Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 209/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 105 par 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art 136 ust 3 i ust 7
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Sebastian Pietrzyk Protokolant: Starszy Referent Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2023 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 5 grudnia 2022 r., znak WS-VI.7534.3.133.2022.KP w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia 5 grudnia 2022 roku, znak: WS-VI.7534.3.133.2022.KP utrzymująca w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 16 września 2022 r. znak: GN.II.6821.1.1.2022.KG umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne prowadzone z wniosku: T. C., R. C., H. C. i M. C. w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] położonej w obrębie [...] jedn. ewid. N. H. m. K., w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. M..

Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach.

Pismami z dnia 16 listopada 2021 r. Pani H. C., Pani R. C., Pani M. C. oraz Pani A. C.-G. działająca w imieniu Pana T. C. wystąpiły do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w Krakowie z wnioskiem o zwrot nieruchomości w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. [...] i l.kat. [...] b. gm. kat. M.. Wnioski te zostały przekazane według właściwości do Prezydenta Miasta Krakowa celem ich rozpatrzenia.

Na podstawie kompilacji mapy katastralnej z mapą ewidencyjną wykonanej w dniu 20 września 2002 r. przez geodetę uprawnionego M. P. ustalono, iż parcele katastralne: l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. M. weszły w skład działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. N. H. m. K..

Zgodnie z wpisem zawartym w księdze wieczystej nr [...] działka nr [...] poł. w obr[...] jedn. ewid. N. H. m. K. stanowi własność Gminy Miejskiej Kraków.

Ponadto Prezydent Miasta Krakowa ustalił, iż sprawa dotycząca zwrotu części działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. N. H. m. K., w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat.. była już przedmiotem postępowania prowadzonego przez Starostę Krakowskiego, który decyzją z dnia 27 grudnia 2004 r. nr GN.I.72211/27/03/04/Kr orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [...] o pow. 7,8128 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. N. H. m. K., w granicach wywłaszczonych parcel: 1. kat. [...] i 1. kat. [...] b. gm. kat. M. na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela: I. P., T. C., C. C., Z. C., M. C.-S., P. C. i A. C.. Na skutek wniesionego odwołania Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 22 lipca 2005 r. nr RR.VII.BM.7724-47-05 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 27 grudnia 2004 r. nr GN.I.72211/27/03/04/Kr.

Ponadto na skutek wniosku m.in. Skarżącego T. C. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 24 marca 2009 r. nr SN.III.SG-7724-48-08 odmówił uchylenia decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 22 lipca 2005 r. nr RR.VII.BM.7724-47-05 utrzymującej w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 27 grudnia 2004 r. nr GN.I.72211/27/03/04/Kr.

W tym stanie rzeczy pismem z dnia 13 grudnia 2021 r. nr GS-11.6821.83.2021.JL Prezydent Miasta Krakowa, powołując się na przepis art. 142 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przekazał Wojewodzie Małopolskiemu akta sprawy nr [...] dotyczącej zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. N. H. m. K., w granicach wywłaszczonych parcel: 1. kat. [...] i 1. kat. [...] b. gm. kat. M., z prośbą o wyznaczenie innego organu do załatwienia przedmiotowej sprawy.

Wojewoda Małopolski, działając na podstawie art. 142 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 26 § 2 i 3 oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, postanowieniem z dnia 5 stycznia 2022 r. nr WS-VI.7534.6.33.2021.MT wyznaczył Starostę Krakowskiego do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. N. H. m. K. w granicach wywłaszczonych parcel katastralnych: l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. M..

Starosta Krakowski w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie nr L.A.A.1/4/145/50 z dnia 21 kwietnia 1951 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa m.in. parcele: l. kat. [...] (z której podziału powstała parcela 1. kat. [...]) i l. kat. [...] b. gm. kat. M. stanowiące własność A. z L. vel J. C. na cele budowy kombinatu N. H. i budowy Miasta N. H.. Przedmiotowe orzeczenie stało się ostateczne z dniem 2 grudnia 1970 r.

Na podstawie opracowania geodezyjnego wykonanego w dniu 20 września 2002 r. przez geodetę uprawnionego M. P. (kompilacja mapy katastralnej z mapą ewidencyjną) ustalono, iż parcele katastralne: l. kat. [...] i l.kat. [...] b. gm. kat. M. weszły w skład działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. N. H. m. K..

