Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 219/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 119 pkt 2, art. 120, art. 3 par. 1,
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 43, art. 63
journal: Dz.U. 2023 poz 1429
law: Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 103 ust. 3, art. 134 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 504
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2024 r. sprawy ze skargi T. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 22 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22 lutego 2024 r., nr SKO/WT/431/631/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie (dalej: "Kolegium"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") w związku z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej: "u.ś.r.") oraz art. 63 ustawy dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429, dalej: "u.ś.w."), po rozpatrzeniu odwołania T. L., reprezentowanej przez adw. L. A., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 10 stycznia 2024 r., nr SCŚ-ŚRiA.403 ŚP\T-129.2024.PW odmawiającą T. L. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem J. L..

Jak wynika z uzasadnienia decyzji Kolegium oraz akt administracyjnych wnioskiem z dnia 12 grudnia 2023 r. (data wpływu do organu 15 grudnia 2023 r.) T. L., reprezentowana przez adw. L. A., wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem J. L.. J. L. urodzony [...] r. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia 22 maja 2023 r. zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności, który datuje się od 4 maja 2023 r. i wymaga opieki, którą sprawuje T. L.. T. L. ma przyznane prawo do emerytury, którą pobiera. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z dwóch powodów, tj. niespełnienia warunku dotyczącego momentu powstania niepełnosprawności u J. L. (po 25 roku życia) oraz pobierania przez T. L. świadczenia emerytalnego z ZUS.

Motywując wydane rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że od 1 stycznia 2024 r. zaczęły obowiązywać nowe przepisy u.ś.r., regulujące warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, które wprowadziły przepisy u.ś.w. Zgodnie z art. 63 u.ś.w., w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Kolegium zauważyło przy tym, że ustalając chwilę "powstania prawa do świadczenia", o jakim mowa we wskazanym przepisie intertemporalnym należy uwzględnić przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r., z którego wynika, że prawo do świadczeń rodzinnych, w tym świadczeń pielęgnacyjnych, ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W związku z wnioskiem T. L. z dnia 12 grudnia 2023 r. należało zatem ustalić czy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r.

Kolegium przytoczyło treść art. 17 ust. 1 i ust. 5 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.) i wskazało, że aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy spełniać przesłanki wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. i nie mogą zaistnieć przesłanki zawarte w art. 17 ust. 5 u.ś.r.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że zaistniała negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wymieniona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r., bowiem T. L. ma ustalone prawo do emerytury.

Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium wskazało, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie może być uprawniona do innego świadczenia, bowiem niemożliwe jest pobieranie dwóch świadczeń jednocześnie. Ponadto wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określona jest kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostaje w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r.

Z kolei odnosząc się do kwestii daty powstania niepełnosprawności J. L. Kolegium wskazało, że organ I instancji dokonał błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., uznając że data powstania niepełnosprawności może stanowić podstawę do wydania decyzji odmownej. Z treści tego przepisu wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Kolegium odwołało się jednak do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kolegium wskazało, że wyroki Trybunału Konstytucyjnego są wiążące co do swojej sentencji, ta zaś jednoznacznie stanowi o niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. we wskazanym powyżej zakresie.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., co oznacza, że sprawa winna być rozpatrzona na podstawie obecnie obowiązujących przepisów.

Przytaczając treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Kolegium wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko osobom sprawującym opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia.

Skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożyła T. L. (dalej: "skarżąca"), reprezentowana przez adw. L. A.. Pełnomocnik skarżącej zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. polegające na pominięciu celów tej ustawy i przyjęciu, że pobieranie emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem,

- art. 63 ust. 1 u.ś.w. poprzez jego niezastosowanie i podjęcie decyzji w oparciu o przepisy u.ś.r. w brzmieniu od obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., zamiast w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.,

- art. 8 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżącej świadczenia, które zgodnie z prawem jej przysługuje.

W oparciu o tak postawione zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej, odwołując się do orzecznictwa sadów administracyjnych, podniósł, iż prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór ten można zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do świadczenia emerytalno - rentowego, co skutkować będzie wstrzymaniem jego wypłaty - a co z kolei skutkować będzie odpadnięciem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Pełnomocnik skarżącej podniósł przy tym, że organ powinien poinformować o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i przeszkodą jest pobieranie świadczenia emerytalno - rentowe. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do tego świadczenia (a to będzie miało miejsce w przypadku skarżącej), możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych.

