Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1127/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art.133 par.1, art.134 par.1, art.151, art.153
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.48 ust.1-5
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. sp. z o.o. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozbiórki budynku letniskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zawiadomieniem z 31 października 2019 r., Państwowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. (dalej jako: "PINB", "organ pierwszej instancji"), wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie obiektu budowlanego – budynku letniskowego, zwanego "chlewikiem", położonego na działce nr (...) w osadzie M., gm. K., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę przez M. sp. z o.o. Oddział G. (dalej jako: "Spółka", "inwestor", "strona", "skarżąca").

Postanowieniem z 25 listopada 2019 r. PINB, na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), dalej jako: "P.b.", wstrzymał prowadzenie robót budowlanych wykonanych przez Spółkę – pkt 1, nie ustalił dla strony wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń budowy – pkt 2; nałożył na Spółkę obowiązek przedstawienia następujących dokumentów:

d) decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,

e) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu,

f) oświadczenia o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane - pkt 3 sentencji postanowienia.

Postanowieniem z 13 listopada 2020 r., PINB zmienił postanowienie z 25 listopada 2019 r., w ten sposób, że w rozstrzygnięciu, w pkt. 3 lit. d zapis "decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu" zmieniono na: "zaświadczenie Wójta Gminy K. o zgodności budowy budynku letniskowego, zwanego "chlewikiem" na działce nr (...) w osadzie M., gm. K., z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego".

Inwestor 30 października 2020 r., przedłożył w PINB cztery egzemplarze projektu budowlanego ww. budynku letniskowego.

Organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 1-3 P.b., zbadał przedłożony projekt pod względem zgodności projektu zagospodarowania terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jego kompletności, posiadania wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, wykonania przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane.

W dniu 31 marca 2021 r. strona przedłożyła uzupełnienie do projektu budowlanego oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Decyzją z dnia 22 czerwca 2022 r., PINB nakazał inwestorowi rozbiórkę obiektu budowlanego – budynku letniskowego, zwanego "chlewikiem" na działce nr (...) w osadzie M., gm. K., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji podniósł, że w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że przedmiotowy budynek strona wykonała w okresie październik 2011 r. – sierpień 2014 r., przy czym nie jest to okres precyzyjny, gdyż inwestor nie udzielił informacji odnośnie dokładnego terminu budowy. Jest to obiekt parterowy w konstrukcji murowanej z dachem o konstrukcji drewnianej, krytym dachówką. Stanowi więc obiekt budowlany, o którym mowa w art. 48 oraz art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 2994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.), dalej jako: "P.b.". Inwestycja wypełnia też definicję budowy, zgodnie z art. 3 pkt 6 P.b. Wskazano, że Spółka 16 października 2012 r., dokonała w Starostwie Powiatowym w N. zgłoszenia budowy czterech budynków gospodarczych, jednakże przedmiotowy budynek ma inne wymiary niż ww. budynki gospodarcze, a jego budowa została rozpoczęta przed dokonaniem zgłoszenia. W związku z powyższym, organ pierwszej instancji prowadził postępowanie w sprawie przedmiotowego budynku, wybudowanego bez pozwolenia na budowę, do którego zastosowanie ma tryb określony w art. 48 i art. 49 P.b. Roboty budowlane można – zgodnie z art. 28 P.b. – rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 P.b., a rozpoczęcie ich bez takiego pozwolenia stanowi o samowoli budowlanej.

Organ pierwszej instancji wskazał również, że budynek został wykonany na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu (...). Na terenie inwestycji jest też obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego.

Strona nie przedłożyła zaświadczenia Wójta Gminy K. o zgodności budowy przedmiotowego budynku z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego na podstawie uchwały Nr (...) Rady Gminy w K. z dnia 16 listopada 2018 r. Przedłożenie przez Spółkę wszystkich dokumentów umożliwiłoby dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej.

