Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 440/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 305
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
article: art. 831 § 1 pkt 2a
journal: Dz.U. 2021 poz 1805
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 63 ust. 1 pkt 1, art. 75 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1520
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2023 r. spraw ze skarg M.W. na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2023 r. – nr 9009-2023-000632 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 rok, – nr 9009-2023-000633 w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi ograniczeniami ONW na 2022 rok, – nr 9009-2023-000634 w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 rok oddala skargi.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg M. W. (dalej: Skarżący/Wnioskodawca) są decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z 5 lipca 2023 r. nr;

1) 9009-2023-000632 w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 r.,

2) 9009-2023-000633 w sprawie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi ograniczeniami ONW na 2022 r.,

3) 9009-2023-000634 w sprawie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 r.

Zaskarżone rozstrzygnięcia zostały oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne: 9 maja 2022 r. Wnioskodawca złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) w R. wniosek o przyznanie płatności na 2022 r.;

- jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej (redystrybucyjnej),

- płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi ograniczeniami ONW,

- płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.

Po przeprowadzonej kontroli do płatności nie zakwalifikowano żadnej powierzchni. W związku z wystąpieniem błędu kontroli krzyżowej (ubiegania się dwóch producentów rolnych o dopłaty do tych samych gruntów: do działki nr [...] położonej w miejscowości M., oraz do działki nr [...] położonej w miejscowości C., obie miejscowości położone w gminie P., powiat g., województwo z.; dalej: działki) wezwano wnioskodawcę do wyjaśnienia nieścisłości we wniosku. W odpowiedzi oświadczył on, że ww. działki nie były przez niego użytkowane z uwagi na naruszenie posiadana przez syndyka masy upadłości PRD w S. W.. Oświadczył także, że jest wyłącznym i pełnoprawnym posiadaczem działek zgodnie z zawartą umową dzierżawy. Na poparcie swojego stanowiska przedłożył wyrok Sądu Rejonowego w G. z 27 października 2017 r. sygn. I [...] oraz wyrok Sądu Okręgowego w S. z 13 lutego 2019 r. sygn. akt II Ca [...].

Kierownik Biura Powiatowego ARIMR w R. decyzjami z 24 kwietnia 2023 r. nr;

1) 0183-2023-008780, odmówił przyznania:

- jednolitej płatności obszarowej - 2022 i nałożył sankcję w wysokości [...] zł,

- płatności za zazielenienie - 2022,

- płatności redystrybucyjnej - 2022 i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.

2) 0183-2023-008781, odmówił przyznania płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II - 2020 i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.

3) 0183-2023-008782, odmówił przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w wariancie 5.5. - Półnaturalne łąki świeże w 2022 r.

Powodem odmowy przyznania płatności było ustalenie, że strona nie użytkowała rolniczo zadeklarowanych przez siebie działek.

W odwołaniu od tej decyzji Skarżący zarzucił, że organ pominął regulacje ustawy - Prawo upadłościowe oraz o finansach publicznych w kontekście kwalifikacji płatności, które nie wchodzą w skład masy upadłości, ponieważ stanowią środki pochodzące z programu finansowanego z udziałem środków pochodzących z budżetu UE, przez co nie podlegają egzekucji uregulowanej przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Zarzucono także zaniechanie przesłuchania syndyka na okoliczność, że Wnioskodawca nie ponosi winy w nieprowadzeniu na dzierżawionej nieruchomości zabiegów agrotechnicznych, a także nie uwzględniono ustaleń, do jakich doszedł Sąd Okręgowy w S., przed którym toczyło się postępowanie z jego powództwa o ochronę posiadania naruszonego przez syndyka, w kontekście przywrócenia mu (lub nie) posiadania rzeczonych nieruchomości. Podkreślił, że brak wymaganego użytkowania gruntów nastąpił z powodów niezależnych od niego. Nadal jest posiadaczem ww. nieruchomości, tyle że posiadanie to zostało naruszone przez syndyka.

Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie opisanymi na wstępie decyzjami z 5 lipca 2023 r., utrzymał w mocy zaskarżone decyzje, podzielając ustalenia faktyczne i rozważania prawne w nich zawarte.

W ocenie organu odwoławczego Wnioskodawca nie wykazał, że w 2022 r. był posiadaczem działek nr [...] i [...]. Nie użytkował ich rolniczo, nie posiadał nad nimi władztwa, podczas gdy zasadniczym wymaganiem przyznania płatności było posiadanie działek rolnych. Celem płatności jest bowiem finansowe wspieranie producentów rolnych. Spór co do posiadania ww. nieruchomości z syndykiem został przez sąd powszechny rozstrzygnięty na korzyść syndyka. Przywołane przepisy prawa upadłościowego i ustawy o finansach publicznych nie znajdowały zastosowania. Organ nie naruszył zasady praworządności. Istotne w sprawie było ustalenie, czy i w jaki sposób były użytkowane ww. działki przez Wnioskodawcę, a tymczasem on sam oświadczył, że działek tych w 2022 r. nie użytkował rolniczo.

M. W., reprezentowany przez radcę prawnego skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargi na opisane na wstępie decyzje Dyrektora POR ARiMR w Rzeszowie z 5 lipca 2023 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji, a także stwierdzenie, że decyzje nie podlegają wykonaniu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonym decyzjom zarzucono naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 63 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm.; dalej: p.u.), art. 831 § 1 pkt 2a) ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1805, dalej: k.p.c.) oraz art. 5 ust. 1 pkt 2) i 3) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 305) poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy zastosowanie przez organ II instancji powyższych przepisów prowadziłoby do wniosku, iż płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowią płatności, które pochodzą z programu finansowanego z udziałem środków pochodzących z budżetu UE, a tym samym nie wchodzą do masy upadłości, gdyż stanowią mienie które jest wyłączone od egzekucji według przepisów k.p.c.;

1) W sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

(I SA/Rz 440/23) zarzucono naruszenie:

- art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady praworządności, przejawiające się w nieuwzględnieniu przez organ II instancji przepisów powszechnie obowiązującego prawa, tj. kodeksu cywilnego oraz prawa upadłościowego i naprawczego, o których mowa w pkt a) skargi;

- art. 8 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą przyjęciem, że fakt naruszenia posiadania przez syndyka i wykonywania zabiegów agrotechnicznych przez syndyka jest równoznaczny z nieposiadaniem przez Skarżącego, podczas gdy:

- Skarżący nadal jest posiadaczem nieruchomości zadeklarowanych do przyznania płatności, zaś jego posiadanie zostało jedynie naruszone przez syndyka;

- dla przyznania płatności nie ma znaczenia, kto faktycznie dokonuje niezbędnych prac agrotechnicznych na gruncie celem ich utrzymania zgodnie z wymaganymi normami;

2) W sprawie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (I SA/Rz 441/23), Skarżący wskazał ewentualnie - w razie nie podzielenia przez Sąd zarzutu zawartego w pkt a) - naruszenie art. 63 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 75 ust. 1 p.u., art. 831 § 1 pkt 2a) k.p.c. oraz art. 5 ust. 1 pkt 2) i 3) ustawy z dnia 27 sierpnia o finansach publicznych poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że "mieniem, którego wejście do masy upadłościowej kwestionuje Odwołujący są nieruchomości a nie środki publiczne" (str. 18 zaskarżonej decyzji);

- zarzucono naruszenie art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady praworządności, przejawiające się w nieuwzględnieniu przez organ II instancji przepisów powszechnie obowiązującego prawa, tj. kodeksu cywilnego oraz prawa upadłościowego i naprawczego, o których mowa w pkt a) i pkt b) skargi;

- naruszenie § 2 ust. 1 w zw. z § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415) poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą przyjęciem, że fakt naruszenia posiadania przez syndyka i wykonywania zabiegów agrotechnicznych przez syndyka jest równoznaczny z nieposiadaniem przez Skarżącego, podczas gdy:

- Skarżący według swojego oświadczenia nadal jest i czuje się posiadaczem nieruchomości zadeklarowanych do przyznania płatności, zaś jego posiadanie zostało jedynie naruszone przez syndyka;

- dla przyznania płatności nie ma znaczenia, kto faktycznie dokonuje niezbędnych prac agrotechnicznych na gruncie celem ich utrzymania zgodnie z wymaganymi normami;

3) W sprawie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi ograniczeniami ONW (I SA/Rz 442/23), Skarżący wskazał, że ewentualnie - w razie nie podzielenia przez Sąd zarzutu zawartego w pkt a) - naruszenie art. 63 ust. 1 pkt 11 w zw. z art. 75 ust. 1 p.u., art. 831 § 1 pkt 2a) k.p.c. oraz art. 5 ust. 1 pkt 2) i 3) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem za organem I instancji, że płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) stanowią płatności które pochodzą z programu finansowanego z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej wchodzą do masy upadłości;

- Zarzucono naruszenie art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady praworządności, przejawiające się w nieuwzględnieniu przez organ II instancji przepisów powszechnie obowiązującego prawa, tj. kodeksu cywilnego oraz prawa upadłościowego i naprawczego, o których mowa w pkt 1) a) skargi;

Nadto w trzech sprawach Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z;

- art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,

- art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020,

poprzez:

- nieprzesłuchanie syndyka masy upadłości W. W. na okoliczność braku winy Skarżącego w nieprowadzeniu na dzierżawionej nieruchomości zabiegów agrotechnicznych;

- nieuzasadnione oddalenie wniosku dowodowego z akt sprawy dotyczącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r. nr 0183-2015-000000786, prowadzonej przez ARiMR w Rzeszowie, a w szczególności z zalegających w niej pism przedstawicieli "P.. R. D." Sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej, datowanych na dzień 19 maja 2014 r. oraz na dzień 26 maja 2014 r.;

- nieuwzględnienie faktu, że w prawomocnym wyroku z 13 lutego 2019 r. Sąd Okręgowy w S. II Wydział Cywilny Odwoławczy, II Ca [...], w sprawie jaka toczyła się o ochronę posiadania w sprawie z powództwa M. W. przeciwko W. W. - syndykowi masy upadłości, "P. R.t D." Sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej, ul. P. [...], uznał, że "w sprawie o naruszenie posiadania sąd bada fakt posiadania rzeczy i jego samowolnego naruszenia, a w realiach rozpatrywanej sprawy niewątpliwym jest, że obydwie te przesłanki zostały spełnione" (str. 3 uzasadnienia wyroku);

- nieustalenie, czy w oparciu o w prawomocny wyrok z 13 lutego 2019 r. Sądu Okręgowego w S. II Wydział Cywilny Odwoławczy, II Ca [...], posiadanie wnioskodawcy zostało przywrócone, czy też nie.

W przekonaniu Skarżącego organy nie przeanalizowały odnośnych przepisów dotyczących masy upadłości, zgodnie z którymi płatności nie wchodzą do masy upadłości. Okoliczności faktyczne związane z posiadaniem nieruchomości nie zostały należycie zbadane. Kluczowe znaczenie miało przesłuchanie syndyka na okoliczność braku winy skarżącego w nieprowadzeniu na dzierżawionej nieruchomości zabiegów agrotechnicznych. Nadal czuje się posiadaczem rzeczonych nieruchomości, a jego posiadanie zostało tylko naruszone przez syndyka. Zawarta przez niego umowa dzierżawy nie została dotychczas rozwiązana. Sąd Okręgowy stwierdził zaś, że do naruszenia posiadania doszło, a organ nie zbadał, czy jego posiadanie zostało przywrócone. Nie miało w sprawie istotnego znaczenia to, kto faktycznie wykonał na ww. gruntach zabiegi agrotechniczne.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Istotą sporu w niniejszych sprawach jest spełnienie przez Skarżącego, w odniesieniu do deklarowanych do płatności działek, warunków przyznania tych płatności w związku z wystąpieniem tzw. konfliktu krzyżowego. Zdaniem organów, Skarżący w 2022 r. nie był w posiadaniu spornych gruntów rolnych, deklarowanych do płatności co wynika wprost z jego własnych oświadczeń złożonych w toku postępowania administracyjnego, a co potwierdzone zostało zapadłymi wyrokami sądów powszechnych w sprawie wytoczonej przez Skarżącego o ochronę posiadania. Z kolei Skarżący stoi na stanowisku, że nadal jest posiadaczem tych gruntów, zaś jego posiadanie zostało jedynie naruszone przez syndyka, a z zapadłych w postępowaniu cywilnym rozstrzygnięć wynika, że jego posiadanie spornych działek zostało przywrócone.

W tak zakreślonym sporze rację należy przyznać organom Agencji, bowiem wykazały przekonywująco, że Skarżący nie spełnił przesłanek dochodzonych płatności.

Na temat posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu przepisów regulujących płatności ze środków unijnych, jako warunku ich przyznania, istnieje już ugruntowana linia orzecznicza. Wynika z niej, że wolą ustawodawcy jest udzielenie płatności tym rolnikom, którzy faktycznie uprawiają grunty rolne. Ustawodawca posługuje się pojęciem posiadania w cywilnoprawnym znaczeniu, bowiem pojęcie to nie jest odrębnie zdefiniowane w przepisach o płatnościach. Przy jego rozumieniu także na gruncie niniejszych spraw, należy więc odwoływać się do regulacji tej instytucji w podstawowym akcie prawnym, jakim jest Kodeks cywilny (art. 336-352), co słusznie uwzględniły orzekające w sprawach organy.

W obowiązującym stanie prawnym, pojęcie posiadanie gruntów rolnych należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Oznacza to, że można mieć tytuł prawny do gruntu rolnego, ale nie mieć uprawnienia do płatności oraz że można posiadać grunty rolne bez tytułu prawnego, a nawet w złej wierze i z tego tytułu mieć prawo do uzyskania płatności. Dodatkowo należy wskazać, że rolnik wnioskujący o płatność nie jest zobowiązany do bezpośredniej pracy na gruntach, tzn. nie musi stosownych czynności agrotechnicznych wykonywać osobiście, rzecz jednak w tym, by dokonywane były one w jego imieniu. W zależności od okoliczności, władanie gruntem może polegać także na zlecaniu osobom trzecim dokonania stosownych zabiegów, jednak istotne jest to, by rolnik wnioskujący o przyznanie płatności posiadał decyzyjność jak, co, gdzie i kiedy dany grunt zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe. Istotą płatności jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje m. in. jakich i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych dokonywać zabiegów agrotechnicznych, podejmuje także decyzje o terminie zbioru plonów, itp. (zob. wyroki NSA z 17 stycznia 2008 r., II GSK 227/07; z 7 marca 2012 r., II GSK 87/11; z 16 maja 2012 r., II GSK 537/11; z 13 czerwca 2012 r., II GSK 734/11; z 18 lipca 2012 r., II GSK 932/11).

Przywołane regulacje dotyczące płatności nie różnicują, jaki charakter ma mieć owo posiadanie. Może to być zarówno posiadanie samoistne, które cechuje to, że ten kto włada rzeczą, czyni to jak właściciel, jak i posiadanie zależne, gdzie ten, kto rzeczą faktycznie włada czyni, to jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Niemniej w każdym przypadku wymagane jest władanie rzeczą jak właściciel lub jak mający inne prawo do władania cudzą rzeczą, z wykluczeniem dzierżenia "wykonywanego za kogo innego" (art. 338 k.c.). Z drugiej strony warto też zauważyć, że przepisy nie uzależniają uprawnień do płatności wyłącznie od władania zgodnego z prawem. Zatem o przesłance posiadania nie decyduje forma zawarcia umowy, szczególnie jej nazwa, ale jej treść, a przede wszystkim skutek stanowiący o realnym, faktycznym władaniu przedmiotem posiadania, czyli w tej sprawie gruntem. Posiadanie działek rolnych, w rozumieniu wyżej przytoczonych przepisów oznacza sprawowanie faktycznego władztwa nad wskazanymi we wniosku o przyznanie płatności działkami rolnym, któremu musi towarzyszyć zamiar władania nimi dla siebie.

Przenosząc te uwagi na grunt przedmiotowych spraw, Sąd podziela stanowisko organów, że Skarżący nie posiadał spornych gruntów, w rozumieniu przepisów regulujących zasady przyznawania płatności. Słusznie wskazują organy obu instancji na bezsporny fakt, że działki nie były przez niego użytkowane w 2022 r., bo Skarżący sam przyznał, że nie prowadził działalności rolnej na spornych gruntach. Skarżący utracił władanie nad spornymi gruntami na rzecz syndyka, czego widomym znakiem jest wytoczenie przeciwko syndykowi powództwa posesoryjnego. Nie ma znaczenia dla ustalenia prawa do dochodzonych płatności, że Skarżący faktycznie został bezprawnie naruszony przez syndyka w posiadaniu spornych gruntów. W istocie przyznały to sądy powszechne w postępowaniu zainicjowanym przez stronę o ochronę posiadania, które jednak nie zostało przywrócone wbrew twierdzeniom Skarżącego, a to wskutek wystąpienia o udzielenie ochrony posesoryjnej po upływie terminu do wytoczenia takiej skargi. Sąd Rejonowy w G. wyrokiem z 27 października 2017 r. sygn. akt IC [...] oddalił powództwo, a Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z 13 lutego 2019 r. sygn. akt II Ca [...] oddalił apelację Skarżącego. Zatem Skarżący utracił posiadanie gruntów rolnych - jak ustaliły sądy powszechne w dniu 25 września 2013 r. - i nie ma znaczenia, czy został pozbawiony tego posiadania przez samowolnie (bezprawnie) działającego w tym zakresie syndyka oraz to czy pozbawienie go faktycznego władztwa nad nieruchomościami nie zostało przez niego zawinione. Posiadanie to, jak się rzekło, nie zostało też przywrócone.