Pełnomocnik skarżącej zwrócił uwagę, że w przedmiotowej sprawie, organ I instancji nie wskazywał, iż jedyną przesłanką negatywną przyznania świadczenia jest pobieranie przez skarżącą emerytury, bowiem swoją decyzję oparł również na przesłance negatywnej momentu powstania niepełnosprawności (kryterium wieku). Tym samym – zdaniem pełnomocnika skarżącej – jeśli Kolegium uznało, iż kryterium wieku nie może być podstawą odmowy świadczenia, to właśnie ten organ powinien poinformować skarżącą, że jeśli doprowadzi do zawieszenia emerytury, świadczenie pielęgnacyjne zostanie jej przyznane.

W związku z powyższym skarżąca nie mogąc przewidzieć jakie będzie stanowisko organu II instancji, odnośnie podnoszonych przez nią w odwołaniu zarzutów, nie mogła wcześniej złożyć wniosku o zawieszenie emerytury, albowiem w razie podzielenia przez Kolegium stanowiska organu I instancji, pozostawiona by ona była bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia, do czego organy zgodnie z orzecznictwem NSA nie mogą doprowadzić.

Jak podniósł pełnomocnik skarżącej skarżąca złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w dniu 12 grudnia 2023 r. stojąc na stanowisku, iż to prawo powstało i świadczenie powinno zostać jej przyznane. Organ zaś dokonał błędnej interpretacji art. 63 ust. 1 u.ś.w. uznając, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem nie powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. Zachowanie organów w przedmiotowej sprawie oraz wydane przez nie decyzje, w sposób oczywisty stanowią naruszenie zasady pogłębiania zaufania wyrażonej w art. 8 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując przy tym stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje.

Na wstępie należy wskazać, że wobec zgodnego wniosku stron niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

Wskazać również należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, skutkuje uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji organ wskazał przepisy u.ś.r.

W tym miejscu należy wskazać, że od dnia 1 stycznia 2024 r. nastąpiła zmiana przepisów u.ś.r., dokonana na mocy art. 43 u.ś.w. W wyniku nowelizacji art. 17 ust. 1 u.ś.r. otrzymał brzmienie, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka,

4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego

- jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 stycznia 2024 r. nie zaliczają się zatem opiekunowie osób niepełnosprawnych, które ukończyły 18 lat, do jakich należy skarżąca, sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym mężem.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca złożyła wniosek w dniu 15 grudnia 2023 r. (data wpływu do organu), zaś decyzję organ I instancji wydał w dniu 10 stycznia 2024 r., a Kolegium w dniu 22 lutego 2024 r., a zatem już po wejściu w życie u.ś.w., które nastąpiło w dniu 1 stycznia 2024 r. Należy zatem zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (tj. u.ś.r.) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z przywołaną regulacją przepisy dotychczasowe nie mogą mieć zatem zastosowania w sprawie, w której na dzień 31 grudnia 2023 r. prawo strony do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało, gdyż nie zostały spełnione warunki do jego przyznania. Warunkiem stosowania przepisów u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji jest zatem ustalenie, że prawo do świadczenia powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego można natomiast mówić jedynie w takim wypadku, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie, przed wskazanym dniem spełniła wszystkie wymagane przepisami u.ś.r. warunki, a jedynie organ nie zdążył przed tą datą wydać decyzji przyznającej świadczenie. Zatem regulacja z art. 63 u.ś.w. umożliwia przyznanie świadczenia tym osobom, które przed zmianą przepisów złożyły kompletny wniosek, ale organy nie zdążyły go do dnia 31 grudnia 2023 r. rozpoznać. Regulacja ta nie będzie natomiast mogła mieć zastosowania w takich sprawach, w których przyznanie świadczenia przed dniem 31 grudnia 2023 r. było niemożliwe z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę wszystkich warunków (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1803/23; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Go 629/23)

Aby ustalić, czy wszystkie warunki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostały w niniejszej sprawie spełnione do dnia 31 grudnia 2023 r. należy dokonać oceny stanu faktycznego na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do tej daty.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowił, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia (pkt 1) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (pkt 2).

Stosownie natomiast do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

W realiach kontrolowanej sprawy należy w pierwszej kolejności wskazać, że w zaskarżonej decyzji Kolegium słusznie stwierdziło, że podstawą odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego nie mogła być data powstania niepełnosprawności jej męża. Zasadnie Kolegium przywołało wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, zgodnie z którym art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie w jakim - w stosunku do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych – różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego według kryterium wieku osoby niepełnosprawnej w chwili powstania niepełnosprawności. W niniejszej sprawie oznacza to, że powyższe kryterium nie powinno być uwzględniane na potrzeby ustalenia prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem. Okoliczność, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w momencie późniejszym niż wymienione w art.17 ust. 1b u.ś.r., nie może stanowić przyczyny odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek określony w powyższym przepisie.

Istotą sporu pozostaje natomiast kwestia, czy zasadnie odmówiono skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, że skarżąca posiada ustalone prawo do emerytury i do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie doszło do zawieszenia wypłaty na jej rzecz świadczeń emerytalnych.

Zagadnienie to ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie ze względu na treść przywoływanych powyżej przepisów art. 43 oraz art. 63 u.ś.w., skoro z mocy art. 43 u.ś.w. opiekunowie osób niepełnosprawnych, które ukończyły 18. rok życia zostali pozbawieni możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Należy w tym miejscu wskazać, iż Sąd podziela pogląd przywoływany w skardze przez pełnomocnika skarżącej, co do tego, że osoba, która spełniała warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, z tym tylko wyjątkiem, że pobierała inne świadczenie wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie świadczenia emerytalnego. Jako źródło takiego uprawnienia wskazuje się przywołany powyżej przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. odczytywany z uwzględnieniem wykładni prokonstytucyjnej. W przypadku świadczenia emerytalnego powyższy wybór strona może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny "Choć świadczenie emerytalne jest prawem niezbywalnym, to jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy musi być przy tym interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Uznać zatem należy, że skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć trzeba, iż w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego". (wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2136/22).

W realiach niniejszej sprawy trzeba zaakcentować, że dopiero zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i umożliwia przyznanie świadczenia. Wnioskodawca może doprowadzić do zawieszenia emerytury poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie tego prawa na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Zawieszenie prawa do emerytury, stosownie do art. 134 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty. Dopiero zatem wydanie decyzji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych rodzi skutek prawny w postaci wstrzymania wypłaty świadczenia emerytalnego.

Stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Na gruncie tego przepisu datę, w której złożono prawidłowo wypełnione dokumenty należy rozumieć w ten sposób, że jest to moment, w którym nastąpiło skuteczne usunięcie przeszkody uniemożliwiającej przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. tak jak w niniejszej sprawie - złożenie dokumentu potwierdzającego skuteczne zawieszenie świadczeń emerytalno-rentowych, tj. decyzji organu rentowego (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 25/23). Zatem konkludując – zawieszenie prawa do emerytury eliminowało negatywną przesłankę nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego a przyznanie tego świadczenia stawało się możliwe od dnia złożenia dokumentu potwierdzającego zawieszenie prawa do emerytury (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 sierpnia 2022, sygn. akt I OSK 1945/21; z dnia 3 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 436/21; z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 233/22; z dnia 7 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 911/22).

W związku z powyższym należy wskazać, że w badanej sprawie nie jest sporne, iż skarżąca nie złożyła takiego dokumentu do dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy. Poza sporem pozostaje również fakt, iż skarżąca ma ustalone prawo do emerytury. W toku postępowania skarżąca miała świadomość, że okoliczność ta stanowi przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co wynika z pisma pełnomocnika skarżącej z dnia 12 grudnia 2023 r. Do dnia 31 grudnia 2023 r. skarżąca nie spełniła warunków do przyznania świadczenia, nie doszło bowiem do wyeliminowania przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. w postaci pobierania świadczenia emerytalnego.

W konsekwencji, zgodnie z przywołaną powyżej regulacją z art. 63 ust. 1 u.ś.w. przepisy art. 17 u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym nie mogły mieć zastosowania do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie przez organ odwoławczy. Do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej bowiem nie powstało, gdyż nie została wyeliminowana przesłanka negatywna jaką jest pobieranie przez nią emerytury.

W ocenie Sądu okoliczność, iż Kolegium nie pouczyło skarżącej o tym, że aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne musi uprzednio zawiesić prawo do emerytury nie ma w badanej sprawie znaczenia dla rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, skoro w związku ze zmianą przepisów u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne skarżącej nie przysługuje bez względu na to, czy zawiesi ona prawo do emerytury. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji przez Kolegium, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wskazanym w tym przepisie osobom, o ile sprawują one opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności. Wskazać należy, że w realiach niniejszej sprawy takie pouczenie skarżącej przez Kolegium tak jak wywodzi jej pełnomocnik i ewentualne zawieszenie emerytury po 1 stycznia 2024 r. pozbawiłoby skarżącą środków do życia, bowiem od tej daty skarżąca nie mogła już nabyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem, z uwagi na zmianę brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Analiza akt postępowania wskazuje, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił i prawidłowo ustalił wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia. Ustalone przez organ fakty, w szczególności związane z przysługującym skarżącej świadczeniem emerytalnym, nie są kwestionowane przez skarżącą.

W związku z powyższym Sąd ustalił, iż wydając zaskarżoną decyzję organ nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ani też innego naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Cytowane powyżej orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl