Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 251/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Damian Bronowicki Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności ekologicznej na rok 2022 uchyla zaskarżoną decyzję w całości.


UZASADNIENIE

Skarżąca A. spółka z ograniczona odpowiedzialnością, wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (organ II instancji) z dnia [...] r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (organ I instancji) z dnia [...] r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania płatności ekologicznej (PROW2014-2020) na rok 2022.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikał następujący stan sprawy.

W dniu 19.05.2022 r. spółka A. złożyła do organu I instancji wniosek o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014- 2020) (płatność RE) na rok 2022, w ramach pakietu 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji - obszar 75,62 ha do działek rolnych E2,13,14, X4, 02, V2. Po weryfikacji wniosku organ stwierdził, że zadeklarowana działka rolna E2 położona na działce ewidencyjnej nr [...] nie widnieje w wykazie producentów spełniających wymagania dotyczące produkcji ekologicznej przesłanym z Jednostki Certyfikującej za rok 2022.

Organ I instancji wystosował do Jednostki Certyfikującej B. M. (JC) prośbę o odniesienie się do stwierdzonych różnic pomiędzy deklaracją rolnika a danymi zawartymi w wykazie jednostki certyfikującej (brak działki rolnej E2). W odpowiedzi Jednostka Certyfikująca potwierdziła, że działka rolna E2 celowo nie została ujęta w wykazie. Organ wskazał, żeobecność na wykazie potwierdzenia produkcji ekologicznej przez Jednostkę Certyfikującą jest jednym z zasadniczych warunków umożliwiających przyznanie płatności RE w pakiecie 7. Uznał tym samym, że działkę rolną E2 o powierzchni 32,01 ha należy wykluczyć z płatności RE. Na pozostałych zadeklarowanych działkach: 13, 14, X4, 02, V2, ujętych na wykazie JC, nie stwierdzono nieprawidłowości. Uznał, że spółka przedeklarowała powierzchnię na poziomie 73,40 %, zgodnie z wyliczeniem:75,62 ha-43,61 ha = 32,01 ha; 32,01 ha/43,61 hax 100 % = 73,40 %,gdzie: 75,62 ha - powierzchnia zadeklarowana do płatności RE, 43,61 ha - powierzchnia stwierdzona dla płatności RE podczas kontroli administracyjnej, 32,01 ha - różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną, 73,40 % - procentowa różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną dla płatności RE.

Ostatecznie organ I instancji zastosował regulację z art. 19 ust. 1 - 3 Rozporządzenia nr 640/2014 i w związku z zadeklarowaniem do płatności ekologicznej powierzchni przekraczającej 50 ha, zastosował uśrednioną stawkę płatności w ramach wariantu 7.1 uprawy rolnicze po okresie konwersji- określoną na podstawie § 15 rozporządzenia RE,tj. 1089,21 zł,(50 ha x 1190) + (25,62 ha x 892,50 zł)/75,62 ha = 1 089,21 zł,32,01 ha x 1 089,21 zł/ha = 34 865,52 zł,gdzie: 32,0 i ha - różnica między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym, 1 089,21 zł/ha - uśredniona stawka płatności w wariancie 7 w roku 2022, 34 865,52 zł - kwota sankcji wieloletniej wynikającej z przedeklarowania powierzchni. Decyzją z dnia [...] r. odmówił spółce płatności RE na rok 2022 w wariancie 7, nałożył potrącenia w kwocie 34 865,52 zł oraz nie przyznał kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych.

W wyniku rozpoznania wniesionego przez Skarżącą odwołania Dyrektor OR ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jego ocenie organ I instancji oparł się na całości zgromadzonej dokumentacji oraz zastosował w sposób właściwy przepisy prawa. Brak działki rolnej E2 (co zostało potwierdzone w dniu [...].05.2023 r. przez Jednostkę Certyfikującą) na wykazie, który obejmuje producentów wraz z działkami rolnymi spełniających wymogi gospodarstw ekologicznych, przekłada się na to, że powierzchnia 32,01 ha zadeklarowana na działce rolnej E2 nie spełniła wymagań dotyczących rolnictwa ekologicznego. Tym samym działka rolna E2 nie kwalifikuje się do przyznaniapłatności RE. Na spornej powierzchni nie został wypełniony postanowienia § 9 ust. 1 Rozporządzenia RE, który stanowi, że płatność ekologiczna przyznawana jest, jeżeli rolnik prowadzi produkcje rolną zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 14 ustawy RE. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego odmowy przyznania płatności na skutek błędu matematycznego podkreślił, że sprawa poddana została ponownej analizie zgodnie z przepisami prawa i sposób wyliczenia procentowej powierzchni przedeklarowania jest prawidłowy.

Skarżąca nie zgodziła się z decyzją organu II instancji i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając wydanie decyzji na podstawie wadliwie zrekonstruowanego stanu faktycznego oraz z naruszeniem wskazanych przepisów prawa. W ocenie spółki, odmowa przyznania płatności ekologicznej do powierzchni 43,61 ha została podjęta w skutek błędu matematycznego. Powierzchnia 43,61 ha stanowi powierzchnię stwierdzoną w uprawach rolniczych po okresie konwersji. W związku z czym wykluczona z płatności działka o nr [...] i pow. 32,01 ha nie stanowi 73,40 % zobowiązania podjętego [...] marca 2019 r. o pow. 75,62 ha.Dalej Skarżąca podała, że zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia RE (wskazanego w zaskarżonej decyzji) płatności RE są przyznawane, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego w rozumieniu art. 2 ust 1 pkt 14 ustawy RE. Uprawy na spornej działce nr [...] są i były uprawami ekologicznymi, a tylko w wyniku błędu oraz wadliwych czynności JC nie znalazły się w wykazie o jakim mowa w wykazie producentów wskazanych w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie z art. 29 ust 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (EU) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. wsparcia gospodarstw ekologicznych udziela się na hektar użytków rolnych rolnikom lub grupom rolników, którzy dobrowolnie podejmują się konwersji na praktyki i metody rolnictwa ekologicznego lub utrzymanie takich praktyk i metod określonych w rozporządzeniu nr 834/2007. Jednostka Certyfikująca B. M. sp. z o. o. pobrała tylko jedną próbkę o gramaturze 0,2 kg przy granicy działki [...] z inną działką, na której nie była prowadzona działalność ekologiczna. Pobór próbki został dokonany wadliwie niezgodnie z obowiązującymi procedurami, zarówno co do wagi próbki (zbyt mała waga próbki), jak również co do sposobu jej poboru (niewłaściwe pobranie próbki z jednego skrajnego miejsca na działce 32 ha (łączny areał upraw ekologicznych wynosił ponad 70 ha, a pobrano tylko jedną próbkę z jednego miejsca), a w konsekwencji wadliwe opracowanie próbki, w szczególności nie pobranie próbek pierwotnych, zbiorczych i nie wydzielenie próbki laboratoryjnej z próbki zbiorczej (ogólnej). Dodatkowo JC nie poinformowała rolnika o możliwych trybach odwoławczych od ich decyzji, jak również nie zastosowała przewidzianych prawem działań/trybów naprawczych. Metody pobierania próbek w gospodarstwie ekologicznym są opisane m.in w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 listopada 2013 r. w sprawie pobierania próbek roślin, produktów roślinnych na obecność pozostałości środków ochrony roślin (Dz. U. z 2013 r. poz. 1549). W sprawie JC nie dochowała procedur pobierania próbek, a w konsekwencji również wyniki badań są nieprawidłowe i nie powinny stanowić podstawy rozstrzygnięć.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 8 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Go 360/23 uchylił zaskarżona decyzję w całości. W motywach uzasadnienia Sąd stwierdził, że uwzględnienie skargi nastąpiło z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a.). Do skargi dołączono bowiem protokół pobrania próbki nr [...] do analiz pozostałości środków niedozwolonych w produktach pochodzących z ekologicznych gospodarstw rolnych – produkcja roślinna (dalej: "Protokół"). Na rozprawie w dniu 8 lutego 2024 r. Sąd postanowił o przeprowadzeniu dowodu z tego dokumentu. Sąd podkreślił, że uzyskanie nowych dowodów nieznanych organowi w dacie orzekania, stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775) - dalej "k.p.a.",.). Naruszenie zaś prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego stanowi- zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b)P.p.s.a. – podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Przeprowadzenie przez sąd administracyjny, z urzędu lub na wniosek strony, dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a pozwala ocenić czy dowód z dokumentu jest nowym dowodem istniejącym w dniu wydania decyzji, nieznanym organowi, który wydał decyzję, mogącym stanowić podstawę do przyjęcia, iż spełnione są warunki do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Ocena sądu zaś przeprowadzonego dowodu uzupełniającego z dokumentu, który nie był znany organowi, może prowadzić do wniosku, iż zachodzi podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. Zdaniem Sądu protokół jest niewątpliwie istotnym nowym dowodem, istniejącym w dniu wydania decyzji, nieznanym organowi, który wydał decyzję. Został sporządzony [...] sierpnia 2022 r., zatem przed wydaniem decyzji organu I instancji i nie był przedstawiony organom.

