Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 412/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 29, art. 31, art. 33, art. 34
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2023 roku sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 10 stycznia 2023 r., nr SKO.GiK/4161/79/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z 10 stycznia 2022 r., nr SKO.GiK/4161/79/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy O. z 17 października 2022 r. znak: [...] orzekającą o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy nieruchomościami położonymi w Ż. - gm. O., oznaczonymi jako: działka nr ewid. [...] (stanowiąca własność skarżącego S. G.), z działką sąsiednią o nr [...] (stanowiącą własność uczestniczki M. K.), na odcinku między punktami 11088 – 7313 i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia przez sąd powszechny właściwy z miejsca położenia nieruchomości.

Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z 17 października 2022 r. organ pierwszej instancji orzekł jak wyżej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia opisano przebieg przedmiotowego postępowania. Wskazano, że w 24 marca 2022 r. wszczęto na wniosek skarżącego postępowanie rozgraniczeniowe dla nieruchomości położonej w Ż., oznaczonej jako działka o nr [...] stanowiącej własność skarżącego z działką sąsiednią o nr ewid. [...]. Do powyższych czynności został upoważniony geodeta uprawniony W. K. - wyznaczony i umocowany przez organ prowadzący postępowanie.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że z dokumentacji geodezyjnej włączonej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nr [...] (operat [...]) przebieg granic pomiędzy ww. działkami nie został ustalony, pomimo nakłania stron do zawarcia ugody o czym świadczy protokół graniczny z 10 czerwca 2022 r. (pkt. 11.5 w powiązaniu z pkt. 9.1 i 9.2 oraz pkt. 13 i 14) oraz opinia geodezyjna z 14 czerwca 2021 r. i pisma wyjaśniające z 18 lipca 2022 r., 25 sierpnia 2022 r.).

Jak wskazano podczas czynności geodezyjnych na gruncie, właścicielka działki nr [...] oświadczyła, że jej zdaniem stare słupki ogrodzeniowe istniały wraz z budynkiem w latach 50-ych XX wieku. Nowe ogrodzenie istniejące na odcinku położonym na południe od budynku mieszkalnego w kierunku drogi gminnej jest zbudowane w linii starego ogrodzenia. Właściciele działki nr [...] władali gruntem do ogrodzenia, więc stan posiadania pomierzony w 1959 powinien to uwzględniać. Kategorycznie nie zgodziła się z przebiegiem granicy po ścianie budynku mieszkalnego. Właściciel działki [...] oświadczył, że granica przebiega 40 cm na wschód od południowo - zachodniego naroża ogrodzenia posesji L. [...], w kierunku północnym po zewnętrznej ścianie budynku mieszkalnego, w linii prostej do wolnostojącego budynku gospodarczego, zgodnie z miarami z 1959 r.

Z uwagi na fakt, ze przebieg granicy nie mógł być ustalony w postępowaniu administracyjnym (punkt 11.5 protokołu granicznego), sporządzono opinię geodety dotyczącą przebiegu granic, którą załączono do operatu jako sprawozdanie techniczne. W trakcie rozprawy na gruncie geodeta sporządził protokół graniczny, który został podpisany przez wszystkie obecne strony niniejszego postępowania.

Organ I instancji w trakcie postępowania dwukrotnie tj. 24 maja 2022 r. i 12 lipca 2022 r., po dokonanej przez organ kontroli dokumentacji geodezyjnej (złożonej przez geodetę - pierwotnie 5 maja 2022 r., a następie 15 czerwca 2022 r.), zwracał uprawnionemu geodecie operat [...] dotyczący rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości. Zaistniała także konieczność składania przez geodetę stosownych wyjaśnień co do sporządzonej i przedłożonej przez niego dokumentacji, w tym również ustosunkowania się co do uwag zgłaszanych przez skarżącego (pismo z 11 maja 2022 r. i 17 maja 2022 r.)

W związku z powyższym geodeta powtórnie dokonał czynności ustalenia granicy pomiędzy ww. nieruchomościami i 10 czerwca 2022 r. sporządził nowy protokół graniczny. Ostatecznie operat nr [...] został przez geodetę przedłożony 19 lipca 2022 r. Dokumentację z rozgraniczenia uzupełniono o kolejne wyjaśnienia (tj. pismo z 18 lipca 2022 r.), które zostały włączone do akt przedmiotowej sprawy.

Na tej podstawie organ pierwszej instancji przyjął, że wykonane przez upoważnionego geodetę czynności ustalenia przebiegu granic pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...] położoną w Ż. oraz sporządzona w tym zakresie dokumentacja są prawidłowe. W sporządzonym protokole granicznym z 10 czerwca 2022 r. geodeta dostosował kryterium ustalenia granic do istniejącej w dniu czynności na gruncie dokumentacji i przyjętego sposobu ustalania granicy w postępowaniu rozgraniczeniowym. Powyższe skutkowało wydaniem postanowienia z 20 lipca 2022 r. nr [...] pozytywnie opiniującego wykonane przez geodetę uprawnionego czynności ustalenia przebiegu granic ww. nieruchomości oraz zgodność przedłożonej przez niego dokumentacji rozgraniczenia nieruchomości z obowiązującymi przepisami prawa. Natomiast Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Starostwie Powiatowym w O. włączył do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dokumentację techniczną 5 sierpnia 2022 r. za nr [...].

