Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1229/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z 17 marca 2021 r. znak: [...], po rozpoznaniu wniosku Z. L., umorzył postępowanie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcele: l. kat. [...] o pow. 8326 m2, l. kat. [...] o pow. 7729 m2 i l. kat. [...] o pow. 134 m2 obj. Lwh [...], c.d. KW nr [...], nabytą na rzecz Skarbu Państwa na mocy umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z [...] 1969 r. nr Rep. [...]

Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej "K.p.a." oraz art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1990), dalej "u.g.n.".

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskiem z 12 marca 2020 r. Z. L. zwróciła się o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejęte na potrzeby Miasta K. parcele katastralne l. kat. [...] l. kat. [...] i I. kat. [...] lub ich części obj. LWH [...], a następnie księgą wieczystą nr [...] Do ww. wniosku dołączyła kserokopię zawiadomienia Sądu Rejonowego dla [...] w K. o dokonaniu wpisu prawa własności w księdze wieczystej na rzecz Z. L. w miejsce K. W.. Ww. sprawę organ I instancji zarejestrował pod sygnaturą [...]

Pismem z 5 maja 2020 r. organ wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie do akt sprawy dokumentów potwierdzających następstwo prawne po K. W., S. B. (lub F. B., wskazanej jako spadkobierczyni S. B.), którzy jak ustalono byli właścicielami nieruchomości oznaczonej jako parcele I. kat. [...] i I. kat. [...] b. grn. kat. [...], których części wywłaszczono orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z 26 stycznia 1968 r. nr USW [...]

Wnioskodawczyni przedłożyła do akt sprawy kopie postanowień Sądu Rejonowego dla [...] w K. potwierdzające następstwo prawne po K. W..

Z uwagi na ujawnienie przed wydaniem rozstrzygnięcia zmian w księdze wieczystej nr [...] w zakresie działek objętych ww. księgą dokonano kwerendy archiwalnych akt sprawy znak [...] celem weryfikacji stanu prawnego odłączonych z księgi wieczystej nr [...] parcel l. kat. [...], l. kat. [...] i I. kat. [...].

W związku z ustaleniem, że wniosek z 12 marca 2020 r. obejmuje nieruchomości o odmiennym stanie prawnym, ze sprawy znak [...] organ I instancji wydzielił i zarejestrował pod odrębną sygnaturą sprawę o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcele I. kat. [...] o pow. 8326 m2, l. kat. [...] o pow. 7729 m2 i l. kat. [...] o pow. 134 m2 obj. [...], c.d. KW nr [...], nabytą na rzecz Skarbu Państwa na mocy umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z 29 października 1969 r., nr rep. [...] (pod sygnaturą [...]) oraz sprawę o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcele I. kat. [...] o pow. 2960 m2, l. kat. [...] o pow. 2378 m2 i I. kat. [...] o pow. 2718 m2 obj. LWH [...] [...], c.d. KW nr [...], wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z dnia 11 kwietnia 1968 r. nr USW [...] na rzecz Skarbu Państwa w zarząd i użytkowanie Dyrekcji Inwestycji Miejskich II w K. (pod sygnaturą [...]).

Dalej organ wyjaśnił, że niniejsza decyzja rozstrzyga zatem w zakresie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcele I. kat. [...] o pow. 8326 m2, l. kat. [...] o pow. 7729 m2 l. kat. [...] o pow. 134 m2 obj. LWH [...] c.d. KW nr [...], nabytą na rzecz Skarbu Państwa na mocy umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z 29 października 1969 r., nr rep. [...] W sprawach o sygnaturze [...] i [...] zostaną wydane odrębne rozstrzygnięcia.

Pismem z 9 lutego 2021 r. organ poinformował pełnomocnika wnioskodawczyni o wydzieleniu ze sprawy znak [...] nowych spraw zarejestrowanych pod sygnaturami [...] i [...] Jednocześnie zawiadomił, że w ww. sprawach został skompletowany materiał dowodowy i zgodnie z art. 10 K.p.a. można zapoznać się i wypowiedzieć co do zebranych dowodów i materiałów w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma.

Kolejno organ wskazał, że w celu zbadania przebiegu postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego dotyczącego ww. nieruchomości pozyskał akta archiwalne o sygnaturach [...] i USW [...] oraz dokonał kwerendy wykazu hipotecznego LWH [...], księgi wieczystej KW nr [...] i księgi wieczystej KW nr [...].

Jak ustalono na podstawie wpisu w księdze wieczystej KW nr [...] i ujawnionej przy niej dokumentacji geodezyjnej, planem podziału z 30 lipca 1966 r. I. dz. ewid. [...] parcela l. kat. [...] została podzielona na parcele l. kat. [...] o pow. 7812 m2 oraz I. kat. [...] o pow. 2960 m2. Następnie planem z 23 marca 1967 r. nr [...] parcela l. kat. [...] podzieliła się na parcele l. kat. [...] o pow. 7729 m2 oraz I. kat. [...] o pow. 83 m2.

Planem podziału z 10 czerwca 1953 r. l. dz. ewid. [...] parcela I. kat. [...] została podzielona na parcele l. kat. [...], l. kat. [...] i I. kat. [...], następnie planem podziału z 26 listopada 1965 r. I. dz. ewid. [...] parcela I. kat. [...] o pow. 3372 m2 została podzielona na parcele I. kat. [...] o pow. 3234 m2 oraz I. kat. [...] o pow. 135 m2. Planem podziału z 30 lipca 1966 r. l. dz. ewid. [...] parcela I. kat. [...] podzieliła się na parcele l. kat. [...] o pow. 516 m2 oraz l. kat. [...] o pow. 2718 m2, po czym parcela I. kat. [...] podzielona została na parcele I. kat. [...] o pow. 134 m2 i I. kat. [...] o pow. 382 m2.

Obecnie księgą wieczystą nr [...] objęta jest nieruchomość oznaczona jako parcele I. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] oraz I. kat. [...]. Współwłaścicielką ww. nieruchomości w ˝ części jest wnioskodawczyni.

Kwerenda akt archiwalnych znak USW [...] wykazała, że pismem z 13 marca 1969 r. I. dz. [...] Dyrekcja [...] w K. wniosła o wywłaszczenie m.in. parceli l. kat. [...], l. kat. [...] powstałej z parceli l. kat. [...] oraz I. kat. [...] powstałej z parceli l. kat. [...] obj. LWH [...], c.d. KW nr [...], należących do S. B. oraz K. W.. W ww. aktach nie ujawniono orzeczenia o wywłaszczeniu obejmującego przedmiotową nieruchomość. Na jednym z egzemplarzy zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego z 16 maja 1969 r. znak USW [...] pozycja nr 27 uwzględniająca parcele l. kat. [...], l. kat. [...] oraz I. kat. [...] została przekreślona i opatrzona wzmianką "umowa".

W wyniku kwerendy księgi wieczystej KW nr [...] i złożonych przy niej dokumentów ujawniono egzemplarz umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego z 29 października 1969 r., nr rep. [...], zawartej pomiędzy K. W. i F. B. a przedstawicielem Skarbu Państwa. W punkcie VIII ww. umowy K. W. i F. B. oświadczyły, że sprzedają Skarbowi Państwa parcelę I. kat. 1043 o pow. 8326 m2, l. kat. [...] o pow. 7729 m2 oraz I. kat. [...] o pow. 134 m2, obj. księgą wieczystą KW nr [...] stanowiącą ciąg dalszy LWH [...], za cenę 157 168,35 zł. Zgodnie z punktem IX ww. umowy "strona kupująca zobowiązuje się wypłacić sprzedawczyniom wyżej podaną cenę w terminie i w sposób określony w art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości".

Nieruchomości oznaczone jako parcele l. kat. [...], l. kat. [...] i I. kat. [...] zostały następnie przeniesione z księgi wieczystej KW nr [...] do księgi wieczystej KW nr [...], gdzie jako właściciel figuruje Skarb Państwa.

Wniosek z 12 marca 2020 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania inicjujący niniejsze postępowanie wniosła Z. L.. Stronami umowy sprzedaży z 29 października 1969 r. były K. W. oraz F. B..

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w K. Wydział l Cywilny z 24 kwietnia 1996 r., sygn. akt l Ns 391/96/N (pkt II) spadek po K. W. na podstawie ustawy wprost nabył M. W. w całości.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w K. Wydział l Cywilny z 19 października 2006 r., sygn. akt l Ns 716/06/N, spadek po M. W. nabyła wprost Z. W..

Na podstawie odpisu skróconego aktu małżeństwa [...] z 9 sierpnia 2008 r. w K. między Z. W. a T. L. ustalono, że wnioskodawczyni Z. L. i Z. W. to ta sama osoba.

Jak wynika z poczynionych ustaleń, podstawą nabycia parceli I. kat. [...] o pow. 8326 m2, I. kat. [...] o pow. 7729 m2 oraz I. kat. [...] o pow. 134 m2 na rzecz Skarbu Państwa była cywilnoprawna umowa sprzedaży zawarta na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W sprawie nabycia ww. działek na rzecz Skarbu Państwa nie została zatem wydana decyzja administracyjna o wywłaszczeniu nieruchomości i o odszkodowaniu.

Dalej organ wskazał, że zgodnie z definicją zawartą w art. 535 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.) poprzez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i mu ją wydać, a kupujący zobowiązuje się tę rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Umowa ta, jako umowa cywilnoprawna, zostaje zawarta na podstawie zgodnych oświadczeń woli jej stron.

Cena nabycia przedmiotowej nieruchomości w wysokości 157 168,35 zł została ustalona w umowie sprzedaży w formie aktu notarialnego z 29 października 1969 r., nr rep. [...], a sprzedające, K. W. i F. B., wyraziły na nią dobrowolną zgodę.

