Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 494/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła  antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2019 nr 31 poz 27 art. 1 ust. 6
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/159 z dnia 31 stycznia 2019 r. nakładające ostateczne środki ochronne w odniesieniu do  przywozu niektórych wyrobów ze stali
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 116 ust. 1 lit. c-d, art. 119 ust. 1-2, art. 120 ust. 1-2, art. 121 ust. 1
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Asesor WSA Maja Pietrasik, Protokolant: Asystent sędziego Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2024 r. sprawy ze skargi P. Spółki Akcyjnej z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2023 r. nr 2201-IOC.4305.3.2023.IJS w przedmiocie cła antydumpingowego oraz podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 7 stycznia 2023 r. R. Spółka z o. o. z siedzibą w G. działając w charakterze przedstawiciela bezpośredniego P. S. A. z siedziba we W. (dalej także jako "Spółka" lub "strona skarżąca") dokonała zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu towaru (prętów nierdzewnych o średnicy 25-55 mm zawierających 2,5 % masy lub więcej niklu, masa netto 20470 kg oraz prętów nierdzewnych o średnicy 20 mm zawierających 2,5 % masy lub więcej niklu, masa netto 3385 kg) pochodzącego z Indii, przypisanego do kodów TARIC (kolejno) 7222202100 i 7222203100. W zgłoszeniu zawarto wniosek o przydzielenie niepreferencyjnego kontyngentu taryfowego sklasyfikowanego pod kodem 0968871 (pole 39) ze stawką cła 0 % w przypadku przyznania kontyngentu. Zgłoszenie zarejestrowano w ewidencji elektronicznej AIS pod numerem MRN [...].

Agencja celna reprezentująca Spółkę, po powzięciu informacji o nieprzyznaniu kontyngentu taryfowego, w dniu 27 stycznia 2023 r. zawnioskowała o dokonanie korekty zgłoszenia.

W tej sytuacji, decyzją nr 328000-321030-OCC.4305.12.2023.BŻ z dnia 9 lutego 2023 r. Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni określił dla towaru ujętego w poz. 1-2 zgłoszenia MRN [...] dodatkowe cło ochronne (A20) w wysokości 25 %, orzekł o zaksięgowaniu wymaganej kwoty należności celnych, w wysokości 88.072,00 zł i określił różnicę w należnym podatku od towarów i usług wykazanego w ww. zgłoszeniu celnym w wysokości 20.256,00 zł.

Wydając przedmiotową decyzję Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni miał na uwadze treść art. 1 ust. 6 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/159 z dnia 31 stycznia 2019 r. nakładające ostateczne środki ochronne w odniesieniu do przywozu niektórych wyrobów ze stali (Dz.U.UE.L.2019.31.27), dalej jako "rozporządzenie 2019/159", który stanowi, że jeżeli stosowny kontyngent taryfowy został wyczerpany lub przywóz danych kategorii produktu nie został objęty stosownym kontyngentem taryfowym, stosuje się dodatkowe cło w wysokości 25 %, mające zastosowanie do ceny netto na granicy Unii, przed ocleniem, w odniesieniu do kategorii produktu określonych w załączniku IV.1.

Spółka odwołała się od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie art. 121 Ordynacji podatkowej, poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa oraz udzielania informacji w sposób pozwalający na zapoznanie się podatnika ze zmianami przepisów w czasie umożliwiającym podjęcie właściwych działań.

W uzasadnieniu odwołania Spółka podniosła, że w związku z nieprawidłowo działającym (w momencie sporządzania zgłoszenia) systemem wskazującym wolny kontyngent nie miała wiedzy i nie miała możliwości powziąć informacji, że kontyngent był już krytyczny. Wystawiony przez organ celny dokument (ZC299) świadczy o tym, że sam organ nie miał o tym wiedzy, przyznając 0 % cła. Spółka nie może ponosić odpowiedzialności za nieprawidłowo działający system wymiaru cła. Przez taką sytuację została pozbawiona swoich praw, gdyż wiedząc o wyczerpaniu kontyngentu, przekazałaby towar na magazyn czasowego składowania. W rezultacie towar został odprawiony ze stawką 0 %, a dopiero po blisko 2 tygodniach, po wprowadzony towaru do obrotu, Spółka została poinformowana, że kontyngent został wyczerpany i że ma do zapłaty olbrzymie cło. Spółka podkreśliła, że korektę zgłoszenia złożyła "nie mając wyjścia", a sam fakt konieczności jej dokonania spowodowany jest błędem programów, które "udostępnia organ celny jako organ państwa". Zdaniem Spółki, została ona wprowadzona w błąd przez organy państwa, poprzez otrzymanie potwierdzenia zgłoszenia celnego (ZC299) o wiążącym charakterze.

