Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1116/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1, art. 3 par. 2 pkt 4,  art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U. 2021 poz 2021
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. P. na czynność Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] października 2022 r. nr. [...] w przedmiocie odmowy umieszczenia na liście mieszkaniowej w danym roku I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, II. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy na rzecz skarżącej M. P. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M. P., dalej jako "wnioskodawczyni", "skarżąca", wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy z wnioskiem o udzielenie pomocy mieszkaniowej w związku z wypowiedzeniem umowy najmu.

Oświadczeniem z dnia 20 października 2022 r. Burmistrz Miasta i Gminy, na podstawie § 5 ust. 1 pkt 2 i 4 praz § 19 ust. 1 i 2 w związku z § 9 uchwały Rady Miejskiej C. z dnia [...] września 2020 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy C. (Dz. Urz. Woj. Z. z 2020 r. poz. 4540), dalej jako "uchwała", odmówił umieszczenia wnioskodawczyni na liście mieszkaniowej na rok 2023 r.

W uzasadnieniu oświadczenia organ wyjaśnił, że zgodnie z § 5 uchwały, prawo do najmu lokalu mieszkaniowego z zasobu gminy C. przysługuje wnioskodawcom o niskich dochodach, gdy spełniają łącznie następujące warunki:

1) zamieszkują na terenie Gminy C., z zastrzeżeniem zapisów o których mowa w § 9 pkt 4-6;

2) nie mają zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych lub obecne warunki zamieszkiwania kwalifikują się do ich poprawy;

3) średni miesięczny dochód na jednego członka rodziny wnioskodawcy jest na poziomie określonym w § 6 lub § 7;

4) nie posiadają tytułu prawnego do innego lokalu lub domu mieszkalnego z zastrzeżeniem, że warunek ten dotyczy wnioskodawców o progu dochodowym wskazanym w § 7, kwalifikującym ich do najmu socjalnego lokalu.

Dalej organ wskazał, że zgodnie z § 9 uchwały przez wnioskodawców o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych lub zamieszkujących w warunkach wymagających ich poprawy rozumie się osoby, które w szczególności spełniają jeden z poniższych warunków:

1) są osobami bezdomnymi;

2) zamieszkują w lokalu, w którym w przypadku gospodarstwa domowego jednoosobowego na jedną osobę przypada nie więcej niż 10 m2 powierzchni pokoi, a w przypadku gospodarstwa domowego wieloosobowego na jedną osobę przypada nie więcej niż 5 m2 powierzchni pokoi;

3) zamieszkują w lokalu nienadającym się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego;

4) są osobami niepełnosprawnymi i zamieszkują w lokalu w którym występują bariery architektoniczne uniemożliwiające prawidłowe ich funkcjonowanie, lub w lokalu brak jest podstawowych urządzeń sanitarnych,

5) są osobami przebywającymi lub opuszczającymi niespokrewnione rodziny zastępcze, placówki opiekuńczo-wychowawcze, jeśli przed przyjęciem do placówki zamieszkiwały na terenie Gminy C. w lokalu, do którego nie mają możliwości powrotu, jeżeli złożą wniosek przed upływem 24 miesięcy od daty opuszczenia placówki;

6) są osobami przebywającymi lub opuszczającymi ośrodki wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie, schroniska dla bezdomnych, domy samotnych matek i inne tego typu placówki, jeżeli przed przyjęciem do placówki zamieszkiwały na terenie Gminy C. w lokalu, do którego nie mają możliwości powrotu, jeżeli złożą wniosek przed upływem 12 miesięcy od daty opuszczenia placówki;

7) przebywają lub opuszczają zakłady karne lub inne placówki tego typu, jeśli przed przyjęciem do placówki zamieszkiwały na terenie Gminy C. w lokalu, do którego nie mają możliwości powrotu, jeżeli złożą wniosek przed upływem 12 miesięcy od daty opuszczenia placówki;

8) objęte są prawomocnym orzeczeniem eksmisji, w którym sąd przyznał im prawo do najmu socjalnego lokalu;

9) ogłosili upadłość konsumencką a lokal mieszkalny, w którym zamieszkują, został sprzedany w drodze licytacji.

