Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 6168/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 § 5, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 26 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1789
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1310/20 w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przedstawienia do tytułu naukowego profesora nauk medycznych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. D. na rzecz Rady Doskonałości Naukowej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1310/20, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." oddalił skargę J. D. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przedstawienia do tytułu naukowego profesora nauk medycznych.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że związany był oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnych wyrokach WSA w Warszawie: z 20 lutego 2018 r., II SA/Wa 1291/17 oraz z 18 października 2019 r., II SA/Wa 691/19. Oceniając sprawę w warunkach związania oceną prawną wyrażoną w ww. orzeczeniach, Sąd pierwszej instancji uznał zaskarżoną decyzję za prawidłową. Skarżąca nie spełniła wymogów przedstawienia do tytułu naukowego profesora, określonych w art. 26 ust. 1 pkt. 2 ustawy z 14 marca 2003 roku o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 r. poz. 1789 ze zm.), zwanej dalej "u.s.n.t.n.". Sąd podzielił twierdzenie organu, iż skarżąca nie spełniła wymogu sprawowania funkcji kierownika zespołów badawczych. Posiadanie statusu pomysłodawcy, współautora i wykonawcy dwóch grantów nie jest równoznaczne ze spełnieniem tego wymogu. Staż w Uniwersyteckiej Klinice [...] w B. został przez superrecenzenta Centralnej Komisji prof. dr hab. med. G. O. oceniony jako nieposiadający charakteru naukowego. Nie odnotowano aktywności skarżącej w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych. Art. 26 pkt 2 u.s.n.t.n. posługuje się liczbą mnogą, tak więc to skarżąca powinna spełniać i wykazać co najmniej dwa kryteria opisane w tym przepisie. Wobec niespełnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie Sąd pierwszej instancji skargę oddalił.

Skargę kasacyjną złożyła J. D., zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1. art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. 2003 nr 65 poz. 595 ze zm.) przez błędną wykładnię i w konsekwencji tego przyjęcie, że:

- skarżąca nie spełniła kryteriów wystąpienia z wnioskiem o nadanie jej tytułu profesora nauk medycznych oraz uprawniających do nadania jej tytułu profesora nauk medycznych, w tym kryterium posiadania doświadczenia w kierowaniu zespołami badawczymi realizującymi projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych, podczas gdy skarżąca jest: I. autorką, głównym wykonawcą oraz osobą przygotowującą sprawozdania z wykonania poszczególnych etapów i końcowego rozliczenia grantu przyznanego przez Ministra Edukacji i Nauki pt. "[...]" (nr grantu: [...]); II. współautorką oraz wykonawcą grantu pt. "[...]" (nr grantu: [...]),

- skarżąca nie spełniła kryteriów wystąpienia z wnioskiem o nadanie jej tytułu profesora nauk medycznych oraz uprawniających do nadania jej tytułu profesora nauk medycznych, w tym kryterium odbycia staży naukowych w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych, podczas gdy skarżąca odbyła staż naukowy w B., w czasie którego zapoznała się z aktualnymi możliwościami diagnostycznymi na Oddziale [...], aktywnie uczestnicząc w badaniach echokardiologicznych i konsultacjach klinicznych, zaznajamiając się z organizacją i metodami diagnostycznymi oraz leczeniem w Szpitalu Uniwersyteckim; staż ten został podjęty w celu nawiązania współpracy naukowej pomiędzy dwoma Jednostkami Uniwersyteckimi: w B. oraz w K., zaś jego efektem był przygotowany projekt badania populacji polskiej i słowackiej młodych chorych pracujących na kierowniczych stanowiskach, a diagnozowanych kardiologicznie; streszczenie przywołanego powyżej projektu prof. dr hab. n. med. Z. G. przesłał Prof. K. i uwzględnił to w przygotowanym oświadczeniu, dołączając dowód z wydruków poczty elektronicznej; tym samym Prof. G. potwierdził, że w populacji polskiej takie badania są już przez dr hab. J. D. prowadzone; innym dowodem współpracy międzynarodowej jest opublikowanie artykułu w monografii obejmującej publikacje badaczy polskich, czeskich i słowackich;

- ww. przepis (art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n.) stanowi o wymogu wykazania sprawowania funkcji kierownika zespołów badawczych, a tego wymogu kandydatka nie udowodniła (str. 11 uzasadnienia wyroku), podczas gdy stanowi on wyłącznie o "doświadczeniu w kierowaniu zespołami badawczymi", a co za tym idzie, ustawodawca nie nakłada na kandydata występującego z wnioskiem o nadanie tytułu profesora obowiązku formalnego sprawowania funkcji "kierownika", zaś z oświadczenia Kierownika Katedry [...] w K. prof. dr hab. n. med. Z. G. z [...] lutego 2019 roku i [...] lutego 2019 roku wynika, iż skarżąca nie będąc formalnie kierownikiem grantu nr: [...] była nim w rzeczywistości; to ona była jego pomysłodawcą, autorem i wykonawcą, i - co istotne - kierowała zespołem badawczym; prof. dr hab. n. med. Z. G. wyjaśnił jednocześnie, iż w spornym grancie pełnił jedynie formalnie rolę jego kierownika, jednakże skarżąca kierowała zespołem badawczym faktycznie; ponadto Sąd I instancji choć przyjął, że ustawa stanowi o "wymogu wykazania sprawowania funkcji kierownika" to jednak dalej przyznał, że "zaświadczenie Kandydatki nie wykazuje spełnienia wymogu "kierowania zespołami badawczymi" (str. 11);

- wymogi (tj. kryteria wystąpienia z wnioskiem o nadanie tytułu profesora nauk medycznych) ostatniej części pkt 2 wskazane w art 26 ust. 1 ww. ustawy nie są spełnione, podczas gdy dla spełnienia wymogów z art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. konieczne jest spełnienie co najmniej jednego kryterium w postaci: doświadczenia w kierowaniu zespołami badawczymi, odbycia staży naukowych w instytucjach naukowych lub prowadzenia prac naukowych w instytucjach naukowych, za czym przemawia w szczególności posłużenie się przez ustawodawcę alternatywą zwykłą oraz znajduje to potwierdzenie w utrwalonej już linii orzeczniczej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1291/17; II SA/Wa 691/19);

