Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 435/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2, art. 54 § 1, § 4, art. 67 § 2 pkt 5, art. 80 § 1 i § 3, art. 155 b § 1, art. 164 § 4, art. 166 b
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 8, art. 11, art. 13
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agata Pasternak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] i [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oraz odmowy uchylenia zaskarżonych czynności zabezpieczających oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K., postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r., na podstawie art. 17 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1315 ze zm. - dalej: "u.p.e.a."), w związku z wniesioną skargą z dnia [...] listopada 2018 r. [...] (dalej: strona, zobowiązani, skarżący), na czynność zabezpieczenia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, postanowił oddalić skargę na czynność egzekucyjną w zakresie zawiadomienia o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. oraz odmówił uchylenia zaskarżonych czynności zabezpieczających.

Z uzasadnienia postanowienia wynika, że na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] października 2018 r. oraz zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] października 2018 r., wystawionych wobec zobowiązanych, zawiadomieniem z dnia [...] października 2018 r., organ dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A., celem zabezpieczenia zaległości podatkowych w podatku VAT za marzec i czerwiec 2013 r. wraz z odsetkami. Odpis zarządzenia zabezpieczenia nr [...] doręczono małżonkom w dniu [...] października 2018 r., natomiast odpis zarządzenia zabezpieczenia nr [...] - w dniu [...] października 2018 r. Odpis ww. zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym doręczono zobowiązanym w dniu [...] listopada 2018 r., a dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] października 2018 r.

Pismami z [...] listopada 2018 r. oraz [...] stycznia 2019 r. [...] S.A. poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia w postaci wystąpienia zbiegu egzekucji do ww. rachunku.

Pismem z [...] listopada 2018 r. zobowiązani, wnieśli skargę na ww. czynność zabezpieczenia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A.

Zaskarżonym czynnościom strona zarzuciła:

- dokonanie ich z naruszeniem art. 7 § 3 w związku z art. 166 b u.p.e.a., poprzez naruszenie zasady celowości, polegające na dokonaniu zabezpieczenia rachunku bankowego, podczas gdy zobowiązani dysponują majątkiem przewyższającym kwotę zabezpieczonej należności, a czynności podejmowane przez organ uniemożliwiają prawidłowe wykonywanie przez nich obowiązków rodzicielskich;

- dokonanie ich z naruszeniem art. 7 § 2 w związku z art. 166 b u.p.e.a. poprzez pogwałcenie zasady stosowania środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego;

- dokonanie ich z naruszeniem art. 7 § 2 w związku z art. 166 b u.p.e.a., poprzez dokonanie czynności zabezpieczających o wysokim stopniu uciążliwości, czym organ naruszył zasadę zachowania pewnych względów zobowiązanego;

- dokonanie czynności zabezpieczających pomimo braku uchylania się przez zobowiązanego od ciążącego na nim obowiązku, tj. naruszenie art. 1 u.p.e.a. i stosowanie przepisów przedmiotowej ustawy w sytuacji, gdy nie zostały wypełnione przesłanki jej przedmiotowego zakresu;

- naruszenie art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, polegający na dokonaniu czynności zabezpieczających w sytuacji, gdy strona zmierza do dobrowolnego zaspokojenia spornych należności poprzez ustanowienie stosownego zabezpieczenia na posiadanym majątku.

Powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. organ oddalił w/w skargę strony oraz odmówił uchylenia zaskarżonych czynności zabezpieczających, nie dopatrując się żadnych uchybień w zakresie dokonanej czynności zabezpieczającej.

