Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SAB/Gd 3/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość postępowania
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2023 r. sprawy ze skargi D.C. na przewlekłe prowadzenie postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wydania decyzji 1. stwierdza przewlekłość postępowania; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala.


UZASADNIENIE

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Z akt sprawy wynika, że w dniu 4 grudnia 2018 r. D. C. (dalej: strona lub Skarżąca) złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej organ lub ZUS) skargę na zajęcie egzekucyjne z wnioskiem o umorzenie zaległości składkowych, podnosząc zarzut przedawnienia należności za okres od kwietnia 2009 r. do czerwca 2010 r.

Decyzją z dnia 14 maja 2019 r. nr 923/2019 ZUS odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej, będącej równocześnie płatnikiem tych składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek za okres od kwietnia 2009 r. do czerwca 2010 r. oraz odmówił umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczonej, będącej równocześnie płatnikiem tych składek za okres od kwietnia 2009 r. do czerwca 2010 r.

Na skutek wniesionej przez stronę skargi z dnia 1 lipca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1501/19 uchylił zaskarżoną decyzję ZUS z dnia 14 maja 2019 r. Wyrok stał się prawomocny z dniem 28 lutego 2020 r.

Decyzją z dnia 8 grudnia 2020 r. nr 2247/2020 ZUS odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej, będącej równocześnie płatnikiem tych składek, oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres od kwietnia 2009 r. do czerwca 2010 r.

Rozpoznając skargę strony na ww. decyzję z dnia 8 grudnia 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 6 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 315/21 oddalił skargę.

Skarżąca od powyższego wyroku WSA w Gdańsku z dnia 6 lipca 2021 r. wywiodła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GSK 1471/21 uchylił zaskarżony wyrok, uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.

Akta sprawy wraz z wyrokiem NSA wpłynęły do ZUS w dniu 12 lipca 2022 r.

Ponownie rozpoznając sprawę - w związku z punktami I i II wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GSK 1471/21, organ skierował do strony pismo z dnia 4 sierpnia 2022 r.

W odpowiedzi na powyższe, strona pismem z dnia 16 sierpnia 2022 r. wskazała, że domaga się umorzenia spornych należności składkowych z uwagi na podnoszony zarzut przedawnienia składek.

Pismem z dnia 15 września 2022 r. strona wniosła o usunięcie wzmianki o hipotece przymusowej w księgach wieczystych.

Organ pismem z dnia 12 września 2022 r. poinformował stronę o możliwości zapoznania się z tytułami wykonawczymi, obejmującymi sporne należności.

Pismem z dnia 19 października 2022 r. ZUS poinformował stronę o zakończeniu postępowania wyjaśniającego.

Pismem z dnia 10 listopada 2022 r. Strona podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Natomiast pismem z dnia 29 listopada 2022 r. strona wniosła do ZUS ponaglenie, wskazując, że organ dopuszcza się przewlekłego postępowania z rażącym naruszeniem prawa.

Decyzją z dnia 29 listopada 2022 r. nr 2551/2022 ZUS ponownie odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej, będącej równocześnie płatnikiem tych składek, w łącznej kwocie 45.969,74 zł.

Pismem z dnia 9 grudnia 2022 r. organ stwierdził, że w sprawie nie doszło do przewlekłości postępowania, a rozpatrzenie sprawy uwarunkowane jest nie tylko postępowaniem administracyjnym prowadzonym przez organ, ale także postępowaniem toczącym się przed sądami administracyjnymi.

Od powyższej decyzji ZUS z dnia 29 listopada 2022 r. Skarżąca pismem z dnia 11 stycznia 2023 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę, która została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Gd 149/23.

Jednocześnie pismem z dnia 11 stycznia 2023 r. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania wraz z wnioskiem o nałożenie na organ grzywny lub przyznanie stronie sumy pieniężnej.

W uzasadnieniu Skarżąca stwierdziła, że organ działa opieszale, wydał już trzecią lakoniczną decyzję w sprawie, za każdym razem przekraczając termin na wydanie decyzji. Nadto, w opinii Skarżącej, organ nie posiada tytułów wykonawczych będących podstawą wydania decyzji, nie stosuje się do wytycznych wskazanych w wyrokach sądów administracyjnych - w tym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1501/19, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GSK 1471/21. Organ nie zgromadził w sprawie materiału dowodowego w tym tytułów wykonawczych; nie zweryfikował stanowiska Skarżącej, iż rachunki bankowe w dacie zajęcia były wypowiedziane, a zatem nie mogły przerwać biegu terminu przedawnienia. W ocenie Skarżącej, organ pomija fakt, że w sprawie doszło do upływu terminu przedawnienia z upływem lat 5 licząc od 1 stycznia 2012 r.