Pismem z 14 września 2022 r. skarżący przedstawił swoje stanowisko w sprawie. Ponadto oświadczył, że wyraża zgodę na granicę przebiegająca, od punktu 11088 do punktu 7313 mimo, iż taki przebieg granicę zmniejsza powierzchnię jego działki. Wskazał, że granica od punktu 11088 do punktu 7313 jest ustalona na podstawie niesprzecznych dokumentów i jest zgodna z danymi znajdującymi się w zasobie geodezyjnym prowadzonym przez Starostę O. Wobec powyższego wyraził oczekiwanie, że postępowanie nie zostanie umorzone i zostanie wydana decyzja ustalająca granicę pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] w Ż.

W odpowiedzi na powyższe organ pierwszej instancji stwierdził, że zaprezentowane stanowisko strony nie wnosi nic nowego do sprawy, ani też nie pozbawia mocy czynności dokonanych przez geodetę na gruncie. Uznano, że powtórzenie od początku wszystkich czynności technicznych niewątpliwie przyczyniłoby się tylko do zwiększenia kosztów prowadzonego postępowania, a także do jego przedłużenia. Skarżący zmienił swoje stanowisko co do przebiegu granicy na etapie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, podczas gdy takie oświadczenie powinno być złożone przed geodetą (do protokołu granicznego, sporządzonego na gruncie w trakcie rozprawy granicznej - przez obie strony postępowania).

Reasumując, zdaniem organu I instancji, dokumenty zbadane dla potrzeb niniejszej sprawy o rozgraniczenie, nie dały wystarczających podstaw do ustanowienia granic działki nr [...] z działką sąsiednią o nr [...] położonych w Ż. według stanu prawnego nieruchomości, a oświadczenia stron postępowania są w tym zakresie sprzeczne. Tak więc uznano, że istnieje spór graniczny i brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości. Uwzględniając powyższe organ I instancji uznał, że ustalenie przebiegu granicy pomiędzy działkami objętymi niniejszą decyzją w postępowaniu administracyjnym nie jest możliwe i sprawa zostaje przekazana z urzędu do rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w O.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że uzyskał w Starostwie Powiatowym w O. kopie operatów i map związanych z jego działką. Zorientował się wówczas, że w operacie nr [...] znajduje się szkic podstawowy i połowy sporządzony 25 czerwca 2012 r., na którym przyjęto niewłaściwą wartość punktu granicznego działki nr [...] po jej wschodniej stronie przy ulicy L. tj. 93,50 zamiast 93,95 (pomiary z ewidencji założycielskiej z 1959 r.). W związku z powyższym powziął wątpliwości, czy ustalone punkty graniczne w operacie nr [...] są prawidłowe, w tym punkt graniczny jego działki nr [...] przy budynku gospodarczym. Składając wniosek o rozgraniczenie działek, skarżący założył, że wyznaczony geodeta ustali punkty graniczne działek na podstawie ewidencji założycielskiej tj. pomiarów z 1959 r. Sprawdzi pomiar punktu nr 2/62 i jeżeli został błędnie określony odrzuci go i wyznaczy właściwe położenie tego punktu granicznego. Podczas pierwszej rozprawy granicznej na gruncie 28 kwietnia 2022 r. geodeta ustalił położenie punktu granicznego działek przy ulicy L. oznaczony numerem 7313 i przyjął punkt graniczny po północnej stronie działek określony w operacie nr [...] (punkt 2/62) i oznaczył go jako nr 11088. Geodeta wyznaczył przebieg granicy od punktu 7313 do punktu 11088 na podstawie dokumentów, stosując art. 33 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Skarżący zgłosił do protokołu i przekazał do Burmistrza Miasta i Gminy O. uwagę, że punkt nr 11088 pokrywający się z punktem nr 2/62 być może został nieprawidłowo wyznaczony i należy to sprawdzić. W konsekwencji geodeta wyznaczył poprawne położenie punktu przy pomieszczeniu gospodarczym na podstawie pomiarów z 1959 r. i oznaczył go jako punkt G4. Podczas drugiej rozprawy granicznej zdaniem skarżącego z wyjaśnień geodety wynikało, że na podstawie dokumentów zostanie wyznaczona przez niego granica. Ostatecznie jednak ustalono, że granica nie będzie wyznaczona na podstawie dokumentów tj. art. 33 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a protokół graniczny zostanie sporządzony z uwzględnieniem art. 34 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Odczytano wówczas protokół i wykreślono zapis o pozostawieniu kamienia granicznego w punkcie 7313, który został wkopany podczas poprzedniej rozprawy w terenie. Podczas drugiej rozprawy w terenie skarżący odniósł wrażenie, że była prowadzona tak, aby sprawę rozgraniczenia przekazać do sądu i nie chodziło tu tylko o sprzeczność dokumentów związanych z punktem 11088 (2/62), ale także dotyczących punktu w ulicy L. tj. 7313. Zaznaczył jednocześnie, że punkt 11088 został wyznaczony w identycznym miejscu zarówno podczas rozprawy 28 kwietnia 2022 r., jak i 10 czerwca 2022 r.

Po rozprawie 10 czerwca 2022 r. skarżący złożył do Burmistrza Miasta i Gminy O. pismo z 29 czerwca 2022 r., w którym zakwestionował przyjęty przez geodetę tryb przeprowadzonego postępowania. Jego zdaniem geodeta powinien wyznaczyć granicę na podstawie dokumentów, a gmina powinna wydać decyzję o ustaleniu granicy. Następnie w piśmie z 14 września 2022 r., skarżący zaakceptował granicę ustaloną przez geodetę tj. od punktu 7313 do punktu 11088 celem wydania decyzji ustalającej granicę bez przekazywania sprawy do sądu ze względu na konieczność w takiej sytuacji ponoszenia znacznych kosztów.

Decyzją z 10 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności przywołał treść art. 33 i art. 34 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i wyjaśnił przesłanki ich zastosowania. Następnie odwołując się do okoliczności faktycznych sprawy, w tym treści operatu technicznego, stwierdzono, że udostępniona przez Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, do ustalenia przebiegu granicy, dokumentacja uniemożliwia prawidłowe, jednoznaczne jej wskazanie, a nie nastąpiło też zgodne oświadczenie stron i nie doszło do zawarcia ugody. Przyjęto więc, że nie było podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a w takiej sytuacji, tj. gdy zaistnieje spór i nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu - zgodnie z art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego - organ I instancji umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę do rozpatrzenia sądowi powszechnemu. W ocenie Kolegium, bez znaczenia pozostaje fakt, że po zakończeniu czynności geodezyjnych na gruncie skarżący stwierdził jednak, że mimo, iż jest to na jego niekorzyść jest w stanie przyjąć wariant granicy ustalonej przez geodetę. Kolegium wskazuje jednak, że czynności geodezyjne zostały zakończone, ponadto skarżący jest jedną ze stron wynikłego sporu granicznego, co oznacza, że potrzebna jest do tego zgoda drugiej strony. Jak wynika to bowiem z przytoczonych przez organ zapisów wszelkie ustalenia dokonywane są w toku czynności geodezyjnych. Natomiast akta sprawy potwierdzają, że skarżący w trakcie całego postępowania, toczącego się zarówno przed geodetą uprawnionym jak i przed organem prowadzącym postępowaniem, był informowany o wszelkich czynnościach organu oraz miał możliwość składania wniosków i wyjaśnień, z czego korzystał. Zasadnym zatem było zdaniem organu odwoławczego umorzenie przedmiotowego postępowania i przekazanie sprawy z urzędu do rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w O.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzucił niezastosowanie art. 7 k.p.a. we właściwym zakresie. Jego zdaniem analiza dokumentów z postępowania nie była dokładna. Na poparcie wskazał, że organ odwoławczy stwierdził, że organ nie uczestniczy bezpośrednio ani w czynnościach technicznych związanych z rozgraniczeniem, ani w rozprawie granicznej, a w jego zastępstwie działa geodeta uprawniony, a tymczasem w drugim postępowaniu rozgraniczeniowym na gruncie 10 czerwca 2022 r. aktywnie uczestniczył i podpisał protokół graniczny przedstawiciel Burmistrza Miasta i Gminy O.

Zdaniem skarżącego:

1/ Burmistrz Miasta i Gminy O. przeprowadził niewłaściwą ocenę prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granicy nieruchomości poprzez upoważnionego geodetę, czym naruszył art. 33 ust. 2 Prawo geodezyjne i kartograficzne;

2/ geodeta zastosował niewłaściwe kryteria wyznaczenia granicy. Ponadto przy wydawaniu decyzji zastosowano art. 34 zamiast art. 33 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wydano decyzję o umorzeniu postępowania mimo, że granicę można było wyznaczyć na podstawie dokumentów;

3/ Burmistrz Miasta i Gminy O. powinien być stroną postępowania, gdyż nowe ustalenie położenia punktu granicznego 7313 przy ul. L. [...] z którą graniczą działki nr [...] i nr [...] leżało w interesie Gminy. Przedstawiciel Gminy aktywnie uczestniczył w rozprawie rozgraniczeniowej na gruncie.

