Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 255/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2c
journal: Dz.U. 2023 poz 1752
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Ibrom Asesor sądowy Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Protokolant: Starszy asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 19 lutego 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. III SA/Lu 255/24

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 19 lutego 2024 r. w sprawie odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

A. N. (dalej jako "skarżący") wnioskiem z dnia 21 marca

2023 r. wystąpił o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków poprzez ujawnienie prawidłowego stanu prawnego na dzień 21 kwietnia 2010 r., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Lublinie z 1 grudnia 2010 r., sygn. akt II Ns 392/10 o stwierdzeniu nabycia spadku po M. N., prawomocnej ugody zawartej w dniu 15 listopada 2012 r. wraz z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z 15 listopada 2012 r., sygn. akt

II Ns 630/11 - w odniesieniu do działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym

[...]. Zdaniem skarżącego, na podstawie wskazanych dokumentów, jest on jedynym właścicielem działki nr [...].

Prezydent Miasta Lublin (dalej także jako "organ I instancji") postanowieniem

z dnia 22 maja 2023 r. odmówił wszczęcia postępowania. W wyniku złożonego zażalenia, Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej także jako "organ II instancji") postanowieniem z dnia 21 lipca 2023 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia 27 października 2023 r. Prezydent Miasta Lublin odmówił aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków m. Lublin dla nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,3124 ha położonej przy ul. [...] – w zakresie jej współwłaścicieli. W ocenie organu I instancji nie doszło do skutecznego przeniesienia udziałów w przedmiotowej nieruchomości zgodnie z prawomocną ugodą z 2012 r., a badanie skutków przedmiotowej ugody w zakresie, czy strony osiągnęły zamierzony cel, składając stosowne oświadczenie woli, należy wyłącznie do kompetencji właściwego sądu,

a nie organu administracji.

Skarżący wniósł odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Lublin. Jednak decyzją z dnia 19 lutego 2024 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że przedmiotem sprawy jest aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, która miałaby polegać na wpisaniu skarżącego jako jedynego właściciela działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym [...]. Bowiem, jak twierdzi skarżący, w zakresie podmiotów ujawnionych w ewidencji gruntów, jako jej właściciele są błędne dane. Skarżący podniósł, że wpis przysługującego mu w całości prawa własności do przedmiotowej działki wynika z postanowienia Sądu Rejonowego

w Lublinie z 1 grudnia 2010 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po M. N. oraz prawomocnej ugody zawartej przed Sądem Rejonowym Lublin-Zachód

w Lublinie dnia 15 listopada 2012 r..

Organ II instancji przywołał treść art. 24 ust. 2a, ust. 2b pkt 1 i 2, ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne i wyjaśnił, że niewątpliwie prawomocne postanowienie sądu, co do zasady, może stanowić podstawę aktualizacji danych zawartych w ewidencji, a organ dokonuje takich zmian w ewidencji gruntów w drodze czynności materialno-technicznej. Niemniej jednak należy mieć na uwadze, że możliwość zmiany ewidencji w oparciu o dane zawarte

w postanowieniu sądu nie mają bezwzględnego charakteru, a ustawodawca przewidział możliwość odmowy aktualizacji informacji w ewidencji gruntów

i budynków. Przy czym odmowa taka, może wynikać także z odmowy uwzględnienia stanu wynikającego z postanowienia sądu w konkretnych sytuacjach faktycznych. Nie każde prawomocne orzeczenie sądu może być podstawą do dokonania aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, a o tym czy orzeczenie może być podstawą zmian decyduje zarówno przedmiot sprawy, w którym orzeczenie zapadło jak też merytoryczna treść tego orzeczenia.

Organ II instancji wyjaśnił, że M. N. posiadał udział wynoszący 71/256 w prawie własności nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna

nr [...], natomiast na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Lublinie

z 1 grudnia 2010 r., sygn. akt II Ns 392/10 spadek po M. N. nabyły inne osoby w określonych udziałach. Z kolei treść ugody z 15 listopada 2012 r., zawartej w sprawie sygn. akt II Ns 630/11 wskazuje, że jej przedmiotem był dział spadku po M. N.. Z treści ugody wynika, że w skład spadku po M. N. wchodził udział wynoszący 123/256 części we współwłasności przedmiotowej nieruchomości, a strony zawarły ugodę w ten sposób, że udział 123/256 przyznają na wyłączną własność A. N.. Natomiast strony zobowiązują się przenieść wszystkie swoje udziały na rzecz skarżącego do dnia 30 listopada 2012 r.

