Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 287/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 5 ust. 1 pkt 5; § 5 ust. 4;
journal: Dz.U. 2016 poz 2022
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
article: art. 151;
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b; art. 140ab ust. 2; art. 64 ust. 1, ust. 2; art. 140aa ust. 4 pkt 1; art. 2 ust. 35a;
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 77 § 1, art. 80; art. 107; art. 6, art. 7, art. 8; art. 15, art. 75, art. 81; art. 107 § 3; art. 8;
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant po rozpoznaniu w dniu 12 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 19 kwietnia 2023 r. nr 0601-IGC.4802.39.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 19 kwietnia 2023 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej także jako "DIAS") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 20 stycznia 2023 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia na P. B. kary pieniężnej w kwocie [...]zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V.

Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły następujące ustalenia.

W dniach 15-16 września 2022 r. na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w Dorohusku dokonano kontroli pojazdu członowego skradającego się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz trzyosiowej naczepy ciężarowej marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], kierowanego przez obywatela [...] Y. Y.. Kierujący pojazdem wykonywał międzynarodowy transport drogowy na rzecz przedsiębiorcy P. B. (dalej jako "skarżący"), prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P. B. [...]. Pojazdem przewożony był ładunek w postaci artykułów gospodarstwa domowego i artykułów sportowych o łącznej wadze brutto 16.425 kg w 1.060 kartonach (ładunek podzielny).

Wyniki ważenia pojazdu na wadze dynamicznej opisane w protokole nr [...] potwierdziły przekroczenie nacisku drugiej osi pojazdu będącej osią napędową o 1600 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 13,91 %).

Wynik powtórnego dynamicznego ważenia pojazdu opisany w protokole nr [...] z dnia wykazał przekroczenie nacisku drugiej osi pojazdu będącej osią napędową o 1420 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 12,35 %), przy dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku pojedynczej osi napędowej wynoszącym 11,5 tony.

W tych okolicznościach decyzją z dnia 20 stycznia 2023 r. organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie [...]zł, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 140ab ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm.), dalej jako "p.r.d.", za przewóz po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego jak za brak zezwolenia kategorii V.

W odwołaniu skarżący wskazał, że w dniu 15 września 2022 r. pojazdem członowym o nr rej. [...] przewożony był ładunek niepodzielny: kontener 40-stopowy. Podniósł, że kontener był zaplombowany i ani kierowca ani przewoźnik nie miał możliwości dokonania manipulacji umieszczonego w nim ładunku. Ponadto wniósł o przedstawienie dowodów tj. dokumentacji fotograficznej lub protokołu wnętrza kontenera, potwierdzających faktycznie i jednoznacznie iż wewnątrz przewożony ładunek był ładunkiem podzielnym.

DIAS nie uwzględnił odwołania i zaskarżoną decyzją z dnia 19 kwietnia 2023 r. utrzymał w mocy skontrolowane orzeczenie.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślił, że dwukrotnie przeprowadzony pomiar dynamicznego obciążenia drugiej osi pojazdu będącej osią napędową wykazał przekroczenie dopuszczalnej wartości, przy dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku pojedynczej osi napędowej wynoszącym 11,5 tony. Podczas ważenia dynamicznego pojazdu jako wynik ważenia przyjęto wskazania wagi, bez uwzględniania jakiegokolwiek błędu.

Dalej organ wyjaśnił, że organy celne, dokonując kontroli parametrów pojazdów, korzystają z zainstalowanych na terenach przejść granicznych urządzeń pomiarowych, które posiadają stosowne dokumenty legalizacyjne. Wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu należą do przyrządów pomiaru, które podlegają prawnej kontroli metrologicznej, czyli mogą być wprowadzane do obrotu i użytkowania oraz użytkowane tylko wówczas, jeżeli posiadają odpowiednio ważną decyzję zatwierdzenia typu lub ważną legalizację.

Organ stwierdził, że czynności dynamicznego ważenia nacisków osi pojazdu została przeprowadzona wagą samochodową do ważenia pojazdów w ruchu TAMTRON, znak fabryczny DW 600, nr fabryczny 201522 posiadającą świadectwo legalizacji ponownej z 22 lipca 2021 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie, znak wniosku WZ8.41.1487.2021.4.01, z którego wynika, że w dniu kontroli waga spełniała wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188, poz. 1345). W trakcie dokonywania pomiarów nie odnotowano żadnych nieprawidłowości pomiaru.

