Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1357/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 1, art. 31zq ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Zięba Sędziowie WSA Piotr Głowacki WSA Stanisław Grzeszek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg T. T. na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 października 2020 r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień i maj 2020 r. uchyla zaskarżone decyzje.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzjami z dnia 10 sierpnia 2020 r. nr [...], nr [...] po rozpatrzeniu wniosku z 13 maja 2020 r., odmówił T. T. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenia chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r., podając, iż wnioskodawca nie zachował terminu do złożenia deklaracji tj. nie złożył jej do dnia 30 czerwca 2020 r.

Nie zgadzając się z powyższymi rozstrzygnięciami T. T. wniósł o ponowne rozpatrzenie spraw.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzjami z dnia 30 października 2020r. nr [...], nr [...] utrzymał w mocy decyzje z dnia 10 sierpnia 2020 r.

W uzasadnieniu ZUS wskazał na treść art. 31zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych i wyjaśnił, że dokumenty rozliczeniowe obejmujące okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. zostały złożone przez wnioskodawcę 27 lipca 2020 r., a wiec po upływie ustawowego terminu, tj. po 30 czerwca 2020 r.

Zdaniem ZUS, wnioskodawca nie spełnił zatem wynikającego z przepisów prawa, warunku koniecznego do zwolnienia z opłacania składek.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie T. T., zarzucił naruszenie:

- art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a to poprzez skierowanie do skarżącego wezwania do złożenia dokumentów ubezpieczeniowych pod rygorem odmowy zwolnienia z opłacenia składek i odmowa zwolnienia z opłacenia składek mimo wypełnienia przez skarżącego dyspozycji wezwania;

- art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pominięcie twierdzeń strony i nieustosunkowanie się do podnoszonych przez nią okoliczności w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie spraw;

- art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji nie zawierających wyczerpującego uzasadnienia, w szczególności nie zawierających odniesienia do stanowiska strony podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie spraw.

W konsekwencji powyższego skarżący wniósł o zmianę decyzji poprzez uchylenie decyzji z dnia 10 sierpnia 2020 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniach skarżący podkreślił, że ZUS skierował do niego wezwanie do bezzwłocznego złożenia brakujących dokumentów rozliczeniowych, jednocześnie poinformował, że brak złożenia deklaracji spowoduje wymiar składek z urzędu, o którym mowa w art. 48 ust. 1 u.s.u.s. Po otrzymaniu powyższego wezwania złożył on niezwłocznie (27 lipca 2020 r.) wszelkie wymagane dokumenty rozliczeniowe, tj. deklaracje rozliczeniową i imienne raporty miesięczne dotyczące okresu marzec - czerwiec 2020 r. Tym samym, jak podkreślił, wykonał on wszelkie działania, stosownie do wezwania organu administracji publicznej.

Zgodnie z wezwaniem, niezwłoczne uzupełnienie dokumentacji powinno mieć ten skutek, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie dokonuje wymiaru składek za kwiecień i maj 2020 r. W niniejszej sprawie organ wezwał do złożenia dokumentów, dokumenty zostały niezwłocznie złożone, a mimo to organ dokonał wymiaru składek. Takie działanie, zdaniem skarżącego, narusza w sposób rażący zaufanie do organów administracji publicznej i stawia pod znakiem zapytania zasadność i zgodność z prawem dokonywanych przez ZUS, działań. Organ administracji publicznej nie może bowiem podejmować działań, które nie mają żadnej skuteczności prawnej.

Skarżący podkreślił, że miał uzasadniony powód, aby sądzić, iż wypełnienie dyspozycji wezwania ZUS, spowoduje, że zostanie zwolniony z opłacenia składek za ww. okres. W przeciwnym wypadku złożyłby wniosek o przywrócenie terminu do złożenia dokumentów rozliczeniowych wraz z właściwą deklaracją rozliczeniową i imiennymi raportami miesięcznymi. Działał on jednak w zaufaniu do organu administracji publicznej i nie skorzystał z przysługującego mu prawa. Jak podniósł, ZUS w ogóle nie uwzględnił tego wezwania i praw z niego wynikających, co spowodowało ograniczenie prawa obywatela do skorzystania z przysługujących mu środków prawnych.

