Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 710/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 2 pkt 10 i 17, art. 7 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2019 poz 122
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77, art. 78 § 1 i 2, art. 80, art. 81a § 1, art. 84 § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 106 § 3, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151, art. 182 § 2, art. 183 § 1 i 2, art. 184
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: NSA Zygmunt Zgierski (spr.) del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.W. i A.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Go 523/22 w sprawie ze skargi E.W. i A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia [...] maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o czasowym odebraniu zwierzęcia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 8 grudnia 2022 r. oddalił skargę E.W. i A.G. (obecnie W.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z [...] maja 2022 r. w przedmiocie orzeczenia o czasowym odebraniu zwierzęcia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli skarżący. Zaskarżyli to rozstrzygnięcie w całości, wnieśli o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Dodatkowo skarżący zrzekli się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie:

1) art. 7 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 10 oraz pkt 17 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2019 r. poz. 122, z późn. zm.) przez błędną ich wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przez przyjęcie, że zaistniały przesłanki warunkujące podjęcie decyzji o czasowym odebraniu zwierzęcia, tj. wystąpił stan niecierpiący zwłoki i stan zagrożenia zdrowia i życia psa, podczas gdy przeprowadzone w sprawie dowody powinny doprowadzić do konkluzji, że zwierzę przebywało we właściwych warunkach bytowania, umożliwiających mu realizację naturalnych potrzeb i zachowań oraz niezagrażających jego życiu i zdrowiu oraz nie zaistniały podstawy do odebrania psa skarżącym;

2) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, w zw. z art. 7, art. 77, art. 78 § 1 i 2, art. 84 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, przez oddalenie skargi, w sytuacji, gdy skarżący wykazali, że postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było licznymi wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, polegającymi na niedostrzeżeniu naruszeń organów administracji polegających na wyprowadzeniu z materiału dowodowego wniosków z niego niewynikających i sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji błędnego ustalenia przez Sąd, że:

a) opinie sporządzone przez biegłe D.Z. oraz I.K., które pozostają w znajomości z osobą kierującą Biurem Ochrony Zwierząt w Z., w okolicznościach niniejszej sprawy nie miały żadnego wpływu na wynik postępowania, albowiem organy wydając poszczególne decyzje, opierały się na zeznaniach świadków, a nie na opiniach biegłych, co stoi w oczywistej sprzeczności z treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji, która oparta została w przeważającej mierze właśnie o opinię biegłych, tym samym opinie w/w biegłych miały kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

b) niewyjaśnieniu przez Sąd podstaw uznania dowodów powołanych przez skarżących za niewiarygodne i nie mające mocy dowodowej, w szczególności: zeznań świadków m.in. L.G., P.G. (przeprowadzonych w postępowaniu karnym), W.Z. (przeprowadzonych w postępowaniu karnym), R.Z., A.D., zeznań policjantów uczestniczących w interwencji R.S. i M.K., fotografii wskazujących na właściwą opiekę nad psem przez skarżących, częste spacery i wyjazdy poza miejsce zamieszkania z psem, dobry stan zdrowia fizycznego i psychicznego psa, dokumentacji medycznej lekarza weterynarii, podczas gdy dowody te świadczą o tym, że skarżący nie utrzymywali psa w niewłaściwych warunkach bytowania, ani też nie wystawiali go na warunki atmosferyczne mogące zagrażać jego zdrowiu lub życiu, a pies w chwili odebrania właścicielom pozostawał w bardzo dobrej kondycji fizycznej i psychicznej, nie wystąpił stan niecierpiący zwłoki oraz stan zagrożenia zdrowia i życia psa;

c) stwierdzenie, że pozostawienie psa u skarżących zagrażało jego życiu i zdrowiu, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego, tj. m.in. zeznań świadków, opinii weterynarza B.H. wynika, że pies był zdrowy oraz zapewnione były mu odpowiednie warunki bytowania (miał swoje własne legowisko w mieszkaniu, miski z wodą i jedzeniem – również w chwili interwencji), balkon miał miejsca zacienione (osłoną), drzwi balkonowe nie były zamykane na klamkę, a jedynie przymykane, co umożliwiało psu swobodne przemieszczanie się pomiędzy wnętrzem mieszkania a balkonem, co w konsekwencji wskazuje, że nie było przesłanek do uznania, iż warunki jego bytowania były nieodpowiednie, a pobyt zwierzęcia na balkonie był wymuszony przez właścicieli psa i narażał go na warunki atmosferyczne zagrażające jego zdrowiu i życiu;

d) zaistniał stan niecierpiący zwłoki, w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby zaistniały przesłanki do odebrania psa skarżącym, a jednocześnie organ nie uzasadnił tego w sposób niebudzący wątpliwości, co spowodowało utrzymanie przez Sąd w mocy decyzji organu pomimo uchybień w prowadzeniu przez ten organ postępowania administracyjnego, prowadzących do błędnego ustalenia stanu faktycznego, wskazującego choćby, że pies w dniu interwencji "leżał na balkonie, a w jego brzuch wbijała się ostra cześć ramy od roweru", czemu przeczą już same zeznania interweniujących w dniu odebrania psa pracownic Biura;

e) odstąpienia od wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niewyjaśnienia w sposób obiektywny i dokładny okoliczności działania organizacji Biura podczas interwencji, która zakończyła się zabraniem psa, pominięcia stanu zdrowia psa oraz nieodniesienia się do warunków bytowych psa wewnątrz mieszkania, oparcia decyzji wyłącznie na twierdzeniach jednej strony – Biura – naruszając tym samym zasadę praworządności, obiektywizmu i zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej oraz niekierowanie się przez organy zasadami proporcjonalności, bezpośredniości i równego traktowania stron;

3) art. 141 § 4 ppsa przez niepełne odniesienie się do zarzutów wskazanych w skardze, w szczególności dotyczących naruszenia przez organ odwoławczy art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 84 § 1 w zw. z art. 136 kpa, tj.: nieprzeprowadzenie dowodu z dodatkowej opinii niezależnego biegłego z dziedziny dobrostanu psów oraz nie wyjaśnienie, czy wydające przedmiotowe opinie biegłe widziały/oglądały psa przed ich wydaniem, czy miały dostęp także do dokumentacji medycznej psa z dnia odebrania właścicielom sporządzonej przez weterynarza B.H., nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków P.G. oraz W.Z. (co do których odmówiono przeprowadzenia dowodu przed organem pierwszej instancji), nie odniesienie się do okoliczności systematycznego, po kilka razy w tygodniu, przebywania w mieszkaniu z psem (w dzień oraz nocy) także matki skarżącej i sporadycznie ojca oraz nieustosunkowania się do zarzutów dotyczących braku widoczności z podwórka całości drzwi balkonowych w tym ich klamki, co prowadziło do niemożności przyjęcia zamykania i stałego utrzymywania przez właścicieli psa na balkonie wbrew jego woli, przez co w konsekwencji przyczyniło się do błędnej oceny materiału dowodowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 ppsa w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego postanowienia determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Spór w rozpoznawanej sprawie koncentruje się wokół zasadności wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierzęcia na skutek zarzucanych przez skarżących uchybień w postępowaniu wyjaśniającym.

Mając powyższe na uwadze, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 7 ustawy o ochronie zwierząt zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane: (1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub (2) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub (3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych (ust. 1). W przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia (ust. 3).

Warunkami uzasadniającymi czasowe odebranie zwierzęcia zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt są m.in. utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (pkt 10) oraz wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu (pkt 17).

W rozpoznawanej sprawie w dniu 31 lipca 2019 r. doszło do odebrania skarżącym psa w typie owczarka niemieckiego w wieku ok. 7 miesięcy z uwagi na fakt, że dalsze jego pozostawanie u dotychczasowych właścicieli bezpośrednio zagrażało jego zdrowiu i życiu. W toku postępowania wyjaśniającego Burmistrz S. ustalił, że przeciwko skarżącym pod nadzorem prokuratury toczyło się postępowanie karne w przedmiocie znęcania się na wskazanym powyżej psem. Z zeznań świadków złożonych w toku postępowania karnego wynikało, że pies niezależnie od panujących warunków atmosferycznych zamykany był na balkonie bez dostępu do wody i pożywienia oraz możliwości prawidłowego zaspokojenia potrzeb fizjologicznych. Świadkowie zeznali także, że zwierzę trzymane było na łańcuchu, a wielkość balkonu i sposób jego zagospodarowania powodowały u niego istotny dyskomfort, gdyż pies nie mógł nawet komfortowo ułożyć się na płycie balkonowej.

