Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 336/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 1, 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1752
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Asesor WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 11 maja 2023 r. nr SKO.41/2540/GG/2023 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania A. R. od decyzji Wójta Gminy W. z dnia 10 sierpnia 2022 r. w przedmiocie rozgraniczenia.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy:

Decyzją z dnia 10 sierpnia 2022 r. nr [...] Wójt Gminy W. (dalej jako Wójt, organ I instancji), wydaną na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 z późn. zm.), orzekł o rozgraniczeniu działki nr [...] z działkami nr [...], nr [...] i nr [...], położonych w obrębie [...], gm. W.. Organ I instancji pouczył strony, że od decyzji przysługuje prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, za pośrednictwem organu I instancji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

W piśmie z dnia 25 sierpnia 2022 r. G. R., działając jako pełnomocnik A. R., podniósł, że nie akceptuje powyższej decyzji.

Po przekazaniu powyższego pisma Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu (dalej też jako organ, Kolegium), organ ten – działając na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej jako "k.p.a.") - pismem z dnia 10 października 2022 r., wezwał stronę do sprecyzowania "podania z dnia 25 sierpnia 2022 r.", poprzez wskazanie, czy podanie stanowi odwołanie od decyzji administracyjnej z dnia 10 sierpnia 2022 r., czy też ma inny charakter, jeśli tak to jaki. Ponadto Kolegium wezwało G. R.-M. (zakładając, że Kolegium jest adresatem podania) do wykazania interesu prawnego bądź złożenia pełnomocnictwa, i wskazało, że nieusunięcie wskazanych braków formalnych podania spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 20 października 2022 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko, że nie akceptuje decyzji rozgraniczeniowej z dnia 10 sierpnia 2022 r. Jednocześnie podkreślił, że pełnomocnictwo udzielone mu przez skarżącą dołączone zostało do akt sprawy.

W dniu 27 października 2022 r. wpłynęła do Kolegium poświadczona przez organ I instancji za zgodność z oryginałem kopia udzielonego G. R. przez A. R. (małżonkę) pełnomocnictwa do reprezentowania jej we wszystkich sprawach dotyczących jej majątku, w tym do reprezentowania jej przed organami administracji państwowej i samorządowej.

Postanowieniem z dnia 28 października 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania.

Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Wyrokiem z dnia 9 lutego 2023 r. sygn. akt III SA/Lu 578/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku, WSA wskazał, że podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Sąd podzielił stanowisko organu co do wykładni przepisu art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Treść tego przepisu nie budzi wątpliwości interpretacyjnych - strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. W konsekwencji, od decyzji w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, odwołanie w trybie administracyjnym nie przysługuje.

Sąd wskazał, że w sprawie skarżąca o treści tego przepisu nie została poinformowana ani przez organ I instancji, ani przez Kolegium na etapie wezwania do uzupełnienia braków pisma z dnia 25 sierpnia 2022 r. Dopiero w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ powołał jego brzmienie wyprowadzając dla strony z tego tytułu negatywne skutki prawne.

Działanie organu naruszało zasadę wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W myśl natomiast art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W rozpoznawanej sprawie zasady te zostały przez Kolegium naruszone, co zadecydowało o wadliwości wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu, organ I instancji nieprawidłowo pouczył w swojej decyzji strony postępowania, że od przedmiotowej decyzji przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem organu I instancji. Kolegium, pomimo widocznych uchybień organu I instancji co do należytego pouczenia stron w zakresie przysługujących im środków zaskarżenia i działania skarżącej bez profesjonalnego pełnomocnika nie wskazało w tym wezwaniu na treść art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Nie wezwało skarżącej do sprecyzowania, czy jej pismo, wbrew treści tego przepisu, jest odwołaniem, czy wnioskiem o przekazanie sprawy sądowi, czy też ma jeszcze inny charakter. Kolegium nie pouczyło również o skutkach wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji o rozgraniczeniu nieruchomości.

W ocenie Sądu, Kolegium co najmniej przedwcześnie wydało postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, pomijając obowiązki procesowe, jakie wynikają z art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a., a także pomijając swój obowiązek dokładnego ustalenia treści żądania strony.

Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ, ponownie wezwie skarżącą, z odwołaniem się do treści art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne do sprecyzowania jej pisma z dnia 25 sierpnia 2022 r., złożonego z zachowaniem terminu, o jakim mowa w art. 33 ust. 3 powołanej ustawy. Pouczy przy tym stronę o negatywnych skutkach dla niej wynikających w sytuacji złożenia odwołania wbrew treści powyższego przepisu.

Wykonując wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA w Lublinie, organ odwoławczy pismem z dnia 14 kwietnia 2023 r. wezwał stronę, w trybie art. 64 § 2 k.p.a., do usunięcia, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, braku formalnego podania z dnia 25 sierpnia 2022 r., poprzez wskazanie czy podanie to stanowi odwołanie od decyzji administracyjnej Wójta Gminy W. z dnia 10 sierpnia 2022 r. o rozgraniczeniu nieruchomości czy też ma inny charakter (z prośbą o jego wskazanie), pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Jednocześnie Kolegium poinformowało stronę, że od decyzji wydanej w trybie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne odwołanie nie przysługuje.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pełnomocnik strony, w piśmie z dnia 26 kwietnia 2023 r. zawarł następujące stwierdzenie: Samorządowe Kolegium Odwoławcze już wie, że nasze pismo z dnia 25 sierpnia 2022 r. (...) stanowi odwołanie od decyzji administracyjnej Wójta Gminy W. z dnia 10 sierpnia 2022 r. znak [...] o rozgraniczeniu nieruchomości położnych w obrąbie [...], gm. W.".

Pismem z dnia 26 kwietnia 2023 r., organ ponownie wezwał stronę do usunięcia, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, braku formalnego podania z dnia 25 sierpnia 2022 r., poprzez jednoznaczne wskazanie, czy podanie to stanowi odwołanie od decyzji z dnia 10 sierpnia 2022 r. czy też ma inny charakter, pod rygorem uznania wyżej wskazanego podania za odwołanie od tej decyzji.

W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia 8 maja 2023 r., strona potwierdziła, że pismo z dnia 25 sierpnia 2022 r. stanowiło odwołanie od decyzji rozgraniczeniowej.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania.

W ocenie organu odwoławczego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ponad wszelką wątpliwość ustalona została wola strony i ustalono, że podanie z dnia 25 sierpnia 2022 r., stanowiło odwołanie od decyzji z dnia 10 sierpnia 2022 r. w przedmiocie rozgraniczenia. Organ odwoławczy stwierdził, iż brak było podstaw prawnych do wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, stronie nie przysługuje odwołanie od decyzji rozgraniczeniowej. W konsekwencji złożenie w niniejszej sprawie odwołanie od decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości było niedopuszczalne. Stanowiło to podstawę do wydania postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. stwierdzającego niedopuszczalność odwołania.

Organ podkreślił, że ramach obowiązku informacyjnego udzielono stronie wyjaśnień co do treści art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz możliwości wniesienia odwołania od decyzji o rozgraniczenia i skutków prawnych jego wniesienia wbrew dyspozycji tego przepisu.

Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wyrażając swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Kolegium stwierdzające na podstawie art. 134 k.p.a. niedopuszczalność odwołania skarżącej od decyzji Wójta Gminy W. z dnia 10 sierpnia 2022 r. o rozgraniczeniu działki nr [...] z działkami nr [...], nr [...] i nr [...], położonymi w obrębie [...], gm. W..

Z art. 134 k.p.a. wynika, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Stosownie do art. art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, Wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron.

Zgodnie z ust. 3 tego przepisu strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi.

W ocenie Kolegium, od decyzji wydanej na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, nie przysługuje odwołanie. Wobec tego brak było podstaw prawnych do wniesienia odwołania od decyzji Wójta z dnia 10 sierpnia 2022 r. o rozgraniczeniu nieruchomości.

