Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1356/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7,8,9,10 art 75,77,80,83,138
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art 133
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędzia NSA Piotr Przybysz Protokolant starsza asystentka sędziego Anna Kuklińska po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2023r na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 listopada 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 369/20 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2020 r. nr SKO.ŚR/4111/176/2019 w przedmiocie przyznania świadczenia "dobry start" oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 369/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2020 r. nr SKO.ŚR/4111/176/2019 w przedmiocie przyznania świadczenia "dobry start".

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, dalej Kolegium, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 27 grudnia 2018 r. odmawiającą przyznania [...] świadczenia dobry start na dziecko [...]. Zdaniem organu odwoławczego, wniosek o przyznanie świadczenia dobry start w przedmiotowej sprawie złożył skarżący. Na podstawie akt sprawy skład orzekający Kolegium ustalił, że nie sprawuje on opieki naprzemiennej z [...] nad ich dzieckiem - [...]. Tak więc stanowisko organu pierwszej instancji o braku podstaw do otrzymania wnioskowanego świadczenia jest w ocenie Kolegium prawidłowe. Skarżący nie posiada żadnego dokumentu potwierdzającego sprawowanie opieki naprzemiennej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wniósł [...].

Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu, poczynione przez organ pierwszej instancji czynności i zebrane w sprawie dokumenty, dawały, zdaniem Sądu, podstawę do uznania przez organy, że to właśnie matka dziecka, a nie skarżący sprawuje opiekę nad córką [...], oraz ze rodzice nie sprawują opieki naprzemiennej. Taki stan zdaje się potwierdzać także wyrok sądu powszechnego - Sądu Rejonowego dla Krakowa - Krowodrzy Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 17 czerwca 2013 r., sygn. akt III RC 57/13/K, którym zasądzono od pozwanego, tj., skarżącego, na rzecz jego małoletniej córki [...] określone w tym wyroku kwoty alimentów.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie:

1. art. 75 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię treści przepisu i przyjęcie, że zeznania bliżej nieustalonej osoby mogą stanowić dowód w sprawie a nadto uznanie, że dopuszczalnym jest zastępowanie dowodów bezpośrednich dowodami pośrednimi;

2. art. 20 k.p.a. w zw. z 76 § 1 k.p.a. poprzez danie wiary dokumentowi, któremu nie można przypisać waloru dokumentu urzędowego;

a nadto :

3. naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. i nierozpoznanie istoty sprawy poprzez nierozpoznanie zarzutów podniesionych w skardze, a to:

- § 4 ust. 1 pkt. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz.U.2018.1061, ze zm.; dalej jako "d.s.") poprzez brak jego zastosowania skutkującą odmową przyznania świadczenia osobie uprawnionej;

- § 5 ust. 2 d.s. poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy organ administracji nie ustalił czy sprawa dotyczy osób, które pozostawały w związku małżeńskim i których to małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód przez Sąd względnie osób względem, których została orzeczona separacja;

- § 30 ust. 3 d.s. poprzez jego zastosowanie podczas gdy z akt sprawy nie wynika by organ administracji ustalił, że o świadczenie dobry start ubiegała się również matka małoletniego dziecka czego konsekwencją byłby zbieg uprawnień do świadczenia "dobry start" co uzasadniałoby prowadzenie postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem;

- § 32 d.s. w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie zgromadzenia i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, w tym również poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez Skarżącego (wysłuchania matki małoletniego dziecka);

- art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;

- art. 81a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie na niekorzyść strony powziętych przez organ wątpliwości;

- art. 83 k.p.a. poprzez danie wiary informacjom podawanym przez osobę, której tożsamość nie została ustalona;

- art. 138 ust. 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez zastosowanie odmiennej niż organ I instancji podstawy prawnej, a to art. 5 ust. 2 d.s., bez przedstawienia przesłanek uznania, że podstawa prawna przyjęta przez organ I instancji jest błędna;

- art. 9 i 10 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie wyjaśnień Skarżącego.

Wniesiono o dokonanie autokontroli przez Sąd I instancji, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu nie zapłaconych w całości ani w części, oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna (środek odwoławczy) została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie powołano się na obie podstawy kasacyjne, co generalnie wymusza rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów prezentowanych w ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania. W niniejsze sprawie przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania konieczne jest odniesie się do podstawy materialnoprawnej kontrolowanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzji, a zatem zarzutów naruszenia prawa materialnego. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności zajął się oceną zasadności tej podstawy wskazywanej w środku odwoławczym wobec zaskarżonego wyroku Sądu I instancji.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępnie realizowanej przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjnej kontroli instancyjnej należy przypomnieć, że przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakacyjnych aktu normatywanego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021r. sygn. akt II GSK 2187/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl; por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862; B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2020, s. 612–620).

Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2020, s. 612–620).