- art. 26 pkt 2 u.s.n.t.n. posługuje się liczbą mnogą, a zatem to skarżąca powinna spełniać i wykazać co najmniej dwa kryteria opisane w ww. przepisie, podczas gdy dla spełnienia wymogów z art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. konieczne jest spełnienie co najmniej jednego kryterium w postaci: doświadczenia w kierowaniu zespołami badawczymi, odbycia staży naukowych w instytucjach naukowych lub prowadzenia prac naukowych w instytucjach naukowych, za czym przemawia w szczególności posłużenie się przez ustawodawcę alternatywą zwykłą oraz co znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (m.in. wyroki w sprawie o sygn. akt.: II SA/Wa 1291/17 oraz sygn. akt: II SA/Wa 691/19);

Ponadto J. D. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

2. a) art 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie rozstrzygnięcia polegające na niepełnym przedstawieniu stanu sprawy, niespójności wskazań i oceny prawnej (w tym poprzez wymaganie od kandydatki pełnienia funkcji kierownika zespołów badawczych, jednocześnie przyznając, iż skarżąca nie wykazała, jakoby kierowała tymi zespołami), schematyzmie uzasadnienia, nie odniesieniu się w sposób wyczerpujący do zarzutów objętych skargą oraz braku wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, poprzestając wyłącznie na podzieleniu i przyjęciu oceny organu, który powołał superrecenzenta w osobie prof. dra hab. med. G. O., w opinii którego nie można 10-dniowego stażu w Klinice [...] Uniwersytetu w B. uznać za staż naukowy, co zaś dowodzić ma o roli, jaką pełniła skarżąca przy realizacji grantów naukowych, zwłaszcza o numerze [...] (str. 8 i 9 uzasadnienia);

b) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez pominięcie w uzasadnieniu wyroku wyjaśnienia nieuwzględnienia zarzutu z art. 7, art, 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a., poprzestając na wskazaniu, że w rozpoznawanej sprawie organ zastosował się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku z 18 października 2019 r., zaś Sąd argumentację w tym zakresie akceptuje i przejmuje, podczas gdy w uzasadnieniu wyroku z 18 października 2019 r. brak jest oceny prawnej tegoż zarzutu, zaś Sąd zaznaczył jedynie, iż nie jest wystarczające enigmatyczne wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż skarżąca w żadnym z grantów nie pełniła funkcji kierownika zespołu badawczego, w sytuacji gdy w uzasadnieniu decyzji przeanalizowano wyłącznie jeden z grantów naukowych, co ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; stąd brak postępowania dowodowego w tym zakresie stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a., natomiast w uzasadnieniu decyzji z [...] lutego 2020 roku, wydanej w wyniku uchylenia poprzedniej decyzji wyrokiem z 18 października 2019 roku, w dalszym ciągu kwestia ta nie została szczegółowo przeanalizowana, zaś przedłożonym dowodom organ odmówił wartości dowodowej bez uzasadnienia swojej decyzji;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez błędne stwierdzenie, iż Centralna Komisja Do Spraw Stopni i Tytułów w sposób należyty ustaliła stan faktyczny sprawy, czym zostały naruszone przepisy art. 7, 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a organ odwoławczy nie rozważył całokształtu materiału dowodowego, a także nie wyjaśnił w sposób prawidłowy motywów podjętego rozstrzygnięcia;

d) art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. przez uznanie, że zarzuty skarżącej odnoszące się do błędnej oceny charakteru stażu przeprowadzonej przez jednego z superrecenzentów prof. dr hab. med. G. O. nie mogą odnieść zamierzonego skutku, bowiem skoro Centralna Komisja uznała za wiarygodną i wystarczającą ocenę ww. superrecenzenta to sporna kwestia charakteru stażu była przedmiotem analizy organu w toku ponownego postępowania, podczas gdy rolą Sądu kontrolującego zaskarżoną decyzję jest również ocena opinii wydanej przez recenzenta (biegłego) dokonywana w ramach zasady swobodnej oceny dowodów, zgodnie z którą sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, zaś granice swobodnej oceny dowodów wyznaczone są przepisami prawa procesowego, regułami logicznego myślenia i doświadczeniem życiowym;

e) art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 286 § 1 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. przez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów i wskutek tego niewskazanie przyczyn, z jakich organ oparł się na określonych recenzjach dotyczących dorobku naukowego i osiągnięć osoby ubiegającej się o przyznanie tytułu naukowego, a innym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

f) art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. przez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów i wskutek tego:

- błędne przyjęcie, że 10-dniowy staż w Klinice [...] Uniwersytetu w B. nie spełnia ustawowych warunków stażu naukowego, podczas gdy w ustawie brak jest definicji legalnej bądź kryteriów pozwalających na uznanie danego stażu za naukowy, przez co - na wskutek niespełnienia warunku określoności - kryterium nie powinno być interpretowane zawężająco, a tym bardziej, brak jest podstaw do uznania, że nie zostały spełnione ustawowe warunki ww. stażu; jednocześnie ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że w czasie ww. stażu naukowego kandydatka zapoznała się z aktualnymi możliwościami diagnostycznymi na Oddziale [...], aktywnie uczestnicząc w badaniach echokardiologicznych i konsultacjach klinicznych, zaznajamiając się z organizacją i metodami diagnostycznymi oraz leczeniem w Szpitalu Uniwersyteckim; staż ten został podjęty w celu nawiązania współpracy naukowej pomiędzy dwoma jednostkami uniwersyteckimi: w B. oraz w K., zaś jego efektem był przygotowany projekt badania populacji polskiej i słowackiej młodych chorych pracujących na kierowniczych stanowiskach, a diagnozowanych kardiologicznie; streszczenie przywołanego powyżej projektu Prof. dr hab. n. med. Z. G. przesłał Prof. K. i uwzględnił to w przygotowanym oświadczeniu, dołączając dowód z wydruków poczty elektronicznej; tym samym Prof. G. potwierdził, że w populacji polskiej takie badania są już przez dr hab. J. D. prowadzone; innym dowodem współpracy międzynarodowej jest opublikowanie artykułu w monografii obejmującej publikacje badaczy polskich, czeskich i słowackich;