Na podstawie wpisu zawartego w zamkniętym wykazie hipotecznym Lwh [...] ustalono, iż w dacie wywłaszczenia właścicielem nieruchomości oznaczonej jako parcele: I. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. M. była A. z L. vel J. C..

Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego dla Dzielnicy N. H. w Krakowie z dnia 28 lipca 1955 r. sygn. akt I Ns [...]. spadek po A. C. zmarłej dnia 29 listopada 1952 r. nabyli: A. C. w [...] cz., S. C. w [...] cz., Z. C. w [...] cz., T. C. w [...] cz., C. C. w [...] cz. i I. C. w [...] cz.

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Nowej Huty Wydział I Cywilny z dnia 10 lipca 2002 r. sygn. akt I Ns [...] spadek po A. C. zmarłym 9 kwietnia 1966 r. nabyli: syn A. C., syn C. C., syn Z. C., syn T. C. i córka I. P. po [...] cz.

Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego w dniu 26 marca 2018 r. przez notariusza A. R.-Ł. Rep. A nr [...] spadek po C. C. zmarłym 12 stycznia 2018 r. nabyły: żona H. C., oraz córki: R. C. i M. C.-R. po [...] cz.

Treść powołanych wyżej dokumentów wskazuje, iż osobami uprawnionymi do domagania się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości są m.in.: T. C., H. C., R. C. i M. C.-R..

Dokonane w sprawie ustalenia bez wątpienia dowodzą, iż pierwsze dwie przesłanki zwrotu zostały spełnione, bowiem wnioskodawcy: H. C., R. C., M. C.-R. oraz T. C. są spadkobiercami poprzedniej właścicielki wywłaszczonej nieruchomości, a wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w trybie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1949 r. Nr 27 poz. 197).

Jak wskazał Starosta kluczowe znaczenie dla zapadłego rozstrzygnięcia ma przepis art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami zgodnie, z którym: "Uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stalą się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2".

Ustawa o gospodarce nieruchomościami została znowelizowana ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r. poz. 801). Mocą tej nowelizacji, która weszła w życie 14 maja 2019 r. dodany został do ustawy zacytowany wyżej art. 136 ust. 7. W art. 3 ust. 1 ustawy nowelizującej zapisano zaś, że poprzedni właściciel albo jego spadkobierca może złożyć żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Zatem termin do złożenia wniosku, przy uwzględnieniu przepisów ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), o zwrot wywłaszczonej nieruchomości upłynął z dniem 24 lipca 2020 r.

Pani A. C.-G. działająca w imieniu Pana T. C. wniosek o zwrot nieruchomości złożyła w dniu 25 listopada 2021 r. (data wpływu), natomiast Pani H. C., Pani R. C. i Pani M. C.-R. wniosek o zwrot nieruchomości złożyły w dniu 29 listopada 2021 r. (data wpływu), tj. po upływie terminu, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym. Wobec powyższego organ umorzył postępowanie stosownie do przepisu art. 105 § 1 k.p.a.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył T. C., działający przez pełnomocnika A. C. – G..

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego odwołania Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 5 grudnia 2022 roku utrzymał w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 16 września 2022 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowe wnioski o zwrot ww. parcel zostały złożone z uchybieniem terminu wskazanego w przepisie art. 136 ust. 7 u.g.n., który stanowi, iż uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2.

Powyższym przepis (art. 136 ust. 7 u.g.n.) został dodany ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r. poz. 801), która weszła w życie 14 maja 2019 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy zmieniającej, w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 1, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Jak wynika natomiast z egzemplarza decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie nr L.A.A.I/4/145/50 z dnia 21.04.1951 r., opatrzonego klauzulą ostateczności w dniu 2.12.1970 r., niewątpliwie w tej dacie przedmiotowa decyzja była już ostateczna.

Termin do złożenia wniosku o zwrot ww. nieruchomości miał zatem upłynąć 14.05.2020 r.

Mając jednak na uwadze, jak szczegółowo wyjaśnił organ I instancji, że ustawą z dnia 31.03.2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020r., poz. 568), dodano przepis art. 15 zzr ust. 1 do ustawy z dnia 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, wskutek czego w dniu 14.03.2020 r. nastąpiło w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID - 19 wstrzymanie biegu terminów przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego i zawieszenie tych terminów, które rozpoczęły swój bieg, a następnie przepisem art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14.05.2020r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020r., poz. 875) został uchylony ww. przepis art. 15 zzr, a terminy zaczęły swój dalszy bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy tj. od dnia 24.05.2020r., organ I instancji stwierdził, że upływ terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nastąpił w dniu 24.07.2020r.

W ww. decyzji organ I instancji powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt. I OSK 456/21 z dnia 5.10.2021 r. wskazując jako datę wstrzymania biegu terminów dzień 14.03.2020r. W orzecznictwie jako datę wstrzymania tych terminów wskazywano również dzień 31.03.2021r., wskutek czego za datę upływu terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, zgodnie z art. 136 ust. 7 u.g.n. przyjmowano dzień 7.07.2020r.

Powyższe rozbieżności nie mają jednak istotniejszego znaczenia w sprawie, skoro wnioskodawcy złożyli przedmiotowe żądanie w dniach: 25.11.2021 r. i 29.11.2021 r., a zatem po upływie przedmiotowego terminu.

Mając powyższe na uwadze Wojewoda wskazał, że organ I instancji prawidłowo umorzył przedmiotowe postępowanie zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do zastrzeżeń Odwołującego dotyczących "klauzuli ostateczności", którą opatrzona jest decyzja PWRN w Krakowie z dnia 21.04.1951 r. o wywłaszczeniu nieruchomości, przesłana przez spółkę A. S.A., wyjaśnić należy że owa klauzula posiada walor zaświadczenia, tj. urzędowego potwierdzenia faktu w niej wskazanego. Tego rodzaju informacja ma charakter dowodu z dokumentu urzędowego, który ma szczególną wartość dowodową.

Jednocześnie należy wskazać, że w treści księgi wieczystej nr [...] (k.a. nr [...]) wskazano, że parcele l. kat. [...] l. kat. 1056 zostały odłączone do księgi wieczystej nr [...], na wniosek z dnia 27.09.1996 r., w której ujawniono prawo własności Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie nr L.A.A.I/4/145/50 z dnia 21.04.1951 r. Powyższy wpis mógł być natomiast dokonany na podstawie ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, co oznacza, że przedmiotowa decyzja jest ostateczna.

Niezależnie od powyższego odnosząc się do zarzutów, że przedmiotowy wniosek o zwrot ww. parcel został złożony w dniu 18.02.2000 r. przez I. P., a następnie do sprawy przyłączyli się: M. C. - S., C. C., T. C., P. C. i A. C." oraz że - jak wskazuje Odwołujący się "przerwał tym samym bieg przedawnienia", wyjaśnić należy, że jak wynika z akt organu I instancji, sprawa wszczęta wnioskiem z dnia 18.02.2000 r. o zwrot parcel l. kat. [...] i l. [...], gm. kat. M., zakończyła się decyzją Starosty Krakowskiego z dnia 27.12.2004 r. znak: GN.I.72211/27/03/04/Kr o odmowie zwrotu części działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. N. H. (w granicach parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. M.), na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela: I. P., T. C., C. C., Z. C., M. C. -S., P. C. i A. C., z uwagi na ustalenie, że przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Ww. decyzja została utrzymana w mocy prawomocną decyzją Wojewody Małopolskiego znak: RR.VII.BM.7724-47-05 z dnia 22.07.2005 r.

Mając zatem na uwadze, że w przedmiotowej sprawie została już wydana ostateczna decyzja w tym samym stanie prawnym i faktycznym, gdyż H. C., M. C. - R. i R. C. są spadkobiercami C. C., a T. C. był adresatem wydanej ówcześnie decyzji, oraz że przedmiotowa decyzja dotyczyła również zwrotu parcel 1. kat. [...] i 1. kat. [...], gm. kat. M. , które weszły w skład działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. N. H., stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie ma miejsce stan powagi rzeczy osądzonej, a zatem zasadne jest również na tej podstawie umorzenie przedmiotowego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Skargę na powyższą decyzję złożył T. C. działający przez pełnomocnika A. C. – G., podnosząc zarzuty:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. niezasadne twierdzenia Organu o złożeniu wniosku o zwrot części działki nr [...] położonej w obr[...], jednostka ewidencyjna N. H. po terminie w sytuacji gdy 18 lutego 2000 roku I. P. z domu C. złożyła wniosek do Urzędu Miasta Krakowa Wydział Skarbu Miasta o zwrot wszystkich wywłaszczonych działek wymienionych w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie nr L.A.A.I/4/145/50 z dnia 21 kwietnia 1951 r. Tym samym wniosek I. P. z domu C. przerwał bieg przedawnienia.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego w tym

- nieważność decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - poprzez brak klauzuli ostateczności na orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie nr L.A.A. 1/4/145/50 z dnia 21 kwietnia 1951r. o wywłaszczeniu nieruchomości w K. - Dzielnica N.-H., gm.kat. M. wywłaszczone parcele l.kat.[...] i l.kat[...] stanowiących własność A. C. z domu L. vel. J.

