Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 472/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 13, art. 18, art. 75 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
article: art. 53 § 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 146 § 1, art. 151, art. 153, art. 200 i art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 16 § 1 zd. 2, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 12 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Asesor WSA Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 12 października 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. F. na czynność materialno-techniczną Starosty Poddębickiego z dnia 11 kwietnia 2022 roku w przedmiocie wpisania w dokumencie prawa jazdy terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności materialno-technicznej Starosty Poddębickiego z dnia 11 kwietnia 2022 roku w zakresie wpisania daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B w części H dokumentu prawa jazdy nr [...]; 2. zasądza od Starosty Poddębickiego na rzecz skarżącego Z. F. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 7 czerwca 2022 r. nr SKO.4181.16.22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu (dalej: SKO), na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.), stwierdziło niedopuszczalność odwołania Z.F. od czynności materialno-technicznej Starosty Poddębickiego z 11 kwietnia 2022 r. wpisu daty ważności uprawnienia kategorii B w wydanym dokumencie prawa jazdy nr [...].

W uzasadnieniu powyższego postanowienia SKO ustaliło, że wnioskiem z 7 maja 2015 r. Z.F. wystąpił do Starosty Poddębickiego o wydanie prawa jazdy kategorii A. Ze złożonego wniosku wynikało, że wnioskodawca posiadał już prawo jazdy kategorii B wydane 4 stycznia 2000 r. przez Starostę Poddębickiego.

Decyzją z 11 kwietnia 2022 r., zamieszczoną w części "H" złożonego wniosku, Starosta Poddębicki stwierdził, że Z.F., spełniający określone przepisami wymogi, na podstawie art. 10 ust. 1-3, art. 15 ust. 1, art. 18 ust. 2 i art. 124 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami uzyskał uprawnienia do kierowania pojazdami, dlatego wydano mu prawo jazdy ważne do 5 marca 2037 r. nr [...]. W tabeli zamieszczonej w części "H" wniosku Starosta Poddębicki wskazał 5 marca 2037 r. jako datę ważności wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę kategorii uprawnień, tj. AM, B1, B, A1, A2 i A.

Z.F. wniósł odwołanie od ww. decyzji, zarzucając wydanie prawa jazdy ze zmienioną datą ważności posiadanej wcześniej kategorii B, która ma bezterminową datę ważności. Wskazał, że w wydanym dokumencie zmieniono datę ważności uprawnienia na terminową, co stanowi naruszenie praw nabytych. Na tej podstawie skarżący wniósł o wydanie prawa jazdy z poprawną, bezterminową datą ważności.

SKO, odwołując się do art. 10 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn zm.), wskazał, że prawo jazdy jest wydawane przez starostę, w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. W oparciu o ten przepis Starosta Poddębicki, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o wydanie prawa jazdy kategorii A, wydał decyzję administracyjną posługując się drukiem wniosku o wydanie prawa jazdy - na poprzednio obowiązującym wzorze, co jest zgodne z treścią § 30 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 z późn. zm.). W części H tego wniosku znajduje się treść sentencji decyzji administracyjnej, zgodnie z którą organ "Stwierdził, że osoba o której mowa w części A wniosku, spełniająca określone przepisami prawa wymogi (...) uzyskała uprawnienia do kierowania pojazdami i wydano jej: 1) prawo jazdy ważne do dnia 5 marca 2037 r. nr [...]". Tak sformułowana treść decyzji oznacza, że rozstrzygnięcie w niej zawarte jest pozytywne dla skarżącego, inaczej mówiąc uwzględnia jego wniosek zawarty w części C wniosku. Z tego względu w znajdującym się w części H uzasadnieniu decyzji zawarta jest wyłącznie informacja, że na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. organ odstępuje od uzasadnienia ze względu na fakt, że decyzja uwzględnia w całości żądanie strony. Część H druku, na którym wydawana jest decyzja o wydaniu uprawnienia do kierowania pojazdami zawiera również tabelę opatrzoną tytułem "Prawo jazdy", w której znajdują się kolumny oznaczone kolejno tytułem: "Kat., Data uzyskania, Data ważności, Ograniczenia". Wpisanie danych do tej tabeli znajdującej się w części H wniosku, a także do wydawanego dokumentu prawa jazdy odbywa się według zasad określonych w powołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Zgodnie bowiem z § 10 ust. 1 pkt 5 lit. a rozporządzenia, w celu wydania prawa jazdy w wyniku pozytywnej weryfikacji dokumentów należy wypełnić wniosek o wydanie prawa jazdy w części H, a zatem także i wspomnianą tabelę - jeżeli wydaje się decyzję administracyjną. Natomiast w § 10 ust. 3 rozporządzenia wskazano szczegółowy sposób wypełnienia wniosku oraz prawa jazdy, w tym m.in. w zakresie dotyczącym ważności uprawnienia według zasad szczegółowo opisanych w § 10 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia.

W ocenie SKO, skoro w przypadku wydania decyzji prawodawca nakazuje organowi "wypełniać wniosek oraz prawo jazdy", to w istocie oznacza nałożenie na ten organ dodatkowego obowiązku dotyczącego dokonania określonej czynności materialno-technicznej. Czynność ta sprowadza się do wpisania w dokumencie prawa jazdy danych, którymi zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 5 lit. a i § 10 ust. 3 rozporządzenia "wypełniono wniosek" w części H. Czynność ta stanowi konsekwencję wydania decyzji administracyjnej uwzględniającej wniosek o wydanie prawa jazdy określonej kategorii wskazanej w części C wniosku. Treść tej czynności, tj. treść dokonywanych wpisów do tabeli w części H wniosku oraz dokumentu prawa jazdy będzie wykraczać poza zakres rozstrzygnięcia zawarty w wydawanej decyzji administracyjnej, jeżeli jej adresat posiadał już wcześniej prawo jazdy innych kategorii. Skoro bowiem decyzją organ "przyznaje osobie, o której mowa w części A wniosku, uprawnienia do kierowania pojazdami", to oznacza, że przyznaje tylko uprawnienia objęte wnioskiem. Natomiast decyzja nie obejmuje uprawnień już posiadanych. Nie można bowiem przyznać uprawnień, które wnioskodawca już posiada. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że kwestionowana przez skarżącego data ważności kategorii B prawa jazdy wpisana do części H wniosku oraz do dokumentu prawa jazdy nie stanowi elementu rozstrzygnięcia zawartego w wydanej zgodnie z jego wnioskiem decyzji administracyjnej, lecz stanowi wyłącznie czynność materialno-techniczną. W konsekwencji, skoro skarżący we wniesionym do SKO odwołaniu zakwestionował wyłącznie część decyzji w zakresie określenia terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, to w istocie wniósł odwołanie od czynności materialno-technicznej dotyczącej wpisu do prawa jazdy daty ważności wymienionej kategorii prawa jazdy.

W ocenie SKO, odwołanie do organu wyższej instancji przysługuje wyłącznie od decyzji administracyjnej. Nie można natomiast wnieść odwołania od czynności materialno-technicznej, takie odwołanie nie może zostać rozpatrzone, bowiem jest niedopuszczalne. Jeżeli jednak dojdzie do wniesienia odwołania od czynności materialno-technicznej, to organ odwoławczy jest obowiązany stwierdzić niedopuszczalność odwołania na podstawie art. 134 k.p.a.

W takim przypadku strona postępowania nie jest jednak pozbawiona ochrony prawnej i możliwości kwestionowania prawidłowości dokonania wpisu w wydanym dokumencie prawa jazdy w zakresie daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 239 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", czynność wpisu do prawa jazdy terminu ważności objęta jest kontrolą sprawowaną przez sądy administracyjne i podlega zaskarżeniu w drodze skargi wnoszonej na taką czynność do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 53 § 2 i art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę na czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się za pośrednictwem organu, który dokonał kwestionowanej czynności w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o podjęciu czynności. W niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi na czynność wpisania przez Starostę Poddębickiego daty ważności w wydanym dokumencie prawa jazdy już upłynął (skoro skarżący dowiedział się o tej czynności 22 kwietnia 2022 r.), jednakże sąd po wniesieniu skargi może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę, co oznacza, że wnosząc skargę na czynność Starosty Poddębickiego skarżący powinien jednocześnie wyjaśnić sądowi, z jakich przyczyn nie wniósł skargi w terminie 30 dni od dnia wydania mu prawa jazdy.