W związku z niespełnieniem powyższego obowiązku, organ pierwszej instancji stwierdził, że jest zobowiązany do działania w trybie art. 48 ust. 4 P.b. i nakazał rozbiórkę przedmiotowego budynku.

Spółka złożyła odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc, że 8 lipca 2022 r. złożyła do Urzędu Gminy w K. wniosek o wydanie zaświadczenia o zgodności budynku z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Decyzją z 28 października 2022 r., Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB", "organ odwoławczy"), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Organ przedstawił stan faktyczny sprawy i stwierdził, że bezsporne jest, że przedmiotowy obiekt został wybudowany bez pozwolenia na budowę, a możliwość legalizacji jest prawem inwestora. Jeżeli jednak nie wykona on nałożonych na niego w toku postępowania legalizacyjnego obowiązków, przyjmuje się, że rezygnuje z legalizacji obiektu, co skutkuje wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki. Przy czym, bez znaczenia jest, czy inwestor nie chciał przedłożyć dokumentów, czy też nie mógł ich przedłożyć. Każde bowiem niespełnienie warunków ustawowych w procesie legalizacji zobowiązuje organ do orzeczenia rozbiórki. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany, a nie uznaniowy i nie jest zależna od woli organu lub inwestora.

WINB wskazał, że 5 sierpnia 2022 r., Wójt Gminy K. wydał postanowienie, w którym odmówił wydania zaświadczenia o zgodności budynku z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem budynek posadowiony został niezgodnie ze zgłoszeniem z 16 października 2012 r. oraz uchwałą Rady Gminy w K. Nr (...) z dnia 16 listopada 2018 r. – rozdział IV § 17 ust. 1 pkt 3 lit. d.

Spółka posiada ważną decyzję z dnia 9 sierpnia 2009 r. o warunkach zabudowy na przedmiotowy budynek, nie ma to jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Decyzja wydana została na długo przed powstaniem budynku i przed uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który obowiązuje od 2018 r.

W związku z powyższym, PINB nie miał innej możliwości, jak tylko wydać decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego – budynku letniskowego, zwanego "chlewikiem" na dz. nr (...) w osadzie M., gm. K., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Po rozpoznaniu skargi wniesionej przez Spółkę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 30 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 907/22, uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego.

W ocenie Sądu wydanie przedmiotowej decyzji nastąpiło przedwcześnie, tj. przed rozpatrzeniem zażalenia strony na postanowienie Wójta Gminy K. z 5 sierpnia 2022 r. odmawiające skarżącej wydania zaświadczenia o zgodności przedmiotowego budynku z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego. Wskazano, że obowiązek wydania nakazu rozbiórki nie ma charakteru bezwzględnego. Organ musi bowiem wcześniej ustalić, czy budowa jest zgodna z przepisami i czy możliwe jest doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Podkreślono również, że termin wyznaczony na podstawie art. 48 ust. 3 P.b. ma charakter procesowy i istnieje możliwość jego swobodnej zmiany, jeżeli będą zachodzić ku temu uzasadnione okoliczności, przy czym to w zakresie uznania organu nadzoru budowlanego pozostaje ocena, czy tego rodzaju uzasadnione okoliczności zachodzą.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy WINB decyzją z 19 października 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że bezspornym jest fakt, że przedmiotowy budynek o wymiarach 12,10m x 6,0m (powierzchnia zabudowy 72,6m²) został wybudowany samowolnie, bez uzyskania przez inwestora stosownej decyzji o pozwoleniu na budowę.

