Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 2/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone wyroki i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 247/21 w sprawie ze skargi W.G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 25 stycznia 2021 r. nr 1201-IEE.711.2.2.2021.2.GS w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 10 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 247/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie ze skargi W.G. oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 25 stycznia 2021 r. nr 1201-IEE.711.2.2.2021.2.GS, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi na czynność egzekucyjną.

Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

W skardze kasacyjnej W.G. zaskarżył powyższy wyrok w całości.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 P.p.s.a naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania a to art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, że zarówno przez organ I, jak i II instancji naruszyły normy art, 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez nieprawidłową ocenę niepełnego materiału dowodowego. W wyniku tego błędnie ustalono, że egzekucja do majątku skarżącego była prowadzona w sposób prawidłowy i została wszczęta na podstawie prawidłowo doręczonego zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego skarżącego. Powyższe miało istotny wpływ na wydanie i treść decyzji obu instancji, gdyż doprowadziło do dalszego prowadzenia tejże egzekucji, w sytuacji gdy istniały podstawy do jej umorzenia. Skarżący powołał się również na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 października 2021 r.

sygn. akt I SA/Kr 702/20.

Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie kosztów, nieopłaconej w całości ani w części pomocy prawnej sprawowanej z urzędu. Nadto zrzekł się rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) – dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak

z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi.

Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na zarzucie naruszenia przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Skarga kasacyjna okazała się zasadna. Pomimo lakoniczności zarzutu jak i jego uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 151 w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo, że nie dokonano całościowej oceny materiału dowodowego.

Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. – w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy.

W niniejszej sprawie przede wszystkim należało ustalić jaka czynność organu była przedmiotem podjętego przez Stronę działania - złożenia pisma z dnia 22 sierpnia 2020 r. w skutek którego organ wydał na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Prawidłowe ustalenie charakteru czynności jakiej domaga się strona umożliwia prawidłowe przeprowadzenie przez organ postępowania.

W skardze kasacyjnej Skarżący wskazał, że podstawową do rozważenia kwestią było ustalenie czy doszło do prawidłowego doręczenia Skarżącemu tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o wszczęciu. Strona wskazała, że wszelkie czynności dokonane zostały w oparciu o dokumenty – zawiadomienia i tytuły wykonawcze - znajdujące się w przesyłce awizowanej od 20 marca 2020 r. Natomiast prawidłowość doręczenia tej przesyłki została zakwestionowana wyrokiem

z dnia 26 października 2021 r. w sprawie sygn. akt I SA/Kr 702/20, orzeczenie jest prawomocne. Wskazanym orzeczeniem Sąd uchylił postanowienie w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. W sprawie będącej przedmiotem postępowania w którym wydano wskazany wyrok, Skarżący w dniu 5 maja 2020 r złożył pismo, które zostało potraktowane jako skarga na zajęcie rachunku bankowego (dokonane w dniu 10 marca 2020 r.). W piśmie tym wskazał, iż do dnia 5 maja 2020 r. nie otrzymał tytułu prawnego, który upoważniałby organ rentowy do zajęcia rachunku bankowego i egzekucji. Organ postanowieniem z dnia 22 maja 2020 r. oddalił skargę zobowiązanego na czynności egzekucyjne, postanowienie to zostało utrzymane w mocy w dniu 6 lipca 2020 r. W powołanym wyroku z 26 października 2021 r., Sąd powołując się na treść art. 98 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa sars-cov 2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 695) uznał, iż na dzień merytorycznego rozpatrzenia skargi nie doręczono prawidłowo tytułów wykonawczych.

Z kolei w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania, Sąd w zaskarżonym wyroku, za organami uznał, że złożone przez Skarżącego w dniu 22 sierpnia 2020 r. pismo "skarga w sprawie bezprawnej egzekucji" dotyczy skargi na czynność jaką było zajęcie w dniu 10 marca 2020 r. rachunku bankowego. Sąd również przyjął, że zawiadomienie o tej czynności zostało Skarżącemu doręczone 3 kwietnia 2020 r., i dalej wskazał, że bieg czternastodniowego terminu na złożenie skargi na postępowanie egzekucyjne rozpoczął się 4 kwietnia 2020 r. i upłynął 17 kwietnia 2020r., zatem złożenie skargi 23 sierpnia 2020 r. zostało dokonane po terminie.

Z treści uzasadnienia wyroku wynika, że oddalenie skargi nastąpiło z uwagi, na przyjęcie przez Sąd jako prawidłowego ustalenia, że egzekucja do majątku skarżącego została wszczęta na podstawie prawidłowo doręczonego w dniu 3 kwietnia 2020 r. zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego skarżącego oraz tytułów wykonawczych. Sąd przyjął, że organ prawidłowo wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną jaką było zajęcie rachunku bankowego, z uwagi, że termin wniesienia tej skargi upłynął 21 kwietnia 2020 r. Natomiast skarżący skargę na czynność złożył 22 sierpnia 2020 r.

Wskazać należy, że z treści uzasadnienia nie wynika, by przy rozstrzygnięciu sprawy był brany pod uwagę wcześniej wydany przez WSA w Krakowie wyrok w sprawie I SA/Kr 702/220 z dnia 26 października 2021 r. Jak już wcześniej wskazano w orzeczeniu tym Sąd uchylił postanowienie organu dotyczące oddalenia skargi na czynność egzekucyjną - zajęcia rachunku bankowego wskazując, że nie doręczono prawidłowo tytułów wykonawczych, jak i zawiadomienia o zajęciu rachunku.

Sąd I instancji również nie wyjaśnił, dlaczego uznał za prawidłowe stanowisko organu, że złożona skarga na czynność, dotyczy zajęcia rachunku bankowego, pomimo, że już na tę czynność wcześniej Strona złożyła skargę – 5 maja 2020 r. Sąd za organami uznał, że złożone przez Skarżącego w dniu 22 sierpnia 2020 r. pismo – "skarga w sprawie bezprawnej egzekucji" dotyczy skargi na czynność jaką było zajęcie w dniu 10 marca 2020 r. rachunku bankowego. W treści pisma z 22 sierpnia 2020 r. Strona wskazała, że bank bezprawnie przeprowadził egzekucję w dniu 20 sierpnia 2020 r., a dalej, że "żąda wszczęcia postępowania zwrotu środków". Z kolei w zażaleniu na postanowienie organu I instancji z dnia 16 listopada 2020 r. Strona wskazała,

że "egzekucja została dokonana dniu 20 sierpnia 2020 r., a skarga jest z 22 sierpnia 2020 r." Ponadto dalej podniósł, że organ nie wskazał o jaką czynność egzekucyjną chodzi oraz czy i kiedy zobowiązany został o niej powiadomiony. Treść zażalenia może dodatkowo wskazywać, że Strona kwestionuje zajęcie świadczenia dodatkowego tzw. 13 emerytury.

Z tego też względu Sąd zobowiązany będzie dokonać oceny, czy prawidłowo organy przyjęły, że złożone przez Skarżącego pismo jest skargą na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego - zajęcia rachunku bankowego. Umożliwi to również ocenę czy organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie złożonej skargi z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie

art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku w przedmiocie wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest bowiem przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny (w rozpatrywanym przypadku przez WSA w Krakowie) w postępowaniu określonym w przepisach art. 258−261 P.p.s.a.

|Sędzia WSA (del.) |Sędzia NSA |Sędzia NSA |

|Anna Juszczyk-Wiśniewska |Sławomir Presnarowicz |Dominik Gajewski |