DIAS podkreślił, że waga spełniała wszystkie wymagania określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Wagi są właściwie oznaczone oraz prawidłowo zainstalowane w miejscu użytkowania, a tym samym zapewniają poprawność przeprowadzonego ważenia. Wagi zostały wyposażone w system automatycznej sygnalizacji błędów pomiaru. System ten nie zarejestrował żadnych nieprawidłowości w czasie przedmiotowego pomiaru, nie wykazywał również jakichkolwiek usterek ani wad. Zatem ważenie przebiegało bez błędów i w sposób zgodny z instrukcją użytkowania wag. W przeciwnym wypadku, gdyby ważenie odbyło się z zakłóceniami albo niezgodnie z instrukcją użytkowania wagi przez jej użytkownika, system zarejestrowałby błąd pomiaru. Z kolei błąd pomiaru skutkowałby koniecznością powtórzenia czynności. Pomiar, który był dokonany zgodnie z instrukcją producenta i na wadze posiadającej świadectwo legalizacji jest prawidłowy. Organ nie jest obowiązany do odejmowania od wyniku ważenia wskazanego przez wagę wartości 2 % w celu uzyskania wyniku ostatecznego, przyjmowanego do ustalenia rzeczywistych nacisków osi.

Organ podniósł, że pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, jest stosownie do art. 2 pkt 35a p.r.d., którego ruch jest dozwolony pod warunkiem uzyskania stosownego zezwolenia (art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d.). Dla pojazdu o naciskach osi przekraczających wielkości dopuszczalne wymagane jest zezwolenie kategorii V.

Pojazdem przewożony był towar w postaci artykułów gospodarstwa domowego i artykułów sportowych o łącznej wadze 16.425 kg, w 1060 kartonach (ładunek podzielny). Zgodnie zaś z art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I. Na podstawie art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, nakłada się karę pieniężną, której wysokość określa art. 140ab p.r.d. Na mocy art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b p.r.d., za brak zezwolenia kategorii V, w sytuacji gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20 %, ustala się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Stosownie do art. 140ab ust. 2 p.r.d., w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Z treści art. 140aa ust. 3 p.r.d. wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na nadawcę, załadowcę lub spedytora.

W ocenie organu odwoławczego, skarżący nie udowodnił zaistnienia okoliczności, które w świetle art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. stanowiłyby podstawę umorzenia postępowania. Dołożenie należytej staranności w rozumieniu tego przepisu oznacza, że przedsiębiorca uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Odpowiedzialność za właściwe załadowanie pojazdu obciąża również przewoźnika, który jako podmiot wykonujący profesjonalnie działalność gospodarczą w zakresie transportu rzeczy powinien być tym bezpośrednio zainteresowany zarówno ze względu na możliwość wykazania normatywności pojazdu podczas kontroli drogowej, jak i ze względu na bezpieczeństwo w ruchu drogowym prowadzącego pojazd i innych użytkowników dróg publicznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie P. B. zarzucił naruszenie:

1/ art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 15, art. 75, art. 81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) polegające na nie poczynieniu ustaleń oraz nie zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji oraz poczynieniu ustaleń niezgodnych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a także wadliwą jego analizę, skutkujące przyjęciem, że zebrane dowody w sposób jednoznaczny wskazują na wpływ lub zgodę skarżącego na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, a zaniechanie dokonania pomiaru rzeczywistej masy kontrolowanego pojazdu, co jest zaprzeczeniem zasady nakazującej organom administracji publicznej działać na podstawie i w granicach prawa oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, oraz nie wyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego;

2/ art. 8, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez niedopełnienie obowiązku starannego i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a następnie sporządzenia takiego uzasadnienia faktycznego decyzji, aby strona mogła poznać szczegółowe podstawy nałożenia kary pieniężnej i wydanie decyzji administracyjnej nakładającej karę pieniężną bez przeprowadzenia wnikliwego i szczegółowego postępowania administracyjnego;

3/ art. 140aa ust. 4 p.r.d. przez pozorne przeprowadzenie postępowania dotyczącego wystąpienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy;

4/ art. 10 k.p.a. w zw. z art. 78. § 1 w zw. z art. 75 § 1 poprzez odmowę dopuszczenia dowodów oraz pominięcie milczeniem pisma strony z dnia 19 stycznia 2023 r.;

5/ art. 107 k.p.a. poprzez pominiecie w uzasadnieniu pisma strony z dnia 19 stycznia 2023 r. a tym samym rażącym naruszeniem art. 8 k.p.a.;