WINB podkreślił, że możliwość legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego w ramach samowoli budowlanej jest prawem inwestora, jeżeli jednak inwestor nie wykona nałożonych na niego obowiązków w toku postępowania legalizacyjnego, przyjmuje się, że rezygnuje z możliwości legalizacji obiektu, co skutkuje wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki. Przy czym, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia organu o rozbiórce obiektu pozostaje fakt, czy inwestor nie chciał przedłożyć dokumentów, czy też nie mógł ich przedłożyć. Każde bowiem niespełnienie warunków ustawowych w procesie legalizacji zobowiązuje organ do orzeczenia rozbiórki. W niniejszej sprawie w związku z obowiązującą uchwałą Rady Gminy K. z dnia 16 listopada 2018 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, należy stwierdzić, że brak jest zgodności przedmiotowego budynku z planem miejscowym, co uniemożliwia jego legalizację. Ponadto, Wójt Gminy K. pismem z 7 września 2023 r. poinformował organ, że nie zostały sporządzone projekty uchwały w sprawie zmiany planu miejscowego zgodnie z wnioskiem inwestora. Tym samym, legalizacja przedmiotowego obiektu jest niemożliwa z uwagi na sprzeczność inwestycji z obowiązującym planem miejscowym. WINB nie ma zatem innej możliwości niż utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji o rozbiórce przedmiotowego obiektu budowlanego.

Spółka wniosła na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarzucając naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez przeprowadzenie w sposób wadliwy kontroli instancyjnej, wskutek której bezzasadnie utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji;

2) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez brak zawieszenia postępowania odwoławczego z urzędu z uwagi na toczące się postępowanie administracyjne dotyczące złożonego 25 stycznia 2023 r. przez Spółkę wniosku o zmianę planu miejscowego w takim zakresie, który umożliwiałby wydanie przez Wójta Gminy K. zaświadczenia o zgodności budynku z planem miejscowym, tj. rozstrzygnięcie zagadnienia przez inny organ, od którego zależy możliwość legalizacji obiektu;

3) art. 48 ust. 1 P.b. w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz innych ustaw, poprzez jego bezzasadne i przedwczesne zastosowanie, a także nieuwzględnienie, że nakaz rozbiórki budynku stanowi sankcję najdalej idącą i jako taki powinien być stosowany w ostateczności, po uprzednim rozważeniu wszystkich możliwości legalizacyjnych.

W związku z powyższymi zarzutami, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wniesionej skargi Spółka podniosła, że postępowanie zażaleniowe przed Kolegium zostało zawieszone 6 lutego 2023 r. ze względu na złożone 25 stycznia 2023 r. przez Spółkę wnioski do Wójta Gminy K. między innymi o zmianę obowiązującego planu miejscowego w takim zakresie, w jakim jego zmiana dawałaby możliwość uzyskania niezbędnego do procesu legalizacji zaświadczenia o zgodności budynku z planem miejscowym.

Fakt, że na dzień wysłania pisma z 7 września 2023 r. uchwała w sprawie zmiany planu miejscowego nie została podjęta, nie oznacza, że wcale nie będzie podjęta.

Dodatkowo Spółka podniosła, że otrzymała informację, że w związku ze zmianami w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które weszły w życie 24 września 2023 r., wniosek Spółki o zmianę planu miejscowego może zostać rozpatrzony również na etapie sporządzania planu ogólnego dla Gminy K.

Spółka jest aktywna i podejmuje działania, które umożliwią przeprowadzenie procedury legalizacyjnej, między innymi odbyła spotkania z Wójtem Gminy K., jak również planistą nadzorującym prace biura planistycznego sporządzającego miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego dla gminy K. Nie ma jednak wpływu na czas trwania postępowań administracyjnych, które cały czas są w toku.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte 31 października 2019 r., zatem skarżąca miała możliwość i czas na skompletowanie wszystkich niezbędnych dokumentów celem zakończenia procedury legalizacyjnej. Aktualne działania skarżącej zmierzają jedynie do przedłużenia postępowania administracyjnego.