- przyjęcie przez Organ, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie nr L.A.A. 1/4/145/50 z dnia 21 kwietnia 1951 r. o wywłaszczeniu nieruchomości w Krakowie - Dzielnica N. H. jest ostateczne, w sytuacji gdy nie została jej nadana klauzula ostateczności z lat pięćdziesiątych. Ponadto, nie został podany Organ który stwierdził prawomocność decyzji w dniu 2 grudnia 1970r. Skądinąd, organ nie ustalił, czy nie została ona zaskarżona przez A. C. do Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej;

- naruszenie art. 5 dekretu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (dalej jako "dekret") poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie przez Organ istnienia, pomimo jego fizycznego braku, zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w Warszawie, a w związku z tym nieustalenie, czy cel wywłaszczenia pokrywał się z zezwoleniem PPKPG. Organ podkreślił, że bezskutecznie poszukiwał kompletnych akt wywłaszczeniowych, dokumentów technicznych w tym zezwolenia dotyczącego przedmiotowej nieruchomości, co zdaniem skarżącego podważa legalność orzeczenia o wywłaszczeniu.

- naruszenie art. 6 ust 2) dekretu poprzez jego niezastosowanie - w aktach brak opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej co do niezbędności nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych a wydane przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolenia, dawały więc podstawę do przyjęcia, że nieruchomość położona w konkretnej miejscowości była niezbędna do realizacji narodowego planu gospodarczego". Uzyskanie zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego stanowiło formalny warunek dopuszczalności wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego

- naruszenie art. 6 ust 1) dekretu poprzez jego niezastosowanie i brak uzyskania zezwolenia właściwego Ministra

- naruszenie art. 30 ust 1 dekretu poprzez jego niezastosowanie i brak wydania decyzji o przyznaniu nieruchomości zamiennej. Sytuacje, kiedy obowiązkowe było przyznanie nieruchomości zamiennej reguluje art. 30 ust. 1 dekretu, zgodnie z którego treścią: Jeżeli wywłaszczona nieruchomość stanowi gospodarstwo rolne lub ogrodnicze, warsztat rzemieślniczy bądź jedyną działkę wywłaszczonego z domem Jednorodzinnym lub dwurodzinnym, bądź też przeznaczoną pod budowę takiego domu, wywłaszczający obowiązany Jest zaofiarować tytułem odszkodowania nieruchomość zamienną, położoną, o ile możności, w tej samej miejscowości i o tym samym lub zbliżonym charakterze. Tak więc obowiązek dostarczenia nieruchomości zamiennej w przedstawionym stanie faktycznym powstawał albowiem w sumie obszar wszystkich działek przekroczył 1,5 hektara

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez błędne określenie celu wywłaszczenia i sposobu jego realizacji

- naruszenie art. 7 ust. 1 w zw. z art. 28 dekretu poprzez jego niezastosowanie i brak wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu i decyzji o przyznaniu nieruchomości zamiennej

- art. 20, 21 i 46 Konstytucji RP - poprzez naruszenie zasad konstytucyjnych o charakterze gwarancyjnym tj. ochrony własności i prawa dziedziczenia oraz zasady wywłaszczania nieruchomości za słusznym odszkodowaniem, a także z poszanowaniem zasady sprawiedliwości społecznej i ochrony praw spadkobierców wywłaszczonego.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi z powodu jej bezzasadności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżoną decyzją umorzono postępowanie w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji powodem umorzenia postępowania, było stwierdzenie przez organ, że wniosek Skarżącego T. C. dotyczył sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości składającej się z działki nr [...], obr[...], jedn. ewid. N. H. (w granicach parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. M.), która to sprawa zwrotu tej właśnie nieruchomości została już wcześniej ostatecznie załatwiona. W związku z czym nie jest możliwe ponowne wydawanie decyzji w tej samej sprawie, a to z koeli uzasadniało umorzenie postępowania.

