Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1002/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bogusław Cieśla Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium rektora 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] 2) zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz M. G. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Rektor Uniwersytetu [...] decyzją z [...] grudnia 2023 r., działając na podstawie art. 104, art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, ze zm., dalej: k.p.a.), art. 86 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 w związku z art. 91 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r., poz. 732, ze zm.) oraz § 2 ust. 1 pkt 4, § 9, § 18 i § 19 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2023/2024 (dalej: Regulamin) stanowiącego załącznik do Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] września 2023 r. w sprawie zatwierdzenia Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2023/2024 oraz załącznika nr [...] do Regulaminu, odmówił M. G. przyznania stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024, w oparciu o wniosek złożony 13 listopada 2023 r. Rektor uwzględnił, że średnia progowa w grupie porównawczej wnioskodawczyni wynosiła 4,58, zaś średnia ocen uzyskana przez wnioskodawczynię wynosiła 4,55. Osiągnięcia te nie pozwalają na przyznanie stypendium rektora.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. G. wskazywała, że do średniej ocen nie zostały jej wliczone oceny z języka angielskiego. Jej średnia wynosi zatem 4,62, a więc powyżej średniej progowej.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Rektor Uniwersytetu [...] decyzją z [...] stycznia 2024 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Rektor odwołał się do treści § 18 ust. 1 pkt 1 Regulaminu, który stanowi, że "stypendium rektora może otrzymać student po zaliczeniu pierwszego roku studiów pierwszego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, który uzyskał: 1) wyróżniające wyniki w nauce rozumiane Jako wysoka średnia ocen uzyskanych w Uniwersytecie [...] w poprzednim roku studiów ze wszystkich przedmiotów objętych planem studiów na danym kierunku (specjalności) studiów". Wskazywał dalej, że również w załączniku nr [...] do Regulaminu wskazane jest, że: "Średnia ocen dla celów stypendium jest średnią arytmetyczną wszystkich ocen pozytywnych i negatywnych uzyskanych w Uniwersytecie [...] w poprzednim roku akademickim przez studenta z przedmiotów kończących się sprawdzianem lub zaliczeniem na ocenę (...)’’. Skoro zatem oceny, na które powołuje się studentka uzyskała poprzez zaliczenie lektoratu na podstawie wyniku egzaminu maturalnego, nie są one ocenami uzyskanymi z przedmiotów zakończonych sprawdzianem lub zaliczeniem na ocenę.

W skardze na decyzję Rektora [...] M. G. podniosła zarzut naruszenia art. 11 k.p.a. wobec braku należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wskazywała również na błędną interpretację zapisów Regulaminu oraz załącznika nr [...] do Regulaminu. Skarżąca zauważała, że w Zarządzeniu Rektora przewidziano, że uzyskane przez nią bardzo wysokie wyniki z matury dwujęzycznej, na poziomie C1/C2, pozwalały na uzyskanie zaliczenia pierwszego roku (na poziomie B2) z dwiema ocenami bardzo dobrymi. Rektor w rozstrzygnięciu o odmowie przyznania stypendium przyznaje, że uzyskała ona oceny z zaliczenia lektoratu, jednocześnie zaś nie wskazuje żadnych przepisów, które pozwalałyby na pominięcie tak uzyskanych ocen w wyliczeniu średniej na potrzeby rozpoznania wniosku o przyznanie stypendium rektora. Jak zauważa skarżąca, oceny bardzo dobre zostały wpisane do wykazu uzyskanych przez nią wyników.

Zwróciła się w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania, składając jednocześnie wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Rektor [...], reprezentowany przez adwokata, wniósł o jej oddalenie zauważając, że na wniosek skarżącej została ona zwolniona z uczestnictwa w kursie z języka angielskiego na poziomie B2 z uwagi na wysoki wynik egzaminu maturalnego na poziomie rozszerzonym. Podstawą uzyskania zwolnienia był akt wewnątrzuczelniany, tj. załącznik do Zarządzenia Nr [...] Rektora [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] sierpnia 2022 r. w sprawie zatwierdzenia Zasad realizacji efektów uczenia się w ramach zajęć z języka obcego w [...] Uniwersytecie [...] od roku akademickiego 2022/2023. Konsekwencją wydania tych decyzji było zwolnienie studentki z wymogu zaliczania zajęć z języka obcego w łącznym wymiarze 6 punktów ECTS w ramach zajęć prowadzonych w Uczelni. W ocenie Rektora, zarówno z treści Regulaminu obowiązującego na Uniwersytecie [...] (§ 18 ust. 1 pkt 1), ale również z art. 91 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce, wynika, że stypendium może otrzymać "student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce". Skarżąca status studentki Uniwersytetu [...] uzyskała z dniem wpisu na listę studentów począwszy od roku akademickiego 2022/2023, a zatem, co naturalne, po uzyskaniu egzaminu maturalnego. Osiągnięte wyniki maturalne nie były zatem wynikami w nauce pobieranej w czasie i w ramach studiów, tylko przed tym okresem i w ramach odrębnej edukacji. Dla przyznania stypendium liczą się bowiem wyłącznie wyniki uzyskane w ramach przedmiotów realizowanych na studiach odbywanych w Uniwersytecie [...]. Tylko tak uwzględniane osiągnięcia pozwolą bowiem na stosowanie sprawiedliwego i bezstronnego kryterium oceny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.