W zażaleniu z dnia [...] lutego 2019 r. strona wniosła o uwzględnienie zażalenia w trybie autokontroli przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...], na podstawie art. 132 § 1 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz uchylenie zakwestionowanej czynności egzekucyjnej na podstawie art. 54 § 5 a u.p.e.a. w przypadku nieuwzględnienia zażalenia w trybie autokontroli. Strona, zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

- art. 54 § 1 i 5 w związku z art. 80 § 1-3 w związku z art. 164 § 4 oraz art. 155a § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi na czynności zabezpieczające;

- art. 155 b § 1 oraz art. 80 § 3, w związku z art. 164 § 4 u.p.e.a. poprzez niedopełnienie obowiązku doręczenia odpisu zarządzenia zabezpieczenia oraz zawiadomienia o zabezpieczeniu wierzytelności przed przystąpieniem przez organ egzekucyjny do czynności zabezpieczającej;

- art. 54 § 5 a u.p.e.a. w związku z art. 7 § 2 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie pomimo wykazania przez stronę nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka zabezpieczającego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. – dalej: "k.p.a."), w związku z art. 18, art. 166b oraz art. 54 § 1 i 5 u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i przytoczył przepisy prawne mające zastosowanie w sprawie. Następnie organ stwierdził, że analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów prowadzi do wniosku, iż przedmiotowa czynność zabezpieczająca została dokonana prawidłowo. Zawiadomienie o zajęciu zawierało wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 80 § 1 i § 3 u.p.e.a. Ponadto, zostało ono skutecznie doręczone, zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności - w dniu [...] października 2018 r., jak i stronie - w dniu [...] listopada 2018 r. Stosownie do zapisów ustawy, organ egzekucyjny wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego, lecz bezzwłocznie zablokował kwotę na zabezpieczenie należności objętych zarządzeniami zabezpieczenia.

Zdaniem organu, wbrew twierdzeniu strony, w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przez organ egzekucyjny art. 155 b § 1 oraz art. 80 § 3 w związku z art. 164 § 4 u.p.e.a. poprzez niedopełnienie obowiązku doręczenia odpisu zarządzenia zabezpieczenia oraz zawiadomienia o zabezpieczeniu wierzytelności przed przystąpieniem przez organ egzekucyjny do czynności zabezpieczającej.

W ocenie organu, wszystkie czynności zostały przeprowadzone zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Według organu zarzut braku zawiadomienia strony o zabezpieczeniu jej wierzytelności z rachunku bankowego w momencie podjęcia czynności zabezpieczającej należy uznać za bezpodstawny, bowiem organ dopełnił wymogu zawiadomienia strony o dokonaniu czynności zabezpieczającej. Zaskarżone czynności zostały dokonane w sposób prawidłowy, w związku z czym skarga okazała się bezzasadna.

Odnosząc się do argumentów zobowiązanych, dotyczących zastosowania zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego, organ wskazał, że co do zasady, w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 u.p.e.a., zarzut uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego nie podlega rozpoznaniu. Przedmiotem skargi nie mogą być bowiem okoliczności stanowiące podstawę do złożenia innych środków prawnych przewidzianych ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (np. zarzutu z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.). Jak wskazano powyżej, skarga uregulowana przepisem art. 54 u.p.e.a, przysługuje wyłącznie na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania zastosowanego środka egzekucyjnego.

Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego braków w zawiadomieniu o zastosowaniu środka zabezpieczającego, polegających na wyszczególnieniu w nim tylko kwot głównych należności pieniężnej bez kwoty odsetek za nieuregulowanie zobowiązania w terminie, organ odwoławczy stwierdził, że uchybienie to nie stanowi naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie dokonanej czynności. Jakkolwiek bowiem przepis art. 67 § 2 u.p.e.a. wymienia enumeratywnie niezbędne elementy prawidłowego zawiadomienia o zajęciu, to z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wynika wprost, jakie są konsekwencje braku któregoś z elementów zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego.

Zdaniem organu, w realiach rozpoznawanej sprawy, niewpisanie w zawiadomieniu o zajęciu zabezpieczającym kwoty odsetek jest uchybieniem, które nie skutkuje nieważnością dokonanej czynności zabezpieczającej. Nie naruszyło to praw ani interesu strony. Wręcz przeciwnie, na podstawie zawiadomienia o zabezpieczeniu opiewającego tylko na kwotę należności głównej (bez kwoty odsetek), zabezpieczenie zostało dokonane tylko do tej kwoty.