Ponadto jak wskazał organ, wniosek z dnia 16 listopada 2021 roku, został złożony już po terminie, który na gruncie niniejszej sprawy – upłynął z dniem 7 lipca 2020 roku.

Skarżący w tym kontekście podnosi zarzuty, które zmierzają do wykazania, że doszło do "przerwania biegu przedawnienia", albowiem wnioskiem z dnia 18 lutego 2000 roku I. P. z domu C. złożyła wniosek do Prezydenta Miasta Krakowa o zwrot wszystkich wywłaszczonych działek wymienionych w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej w Krakowie z dnia 21 kwietnia 1951 roku, nr L.A.A.I/4/145/50.

Ponadto Skarżący formułuje zarzuty, dotyczące nieważności zaskarżonej decyzji, dotyczące nieprawidłowego przyjęcia, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie nr L.A.A. 1/4/145/50 z dnia 21 kwietnia 1951 r. o wywłaszczeniu nieruchomości w Krakowie - Dzielnica N. H. nie jest ostateczne oraz że nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu wskazującego, że na gruncie niniejszej sprawy doszło do "przerwania biegu przedawnienia" do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, to trzeba przede wszystkim wskazać, że w istocie w dniu 18 lutego 2000 roku I. P. z domu C. złożyła do Urzędu Miasta Krakowa Wydział Skarbu Miasta wniosek o zwrot wszystkich wywłaszczonych działek wymienionych w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie nr L.A.A.I/4/145/50 z dnia 21 kwietnia 1951 r.

Jednakże jak słusznie podnoszą organy, a co całkowicie pomija Skarżący, zainicjowane tym wnioskiem postępowanie dotyczące sprawy zwrotu wniosku części działki nr [...], obr[...], jedn. ewid. N. H. (w granicach parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...]6, b. gm. kat. M.) zostało zakończone ostateczną decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 22 lipca 2005 roku, znak: RR.VII.BM.7724-47-05, którą to decyzją odmówiono zwrotu wskazanych nieruchomości.

Kserokopia tej decyzji Wojewody wraz uzasadnieniem znajduje się w aktach sprawy (k. 29 a.a. I instancji). Nie budzą zatem wątpliwości ani okoliczność wydania decyzji, ani też nie budzi wątpliwości okoliczność, że dotyczy ona tej samej nieruchomości, to jest części działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. N. H. (w granicach parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. M.), której dotyczył wniosek Skarżącego z dnia 16 listopada 2021 roku.

Ponadto jak wynika z treści decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 22 lipca 2005 roku stroną tego postępowania był również Skarżący T. C..

Tym samym bezzasadny jest zarzut, że w związku ze złożeniem wniosku z dnia 18 lutego 2000 roku I. P. z domu C. doszło do "przerwania biegu przedawnienia".

Dodatkowo można wskazać, że m.in. Skarżący T. C. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 22 lipca 2005 roku. Po rozpoznaniu tego wniosku Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 24 marca 2009 roku, znak: SN.III.SG-7724-48-08 (k. 10 a.a. I instancji), odmówił uchylenia decyzji Wojewody.

Na marginesie jeszcze należy wskazać, że wyrokiem z dnia 29 listopada 2022 roku, sygn. II SA/Kr 1077/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę T. C. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 24 czerwca 2022 r. nr WS-VI.7534.3.26.2022.KP, którą orzeczono o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], poł. w obr. [...]. ewid. N. H. m. K., w granicach wywłaszczonej parceli 1. kat[...] b. gm. kat. M. - na rzecz: G. P.-w [...] cz., T. P. w [...] cz., T. C. w [...] cz., R. C. w [...] cz., H. C. w [...] cz., M. C. w [...] cz., Z. C. w [...] cz., M. S. w [...] cz., A. C. w [...] cz. i P. C. w [...] cz.

Decyzja Wojewody z dnia 24 czerwca 2022 r. dotyczyła również orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 21 kwietnia 1951 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy kombinatu N. H. i budowy Miasta N. H. m.in. parcelę l. kat. [...] b. gm. kat. M. stanowiącą własność A. C. z L. vel J.. W tym postępowaniu Sąd uznał, że doszło do zrealizowania celu wywłaszczenia.