- błędne przyjęcie, że skarżąca nie wykazała wymogu kierowania zespołami badawczymi, podczas gdy z dokumentów zgromadzonych w toku niniejszego postępowania, w tym z oświadczenia Kierownika Katedry [...] w K. prof. dra hab. n. med. Z. G. z [...] lutego 2019 roku i [...] lutego 2019 roku wynika, iż skarżąca nie będąc formalnie kierownikiem grantu nr: [...] była jego pomysłodawcą, autorem oraz wykonawcą, i - co istotne

- kierowała zespołem badawczym; kierowanie powierzonym zespołem potwierdziła również prof. U. M., kierownik jednostki, w której grant był realizowany, a która była bezpośrednim świadkiem powyższego;

g) art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. przez niewszechstronną ocenę dowodów skutkującą pominięciem, iż z opinii prof. dr hab. K. K., prof. dr hab. n. med. H. S., prof. dr hab. n. med. E. P., prof. dr hab. n. med. W. B. oraz prof. dr hab. n. med. T. P., prof. dr hab. n. med. A. R. - które to opinie były pozytywne i dają obiektywną oraz rzetelną analizę oceny dorobku naukowego skarżącej - bezsprzecznie wynika, że dr hab. n. med. J. D. spełnia wymagania dla uzyskania tytułu profesora zawarte w art. 26 u.s.n.t.n.;

h) art. 183 § 2 ust. 4 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 173 w zw. z art. 175 ust. 1 w zw. z art. 178 ust. 1 i w zw. z art. 180 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w zw. z art. 5 § 1 - § 4 w zw. z art. 6 § 1 - § 4 ustawy z 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 nr 153 poz. 1269) w zw. z art. 19 ust. 1 akapit 2 TUE, przez wydanie zaskarżonego wyroku przez skład sądu orzekającego sprzeczny z przepisami prawa, na podstawie postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej nr 1130.19.2017 o powołaniu do pełnienia urzędu na stanowisku asesora sądowego z 29 maja 2017 r. (M.P. z 2017 r., poz. 596);

i) art. 153 p.p.s.a. polegające na niewypełnieniu zaleceń zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z 18 października 2019 roku w sprawie o sygn. akt: II SA/Wa 691/19 oraz z 20 lutego 2018 r. w sprawie o sygn. II SA/Wa 1291/17 przez niedokonanie prawidłowego i wszechstronnego postępowania dowodowego, w celu ustalenia roli wnioskodawczyni w projekcie "[...]" (nr [...]) oraz ustalenia znaczenia i wagi stażu odbytego przez wnioskodawczynię w B.; choć WSA w Warszawie w wyroku z 18 października 2019 r. wskazał, że konieczne jest wyjaśnienie roli, jaką pełniła skarżąca przy realizacji grantów naukowych, to organ "dokonując ponownej oceny tej kwestii, powołał superrecenzenta Centralnej Komisji prof. dra hab. med. G. O., którego zadaniem była analiza wszystkich aspektów tego stażu" (str. 8 i 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku); co za tym idzie, choć zgodnie ze wskazaniem WSA, zadaniem organu była ocena roli, jaką pełniła skarżąca przy realizacji grantów naukowych, to jednak w toku ponownego postępowania przed Centralną Komisją roli tej nie rozważono;

j) art. 1 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 p.p.s.a. przez niewłaściwie przeprowadzoną kontrolę działalności organu II instancji, a w konsekwencji - mimo braku podstaw - oddalenie skargi.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty J. D. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] lutego 2020 r. nr [...] oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Ponadto wniosła o orzeczenie o kosztach postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Doskonałości Naukowej (następca prawny Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów) wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W ocenie organu zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a zarzuty przedstawione w skardze kasacyjnej są bezzasadne.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej z 18 października 2021 r., poinformowano pełnomocników stron postępowania, że w związku ze zmianą art. 15 zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach, w których strony nie wyraziły zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę. We wskazanym wyżej okresie nie przeprowadza się rozpraw w siedzibie Naczelnego Sądu Administracyjnego z udziałem stron. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. W związku z powyższym zwrócono się do stron postępowania o udzielenie informacji, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, czy wyrażają zgodę na rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. W razie wyrażenia zgody, poinformowano o możliwości przedstawienia, w terminie 7 dni, dodatkowych wyjaśnień na piśmie. W przypadku braku zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym zwrócono się o udzielenie informacji, czy strona posiada możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji.