W skardze z dnia [...] maja 2019 r. skarżący, reprezentowani przez doradcę podatkowego, wnieśli o uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] marca 2019 r., a także uchylenie postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz uchylenie zakwestionowanych czynności egzekucyjnych. Ponadto wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przypisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 54 § 1 i 5 w związku z art. 80 § 1-3 w związku z art. 164 § 4 oraz art. 155a § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi na czynności zabezpieczające;

- art. 155b § 1 oraz art. 67 § 2, art. 80 § 3, w związku z art. 164 § 4 u.p.e.a. przez niedopełnienie obowiązku doręczenia odpisu zarządzenia zabezpieczenia oraz prawidłowego zawiadomienia o zabezpieczeniu wierzytelności przed przystąpieniem przez organ egzekucyjny do czynności zabezpieczającej;

- art. 54 § 5a u.p.e.a. w związku z art. 7 § 2 u.p.e.a. przez jego niezastosowanie, pomimo wykazania przez stronę nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka zabezpieczającego;

- art. 11 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez podejmowanie przez organ egzekucyjny czynności zmierzających jedynie do załatwienia sprawy na niekorzyść Skarżących, z pominięciem ustawowego wymogu brania pod wzgląd interesu społecznego i słusznego interesu obywatela;

- art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów administracji publicznej, polegający na braku pogłębionej analizy wniesionej skargi, a następnie zażalenia, co doprowadziło do wydania postanowienia, zarówno organu pierwszej, jak i drugiej instancji sprzecznego z obowiązującymi przepisami prawa;

W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzyli zarzuty zawarte w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z [...] stycznia 2019 r. Dodatkowo zarzucili również naruszenie ogólnych zasad postępowania egzekucyjnego, określonych w art. 8, art. 11 i art. 13 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 166b u.p.e.a., w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168 u.p.e.a. Powyższe odesłanie obejmuje zatem swym zakresem również przepisy dotyczące środków prawnych przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym, a więc również do przepisów dotyczących skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.).

Na gruncie badanej sprawy podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę tę wnosi się do organu egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej (§ 4). Skarga na czynności egzekucyjne, zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., służy kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Definicję legalną pojęcia "czynności egzekucyjnych" zawiera przepis art. 1a pkt 2 u.p.e.a. W świetle tego unormowania są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skoro czynnościami takimi, stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a., są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, to ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną, podlegają działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Zarzuty skargi polegają na ograniczeniu się przez organ do kontroli zgodności z prawem jedynie konkretnej, kwestionowanej czynności egzekucyjnej (np. zajęcia wierzytelności pieniężnej) i to jedynie do jej aspektu formalnego (polegającego na zgodności z przepisami u.p.e.a. regulującymi formę jej dokonania), a nie merytorycznego (zasadności egzekucji).

Wskazać należy, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; wyrok NSA z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z 23 października 2015 r., III SA/Wa 3396/14, wyrok NSA z 24 października 2014 r., II GSK 1377/13, wszystkie orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarga w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. W związku z tym, że nie jest to jedyny przewidziany w u.p.e.a środek zaskarżenia. W skardze na czynności egzekucyjne można podnieść okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, gdyż tylko takie okoliczności mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 54 u.p.e.a.

W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, uwzględniając zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (por. R. Hauser i Z. Leoński - Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Warszawa 1992 r., s. 84; wyrok NSA z 10 lipca 2012 r., II FSK 2555/10, Lex nr 1170720; wyrok NSA z 17 kwietnia 2000 r., III SA 827/99, Lex nr 43032, wyrok NSA z 12 stycznia 1999 r., III SA 4503/97, ONSA 2000/1/20).

