Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1364/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 50 ust. 1 pkt 4, art. 52 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
article: art. 39 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 645
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi J. P. i J. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 28 czerwca 2023 r. nr OA.7721.18.7.2023 w przedmiocie nakazu rozbiórki odcinków zewnętrznej instalacji deszczowej - skargę oddala -


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1364/23

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. M. i J. P. (dalej: Skarżący) jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z 28 czerwca 2023r. nr OA.7721.18.7.2023 w przedmiocie nakazu rozbiórki odcinków zewnętrznej instalacji deszczowej.

Jak wynika z akt sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB) wszczął i prowadził postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych związanych z wykonaniem odprowadzenia wód opadowych ze studzienki zlokalizowanej w południowo-zachodnim narożniku budynku usytuowanego na działkach nr [...] i [...] w Ś. rurą PCV, której wylot usytuowany jest w skarpie rowu przydrożnego drogi krajowej nr [...] zlokalizowanej na działce nr [...] w Ś. oraz wykonania odprowadzenia wód opadowych ze studzienki usytuowanej na działce nr [...] w Ś. za pomocą rury PCV, której wylot znajduje się w skarpie rowu przydrożnego drogi krajowej nr [...] zlokalizowanej na działce nr [...] w Ś.

W przedmiotowej sprawie zapadły już uprzednio rozstrzygnięcia organu I instancji i w trybie odwoławczym organu II instancji. Podkarpacki WINB decyzją z dnia [...].10.2021r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję PINB z [...].07.2021r. nr [...] nakazującą Skarżącym rozbiórkę odcinków zewnętrznej instalacji deszczowej od studzienki zlokalizowanej w południowo-zachodnim narożniku budynku zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] w Ś. do wylotu na działce nr [...] w Ś. (rowu przydrożnego drogi krajowej) oraz od studzienki (kratki ściekowej) usytuowanej na działce nr [...] w Ś. do wylotu znajdującego się w skarpie na działce nr [...] w Ś.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyniku rozpatrzenia skargi Skarżących, wyrokiem z 28 kwietnia 2023r., II SA/Rz 1707/21 uchylił zaskarżoną ww. decyzję Podkarpackiego WINB w Rzeszowie z dnia [...].10.2021r. nr [...] i decyzję PINB z dnia [...].07.2021r. nr [...].

Rozpatrując sprawę ponownie PINB w [...], decyzją z 9 lutego 2023r. nr PINB.5160.4.3.2020, nakazał:

1. J. P. i J. M. dokonać rozbiórki odcinków zewnętrznej instalacji deszczowej od studzienki zlokalizowanej w południowo-zachodnim narożniku budynku zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] w Ś. do granicy z działką nr [...] w Ś. oraz studzienki (kratki ściekowej) usytuowanej na działce nr [...] w S. wraz z odcinkiem zewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej do granicy z działką nr [...] w Ś.;

2. Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...], Rejon w [...] dokonać rozbiórki odcinków zewnętrznej instalacji deszczowej usytuowanych na działce nr [...] w Ś. (od granicy z działkami [...] i [...] do ich wylotów).

Odwołanie od ww. decyzji wnieśli Skarżący, reprezentowani przez adw. A. M. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów art. 39 ust. 1pkt 1 ustawy o drogach publicznych poprzez błędne jego zastosowanie, gdyż nie ustalono w sposób bezsprzeczny granicy pasa drogowego, na którym to miałyby zostać rozebrane odcinki zewnętrznej instalacji deszczowej oraz art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawa budowlanego w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, poprzez ich błędne zastosowanie, jako podstawę zaskarżonej decyzji, gdyż według odwołujących nie ustalono inwestora odcinków zewnętrznej instalacji deszczowej. Skarżący podkreślali, że nie byli inwestorami ww. odcinków zewnętrznej instalacji deszczowej, wobec czego nie mogą być podmiotem zaskarżonej decyzji, a tym bardziej nie mogą być obciążeni rygorem usunięcia na własny koszt objętych zaskarżoną decyzją urządzeń. Zarzucili naruszenie przepisu art. 8 Kpa z uwagi na pominięcie przez organ I instancji okoliczności, jakie powinien zbadać w sprawie, wskazanych przez skarżących oraz ich pełnomocnika tj. informacji, iż Skarżący nie byli inwestorami odcinków zewnętrznej instalacji deszczowej objętej ww. postępowaniem administracyjnym. Według Skarżących PINB naruszył przepisy art. 80 Kpa, oraz art. 7 Kpa w zw. z art. 77 1 Kpa poprzez zaniechanie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego dla rozstrzygnięcia sprawy, zaniechanie podjęcia wszelkich możliwych czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie braku ustalenia inwestora, granicy pasa drogowego, na którym to miałyby zostać rozebrane ww. odcinki zewnętrznej instalacji deszczowej.