W odpowiedzi na powyższe, zarówno organ jak i skarżąca kasacyjnie wyrazili zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. J. D. podtrzymała dotychczasowe stanowisko, przedstawiając uzupełniające uzasadnienie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) zwanej dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające z powyższych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować (zob. wyrok NSA z 8 grudnia 2015 r., II OSK 909/14). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto (zob. wyrok NSA z 25 listopada 2014 r., II GSK 1253/13). Nie ma on kompetencji do konkretyzowania czy uzupełniania zarzutów kasacyjnych, bądź ich uzasadnienia, a brak konkretnego i popartego stosowną argumentacją zakwestionowania stanowiska wyrażonego w danej kwestii przez wojewódzki sąd administracyjny powoduje związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem sądu pierwszej instancji w danym zakresie i niemożność zbadania jego zasadności (zob. wyrok NSA z 21 stycznia 2015 r., II FSK 3171/12 i wyrok NSA z 6 grudnia 2012 r., II OSK 1426/11). Zatem Naczelny Sąd Administracyjny upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2012 r., II OSK 2724/12).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w skardze kasacyjnej sformułowano zarzut naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c., art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 286 § 1 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. (zarzuty 2 lit. d)-f) skargi kasacyjnej). Naruszenia powyższych przepisów autor skargi kasacyjnej upatruje w dowolnej i niewszechstronnej analizie zgromadzonego materiału dowodowego, przez niewyjaśnienie przyczyn oparcia się na jednych dowodach i pominięcia innych dowodów. Autorowi skargi kasacyjnej trzeba zatem wyjaśnić, że tak zakreślone granice zarzutów kasacyjnych nie umożliwiają kwestionowania dokonanej przez organ administracji i następnie zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji oceny materiału dowodowego. Z art. 106 § 5 p.p.s.a. wynika obowiązek odpowiedniego stosowania przepisów k.p.c. do uzupełniającego postępowania dowodowego, w przypadku jego prowadzenia przez sąd administracyjny. Autor skargi kasacyjnej nie jest uprawniony do polemiki z ustalonym w sprawie stanem faktycznym za pośrednictwem zarzutu naruszenia odpowiednio stosowanych przez sąd przepisów procedury cywilnej. Postępowanie dowodowe, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., ma charakter wyłącznie uzupełniający. Sąd administracyjny nie przeprowadza dowodów w stopniu umożliwiającym rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, ponieważ byłoby to równoznaczne z wyręczeniem organu administracji z ciążącego na nim obowiązku zgromadzenia i oceny materiału dowodowego. Ewentualne dowody, które może przeprowadzać sąd administracyjny na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., nie mają zmierzać do prawidłowego ustalania przez Sąd stanu faktycznego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej i wydania decyzji, lecz jedynie do dokonania przez Sąd "kontroli działalności administracji publicznej", tj. oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (por. wyroki NSA: z 13 stycznia 2022 r., III OSK 4861/21, LEX nr 3287556 i z 29 października 2021 r., II GSK 1467/21, LEX nr 3257909).

W konsekwencji autor skargi kasacyjnej, zmierzając do zanegowania ustalonego przez organy i zaakceptowanego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego, winien był uczynić to w ramach zarzutu naruszenia przez organ właściwych przepisów postępowania administracyjnego, określających jego obowiązki w zakresie postępowania dowodowego (norm dopełnienia), powiązanych z normą stosowaną przez sąd administracyjny (normą odniesienia). Powołane przez autora skargi kasacyjnej art. 106 § 5 w zw. z art. 233 § 1 k.p.c., art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 286 § 1 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. nie zostały naruszone. W myśl ugruntowanego orzecznictwa, zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 227-257 k.p.c. może być skutecznie podnoszony w skardze kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd administracyjny pierwszej instancji prowadził postępowanie dowodowe wyłącznie w zakresie wynikającym z treści art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz jeżeli strona skarżąca wykazała, że zastosowane przez sąd pierwszej instancji kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne (wyrok NSA z 12 stycznia 2021 r., III OSK 2780/21, LEX nr 3124044.). Powyższe ustalenie przesądza o bezskuteczności zarzutów 2 lit. d)-f) skargi kasacyjnej.

Przechodząc do merytorycznej oceny poszczególnych zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności poddał ocenie zarzut naruszenia art. 183 § 2 ust. 4 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 173 w zw. z art. 175 ust. 1 w zw. z art. 178 ust. 1 i w zw. z art. 180 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w zw. z art. 5 § 1 - § 4 w zw. z art. 6 § 1 - § 4 ustawy z 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 19 ust. 1 akapit 2 TUE. Naruszenia powyższych przepisów skarżąca kasacyjnie upatruje w wydaniu zaskarżonego wyroku przez skład sądu orzekającego sprzeczny z przepisami prawa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wywodzi, że w składzie sądu brała udział osoba powołana na urząd asesora sądowego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Jednakże w następnym zdaniu autor ten sam wskazuje, iż orzekający w tej sprawie asesor sądowy został powołany na podstawie postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej nr 1130.19.2017 o powołaniu do pełnienia urzędu na stanowisku asesora sądowego z 29 maja 2017 r. (M.P. z 2017 r., poz. 596). Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnia, w jaki sposób powołanie asesora sądowego na podstawie postanowienia Prezydenta RP, wydanego przed wejściem w życie ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, miałoby naruszać art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz powiązane przepisy. Oczywiste jest, iż skoro do powołania doszło na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie wspomnianej ustawy (asesor sądowy został przedstawiony z wnioskiem o powołanie uchwałą KRS z 14 grudnia 2016 r. nr 811/2016), to skład sądu orzekającego nie był sprzeczny z przepisami prawa. W konsekwencji zarzut 2 lit. h) skargi kasacyjnej należy uznać za bezprzedmiotowy, a tym samym oczywiście bezzasadny.

Nie jest zasadny kolejny zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia powyższych przepisów w wadliwym uzasadnieniu rozstrzygnięcia, polegającym na niepełnym przedstawieniu stanu sprawy, niespójności wskazań i oceny prawnej, schematyzmie uzasadnienia oraz na nie odniesieniu się w sposób wyczerpujący do zarzutów objętych skargą oraz braku wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poprzestał wyłącznie na podzieleniu i przyjęciu oceny organu, wynikającej z opinii prof. dra hab. med. G. O. Zgodzić należy się z autorem skargi kasacyjnej wskazującym, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób niepełny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia zaniechał wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zasadnicze wywody Sądu stanowią przedstawienie argumentacji zawartej w podjętych uprzednio i wiążących Sąd wyrokach oraz koncentrują się na interpretacji art. 153 p.p.s.a. Między innymi Sąd wyjaśnił, że w świetle wyroku z 18 października 2019 r. konieczne jest wyjaśnienie roli, jaką pełniła skarżąca przy realizacji grantu naukowego. Sąd przedstawił następnie wnioski wynikające z recenzji prof. dra hab. med. G. O. Z powyższego Sąd wyciągnął wniosek, iż organ administracji zastosował się w pełni do oceny prawnej zawartej w ww. uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie. Sąd pominął jednak, iż poprzednie wyroki wydane w sprawie dotyczyły przede wszystkim oceny zgromadzonego materiału dowodowego i – z pewnym wyjątkiem – z orzeczeń tych nie wynikała wiążąca interpretacja przepisów prawa materialnego. Tym samym za niewystarczające z perspektywy wymogów stawianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. uznać należy przedstawienie przez Sąd pierwszej instancji treści art. 26 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 r. poz. 1789 ze zm.) zwanej dalej: "u.s.n.t.n." oraz stwierdzenie, iż skarżąca nie spełniła wymogu posiadania doświadczenia w kierowaniu zespołami badawczymi. Sąd przedstawił co prawda pogląd, iż pełnienie roli pomysłodawcy, współautora i wykonawcy dwóch grantów ministerialnych nie stanowi spełnienia przesłanki "doświadczenia w kierowaniu zespołami badawczymi". Na poparcie tej wykładni Sąd nie przedstawił jednak wystarczającej interpretacji art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n., czym naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w szczególności w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej.

W kontekście powyższego stwierdzić trzeba, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. miało w niniejszej sprawie charakter nieistotny. Z zaskarżonego wyroku wynika stan faktyczny przyjęty do orzekania, zaś sam wyrok poddaje się kontroli instancyjnej. Tym samym niewystarczające wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie może być rozpatrywane w kontekście naruszenia istotnego, skoro na podstawie orzeczenia można zrekonstruować treść normy prawa materialnego przyjętej przez Sąd pierwszej instancji oraz odtworzyć motywy stojące za rozstrzygnięciem określonej treści. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2004 r., FSK 2633/04, LEX 173345; wyrok NSA z 12 czerwca 2014 r., I OSK 2721/13). Sąd pierwszej instancji odniósł się do istotnych w rozpatrywanej sprawie kwestii w postaci oceny materiału dowodowego, uznając iż decydujące znaczenie w sprawie ma recenzja sporządzona przez prof. dra hab. med. G. O. Negowanie powyższego stanowiska w drodze zarzutu naruszenia at. 141 § 4 w zw. z art. 7, art, 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. nie może w takiej sytuacji odnieść skutku, albowiem Sąd słusznie przyjął, iż w kontekście przyjętej wykładni art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. skarżąca nie posiada doświadczenia w kierowaniu zespołami badawczymi realizującymi projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych, nie odbyła staży naukowych w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych oraz nie prowadziła prac naukowych w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych. W takim stanie rzeczy przyjęta przez Sąd pierwszej instancji interpretacja prawa materialnego stała na przeszkodzie uznaniu, że pełnienie roli pomysłodawcy, współautora i wykonawcy grantów jest równoznaczne z pełnieniem roli kierownika grantu. Szersze odniesienie się przez Sąd do zarzutów skargi odnośnie naruszenia przez organ administracji art. 7, art, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. nie wpłynęłoby na treść rozstrzygnięcia podjętego przez WSA w Warszawie.

Powyższe ustalenia przesądzają o niezasadności zarzutów 2 lit. a)-b) skargi kasacyjnej, odnoszących się do naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. i w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 1 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 p.p.s.a. przez niewłaściwie przeprowadzoną kontrolę działalności organu drugiej instancji, a w konsekwencji - mimo braku podstaw - oddalenie skargi. Powołane przez autora skargi kasacyjnej przepisy mają charakter ustrojowy. Sąd administracyjny może naruszyć ww. przepisy wyłącznie wówczas, gdy rozpozna sprawę inną niż sądowoadministracyjna, oceni działalność podmiotu spoza administracji publicznej lub zastosuje środki prawne nieznane przepisom p.p.s.a. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, zatem zarzut naruszenia ww. przepisów nie zasługuje na uwzględnienie.

W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie art. 153 p.p.s.a. W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd Wojewódzki nie wypełnił zaleceń zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z 18 października 2019 roku w sprawie o sygn. akt: II SA/Wa 691/19 oraz w wyroku WSA w Warszawie z 20 lutego 2018 r. w sprawie o sygn. II SA/Wa 1291/17. Z orzeczeń tych wynikała bowiem konieczność ustalenia roli wnioskodawczyni w projekcie "[...]" (nr [...]) oraz ustalenia znaczenia i wagi stażu odbytego przez wnioskodawczynię w B. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż zdaniem J. D. Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, iż w toku ponownego postępowania przed Centralną Komisją nie rozważono roli skarżącej kasacyjnie w ww. projektach. W ocenie NSA w składzie orzekającym Sąd pierwszej instancji nie naruszył jednak art. 153 p.p.s.a. W prawomocnym wyroku z 18 października 2019 r. WSA w Warszawie przyjął, że działanie organu w zakresie oceny charakteru stażu, jaki skarżąca odbyła w okresie od [...] kwietnia 2015 r. do [...] maja 2015 r. w Uniwersyteckiej Klinice [...] w B. na Oddziale [...], było prawidłowe. Sąd pierwszej instancji związany był oceną prawną, zgodnie z którą ww. staż – w myśl opinii superrecenzenta Centralnej Komisji - nie miał charakteru naukowego. Kwestia oceny ww. stażu nie może zatem podlegać analizie w dalszym postępowaniu.

Natomiast osobnego odniesienia się wymaga kwestia oceny roli skarżącej w ramach grantu "[...]". WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku z 18 października 2019 r. wskazał, że konieczne jest wyjaśnienie kwestii roli, jaką skarżąca pełniła przy jego realizacji. Co pominął jednak autor skargi kasacyjnej, Sąd w sprawie II SA/Wa 691/19 nie przedstawił wiążącej interpretacji art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. w kontekście wymogu "posiadania doświadczenia w kierowaniu zespołami badawczymi". Ocena prawna Sądu i zalecenia odnośnie do dalszego postępowania koncentrowały się wyłącznie na kwestii oceny materiału dowodowego. Sąd stwierdził naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., nie przesądzając jednocześnie, iż pełnienie roli pomysłodawcy, głównego wykonawcy i "faktyczne" kierowanie grantem jest tożsame z "posiadaniem doświadczenia w kierowaniu zespołami badawczymi". Ustalenie takie wiązałoby się z koniecznością przesądzenia kierunku wykładni art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. W konsekwencji w zaskarżonym obecnie wyroku WSA w Warszawie nie naruszył art. 153 p.p.s.a. Sąd ten rozważył rolę skarżącej w grancie "[...]", dochodząc do negatywnego dla skarżącej wniosku, zgodnie z którym "ustawa stanowi o wymogu wykazania sprawowania funkcji kierownika zespołów badawczych", a nie faktycznego tylko kierowania zespołem badawczym. Reasumując, Sąd pierwszej instancji dokonał ponownej oceny zgromadzonego przez organ administracji materiału dowodowego w kontekście przyjętej przez siebie wykładni prawa materialnego. Sąd pierwszej instancji nie naruszył związania oceną prawną wyrażoną w zapadłych w sprawie prawomocnych wyrokach WSA w Warszawie: z 18 października 2019 roku w sprawie o sygn. akt: II SA/Wa 691/19 oraz z 20 lutego 2018 r. w sprawie o sygn. II SA/Wa 1291/17. W orzeczeniach tych nie przyjęto wiążącej interpretacji art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. Fakt, iż wynik ponownej analizy zgromadzonego materiału dowodowego okazał się dla skarżącej negatywny, nie oznacza naruszenia art. 153 p.p.s.a. Naruszeniem tego przepisu nie jest ustalenie niewystarczającej roli wnioskodawczyni w projekcie naukowym, skoro z wiążących w sprawie wyroków sądów administracyjnych wynika jedynie konieczność ponownej oceny roli wnioskodawczyni i jednocześnie z orzeczeń tych nie wynika, iż rola skarżącej była wystarczająca z perspektywy art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. Z uwagi na powyższe zarzut wskazany w pkt. 2 lit. i) skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie.

Ostatni zarzut naruszenia przepisów postępowania koncentruje się wokół art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. Zdaniem skarżącej kasacyjnie błędne jest stwierdzenie, iż Centralna Komisja Do Spraw Stopni i Tytułów w sposób należyty ustaliła stan faktyczny sprawy, czym zostały naruszone ww. przepisy w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a organ odwoławczy nie rozważył całokształtu materiału dowodowego, a także nie wyjaśnił w sposób prawidłowy motywów podjętego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu stwierdzić należy, iż nie jest on trafny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Centralna Komisja ustaliła stan faktyczny sprawy oraz rozważyła całość zgromadzonego materiału dowodowego. Podkreślić przy tym należy, iż postępowanie w sprawie przedstawienia do tytułu naukowego profesora nauk medycznych prowadzone było na podstawie przepisów o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Ustawa ta określa katalog środków dowodowych, w oparciu o które orzeka organ (zob. art. 25 u.s.n.t.n.). Przepisy k.p.a., stosownie do treści art. 29 ust. 1 u.s.n.t.n., stosuje się odpowiednio, w zakresie nieuregulowanym w ustawie. Odpowiednie zastosowanie art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. na gruncie u.s.n.t.n. oznacza, że prawodawca dookreślił tryb dochodzenia do prawdy obiektywnej i katalog środków dowodowych, na podstawie których stan faktyczny sprawy ma zostać ustalony przez organy prowadzące postępowanie w sprawie nadania stopnia naukowego albo tytułu profesora. Powyższe wynika ze specyfiki postępowań w tych sprawach (zob. stanowisko NSA przedstawione w wyrokach: z 18 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 420/10, LEX nr 595372, z 2 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1614/10, LEX nr 745104, podobnie M. Sieniuć, Jednostka w postępowaniach w sprawach nadania stopnia i tytułu naukowego. Studium z prawa administracyjnego procesowego, Łódź 2019, s. 149). W konsekwencji organ prowadzący postępowanie w sprawie nadania tytułu profesora ustala stan faktyczny na podstawie dowodów w postaci recenzji, stosownie do treści art. 27 ust. 4 oraz art. 35 ust. 3 ustawy.

W świetle powyższego naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. byłoby oparcie rozstrzygnięcia o niepełny materiał dowodowy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż w niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, ponieważ Centralna Komisja przeprowadziła wymagane prawem dowody, powołując recenzentów w wymaganej prawem liczbie. Nie doszło także do naruszenia art. 80 k.p.a., albowiem organ administracji dokonał wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji koresponduje ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W ramach postępowania przed Centralną Komisją powołano 2 superrecenzentów w osobach prof. dr hab. K. K. (recenzja pozytywna) oraz prof. dr. hab. J. K. (recenzja negatywna). Po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powołano kolejne dwie opinie: prof. dr. hab. Z. G. (recenzja negatywna) oraz prof. dr. hab. J. K. (recenzja negatywna). Następnie, po uchyleniu decyzji przez WSA w Warszawie Centralna Komisja zwróciła się jeszcze o opinię prof. dr. hab. G. O., którego recenzja także była negatywna. W sytuacji, w której niemal wszystkie recenzje sporządzone przed Centralną Komisją są negatywne, nieuprawnione byłoby stwierdzenie, że przedstawienie J. D. do tytułu naukowego profesora nauk medycznych znajduje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym. Wniosku takiego nie można wyciągnąć z pozytywnych opinii zgromadzonych w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, skoro zostały one zakwestionowane w związku z niewystarczającą aktywnością wnioskodawczyni w zakresie kierownictwa zespołami badawczymi oraz odbycia staży naukowych w instytucjach badawczych. Tym samym nie sposób zarzucić organowi dowolności w ocenie materiału dowodowego. Wnioski przedstawione w zaskarżonej decyzji znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonych recenzjach. Nie doszło także do naruszenia art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnia, w jaki sposób naruszono art. 8 k.p.a. Natomiast odpowiednie stosowanie art. 107 § 3 k.p.a. w postępowaniach prowadzonych na podstawie u.s.n.t.n. oznacza konieczność uwzględnienia specyfiki postępowania przed Centralną Komisją, będącą organem kolegialnym. W niniejszej sprawie nie można mówić o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynikają motywy leżące u podstaw uzasadnienia decyzji Centralnej Komisji.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela poglądy składów orzekających tego Sądu, że w sprawach o nadanie stopni naukowych i tytułu naukowego sąd administracyjny sprawuje kontrolę jedynie w zakresie badania legalności decyzji Centralnej Komisji, czyli czy decyzja ta została wydana zgodnie z przepisami regulującymi tryb i zasady postępowania w tego rodzaju sprawach. Nie jest rolą sądu administracyjnego wkraczanie w merytoryczną ocenę dorobku naukowego osoby ubiegającej się o nadanie tytułu naukowego dokonaną w toku postępowania w recenzjach naukowych (por. wyroki NSA: z 27 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 1261/09, LEX nr 595005, z 11 lipca 2008 r. sygn. akt I OSK 363/08, LEX nr 493029, z 18 października 2006 r. sygn. akt I OSK 940/06, LEX nr 282897). Sąd administracyjny dokonując analizy legalności decyzji w sprawie odmowy poparcia wniosku o przedstawienie do tytułu naukowego profesora nie jest uprawniony do dokonania merytorycznej analizy treści recenzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęte przez Centralną Komisję rozstrzygnięcie znajduje oparcie w materiale dowodowym sprawy. Nieuzasadniony jest zatem zarzut określony w pkt. 2 lit. c) skargi kasacyjnej.

Przesądzenie bezzasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania pozwala przejść do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. 2003 nr 65 poz. 595 ze zm.) przez błędną wykładnię. Zgodnie z powołanym przepisem "[t]ytuł profesora może być nadany osobie, która uzyskała stopień doktora habilitowanego lub osobie, która nabyła uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21a, oraz (...) posiada doświadczenie w kierowaniu zespołami badawczymi realizującymi projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych lub odbyła staże naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych, lub prowadziła prace naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych". Argumentacja skargi kasacyjnej w odniesieniu do naruszenia art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. koncentruje się na kilku zagadnieniach. Po pierwsze, zdaniem skarżącej kasacyjnie Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że powyższy przepis posługuje się liczbą mnogą, a zatem to skarżąca powinna spełniać i wykazać co najmniej dwa kryteria opisane w ww. przepisie, podczas gdy dla spełnienia wymogów z art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. konieczne jest spełnienie co najmniej jednego kryterium w postaci: doświadczenia w kierowaniu zespołami badawczymi, odbycia staży naukowych w instytucjach naukowych lub prowadzenia prac naukowych w instytucjach naukowych. Odnosząc się do tego zarzutu na wstępie przypomnieć należy, że w wyroku z 20 lutego 2018 r., II SA/Wa 1291/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnie przesądził, że "Przepis art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki został tak skonstruowany, że osoba ubiegająca się o nadanie tytułu naukowego profesora musi spełnić tylko jedno z trzech wymagań określonych w tym przepisie tj. posiadać doświadczenie w kierowaniu zespołami badawczymi realizującymi projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych lub odbyć staże naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych, lub prowadzić prace naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych". Zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i Naczelny Sąd Administracyjny, są związane przedstawioną wykładnią przepisu ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki. Zgodnie z interpretacją przedstawioną w wyroku z 20 lutego 2018 r., w celu spełnienia przesłanek wskazanych w art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. konieczne jest spełnienie co najmniej jednej z trzech następujących przesłanek:

1. posiadanie doświadczenia w kierowaniu zespołami badawczymi realizującymi projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych,

2. odbycie staży naukowych w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych,

3. prowadzenie prac naukowych w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych.

Kwestionowane jest przez skarżącą kasacyjnie zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu pierwszej instancji sformułowanie: "art. 26 pkt 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym posługuje się liczbą mnogą tak więc to skarżąca powinna spełniać i wykazać co najmniej dwa kryteria opisane w przepisie". Zdanie to zostało sformułowane niefortunnie. Jednakże, zdaniem NSA, wynika z niego prawidłowa wykładnia art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy, nienaruszająca oceny prawnej zaprezentowanej w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 20 lutego 2018 r. Stwierdzić tu należy, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie doszedł do wniosku, że wnioskodawczyni winna była spełnić co najmniej dwie spośród trzech przesłanek ujętych powyżej. Wywód Sądu pierwszej instancji winien być rozumiany w ten sposób, że każda spośród trzech przesłanek ujętych w art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. posługuje się liczbą mnogą. W związku z tym z perspektywy powyższego przepisu nie jest wystarczające posiadanie doświadczenia w kierowaniu jednym zespołem badawczym, odbycie jednego stażu naukowego albo prowadzenie pracy naukowej w jednej instytucji naukowej. W celu spełnienia wymogu art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. należy wykazać posiadanie doświadczenia w kierowaniu - co najmniej dwoma - zespołami badawczymi, albo odbycie - co najmniej dwóch - staży naukowych, względnie prowadzenie prac naukowych w - co najmniej dwóch - instytucjach naukowych. Konkludując, Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. przez uznanie, że skarżąca powinna spełniać i wykazać co najmniej dwa kryteria opisane w ww. przepisie. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela interpretację, zgodnie z którą w ramach spełnienia jednej z przesłanek określonych w powołanym artykule konieczne jest wykazanie osiągnięć w liczbie mnogiej. Bezzasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. w powyższym zakresie.

Po drugie, naruszenia art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. skarżąca kasacyjnie upatruje także w przyjęciu, że skarżąca nie spełniła kryteriów wystąpienia z wnioskiem o nadanie jej tytułu profesora nauk medycznych oraz uprawniających do nadania jej tytułu profesora nauk medycznych, w tym kryterium odbycia staży naukowych w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych, podczas gdy skarżąca odbyła staż naukowy w B., w czasie którego zapoznała się z aktualnymi możliwościami diagnostycznymi na Oddziale [...], aktywnie uczestnicząc w badaniach echokardiologicznych i konsultacjach klinicznych, zaznajamiając się z organizacją i metodami diagnostycznymi oraz leczeniem w Szpitalu Uniwersyteckim. Jak zostało już podkreślone, kwestia stażu naukowego w B. została ostatecznie rozstrzygnięta. W prawomocnym wyroku z 18 października 2019 r., II SA/Wa 691/19 WSA w Warszawie uznał za prawidłowe działania organu administracji w zakresie ww. stażu. Zatem przyjąć trzeba, że zgodnie z opinią superrecenzenta Centralnej Komisji stażu w Uniwersyteckiej Klinice [...] w B. nie można uznać za staż naukowy. Staż ten ten nie zaowocował wspólnymi grantami oraz publikacjami zawodowymi, zaś w dostępnej dokumentacji nie ma planu naukowego stażu, który w takich przypadkach jest wcześniej uzgodniony z ośrodkiem prowadzącym szkolenie, podobnie jak sprawozdanie z tego pobytu. Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. statuuje wymóg odbycia co najmniej dwóch staży naukowych w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych, podczas gdy bezspornie skarżąca kasacyjnie legitymuje się tylko jednym stażem. Zatem nawet hipotetyczne przesądzenie, iż staż ten miał charakter naukowy, nie doprowadziłoby do wypełnienia wymogów koniecznych do przedstawienia do tytułu naukowego profesora nauk medycznych. Tym bardziej zatem zarzut naruszenia art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. w odniesieniu do wymogu legitymowania się stażami naukowymi nie zasługuje na uwzględnienie.

