Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1716/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.5 pkt 1 lit. b, art.24 ust.3, art.27 ust.5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 344/22 w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 22 lutego 2022 r. nr SKO.82.2021.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 23 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 344/22 uchylił zaskarżoną przez K. C. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 22 lutego 2022 r. nr SKO.82.2021.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (powoływane dalej również jako "SKO") zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji:

1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie prawa materialnego, to jest

1. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w związku z art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r.", przez ich błędne zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym, polegające na:

– nieuzasadnionym przyjęciu, że skarżącemu mogło zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja administracyjna przyznająca mu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego i skarżący to świadczenie pobierał;

– nieuzasadnionym przyjęciu, że dla dokonania wyboru przez skarżącego świadczenia, o jakim mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. wystarczające jest oświadczenie o warunkowej rezygnacji z pobieranego dotychczas świadczenia dopiero z dniem wydania decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

2. art. 24 ust. 2 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że na gruncie przedmiotowej sprawy istniały podstawy do przyznania skarżącemu prawa do wnioskowanego świadczenia za okres od miesiąca złożenia wniosku, pomimo że w tym okresie z uwagi na pobieranie przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego, występowania negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

2. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w związku z art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r. przez uznanie, że będąca przedmiotem skargi decyzja SKO z 22 lutego 2022 r., którą nie przyznano skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 stycznia 2020 r., została wydania z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i w tym zakresie podlegała uchyleniu;

2. art. 151 P.p.s.a. polegające na niezastosowaniu normy tego przepisu, pomimo że skarga powinna podlegać oddaleniu.

Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. Ewentualnie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

Jak podkreślono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, istota sprawy sprowadza się do kwestii określenia daty początkowej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. To znaczy do odpowiedzi na pytanie, czy w rozpoznawanej sprawie świadczenie przysługuje począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie tego świadczenia, pomimo że wnioskodawca przez cały okres od złożenia wniosku pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, z którego, do śmierci osoby wymagającej opieki, nie zrezygnował.

W ocenie SKO, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym skarżący posiadał określone wcześniejszą decyzją prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dopiero uchylenie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego pozwala na przyznanie w jego miejsce – nowo wybranego świadczenia.

Jak podkreśliło SKO, użyte w przepisie art. 24 ust. 2 u.ś.r. sformułowanie "ustala się" można utożsamiać ze zwrotem "przyznaje się" tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel. Przy czym, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną organu, rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia nie może sprowadzać się tylko do deklaracji. Jej wyrazem musi być uchylenie wcześniejszej decyzji. Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale jest też uzależniony od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia.

W sprawie, wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, strona złożyła oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego od dnia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem SKO, zawarty w oświadczeniu warunek uniemożliwiał organowi I instancji wcześniejsze uchylenie własnej decyzji ustalającej stronie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).

Jak wynikało z bezspornych ustaleń zawartych w zaskarżonym wyroku, K. C. 30 stycznia 2020 r. wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką D. C. Decyzją z 22 listopada 2021 r. Burmistrz X. umorzył rzeczone postępowanie podając, że 10 września 2020 r. zmarła matka wnioskodawcy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z 22 lutego 2022 r. nr SKO.82.2021.2021 utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ uznał, że śmierć osoby wymagającej opieki w trakcie postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie skutkuje niemożnością przyznania świadczenia za okres od złożenia wniosku do dnia śmierci pozostającej pod opieką. Jednakże, K. C. w związku z opieką nad matką miał ustalony specjalny zasiłek opiekuńczy od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r., a decyzja ta została z urzędu uchylona decyzją z 29 września 2020 r. Oznacza to, że nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym skarżący posiadał określone wcześniejszą decyzją prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, K. C. zarzucił odmowę przyznania świadczenia od daty złożenia wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, to jest od 1 stycznia 2020 r. Skarżący wniósł o przyznanie świadczenia od 1 stycznia 2020 r. do 10 września 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności Sąd uznał, że postępowanie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2020 r. (wniosek złożony 30 stycznia 2020 r.) do 10 września 2020 r. (śmierć D. C.) nie stało się bezprzedmiotowe. Kolejno, Sąd przyjął, że skarżącemu przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, począwszy od miesiąca, w którym złożył wniosek o przyznanie tego świadczenia, tj. od stycznia 2020 r. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie powinien być bowiem interpretowany w oderwaniu od art. 27 ust. 5 i art. 24 ust. 2 tej ustawy - wprowadzającego zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

Stanowisko Sądu I instancji należy uznać za zasadne, skarga kasacyjna podważając zaś wykładnię art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie mogła podlegać uwzględnieniu. Przy czym treści tego przepisu nie można wykładać bez związku z przepisami art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 u.ś.r., dopiero bowiem odczytane w całości tworzą normę prawną, której sposób rozumienia determinował różnicę stanowisk między skarżącym kasacyjnie Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Olsztynie po jednej stronie a skarżącym i Sądem I instancji po drugiej stronie. Podkreślenia jeszcze wymaga, że skarga kasacyjna podnosi wprawdzie zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., to jednak zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, dotyczą naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 24 ust. 2 i art. 27 ust. 5 u.ś.r., które są przepisami prawa materialnego. W skardze kasacyjnej nie wskazano więc w istocie żadnych przepisów postępowania, oprócz powiązania ww. przepisów prawa materialnego z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. oraz wskazania jako samodzielnie naruszonego przepisu art. 151 P.p.s.a., którego Sąd I instancji nie stosował, więc nie mógł go naruszyć. Oznacza to, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę zaskarżonego wyroku nie został zakwestionowany, a co za tym idzie stanowi on podstawę oceny zasadności stanowiska tego Sądu, który uznał, że we wniosku z 30 stycznia 2020 r. skarżący dokonał już wyboru świadczenia. Przechodząc natomiast do argumentacji skarżącego kasacyjnie organu wskazanej jako uzasadnienie obu rodzaju zarzutów kasacyjnych, należy wskazać, że w sprawie poza sporem pozostaje to, że skarżący spełnił określone w art. 17 ust.1 u.ś.r. przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnej wynika natomiast, że podważane jest stanowisko Sądu I instancji wskazujące, że istnieje prawna możliwość przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy pobierał ona specjalny zasiłek opiekuńczy (w obrocie prawnym pozostawała do 29 września 2020 r. decyzja Burmistrz X. z 31 października 2019 r. nr MOPS.8250.000337.519A.10.2019).

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Stosownie zaś do art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: (...) 2) świadczenia pielęgnacyjnego lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Przepis ten umożliwia uprawnionemu dokonanie wyboru przysługującego mu świadczenia.

Zasadnie Sąd I instancji odwołał się do ugruntowanego stanowiska orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle art. 27 ust. 5 u.ś.r. wskazującego, że wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2852/20, a także wyroki NSA dotyczące zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury z: 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20; 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20; 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 i sygn. akt I OSK 2006/20; 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2010/20; 24 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 2631/20; 22 października 2021 r., sygn. akt I OSK 690/21, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl., także pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu). Wyżej wskazane stanowisko, dotyczące wykładni art. 27 ust. 5 u.ś.r., podzielił Sąd I instancji i podziela je także Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie.

W uzasadnienia skargi kasacyjnej organ odwołuje się do przesłanki negatywnej określonej wart. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. i prezentuje stanowisko, że dopiero wyeliminowanie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego otwiera możliwość pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie może nastąpić od daty, o której stanowi art. 24 ust 2 u.ś.r.

Nie można podzielić zasadności tego stanowisko. Jak była już o tym mowa, przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie powinien być bowiem interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r., wprowadzającego zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Konflikt między wymienionymi wyżej przepisami należy wykładać w ten sposób, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Dokonanie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie oznacza konieczności definitywnej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem decyzji organu przyznającej drugie z tych świadczeń (por. wyrok NSA z 13 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 235/18). Kwestia ta była przedmiotem rozważań sądów administracyjnych i ostatecznie przyjęto, że sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) świadczenie wymienione w art. 27 ust. 5 u.ś.r., co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona deklaruje gotowość zrzeczenia się wcześniej ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Z wniosku skarżącego z 30 stycznia 2020 r. o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że podał on, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja o przyznaniu mu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Oznacza to, że wola skarżącego co do tego, jakie świadczenie chce pobierać (świadczenie pielęgnacyjne) i które jest dla niego bardziej korzystne, została przez niego wyrażona w sposób wystarczający we wniosku. Jest to zatem równoznaczne z warunkową zgodą na uchylenie albo zmianę decyzji odnoszącej się do pierwszego z wymienionych świadczeń. Fakt pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego w świetle oświadczenia o wyborze świadczenia korzystniejszego, nie mógł zatem stanowić przeszkody do przyznania korzystniejszego świadczenia od daty złożenia wniosku. Jak wyjaśniono w wyroku NSA z 22 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2508/20, czy w wyroku z 25 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 2852/20, a który to pogląd znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie - w przypadku złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnacji z prawa do kolidującego świadczenia, wykluczającego możliwość przyznania świadczenia wnioskowanego, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie uprawnionej, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Brak jest bowiem przepisów umożliwiających zmodyfikowanie tego przepisu, w tym w szczególności zmianę terminu początkowego ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jest przy tym rzeczą bezsporną, że decyzje z zakresu świadczeń rodzinnych mają charakter decyzji konstytutywnych. Decyzje te wprawdzie – co do zasady – mają moc na przyszłość, ale nie wyklucza to jednak, że mogą one mieć również moc wsteczną. Każdy bowiem akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Można zatem uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji zaś decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość jak i z mocą wsteczną (por. także wyrok NSA z 28 października 2009 r. sygn. akt II GSK 153/09). W rezultacie, powyższe oznacza, że decyzja, mocą której skrócono okres, na który przyznano świadczenie uniemożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wydana na skutek dokonania wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., może zostać wydana z mocą wsteczną, co umożliwi przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 u.ś.r. – od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

W konsekwencji w niniejszej sprawie oznacza to, że prawidłowo Sąd Wojewódzki uznał, że przedstawiony przez organ odwoławczy pogląd, że przeszkoda prawna do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego mogła przestać istnieć dopiero na skutek wygaśnięcia decyzji z 31 października 2019 r. z upływem okresu zasiłkowego, naruszał prawo. Skarżący miał prawo żądać od organu podjęcia działań zmierzających do przyznania wybranego przez niego świadczenia bez oczekiwania na odrębny wniosek o uchylenie prawa do świadczenia mniej korzystnego, ponieważ z art. 32 u.ś.r. wynika, że organ prowadzący postępowanie jest uprawniony do podejmowania również z urzędu działań w celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w sytuacji, gdy uległa zmianie sytuacja strony mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Wskazać należy, że stosownie do art. 32 u.ś.r. organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń ( ust.1). Stosownie zaś do treści art. 32 ust. 1a zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu orzekającemu w niniejszej sprawie jest znana wykładnia i praktyka stosowania przepisów przewidujących możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych, zgodnie z którą dokonuje się tego ze skutkiem na przyszłość (ex nunc). Należy jednak zauważyć, że jest to zasada, która doznaje nielicznych wyjątków, przy czym jednym z nich jest ten, w myśl którego dopuszcza się zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej z mocą wsteczną, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego. Zatem co do zasady decyzje uchylające wydawane są z mocą ex nunc, ale nie można pominąć, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną. Dotyczyć to może przede wszystkim sytuacji, w których zastosowanie takiego skutku odbędzie się z korzyścią dla zainteresowanego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 993/12; 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1129/12; 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 980/13; 4 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2257/16; 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2508/20).

Powyższe prowadziło więc do wniosku, że zarzuty materialnoprawne skargi kasacyjnej oparte na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 w związku z art. 24 ust. 2 nie były trafne. Jak bowiem wyżej wywiedziono to na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który zagwarantuje realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia samego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale również przyznania go na taki okres, jaki wynika z momentu złożenia stosownego wniosku.

Sąd I instancji prawidłowo zatem uchylił zaskarżoną decyzję i zalecił przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnienie powyższej wykładni.

Skarga kasacyjna nie zawiera więc usprawiedliwionych podstaw i z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 in fine P.p.s.a.