Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 380/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi W. W. i P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 30 kwietnia 2024 r. nr SKO.412/11/12/2024 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży (dalej: "Kolegium", "SKO", "organ odwoławczy") decyzją z dnia 30 kwietnia 2024 r., nr SKO.412/11/12/2024, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Grajewo (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") z dnia 1 marca 2024 r. nr: R.6220.18.2015 ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu na działce nr ewid. [...], obręb S., gmina Grajewo.

Decyzje wydane zostały przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Wnioskiem z 5 sierpnia 2015 r. E. Sp. z o.o. Spółka komandytowa ul. [...] [...] G. (dalej: "spółka", "inwestor" lub "wnioskodawca") wystąpiła o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia obejmującego tj. ok. 1435,15 DJP wraz z infrastrukturą towarzyszącą: dwoma zbiornikami na ścieki bytowe o pojemności 10 m3 każdy, dwunastoma silosami na paszę o pojemności 22,5 Mg każdy, sześcioma zbiornikami na wodę z mycia kurników o pojemności 10 m3 każdy, wagi najazdowej, składu opału, kotłowni z zapleczem socjalnym, agregatu prądotwórczego, zbiornika ppoż. Jednocześnie Inwestor przedłożył raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Decyzją z 11 lutego 2016 r., nr R.6220.18.2015, Wójt ustalił środowiskowe uwarunkowania dla realizacji planowanego przedsięwzięcia, którą SKO, decyzją z 11 marca 2016 r., nr SKO.412/5/2016, uchyliło w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzja ta została jednak zaskarżona i uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku (dalej: "WSA w Białymstoku" lub "WSA") z dnia 27 października 2016 r. (sygn. II SA/Bk 295/16), który stwierdził, że organ odwoławczy nie wykazał przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, a nie przepisów procesowych.

Po ponownym rozpoznaniu odwołania oraz wzięciu pod uwagę argumentacji WSA w Białymstoku, Kolegium decyzją z 3 stycznia 2017 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja ta jednak została zaskarżona do WSA w Białymstoku, który nie dopatrując się naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej, wyrokiem z 6 kwietnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Bk 159/17) uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. WSA, nie podzielając stanowiska skarżącego, że raport nie zawiera wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wskazał, że mogą zaistnieć takie sytuacje, gdy wariant proponowany przez inwestora bądź wariant alternatywny pokryje się z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska. Wariantowanie ma służyć znalezieniu właściwych proporcji pomiędzy interesem wnioskodawcy, interesem innych osób oraz interesem publicznym. Analiza wariantowa może być przeprowadzona w różnym kontekście, np.: lokalizacyjnym, technicznym, technologicznym.

Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej wywiedzionej przez P. W. wyrokiem z 21 lutego 2018 r. (sygn. akt II OSK 1871/17) uchylił ww. wyrok WSA oraz zaskarżoną decyzję Kolegium z 3 stycznia 2017 r. W wyroku tym NSA ocenił jako uzasadnione dwa zarzuty kasacyjne: naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - NSA wskazał, że przedłożony raport nie realizuje obowiązku przedstawienia trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia, w tym nie przedstawia racjonalnego wariantu alternatywnego ani wariantu najkorzystniejszego dla środowiska oraz naruszenia art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu, który wymaga aby podmiot prowadzący m.in. chów lub hodowlę drobiu powyżej 40 000 stanowisk posiadaczem i na których prowadzi uprawę roślin, a pozostałe 30% może zbyć w sposób określony w art. 3 ust. 3, tj. do bezpośredniego rolniczego wykorzystania, na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Tymczasem raport nie przewiduje zagospodarowania przez podmiot, który prowadzi hodowlę drobiu, co najmniej 70% części gnojowicy na użytkach rolnych, których jest posiadaczem i na których prowadzi uprawę roślin, co stanowi naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o nawozach i nawożeniu.

Ponownie rozpoznając odwołanie od decyzji z 11 lutego 2016 r., SKO decyzją z 12 czerwca 2018 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę Wójtowi do ponownego rozpoznania.

Decyzją z 20 maja 2019 r. Wójt ustalił środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia, które to rozstrzygnięcie SKO utrzymało w mocy decyzją z 1 lipca 2019 r. Po rozpoznaniu skargi na tę decyzję, WSA w Białymstoku wyrokiem z 27 lutego 2020 r. (sygn. akt II SA/Bk 583/19) uchylił decyzję SKO i poprzedzającą ją decyzję Wójta. WSA wskazał, że "w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ I instancji dokona zatem analizy aneksowanego raportu i wszystkich przedstawionych w nim wariantów, oceni czy racjonalne warianty alternatywne wskazane przez inwestora spełniają cechy takich wariantów w rozumieniu, jakie przedstawił NSA w sprawie II OSK 1871/17, dokona wyboru z uwzględnieniem zasady prewencji a przede wszystkim swój wybór uzasadni w sposób odpowiadający wymaganiom art. 107 § 3 k.p.a."

Wójt decyzją z 26 listopada 2020 r. nr R.6220.18.2015 ponownie ustalił środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia. Po rozpatrzeniu odwołania W. W. i . W. Kolegium decyzją z 13 stycznia 2021 r. nr SKO.412/54/5 5/2020 uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzji SKO sprzeciwiła się spółka. WSA w Białymstoku wyrokiem z 12 marca 2021 r. (sygn. akt II SA/Bk 102/21) oddalił sprzeciw, w pełni przyznając słuszność orzeczeniu Kolegium i, popierając stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji WSA, stwierdził niezrealizowanie przez organ I instancji wytycznych NSA ze sprawy II OSK 1871/17 oraz WSA w Białymstoku ze sprawy II SA/Bk 583/19 w zakresie wszechstronnej oceny przedstawionych wariantów oraz wyjaśnienia kwestii oddziaływania uciążliwości odorowych w kontekście zasady prewencji środowiskowej. Nadto uznając, że nie została przed organem I instancji wyjaśniona istota sprawy, czyli wybór wariantu najbardziej optymalnego dla środowiska.

Decyzją z 30 grudnia 2022 r., nr R.6220.18.2015, Wójt po raz kolejny ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Po rozpatrzeniu odwołania W. W. i . W. SKO decyzją z 6 lutego 2023 r. nr SKO.412/2/3/2023 uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Tej decyzji Kolegium sprzeciwiła się Spółka. WSA w Białymstoku wyrokiem z 3 kwietnia 2023 r. (sygn. akt II SA/Bk 167/23) oddalił sprzeciw. Sąd podzielił stanowisko SKO, że kluczową kwestią jest związanie organów oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu, co w przedmiotowej sprawie oznacza, że orzekające organy nie mogą formułować ocen prawnych nowych, sprzecznych ze stanowiskiem zajętym przez NSA i WSA, a organ I instancji przy rozpoznawaniu sprawy nie zastosował się do wszystkich wskazań zawartych w wydanych w tej sprawie wyrokach. Sąd wskazał, że sposób dokonania wariantowania i sposób jego oceny przez organ został zdeterminowany w niniejszej sprawie zarówno stanowiskiem NSA jak i WSA, tymczasem brak w raporcie, jako odrębnego, wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Nadto sąd podzielił uznanie SKO, że skoro uciążliwość odorowa jest przedmiotem protestów okolicznych mieszkańców, to ta uciążliwość powinna stanowić podstawowe kryterium identyfikacji wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, zaś wariantem najbardziej zasadnym jest ten, który przyniesie najmniej szkód środowisku. W związku z czym istniała konieczność weryfikacji wszystkich elementów treści raportu pod kątem wymagań stawianych przed tego rodzaju dokumentem przepisami ustawy środowiskowej. Z tego względu, jako zasadne, WSA uznał zlecenie sporządzenia opinii dotyczącej raportu oddziaływania na środowisko, podzielając stanowisko Kolegium o nieusunięciu przez Inwestora wszystkich braków wskazanych w opinii oraz braku oceniony i analizy przez organ I instancji zastrzeżeń i uwag do raportu sformułowanych w opinii, w czym zdaniem sądu, Kolegium dostrzegło, istotny brak postępowania wyjaśniającego i konieczność jego powtórzenia w I instancji. WSA przy tym nakazał rozważyć aktualizację raportu.

Decyzją z 1 marca 2024 r., nr R.6220.18.2015 Wójt, na podstawie art. 71 ust 2 pkt 1, art. 72 ust. 1 pkt 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 77, art. 79 ust. 1, art. 80 ust. 1 i 2, art. 81, 82, 83 i art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt. 1 oraz ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 353, dalej jako: "u.o.o.ś." lub "ustawa środowiskowa"), a także § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71, dalej jako: "rozporządzenie"), art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839) w związku z art. 104 k.p.a. ustalił środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia.

W punkcie 1 sentencji decyzji organ I instancji określił rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia. Następnie przedstawił zakres planowanego przedsięwzięcia. W punkcie 2 sentencji określił warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji (ppkt. 2.1.) eksploatacji (użytkowania) przedsięwzięcia (ppkt. 2.2). Następnie, w 3 podpunktach punktu 3 sentencji decyzji, organ I instancji określił wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.o.o.ś., w szczególności w projekcie budowlanym. W kolejnych punktach Wójt stwierdził, że przedsięwzięcie nie zalicza się do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii (pkt 4 sentencji), wykluczył (pkt 5 sentencji) możliwość transgranicznego oddziaływania na środowisko, dlatego postanowił nie określać wymogów w tym zakresie. W punkcie 6 określił szacunkowe zapotrzebowanie na energię elektryczną i wyposażenie w agregat prądotwórczy. W punkcie 7 uznał, że planowane przedsięwzięcie nie spowoduje szkód w środowisku, które wymagałyby naprawy przez kompensację przyrodniczą. Następnie w pkt 8 sentencji Wójt określił działania mające na celu zapobieganie, ograniczanie oraz monitorowanie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia. W punkcie tym nałożył obowiązek przedłożenia analizy porealizacyjnej w zakresie kontrolnych pomiarów poziomu hałasu na najbliższych terenach objętych ochroną akustyczną. W kolejnych punktach nie stwierdził: konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania (pkt 9); ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (pkt 10).

W obszernym uzasadnieniu, w pierwszej części jego części, organ I instancji szczegółowo zrelacjonował dotychczasowy przebieg przeprowadzonego postępowania w sprawie. W dalszej zaś części wskazał, że biorąc pod uwagę wskazania WSA i SKO Wójt pismem z 20 lipca 2023 r. wezwał inwestora do ujednolicenia i uzupełnienia raportu o odziaływaniu na środowisko. Pismem z 24 lipca 2023 r. Spółka zawnioskowała o zawieszenie postępowania do 1 grudnia 2023 r. Postanowieniem z 27 lipca 2023 r. Wójt zawiesił postępowanie zgodnie z żądaniem. W dniu 1 grudnia 2023 r. Spółka przedłożyła uzupełniony i ujednolicony raport dla przedmiotowej inwestycji. Inwestor ostatecznie przestawił następujące warianty przedsięwzięcia:

- wariant proponowany przez wnioskodawcę – polegający na budowie fermy drobiu wraz z infrastrukturą towarzyszącą, zlokalizowanej na działce nr geod. [...], obręb S.. Według założeń tego wariantu zostanie wykonanych 6 kurników, każdy o powierzchni zabudowy równej 3533,31 m2 i powierzchni hodowlanej 3373,2 m2. Infrastrukturę dodatkową stanowić będą waga najazdowa, skład opału, kotłownia z zapleczem socjalnym, agregat prądotwórczy, 12 szt. silosów na paszę o poj. 22,5 Mg każdy, 6 szt. zbiorników na wody z mycia kurników o poj. 10 m3 każdy, 2 szt. zbiorników na ścieki bytowe o poj. 10 m3 każdy, zbiornik ppoż. (w przypadku niewystarczającego ciśnienia w sieci wodociągowej). Planowana ferma drobiu zaopatrywana będzie w wodę z wodociągu gminnego. Technologia funkcjonowania planowanej inwestycji polegać będzie na hodowli drobiu o kierunku użytkowania mięsnego (brojlera) w systemie ściółkowym. Kurniki zasiedlane będą jednodniowymi pisklętami z inkubatomi, o średniej wadze pisklęcia ok. 40 - 60 g. Kurczaki będą przebywać w kurnikach przez okres 6 tygodni. Po 5 tygodniu chowu (osiągając masę ciała około 1,8-2,2 kg) zdejmowana będzie cześć obsady (ok. 25% obsady początkowej), a pozostałe kurczaki hodowane będą do masy ok. 2,5 kg. Po zakończeniu każdego cyklu hodowlanego kurczaki będą kierowane na rzeź. W tym czasie budynki inwentarskie - kurniki opróżniane będą z pomiotu (sprzątanie na sucho), myte wodą (mycie tylko wodą przy użyciu myjki ciśnieniowej) a następnie dezynfekowane i przygotowywane do następnego cyklu. Okres dezynfekcji kurników będzie wynosić ok. 1 tygodnia. W pierwszej kolejności sprzątanie kurników będzie odbywać się na sucho (zbierany pomiot przekazywany będzie do biogazowni lub do produkcji podłoża pod uprawę pieczarek). Po zgarnięciu pomiotu będzie następować mycie pomieszczeń hodowlanych wodą, przy użyciu myjki ciśnieniowej. Planowana ferma drobiu zaopatrywana będzie w wodę z wodociągu gminnego. Powstające wówczas wody z mycia kurników mają parametry rozcieńczonej gnojowicy. Kolejnym etapem sprzątania kurników jest dezynfekcji wykonywana poprzez zamgławianie pomieszczeń przy użyciu środków dezynfekujących. Pełny cykl hodowlany wraz z dezynfekcją kurników wynosić będzie 49 dni. W ciągu roku przeprowadzonych zostanie maksymalnie 7,42 pełnych cykli hodowlanych (8 wstawień kurczaków). W poszczególnych kurnikach zasiedlanie, kierowanie do uboju oraz dezynfekcja odbywać się będą równolegle w tym samym czasie. Ferma będzie korzystać z gotowych mieszanek paszowych stosowanych w odchowie brojlerów.

- wariant alternatywny, w ramach którego zostanie wykonanych 5 kurników, każdy o powierzchni: zabudowy równej 3533,31 m2 i powierzchni hodowlanej 3373,2 m2. Infrastrukturę dodatkową stanowić będą waga najazdowa, skład opału, kotłownia z zapleczem socjalnym, agregat prądotwórczy, 10 szt. silosów na paszę o poj. 22,5 Mg każdy, 5 zbiorników na wody z mycia kurników o poj. 10 m3 każdy, 2 szt. zbiorników na ścieki bytowe o poj. Po 10 m3, zbiornik ppoż. (w przypadku niewystarczającego ciśnienia w sieci wodociągowej). Planowana ferma w powyższym wariancie będzie funkcjonowała analogicznie, jak w wariancie inwestorskim.

- wariant najkorzystniejszy dla środowiska – polegający na jak najmniejszym oddziaływaniu na środowisko, którym w ramach planowanego przedsięwzięcia jest wariant chów ściółkowy w 5 budynkach z wentylacją mechaniczną oraz ogrzewanie budynków z zastosowaniem nagrzewnic gazowych, w którym przewidziano wykonanie 5 kurników, każdy o powierzchni: zabudowy równej 3533,31 m2 i powierzchni hodowlanej 3373,2 m2. Infrastrukturę dodatkową stanowić będą waga najazdowa, 30 nagrzewnic gazowych (po 6 w każdym kurniku), maksymalnie 8 zbiorników na gaz propan o pojemności 6400 m3 każdy (podziemnych lub naziemnych), agregat prądotwórczy, 10 szt. silosów na paszę każdy o poj. 22,5 Mg, 5 szt. zbiorników na wody z mycia kurników, każdy o poj. 10 m3, 2 szt. zbiorników na ścieki bytowe o poj. po 10 m3, zbiornik ppoż. (w przypadku niewystarczającego ciśnienia w sieci wodociągowej). Planowana ferma w powyższym wariancie będzie funkcjonowała analogicznie, jak w wariancie inwestorskim.

W zakresie każdego z wariantów wnioskodawca w Raporcie uzasadnił ich wybór. Uzasadnieniem wariantu proponowanego przez wnioskodawcę jest spełnianie przez wariant standardów jakości środowiska, a w szczególności norm w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz emisji hałasu. Wariant ten pozwala zarówno na osiągnięcie celu ekonomicznego inwestora jak również pozwala w pełni zabezpieczyć środowisko przed znaczącym negatywnym oddziaływaniem przedsięwzięcia, co potwierdzają wykonane obliczenia rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń oraz propagacji hałasu. Uzasadnieniem wariantu alternatywnego jest fakt, że zrezygnowanie z 1 budynku do chowu drobiu spowoduje zmniejszenie oddziaływania na środowisko inwestycji w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza, emisji odorów oraz emisji hałasu. Wariant ten podyktowany jest także koniecznością załagodzenia konfliktów społecznych, które pojawiły się w czasie przeprowadzania analizy oddziaływania na środowisko. Uzasadnieniem wariantu najkorzystniejszego dla środowiska jest znacząco niższa emisja zanieczyszczeń ze spalania gazu niż ze spalania paliwa stałego (węgla). Ogrzewanie gazowe charakteryzuje się mniejszym oddziaływaniem na środowisko niż ogrzewanie oparte na spalaniu paliwa stałego.

Wójt dokonał analizy wszystkich wariantów pod względem oddziaływania na środowisko oraz rodzajów i wielkości emisji wynikających z funkcjonowania inwestycji i uznał, że zarówno zużycie surowców, wytwarzanie odpadów, produktów ubocznych, jak i emisja do powietrza substancji (tj. pyły, dwutlenek siarki, tlenek węgla, dwutlenek azotu) są najniższe w wariancie najkorzystniejszym dla środowiska proporcjonalnie do zmniejszonej skali planowanego przedsięwzięcia. Analizując również bezpośredni i pośredni wpływ na środowisko zaproponowanych wariantów, w tym na zdrowie, warunki życia ludzi i uznał, że zaproponowany przez inwestora wariant najkorzystniejszy dla środowiska charakteryzuje najmniejsze zapotrzebowanie na zasoby środowiska i najniższy poziom emisji decydujący o odziaływaniu na środowisko. W związku z powyższym, za zgodą wnioskodawcy, wyrażoną w piśmie z 15 lutego 2024 r. organ I instancji wskazał w decyzji z 1 marca 2024 r. nr R.6220.18.2015, wariant najkorzystniejszy dla środowiska jako wariant dopuszczony do realizacji. Zdaniem Wójta wskazany do realizacji wariant przedsięwzięcia najkorzystniejszy dla środowiska, po uwzględnieniu wymogów budowlanych oraz zastosowaniu przedstawionych przez inwestora rozwiązań będzie charakteryzował najmniejszy spośród porównywanych wariantów wpływ na środowisko, a wybrane rozwiązania należy uznać za najkorzystniejsze.

Odwołania (o identycznej treści) od decyzji organu I instancji z 1 marca 2023 r. złożyli W. W. i P. W., którzy decyzji Wójta zarzucili m.in. naruszenie przepisu prawa materialnego, to jest art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przedłożony przez inwestora raport o oddziaływaniu na środowisko jest spójny, logiczny i przekonujący, a także zupełny zarówno pod względem prawnym i merytorycznym, w sytuacji gdy wariantowanie inwestycji przez wnioskodawcę jest jedynie pozorne.

Decyzją z 30 kwietnia 2024 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że z punktu widzenia art. 71 ust. 2 pkt 1 oraz art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust 1 pkt 1 u.o.o.ś. istotne znaczenie w sprawie miało ustalenie, do jakiej kategorii przedsięwzięć zalicza się planowana inwestycja wnioskodawcy, albowiem dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest obligatoryjne (art. 59 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś.), zaś dla przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o ile obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 u.o.o.ś. (art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.o.ś.). Decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, o jakiej mowa w art. 80 ust. 1 u.o.o.ś. można wydać tylko wówczas, gdy organ wcześniej ustali, że planowane przedsięwzięcie zalicza się do przedsięwzięć, o jakich mowa w art. 59 tej ustawy.

Kolegium podkreśliło, że w przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, iż planowane przedsięwzięcie będzie polegać na budowie fermy drobiu o obsadzie nie przekraczającej 1435,152 DJP, to z powyższych względów planowane przedsięwzięcie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia. Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia musiało zostać poprzedzone sporządzeniem raportu o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (dalej: "raport").

Przesłanki, które winny być wzięte pod uwagę przez organ wydający decyzję w sprawie środowiskowych uwarunkowań zostały określone między innymi w przepisach art. 80 i art. 81 u.o.o.ś. Zdaniem SKO należy mieć także na uwadze, że przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko według art. 3 ust. 1 pkt 8 u.o.o.ś. rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: - weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, - uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, - zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

SKO podkreśliło, że zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie miała również kwestia związania organów administracji orzekających w sprawie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu i oznacza, że organy obu instancji nie mogą formułować ocen prawnych nowych, sprzecznych ze stanowiskiem zajętym przez: NSA w wyroku z 21 lutego 2018 r. (sygn. akt II OSK 1871/17); WSA w Białymstoku w kolejnych wyrokach z 27 lutego 2020 r. (sygn. akt II SA/Bk 583/19), 12 marca 2021 r. (sygn. akt II SA/Bk 102/21) i 3 kwietnia 2023 r. (sygn. akt II SA/Bk 167/23). SKO zauważyło, że mając na uwadze wskazania zawarte w ww. wyrokach sądowych Wójt pismem z 20 lipca 2023 r. wezwał inwestora do ujednolicenia i uzupełnienia raportu o odziaływaniu na środowisko. W odpowiedzi wnioskodawca złożył uzupełniony i ujednolicony raport z 30 listopada 2023 r., w którym przedstawił trzy warianty: wariant proponowany przez wnioskodawcę, wariant alternatywny, wariant najkorzystniejszy dla środowiska.

Zgodnie z poglądem wyrażonym przez NSA w wyroku z 21 lutego 2018 r. i wyrokach WSA warianty przedsięwzięcia, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić, w jak najpełniejszym wymiarze. Sposób wariantowania został wypracowany w orzecznictwie sądów administracyjnych drogą wykładni przepisu art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy. Pomocne tu pozostają też wskazówki zawarte w poradniku Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska oraz Załączniku IV pkt 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. Z orzecznictwa oraz wymienionych dokumentów wynika, że wariantowanie w raporcie polega na przedstawieniu racjonalnych (rozsądnych) rozwiązań alternatywnych związanych z projektem, wielkością, skalą, lokalizacją, technologią przedsięwzięcia, porównaniu wpływu poszczególnych wariantów na środowisko oraz dokonania uzasadnionego wyboru jednej z opcji. Przy czym racjonalność wariantu oznacza, że wariant taki faktycznie mógłby zostać wybrany przez organ dokonujący oceny raportu zamiast wariantu zaproponowanego przez inwestora. Wariant racjonalny nie może mieć charakteru pozornego.

SKO wskazało także, że celem weryfikacji wszystkich elementów treści raportu pod kątem spełnienia wymagań stawianych przed raportem, ze szczegółową analizą wariantów planowanego przedsięwzięcia i ich oddziaływania na środowisko oraz pod kątem realizacji wskazań wynikających z wyroków sądowych zapadłych w sprawie oraz decyzji Kolegium z dnia 6 lutego 2023 r., organ I instancji zlecił dr. hab. A. K. sporządzenie merytorycznej oceny raportu. Ocena raportu okazała się pozytywna.

Kolegium nie stwierdziło, aby zakres raportu i jego treść nie pozwalały na prawidłową ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Złożony w sprawie i uzupełniony w toku postępowania raport może stanowić dowód w sprawie, gdyż jego treść pozwala na dokonanie samodzielnej oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko. Kolegium oceniając raport w wersji ujednoliconej pod kątem poprawności formalnej, tj. zgodności treści z przepisami określającymi sposób jego sporządzenia, logiki wywodów, weryfikacji sporządzenia przez osobę uprawnioną, ale i jego zawartości, pełnego odniesienia się do poszczególnych kwestii stwierdziło, że nie można odmówić mu przymiotu wiarygodności, ani też zakwestionować jego znaczenia dowodowego w sprawie i tego, że mógł on stanowić podstawę weryfikacji i oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko wyrażonej następnie w decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych. Zatem Kolegium za bezzasadne uznało kwestionowanie raportu przez odwołujących.

Ustawodawca określił precyzyjnie katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia. W ocenie Kolegium, żadna z tych przesłanek nie wystąpiła w niniejszej sprawie.

Dla analizowanego terenu przedsięwzięcia obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, przyjęty uchwałą nr 237/XLI/18 Rady Gminy Grajewo z 29 sierpnia 2018 r. w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi S., gmina Grajewo. Przedmiotowy plan obejmuje obszar o powierzchni 5,92 ha stanowiący działkę nr [...] w obrębie geod. S., a przedsięwzięcie w pełni odpowiada przeznaczeniu terenu ustalonemu w tym planie. Projekt planu został poddany strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko, w ramach której oceniono już skutki realizacji planu miejscowego uwzględniającego zagospodarowanie działki przewidujące utworzenie infrastruktury przeznaczonej do chowu drobiu w skali 1435 DJP odpowiadającej planowanemu przedsięwzięciu. W planie przewidziano obowiązek pełnego ogrodzenia o wysokości co najmniej 2 m i zieleni izolacyjnej (§ 5 ust. 4 pkt 1). Szczegółową w tym względzie analizę zgodności zawiera opinia (str. 4 i 5), którą Kolegium w pełni zaakceptowało włącznie ze stwierdzeniem, wynikającym przede wszystkim z raportu i powtórzonym w opinii, iż bez względu na wariant, przedsięwzięcie nie spowoduje znaczących zmian w środowisku poza terenem, do którego inwestor posiada tytuł prawny.

Zgodnie z art. 80 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś. decyzja organu I instancji jest zgodna z ustaleniami zawartymi w uzgodnieniu wydanym przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej RDOŚ) postanowieniem z 22 stycznia 2024 r., opinią Dyrektora Departamentu Ochrony Środowiska Urzędu Marszałkowskiego w Białymstoku nr DOS-VI.7030.4.2024.AP z 6 lutego 2024 r. oraz opinią Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Grajewie (dalej PPIS) nr 76/O/NZ/2022 z 28 października 2022 r. podtrzymaną pismem z 2 lutego 2024 r. nr NZ.7040.4.2024. Organ I instancji uwzględnił w decyzji wszystkie zalecenia wynikające z postanowienia RDOŚ, jak i opinii PPIS.

SKO wskazało, że z danych zawartych w raporcie wynika, że wielkość emisji nie będzie przekraczać dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu oraz wartości odniesienia substancji w powietrzu jednogodzinnych lub średniorocznych, w tym dopuszczalnych częstości przekroczeń określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz.U. z 2010 r. nr 16 poz. 87) poza terenem, do którego Inwestor posiada tytuł prawny. Z przedstawionych w raporcie izolinii i stężeń, uciążliwości związane z oddziaływaniem przedmiotowej inwestycji nie powinny być odczuwalne w odniesieniu do najbliższej zabudowy mieszkaniowej. Wykonane obliczenia rozprzestrzeniania zanieczyszczeń, w tym dla najbliższej zabudowy wykazały, że nie dojdzie do przekroczenia dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń.

W świetle powyższych ustaleń, zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo ustalił istotne okoliczności faktyczne sprawy, procedując w zgodzie z przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, co doprowadziło do określania środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego przedsięwzięcia i nie dawało podstaw do wydania decyzji kasacyjnej.

Przechodząc do kolejnego elementu postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Kolegium przeanalizowało przedmiotowe postępowanie pod kątem udziału w nim społeczeństwa. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji wypełnił dyspozycję art. 79 ust. 1 u.o.o.ś.

Po dokonaniu analizy dokumentacji, Kolegium wskazało, że eksploatacja przedsięwzięcia nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych stężeń jednogodzinnych i średniorocznych m.in. siarkowodoru i amoniaku określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. nr 16 poz. 87), poza terenem, do którego Inwestor posiada tytuł prawny, a w szczególności na działce [...].

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnieśli P. W. i W. W.(dalej jako: "skarżący"), w której zarzucili:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 62 ust. 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 71 i art. 72 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania przez organ I instancji oraz utrzymanie jej w mocy przez organ II instancji, wobec istnienia braku możliwości zapobieżenia istotnemu negatywnemu oddziaływaniu przedsięwzięcia na warunki życia ludzi, ze względu na przekroczenie stężeń maksymalnych amoniaku w każdym z aktualnie proponowanych wariantów (powyżej 400 pg/m3) na terenach, do których, inwestor nie ma tytułu prawnego, a w szczególności na terenach zamieszkałych przez ludzi, co stanowi samoistną podstawę do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań;

2) art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś w zw. z art 15 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1890) - poprzez jego niezastosowanie, bowiem organ II instancji orzekając w dacie 30 kwietnia 2024 r., a także organ I instancji w dacie 1 marca 2024 r., nie wzięły pod uwagę, że raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w aktualnej ujednoliconej wersji został opatrzony datą 30 listopada 2023 r., a zatem był sporządzony po wejściu w życie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. w brzmieniu aktualnie obowiązującym i opiera się (szczególnie w rozdziale 11 "opis wariantów..." - s. 64 i n.) na przepisie zdezaktualizowanym; co więcej również organy I i II instancji w uzasadnieniu do skarżonej decyzji analizowały prawidłowość sporządzenia raportu z uwzględnieniem przepisu nieobowiązującego w dacie orzekania, co może być uznane za rażące naruszenie prawa, a co najmniej stanowi oczywiste naruszenie prawa materialnego;

3) z ostrożności - art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś w brzmieniu sprzed 16 października 2023 r., tj. w brzmieniu faktycznie zastosowanym przez organ, w zw. z art. 170 i 190 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że przedłożony raport o oddziaływaniu na środowisko jest spójny, logiczny i przekonujący, a także zupełny pod względem prawnym i merytorycznym, w sytuacji, gdy przedstawiono trzy warianty, z których:

- wariant inwestorski nie powinien być w ogóle brany pod uwagę jako wariant realny, ze względu na fakt, że przewiduje on przekroczenie stężeń maksymalnych amoniaku na terenach zamieszkałych przez ludzi, a wobec tego jego realizacja powoduje ewidentne zagrożenie dla życia i zdrowia łudzi (por. zarzut I pkt 1) oraz pkt II. uzasadnienia);

- wariant alternatywny i wariant najkorzystniejszy dla środowiska nie różnią się od siebie w żaden istotny, z punktu widzenia ochrony środowiska, bowiem jedyna technologiczna różnica między nimi polega na zmianie sposobu ogrzewania terenu inwestycji, co zgodnie z orzeczeniem NSA zapadłym wcześniej w niniejszej sprawie, którym związane są zarówno organy I i II instancji oraz orzekający w sprawie sąd administracyjny, nie może na obecnym etapie sprawy uznane za racjonalną podstawę różnicowania wariantów,

co skutkuje przedstawieniem w sprawie zasadniczo jednego wariantu, a wobec tego, ani w świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. w brzmieniu sprzed 16 października 2023 r. ani nawet w świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. w brzmieniu aktualnie obowiązującym nie sposób uznać, że inwestor sprostał obowiązkowi przedstawienia wystarczającej liczby różniących się od siebie racjonalnych wariantów przedsięwzięcia, nie sposób również uznać, że organ prawidłowo ocenił raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;

4) art. 105a ust. 6 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478, dalej jako: p.w.) w zw, z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niedostrzeżenie przez organy I i II instancji braku wykazania zagospodarowania co najmniej 70% gnojowicy na użytkach rolnych, których inwestor jest posiadaczem, co wynika z następujących okoliczności:

- umowa dzierżawy (załącznik 10 do raportu) - nie jest wiążąca z dwóch powodów:

a. z samej treści umowy wynika, że jeśli inwestor nie uzyska pozwolenia na użytkowanie w terminie do 1 grudnia 2019 r., to umowa wygasa z mocy prawa, zatem umowa zgodnie z wolą stron wygasła ponad 4 lata przed wydaniem decyzji I instancji oraz decyzji II instancji,

b. wydzierżawiający nie jest samodzielnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości (działka [...], KW nr [...]), bowiem ten składnik majątkowy pozostaje we wspólności majątkowej małżeńskiej, wobec tego, że wydzierżawiający pozostaje w związku małżeńskim, w konsekwencji czego umowa tego typu zawarta bez zgody małżonka jest nieważna,

- inwestor powoduje się w raporcie na fakt, że "woda z mycia kurników będzie trafiała do biogazowni", jednak nie przedstawia żadnej potencjalnej biogazowni, do której miałby oddawać taki odpad z produkcji, jednocześnie nie przedstawia zawartej umowy lub umowy przedwstępnej odbioru takich odpadów;

a ze względu na powyższe Inwestor nie wykazał, że sprosta obowiązkowi wynikającemu z art. 105a ust. 6 p.w., a organy I i II instancji okoliczność tę pominęły;

II. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne i nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy i niedostrzeżenie błędu organu I instancji polegającego na błędnej analizie raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a w szczególności polegającej na niewykryciu następujących istotnych błędów:

- autorzy raportu nie podają metody wyliczenia maksymalnej obsady, która może być o 7589 szt. wyższa w każdym kurniku i wynosić 67387 szt.;

- w raporcie założone zużycie wody jest niemal dwukrotnie wyższe niż wartość maksymalna wskaźnika dla jednego brojlera w cyklu;

- błędnie wyliczono ilość powstającego obornika, który po weryfikacji kontrraportu wynosi 5618,3 Mg/rok, a nie tak jak wskazano w raporcie około 5083 Mg/rok;

- prawie 5-krotnie zaniżono ilość ściółki, która powinna być zużywana na fermie w celu dotrzymania wartości wskaźników emisji zanieczyszczeń - według kontrraportu powinno być to 1331,1 Mg, a jest 272Mg (wariant inwestorski) lub nawet 227 Mg . (wariant alternatywny i najkorzystniejszy) - wg tabeli 53 z raportu;

- w opisie oddziaływania na powietrze pominięto zagrożenia mikrobiologiczne;

- pominięto ocenę zagrożenia dla środowiska gruntowo-wodnego związaną z przechowywaniem środków odkażających, które występują w wysokich stężeniach;

- zapisy raportu nie odnoszą się do definicji ustawowej powierzchni ziemi i nie obejmują wszystkich czynników mogących mieć znaczący wpływ na oddziaływanie na powierzchnię ziemi, w tym depozycji amoniaku na powierzchni ziemi i magazynowania środków dezynfekcyjnych;

- wody opadowe i roztopowe z terenu fermy nie będą wodami czystymi, a odprowadzenie ich do gruntu spowoduje zanieczyszczenie wód gruntowych poprzez znaczne ilości związków azotu oraz ich migrację z wodami powierzchniowymi (spływ do rzeki E.) i podziemnymi;

- wniosek w raporcie o braku oddziaływania na dobra materialne w tym interesy osób trzecich został wysnuty na podstawie zaniżonego zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia;

- przedstawiony do opiniowania raport nie zawiera oceny oddziaływań wzajemnych pomiędzy poszczególnymi kompartymentami środowiska, a przez to nie spełnia wymagań formalnych nałożonych art. 66 ust 1 pkt. 6a lit. g u.o.o.ś.;

- planowane przedsięwzięcie będzie ingerowało w istniejący krajobraz, a zmiana krajobrazu będzie istotna wbrew temu, co deklarują autorzy raportu;

- budynki fermy będą jedynymi wielkokubaturowymi w tym obszarze, co pokazuje doskonale wizualizacja 3D wykonana na potrzeby analizy akustycznej. Rysunek ten oddaje skalę przedsięwzięcia i uwidacznia wielkość kurników na tle pól niemal pozbawionych drzew śródpolnych oraz istniejącego gospodarstwa na działce [...];

- w raporcie pominięto wysokie prawdopodobieństwo zapachowego oddziaływania przedmiotowej fermy dla mieszkańców domu na działce [...], które będzie wiązało się ze znaczącym negatywnym wpływem na zdrowie ludzi i warunki ich życia;

- zaproponowany zakres monitoringu nie jest adekwatny do możliwego oddziaływania przedsięwzięcia. Powinien obejmować także badania uciążliwości zapachowej (zgodnie z normą PN-EN 13725:2007 Jakość powietrza. Oznaczanie stężenia zapachowego metodą olfaktometrii dynamicznej);

- zaplanowane przedsięwzięcie nie spełnia wielu wymagań określonych w Decyzji Wykonawczej Komisji (UE) 2017/302 z dnia 15 lutego 2017 r. ustanawiającej konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do intensywnego chowu drobiu lub świń;

- przewidziana w raporcie technologia nie spełnia wymagań opisanych w art. 143 p.o.ś. - dotyczy to znacznej szkodliwości preparatów dla wód gruntowych i powierzchniowych, nawet w niewielkich ilościach;

- opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko dla oddziaływań skumulowanych, obejmuje oborę na działce nr ewidencyjny [...]i fermę drobiu na działce nr ewidencyjny [...] w S., pomija natomiast fermę drobiu na działce nr ewidencyjny [...] w K.. Do oceny oddziaływań przyjęto niewłaściwe wskaźniki emisji;

czemu dowodzi przedłożony wraz z niniejszą skargą K. autorstwa C., co świadczy o wadliwie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym poprzez niewyjaśnienie wielu istotnych zagadnień z zakresu ochrony środowiska i skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji;

2) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 $ 3 k.p.a. w zw. z art. 81 ust. 3 u.o.o.ś. w brzmieniu aktualnie obowiązującym w zw. z art. 545 ust. 1a p.w. - poprzez niedokładne i nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy i niedostrzeżenie błędu organu I instancji polegającego na zupełnym pominięciu analizy możliwości niespełnienia celów środowiskowych, o których mowa w art. w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 p.w., tj. celów środowiskowych dla JCWP, JCWPd, a także celów środowiskowych dla obszarów chronionych, w sytuacji gdy:

- obszar inwestycji znajduje się na terenie JCWPd przeznaczonym do poboru wody na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, a więc obszar chroniony w rozumieniu art, 16 pkt 32) lit. a) p.w.

- cała zlewnia JCWP stanowi obszar wrażliwy na eutrofizację wywołaną zanieczyszczeniami pochodzącymi ze źródeł komunalnych rozumianą jako wzbogacanie wód biogenami, w szczególności związkami azotu lub fosforu, powodującymi przyspieszony wzrost glonów oraz wyższych form życia roślinnego, w wyniku którego następują niepożądane zakłócenia biologicznych stosunków w środowisku wodnym oraz pogorszenie jakości tych wód,

co wskazuje na konieczność przeprowadzenia oceny wodnoprawnej w zakresie ryzyka niespełnienia w/w celów środowiskowych w zakresie JCWP i JCWPd - choćby w postępowaniu nie brał udziału właściwy organ PGWWP;

3) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a.. poprzez błędne ustalenie przez organ I instancji kręgu stron postępowania z urzędu i niewykrycie tego błędu przez organ II instancji, tj. nieuwzględnienie w katalogu stron postępowania co najmniej następujących osób: - P. B., - M. S., - T. G., - B. G., - H. G., - H. i J. S., - J. i J. G.;

co skutkowało pozbawieniem w/w osób możliwości aktywnego uczestnictwa w sprawie w charakterze strony, co może stanowić przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4) k.p.a.,

4) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 8 w zw. z art. 84 § 1 i 2 k.p.a.. poprzez oparcie decyzji przez organ I instancji oraz organ II instancji, na nieprawidłowo przeprowadzonym dowodzie stanowiącym niedopuszczalny substytut opinii biegłego, w postaci merytorycznej oceny raportu z 27 grudnia 2023 r. autorstwa dr hab. A. K., który to dowód:

- nie został prawidłowo wprowadzony do postępowania, w świetle art. 84 § 1 i 2 k.p.a. - brak postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłej, brak określenia tezy dowodowej, brak określenia jednoznacznych pytań i zadania biegłej, brak przeprowadzenia analizy występowania podstaw wyłączenia biegłego w trybie art. 24 k.p.a.;

- budzi realne wątpliwości co do jego legalności i obiektywizmu, w szczególności wobec faktu, że dr hab. A. K. brała udział w wydawaniu decyzji organu I instancji, co potwierdza zarówno obecna w aktach sprawy korespondencja mailowa między ekspertką, a pracownikiem organu, załączone do akt projekty decyzji komentowane przez ekspertkę, jak również rachunki i treść umów, z których wynika jednoznacznie aktywny udział ekspertki w sporządzeniu sentencji i uzasadnienia decyzji na wcześniejszych etapach postępowania;

co przy niekwestionowaniu merytorycznych kwalifikacji samej ekspertki ani też możliwości wykorzystania dowodu z opinii biegłego w sprawie co do zasady, powoduje naruszenie zasady prawdy obiektywnej, legalizmu i ogólnych zasad postępowania dowodowego, a w konsekwencji czyni dowód z opinii dr hab. A. K. niedopuszczalnym formalnie.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, uznając zarzuty skargi za nietrafne.

Uczestnik postępowania E. Sp. z oo. Sp. k. w G. wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia 23 sierpnia 2024 r. skarżący ustosunkowali się do stanowiska organu z odpowiedzi na skargę oraz stanowiska uczestnika z odpowiedzi na skargę i stwierdzili, że są one niezasadne.

W piśmie z dnia 28 sierpnia 2024 r. organ odwoławczy odniósł się do zarzutów skarżących z ich pisma z dnia 23 sierpnia 2024 r. i stwierdził, że są one niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozważania dotyczące zasadności skargi w rozpoznawanej sprawie rozpocząć należy od tego, że sprawa ta była już kilkukrotnie przedmiotem rozstrzygnięcia przed tutejszym Sądem oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

W przedmiotowej sprawie kluczowe jest związanie oceną prawną NSA sformułowaną w sprawie II OSK 1871/17, zarówno Wójta (jako organ I instancji) i Samorządowe Kolegium Odwoławcze (jako organ II instancji), ale także przez Sąd obecnie rozpoznający sprawę. W myśl bowiem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Powyższe należy rozumieć w ten sposób, że zarówno organy jak i sąd nie mogą formułować ocen prawnych nowych, sprzecznych ze stanowiskiem zajętym przez NSA, jak również są zobowiązane podporządkować się temu stanowisku. Ocena prawna może przy tym dotyczyć zarówno stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego lub procesowego, czy sposobu zastosowania konkretnego przepisu w danej sprawie. Związanie stanowiskiem NSA obejmuje również związanie wskazaniami co do dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 8 stycznia 2020 r., I OSK 403/19, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA).

W niniejszej sprawie NSA uchylając wyrok WSA w Białymstoku z 6 kwietnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Bk 159/17) oraz zaskarżoną decyzję dokonał wyczerpującej wykładni przepisów ustawy środowiskowej dotyczących przedstawienia w raporcie oddziaływania na środowisko wariantów realizacji przedsięwzięcia (art. 66 ust. 1 pkt 5 tej ustawy). Wskazał, że inwestor ma obowiązek wskazać wariant inwestorski, racjonalny wariant alternatywny oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru. NSA wyraźnie również zaznaczył w jakim celu te warianty są przedstawiane. Chodzi o realizację zasady prewencji, czyli wybór odpowiednich rozwiązań technicznych i technologicznych, które powinny się znaleźć w opisie wariantów, a które pozwolą rozpoznać i nie dopuścić do podjęcia działalności mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko. W ocenie Sądu zalecenia te zostały zrealizowane.

Analiza materiałów dowodowych zgromadzonych w aktach administracyjnych wskazuje, że znajduje się tam raport o oddziaływaniu na środowisko w wersji ujednoliconej, w związku z pismem Wójta z 20 lipca 2023 r. oraz decyzją SKO z 6 lutego 2023 r. W raporcie tym inwestor przedstawił następujące warianty przedsięwzięcia (s. 69 i następne ww. raportu):

- wariant proponowany przez wnioskodawcę - chów ściółkowy w 6 budynkach z wentylacją mechaniczną oraz ogrzewaniem na paliwo stałe;

- wariant alternatywny 5 - chów ściółkowy w 5 budynkach z wentylacją mechaniczną oraz ogrzewaniem na paliwo stałe;

- wariant najkorzystniejszy dla środowiska - chów ściółkowy w 5 budynkach z wentylacją mechaniczną oraz ogrzewanie gazowe.

Organ I instancji w decyzji z 1 marca 2024 r. ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu na działce nr ewid. [...], obręb S., gmina Grajewo, wskazując wariant najkorzystniejszy dla środowiska jako wariant dopuszczony do realizacji. SKO decyzją z 30 kwietnia 2024 r. utrzymało w mocy powyższą decyzję.

Strony nie kwestionowały faktu, że planowane przedsięwzięcie, które będzie polegać na budowie fermy drobiu o obsadzie nie przekraczającej 1435,152 DJP, kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Zgodnie z tą regulacją do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się chów lub hodowlę zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 DJP (współczynniki przeliczeniowe sztuk zwierząt na DJP są określone w załączniku do rozporządzenia). Dla kur przelicznik ten wynosi 0,004 co przy maksymalnej obsadzie w ilości 358788 szt. daje wartość wyżej wskazaną. Wobec powyższego przedmiotowa inwestycja stanowi przedsięwzięcie, którego realizacji musiała zostać poprzedzona przeprowadzeniem oceny jego odziaływania na środowisko, zatem wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia musiało zostać poprzedzone sporządzeniem raportu o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Przedmiotowa sprawa wielokrotnie wracała na wokandę Sądu. W opinii Sądu organy dokonały szczegółowej analizy raportu i w konsekwencji prawidłowo dokonały wyboru proponowanego przez inwestora wariantu. Należy pokreślić także, że przedstawione w raporcie warianty przedstawiają właściwe proporcje pomiędzy interesem wnioskodawcy, a interesem innych osób oraz interesem publicznym.

Jak słusznie wskazał organ odwoławczy raport zawiera w szczególności opis analizowanych wariantów, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego a także wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru (art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś.). W tym zakresie zostało wypełnione zalecenie zawarte w wyroku NSA z 21 lutego 2018 r., w którym sąd ten wskazał, że raport powinien zawierać opis przynajmniej trzech wariantów.

Ponadto podkreślenia wymaga, że raport określa przewidywane oddziaływanie na środowisko analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 6 u.o.o.ś.), jak również proponowanego przez wnioskodawcę wariantu, ze wskazaniem jego odziaływania na środowisko (art. 66 ust. 1 pkt 7 u.o.o.ś.). W tym zakresie zatem również zostały zrealizowane zalecenia NSA. W ocenie Sądu warianty te różnią się w sposób umożliwiający ocenę ich oddziaływania na środowisko. Sam inwestor w raporcie uzasadnił wybór każdego ze wskazanych wariantów. Uzasadnieniem wariantu proponowanego przez wnioskodawcę było spełnianie przez wariant standardów jakości środowiska, a w szczególności norm w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz emisji hałasu. Wariant ten pozwala zarówno na osiągnięcie celu ekonomicznego inwestora, jak również pozwala w pełni zabezpieczyć środowisko przed znaczącym negatywnym oddziaływaniem przedsięwzięcia, co potwierdzają wykonane obliczenia rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń oraz propagacji hałasu. Uzasadniając wariant alternatywny wskazano, że nastąpi tu rezygnacja z jednego budynku, co przełoży się na mniejsze oddziaływanie na środowisko (zmniejszenie emisji zanieczyszczeń, odorów czy hałasu). Wariant ten miał stanowić wyjście naprzeciw przeciwników inwestycji i załagodzić konflikt społeczny, związany z planowanym przedsięwzięciem. Organ jednak dokonał wyboru zaprezentowanego przez inwestora wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, która spośród zaprezentowanych rozwiązań charakteryzował się znaczącą niższą emisją zanieczyszczeń ze spalania gazu niż, proponowana w innych wariantach, emisja zanieczyszczeń związana ze spalaniem węgla.

Jak wskazał NSA w wyroku z 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1871/17, warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Jak podkreślił też WSA w Białymstoku w wyroku z 3 kwietnia 2023 r. (II SA/Bk 167/23) ustawodawca w żaden sposób nie definiuje racjonalnego wariantu alternatywnego. Pewne jest jednak, że opis analizowanych wariantów powinien być na tyle rzetelny i dokładny, by organ rozpatrujący sprawę mógł zbadać, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w wariancie alternatywnym. Przygotowanie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego wymaga każdorazowo przeprowadzenia indywidualnej oceny danego przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdyby ten wariant miał być zrealizowany (zob. wyrok NSA z 26 maja 2020 r., sygn. II OSK 3327/19, LEX nr 3012147).

Sposób wariantowania został wypracowany w orzecznictwie sądów administracyjnych drogą wykładni przepisu art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. Wariantowanie w raporcie polega na przedstawieniu racjonalnych (rozsądnych) rozwiązań alternatywnych związanych z projektem, wielkością, skalą, lokalizacją, technologią przedsięwzięcia, porównaniu wpływu poszczególnych wariantów na środowisko oraz dokonania uzasadnionego wyboru jednej z opcji. Racjonalność wariantu oznacza, że wariant taki faktycznie mógłby zostać wybrany przez organ dokonujący oceny raportu zamiast wariantu zaproponowanego przez inwestora. Nie może mieć także charakteru pozornego, a "alternatywność" oznacza, że wariant ten musi się różnić od wariantu proponowanego przez inwestora w zakresie oddziaływania na środowisko.

Celem weryfikacji raportu pod kątem spełnienia wszystkich wymagań organ I instancji zlecił sporządzenie oceny raportu osobie posiadającej wiedzę specjalistyczną - dr. n biol. A. B., która w opinii z 27 grudnia 2023 r. wskazała, że raport: - uwzględnia wszystkie wymagania nałożone przez ustawodawcę w świetle przepisu art. 66 u.o.o.ś.; - zawiera informacje pozwalające na analizę wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym zdrowie ludzi; - respektuje ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określającego przeznaczenie terenu oraz zasady jego zagospodarowania, którego przyjęcie poprzedzała już strategiczna ocena oddziaływania na środowisko uwzględniająca ujęty w planie rodzaj i skalę planowanego przedsięwzięcia; - ocenia wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko z uwzględnieniem trzech wariantów jego realizacji, które choć nie są zróżnicowane sposobem prowadzenia chowu drobiu a jedynie skalą i sposobem wytwarzania energii cieplnej i zostały uznane przez opiniującą za dopuszczalne i akceptowalne; - zasadniczo poprawnie formułuje wnioski dotyczące przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, które opiniująca oceniła jako nie stojące w rażącej sprzeczności do jej własnych; - spełnia zarówno wymogi formalne (ustawowe) jak i został sporządzony w sposób rzetelny, a jego wnioski są logiczną konsekwencją wywodów w nim zawartych zatem powinien zostać przyjęty, jako podstawowy dowód w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela stanowisko zajęte przez SKO zgadzając się, że raport zawiera informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 u.o.o.ś. oraz zawiera opis planowanego przedsięwzięcia, a sam zakres raportu i jego treść pozwoliły organom na prawidłową ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Oceniając sam raport Sąd wskazuje, że jest on zgodny z przepisami, wiarygodny i bez wątpienia mógł on stanowić podstawę weryfikacji i oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko wyrażonej w decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych.

Organy w wydanych decyzjach obszernie przedstawiły proponowane przez inwestora warianty i wskazały, że po dokonanej analizie pod względem oddziaływania na środowisko oraz rodzajów i wielkości emisji wynikających z funkcjonowania inwestycji wynika, że zużycie surowców, wytwarzanie odpadów, produktów ubocznych, jak i emisja do powietrza substancji (pyłów, dwutlenku siarki, tlenku węgla, dwutlenku azotu) jest niższa w wariancie najkorzystniejszym dla środowiska. Organy dokonały także analizy wariantów pod kątem ich wpływu na środowisko, zdrowie i warunki życia ludzi i uznały, że realizację przedsięwzięcia w wariancie najkorzystniejszym dla środowiska charakteryzuje najmniejsze zapotrzebowania na zasoby środowiska i najniższy pozom emisji decydujący o oddziaływaniu na środowisko. Organy uzyskały zgodę inwestora na realizację przedsięwzięcia w ww. wariancie. Należy zgodzić się z organami, że inwestor zmierzył się z przedstawionymi mu zaleceniami i w pełni je zrealizował. Nie można oczekiwać od planowanej inwestycji pozostania zupełnie nieodczuwalną dla otoczenia, jednak inwestor poczynił starania, aby stała się ona jak najmniej uciążliwa. Nie można zgodzić się z twierdzeniami skarżących, że skala przedsięwzięcia nie może stanowić wyłącznego kryterium. Skala jest bowiem zdecydowanie kryterium mającym największy wpływ na oddziaływanie inwestycji na środowisko i na najbliższe otoczenie. W ocenie Sądu skala przedsięwzięcia ma znaczący wpływ na wariantowanie, choć należy zgodzić się ze skarżącymi, że wariantowanie każdorazowo należy oceniać indywidualnie.

Zdaniem Sądu SKO słusznie wskazało także, że działka, na której planowana jest inwestycja objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przyjętym uchwałą nr 237/XLI/18 Rady Gminy Grajewo z 29 sierpnia 2018 r. w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi S., gmina Grajewo. Zgodnie z planem teren przedmiotowej działki został oznaczony symbolem PUR i jest przeznaczony pod zabudowę produkcyjno-usługową z zakresu rolnictwa specjalistycznego, w tym związaną z hodowlą, przetwórstwem rolno-spożywczym i inną działalnością gospodarczą, wraz z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi. Nie ma najmniejszych wątpliwości, że przedsięwzięcie odpowiada w pełni przeznaczeniu terenu ustalonemu w planie. SKO poddało projekt planu strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko, w zakresie której oceniono skutki realizacji planu miejscowego uwzględniającego zagospodarowanie działki przewidujące utworzenie infrastruktury przeznaczonej do chowu drobiu w skali odpowiadającej planowanemu przedsięwzięciu. W planie przewidziano także obowiązek pełnego ogrodzenia o wysokości co najmniej 2 m i zieleni izolacyjnej (§ 5 ust. 4 pkt 1). Szczegółowa analiza tego aspektu pojawiła się w zleconej przez organ opinii. Powyższe oznacza, że niezasadny jest zarzut skargi, że przedsięwzięcie będzie ingerowało w istotny sposób w istniejący krajobraz, zaburzając go. To plan miejscowy bowiem dopuścił takie przedsięwzięcie na tym terenie.

Należy zaakcentować, iż z treści ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku wynika, że ustawodawca określił precyzyjnie katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia. Wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia można odmówić jedynie w razie: niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2 u.o.o.ś.); odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii, przez organy o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej (art. 77 ust. 1 u.o.o.ś); braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1 u.o.o.ś), gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 u.o.o.ś).

Sąd dokonując kontroli legalności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, nie może abstrahować od wynikających z ustawy ram działania organu właściwego dla wydania decyzji. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest decyzją wydawaną na wniosek inwestora. Stąd też przyjmuje się, że wniosek - o ile spełnia wymogi przewidziane ustawą oraz zawiera wymagane załączniki - wiąże organ wydający decyzję. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Przedmiotowa sprawa wielokrotnie była przedmiotem rozpoznania przed WSA w Białymstoku, ale także NSA i należy uznać, że organy wyjaśniły wszystkie uprzednie niejasności i wydały decyzje odpowiadające prawu. Podkreślenia wymaga, że zarówno w każdej decyzji organu odwoławczego uchylającej kolejne decyzje organu I instancji, jak też w każdym prawomocnym wyroku czy to WSA w Białymstoku czy NSA, nakazywano organom czynienie konkretnych wyjaśnień i ustaleń i organy te się do tego stosowały. Decyzje końcowe organu I instancji i organu odwoławczego są zatem wynikiem wszystkich tych nakazów i zaleceń.

Odnosząc się do zarzutów skargi, należy uznać je za bezzasadne.

Pierwszy zarzut skarżących koncentruje się na przekroczeniu stężeń maksymalnych amoniaku. Skarżący swoje twierdzenia odnoszą do ogółu terenów zamieszkałych przez ludzi, jednak poza działką nr [...]nie wskazali jakich terenów przekroczenia te miałyby dotyczyć. Wprawdzie wskazali na działkę nr 130 w Kacprowie, ale z analizy map oraz zasięgów oddziaływania planowanego przedsięwzięcia znajdujących się w raporcie nijak nie wynika, aby działka ta znajdowała się w obszarze tego oddziaływania. Stąd nie można mówić o kumulacji oddziaływań planowanej inwestycji z oddziaływaniami pochodzącymi z tej działki.

Zgodnie z treścią powołanego przez skarżących art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a u.o.o.ś. w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi. Sama ww. regulacja nie może stanowić podstawy do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Natomiast kwestia stężeń amoniaku została przedstawiona na wykresie znajdującym się w raporcie (załącznik nr 13, s. 131) i wynika z niej, że na działce [...]nie występuje przekroczenie stężeń maksymalnych amoniaku.

W wyroku WSA w Białymstoku z dnia 12 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 102/21 wskazano, że brak w obowiązującym systemie prawa norm określających dopuszczalne wartości odorów nie zwalnia organów orzekających w przedmiocie ustalenia warunków środowiskowych z obowiązku dokładnego wyjaśnienia, czy ryzyko wystąpienia uciążliwości odorowej w danej sprawie jest realne i w jaki sposób uciążliwości tej można zapobiec. Organ I instancji w swojej decyzji odniósł się do tego zagadnienia i wyjaśnił, że w kwestii tej oparł się na maksymalnym możliwym ograniczeniu uciążliwości odorowej wynikającej z emisji pochodzących z chowu drobiu dla najbliższej zabudowy mieszkaniowej, wykorzystując wiedzę oparta na informacjach zawartych w publikacji: Odory, Joanna Kośmider, Barbara Mazur Chrzanowska, Bartosz Wyszyński, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012 r. Wyjaśnił, że w wariancie najkorzystniejszym dla środowiska wykazane w raporcie stężenia amoniaku i siarkowodoru są niższe niż ustalone w toku badań naukowych progi ich wyczuwalności węchowej, które wynoszą: dla amoniaku – 3,9 mg/m3, czyli 3900 µg/m3 a dla siarkowodoru – 0,0123 mg/m3, czyli 12,3 µg/m3 . Zatem najwyższe stężenia maksymalne, w punkcie obliczeniowym na najbliżej położonym względem przedsięwzięcia domu mieszkalnym na działce nr [...]wynoszą: dla amoniaku 211,1 µg/m3 (5,4% wartości odpowiadającej progowi wyczuwalności), a dla siarkowodoru 0,86 µg/m3 (7% wartości odpowiadającej progowi wyczuwalności). Dodatkowo organ wskazał, ze ładunki gazów złowonnych (amoniaku i siarkowodoru) jakie będą wprowadzane do atmosfery w związku z planowanym chowem drobiu będą się kumulowały z ładunkami pochodzącymi z sąsiedniego gospodarstwa specjalizującego się w hodowli krów (działka nr [...].)

Zdaniem Sądu stanowisko organu jest prawidłowe. Wprawdzie w uzasadnieniu swojej decyzji organ przywołał tylko publikację - Odory, Joanna Kośmider, Barbara Mazur Chrzanowska, Bartosz Wyszyński, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012 r. (zresztą opisaną w raporcie), to jednak raport ujmuje temat szerzej. W tym względzie powołuje się on na publikacje Ministerstwa Środowiska "Kodeks przeciwdziałania uciążliwości zapachowej" i "Lista substancji i związków chemicznych, które są przyczyną uciążliwości zapachowej". Przywołuje też i szeroko analizuje Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/50/WE z 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy. Autor raportu przywołuje także i analizuje opracowanie Kancelarii Senatu "Regulacje prawne dotyczące przeciwdziałania uciążliwościom zapachowym (odorom) w wybranych krajach Unii Europejskiej". Na podstawie wszystkich tych opracowań wskazuje zabezpieczenia mające na celu ochronę terenów sąsiednich przed zanieczyszczeniami, w tym odorowymi i mikrobiologicznymi, generowanymi przez projektowaną instalację (str. 142 raportu). Jednoznacznie też stwierdza, że projekt analizowanej fermy nie narusza ani obowiązujących przepisów ani technik ograniczania odorów, o których mowa w "Kodeksie przeciwdziałania uciążliwości zapachowej".

Na uwagę zasługuje też kwestia przeprowadzenia w raporcie analizy oddziaływania inwestycji na zdrowie i życie ludzi, a także jakości życia w jej sąsiedztwie w aspekcie długotrwałego narażenia na emanacje związków zapachowych (pkt 12.8. raportu). W jej wyniku nie stwierdzono takich zagrożeń. Stąd zarzut skargi odnośnie braku zbadania tych oddziaływań nie zasługuje na uwzględnienie.

Jako niezasadny należy także uznać zarzut dotyczący pominięcia oddziaływań na powietrze zagrożeń mikrobiologicznych. Kwestia ta została bowiem szeroko omówiona w pkt 12.9. raportu.

Ponadto podkreślenia wymaga, że raport szczegółowo opisuje i analizuje przewidywane oddziaływania skumulowane wynikające z emisji, biorąc pod uwagę zainwestowanie terenów sąsiednich (pkt 12.11. raportu). W tym celu pozyskano nawet raport o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa Obory o obsadzie 110 DJP w istniejącym gospodarstwie hodowlanym o obsadzie 110 DJP na działce nr [...] w miejscowości S., gm. Grajewo, powiat grajewski, woj. Podlaskie", decyzję o warunkach zabudowy tej inwestycji oraz decyzję o pozwoleniu na jej budowę. Z powyższych dokumentów oraz z wizji lokalnej w terenie, a także z porównania oddziaływań tej inwestycji z oddziaływaniami z planowanej inwestycji jednoznacznie wynika, że efekt oddziaływania skumulowanego nie wystąpi zarówno w zakresie hałasu, w zakresie wód powierzchniowych, podziemnych oraz jakości gleby i ziemi, a także w zakresie powietrza atmosferycznego.

W odniesieniu do wskazanego przez skarżących naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. poprzez jego niezastosowanie w brzmieniu aktualnie obowiązującym, należy przypomnieć skarżącym, że w przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., organy były związane oceną prawną i wytycznymi wcześniej orzekających sądów - zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku (II SA/Bk 583/19, II SA/Bk 102/21, II SA/Bk 167/23), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (II OSK 1871/17). W wyroku z 3 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku II SA/Bk 167/23 dokonał wykładni art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś., wyjaśniając które przepisy mają zastosowanie w sprawie niniejszej.

Zarzuty dotyczącego naruszenia przepisów Prawa wodnego należy uznać za niezasadne, zgodnie bowiem z art. 105a ust. 6 p.w. podmiot prowadzący działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 1, może zbyć do 30 % gnojówki i gnojowicy do bezpośredniego rolniczego wykorzystania, a pozostałą ilość przeznaczyć we własnym zakresie lub przekazać innemu podmiotowi do produkcji biogazu rolniczego w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii lub zagospodarować na działkach rolnych, których jest posiadaczem i na których prowadzi uprawę roślin. Z przepisu tego wynika, że podmiot prowadzący działalność, o której mowa w tym przepisie może z pozostałymi 70 % gnojowicy postąpić na kilka wskazanych w tej regulacji sposobów: może przeznaczyć ją we własnym zakresie lub przekazać innemu podmiotowi do produkcji biogazu rolniczego lub zagospodarować na działkach rolnych, których jest posiadaczem i na których prowadzi uprawę roślin. Może także połączyć te dwie możliwości. Inwestor w raporcie wskazał, że zamierza stosować wody z mycia kurników jako nawóz na użytkach rolnych, które posiada w dzierżawie lub zamierza oddawać 100 % powstałej wody z mycia kurników do biogazowni. W załączniku do raportu znajduje się umowa z E. Sp. z o.o. na dostawy wody z mycia kurników do biogazowni. Nie można zatem uznać, że doszło do naruszenia wskazanego przez skarżącego przepisu. W odniesieniu do powyższego nie może mieć znaczenia ważność umowy dzierżawy. Ponadto SKO do odpowiedzi na skargę dołączyło aneks do ww. umowy dzierżawy (k. 132 akt sądowych), który potwierdza fakt, że umowa ta nadal obowiązuje. Również nie budzi wątpliwości ważność tej umowy. Została ona bowiem podpisana przez współwłaścicieli Gospodarstwa Rolnego w K., tj. przez R. B. i K. B. Stąd całkowicie niezasadny jest zarzut z pkt I.4) skargi.

Skarżący zarzucają organowi także naruszenie regulacji k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy. Skarżący wskazali na liczne w ich ocenie błędy przedłożonego raportu, na okoliczność wykazania których przedłożyli wraz ze skargą k. Jednak jak wynika z jego treści został on sporządzony na dzień 14 grudnia 2020 r., a jednym z jego celów była ocena raportu o odziaływaniu na środowisko w wersji ujednoliconej z października 2018 r. Dokument ten nie może stanowić podstawy do skutecznego kwestionowaniu raportu, którego ostateczna wersji jest z 2023 r. Skarżący przedłożyli także oświadczenie autorki raportu z 14 maja 2024 r., że dopiero podejmie się ona aktualizacji sporządzonej w grudniu 2020 r. "Opinii do raportu", jednak opinia taka nie została sporządzona. Dodatkowo w tym zakresie wskazać należy, że raportu jasno odnosi się do wielu podniesionych przez skarżących kwestii. Jasno jest w nim wskazane, że przedsięwzięcie nie będzie negatywnie oddziaływać na jednolite części wód, a realizacja przedsięwzięcia nie wpłynie negatywnie na osiągnięcia celów środowiskowych ustalonych w planie zagospodarowania wodami na obszarze dorzecza. Nie będzie ujemnego oddziaływania na wody podziemne i powierzchniowe. Ferma nie będzie odprowadzać ścieków do wód lub do ziemi. Pomiot będzie usuwany po zakończeniu cyklu, będzie bezpośrednio wywożony z kurników bez wcześniejszego składowania. Powstałe na fermie ścieki będą gromadzone w odpowiednich pojemnikach i przekazywanie specjalistycznym firmom w celu ich unieszkodliwiania lub odzysku, dzięki czemu nie będą zagrażać środowisku gruntowemu. Wody opadowe z dachów budynków zlokalizowanych na terenie fermu oraz z terenów utwardzonych, jako tzw. wody czyste będą odprowadzane powierzchniowo bezpośrednio do gruntu. Ścieki bytowe odprowadzane będą do jednego wspólnego zbiornika bezodpływowego. Zbiorniki będą szczelne i posiadać będą odpowiednie atesty. Powyższe powoduje, że niezasadne jest stanowisko skarżących, że w sprawie zachodziła potrzeba przeprowadzania oceny wodnoprawnej w zakresie ryzyka niespełnienia celów środowiskowych w zakresie JCWP i JCWPd. W kwestii zaś uciążliwości zapachowych w raporcie przedstawiona została ich dokładna analiza (k. 134 – 146), która wykluczyła ich negatywny wpływ na zdrowie i życie ludzi. Stosowany będzie Kodeks przeciwdziałania uciążliwości zapachowych, który określa metody zapobiegania emisji odorów. Inwestor nie planuje gromadzenia obornika na płytach (k. 137), a obornik będzie usuwany bezpośrednio po zakończeniu cyklu i przekazywany będzie do biogazowni lub do produkcji podłoża do uprawy pieczarek.

Zdaniem Sądu organy dokonały wystarczających ustaleń co do stanu faktycznego oraz trafnie oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie administracyjne, a więc zgodnie z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Na tej podstawie słusznie uznały, że ustalone i uwzględnione okoliczności, mające wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, uzasadniały wydanie zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja znajduje oparcie w materiale dowodowym sprawy, a uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Organy prawidłowo ustaliły, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły jakikolwiek okoliczności pozwalające odmówić wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia. Pozytywnie oceniły raport oddziaływania na środowisko przychylając się do zawartych w nim wniosku, że realizacja inwestycji nie będzie negatywnie oddziaływała na środowisko, a w sprawie rozpoznane zostały wszelkie zagrożenia i uciążliwości zamierzonego przedsięwzięcia wobec środowiska i na tej podstawie określono wpływ planowanej inwestycji na środowisko oraz warunki likwidacji lub minimalizacji zagrożeń. Ponadto dokonano uzgodnienia warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia z właściwymi organami współdziałającymi. Inwestycja nie będzie oddziaływać ujemnie na wody podziemne i powierzchniowe. Wbrew twierdzeniom skarżącego organy także słusznie sięgnęły po opinię specjalisty w zakresie oceny raportu. Dr hab. A. K. pełniła rolę doradczą, nie brała udziały przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.

W tym miejscu podkreślenia tez wymaga, że na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2024 r. oddalony został wniosek strony skarżącej zarówno co do odroczenia rozprawy jak i co do dopuszczenia dowodu z k. eksperta A. B. z uwagi na fakt, że dokument taki jeszcze nie istnieje.

W ocenie Sądu organy także prawidłowo ustaliły strony postępowania. Słusznie wskazało SKO w odpowiedzi na skargę, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym tylko strona, która została pominięta w postępowaniu administracyjnym ma prawo podnieść zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zgodnie z wytycznymi NSA oraz wcześniej orzekających sądów, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Przedstawione przed inwestora warianty nie mają cech pozorności, wypełniają zalecania NSA. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.