasadnienia skarżącego nie dowodzą istnienia szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania wnioskowanego świadczenia. Ponadto uznał, że ustawodawca pozostawił wyłącznemu uznaniu Prezesa Rady Ministrów, jakie okoliczności uprawniające do nabycia świadczenia specjalnego należy uznać za szczególne. Zdaniem organu omawiane uprawnienie Prezesa Rady Ministrów historycznie zostało ukształtowane i oparte na założeniu wyróżniania świadczeniami renty lub emerytury ze względu, co do zasady, na szczególne zasługi osób, którym świadczenie takie jest przyznawane oraz chęć szczególnego ich uhonorowania,

w związku z czym brzmienie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS należy odczytywać i wywodzić normę z niego wynikającą w tym właśnie przywołanym historycznym kontekście. Według organu Wnioskodawca nie przysłał żadnych dokumentów, które mogłyby świadczyć o jego wybitnych i niepowtarzalnych zasługach na rzecz kraju i społeczeństwa. Przywołana przez niego praca kierowcy zawodowego autobusu PKS, w ocenie Prezesa Rady Ministrów, nie stanowi zasług o wymaganym charakterze. Ocena w tym zakresie nie może bowiem opierać się jedynie na subiektywnym spojrzeniu wnioskodawcy. Organ wskazał, że Prezes Rady Ministrów musi kierować się obiektywnymi kryteriami oceny, uwzględniającymi zarówno miernik wybitności, jak i przeciętności, a bez wątpienia w jego ocenie wykonywanie pracy kierowcy autobusu (chociażby aktywność ta wykonywana była z rzetelnością większą niż u przeciętnej osoby) nie posiada cech wybitności i nie jest wyjątkowe.

Organ następnie wskazał, że druga przesłanką mogącą mieć wpływ na przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów świadczenia specjalnego jest wystąpienie szczególnego zdarzenia losowego, czyli takiego, które można uznać za nadzwyczajne, tzn. posiada element wyjątkowości w skali kraju, jednakże jego zdaniem skarżący nie wykazał żadnego szczególnego zdarzenia losowego o takim charakterze.

Organ podkreślił również, że administracji nie jest władny w postępowaniu administracyjnym dokonywać oceny prawidłowości procesu sądowego i prawomocnych orzeczeń sądowych oraz, że świadczenia specjalne nie stanowią odszkodowania, zadośćuczynienia bądź rekompensaty za ewentualne krzywdy oraz nie stanowią alternatywy dla niekorzystnych wyroków sądowych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że świadczenia specjalne przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów nie mają charakteru socjalnego i ich przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o nie, nawet w sytuacji, gdy potrzeby te byłyby w pełni uzasadnione. Prezes Rady Ministrów z uwagi na swoją ustrojową

i systemową funkcję w konstytucyjnym systemie organów państwa nie jest predestynowany ani uprawniony do przyznawania świadczeń osobom znajdującym się w trudnym położeniu - nie ma do tego ani podstaw, ani instrumentów. Ponadto uznał, że samo powoływanie się przez skarżącego na utratę zdolności do pracy, koszty zastępstwa procesowego, niekorzystne wyroki sądowe i trudną sytuację materialną bez wykazania przesłanek uzasadniających uznanie jego sytuacji za szczególną,

w rozumieniu powołanego przepisu, nie daje podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż celem przyznania wnioskowanego świadczenia nie jest bowiem jedynie poprawa sytuacji życiowej, ale uhonorowanie osób szczególnie zasłużonych dla kraju. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy i ma na celu polepszenie sytuacji osób, których szczególne zasługi dla społeczeństwa, mające charakter wyjątkowy, uzasadniają odstępstwo od ogólnie przyjętych zasad przyznawania świadczeń emerytalnych i rentowych.

Pismem z 16 listopada 2023 r. skarżący, zaskarżył w całości decyzję organu

z [...] października 2023 r., a ponadto wniósł o przyznanie specjalnej emerytury w całości 2154,42 zł. wolnej od potrąceń komornika i Urząd Skarbowy, waloryzowana zgodnie z obowiązującym prawem.

Skarżący uzasadnia skargę tym, ze mimo Prezes Rady Ministrów ma uprawnienia do przyznania emerytury specjalnej, nie rozpatrzył jego wniosku i nie podpisał decyzji oraz odmówił włączenia prokuratora do sprawy. Zdaniem skarżącego zmianie powinien ulec fakt ustanowienie emerytury wolnej od zajęć komornika i urzędu skarbowego w trosce o godne i normalne życie seniora. Ponadto skarżący wyjaśnił, że nie wnosi o przyznanie świadczenia tylko ustanowienie kwoty 2,154,42 zł specjalną wolną kwotą, którą skarżący sam osobiście wypracował i powinien otrzymać

w wysokości przyznanej 2,154,42 zł wypłacane przez ZUS od dnia 06 09 2022r.

