Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 749/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 25 września 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 7 lipca 2023 r., nr WOP.7722.75.2022.MK w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych, w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z 2 września 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pucku (PINB) zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zabudowy zlokalizowanej na terenie działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym K., gm. K. Jednocześnie PINB poinformował o terminie planowanych oględzin. Przesyłka zawierająca ww. pismo została nadana na wskazany w rejestrze gruntów adres skarżącego - ul. C. [...] w S. i po jej dwukrotnym awizowaniu i przechowywaniu w placówce pocztowej przez 14 dni, została zwrócona do nadawcy. W toku postępowania PINB ustalił także adres zameldowania skarżącego, tożsamy z adresem wskazanym w rejestrze gruntów.

W dniu 4 października 2021 r. inspektorzy PINB dokonali oględzin ww. nieruchomości, ustalając w protokole z oględzin, że w latach 2016-2019 pobudowano na niej bez wymaganego zgłoszenia obiekt budowlany – wiatę o konstrukcji drewniano-szkieletowej o wymiarach 6,50 m x 5,40 m, trwale związaną z gruntem za pomocą metalowych szpilek wbetonowanych w grunt, parterową z dachem dwuspadowym, pokrytym blachą, pełniącą funkcję rekreacji indywidualnej, stanowiącą zadaszenie dla zarejestrowanej przyczepy kempingowej. Datę pobudowania obiektu ustalono na podstawie zdjęć lotniczych z portalu geoportal.gov.pl. Do protokołu załączono dokumentację zdjęciową oraz mapę z wyrysowanym położeniem wiaty i wynikami pomiaru obiektu. Skarżący nie brał udziału w oględzinach.

Następnie pismem z 14 października 2021 r. PINB wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w zakresie ww. obiektu budowlanego, załączając protokół z oględzin. PINB wezwał skarżącego do podania, kto jest inwestorem obiektu budowlanego oznaczonego na załączonej mapie oraz wskazania, kiedy obiekt pobudowano. PINB poinformował przy tym, że w przypadku braku złożenia wyjaśnień przyjmie jako inwestora właściciela nieruchomości, a jako termin budowy przyjęta zostanie wskazana w załączonym protokole data ustalona w toku postępowania. Jednocześnie poinformowano skarżącego o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Przesyłka zawierająca ww. pismo została nadana na wskazany w rejestrze gruntów adres skarżącego i po jej dwukrotnym awizowaniu i przechowywaniu w placówce pocztowej przez 14 dni, została zwrócona do nadawcy.

Postanowieniem z 18 lutego 2022 r. PINB wstrzymał roboty budowlane przy posadowieniu ww. wiaty, jednocześnie informując skarżącego o możliwości złożenia wniosku o legalizację tego obiektu budowlanego. Postanowienie zostało nadane w placówce pocztowej na adres wskazany w rejestrze gruntów, a następnie doręczone za potwierdzeniem odbioru i odebrane osobiście przez skarżącego.

Skarżący złożył zażalenie na tak wydane postanowienie, wskazując adres ul. H. [...] w K. i zarzucając rażące naruszenie szeregu przepisów k.p.a. i prawa budowlanego. Skarżący wniósł o przeprowadzenie przed WINB pełnego postępowania dowodowego, w tym powtórnych oględzin, wykonanie ekspertyzy biegłego w zakresie trwałego związania spornego obiektu z gruntem – gdyż z uwagi na brak zawiadomienia o toczącym się postępowaniu był pozbawiony możliwości wnioskowania o przeprowadzenie tych dowodów. W toku postępowania, pismem z 30 czerwca 2022 r. poinformował o rozpoczynającym się urlopie, wnosząc o możliwie najpóźniejsze podjęcie czynności i nie kierowanie korespondencji do połowy sierpnia 2022 r.

Następnie WINB zlecił organowi I instancji, na podstawie art. 136 k.p.a., dokonanie ponownych oględzin. Pismem z 5 sierpnia 2022 r. PINB poinformował skarżącego o planowanym na 21 września 2022 r. terminie oględzin, mających na celu jednoznaczne ustalenie wymiarów obiektu budowlanego, jego położenia oraz daty budowy i inwestora. Zawiadomienie skarżący odebrał za potwierdzeniem odbioru.

W dniu 20 września 2022 r., korespondencją mailową skarżący zwrócił się o wyznaczenie nowego terminu oględzin, wskazując na brak możliwości uczestniczenia w oględzinach w dniu 21 września 2022 r., z uwagi na urodzenie się jego córki, chorobę żony i konieczność opieki nad dziećmi. Skarżący wniósł o wyznaczenie nowego terminu oględzin, gdy najmłodsze dziecko już podrośnie.

Mając na uwadze powyższe PINB wyznaczył nowy termin oględzin na dzień 27 lutego 2023 r. Zawiadomienie skarżący odebrał za potwierdzeniem odbioru.

W dniu 27 lutego 2023 r. korespondencją mailową skarżący ponownie wniósł o zmianę terminu oględzin wskazując na obowiązki zawodowe, tj. wyznaczony od dawna tj. 28 listopada 2022 r. termin rozprawy, o czym wcześniej nie informował z uwagi na brak pewności, czy rozprawa się odbędzie. Jednocześnie skarżący wniósł, by przy wyznaczaniu nowego terminu uwzględniono możliwość podtopienia drogi dojazdowej i wyznaczenie terminu w okresie co najmniej wiosennym.

Jak wynika z załączonego do akt protokołu, w dniu 27 lutego 2023 r. inspektorzy PINB dokonali oględzin ww. nieruchomości, potwierdzając wcześniejsze ustalenia, a także uzupełniając, że w południowej części wiaty znajduje się drewniany podest wykonany z desek tarasowych posadowionych na drewnianych legarach, stanowiący wraz z wiatą konstrukcyjnie i funkcjonalnie jedną całość. Do protokołu załączono fotografie, przedstawiające wiatę wraz z podestem oraz sposób połączenia z gruntem. Z fotografii wynika, że wiata znajduje się w niewielkiej odległości od ogrodzenia z linek i palików.

Następnie pismem z 27 lutego 2023 r. PINB wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w zakresie wskazania inwestora przedmiotowego obiektu budowlanego oraz daty jego pobudowania, przekazując w załączeniu protokół z oględzin i informując o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na powyższe skarżący wniósł o ponowne przeprowadzenie dowodu z oględzin. Skarżący wyjaśnił, że na ponad dwie godziny przed planowanymi oględzinami zwrócił się z wnioskiem o zmianę ich terminu i został poinformowany, że pracownicy wiedzą o jego wniosku. W jego ocenie miał więc powody sądzić, że jego wniosek zostanie uwzględniony zwłaszcza, że działanie organu powinno odbywać się zgodnie z zasadą czynnego udziału strony (art. 10 k.p.a.). Skarżący wskazał, że WINB zlecił PINB nie tylko przeprowadzenie oględzin z osobistym udziałem strony, ale także jednoznaczne ustalenie wymiarów, położenia, daty budowy oraz inwestora przedmiotowej wiaty. Zdaniem skarżącego PINB nie mógł ustalić wymiarów i położenia spornej wiaty, gdyż działka jest ogrodzona, a teren jest zamknięty bramą na kłódkę. Nie sposób zatem uznać, że oględziny bez osobistego udziału skarżącego stanowią pełne i prawidłowo wykonane zalecenie WINB. Jednocześnie skarżący zwrócił się z wnioskiem o wyjaśnienie, jak ma rozumieć określenie "inwestor obiektu budowlanego".

Dnia 7 lipca 2023 r. do WINB wpłynęło pismo z 4 lipca 2023 r., którym skarżący ponownie zwrócił się o przeprowadzenie oględzin z jego udziałem, wskazując, że w jego ocenie PINB nie wykonał zalecenia w tym zakresie. Jednocześnie skarżący ponownie zwrócił się z wnioskiem o wyjaśnienie, jak ma rozumieć określenie "inwestor obiektu budowlanego".

Po rozpatrzeniu zażalenia na powyższe postanowienie WINB postanowieniem z 7 lipca 2023 r. w punkcie 1 uchylił zaskarżone postanowienie w zakresie terminu, w którym możliwe jest złożenie wniosku o legalizację i wskazał nowy termin, tj. 30 dni od dnia wydania postanowienia organu drugiej instancji, tj. od 7 lipca 2023 r. W punkcie 2 utrzymano zaskarżone postanowienie w pozostałej części w mocy.

W uzasadnieniu WINB wskazał, że będący przedmiotem postępowania obiekt stanowi wiatę konstrukcji drewnianej trwale związaną z gruntem za pomocą metalowych szpilek wbetonowanych w grunt, które jako fundament punktowy przenoszą jej ciężar. WINB powołał przy tym stanowisko orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie cechy trwałego związania z gruntem, wskazując, że sprowadza się ona do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przepieszczenie w inne miejsce. To, że dane urządzenie jest przestawne i zawiera prefabrykowany fundament powierzchniowy nie oznacza przy tym, że nie jest ono związane z gruntem, ponieważ w aktualnym stanie techniki sposób wykonania fundamentu może być różny. Także fakt, że fundament jest płytko albo i nie jest wcale zagłębiony w ziemi nie przesądza, że dany obiekt nie jest związany z gruntem.

WINB wskazał, że powierzchnia wiaty wynosi 34,56 m2, zatem wymagała ona dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. W rezultacie zasadne było zastosowanie przez PINB art. 48 P.b. WINB uznał za zasadne uchylić zaskarżone postanowienie w zakresie terminu złożenia wniosku o legalizację i wskazać nowy termin.

W skardze na tak wydane postanowienie wskazano na naruszenie przez organy obu instancji prawa strony do czynnego udziału w sprawie. Nadto w ocenie skarżącego sprawa nie została merytorycznie rozpoznana przez WINB. Ponownie przeprowadzone oględziny są niezgodne ze stanem faktycznym, nierzetelne i nie odpowiadają prawdzie, a skarżący został pozbawiony możliwości udowodnienia w trakcie oględzin, że wiata nie jest związana z gruntem. Skarżący podkreślił, że PINB nie wykonał zalecenia organu drugiej instancji, by oględziny wykonać z udziałem skarżącego a wykonane przez organ czynności były przeprowadzone wadliwie i sprowadzały się do biernego powtórzenia wcześniejszych ustaleń. WINB natomiast utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, mimo że nie ustalono w sposób jednoznaczny wymiarów, położenia, daty budowy oraz inwestora wiaty, do zakończenia postępowania nie zweryfikowano przy tym sposobu połączenia wiaty z gruntem, co ma podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zdaniem skarżącego nie sposób uznać, że sporny obiekt był trwale związany z gruntem, gdyż wystarczy odkręcić śruby mocujące, co skarżący chciał uczynić przy świadkach podczas oględzin, aby wiata została uznana za konstrukcję przenośną. W rezultacie zdaniem skarżącego, nie został zgromadzony wystarczający materiał dowodowy, pozwalający na wnikliwe rozpatrzenie sprawy. Skarżący złożył przy tym wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność, czy obiekt posadowiony na działce jest trwale związany z gruntem. Nadto skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne przeprowadzenia oględzin obiektu i działki w celu zapewnienia mu czynnego uczestnictwa.

W złożonej skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia wskazując, że obiekt usytuowany na działce nie stwarza żadnego zagrożenia dla zdrowia i życia, a wykonanie postanowienia może narazić skarżącego na niepotrzebne, wysokie koszty demontażu. Wnoszący o wstrzymanie wskazał, że organy obu instancji prowadziły postępowanie bez udziału strony i nie zbadały istotnych elementów konstrukcji obiektu, co doprowadziło do uznania, że jest on trwale związany z gruntem. Złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność czy obiekt posadowiony jest trwale związany z gruntem.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej P.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (...). W takim też trybie została rozpoznana niniejsza sprawa, bowiem jej przedmiotem jest postanowienie w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.

Przechodząc natomiast do meritum sprawy wskazać należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wydane w obu instancjach przez organy administracji postanowienia nie naruszają przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przypomnieć w pierwszej kolejności trzeba, że przedmiotem rozstrzygnięć organów obu instancji w zakresie wstrzymania budowy była, wybudowana na działce nr [...] w K., wiata o powierzchni do 35 m2 (o wymiarach 6,50 m x 5,40 m) o konstrukcji drewnianej szkieletowej, pobudowana w latach 2016-2019, co organy ustaliły na podstawie zdjęć lotniczych udostępnionych na platformie www.geoportal.gov.pl. Obiekt ten został wybudowany bez zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno – budowlanemu zamiaru jego budowy.

Odnośnie do kwestionowanej przez skarżącego w zażaleniu na postanowienie PINB przydatności dowodowej wydruków z Geoportalu przywołać w tym miejscu należy przepis art. 75 § 1 k.p.a., który stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Wobec takiego brzmienia przepisów, fakt, że w myśl § 2 ust. 3 regulaminu Serwisu (www.geoportal.gov.pl) "(...) informacje prezentowane w serwisie Geoportal mają charakter wyłącznie poglądowy i w żadnym razie nie mogą być traktowane jako dokument o charakterze oficjalnym. Nie mogą też być podstawą jakichkolwiek czynności administracyjnych czy urzędowych", nie stanowi przeszkody do ich wykorzystania jako dowodu potwierdzającego twierdzenia o okolicznościach faktycznych sprawy, wobec którego każda ze stron może przedstawić dowód przeciwny (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 19 grudnia 2023 r. II SA/Wr 609/23, wyrok WSA w Gdańsku z 16 czerwca 20213 r., sygn. II SA/Gd 1108/22, CBOSA).

Przedmiotem skargi jest natomiast postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 7 lipca 2023 r., uchylające postanowienie PINB z 18 lutego 2022 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych w zakresie terminu, w którym możliwe jest złożenie wniosku o legalizację i rozstrzygającego w tym zakresie, nadto utrzymujące zaskarżone postanowienie PINB w pozostałej części w mocy.

Materialnoprawną podstawę prawną wydanych postanowień stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 682; dalej: jak wcześniej P.b.), gdyż postępowanie przed organem I instancji zostało wszczęte po 19 września 2020 r. (brzmienie przepisu zostało nadane przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2020 r., poz. 471). Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31.

Zgodnie z art. 48 ust. 1 P.b., organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego:

1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo

2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

Z samowolą budowlaną w rozumieniu powyższego przepisu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy obiekt budowlany lub jego część jest w budowie albo został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, zgłoszenia, albo pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Zgodnie z art. 48 ust. 3 P.b., w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.

Jak wynika z postanowień organów obu instancji, realizacja spornego budynku wymagała zgłoszenia. Istotne przy tym jest, kiedy budowa została zrealizowana, gdyż to według stanu prawnego z daty budowy ustala się, jakie obowiązki z nią związane obciążały inwestorów.

Stosownie do treści art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Zgodnie z obecnie obowiązującym (w dacie orzekania przez Sąd) art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. b) P.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Takie brzmienie powołanego wyżej przepisu zostało ukształtowane nowelizacją P.b., tj. ustawą dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471). Z kolei, na podstawie wcześniej obowiązującego w odniesieniu do budowy wiat art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b. pozwolenia na budowę, nie wymagała budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Takie brzmienie ww. przepisu obowiązywało od 1 stycznia 2017 r., a wynikało z art. 5 pkt 5 lit. a) tiret drugie ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (Dz.U. poz. 2255), a więc w dacie budowy analizowanej wiaty. Również wówczas tego typu obiekty budowlane wymagały zgłoszenia właściwemu organowi, nie będąc objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, w sytuacji, gdy ich powierzchnia nie przekraczała 35 m2.

Konkludując, analiza przepisów art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b., a następnie art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. b) P.b., które dotyczą budowy wiat w okresie pomiędzy 2016 a 2022 r., prowadzi do wniosku, że w tym czasie inwestor mógł na podstawie zgłoszenia wybudować wiatę o powierzchni do 35 m2. Miało tu zatem miejsce odstępstwo od ogólnej reguły określonej w art. 28 ust. 1 P.b., zgodnie z którą zasadniczo budowa obiektów budowlanych wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Będąca przedmiotem sporu wiata swą powierzchnią nie przekracza 35 m2, a zatem mogła zostać wybudowana na podstawie zgłoszenia. Bezsporne jest jednak, że skarżący nie zgłosił zamiaru budowy analizowanego obiektu.

W dalszej kolejności wskazania wymaga, że PINB ustalił na podstawie rejestru publicznego - ewidencji gruntów, że skarżący jest właścicielem działki nr [...] w obrębie ewidencyjnym K., na której zlokalizowany jest sporny obiekt. W toku postępowania PINB kierował przy tym korespondencję na adres skarżącego wskazany w ewidencji gruntów, przy czym skarżący odebrał osobiście pod wskazanym adresem przesyłkę zawierającą postanowienie PINB. Nadto jak wynika z treści zażalenia, skarżący monitorował awiza pod tym adresem.

W tych okolicznościach należy ocenić, czy organy orzekające w sprawie właściwie zidentyfikowały przedmiot postępowania, a więc – czy mamy rzeczywiście do czynienia z wymagającą zgłoszenia wiatą, jak to przyjęły organy, a następnie – czy prawidłowo został zidentyfikowany adresat prowadzonych czynności.

W tej pierwszej kwestii wskazać należy, że ani Prawo budowlane, ani przepisy wykonawcze nie definiują pojęcia wiaty. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się natomiast, że brak ustawowej definicji wiaty oznacza, że jego kwalifikacja wymaga każdorazowo oceny organów. Analiza tego orzecznictwa wskazuje, że w sposób jednolity przyjmuje się, że wiata to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (deszczem, śniegiem, wiatrem). W innym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, że za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian (tak: m.in. NSA w wyroku z 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 3465/18 dostępne na http://:orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonując kwalifikacji robót budowlanych jako realizacji wiaty organy administracji oraz sądy administracyjne posługują się również słownikową definicją tego pojęcia. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego wiata jest to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2020 r., II OSK 1082/19, CBOSA).

W toku postępowania dokonano oględzin z 27 lutego 2023 r. ustalając, że sporny obiekt budowlany stanowi wiatę trwale związaną z gruntem o wymiarach 6,50 m x 5,40 m. Do protokołu z oględzin załączono dokumentację fotograficzną, uwidaczniającą wskazany w protokole sposób jej zakotwiczenia w gruncie. W dniu oględzin pod zadaszeniem wiaty znajdowała się przyczepa kempingowa.

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko organów, że sporny obiekt, biorąc pod uwagę jego charakterystykę uwidocznioną w protokole oględzin i dokumentacji fotograficznej, stanowi wiatę. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej brak jest przy tym podstaw do prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, gdyż ustalenia organu w zakresie opisu i charakterystyki tego obiektu, jego posadowienia i parametrów są jasne i wystarczające. Brak jest też podstaw do ponawiania oględzin w obecności skarżącego, bowiem organ dwukrotnie umożliwił mu wzięcie udziału w tych czynnościach, a skarżący za każdym razem, bez dostatecznego wyprzedzenia, informował o braku możliwości w nich uczestnictwa. Wskazać w tym miejscu należy, że PINB podejmował kolejne czynności mające na celu umożliwienie skarżącemu wzięcia udziału w oględzinach, przy czym to skarżący wskazywał na przeszkody uniemożliwiające, w jego ocenie, wzięcie udziału w oględzinach, informując o tym organ w dniu oględzin. Pismem z 5 sierpnia 2022 r. PINB zawiadomił skarżącego o planowanych na dzień 21 września 2022 r. oględzinach. Jednakże w dniu poprzedzającym planowane oględziny skarżący poinformował o chorobie (infekcji) żony i urodzeniu się przed trzema tygodniami dziecka, wnosząc jednocześnie o wyznaczenie nowego terminu oględzin, kiedy dziecko podrośnie i dojazd z K. będzie ułatwiony. Mając na uwadze powyższe PINB wyznaczył kolejny termin oględzin na dzień 27 lutego 2023 r., a zatem pięć miesięcy po wcześniej planowanym terminie oględzin, informując o tym skarżącego w dniu 18 stycznia 2023 r. Tym samym organ przychylił się do wniosku skarżącego o wyznaczenie nowego terminu oględzin. W dniu kolejno planowanych oględzin tj. 27 lutego 2023 r. skarżący wniósł o zmianę ich terminu informując, że ma od dawna, tj. 28 listopada 2022 r. wyznaczony termin rozprawy, w której zobowiązany jest uczestniczyć. Jak już wcześniej wskazano, skarżący został poinformowany o planowanym terminie oględzin w dniu 18 stycznia 2023 r. W tym dniu bowiem doręczone zostało mu zawiadomienie PINB o planowanych oględzinach. Tym samym skarżący miał możliwość wcześniejszego poinformowania PINB o braku możliwości uczestniczenia w oględzinach, bądź też wysokiego prawdopodobieństwa, że nie będzie mógł wziąć w nich udziału. Ewentualnie miał możliwość takiego zorganizowania obowiązków zawodowych, by móc wziąć udział w przedmiotowych oględzinach. Jednocześnie w dniu 27 lutego 2023 r. skarżący wniósł o wyznaczenie kolejnego terminu w okresie co najmniej wiosennym, wskazując na możliwość podtopienia działki.

W tej sytuacji brak jest podstaw do kwestionowania przeprowadzonych oględzin ze względu na brak uczestnictwa w nich skarżącego. W toku przeprowadzonych w dniu 27 lutego 2023 r. oględzin nie stwierdzono podtopienia gruntu. Nadto mimo oświadczenia skarżącego, że teren działki jest ogrodzony i zamknięty, inspektorzy PINB mieli możliwość dokonania oględzin. Jak przy tym wynika ze sporządzonej podczas oględzin dokumentacji fotograficznej sporny obiekt znajduje się w niewielkiej odległości od ogrodzenia, konstrukcja przedmiotowego ogrodzenia nie uniemożliwiała przy tym dokonania oględzin, nie utrudniając obserwacji obiektu, w szczególności w zakresie jego pomiaru oraz odnośnie do spornej, według skarżącego, kwestii trwałego związania obiektu z gruntem.

Jak więc wynika ze sporządzonego w wyniku oględzin protokołu, na działce nr [...], obręb K. znajduje się posadowiona bez wymaganego zgłoszenia w latach 2016-2019, wiata o konstrukcji drewnianej szkieletowej o wymiarach 6,50 m x 5,40 m, trwale związana z gruntem za pomocą metalowych szpilek wbetonowanych w grunt, parterowa z dachem dwuspadowym, pokrytym blachą, pełniąca funkcję rekreacji indywidualnej i stanowiąca zadaszenie dla zarejestrowanej przyczepy kempingowej. Nadto w południowej części wiaty znajduje się drewniany podest z desek tarasowych posadowionych na legarach, przy czym podest z wiatą stanowią konstrukcyjną i funkcjonalną całość. Wskazania w tym miejscu wymaga, że sposób związania z gruntem został udokumentowany na fotografiach sporządzonych podczas oględzin.

Skarżący zakwestionował dokonane pomiary wiaty oraz sposób jej związania z gruntem, jednakże poza samym kwestionowaniem charakterystyki obiektu, w zakresie jej wymiarów oraz sposobu posadowienia w gruncie, nie przedstawiał żadnych odmiennych faktów w tym przedmiocie. Zauważyć przy tym należy, że w świetle brzmienia art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b., czy też art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. b) P.b. kwestia sposobu związania wiaty z gruntem – trwałego, czy nietrwałego – nie ma żadnego znaczenia prawnego. Natomiast powierzchnia wiaty – do 35 m2 – przesądza o konieczności dokonania zgłoszenia zamiaru budowy. Gdyby natomiast powierzchnia wiaty przekraczała ten parametr – konieczne byłoby pozwolenie na budowę. Skarżący w toku postępowania przed organami wskazał, iż w jego ocenie wymiary są inne niż wskazane w protokole z oględzin, nie przedstawiając jednak dowodów w tym zakresie, nawet nie oferując żadnych danych. Tym samym, nie zdołał podważyć ustaleń, że sporna wiata, co istotne w tej sprawie, ma powierzchnię do 35 m2. Co więcej, w ocenie Sądu w składzie orzekającym, wbrew zarzutom skarżącego, położenie spornego obiektu zostało określone w protokole z oględzin z 27 lutego 2023 r. w sposób wystarczający. Sąd za nieuzasadnione uznał stanowisko skarżącego, że położenie spornego obiektu powinno być ustalone za pomocą współrzędnych geograficznych.

Nadto wskazania wymaga, że skarżący, mimo doręczenia mu wezwania z 27 lutego 2023 r. do wskazania inwestora i daty pobudowania spornego obiektu, nie wskazał ich, informując w odpowiedzi na wezwanie, że datę tą będzie mógł ustalić w czasie spotkania rodzinnego podczas Świąt Wielkanocnych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wyjaśnił także, że dopiero w czasie świat wielkanocnych, podczas spotkania z rodziną będzie mógł ustalić osoby właściciela oraz osoby zlecającej i finansującej budowę wiaty.

Wskazać jednak należy, że PINB wyznaczył skarżącemu na złożenie wyjaśnień termin 7 dni od doręczenia wezwania, jednocześnie pouczając o skutkach niezłożenia wyjaśnień. Zdaniem Sądu, wskazany w wezwaniu termin był wystarczający. Wobec bierności skarżącego, organ ustalił datę budowy na podstawie omawianej już wyżej bazy Geoportal, a także prowadził postępowanie z udziałem właściciela nieruchomości, którym niewątpliwie jest. Biorąc pod uwagę brzmienie art. 52 ust. 1 P.b. ustalenie osoby inwestora wymagało reakcji skarżącego, której zabrakło. W takiej zaś sytuacji, powołany przepis umożliwia prowadzenie postępowania z udziałem właściciela nieruchomości, co też organ prawidłowo w opisanych okoliczności sprawy, uczynił. Całokształt czynności procesowych utrwalonych w aktach sprawy, a podejmowanych przez skarżącego, a także sposób jego komunikacji z organami oraz rodzaj informacji udzielanych organowi w odpowiedzi na jego wezwania wskazuje w istocie na brak współdziałania strony skarżącej z organem prowadzącym postępowanie i wolę przedłużania postępowania, którą to postawę procesową nie sposób zaakceptować.

Z uwagi na powyższe bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje nieudzielenie przez organy skarżącemu żądanej przez niego informacji odnośnie do sposobu rozumienia pojęcia "inwestor obiektu budowlanego", o co skarżący wnosił w toku postępowania przed organami. Jak też wskazano powyżej, brak złożenia przez skarżącego wyjaśnień, mając na uwadze ustalenia stanu faktycznego dokonane w toku postępowania administracyjnego oraz pouczenie zawarte w wezwaniu z 27 lutego 2024 r., organy prawidłowo ustaliły datę budowy oraz nałożyły obowiązek na skarżącego, jako właściciela nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 52 ust. 1 P.b., obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Brzmienie art. 52 P.b. prowadzi do wniosku, że ustawodawca dał organom nadzoru budowlanego wybór w zakresie adresata prowadzonych czynności, wskazując że obowiązki w procedurach art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51 P.b. mogą być nakładane na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Przepis ten umożliwia zatem skierowanie obowiązków do takiego podmiotu, który w danych okolicznościach może i powinien je ponosić, względnie także - można sądzić, że jest zainteresowany określonym rozstrzygnięciem sprawy.

Organy ustaliły, że właścicielem nieruchomości, na której znajduje się wiata, jest skarżący. W trakcie oględzin ustalono przy tym, że wiatę posadowiono w latach 2016-2019. Tym samym roboty budowlane związane z budową ww. wiaty o powierzchni do 35 m2 wymagały stosownego zgłoszenia, które nie miało miejsca.

Stwierdzone w toku kontroli okoliczności obligowały organy administracji do zastosowania wobec skarżącego art. 48 ust. 1 pkt 2 i 48 ust. 3 P.b. Nie ulega bowiem wątpliwości, że mamy do czynienia z wypełnieniem dyspozycji przepisów definiujących przypadek samowoli budowlanej. Na podstawie wyżej przytoczonych regulacji prawnych, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu robót w przypadku obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Budowa wiaty o podanych wymiarach zarówno w czasie budowy, jak również obecnie, aktualizowała po stronie inwestora obowiązek dokonania zgłoszenia. Jednocześnie w postanowieniu nakazującym wstrzymanie budowy informuje się strony o możliwości złożenia wniosku o legalizacje nielegalnego obiektu budowlanego (zgodnie z art. 48 ust. 3 P.b.), co nastąpiło w treści w wydanego wobec skarżącego postanowienia PINB, uchylonego w części dotyczącej wskazania terminu złożenia wniosku o legalizację i rozstrzygającego w tym zakresie, a utrzymującego postanowienie PINB w mocy w pozostałej części.

Sąd nie stwierdził naruszenia w sprawie przepisów postępowania w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podziela przy tym stanowisko orzecznictwa, że skuteczność zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania determinowana jest wykazaniem przez stronę skarżącą, że zarzucone uchybienie regułom proceduralnym mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z 12 grudnia 2019 r., II OSK 292/18).

Odnosząc się do wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność, czy obiekt jest trwale związany z gruntem, a także do wniosku o ponowne przeprowadzenie oględzin, wyjaśnić należy, że w art. 106 § 3 p.p.s.a. przewidziana została możliwość przeprowadzenia przez sąd uzupełniającego dowodu z dokumentów. Wskazania przy tym wymaga, że dowód taki nie może służyć ustaleniu okoliczności faktycznej mającej wyjaśnić lub skorygować podstawę faktyczną rozstrzygnięcia administracyjnego. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Wnioskowane przez skarżącego dowody dotyczą ustalenia stanu faktycznego, zatem w ocenie Sądu nie można było przeprowadzić ich przed sądem administracyjnym, gdyż wykraczałoby to poza granice art. 106 § 3 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, jako bezzasadną. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.