Dalej Sąd wskazał, że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcie na wykazie producentów spełniających wymagania dotyczące produkcji ekologicznej, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1370 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą RE". Stosownie do art. 6 ust. 5 RE wykaz ten, do celów postępowania dowodowego w postępowaniu prowadzonym w sprawach związanych z udzielaniem pomocy finansowej producentom ekologicznym z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji jest dokumentem urzędowym w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.Z kolei zgodnie z art. 76 § 1 i 2 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzanych przez organy jednostek organizacyjnych lub podmioty, w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw wymienionych w art. 1 pkt 1 i 4. Szczególna moc dowodowa tego wykazu, jako dokumentu urzędowego, polega na tym, że organ nie może odrzucić istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym bez przeprowadzenia przeciwdowodu. Nie jest to równoznaczne z koniecznością przyjęcia wynikających z niego okoliczności za udowodnione, lecz z koniecznością podjęcia inicjatywy w celu obalenia domniemania wynikającego z tego dowodu - jeśli okoliczność stwierdzona w dokumencie urzędowym, ocenionym przez pryzmat art. 80 k.p.a., budzi wątpliwości w świetle pozostałych okoliczności i dowodów, bądź jawi się jako niepełna czy niejasna.

Sąd ocenił, że co do zasady prawidłowo zauważył organ II instancji, brak ujęcia producenta lub jego działki we wspomnianym wykazie, uprawnia organy do przyjęciawyłącznie na podstawie tego dokumentu, że producent lub działka nie spełnia wymagania dotyczącego rolnictwa ekologicznego. Prowadzi to do nie przyznania płatności stosownie do § 9 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2018 r., poz. 1784, ze zm. – dalej "rozporządzenie RE" , bowiem przepis ten umożliwia przyznanie płatności ekologicznej, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 14 ustawy RE.

Sąd podkreślił, że w wypadku stwierdzenia, iż jednostka certyfikująca sporządziła wykaz niezgodnie z obowiązującymi przepisami, na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych dowodów, wykaz ten nie może zostać uznany nie tylko za dokument urzędowy ale w ogóle za dowód w sprawie. Sąd wskazał, że z treści protokołu wynika, iż w dniu [...] sierpnia 2022 r. z działki rolnej E2 o powierzchni 32,01 ha pobrano 2 egzemplarze próbki gryki zwyczajnej o masie "0,2". Próbki zostały pobrane do analiz pozostałości środków niedozwolonych w produktach pochodzących z ekologicznych gospodarstw rolnych – produkcja roślinna. Pobranie próbek nastąpiło "zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 września 2020 r. w sprawie pobierania próbek roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów do badań na obecność pozostałości środków ochrony roślin (Dz. U. z 2020 r. poz. 1589)" – dalej "rozporządzenie w sprawie pobierania próbek". Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej wskazanej w art. 21 ust. 5 ustawy z 13 lutego 2020 r. o Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa (Dz. U. z 2020 r., poz. 425). Zgodnie z tym przepisem Minister właściwy do spraw rolnictwa określi w drodze rozporządzenia:1) sposób pobierania próbek do badań laboratoryjnych na obecność pozostałości środków ochrony roślin,2) wzór protokołu pobrania próbek do badań laboratoryjnych na obecność pozostałości środków ochrony roślin,3) sposób zabezpieczenia próbek pobranych do badań laboratoryjnych na obecność pozostałości środków ochrony roślin,4) sposób postępowania z próbkami pobranymi do badań laboratoryjnych na obecność pozostałości środków ochrony roślin oraz z pozostałościami po tych próbkach- mając na uwadze rodzaj materiału, z jakiego te próbki są pobierane, oraz zapewnienie wiarygodności wyników tych badań.

Sąd wskazał również, że stosownie do treści ust. 3 Załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie pobierania próbek –"Sposób Pobierania Próbek Pierwotnych do Badań", próbki pierwotne roślin zbożowych, roślin oleistych, gryki i szarłatu pobiera się w liczbie miejsc określonej w tabeli 3, ścinając wszystkie kłosy, wiechy albo łuszczyny z dwumetrowych odcinków pola, w jeden z niżej podanych sposobów: 1) po przekątnej powierzchni pola, 2 zakosami wzdłuż powierzchni pola. We wspomnianej tabeli, w wypadku powierzchni uprawy pomiędzy 30 a 50 ha, liczba miejsc (odcinków), w których pobiera się próbki wynosi 40. Ponadto, stosownie do treści Załącznika nr 2 "Minimalne Wielkości Próbek Laboratoryjnych" w wypadku gryki, minimalna wielkość każdej z próbek laboratoryjnych wynosić powinna 1kg. Zgodnie z kolei z art. 15 ust. 1 ustawy RE analizy, badania i diagnostykę laboratoryjną na próbkach pobranych w ramach kontroli urzędowych w obszarze, o którym mowa w art. 1 ust. 2 lit. i rozporządzenia 2017/625, przeprowadza się w laboratoriach urzędowych, o których mowa w art. 37 rozporządzenia 2017/625, lub krajowych laboratoriach referencyjnych, o których mowa w art. 100 rozporządzenia 2017/625.

W ocenie Sądu zestawienie treści przywołanych przepisów z treścią protokołu wskazuje na istotne rozbieżności pomiędzy wynikającą z protokołu ilością oraz masą pobranych próbek a obowiązującymi przepisami. Tym samym, niezbędne jest szczegółowe wyjaśnienie przez organ kwestii czy pobranie próbek przez jednostkę certyfikującąna działce E2, zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami i w związku z tym, czy ich analiza i badanie, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy RE, były prawidłowe. Dlatego niezbędne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a, bowiem brak postępowania we wspomnianym zakresie, w świetle treści protokołu i cytowanych przepisów, może stanowić naruszenie art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2422). Sąd wskazał, że skutkiem ewentualnego stwierdzenia przez organ naruszenia przepisów regulujących sposób pobierania próbek powinno być nieuznanie wykazu producentów za dowód w sprawie, w części dotyczącej prowadzenia produkcji rolnej na działce E2 zgodnie bądź niezgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 14 ustawy RE. Posłużenie się jednak takim dowodem oznaczałoby brak prawidłowego rozpatrzenia materiału dowodowego.

Sąd nie uwzględnił natomiast zarzutu dotyczącego błędnego obliczenia procentu powierzchni przedeklarowanej. Stosownie do treści art. 19 ust. 1 i 2 Rozporządzenia 640/2014 (Dz. U. UE. L z 2014 r., nr 181, str. 48) jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru zatwierdzonego. Jeśli różnica ta przekracza 20 % obszaru zatwierdzonego, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego (ust. 1). Jeśli różnica ta przekracza 50 %, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18 (ust. 2).

Sąd podkreślił, że rację ma skarżący, iż wykluczona z płatności działka o powierzchni 32,01 ha nie stanowi 73,40% powierzchni zobowiązania podjętego o powierzchni 75,62 ha. Jednak dla obliczenia "różnicy", o której mowa w ww. przepisach, istotna jest nie powierzchnia podjętego zobowiązania a powierzchnia zatwierdzona, która w niniejszej sprawie wyniosła 43,61 ha. Różnica pomiędzy obszarem zgłoszonym (75,62 ha) a zatwierdzonym (43,61 ha) wynosi 32,01 ha, co przekracza 50% obszaru zatwierdzonego (43,61 ha) bowiem stanowi jego 73,40%.

Rozpoznając sprawę ponownie organ II instancji zwrócił się pismem z dnia [...].05.2024 r., do Jednostki Certyfikującej B. M. Sp. z o.o. zpytaniem dotyczącym poprawności sporządzenia protokołu pobrania próbki nr [...] do analizy pozostałości środków niedozwolonych w produktach pochodzących z ekologicznych gospodarstw rolnych - produkcja roślin dla producenta A. Sp. z o.o. na działce ewidencyjnej nr [...] (działka rolna E2). Organ zwrócił się w wyjaśnienie czy pobranie próbek na działce "E2" zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa? Organ zwrócił się również o wskazanie jakie procedury obwiązują w tym zakresie?

B. pismem z dnia [...] maja 2024 r. odpowiedział, iż wielkość pobranej próbki nr [...] jest zgodna z rozporządzenie w sprawie pobierania próbek. Próbka została pobrana z pola uprawnionego w trakcie okresu wegetacji rośliny. Informacja ta jest zawarta w protokole w sekcji Rodzaj próbki. Zgodnie z załącznikiem nr 2 rozporządzenia, określającym minimalne wielkości próbek laboratoryjnych, w przypadku poboru roślin przed osiągnieciem dojrzałości zbiorczej, minimalna wielkość próbki laboratoryjnej to 0,2 kg. Dodatkowo wskazano, że próbka została pobrana w 2 egzemplarzach, tj. pobrano próbkę laboratoryjną oraz wtórnik.

Decyzja z dnia [...] r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ stwierdził m.in., że dokonał analizy poprawności działania Jednostki Certyfikującej i uzyskał informacje, że pobranie próbek nastąpiło zgodnie z przepisami prawa. Jednostka jednoznacznie wskazała, iż próbka została pobrana zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia w sprawie pobierania próbek.

Organ odwoławczy przeanalizował wyjaśnienia jednostki oraz protokół pobrania próbki w kontekście zapisów zawartych w załączniku numer 2 do rozporządzenia w sprawie pobierania próbek. Załącznik nr 2 do powyższego rozporządzenia zawiera tabele z minimalnymi wielkościami próbek laboratoryjnych. W tabeli przy liczbie porządkowej 6 widnieje klasyfikacja produktu a wśród nich widnieją, m.in. rośliny przed osiągnięciem dojrzałości zbiorczej (tj. w okresie wegetacji) i w tej kategorii zgodnie z wyjaśnieniami jednostki została zakwalifikowana pobrana próbka gryki zwyczajnej z działki rolnej E2 - co zostało ujęte w protokole pobrania próbki w sekcji rodzaj próbki. Mając na uwadze, iż pobór próbki na działce rolnej E2 dotyczył rośliny przed okresem osiągnięcia dojrzałości zbiorczej, to wg tabeli minimalna wielkość każdej z próbek laboratoryjnych wynosi 0,2 kg. Taka też wartość widnieje w protokole pobrania próbki. Powyższe ustalenia potwierdza Jednostka Certyfikująca B. w piśmie z dnia [...] maja 2024 r.

Organ wskazał, że z protokołu pobrania próbki wskazani, iż zostały pobrane dwie próbki, tj. laboratoryjna oraz wtórnik (próbka dla producenta) nie oznacza jednak, żejednostka pobrała próbkę tylko z jednego miejsca.

Organ wyjaśnił, iż każda próbka laboratoryjna, która jest wysyłana do laboratorium i znajduje swoje odzwierciedlenie w protokole pobrania próbki nr [...], jest efektem końcowym całego procesu poboru fragmentów roślin z różnych części kontrolowanej działki oraz połączenia i wymieszania ich ze sobą.

Pierwszym etapem całego procesu uzyskania próbki laboratoryjnej jest pobranie fragmentów roślin (tzw. próbek pierwotnych) które są ścinane z rośliny w określonych miejscach wynikających z pkt 6 załącznika nr 1 rozporządzenia w sprawie pobierania próbek. Jeśli natomiast chodzi o liczbę miejsc poboru fragmentów roślin w przedmiotowej sprawie, wynosi ona od 25 do 30 zgodnie z tabelą numer 4 znajdującą się w załączniku nr 1 rozporządzenia w sprawie pobierania próbek, a wynika to bezpośrednio z powierzchni uprawy działki rolnej E2 (32,01 ha) oraz z tego, iż fragmenty roślin do badań zostały pobrane przed osiągnięciem dojrzałości zbiorczej.

W kolejnym kroku wszystkie zebrane fragmenty roślin (tj. próbki pierwotne) łączone są ze sobą i dokładnie mieszane aby powstał materiał zbiorczy, zebranych wcześniej fragmentów roślin (tzw. próbka zbiorcza). Dopiero z dokładnie ze sobą połączonego i wymieszanego materiału zbiorczego fragmentów roślin, zostaje wydzielona próbka laboratoryjna o odpowiedniej minimalnej wadze (załącznik numer 2 do rozporządzenia w sprawie pobierania próbek). Z pobrania próbek laboratoryjnych (dwa egzemplarze) zgodnie z § 3 rozporządzenia w sprawie pobierania próbek, sporządza się protokół, który pozostawia się producentowi lub przedstawicielowi producenta. Jedna próbka laboratoryjna trafia do laboratorium natomiast druga do producenta rolnego.

Ostatecznie organ uznał, że pobór próbek był zgodny z prawem, a tym samym wskazał, iż obecność na wykazie potwierdzenia produkcji ekologicznej przez Jednostkę Certyfikującą jest jednym z zasadniczych warunków umożliwiających przyznanie płatności RE w pakiecie 7. Uznał tym samym, że działkę rolną E2 o powierzchni 32,01 ha należy wykluczyć z płatności RE.

W wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze Skarżąca podniosła m.in., że zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia RE płatności RF są przyznawane, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego w rozumieniu art. 2 ust 1 pkt 14 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej. W niniejszej sprawie uprawy na spornej działce nr [...] są i były uprawami ekologicznymi, a tylko w wyniku błędu oraz wadliwych czynności Jednostki Certyfikującej, nie znalazły się w wykazie o jakim mowa w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Jednostka pobrała tylko jedna próbkę o gramaturze 0,2 kg, przy granicy działki [...] z inną działką, na której nie była prowadzona działalność ekologiczna. Pobór próbki został dokonany wadliwie niezgodnie z obowiązującymi procedurami, w szczególności co do sposobu jej poboru (niewłaściwe pobranie próbki z jednego skrajnego miejsca na działce 32 ha (łączny areał upraw ekologicznych wynosił ponad 70 ha, a pobrano tylko jedną próbkę z jednego miejsca), a w konsekwencji wadliwe opracowanie próbki, w szczególności nie pobranie próbek pierwotnych, zbiorczych i nie wydzielenie próbki laboratoryjnej z próbki zbiorczej (ogólnej). Dodatkowo Jednostka nie poinformowała rolnika o możliwych trybach odwoławczych od ich decyzji.

Organ II instancji przeprowadził postępowanie wadliwie, w szczególności nie dał stronie możliwości wypowiedzenia się względem zebranego materiału dowodowego, który de facto sprowadza się wyłącznie do pisma z dnia 28 maja 2024 r. Jednostka certyfikująca wskazała wyłącznie, iż wielkość próbki jest zgodna z podanym rozporządzeniem oraz iż pobrano próbkę w dwóch egzemplarzach, tj.: laboratoryjną i wtórnik.

W ocenie Skarżącej przekazane informacje są lakoniczne i nie wyjaśniają okoliczności w jaki sposób pobierano próbki i z ilu miejsc, a sporządzony protokół jest niezgodny z normatywnym wzorem i odbiega od wzoru stanowiącego załącznik nr 3

rozporządzenia w sprawie pobierania próbek, w tym nie zawiera miejsca na uwagi producenta (w protokole nr [...] wbrew wymaganiom wzoru nie ma miejsca na uwagi, jest tylko miejsce na uwagi próbobiercy).

Skarżąca stwierdziła, że organ odwoławczy wadliwie, niezgodnie z wytycznymi WSA w Gorzowie Wielkopolskim nie wyjaśnił, czy pobranie próbek przez Jednostkę zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, a w konsekwencji ich analiza i badanie nie były prawidłowe.

Wskazując na powyższe okoliczności Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnieć należy, że na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach jej kontroli stwierdzić należy, że narusza ona prawa w stopniu obligującym Sąd do jej uchylenia.

Stosownie do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci, np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Podkreślić należy, że przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 P.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania.

Działania naruszające wyrażoną w art. 153 P.p.s.a. zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego.

Przypomnieć należy, że WSA w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 8.02.2024 r, sygn. akt I SA/Go 360/23 uchylił decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] r. w przedmiocie płatności ekologicznej na rok 2022. Sąd wskazał w uzasadnieniu, że "niezbędne jest szczegółowe wyjaśnienie przez organ kwestii czy pobranie próbek przez jednostkę certyfikującą na działce E2, zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami i w związku z tym, czy ich analiza i badanie, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy RE, były prawidłowe. Tym samym niezbędne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a, bowiem brak postępowania we wspomnianym zakresie, w świetle treści Protokołu i cytowanych przepisów, może stanowić naruszenie art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2422). Skutkiem ewentualnego stwierdzenia przez organ naruszenia przepisów regulujących sposób pobierania próbek powinno być nieuznanie wykazu producentów za dowód w sprawie, w części dotyczącej prowadzenia produkcji rolnej na działce E2 zgodnie bądź niezgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 14 ustawy RE. Posłużenie się jednak takim dowodem oznaczałoby brak prawidłowego rozpatrzenia materiału dowodowego".

W ocenie składu Sadu rozpoznającego niniejszą sprawę, przeprowadzone przez organ II instancji postępowanie nadal nie wyjaśniło wątpliwości Sądu wynikających z wyroku I SA/Go 360/23. Tym samym stan faktyczny sprawy w dalszym ciągu nie został ustalony w sposób prawidłowy, pełny, umożliwiający jego ocenę.

Podkreślić należy, że organ II instancji dokonał prawidłowej interpretacji przepisów rozporządzenia w sprawie pobierania próbek. Prawidłowo wskazał, że w sprawie miał zastosowanie załącznik nr 2 rozporządzenia. Załącznik ten zawiera tabele z minimalnymi wielkościami próbek laboratoryjnych. W tabeli przy liczbie porządkowej 6 widnieje klasyfikacja produktu a wśród nich widnieją, m.in. rośliny przed osiągnięciem dojrzałości zbiorczej (tj. w okresie wegetacji) i w tej kategorii zgodnie z wyjaśnieniami jednostki została zakwalifikowana pobrana próbka gryki zwyczajnej z działki rolnej E2 - co zostało ujęte w protokole pobrania próbki w sekcji rodzaj próbki. Mając na uwadze, iż pobór próbki na działce rolnej E2 dotyczył rośliny przed okresem osiągnięcia dojrzałości zbiorczej, to wg tabeli minimalna wielkość każdej z próbek laboratoryjnych wynosi 0,2 kg. I taka też wartość widnieje w protokole pobrania próbki. Powyższe ustalenia potwierdza Jednostka Certyfikująca w piśmie z dnia [...] maja 2024 r.

Prawidłowo wskazał również organ, że stwierdzenie w protokole pobrania próbki, iż zostały pobrane dwie próbki, tj. laboratoryjna oraz wtórnik (próbka dla producenta) nie oznacza, że jednostka pobrała próbkę tylko z jednego miejsca.