Oznacza to, że skarga ta nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania, m.in. w stosunku do zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ egzekucyjny dokonuje w tym trybie, oceny zgodności z prawem czynności faktycznych, podjętych w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.

W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Podsumowując, w ramach skargi na czynności egzekucyjne organ nadzoru ocenia prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodność z tymi przepisami ustawy, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 18 listopada 2015 r., sygn. II FSK 2594/13).

Zgodnie z art. 166 b u.p.e.a., w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168 d. Zgodnie z art. 164 § 4 u.p.e.a. natomiast, do zajęcia zabezpieczającego stosuje się odpowiednio przepisy o zajęciu egzekucyjnym pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, renty socjalnej, egzekucję z rachunków bankowych, innych wierzytelności pieniężnych, praw z papierów wartościowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego, papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, weksla, autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz własności przemysłowej, udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, pozostałych praw majątkowych oraz ruchomości.

Sposób dokonywania zajęcia rachunku bankowego reguluje przepis art. 80 u.p.e.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zawiadomienie takie sporządza się według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, a jego obowiązkowymi elementami są (art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a.):

1. oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;

2. oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;

3. określenie stosowanego środka egzekucyjnego;

4. numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia;

5. kwota należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopa odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwota odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;

6. kwota należnych kosztów egzekucyjnych;

7. wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu i egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;

8. pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;

9. data wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.

Stosownie do art. 80 § 1 i § 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Równocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Zgodnie z § 2 ww. przepisu, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

W przedmiotowej sprawie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...], w toku prowadzonego wobec skarżących postępowania zabezpieczającego, zawiadomieniem z [...] października 2018 r., dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Jako podstawę wystawienia ww. zawiadomienia wskazano zarządzenia zabezpieczenia z [...] października 2018 r. oraz z [...] października 2018 r.

W ocenie Sądu, analiza zgromadzanych w sprawie dokumentów prowadzi do wniosku, że powyższa czynność zabezpieczająca została dokonana prawidłowo. Zawiadomienie o zajęciu zawierało wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 80 § 1 i § 3 u.p.e.a. Ponadto, zostało ono skutecznie doręczone zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności (w dniu [...] października 2018 r.), jak i skarżącej (w dniu [...] listopada 2018 r.) oraz skarżącemu (w dniu [...] listopada 2018 r.). Stosownie do zapisów ustawy, organ egzekucyjny wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego, lecz bezzwłocznie zablokował kwotę na zabezpieczenie należności objętych zarządzeniami zabezpieczenia. W tym miejscu zaznaczyć należy, że wbrew twierdzeniu skarżących, w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przez organ egzekucyjny art. 155 b § 1 oraz art. 80 § 3 w związku z art. 164 § 4 u.p.e.a. poprzez niedopełnienie obowiązku doręczenia odpisu zarządzenia zabezpieczenia oraz zawiadomienia o zabezpieczeniu wierzytelności przed przystąpieniem przez organ egzekucyjny do czynności zabezpieczającej. W ocenie Sądu, wszystkie czynności zostały przeprowadzone zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W pierwszej kolejności, w dniach [...] października 2018 r. oraz [...] października 2018 r. doręczono małżonkom odpis zarządzeń zabezpieczenia, odpowiednio nr [...] i [...] (art. 155 b § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Następnie, w dniu [...] października 2018 r., zawiadomieniem nr [...], dokonano zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. (art. 80 § 2 u.p.e.a.). Jednocześnie, zgodnie z dyspozycją art. 80 § 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny wysłał do małżonków ww. zawiadomienie o zabezpieczeniu, które zostało przez nich odebrane w dniu [...] listopada 2018 r. Podkreślić należy, że z analizy treści art. 80 u.p.e.a. jednoznacznie wynika, iż zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane wyłącznie z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, natomiast doręczenie odpisu zawiadomienia o zajęciu zobowiązanemu, o czym świadczy z kolei § 3 tego artykułu, ma tylko charakter informacyjny i nie wywołuje żadnego skutku prawnego w sferze skuteczności dokonania zajęcia rachunku bankowego, bo jedynie "organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego", a więc o zdarzeniu, które już nastąpiło (vide: wyrok NSA z dnia 7 lutego 2018 r. II FSK 1639/17). Tak więc za bezpodstawny należy uznać zarzut braku zawiadomienia strony o zabezpieczeniu jej wierzytelności z rachunku bankowego w momencie podjęcia czynności zabezpieczającej. Istotne jest bowiem, że organ dopełnił wymogu zawiadomienia strony o dokonaniu czynności zabezpieczającej.