6/ art. 35 § 1 i 3 k.p.a. poprzez celowe zakończenie postępowania wyjaśniającego w terminie krótszym niż 2 miesiące w przypadku gdy jak wynika z pisma z dnia 31 stycznia 2023 r. dano stronie na złożenie wyjaśnień czas od 3 do 5 stycznia 2023 r. co jest działaniem celowym oraz działaniem wbrew zasadom wynikającym z art. 6 do 11 k.p.a.;

7/ art. 2 oraz art. 91 ust. 3 Konstytucji RP poprzez złamanie generalnych zasad k.p.a., naruszenie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ignorowanie przepisów prawa wspólnotowego.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja organu odwoławczego wydana w przedmiocie nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł, jak za brak zezwolenia kategorii V, za transport pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego po drogach publicznych, pomimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d.

W myśl zaś art. 140ab ust. 2 p.r.d., w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, czyli zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 35a p.r.d., pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (art. 64 ust. 3 p.r.d.). Zgodnie z treścią tego załącznika w przypadku pojazdu nienormatywnego o naciskach osi przekraczających wielkości dopuszczalne, wymagane jest zezwolenie kategorii V.

Kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 (art. 64 ust. 4 p.r.d.). Jednocześnie, zgodnie z ust. 2 powołanego artykułu, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.). W sytuacjach określonych w pkt 2 i 3 ust. 3 art. 140aa p.r.d. kara pieniężna może być także nałożona na podmiot wykonujący czynności ładunkowe lub podmiot wykonujący inne niż wymienione w pkt 2 czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę lub spedytora. Wymaga przy tym podkreślenia, że w świetle treści art. 140aa ust. 1 i 3 p.r.d. kara pieniężna może być nakładana zarówno na podmiot wykonujący przejazd, jak również na podmioty wymienione w pkt 2 i 3 ust. 3 art. 140aa p.r.d. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd jest niezależna od odpowiedzialności ostatnio wymienionych podmiotów.

Przepis art. 140ab w ust. 1 pkt 3 p.r.d. za brak zezwolenia kategorii V przewiduje karę pieniężną w wysokości: a) 6000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%, b) 10000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, c) 15000 zł - w pozostałych przypadkach.

W niniejszej sprawie organ nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 10 000 zł, z uwagi na wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym.

Zdaniem strony, przewożony ładunek był ładunkiem niepodzielnym: był to bowiem zaplombowany kontener 40-stopowy. Zatem ani kierowca, ani przewoźnik nie miał możliwości dokonania manipulacji umieszczonym ładunkiem.

Jak wynika z akt sprawy pojazdem przewożony był towar w postaci artykułów gospodarstwa domowego i artykułów sportowych o łącznej wadze brutto 16425 kg w 1060 kartonach. Tym samym słusznie wskazywał organ, że tego rodzaju ładunek, jest ładunkiem podzielnym, który może być przewożony oddzielnie (rozdzielnie, w kilku partiach). W sytuacji, gdy z dokumentów przewożonego ładunku wynikało co i w jakiej ilości przewoził kontrolowany pojazd, a kierowca nie kwestionował tych dokumentów w trakcie kontroli, to organ – wbrew temu, co skarżący sugeruje w skardze - nie miał obowiązku wykonywania zdjęć fotograficznych towaru ani dokonania oględzin wnętrza kontenera, Słusznie również podnosił organ, że skarżący przed wykonaniem przewozu nie sprawdził (bądź nie wykazał by to uczynił), czy pojazd przekracza dopuszczalne normy, w tym normy nacisku osi. W przypadku przekroczenia normy w tym zakresie, przewoźnik powinien zawnioskować o ponowne rozmieszczenie ładunku, a w przypadku odmowy wykonania takiej czynności przez załadowcę, należało odmówić realizacji usługi transportowej.

W ocenie Sądu, DIAS prawidłowo ustalił, że nastąpiło przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej kontrolowanego pojazdu, a wykonujący transport nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Pomiarów nacisków osi, dokonali upoważnieni funkcjonariusze celno-skarbowi. Organ odwoławczy podkreślił, że ważenie środka transportowego stanowiło jedną z czynności przeprowadzanych w trakcie kontroli, w której w imieniu skarżącego brał udział kierowca pojazdu.

Według definicji zawartej w art. 2 pkt 57 p.r.d., nacisk osi oznacza sumę nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi.