Po trzecie, ostatnią już kwestią podniesioną w zw. z wykładnią art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. jest wymóg "posiadania doświadczenia w kierowaniu zespołami badawczymi realizującymi projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych". W realiach niniejszej sprawy J. D. twierdzi, że nie będąc formalnie kierownikiem grantu była nim w rzeczywistości; to ona była jego pomysłodawcą, autorem i wykonawcą, i - co istotne - kierowała zespołem badawczym. Sytuację taką Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za nierealizującą wymogów ustawowych, przyjmując że kandydatka nie udowodniła wymogu wykazania sprawowania funkcji kierownika zespołów badawczych. Ocenę tę zakwestionował autor skargi kasacyjnej, wywodząc, że przepis stanowi wyłącznie o "doświadczeniu w kierowaniu zespołami badawczymi", a ustawodawca nie nakłada na kandydata występującego z wnioskiem o nadanie tytułu profesora obowiązku formalnego sprawowania funkcji "kierownika".

Stanowisko przedstawione w skardze kasacyjnej jest nieprawidłowe. Art. 26 ust. 1 pkt 2 u.s.n.t.n. posługuje się pojęciem "posiadania doświadczenia w kierowaniu zespołami badawczymi". Zdaniem NSA w składzie orzekającym powyższy przepis powinien być interpretowany w taki sposób, że uzyskanie doświadczenia w kierowaniu zespołami badawczymi może nastąpić tylko w ramach pełnienia funkcji kierownika zespołu. "Kierować" zgodnie z potocznym rozumieniem tego słowa oznacza "zarządzać kimś, czymś, stać na czele czegoś lub wskazywać komuś sposób postępowania" (za Słownikiem Języka Polskiego, https://sjp.pwn.pl/slowniki/kierowanie.html). Zarządzać zespołem badawczym może tylko osoba do tego uprawniona, a więc jego kierownik. Wszelkie przejawy "faktycznego" zarządzania zespołem, niejako w zastępstwie kierownika, mogą być zakwalifikowane wyłącznie jako czynność o charakterze faktycznym, a zatem prawnie irrelewantnym. Podkreślić przy tym należy, iż funkcja kierownika zespołu badawczego łączy się nie tylko z zarządzeniem zespołem, ale i z prawną odpowiedzialnością za pracę całości zespołu badawczego. Odpowiedzialność tę przyjmuje na siebie kierownik zespołu badawczego, a nie osoba podejmująca czynności faktyczne "w jego zastępstwie". Ponadto w konkursach w celu uzyskania grantu badawczego z reguły ocenie podlega dorobek potencjalnego kierownika, co znajduje przełożenie na prawdopodobieństwo sprawnej realizacji projektu badawczego. Tym samym pełnienie funkcji kierownika zespołu badawczego stanowi o jego osiągnięciach, jakie musiały mieć miejsce i zostać zweryfikowane jeszcze przed uzyskaniem grantu. Tych wszystkich elementów nie można odnieść do skarżącej kasacyjnie. Przyznaje ona wprost, że w spornym grancie prof. dr hab. n. med. Z. G. pełnił jedynie formalnie rolę jego kierownika, jednakże skarżąca kierowała zespołem badawczym faktycznie. Odnosząc się do tak przedstawionej praktyki funkcjonowania zespołów badawczych Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż skarżąca nie może powoływać się na pełnienie funkcji niezgodnych z jej rolą ustaloną w grancie naukowym. Doprowadziłoby to do usankcjonowania działania niezgodnego z warunkami grantu oraz do dopuszczenia kierowania zespołem badawczym jednocześnie przez formalnego kierownika, jak i przez inną osobę. Tymczasem ustawa określając prawne przesłanki nadania tytułu naukowego profesora nakazuje ich spełnienie zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym.

Reasumując, doświadczenie w kierowaniu zespołem badawczym nie może zostać uzyskane wbrew warunkom grantu oraz z pominięciem pełnienia funkcji kierownika tego zespołu. Na przeszkodzie powyższej interpretacji nie stoi także art. 21a ust. 1 u.s.n.t.n., odwołujący się do kierowania "samodzielnego" zespołami badawczymi. Kierowanie samodzielnie zespołami badawczymi oznacza pełnienie funkcji jedynego kierownika zespołu, podczas gdy uzyskanie doświadczenia w kierowaniu zespołami badawczymi może nastąpić także wówczas, gdy zespół badawczy jest wspólnie zarządzany przez kilka osób występujących łącznie w roli kierownika. Brak jest natomiast podstaw do przyjęcia, że z art. 21a ust. 1 u.s.n.t.n. wynika podział roli na "kierownika w sensie prawnym" oraz "faktycznego kierownika" zespołu. Podobnie argumentu za przedstawioną w skardze kasacyjnej interpretacją nie może stanowić okoliczność, iż na gruncie obecnie obowiązującej ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 478 ze zm.) zrezygnowano z wymogu posiadania doświadczenia w kierowaniu zespołem badawczym na rzecz uczestnictwa w pracach zespołów badawczych. Zmiana ta nie ma charakteru retroaktywnego, zaś sąd administracyjny ocenia legalność zaskarżonej decyzji według stanu prawnego i faktycznego na dzień jej wydania.

Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego od skarżącej kasacyjnie na rzecz organu, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.