W uzasadnieniu skargi, podobnie jak w odwołaniu, przedstawił tok postępowania w sprawie oraz swój udział w nim.

Podniósł min., że podczas drugiej rozprawy na gruncie wszystko wskazywało, że dojdzie do rozgraniczenia. Jednak po przybyciu przedstawiciela Gminy i po dyskusji z geodetą, geodeta dopisał odręcznie w punkcie 9.1 protokołu, że "Położenie punktu 7313 według miar z 1959 jest sprzeczne z danymi z [...] i [...]. Położenie punktu 11088 jest niezgodne z danymi z 1959 roku" Geodeta zastosował § 12.1 Rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości. Geodeta wyznaczył położenie punktu granicznego 7313 przy ul. L. w tym samym miejscu, zarówno w protokole granicznym z 28 kwietnia 2022 r. jak i w protokole z 10 czerwca 2022 r. na podstawie ewidencji założycielskiej tj. pomiarów z 1959 r. z uwzględnieniem późniejszych zmian w konfiguracji działek stanowiących drogę gminną. W protokole granicznym z 10 czerwca 2022 r. wpisano uwagę skarżącego, że punkt 7313 leży na linii granicznej ustalonej według danych z 1959 r., która nie jest sprzeczna z danymi z [...] i [...]. W protokole wpisano oświadczenia stron o przebiegu granicy i granicy proponowanej przez geodetę. W punkcie 11.5 c protokołu geodeta wyznaczył granicę pomiędzy punktami G1(7313), G2, G3 i G4 na podstawie dokumentów tj. ewidencji założycielskiej wg pomiarów z 1959 r. Skarżący zgodził się z takim przebiegiem granicy. Punkt graniczny na północno wschodniej stronie jego działki przy pomieszczeniu gospodarczym został skorygowany, zgodnie z uwagą skarżącego do pierwszego protokołu i oznaczony jako G4. Poprzednio był to punkt 11088 błędnie ustalony w 2010 r. Geodeta w punkcie 11.5 protokołu wpisał, że przebieg granicy na odcinku 11088 - 7313 nie został ustalony pomimo nakłaniania stron do zawarcia ugody. Skarżący podniósł, że przy odczytywaniu treści protokołu przedstawiciel Gminy polecił geodecie wykreślić odręczny zapis w dodatkowych uwagach o pozostawieniu w punkcie G1 (7313) kamienia granicznego i butelki, które wkopano podczas przeprowadzonych 28 kwietnia 2022 r. czynności ustalenia granic oraz polecił wykopać butelkę i kamień graniczny, co geodeta uczynił. W piśmie z 29 czerwca 2022 r. skierowanym do Burmistrza Miasta i Gminy O. skarżący zakwestionował procedurę wyznaczania granicy przyjętą przez geodetę podczas rozprawy na gruncie 10 czerwca 2022 r. Granica powinna być wyznaczona na podstawie prawidłowych dokumentów, co geodeta wykonał podając na szkicu granicę od punktu G1 (7313) do punktu G4, zastosował jednak § 12 zamiast § 11 Rozporządzenia w sprawie rozgraniczania nieruchomości i zebrał oświadczenia stron o przebiegu granicy, co skutkowało umorzeniem postępowania i przekazaniem sprawy do sądu. Geodeta analizując dokumenty sam podał w protokole, że punkt 2/62 (w obecnym postępowaniu 11088) w operacie nr [...] został ustalony błędnie. Mimo to, przyjął jego położenie za właściwe i w operacie technicznym zarekomendował przebieg granicy od punktu 11088 do punktu 7313 (G1). Następnie skarżący przywołał treść opinii geodety dotyczącej przebiegu granicy pomiędzy działkami [...] i [...] w Ż. zamieszczonej w operacie technicznym. Geodeta wskazał tam min., że granicę powinno stanowić proste połączenie punktu 11088 z punktem 7313 wg stanu z 1959 roku. Jednakże, długość linii granicznej należy skorygować z uwzględnieniem aktualnej konfiguracji działek zajętych pod pas drogowy, wynikającej z czynności rozgraniczenia i podziału wykonanych w latach późniejszych, przedstawionych w operatach [...] i [...], przesuwając położenie punktu 7313 po zadeklarowanej powyżej linii w kierunku punktu 11088, do ogrodzenia, od strony drogi gminnej.

