Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2502/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Asesor WSA - Robert Żukowski, , Protokolant st. specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 września 2023 r. nr DRE.łr.027.51.2023 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem oceny sądu jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi ( dalej także jako: organ II instancji, organ odwoławczy, minister) z dnia 19 września 2023r. znak : DRE.łr.027.51.2023 utrzymująca w mocy decyzje Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa nr 052/9300/23/oe z dnia 31 lipca 2023r. ustalającą kwotę nienależnie pobranych środków w wysokości 143,53 EUR tj. 566,96 zł uzyskanych na mocy decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa o nr 075/9300/18/oe z dnia 12 października 2018r. o przyznaniu refundacji wywozowej w łącznej wysokości 2.846.87 EUR tj. 11.245,42 zł do wniosku WPR1 o numerze 2010/0815/0100 z dnia 24 listopada 2010r. MRN 10PL394010E0280968 złożonego przez [...] sp. z o.o. w G. ( dalej także jako: strona, skarżąca)

W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne;

Obowiązkiem eksportera ubiegającego się o refundację jest wykazanie, na żądanie właściwego organu, że towary spełniają wszelkie określone przepisami wymagania i poparcie tego faktu odpowiednimi dokumentami, natomiast weryfikacja przedłożonych dokumentów należy do organu podejmującego decyzję o wypłacie bądź odmowie wypłaty refundacji.

W celu otrzymania refundacji, [...] Sp. z o.o., zgodnie z art. 46 ust 1 rozporządzenia nr 612/2009 złożyła wniosek o wypłatę refundacji WPR1 o numerze 2010/0815/0100 z dnia 24.11.2010 r. MRN 10PL394010E0280968 z tytułu wywozu towaru o kodzie: 0201 20 50 9110 w ilości 9.334,00 kg. Oprócz wniosku, do agencji płatniczej wpłynęły inne niezbędne dokumenty m.in.: karta kontrolna T5, dokumenty transportowe oraz kopia weterynaryjnego świadectwa zdrowia nr [...] dla świeżego, chłodzonego, mrożonego mięsa (tusz) z bydła domowego. W świadectwie weterynaryjnym jako kraj pochodzenia wpisano POLAND, kod PL. Na podstawie powyższych dokumentów zebranych w postępowaniu w dniu 12.10.2018 r. Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa decyzją nr 075/9300/18/oe przyznał spółce [...] refundację wywozową do ww. wniosku WPR1 o nr 2010/0815/0100.

Jednakże w trakcie kontroli przeprowadzonej w Spółce przez Wielkopolski Urząd Celno-Skarbowy okazało się, że występują niezgodności dotyczące m.in. zgłoszenia celnego MRN 10PL394010E0280968 w zakresie pochodzenia towaru, ti, zwierząt, z których mięso stanowiło towar zadeklarowany w przedmiotowym zgłoszeniu celnym,

W zakresie pochodzenia towaru stwierdzone rozbieżności dotyczyły m.in.: płci zwierząt - różnice pomiędzy płcią zwierzęcia zgłoszoną przy urodzeniu do bazy IRZ a płcią ustaloną przy uboju, dwukrotne ujęcia sztuki bydła o tym samym numerze identyfikacyjnym, wieku ubijanych zwierząt, przekroczenie dopuszczalnych wskaźników ubytków wagi w wyniku wychładzania półtusz W związku z tym, w niektórych przypadkach nie można było uznać, że zwierzęta poddane ubojowi były tożsame ze zwierzętami dla których wydano określone numery kolczyków.

Mimo składanych wyjaśnień i przekazywanych informacji przez Kontrolowanego w toku prowadzonej kontroli przez służby celne, kontrola wykazała, że nie można jednoznacznie zidentyfikować, a tym samym ustalić pochodzenia sztuk bydła, z których pozyskano mięso będące przedmiotem wywozu konkretnych zgłoszeń celnych.

W związku z ustaleniami z przeprowadzonej kontroli, Naczelnik WUCS w Poznaniu przeprowadził z urzędu postępowanie, w wyniku którego wydał w dniu 12.04.2023 r. decyzję nr 398000-COC2.4322.88.2023 dotyczącą zmiany zapisów w zgłoszeniu celnym nr MRN 10PL394010E0280968 z dnia 24.11.2010 r.

Decyzja Naczelnika WUCS w Poznaniu korzysta z wynikającej z art. 16 k.p.a. zasady domniemania legalności. Domniemanie legalności decyzji oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Decyzja ta wiąże erga omnes.