Na gruncie niniejszej sprawy słusznie zatem wskazał Wojewoda, że ma miejsce stan powagi rzeczy osądzonej, a to z powodu załatwienia sprawy już wcześniej decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 22 lipca 2005 roku, znak: RR.VII.BM.7724-47-05.

Zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2000 ze zm.) – dalej jako "K.p.a.", gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Jedną z przyczyn bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego jest żądanie rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. W takiej sytuacji wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę, co do meritum byłoby obarczone wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3) K.p.a. (por. np. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 24 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 3648/18, wyrok NSA z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1503/20, NSA z dnia 18 stycznia 2022 roku, sygn. III OSK 694/21, NSA z dnia 20 października 2022 roku, sygn. II OSK 2981/19)

Z tego powodu zasadne było umorzenie przedmiotowego postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

Ponadto trafnie organy przyjęły, że Skarżący złożył wniosek po terminie.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 1899 ze zm.) – dalej jako "u.g.n." poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Ponadto stosownie do art. 136 ust. 7 u.g.n. uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2.

Wskazany przepis art. 136 ust. 7 u.g.n. został dodany przez art. 1 pkt. 1) lit. f) ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 roku o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. poz. 801), która to ustawa weszła w życie z dniem 14 maja 2019 roku.

Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 roku w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 1, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 roku.

Wobec tego zaktualizowała się dyspozycja art. 2 ustawy zmieniającej, określająca termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przez 12 miesięcy od dnia wejścia jej w życie, tj. do dnia 14 maja 2020 r.

W dniu 8 marca 2020 r., w związku z zagrożeniem rozprzestrzeniania się zakażeń wirusem SARS-CoV-2, weszła w życie ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, dalej powoływana jako "uCOVID-19". Ustawodawca zdecydował powołanym aktem prawnym wprowadzenie szczególnych rozwiązań, umożliwiających podejmowanie działań minimalizujących zagrożenie dla zdrowia publicznego, które miały stanowić uzupełnienie podstawowych regulacji. Z dniem 31 marca 2020 r. dokonano, na podstawie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568) zmian w ww. ustawie z dnia 2 marca 2020 r. poprzez dodanie m.in. art. 15zzr ust. 1 w brzmieniu: w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem;

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki;

3) przedawnienia;

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie;

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony;

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

W powołanym przepisie ustawodawca określił więc, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 następuje wstrzymanie rozpoczęcia biegu terminów przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego i dokonuje się zawieszenia tych terminów, które rozpoczęły już bieg.

Powołany art. 15zzr ust. 1 został dodany do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. przez art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, zmieniającej wskazaną ustawę z dniem 31 marca 2020 r., która w tym dniu weszła w życie. Stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Ministra Zdrowia w rozporządzeniu z dnia 13 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 433) i obowiązywał od dnia 14 marca 2020 r. Odwołano go rozporządzeniem z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 490). Stan epidemii ogłoszono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 491).

W związku z tym z dniem 14 marca 2020 roku nastąpiło wstrzymanie, (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia z dnia 5 października 2021 roku, sygn. I OSK 456/21) wstrzymanie biegu terminów przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego i zawieszenie tych terminów, które rozpoczęły swój bieg.

Następnie zgodnie z art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. poz. 875) uchylono art. 15 zzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r., a terminy zaczęły swój dalszy bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy to jest od dnia 24 maja 2020 r.

W związku z tym termin do złożenia wniosku upłynął z dniem 7 lipca 2020 roku.

Skarżący natomiast złożył wniosek pismem z dnia 16 listopada 2021 r., tym samym był on już spóźniony.

Na marginesie natomiast odnosząc się do twierdzenia Skarżącego, że poprzez złożenie w dniu 18 lutego 2000 roku wniosku o zwrot wszystkich wywłaszczonych działek wymienionych w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie nr L.A.A.I/4/145/50 z dnia 21 kwietnia 1951 r. przez I. P. z domu C. skutkowało przerwania "biegu przedawnienia". Trzeba wskazać, że przedawnienie roszczeń jest regulacją z zakresu prawa cywilnego, w oparciu o którą dłużnik może uchylić się od zaspokojenia roszczenia majątkowego (niewygasłego) względem swego wierzyciela, po upływie prawem określonych terminów liczonych od daty wymagalności roszczenia, które to terminy nie mogą być zmieniane przez czynności prawne dokonywane przez strony postępowania (art. 117-125 k.c.).