Skarżący podkreślił, że z uwagi na to, że geodeta uzasadnił brak możliwości wyznaczenia granicy w sposób jednoznaczny występowaniem w zasobie geodezyjnym Starostwa O. sprzecznych dokumentów np. pomiary punktu 2/62 z operatu [...] nie są zgodne z ewidencją założycielską operatu [...] skarżący złożył wniosek z 7 listopada 2022 r. do Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie o sprawdzenie poprawności wykonania operatu nr [....] i operatu technicznego z postępowania rozgraniczeniowego. Pismem z 4 stycznia 2023 r. [...] otrzymał wynik kontroli operatu [...], w którym podano "W wyniku dokonanej analizy dołączonych do operatu obliczeń współrzędnych punktów granicznych stwierdzono niespójność danych (miar) użytych do obliczeń (strony 28 i 29 operatu) z miarami znajdującymi się na szkicach nr 16, 17 i 128 wchodzących w skład dokumentacji źródłowej - operatu nr [...] (numer archiwalny [...]), co w konsekwencji wpłynęło na uzyskanie przez wykonawcę nieprawidłowych wartości współrzędnych oznaczonych w operacie nr [...], [...]. Ponadto wykonawca odtworzył linię pomiarową 106-105 niezgodnie z dokumentacją źródłową, w wyniku czego błędnie wyliczono współrzędne punktów nr 14/62 i 15/62, które następnie wykorzystano do obliczenia współrzędnych punktów granicznych nr 2/62, 1/62 [...]". Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie pismem z 19 stycznia 2023 r. znak IG-I7220.2.84.2022.TD zwrócił się do Starosty O. o zamieszczenie przy operacie nr [...] i operacie technicznym nr [...] informacji o stwierdzonych nieprawidłowościach, aby w przypadku udostępniania dokumentów z tych opracowań dane w nich zawarte były prawidłowo wykorzystane. Biorąc pod uwagę powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wznowienie postępowania rozgraniczenia działek nr [...] i nr [...] w Ż.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.); zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm.), dalej jako "P.g.k".

Zgodnie z art. 29 ust. 1 P.g.k, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu, rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie sądy. W świetle uregulowań rozdziału 6 P.g.k. postępowanie rozgraniczeniowe przed organem administracji może być zakończone w trojaki sposób. Po pierwsze, strony - właściciele (władający) sąsiednich nieruchomości mogą w drodze ugody ustalić przebieg linii granicznych. Ugoda zawarta przed geodetą w formie pisemnej zgodnie z art. 31 ust. 4 P.g.k. ma moc ugody sądowej, co oznacza, że jej podważenie czy uchylenie się od skutków oświadczenia woli może nastąpić tylko w postępowaniu przed sądem powszechnym i z przyczyn określonych przepisami kodeksu cywilnego. W wypadku zawarcia ugody przed upoważnionym geodetą, dalsze postępowanie rozgraniczeniowe przed wójtem staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 4 ustawy (por. np. wyroki NSA z dnia 6 stycznia 2007 r., I OSK 376/06, z dnia 8 marca 2012 r., I OSK 382/12, dostępne w internetowej bazie orzeczeń cboisa, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W przypadku, gdy w postępowaniu rozgraniczeniowym nie dojdzie do zawarcia ugody, wydane być mogą dwa dalsze rodzaje decyzji. Albo jest to decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości, wydana na podstawie art. 33 ust. 1 P.g.k., albo oparta na przepisie art. 34 ust. 2 P.g.k. decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego o rozgraniczenie i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Zgodnie z art. 34 ust. 1 w zw. z ust. 2 P.g.k., decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu sprawy sądowi z urzędu do rozpatrzenia, wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) wówczas, gdy nie tylko nie doszło do zawarcia ugody, ale także wówczas, gdy nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu, a zatem gdy organ ustali, że nie można ustalić przebiegu granicy na podstawie zebranych dowodów lub na podstawie zgodnego (w rozumieniu art. 31 ust. 3 ustawy) oświadczenia stron. Wzajemna relacja przepisów art. 33 ust. 1 i 2 względem art. 34 ust. 2 ustawy wskazuje, że umorzenie postępowania rozgraniczeniowego i przekazanie sprawy sądowi nie jest poddane swobodnemu uznaniu organu, lecz wymaga wykazania, że zebrany materiał nie daje podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu. Decyzja o rozgraniczeniu rozstrzyga spór co do przebiegu linii granicznych. Warunkiem jej wydania nie jest wszakże akceptacja przez strony utrwalonego na podstawie dowodów lub zgodnego oświadczenia stron przebiegu granicy. Strona niezadowolona z ustalenia decyzją przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od doręczenia jej decyzji, przekazania sprawy sądowi.

Zgodnie z art. 34 ust. 1 P.g.k. gdy nie dojdzie do zawarcia ugody i nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Oznacza to, że przed podjęciem decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego o rozgraniczenie i przekazaniu z urzędu sprawy sądowi, organ właściwy dokonuje oceny czy wykonane zostały prawidłowo wszystkie czynności warunkujące podjęcie takiej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 33 ust. 2 P.g.k. przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic i szczegółowe czynności wykonywane przy ustaleniu przebiegu granic określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 kwietnia 1999 r. o rozgraniczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1999 r., Nr 45, poz. 453), które w § 3 stanowi, że podstawę ustalania przebiegu granic nieruchomości stanowią dokumenty stwierdzające stan prawny nieruchomości i dokumenty określające położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości, a w § 5 szczegółowo wymienia dokumenty określające położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości, a także ich hierarchię przy ustaleniu przebiegu granicy.