Skarżący podnosili, że GDDKiA ewentualnie wykonawcy świadczący usługi na zlecenie Dyrekcji powinni posiadać dokumentację związaną z wykonaniem wylotu omawianej kanalizacji z Hotelu, Restauracji i Stacji Paliw [...] w obrębie pasa drogowego drogi krajowej nr [...] po stronie lewej. Dodali, że cała obecna infrastruktura parkingowa oraz infrastruktura terenów zielonych Hotelu, Restauracji i Stacji Paliw [...] została wykonana na zlecenie GDDKiA z uwagi na modernizację trasy [...] i związaną z tym decyzją Wojewody [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak. [...]. W zakresie wykonanej inwestycji znajdowały się również urządzenia, do których usunięcia na swój koszt zostali zobligowani przez organ I instancji Skarżący. Na skutek niniejszej inwestycji prowadzonej ze zlecenia GDDKiA zniszczeniu uległ ówczesny parking oraz tereny zielone działalności gospodarczej Hotelu, Restauracji i Stacji Paliw [...]. Dodali, że ww. tereny parkingowe i zielone zostały końcowo przywrócone do stanu poprzedniego przez firmę R. oraz E. S. A., które według informacji Państwa M. pracowały na zlecenie GDDKiA. Odwołujący podpisali jedynie protokół wejścia w teren i końcowego odbioru robót. Nie mieli natomiast żadnego wpływu na sposób wykonywania inwestycji, a tym bardziej na sposób i miejsce posadowienia przedmiotowych wylotów kanalizacji objętych zaskarżoną decyzją. Podnosili, że z treści lakonicznej decyzji PINB w [...] nie wynika w jaki sposób ustalono, że wspomniane urządzenia znajdują się w pasie drogowym. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji w żaden sposób nie ustalił w jakiej części ww. urządzenia znajdują się w pasie drogowym. Może się bowiem okazać, że tylko część urządzeń objętych postępowaniem może znajdować się w pasie drogowym, zaś pozostałą część mogła zostać posadowiona przez nieznanego dla organu inwestora w sposób jak najbardziej legalny.

Po rozpatrzeniu odwołania i uzupełnieniu materiału dowodowego PWINB w Rzeszowie opisaną na wstępie decyzją z 28 czerwca 2023r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2023r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie w przedmiocie nakazu rozbiórki ww. odcinków kanalizacji deszczowej,.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał na ustalenia faktyczne, wynikające z przeprowadzonej 20 października 2020 r. kontroli budowy w pasie drogowym drogi krajowej nr [...] wylotów odprowadzających wodę opadową z hotelu i stacji paliw [...] zlokalizowanych w Ś. Na działce nr [...] w sąsiedztwie drogi krajowej nr [...] oraz działek, na których zlokalizowane są budynki hotelu [...] zlokalizowane są dwa wyloty rur PCV. Wyloty umiejscowione są w skarpie, która utwardzona jest płytami jumbo. Jedna rura (o większym przekroju) zlokalizowana jest u szczytu skarpy, natomiast druga (o mniejszym przekroju) usytuowana jest poniżej, w pobliżu rowu przydrożnego. Wysokość skarpy, w której zlokalizowane są wyloty wynosi około 4,40 m. U góry skarpy na działkach, na których zlokalizowane są obiekty hotelu [...] znajduje się parking wyłożony kostką brukową. Na granicy działek nr [...] w rogu parkingu zlokalizowana jest kratka ściekowa, pod którą zamontowano rurę PCV z widoczną wewnątrz rurą PCV, której wylot znajduje się w skarpie przy dnie rowu. W skarpie widoczne są ubytki podłoża pod zamontowanymi płytami jumbo. Drugim wylotem odprowadzane są wody opadowe z budynku zlokalizowanego na działce nr [...], przy którym w południowo-zachodnim narożniku stwierdzono, że rura spustowa odprowadzająca wodę z dachu budynku zakopana jest w ziemi, a obok rury znajduje się studzienka, w której znajdują się wyloty trzech mniejszych rur PCV oraz jeden większy zbliżony przekrojem średnicy wylotu znajdującego się w skarpie.

Opisane wyżej odcinki kanałów deszczowych wraz ze studzienkami są fragmentem zewnętrznej instalacji deszczowej związanej z budynkiem położonym na działkach nr [...] i [...] w Ś. i towarzyszącą mu infrastrukturą (terenem utwardzonym), która odprowadza wodę opadową z w/w obiektu budowlanego do rowu przydrożnego. Mimo, że na wykonany zakres robót nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę lub dokonanie zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej (art. 29 ust. 4 pkt 3 lit d ustawy Prawo budowlane), roboty te zostały wykonane w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego).

PWINB w Rzeszowie wskazał, że analiza zebranego materiału dowodowego, w tym ustaleń kontrolnych, aktualnej mapy zasadniczej z uwidocznioną skarpą (o którą, w postępowaniu odwoławczym uzupełniono akta sprawy) i kopi map, przedłożonych przez GDDKiA pismem z dnia 2 września 2020r., wskazuje, że wyloty wykonanych instalacji deszczowych znajdują się w skarpie, zlokalizowanej na działce nr [...] w Ś., stanowiącej drogę, której właścicielem jest Skarb Państwa- w trwałym zarządzie GDDKiA. Dodatkowo okoliczność lokalizacji wylotów w obrębie pasa drogowego drogi krajowej nr [...] potwierdził zarządca drogi (pismo GDDKiA z dnia 2 września, 2020r. i 6 listopada 2020r. znak O.RZ.Z15.4201.12.2020.080.1 .jb). Ponadto ustalono, że działki posiadające aktualnie nr [...] i [...] uprzednio posiadały inne oznaczenie: [...] i [...]. Na mocy decyzji ZRID [pic]Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] został dokonany podział nieruchomości m.in. działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...], działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...], nr [...] na działki nr [...] i nr [...], działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...]. Na podstawie decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...].03.2015r. działki nr [...] i [...] wraz z innymi działkami tworzącymi drogę zostały złączone w działkę nr [...] (informacja uzyskana od Starosty [...] pismem z dnia [...].05.2023r. [...])

Przywołując treść art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych Organ odwoławczy wskazał, że GDDKiA nie wydała decyzji — zezwolenia na podstawie art. 39 ust. 3 ww. ustawy, który to przepis przewiduje w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym urządzeń obcych oraz reklam. Ponadto umieszczenie części instalacji odprowadzających wody opadowe z budynku zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] i towarzyszącej mu infrastruktury (terenu utwardzonego), narusza przepisy § 28 i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej; rozporządzenie), które nie zezwalają na odprowadzanie wód opadowych na sąsiednią nieruchomość, zwłaszcza wtedy gdy wiąże się to ze zmianą naturalnego spływu wód opadowych i kierowaniem ich na teren sąsiedniej nieruchomości.

PWINB wskazał, że WSA w Rzeszowie potwierdził ustalenia organów nadzoru budowlanego, że taki sposób odprowadzania wód opadowych nie wynika z rozwiązań projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę budynku hotelowego (przy którym zlokalizowana jest studzienka) z salą konferencyjną, basenem i częścią handlową - z dnia [...] maja 2005r. nr [...] wraz ze zmianami wynikającymi z decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2007r. nr [...]. Analiza dokumentacji projektowej wykazała, że istniejący obecnie sposób odprowadzania wód opadowych z budynku usytuowanego na działkach nr [...] i [...] w Ś. i utwardzonego parkingu, jest inny niż w zatwierdzonym projekcie. Według projektu stanowiącego załącznik ww. pozwolenia na budowę wody deszczowe z dachu i otoczenia budynku odprowadzane winny być do ciągów istniejącej kanalizacji deszczowej. Woda deszczowa ze studzienki usytuowanej w południowo-zachodnim narożniku budynku zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] w Ś. (wybudowanego na podstawie ww. pozwolenia na budowę): winna być odprowadzana za pomocą kanalizacji deszczowej do istniejących, szczelnych zbiorników usytuowanych na działce nr [...] (obecnie [...]) w Ś. Projekt nie przewidywał wykonania studzienki (kratki ściekowej) zbierającej wody opadowe z terenu utwardzonego, wykonanej w południowo-wschodnim narożniku działki nr [...]. Ponadto zmiana ww. pozwolenia na budowę w oparciu o decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] marca 2007 r. nie dotyczyła zmiany w zakresie odprowadzania wód opadowych. Ponadto, wobec wskazań Sądu zawartych w wyroku z 28 kwietnia 2023r. r., Podkarpacki WINB przeanalizował czy taki sposób odprowadzania wód nie wynikał z projektu zatwierdzonego decyzją dotyczącą obiektu hotelowego, który był tam pierwotnie i którego rozbudowy dotyczyły obydwie ww. decyzje. Z dokumentów pozyskanych od Starosty [...] wynika, że decyzją z [...].10.2000r. nr [...], Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i wydał dla J. M. pozwolenie na budowę restauracji z motelem i przewiązką oraz niezbędną infrastrukturą techniczną na działkach nr ewid. [...] w Ś. Według zatwierdzonego projektu budowlanego, ścieki deszczowe z terenu zlewni odprowadzane są do drenażu rozsączającego z sączków ceramicznych (Ø100) zaprojektowanego wzdłuż drogi głównej, w trasie trawnika. Kanalizacja deszczowa odprowadza wody opadowe z terenu, poprzez 6 wpustów deszczowych ulicznych. Ciąg KD z terenu wprowadza się do separatora olejów i benzyn (zgodnie z planem sytuacyjnym), a następnie do drenażu rozsączającego. Ścieki deszczowe z dachów budynków odprowadzane będą na teren. PWINB stwierdził, że istniejący obecnie sposób odprowadzania wód nie wynikał z projektu zatwierdzonego decyzją Starosty [...] z [...].10.2000r. nr [...], dotyczącą obiektu hotelowego, który był tam pierwotnie (restauracja z motelem) i którego rozbudowy (o klatkę schodową) dotyczyły również obydwie ww. decyzje z 2005r. i 2007r.

