Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1955/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 77, art. 80, art. 107 § 3, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135, art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 57/22 w sprawie ze skargi P. L. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 57/22 oddalił skargę P. L. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] maja 2021 r. Dziekan Wydziału Cybernetyki Wojskowej Akademii Technicznej im. [...] (dalej: "Dziekan"), działając na podstawie § 65 ust. 2 pkt 1 w związku z § 64 ust. 5 pkt 2 oraz pkt 3 Regulaminu studiów w Wojskowej Akademii Technicznej im. [...] (dalej: "Regulamin") poinformował Rektora-Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej o konieczności wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia kandydata na żołnierza zawodowego – P. L. (dalej: "skarżący") ze służby kandydackiej wskutek niespełnienia wymogów określonych w Regulaminie studiów.

W piśmie z 21 maja 2021 r., doręczonym stronie 24 maja 2021 r., Rektor -Komendant Wojskowej Akademii Technicznej, powołując się na art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, zwana dalej: "k.p.a."), poinformował o wszczęciu postępowania administracyjnego mającego na celu wydanie decyzji w sprawie zwolnienia kandydata na żołnierza zawodowego ze służby kandydackiej.

W toku postępowania ustalono, że P. L. nie uzyskał zaliczenia I, II, III, IV i V semestru studiów w określonym przez Dziekana terminie i tym samym nie spełnił wymogu określonego w § 64 ust. 5 pkt 3 Regulaminu studiów. W myśl § 64 ust. 5 pkt 2 Regulaminu studiów, student może być skreślony z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce, gdzie stosownie do treści § 64 ust. 7 Regulaminu studiów, przez stwierdzenie braku postępów w nauce uważa się niespełnienie warunku rejestracji na kolejny semestr studiów.

Na dzień 29 czerwca 2021 r. P. L. uzyskał 105 punktów ECTS. Po V semestrze studiów student powinien uzyskać 150 punktów ECTS. Zgodnie z decyzją Dziekana Nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r. w sprawie ustalenia norm i normatywów procesu dydaktycznego, dopuszczalny deficyt punktów ECTS pozwalający na warunkową rejestrację na VI semestr ustalony został na 140 punktów ECTS. Deficyt punktów ECTS strony przekraczał dopuszczalny limit o 35 punktów i tym samym nie spełniał on warunku rejestracji na VI semestr studiów.

Ponadto, według przepisu § 46 ust. 9 Regulaminu studiów, w przypadku rejestracji warunkowej na kolejny semestr studiów, zaległości w zaliczeniu zajęć nie mogą przekraczać dwóch semestrów. Na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów stwierdzono, że zaległości P. L. dotyczą wszystkich pięciu semestrów studiów, wobec czego zostały spełnione i w tym przypadku przesłanki umożliwiające zwolnienie podchorążego ze służby kandydackiej.

Wskutek niespełnienia wymogów określonych w Regulaminie studiów, tj. § 46 ust. 9, § 64 ust. 5 pkt 2 i 3 oraz braku nadziei na pomyślne kontynuowanie studiów i ich ukończenie, Rektor-Komendant Wojskowej Akademii Technicznej, powołując się na przepisy art. 134 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1131, zwana dalej: "ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych") w związku z art. 61 § 1, art. 104 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a., decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...] zwolnił P. L. z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka wskutek niespełnienia wymogów określonych w Regulaminie studiów w Wojskowej Akademii Technicznej im. [...] stanowiącym załącznik do uchwały Senatu Wojskowej Akademii Technicznej im. [...] nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. w sprawie uchwalenia "Regulaminu studiów w Wojskowej Akademii Technicznej im. [...]".

W dniu 30 sierpnia 2021 r. podchorąży złożył odwołanie od powyższej decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania P. L., Minister Obrony Narodowej decyzją z [...] października 2021 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 1 i § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 268a k.p.a. w zw. z pkt 3 ppkt 2 upoważnienia Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] maja 2021 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na powyższą decyzję P. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Pismem z 10 kwietnia 2022 r. skarżący, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie prawa, tj. błędną podstawę prawną jej wydania, czyli art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zamiast art. 134 ust. 1 pkt 3 tej ustawy wobec ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności żołnierza do zawodowej służby wojskowej.

Pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że zgodnie z art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej z powodu wypadku związanego ze służbą wojskową powinno nastąpić z urzędu. Tak więc wniosek powinien zostać skierowany z urzędu w październiku 2020 r., czego nie uczyniono. Dopiero na żądanie skarżącego, skierowano go na komisję lekarską z prawie rocznym opóźnieniem. Po wypadku, zaistniałym w związku ze służbą wojskową, P. L. przebywał od 28 października 2020 r. do 26 stycznia 2021 r. na zwolnieniu lekarskim (łącznie 91 dni). Niezależnie od powyższego, na przełomie marca i kwietnia 2021 r., ponownie w związku ze służbą wojskową, skarżący przeszedł zarażenie Covid-19, którego powikłaniem są nasilone objawy arytmii serca, skutkujące niezdolnością do służby wojskowej – orzeczenie RWKL w Warszawie z [...] listopada 2021 r. Schorzenie wskazane w orzeczeniu RWKL w Warszawie z [...] listopada 2021 r. w postaci przebytego złamania kostki bocznej goleni prawej bez upośledzenia chodu, pozostaje w związku ze służbą wojskową w następstwie wypadku z 28 października 2020 r. i istniało przed wydaniem decyzji Rektora - Komendanta Wojkowej Akademii Technicznej z [...] lipca 2021 r. o zwolnieniu z czynnej służby wojskowej wskutek niespełnienia wymogów określonych w Regulaminie studiów. Zatem zwolnienie P. L. ze służby wojskowej powinno nastąpić z powodu niezdolności do zawodowej służby wojskowej (kat. N).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę P. L.

Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że zarówno Minister Obrony Narodowej, wydając sporną decyzję z [...] października 2021 r., jak i Rektor-Komendant Wojskowej Akademii Technicznej, wydając [...] lipca 2021 r. decyzję nr [...] w sprawie zwolnienia skarżącego z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka wskutek niespełnienia wymogów określonych w regulaminie studiów - nie dopuścili się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Sąd uznał w konsekwencji, że organy obu instancji, wydając sporne rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia skarżącego z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka, dokonały prawidłowych ustaleń w zakresie zaistnienia przesłanek zastosowania przepisu art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W ocenie Sądu stan zaległości dydaktycznych P. L. został potwierdzony w piśmie Dziekana Wydziału Cybernetyki Wojskowej Akademii Technicznej z [...] września 2021 r. Deficyt punktów skarżącego przekroczył dopuszczalny limit o 35 punktów i tym samym nie spełniał warunku rejestracji na VI semestr studiów. Nadto w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy zasięgnięto również opinii Kierownika Studium Szkolenia Wojskowego, Kierownika Studium Wychowania Fizycznego oraz przełożonych wojskowych kandydata na żołnierza.

W ocenie Sądu w konsekwencji należy stwierdzić, że skoro P. L. nie spełnił wymogów określonych w § 64 ust. 5 pkt 3 oraz § 46 ust. 9 Regulaminu studiów, organy obu instancji prawidłowo uznały, że zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i w konsekwencji do zwolnienia skarżącego ze służby kandydackiej.

Sąd uznał jednocześnie, że Minister Obrony Narodowej, rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, zasadnie uznał, że podniesione przez skarżącego okoliczności związane z problemami zdrowotnymi i przebywaniem na zwolnieniach lekarskich od stycznia 2019 r. nie mogły mieć istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Jakkolwiek stan zdrowia skarżącego mógł stanowić pewną przeszkodę w zaliczeniu przedmiotów, co do których wymagana jest sprawność fizyczna (np. wychowanie fizyczne), to jednak nie sposób tłumaczyć braku zaliczenia przedmiotów teoretycznych wyłącznie problemami zdrowotnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że zaskarżona decyzja została wydana [...] października 2021 r., a więc jeszcze przed datą wydania w dniu [...] listopada 2021 r. orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie ustalającego niezdolność skarżącego do zawodowej służby wojskowej oraz związek ze służbą wojskową przebytego złamania kostki bocznej goleni prawej bez upośledzenia chodu. Tymczasem sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania rozstrzygnięcia.

Zdaniem WSA w Warszawie, organy obu instancji nie dopuściły się również w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego państwa wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a., bowiem prowadząc postępowanie w kontekście przepisu art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wszechstronnie wyjaśniły wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy, jak również wyjaśniły w sposób precyzyjny i jednoznaczny zarazem, dlaczego zachodziła konieczność zwolnienia skarżącego z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka, wskutek niespełnienia wymogów określonych w regulaminie studiów w Wojskowej Akademii Technicznej.

W niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł P. L., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. - do którego doszło w związku z wydaniem decyzji i wyroku w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, tj. nieuwzględnieniem w rozstrzygnięciu faktu wypadku skarżącego w dniu 28.10.2020 r., pozostającego w związku ze służbą wojskową i niedopełnienia obowiązków służbowych dowódców skarżącego poprzez nie skierowanie go na komisję lekarską zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, celem oceny zdolności do służby wojskowej, co skutkowało opóźnieniem w zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej i niewłaściwą podstawą prawną zwolnienia z tejże służby (zwolnienie na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 4 zamiast art. 134 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych).

b) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - do którego doszło w związku z nieprzeprowadzeniem przez organy administracyjne z urzędu niezbędnego postępowania dowodowego w sprawie, j.w.,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. oraz w związku z art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji Rektora - Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie z dnia [...].07.2021 r. i decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...].10.2021 r., mimo że decyzje te zostały wydane w oparciu o w/w niekompletny materiał dowodowy, z naruszeniem w/w przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi tj. uchylenie decyzji Rektora - Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie z dnia [...].07.2021 r. i decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...].10.2021 r., względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie.

W piśmie uzupełniającym skargę kasacyjną z dnia 25 lipca 2022 r. P. L. wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej bez przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Jako niezasadny ocenić należy zarzut naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., gdyż do wydania decyzji doszło w oparciu o niekompletny materiał dowodowy oraz nie przeprowadzono niezbędnego postępowania dowodowego z urzędu. Otóż sąd administracyjny nie stosuje wprost przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, stąd też jego związanie tymi przepisami sprowadza się do obowiązku sformułowania oceny prawnej, czy proces podjęcia decyzji stosowania prawa przez organ administracji był prawidłowy. Nie budzi wątpliwości, że sformułowanie tej oceny wymaga odpowiedzi na szereg pytań, takich samych jak te, na które musi odpowiedzieć organ administracji bezpośrednio stosujący te przepisy. To jednak nie wojewódzki sąd administracyjny stosuje te przepisy, lecz posługuje się nimi jedynie, jako matrycą porównawczą, w celu ustalenia, czy postępowanie organu w tym zakresie jest zgodne z ustalonym porządkiem prawnym. I w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku Sąd I instancji dał wyraz swojej argumentacji odnosząc się do całokształtu sprawy i zgromadzonego przez organy administracyjne materiału dowodowego. Uchybienie przez sąd przepisom regulującym postępowanie organów administracji publicznej ma charakter pośredni i wynikać może jedynie z uchybienia przez sąd I instancji przepisom p.p.s.a. Oznacza to, że procedując wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje przepisów k.p.a., lecz kontroluje, czy postępowanie organów odpowiadało tym przepisom. W konsekwencji zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego skarżący kasacyjnie powinien powiązać je z naruszeniem przez Sąd I instancji odpowiednich przepisów postępowania sądowoadministracyjnego – czego w niniejszej skardze kasacyjnej nie uczynił. W tym kontekście podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że wyjaśniono wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, a materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony w sposób wyczerpujący.

Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. oraz w związku z art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. Otóż Sąd I instancji nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., a więc nie sposób mu zarzucić naruszenia tych przepisów. Mają one charakter wynikowy, a ich zastosowanie przez sąd administracyjny jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, które uzasadniałoby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Oznacza to także, że prawidłowo został zastosowany przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. to po pierwsze podnieść należy, że przepis art. 1 p.p.s.a. definiuje pojęcie sprawy sądowoadministracyjnej, której rozstrzygniecie leży w kompetencji sądu administracyjnego. Naruszenie tego przepisu przez sąd pierwszej instancji może zachodzić wówczas, gdy sąd ten wyda orzeczenie w sprawie, która nie leży w jego kompetencji. To, czy dokonana przez sąd ocena legalności zaskarżonego aktu była prawidłowa, czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem tego przepisu. Przepis ten ma charakter ogólnoustrojowy i w żaden sposób nie jest związany z postępowaniem dowodowym (jak próbuje to uczynić skarżący kasacyjnie). Z natury rzeczy powyższa norma nie może być zatem ustawowym wzorcem kontroli prawidłowości postępowania wojewódzkiego sądu administracyjnego. Przepis art. 1 p.p.s.a. określa zakres regulacji p.p.s.a. i może zostać naruszony tylko wtedy, gdy w sprawie sąd odmówił rozpoznania skargi, mimo prawidłowości jej wniesienia, czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne wskutek naruszenia podziału kompetencji pomiędzy sądami administracyjnymi a sądami powszechnymi. Po drugie art.1 p.p.s.a. nie dzieli się na inne jednostki redakcyjne tekstu, w szczególności na paragrafy, co sprawia, że zarzut naruszenia § 1 i 2 tego przepisu jest niezrozumiały, a więc nie pozwala na merytoryczną kontrolę NSA w tym zakresie.

Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.