Natomiast w prawie administracyjnym z przedawnieniem roszczenia mamy bowiem do czynienia tylko wówczas, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi. Tymczasem ani w ustawach gruntowych z 1958 r. i z 1985 r. jak również w obecnie obowiązującej - u.g.n. takiego ogólnego przepisu nie zamieszczono. Powyższe oznacza zatem, że nawet gdy sama instytucja odszkodowania ma charakter cywilny i generalnie roszczenie odszkodowawcze podlega rygorom, zawartym w przepisach art. 117-125 kodeksu cywilnego, to jednak w sytuacji, gdy jest ono ustalane w postępowaniu administracyjnym, te zasady nie obowiązują, gdyż brak jest stosownej regulacji prawnej. Procedura administracyjna nie przewiduje możliwości podniesienia zarzutu przedawnienia, jest procedurą odrębną od procedury cywilnej. Nie ma zatem w procedurze administracyjnej możliwości zgłoszenia, przez zobowiązanego do zaspokojenia roszczenia, zarzutu przedawnienia roszczenia. W prawie administracyjnym z przedawnieniem roszczenia mamy do czynienia tylko wówczas, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 14 lipca 2021 roku, sygn. I OSK 950/21, z dnia 24 sierpnia 2021 roku, sygn. I OSK 4216/18).

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm., dalej jako "u.g.n."), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Kwestię wygaśnięcia uprawnień dotyczących zwrotu nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., reguluje obowiązujący od 14 maja 2019 r. przepis art. 136 ust. 7 u.g.n., dodany przez art. 1 pkt 1) lit. f) ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r. poz. 801). Zgodnie z jego treścią uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3.

Uprawnienie do zwrotu nie podlega zatem przedawnieniu, lecz od wejścia w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r. poz. 801), uprawnienie to wygasa, w określonych tą ustawą terminach.

Wygaśnięcie uprawnienia powoduje, że po upływie terminu, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r., to jest po upływie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy (z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 - o czym była mowa powyżej), osoby uprawnione bezpowrotnie tracą swoje uprawnienie do zwrotu nieruchomości (por. m.in. komentarz M. Wolanin komentarz do art. 136 nb 49 [w:] pod red. J. Jaworskiego Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2021).

Wygaśnięcie uprawnienia nie jest tożsame z przedawnieniem. Termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n., to termin materialnoprawny a nie procesowy. Nie dotyczy on bowiem bezskuteczności czynności procesowej w ramach toczącego się, czy mającego się toczyć postępowania, ale terminu w którym strona mogła domagać się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (nabycia praw) w oparciu o kryteria o których mowa w art. 136 ust. 3 oraz 137 u.g.n.

Termin materialnoprawny to czas (okres), w którym dany podmiot może domagać się ukształtowania swojej sfery prawnej tj. przyznaniu mu jakiegoś prawa lub zwolnienie z obowiązku. Jak przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie, uchybienie temu terminowi stanowi przeszkodę dla uznania, że istnieje przedmiot postępowania w znaczeniu materialnoprawnym. Inaczej to ujmując podmiot, który w określonych przepisami prawach terminach miał prawo do uzyskania korzyści prawnych (praw) lub zwolnienia go z obowiązków a w terminach tych praw lub zwolnień się nie domagał, traci możliwość ich uzyskania czy zwolnienia a utrata ta ma charakter trwały (nieprzywracany).

W odróżnieniu od tego, uchybienie terminowi procesowemu może być pod pewnymi warunkami stronie przywrócone, przy czym jak mowa wyżej, w odróżnieniu od terminu prawnomaterialnego, termin procesowy dotyczy nie praw lub obowiązków strony, ale czynności podejmowanych w toczącym się lub mającym się toczyć postępowaniu administracyjnym i dotyczących stricte tego postępowania. Termin materialnoprawny dotyczy zaś tego co w efekcie toczącego się procesu administracyjnego miało być stronie przyznane lub na nią nałożone. W doktrynie podkreśla się, że charakter materialnoprawny mają terminy do wykonania obowiązku wynikającego z mocy prawa oraz do dokonania czynności wywołujących bezpośrednio skutki materialnoprawne, niezależnie od tego, czy podejmowane są w toku postępowania, czy poza nim oraz bez względu na to, czy wywołują również skutki procesowe (Z.R. Kmiecik, Strona jako podmiot oświadczeń procesowych w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2008, s. 266–268). Terminy prawa materialnego nie podlegają modyfikacji przez organ, z tego względu niedopuszczalne jest ich przywrócenie (por. uzasadnienie do wyroku WSA w Krakowie z dnia 23 listopada 2021 roku, sygn. II SA/Kr 881/21 oraz por. też wyrok NSA z 24 listopada 1994 r., SA/Ka 1230/94, wyrok NSA z 14 marca 1997 r., I SA/Kr 1231/96, wyrok NSA z 28 maja 1997 r., I SA/Gd 2334/96, wyrok NSA z 28 października 1998 r., SA/Rz 640/97, LEX nr 1691025; wyrok NSA z 8 kwietnia 1999 r., II SA/Gd 26/99, ONSA 2000, nr 2, poz. 69, wyrok WSA w Gliwicach z 11 października 2019 r., sygn. II SA/Gl 737/19, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 30 stycznia 2014 r., sygn. II SA/Go 974/13).

Termin materialny nie podlega zatem przedłużeniu, co do zasady nie jest również możliwe jego przywrócenie (z wyjątkiem sytuacji, gdy przepis prawa tak stanowi). Podobnie jego bieg nie może być również przerwany przez czynność strony (np. złożenie wniosku) w taki sposób, że termin ten rozpoczynałby swój bieg na nowo.

Zatem wskazywane przez Skarżącego "przerwanie biegu przedawnienia" na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości, co miało nastąpić na skutek złożenia wniosku z dnia 18 lutego 2000 roku przez I. P., również i z tego powodu jest bezzasadne.

Poza tym w czasie kiedy został złożony wniosek z dnia 18 lutego 2000 roku przez I. P. uprawnienie do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. nie było obwarowane żadnym terminem. Trudno zatem uznać, że mogło przez to dojść do przerwania biegu przedawnienia, skoro uprawnienie to nie podlegało przedawnieniu.

Bezzasadne są także wszystkie zarzuty, które dotyczą wadliwości orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 21 kwietnia 1951 r. o wywłaszczeniu, niezrealizowania celu wywłaszczenia czy nawet nieprawomocności decyzji wywłaszczeniowej.

Powodem umorzenia postępowania było przede wszystkim uprzednie już załatwienie sprawy zwrotu przedmiotowych nieruchomości decyzją Wojewody Małopolskiego z 2005 roku oraz niezależnie fakt, że Skarżący złożył wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości po ustawowym terminie do jego złożenia. Z tego powodu organy nie rozpatrywały złożonego wniosku merytorycznie. Dlatego podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące niezrealizowania celu wywłaszczenia, czy nieprawomocności decyzji wywłaszczeniowej nie mogą odnieść zamierzonego skutku, albowiem te kwestie nie były w ogóle przedmiotem rozpoznania przez organy.

Jedynie na marginesie odnosząc się zarzutów dotyczących "klauzuli ostateczności", którą opatrzona jest decyzja PWRN w Krakowie z dnia 21.04.1951 r. o wywłaszczeniu nieruchomości, to Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone przez organ, że owa klauzula posiada walor zaświadczenia, tj. urzędowego potwierdzenia faktu w niej wskazanego. Tego rodzaju informacja ma charakter dowodu z dokumentu urzędowego, który ma szczególną wartość dowodową. Jednocześnie – jak trafnie zauważa Wojewoda, w treści księgi wieczystej nr [...] (k.a. nr [...]) wskazano, że parcele l. kat. [...] i l. kat[...] zostały odłączone do księgi wieczystej nr [...], na wniosek z dnia 27.09.1996 r., w której ujawniono prawo własności Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie nr L.A.A.I/4/145/50 z dnia 21.04.1951 r. Powyższy wpis mógł być natomiast dokonany na podstawie ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, co oznacza, że przedmiotowa decyzja jest ostateczna.

Z tych samych powodów nie są również usprawiedliwione zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez błędne określenie celu wywłaszczenia i sposobu jego realizacji. Organ nie naruszył wskazanych przepisów tym zakresie, albowiem w ogóle nie badał tego, czy prawidłowo określono cel wywłaszczenia i czy został on zrealizowany.

Niezależnie od podniesionych zarzutów Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek uchybień, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Ze względu na powyższe skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.