Mając do dyspozycji całość materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, organ I instancji, w wyniku przeprowadzonego postępowania, wydał decyzję. słusznie uznając, że refundacja wywozowa, jaką Spółka uzyskała do mięsa wołowego, dla którego nie jest możliwe ustalenie pochodzenia, jest nienależna. Kwoty nienależnie pobranej refundacji zgodnie z art. 49 ust 1 rozporządzenia komisji nr 612/2019 podlegają zwrotowi.

Z przepisu art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzania nr 612/2009 wynika, że refundacje przyznaje się na produkty, które niezależnie od sytuacji celnej dotyczącej opakowań zostały dopuszczone do swobodnego obrotu i pochodzą ze Wspólnoty. Jednocześnie w celu przyznania refundacji przyjmuje się, że produkty są pochodzenia wspólnotowego, jeżeli zostały całkowicie uzyskane we Wspólnocie lub, gdy zostały poddane ostatniemu istotnemu przetworzeniu lub istotnej obróbce we Wspólnocie, zgodnie z przepisami art. 23 lub 24 rozporządzenia (EWG) nr 2913/92.

Zdaniem organu odwoławczego mięso pozyskane z zakwestionowanych sztuk bydła, dla których nie zostało ustalone pochodzenie nadal pozostaje towarem, którego pochodzenie jest niewiadome. Fakt, że mięso trafiło do zakładu zlokalizowanego na terenie Polski nie zmienia statusu tego towaru. W konsekwencji zatem, na podstawie ustalonych nieprawidłowości w odniesieniu do pochodzenia towaru - mięsa wołowego, prawidłowy jest wniosek, iż strona dokonała wywozu towaru, którego pochodzenia nie można ustalić w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości.

Organ odwoławczy zauważa ponadto, że z rozstrzygnięć sądów administracyjnych w analogicznych sprawach wynika, że postępowanie w przedmiocie refundacji nie jest właściwe do ustalania danych zawartych w zgłoszeniu celnym, gdyż w tym celu przewidziane jest postępowanie odrębne. Takie postępowanie w sprawie zmiany zgłoszenia celnego, będącego podstawą wypłaty refundacji, jeżeli zostało przeprowadzone (tak jak w przedmiotowej sprawie), wiąże agencję płatniczą i stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranej refundacji wywozowej. Skarżący pochodzenia towaru winien był dowodzić w postępowaniu w przedmiocie zmiany zgłoszenia celnego, a nie w postępowaniu dotyczącym ustalenia nienależnie pobranej refundacji wywozowej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 października 2020 r. sygn. akt: V SA/Wa 418/20; wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 października 2020r. sygn. akt: V SA/Wa 359/20, wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 października 2020 r. sygn. akt: V SA/Wa 410/20 i inne).

Reasumując organ odwoławczy stwierdza że Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa decyzją nr 052/9300/23/oe z dnia 31 lipca 2023 r. prawidłowo ustalił kwotę nienależnie pobranych środków w wysokości 143,53 EUR, tj. 566,96 zł uzyskanych na mocy decyzji Dyrektora Generalnego Krajowe Ośrodka Wsparcia Rolnictwa o nr 075/9300/18/oe z dnia 12 października 2018 r.

Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła strona zarzucając jej:

1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, z późn. zm.; zwanej dalej; "k.p.a"), poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, pomimo, iż organ I instancji wydając decyzję administracyjną naruszył:

1) art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. UE L z 2009 r. poz. 186, str. 1, z późn. zm.; zwane dalej: "rozporządzenie nr 612/2019") poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji zastosowanie, tj. przyjęcie, iż rozbieżności (ustalone w protokole kontroli Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu z dnia 10 listopada 2021 r.) w następującym zakresie:

(1) płci pomiędzy kategorią ubojową, a płcią zgłoszoną do rejestracji w bazią lRZ;

(2) dwukrotne uboje zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym;

(3) uboje zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym w dwóch różnych ubojniach; (4) niezgodności w wieku pomiędzy danymi w paszporcie, a wiekiem wynikającym z uzębienia ubitych sztuk;

