Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 572/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 63 ust. 1,
journal: Dz.U. 2023 poz 1429
law: Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
article: art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 6, art. 17b ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędzia WSA Agnieszka Banach po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2024 r., [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 26 sierpnia 2024 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. O. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza [...] i Gminy N. K.

z 7 maja 2024 r., odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką - I. O. na okres od 1 listopada 2023 r. bezterminowo, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję i w to miejsce orzekło o odmowie przyznania A. O. świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wydanie decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy

z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K [...] doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium ustaliło, że A. O. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką I. O. złożył 21 listopada 2023 r. Wobec tego przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy dotyczącej uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 listopada 2023 r. (tj. od miesiąca złożenia wniosku) do 31 grudnia 2023 r., zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, zastosowanie będą miały przepisy dotychczasowe.

Organ wskazał na art. 17 ust. 1 i 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), zwanej dalej u.ś.r. i zauważył, że okolicznością bezsporną jest, że I. O. (ur. 20 grudnia 1948 r.) orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z 21 lipca 2015 r. – została zaliczona do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Przy czym w orzeczeniu tym wskazano, że owa niezdolność ma charakter trwały oraz że istnieje "od daty badania".

Wskazując na wyrok TK z dnia 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. K 38/13 SKO podniosło, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, jak uczynił to organ I instancji.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany został pogląd, że brak możliwości wskazania w orzeczeniu o niepełnosprawności daty powstania niepełnosprawności nie skutkuje podstawą do odmowy przyznania świadczenia. Dlatego fakt, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności u I. O., nie wyłącza możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ma bowiem znaczenia wiek, w którym ta niepełnosprawność powstała, istotne zaś jest, że występuje ona w stopniu znacznym.

Przytaczając art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 u.ś.r. SKO podniosło, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. zasiłek dla opiekuna, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. Przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym strona posiada jednocześnie prawo do zasiłku dla opiekuna, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres.

Okolicznością bezsporną jest to, że skarżący - na podstawie decyzji z 14 września 2015 r. - ma przyznane, na czas nieokreślony, prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Bezsporne jest również, że do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zostało dołączone oświadczenie skarżącego z 17 listopada 2023 r. r. o rezygnacji z przysługującego mu zasiłku w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Twierdzenie to zostało powtórzone przez pełnomocnika w piśmie z 17 listopada 2023 r. dołączonym do formularza wniosku. Nie ulega również wątpliwości, że Kolegium w decyzji z 14 marca 2024 r., wydanej w trybie art. 138 § 2 k.p.a., wyraźnie wskazało, że aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany zasiłek dla opiekuna, osoba ta musi wystąpić o uchylenie decyzji przyznającej jej prawo do tego zasiłku. Organ I instancji pismem z 27 marca 2024 r. wezwał stronę - reprezentowaną przez pełnomocnika profesjonalnego - do wyboru świadczenia, które chce pobierać, tj. świadczenia pielęgnacyjnego, czy zasiłku dla opiekuna i dodatkowo o przedłożenie pisemnej informacji w tym zakresie. W odpowiedzi, w piśmie z 8 kwietnia 2024 r. adw. M. Ż. podał, że jego mocodawca - "Pan A. O. zrezygnuje z należnego mu zasiłku dla opiekuna z momentem przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego". W konsekwencji - decyzją z 7 maja 2024 r. - organ I instancji orzekł o odmowie przyznania A. O. świadczenia pielęgnacyjnego. Na etapie postępowania odwoławczego (tj. 25 lipca 2024 r.) Kolegium wystosowało do adw. M. Ż. zawiadomienie w trybie art. 79a § 1 i 2 k.p.a., informujące o konieczności uchylenia - od 1 listopada 2023 r. - decyzji z dnia 14 września 2015 r., na mocy której strona pobiera zasiłek dla opiekuna i tym samym wyeliminowanie negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pismo zostało doręczone pełnomocnikowi strony 31 lipca 2024 r., jednakże ten nie ustosunkował się do niego.

Konsekwencją powyższego jest to, że na dzień wydawania niniejszego rozstrzygnięcia, decyzja z 14 września 2015 r. pozostaje w obrocie prawnym, a zatem strona ma przyznane prawo do zasiłku dla opiekuna na czas nieoznaczony. W związku z powyższym, A. O. w okresie od 1 listopada 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. nie spełnia warunków do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Powołując art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym organ odwoławczy podkreślił, że osoba, która w okresie do 31 grudnia 2023 r. albo w okresie od 1 stycznia 2024 r. nie miała/nie ma przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na tzw. "starych zasadach" nie może zachować/nabyć do niego prawa bez spełniania warunków określonych w art. 63 ust. 3 i 4 ustawy o świadczeniu wspierającym.

W analizowanym przypadku nie powstało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 31 grudnia 2023 r. na podstawie przepisów dotychczasowych, co w konsekwencji oznacza, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy przejściowe art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym dotyczące ochrony praw nabytych.

W związku z powyższym rozstrzygając kwestię przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 stycznia 2024 r. należy zastosować obowiązujące od 1 stycznia 2024 r. przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych

i odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na: 1) wiek osoby niepełnosprawnej - powyżej 18 roku życia; 2) pobieranie zasiłku dla opiekuna.

Przywołując stanowisko WSA w Kielcach zawarte w wyroku z 28 grudnia

2022 r., sygn. akt II SA/Ke 612/22, Kolegium podniosło, że orzekło o odmowie przyznania A. O. świadczenia pielęgnacyjnego bez wskazywania czasokresu, za który świadczenie to nie przysługuje – jak rozstrzygnął to organ I instancji.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze A. O. zarzucił opisanej wyżej decyzji z 26 sierpnia 2024 r. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 63 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniu wspierającym poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że przepisy te umożliwiają dalsze prowadzenie postępowania w sprawach dot. świadczenia pielęgnacyjnego jedynie na "nowych zasadach" po dniu wejścia w życie ww. ustawy, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów nakazuje przyjąć, że wszystkie wszczęte przed końcem 2023 r. sprawy dot. świadczenia pielęgnacyjnego, w których istnieje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie przed końcem 2023 r., mogą zostać skutecznie zakończone na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do końca 2023 r.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że z art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym wynika ochrona praw nabytych opiekunów osób niepełnosprawnych. Przepisy te zapewniają, że osoby, którym przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących do końca 2023 r., będą mogły dalej to świadczenie pobierać, mimo zmiany stanu prawnego i wprowadzenia nowych świadczeń pomocowych ww. ustawą. Ponadto art. 63 ust. 3 wprowadza mechanizm przedłużania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. na dalsze okresy.

W ocenie skarżącego przepis powyższy nie ogranicza możliwości stosowania ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r. jedynie

w odniesieniu do postępowań prawomocnie zakończonych przed tą datą. Art. 63 ust. 2 wyraźnie określa, że stosowanie przepisów u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym dotyczy nie tylko osób, które nabyły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, ale również osób, którym "od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego". Ustawodawca nadając takie brzmienie przepisowi jednoznacznie dał do zrozumienia, że nie chodzi jedynie o przypadki osób, którym świadczenie zostało przyznane, lecz również tych, które złożyły wnioski o jego przyznanie w okresie do 31 grudnia 2023 r., a wobec których postępowania nie zdążyły się zakończyć przed 2023 r. W związku z czym do postępowań wszczętych przed styczniem 2024 r. prowadzić należy postępowania na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r. Poprzez zwrot "do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r." oraz "przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r." rozumieć należy nie tylko postępowania zakończone przed tą datą, lecz również postępowania, które zakończą się później, o ile możliwe będzie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej począwszy od 31 grudnia 2023 r., a więc co najmniej od ostatniego dnia obowiązywania przepisów we wcześniejszym brzmieniu. Nawet jeśli postępowanie

w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego zakończy się w 2024 r., to o ile wniosek o jego przyznanie albo wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności złożony został najpóźniej 31 grudnia 2023 r., to możliwe będzie przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od tego dnia, a zatem możliwe będzie retroaktywne stworzenie uprawnienia, które będzie mogło zostać uznane za powstałe do 31 grudnia 2023 r., wobec czego zastosowanie do niego mieć będą przepisy u.ś.r. w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył skarżący

w skardze, zaś organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji objętej skargą.

W pierwszej kolejności należy przyznać rację Kolegium, że w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy wniosek A. O. z 21 listopada 2023 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należało rozpoznać na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., co wynika z treści art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.). Ustawa ta, w art. 43 pkt 4 lit. a, zmieniła z dniem 1 stycznia 2024 r. brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. W aktualnym stanie prawnym, o świadczenie pielęgnacyjne mogą ubiegać się osoby sprawujące opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia. Tym samym opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych zostali pozbawieni możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i wedle nowych zasad - nie przysługuje ono skarżącemu.

Przepis art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym, realizując zasadę ochrony praw nabytych wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP, przewiduje natomiast, że:

- w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy,

o których mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 63 ust. 1),

- osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4 (art. 63 ust. 2).