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe albowiem brak było podstaw do wydania w sprawie decyzji o rozgraniczeniu.

W toku całego postępowania administracyjnego, a także w skardze skarżący stał na stanowisku, a jednocześnie czyni to przedmiotem zarzutu, że w sprawie można było wydać decyzję o rozgraniczeniu na podstawie zebranych dowodów. Jego zdaniem wskazywany przez niego przebieg granicy między działkami nr [...] (działka skarżącego) i [...] (działka uczestniczki) od punktów G1 do G4 był zgodny z przebiegiem granicy według miar z 1959 r. i można to ustalić na podstawie istniejących dokumentów. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Z ustaleń geodety wynikających z podjętych przez niego czynności (przedstawionych w sprawozdaniu technicznym) wynika bowiem, że miary z 1959 r. wskazują, że południowy koniec granicy między ww. działkami wypada w drodze znajdującej się na działce [...]. Biegły uwzględnił też, że podczas rozgraniczenia w 1994 r. (operat [...]) błędnie zinterpretowano miary ze szkiców z 1959 r. w następstwie czego granice przedmiotowych działek w południowym sąsiedztwie ustalono niezgodnie z danymi z 1959 r. Jak wyjaśnił biegły w sprawozdaniu technicznym zmiana konfiguracji działek nie wchodzi w grę również z uwagi na decyzję Wojewody zatwierdzającą przejście z mocy prawa części nieruchomości zajętej pod pas drogowy na własność Gminy w granicach wskazanych w opracowaniu podziałowym KERG [...].

Te wszystkie okoliczności skutkowały koniecznością przesunięcia położenia punktu 7313 w kierunku północnym i ustalenia jego położenia w niniejszym postępowaniu. Sąd podkreśla, że skarżący nie negował faktu ustalenia w toku postępowania rozgraniczeniowego punktu 7313. W skardze przyznaje, że punkt 7313 został wyznaczony na podstawie ewidencji założycielskiej tj. pomiarów z 1959 r. z uwzględnieniem późniejszych zmian w konfiguracji działek stanowiących drogę gminną. Jednocześnie nie wykazał, że położenie punktu 7313 wynikało z jakiegoś konkretnego dostępnego dowodu. Natomiast to, że skarżący zgodził się na wyznaczenie punktu 7313 (por. szkic podstawowy do operatu [...], dokumentacja do SKO.GIK/4161//79/2022) w miejscu zaproponowanym przez geodetę nie oznacza, że punkt ten tj. 7313 wynikał z dostępnych w sprawie dowodów. Tym samym nie ma racji skarżący, że przebieg wskazanej przez niego granicy wynika z zebranych dowodów.

Odnośnie natomiast północnego końca granicy między ww. działkami geodeta zasadnie przyjął, a organy słusznie podzieliły jego stanowisko, że istniejące dowody były sprzeczne. Z jednej bowiem strony miary przedstawione na szkicach z założenia ewidencji z 1959 r. wskazywały, że północny koniec granicy między działkami [...] i [...] znajduje się w punkcie G4, z drugiej strony na punkt 11088 wskazywał kamień graniczny, który był zgodny co do położenia z protokołem podpisanym przez wszystkie obecne 27 maja 2010 r. strony (także skarżącego, co skarżący potwierdza w piśmie z 29 czerwca 2022 r., k. 92 akt adm.) i od 2010 r. wyznaczał dotychczasowy stan spokojnego posiadania. Położenie tego punktu zostało ujęte w operacie [...] przyjętego do zasobu, a położenie znaku ujawnione w bazie danych w tym na mapie ewidencyjnej, gdzie ujawniono granicę na styku pomiędzy działkami nr [...], [...], [...] na podstawie ww. operatu. Geodeta nie przeczył, że położenie tego punktu jest niezgodne z danymi źródłowymi tj. szkicami z 1959 r. z założenia ewidencji ([...]), niemniej jednak z uwagi na powyższe okoliczności nie zdyskwalifikował operatu [...] w analizie. W ocenie Sądu powyższe wskazuje, że geodeta działał zgodnie z § 5 rozporządzenia rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości oraz stosownie do treści art. 31 ust. 2 P.g.k.

Zatem w ocenie Sądu słuszne jest stanowisko organów, że w sprawie brak było możliwości ustalenia granicy na podstawie zebranych dowodów.

Jednocześnie nie ustalono granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron. Analiza protokołu granicznego z 10 czerwca 2022 r. ([...]) wskazuje jednoznacznie, że uczestniczka wskazała na przebieg granicy od punktu K1 do K5, a skarżący od G1 do G4.