Oceniając prawidłowość dokonania zaskarżonej czynności, należy również ustalić, czy organ egzekucyjny, doręczając zawiadomienie o zajęciu, miał obowiązek doręczenia stronie odpisu zarządzeń zabezpieczenia stanowiącego podstawę prowadzenia postępowania zabezpieczającego i czy obowiązek ten wypełnił. Jak wynika z akt sprawy, odpisy zarządzeń zabezpieczenia z [...] października 2018 r. i z [...] października 2018 r. doręczono stronie odpowiednio w dniach [...] października 2018 r. i [...] października 2018 r., zatem powyższy warunek również został spełniony.

Podsumowując, zaskarżone czynności zostały dokonane w sposób prawidłowy, w związku z czym skarga okazała się bezzasadna.

Nie znajduje uzasadnienia argumentacja skarżących dotycząca zastosowania zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego. Wyjaśnić należy, że co do zasady, w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 u.p.e.a., zarzut uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego nie podlega rozpoznaniu. Przedmiotem skargi, nie mogą być bowiem okoliczności stanowiące podstawę do złożenia innych środków prawnych przewidzianych ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (np. zarzutu z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.). Skarga uregulowana przepisem art. 54 u.p.e.a. przysługuje wyłącznie na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania zastosowanego środka egzekucyjnego.

Jak wyjaśniono powyżej, w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto, uwzględniając zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia przyjmuje się, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany przez ustawodawcę, tj. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego, albo gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu powszechnego. Oznacza to, że skarga ta nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia w stosunku do zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Tymczasem, wskazywana przez stronę skarżącą argumentacja dotycząca zastosowania przez organ egzekucyjny zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego stanowi podstawę wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wynikającą z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. W tym miejscu podkreślić należy, że zasadę stosowania najmniej uciążliwego dla zobowiązanego środka egzekucyjnego należy stosować nierozerwalnie, respektując zasadę celowości prowadzonej egzekucji, która ma doprowadzić do zrealizowania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. Podstawowym zadaniem organu egzekucyjnego jest ściągnięcie od zobowiązanego zaległości, stąd możliwe jest stosowanie równolegle, nawet kilku środków egzekucyjnych, jeżeli wymaga tego osiągnięcie celu postępowania, czyli zaspokojenia roszczenia wierzyciela w całości. Z uwagi zatem na cel każdego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego zgodnie z obowiązującymi przepisami, co do zasady, stosowane przez organ egzekucyjny w tym postępowaniu środki egzekucyjne, z reguły charakteryzują się pewną uciążliwością dla zobowiązanych.

