Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 119/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1; art. 2 ust. 1; art. 5
journal: Dz.U. 2022 poz 2500
law: Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.),, asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 maja 2023 r. sprawy ze skargi UAB "N." Sp. z o.o. Oddział w Polsce na czynność Naczelnika Podlaskiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku z dnia 7 lutego 2023 r. w przedmiocie nadania numeru identyfikacji podatkowej 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2. zasądza od Naczelnika Podlaskiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku na rzecz UAB "N." Sp. z o.o. Oddział w Polsce kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku UAB "N." z siedzibą w L. prowadząca działalność w ramach oddziału przedsiębiorcy zagranicznego na terytorium Polski pod nazwą UAB "N." sp. z o.o. oddział w Polsce (dalej powoływana również jako Spółka, skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżyła czynność Naczelnika Podlaskiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku (dalej powoływany także jako organ) w przedmiocie nadania numeru identyfikacji podatkowej o ciągu cyfr [...], zarzucając naruszenie:

1) art. 2 ust. 1 w zw. z art. 5 ustawy z dnia 13 października 1995 r.

o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. z 2022 r. poz. 2500 ze zm., dalej jako "ustawa o NIP") poprzez błędne zastosowanie polegające na nadaniu skarżącej numeru identyfikacji podatkowej (NIP) o ciągu cyfr [...];

2) art. 8c ust. 1 pkt 3 ustawy o NIP poprzez niezastosowanie, skutkujące niewydaniem przez Naczelnika Podlaskiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku decyzji odmawiającej nadania numeru identyfikacji podatkowej skarżącej z uwagi na fakt uprzedniego nadania NIP skarżącej.

Skarżąca wskazała, że jest przedsiębiorcą zagranicznym wpisanym do rejestru osób prawnych Republiki Litewskiej. W roku 2022 kierownik Spółki podjął decyzję o utworzeniu oddziału z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

w celu rozpoczęciu działalności gospodarczej w Polsce. Spółka dokonała zgłoszenia oddziału do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Następnie Spółka uzyskała stosowny wpis oddziału z siedzibą na terytorium Polski w dniu

3 stycznia 2023 r., zaś w dniu 10 stycznia 2023 r. dokonała zgłoszenia identyfikacyjnego NIP-2 oraz zgłoszenia rejestracyjnego w zakresie podatku od towarów i usług VAT-R, a w konsekwencji – potwierdzenie nadania numeru identyfikacji podatkowej (NIP)[...]. Skarżąca wskazała, że z dniem 1 lutego 2023 r. rozpoczęła zatrudnianie personelu w ramach oddziału z siedzibą na terytorium Polski. W tym samym dniu dokonała również zgłoszenia identyfikacyjnego w zakresie danych uzupełniających NIP-8. Podała, że w dniu 7 lutego 2023 r. organ wydał potwierdzenie nadania skarżącej numeru identyfikacji podatkowej (NIP)

o ciągu cyfr[...].

Zdaniem skarżącej zarówno podmiotowość prawna, jak i status płatnika i podatnika podatków oraz płatnika składek przysługuje Spółce, która uzyskała w dniu 13 stycznia 2023 r. numer identyfikacji podatkowej o ciągu cyfr[...].

Według Spółki z treści art. 5 ustawy o NIP można wywieść zasadę jednokrotności zgłoszenia identyfikacyjnego. W jej ocenie oddział spółki zagranicznej, będącej podatnikiem na mocy odrębnych przepisów, nie jest zobowiązany do zgłoszenia ewidencyjnego, nawet będąc płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych oraz płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne (art. 2 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o NIP). Tym samym nie ma podstaw do nadania takiemu oddziałowi spółki odrębnego numeru identyfikacji podatkowej.

W związku z powyższym Spółka wniosła o stwierdzenie bezskuteczności czynności organu w przedmiocie nadania skarżącej numeru identyfikacji podatkowej (NIP) o ciągu cyfr[...], a także o zobowiązanie organu do unieważnienia numeru identyfikacji podatkowej (NIP) o ciągu cyfr [...] jak również

o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Ponadto Spółka wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego

z dokumentów:

1) z dnia 13 stycznia 2023 r. pn. "Potwierdzenie nadania numeru identyfikacji podatkowej" – na fakt nadania skarżącej NIP o ciągu cyfr[...]:

2) z dnia 8 marca 2023 r. – informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców dla numeru KRS: [...]– na fakt daty rejestracji oddziału przedsiębiorcy zagranicznego na terytorium Polski w dniu 3 stycznia 2023 r. oraz daty i treści potwierdzenia nadania ww. oddziałowi NIP w dniu 7 lutego 2023 r. (NIP[...]).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Organ wskazał, że poza sporem pozostaje fakt, że w dniu 7 lutego 2023 r. do Podlaskiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku za pośrednictwem poczty został przekazany formularz zgłoszenia identyfikacyjnego NIP-8 skarżącej. Z wydruku informacji z Krajowego Rejestru Sądowego przedstawiającego stan na dzień 7 lutego 2023 r. godz. 11:24:27 w dziale I dotyczącym danych podmiotu (oddziału) numer NIP nie był ujawniony.

Wyjaśnił, że w związku z powyższym jako organ właściwy dla oddziałów lub przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych zgodnie z § 2 pkt 12 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 28 grudnia 2020 r. w sprawie niektórych podatników i płatników, w odniesieniu do których zadania są wykonywane przez naczelnika urzędu skarbowego innego niż właściwy miejscowo (Dz. U. 2020 r. poz. 2456) dokonał czynności nadania numeru NIP o ciągu cyfr [...] dla skarżącej, co odzwierciedla wpis w KRS.

W ocenie organu oddział w Polsce jako płatnik zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek ubezpieczeniowych podlega odrębnemu obowiązkowi ewidencyjnemu i wymogowi nadania numeru NIP. W realiach sprawy czynności nadania numeru NIP oddziałowi Spółki jako płatnikowi zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek ubezpieczeniowych, w związku ze złożonym formularzem NIP-8, dokonano 7 lutego 2023 r. zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o NIP. Organ zwrócił uwagę, że oddział z racji posiadania statusu płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, powinien posługiwać się własnym, odrębnym od jednostki macierzystej numerem identyfikacji podatkowej, ale wyłącznie w celu wykonywania obowiązków płatnika.

Na rozprawie w dniu 8 maja 2023 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, na poparcie swojego stanowiska złożył odpis pisma Ministerstwa Finansów

z dnia 3 lipca 2012 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w skrócie "p.u.s.a."), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Z przepisu art. 1 p.u.s.a. wynika, że sądowoadministracyjna kontrola administracji publicznej zawsze powinna uwzględniać trzy aspekty, a mianowicie: 1) ocenę zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; b) ocenę dochowania wymaganej procedury; c) ocenę respektowania reguł kompetencji. Kontrola ta polega więc na wszechstronnym zbadaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, a sąd powinien poddać szczególnie gruntownej ocenie i analizie te wszystkie aspekty sprawy, w odniesieniu do których istnieją wątpliwości, a ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń strony. Należy również dodać, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.")).

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy dla potrzeb rozliczeń podatkowych i pracowniczych w Polsce wnioskodawca działając w formie oddziału może występować pod numerem NIP nadanemu podmiotowi zagranicznemu. Dla rozstrzygnięcia owego sporu konieczna jest interpretacja przepisów art. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy o NIP. Zgodnie z art. 2 w/w ustawy, osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu (ust. 1). Obowiązkowi ewidencyjnemu podlegają również inne podmioty niż wymienione w ust. 1, jeżeli na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, oraz płatnicy podatków (ust. 2). Obowiązkowi ewidencyjnemu podlegają także podmioty będące, na podstawie odrębnych ustaw, płatnikami składek ubezpieczeniowych (ust. 3). Obowiązkowi ewidencyjnemu nie podlegają podatnicy, którzy uzyskali numer identyfikacyjny na podstawie art. 132 ust. 5 oraz art. 134a ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (ust. 4). Uwzględniając wymogi wykładni systemowej wewnętrznej należy stwierdzić, że na gruncie ustawy o NIP ustawodawca rozróżnia dwie kategorie podmiotów: (1) osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które są podatnikami na podstawie innych ustaw oraz inne podmioty, które także na mocy odrębnych ustaw mają przypisany status podatnika, a obok tej grupy (2) płatników podatków, którym odrębne ustawy prawa nie nadają statusu podatnika. Rozróżnienie powyższych kategorii wynika z redakcji art. 2, gdzie w ust. 2 spójnik "oraz" oddziela "płatników podatków" od kategorii "innych podmiotów" będących podatnikami, których odesłanie do ust. 1 w/w. przepisu łączy w jedną kategorię z podmiotami wymienionymi w tymże ustępie (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 644/17, dostępny w CBOIS). Wniosek taki wspiera wykładnia systemowa wewnętrzna, bowiem art. 2 ust. 2 ustawy o NIP należy odczytać w świetle art. 6 tejże ustawy, gdzie ustawodawca literalnie rozróżnia kategorię "podatników" i "płatników podatków, niepodlegających obowiązkowi ewidencyjnemu jako podatnicy". Należy mieć przy tym na względzie, że w/w. przepis reguluje moment dokonania przez podmioty objęte obowiązkiem ewidencyjnym zgłoszenia identyfikacyjnego. Tym samym o ile w art. 2 ustawy o NIP ustawodawca określił zakres podmiotowy obowiązku ewidencyjnego poprzez wskazanie podmiotów, którym na mocy analizowanej ustawy należy nadać NIP, to o podziale tych podmiotów na określone kategorie można wnioskować z treści art. 6 ustawy, który konkretyzuje kto i kiedy jest zobowiązany dokonać stosowanego zgłoszenia ewidencyjnego. Przepis ten nie pozostawia wątpliwości, że ustawodawca różnicuje podmioty objęte obowiązkiem podatkowym na "podatników" i "płatników podatków", którym nie można przepisać statusu podatnika. Ponadto, art. 1 ustawy o NIP wyraźnie różnicuje kategorie podmiotów objętych mocą ustawy, tj. podatników i płatników podatków, a także składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne. Zatem zakres podmiotowy ustawy o NIP, uregulowany w art. 1 i art. 2 tej ustawy, obejmuje dwie odrębne kategorie podmiotów: (1) podatników jakichkolwiek podatków oraz (2) płatników jakichkolwiek podatków lub składek na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne, którzy na mocy odrębnych przepisów nie są podatnikami Zdaniem sądu z treści art. 5 ustawy o NIP, można wywieść zasadę jednokrotności zgłoszenia identyfikacyjnego. Zgłoszenia identyfikacyjnego dokonuje się jednokrotnie, co literalnie wynika z ust. 1 tegoż przepisu ustawy o NIP, który stanowi, że "podatnicy obowiązani są do dokonania zgłoszenia identyfikacyjnego; zgłoszenia identyfikacyjnego dokonuje się jednokrotnie, bez względu na rodzaj oraz liczbę opłacanych przez podatnika podatków, formę opodatkowania, liczbę oraz rodzaje prowadzonej działalności gospodarczej oraz liczbę prowadzonych przedsiębiorstw". Na mocy art.5 ust. 6 tej ustawy, odnosi on się także do płatników podatków i płatników składek ubezpieczeniowych. Konsekwencją tak skonstruowanej przez ustawodawcę regulacji jest to, że dany podmiot, będący podatnikiem lub płatnikiem, tylko jednokrotnie dokonuje zgłoszenia identyfikacyjnego, którego następstwem jest nadanie NIP. Zgłoszenie takie jest realizacją obowiązku ewidencyjnego, którym dany podmiot jest objęty na mocy ustawy o NIP. Zakres podmiotowy tejże ustawy obejmuje dany podmiot na mocy art. 2 wówczas, gdy jest on albo podatnikiem jakiekolwiek podatku, albo płatnikiem, który nie ma statusu podatnika. Dany podmiot dokonuje zgłoszenia jednokrotnie, jeżeli należy do jednej z dwóch w/w. kategorii. W ustawie o NIP brak jest podstaw do przyjęcia, że dany podmiot, będący jednocześnie podatnikiem jakiegokolwiek podatku oraz płatnikiem podatku lub składek wskazanych w art. 2 ust. 3 ustawy, jest zobowiązany do podwójnego zgłoszenia ewidencyjnego, a tym samym do posiadania dwóch NIP. Wręcz przeciwnie, przyjęcie odmiennego stanowiska godziłoby w dyspozycję normy zawartej w art. 5 ust. 1 ustawy o NIP. Nie można przypisać oddziałowi spółki odrębnej podmiotowości prawnej, która mogłaby być podstawą do samodzielnego zatrudniania pracowników. Jeżeli w rozpoznawanej sprawie odział spółki zatrudnia pracowników, to wchodzi w stosunek pracy korzystając z podmiotowości prawnej spółki jako takiej. Na gruncie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (u.s.d.g) nie można zatem wywieść odrębności prawnej oddziału od spółki, którego separacja od "centrali" spółki polega tylko na funkcjonalnym i przestrzennym wydzieleniu składników siły produkcyjnej. Odrębność taka nie przekłada się jednak na odrębność prawną, co wynika z definicji legalnej zawartej w art. 5 pkt 4 u.s.d.g. (por. wyroki NSA: z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 1773/09, z dnia 31 stycznia 2020 r., sygn. akt II FSK 509/18 dostępne w CBOIS). Niezasadnie zatem organ ocenił oddział spółki jako podmiot odrębny od samej spółki, już zaewidencjonowanej jako podatnik. Błędna ocena stała się podstawą wywiedzenia wadliwego wniosku, że w związku z powyższą odrębnością oddział spółki, jako płatnik, musi podlegać odrębnemu obowiązkowi ewidencyjnemu, przez co błędnie organ nadał taki numer. W ocenie sądu przeciwnie, w związku z podmiotową ciągłością spółki w obrębie jej polskiego oddziału należało stwierdzić, że spółka jako podatnik otrzymała już NIP i wywiązała się z obowiązku zgłoszenia ewidencyjnego z art. 5 ust. 1 ustawy o NIP. Powstanie oddziału i zatrudnienie przez niego pracowników, czyli de facto zatrudnienie ich przez spółkę, bez wątpienia związane jest obowiązkiem bycia płatnikiem. Jednakże przymiot bycia płatnikiem, w przypadku podmiotu, który na mocy odrębnych przepisów jest już podatnikiem, nie jest związany z obowiązkiem ponownego zgłoszenia ewidencyjnego i starania się o drugi NIP. Wynika to z wykładni art. 2 i literalnego odczytania art. 5 ust. 1 ustawy o NIP.

Powyższą wykładnią prawa związany będzie organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Z powyższych względów na podstawie art. 146 § 1, art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), sąd orzekł jak w sentencji.