Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 392/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Marta Kisielowska (spr) Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2024 r. sprawy ze skargi X. Y. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 28 grudnia 2023 r. nr SKO-NP-4115-274/22 w przedmiocie odmowa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 grudnia 2023 r., znak SKO-NP-4115-274/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy Ł. odmawiającej X. Y. (dalej: "skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką Z. Z. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej: "u.ś.r.").

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

17 marca 2022 r. skarżąca wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Z treści wniosku wynika, że matka skarżącej posiada orzeczenie z dnia 14 kwietnia 2021 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności z wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną zdolnością do samodzielnej egzystencji. Orzeczenie zostało wydane na stałe, a przyczyną niepełnosprawności są choroby układu oddechowego i krążenia (07-S). Skarżąca oświadczyła, że jest rolnikiem i zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego 1 sierpnia 2019 r.

4 kwietnia 2022 r. skarżąca została wezwana o usunięcie braków formalnych wniosku i przedłożenie oświadczeń zobowiązanych do alimentacji matki A1, A2, A3 i A4.

Z oświadczenia A4 wynika, że nie może on zająć się matką, ponieważ prowadzi własną działalność gospodarczą poza miejscem zamieszkania, boryka się z trudnościami i musi wspierać finansowo swoje dzieci. Z oświadczenia A1 wynika, że sprawuje posługę w Parafii w T., a sytuacja nie pozwala na sprawowanie opieki nad matką, Cierpi na chorobę serca, kręgosłupa, boreliozę, które utrudniają mu codzienne funkcjonowanie i uniemożliwiają opiekę nad matką. Z oświadczenia A3 wynika, że jest rencistą, samotnie wychowującym córkę, boryka się z problemami zdrowotnymi, sam potrzebuje opieki i wsparcia. Z oświadczenia A2 wynika, że jest emerytką, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, nie może opiekować się matką, ani wesprzeć jej finansowo.

Z przeprowadzonego w dniu 31 marca 2022 r. wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca pracowała zawodowo, później zachorowała, a aktualnie jest zarejestrowana jako bezrobotna. Matka skarżącej przebywa u skarżącej, wcześniej mieszkała u brata skarżącej, jednakże z uwagi na pogorszenie się stanu zdrowia matki nie był w stanie zapewnić jej opieki. Następnie matka przebywała u siostry skarżącej, która otrzymała propozycję pracy w gastronomii w N., nie była w stanie pogodzić jej z opieką nad matką. Obecna sytuacja skarżącej umożliwia jej zajecie się matką, rodzina była objęta procedurą niebieskiej karty, a sprawca przemocy został odizolowany od rodziny. Matka skarżącej legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Ma zdiagnozowane choroby: żylaki kończyn dolnych, owrzodzenia kończyn dolnych, chorobę niedokrwienną serca, stan po dwukrotnym zawale serca, niewydolność zastawki trójdzielnej, napadowe migotanie przedsionków, ma wszczepiony rozrusznik, hiperlipidemię, gruczolaka prawego nadnercza, zwyrodnienie kręgosłupa, stawów i barków. Matka skarżącej wymaga pomocy przy poruszaniu się, bez tej pomocy upada, nie potrafi się podnieść, wymaga zabiegów pielęgnacyjnych i higienicznych. Skarżąca wychodząc na zakupy zostawiła matkę samą, matka upadła i po powrocie z zakupów zastała matkę leżącą na podłodze, od tamtej pory zawsze prosi sąsiadkę o doglądanie matki, jeśli ma wyjść choćby na chwilę z domu.

Decyzją z dnia 4 maja 2022 r. Wójt Gminy Ł. odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 17 u.ś.r., a podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest art. 17 ust. 1b u.ś.r. i okoliczność, że niepełnosprawność matki skarżącej powstała po ukończeniu wieku, o którym mowa w przepisie, brak jest bowiem jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałoby, że niepełnosprawność matki powstała w młodości.

W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

- prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 b pkt 1 i 2 u.ś.r. poprzez brak uwzględnienia okoliczności, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności powołanego przepisu, w zakresie w jakim wyklucza on przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu wieku wskazanego w przepisie.

Pismem z dnia 26 sierpnia 2022 r. skarżąca zwróciła się o szybkie wydanie decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu. Wskazała, że nie ma za co żyć, bo całość emerytury matki wydatkowana jest na leczenie. Skarżąca wskazała, że po rozwodzie wróciła do nazwiska panieńskiego – Y.

Pismem z dnia 24 kwietnia 2023 r. skarżąca zwróciła się do SKO w Nowym Sączu z prośba o informację na jakim etapie jest rozpatrywanie jej wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, podniosła, że matka wymaga całodobowej opieki, a skarżąca nie ma żadnej możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia. Emerytura matki w całości wydatkowana jest na leczenie, a skarżącej i matce brakuje środków do życia.

Pismem z dnia 29 sierpnia 2023 r. skarżąca zwróciła się o odpowiedź w sprawie złożonego odwołania i wskazała na trudną sytuację rodzinną, brak wsparcia ze strony rodzeństwa oraz brak możliwości utrzymania się bez jakichkolwiek świadczeń.