Na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 16 kwietnia 2024 r. Spółka podała, że Gmina przystąpiła do podjęcia uchwały w sprawie zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, również w zakresie działki skarżącej. Jednocześnie postępowanie przed Kolegium w sprawie o wydanie zaświadczenia jest obecnie zawieszone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późń. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie sprawdzenie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jego wydaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu wymagającym jego uchylenia.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podnieść należy, że niniejsza sprawa była przedmiotem rozpoznania przez tutejszy Sąd, który wyrokiem z dnia 30 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 907/22, uchylił zaskarżoną decyzję WINB z 28 października 2022 r., utrzymującą w mocy decyzję PINB z 22 czerwca 2022 r. w przedmiocie rozbiórki budynku letniskowego, zwanego "chlewikiem", położonego na działce nr (...) w osadzie M., gm. K., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna dotyczy więc prawidłowości zastosowania w konkretnej sprawie określonych przepisów prawa, pozostających w logicznym związku z treścią rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 3065/12, dostępny w CBOSA). Wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 153, są natomiast konsekwencją oceny prawnej i dotyczą sposobu procedowania w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, w celu uniknięcia popełnienia błędów. Wytyczają one kierunek, w którym powinno zmierzać ponowione postępowanie, dla uniknięcia wadliwości w postaci np. uchybień procesowych związanych z wyjaśnieniem sprawy (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 278/14, dostępne w CBOSA).

Z powołanego przepisu wynika bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych co do dalszego biegu postępowania, który może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 263/10 (dostępny w CBOSA), organ administracji rozpatrując sprawę ponownie powinien zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych wydanych w innych sprawach. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozstrzyganiu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a., sąd kontrolując rozstrzygnięcia wydane w ponowionym wskutek wcześniejszego wyroku postępowaniu, również nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się temu wyrokowi oraz kontroli skarżonego rozstrzygnięcia pod kątem zastosowania się organu do wskazań co do dalszego postępowania. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowania się wytycznym co do dalszego postępowania.

W wyroku z dnia 30 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 907/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że w świetle ustalonych okoliczności rozpoznawanej sprawy WINB wydał zaskarżoną decyzję przedwcześnie. Podkreślono, że obowiązek wydania nakazu rozbiórki nie ma charakteru bezwzględnego. Organ nadzoru budowlanego musi wcześniej ustalić, czy budowa jest zgodna z przepisami i czy możliwe jest doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Podkreślono również, że termin wyznaczony na podstawie art. 48 ust. 3 P.b. ma charakter procesowy i istnieje możliwość jego swobodnej zmiany, jeżeli będą zachodzić ku temu uzasadnione okoliczności, przy czym, to w zakresie uznania organu pozostaje ocena, czy tego rodzaju uzasadnione okoliczności zachodzą. Wykazanie przez inwestora inicjatywy i chęci przejawiającej się w składaniu pism i dokumentów, powinno działać na jego korzyść i umożliwić prowadzenie postępowania legalizacyjnego.

W ocenie składu orzekającego tutejszego Sądu, organ odwoławczy, rozpoznając ponownie niniejszą sprawę, prawidłowo zastosował się do wskazanej powyżej oceny prawnej i przeprowadził postępowanie zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa w celu ustalenia, czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na wydanie decyzji w przedmiocie legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 48 ust. 1 P.b., w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2020 r., z uwagi na wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie przez właściwy organ - PINB zawiadomieniem z 31 października 2019 r. (art. 25 ustawy nowelizującej z 2020 r.). organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

Jeżeli natomiast budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 48 ust. 2 P.b.). W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (art. 48 ust. 3 P.b.). W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (art. 48 ust. 4 P.b.). Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (art. 48 ust. 5 P.b.).

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że przedmiotowy obiekt budowlany – budynek letniskowy, zwany "chlewikiem", został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zasadne było zatem wszczęcie postępowania legalizacyjnego w trybie art. 48 P.b.