Wadliwość w sformułowaniu zarzutów nie musi jednocześnie uniemożliwiać rozpoznania skargi kasacyjnej i Naczelny Sąd Administracyjny może zbadać jej podstawy, przychylając się do stanowiska, że nie każde nieprawidłowe przedstawienie podstaw kasacyjnych wynikających z art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. dyskwalifikuje skargę kasacyjną (zob. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Poczynienie powyższych uwag było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada w pełni omówionym wyżej wymogom p.p.s.a. Tytułem przykładu ilustrującego wzmiankowane wyżej usterki skargi kasacyjnej od wyroku – oddalającego skargę na decyzję w przedmiocie przyznania świadczenia dobry start – można przywołać m. in. następującą niestaranność: w zarzucie odnoszącym się do naruszenia § 32 d.s. w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. wskazuje się ogólnie na naruszenie 77 k.p.a., zupełnie pomijając okoliczność, że ten artykuł obejmuje 4 różnej treści jurydycznej paragrafy (§). Kasator, poza wskazaniem naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., nie przedstawia w środku odwoławczym ewentualnych innych naruszonych przez Sąd wojewódzki przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.).

W związku z sformułowanymi zarzutami kasacyjnymi pamiętać także należy, że kontrola sądowoadministracyjna, sprawowana w oparciu o kryterium legalności, następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w tej dacie, a nie w dniu orzekania (por. wyrok TK z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/33; wyroki NSA z dnia: 19 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2658/15, 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 614/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponadto zawarte w środku odwoławczym zarzuty kasacyjne w istotnej części powtarzają treści zarzutów skierowanych wobec ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, które były przedmiotem oceny Sądu I instancji, co ma swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Rozpoznawana przez Sąd odwoławczy skarga kasacyjna stanowi polemikę z prawidłowym orzeczeniem Sądu wojewódzkiego.

Kluczową kwestią w rozpoznawanej sprawie jest to, czy Sąd wojewódzki zasadnie oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2020 r. nr SKO.ŚR/4111/176/2019 w przedmiocie przyznania świadczenia dobry start. Wokół powyższego skupiają się zarzuty skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny wykonując sądowoadministracyjną kontrolę instancyjną podziela argumentację Sądu wojewódzkiego oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych uprzednio rozstrzygnięć organów i następnie orzeczenia Sądu I instancji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz. U. z 2018 r. poz. 1061, zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start", rozporządzeniem).

Podkreślić należy, że świadczenie dobry start – kształtowane przywoływanym rozporządzeniem – przysługuje rodzicom, opiekunom faktycznym, opiekunom prawnym, rodzinom zastępczym, osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka, dyrektorom placówek opiekuńczo-wychowawczych, dyrektorom regionalnych placówek opiekuńczo –terapeutycznych – raz w roku na dziecko.

Jednocześnie w sytuacji gdy dziecko – zgodnie z właściwym orzeczeniem sądu – jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia dobry start ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego świadczenia dobry start. Rozporządzenie w § 10 ust. 1 stanowi, że ustalenie prawa do świadczenia dobry start oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego, opiekuna prawnego, rodziny zastępczej, osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektora regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo osoby uczącej się.

Ponadto stosowanie do § 30 w/w rozporządzenia, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia dobry start, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem (ust. 1). Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie dobry start wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek (ust. 2). W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia dobry start przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia dobry start w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy, o którym mowa w § 3 pkt 4 lit. a, ustala, kto sprawuje opiekę, i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 i 1985 oraz z 2018 r. poz. 650 i 700), w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem (ust. 3).

Mając na uwadze powyższe regulacje prawne trafnie przyjął Sąd wojewódzki, że świadczenie dobry start co do zasady przysługuje rodzicom dziecka, a z wnioskiem o jego przyznanie może wystąpić zarówno matka jak i ojciec dziecka. Z tym, że w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach kwotę świadczenia ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego świadczenia. W sytuacji, gdy z wnioskiem o świadczenie wystąpi jeden z rodziców, a następnie uczyni to drugi rodzic, organ ma obowiązek ustalić który z rodziców faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie dowodu z wywiadu środowiskowego.

W rozpoznawanej przez Sąd odwoławczy sprawie wniosek o przyznanie świadczenia dobry start złożył tylko skarżący, co potwierdzają akta sprawy. Z akt wynika także, że wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 17 czerwca 2013 r., sygn. akt III RC 57/13/K zasądzono od pozwanego, tj., skarżącego na rzecz jego małoletniej córki [...] określone w tym wyroku kwoty alimentów. Skarżący, co wymaga podkreślenia, w urzędowym formularzu wniosku, w rubryce dotyczącej danych osoby ubiegającej się o to świadczenie, wpisał – "rozwiedziony" – tym samym zasadne było ustalenie wszystkich istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności, w tym, czy skarżący rzeczywiście sprawuje opiekę nad dzieckiem, czy też opiekę tą sprawuje inny podmiot – np. matka dziecka, co uwypukla zaskarżony wyrok.

Słusznie przyjął zaskarżony wyrok, że skoro art. 75 k.p.a. dopuszcza jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, to poczynione przez organ pierwszej instancji czynności i zebrane w sprawie dokumenty, dawały podstawę do uznania przez organy, następnie przez Sąd I instancji, że to właśnie matka dziecka, a nie skarżący sprawuje opiekę nad córką [...]. Taki stan zdaje się potwierdzać także przywoływany wyżej wyrok sądu powszechnego – Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 17 czerwca 2013 r., sygn. akt III RC 57/13/K, którym zasądzono od pozwanego, tj., skarżącego, na rzecz jego małoletniej córki [...] określone w tym wyroku kwoty alimentów, co również akceptuję Sąd kasacyjny.