Decyzją z 28 grudnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy Ł. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na wiek, w którym powstała niepełnosprawność matki skarżącej. W ocenie Kolegium jednakże, brak jest podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, że skarżąca może pogodzić pracę w gospodarstwie rolnym z opieką nad matką. Organ wskazał, że zakres opieki nad matką nie jest tego rodzaju, aby całkowicie wykluczał przez skarżącą podjęcie zatrudnienia, a ponadto że istnieje jeszcze rodzeństwo skarżącej zobowiązane do alimentacji matki, które może współuczestniczyć w opiece.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła wydanie decyzji w oparciu o wadliwe ustalenia faktyczne. Wskazała, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego 2019 r., następnie podjęła pracę w [...] w Ł., w których pracowała do 31 grudnia 2020 r., później chorowała i przeszła na bezrobocie. Dopóki stan zdrowia matki na to pozwalał, skarżąca podejmowała różne prace, teraz z uwagi na stan zdrowia matki nie ma możliwości podjęcia nawet dorywczego zatrudnienia. Podniosła, że w ostatnim czasie matka stała się osobą leżącą, którą trzeba codziennie myć, zmieniać pampersy, podawać jedzenie w formie płynnej, porusza się wyłącznie na wózku. Do skargi dołączyła ocenę matki w skali Barthel, kartę informacyjną z leczenia szpitalnego, świadectwo pracy, decyzję o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu organy oparły rozstrzygnięcie na błędnych ustaleniach faktycznych, przyjmując, że skarżąca w celu objęcia opieki nad matką zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że skarżąca była również zatrudniona na podstawie umowy o pracę, następnie zarejestrowana jako bezrobotna. Naruszona ponadto została zasada aktualności postępowania administracyjnego, która obliguje organy do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dacie wydania decyzji. Tymczasem, decyzja organu II instancji została wydana w grudniu 2023 r., a zatem ponad rok po wydaniu decyzji organu I instancji (maj 2022 r.). Równocześnie, skarżąca nie została wezwana o wskazanie, czy pojawiły się w sprawie nowe okoliczności istotne z punktu widzenia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ II instancji, mimo składanych przez skarżącą pism wskazujących na pogorszenie stanu zdrowia matki na etapie postępowania odwoławczego, nie odniósł się do nich w zaskarżonej decyzji, ani nie wezwał skarżącej do wykazanie nowych okoliczności sprawy. Co więcej, organy oparły przyjęte za podstawę decyzji ustalenia na wybiórczo potraktowanym materiale dowodowym sprawy- w decyzji organu I instancji znalazło się ustalenie w zakresie wieku, w jakim powstała niepełnosprawność matki skarżącej, a także stwierdzenie, że skarżąca spełnia wszystkie pozostałe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, równocześnie w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu organ II instancji ustalił, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a opieką nad matką, ponieważ skarżąca ma możliwość połączenia opieki z pracą w gospodarstwie rolnym, a ponadto ma rodzeństwo, które powinno wspierać ją w opiece nad matką, a zakres czynności opiekuńczych nie jest tego rodzaju, aby wymagał całkowitej rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą.

W ocenie Sądu organy przedwcześnie - bez ustalenia kluczowych dla sprawy okoliczności faktycznych - orzekły o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z treści wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że matka skarżącej jest wdową. W rezultacie, brak było formalnych przeszkód wystąpienia przez skarżącą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką.

W niniejszej sprawie niesporne były następujące okoliczności – skarżąca opiekuje się niepełnosprawną matką, bezpośrednio przed złożeniem wniosku była zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Skarżąca ma czwórkę rodzeństwa zobowiązanego do alimentacji matki, rodzeństwo złożyło w toku postępowania oświadczenia wskazujące na okoliczności uzasadniające brak możliwości zajmowania się niepełnosprawną matką. Okolicznością sporną było istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją, czy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad matką, a także ocena czy rodzeństwo skarżącej ma możliwość realizacji obowiązku alimentacyjnego względem matki.

Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13).

