Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 713/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 września 2021 r., sygn. akt III SAB/Gl 221/20 w sprawie ze skargi R.S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 29 września 2021 r., sygn. akt III SAB/Gl 221/20, oddalił skargę R.S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z dnia 10 sierpnia 2020 r. R.S. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego [...] o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2018, rejestrowanych w repertorium C pod symbolem 325. Wskazał, że mają one być zapisane na płycie CD/DVD.

Pismem z dnia 21 sierpnia 2020 r. Prezes Sądu poinformował wnioskodawcę o wszystkich orzeczeniach odpowiadających podanym kryteriom, przytaczając ich sygnatury. Wskazał jednocześnie, że zostały one opublikowane w Portalu Orzeczeń. Powołując się na art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429, dalej "u.d.i.p.") przypomniał, że udostępnienie informacji następuje w drodze ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej.

W tych okolicznościach wnioskodawca wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia 10 sierpnia 2020 r.

W odpowiedzi na skargę, Prezes Sądu wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że Sąd w ramach BIP posiada własną stronę internetową, na której znajduje się zakładka pozwalająca na bezpośrednie połącznie z Portalem Orzeczeń Sądów Powszechnych. Przyznał, że w dacie wpływu wniosku nie wszystkie orzeczenia zostały już opublikowane, więc niezwłocznie zostało to uczynione. Po ustaleniu, że wszystkie orzeczenia zostały już opublikowane, 21 sierpnia 2020 r. została skarżącemu udzielona odpowiedź na wniosek, wskazując miejsce, gdzie skarżący mógł się zapoznać z żądanymi danymi i czyniąc to z zachowaniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a.") uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podniósł, że poza sporem pozostaje, że wniosek został skierowany do podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, jak i to, że dotyczył danych, które taką informację stanowią. Oznacza to, że adresat był zobowiązany do załatwienia wniosku strony. Pozostaje zatem do oceny, czy uczynił to prawidłowo i z zachowaniem terminu określonego w u.d.i.p. Sąd pierwszej instancji przypomniał, że załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej może przybrać postać: 1) czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej; 2) pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nią nie dysponuje albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać; 3) pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej; 4) pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej lub zastosowania tego trybu w sytuacji, gdy z treści wniosku wynika, że wnioskodawca żąda udostępnienia w trybie szczególnym; 5) decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - akt ten jest wydawany w przypadku odmowy udostępnienia informacji, względnie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji; 6) wskazania miejsca, gdzie wnioskodawca może się z żądaną informacją zapoznać.

Następnie wyjaśnił, że stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8. Udostępnienie w BIP jest zatem jednym ze sposobów ujawnienia informacji, przewidzianym przez samą ustawę i jeśli informacja, której domaga się zainteresowany, została upubliczniona, organ, do którego skierowano wniosek, winien jedynie odesłać wnioskodawcę do odpowiedniego publikatora. Zatem wskazując miejsce (adres internetowy), pod którym strona może się zapoznać z interesującymi ją danymi organ zadośćuczynił ciążącym na nim obowiązkom w zakresie ujawniania informacji. Sąd pierwszej instancji stwierdził ponadto, że Prezes Sądu udzielił odpowiedzi na wniosek z zachowaniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

Odnosząc się zaś do zarzutu nieudostępnienia żądanej informacji w sposób i w formie wskazanej we wniosku, tj. na płycie CD/DVD, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że art. 14 ust. 1 u.d.i.p., obligujący organ do przekazania informacji w formie zgodnej z wnioskiem strony znajduje zastosowanie jedynie wówczas, gdy organ bezpośrednio przekazuje wnioskodawcy żądaną informację. Natomiast w sytuacji, gdy korzysta z trybu przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a więc odsyła stronę do miejsca, w którym może się ona z daną informacją zapoznać, np. BIP, nie ma obowiązku zachowania dla odpowiedzi formy wskazanej we wniosku. Nie jest też zobowiązany do sporządzania wydruków czy wyciągów z tej informacji. Uzasadnia to pogląd, że w sytuacji ujawnienia informacji w BIP nie jest także zobligowany do sporządzania kopii cyfrowych objętych wnioskiem danych celem przekazania ich stronie.

Z powyższym wyrokiem nie zgodził się skarżący, wnosząc skargę kasacyjną i domagając się zmiany zaskarżonego wyroku i uwzględnienia skargi poprzez zobowiązanie Prezesa Sądu Rejonowego [...] do udostępnienia żądanej informacji publicznej oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kwoty 5000 zł; ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postepowaniu kasacyjnym, w wysokości wg norm przepisanych, podwyższonych o stawkę podatku od towarów i usług.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej w sposób wskazany we wniosku, jeśli po dacie złożenia wniosku żądane dane zostały opublikowane w BIP, poprzez zakładkę pozwalającą na bezpośrednie połączenie z Portalem Orzeczeń Sądów Powszechnych, podczas gdy organ nie może odmówić udostępnienia informacji publicznej w sposób wskazany we wniosku.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kwestią sporną w sprawie jest sposób udostępnienia żądanej informacji publicznej. Skarżący kasacyjnie podnosi, że organ nie zrealizował jego wniosku w formie i w sposób wskazany we wniosku. Natomiast Prezes Sądu stoi na stanowisku, że w przypadku udostępnienia informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej, nie ma obowiązku zachowania dla odpowiedzi formy wskazanej we wniosku. Stanowisko Prezesa Sądu jest prawidłowe.

Wyjaśnić należy, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że jednym ze sposobów udostępnienia informacji publicznej, jest jej ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej, o czym stanowi art. 7 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej w BIP, stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 14 ust. 1 u.d.i.p. ogólnej reguły, w myśl której udostępnienie informacji publicznej następuje w formie i w sposób wskazany we wniosku, jak również wyłącza tryb wnioskowy udostępnienia informacji publicznej, przewidziany w art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Stosownie bowiem do treści art. 10 ust. 1 u.d.i.p. udostępnieniu na wniosek podlega każda informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium. Oznacza to, że informacje udostępnione we wspomnianych publikatorach nie podlegają udostępnieniu na wniosek. Innymi słowy, udostępnienie informacji publicznej w BIP lub w centralnym repozytorium, wyłącza obowiązek ponownego jej udostępnienia na wniosek zainteresowanego tą informacją. W przypadku złożenia wniosku, gdy informacja znajduje się w BIP, podmiot zobowiązany zawiadamia wnioskodawcę o braku stosowania trybu wnioskowego w związku z ujawnieniem żądanej informacji w BIP. Podmiot zobowiązany nie ma tym samym obowiązku udostępnić informacji publicznej w formie i w sposób wskazany we wniosku. Udostępnienie informacji publicznej w BIP, w terminie otwartym do załatwienia wniosku, jest równoznaczne w skutkach z udostępnieniem tej informacji bezpośrednio wnioskującemu, w formie przez niego żądanej. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Umieszczenie informacji publicznej w BIP, wyłącza zatem stosowanie przepisu art. 14 ust. 1 u.d.i.p., który stanowi, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodniej z wnioskiem. Dlatego też za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 14 ust. 1 u.d.i.p.

Ponadto zauważyć należy, na co prawidłowo zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że udostępnienie informacji publicznej w BIP zwalnia podmiot zobowiązany z obowiązku potwierdzenia na piśmie jej istnienia, jak również zwalnia podmiot zobowiązany z obowiązku dokonania wydruków z BIP i przesyłania ich wnioskodawcy. Podmiot zobowiązany ma jedynie obowiązek odesłać wnioskodawcę do odpowiedniego publikatora, wskazując miejsce, pod którym strona może zapoznać się z interesującymi ją danymi, o które wnosiła w swoim wniosku.

Podnieść należy, że Biuletyn Informacji Publicznej został stworzony w celu powszechnego i bezpłatnego udostępniania informacji publicznej w postaci elektronicznej. Udostępnienie zatem informacji publicznej w BIP wyłącza obowiązek ponownego jej udostępniania na wniosek zainteresowanego. Wniosek zainteresowanego może spowodować po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia wyłącznie wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym, co nie pozwala zainteresowanemu zapoznać się z jej treścią inaczej, aniżeli wskutek złożenia wniosku do odpowiedniego organu o udzielenie informacji. Jeżeli zatem organ umieścił informację w BIP, to wówczas nie jest zobowiązany do jej przekazania na wniosek, jednak powinien poinformować wnioskodawcę, gdzie znajduje się taka informacja, bowiem adres Biuletynu Informacji Publicznej i sposób zapoznania się z rejestrem jego zmian mieści się w pojęciu informacji publicznej.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Prezes Sądu, w ustawowym terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, stosownie do w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udzielił skarżącemu kasacyjnie odpowiedzi, podając sygnatury akt spraw, w których wydano orzeczenia wraz z uzasadnieniem oraz poinformował, że informacja, której żąda znajduje się w Portalu Orzeczeń. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest już stanowisko, że Portal Orzeczeń jest elementem Biuletynu Informacji Publicznej, co uprawnia właściwe organy do załatwiania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w postaci orzeczeń sądów przez poinformowanie o możliwości zapoznania się z nimi na właściwych stronach BIP.

Skoro w niniejszej sprawie żądana przez skarżącego kasacyjnie informacja publiczna została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, to nie mógł mieć w sprawie zastosowania przepis art. 14 ust. 1 u.d.i.p.

Nie ma znaczenia, że nie wszystkie orzeczenia były udostępnione w BIP w dniu złożenia wniosku. Ważne jest natomiast to, że wszystkie żądane przez skarżącego kasacyjnie orzeczenia były dostępne w BIP w dniu zawiadomienia go przez organ.

Reasumując, działanie podmiotu zobowiązanego w niniejszej sprawie wypełniło obowiązek udostępnienia informacji publicznej na wniosek. Skarżący kasacyjnie nie może oczekiwać, że żądane przez niego orzeczenia, które w formie zanonimizowanej opublikowane są w ogólnodostępnym Portalu Orzeczeń Sądu, o czym został poinformowany w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., dodatkowo będą mu przesyłane w innej formie. Jeżeli zatem organ udostępnił żądaną informację w drodze jej upublicznienia i stała się ona ogólnodostępna, to – jak już wyżej wskazano – wykluczona jest możliwość dodatkowego jej udostępnienia w formie przesłania kopii lub zapisu na płycie CD lub DVD. Podniesiona przez skarżącego kasacyjnie okoliczność, iż przebywa w zakładzie karnym i w związku z tym nie ma nieograniczonego dostępu do Internetu jest prawnie irrelewantna dla oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o przyznaniu ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego kasacyjnie należnego od Skarbu Państwa wynagrodzenia z tytułu udzielenia prawa pomocy, albowiem przyznawane jest ono przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 P.p.s.a.