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku decyzją z dnia 28 czerwca 2023 r. nr 2201-IOC.4305.3.2023.IJS utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy, po przytoczeniu treści przepisów mających zastosowanie

w sprawie, wskazał że postępowanie w sprawie skorygowania zgłoszenia celnego zostało wszczęte na wniosek Spółki, natomiast wydana przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego decyzja w tej sprawie w pełni uwzględniała żądanie zawarte w tym wniosku. Nie ulega wątpliwości, a czego nie kwestionuje również strona skarżąca, że zgłoszenie MRN [...] zostało złożone po wyczerpaniu kontyngentu (wnioskowany kontyngent został wyczerpany 4 stycznia 2023 r.). Jak wyjaśnił Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni w piśmie z dnia 2 marca 2022 r. ("stanowisko w sprawie odwołania") z danych systemu AIS/IMPORT wynikało bowiem, że kontyngent taryfowy nr [...] dla towarów objętych zgłoszeniem z dnia 7 stycznia 2023 r. nie został przyznany. Organ pierwszej instancji wyjaśnił również systemową kwestię obsługi wniosków o przyznanie kontyngentu taryfowego, w tym o znaczeniu przesyłanych komunikatów (ZC210 - informacja sposobie rozpatrzenia wniosku o kontyngent). Abstrahując od technicznej obsługi AIS/IMPORT, ww. organ wyjaśnił przede wszystkim, że w dniu przyjęcia zgłoszenia, tj. 7 stycznia 2023 r. system utworzył wniosek kontyngentowy przesłany do systemu unijnego (OUOTA). Organem decydującym o zaliczeniu towarów na poczet kontyngentu jest Komisja Europejska. Organy państw członkowskich dokonują jedynie sprawdzenia warunków jego przyznania. Jeżeli warunki zostały spełnione, a zgłoszenie zostaje przyjęte przez organy, wniosek spełnia warunki przyznania kontyngentu i złożono wymagane dokumenty, organ celny przekazuje wniosek Komisji. Dla każdego kontyngentu Komisja przyznaje wnioskowaną ilość na podstawie otrzymanych wniosków, zgodnie z chronologicznym porządkiem ich przyjmowania oraz w zakresie na jaki pozwala dostępność danego kontyngentu. Jeżeli natomiast w dniu przyznania suma wnioskowanych ilości w ramach zgłoszeń celnych przekracza dostępne saldo Komisja przyznaje wnioski proporcjonalnie. Organy celne państw członkowskich nie mają przy tym wpływu na zaliczenie lub nie towaru na poczet kontyngentu. Komunikat o sposobie rozpatrzenia wniosku o kontyngent taryfowy (ZC210) zarządzany zgodnie z kolejnością przyjmowania zgłoszeń otrzymana AIS/IMPORT nie stanowi wiążącego rozstrzygnięcia, a jest wyłącznie informacją, która sama w sobie nie może być powiązywana ze zdarzeniami prawotwórczymi. Dokument, który otrzymała Spółka potwierdza tylko stan faktyczny sprawy, gdyż z wnioskowanej ilości, przynależność w ramach kontyngentu wynosi: 0. W odniesieniu natomiast do obsługi wniosku, która to obciąża organ celny, nie stwierdzono jakichkolwiek nieprawidłowości.

Organ odwoławczy odnotował, że zarzut istnienia w rozpatrywanej sprawie okoliczności uzasadniających błąd państwa (organu) wiąże się z oczekiwaniem przerzucenia odpowiedzialności na Skarb Państwa czy też Instytucje Unii Europejskiej za ekonomiczne skutki działań przedsiębiorcy i racjonalność jego działań. Nie sposób zaaprobować takiego stanowiska, które w istocie zakłada, że preferencja celna wspomaga zainteresowanego przedsiębiorcę, a konsekwencja jej braku obciąża organy publiczne. Zgłaszający decydujący się na skorzystanie z kontyngentu taryfowego każdorazowo musi liczyć się ze stanem braku pewności co do objęcia przywożonego towaru danym kontyngentem. Zależy to od wielu okoliczności zewnętrznych związanych z ilością dokonanych przez importerów zgłoszeń celnych i w związku z tym, wniosków o objęcie danym kontyngentem. Każdy importer działa w tej sytuacji na zasadzie ryzyka i przy pełnej odpowiedzialności za dokonywane zgłoszenie, mając w perspektywie zarówno płynącą z przyznania kontyngentu korzyść jak i konsekwencje jego nieprzyznania.

Mając na uwadze treść obowiązujących przepisów, organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem Spółki, że została pozbawiona swoich praw z tego tylko względu, że informacje zamieszczone w systemie Isztar4 zweryfikowane przez nią 5 stycznia 2023 (a więc dzień po uznaniu wniosków o przyznanie za przyjęte) nie odpowiadały faktycznemu stanowi kontyngentu. Zgodnie z treścią rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.U.UE.L.2015.343.558) Komisja dokonuje przyznania w dni robocze z wyjątkami określonymi w tym rozporządzeniu, a ilości objęte kontyngentami taryfowymi mogą być przyznawane nie wcześniej niż w drugim dniu roboczym po dacie przyjęcia zgłoszenia celnego, zgodnie z zasadą "kto pierwszy". To samo w sobie już powoduje swoisty stan niepewności zgłaszającego, w szczególności w odniesieniu do początku roku, gdzie występuje kumulacja wszystkich złożonych wniosków kolejno w dniach 1-3 stycznia lub 1-4 stycznia (a taka sytuacja miała miejsce w sprawie) do 3 lub 4 dnia stycznia. Wysoce zatem prawdopodobnym było, że następnego dnia roboczego faktyczny stan kontyngentu obarczony będzie daleko idącym marginesem błędu.

W skardze na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, strona skarżąca wnioskując o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie wspólnotowej zasady zaufania do organów władzy publicznej oraz poniższych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.U.UE.L.2013.269.1), powoływanego dalej jako "UKC",:

1) art. 116 ust. 1 lit. c i lit. d UKC, poprzez jego niezastosowanie, skutkujące pobraniem należności celnych w sytuacji, kiedy podatnik pomimo zachowania najwyższej staranności nie mógł mieć wiedzy o wyczerpaniu kontyngentu,

2) art. 119 ust. 1 UKC, poprzez jego niezastosowanie, skutkujące pobraniem należności celnych, pomimo że to organy państwowe odpowiadają za prawidłowe funkcjonowanie systemu informatycznego, z którego błędnie wynikało, iż kontyngent nie został wyczerpany, zaś podatnik pomimo zachowania najwyższej staranności nie mógł mieć wiedzy o wyczerpaniu kontyngentu, odmową zwrotu należności przywozowych oraz odmową sprostowania zgłoszenia, pomimo zaistnienia stosownych ku temu przesłanek,

3) art. 120 UKC, poprzez niezastosowanie zasady słuszności, której zastosowanie z kolei w przedmiotowym stanie faktycznym powinno skutkować zwrotem pobranych należności celnych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że przyczyną zaskarżenia najpierw decyzji pierwszoinstancyjnej a następnie decyzji organu drugiej instancji nie jest sposób przyznawania kontyngentu tylko brak informacji o tym, iż ten kontyngent został wyczerpany lub jest w stanie krytycznym. Organ drugiej instancji próbuje stworzyć wrażenie, iż odwołanie dotyczy sposobu realizacji zgłoszenia celnego z wnioskiem o zastosowanie zerowej stawki cła. Wrażenie takie spotęgować ma przytoczenie przepisów proceduralnych dotyczący przyznania kontyngentu przez Komisję. Tymczasem zarzuty nie dotyczą realizacji kontyngentu tylko skutku błędu systemu informatycznego, który naruszył zasadę zaufania do organów celnych poprzez nieprawdziwy obraz możliwości skorzystania z preferencji celnych. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji miałoby sens tylko wtedy, jeżeli system informacyjny działałby sprawnie i przekazywał rzetelne informacje. W takiej sytuacji, działania strony skarżącej, która składałby wniosek o zerową stawkę wiedząc, iż kontyngent jest krytyczny byłyby obarczone ryzykiem, o którym mowa w zaskarżonej decyzji. Sytuacja jednak jest zupełnie inna, to podatnik podejmuje nieracjonalna decyzję w oparciu o przesłanki udostępnione przez organy celne. Oznacza to, iż strona skarżąca zostaje wprowadzona w błąd a tym samym zostaje naruszona zasada zaufania do organów celnych w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonych decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.),powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie według powyższych kryteriów kontrola wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny, dalej jako "RW", określa w art. 49 - 54 Ogólne zasady jednolitego zarządzania kontyngentami taryfowymi.

Zgodnie z art. 49 ust. 1 RW, kontyngentami taryfowymi otwartymi zgodnie z prawodawstwem unijnym, odnoszącymi się do metod administrowania w ramach niniejszego artykułu oraz w ramach art. 50 - 54 niniejszego rozporządzenia, zarządza się zgodnie z chronologicznym porządkiem przyjmowania według dat przyjęcia zgłoszeń celnych do dopuszczenia do obrotu.

W myśl art. 50 ust. 1 RW organy celne sprawdzają, czy wniosek o skorzystanie z kontyngentu taryfowego, przedstawiony przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym do dopuszczenia do obrotu jest ważny zgodnie z przepisami prawa unijnego otwierającymi dany kontyngent taryfowy.

Przepis art. 50 ust. 2 RW stanowi zaś, że jeżeli zgłoszenie celne do dopuszczenia do obrotu, zawierające ważny wniosek zgłaszającego o skorzystanie z kontyngentu taryfowego, zostanie przyjęte, a wszystkie dokumenty wymagane do przyznania kontyngentu taryfowego zostały przedłożone organom celnym, organy te przekazują bezzwłocznie wymieniony wniosek do Komisji, podając datę przyjęcia zgłoszenia celnego oraz dokładną wnioskowaną ilość.

Z powyższych regulacji wynika zatem jednoznacznie, że zasadniczym kryterium skorzystania z kontyngentu taryfowego według "porządku chronologicznego" jest data przyjęcia zgłoszenia celnego do dopuszczenia do obrotu. Zgodnie z normą art. 49 ust. 1 RW to nie data dokonania zgłoszenia, a jego przyjęcia przez organ celny jest okolicznością relewantną z punktu widzenia zarządzania kontyngentem taryfowym.

Zgłoszenie celne zostało dokonane w dniu 5 stycznia 2023 r. przez przedstawiciela celnego w imieniu strony skarżącej, zostało ono przyjęte w dniu 7 stycznia 2023 r.

Z informacji Komisji Europejskiej wynika, że kontyngent na importowany przez Spółkę towar został wyczerpany już w dniu 4 stycznia 2023 r. Cała procedura związana z podziałem kontyngentów prowadzona jest przy pomocy systemów teleinformatycznych. Wydruk z tego systemu potwierdzający wyczerpanie kontyngentu w określonej dacie stanowi niewątpliwie dowód, mogący być podstawą ustaleń faktycznych dokonywanych przez organy celne.

W sprawie zaistniał obiektywny fakt wyczerpania kontyngentu w dniu 4 stycznia 2023 r. i nieuzyskania kontyngentu przez stronę skarżącą, która złożyła wniosek 5 stycznia 2023 r. Skoro tak, to rzeczą organów administracji celno-skarbowej było ustalenie zobowiązań celnych według zasad wynikających z rozporządzenia 2019/159 i obciążenia importera cłem ochronnym w stawce 25%.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja jest w tej sytuacji zgodna z prawem, gdyż brak było w okolicznościach sprawy podstaw, by uznać, że pomimo wyczerpania kontyngentu taryfowego w dniu 4 stycznia 2023 r. importer mógł z niego skorzystać.

Strona skarżąca podnosiła w toku postępowania zarzut dotyczący wadliwości działania systemu, co doprowadziło do wprowadzenia jej w błąd w zakresie dostępności kontyngentu. Tak postawiony zarzut nie miał znaczenia dla ustaleń organu związanych z brakiem możliwości skorzystania przez importera z kontyngentu.

W ocenie strony skarżącej, w sprawie mogłyby znaleźć zastosowanie instytucje prawne regulowane przepisami zawartymi w art. 116 ust. 1 lit. c i lit. d, 119 i 120 UKC, czyli zwrot lub umorzenie należności celnych.