W ocenie organu II instancji nie jest możliwe dokonanie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków zgodnie z żądaniem skarżącego, polegającej na ujawnieniu skarżącego jako jedynego właściciela spornej nieruchomości. Organ II instancji wyjaśnił, że z chwilą uprawomocnienia się przedmiotowej ugody został zatwierdzony dział spadku, będący przedmiotem sprawy sygn. akt II Ns 630/11. Organ II instancji nie podzielił stanowiska organu I instancji, że konieczne jest dodatkowe potwierdzenie przeniesienia udziałów innych osób na rzecz skarżącego. Sprawa

o sygn. II Ns 630/11 dotyczyła spadku po M. N., a więc regulowała sprawę własności jedynie w obrębie udziału przysługującego spadkodawcy. Według dokumentów znajdujących się w aktach sprawy udział ten wynosił 71/256 części, natomiast w postanowieniu ugody wskazano udział 123/256. Jak się okazało udział ten został do sprawy błędnie ustalony, o czym świadczy również późniejsze postępowanie zainicjowane przez H. O.. Ponadto skoro sprawa dotyczyła działu spadku po M. N., to dział spadku dotyczył jedynie tegoż udziału. Przy czym z akt sprawy wynika, że inne osoby wskazane w ugodzie, poza udziałem otrzymanym na mocy postanowienia spadkowego po M. N., posiadały również swój indywidualny udział w spornej nieruchomości. Wynika z tego, że skoro dział spadku dotyczył masy spadkowej po M. N. to indywidualne udziały pozostałych stron nie mogły być przedmiotem ugody i nie mogły być jej mocą przekazane na rzecz skarżącego.

W ocenie organu II instancji obowiązujące dane, co do prawa własności działki są ujawnione na podstawie dokumentów późniejszych niż wskazuje wnioskodawca.

Zdaniem organu II instancji skarżący nie dążył w istocie do zaktualizowania zawartych w ewidencji gruntów danych w oparciu o nowe zdarzenie prawne uzasadniające wprowadzenie zmiany, ale do dokonania wpisu w oparciu o analizę wcześniejszych dokumentów własnościowych. Rolą ewidencji i prowadzących ją organów nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących takich kwestii jak to, komu przysługuje prawo własności. Dlatego też, całkowicie błędne jest oczekiwanie, że w ramach postępowania ewidencyjnego dojdzie do załatwienia sporu o prawo własności, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów.

Ponadto, aktualizacja ewidencji poprzez usunięcie błędu może dotyczyć tylko błędów oczywistych, czyli takich, które można dostrzec z łatwością, a więc bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Analizując całokształt zgromadzonego materiału dowodowego Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uznał, że zarzuty przedstawione w odwołaniu są niezasadne, materiał dowodowy kompletny, a decyzja organu I instancji zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. N. zarzucił decyzji organu II instancji naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj. art. 76 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez pominięcie faktu, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone, a w konsekwencji tego, błąd w ustaleniach faktycznych, co do faktu i treści ugody stron z dnia 15 listopada 2012 r. zawartej w sprawie sygn. II Ns 630/11 przed Sądem Rejonowym w Lublinie i dalej nieuzasadnioną treścią tej ugody, że przedmiotem ugody nie mogą być prawa, w tym wynikające z tytułu indywidulanych udziałów każdej ze stron tej ugody

w prawie własności nieruchomości objętych ugodą, skutkujący nieuzasadnioną odmową aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów

i budynków m. Lublin w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] (obręb [...]), położonej przy ul. [...] w L.

w zakresie jej współwłaścicieli;

2. prawa materialnego, tj.:

a. art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez niedokonanie, na wniosek, zmiany w ewidencji gruntów i budynków na podstawie treści prawomocnej ugody zawartej w dniu 15 listopada 2012 r. pod sygn. akt II Ns 630/11 oraz prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego Lublin-Zachód

w Lublinie, II Wydział Cywilny z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt

II Ns 630/11;

b. art. 155 k.c w zw. z art. 917 k.c. w zw. z art. 65 §2 k.c. oraz art. 3531 k.c. poprzez błędne przyjęcie, że nie doszło do skutecznego przeniesienia wszystkich udziałów w nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położoną w L. przy ul. [...] i w konsekwencji pominięcie ustaleń przyjętych prawomocną ugodą stron zawartą

w odrębnie prowadzonej sprawie sądowej, nadto pominięcie, że według art. 917 k.c. przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa

w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie, albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. W odniesieniu do ugody należy założyć, że jej przedmiotem stają się wszystkie roszczenia wynikające z danego stosunku prawnego - tego, który został ugodą objęty. Nie można jednak zapominać, że ugoda, a w jej ramach poczynione ustępstwa, mogą - z woli stron - dotyczyć tylko części roszczeń wynikających z określonego stosunku prawnego. Jest to możliwe z uwagi na art. 3531 k.c., albowiem - co do zasady - nie jest to sprzeczne z właściwością (naturą) stosunku, ustawą czy zasadami współżycia społecznego, chyba że w realiach konkretnej sprawy zajdzie któraś z tych przesłanek wyłączających swobodę umów;

c. art. 1035 k.c. w zw. z art. 1036 k.c. poprzez pominięcie przy ocenie skutków prawnych wynikających z załączonych dokumentów - ugody

z dnia 15 listopada 2012 r., że spadkobierca może za zgodą pozostałych spadkobierców rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym do spadku. W braku zgody któregokolwiek z pozostałych spadkobierców rozporządzenie jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku, natomiast wiążące ustalenia stron przyjęte w tej ugodzie nie naruszają wzajemnych praw podmiotów uprawnionych do dokonywania czynności rozporządzających

w granicach posiadanych uprawnień przyjętych ugodą.

Wobec tak postawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że organ zarówno I jak i II instancji, przy wydawaniu decyzji nie respektuje treści dokumentu w postaci prawomocnej ugody zawartej przez wszystkie strony w dniu 15 listopada 2012 r. pod sygn. akt

II Ns 630/11. Wbrew twierdzeniom organu I instancji jak i organu odwoławczego, stan prawny nieruchomości nie jest sporny, bowiem ugoda, którą zawarły strony poza ustaleniami przyjętym w jej treści jest umową zobowiązującą do przeniesienia wszystkich udziałów w tej nieruchomości przy ul. [...] w L. na rzecz skarżącego i ex lege powoduje skutek przejścia tego prawa własności na rzecz A. N.. Zgodnie z art. 155 Kodeksu cywilnego, umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Według poglądu dominującego w nauce oraz orzecznictwie art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego stanowi o zasadzie, w myśl której umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy oznaczonej co do tożsamości jednocześnie przenosi własność na nabywcę ex lege.

Skarżący zwrócił uwagę, że wskazany w treści ugody udział części 123/256 (na udział ten składają się: udział 71/256 + udział 13/64) we współwłasności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] wynika z udziałów jakie posiadał M. N. oraz jego żona D. N.. Odpowiednio M. N. - udział 71/256 (udział wynikający ze spadku po ojcu S. N.

+ udział wynikający ze wspólności ustawowej małżeńskiej w w/w nieruchomości) oraz D. N. - udział 13/64 (udział wynikający ze wspólności ustawowej małżeńskiej w w/w nieruchomości).

Skoro, czego organ nie kwestionuje, możliwym było ugodą zawartą przed Sądem w sprawie o dział spadku po M. N. przeniesienie na rzecz skarżącego udziału w nieruchomości w części wynoszącej 123/256 zarówno po spadkodawcy M. N. (71/256) oraz jego żyjącej żonie D. N. (13/64), wskazywanie przez organ niedopuszczalności przeniesienia indywidulanych udziałów pozostałych uczestników postępowania (i w granicach ich uprawnień) jest niekonsekwentne i niezrozumiałe. Z jednej bowiem strony, organ akceptuje przeniesienie indywidualnego udziału D. N. w części nieruchomości, zaś

z drugiej strony wskazuje, że pozostali uczestnicy ugody nie mogli przenieść swoich indywidualnych udziałów na rzecz skarżącego.

Zdaniem skarżącego każdy z uczestników ugody, w dacie jej zawarcia, posiadał prawo własności do spornej nieruchomości, zatem przesłanka skuteczności zawarcia umowy, także w tym zakresie została spełniona. Strony przedmiotowej ugody, w chwili jej zawarcia miały pełną wiedzę, co do stanu własności nieruchomości, a zawarta ugoda zgodnie z wolą stron przenosiła wszystkie udziały

w tej nieruchomości na rzecz A. N.. W dacie podejmowania czynności prawnej w formie ugody wszystkie strony tej ugody legitymowały się tytułem własności i prawem do udziału w działce o nr [...], bądź wywodzącym się wyłącznie

z faktu spadkobrania po M. N., bądź samodzielnym powstałym w wyniku uprzedniego nabycia udziałów w przedmiotowej nieruchomości.

Skarżący podkreślił, że z ostatniego zdania ugody z dnia 15 listopada

2012 r. wynika, że ugoda przyjmuje z mocy prawa charakter czynności zobowiązująco-rozporządzającej.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego odmawiająca aktualizacji ewidencji gruntów w odniesieniu do działki nr [...] położonej w obrębie J. M. m. L., poprzez w istocie wykreślenie H. E. O. jako współwłaścicielki wskazanej działki w udziale 133/512 i wpisanie w to miejsce skarżącego – do udziału 1/1. Organy uznały, że wnioskujący o dokonanie aktualizacji A. N. nie przedstawił wymaganych przepisami dokumentów pozwalających na dokonanie zmiany wysokości udziałów w prawie własności nieruchomości, dokumenty takie nie znajdują się również w posiadaniu organu ewidencyjnego.

Z uwagi na charakter sporu prowadzonego w niniejszej sprawie wymaga wyjaśnienia, że stosownie do art. 2 pkt 8 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 ze zm.), dalej "ustawa", ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) stanowi system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W odniesieniu do gruntów, ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy). Wskazuje ona także właściciela lub władającego gruntem (art. 20 ust. 2 pkt 1). Podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 22 ust. 2 ustawy).

Stosownie do art. 24 ust. 2a ustawy informacje zawarte w ewidencji gruntów

i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje, zgodnie z art. 24 ust. 2b ustawy:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c).

Podsumowując - aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje zatem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Organy ewidencyjne rejestrują w swych zbiorach stany prawne ustalone przez właściwe organy orzekające. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów

i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania dokumentów i ma charakter rejestrowy. Katalog tych dokumentów zawarty jest w art. 23 ust. 1-3 ustawy i są to między innymi prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego opracowana geodezyjne i kartograficzne.

Sposób zakładania i prowadzenia ewidencji oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów

i budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 219), dalej "rozporządzenie".

Zgodnie z § 11 pkt 7 rozporządzenia ewidencja obejmuje dane dotyczące właścicieli albo samoistnych posiadaczy, opisu prawa własności lub stanu posiadania tych osób oraz przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności, daty nabycia tego prawa oraz informacji o dokumentach, które stanowiły podstawę opisu prawa własności albo stanu posiadania.

Wyżej wymienione przepisy wskazują, że głównym celem ewidencji gruntów

i budynków, zgodnie z jej nazwą, jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów. Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która mając charakter techniczno-deklaratoryjny rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy.

Procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma sformalizowany charakter

i przede wszystkim obejmuje wymianę (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegającą na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych. W pojęciu aktualizacji mieści się również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, przy czym chodzi o wpisy, które w świetle złożonych dokumentów geodezyjnych lub innych materiałów dowodowych, mają charakter oczywistych omyłek. Chodzi zatem o błędy dostrzegalne bez konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego

(por. wyrok NSA z 1 grudnia 2020 r., I OSK 1444/20).

Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty, takie jak odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także akty notarialne. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego

i kartograficznego dotyczących ewidencji gruntów i budynków nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości.

W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu

(por. wyrok NSA z 7 maja 2008 r., I OSK 719/07, z 24 lutego 2016 r., I OSK 1377/14 oraz z 1 marca 2022 r., I OSK 865/21). Z tego powodu poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Służą temu takie postępowania jak rozgraniczenie nieruchomości, uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo o ochronę własności. Organy ewidencyjne są uprawnione jedynie do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów uzasadnione jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Podkreślić należy, że dokonując aktualizacji ewidencji gruntów, organy ewidencyjne nie mają kompetencji do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów wydanych przez uprawnione do tego podmioty.

Jednocześnie należy zaznaczyć, że zgodnie z utrwalonym w tej kwestii stanowiskiem orzecznictwa, na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany nieaktualnych już danych, gdy zmiany te wynikają z nowych zdarzeń prawnych. Natomiast nie jest dopuszczalne korygowanie wpisów na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Wynika to

z powołanego wyżej art. 22 ust. 2 ustawy.

Biorąc pod uwagę powyższy stan prawny należało zgodzić się ze stanowiskiem organu, że żądanie skarżącego nie może być uwzględnione, ponieważ skarżący nie przedstawił dokumentów, które uzasadniałaby zaktualizowanie danych w ewidencji gruntów w sposób wskazywany we wniosku, czyli przez wpisanie skarżącego jako jedynego właściciela przedmiotowej nieruchomości.

Raz jeszcze podkreślić należy, że procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma sformalizowany charakter i przede wszystkim obejmuje wymianę (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegającą na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych.

Organy zebrały w sprawie szereg dokumentów dotyczących działki nr [...], dokonały dokładnej analizy - w sposób chronologiczny - zdarzeń prawnych odnoszących się do tej działki. Należy zgodzić się z konkluzją organu, że

z przedstawionej chronologii wpisów w ewidencji gruntów i budynków dla działki nr [...] wynika, że podstawą wpisów dotyczących wykazania jej właścicieli jest postanowienie Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 28 grudnia 1988 r. w sprawie

II Ns 3868/88 w przedmiocie uwłaszczenia, z którego wynika, że małżonkowie E. i S. N. nabyli na współwłasność w częściach równych udział wynoszący 19/32 w prawie własności spornej działki. Natomiast na podstawie aktu notarialnego z dnia 23 października 1996 r. udział w wysokości 13/32

w przedmiotowej nieruchomości na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej nabyli M. i D. N..

Następnie zmiana w zakresie właścicieli spornej nieruchomości została ujawniona na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia

21 kwietnia 2010 r., sygn. II Ns 392/10 w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po M. N. oraz na podstawie postanowienia uzupełniającego tegoż sądu z dnia 31 maja 2010 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po S. N..

Kolejną podstawą zmian danych dotyczących właścicieli nieruchomości była ugoda sądowa zawarta dnia 15 listopada 2012 r. przed Sądem Rejonowym Lublin-Zachód w Lublinie w sprawie II Ns 630/11 w przedmiocie działu spadku po M. N..

Aktualne dane dotyczące współwłaścicieli spornej działki zostały ujawnione na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia

30 października 2013 r., sygn. II Ns 860/13 w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po E. N..

Spór w istocie koncentruje się na wykładni treści ugody zawartej w sprawie

II Ns 630/11. W ocenie skarżącego mocą tej ugody stał się on jedynym właścicielem działki nr [...]. Jednak, zdaniem sądu, nie jest to twierdzenie uprawnione.

Bezspornie z treści ugody wynika, że na rzecz skarżącego przeniesiony został udział w wysokości 123/256 w nieruchomości oznaczonej nr [...] położonej przy

ul. [...] w L.. Jednocześnie zgodnie z ostatnim zdaniem wskazanej ugody D. N., H. O., działająca także jako pełnomocnik E. N. zobowiązują się przenieść na rzecz A. N. wszystkie ich udziały w nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] stanowiącej niezabudowaną działkę o nr [...] w terminie do 30 listopada 2012 r.

Zgodnie z art. 155 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061), dalej jako "k.c." umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.

Stosownie natomiast do treści art. 157 k.c. własność nieruchomości nie może być przeniesiona pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu (§ 1). Jeżeli umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości została zawarta pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu, do przeniesienia własności potrzebne jest dodatkowe porozumienie stron obejmujące ich bezwarunkową zgodę na niezwłoczne przejście własności (§ 2).