Ustalając zakres zastosowania przepisu przejściowego art. 63 ust. 1 ustawy

o świadczeniu wpierającym należy uwzględnić art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie

z którym prawo do świadczeń rodzinnych (obejmujących świadczenie pielęgnacyjne - art. 2 pkt 2 u.ś.r.) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek

z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

W konsekwencji omawiany przepis intertemporalny należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed

1 stycznia 2024 r. (tj. przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 lit. a ustawy o świadczeniu wpierającym zmieniającego treść art. 17 u.ś.r.) organy, rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r., zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 12 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 433/24, wyrok WSA w Kielcach z 13 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 509/24; dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zarzuty skargi wniesionej w tej sprawie są o tyle niezrozumiałe, że uważna lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wskazuje na to, że

Kolegium rozpatrywało wniosek skarżącego wedle przepisów u.ś.r. w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r., prezentując zaprezentowaną wyżej wykładnię art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, którą – jak wynika z treści skargi – podziela również jej autor.

Argumentacja skargi nie dotyka więc istoty problemu prawnego, jaki wystąpił

w sprawie. Nie chodzi bowiem o wykładnię art. 63 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniu wspierającym, gdyż ta została przeprowadzona przez organ odwoławczy prawidłowo, zgodnie zresztą ze stanowiskiem wyrażonym w tym zakresie w skardze, lecz o prawne konsekwencje zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna w świetle przepisów u.ś.r. obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Ten ostatni zasiłek został przyznany skarżącemu decyzją z 14 września 2015 r. wydaną z upoważnienia Wójta Gminy N. K. w związku z opieką nad matką i w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nadal był wypłacany.

Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. (w brzmieniu sprzed 1 stycznia

2024 r.) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna. Jak zaś wynika z art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Z powyższych przepisów wynika, że w sytuacji zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie tylko jedno z tych świadczeń, co wyklucza możliwość równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia,

o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. zasiłek dla opiekuna, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. W świetle przytoczonych przepisów nie jest możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego zasiłku dla opiekuna. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do takiego zasiłku (tak jak w rozpoznawanym przypadku), warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia – w tym przypadku zasiłku dla opiekuna - prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej to świadczenie (por. m.in. wyroki NSA z 8 marca 2024 r., sygn.

I OSK 471/23, z 10 kwietnia 2024 r., sygn. I OSK 887/23, wyrok WSA we Wrocławiu

z 23 kwietnia 2024 r., sygn. IV SA/Wr 636/23, wyrok WSA w Kielcach z 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 359/24,; dostępne j.w.).

W orzecznictwie wskazuje się również, że zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia. Skoro nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania "nowego" świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanej na ten sam cel formy pomocy, okres na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany jedynie datą wpływu wniosku

o to świadczenie, ale wiąże się też z terminem obowiązywania dotychczasowego, zbieżnego uprawnienia (por. wyroki NSA z 9 maja 2024 r., sygn. I OSK 1494/23,

z 28 czerwca 2024 r., sygn. I OSK 1383/23).

W stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy niewątpliwym jest, że na dzień podejmowania zaskarżonej decyzji skarżący miał przyznane prawo do zasiłku dla opiekuna i tylko ta okoliczność stanowiła negatywną przesłankę przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Sądu, Kolegium zasadnie przy tym zwróciło uwagę na to, że strona skarżąca – reprezentowana od początku postępowania przez fachowego pełnomocnika – posiadała wystarczającą wiedzę na temat tego, że pobieranie zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, że w związku z tym należy dokonać wyboru świadczenia oraz, że strona może złożyć wniosek o wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej jej prawo do tego zasiłku. Świadczy o tym już oświadczenie z 17 listopada 2023 r., w którym pełnomocnik skarżącego podał, że na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżący rezygnuje z przysługującego prawa do zasiłku dla opiekuna od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Złożenie takiej deklaracji było powodem wydania przez SKO decyzji kasacyjnej z 14 marca 2024 r. w stosunku do decyzji organu I instancji odmawiającej skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zaś organ odwoławczy zalecił w niej uzyskanie od strony jednoznacznego stanowiska, które ze świadczeń opiekuńczych chce pobierać. W przypadku wyboru przez stronę świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia korzystniejszego organ winien wyeliminować z obrotu prawnego decyzję, na mocy której strona pobiera zasiłek dla opiekuna.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji zwrócił się do pełnomocnika strony o dokonanie wyboru świadczenia, w odpowiedzi na co uzyskał informację w piśmie z 8 kwietnia 2024 r., że A. O. zrezygnuje z należnego mu zasiłku dla opiekuna z momentem przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego (...)". Powołując się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik skarżącego wskazał, że oczekiwanie i wymaganie organu, by strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego decyzją świadczenia przed zbadaniem przez organ, czy strona postępowania spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego, stawiałoby stronę w trudnej sytuacji, wprowadzało w stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Informacja o konieczności zrezygnowania z zasiłku winna być udzielona stronie tylko wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie zasiłku.

W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego oświadczył, że jego mocodawca nie zrezygnuje z należnego mu świadczenia do momentu uzyskania potwierdzenia, że spełnia wszystkie pozostałe przesłanki otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.

Mimo wyrażenia takiego stanowiska, z którym – co do zasady należy się zgodzić – oraz uzyskania na etapie postępowania odwoławczego wiedzy, że jedyną przeszkodą w uwzględnieniu wniosku jest przyznany A. O. zasiłek dla opiekuna, strona nie dokonała wyboru świadczenia.

Zarówno z zawiadomienia z 17 kwietnia 2024 r. o możliwości zapoznania się

z aktami i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, skierowanego przez organ

I instancji do pełnomocnika skarżącego, jak i z samej decyzji tego organu z 7 maja 2024 r. wynikało jednoznacznie, że zdaniem Burmistrza [...] i Gminy N. K. wniosek nie może być uwzględniony z uwagi na:

- powstanie niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (matki skarżącego) po 25. roku życia,

- figurowanie A. O. w ewidencji producentów rolnych prowadzonej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. i brak wniosku

o wykreślenie oraz

- przyznanie zasiłku dla opiekuna przy jednoczesnym niedokonaniu wyboru świadczenia.

Pierwszy, wskazany wyżej powód odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, Kolegium słusznie zdyskredytowało już wcześniej w decyzji kasacyjnej z 14 marca 2024 r. i stanowisko w tym zakresie powtórzone zostało

w zaskarżonej decyzji. Wynika ono zresztą z jednolitego orzecznictwa sądów administracyjnych, znanego pełnomocnikowi skarżącego, gdyż przywoływał je w obu złożonych w tej sprawie odwołaniach. Zgodnie z nim, nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Mianowicie, w wyroku z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Jeśli chodzi o przesłankę dotyczącą zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego przez skarżącego, wymaganą w art. 17b ust. 1 u.ś.r., była ona także omówiona przez Kolegium w decyzji z 14 marca 2024 r. SKO wyraziło wówczas stanowisko, że uzyskanie decyzji o wyrejestrowaniu A. O. z ewidencji producentów rolnych będzie jednoznacznie świadczyło o rezygnacji z pracy

w gospodarstwie rolnym. Decyzja taka wpłynęła do organu I instancji 13 maja 2024 r. i wynika z niej, że A. O. wykreślony został z ewidencji producentów rolnych na swój wniosek złożony 15 kwietnia 2024 r.

Nie ulega więc wątpliwości, że w dacie orzekania przez organ II instancji jedyną przeszkodą do uwzględnienia wniosku, zależną od strony, było niedokonanie wyboru świadczenia (pielęgnacyjnego albo zasiłku dla opiekuna), o czym SKO poinformowało pełnomocnika skarżącego w trybie art. 79a § 1 i 2 w zw. z art. 10 k.p.a. w zawiadomieniu z 25 lipca 2024 r., doręczonym 31 lipca 2024 r. Mimo to, strona nie dokonała wyboru świadczenia, nie podjęła także żadnych czynności procesowych w celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z 14 września 2015 r. o przyznaniu zasiłku dla opiekuna.

W tych okolicznościach złożone wcześniej oświadczenie, że A. O. zrezygnuje z należnego mu zasiłku dla opiekuna z momentem przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego (...)" nie mogło być uznane za dokonanie wyboru świadczenia, gdyż w dacie orzekania przez organ odwoławczy jedynie przyznany zasiłek dla opiekuna uniemożliwiał uwzględnienie wniosku z 21 listopada 2023 r. Wobec stanowiska prezentowanego w piśmie z 8 kwietnia 2024 r., brak działania strony, reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, w zakresie dokonania wyboru świadczenia w toku postępowania przed organem odwoławczym, jest trudny do zrozumienia. Jak powiedziano już wyżej, nawet w skardze nie ma odniesienia się do tej kwestii, choć to właśnie brak wyboru świadczenia był jedyną przeszkodą do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, a nie zarzucana organowi błędna wykładnia art. 63 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniu wspierającym.

W tej sytuacji SKO nie miało podstaw do uwzględnienia złożonego odwołania, gdyż przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że wnioskodawca

nie spełnił ustawowych warunków pozwalających na przyjęcie, że przed 1 stycznia 2024 r. powstało jego prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.