Organ przywołał za postanowieniem Sądu Najwyższego z 17 marca 1962 r., sygn. l CR 672/61, że roszczenie o zapłatę ceny kupna rzeczy sprzedanej mocą umowy o sprzedaży jest roszczeniem z zakresu prawa cywilnego i dlatego spór o takie roszczenie należy do drogi sądowej, jeżeli tylko szczególna ustawa nie przekazała go innej władzy. Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie przekazała władzom administracyjnym sporów o zapłatę ceny kupna nieruchomości zbytej na podstawie umowy przewidzianej w jej art. 6 ust. 1, zawartej przed wszczęciem postępowania o wywłaszczenie tej nieruchomości lub w czasie postępowania o jej wywłaszczenie. Ustawa ta przekazuje do postępowania administracyjnego ustalenie wysokości odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną i terminu jego zapłaty, ale odróżnia pojęcie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość od pojęcia ceny jej nabycia na podstawie wyżej wspomnianej umowy. Dlatego sprawy roszczeń powstałych w związku z zawartymi umowami cywilnoprawnymi, w tym roszczeń wynikających z umowy sprzedaży nieruchomości wspomnianej w art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, należą do wyłącznej właściwości sądów powszechnych. Organ administracji publicznej nie jest uprawniony do prowadzenia ustaleń w tym zakresie.

Przywołując treść art. 1 pkt 1 K.p.a. organ wskazał, że to unormowanie uniemożliwia działanie organu administracyjnego w granicach spraw regulowanych przez przepisy Kodeksu cywilnego i pozostających we właściwości sądów powszechnych.

W związku z powyższym roszczenie o ustalenie i zapłatę kwoty ustalonej w umowie sprzedaży zawartej między K. W. i F. B. a Skarbem Państwa pozostaje poza obszarem spraw załatwianych w postępowaniu administracyjnym.

Przywołując i wyjaśniając treść art. 105 § 1 K.p.a. organ wskazał, że organ uprawniony jest więc do umorzenia postępowania w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego, wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne, staje się prawnie niedopuszczalne.

Z. L., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła od ww. decyzji odwołanie, zarzucając zaskarżonej decyzji, że: "organ I instancji nie działał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy niezbędnych do prawidłowej oceny stanu faktycznego i pomimo tego wydał orzeczenie o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 129 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wnoszę o uzupełnienie ustaleń organu I instancji oraz o zmianę zaskarżonej decyzji przy ich uwzględnieniu i orzeczenie zgodnie ze złożonym wnioskiem i zaistniałym stanem faktycznym i prawnym".

W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik wskazał m.in., że: "art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości był określony w komentarzu do tejże ustawy autorstwa Walentego Ramusa (Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1975, wyd. 4) w sposób następujący: "Wywłaszczenie, jako przymusowa forma odjęcia lub ograniczenia prawa własności indywidualnej na rzecz Państwa, jest środkiem wyjątkowym; może być zastosowane dopiero wówczas, gdy właściciel nie zgadza się na dobrowolne odstąpienie nieruchomości w drodze cywilnoprawnej umowy sprzedaży lub zamiany. Zasada ta wyrażona jest w art. 6 i celowo zamieszczana w ramach przepisów ogólnych w rozdziale pierwszym ustawy."

Pełnomocnik skarżącej podniósł następnie, że przepis art. 216 ust. 1 u.g.n. wskazuje, że przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa, w trybie ustaw wymienionych w ww. przepisie, w tym do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Dalej pełnomocnik zaznaczył, że: "Rozdziału 6 działu III zatytułowany jest: "Zwrot wywłaszczonych nieruchomości" tj. art. 136-142a". Tymczasem powołany przez organ orzekający w I instancji art. 129 ust. 1 u.g.n. nie ma zastosowania do nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wobec powyższego jednoznacznie wynika, że to jest sprawa administracyjna w rozumieniu K.p.a. i organ administracji nie tylko ma prawo, lecz obowiązek prowadzenia tego postępowania oraz wydania merytorycznego orzeczenia. W tej sytuacji organ I instancji nie mógł wydać orzeczenia na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. z tej przyczyny, że "roszczenie o ustalenie i zapłatę kwoty ustalonej w umowie sprzedaży zawartej między Panią K. W. i Panią F. B. a Skarbem Państwa pozostaje poza obszarem spraw załatwianych w postępowaniu administracyjnym."

Jednocześnie w odwołaniu zarzucono, że organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy "i także z tego względu nie mógł wydać decyzji umarzającej to postępowanie na podstawie art. 105 § 1" K.p.a.

W szczególności organ I instancji nie wskazał, co stało się z parcelami: l. kat. [...] o pow. 8326 m2, l. kat. [...] o pow. 7729 m2, l. kat. [...] o pow. 134 m2 , objętych Lwh [...], ciąg dalszy KW [...], wywłaszczonymi w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Organ I instancji co prawda powołuje się na kwerendę w księgach wieczystych, lecz:

1) z treści zupełnej księgi numer [...] wynika, że znajdują się w niej inne parcele pochodzące z Lwh [...], wymienione w dwóch pozostałych decyzjach znak: [...], [...],

2) z treści zupełnej księgi wieczystej numer [...] nie wynikają podane przez organ I instancji informacje. W szczególności jako właściciel w tej księdze wieczystej wskazana jest: Parafia [...] Pod Wezwaniem [...] a w dziale I "Oznaczenie nieruchomości" nie ma wymienionych w zaskarżonej decyzji parcel.

Końcowo pełnomocnik wskazał, że organ I instancji wiadomości na temat parcel: l. kat. [...] o pow. 8326 m2, l. kat. [...] o pow. 7729 m2 oraz l. kat. [...] o pow. 134 m2 objętych Lwh [...] powinien również posiadać z urzędu, jako będącym w późniejszym okresie (po dniu 29 października 1969 r.) organem orzekającym w ich sprawie, a tę okoliczność wziąć pod uwagę przy wydawaniu decyzji w niniejszym postępowaniu.

