Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3112/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia del. NSA Zbigniew Romała, Protokolant Katarzyna Łysiak, po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Prokuratora Okręgowego w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Go 287/15 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w Zielonej Górze na uchwałę Rady Gminy Świdnica z dnia 21 października 2011 r., nr XII/61/11 w przedmiocie uchwały rady gminy w sprawie wzorów formularzy na podatek od nieruchomości, podatek rolny i podatek leśny uchyla zaskarżony wyrok w części oznaczonej jako pkt II i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Go 287/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uwzględnił skargę Prokuratora Rejonowego w Zielonej Górze i stwierdził częściową nieważność uchwały Rady Gminy Świdnica nr XII/61/11 z dnia 21 października 2011 r. w sprawie określenia wzorów formularzy na podatek od nieruchomości, podatek rolny i podatek leśny.

Stan sprawy sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił następująco:

Prokurator wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na uchwałę Rady Gminy z dnia 21 października 2011 r. nr XII/61/11 podjętą w sprawie określenia wzorów formularzy na podatek od nieruchomości, podatek rolny i podatek leśny w częściach dotyczących treści załącznika Nr 1, załącznika Nr 2, załącznika Nr 3, zawierające sformułowania "Uprzedzony(a) o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu Karnego oświadczam, że podane przez mnie dane są zgodne z rzeczywistością" oraz w częściach dotyczących załącznika Nr 4, załącznika Nr 5, załącznika Nr 6 zawierających sformułowanie "Niniejsze oświadczenie potwierdzam własnoręcznym podpisem uprzedzony (a) o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu Karnego za składanie danych niezgodnych z rzeczywistością". Zaskarżonej uchwale Prokurator Rejonowy zarzucił istotne naruszenie prawa materialnego - art. 18 ust. 2 pkt 8 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. 2013 r. poz. 594 ze zm., dalej: u.s.g.), art. 6 ust. 13 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 849 ze zm., dalej: u.p.o.l.) oraz art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (t.j. z. U. z 2013 r. poz. 465 ze zm., dalej: u.p.l.). W ocenie prokuratora, formularze deklaracji powinny umożliwiać złożenie wyłącznie takich oświadczeń, które są niezbędne do wymiaru i poboru podatku. Cechy takiej nie posiada zobowiązanie składającego informacje/osoby reprezentującej składającego do podpisania wskazanych powyżej oświadczeń. Przepisy zawarte w zaskarżonej uchwale, ani żaden inny przepis prawa pozytywnego nie upoważniał rady gminy do wymuszenia złożenia oświadczenia o takiej treści przez osobę składającą deklarację na podatki od nieruchomości, rolny i leśny.

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego, wyjaśniając, że sporny zapis został usunięty poprzez podjęcie 30 czerwca 2015 r. przez ten organ nowej uchwały nr IX/67/2015 w sprawie określenia wzorów formularzy na podatek od nieruchomości, podatek rolny i podatek leśny. Strona przeciwna poinformowała także, że wyżej powołana uchwała uchyliła poprzednio obowiązującą uchwałę nr XII/61/11.

Stwierdzając nieważność zaskarżonej uchwały w części, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uznał, że podjęcie przez organ w dniu 30 czerwca 2015 r. nowej uchwały nr IX/67/2015, nie czyni bezprzedmiotowym rozpoznania skargi na uchwałę nr XII/61/11 z dnia 21 października 2011 r. W okresie jej obowiązywania, podatnicy mogli złożyć oświadczenia po uprzedzeniu o treści art. 233 §1 Kodeksu karnego, których skutki mogły wystąpić po utracie mocy zaskarżonej uchwały. Sąd administracyjny pierwszej instancji podzielił stanowisko prokuratora, że brak było podstaw prawnych (delegacji ustawowej) do zamieszczenia w załączniku Nr 1 i Nr 3 zakwestionowanego sformułowania: "Uprzedzony(a) o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 kodeksu karnego oświadczam, że podane dane są zgodne z rzeczywistością" oraz w załączniku Nr 2 sformułowania: "Uprzedzony(a) o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 2 Kodeksu Karnego oświadczam, że podane przeze mnie dane są zgodne z rzeczywistością". Żaden z przepisów przywołanych jako podstawa prawna zaskarżonej uchwały, jak też obowiązujących w dacie jej podjęcia, nie zawierał upoważnienia do zamieszczenia we wzorach formularzy obowiązku składania oświadczenia pod rygorem z art. 233 Kodeksu karnego. Organy władzy publicznej, do których zalicza się organy samorządu terytorialnego, zgodnie z art. 7 Konstytucji RP działają na podstawie i w granicach prawa. W ocenie sądu administracyjnego pierwszej instancji, zaskarżona uchwała nie narusza prawa w pozostałej części. Oświadczenie o następującej treści "Niniejsze oświadczenie potwierdzam własnoręcznym podpisem uprzedzony(a) o odpowiedzialności karnej z art. 233 Kodeksu Karnego za składanie danych niezgodnych z rzeczywistością" stanowi jedynie informację, że osoba składająca dokument została pouczona o odpowiedzialności karnej. Nie można jednak z tego zapisu wywieść, że dokument został wypełniony pod rygorem odpowiedzialności karnej. Sąd nie podzielił stanowiska prokuratora, że nieważnością dotknięta jest ta część załączników do zaskarżonej uchwały w których zawarty jest obowiązek podania numeru identyfikacji podatkowej i numeru telefonu lub telefonu kontaktowego.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Prokurator Okręgowy w Zielonej Górze zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2) P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 151 P.p.s.a. polegające na błędnym uznaniu, że Rada Gminy Świdnica nie przekroczyła kompetencji ustawowych zawartych w przepisach art. 6 ust. 13 u.p.o.l., art. 6a ust. 11 u.p.r., art. 6 ust. 9 u.p.l. i niezasadnym oddaleniu skargi w pkt II zaskarżonego wyroku,

2) art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 - 6 Kodeksu karnego polegające na błędnej interpretacji treści oświadczenia zamieszczonego w informacji w sprawie podatku od nieruchomości, załącznik nr 4 w rubryce F, w informacji w sprawie podatku rolnego, załącznik nr 5 w rubryce F oraz w informacji w sprawie podatku leśnego, załącznik nr 6 w rubryce F i nieprawidłowym uznaniu, że dokumenty nie zostały wypełnione pod rygorem odpowiedzialności karnej,

3) art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 – 6 Kodeksu karnego polegające na nie przedstawieniu jednoznacznego stanowiska czy zapisy dotyczące odpowiedzialności karnej, zamieszczone w informacji w sprawie podatku od nieruchomości, załącznik nr 4 w rubryce F, w informacji w sprawie podatku rolnego, załącznik nr 5 w rubryce F. oraz w informacji w sprawie podatku leśnego, załącznik nr 6 w rubryce F - zdaniem Sądu I instancji -są istotnym, czy nieistotnym naruszeniem prawa;

Na podstawie art. 174 pkt 1) P.p.s.a. prokurator zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.

4) art. 6 ust. 13 u.p.o.l., art. 6a ust. 11 u.p.r., art. 6 ust. 9 u.p.l. polegające na błędnej wykładni i niezasadnym przyjęciu, że zapisy dotyczące obowiązku podania NIP oraz numeru telefonu (telefonu kontaktowego) znajdują oparcie w wyżej wymienionych przepisach,

5) art. 23 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o ochronie danych osobowych i art. 6 ust. 1-3 tej ustawy polegające na nie zastosowaniu tych przepisów do oceny rodzaju naruszenia prawa i skutków z tego faktu wynikających, pomimo uznania, że NIP i numer telefonu nie są danymi niezbędnymi do wymiaru podatku.

Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej pkt II i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Gmina Świdnica wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się zasadna. Przedmiotem jej zarzutów stały się postanowienia zawarte w załącznikach nr 1, 2, 3 (odpowiednio rubryka G, H, F) zaskarżonej uchwały Rady Gminy Świdnica określających obowiązek podania numeru telefonu, bądź telefonu kontaktowego, jak również obowiązek podania numeru identyfikacji podatkowej (NIP).

W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego pełne potwierdzenie znalazł zarzut naruszenia przez sąd administracyjny pierwszej instancji przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z przepisami prawa materialnego wskazanymi w pkt IV i V petitum skargi kasacyjnej. Problem w tym, iż w pisemnych motywach zapadłego wyroku przyznano wprost: "przepisy nie wskazują jaki zakres danych co do podatnika z tytułu podatku od nieruchomości, rolnego czy od lasów, może być zawarty w deklaracji czy też informacji". Uzupełniając tę myśl, przyznano następnie: "Numer NIP jak i numer telefonu w rzeczy samej nie są danymi niezbędnymi do wymiaru podatku. Jednakże jeżeli osobie fizycznej został nadany NIP to niewątpliwie identyfikuje ją podatkowo [...]. Dodatkowo formularze jakie składają podatnicy mają na celu – obok wymiaru podatku – również ich pobór". Sąd zamknął ten wywód konkluzją: "podanie numeru telefonu, który umożliwia szybszy kontakt z podatnikiem nie stoi w sprzeczności z celem jakim jest pobór podatku". Ponadto – zdaniem sądu – "brak telefonu czy też numeru NIP nie spowoduje, że formularz nie będzie prawidłowo wypełniony. W sytuacji, w których takich danych podatnik nie ma – wskaże na ich brak" (s. 7 – 8 uzasadnienia wyroku). Nietrudno dostrzec w tym rozumowaniu zasadniczą niekonsekwencję, by nie powiedzieć – brak logiki. Jest rzeczą oczywistą, że w sytuacji braku telefonu lub numeru identyfikacji podatkowej, podatnik nie dopuści się błędu pozostawiając pustą (niewypełnioną) rubrykę. Nasuwa się jednak pytanie, na które sąd nie udzielił odpowiedzi: czy ma on obowiązek podać takie dane, jeśli posiada telefon lub NIP? Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim przyjął, że nie są to dane niezbędne do wymiaru podatku (tym samym wyłamują się one z ustawowo określonej przesłanki dotyczącej danych podatnika – tak na s. 5 skargi kasacyjnej), a podanie numeru telefonu "nie stoi w sprzeczności z celem jakim jest pobór podatku", czymś całkowicie nieuchwytnym staje się zakres ciążącego na podatniku obowiązku. Nie wiadomo zatem, czy spoczywa na nim powinność podania owych danych (o ile nimi dysponuje), czy też nie.

Z uwagi na wspomniany błąd w ocenie prawnej, z mocy art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylono zaskarżony wyrok w części oznaczonej jako pkt II i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim.