Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 99/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Izabela Najda-Ossowska, po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E.F. i G. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Po 621/23 w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi W. sp. z o. o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego postanawia oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 21 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Po 621/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił dopuszczenia E.F. i G. F. (dalej: Wnioskodawcy) do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi W. sp. z o. o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 11 sierpnia 2023 r. w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego.

Odmawiając uwzględnienia wniosku, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wnioskodawcy nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym, ale wynik tego postępowania nie dotyczy ich interesu prawnego. Zaskarżona decyzja dotyczy bowiem jedynie interesu prawnego W. sp. z o. o. w K. któremu określono zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym. Sąd pierwszej instancji powołał się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I FPS 2/17, w którym wskazano, że interes prawny to interes osobisty, własny, indywidualny, znajdujący podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego i potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy. Stwierdzenie interesu prawnego polega na ustaleniu związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, wówczas nie można mówić o interesie prawnym strony, a więc także o statusie uczestnika postępowania na prawach strony. W związku z powyższym, w ocenie Sądu wnioskodawcy nie powołali się na żaden przepis prawa materialnego, z którego mógłby wynikać ich interes prawny w udziale w niniejszym postępowaniu.

Na powyższe orzeczenie Wnioskodawcy złożyli zażalenie, w którym wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, dopuszczenie ich do udziału w przedmiotowym postępowaniu. W ich ocenie, posiadają interes prawny, gdyż "(...) z urzędu Sądowi jest znane, że ten prowadzi identyczną sprawę o sygn. akt III SA/Po 29/23 w zw. z uznaniem Spółki F. za podatnika podatku akcyzowego i jako dokonującej nabycia wewnątrzwspólnotowego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu" oraz "Spółka S. nie wnosi sprzeciwu w zw. z przystąpieniem wspólników Spółki F. do udziału w postępowaniu Sygn. akt III SA/Po 621/23 w charakterze uczestnika.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1634 ze zm. zwana dalej: P.p.s.a.) osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Jeżeli jednak wynik postępowania sądowego nie dotyczy interesu prawnego osoby, o której mowa w ww. przepisie, a żąda ona dopuszczenia do udziału w postępowaniu, sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie, na które przysługuje zażalenie (art. 33 § 1a cytowanej ustawy). W myśl ponadto art. 33 § 2 P.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.

W ocenie Sądu, zasadniczą przesłanką dopuszczenia konkretnej osoby (podmiotu) do postępowania sądowego, jest ustalenie, czy posiada ona interes prawny, na który mogłoby oddziaływać orzeczenie zapadłe w postępowaniu, do którego zgłasza się jako uczestnik.

Pojęcie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony, nie zostało ustawowo zdefiniowane. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje uprawnienia (zob. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Interes prawny to zatem taki interes, który jest chroniony przez prawo, a ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcia zaistniałego zagrożenia. Aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (por. J. Borkowski w. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224 i n.).

Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, w ramach którego podmiot jakkolwiek pozostaje bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie można wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności od organu administracji. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że interes faktyczny to interes indywidualny, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez obowiązujące prawo (W. Jakimowicz, Publiczne prawa podmiotowe, Zakamycze 2000, s. 126). Stwierdzenie interesu prawnego polega na ustaleniu związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, wówczas nie można mówić o interesie prawnym strony, a więc także o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1876/99, niepubl.).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wnioskodawcy nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie, a wynik postępowania nie dotyczy ich interesu prawnego. Przekonanie wnioskodawców, że z uwagi na to, że przed Sądem pierwszej instancji zawisła tożsama sprawa zainicjowana ich skargą w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego i w związku z tym mogą stać się uczestnikami postępowania w niniejszej sprawie jest nieuprawnione.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że brak jest norm prawnych, w oparciu o które wnioskodawcy mogliby wywodzić swój interes prawny w prowadzonym postępowaniu, a wskazane okoliczności nie uzasadniają dopuszczenia ich do udziału w charakterze uczestnika postępowania. Do uznania za uczestnika postępowania i dopuszczenia do udziału w sprawie na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a., a w konsekwencji uznania, że wnioskujący powinni brać udział w postępowaniu nie wystarczy przekonanie o tożsamości wszczętych postępowań przed organem. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja w żaden sposób nie dotyczy praw i obowiązków wnioskodawców i tym samym rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji co do Skarżącej nie będzie miało wpływu na ich interes prawny.

Podkreślić również wymaga, że w orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego. Z tego względu interes prawny nie istnieje w sytuacjach, w których dopiero kolejne skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu, pośrednio wpływają na sytuację prawną drugiego podmiotu, wynikającą z zastosowania w stosunku do niego innej już normy prawnej. Interes prawny musi być nadto aktualny, a nie ewentualny. Poza tym, tak określony interes prawny musi być "własny", osobisty, indywidualny, czyli nie można go wywodzić z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie związki pomiędzy tymi podmiotami byłyby związkami o charakterze prawnym (por. J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95, OSP 1997 nr 4 poz. 83A).

Mając na uwadze całokształt przedstawionych okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sprawie niniejszej nie doszło do naruszenia przepisów postępowania przy rozpatrywaniu wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu i w konsekwencji, stosownie do treści art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 u.P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.