W niniejszej sprawie takie naruszenia i wady wystąpiły, dlatego skarga została uwzględniona.

Na wstępie zaznaczyć należy, że w myśl art. 9 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, uczelnia jest autonomiczna na zasadach określonych w ustawie. Rektor, jako organ uczelni publicznej, a także organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym (zob. art. 5 § 2 pkt pkt 3 in fine) związany jest zasadą praworządności (art. 7 Konstytucji RP). Podejmowane zatem przez niego decyzje, m.in. na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, nie mogą naruszać przepisów prawa powszechnie obowiązującego.

W myśl art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce student może ubiegać się o stypendium rektora. Przyznanie tego świadczenia oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (art. 86 ust. 2). Zgodnie z art. 91 ust. 1 tej ustawy stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Wysokość stypendium rektora, jak i szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń określa regulamin świadczeń studentów, który ustalany jest przez rektora w porozumieniu z samorządem studenckim (art. 95 ust. 1 i 2 pow. ustawy).

Regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2023/2024 przyjęty zarządzeniem Rektora z [...] września 2023 r. w § 18 ust. 1 pkt 1 przyjmował, że stypendium rektora może otrzymać student po zaliczeniu pierwszego roku studiów pierwszego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce rozumiane jako wysoka średnia ocen uzyskanych w Uniwersytecie [...] w poprzednim roku studiów ze wszystkich przedmiotów objętych planem studiów na danym kierunku (specjalności) studiów oraz do końca poprzedniego roku akademickiego wypełnił wszystkie warunki przewidziane Regulaminem studiów i Zasadami studiowania na wydziale, wymagane do zaliczenia roku studiów na danym kierunku studiów, a także zrealizował praktyki zawodowe w terminie określonym programem studiów. Szczegółowe zasady przyznawania stypendium rektora określa załącznik nr [...] do Regulaminu (§ 19 ust. 1 zarządzenia Rektora).

W myśl § 1 ust. 2 Zasad przyznawania stypendium rektora dla studentów Uniwersytetu [...], student, który uzyskał za poprzedni rok akademicki wyróżniająco wysoką średnią ocen tj. równą lub wyższą od średniej progowej, może ubiegać się o stypendium rektora na podstawie wyróżniająco wysokich wyników w nauce. Ustalając zasady wyznaczania wyróżniająco wysokiej średniej ocen, w § 2 ust. 1 przyjęto, że średnia ocen dla celów stypendium jest średnią arytmetyczną wszystkich ocen pozytywnych i negatywnych uzyskanych w Uniwersytecie [...] w poprzednim roku akademickim przez studenta z przedmiotów kończących się sprawdzianem lub zaliczeniem na ocenę.

Uwarunkowania faktyczne rozpoznawanej sprawy wymagały dalszego zaważenia, że jednym z warunków ukończenia studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu jest opanowanie reprezentatywnego języka obcego wskazanego w efektach uczenia się na poziomie minimum B2 lub B2+, według standardu określonego w Europejskim Systemie Opisu Kształcenia Językowego (§ 1 ust. 2 Zasad realizacji efektów uczenia się w ramach zajęć z języka obcego w [...] Uniwersytecie [...] od roku akademickiego 2022/2023). W § 4 ust. 1 tej regulacji przyjęto, że studenci, którzy otrzymali wysoki wynik egzaminu maturalnego z języka angielskiego na poziomie rozszerzonym, tj. od 90% wzwyż, uzyskują zaliczenie dwóch semestrów języka angielskiego na poziomie B2 (kurs 5) z oceną 5 oraz realizują pozostałe dwa obowiązkowe semestry lektoratu na poziomie kursu 6 (C1) lub kurs z innego języka (w zależności od oferty danego Centrum Językowego), na poziomie podstawowym – A1 lub po roku nauki – A2. Powyższe rozwiązanie odpowiada jednemu z podstawowych uprawnień studenta uregulowanemu w art. 85 st. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, jakim jest prawo do przenoszenia i uznawania punktów ECTS, stanowiących miarę średniego nakładu pracy studenta niezbędnego do uzyskania efektów uczenia się, na zasadach określonych w regulaminie studiów.

Powyższe ramy prawne pozostawały kluczowe dla rozpoznania wniosku o przyznanie stypendium rektora złożonego przez M. G. - studentkę drugiego roku studiów jednolitych magisterskich prowadzonych w [...] Uniwersytecie [...] na kierunku Psychologia, Wydział Psychologii i Prawa w [...] Filia w [...]. Rektor Uniwersytetu [...] dwukrotnie rozpoznając sprawę z wniosku skarżącej odmówił przyznania stypendium za wyróżniające wyniki w nauce, odmawiając wliczenia do średniej ocen uzyskanych w toku nauki w poprzednim roku akademickim wyniku z lektoratu z języka angielskiego.

W ocenie Sądu analiza akt sprawy w powyższych ramach prawnych, nie pozwala uznać za prawidłowe stanowisko Rektora wyrażone w obu wydanych w tej sprawie decyzjach.

Nie budzi wątpliwości, że lektorat z języka angielskiego jest obowiązkowym przedmiotem na kierunku Psychologia, podlegającym zaliczeniu na ocenę. Jak wynika z akt sprawy, M. G. jako studentka 1 roku studiów, w poprzednim roku akademickim, uzyskała zaliczenie z zajęć na poziomie kursu 5 (B2), na podstawie wyniku matury z rozszerzonego języka angielskiego (90 %). Wydana w tej sprawie decyzja Dziekana Wydziału Psychologii i Prawa w [...] z [...] października 2022 r. została doręczona skarżącej za pośrednictwem systemu elektronicznego Uczelni. Zgoda na zaliczenie zajęć wskazywała na uzyskanie przez studentkę oceny 5, co odpowiada normie wyrażonej w § 4 ust. 1 Zarządzenia Rektora [...] Uniwersytetu [...] z [...] sierpnia 2022 r.

W ocenie Sądu, w powyższych okolicznościach, uwzględniając tak ustaloną parametryzację punktową osiągnięć studentów, brak podstaw do odmowy uwzględnienia uzyskanej oceny z zaliczenia obowiązkowego lektoratu, do średniej ocen uzyskanych na pierwszym roku studiów. Podkreślić trzeba, że to z woli Rektora wyrażonej w Zarządzeniu z Nr [...] przyjęta została równoważność odpowiednio wysokiego wyniku maturalnego z języka angielskiego na poziomie rozszerzonym z zaliczeniem dwóch semestrów języka angielskiego na ocenę bardzo dobrą (5). Z regulacji ustawowych, jak również z regulacji wewnątrzuczelnianych nie wynika, by tak uzyskana ocena nie podlegała wliczeniu do średniej z poprzedniego roku studiów, ustalanej na potrzeby postępowania z wniosku o przyznanie stypendium rektora.

Nie sposób zgodzić się z argumentacją organu, by otrzymana w ten sposób ocena nie mogła być wliczona do średniej, ponieważ – jak uzasadniano - nie została uzyskana w Uniwersytecie [...]. Zauważyć należy, że wynik matury uzyskał status oceny uzyskanej na studiach w wyniku zastosowania regulacji dotyczącej zasad realizacji uczenia się w ramach zajęć z języka obcego w [...] Uniwersytecie [...]. Decyzja Dziekana z [...] października 2022 r. wyraźnie wskazywała na uzyskanie przez skarżącą oceny bardzo dobrej (5) z zaliczenia zajęć z języka obcego. Trudno zatem przyjąć, by ocena ta nie była uzyskana na Uczelni.

Podnoszony natomiast w odpowiedzi na skargę argument o braku wpisania ww. oceny z lektoratu do "wykazu wyników" skarżącej nie mógł podważyć zasadności twierdzeń skarżącej potwierdzonych dokumentami zgromadzonymi w aktach sprawy, o uzyskaniu oceny bardzo dobrej z lektoratu z języka angielskiego. To nie wykaz wyników stanowi podstawę do ustaleń średniej ocen, a wyniki uzyskane w danym okresie przez studenta.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Rektor Uniwersytetu [...] będzie zobowiązany kierować się przy wydawaniu rozstrzygnięcia powyższymi wskazówkami.

Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z [...] grudnia 2023 r. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 pow. ustawy.