Biorąc pod uwagę wskazania Sądu co do dalszych czynności przy ponownym rozpatrzeniu sprawy PINB wezwał zarówno Państwa M. jak również GDDKiA do przedstawienia protokołu przekazania terenu pomiędzy właścicielami nieruchomości a wykonawcą robót, protokołu końcowego robót oraz fotografii skarpy z okresu odbioru robót. GDDKiA przesłała protokół przekazania terenu budowy z 19.05.2010r. i 14.02.2013r., decyzję ZRID Wojewody Podkarpackiego z [...].04.2010 r., pozwolenia na użytkowanie w zakresie dróg z infrastrukturą techniczną z dnia [...].12.2013 r. Z kolei pełnomocnik Skażącego przesłał: protokół wejścia w teren firmy R. z 7.10.2010 r., protokół wejścia w teren firmy R. z 6.10.2010 r., dokumentację mapową oraz zdjęciową z okresu realizacji inwestycji.

Organ odwoławczy podzielił wnioski PINB, że z przesłanych dokumentów nie wynika aby przewidywano wykonanie robót związanych z wykonaniem takiego sposobu odprowadzania wód opadowych z terenu obiektu [...] oraz utwardzonego parkingu, jaki istnieje w chwili obecnej. Z przesłanego przez GDDKiA zdjęcia (zdjęcie - Street View -sierpień 2013) wynika, że w 2013 roku w sierpniu istniejące obecnie wyloty nie istniały, co wskazuje na fakt, że powstały one w okresie późniejszym.

PWINB stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na istnienie odcinka zewnętrznej instalacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe ze studzienki zlokalizowanej w południowo-zachodnim narożniku budynku zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] w Ś. oraz odcinka zewnętrznej instalacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe ze studzienki (kratki ściekowej) usytuowanej na działce nr [...] w Ś., do rowu przydrożnego drogi krajowej. Wyloty wykonanych instalacji znajdują się w skarpie na działce nr [...] w Ś. Podjęte przez organ próby ustalenia inwestora przedmiotowej inwestycji nie przyniosły oczekiwanego rezultatu i organ w oparciu o dotychczas zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, mając na uwadze sprzeczne oświadczenia stron, nie jest w stanie bezsprzecznie ustalić inwestora robót. Zarówno właściciele działek nr ewid. [...] i [...] jak i sugerowani przez nich inwestorzy robót (GDDKiA ewentualnie wykonawcy świadczący usługi) zaprzeczają, że byli inwestorami spornych robót. Brak jest innych dowodów pozwalających na dokonanie ustaleń w tym zakresie. Natomiast bezsprzecznie jest, że przedmiotowe roboty budowlane związane z wykonaniem zewnętrznej instalacji deszczowej związanej z budynkiem położonym na działkach nr [...] i [...] w Ś. i towarzyszącą mu infrastrukturą (terenem utwardzonym), zostały wykonane w sposób istotnie odbiegający od ustaleń określonych w przepisach tj. art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023r. poz. 645) i § 28 i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Istniejący sposób odprowadzania wód opadowych wpływa niekorzystnie na stan umocowanej skarpy, powodując wypłukiwanie ziemi spod wykonanego umocnienia płytami ażurowymi, powodując ich niszczenie. Ponadto studzienka z kratką ściekową w narożu parkingu (działka nr [...]) usytuowana jest kolizyjnie z nowym przebiegiem gazociągu wysokiego ciśnienia 400 mm, co stwierdził organ powiatowy podczas sporządzania szkicu sytuacyjnego na mapie geoportalu z uwzględnieniem uzbrojenia podziemnego.