W kontekście powyższego Sąd stwierdza, że podnoszone przez skarżących, w ramach skargi na czynność egzekucyjną, okoliczności nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ pozostają całkowicie bez wpływu na prawidłowość podjętych działań organu, w zakresie zastosowania środka zabezpieczającego.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutu dotyczącego braków w zawiadomieniu o zastosowaniu środka zabezpieczającego, polegających na wyszczególnieniu w nim tylko kwot głównych należności pieniężnej bez kwoty odsetek za nieuregulowanie zobowiązania w terminie, Sąd stwierdza, że uchybienie to nie stanowi naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie dokonanej czynności. Jakkolwiek bowiem przepis art. 67 § 2 u.p.e.a. wymienia enumeratywnie niezbędne elementy prawidłowego zawiadomienia o zajęciu, to z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wynika wprost, jakie są konsekwencje braku któregoś z elementów zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego. W orzecznictwie sądowym różnicuje się wpływ wad na ważność dokumentów, o których mowa w art. 67 u.p.e.a. W prawomocnym wyroku z 12 lutego 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3767/06 WSA w Warszawie stwierdził, że wprawdzie brak w zawiadomieniu o zajęciu informacji o terminie płatności należności oraz informacji o wysokości wszystkich stóp procentowych uchybia art. 67 § 2 pkt 5 u.p.e.a., jednakże nie ma to bezpośredniego wpływu na zasadność i prawidłowość dokonywanej czynności egzekucyjnej. Z kolei w wyroku z 20 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3600/06, WSA w Warszawie odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 67 § 2 pkt 1, 4 i 5 u.p.e.a., polegającego na błędnym określeniu wierzyciela, braku informacji o terminie płatności należności i rodzaju odsetek, błędnym określeniu rodzaju zobowiązania z tytułu wykonawczego, uznał, iż uchybienia te nie stanowiły naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie dokonanej czynności.

Podobne stanowisko zostało zaprezentowane w wyroku WSA w Łodzi z 2 lutego 2017 r. o sygn. akt III SA/Łd 901/16, którego stanowisko zostało utrzymane w mocy przez NSA w wyroku z 7 kwietnia 2019 r. o sygn. akt II FSK 1513/17.

W realiach rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu, niewpisanie zatem w zawiadomieniu o zajęciu zabezpieczającym kwoty odsetek jest uchybieniem, które nie skutkuje nieważnością dokonanej czynności zabezpieczającej. Nie naruszyło to praw ani interesu strony. Wręcz przeciwnie, na podstawie zawiadomienia o zabezpieczeniu opiewającego tylko na kwotę należności głównej (bez kwoty odsetek), zabezpieczenie zostało dokonane tylko do tej kwoty.

W świetle powyższego, za niezasadny uznać należy zarzut dotyczący naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 8, art. 11 i art. 13 k.p.a. Postępowanie w przedmiotowej sprawie było, w opinii Sądu, prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, z zachowaniem obowiązujących zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Wszystkie argumenty skarżących zostały rozpatrzone na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a treść, wydanych postanowień organów, zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, wyjaśnia stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się one przy rozstrzyganiu sprawy. Oceniając zarzut naruszenia art. 13 k.p.a., zauważyć należy, że zgodnie z art. 114 w związku z art. 13 k.p.a. organy administracji publicznej w sprawach, w których charakter na to pozwala, dążą do polubownego rozstrzygania kwestii spornych, w szczególności poprzez nakłanianie stron do zawarcia ugody, wyłącznie jednak wtedy, gdy pozwala na to charakter sprawy. W przedmiotowej sprawie, organy pierwszej i drugiej instancji nie były zobowiązane do nakłaniania strony postępowania do zawarcia ugody z wierzycielem. Powyższe wynika z tego, że wierzyciel publicznoprawny nie pozostaje dysponentem postępowania prowadzącego do zaspokojenia należności Skarbu Państwa. Organ taki realizując zasadę legalizmu jest zobowiązany do podejmowania wszelkich czynności zmierzających do zaspokojenia należności publicznoprawnej. Dlatego też nie można stawiać wierzycielowi zarzutu, że uchybił on przepisom postępowania przez to, że nie podjął działań zmierzających do zawarcia ugody, jego obowiązkiem było bowiem zabezpieczenie wykonania zobowiązania. Podobnie zapatrywanie należy odnieść do działań organu egzekucyjnego, których celem było wyłącznie doprowadzenie do zabezpieczenia wykonania zobowiązań objętych wydanymi zarządzeniami zabezpieczenia.

Nie ulega wątpliwości, że rozstrzygnięcia organów obu instancji zawierają wszystkie elementy przewidziane w przepisach prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji.