Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 105/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik, sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj (spr.), sędzia WSA Monika Sawa, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 października 2022 r. nr. DNI.gn.625.119.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 27 października 2022 r., znak sprawy: DNI.gn.625.119.2022, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), dalej "kpa", po rozpatrzeniu zażalenia W. P., dalej "Skarżący", Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, dalej "minister", utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia 1 sierpnia 2022 r. znak N-II.7511.32.2022.

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Decyzją z dnia 14 lutego 1977 r. znak UG-8220/2/1/77 Naczelnik Gminy w C. orzekł o wszczęciu postępowania w sprawie przymusowego wykupu zabudowanego gospodarstwa rolnego o pow. 4,52 ha, stanowiącego własność W. N., oznaczonego jako działki nr [...], położonego w [...], gm. C., pow. [...], woj. rzeszowskie (obecnie woj. podkarpackie).

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w C. z dnia 14 lutego 1977 r. wystąpił następca prawny W. N. – W. P. (por. postanowienie Sądu Rejonowego w Strzyżowie z dnia 19 grudnia 2016 r. sygn. akt I Ns 491/16).

Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2022 r. znak N-II.7511.32.2022 Wojewoda Podkarpacki odmówił W. P. wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że zarzut nieważności decyzji Naczelnika Gminy w C. z dnia 14 lutego 1977 r. został już rozpatrzony i rozstrzygnięty ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 maja 2018 r. znak GZ.gn.625.3.1.2018. Wydanie kolejnej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy prowadziłoby do naruszenia powagi rzeczy osądzonej, zaś nowa decyzja obarczona byłaby wadą nieważności.

Na postanowienie z dnia 1 sierpnia 2022 r. zażalenie złożył W. P. podnosząc, że: posiada przymiot strony, więc Wojewoda błędnie odmówił mu wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa. Naczelnik Gminy w C. nie posiadał wymaganego prawem protokołu komisji kwalifikującej gospodarstwo do wykupu, ponieważ skład i kompetencje komisji kwalifikującej przejęte gospodarstwo W. N. były nieprawidłowe.

Minister wskazał, że zgodnie z art. 61 a § 1 kpa, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania: (1) gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub (2) postępowanie administracyjne nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. Jako inną uzasadniona przyczynę wpływającą na niedopuszczalność wszczęcia postępowania należy zakwalifikować m.in. sytuację, gdy żądanie wszczęcia dotyczy sprawy, która została już rozstrzygnięta.

Wskazana decyzja była już w przeszłości objęta postępowaniem nieważnościowym zakończonym decyzją z dnia 29 maja 2018 r. znak GZ.gn.625.3.1.2018 (skierowaną m.in. do W. P. jako strony postępowania), którą Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 31 marca 2016 r. znak N- 11.7511.30.2.2014 (odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w C. z dnia 14 lutego 1977 r.) i stwierdził, że decyzja Naczelnika Gminy w C. z dnia 14 lutego 1977 r. została wydana z naruszeniem prawa, ale nie stwierdził nieważności tej decyzji, gdyż od dnia jej doręczenia upłynęło 10 lat. Prawomocnym wyrokiem z dnia 7 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1283/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. P. na decyzję Ministra z dnia 29 maja 2018 r.

W tej sytuacji Minister podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu Wojewody Podkarpackiego z dnia 1 sierpnia 2022 r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że żądanie W. P. jest tożsame pod względem podmiotowym i przedmiotowym ze sprawą, która została rozstrzygnięta ostateczną decyzją Ministra z dnia 29 maja 2018 r. Ponowne wszczęcie postępowania w tej samej sprawie jest zatem niedopuszczalne, ponieważ wydana w tym zakresie decyzja byłaby dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa.

Odnosząc się do zarzutu, że Wojewoda niesłusznie odmówił wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy wnioskodawca wykazał, że posiada przymiot strony, wskazano, że nie może on wpływać na ocenę zaskarżonego postanowienia z dnia 1 sierpnia 2022 r. Wojewoda wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, nie z powodu nieposiadania przez wnioskodawcę przymiotu strony, tylko z innych uzasadnionych przyczyn - mianowicie z tego powodu, że żądanie wszczęcia dotyczy sprawy, która została już rozstrzygnięta.

Na ocenę postanowienia z dnia 1 sierpnia 2022 r. nie może mieć również wpływu zarzut, dotyczący nieprawidłowości podczas lustracji przejmowanego gospodarstwa. Zarzut ten dotyczy bowiem kwestii merytorycznych, które oceniane być mogą jedynie w toku postępowania nieważnościowego. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie postępowanie takie (jak już wcześniej wspomniano) nie może być prowadzone - tym samym okoliczność podniesiona w tym zarzucie nie może podlegać analizie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł Skarżący wskazując na:

-dopuszczenie się przez organ błędu interpretacji art. 61 a § 1 kpa poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie administracyjnej zaszły przesłanki przewidziane w art. 61 a § 1 kpa tj., że sprawa administracyjna została już uprzednio rozstrzygnięta;

-naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 kpa § 1 poprzez przekroczenie przez organ wydający postanowienie poprzez dowolne przyjęcie, że przedstawiony we wniosku stan faktyczny został już uprzednio rozstrzygnięty ostateczną decyzją administracyjną.

Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Wojewody Podkarpackiego w całości i zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wg. norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej lub postanowienia. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.

Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego.

Podstawą prawną do wydania rozstrzygnięcia przez organ I instancji był art. 61 a § 1 kpa.

Rozstrzygnięcie wydane w trybie art. 61 a kpa ma charakter formalny i oznacza, że organ po wstępnej analizie dochodzi do wniosku, że brak jest możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego. Odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić z przyczyn podmiotowych (podanie pochodzi od podmiotu nie będącego stroną) lub przedmiotowych tj. wtedy gdy z "innych uzasadnionych przyczyn" postępowanie nie może być wszczęte.

W ocenie Sądu organy w sposób trafny ustaliły, że sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji z 14 lutego 1077 r. nr UG-8220/2/1/77 była przedmiotem wydanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z 29 maja 2018 r. Decyzja ta była przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie I SA/WA 1283/18. Mamy zatem do czynienia z powagą rzeczy osądzonej tj. "res iudicata".

W orzecznictwie sądów administracyjnych istotę powagi rzeczy osądzonej decyzji administracyjnej przedstawia się na tle dwóch przepisów kpa.: art. 16 § 1 definiującego pojęcie decyzji ostatecznej i określającego skutki uzyskania tego statusu, a także art. 156 § 1 pkt 3 wprowadzającego sankcję stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli dotyczy ona sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Organ administracji stwierdzając, że w sprawie zaistniała res iudicata, a więc powaga rzeczy osądzonej polegająca na wcześniejszym rozstrzygnięciu sprawy inną decyzją ostateczną, zobligowany jest umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe, a gdy nie zostało jeszcze wszczęte odmówić jego wszczęcia, gdyż w przeciwnym razie naraża się na zarzut nieważności postępowania określony w art. 156 § 1 pkt 3 kpa.

Aby można było mówić o sytuacji w której sprawa została rozstrzygnięta wcześniejszą decyzją musimy mieć stwierdzone, że dotyczyła ona tego samego stanu faktycznego i prawnego.

Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 29 maja 2018 r. dotyczyła stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w C. z 14 lutego 1997 r. o wszczęciu postępowania w sprawie przymusowego wykupu gospodarstwa wraz z budynkami położonego we wsi P. Stroną tego postępowania był Skarżący. Organ stwierdził, że decyzja ta została wydana w sytuacji w której w obrocie prawnym funkcjonowała inna decyzja o wszczęciu postępowania tj. decyzja naczelnika Gminy w C. z 2 września 1976 r. o wszczęciu na podstawie art. 4 ust. 1 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1968 r. postępowania w sprawie przymusowego wykupu nieruchomości. Obie decyzje więc i ta wymieniona wyżej i decyzja z 14 lutego 1977 r. wydane zostały w tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawie administracyjnej. W związku z tym jedna z nich z 14 lutego 1977 r. obarczona była wadą z art. 156 § 3 kpa.

Skarżący obecnie domagał się (po sprecyzowaniu pismem z 22 czerwca 2022 r.) stwierdzenia nieważności tej samej decyzji z 14 lutego 1977 r. na podstawie art. 156 § 1 kpa. Oznacza to, że przedmiotem żądania stwierdzenia nieważności jest ta sama decyzja co do której stwierdzono wydanie jej z naruszeniem prawa. Mamy zatem do czynienia z tożsamością sprawy administracyjnej rozstrzygniętą inną decyzją. I w tamtej i obecnej sprawie stroną tego postępowania był Skarżący a więc mamy do czynienia z tożsamością podmiotową. I w tamtej o obecnej przedmiot sprawy był taki sam - żądanie nieważności decyzji z 14 lutego 1977 r.

Samo przekonanie Skarżącego, że sprawa powinna być rozpoznana na nowo nie jest wystarczająca do przyjęcia, że nie mamy do czynienia z powagą rzeczy rozstrzygniętej inną decyzją administracyjną. Jak trafnie wskazał WSA w wyroku wydanym w tamtej sprawie o sygn. akt I SA/WA 1283/18 z 7 grudnia 2018 r. wada w postaci niejako "podwójnego" wszczęcia postępowania czyni bezprzedmiotowym odnoszenie się do merytorycznych aspektów tej sprawy . Decyzja podjęta w ramach res iudicata w ogóle nie może zapaść. Tak samo jest i w tej sprawie. Wobec tego, że decyzja z 14 lutego 1977 r. była już przedmiotem oceny organu i sądu brak jest podstaw prawnych do ponownego badania decyzji z 14 lutego 1977 r. pod kątem istnienia przesłanek z art. 156 kpa.

Zdaniem Sądu, organ w sposób prawidłowy dokonał wstępnej oceny wniosku i uznał, że w sprawie mamy do czynienia z res iudicata. Organ do którego skierowano wniosek dokonywał wyłącznie czynności mających na celu ustalenie czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego a więc wyłącznie czynności o charakterze formalnym. W tym aspekcie organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonych postanowień z obrotu prawnego.

Konkludując, w ocenie Sądu organ w sposób wystarczający poczynił ustalenia w zakresie niezbędnym do podjęcia rozstrzygnięcia i doszedł do niewadliwych wniosków o braku podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego. Ustalenia tego rodzaju były oczywiste i nie wymagały złożonych ustaleń faktycznych, co obligowało organ do zastosowania art. 61 a § 1 kpa.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 i 119 pkt 3 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.