Biorąc pod uwagę wskazania wyroku WSA co do adresata rozbiórki, PWINB uznał za prawidłowe nałożenie przez PINB obowiązku dokonania rozbiórki instalacji kanalizacji deszczowej na właścicieli działek (w przypadku działki [...] na zarządcę), na których są one zlokalizowane.

Skarżący reprezentowani przez fachowego pełnomocnika wnieśli skargę na decyzję Podkarpackiego WINB z 28 czerwca 2023 r. znak OA.7721.18.7.2023 zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego poprzez:

- naruszenie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (dalej: u.d.p.) poprzez jego błędne zastosowanie jako podstawa zaskarżonej decyzji, podczas gdy w analizowanym stanie faktycznym nie ustalono w sposób bezsprzeczny granicy pasu drogowego, na którym to miałyby zostać rozebrane odcinki zewnętrznej instalacji deszczowej od studzienki zlokalizowanej w południowo-zachodnim narożniku budynku zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] w Ś. do wylotu na działce nr [...] (rowu przydrożnego drogi krajowej) oraz od studzienki (kratki ściekowej) usytuowanej na działce nr [...] do wylotu znajdującego się w skarpie na działce nr [...];

- naruszenie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawo budowlane w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 39 ust. 1 pkt 1 u.d.p., poprzez ich błędne zastosowanie jako podstawę zaskarżonej decyzji, podczas gdy w analizowanym stanie faktycznym nie ustalono inwestora odcinków zewnętrznej instalacji deszczowej od studzienki zlokalizowanej w południowo-zachodnim narożniku budynku zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] do wylotu na działce nr [...] (rowu przydrożnego drogi krajowej) oraz od studzienki (kratki ściekowej) usytuowanej na działce nr [...] do wylotu znajdującego się w skarpie na działce nr [...];

- naruszenie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 39 ust. 1 pkt 1 u.d.p., poprzez ich błędne zastosowanie jako podstawę zaskarżonej decyzji, podczas gdy osoby Skarżących nie były inwestorem odcinków zewnętrznej instalacji deszczowej od studzienki zlokalizowanej w południowo-zachodnim narożniku budynku zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] w Ś. do wylotu na działce nr [...] w Ś. (rowu przydrożnego drogi krajowej) oraz od studzienki (kratki ściekowej) usytuowanej na działce nr [...] w Ś. do wylotu znajdującego się w skarpie na działce nr [...] w Ś., wobec czego to nie mogą być podmiotem zaskarżonej decyzji, a tym bardziej nie mogą być obciążeni rygorem usunięcia na własny koszt objętych zaskarżoną decyzją urządzeń, powstałych z inicjatywy podmiotu wobec nich trzeciego.

Skarżący zarzucili również obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść wydanej decyzji poprzez:

- naruszenie art. 138 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie przez Organ odwoławczy w mocy wadliwego postanowienia Organu I instancji;

- naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez działanie Organu II instancji w drodze utrzymania w mocy decyzji Organu I instancji w sposób wpływający na pogłębienie braku zaufania stron dla działania organów administracji publicznej z uwagi na pominięcie przez Organy obu instancji okoliczności jakie powinny zbadać w sprawie, które to okoliczności zostały wskazane przez osoby Skarżących oraz ich pełnomocnika w zakresie faktu, iż Skarżący nie byli inwestorem ww. odcinków zewnętrznej instalacji deszczowej, wobec czego to nie mogą być podmiotem zaskarżonej decyzji, a tym bardziej nie mogą być obciążeni rygorem usunięcia na własny koszt objętych zaskarżoną decyzją urządzeń, jak wskazują posadowionych przez podmioty wobec nich trzecie;

- naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego dla rozstrzygnięcia sprawy, zaniechanie podjęcia wszelkich możliwych czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie braku ustalenia w sposób bezsprzeczny granicy pasu drogowego, na którym to miałyby zostać rozebrane ww. odcinki zewnętrznej instalacji deszczowej, jak również w zakresie braku ustalenia inwestora ww. odcinków zewnętrznej instalacji deszczowej;

- naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie ustaleń faktycznych z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów bez należytego rozważenia całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w szczególności w zakresie braku ustalenia w sposób bezsprzeczny granicy pasa drogowego, na którym to miałyby zostać rozebrane ww. odcinki zewnętrznej instalacji deszczowej, jak również w zakresie braku ustalenia inwestora ww. odcinków zewnętrznej instalacji deszczowej.