Wojewoda decyzją z 11 sierpnia 2021 r. znak [...], na podstawie art. 9a u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w całości decyzję I instancji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że jak wynika z akt sprawy pismem z 23 marca 2020 r. (data wpływu do Urzędu Miasta K.) Z. L. wskazała, że będąc "obecną współwłaścicielką w ˝ części nieruchomości położonej w K. - [...] w rejonie skrzyżowania [...], objętej księgą wieczystą nr [...] (...) zwracam się z uprzejmą prośbą o ustalenie i wypłacenie odszkodowania na moją rzecz, za przejęte na potrzeby Miasta K. następujące b. parcele: [...] lub też ich bliżej nie określone powierzchniowo części. (...) Według przeprowadzonej przez mnie, w listopadzie 2019 r. analizy zapisów w tej księdze się znajdujących, to w dziale znajdowała się adnotacja o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego przez Dyrekcję [...] odnośnie [...] i na tym wszelka informacja się kończy. (...) Ponieważ ani od tej Dyrekcji Inwestycji, ani też od Miasta K. nie zostało wypłacone żadne odszkodowanie, wystąpienie z niniejszym wnioskiem uważam za całkowicie słuszne i prawnie uzasadnione."

Organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowym postępowaniu znak: [...] organ I instancji orzekł w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za parcele: l. kat. [...] o pow. 8326 m2, l. kat. [...] o pow. 7729 m2 oraz l. kat. [...] o pow. 134 m2, nabyte na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z 29 października 1969 r. nr Rep. A [...]

Natomiast w sprawie znak: [...] orzekł w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcele: l. kat. [...] o pow. 83 m2 i l. kat. [...] o pow. 382 m2 obj. Lwh [...], c.d. KW nr [...], wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z 26 stycznia 1968 r. nr USW [...]

Z kolei w sprawie znak: [...] organ I instancji orzekł w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za parcele: l. kat. [...] o pow. 2960 m2, 1. kat. [...] o pow. 2378 m2, l. kat. [...] o pow. 2718 m2, gm. kat. Czyżyny, wywłaszczone decyzją PRN m. K. z 11 kwietnia 1968 r. nr USW [...]

Organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego wynika, że umową sprzedaży Rep. A [...] z 29 października 1969 r., zawartą w trybie przepisu art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, Skarb Państwa nabył parcele objęte niniejszym postępowaniem l. kat.: [...], [...] oraz [...] od K. W. i F. B. za cenę 157 168,35 zł.

Ustalono, że wnioskodawczyni jest spadkobiercą K. W. -współwłaścicielki wywłaszczonej nieruchomości w ˝ cz.

W związku z powyższym, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego i art. 105 § 1 w zw. z art. 1 pkt 1 K.p.a., organ odwoławczy uznał, że roszczenie o zapłatę ceny kupna nieruchomości sprzedanej umową sprzedaży w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r., jest roszczeniem z zakresu prawa cywilnego, a zatem umorzenie przedmiotowego postępowania było prawidłowe.

Organ II instancji wyjaśnił, że przedmiot postępowania administracyjnego istnieje, gdy zostaną łącznie spełnione następujące warunki:

- w sprawie działa organ administracji publicznej,

- organ ten jest właściwy do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie,

- sprawa ma charakter indywidualny,

- rozstrzyganie o sprawie następuje w formie decyzji administracyjnej,

- w przepisach prawa materialnego administracyjnego zawarta jest norma kompetencyjna upoważniająca organ do podjęcia takiego rozstrzygnięcia,

- sprawa musi mieć charakter otwarty, tzn. nie może być już rozstrzygnięta ostateczną decyzją,

- zrealizowany został pewien stan faktyczny odpowiadający generalnie hipotezie określonej w normie zawierającej normę kompetencyjną,

- istnieje podmiot mogący być stroną postępowania,

- podmiot ten dysponuje interesem prawnym w rozumieniu art. 28 K.p.a.,

- podmiot uprawniony do wszczęcia postępowania zgłosi inicjatywę w tym względzie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, że do nieruchomości wywłaszczonych w trybie przepisów wymienionych w art. 216 u.g.n. mają zastosowanie przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zaś art. 129 u.g.n. nie ma zastosowania do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a zatem że w ocenie skarżącej, organy administracji mają obowiązek prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako przedmiotowe parcele, organ odwoławczy wyjaśnił, że wobec zawarcia przez poprzednie właścicielki wywłaszczonej nieruchomości z przedstawicielem Skarbu Państwa cywilnej umowy sprzedaży, w której poprzednie właścicielki oświadczyły, że sprzedają przedmiotową nieruchomość łącznie ze składnikami roślinnymi, za cenę 157 168,35 zł, a przedstawiciel Skarbu Państwa oświadczył, że przedmiotowe działki ze składnikami roślinnymi za podaną cenę kupuje i przedmiot sprzedaży nabywa na rzecz Skarb Państwa, brak jest podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczona nieruchomość.

Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 kwietnia 2020 r. sygn. I OSK 4224/18 organ odwoławczy wskazał, że jeśli wywłaszczenie nieruchomości oraz ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nastąpiło w drodze umowy sprzedaży, to brak jest podstaw do ustalenia i wypłaty odszkodowania w trybie postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie przepisów u.g.n. Nie można bowiem utożsamiać, pod względem prawnym, decyzji administracyjnej, orzekającej o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania, z porozumieniem stron. Jeżeli umowa cywilna podlega w całości regulacji przepisów prawa cywilnego, to też roszczenia z niej wynikające podlegają właściwości sądu powszechnego, z wyjątkiem roszczeń o zwrot nieruchomości, co wynika wprost z art. 216 ust. 1 u.g.n.

Ponadto odnosząc się do zarzutu pełnomocnika organ II instancji wyjaśnił, że jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy księgi wieczystej nr [...], parcele l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] zostały odłączone z księgi wieczystej nr [...] na podstawie wniosku z 4 listopada 1969 r. i ujawnione w księdze wieczystej nr [...] jako własność Skarbu Państwa na podstawie ww. umowy sprzedaży. Następnie ww. parcele przeniesiono do KW nr [...], a księgę nr [...] zamknięto. Jak wynika z księgi wieczystej nr [...], z księgi wieczystej nr [...] przeniesiono parcele do księgi wieczystej nr [...]. Przedmiotowa księga wieczysta aktualnie obejmuje działkę nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...], stanowiącą własność Gminy K.. Końcowo stwierdził, że dla potrzeb orzeczenia o umorzeniu postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowanie za nieruchomość oznaczoną jako przedmiotowe parcele, nabytą na rzecz Skarbu Państwa na mocy umowy sprzedaży, zbędne było ustalanie przez organ I instancji, jakiej aktualnie działce przedmiotowe parcele katastralne odpowiadają.

Z. L. wniosła na powyższą decyzję Wojewody z 11 sierpnia 2021 r. znak [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając również poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. i zażądała uchyleniu obu ww. decyzji.

Organom orzekającym zarzuciła istotne naruszenie przepisów prawa poprzez niewyjaśnienie żadnych istotnych okoliczność sprawy, co spowodowało, że ani organ I ani II Instancji nie przeprowadził postępowania administracyjnego, poprzestając jedynie na przyjęciu za podstawę rozstrzygnięcia swobodnie i jednostronnie dobrane fakty a pomijając zasadniczą treść żądania wniosku i zarzuty podniesione w odwołaniu od orzeczenia Prezydenta Miasta K..

W uzasadnieniu zarzutów skarżąca podniosła, że jako następczyni prawna współwłaściciela wywłaszczonych nieruchomości złożyła w marcu 2020 r. do Urzędu Miasta K. wniosek o ustalenie i wypłacenie na jej rzecz odszkodowania: "za przejęte na potrzeby Miasta K. następujące b. parcele kat.: [...], lub też ich, bliżej nieokreślone powierzchniowo, części". Wniosek ten został przyjęty i zarejestrowany do dalszego prowadzenia pod sygnaturą [...]

Skarżąca zarzuciła, że na podstawie obowiązujących przepisów prawa i "rzekomo" zebranego materiału dowodowego organ I Instancji stwierdził, że podstawą nabycia parcel ozn. l. kat: [...], [...] oraz [...] na rzecz Skarbu Państwa była cywilnoprawna umowa sprzedaży zawarta na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a zatem nie została wydana decyzja (administracyjna) o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu.

Podniosła, że organ II instancji wydał swoją decyzję przytaczając w sposób dowolny i fragmentaryczny zarzuty przedstawione w złożonym odwołaniu.

Po przeprowadzeniu analizy niniejszej sprawy ze szczególnym uwzględnieniem wymienionych przez organ II instancji warunków istnienia przedmiotu postępowania skarżąca stwierdziła, że:

1. właściwym do jej rozpatrzenia i rozstrzygnięcia jest organ administracji publicznej, gdyż postępowanie to dotyczy realizacji inwestycji opartej na decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] wydanej przez Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydz. Budownictwa, Urbanistyki i Architektury, z 5 lipca 1965 r. nr [...], i kupione w drodze umowy notarialnej działki miały być przeznaczone pod zazielenienie Parku Kultury i Wypoczynku w Dzielnicy K. - [...]. Kupno to było zatem formą wywłaszczenia gdyż odpowiadało treści art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a nabywcą ich był Z-ca Dyrektora Dyrekcji [...] w K., działający w imieniu Skarbu Państwa; opisana powyżej decyzja o lokalizacji szczegółowej z 5 lipca 1965 r., o numerze: [...], chociaż miała stanowić podstawę tej sprzedaży przymusowej została tylko okazana notariuszowi i nie załączona do akt właściwej księgi wieczystej pomimo istnienia takiego obowiązku; nie można zatem dokonać jej weryfikacji;

2. właściwym organem do rozstrzygnięcia przedmiotu złożonego wniosku, tj. kwestii ustalenia odszkodowania i jego wypłaty jest Prezydent Miasta K., gdyż jak wynika z powołanej umowy notarialnej: "Przedstawiciel Skarbu Państwa poświadcza, że powyższe działki wraz ze składnikami rolnymi za podaną cenę kupuje i przedmiot sprzedaży nabywa na rzecz Skarbu Państwa";