Zdaniem skarżącego organ ocenia wiarogodność i moc załączonych dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i przekroczenie przez pierwszą instancję granicy swobodnej oceny dowodów, ma miejsce uchybienie zasadom logicznego myślenia i doświadczenia życiowego co powoduje, że skarżący w podobnych stanach faktycznych jest traktowany niejednakowo z naruszeniem reguł przewidzianych w przepisach dotyczących zabezpieczenia społecznego, przez co decyzję uznaje za nietrafną, niezgodną z zasadami państwa prawnego, co prowadzi do sprzeczności z wymogami przyzwoitej, prawidłowej zasady legislacji wywodzonymi

z art. 2 Konstytucji RP. Świadczenie przyznane przez Prezesa Rady Ministrów nie zostało przewidziane dla sytuacji, w których emeryt jest całkowicie niezdolny do pracy, a zarazem nie spełnia warunków do uzyskania świadczeń specjalnych przewidzianych w ustawie emerytalnej, nie jest w stanie podjąć pracy i pozostaję w ciężkim niedostatku i położeniu materialnym. Organ uznał, że wskazane przypadki szczególnego krzywdzenia przewidziana jest instytucja emerytury wyjątkowej, specjalnej, a ponadto świadczenia o charakterze socjalnym, brana jest pod uwagę sytuacja bytowa, skutkujące narażeniem własnego życia i zdrowia pozostawia nadmierną swobodę wykładni Prezesowi Rady Ministrów, który sam określa, co stanowi szczególny przypadek. Skarżący powołując się na normy prawne zawarte w Konstytucji RP wskazał, że przysługuje obywatelom prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę inwalidztwo po osiągnięciu wieku emerytalnego oraz, że władze publiczne mają obowiązek udzielania osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Ponadto uznał, że Prezes Rady Ministrów powinien brać z urzędu warunki osobiste, sytuację rodzinną, wielkość rodziny stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe, wysokość dochodów.

Pismem z 8 grudnia 2023 r. pełnomocnik organu działając na podstawie

art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 239, t. późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a"), wniósł

o oddalenie skargi oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, dalej jako: "p.u.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem sąd administracyjny

w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego oraz według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak

związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

(vide art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W myśl art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach ma możliwość przyznania emerytury lub renty na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Uprawnienie to dotyczy sytuacji określonych przez ustawodawcę jako "szczególne uzasadnione przypadki". Celem tej normy prawnej jest przede wszystkim stworzenie możliwości uhonorowania osób zasłużonych dla społeczeństwa, z uwagi na to nie należy do zadań Prezesa Rady Ministrów udzielania wsparcia osobom ciężko poszkodowanym przez los.

Kompetencja wynikająca z art. 82 Prezesowi Rady Ministrów do przyznania prawa do emerytury lub renty w szczególnie uzasadnionych przypadkach, dotyczy sytuacji życiowych obywateli, które nie mogą zostać rozwiązane przy zastosowaniu obowiązujących przepisów, z powodu braku odpowiedniej regulacji albo ze względu na osobę beneficjenta, którego sytuacja życiowa znacznie odbiega od jego zasług dla społeczeństwa.

Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 17 października 2006 r.

o sygn. P 38/05, art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest zgodny

z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto Trybunał Konstytucyjny uznał, że świadczenie przyznane przez Prezesa Rady Ministrów nie zostało przewidziane dla sytuacji, w których osoby starsze lub też całkowicie niezdolne do pracy, a zarazem niespełniające warunków do uzyskania świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej, nie są w stanie podjąć pracy

(lub innej działalności zarobkowej) i pozostają w ciężkim położeniu materialnym. Dla tego typu przypadków przewidziana jest instytucja emerytury/renty wyjątkowej, o której stanowi art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a ponadto świadczenia

o charakterze socjalnym. Przyznawana przez Prezesa Rady Ministrów emerytura lub renta ma na celu uhonorowania osób szczególnie zasłużonych, wybitnych itd. Chodzi bowiem o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne", zasługi i osiągnięcia

w określonej dziedzinie aktywności. Z uwagi na różnorodność, wyjątkowość, a często nieporównywalność tego typu zasług użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest w pełni uzasadnione. Nie może być ono traktowane jako naruszenie zasad prawidłowej legislacji.

Powoływanie się na trudną sytuację materialną oraz związaną ze złym stanem zdrowia nie jest dostatecznym powodem do przyznania świadczenia specjalnego

z uwagi na to, że celem tego rodzaju nie jest bowiem jedynie poprawa sytuacji życiowej, ale uhonorowanie osób, które zasłużyły się dla kraju w sposób szczególny, przez co należy rozumieć oddanie w sposób niepowtarzalny, wybitnych zasług w sferze artystycznej, zawodowej czy społecznej. Świadczenia specjalne przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów są świadczeniami przyznawanymi w sytuacjach nadzwyczajnych (z uwagi na ściśle określone w art. 82 ust. 1 wypracowane

w orzecznictwie okoliczności) a nie powszechnych. Świadczenia specjalne nie mogą bowiem stanowić odszkodowania, żadnej rekompensaty czy też zadośćuczynienia za doznane krzywdy, cierpienia, represje. Nie mają one charakteru roszczeniowego.

Wymaga podkreślenia jednak, że to do Prezesa Rady Ministrów należy kompetencja określenia w sposób zindywidualizowany, czy konkretny przypadek należy uznać za szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy. Konstrukcja

tej regulacji oznacza, że po pierwsze do wyłącznego uznania uprawnionego organu administracji publicznej należy kwalifikacja przypadku jako szczególnie uzasadniającego przyznanie świadczenia, a po drugie - nawet, gdy przypadek wnioskującego o świadczenie może być uznany za "szczególnie uzasadniony", to w gestii organu leży wybór rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z 27 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 434/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Decyzja wydana na podstawie art. 82 ust. 1 tej ustawy jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego, w związku z tym ma charakter fakultatywny. Zakres uznania administracyjnego wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, a jego ramy określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Organ wydając decyzję o charakterze uznaniowym jest związany nie tylko przepisem prawa, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi. Nie pozwala to jednak na dowolność w załatwieniu sprawy i spełniania każdego żądania obywatela. Kontrola sądowa takiej decyzji ma jednak ograniczony zakres, jednakże wymaga ona analizy, czy nie nosi ona cech dowolności, tj. czy organ wydając decyzję wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Zadaniem Sądu jest zatem zbadanie, czy decyzja organu nie jest arbitralna (dowolna) lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Kontrolując decyzję uznaniową, sąd nie jest natomiast uprawniony do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji, wypełniając treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych, realizują określoną politykę stosowania prawa.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie można zarzucić organowi dowolności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Prezes Rady Ministrów, nie dopuścił się naruszenia norm procedury administracyjnej, w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy wydając obie sporne decyzje administracyjne w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia specjalnego. Zgromadzony materiał dowodowy w sprawie organ ocenił prawidłowo, ustosunkowując się jednocześnie do wszelkich wątpliwości i argumentów strony skarżącego. Ponadto, w ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. W prawidłowy sposób wyjaśnił skarżącemu przesłanki jakimi kierował się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie decyzji odpowiada dyspozycji

art. 107 § 3 k.p.a.

Stanowisko organu należy uznać za słuszne, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można stwierdzić, iż w przypadku skarżącego zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający przyznanie świadczenia

na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jak już zauważono, sytuacja materialna i rodzinna, czy stan zdrowia nie są same w sobie równoznaczne

z zaistnieniem w życiu skarżącego szczególnego zdarzenia losowego, które mogłoby stanowić podstawę do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Sąd dostrzega niezadowolenie skarżącego z otrzymanej decyzji, jednakże zawarte w niej rozstrzygnięcie mieści się w granicach przyznanego Prezesowi Rady Ministrów uznania administracyjnego, a nadto wydana decyzja nie nosi znamion decyzji dowolnej. Co więcej, świadczenia przyznawane na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy

o emeryturach i rentach z FUS nie mogą stanowić formy odszkodowania, rekompensaty, czy też zadośćuczynienia za doznane krzywdy, cierpienia, represje.

O ich charakterze przesądza bowiem zamieszczenie regulujących je przepisów w ustawie o emeryturach i rentach z FUS, co jednoznacznie wskazuje, że nie mają one charakteru roszczeniowego (vide wyrok NSA z dnia 31 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 898/12).

Przywoływane przez skarżącego okoliczności w ocenie Sądu, pozwalały na uznanie przez organ, że są niewystarczające by móc go zaliczyć do grona osób,

o których mowa w art. 82 ust. 1 ustawy. Jak już bowiem wspomniano wyżej przyznanie świadczenia w myśl art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS możliwe jest wtedy, gdy wnioskodawca posiada wybitne zasługi na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, czy też politycznej, a nadto w przypadku nadzwyczajnych zdarzeń losowych.

Sąd nie kwestionuje, że obecna sytuacja życiowa skarżącego jest trudna. Należy jednak zwrócić uwagę, że sama sytuacja nie przesądza jeszcze o konieczności przyznania świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Szczególnie uzasadniony przypadek wiązać się winien bowiem nie tylko z ekstremalnie nawet trudną sytuacją bytową, lecz także ze szczególnymi właściwościami osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia, wskazującymi na wyjątkowość danego przypadku w aspekcie społecznym (vide wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2007 r.,

sygn. akt I OSK 894/06).

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie

art. 119 pkt 2 p.p.s.a., w myśl którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy;.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.