Mając na względzie ww. zarzuty Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 czerwca 2023 r. oraz równoczesne uchylenie w całości decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 9 lutego 2023 r. nr PINB.5160.4.3.2020 i umorzenie w całości postępowania w sprawie, przeprowadzenie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie; zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżących w tym kosztów wpisu od skargi, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.

W odpowiedzi na skargę PWINB w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ II instancji postanowieniem z 23 sierpnia 2023 r. nr OA.7721.18.7.2023 wstrzymał wykonanie decyzji Podkarpackiego WINB z 28 czerwca 2023r. nr OA.7721.18.7.2023.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Sąd po dokonaniu kontroli w wyżej wskazanych granicach doszedł do przekonania, że skarga podlega oddaleniu, bowiem Organy I oraz II instancji nie naruszyły przepisów postępowania oraz prawa materialnego. W sposób prawidłowy również zrealizowały zalecenia, wynikające z prawomocnego wyroku WSA w Rzeszowie z 28 kwietnia 2022r. II SA/Rz 1707/21.

Należy wskazać po pierwsze, że stosownie do art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ponadto, zgodnie z art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Należy więc w pierwszej kolejności wskazać, że w ww. prawomocnym wyroku z 28 kwietnia 2022r. II SA/Rz 1707/21 Sąd podzielił stanowisko Organów nadzoru budowalnego, że z rozwiązań projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę budynku hotelowego z salą konferencyjną, basenem i częścią handlową – z dnia [...] maja 2005 r., nr [...] wraz ze zmianami wynikającymi z decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] nie wynika, aby woda opadowa z nieruchomości Skarżących miała być odprowadzana na sąsiednią nieruchomość tj. na działkę drogową. Z decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r. ustalającej warunki zabudowy wynika, że wody opadowe powinny być odprowadzane na teren własnej posesji, ale decyzja ta także wiązała się z rozbudową już istniejącego budynku. Z kolei projekt budowlany, zatwierdzony ww. decyzją z dnia [...] maja 2005 r., nr [...] przewidywał, że wody deszczowe z dachu i otoczenia budynku odprowadzane winny być do ciągów istniejącej kanalizacji deszczowej. Woda deszczowa ze studzienki usytuowanej w południowo-zachodnim narożniku budynku (wybudowanego na podstawie w/w pozwolenia na budowę) zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] w Ś. oraz kratek ściekowych odwadniających parking usytuowanych w innym miejscu niż istniejąca obecnie kratka ściekowa winna być odprowadzana za pomocą kanalizacji deszczowej do istniejących, szczelnych zbiorników usytuowanych na działce nr [...] (obecnie [...]) w Ś. Należy przy tym uwzględnić, że na mapie do celów projektowych (aktualnej na dzień [...].01.2005 r.), na której sporządzony został projekt zagospodarowania terenu dla w/w inwestycji nie istniały odpływy wód opadowych z istniejących obiektów poza teren działki. Na terenie inwestycji istniała kanalizacja deszczowa, a projekt zagospodarowania przewidywał odprowadzenie wód opadowych za pomocą projektowanej kanalizacji deszczowej do istniejących już ciągów kanalizacji deszczowej wykonanej na terenie istniejącej inwestycji (hotel restauracja).

Okoliczności tej nie kwestionowali Skarżący. Sąd nakazał natomiast ustalić, czy sposób odprowadzania wód opadowych (polegający na kierowaniu ich na działkę sąsiednią, będącą obecnie w zarządzie GDDKiA) mógł wynikać z projektu zatwierdzonego decyzją dotyczącą obiektu hotelowego, który był tam pierwotnie i którego rozbudowy dotyczyły obydwie ww. decyzje (decyzja Starosty [...] z dnia [...] maja 2005 r. obejmowała bowiem m.in. rozbudowę istniejącego zespołu hotelowego o klatkę schodową i budowę innych obiektów).

Organy nadzoru budowlanego wyjaśniły tę kwestię w toku ponownego rozpoznania sprawy. Pozyskano decyzję z [...].10.2000r. nr [...], na mocy której Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i wydał dla J. M. pozwolenie na budowę restauracji z motelem i przewiązką oraz niezbędną infrastrukturą techniczną na działkach nr ewid. [...] w Ś. Według zatwierdzonego projektu budowlanego, ścieki deszczowe z terenu zlewni odprowadzane są do drenażu rozsączającego z sączków ceramicznych (Ø 100) zaprojektowanego wzdłuż drogi głównej, w trasie trawnika. Kanalizacja deszczowa odprowadza wody opadowe z terenu, poprzez 6 wpustów deszczowych ulicznych. Ciąg KD z terenu wprowadza się do separatora olejów i benzyn (zgodnie z planem sytuacyjnym), a następnie do drenażu rozsączającego. Ścieki deszczowe z dachów budynków odprowadzane będą na teren.