W odpowiedziach na skargi Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawach i wniósł o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 111 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił sprawy o sygn. akt I SA/Kr 1357/21, I SA/Kr 1358/21 połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod sygn. akt I SA/Kr 1357/21.

Powyższy przepis stanowi, że sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W rozpoznawanych sprawach skargi ze względu na skarżącego, stan faktyczny i istotę spornych zagadnień, a także tożsamość podnoszonych zarzutów, pozostawały ze sobą w związku w rozumieniu ww. przepisu. Uzasadnione było więc połączenie tych spraw do łącznego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Sąd rozpoznający skargę na akt administracyjny dokonuje jego oceny mając na uwadze wyłącznie stan prawny obowiązujący w dniu podjęcia aktu, jak i stan sprawy istniejący na ten dzień, a wynikający z akt administracyjnych (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). Podstawą orzekania sądu jest więc materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami obydwu instancji.

Aby usunąć z obrotu prawnego decyzję wydaną przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia przepisu prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, bądź przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt dotknięty jest jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych ustawach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.

Stosownie do § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2000 r., poz. 1773 ze zm.), rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) - przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.

Skarżący ma miejsce zamieszkania na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Dodatkowo Sąd informuje, że na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) sprawy rozpoznano i wyrok wydano w trybie posiedzenia niejawnego. Stosownie do powyższego przepisu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Na podstawie przytoczonego przepisu Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniami z dnia 14 grudnia 2021 r. skierował sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczając termin posiedzenia na dzień 28 grudnia 2021 r.

Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżone decyzje co do ich zgodności z prawem, tj. w granicach określonych przepisami ustaw powołanych wyżej, Sąd doszedł do przekonania, że skargi zasługują na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowił art. 31zo ust. 1 oraz art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, ze zm., powoływanej dalej jako "ustawa COVID-19).

Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19 stanowi, że na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony, jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r., do dnia 31 marca 2020 r., i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie, w myśl art. 31zq ust. 3 ustawy COVID, deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r.

W zaskarżonych decyzjach ZUS stwierdził, że skarżący tego obowiązku nie spełnił. Dokumenty rozliczeniowe skarżący bowiem złożył po obowiązującym ustawowo terminie w dniu 27 lipca 2020 r.

Skarżący natomiast wskazał, że pomimo, iż złożył je po wezwaniu, nie poinformowano go w sposób wymagany o skutkach prawnych takiego złożenia, nadto o możliwości wniesienia o przywrócenie terminu.

Zatem w okolicznościach spraw kwestią sporną jest niedopełnienie przez skarżącego obowiązku terminowego złożenia dokumentów rozliczeniowych za kwiecień i maj 2020 r., za które ubiegał się o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.

Analizując powyższe, podkreślić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a.") oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., powoływanej dalej jako "u.s.u.s."), mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto należy zauważyć, że stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Ze wskazanego przepisu wynika obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy i zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń lub wystąpienia do innych organów albo instytucji o zajęcie stanowiska w sprawie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

Wedle art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ winien uwzględnić także treść art. 9 k.p.a., stosownie do którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają mad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Istotne znaczenie ma w sprawie również art. 79a k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Oceniając postępowanie prowadzone przez ZUS rozpatrujący wniosek skarżącego o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, stwierdzić należy, że nie spełnia ono wymogów wynikających z wyżej powołanych przepisów.

Należy podkreślić, że celem ustawodawcy wprowadzającego przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, było umożliwienie przedsiębiorcom przetrwania trudnego czasu pandemii i związanych z nią ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej. W tym czasie wielu przedsiębiorców znalazło się w sytuacji dla nich nowej, wymagającej zadbania o zaspokojenie środków podstawowej egzystencji, ale również dopełnienia formalności dotychczas im nieznanych, wprowadzonych nowymi regulacjami prawnymi, z których uprzednio i nie korzystali.

W tych okolicznościach szczególne znaczenie ma wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, by osoby uczestniczące w tym postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygniecie o treści żądanej przez stronę. Ponadto obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować, jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2001 r. sygn. akt V SA 44/01, teza pierwsza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 1997 r. sygn. akt SA/Lu 2087/95).

W ocenie Sądu, w rozpoznawanych sprawach ZUS nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a. W następstwie złożenia przez skarżącego wniosku doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym ZUS mając na uwadze zasadę informowania stron zawartą w powyższym przepisie, powinien był udzielić skarżącemu należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m.in. o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. ZUS, kierując się treścią art. 9 k.p.a., powinien czuwać nad tym, aby skarżący nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w sprawie, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku brakuje.

Tymczasem, wbrew nakazowi wynikającemu z art. 9 k.p.a., ZUS pomimo, iż wniosek złożono 13 maja 2020 r. nie poinformował skarżącego w wymaganym terminie, jeszcze przed wynikającym z ustawy dniem 30 czerwca 2020 r. o braku deklaracji rozliczeniowych za kwiecień i maj 2020 r., mających wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a następnie wezwał o te braki, już po terminie, co skutkowało tym, iż pomimo spełnienia obowiązku dokumentacyjnego zgodnie z wezwaniem, stwierdził niezachowanie terminu ustawowego.

Zatem ZUS pomimo takiego obowiązku nie wezwał skarżącego w odpowiednim czasie do złożenia wymaganych dokumentów, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie spraw i nie czuwał tym samym, aby skarżący nie poniósł szkody na skutek swojej niewiedzy prawnej.

W aktach spraw brak jest nadto jakichkolwiek dowodów, które mogłyby świadczyć o tym, że ZUS podjął starania, by w porę poinformować skarżącego, że bez złożenia brakujących dokumentów nie będzie pozytywnie rozpatrzony jego wniosek. ZUS nie odniósł się także to twierdzeń skarżącego o złożeniu przez nią wymaganych dokumentów po wezwaniu organu zawarty we wniosku o ponowne rozpatrzenie spraw z dnia 24 sierpnia 2020 r.

W następstwie wpływu wniosku ZUS winien był zweryfikować, czy jest on kompletny i czy zostały spełnione wszystkie wymogi formalne wniosku, przy czym zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. zobligowany był działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Niewątpliwie ZUS w niniejszych sprawach tej zasadzie uchybił, co ostatecznie spowodowało negatywne rozpatrzenie wniosku skarżącego.

Wskazać należy, że ZUS przed wydaniem decyzji odmownych z dnia 10 sierpnia 2020 r. nie umożliwił skarżącemu wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów, co stanowi o naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a. W konsekwencji ZUS naruszył również obowiązek wynikający z art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania, albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Zgodnie z intencją ustawodawcy strona nie powinna zostać zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zostać zmuszona do kwestionowania decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie zaskarżania rozstrzygnięć (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Poznaniu z 19 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Po 211/21, w Szczecinie z 23 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 239/19).

W niniejszych sprawach ZUS nie wyjaśnił skarżącemu przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co skutkowało wydaniem decyzji niezgodnych z żądaniem skarżącego.

Ponownie rozpatrując sprawę ZUS przeprowadzi postępowanie zgodnie z wymogami wynikającymi z powołanych wyżej przepisów k.p.a., mając na uwadze, że skarżący nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu.

Ponadto, uwzględniając cel zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, jakim jest zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego oraz trwający nadal stan epidemii, ZUS rozważy zastosowanie instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020 r. przepisach art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19, dodanych ustawą z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.).

Wskazane przepisy nakazują, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Powołane przepisy weszły w życie 16 grudnia 2020 r., lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. poz. 491). Uwzględniając powyższą regulację w ponownie prowadzonym postępowaniu ZUS będzie miał na względzie obowiązek zawiadomienia skarżącego o uchybieniu terminu i wyznaczenia mu terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie.

Z uwagi na powyższe, stwierdzając naruszenie wyżej powołanych przepisów k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik rozpoznanych spraw, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje. O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżący był z urzędu zwolniony od obowiązku ich ponoszenia.