Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1466/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17  ust. 1  pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Ewa Michna (spr.) ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2023 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 15 lipca 2022 r., nr SKO-NP-4115-187/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z 10 marca 2022 r., znak: [...] Wójt Gminy M. odmówił A. P. (dalej: skarżąca) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2140) - dalej: "u.ś.r.". Organ podał, że na podstawie przedłożonego orzeczenia z 19 listopada 2021 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności matki skarżącej nie można było stwierdzić od kiedy powstała niepełnosprawność – w orzeczeniu tym był zapis "nie da się ustalić". Natomiast datę powstania stopnia niepełnosprawności określono na 26 września 2020 r., tj. w 81 roku życia. Z uzasadnienia orzeczenia o niepełnosprawności wynikało jedynie, że matka skarżącej od 3 lutego 2016 r. posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności.

W odwołaniu skarżąca zarzuciła organowi nieprawidłowe zastosowanie art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r., tj. z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust.1 Konstytucji RP. Nadto skarżąca podniosła zarzut naruszenia: art. 17 ust.1 pkt 4 u.ś.r. oraz art. 6, art.8, art.9, art.77 § 1, art.7 w zw. z art. 80 K.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, decyzją z 15 lipca 2022 r., znak: SKO-NP-4115-187/22 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Kolegium wskazało, że decyzja organu I instancji, mimo dokonania przez ten organ błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2104 r., sygn. K 38/13, odpowiadała jednak prawu. Zakres opieki jaki skarżąca wykonywała nad niepełnosprawną matką nie dawał bowiem podstaw do przyjęcia, że skarżąca musi rezygnować z zatrudnienia lub podejmować pracę w ograniczonym wymiarze czasowym. Nadto skarżąca posiadała rodzeństwo, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki.

Organ ustalił na postawie wywiadu środowiskowego jak i pisemnych oświadczeń skarżącej i jej matki, że matka skarżącej (82 lata), legitymująca się znacznym stopniem niepełnosprawności od 25 września 2020 r. na okres do 30 listopada 2023 r. z uwagi na choroby neurologiczne, mieszka wraz z mężem (83 lata), który również legitymuje się orzeczeniem kwalifikującym go do znacznego stopnia niepełnosprawności od 21 września 2020 r., na stałe, również z przyczyn oznaczanych symbolem 10-N (choroby neurologiczne). Małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Matka skarżącej ze względu na wiek, jak również ze względu na stan zdrowia, wymaga pomocy i opieki w zakresie pielęgnacji, robienia zakupów, sprzątania, prania, organizowania wizyt lekarskich i wykupu lekarstw. Pomoc tę świadczy skarżąca, która mieszka w innej miejscowości i na terenie innej gminy niż rodzice. Skarżąca oświadczyła, że sprawuje całodobową opiekę nad rodzicami i w ramach tej opieki: gotuje, pomaga w pielęgnacji, załatwia recepty, wizyty lekarskie, sprawy urzędowe i robi zakupy. Zakres wymienionych wyżej czynności jest tożsamy z czynnościami ustalonymi w trakcie wywiadu środowiskowego. Organ ustalił, że oprócz skarżącej jej rodzice mają jeszcze troje dzieci, które nie sprawują nad nimi opieki ponieważ mieszkają innych miejscowościach niż oni, pracują zawodowo lub są przewlekle chore. W ocenie Kolegium, z poczynionych ustaleń faktycznych sprawie nie można było wnioskować, aby zakres opieki jaki wykonywała skarżąca względem matki zmuszał ją do definitywnej rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w tym z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zdaniem organu, takie czynności jak: pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, przygotowanie posiłków, organizowanie wizyt lekarskich, robienie zakupów, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego były czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej. Opisane wyżej czynności to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką i ojcem, wskazuje, że opieka ta nie ma charakteru całodobowego. Nadto z akt sprawy nie wynika aby rodzice skarżącej pomimo chorób z którymi się zmagali, byli osobami niekontaktowymi, nie byli w stanie sami skorzystać z toalety, wymagali ciągłego nadzoru. Okoliczności te jednoznacznie wskazywały, że są w stanie pozostać sami część dnia bez opieki. Nadto zobowiązanymi do alimentacji względem rodziców było również rodzeństwo skarżącej, a obowiązek alimentacyjny nie musiał polegać na osobistym staraniu, lecz mógł ograniczać się do łożenia środków finansowych na osobę uprawnioną.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca domagała się uchylenia decyzji Kolegium oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, wniosła też o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarżąca zarzuciła naruszenia przepisów, tj. :

1. art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez przyjęcie, że fakt posiadania przez osobę wymagającą opieki kilku osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji na jej rzecz uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednemu z nich mimo spełnienia przez niego wszystkich ustawowych przesłanek;

2. art. 17 ust 1 pkt 4 u.ś.r. przez:

– zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaną przez nią opieką nad matką;

– zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczonej przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej;

– art. 6, art.8, art.9, art.77 § 1, art.7 w zw. z art. 80 K.p.a. przez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, przyjęcie, że sam fakt zwrócenia się z wnioskiem przez córkę osoby wymagającej opieki, pomimo posiadania innych dzieci, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w spawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego ingresu strony.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że ustawodawca w u.ś.r. wprowadził tzw. gradację kręgu zobowiązanych do alimentacji. Tymczasem organ niezasadnie zawęził rozumienie art. 17 u.ś.r. wskazując w sposób "lakoniczny i w oderwaniu od przepisów u.ś.r.", że oprócz skarżącej zobowiązanymi do alimentacji jest również jej rodzeństwo. Skarżąca podniosła, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc, i jednocześnie z tego powodu zaprzestają aktywności zawodowe. Wskazała też, że opieka nad matką zajmuje jej znaczną część dnia. Powołując się na liczne orzeczenia sądów administracyjnych podniosła, że organ odwoławczy nie wziął również pod uwagę, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy, co w niniejszej sprawie zachodzi. Natomiast organy przyznające świadczenie pielęgnacyjne nie są władne do tworzenia dodatkowych warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pod pojęciem "sprawowania opieki" użytym w art. 17 u.ś.r. nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej. Pielęgnacja w sensie medycznym i higienicznym nie wyczerpuje bynajmniej treści tego pojęcia. Także wyręczenie matki od jej normalnych, codziennych obowiązków rodzinnych i życiowych, którym nie może sprostać z uwagi na swą niepełnosprawność, stanowi przejaw opieki nad nią. Warunek całodobowej opieki jest bowiem związany w sposób konieczny z osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, o więc z takimi osobami, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację. Nadto zastosowanie przez Organ wyłącznie wykładni gramatycznej doprowadziło do rozstrzygnięcia, które w świetle powszechnie akceptowanych wartości jest rażąco niesłuszne, niesprawiedliwe, nieracjonalne i niweczące ratio legis ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Skarga nie została uwzględniona ponieważ organy dokonały prawidłowej oceny, że rozwiązanie dotychczasowego stosunku pracy i niepodejmowanie kolejnego zatrudnienia przez skarżącą nie miało bezpośredniego związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Poniższe uzasadnienie w części prawnych rozważań powtarza utrwalone orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz wskazywanych w tych orzeczeniach stanowisk innych sądów administracyjnych.

Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 u.ś.r.. Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W ocenie Sądu zasadnie organ odwoławczy skupił się przy analizie wniosku skarżącej na okolicznościach faktycznych wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego. Organ odwoławczy podkreślał, że w istocie matka skarżącej prowadziła wspólne gospodarstwo domowe ze swoim mężem na terenie innej miejscowości, a nawet gminy. Zakres opisywanych czynności opiekuńczych przez skarżącą sprowadzał się do: gotowania, pomocy w pielęgnacji, załatwiania recept, wizyt lekarskich, spraw urzędowych i robienia zakupów. Dodatkowo skarżąca miała jeszcze troje rodzeństwa – mieszkających w pobliskich miejscowościach.

Faktów tych skarżąca nie kwestionowała – zarzucała jedynie, że skoro inne dzieci nie podjęły się pomocy rodzicom i tylko ona zrezygnowała z pracy zawodowej, to nieuprawniona była taka wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r., która uniemożliwiała przyznanie świadczenia jednemu z dzieci.