Właściwie wskazał organ, że pobranie próbki laboratoryjnej, jest efektem końcowym całego procesu poboru fragmentów roślin z różnych części kontrolowanej działki oraz połączenia i wymieszania ich ze sobą.

Pierwszym etapem całego procesu uzyskania próbki laboratoryjnej jest pobranie fragmentów roślin (tzw. próbek pierwotnych) które są ścinane z rośliny w określonych miejscach wynikających z pkt 6 załącznika nr 1 rozporządzenia w sprawie pobierania próbek. Jeśli natomiast chodzi o liczbę miejsc poboru fragmentów roślin w rozpoznawanej sprawie, towinna ona wynosić od 25 do 30 zgodnie z tabelą numer 4 znajdującą się w załączniku nr 1 rozporządzenia w sprawie pobierania próbek, a wynika to bezpośrednio z powierzchni uprawy działki rolnej E2 (32,01 ha) oraz z tego, iż fragmenty roślin do badań zostały pobrane przed osiągnięciem dojrzałości zbiorczej.

W kolejnym kroku Jednostka Certyfikująca wszystkie zebrane fragmenty roślin (tj. próbki pierwotne) łączy ze sobą i dokładnie miesza aby powstał materiał zbiorczy zebranych wcześniej fragmentów roślin (tzw. próbka zbiorcza). Dopiero z dokładnie ze sobą połączonego i wymieszanego materiału zbiorczego fragmentów roślin zostaje wydzielona próbka laboratoryjna o odpowiedniej minimalnej wadze (załącznik numer 2 do rozporządzenia w sprawie pobierania próbek). Z pobrania próbek laboratoryjnych (dwa egzemplarze) zgodnie z § 3 rozporządzenia w sprawie pobierania próbek, sporządza się protokół, który pozostawia się producentowi lub przedstawicielowi producenta. Jedna próbka laboratoryjna trafia do laboratorium natomiast druga do producenta rolnego.

Tym samym stwierdzić należy, że organ prawidłowo wskazał podstawę prawną poboru próbek. Jednak zgodnie ze wskazaniem Sądu zawartym w wyroku I SA/Go 360/23, "niezbędne jest szczegółowe wyjaśnienie przez organ kwestii czy pobranie próbek przez jednostkę certyfikującą na działce E2, zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami...". Kwestia ta nie została nadal wyjaśniona przez organ II instancji. Organ, odwołując się do pisma Jednostki certyfikującej z dnia 28 maja 2024 r. uznał, że próbka została pobrana zgodnie ze wskazanymi przepisami. Jednak z pisma tego okoliczność taka nie wynika. Jednostka wskazała jedynie, jakie przepisy mają zastosowanie w sprawie pobrania próbki. Stwierdziła, iż próbka została pobrana z pola uprawnionego, jednak nie wskazała (z protokołu to nie wynika) z jakich i ilu miejsc pola zostały pobrane fragmenty roślin, z których powstała ostatecznie próbka.

Przypomnieć należy, że Skarżąca konsekwentnie podnosi, że próbka była zebrana jedynie z jednego miejsca.

Rację ma Skarżąca, że uzyskane przez organ w toku ponownego postepowania informacje są lakoniczne i nie wyjaśniają okoliczności w jaki sposób faktycznie pobierano próbki i z ilu miejsc.

Rację ma również Skarżąca, że organ odwoławczy wadliwie, niezgodnie z wytycznymi WSA w Gorzowie Wielkopolskim, nie wyjaśnił czy pobranie próbek przez Jednostkę zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, a co za tym idzie, czy ich analiza i badanie były prawidłowe.

Zgodnie z treścią art. 153 P.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności winien uwzględnić - stosownie do treści art. 153 P.p.s.a. - wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Go 360/23 r. oraz - mając jednocześnie w polu widzenia obowiązek przestrzegania pozostałych reguł postępowania - by rozstrzygnięcie odpowiadało prawu materialnemu, wnikliwie uzasadni swoje stanowisko w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych też powodów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.