Brak zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie, zdaniem strony, oznacza, że organ nie tylko nie stosuje się do wyroków Sądów w tym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale także nie dysponuje dowodami (tytułami wykonawczymi) i jednocześnie odmawia umorzenia składek oraz odmawia przyznania, że zobowiązanie wygasło, zatem - w opinii Skarżącej – w przedmiotowej sprawie wniosek o nałożenie grzywny lub przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej jest zasadny i powinien być uwzględniony w całości.

Wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych, Skarżąca stwierdziła, że postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód (uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19). Przewlekłość postępowania, zachodzi wtedy, gdy trwa ono przez dłuższy czas, aniżeli jest to konieczne do jej załatwienia, zaś organ prowadzi swoje działania w sposób nieefektywny, wykonuje czynności zbędne lub pozorne bądź/i powstrzymuje się od podejmowania czynności niezbędnych do właściwego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie i odniósł się do merytorycznych zarzutów Skarżącej sformułowanych w skardze na decyzję z dnia 29 listopada 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (w pkt. 1 art. 3 § 2 p.p.s.a. zawarto przypadek decyzji administracyjnych). Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.

Warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one stronie w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej. Dotyczy to także skargi na bezczynność i przewlekłość organu, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis artykuł 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Strona spełniła formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedziła ją wniesieniem stosownego ponaglenia do właściwego organu. Sąd wskazuje jednocześnie, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2022 r., II OPS 1/21 skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Podkreślić należy, że w treści uzasadnienia ww. uchwały wskazano, że za rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji należy przy tym uznać nie tyle samo wydanie aktu administracyjnego (jak to mam miejsce w przypadku bezczynności – v. uchwała NSA z 13 listopada 2019 r., II OPS 5/19), ale jego uzewnętrznienie wobec stron postępowania w postaci jego doręczenia stronom ze skutkiem prawnym ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego. W sprawie bezsporne jest, że decyzja z dnia 29 listopada 2022 r. została doręczona stronie w dniu 29 grudnia 2022 r. (kopia ZPO w aktach administracyjnych – k. 35). Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania została natomiast nadana na adres ZUS w dniu 29 listopada 2022 r. (k. 32 akt administracyjnych) a zatem przed doręczeniem stronie ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie jej wniosku z 4 grudnia 2018 r. Skarga podlega zatem rozpoznaniu.

Należy podkreślić, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe prowadzenie postępowania", zatem odwołując się do jednej z dyrektyw wykładni językowej, tj. zakazu wykładni synonimicznej (zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami.

Z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Takie rozumienie bezczynności wynika wprost z treści art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej: k.p.a. W myśl tego przepisu bezczynność oznacza, że nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.

Z "przewlekłym prowadzeniem postępowania" mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 k.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. "Przewlekłe prowadzenie postępowania" ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania [...] jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45–46). Takie rozumienie przewlekłości wynika z treści art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., a mianowicie pod tym pojęciem rozumie się sytuację, w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Sąd uznając za zasadną skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – uwzględnia skargę i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z 10 kwietnia 2001 r., I SAB 37/00, LEX nr 75532). Na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. uwzględniając skargę sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r. II SAB/Wr 14/14 – dostępny w CBOSA).

Oceniając zasadność zarzutów skargi według określonych wyżej kryteriów, należy uwzględnić regulacje prawne i procedury, w jakich działał organ administracji, którego przewlekłe działanie jest przedmiotem skargi.

Jak stanowi art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 k.p.a.). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 k.p.a.). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.).

Przechodząc do oceny objętego skargą postępowania, Sąd na podstawie akt niniejszej sprawy, posiłkując się dodatkowo aktami administracyjnymi załączonymi do sprawy I SA/Gd 149/23 ustalił, że Skarżąca zwróciła się do ZUS o umorzenie należności z tytułu składek pismem z dnia 4 grudnia 2018 r. Decyzją z dnia 14 maja 2019 r. ZUS odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek. Na skutek wniesionej przez stronę skargi, WSA w Gdańsku wyrokiem z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1501/19 uchylił zaskarżoną decyzję ZUS z dnia 14 maja 2019 r. Wyrok stał się prawomocny z dniem 28 lutego 2020 r. Kolejno, decyzją z dnia 8 grudnia 2020 r. ZUS ponownie odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek. Rozpoznając skargę strony na ww. decyzję z dnia 8 grudnia 2020 r., WSA w Gdańsku wyrokiem z dnia 6 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 315/21 oddalił skargę. Skarżąca od powyższego wyroku WSA w Gdańsku z dnia 6 lipca 2021 r. wywiodła skargę kasacyjną do NSA, który wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GSK 1471/21 uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję. Akta sprawy wraz z wyrokiem NSA wpłynęły do ZUS w dniu 12 lipca 2022 r. Powyższe, w ocenie Sądu, pozostaje bez wpływu na ocenę działania organu pod kątem przewlekłości postępowania.

Podkreślić natomiast należy, że decyzję z dnia 29 listopada 2022 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej, będącej jednocześnie płatnikiem składek, organ wydał niemalże 4 lata po wniesieniu przez Skarżącą wniosku wszczynającego postępowanie. Przy czym pismem z dnia 9 grudnia 2022 r. organ stwierdził, że w sprawie nie doszło do przewlekłości postępowania, a rozpatrzenie sprawy uwarunkowane jest nie tylko postępowaniem administracyjnym prowadzonym przez organ, ale także postępowaniem toczącym się przed sądami administracyjnymi.

Jak wynika z akt sprawy decyzja ostateczna, kończąca postępowanie z wniosku strony wydana została w dniu 29 listopada 2022 r. i doręczona w dniu 29 grudnia 2022 r., a zatem okres, jaki upłynął od złożenia wniosku do doręczenia stronie decyzji ostatecznej obejmował ponad 4 lata. Sąd zwraca przy tym uwagę na charakter postępowania o umorzenie należności z tytułu składek, które jest postępowaniem wnioskowym a zatem ciężar dowodu w głównej mierze ciąży na wnioskodawcy i to od jego inicjatywy zależy przedstawienie dowodów oraz okoliczności, które świadczą za uwzględnieniem wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Tego rodzaju postępowanie winno być załatwione niezwłocznie (art. 35 § 2 k.p.a.). Skoro strona przedstawiała, na żądanie organu, dokumenty niezbędne do rozpoznania wniosku niezrozumiałym, w ocenie Sądu, jest zaniechanie przez organ czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Należy podkreślić, że zaufanie do organów władzy publicznej przekłada się na przekonanie, że postępowanie administracyjne prowadzone jest zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa oraz, że organ wywiązuje się ze swoich obowiązków i dąży do sprawnego i efektywnego zakończenia sprawy.

Od jakości prawnej działania organów zależy autorytet samego Państwa i jego instytucji. W niniejszej sprawie organ nie sprostał powyższym wymaganiom.

Mając świadomość obciążenia organu ogromną ilością spraw do załatwienia i zważywszy na pandemię odbijającą się negatywnie na możliwości sprawnego działania, Sąd nie przypisuje organowi ani złej woli, ani negatywnego nastawienia do Strony, ani lekceważącego stosunku do wynikających z art. 12 k.p.a. obowiązków. Stwierdza jedynie obiektywnie występujący stan naruszenia tego przepisu w taki sposób i w takim stopniu, który bezpośrednio miał wpływ na pozbawienie Skarżącej prawa, które niewątpliwie uzyskałby w sytuacji, gdyby organ stosował się (i uczynił to w porę) do dyrektyw płynących z art. 12 k.p.a.

Jak już wskazano, "przewlekłe prowadzenie postępowania" ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdza, że postępowanie ZUS prowadzone w niniejszej sprawie nosi znamiona przewlekłości, naruszając zasady i terminy określone w art. 35 k.p.a., art. 36 k.p.a. oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 k.p.a. a w konsekwencji art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. Tym samym Sąd w pkt 1. sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania.

Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jaki upłynął od dnia złożenia wniosku do ostatecznego zakończenia postępowania (ponad 4 lata), Sąd miał jednak na uwadze, że sprawa była rozpatrywana przez sądy administracyjne obu instancji, a zaskarżona w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 149/23 decyzja z dnia 29 listopada 2022 r. jest już trzecią z kolei decyzją ZUS odmawiającą Skarżącej umorzenia składek, Sąd nie orzekł, stosownie do brzmienia art. 149 § 1a p.p.s.a., że przewlekłe prowadzenie przez ZUS postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Mając natomiast na uwadze kompensacyjny charakter sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd zaznacza, że wnosząc o takie rozstrzygnięcie strona powinna wskazać uszczerbek, który miałby w ten sposób podlegać zrekompensowaniu. Sąd nie może domyślać się powodów, dla których strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie sumy pieniężnej, czy ustalać relewantne w tym zakresie okoliczności z urzędu (por. wyrok NSA z 19 lutego 2019 r., sygn. akt I FSK 2175/18 – dostępny w CBOSA).

W ocenie Sądu, przez przyznanie sumy pieniężnej nie może być rekompensowany sam brak prawidłowego działania organów administracji publicznej poprzez "opieszałe działanie; wydanie lakonicznej decyzji, czy przekroczenie terminu do wydania decyzji", przyjęcie takiego stanowiska sugerowałoby, że do przyznania sumy pieniężnej powinno dochodzić w każdym przypadku stwierdzenia przez Sąd przewlekłości postępowania.

Konkluzja taka nie znajduje usprawiedliwienia w treści art. 149 § 2 p.p.s.a., który wyraźnie przewiduje jedynie możliwość, a nie obowiązek wydania takiego rozstrzygnięcia przy uwzględnieniu skargi na przewlekłość.

W tym stanie rzeczy, w pkt 2. sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi w pozostałym zakresie.