Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1008/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 235
journal: Dz.U. 2019 poz 1040
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - t.j.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki z o. o. A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 797/19 w sprawie ze skargi Spółki z o.o. A na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 797/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Spółki z o.o. A na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (zwanego dalej: PWIS) z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...]. Poddaną kontroli Sądu I instancji decyzją, PWIS na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późno zm, zwanej dalej: k.p.a.), art. 235¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy (Dz. U. z 2019 roku poz. 1040, zwanej dalej: k.p.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367, zwanego dalej: rozporządzeniem) po rozpatrzeniu odwołania Spółki z o.o. A utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. (zwanego dalej: PPIS) z [...] marca 2019 r. nr [...] stwierdzającą u E.S. chorobę zawodową: przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p.

W skardze kasacyjnej Spółki z o.o. A zaskarżyła ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie:

1. art. 235¹ k.p. poprzez błędną wykładnię i uznanie za prawidłowe ustaleń organu II instancji, iż "dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały;

2. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 oraz 84 k.p.a. przejawiające się w tym, że w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, Sąd zastąpił brak dokonanej przez organ oceny środka dowodowego w postaci orzeczenia lekarskiego, własną, nieprawidłową oceną;

3. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd uznał stan faktyczny za prawidłowo ustalony, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenie lekarskie, okazało się być niewystarczająco uzasadnione i budzące wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść skarżącego. Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącego. Sąd wreszcie nie dostrzegł, że wniosek o uzupełnienie materiału dowodowego został bezzasadnie oddalony przez organ II instancji oraz że organ II instancji nie ustosunkował się do znacznej części podnoszonych przez skarżącą zarzutów;

4. art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, będącą wynikiem braku skontrolowania czy stan faktyczny został ustalony przez organ administracji zgodnie ze stanem rzeczywistym;

5. § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia poprzez uznanie orzeczenia lekarskiego, w oparciu o które organ wydał decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej, za prawidłowe formalnie, mimo iż zostało ono wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby;

6. § 8 ust. 2 rozporządzenia poprzez błędne przyjęcie, że w toku postępowania administracyjnego nie ujawniły się żadne okoliczności, które uzasadniałyby konieczność uzupełnienia orzeczenia lekarskiego.

Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazała, że nie sposób zgodzić się z oceną Sądu, iż organy inspekcji sanitarnej wydając decyzje w przedmiotowej sprawie nie dopuściły się naruszenia reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7, art. 77, 107 § 3 i art. 80 k.p.a. jak i w § 8 ust. 2 rozporządzenia bowiem orzekając o chorobie zawodowej, organ inspekcji sanitarnej winien mieć na względzie, iż orzeczenie uprawnionego lekarza, co do rozpoznania choroby zawodowej jest również środkiem dowodowym w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 64 k.p.a. Sąd I instancji nie dostrzegł, iż organ w żaden sposób nie odniósł się do kwestii formalnej prawidłowości wydanego przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie nie wskazuje kiedy doszło do powstania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, co ma zasadnicze znaczenie w perspektywie poz. 20/1 załącznika do rozporządzenia stanowiącego, że okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - wynosi 1 rok. Opinia lekarska nie zawiera żadnego odniesienia do ewentualnych pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka. Nie wskazano jakie są to czynniki, a także nie przeprowadzono żadnych badań, pozwalających na ich wykluczenie. Orzeczenie lekarskie przywołuje również fakt przeprowadzenia badań neurologicznych, bez opisu rodzaju badań, wyników tychże oraz wniosków, jakie wypływają z ich przeprowadzenia. Orzeczenia wskazuje, że lekarze orzecznicy nie zapoznali się z wnioskowaną przez skarżącą dokumentacją medyczną E.S. z całego okresu jej zatrudnienia.

Z uwagi na specyficzne ukształtowanie postępowania w sprawach dotyczących stwierdzenia choroby zawodowej, jedyną możliwością zakwestionowania przez skarżącą ustaleń zawartych w opinii lekarskiej było złożenie wniosku o dokonanie odpowiednich czynności przez organ, który to wniosek został przez organ niezasadnie oddalony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed sądem pierwszej instancji.

Jako niezasadne Naczelny Sąd Administracyjny ocenił podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Sąd I instancji zasadnie ocenił, iż organy inspekcji sanitarnej nie dopuściły się naruszenia zasad postępowania dowodowego. W sposób wyczerpujący zebrały niezbędny materiał dowodowy i prawidłowo oceniły, że okoliczności faktyczne sprawy pozwalały na wydanie orzeczenia o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Z ustaleń dokonanych w toku postępowania administracyjnego wynika, że E.S. wykonywała pracę monotypową obciążającą kończyny górne w stawach nadgarstkowych podczas zatrudnienia w latach 1993-1997 w zakładzie Krawiectwo Produkcyjne [...] na stanowisku szwaczki oraz w latach 1997-2017 w Spółce z o.o. B na stanowiskach szwaczka, krawcowa. Została poddana badaniu uprawnionej jednostki orzeczniczej - Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., Poradni Chorób Zawodowych w S. W orzeczeniu lekarskim rozpoznano chorobę zawodową, przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienioną w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu. Z orzeczenia wynika, że E.S. od około 10 lat zgłaszała dolegliwości w obrębie kończyn górnych, a od 2008 r. pozostaje pod kontrolą Poradni Neurologicznej. Została skierowana na badanie ENeG [...] marca 2017 r., które wykazało cechy obustronnego zespołu cieśni nadgarstka w średnim stopniu zaawansowania, nieco silnie wyrażonego po stronie prawej. Badanie MR kręgosłupa szyjnego z [...] stycznia 2008 r. wykazało na poziomie C4-C5, C5-C6, C6-C7 wypukliny krążków i zmiany zwyrodnieniowe. Badanie ENeG z [...] września 2018 r. potwierdziło obustronny zespół cieśni w obrębie nadgarstka z przewagą po stronie prawej z dodatnimi objawami klinicznymi. Ocena narażenia, zawodowego dokonana na etapie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego wykazała, że przez około 20 lat pracy w spółce na stanowisku krawcowa szwaczka pracownica wykonywała w sposób monotypowy czynności wymagające powtarzalnych ruchów w nadgarstkach, co stwarzało ryzyko powstania neuropatii z uciski w zakresie nerwów pośrodkowych. Dokonano oceny dokumentacji medycznej z okresu narażenia zawodowego, która potwierdziła jednoznacznie neurograficzne cechy obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstków z przewagi kończyny prawej. Lekarze orzecznicy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy na podstawie danych z dokumentacji medycznej, informacji o narażeniu zawodowym, konsultacji neurologicznej stwierdzili, że brak jest istotnych pozazawodowych czynników ryzyka. Uznali też, że istnieją podstawy do rozpoznania co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem, przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstków. Dostrzec także trzeba, że organ odwoławczy uzupełnił materiał dowodowy, o dodatkową opinię Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., zawierającą stanowisko w zakresie argumentacji podniesionej przez skarżącą kasacyjnie, w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zaznaczyć należy, że organy inspekcji sanitarnej prowadzące postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej związane są treścią orzeczenia lekarskiego w zakresie poczynionych w nim ustaleń, dotyczących stwierdzonego schorzenia i jego przyczyn. Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (por. wyroki NSA z dnia 12 lutego 2013 r., II OSK 2492/12, z dnia 17 czerwca 2014 r., II OSK 118/13 oraz z dnia 19 stycznia 2017 r., II OSK 1056/15; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kontrola takiego orzeczenia nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego i ogranicza się do badania tego orzeczenia pod kątem formalnym.

Sąd I instancji zasadnie uznał, że organ odwoławczy w sposób wszechstronny oraz wnikliwy przeprowadził postępowanie dowodowe, a orzeczenie lekarskie wydane została na podstawie właściwie sporządzonej analizy narażenia zawodowego oraz dostępnej dokumentacji medycznej. Co istotne w kontekście stanowiska skarżącej kasacyjnie lekarze orzecznicy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, biorąc pod uwagę dane z wywiadu dokumentacji medycznej, informacje o narażeniu zawodowym, konsultację neurologiczną stwierdzili brak istotnych pozazawodowych czynników ryzyka. Mając to na uwadze, jako niezasadne Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 oraz 84 k.p.a., art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wzw. z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., a także § 6 ust. 1 i 2 i § 8 ust. 2 rozporządzenia.

Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 k.p.a. Przepis ten reguluje wymogi uzasadnienia wyroku. Wynika z niego, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. Dlatego też o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych warunków. Tego typu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się. Podkreślić trzeba, że w przedmiotowej sprawie Sąd I instancji wskazał podstawę prawną wyroku i logicznie wyjaśnił w dostatecznie jednoznaczny sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku jest zrozumiałe i nawiązuje do podstawy kontrolowanego przez Sąd I instancji postanowienia. Podnoszone przez skarżącą kasacyjnie okoliczności nie dowodzą naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., ale stanowią polemikę ze stanowiskiem prezentowanym w zaskarżonym wyroku. Wyrok został formalnie prawidłowo uzasadniony, a Spółka po prostu nie zgadza się z prezentowaną tam stanowiskiem Sądu I instancji. W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można jednak kwestionować trafności merytorycznej wyroku (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 910/20; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Niezasadny okazał się w końcu także zarzut błędnej wykładni art. 235¹ k.p. poprzez przyjęcie, że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały. W myśl art. 235¹ k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Ustawodawca wskazał zatem wprost, że dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej występuje, nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem. Przesłanka wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12, z dnia 13 marca 2019 r. sygn akt II OSK 993/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

-----------------------

6