Odnosząc się do tego typu argumentacji należałoby podkreślić, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., podstawowym wymogiem do uzyskania ww. świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy, czy też niemożność jej podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Powołany art. 17 ust. 1 u.ś.r., należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21).

Podkreślić należy w tym miejscu, mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08).

Matka skarżącej jest osobą schorowaną, ale też, co podkreślał organ, mieszka razem z mężem, w zupełnie innej miejscowości i gminie niż córka, która jest właścicielką domu, w którym mieszkają rodzice (str. 5 oświadczenia o stanie majątkowym). Podkreślić należy, że skarżąca od momentu wszczęcia postępowania reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika, który ani nie przedstawił pogłębionej analizy koniecznych czynności opiekuńczych, które miałaby wykonywać skarżąca, ani też nie uzasadnił dlaczego bracia skarżącej (synowie niepełnosprawnej matki) nie są w stanie obiektywnie wspomóc rzeczowo lub finansowo swojej siostry.

Zdaniem Sądu, ocena, czy istnieje związek pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) z zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną, wymaga ustalenia, czy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby niepełnosprawnej w tym samym stopniu, co osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W przypadku bowiem osób zobowiązanych w różnym stopniu, możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego została jednoznacznie określona w art. 17 ust. 4 u.ś.r. i potwierdzona uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22. Konieczność uwzględnienia innych osób zobowiązanych do alimentacji przy ocenie spełnienia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika w pierwszej kolejności z faktu, że są to świadczenia z zakresu pomocy społecznej, a zatem ich przyznanie powinno uwzględniać zasadę subsydiarności, w świetle której Państwo powinno pomagać tam, gdzie jednostka (rodzina) nie może poradzić sobie sama. Równocześnie, interpretacja przepisów u.ś.r. wymaga odwołania do wyrażonej w Konstytucji RP zasady wspierania rodzin, które znajdują się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji).

Naczelny Sąd Administracyjny w ww. uchwale z 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22, wskazał, że obowiązek wsparcia rodziny jako wspólnoty, nie oznacza obowiązku wspierania każdego w taki sam sposób, to ustawodawca powinien określić formy i zasady wsparcia państwa, a takie zasady zostały określone m.in. w u.ś.r. W ocenie Sądu, brak uwzględnienia przy ocenie konieczności rezygnacji lub powstrzymania się z zatrudnienia przez skarżącą przepisów o obowiązku alimentacyjnym, prowadziłoby do naruszenia przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz niedopuszczalnego modyfikowania przepisów określających obowiązki alimentacyjne dzieci względem rodziców, a w rezultacie do nieprzewidzianego ustawą zwolnienia pozostałych zobowiązanych z obowiązków alimentacyjnych względem matki.

Zdaniem Sądu, dokonując zatem interpretacji art. 17 ust. 1 u.ś.r. konieczne jest uwzględnienie zarówno miejsca przepisu w ustawie o świadczeniach rodzinnych, jak w całym systemie prawa, tj. w szczególności uwzględnienia postanowień Konstytucji RP (przede wszystkim zasad subsydiarności oraz pomocy rodzinie), a także przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 z późn. zm., w skrócie: "k.r.o.")

W związku z powyższym należy zwrócić uwagę, że skarżąca posiada jeszcze trzech braci, a zatem mogą oni wspólnie realizować obciążający ich z mocy prawa obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, a zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Sąd podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, że nawet wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem (zob. np. wyrok WSA w Opolu z 22 czerwca 2021 r., akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z 12 maja 2021 r., IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z 11 marca 2021 r., III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, czy stwierdzony znaczny stopień niepełnosprawności, który nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowanie opieki nad osobą wymagającą opieki, jednakże okoliczności takie tego nie uniemożliwiają, tym bardziej że wykonanie obowiązku alimentacyjnego nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych. W aktach brak dowodu aby skarżąca, czy też jej rodzice, próbowali wyegzekwować spełnienie ww. obowiązku od pozostałego rodzeństwa skarżącej.

W konsekwencji, nie sposób przyjąć, aby w przedmiotowej sprawie zostały wykazane jakiekolwiek obiektywne przeszkody w wywiązywaniu się przez rodzeństwo skarżącej z obowiązku alimentacyjnego względem matki.