(5) rozbieżności między wagą bitą ciepłą (WBC), a wagą schłodzonych ćwierci; stanowią nieprawidłowości w odniesieniu do pochodzenia towaru - mięsa wołowego, a tym samym, iż przesądza to o tym, iż strona dokonała wywozu towaru, którego pochodzenia nie można ustalić w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, w sytuacji gdy w/w rozbieżności odnoszą się do zwierząt, a nie do produktów o których stanowi przepis art 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 612/20G9 (w sprawie nie ma bowiem wątpliwości, iż mięso będące przedmiotem wywozu zostało całkowicie uzyskane we Wspólnocie / pochodzi ze Wspólnoty - w/w mięso uzyskane zostało, w zakładzie / pochodzi z zakładu skarżącej, zlokalizowanego na terenie Polski),

2] art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art 80 k.p.a. w taki sposób, że w toku postępowania organ I instancji zaniechał zebrania w sposób wyczerpujący pełnego materiału dowodowego, w szczególności: (1) organ 1 instancji nie wziął pod uwagę innych dokumentów urzędowych "korzystających" z domniemania o którym mowa w art. 76 § 1 k.p.a., tj. świadectw zdrowia wystawionych przez organ urzędowej kontroli żywności wraz z załącznikami; (2) organ I instancji zaniechał ustalenia czy doręczono skarżącej decyzję Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu zmieniającą zgłoszenie celne; (3) organ I instancji nie włączył do akt niniejszego postępowania następujących dokumentów urzędowych: rejestru z systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ) oraz dzienników badania przedubojowego i poubojowego; co w konsekwencji doprowadziło do wydania skarżonej decyzji w oparciu o wybrane dowolnie (wybiórczo) przez organ I instancji jedynie dwa dokumenty, tj. protokół kontroli Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu oraz decyzję Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu zmieniającą zgłoszenie celne oraz do błędnego uznania, iż środki uzyskane na mocy decyzji o przyznaniu refundacji wywozowej stanowią "kwotę nienależnie pobraną";

3] art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6, 7,8,11 k.p.a., poprzez brak uzasadnienia prawnego skarżonej decyzji - organ I instancji nie wyjaśnił podstaw prawnych, tj. nie dokonał wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji (ograniczył się jedynie do ich przytoczenia), tj. zaniechał m.in. wyjaśnienia stronie dlaczego środki uzyskane na mocy decyzji o przyznaniu refundacji wywozowej zakwalifikowane zostały – w rozumieniu art, 29 ust 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - jako "kwota nienależnie pobrana" (Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa nie wskazał m.in. dlaczego w/w środki stanowią "kwotę nienależnie pobraną" a nie "kwotę pobraną w nadmiernej wysokości"), co w konsekwencji uniemożliwiło stronie odniesienie się do rozstrzygnięcia skarżonej decyzji, a także doprowadziło do naruszenia podstawowych zasad postępowania i prawa administracyjnego;

- w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji - Dyrektorowi Generalnemu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa;

2. art. 12 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 1 lit a rozporządzenia nr 612/2009 poprzez ich błędną wykładnię skutkującą bezpodstawnym rozszerzeniem definicji "produktów", a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż rozbieżności (ustalone w protokole kontroli Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu) w następującym zakresie:

(1) płci pomiędzy kategorią ubojową, a płcią zgłoszoną do rejestracji w bazie IRZ;

(2) dwukrotne uboje zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym;

(3) uboje zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym w dwóch różnych ubojniach; (4) niezgodności w wieku pomiędzy danymi w paszporcie, a wiekiem wynikającym z uzębienia ubitych sztuk;

(5) rozbieżności między wagą bitą ciepłą (WBC), a wagą schłodzonych ćwierci; stanowią nieprawidłowości w odniesieniu do pochodzenia towaru dla mięsa wołowego, a tym samym, iż przesądza to o tym, iż strona dokonała wywozu towaru, którego pochodzenia nie można ustalić w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, w sytuacji gdy "produktem" w rozumieniu przepisów w/w. rozporządzenia jest mięso wołowe, natomiast w/w rozbieżności odnoszą się do zwierząt, które to - w świetle w/w przepisów - produktem nie są (w sprawie nie, ma bowiem wątpliwości, iż mięso wołowe będące przedmiotem wywozu, a przy tym "produktem" w rozumieniu art, 12 ust, 1 i 2 w zw, z art. 2 ust, 1 lit, a rozporządzenia nr 612/2009 zostało całkowicie uzyskane we Wspólnocie / pochodzi ze Wspólnoty - w/w mięso uzyskane zostało w zakładzie / pochodzi z zakładu skarżącej, zlokalizowanego na terenie Polski):

3. art 7 k.p.a. w zw. z art 77 § 1 k.p.a. oraz art 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w sytuacji gdy:

(1) organ II instancji zaniechał ustalenia czy decyzja Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu zmieniająca zgłoszenie celne została doręczona skarżącej;

(2) organ II instancji nie włączył do akt niniejszego postępowania następujących dokumentów urzędowych: rejestru z systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ) oraz dzienników badania przedubojowego i poubojowego;

(3) organ II instancji wziął pod uwagę jedynie dwa dokumenty urzędowe w postaci protokołu kontroli Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu oraz decyzję Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu zmieniającą zgłoszenie celne, a jednocześnie pominął przy tym inne dokumenty urzędowe znajdujące się w aktach sprawy, tj. świadectwa zdrowia (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego nie "wartościuje" dokumentów urzędowych, a tym samym nie przyznaje pierwszeństwa niektórym / wybranym z nich);

(4) organ II instancji całkowicie pominął fakt, iż przedmiotem wywozu było mięso wołowe a nie zwierzęta - bydło, a tym samym, iż ze świadectw zdrowia (dot. mięsa a nie zwierząt) będących urzędowymi dokumentami w rozumieniu art 76 § 1 k.p.a., jednoznacznie wynika, iż krajem pochodzenia wywożonego towaru - mięsa wołowego była Polska (w/w świadectwa zdrowia nie zostały zmienione)

Podnosząc powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o:

1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa a także umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji - Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi;

2. zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego, według norm prawem przepisanych;

3. przeprowadzenie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a"), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Stosując przewidziane ustawą p.p.s.a. środki, w szczególności art. 134 § 1, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2021 r. o sygn. akt II GSK 995/18 oraz z 29 października 2021 r. o sygn. akt II GSK 1606/21; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane wyroki tamże).

Wobec powyższego zaznaczyć trzeba, że przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Ministra z19 września 2023r. utrzymująca w

mocy decyzję Dyrektora Generalnego KOWR z 31 lipca 2023r. ustalającą kwotę nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej. Sąd oceniał również działania organu administracyjnego podejmowane w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Innymi słowy, kontrola sądowa ograniczała się do tych czynności, które podjęto od wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej, do dnia wydania decyzji w drugiej instancji, tj. 19 września 2023r.

Powyższe oznacza, że nie mogło być przedmiotem rozważań sądu postępowanie celno-administracyjne, w wyniku którego Naczelnik WUCS wydał decyzję o zmianie zapisów zgłoszenia celnego nr MRN 10PL394010E0280968, Zmianie uległy zapisy dotyczące pola 34a (kod kraju pochodzenia) i 38 (masa netto). Pozycja 1 została podzielona na dwie pozycje: pozycja 1a - brak kodu kraju pochodzenia dla ilości 470,60 kg, pozycja 1b - kod kraju pochodzenia PL dla ilości 9334.00kg.

Sąd podkreśla, że opisane wyżej postępowanie, prowadzone przez organ celny, było postępowaniem odrębnym, które zmierzało do ustalenia, czy zadeklarowany przez spółkę w wywozowym zgłoszeniu celnym kraj pochodzeniu towaru (pole 34a) był prawidłowy. Pamiętać należy - co istotne - że to organy celne są wyspecjalizowane i mają kompetencje do oceny, czy deklarowane w zgłoszeniach celnych pochodzenie towaru jest prawidłowe. Sąd zauważa, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister w sposób prawidłowy to zaznaczył, wskazując, że sprawy dotyczące pochodzenia towaru ostatecznie określane są przez służby celne na podstawie przepisów celnych.

Natomiast przedmiot niniejszego postępowania, stanowi następstwo stwierdzenia, że zadeklarowany przez spółkę w wywozowym zgłoszeniu celnym kraj pochodzenia towaru był nieprawidłowy. Nie można było bowiem stwierdzić, czy część zadeklarowanego towaru (mięsa wołowego) była pochodzenia polskiego, wspólnotowego. Oznacza to, że przedmiotem niniejszego postępowania było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej, a nie kwestia pochodzenia spornego towaru. Przy czym sąd zaznacza, że w decyzji Naczelnika WUCS z 12 kwietnia 2023 podjętej w przedmiocie zmiany zapisów zgłoszenia celnego, spółka została prawidłowo pouczona o możliwości wniesienia odwołania do organu II instancji z której jednak nie skorzystała.