Dopuszczalne naciski osi określone są przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), dalej "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych", wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Rozporządzenie to stanowi implementację przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. UE L 235 z dnia 17 września 1996 r., str. 59).

Stosownie do § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać 11,5 tony. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1-3 oraz ust. 5, są wartości rzeczywiste nacisków osi (§ 5 ust. 4 rozporządzenia).

W niniejszej sprawie w wyniku kontroli pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika samochodowego oraz trzyosiowej naczepy ciężarowej stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego. Dwukrotny pomiar wykazał przekroczenie dopuszczalnej wartości o 1.600 kg (przekroczenie o 13,91 %) i o 1.420 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 12,35 %), przy dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku pojedynczej osi napędowej wynoszącym 11,5 tony. Jako wiążący przyjęto korzystniejszy dla strony wynik ważenia.

Z protokołów znajdujących się w aktach przedmiotowej sprawy wynika, że kierowca przed dokonaniem ważenia został zapoznany z instrukcją ważenia, a pouczony o możliwości powtórnego ważenia, skorzystał z tego uprawnienia.

Kierowca podpisał protokoły kontroli, miała również zapewnioną możliwość wypowiedzenia się na temat czynności ważenia. Protokół z kontroli stanowi dokument urzędowy w świetle art. 76 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez uprawnione do tego organy w ich zakresie działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

W ocenie Sądu, brak jest przesłanek do uznania, że podczas czynności kontrolnych doszło do jakichkolwiek nieprawidłowości. Zatem stanowisko organu o występujących podstawach do nałożenia kary należy za prawidłowe. Ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów kontroli, wynika jednoznacznie, że kontrola nacisków osi pojazdu w dwóch przypadkach została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu TAMTRON, znak fabryczny DW 600, nr fabryczny 201522 posiadającą świadectwo legalizacji ponownej z 22 lipca 2021 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie, znak wniosku WZ8.41.1487.2021.4.01. Podkreślić należy, że brak jest dowodów, by waga została użyta nieprawidłowo, a skarżący nie formułuje takich zarzutów. Z akt sprawy nie wynika, by proces ważenia odbywał się w warunkach, które mogłyby zakłócać proces ważenia. Ważenie dokonane zostało na wagach spełniających wymogi normatywne i wykonane zostało w sposób zgodny z instrukcją obsługi urządzeń wagowych. Ważenie uznać należy zatem za prawidłowe.

Zaznaczyć przy tym należy, że skarżący był informowany przez organy obu instancji o możliwości skorzystania z art. 10 § 1 k.p.a. i zapoznania się z aktami sprawy, w tym z instrukcją użytej wagi, która się w nich znajduje. Skarżący z tej możliwości nie skorzystał. Zatem, nieprzesłanie przez organ instrukcji skarżącemu, o co wnosiła strona w piśmie z dnia 25 stycznia 2023 r. pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie. Także argumentacja skargi odnosząca się do wyznaczenia stronie zbyt krótkiego czasu na zapoznanie się z aktami sprawy oraz odniesienie się do zebranego w sprawie materiału dowodowego jest chybiona. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia 3 stycznia 2023 r. organ I instancji powiadomił stronę o zakończeniu postępowania dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni. Postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 5 stycznia 2023 r. Zakreślony termin upłynął zatem 12 stycznia 2023 r. organ I instancji wydał zaś swoją decyzję w dniu 20 stycznia 2023 r.

Także okoliczność, że w trakcie kontroli nie dokonano pomiaru masy całkowitej pojazdu członowego wraz z ładunkiem a masa całkowita liczona jako suma nacisków osi, w przypadku obu pomiarów, nie przekraczała dopuszczalnej normy, nie zwalnia skarżącego od odpowiedzialności i nie stanowi okoliczności egzoneracyjnej w świetle art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Jedynie w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna, w sytuacji gdy rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu, przepis art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. przewiduje umorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary. W niniejszej sprawie skarżący przewoził towar inny niż wymienione w ostatnio powołanym przepisie. Nie zachodziły zatem podstawy do uwzględnienia argumentacji skarżącego.

W dniu kontroli skarżący wykonywał zatem przejazd pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielnym, który nie może być przewożony pojazdem nienormatywnym (z wyjątkiem niemających w sprawie zastosowania przypadków przejazdu na podstawie zezwolenia kategorii I).