Przepisy te stanowią, co następuje:

Art. 116 ust. 1 lit. c i lit. d UKC

1. Z zastrzeżeniem warunków ustanowionych w niniejszej sekcji kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych podlegają zwrotowi lub umorzeniu z następujących powodów:

c) błąd właściwych organów;

d) zasada słuszności.

Art. 119 ust. 1 i 2 UKC:

1. W przypadkach innych niż te, o których mowa w art. 116 ust. 1 akapit drugi oraz w art. 117, 118 i 120, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych zostaje zwrócona lub umorzona, jeżeli w wyniku błędu popełnionego przez właściwe organy kwota odpowiadająca długowi celnemu pierwotnie podana do wiadomości była niższa niż kwota należna, z zastrzeżeniem spełnienia następujących warunków:

a) w normalnych okolicznościach dłużnik nie mógł wykryć tego błędu; oraz

b) dłużnik działał w dobrej wierze.

2. Jeżeli nie są spełnione warunki określone w art. 117 ust. 2, zwrot lub umorzenie są przyznawane wtedy, gdy niezastosowanie obniżonej lub zerowej stawki celnej wynikało z błędu organów celnych, a zgłoszenie celne do dopuszczenia do obrotu zawierało wszystkie dane i towarzyszyły mu wszystkie dokumenty konieczne do zastosowania obniżonej lub zerowej stawki.

Art. 120 ust. 1 i 2 UKC:

1. W przypadkach innych niż te, o których mowa w art. 116 ust. 1 akapit drugi oraz w art. 117, 118 i 119, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych podlega zwrotowi lub umorzeniu na zasadzie słuszności, w przypadku, gdy dług celny powstał w szczególnych okolicznościach, w których nie można przypisać dłużnikowi oszustwa ani oczywistego zaniedbania.

2. Występowanie szczególnych okoliczności, o których mowa w ust. 1, stwierdza się, jeżeli z okoliczności sprawy jasno wynika, że dłużnik znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności oraz że w przypadku niewystępowania takich okoliczności nie wystąpiłyby u niego niedogodności spowodowane pobraniem kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych.

Zdaniem strony skarżącej, w sprawie winny znaleźć zastosowanie instytucje prawne zwrotu lub umorzenia należności celnych na zasadzie słuszności lub z powodu powstania tych należności wskutek błędu organów celno-skarbowych.

Postępowanie zmierzające do zastosowania wymienionych wyżej regulacji, co do zasady, zgodnie z art. 121 ust. 1 UKC, toczy się na wniosek. Zgodnie bowiem z art. 121 ust. 1 -4:

1. Wniosek o zwrot lub umorzenie zgodnie z art. 116 składa się organom celnym w następujących terminach:

a) w przypadku zawyżenia kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych, błędu właściwych organów lub zastosowania zasady słuszności - w terminie trzech lat od dnia powiadomienia o długu celnym;

b) w przypadku towarów wadliwych lub niezgodnych z warunkami umowy

– w terminie jednego roku od dnia powiadomienia o długu celnym;

c) w przypadku unieważnienia zgłoszenia celnego - w terminie określonym

w przepisach dotyczących unieważniania.

Terminy określone w akapicie pierwszym lit. a) i b) ulegają przedłużeniu, w przypadku, gdy wnioskodawca przedstawi dowód na to, że nieprzewidziane okoliczności lub działanie siły wyższej uniemożliwiły mu złożenie wniosku we właściwym terminie.

2. W przypadku przytoczonych powodów - gdy organy celne nie są w stanie przyznać zwrotu lub umorzenia kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych, wymaga się od nich, by przeanalizowały merytorycznie wniosek o zwrot lub umorzenie z uwzględnieniem innych powodów do przyznania zwrotu lub umorzenia, o których mowa w art. 116.

3. W przypadku złożenia odwołania od powiadomienia o długu celnym na mocy art. 44 stosowny termin określony w ust. 1 akapit pierwszy zostaje zawieszony na czas trwania postępowania odwoławczego począwszy od dnia złożenia odwołania.

4. Jeżeli organy celne przyznają zwrot lub umorzenie zgodnie z art. 119 i 120, dane państwo członkowskie powiadamia o tym Komisję.

Wskazywane przez stronę skarżącą kwestie mogłyby być zatem poddane badaniu, ale w odrębnym postępowaniu, w ramach którego możliwe byłoby przeanalizowanie, czy zachodzą przesłanki zwrotu lub umorzenia należności celnych określone w art. 116 – 120 UKC.