In concreto okolicznością wykluczającą przyjęcie posiadania przez Skarżącego działek zgłoszonych przez niego do płatności na 2022 r., a więc spełnienie podstawowej przesłanki warunkującej przyznanie dochodzonych płatności do deklarowanych działek, był fakt braku fizycznego władztwa nad tymi działkami z jego strony. Okoliczności przesądzające o takim ustaleniu Skarżący w sposób jednoznaczny i kategoryczny przyznał, wobec czego organy nie mogły zignorować tego faktu i uwzględnić wniosku. Z kolei legalność władztwa nad gruntem, co do zasady (wyjątek stanowią grunty będące własnością podmiotów publicznych), nie jest warunkiem uzyskania płatności. Wszelkie spory w zakresie prawa do posiadania nieruchomości strony winny rozstrzygać na gruncie przepisów prawa cywilnego, w ramach innego rodzaju postępowań, nieleżących w zakresie właściwości rzeczowej organów Agencji. Bez znaczenia w tym wypadku jest również to, czy brak władztwa nad nieruchomościami był przez Skarżącego zawiniony, czy też nie, albowiem warunkiem przyznania płatności jest stwierdzenie posiadania w przedstawionym wyżej ujęciu, jako okoliczności obiektywnej, niezależnej w jakikolwiek sposób od kwestii zawinienia utraty takiego posiadania. Wykazywanie tego rodzaju okoliczności, nieistotnych dla rozstrzygnięcia, było bezcelowe. Nie można więc zarzucić organom Agencji, że bezpodstawnie odmówiły Skarżącemu przeprowadzenia dowodów na te okoliczności, w szczególności w drodze przesłuchania osoby syndyka.

Przypomnieć też wypada, co zostało omówione w uzasadnieniu skarżonych decyzji, że specyfiką niniejszego postępowania przed organami Agencji jest modyfikacja w zakresie rozkładu ciężaru dowodowego. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, postępowania przed organami Agencji zostały w istotny sposób zmodyfikowane, stosunku do postępowania uregulowanego w k.p.a. Mianowicie na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia strony do otrzymania płatności, ww. ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek wykazać fakty, jak również udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń. To więc Skarżący winien dostarczyć dowody, które podważałyby tezę organu, wywiedzioną z wyczerpującej analizy zebranych już dowodów, że nie spełnia on przesłanek przyznania płatności.

Zmierzając do podważenia legalności i zasadności stanowiska organów Skarżący próbuje przenieść toczony z nimi spór na grunt prawny, ukierunkowując go w stronę objętą materią postępowania upadłościowego oraz jego cywilnoprawnymi uwarunkowaniami. Jak to już jednak wyżej zauważono, kwestie tego rodzaju pozostają poza zakresem przedmiotowym niniejszych spraw, wobec czego uznać należy je za bezprzedmiotowe, tak jak podniesione w tym zakresie zarzuty skarg. Przedmiotem rozważań organów nie było bowiem przeznaczenie i charakter samych płatności, w kontekście określenia składników masy upadłości, lecz warunki ich przyznania. Tym samym nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 63 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 75 ust. 1 Prawa upadłościowego, art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c. oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o finansach publicznych. W ocenie Sądu, sprawy toczące się przed organami Agencji, także te będące przedmiotem niniejszych rozważań, są próbą przeniesienia sporu z syndykiem i dowiedzenia swoich racji na innej płaszczyźnie.

Nie sposób przychylić się także do zarzutów Skarżącego, dotyczących uchybienia przez organy zasadzie praworządności, wywodzonej także z zapisów Konstytucji RP, gdyż oparły one swoje rozstrzygnięcie na właściwych podstawach prawnych, dokonały ich prawidłowej wykładni i zastosowały do ustalonego, w sposób nie budzący wątpliwości, stanu faktycznego. Tak więc nie można im czynić zasadnie tego rodzaju zarzutów jedynie w oparciu o okoliczności i zagadnienia o charakterze cywilnoprawnym, których rozstrzyganie nie jest objęte zakresem ich właściwości.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargi, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.).