Zawarcie warunkowej (terminowej) umowy sprzedaży nieruchomości (zamiany, darowizny itp.) powoduje automatycznie wyłączenie rozporządzającego skutku umowy (art. 157 § 1 w zw. z art. 155 § 1 in fine k.c.). Nie jest tu konieczne dosadne podkreślenie w treści umowy, po zastrzeżeniu warunku lub terminu, zobowiązującego (jedynie zobowiązującego) charakteru umowy. Warunkowa (terminowa) umowa sprzedaży nieruchomości jest zawsze umową zobowiązującą, wymagającą późniejszego wykonania poprzez zawarcie umowy przenoszącej własność. Taka umowa rodzi warunkowe lub terminowe zobowiązanie do zawarcia umowy przenoszącej własność nieruchomości. Będzie ono wymagać wykonania, gdyby ziścił się warunek zawieszający albo nie ziścił się warunek rozwiązujący. Podobnie będzie w przypadku nadejścia zastrzeżonego terminu początkowego

(zob. E. Gniewek [w:] Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Kraków 2001).

Zgodnie z ustalonymi poglądami wyrażonymi w orzecznictwie sądowym ugoda sądowa zastępuje formę przewidzianą dla danej czynności prawnej, a więc z punktu widzenia formalnego może przenieść własność nieruchomości. Jednakże z punktu widzenia materialno-prawnego, aby ugoda sądowa mogła przenieść własność nieruchomości, musi zawierać wszystkie istotne postanowienia umowy rozporządzającej i jako umowa kauzalna wymieniać także przyczynę przeniesienia własności. Zawarte w ugodzie sądowej zastrzeżenie terminu powoduje w myśl

art. 157 § 2 k.c. to, że do przeniesienia własności potrzebne jest dodatkowe porozumienie stron obejmujące ich bezwarunkową zgodę na niezwłoczne przejęcie własności. Ugoda taka wobec niezawarcia we właściwym terminie notarialnego aktu przeniesienia własności - może stanowić jedynie podstawę do wymuszenia w drodze sądowej przeniesienia własności nieruchomości i dopiero prawomocne orzeczenie przenoszące własność mogłoby stanowić podstawę do dokonania właściwych wpisów w księdze wieczystej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 maja 1975 r., III CRN 51/75, LEX nr 7700).

Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w sprawie. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie nabył on na podstawie ugody wszystkich udziałów w nieruchomości. Bezspornie bowiem H. O. i E. N. zobowiązały się przenieść na skarżącego własność przysługujących im udziałów w nieruchomości – ale

z zastrzeżeniem terminu. Wyraźnie bowiem został zastrzeżony termin 30 listopada 2012 r. W takim przypadku, stosownie do treści art. 157 § 2 k.c. do przeniesienia własności (skutku rozporządzającego) potrzebne jest dodatkowe porozumienie stron obejmujące ich bezwarunkową zgodę na niezwłoczne przejście własności.

W związku z powyższym błędne jest twierdzenie skarżącego, że jest on jedynym właścicielem spornej nieruchomości.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że błędne jest stanowisko organu II instancji jakoby w sprawie o dział spadku niemożliwe było przeniesienie własności udziałów przysługujących pozostałym współwłaścicielom nieruchomości. Dział spadku może obejmować również zniesienie współwłasności nieruchomości, jeżeli taką wolę wyrażają same strony i taką ugodę zawrą przed sądem. Jednak w sprawie, co zostało już wykazane wyżej, nie doszło do przeniesienia własności wszystkich udziałów na rzecz skarżącego.

W ocenie Sądu, organy dokonały prawidłowej analizy całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz właściwie zinterpretowały przepisy prawa materialnego, które odpowiednio zastosowały w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Nie naruszyły tym samym przepisów art. 7, art. 8 i art. 80 k.p.a. Wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia i został przez organ poddany wszechstronnej i logicznej ocenie. Nie doszło również do naruszenia art. 76 k.p.a.

Nie są również zasadne zarzuty dotyczące naruszenia art. 917 k.c.

w zw. z art. 65 § 2 k. oraz art. 3531 k.c. Przepisy te w sprawie zasadniczo nie miały zastosowania wobec wyraźnej dyspozycji art. 157 k.c. podobnie jak art. 1035 k.c. oraz art. 1036 k.c.

Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) orzekł jak w sentencji.