Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SAB/Gl 61/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6337 Zatrudnianie cudzoziemców
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 112a
journal: Dz.U. 2023 poz 519
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi N. D. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w celu świadczenia pracy 1. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. zobowiązuje Wojewodę Śląskiego do załatwienia wniosku skarżącej w terminie 60 dni od daty zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza do Wojewody śląskiego na rzecz skarżącej 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1 marca 2023 r. do Wojewody Śląskiego wpłynął wniosek o udzielenie N. D. (dalej jako skarżąca lub cudzoziemiec) obywatelce Ukrainy zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Ponieważ organ pozostawał bierny na złożony wniosek skarżąca 19 grudnia 2023 r. złożyła ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Natomiast 10 stycznia 2024 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Wojewody Śląskiego.

Organowi zarzuciła naruszenie:

- art. 35 § 1 i 3 w zw. z art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735; dalej jako k.p.a.), przez prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie pracy przez okres ponad 1 roku, kiedy to do chwili obecnej nie wydano decyzji, tut. urząd nie podjął żadnych czynności celem załatwienia sprawy podczas gdy sprawa powinna zostać załatwiona bez zbędnej zwłoki, jeżeli wymaga przeprowadzanie postępowania dowodowego - w okresie 30 dni, a w przypadku sprawy bardziej skomplikowanej - w okresie 60 dni,

- art. 36 § 1 i § 2 k.p.a. przez brak zawiadomienia o podejmowanych czynnościach, przyczynach opóźnienia oraz nowym terminie załatwienia sprawy,

-art. 8 § 1 k.p.a. poprzez ignorowanie kierowanych do tut. organu próśb o udzielenie informacji oraz przyspieszenie wydania decyzji w sprawie składanych przez stronę, a także brak ustosunkowania się do wniesionego ponaglenia, a co za tym idzie naruszenie zaufania strony do organu,

- art. 12 k.p.a. poprzez naruszenie przez tut. organ zasady wnikliwego i szybkiego działania w postępowaniu administracyjnym oraz naruszenie zasady niezwłocznego wydania decyzji podczas gdy postępowanie trwa ponad 1 rok.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca domagała się:

1.zobowiązania Wojewody Śląskiego do niezwłocznego rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy,

2.stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności,

3.orzeczenia w oparciu o art. 149 par.la p.p.s.a., że bezczynność Wojewody Śląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

4.przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej od organu, w wysokości 5 000 złotych,

5.zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

6.zasądzenia od organu na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że w miesiącu styczniu 2023 r. złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP. Organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do rozpoznania wniosku, wobec czego strona wniosła do organu wyższego stopnia ponaglenie, które wysłała w grudniu 2023 r., następnie wniosła skargę. Do dnia złożenia przedmiotowej skargi organ nie podjął żadnej czynności ani nie skontaktował się ze stroną.

Dodatkowo podniosła, że zdaje sobie sprawę z dużej ilości rozpatrywanych spraw, jednakże Śląski Urząd Wojewódzki powinien zorganizować swoją pracę w ten sposób, aby sprawy były załatwiane bez zbędnej zwłoki. W niniejszej sprawie, gdzie wniesiono wniosek w styczniu 2023 r. także okres pandemii nie wpływa znacząco dla prowadzonych postępowań. Chwilowe wstrzymanie pracy tut. urzędu miało miejsce na początku pandemii w 2020 r. Potem, pod koniec maja urzędy wróciły do pracy. Podkreśliła, że w dniu 24 maja 2020 r. ponownie zaczęty biec wszelkie terminy administracyjne (uprzednie wstrzymanie terminów nic dotyczyło prowadzenia spraw, a jedynie terminów do wniesienia środków zaskarżenia). Tutejszy Urząd prowadzi sprawy oraz wydaje decyzje pobytowe. Nie ma zatem żadnych przeszkód, które wynikałyby z pandemii, a z powodu, których postępowanie nie mogłoby być prowadzone.

W ocenie strony, nie można akceptować sytuacji, w której organ administracji publicznej przez cały czas trwania postępowania nie podejmował żadnych czynności, w tym nie informował wnioskodawcy o kolejnej dacie zakończenia postępowania oraz powodach opóźnienia w rozpatrzeniu jej sprawy.

Następnie skarżąca wyjaśniła, że termin rażące naruszenie prawa co do zasady odnosi się do przepisów prawa materialnego, jednak się do tego nie ogranicza. Przytoczyła stanowisko doktryny prawa administracyjnego i orzecznictwo sądów administracyjnych co do tej kwestii. Podkreśliła, że brak wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy stanowi takie właśnie naruszenie. Wskazała ponadto, że postępowanie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy jest przede wszystkim bardzo kosztowne. To nie tylko koszt postępowania o udzielenie zezwolenia pobytowego, ale także szereg dodatkowych wydatków. Skarżąca nie może prowadzić w Polsce zwykłego życia oraz w pełni zintegrować się, ponieważ nie ma on dostępu do wszystkich usług, które posiadają osoby posiadające zezwolenie na pobyt czasowy. Skarżąca nie może wyjechać na wakacje czy też wyrobić polskiego prawa jazdy. Zauważyła także, że tak długotrwałe oczekiwanie na wydanie decyzji o udzieleniu zezwolenia pobytowego stanowi bezsprzecznie rażące naruszenie prawa wobec faktu nieuzasadnionego nierozpatrzenia sprawy o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że na podstawie art. 37 § 3a k.p.a. w zw. z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2023 r., poz. 519 ze zm.) oraz art. 100c ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.) ponaglenie skarżącego nie zostało przekazane do organu wyższego stopnia.

Dalej podkreślił, że ustawa o cudzoziemcach stanowi lex specialis w stosunku do przepisów k.p.a. I tak zgodnie z art. 112a tej ustawy termin wydania decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wynosi 60 dni, ale termin ten biegnie nie od daty wpływu wniosku, lecz dopiero od zaistnienia ostatniego ze wskazanych w ust. 2 zdarzeń. Ponieważ złożony przez skarżącego wniosek obarczony jest brakami formalnymi, które nie zostały uzupełnione, nie można twierdzić, że termin ten rozpoczął swój bieg. Skoro zaś termin nie rozpoczął biegu to nie można zarzucać przekroczenia terminu załatwienia sprawy.

Ponadto organ zauważył, że art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (...) wprowadza zawieszenie terminu załatwienia sprawy do 4 marca 2024 r., co oznacza, że bezzasadny jest zarzut bezczynności i w konsekwencji zasądzenia od organu określonej sumy pieniężnej tytułem odszkodowania, skoro wskazana wyżej ustawa, wbrew twierdzeniom skarżącego, ma zastosowanie nie tylko do obywateli Ukrainy, ale do wszystkich wymienionych w tym przepisie postępowań dotyczących cudzoziemców.

Gdyby jednak Sąd przyjął, że w niniejszej sprawie organ działał opieszale to na swoje usprawiedliwienie podał następujące okoliczności, które powinny być brane pod uwagę:

- znaczna liczba wpływających wniosków pobytowych;

- zagrożenie wynikające z rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2 i wzrost absencji chorobowych;

- działania zbrojne na terenie Ukrainy i pomoc napływającym uchodźcom;

- nowe obowiązki związane z przedłużaniem ważności wiz krajowych i rozpatrywaniem wniosków o wydanie, przedłużenie lub wymianę Karty Polaka.

Końcowo organ wyjaśnił, że uzupełnienie braków formalnych złożonych przez cudzoziemców wniosków odbywa się według kolejności ich wpływu. Wniosek skarżącej aktualnie oczekuje w kolejce na wyznaczenie terminu do jego uzupełnienia.

Dodatkowo organ zauważył, że od 15 lutego 2021 r. wprowadzono usprawnienia w zakresie prowadzonych postępowań w przypadku złożenia wszystkich wymaganych dokumentów, czyli kompletnego wniosku skracając czas oczekiwania na wydanie decyzji. Każdy cudzoziemiec może z tych usprawnień skorzystać. To dowodzi, że formułowane pod adresem organu zarzuty bezczynności są bezzasadne. Tym bardziej, że zgodnie z art. 108 ustawy o cudzoziemcach pobyt cudzoziemca na terytorium RP uznawany jest za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna. To oznacza, że domaganie się zasądzenia od organu sumy pieniężnej jest bezzasadne, skarżący nie poniósł bowiem żadnej szkody w związku z procedowaniem w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Bezczynność organu administracji publicznej zdefiniowana jest w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Bezspornym jest, że wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie został złożony przez Skarżącego 5 sierpnia 2022 r., a do chwili wniesienia skargi organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, a zatem żaden ze wskazanych tu terminów załatwienia sprawy nie został dotrzymany.

Wyjaśniając taki bieg sprawy organ wskazał, że zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. niezałatwienie sprawy w terminie oznacza niezałatwienie jej w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych. W tym przypadku przepisem szczególnym jest przepis art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.), stosownie do którego decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni, a termin ten obliczany jest zgodnie z ust. 2 tego przepisu, czyli od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z wymienionych tam zdarzeń. W niniejszej sprawie termin 60 dni do wydania decyzji nie rozpoczął biegu, ponieważ cudzoziemiec złożył wniosek, którego braki formalne nie zostały uzupełnione.

Poglądu tego Sąd nie podziela. Przepis art. 112a ustawy o cudzoziemcach został dodany na mocy art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91) i obowiązuje od dnia 29 stycznia 2022 r. Termin do wydania decyzji w sprawie, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń; 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie (art. 112a ust. 2). Z kolei zgodnie z art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, cudzoziemiec przedstawia ważny dokument podróży i dołącza do wniosku; dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, natomiast w myśl art. 106 ust. 2a tej ustawy jeżeli do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie zostały dołączone dokumenty, o których mowa w ust. 2, wojewoda wzywa cudzoziemca do ich przedłożenia w terminie nie krótszym niż 14 dni. Określając termin, wojewoda ocenia czas niezbędny do uzyskania przez cudzoziemca określonego dokumentu.

W wyroku z 27 stycznia 2023 r., sygn. akt II SAB/GI 137/22, WSA w Gliwicach stwierdził, że ocena zaistnienia bezczynności organu, wobec regulacji zawartej w art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach wymaga odniesienia się do zagadnienia momentu wszczęcia postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, datę wszczęcia postępowania na żądanie strony wniesione drogą elektroniczną reguluje natomiast art. 61 § 3a k.p.a. W przypadku skarżącego za dzień wszczęcia uważa się dzień 5 sierpnia 2022 r. jako dzień doręczenia żądania do organu.

W przypadku, gdy wniosek zawiera braki organ winien wezwać do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania - art. 64 § 2 k.p.a., a dniem wszczęcia postępowania pozostanie dzień złożenia wniosku do organu, nie zaś dzień uzupełnienia braków na żądanie organu. Przepisem szczególnym jest tutaj przywołany wyżej art. 106 ust. 2a ustawy o cudzoziemcach (dodany przez art. 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw, oraz art. 105 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, w przypadku określonym w art. 64 § 2 k.p.a. organ zobowiązany jest do wezwania wnoszącego w celu usunięcia określonego braku, a jeżeli brak zostanie konwalidowany, przyjmuje się fikcję, że podanie nie było dotknięte brakiem od chwili wniesienia. Oznacza to, że datą wszczęcia postępowania w przypadku, gdy żądanie załatwienia sprawy zawiera braki formalne, będzie dzień wniesienia podania, a nie dzień uzupełnienia jego braków.

Zagadnienie momentu wszczęcia postępowania w przypadku postępowań inicjowanych wnioskami było już przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13 (dostępne CBOiS). Skutek wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje również wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 63 § 2-3a k.p.a.), o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1 k.p.a. Oznacza to, że czynności wymienione w art. 64 § 2 k.p.a. organ podejmuje w toku wszczętego już postępowania. Braki formalne podania mają istotny wpływ na dalsze prowadzenie postępowania, jednakże nie można uznać, że niekompletny wniosek nie powoduje zawisłości sprawy przed organem administracji publicznej.

Wobec powyższego Sąd stwierdza, że skoro momentem wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia podania organowi, to w rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte 1 marca 2023 r. i od tego dnia na organie ciążył już obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku, w tym podjęcie czynności służących doprowadzeniu do uzupełnienia braków formalnych tego wniosku.

Wynikającym z art. 64 § 2 k.p.a., art. 106 ust. 2a i art. 105 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach wymogom organ nie sprostał, nie podjął bowiem żadnych czynności od dnia wpływu wniosku do organu tj. 1 marca 2023 r., termin załatwienia sprawy określony w art. 35 k.p.a. został zatem znacznie przekroczony.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż choć zastosowanie określonego w art. 112a ustawy o cudzoziemcach przedłużonego do 60 dni terminu na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy uzależnione jest między innymi od tego, czy cudzoziemiec złożył w urzędzie wojewódzkim wniosek, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, to jednak nawet w świetle tej regulacji organ nie jest zwolniony od obowiązku dokonania kontroli formalnej poprawności wniosku cudzoziemca w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 k.p.a. Dopiero bowiem od dnia złożenia wniosku niezawierającego braków formalnych, względnie uzupełnienia tych braków, rozpoczyna bieg szczególny termin wskazany w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 grudnia 2022 r. sygn. akt III SAB/Łd 129/22, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt IV SAB/Po 86/22 i z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 248/21).

Odmienna interpretacja przywołanych przepisów prawa, dopuszczająca niczym nieskrępowane decydowanie przez organ o faktycznym początku biegu terminu załatwienia sprawy poprzez brak wzywania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku byłaby nie do pogodzenia z wynikającym ze wstępu do Konstytucji RP nakazem zapewniania w działaniu instytucji publicznych rzetelności i sprawności oraz pośrednio godziłaby również w konstytucyjne prawo do zaskarżania decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP), umożliwiając organowi pierwszej instancji swobodne "odsuwanie" w czasie momentu wydania przez ten organ decyzji załatwiającej sprawę.

W rozpoznawanej sprawie, wobec długotrwałego braku skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku, na dzień wniesienia skargi w sprawie w ogóle nie rozpoczął biegu termin z art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Na skutek wadliwego działania organu strona nie miała możliwości uzupełnienia braków formalnych wniosku (nie zaistniało zdarzenie z art. 112a ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach).