Podkreślić należy, że w świetle art. 17 u.ś.r. ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i 1 a u.ś.r. komentowanego przepisu pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przy czym, należy odróżnić pojęcie niepodejmowania i rezygnacji z zatrudnienia. Ten związek przyczynowo-skutkowy winien polegać na tym, że potencjalny świadczeniobiorca nie podejmuje zatrudnienia, musi bowiem się opiekować niepełnosprawnym. Drugi przypadek występuje w sytuacji, gdy potencjalny świadczeniobiorca rezygnuje z zatrudnienia, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym, o którym stanowi art. 17 u.ś.r. (por. K. Małysa-Sulińska, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, LEX 2015). Przesłanka niepodejmowania zatrudnienia jest spełniona, jeżeli zostanie ustalone, że wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Konieczne jest ponadto ustalenie, że osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia ma obiektywną możliwość ze względu na swój wiek, stan zdrowia i doświadczenie, podjęcia zatrudnienia, jednakże nie podejmuje go ze względu na konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną. Podkreślić należy, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia. W ocenie Sądu w zaskarżonej decyzji organ nie podjął kluczowych rozważań dla oceny, czy rzeczywiście brak aktywności zawodowej skarżącej ma związek z opieką nad matką. Ograniczył się jedynie do wskazania, że skarżąca zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego, a specyfika pracy w gospodarstwie umożliwia skarżącej połączenie jej z opieką nad matką. Organ pominął zupełnie twierdzenia skarżącej dotyczące rezygnacji z pracy oraz rejestracji w charakterze bezrobotnego.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 października 2023 r., III SA/Kr 979/23), że celem regulacji zawartej w art. 17 u.ś.r. jest udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., I OSK 829/16). Zatem osoba ubiegająca się o przyznanie tego świadczenia albo, będąc zdolną do podjęcia pracy zarobkowej, rezygnuje z podjęcia takiej pracy, albo rezygnuje z faktycznie wykonywanej pracy zarobkowej. Niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej ma jednak służyć opiece nad osobą niepełnosprawną. Istotą tego świadczenia jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na znaczną niepełnosprawność.

W toku postępowania, wbrew treści art. 79a § 1 k.p.a., organy nie poinformowały skarżącej o okolicznościach, które na dzień rozstrzygania nie zostały wykazane przez skarżącą. Zgodnie z treścią tego przepisu, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a. w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1. Skarżąca na etapie postępowania przed organem I, ani II instancji nie została zawiadomiona o przesłankach zależnych od strony, które w toku postępowania nie zostały wykazane, a równocześnie organ II instancji uczynił skarżącej zarzut z braku wykazania przesłanki rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym mężem.

W orzecznictwie wskazuje się, że przepis art. 79a k.p.a. stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy (por. wyrok NSA z 17 lutego 2023 r., I GSK 1344/22).

Zdaniem Sądu organy nie poinformowały skarżącej o braku wykazania związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją, czy też niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad matką. Nie wezwały skarżącej do wykazania pogorszenia się stanu zdrowia matki, a w konsekwencji w zaskarżonej decyzji nie uwzględniono aktualnego stanu faktycznego sprawy.

Zwrócić należy uwagę, że organy administracji realizując zasadę prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Powyższe jednak nie sprawia, że strona jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy, gdyż zobowiązana jest ona przedstawić w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, wskazać dowody mające, jej zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu (por wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2022 r., III OSK 5191/21). Równocześnie należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Te obowiązki nie zostały przez organ I, ani II instancji zrealizowane.

Sąd podziela poglądy, zgodnie z którymi ocena zaistnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinna być dokonywana z uwzględnieniem osób zobowiązanych do alimentacji. Podkreślić należy, że świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem z zakresu pomocy społecznej, a zatem jego przyznanie powinno uwzględniać zasadę subsydiarności, w świetle której Państwo powinno pomagać tam, gdzie jednostka nie może poradzić sobie sama. Równocześnie, interpretacja przepisów u.ś.r. wymaga odwołania do wyrażonej w Konstytucji RP zasady wspierania rodzin, które znajdują się trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji). W ocenie Sądu pomoc Państwa powinna być stosowana tam, gdzie jednostka (rodzina) nie jest w stanie poradzić sobie samodzielnie.

Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2024 r. (por. I OSK 229/23), że okoliczność zamieszkiwania dzieci osoby wymagającej opieki w tej samej miejscowości, nie pozostaje bez wpływu na ocenę istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną, bowiem obrazuje możliwości rodziny związane z organizacją opieki nad niepełnosprawnym jej członkiem.

W zaskarżonej decyzji, Kolegium nie podjęło rozważań w zakresie możliwości realizacji obowiązku alimentacyjnego przez rodzeństwo skarżącej, nie rozważyło podnoszonych przeszkód jego realizacji, nie oceniło, czy w przypadku uzyskania pomocy ze strony rodzeństwa, skarżąca miała by możliwość podjęcia zatrudnienia.

Mając na względzie powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na treść decyzji, w tym w szczególności art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organy dokonają kluczowych dla sprawy ustaleń faktycznych, aktualnych na dzień wydania decyzji- stanu zdrowia matki skarżącej, rezygnacji bądź niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą, możliwości udziału rodzeństwa skarżącej w opiece nad matką, istnienia związku przyczynowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej a opieką nad matką, ocenią, czy w odniesieniu do skarżącej zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podjętą decyzję uzasadnią zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie Sądu oznacza to, że sprawa skarżącej powinna być rozpoznana przez organ na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na użyte w przepisie sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa" konieczne jest zastosowanie przepisów dotychczasowych, mimo braku wydania decyzji przed dniem 31 grudnia 2023 r. Dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. oraz spełniają określone w ustawie przesłanki jego przyznania. Wskazać należy, że to czy skarżąca je spełnia należy już do istoty sprawy, która wobec wadliwego zastosowania przepisów procesowego nie została rozstrzygnięta (tak słusznie wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2013 r., II SA/Go 552/13).

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) orzekł jak w sentencji wyroku.