Opisane powyżej okoliczności powodują, że orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że warunki bytowe odebranego psa wypełniały przesłanki opisane w art. 6 ust. 2 pkt 10 i 17 ustawy o ochronie zwierząt, uzasadniające czasowe odebranie zwierzęcia. Zaznaczyć przy tym należy, że za odebraniem zwierzęcia przemawiają warunki jego przetrzymywania opisane w przywołanych powyżej przepisach, w związku z czym możliwe jest odebranie zwierzęcia również w sytuacji, gdy nie nastąpiło jeszcze pogorszenie jego stanu zdrowia. Dlatego też zeznania świadków czy opinia weterynarza nie miały istotnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie.

Jednocześnie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zauważyć bowiem należy, że powyższe okoliczności wynikały z zeznań złożonych w toku postępowania karnego i już te zeznania wystarczały do ustalenia istotnych okoliczności sprawy pozwalających na wydanie rozstrzygnięcia niezależnie od kwestionowanych przez skarżących opinii biegłych, które uznali oni za nieobiektywne z powodu stałej współpracy biegłych z Biurem. Fakt złożenia zeznań w postępowaniu karnym, tj. pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, powodował, że możliwe było pominięcie dowodów z zeznań innych świadków na zasadzie art. 78 § 2 kpa, okoliczności istotne dla sprawy zostały już bowiem stwierdzone innymi dowodami. Zaznaczyć przy tym należy, że zeznania wskazujące na fakt przygotowania legowiska dla psa w domu i dostarczanie mu wody i pożywienia nie wykluczają trzymania zwierzęcia w złych warunkach przez większość doby przez przetrzymywanie go niezależnie od warunków pogodowych na balkonie niedostosowanym wielkościowo do rozmiarów zwierzęcia.

Na koniec należy zauważyć, że w tak ustalonym stanie faktycznym, w rozpoznawanej sprawie nie występują wątpliwości, które zgodnie z art. 81a § 1 kpa, mogłyby być rozstrzygane na korzyść skarżących.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 7 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 10 oraz pkt 17 ustawy o ochronie zwierząt oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 77, art. 78 § 1 i 2, art. 84 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 w zw. z art. 107 § 3 kpa.

Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza tego przepisu wskazuje, że może on zostać naruszony przez pominięcie któregokolwiek z elementów wymienionych w tym przepisie lub takie sformułowanie wywodów sądu, które powoduje, że kontrolowany przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Kontrolowany pod tym kątem wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego nie wykazuje wad przemawiających za koniecznością jego uchylenia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wskazane w zacytowanym powyżej przepisie, a wywody składu orzekającego w sprawie są logiczne, wyczerpujące i odnoszą się do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Fakt, że skład orzekający nie wskazał wprost, do których zarzutów się odnosi, nie oznacza, że uzasadnienie wyroku należało uznać za wadliwe. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, ale wymaga odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Zarzuty i argumenty strony skarżącej mogą zostać zatem ocenione całościowo (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1489/20 i z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 818/20). Zauważyć przy tym należy, że Sąd pierwszej instancji uzasadniając wydany wyrok, odniósł się do kwestii dowodowych i prowadzenia postępowania wyjaśniającego czemu dał wyraz wprost w treści sporządzonego uzasadnienia.

Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z niekwestionowanym stanowiskiem sądów administracyjnych prawidłowo postawiony zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa może dotyczyć wyłącznie wad uzasadnienia polegających, jak wskazano powyżej, na pominięciu co najmniej jednego elementu uzasadnienia bądź takiego przedstawienia wywodu sądu, które nie pozwala na kontrolę instancyjną tego orzeczenia. Tym samym zarzut ten nie może służyć kwestionowaniu ustalonego stanu faktycznego sprawy ani dotyczyć ewentualnych uchybień w zakresie prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przez wojewódzki sąd administracyjny. Tym samym argumentacja autora skargi kasacyjnej wskazująca na wadliwość sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku z powodu nieprzeprowadzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim dowodu z dokumentów nie mogła odnieść spodziewanego efektu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.