Mając na względzie powyższe należało stwierdzić, że projekty budowlane zatwierdzane kolejnymi decyzjami, udzielającymi pozwoleń na budowę obiektów znajdujących się na nieruchomości Skarżących nie przewidywały takiego sposobu odprowadzania wód opadowych, który został ujawniony w toku przedmiotowego postępowania.

Należy podzielić stanowisko Organów, że istniejący sposób odprowadzania wód opadowych jest niezgodny z przepisami. tj. z:

- art. 39 ust. 1 pkt 1 u.d.p. (zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. W szczególności zabrania się lokalizacji lub umieszczania urządzeń obcych, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego);

- § 28 ww. rozporządzenia (działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej);

- § 29 ww. rozporządzenia (dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione).

Zaistniała więc przesłanka z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlanego, która w konsekwencji uprawniała Organy nadzoru budowlanego do wydania decyzji w ramach art. 51 ust. 1 www. ustawy. W realiach niniejszej sprawy, wobec braku możliwości doprowadzania spornego odcinka kanalizacji deszczowej do stanu zgodnego z prawem, istniały podstawy do orzeczenia nakazu jego rozbiórki w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b.

Skarżący zarzucali, że Organy nie ustaliły w sposób bezsprzeczny granicy pasa drogowego. Jest to okoliczność kluczowa w ramach oceny, czy doszło do skierowania spływu wód opadowych na teren działki sąsiedniej, jak również czy doszło do umieszczenia urządzeń obcych w pasie drogowym. Jednak w ocenie Sądu Organy w sposób prawidłowy wywiązały się z zaleceń Sądu, wynikających z wyżej przywołanego wyroku i wykazały, że odcinki kanalizacji deszczowej biegnące od narożnika budynku na dz. nr [...] i [...] oraz od studzienki na dz. nr [...] zakończone są wylotami rur, znajdującymi się w skarpie, znajdującej się na dz. nr [...], która stanowi element pasa drogowego.

Realizując zalecenia Sądu organ I instancji przeprowadził oględziny w terenie, w trakcie których sporządzono szczegółowe szkice usytuowania w terenie studzienek, wylotów kanalizacji deszczowej z określeniem ich umiejscowienia względem punktów charakterystycznych w terenie. Wynika z nich, w powiązaniu z treścią protokołu oględzin i wykonaną wówczas dokumentacją zdjęciową, że sporne wyloty kanalizacji deszczowej znajdują się już poza granicami nieruchomości Skarżących w skarpie na terenie działki nr [...]. Pozyskana przez Organ odwoławczy mapa zasadnicza z uwidocznioną skarpą potwierdza, że skarpa znajduje się w granicach działki drogowej nr [...].

W toku ponownego postępowania ustalono również w sposób bezsporny, że działka o aktualnym oznaczeniu nr [...] powstała w wyniku złączenia działek o nr [...] i [...] wraz z innymi działkami tworzącymi drogę na podstawie decyzji Starosty [...] z [...].03.2015r. nr [...]. Z kolei działki o nr [...] i [...] zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na mocy decyzji ZRID Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w celu realizacji inwestycji drogowej tj. budowy drogi ekspresowej [...] na odcinku węzeł [...] węzeł [...]. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że działka nr [...] a tym samym i zlokalizowane na niej wyloty kanalizacji deszczowej znajdują się w pasie drogowym drogi krajowej Nr [...]. Powyższe powoduje, że woda opadowa z budynku oraz parkingu, znajdującego się na działce Skarżących odprowadzana jest na teren pasa drogowego, co prowadzi do niezgodności z przepisami art. 39 ust. 1 pkt 1 u.d.p. oraz § 28 i § 29 ww. rozporządzenia. Prawidłowo Organy przyjęły, że stan tej niezgodności należy usunąć poprzez nakaz rozbiórki spornych odcinków kanalizacji deszczowej, którymi to wody opadowe są odprowadzane na teren sąsiedniej nieruchomości, stanowiącej pas drogowy.