Dalej organ podał, że po dokonanej wstępnej weryfikacji wniosku ustalono, że wnioskodawczyni spełnia dwa spośród warunków wymienionych w § 5, to jest warunki z pkt 1 i 3. Wyjaśniono, że wysokość dochodów wnioskodawczyni została ustalona na poziomie kwalifikującym do oddania lokalu w najem socjalny. Z przedłożonych przez wnioskodawczynię dokumentów wynika jednak, że posiada ona tytuł prawny do lokalu, co oznacza, że nie spełnia warunku, o którym mowa w § 5 ust. 4 uchwały.

Organ przeanalizował sytuację wnioskodawczyni i uznał, że nie jest osobą bezdomną, w obecnie zajmowanym przez jej rodzinę lokalu na jedna osobę wspólnie zamieszkującą przypada 5,52 m2, co oznacza, że przekroczony został wskaźnik, o którym mowa w § 9 pkt 2 uchwały, nie zamieszkuje w lokalu nienadającym się na pobyt stały ludzi w rozumieniu prawa budowlanego, nie jest osobą niepełnosprawną, a także nie spełnia pozostałych, wymienionych w § 9 warunków.

M. P. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na oświadczenie woli Burmistrza Miasta i Gminy, zarzucając:

1) naruszenie § 5 ust. 1 pkt 4 uchwały, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na ustaleniu, że posiada tytuł prawny do lokalu, która to okoliczność stanowi przesłankę uniemożliwiającą umieszczenie jej na liście mieszkaniowej na rok 2023;

2) niewyjaśnienie i nierozważenie przez Burmistrza Miasta i Gminy istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, stanowiących zdrowotną i rodzinną sytuacje skarżącej.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że począwszy od dnia 10 grudnia 2022 r. nie będzie posiadała tytułu prawnego do lokalu, ponieważ umowa zawarta w dniu 9 sierpnia 2019 r. wygasa z dniem 9 grudnia 2022 r. Właściciel lokalu oświadczył, że umowy nie przedłuży, gdyż zamierza mieszkanie sprzedać. Kopia oświadczenia została załączona do skargi.

Ponadto skarżąca wskazała, że jest, podobnie jak jej mąż, osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Wyjaśniła, ze cierpi na zaburzenia psychiczne, z powodu których usiłowała popełnić samobójstwo, pozostaje pod stałą kontrolą lekarską. Skarżąca wyjaśniła, że wspólnie z mężem są rodzicami dwójki dzieci, z których jeno przebywa w rodzinie zastępczej, a warunkiem jego powrotu do domu rodzinnego jest posiadanie mieszkania o większej powierzchni niż powierzchnia dotychczas wynajmowanego lokalu.

Skarżąca podniosła, ze Burmistrz nie przeanalizował jej sytuacji i nie wziął pod uwagę stanu zdrowia jej i męża, w tym szczególnego charakteru schorzenia, na które cierpi.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w oświadczeniu i wniósł o odrzucenie skargi, przedstawiając szczegółową argumentację w tym zakresie i wskazując, że w jego ocenie nie zachodziły okoliczności, które obligowałyby go do objęcia skarżącej szczególną pomocą społeczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs indeks 4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r. poz. 2095 ze zm.), w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W toku tej kontroli, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W związku ze złożeniem przez organ wniosku o odrzucenie skargi, wskazać należy, że w ocenie Sądu nie zachodziły przesłanki do wydania takiego rozstrzygnięcia. Odrzucenie skargi może mieć miejsce w wypadkach przewidzianych w art. 58 § 1 p.p.s.a., a w badanej sprawie żadna z wymienionych w treści tego przepisu okoliczności nie zachodzi.