W tym stanie, rzeczy, sąd nie jest uprawniony do kontroli legalności decyzji Naczelnika WUCS 12 kwietnia 2023r. Tymczasem złożona skarga ma w istocie taki właśnie cel, tj. zawiera zarzuty odnoszące się przede wszystkim do kwestii związanych z zasadnością zmiany określenia pochodzenia towaru (mięsa wołowego). Jak już wskazano, zarzuty spółki nie mogą być uwzględnione, gdyż nie odnoszą się do decyzji będącej przedmiotem kontroli sądu, tj. wskazanej przez spółkę w skardze decyzji Ministra z 19 września 2023r.

Sąd zauważa, że skarżąca powinna mieć świadomość powyższego, ponieważ przedstawiony pogląd, już od 2020 r., był wielokrotnie wypowiadany przez tutejszy sąd i to w sprawach ze skarg spółki o tożsamych stanach faktycznych i prawnych (por. np. prawomocne wyroki WSA w Warszawie z 20 października 2020 r. o sygn. akt V SA/Wa 307/20 i V SA/Wa 410/20). W przywołanych wyrokach uznano za niezasadny zarzut nieprawidłowych ustaleń czy też braku ustaleń dotyczący pochodzenia części mięsa wołowego z partii objętej zgłoszeniem celnym i sformułowanych jako zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 rozporządzenia 612/2009 oraz przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Zauważano, że ostateczną decyzją Naczelnik WUCS zmienił zgłoszenie celne i uznał, że w stosunku do części partii mięsa wołowego nie można ustalić kraju pochodzenia. Podkreślono, że decyzja ta nie była przez skarżącą podważana, w chwili obecnej jest prawomocna. W wyrokach wskazano także, co skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela, że decyzja organu celnego zmieniająca zgłoszenie celne, stanowiące podstawę do wypłaty refundacji, korzysta w tym postępowaniu z wynikającej z art. 16 k.p.a. zasady domniemania legalności. Jest decyzją prawomocną, więc jest wiążąca erga omnes. Domniemanie legalności oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Postępowanie zakończone decyzją zmieniającą zgłoszenie celne było w całości poświęcone ustaleniu pochodzenia towaru. W jego wyniku organ podjął władcze rozstrzygnięcie i niedopuszczalne jest podważanie de facto tych ustaleń w innym postępowaniu.

Należy też zważyć, co spółka całkowicie pomija w złożonej skardze, na zasady występowania o refundację, które w dacie złożenia wniosku w sprawie niniejszej określało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie dokumentów stosowanych w obrocie towarami objętymi Wspólną Polityką Rolną oraz szczegółowych warunków i trybu postępowania z tymi towarami, w zakresie przewidzianym dla organów celnych (Dz. U. Nr 73, poz. 469; dalej: "rozporządzenie MF").

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia MF - wniosek o refundację wywozową, o którym mowa w art. 5 ust. 4 rozporządzenia 612/2009, zwany dalej "wnioskiem o refundację", sporządza się na formularzu WPR 1, którego wzór określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. Sposób wypełnienia formularza WPR 1 określa instrukcja wypełniania formularza WPR 1, stanowiąca załącznik nr 2 do rozporządzenia (ust. 2), zaś stosownie do zapisów ust. 3, dane wpisywane we wniosku o refundację powinny odpowiadać danym zawartym w zgłoszeniu celnym lub w pozycji zgłoszenia celnego, z zastrzeżeniem ust. 4, zgodnie z którym wniosek o refundację może dotyczyć mniejszej ilości towaru niż ilość wynikająca ze zgłoszenia celnego. Należy też zwrócić uwagę na treść § 8 rozporządzenia MF, zgodnie z którym, w przypadku wydania postanowienia lub decyzji w sprawie zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym, z tytułu którego złożono wniosek o refundację, organ celny przekazuje agencji płatniczej niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 7 dni, kopię postanowienia lub decyzji.

Unormowania te znajdują również umocowanie w prawie unijnym. Zgodnie bowiem z art. 46 ust. 1 rozporządzenia 612/2009, refundacje wypłacane są tylko na specjalny wniosek eksportera przez państwo członkowskie, na którego terytorium zostało przyjęte zgłoszenie wywozowe. Wniosek o refundację sporządza się:

a) w formie pisemnej; państwa członkowskie mogą przewidzieć specjalny formularz do tego celu; lub

b) za pomocą przekazu komputerowego zgodnie z przepisami ustanowionymi przez właściwe organy. Jednakże państwa członkowskie mogą zadecydować, że wnioski o refundację muszą być wyłącznie sporządzone według jednej z metod określonych w akapicie drugim.