3. niniejsza sprawa ma charakter indywidualny, gdyż dotyczy skarżącej, jako spadkobierczyni po właścicielu w ˝ części, nabytej w trybie wywłaszczenia, nieruchomości;

4. wyplata odszkodowania za nieruchomość nabytą w trybie wywłaszczenia, na cele użyteczności publicznej jest zawsze decyzją administracyjną;

5. norma kompetencyjna upoważniająca do dokonywania wszelkich czynności związanych z wywłaszczeniem nieruchomości znajduje się w stosownych przepisach prawa związanych z przejmowaniem nieruchomości przez Państwo na ustawowe cele;

6. w niniejszym postępowaniu nie zapadła żadna decyzja ostateczna i dlatego nie jest prawidłowe zastosowanie art. 105 § 1 K.p.a.;

7. zrealizowany został stan faktyczny przewidziany w decyzji lokalizacyjnej, gdyż wywłaszczone - nabyte w trybie art. 6, parcele zostały wydane organowi działającemu w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa;

7. skarżąca jest stroną niniejszego postępowania.

Skarżąca zarzuciła, że zasadniczym w niniejszej sprawie jest to, że organ orzekający w ogóle nie dołożył staranności o zbadanie co jest przedmiotem wniosku. Dotyczy on bowiem ustalenia i wypłaty odszkodowania za te nieruchomości, lub ich części, które zostały faktycznie zajęte pod drogi publiczne. Organ orzekający w I instancji wyodrębnił trzy postępowania. To postępowanie, którego dotyczy niniejsza skarga, zawęził do parcel wywłaszczonych aktem notarialnym. Okoliczność wywłaszczenia w trybie umowy notarialnej nie ma żadnego znaczenia dla kwestii ustalenia i wypłaty odszkodowania w przypadku gdy wywłaszczona tym aktem nieruchomość lub jej część faktycznie stanowi część drogi publicznej. Celem bowiem wywłaszczenia było zazielenienie Parku [...], ale istnieje prawdopodobieństwo, że część parceli oznaczonej I. kat. [...] o powierzchni około 885 m2 - mogła wejść w pas drogowy ulicy [...], obecnie Alei Pokoju. Tych wątpliwości skarżąca nabrała w związku ze sprawą zwrotu parceli ozn. l. kat. [...], która obecnie toczy się w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Po przeliczeniu powierzchni parcel wywłaszczonych aktem notarialnym, przy uwzględnieniu treści decyzji o zwrocie działki nr [...] oraz ustaleń geodezyjnych wykonanych na potrzeby postępowania zwrotowego parceli o I. kat. [...] wygląda na to, iż gdzieś "zginęło" około 885 m2.

Żaden z orzekających organów nie zlecił koniecznego dla dokonania prawidłowych ustaleń opracowania wykazu synchronizacyjnego zmian gruntowych, przez co nie sprawdził co stało się z parcelami wywłaszczonymi aktem notarialnym, a w szczególności, czy część którejś z nich nie stanowi faktycznie fragmentu drogi publicznej lub pasa drogowego. Organy skupiły się tylko na tym, aby w jak najmniej zrozumiały dla strony sposób pozbyć się postępowania poprzez umorzenie postępowania z przyczyny jego rzekomej bezprzedmiotowości.

Zdaniem skarżącej przedmiotem tego postępowania jest ustalenie i wypłata odszkodowania za te "nie wyjaśnione" 885 m2, które mogą znajdować się w drodze publicznej i z tych też względów wniesienie niniejszej skargi uważa za całkowicie słuszne i uzasadnione.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł ojej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2).

Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). W niniejszej sprawie Przewodniczący II Wydziału WSA w Krakowie zarządzeniem z 17 grudnia 2021 r. wyznaczył na 18 stycznia 2022 r. posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów.

Przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie stanowiłoby nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a jednocześnie nie ma technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość, z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie wyżej opisanym, poprzedzone było próbą uzyskania od stron postępowania potwierdzenia istnienia technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 16 listopada 2021 r.). Jednak nie uzyskano od wszystkich stron postępowania potwierdzenia posiadania ww. technicznych możliwości.

Zdaniem Sądu skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów umożliwiło jej rozstrzygnięcie bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. Przy tym rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżących, stron i skarżonego organu, bowiem podnoszone przez nich argumenty są rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz skargę, odpowiedź na skargę i inne pisma procesowe. Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem odpowiada ona prawu, a skarga jest bezzasadna.

Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego. Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Należy także stwierdzić, że istotne elementy stanu faktycznego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.

W tym stanie rzeczy Sąd podziela argumentację rozstrzygnięcia organu II instancji, ponieważ jest ona zgodna z obowiązującym prawem i ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnym w tym przedmiocie.

Poczynione w przedmiotowej sprawie ustalenia organu II instancji obejmują okoliczności istotne dla wydanego rozstrzygnięcia w zakresie wystąpienia przesłanek bezprzedmiotowości postępowania w zakresie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcele: l. kat. [...] o pow. 8326 m2, l. kat. [...] o pow. 7729 m2 i l. kat. [...] o pow. 134 m2 obj. Lwh [...], c.d. KW nr [...], nabytą na rzecz Skarbu Państwa na mocy umowy sprzedaży zawartej m.in. przez poprzedniczkę prawną skarżącej, w formie aktu notarialnego z 29 października 1969 r. nr Rep. [...]

Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które w uzasadnieniu decyzji zostały szczegółowo powołane, znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie budzą one zastrzeżeń co do ich prawidłowości.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Wojewody z 11 sierpnia 2021 r. utrzymująca na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte przez skarżącą wnioskiem z 12 marca 2020 r. o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia części opisanych we wniosku parceli.

Zasadniczą podstawą faktyczną stwierdzenia przez organ II instancji bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 K.p.a. było ustalenie, że części działek l. kat. [...], l. kat. [...] i I. kat. [...], a to l. kat. [...] o pow. 8326 m2, l. kat. [...] o pow. 7729 m2 i l. kat. [...] o pow. 134 m2 obj. Lwh [...], c.d. KW nr [...], nabyto na rzecz Skarbu Państwa na mocy umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z 29 października 1969 r. nr Rep. [...]

Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że skarżąca jest spadkobiercą K. W., która była jedną z dwóch sprzedających współwłaścicielek ww. działek I. kat. [...] o pow. 8326 m2, l. kat. [...] o pow. 7729 m2 oraz I. kat. [...] o pow. 134 m2, obj. księgą wieczystą KW nr [...] stanowiącą ciąg dalszy LWH [...] [...], za cenę 157 168,35 zł. Nie budzą wątpliwości również przedstawione przez organ przekształcenia działek [...] w latach 1953, 1965, 1966 i 1967.

Wynik przeprowadzonej według powyższych reguł kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wystąpienia przesłanek do wydania decyzji umarzającej postępowanie jest pozytywny. W szczególności Sąd podziela jednolicie przedstawiany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy. Umowa taka mogła być zawarta również w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego. Ustalenie ceny kupna nieruchomości następowało w oparciu o opinię biegłych z listy wojewody. Cena kupna płatna była w ciągu trzech miesięcy od daty zawarcia umowy.

W myśl art. 128 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Stosownie do art. 129 ust. 1 u.g.n. odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 5. Przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stanowi zaś, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Fakt wywłaszczenia w formie umowy sprzedaży nie stanowi przesłanki do domagania się ustalenia i wypłaty odszkodowania w postępowaniu administracyjnym. Nie bada się przy tym, czy wartość wypłaconego odszkodowania jest adekwatna do rzeczywistej wartości zbytej nieruchomości.

Dokonując wykładni powyższych przepisów należy istotnie wskazać, że ustalenie odszkodowania przez starostę dotyczy wszelkich form pozbawienia prawa do nieruchomości, a nie tylko wywłaszczenia w drodze decyzji.

Jednakże podkreślić trzeba, że dotyczy to wyłącznie sytuacji, gdyby w sprawie w ogóle nie doszło do ustalenia odszkodowania za odebraną nieruchomość (na przykład, co do której zmuszono właściciela do zrzeczenia się własności nieruchomości, względnie w umowie sprzedaży nieruchomości zawartej w formie aktu notarialnego w ogóle nie określono ceny za jaką następuje zbycie nieruchomości). Wtedy właśnie, niezależnie od formy odjęcia własności w sprawie znajdowałby, zastosowanie znalazłby art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. przewidujący administracyjne ustalenie odszkodowania.

Natomiast w niniejszej sprawie do ustalenia odszkodowania za wywłaszczaną nieruchomość doszło przez zawarcie umowy sprzedaży tejże nieruchomości w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r., w której to umowie jednoznacznie wskazano cenę nabycia nieruchomości (157 168,35 zł) w punkcie VIII aktu notarialnego z 29 października 1969 r., nr rep. [...], a sprzedające K. W. i F. B., wyraziły na nią dobrowolną zgodę (k. 66 akt adm.). Zatem brak jest podstaw do zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

W konsekwencji Sąd podziela konstatację organów, że z uwagi na fakt, że przeniesienie prawa własności nieruchomości oznaczonej jako przedmiotowe parcele nastąpiło w drodze umowy sprzedaży (z określoną ceną), a zatem czynności cywilnoprawnej, do przedmiotowej sprawy mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego. W związku z powyższym sprawę z wniosku skarżącej o ustalenie i wypłatę odszkodowania za ww. nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa, należało umorzyć jako niepodlegającą rozpoznaniu w trybie postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Organ II instancji prowadząc postępowanie prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny sprawy oraz dokonał właściwej wykładni przepisów prawa.

Należy przy tym podkreślić, że pozostałe części nieruchomości objętych parcelami wskazanymi we wniosku, znajdują się poza granicami niniejszego postępowania, a były przedmiotem orzekania przez organ I instancji w decyzjach wydanych w postępowaniach o znakach: [...] oraz [...]

Prawidłowo organ I instancji bowiem rozdzielił postępowania dotyczące poszczególnych części wnioskowanych parcel (nieruchomości), ze względu na ich odmienny stan prawny (inne części nie zostały sprzedane, a wywłaszczone orzeczeniami Prezydium Rady Narodowej m. K. z: [...] kwietnia 1968 r. nr USW [...] oraz 26 stycznia 1968 r. nr USW [...]).

Jak przewidywał art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. – "dobrowolne odstąpienie nieruchomości" było zawierane "w formie prawem przepisanej umowy nabycia nieruchomości (...) lub umowy zamiany". Wprawdzie przepis ten ograniczał wysokość ceny nabycia, przewidując, że nie mogła ona być wyższa od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w cytowanej ustawie, ale jednocześnie w art. 6 ust. 2 ww. ustawy, przewidziano, że cena kupna płatna będzie w ciągu trzech miesięcy od dnia zawarcia umowy, a zatem zawarcie umowy dawało sprzedawcy (właścicielowi nieruchomości) możliwość szybszego uzyskania zaspokojenia, a ponadto zapewniało też dogodniejsze (niż wypłata rat odszkodowania) warunki wypłaty (por. powołane przez pełnomocnika skarżącej "Prawo wywłaszczeniowe", Walenty Ramus, Wyd. Prawn. Warszawa 1975, str. 51 i 52).

Analogiczne też w tej kwestii stanowisko zajął Sąd Najwyższy, który w wyroku z 4 stycznia 2007 r. sygn. V CSK 403/06 (LEX nr 453751) przyjął, że art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. miał umożliwić uniknięcie postępowania wywłaszczeniowego i uzyskać nieruchomość, przeznaczoną na cele społeczne, w drodze czynności cywilnoprawnej. Fakt, że zbywca kierował się - być może błędnym - przekonaniem, że skoro nieruchomość i tak zostanie wywłaszczona, lepszym rozwiązaniem będzie jej dobrowolne zbycie, mógłby być rozważany w kontekście np. wad oświadczenia woli. W tej sytuacji nie miało znaczenia, czy do zawarcia przedmiotowych umów doszło w warunkach nierówności stron, ponieważ ówcześnie obowiązujące przepisy określały górną granicę ceny, jaką uzyskać mógł zbywający nieruchomość. Postępowanie administracyjne nie było bowiem prowadzone i organ nie wydał decyzji o wywłaszczeniu. Zawarta przez strony umowa cywilna podlega zatem w całości regulacji przepisów prawa cywilnego, a roszczenia z niej wynikające - właściwości sądu powszechnego, za wyjątkiem roszczeń o zwrot nieruchomości, co wynika wprost z art. 216 ust. 1 u.g.n.

Tam gdzie ustawodawca zamierzał rozszerzyć stosowanie przepisów, dotyczących nieruchomości wywłaszczonych w trybie decyzji administracyjnej również na nieruchomości, w przypadku których przymusowe odjęcie własności dotychczasowym właścicielom nastąpiło w formie czynności cywilnoprawnych bądź z mocy prawa, wprost nakazał odpowiednie stosowanie tych przepisów, czego ewidentnym przykładem jest art. 216 u.g.n. (por. wyrok NSA z 12 sierpnia 2014 r., sygn. I OSK 88/13).

Dlatego też wszystkie opisane wyżej zarzuty, w tym zarzuty braku zbadania przez organy kwestii zajęcia części sprzedanych działek pod drogi publiczne, a także brak zlecenia opracowania wykazu synchronizacyjnego zmian gruntowych, przez co nie sprawdzono co stało się z parcelami wywłaszczonymi aktem notarialnym, nie mogły przynieść zamierzonego skutku. Brak też podstaw do twierdzenia, że "nie wyjaśnione" 885 m2, mogły być objęte umową sprzedaży z 29 października 1969 r., a jednocześnie zostać wywłaszczone bez odszkodowania. Nie ma też w okolicznościach niniejszej sprawy istotnego znaczenia, czy części przedmiotowych parceli zostały wykorzystane przez Skarb Państwa na drogę publiczną, zazielenienie Parku [...], czy też inny cel publiczny.

Jak prawidłowo wskazał również organ II instancji, ze znajdującej się w aktach sprawy księgi wieczystej nr [...], wynika, że parcele l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] zostały odłączone z księgi wieczystej nr [...] na podstawie wniosku z 4 listopada 1969 r. i ujawnione w księdze wieczystej nr [...] jako własność Skarbu Państwa na podstawie ww. umowy sprzedaży. Następnie ww. parcele przeniesiono do KW nr [...], a księgę nr [...] zamknięto (karty akt nr 69-60). Jak wynika z księgi wieczystej nr [...], z księgi wieczystej nr [...] przeniesiono parcele do księgi wieczystej nr [...]. Przedmiotowa księga wieczysta aktualnie obejmuje działkę nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], stanowiącą własność Gminy K..

Organ II instancji umotywował zasadność argumentacji, którą kierował się przy wydaniu decyzji, a także odniósł się do okoliczności podnoszonych przez skarżącą, w tym w odwołaniu, kwestionującą prawidłowość rozstrzygnięcia.

Należy podzielić stanowisko organów o zasadności zastosowania art. 105 § 1 K.p.a. i umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem z 12 marca 2020 r. w zakresie l. kat. [...] o pow. 8326 m2, l. kat. [...] o pow. 7729 m2 i l. kat. [...] o pow. 134 m2, skoro brak jest możliwości ustalenia odszkodowania na postawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Roszczenia z tytułu zawarcia umowy cywilnej podlegają właściwości sądu powszechnego za wyjątkiem roszczeń w zakresie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Takich naruszeń Sąd w sprawie nie stwierdził, dlatego oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.