Wobec powyższego prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że kara nałożona być powinna na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b p.r.d. w związku z art. 140ab ust. 2 p.r.d., jak za brak zezwolenia kategorii V. Podkreślić należy, że nie jest to kara za brak samego zezwolenia, lecz kara za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego.

Sąd podziela także stanowisko organu, który nie dopatrzył się w sprawie dowodów na dochowanie przez skarżącego należytej staranności w realizacji czynności związanych z wykonywanym przewozem oraz na brak wpływu na powstanie naruszenia.

Zgodnie z art. 140aa ust. 4 p.r.d nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, wykonujący przejazd:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Z uwagi na rodzaj przewożonego ładunku, przypadek z pkt 2 art. 140aa ust. 4 p.r.d. z oczywistych względów nie może znaleźć odniesienia do okoliczności niniejszej sprawy.

Podkreślić należy, że odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym jest odpowiedzialnością administracyjną, a nie karnoadministracyjną przewoźników. Ma więc charakter obiektywny, jest odpowiedzialnością za wystąpienie zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia. Wynika z tego domniemanie odpowiedzialności przewoźnika, które może on obalić jedynie w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Ciężar dowodu wykazania tych przesłanek spoczywa na przedsiębiorcy/przewoźniku, gdyż to on wywodzi z tego przepisu skutki prawne (wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. II GSK 989/08).

Sąd podziela również argumentację organu II instancji dotyczącą braku możliwości zastosowania w niniejszej sprawie art. 140aa ust. 4 p.r.d. To na podmiocie wykonującym przewóz ciąży obowiązek wykazania, co uczynił dla zapewnienia wykonywania przewozu zgodnie z prawem oraz, że nic więcej zrobić nie mógł, a to co zrobił, pozwalało mu pozostać w uzasadnionym przekonaniu, że nie naruszy prawa.

Skarżący będący przedsiębiorcą zajmującym się profesjonalnie przewozem ładunków po drogach publicznych, nie dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i przygotowaniem ładunku do przewozu. Podmiot wykonujący przejazd, posiadając dane dotyczące ładunku, który podjął się przetransportować, powinien był przedsięwziąć kroki, zapobiegające przekroczeniu dopuszczalnych nacisków osi. Skarżący jako profesjonalny podmiot wykonujący przewozy powinien mieć wiedzę na temat zasad przewozu ładunków, rozkładu ładunków podzielnych w pojeździe i możliwość skontrolowania nacisku osi przy ładunkach o dużej masie. Obowiązek rozłożenia ładunku w sposób niepowodujący przekroczenia nacisku osi obciążał skarżącego. Przewoźnik przed rozpoczęciem przejazdu powinien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym w ustawach normom, ponieważ jest zobowiązany do przestrzegania wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w wykonywaniu przewozu. Przestrzeganie tych norm ma bowiem wpływ nie tylko na normatywność pojazdu, ale i na bezpieczeństwo w ruchu drogowym prowadzącego pojazd i innych użytkowników dróg publicznych. Nie można więc uznać, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, natomiast jako profesjonalny przewoźnik poprzez dołożenie należytej staranności mógł nie dopuścić do powstania naruszenia prawa.

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał zaś, że wykonał jakiekolwiek czynności, aby wykonywany przez niego przewóz nie naruszał stosownych norm, przykładowo przez sprawdzenie nacisków na poszczególne osie bezpośrednio po załadunku i przed rozpoczęciem przewozu. Nie wykazał też, że zaistniały nadzwyczajne i niezależne okoliczności, które spowodowały, że skarżący nie miał wpływu na powstałe naruszenie.