Nie ma wątpliwości, że mimo prób geodety nie doszło też do zawarcia ugody zgodnie z propozycją biegłego tj. od punktu 7313 do 11088, lub innym wariantem przebiegu granicy.

Tym samym słuszne jest stanowisko organów, że w sprawie nie spełniły się przesłanki wydania decyzji o rozgraniczeniu z art. 33 ust. 1 P.g.k.

Wyrażenie przez skarżącego w piśmie z 14 września 2022 r. zgody na wariant zaproponowany przez geodetę (po zakończeniu prac geodezyjnych objętych zgłoszeniem [...] przez geodetę i po przyjęciu operatu technicznego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, identyfikator [...]) nie dawało organowi podstawy do wydania decyzji w przedmiocie rozgraniczenia. Do tego musiałoby być istnieć zgodne oświadczenie stron co do przebiegu granicy. Z protokołu granicznego z 10 czerwca 2022 r. wynika natomiast, że zarówno skarżący jak i uczestniczka wskazali na odmienny przebieg granicy i strony nie zgodziły się na wariant przebiegu granicy zaproponowany przez geodetę. Słuszne jest zatem stanowisko organu pierwszej instancji, że uwzględnienie stanowiska skarżącego zajętego dopiero na etapie zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym rodziłby konieczność powtórzenia prac geodety. Inne są bowiem czynności geodety w momencie kiedy między stronami jest spór graniczny (§ 15 rozporządzenia w sprawie rozgraniczenia nieruchomości), a inne gdy strony zgodnie wskazują przebieg granicy (§ 12 ust. 2 rozporządzenia w sprawie rozgraniczenia nieruchomości). Co więcej nie ma pewności co do stanowiska uczestniczki w tym zakresie. Nie ma też pewności czy skarżący podtrzymałby akceptację dla wariantu przyjętego przez geodetę, zwłaszcza w kontekście argumentacji skargi gdzie nie podtrzymuje już zgody dla wariantu ustalonego przez geodetę, ale stanowczo wskazuje na prawidłowość swojego stanowiska co do swojej wersji przebiegu granicy.

Zatem słusznie postąpił organ wydając zaskarżoną decyzję działając z duchu zasady szybkości postępowania, nie stwierdzając przesłanek do wydania decyzji o rozgraniczeniu oraz zapewniając skarżącemu w toku całego postępowania pełne prawo do czynnego udziału w każdym jego stadium. Należy podkreślić w tym miejscu, że skarżący był bardzo aktywną stroną, uczestniczył w czynnościach geodety i kierował do organów szereg pism. Wszystkie jego uwagi były brane przez organ pod rozwagę i spotykały się z odpowiedzią organu. Na skutek ich zgłaszania organ wielokrotnie kierował do geodety prośby o wyjaśnienia i geodeta takie wyjaśnienia składał.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że Gmina O. powinna być stroną niniejszego postępowania rozgraniczeniowego. Sąd zauważa, że stroną postępowania rozgraniczeniowego nie jest podmiot będący właścicielem nieruchomości przyległej do nieruchomości co do której zaistniał spór o przebieg granicy (wyrok WSA w Krakowie z 18.4.2007 r., III SA/Kr 402/06, baza orzeczeń NSA). Natomiast Gmina nie miała interesu prawnego w ustaleniu przebiegu granicy między działką skarżącego, a uczestniczki. W niniejszym postępowaniu krąg stron wynikał z wniosku skarżącego, w którym sam wskazał między jakimi działkami domagał się rozgraniczenia ( tj. dz. nr [...] i [...]) i nie wymienił tam działki drogowej. To, że Gmina O. została zawiadomiona o czynnościach na gruncie nie oznacza, że nabyła w ten sposób przymiot strony. Sąd zauważa, że przepisy ustawy P.g.k. (w szczególności art. 13 ust. 1 w zw. z art. 42 ust. 2 pkt. 4) upoważniają podmioty i jednostki organizacyjne wykonujące prace geodezyjne i kartograficzne m.in. do wstępu na cudzy grunt i obligują właścicieli (i władających) do umożliwienia prac (np. wykonania pomiarów). Stąd też te osoby lub podmioty nie będące stronami mogą być zawiadamiane o terminie czynności geodety uprawnionego, a samo zawiadomienie czy też uczestnictwo w tych czynnościach nie daje im przymiotu stron postępowania rozgraniczeniowego. Do podmiotów tych, nie jest też kierowana decyzja i nie przysługują im ewentualne środki zaskarżenia.