Skarżący zarzucali również, że Organy nie ustaliły inwestorów ww. odcinków kanalizacji deszczowej. Należy wskazać, że zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane, obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Odnosząc się do zarzutów skargi należy więc wskazać, że brak ustalenia osoby inwestora nie uniemożliwia skierowania nakazu rozbiórki do właściciela obiektu budowlanego.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że roboty budowlane związane z wykonaniem spornych odcinków kanalizacji deszczowej zostały zakończone, ponadto nie ustalono również inwestora ww. odcinków kanalizacji deszczowej. Powyższe stosownie do art. 52 ust. 1 zd. 2 P.b. dawało Organom podstawę do skierowania nakazu rozbiórki w stosunku do właściciela.

WSA w Rzeszowie w wyroku z 28 kwietnia 2022r. uznał, że Organy nie wyczerpały wszystkich możliwości dotyczących ustalenia, kto wykonał przedmiotowe urządzenia. Sąd zalecił podjęcie prób dotarcia do protokołów przekazania terenu pomiędzy skarżącymi a podmiotem wykonującym m.in. roboty na parkingu, być może do fotografii czy protokołów odbiorów robót na parkingu i tych związanych z robotami drogowymi w obrębie skarpy. W toku ponownego rozpoznania sprawy PINB w wyniku wezwania Skarżących oraz GDDKiA pozyskał protokół przekazania terenu budowy z dnia 19.05.2010 r. i 14.02.2013 r., decyzję ZRID Wojewody Podkarpackiego z dnia [...].04.2010 r., pozwolenia na użytkowanie w zakresie dróg z infrastrukturą techniczną z dnia [...].12.2013r., protokoły wejścia w teren firmy R. z 7.10.2010r. i 6.10.2010r., dokumentację mapową oraz zdjęciową z okresu realizacji inwestycji. Sąd podziela wnioski Organu odwoławczego, że z przesłanych dokumentów nie wynika, aby przewidywano wykonanie robót związanych z wykonaniem takiego sposobu odprowadzania wód opadowych z terenu obiektu [...] oraz utwardzonego parkingu, jaki istnieje w chwili obecnej. Dokumenty te, jeżeli chodzi o roboty budowlane związane z infrastruktura sieciową, zawierają informacje dotyczące przebudowy na dz. nr [...] i [...] gazociągów wysokiego i niskiego ciśnienia, przebudowy słupów oświetleniowych wraz z kablami energetycznymi, lecz nie odnoszą się do przebudowy kanalizacji deszczowej. Z tego też powodu nie zachodziły podstawy, które miałyby oparcie w materiale dowodowym do twierdzenia, że inwestorem ww. odcinków kanalizacji deszczowej jest wykonawca robót związanych z budową odcinka drogi [...]. W niniejszej sprawie zarówno GDDKiA, jak i Skarżący konsekwentnie zaprzeczali, aby byli inwestorami ww. urządzeń.

Mając na względzie powyższe, wobec braku możliwości ustalenia inwestora ww. odcinków kanalizacji deszczowej i niekwestionowanego faktu zakończenia robót budowlanych zachodziły podstawy do nałożenia nakazu rozbiórki na właściciela obiektu budowlanego na podstawie art. 52 ust. 1 zd. 2 P.b. W niniejszej sprawie nakaz rozbiórki został nałożony na dwa podmioty. Po pierwsze na Skarżących w zakresie opisanych odcinków zewnętrznej instalacji deszczowej, znajdujących się na działkach nr [...] i [...] - do granicy z działką nr [...]. Po drugie na GDDKiA Oddział w [...] w zakresie odcinków zewnętrznej instalacji deszczowej usytuowanych na działce nr [...] - od granicy z działkami [...] i [...] do ich wylotów. Sąd uznał taki sposób określenia nakazu rozbiórki za prawidłowy, jako uwzględniający zasięg prawa własności do spornych odcinków kanalizacji deszczowej. Nakaz nałożono na te podmioty, które dysponują odpowiednim tytułem prawny stosownie do tych fragmentów odcinka kanalizacji, które znajdują się na nieruchomościach stanowiących ich własność. Określony nakaz rozbiórki uwzględnia również ocenę prawną, wyrażoną w wyroku WSA w Rzeszowie z 28 kwietnia 2022r. II SA/Rz 1707/21 co do tego, że część instalacji, która znajduje się na działce nr [...] jest częścią składową tej nieruchomości a zebrany wówczas materiał dowodowy nie dawał podstaw do nałożenia na Skarżących obowiązków w odniesieniu do odcinków znajdujących się na działce nr [...].

Z przyczyn powyżej wskazanych Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja wraz z decyzją PINB w [...] odpowiadają prawu i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.