Podnoszone przez skarżącego argumenty, odnoszące się do odpowiedzialności załadowcy za powstanie naruszenia nie mogły odnieść skutku. Jak podnosi się w orzecznictwie, odpowiedzialność załadowcy ma odmienny charakter niż odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd i jest niezależna od odpowiedzialności przewoźnika (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., II GSK 993/19; z dnia 8 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 1064/18). Oznacza to, że odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz zaistnieje w sytuacji przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego niezależnie od tego, kto przyczynił się do wystąpienia naruszenia. Jak już wskazano powyżej, odpowiedzialność przewoźnika ma charakter obiektywny. Znajduje zastosowanie do podmiotu wykonującego przewóz w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia. Organy administracji ustalają jedynie, czy doszło, czy nie doszło do naruszenia przepisów ustawy. W przypadku stwierdzenia naruszeń, po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organ administracji odstąpić nie może. Podmiot wykonujący przejazd jest zwolniony od odpowiedzialności za powstałe naruszenie, jeżeli dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie tego naruszenia. Przewoźnik przyjmując towar, przed rozpoczęciem przewozu powinien sprawdzić stan pojazdu i towaru oraz proces załadunku, aby nie doszło do naruszenia jakichkolwiek norm prawa drogowego, gdyż ponosi odpowiedzialność za warunki przewozu oraz towar do czasu jego wydania odbiorcy. Brak staranności i błędy popełnione przez załadowcę, skutkujące nieprawidłowym rozmieszczeniem ładunku, obciążają w konsekwencji przewoźnika, który we właściwym czasie nie podjął działań w celu upewnienia się, czy sposób załadunku nie powoduje przekroczenia dopuszczalnych norm. W tych okolicznościach wniosek dowodowy zawarty w piśmie datowanym 19 stycznia 2023 r. dotyczący przesłuchania w charakterze świadka kierowcę w celu uzyskania odpowiedzi na szereg pytań, w tym "czy kierowca był obecny podczas załadunku towaru" należy ocenić jako spóźnione czynności skarżącego zmierzające do wykazania, że nie ponosi on odpowiedzialności za powstały delikt administracyjny. Tego rodzaju odpowiedzialności nie sposób utożsamiać z odpowiedzialnością za szkodę w przewozie na zasadzie winy, czego skarżący ma pełną świadomość, co wynika z dalszej treści wspomnianego pisma.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jasno wynika, że organ odniósł się do wspomnianego wniosku dowodowego. Organ ocenił, że wniosek nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zatem niezasadny jest zarzut o naruszeniu art. 107 k. p. a. oraz o rażącym naruszeniu art. 8 k.p.a. poprzez pomięcie ww. pisma strony.

W orzecznictwie wyrażany jest powszechnie pogląd, że wymienione w art. 140aa ust. 3 p.r.d. podmioty ponoszą odpowiedzialność na innych podstawach: przewoźnik (podmiot wykonujący przejazd) ponosi odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym, a nadawca, załadowca lub spedytor ładunku ponoszą odpowiedzialność za wpływ lub godzenie się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu (zob. np. wyroki WSA w Warszawie z 20 października 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 943/17 i NSA z 9 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 488/16).

W ocenie Sądu, bezzasadne są zarzuty naruszenia przez organy przepisów procesowych określonych w art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Sąd nie dopatrzył się również w działaniach organów naruszenia zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Nie wystąpiły też podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego.

Zdaniem Sądu, skoro ustalenia stanu faktycznego nie zostały przez stronę skutecznie podważone, to brak było również podstaw do zastosowania art. 81a § 1 k.p.a. regulującego kwestię rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości na korzyść strony.

W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W niniejszej sprawie odwołanie wpłynęło do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w dniu 15 lutego 2023 r. Zaskarżoną decyzję wydano w dniu 19 kwietnia 2023 r. Przed jej wydaniem w dniu 17 marca 2023 r. skarżącego zawiadomiono o możliwości wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego. Podobną procedurę zastosowano przed organem I instancji, który załatwił sprawę decyzją z dnia 20 stycznia 2023 r. a wcześniej bo w dniu 5 stycznia 2023 r. poinformował stronę o siedmiodniowym terminie na ustosunkowanie się do zebranych dowodów.

Należy wskazać, że podany w art. 35 § 3 k.p.a. termin załatwienia sprawy ma na celu przyspieszenie działania organów i jak najszybsze zakończenie postępowania administracyjnego. W tym celu ustawodawca wskazał maksymalne terminy zakończenia postępowania administracyjnego. Przepis ten nie wskazuje zaś terminu minimalnego, i w sytuacji gdy strona miała zagwarantowaną możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się w sprawie. Zatem argument skargi odnoszący się do zakończenia postępowania w terminie krótszym niż dwa miesiące, jest niezasadny.

Wbrew zarzutom i wnioskom skargi nie doszło do naruszenia art. 2 oraz art. 91 ust. 3 Konstytucji RP. Organ działał na podstawie i w granicach prawa, co wyżej wykazano. W tej sytuacji nie można mówić ani o złamaniu zasady demokratycznego państwa prawnego, ani o naruszeniu Konwencji regulującej międzynarodowe przewozy drogowe. Sprawa naruszenia tej Konwencji była już wcześniej sygnalizowana przez skarżącego, w tym m.in. na etapie postępowania odwoławczego.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.).

Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś skarżący nie wnosił o przeprowadzenie rozprawy.