Sprawa objęta skargą należy do kognicji sądów administracyjnych. Oświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy odmawiające umieszczenia skarżącej na liście mieszkaniowej w roku 2023 stanowi bowiem czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – jest aktem władczym, rozstrzygającym o indywidualnych uprawnieniach mieszkańców gminy C. wynikających z przepisów prawa miejscowego. Skarga została wniesiona w terminie i przez osobę uprawnioną. Nie było zatem podstaw do jej odrzucenia.

Analiza przedłożonych Sądowi wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę dokumentów prowadzi do wniosku, że zaskarżona czynność została podjęta z naruszeniem prawa, co musiało doprowadzić do stwierdzenia jej bezskuteczności.

W badanej sprawie skarżąca domagała się udzielenia pomocy mieszkaniowej w postaci umieszczenia na liście i przydziału lokalu socjalnego bądź mieszkania do remontu wskazując jako powód wypowiedzenie umowy najmu. Jak wynika z przedłożonych dokumentów skarżąca złożyła stosowny wniosek, w którym wskazała, że jest najemczynią lokalu mieszkalnego o powierzchni 36,74 m2 (powierzchnia pokoi 22,09 m2), którzy zajmuje z mężem i dwójką dzieci. Rodzina utrzymuje się z zasiłku pielęgnacyjnego, zasiłku stałego skarżącej oraz zasiłku rodzinnego, Mąż skarżącej nie pracuje, oczekuje na operacje ręki po wypadku, któremu uległ w 2021 r.

Z załączonego do wniosku zaświadczenia wystawionego przez Powiatowy Urząd Pracy w C. wynika, że L. P. – mąż skarżącej jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia 13 kwietnia 2022 r., bez prawa do zasiłku. Miejsko- Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w C. wystawił zaświadczenie potwierdzające pobieranie przez skarżącą zasiłków stałego i okresowego w okresie od 1 lipca do 30 września 2022 r.

Do wniosku załączono również orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 20 maja 2022 r. stwierdzające, że skarżąca jest niezdolna do samodzielnej egzystencji do dnia 31 grudnia 2023 r., a niezdolność ta istniała w dniu 1 maja 2022 r. Jak wynika z uzasadnienia orzeczenia w oparciu o dokumentację medyczną uznano, że "istniejące schorzenia w obecnym stanie zaawansowania naruszają funkcję i sprawność orzekanej w stopniu powodującym konieczność pomocy i opieki osób drugich w zaspokojeniu podstawowych potrzeb."

Załączono również kopię decyzji o przyznaniu skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 maja 2022 r. do dnia 31 grudnia 2023 r., na częściowe pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej - M. P. opieki i pomocy innej osoby.

Z kopii umowy najmu zawartej przez skarżącą w dniu 9 sierpnia 2019 r. wynika, że została ona zawarta na czas określony – do dnia 9 grudnia 2022 r. Umowa została wypowiedziana z zachowaniem dwumiesięcznego okresu wypowiedzenia.

Nie ulega zatem, w świetle tych dokumentów, wątpliwości że skarżąca w dacie złożenia wniosku nie była osobą bezdomną, bowiem obowiązywała w tym czasie zawarta na czas oznaczony umowa najmu. Nie ulega jednak wątpliwości, że z chwilą wygaśnięcia tej umowy skarżąca utraciła tytuł prawny do lokalu, który wraz z rodziną zajmowała.

Organ, dokonując oceny wniosku skarżącej, literalnie wyłożył treść przywołanego wyżej § 5 ust. 4 uchwały uznając, że posiadanie tytułu prawnego do lokalu w dacie złożenia wniosku stanowi wystarczającą podstawę do odmowy jego uwzględnienia.

Należy jednak, w ocenie Sądu, zwrócić uwagę na okoliczność, iż skarżąca sygnalizowała, że po opuszczeniu wynajmowanego mieszkania stanie się osobą bezdomną, bowiem nie jest jej stać na wynajęcie mieszkania. Okoliczność ta ma o tyle istotne znaczenie, że skarżąca jest matką dwójki małoletnich dzieci i w świetle przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2002 r. o dodatku mieszkaniowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021), do której odwołuje się uchwała, nie posiada dochodu. Utrzymuje się razem z mężem (osobą bezrobotną) z zasiłków, co uprawnia ją do ubiegania się o lokal socjalny. Zatem rolą organu w tej sytuacji było rozważenie, czy w okolicznościach tej konkretnej, indywidualnej sprawy zachodzą przesłanki, o których mowa w § 19 ust. 3 uchwały. Przepis ten daje możliwość zakwalifikowania wniosku do dalszej realizacji mimo negatywnej weryfikacji w przypadku, gdy wnioskodawca znajduje się w szczególnej sytuacji mieszkaniowej, która zostanie poparta dokumentami, zaświadczeniami lub opiniami odpowiednich instytucji.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę przytoczone wyżej okoliczności, a także – wbrew wywodom zawartym w zaskarżonym oświadczeniu, okoliczność, iż skarżąca jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do samodzielnej egzystencji i wymagającą opieki, a tytuł prawny do dotychczas zajmowanego mieszkania wygasa w krótkim czasie po złożeniu wniosku, organ winien rozważyć, czy nie zachodzi szczególna sytuacja, o której mowa w § 19 ust. 3 uchwały.

Takich rozważań oświadczenie nie zawiera. Wskazano natomiast, że wbrew oczywistym faktom i dokumentacji załączonej do wniosku, że skarżąca nie jest osobą niepełnosprawną, co może budzić wątpliwości, skoro ten sam organ przyznał jej zasiłek pielęgnacyjny w związku z niepełnosprawnością właśnie.

Oznacza to zdaniem Sądu, że organ niedostatecznie przeanalizował sytuację skarżącej i jej rodziny, ignorując okoliczność, iż w miesiącu grudniu 2022 r. umowa najmu mieszkania wygasa, a skarżąca z rodziną zostanie bez dachu nad głową. Nie wziął również pod uwagę tego, że skarżąca jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i sama wymaga opieki osób trzecich, co zdaniem Sądu, w znacznym stopniu utrudnia znalezienie mieszkania, a niewątpliwie stanowi przeszkodę w podjęciu zatrudnienia i poprawieniu w ten sposób sytuacji rodziny.

Nie przekonują o trafności zajętego przez organ stanowiska wywody organu zawarte w odpowiedzi na skargę, bowiem organ w dalszym ciągu odwołuje się do literalnej wykładni § 5 ust. 4 uchwały, nie przedstawiając jednocześnie żadnych argumentów, które odnosiłyby się do sytuacji związanej z utratą, w krótkim czasie po złożeniu wniosku, tytułu prawnego do lokalu. W szczególności nie dokonując analizy, czy udokumentowana utrata prawa do zamieszkiwania w dotychczasowym lokalu w niedalekiej przyszłości, w powiązaniu z niezdolnością do samodzielnej egzystencji skarżącej i okolicznością, że rodzinę tworzy, oprócz niej i męża, również dwoje małoletnich dzieci stanowi szczególną sytuację mieszkaniową, o której mowa w § 19 ust. 3 uchwały.

Przepis ten został tak skonstruowany, że daje organowi możliwość zastosowania tzw. uznania administracyjnego. Brak woli skorzystania przez organ z możliwości, jakie daje ta regulacja, to jest dalszego procedowania wniosku, pomimo niespełnienia wymagań, o których mowa w § 5 ust. 1 uchwały winien być jednak szczegółowo umotywowany. Skarżąca powinna otrzymać wyczerpującą informację, z jakich względów organ uznał, że jej sytuacja nie jest "szczególna" w rozumieniu § 19 ust. 3 uchwały, a takiego uzasadnienia w zaskarżonym oświadczeniu zabrakło.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 przywołanej ustawy.