Pomoc Państwa ma, jak już wyżej wskazano, charakter subsydiarny, ponieważ to na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. Jest zatem możliwa jedynie wówczas gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w nin. sprawie - pomocy rodzeństwa, skorzystanie z usług opiekuńczych, czy opiekuna), a pomimo to - ze względu na rzeczywisty zakres opieki wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, z posiadanych przez nią schorzeń) istnieje konieczność rezygnacji przez niego z zatrudnienia bądź ww. sytuacja uniemożliwia podjęcie zatrudnienia.

Podsumowując, zdaniem Sądu, w sytuacji gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, w stosunku do których brak jest obiektywnych przeszkód w realizacji ww. ustawowego obowiązku, brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją z) zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną, ponieważ w opiece powinny uczestniczyć również pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji, a zatem nie zachodziła konieczność rezygnacji przez skarżącego z zatrudnienia. Co więcej, nie do pogodzenia z interesem społecznym, a w interesie społecznym jest przestrzeganie całego obowiązującego porządku prawnego, byłaby taka wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r., z której wynikałoby, że obowiązki Państwa obejmujące pomoc rodzinie, wyprzedzałyby obowiązki alimentacyjne dzieci względem rodziców, ponieważ w takiej sytuacji doszłoby do przerzucenia realizacji tych obowiązków na całe społeczeństwo, w sytuacji gdy powinny one zostać zrealizowane przez członków rodziny. Doprowadziłoby to też do - z jednej strony - uprzywilejowania tych, którzy nie wywiązują się ze swych obowiązków wobec rodziców (gdyż to Państwo będzie płacić jednemu z wielu dzieci za opiekę nad rodzicem, zwalniając pozostałych faktycznie i finansowo z zapewnienia opieki rodzicowi) oraz - z drugiej strony - dodatkowego obciążenia tych, którzy wywiązują się ze swych obowiązków względem swoich rodziców a mimo to, ich podatki przeznaczane byłyby na pomoc osobom, których dzieci z tych obowiązków się nie wywiązują.

Zdaniem Sądu, godziłoby to w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1, czy też zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Pominięcie przy wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. regulacji k.r.o. w zakresie konieczności wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego dzieci względem rodzica naruszałoby też zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP), czy obowiązek przestrzegania prawa RP (art. 83 Konstytucji RP). Wobec tego "limitowanie" dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium konieczności wypełnienia przez wszystkie dzieci obowiązku alimentacyjnego względem rodzica nie może zostać uznane za naruszenie kryteriów przyznania tego świadczenia wyrażonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Ustawa ta jest jedną z wielu ustaw obowiązujących w polskim systemie prawnym i w żaden sposób nie uchyla, czy nie ogranicza obowiązków dzieci wobec rodziców. Dlatego, zdaniem Sądu, wsparcia Państwa wymaga jedynie ten opiekun osoby z niepełnosprawnością, który sprawując faktycznie opiekę nad rodzicem, wykaże, że nie może uzyskać (wyegzekwować) pomocy od rodzeństwa i z tego względu zmuszony jest zrezygnować z pracy, czy też nie może jej podjąć (por. wyroki WSA w Krakowie z 24 października 2022 r. III SA/Kr 669/22, oraz z 5 grudnia 2022 r., III SA/Kr 918/22).

W konsekwencji powyższych rozważań, prawidłowe jest stanowisko Kolegium, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Podkreślić należy, że pomimo niekwestionowanego złego stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności pomocy przez córkę (do czego była zobowiązana zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym), samo sprawowanie opieki, jak wyżej podkreślono, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ww. ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Nawet w wniesionej skardze nie zostały uprawdopodobnione jakiekolwiek okoliczności, które mogłyby uzasadniać obiektywne przesłanki braku wsparcia rodzeństwa skarżącej w sprawowaniu opieki nad matką. Z tych to powodów Sąd uznał za niezasadne zarzuty naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz zarzuty naruszenia art. 6, art.8, art.9, art.77 § 1, art.7 w zw. z art. 80 K.p.a.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.