Sąd podziela stanowisko organu, co do wykładni przepisu art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Treść tego przepisu nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, że strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy i przeprowadzonego rozgraniczenia może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji sprawie, przekazania sprawy sądowi powszechnemu.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 września 2021 r., sygn. akt I OSK 4348/18 "przepisy p.g.k. w sprawach o rozgraniczenie nieruchomości przewidują model postępowania oparty na przepisach postępowania administracyjnego, wszczynanego i prowadzonego przez organ jednostki samorządu terytorialnego (wójta, burmistrza, prezydenta miasta). Dzieje się tak, mimo iż sprawy o rozgraniczenie ze swej natury mają charakter cywilnoprawny, a powodem ich wszczynania jest wyznaczenie granic przestrzennych prawa własności nieruchomości (vide: postanowienie SN z dnia 1 czerwca 1964 r., III CR 27/64, OSNCP/1965/45). Pomimo cywilnego charakteru powyższego sporu jego rozstrzygnięcie zastało poddane kognicji organu administracji, w postępowaniu uregulowanym przepisami k.p.a. Postępowanie to może zakończyć się m.in. decyzją o rozgraniczeniu nieruchomości (art. 33 ust. 1 p.g.k.), która - w razie uzyskania przymiotu ostateczności - rozstrzygać będzie o przebiegu granicy między nieruchomościami, a w konsekwencji o zasięgu przestrzennym prawa własności. Jednakże strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy w toku postępowania administracyjnego może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi (art. 33 ust. 3 p.g.k.). Powyższa regulacja wyłącza dopuszczalność drogi administracyjnego postępowania odwoławczego stanowiąc wyjątek, o którym mowa w art. 78 Konstytucji RP. Oznacza to, że tryb administracyjny, w przypadku decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, kończy się decyzją organu I instancji, a dalsze kwestionowanie ustalenia przebiegu granicy jest możliwe tylko na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Powyższe uniemożliwia wniesienie odwołania od decyzji o rozgraniczeniu i rozpoznanie tego środka zaskarżenia w administracyjnym toku instancji".

WSA w Lublinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 lutego 2023 r. sygn. akt III SA/Lu 578/22 nałożył na organ odwoławczy obowiązek dokładnego ustalenia treści żądania skarżącej oraz wezwania jej do sprecyzowania pisma z dnia 25 sierpnia 2022 r. Jednocześnie Sąd, nakazał organowi pouczyć stronę o treści art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz pouczyć o negatywnych skutkach dla niej wynikających w sytuacji złożenia odwołania wbrew dyspozycji tego przepisu.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy zastosował się do wiążących wytycznych zawartych w ww. wyroku.

Dwukrotnie (wezwaniami z dnia 14 i 26 kwietnia 2023 r.) wzywał skarżącą do sprecyzowania, czy pismo z dnia 25 sierpnia 2022 r. stanowi odwołanie od decyzji z dnia 10 sierpnia 2022 r. w przedmiocie rozgraniczenia. Jednocześnie, w każdym z tych pism organ informował skarżącą o treści art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W wezwaniu z dnia 14 kwietnia 2023 r. wskazał także, że złożenie odwołania od decyzji z dnia 10 sierpnia 2022 r. w przedmiocie rozgraniczenia, wbrew treści art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, będzie skutkować wydaniem przez organ odwoławczy postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania. Wskazać również należy, że uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 578/22 Sąd wyraźnie i szczegółowo wyjaśnił stronie, że złożenie odwołania od decyzji rozgraniczeniowej jest niedopuszczalne, a jedyną drogą zaskarżenia decyzji rozgraniczeniowej jest żądanie przekazania sprawy sądowi powszechnemu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w tej sprawie.

Także z uzasadnienia zarzutów i wniosków skargi wynika, że strona skarżąca ma świadomość negatywnych dla siebie skutków złożenia odwołania od decyzji w przedmiocie rozgraniczenia, jednakże w dalszym ciągu podtrzymuje swoje stanowisko w sprawie.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu, strona z całą świadomością negatywnych dla siebie skutków podtrzymuje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 25 sierpnia 2022 r. będące odwołaniem od decyzji Wójta Gminy W. z dnia 10 sierpnia 2022 r. w przedmiocie rozgraniczenia. Jak już wcześniej wyjaśniono, w świetle art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, od decyzji w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, odwołanie nie przysługuje.

W konsekwencji, organ odwoławczy prawidłowo wydał, na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania od wyżej wskazanej decyzji.

Powyższe pozwala na stwierdzenie, że zarzuty skargi są nietrafne.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.).

Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.