Postępowanie zmierzające do zastosowania wymienionych wyżej regulacji, zgodnie z art. 121 ust. 1 UKC, toczy się na wniosek.

Niezależnie od powyższego, przepis art. 116 ust. 4 UKC stanowi, że z zastrzeżeniem zasad dotyczących właściwości do wydania decyzji, jeżeli organy celne w terminach, o których mowa w art. 121 ust. 1, same stwierdzą, że kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych podlega zwrotowi lub umorzeniu zgodnie z art. 117, 119 lub 120, dokonują one zwrotu lub umorzenia z własnej inicjatywy. Przepis art. 116 ust. 4 UKC, który daje organom możliwość działania z urzędu (z własnej inicjatywy) jest przepisem uznaniowym. Organ może podjąć decyzję w tym przedmiocie z urzędu, jest to alternatywna do wniosku strony forma działania organu. Jeśli zatem organ celny drugiej instancji nie stwierdził, że istnieją okoliczności uzasadniające zastosowanie przepisów o błędzie organu celnego lub zasadach słuszności, to rzeczą jego było zastosowanie reguł ogólnych i rozstrzygnięcie o prawidłowości ustalenia należności celnych i podatkowych. Strona może natomiast złożyć w tym zakresie wniosek inicjujący odrębne postępowanie.

Należy dodatkowo zwrócić uwagę, że decyzja organu pierwszej instancji wydana była w trybie szczególnym, opartym na art. 22 ust. 6 lit. b UKC, zgodnie z którym organ celny jest zwolniony od obowiązku powiadomienia strony o podstawach, na których zamierza oprzeć decyzję, w sprawie dotyczącej odmowy przyznania kontyngentu taryfowego z powodu jego wyczerpania. Ten tryb postępowania uniemożliwia zajęcie stanowiska przez stronę przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji. W tej sytuacji strona skarżąca (importer) mogła podnieść zarzut związany z niezastosowaniem przepisów o zwrocie lub umorzeniu należności celnych dopiero w odwołaniu, poddając go pod rozpoznanie jedynie organowi administracji celno-skarbowej drugiej instancji – w postępowaniu odwoławczym. Tymczasem postępowanie wszczęte wskutek wniosku strony zgodnie z art. 121 ust. 1 UKC, powinno być postępowaniem toczącym się z zachowaniem zasady dwuinstancyjności i innych zasad procesowych, warunkujących prawidłowość postępowania celnego. Argumentacja strony skarżącej winna być rozważona przez organy administracji celno-skarbowej w postępowaniu odrębnym, wszczętym na ewentualny wniosek stron, opierający się na konkretnych przesłankach zwrotu lub umorzenia należności celnych wymienionych przez unijnego prawodawcę w art. 116-120 UKC. Jeśli wniosek taki zostanie we właściwym terminie złożony, organy zobowiązane będą do przeprowadzenia analizy stanu faktycznego pod kątem zastosowania tych przepisów.

Podkreślić należy, że zajęcie w tym przedmiocie stanowiska w decyzji organu odwoławczego nie determinuje rozstrzygnięcia sprawy wszczętej ewentualnie z wniosku importera o zastosowanie wymienionych przepisów w stosunku do zobowiązań wynikających z przyjętego zgłoszenia celnego. Stanowisko to nie może być zatem powoływane w szczególności jako podstawa do uznania, że w sprawie wszczętej z wniosku strony o zwrot lub umorzenie należności celnych zachodzi negatywna przesłanka "powagi rzeczy prawomocnie rozstrzygniętej". Stanowisko organu odwoławczego co do braku podstaw do zastosowania art. 120 UKC, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, oznacza jedynie, że organ nie dostrzegł potrzeby działania w zakresie kwestii zwrotu lub umorzenia należności z "własnej inicjatywy", nie pozbawiając strony możliwości złożenia wniosku w trybie art. 121 ust. 1 UKC.

Prawidłowość rozstrzygnięcia organów administracji w zakresie przedmiotu postępowania nie budzi wątpliwości. Stanowi ono rezultat zastosowania do zgłoszonych przez importera towarów stawki celnej cła ochronnego w wysokości 25%, wynikającej z rozporządzenia 2019/159, wobec braku możliwości skorzystania przez importera z kontyngentu.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu wniesionej skargi.