Postanowienie NSA, sygn. akt III FZ 518/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 § 1, art. 61 § 3, art. 61 § 5
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 33d
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 45
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 października 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 905/24, w przedmiocie wstrzymania wykonania zarządzenia zabezpieczenia z 15 września 2023 r., znak: 2417-SEW-2.4251.10.2023.15 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 16 maja 2024 r., nr 2401-IEW2.4251.1.2024.19, w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 14 października 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 905/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił A. S. wstrzymania wykonania zarządzenia zabezpieczenia z 15 września 2023 r., znak: 2417-SEW-2.4251.10.2023.15 jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania ww. zarządzenia zabezpieczenia. W uzasadnieniu Skarżąca stwierdziła, że powołane zarządzenia zabezpieczenia obejmują m.in. samochody osobowe. Zaakcentowano, że utrzymanie zarządzenia w mocy może prowadzić do nieodwracalnej szkody z powodu spadku wartości pojazdów oraz groźby wystąpienia trudnych do naprawienia konsekwencji, zwłaszcza w przypadku ich licytacji w postępowaniu egzekucyjnym. Zwrócono uwagę, że egzekucja zaległości podatkowych z tych pojazdów może skutkować nieprzewidzianymi konsekwencjami i prowadzić do zajęcia lub sprzedaży majątku.

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że Skarżąca musi szczegółowo przedstawić faktyczne okoliczności, które pozwolą ocenić, czy istnieją wystarczające podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Samo złożenie wniosku, w którym wskazane są okoliczności mogące wystąpić w przyszłości, nie jest wystarczające. W szczególności w przypadku zarządzenia zabezpieczenia, wnioskodawca musi wykazać, że istnieją konkretne przesłanki uzasadniające wstrzymanie jego wykonania. Sąd wskazał ponadto, że zarządzenie zabezpieczenia nie zmienia sytuacji prawnej strony skarżącej, nie nakłada na nią nowych obowiązków ani nie tworzy uprawnień, które można egzekwować. Jego celem jest jedynie zapewnienie, że w przyszłości będzie można wyegzekwować należne roszczenie. Decyzja o wstrzymaniu zabezpieczenia jest czynnością procesową, która modyfikuje sytuację materialno-prawną strony i w związku z tym podlega wykonaniu. Zarządzenie zabezpieczenia nie ma charakteru ostatecznego, wykonalnego aktu, ponieważ stanowi tylko etap w procesie, który zabezpiecza przyszłe roszczenia.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, zażaleniem z 31 października 2024 r. strona zaskarżyła postanowienie Sądu pierwszej instancji, wnosząc o jego zmianę poprzez udzielenie ochrony tymczasowej do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia wniesionej skargi oraz ewentualnie o uchylenie wydanego orzeczenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, a także o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

W uzasadnieniu środka zaskarżenia Skarżąca wskazała, że zarządzenie zabezpieczenia wpływa na jej prawa i obowiązki, w tym prawo własności i majątkowe, a jego skutki są nieodwracalne dla majątku osoby, na której dokonano zabezpieczenia. Zdaniem Skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie ocenił skutków utrzymania zabezpieczenia, w tym ryzyka spadku wartości pojazdów wskutek ich długotrwałego braku sprzedaży. Ponadto wskazano, że uzasadnienia powołanych postanowień wydanych w innych postępowaniach zażaleniowych oraz tego objętego zażaleniem są identyczne, mimo że zostały sporządzone przez dwóch różnych sędziów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, stanowi formę tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania. Należy traktować ją jako wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Ocenę zaistnienia przesłanek przyznania wnioskowanego uprawnienia procesowego powinno jednak poprzedzać zbadanie, czy akt objęty wnioskiem w ogóle podlega wykonaniu.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 6 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 850/15, "poprzez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie". W rozpoznawanej sprawie wydane zarządzenia zabezpieczenia jest następstwem wydania decyzji o zabezpieczeniu, jest elementem egzekucji postanowienia o zabezpieczeniu. To decyzja o zabezpieczeniu wprowadza zmiany w sytuacji materialno-prawnej danego podmiotu i jako taka podlega wykonaniu, nie zarządzenie zabezpieczenia. Powyższe potwierdza m.in. treść art. 33d § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.), stanowiącego, że wykonanie decyzji o zabezpieczeniu następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji albo w formie określonej w § 2, czyli przez przyjęcie przez organ podatkowy na wniosek strony zabezpieczenia wykonania zobowiązania.

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zatem stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach co do charakteru prawnego zarządzenia zabezpieczenia, co bezpośrednio poskutkowało odmową wstrzymania wykonania tego aktu.

Odnosząc się ubocznie do drugiego z zarzutów wskazać należy, że powielenie stanowiska zawartego w innym postanowieniu wydanym w sprawie Skarżącej nie narusza wymienionego jako podstawy zażalenia artykułu 45 Konstytucji RP. Jeśli sędzia podziela wykładnię przepisów, mających zastosowanie w kontrolowanym zarządzeniu, już wcześniej zaprezentowaną w sprawie Skarżącej i odwołuje się do przedstawionego we wcześniejszych postanowieniach sposobów wnioskowania w swoim uzasadnieniu, to nie narusza prawa do sądu. Tego typu praktyka występuje przede wszystkim w przypadkach gdy wykładnia przepisów jest podzielona przez innego sędziego i nie ma potrzeby, w przypadku jej akceptacji, na tle tożsamych zagadnień prawnych w tożsamych stanach faktycznych, do odmiennego jej uzasadniania aby uzyskać ten sam rezultat.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Wniosek kosztowy zawarty w zażaleniu nie mógł zostać uwzględniony, albowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a. regulujące kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie znajdują zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji, toteż brak jest podstawy prawnej zawarcia rozstrzygnięcia w omawianym zakresie.