W ocenie Sądu niedopuszczalna jest sytuacja, w której w sprawie organ nie podjął żadnych działań.

Sąd nie miał zatem wątpliwości co do tego, że organ nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy administracyjnej, naruszając tym zasady określone w art. 12 § 1 k.p.a.

Sąd nie podzielił również tego argumentu organu, zgodnie z którym uwzględnienie skargi na bezczynność nie jest możliwe z uwagi na przepis art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, który zawiesza do 4 marca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Trzeba bowiem mieć na uwadze to, że art. 1 ust. 1 i 2 przywołanej ustawy ściśle określa zakres przedmiotowy i podmiotowy tego aktu. Wynika z niego, że przepisy te mają zastosowanie tylko w odniesieniu do tych obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi na terytorium tego państwa. Skarżąca, co nie zostało zakwestionowane przez organ, nie należy do tej grupy. Jej wjazd na terytorium Polski nastąpił przed 24 lutego 2022 r., a pobyty i praca w Polsce datują się od 2020 r. Przepis art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie ma w tej sprawie zastosowania.

Odnosząc się dalej do argumentacji organu, warto zaakcentować podzielane przez Sąd orzekający w sprawie, stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 14 lipca 2021 r. sygn. akt VII SAB/Wa 41/21, zgodnie z którym dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie niewydania stosownego aktu lub niepodjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z wydaniem decyzji, a w szczególności czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast okoliczności, które powodują zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę zasadności skargi na bezczynność w tym sensie, że Sąd zobowiązany jest je ocenić przy jednoczesnym stwierdzeniu, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa czy też nie.

Sąd podziela również pogląd wyrażany w orzecznictwie, że trudności kadrowe organu administracji publicznej ani też znaczny wpływ spraw nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, nie stanowią też tzw. przyczyny "niezależnej od organu" w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w uzasadnieniu wyroku z 5 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1233/19, że "braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnego, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w takim okresie, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie".

Należy podkreślić, że właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki. Także pandemia nie stanowi wystarczającej okoliczności usprawiedliwiającej. Terminy przewidziane dla załatwienia sprawy administracyjnej obowiązują i organy administracji publicznej pozostają nimi związane.

W tym stanie rzeczy Sąd doszedł do przekonania, że nie dotrzymując terminów załatwienia sprawy oraz nie zachowując przy tym obowiązku poinformowania strony organ dopuścił się bezczynności, co dało podstawę do orzeczenia z pkt 1 sentencji wyroku na podstawie przepisu art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd dostrzegł jednak powyżej opisane okoliczności, które przemawiały za niekwalifikowaniem w/w wadliwości w kategoriach naruszenia rażącego. Zważył w tym, że tok rozpoznawanej sprawy zbiegł się z nadzwyczajnymi okolicznościami w postaci pandemii i następnie konfliktu zbrojnego na terytorium Ukrainy i związanym z tym napływem migrantów oraz dynamiką zmian prawnych. Stąd też Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku stwierdzając, że bezczynność w okolicznościach niniejszej sprawy nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa.

Skoro organ nie rozpoznał przedmiotowego wniosku, uzasadnionym stało się zobowiązanie organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do jego rozpatrzenia w terminie 60 dni od dnia otrzymania akt administracyjnych (pkt 2 sentencji wyroku). W odniesieniu natomiast do wniosków skargi dotyczących przyznania skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł, podkreślenia wymaga, że wymieniony środek ma charakter fakultatywny, a jego stosowanie pozostawiono uznaniu sądu. W tym zakresie ocenie podlegają konkretne okoliczności danej sprawy. Co do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej, Sąd zważył, że jej celem jest m.in. zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom przez organ, przy czym zasądzona kwota pełni także funkcję kompensacyjną za czas nieuzasadnionego oczekiwania na działanie organu i poniesione w związku z tym konsekwencje braku należytego (terminowego) działania organu w sprawie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2021 r., III SAB/Gd 17/21). Przyznanie wspomnianej sumy ma przede wszystkim na celu spełnienie funkcji zarówno odszkodowawczej, jak również uczynić zadość krzywdzie, jaką strona poniosła na skutek wadliwie działającej administracji publicznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2021 r. I OSK 1322/19). Skarżący nie przedstawił w skardze żadnych dowodów uzasadniających przyznanie żądanej sumy pieniężnej w ujęciu jej funkcji kompensacyjnej, tj. nie wykazał poniesionej szkody, dlatego Sąd nie uznał tego roszczenia za zasadne.

Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 580,00 zł (pkt 4 sentencji wyroku). Na koszty te składa się: uiszczony wpis sądowy w wysokości 100,00 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego radcą prawnym, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).