Sąd zauważa też, że przedłożone przez skarżącego w postępowaniu sądowym dokumenty dotyczące wyniku kontroli przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie poprawności wykonania operatu nr [...] i operatu technicznego z postępowania rozgraniczeniowego, nie mogły doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim pismo z zaleceniami pokontrolnymi do Starosty O. zostało wystosowane 19 stycznia 2023 r., a decyzja organu drugiej instancji zapadła 10 stycznia 2023 r. Tymczasem Sąd kontroluje zaskarżoną decyzję biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący na dzień wydania rozstrzygnięcia. Uzyskane przez skarżącego dokumenty oraz skutki kontroli, którą zainicjował mogą być przez niego wykorzystane na etapie postępowania przed sądem powszechnym w sprawie o rozgraniczenie.

Sąd podkreśla, że istota rozwiązania przyjętego na gruncie powołanych dotychczas przepisów ustawy P.g.k., sprowadza się do tego, że ustalenie granic nieruchomości w postępowaniu rozgraniczeniowym jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy strony tego postępowania złożyły w tym zakresie zgodne oświadczenie (co w rozpoznawanym przypadku nie miało miejsca) albo ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów. Dodać jednak trzeba, że zgromadzony materiał dowodowy musi w sposób jednoznaczny i niewątpliwy pozwalać na ustalenie granicy nieruchomości, bowiem tylko wówczas w należyty sposób chronione jest prawo własności właścicieli działek, których sprawa dotyczy. Z tego powodu wszelkie rozbieżności i wątpliwości muszą skutkować tym, że wydanie decyzji o rozgraniczeniu w trybie art. 33 ust. 1 p.g.k. staje się niedopuszczalne, gdyż wobec niejasności stanu faktycznego sprawy decyzja taka mogłaby istotnie godzić w ww. prawo. Dla zapewnienia jego lepszej i pełniejszej ochrony ustawodawca przewidział zatem rozwiązanie obligujące organ do umorzenia w tego rodzaju okolicznościach postępowania rozgraniczeniowego i przeniesienia sporu granicznego na grunt postępowania przed sądem powszechnym, w którym to strony sporu mogą w pełniejszym zakresie dowodzić swoich racji, m.in. poprzez szersze możliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, choćby na skutek powołania dodatkowych biegłych, których opinie mogą przyczynić się do wyjaśnienia wszelkich wątpliwości co do przebiegu granicy między spornymi nieruchomościami. Nie można więc wykluczyć, że przeprowadzone przed sądem powszechnym postępowanie potwierdzi stanowisko strony skarżącej, co było niemożliwe z uwagi na ograniczenia wynikające z charakteru postępowania rozgraniczeniowego prowadzonego przez organy administracji, które wymaga jednoznacznych danych, aby mogło się ono zakończyć merytorycznym rozstrzygnięciem. Tymczasem w warunkach sprawy nie ulega wątpliwości, że dokumentacja geodezyjna zawiera sprzeczne ze sobą dane, dlatego w rezultacie nie było możliwości jednoznacznego ustalenia na jej podstawie granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] położonymi w Ż.

Sąd wskazuje, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, że gdy dokumentacja geodezyjna zawiera sprzeczne ze sobą dane, tak iż nie ma możliwości jednoznacznego ustalenia przebiegu granic na jej podstawie i sprzeczne są stanowiska zainteresowanych właścicieli nieruchomości co do przebiegu spornej granicy, organ zgodnie z art. 34 ust. 2 p.g.k. ma obowiązek wydania decyzji o umorzeniu postępowania i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Umorzenie postępowania administracyjnego o rozgraniczeniu i przekazaniu sprawy sądowi na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne nie ma więc charakteru decyzji uznaniowej. Inaczej rzecz ujmując, administracyjne rozgraniczenie nieruchomości może mieć miejsce wtedy, gdy znane są i niekwestionowane znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej, ale w przypadku, gdy brakuje tych danych lub są one niewystarczające bądź sprzeczne, a przebiegu granicy nie ustala się na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy, wówczas konieczne jest umorzenie postępowania rozgraniczeniowego i przekazanie sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu (por. wyrok WSA w Białymstoku z 19 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 846/12 oraz z dnia 29 stycznia 2019 r. II SA/Bk 727/18; wyrok WSA w Opolu z 9 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Op 195/19; wyrok WSA w Krakowie z 6 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 578/17 – CBOSA).

Wobec wskazanych okoliczności faktycznych sprawy, zdaniem Sądu, nie było podstaw do zastosowania przez organy art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a zatem przepisu tego nie naruszono. W konsekwencji zastosowanie w sprawie art. 34 ust. 1 ustawy należało uznać za w pełni usprawiedliwione, dlatego podnoszone w tym zakresie zarzuty skargi są chybione.

Mając powyższe na uwadze, Sąd nie dopatrzył się zasadności zarzutów podniesionych w skardze. Zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na rozstrzygnięcie sprawy w sposób, jaki uczyniły to organy obu instancji. Wszystkie okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób wystarczający i należycie omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ponadto, działając z urzędu na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się innych, niewskazanych skargą naruszeń prawa materialnego czy procesowego mogących mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę w niniejszej sprawie oddalił.