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca nie złożyła pełnej dokumentacji wymaganej do legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego, a mianowicie nie przedłożyła zaświadczenia Wójta Gminy K. o zgodności budowy przedmiotowego budynku z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, na podstawie uchwały nr (...) Rady Gminy w K. z dnia 16 listopada 2018 r. Postanowieniem z 1 sierpnia 2022 r., Wójt Gminy K. odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści, na które Spółka złożyła zażalenie, natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie postanowieniem z 14 kwietnia 2023 r. zawiesiło postępowanie zażaleniowe w związku ze złożonymi 25 stycznia 2023 r. przez stronę wnioskami do Wójta Gminy K. o zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Natomiast pismem z 7 września 2023 r. Wójt Gminy K. poinformował WINB, że nie zostały sporządzone projekty uchwał w sprawie zmiany i sporządzenia planu miejscowego zgodnie z wnioskami Spółki.

Podkreślić należy, że specyfika postępowania legalizacyjnego powoduje, że po wydaniu przez organ pierwszej instancji postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 P.b., zakres zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uzależniony jest w całości od aktywności strony zobowiązanej do przedłożenia odpowiednich dokumentów. Niespełnienie w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3 P.b. stanowi podstawę obligującą organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o nakazie rozbiórki.

Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych termin wskazany w art. 48 ust. 3 P.b. jest terminem procesowym, instrukcyjnym, a nie terminem prawa materialnego i może być przedłużany stosownie do uznania organu z jego woli lub na żądanie strony, jeżeli zachodzą ku temu szczególne okoliczności. Przy dokonywaniu tej oceny organ nadzoru powinien kierować się w pierwszym rzędzie zakresem nałożonych obowiązków, ale nie może pomijać interesów stron postępowania oraz jego dotychczasowego przebiegu (por. wyroki NSA: z dnia 25 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2331/17, z dnia 12 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 890/22, dostępne w CBOSA). Zatem, do uznania organu nadzoru budowlanego należy każdorazowo ocena, czy zachodzą uzasadnione okoliczności zmiany tego terminu.

Zaznaczyć należy, że zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ocenia się według daty rozstrzygania w postępowaniu legalizacyjnym. W myśl art. 48 ust. 4 P.b., w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. Dotyczy to także dokumentu, o którym mowa w art. 48 ust. 3 pkt 1 P.b., tj. zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Tym samym, do wydania nakazu rozbiórki uprawnia właściwy organ stwierdzenie niewykonania przez sprawcę samowoli budowlanej obowiązku przedstawienia zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, zgromadzony materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że skarżąca nie przedłożyła wszystkich niezbędnych dokumentów do legalizacji opisanego wyżej budynku, a mianowicie nie dołączyła do wniosku zaświadczenia wydanego przez wójta gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Wprawdzie na rozprawie przed tutejszym Sądem 16 kwietnia 2024 r. Spółka podała, że Gmina przystąpiła do podjęcia uchwały w sprawie zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, również w zakresie działki skarżącej, jednakże nadal nie została podjęta uchwała w przedmiocie zmiany obowiązującego na przedmiotowym terenie planu miejscowego. Zatem, na dzień rozpoznawania niniejszej sprawy skarżąca nie ma możliwości przedłożenia przedmiotowego zaświadczenia. Wskazywanie zaś na okoliczność przystąpienia do uchwalania zmiany dotychczasowego planu zagospodarowania przestrzennego pozbawione jest jakiejkolwiek doniosłości prawnej, bowiem ocena legalności zaskarżonej decyzji dokonywana jest według stanu prawnego i faktycznego na dzień wydania decyzji ostatecznej, a więc na dzień 19 października 2023 r., stąd też działania przyszłe nie mogą wpłynąć na wynik sądowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji.

Zauważyć należy, że legalizacja samowoli budowlanej zależy w dużej mierze od woli samego inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, wdrożenie procedury legalizacyjnej nie jest bowiem jego obowiązkiem, lecz jedynie uprawnieniem.

Warto również zaznaczyć, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte 31 października 2019 r., a zatem skarżąca miała czas na podjęcie stosownych działań, umożlwiających pozytywne zakończenie postępowania legalizacyjnego przedmiotowego budynku.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy uznać należy, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Organ odwoławczy dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, który był kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.