Mając na względzie powyższe, wbrew zarzutom kasacyjnym, godzi się zauważyć, że świadczenie dobry start mogłoby być wypłacone skarżącemu w sytuacji, gdy zgodnie z orzeczeniem sądu, dziecko skarżącego byłoby pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, co wprost wynika z postanowień § 5 ust. 2 w/w rozporządzenia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy administracji publicznej realizujące zadania w zakresie przedmiotowego świadczenia, nie są uprawnione do badania, w jaki sposób jest w danym przypadku faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi – jako ściśle powiązane z funkcjonowaniem rodziny – są bowiem sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi na podstawie przepisów prawa rodzinnego. Rozpatrywanie tego rodzaju spraw należy zatem do właściwości sądu powszechnego. W konsekwencji, w braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia tego rodzaju opieki nie można w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego domniemywać (por. odpowiednio: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 947/17, z dnia 17 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1046/17, z dnia 17 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1669/17, z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2088/17, z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 2997/17, z dnia 26 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 575/18, z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 1230/17, z dnia 11 kwietnia 2019 r. I OSK 2032/17, z dnia 20 września 2019 r. sygn. akt I OSK 61/18 oraz z dnia 19 listopada 2020r. sygn. akt I OSK 2924/18; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko to Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie podziela.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, gdy skarżący nie dysponował orzeczeniem sądu powszechnego o opiece naprzemiennej, bowiem go nie przedstawił organom, przedmiotowe świadczenie nie mogło zostać mu przyznane i mimo, iż w świetle § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" mógł się, co do zasady, ubiegać o jego przyznanie. Słusznie podkreśla Sąd wojewódzki, że świadczenie nie może być bowiem przyznane nawet uprawnionemu podmiotowi w sytuacji, gdy nie zachodzą ku temu przesłanki. Stan faktyczny niniejszej sprawy musiał być wobec tego analizowany także i przez pryzmat postanowień § 5 ust. 2 i § 30 ust.1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start".

Zaznaczyć trzeba, że z rzeczywistym zbiegiem uprawnień do przedmiotowego świadczenia mamy bowiem do czynienia tylko wówczas, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia dobry start przez rodzica (także inne wskazane podmioty) drugi rodzic (opiekun prawny lub opiekun faktyczny) dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia dobry start w związku z opieką nad tym samym dzieckiem. Jak wynika z akt w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca.

Skarżący stwierdza we wniesionym środku odwoławczym, że zaskarżony wyrok WSA zaaprobował rozstrzygnięcie organu, które w szczególności zostało wydane na podstawie niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, nie wskazując jednocześnie – co wymaga uwypuklenia – jakichkolwiek właściwych dowodów popierających własne stanowisko, w tym odpowiedniego orzeczenia sądu w przedmiocie opieki naprzemiennej.

W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, co w pełni podziela rozpoznający sprawę Naczelny Sąd Administracyjny, przyjmuje się, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i nast. k.p.a.), nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie. Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (zob. wyroki NSA: z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3577/18; 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3581/18; z dnia 30 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2148/15; z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II GSK 3719/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd I instancji zasadnie uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, a przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie zostały właściwie zinterpretowane. Nie sposób więc kwestionować ustaleń faktycznych, które legły u podstaw zaskarżonego wyroku. Zakres prowadzonego przez organy postępowania dowodowego determinowany był treścią przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie. Postawione zarzuty zmierzały natomiast do wykazania, że organ odwoławczy nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy dotyczących decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 27 grudnia 2018 r. odmawiającą przyznania [...] świadczenia dobry start na dziecko [...], zaś Sąd I instancji takie postępowanie organu zaakceptował. Z zarzutem tym nie można się jednak zgodzić.

Należy podkreślić, że o zakresie postępowania dowodowego decyduje nie subiektywne przekonanie strony, lecz treść przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w danej sprawie. Niezbędne dowody przeprowadza się w celu ustalenia okoliczności, które rzeczywiście mogą mieć znaczenie prawne dla sprawy. W niniejszej sprawie organ odwoławczy przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe oraz wyjaśnił i przeanalizował wszystkie te okoliczności, które były niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a ponadto w sposób wyczerpujący wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego należy stwierdzić, że Sąd I instancji orzekł na podstawie akt sprawy, w granicach sprawy, które to granice wyznaczają wydane w sprawie akty administracyjne, tym samym zasadnie Sąd I instancji oddalił skargę.

Reasumując, przeprowadzona przez Sąd kasacyjny sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wyrok Sądu I instancji jest zgodny z prawem, bowiem wszystkie zarzuty zawarte w środku odwoławczym są nieuzasadnione.

Wobec uznania, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258–261 p.p.s.a., po złożeniu przez tego pełnomocnika stosownego oświadczenia.