Jak wynika z przytoczonych unormowań, podstawą wypłaty refundacji jest prawidłowo wypełniony wniosek oraz dokumenty do niego dołączone. Jednym z tych dołączanych dokumentów jest zgłoszenie celne wywozowe z określonym krajem pochodzenia towaru. Powyższe jasno potwierdza, że postępowanie w przedmiocie refundacji nie jest właściwe do ustalania danych zawartych w zgłoszeniu celnym, gdyż w tym celu przewidziane jest postępowanie odrębne. Takie postępowanie w sprawie zmiany zgłoszenia celnego, będącego podstawą wypłaty refundacji, zostało przeprowadzone, wiąże agencję płatniczą i stanowiło podstawę do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranej refundacji wywozowej.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 rozporządzenia 612/2009 - refundacje przyznaje się na produkty, które niezależnie od sytuacji celnej dotyczącej opakowań zostały dopuszczone do swobodnego obrotu i pochodzą ze Wspólnoty. Wykazanie pochodzenia towaru ze Wspólnoty, w sposób o jakim była już mowa, jest niezbędnym warunkiem wypłaty refundacji. Z tych względów zarzuty dotyczące naruszenia art. 12 ust. 1 rozporządzenia 612/2009 oraz odnoszące się do ustaleń organów w zakresie przepisów postępowania, należy uznać za chybione. Jeszcze raz powtórzyć należy, że spółka kwestię pochodzenia towaru powinna była dowodzić w postępowaniu w przedmiocie zmiany zapisów zgłoszenia celnego.

Skoro zatem doszło do zmiany zgłoszenia celnego i uznania, że dla części mięsa wołowego, na które była przyznana refundacja, brak jest możliwości ustalenia kraju pochodzenia, zaszły podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu przyznanej refundacji. Podstawę prowadzenia postępowania stanowią przepisy art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505) w zw. z art. 49 ust. 1 rozporządzenia 612/2009. Nie ulega wątpliwości, że organ trafnie przyjął, iż są to nienależnie a nie nadmiernie wypłacone środki. Z nienależnie wypłaconymi środkami mamy do czynienia w sytuacji ich wypłaty, gdy nie było ustawowego obowiązku ich wypłacenia albo obowiązek ten nie istniał. W rozpoznawanej sprawie doszło do takiej sytuacji, ponieważ brak było podstawy prawnej co do wypłaty części środków refundacji wywozowej, z uwagi na niespełnienie warunku pochodzenia zakwestionowanego towaru (mięsa wołowego).

Przedstawione wyżej rozważania mają także znaczenie dla oceny zarzutów spółki, że organy nie włączyły do akt postępowania dokumentów urzędowych (takich jak rejestr z systemu IRZ oraz dzienników badania przedubojowego i poubojowego), a zatem akta administracyjne sprawy nie są kompletne.

Miało to także uniemożliwiać procedowanie sądowe. Sąd uznał te zarzuty za chybione. Wynika to z tego, że skoro w postępowaniu o ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej, nie bada się już merytorycznie kwestii pochodzenia towaru, bo ta została rozstrzygnięta decyzją w postępowaniu celnym, to zbędne było gromadzenie pełnej dokumentacji dotyczącej samego pochodzenia towaru.

W zakresie zaś zarzutu dotyczącego zaniechania ustalenia przez Ministra, czy decyzja Naczelnika WUCS zmieniająca zgłoszenie celne została doręczona skarżącej, sąd stwierdza, że istotnie w zaskarżonej decyzji takiej informacji brakuje, a taki zarzut spółka sfomułowała już w odwołaniu od decyzji Dyrektora Generalnego KOWR. Sąd uznał, że stanowi to niewątpliwie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.). Niemniej jednak naruszenie to nie ma charakteru mającego istotny wpływ na wynik sprawy, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wynika to z tego, że w zaskarżonej decyzji Minister wskazał na art. 16 k.p.a., a więc nie miał wątpliwości, że decyzja Naczelnika WUCS z 12 kwietnia 2023r. jest ostateczna. Następnie znalazło to potwierdzenie w nadesłanych przez Ministra uzupełnieniach akt administracyjnych sprawy w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji Naczelnika WUCS z 12 kwietnia 2023r. i informacji, że jest to decyzja ostateczna.

Z podanych względów sąd doszedł do wniosku, że podniesione w skardze zarzuty są niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na względzie sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. uznając ją tym samym za niezasadną.