Skargę na powyższe czynności materialno-prawne Starosty Poddębickiego w zakresie błędu, jaki pojawił się na dokumencie prawa jazdy wniósł Z.F., wnosząc o przywrócenie terminu złożenia skargi na ww. czynności materialno-prawne, jeśli termin upłynął, uwzględnienie skargi i stwierdzenie bezskuteczności czynności starosty (oraz wydanie prawa jazdy z bezterminową datą ważności kategorii B), a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw na rzecz skarżącego. W uzasadnieniu skarżący podniósł, m.in. że złożył wniosek o wydanie prawa jazdy w związku z nabyciem nowych uprawnień - kategorii A. Wcześniej posiadał już bezterminowe uprawnienia kategorii B. Przy odbiorze nowego prawa jazdy okazało się, że organ dokonał bezzasadnej zmiany w dacie ważności uprawnienia kategorii B (nowy wpis ograniczył je do 15 lat). Pracownik organu odmówił wymiany prawa jazdy z błędnym wpisem i jednocześnie poinformował skarżącego, że ma prawo złożyć skargę do SKO, co też uczynił 2 maja 2022 r. SKO uznało w postanowieniu z 7 czerwca 2022 r. za niedopuszczalne odwołanie skarżącego od czynności materialno-technicznych Starosty Poddębickiego z 11 kwietnia 2022 r. wpisu daty ważności uprawnienia kategorii B w wydanym dokumencie prawa jazdy. Błędne poinformowanie skarżącego przez pracownika Starostwa Poddębickiego spowodowało, że czas na złożenie skargi do sądu upłynął. Skarżący podkreślił, że złożone pismo do SKO pokazuje, iż skarżący zareagował na błędne działania urzędu. Z informacji przekazanej w postanowieniu przez SKO wynika, że czynność wpisu do prawa jazdy terminu ważności objęta jest kontrolą sprawowaną przez sądy administracyjne i podlega zaskarżeniu w drodze skargi wnoszonej na taką czynność do sądu administracyjnego. 24 lutego 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Zgodnie z § 29 powyższego rozporządzenia, w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Taki jednak wpis w rubryce odpowiadającej kategorii B w przedmiotowym prawie jazdy jednak nie został zamieszczony.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie bądź oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga podlega uwzględnieniu.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że uwzględnienie skargi na czynność lub akt, o których mowa art. 3 § 2 pkt 4 i 4a następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd, że ich podjęcie nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie skarżący, który od 2000 r. posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B wniósł 7 maja 2015 r. o wydanie przez organ prawa jazdy kategorii A. Starosta Poddębicki, zgodnie z wnioskiem skarżącego, wydał 11 kwietnia 2022 r. dokument prawa jazdy z wpisanym uprawnieniem kategorii A w związku ze zdanym przez skarżącego egzaminem na prowadzenie motocykla. W dokumencie tym jednak organ zawarł ograniczenie terminu ważności do 5 marca 2037 r. wszystkich uzyskanych przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami, a więc nie tylko w stosunku do nowo uzyskanej kategorii A, ale także w stosunku do uzyskanego wcześniej uprawnienia odnoszącego się do kategorii B.

Mając na uwadze treść skargi, w której skarżący kwestionuje dopuszczalność skrócenia mu terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B uzyskanych bezterminowo, Sąd przyjął, że przedmiotem zaskarżenia w przedmiotowej sprawie jest czynność wpisu daty ważności kategorii B w części H dokumentu prawa jazdy nr [...], wydanego 4 stycznia 2000 r. przez Starostę Poddębickiego.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg także na inne niż określone w pkt 1-3 (decyzje i postanowienia) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Wskazana w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kategoria obejmuje zaskarżoną w niniejszej sprawie czynność.

W ocenie Sądu, wymiana dokumentu prawa jazdy, realizowana przez wydanie nowego dokumentu w oparciu o art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm., dalej "u.k.p."), stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, która na mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. objęta jest kognicją sądów administracyjnych. Wynika to z charakteru tej czynności. Skoro wydanie nowego dokumentu następuje z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych, to skutkiem takiej czynności organu nie jest powstanie lub odjęcie po stronie osoby wnioskującej o wymianę dokumentu jakichkolwiek uprawnień, czy też czasowe ich ograniczenie (v. wyrok NSA z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt. I OSK 585/16, CBOSA).

Jak stanowi art. 53 § 2 p.p.s.a., wniesienie skargi na akt lub czynności, o których mowa w 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w tej sprawie, powinno nastąpić w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu tej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

Sąd przyjął, że skarżący dowiedział się o dokonaniu zaskarżonej czynności 21 kwietnia 2022 r. (odbiór nowego dokumentu prawa jazdy). Zważywszy na okoliczności przedmiotowej sprawy, stopień jej skomplikowania oraz niepoinformowanie skarżącego przez organ w odpowiedzi na jego pismo z 2 maja 2022 r., że nie może ono być zakwalifikowane jako odwołanie (a jedynie właśnie skarga do sądu administracyjnego) Sąd uznał, że uchybienie terminu do wniesienia skargi (wniesienie skargi 29 czerwca 2022 r.) nastąpiło bez winy skarżącego. Wobec powyższego, uwzględniając art. 53 § 2 p.p.s.a., Sąd rozpoznał przedmiotową skargę, pomimo wniesienia jej po terminie, ponieważ uchybienie terminu nie było zawinione przez skarżącego.

W przedmiotowej sprawie skarżący, wnosząc o wydanie nowego dokumentu prawa jazdy w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, do wniosku dołączył wymagane przez art. 13 u.k.p. orzeczenie lekarskie nr [...] wydane 5 marca 2022 r. przez lekarza uprawnionego do badań lekarskich osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami i kierowców, w którym stwierdzono brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p., dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest wydane w kraju prawo jazdy. Przepis ten określa zatem, że prawo jazdy jest dokumentem, który zaświadcza i potwierdza uprawnienie do kierowania pojazdami określonej kategorii. Co do zasady uprawnienie do kierowania pojazdem jest prawem podmiotowym przyznanym konkretnej osobie, upoważniającym do kierowania danego rodzaju pojazdem. Wnioskiem o wydanie dokumentu prawa jazdy w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień skarżący nie domagał się zmian posiadanego już uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B ważnego bezterminowo.

Stosownie do treści art. 18 ust. 1 u.k.p., osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia.

W myśl natomiast art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych.

Zgodnie z powyższą procedurą, organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument prawa jazdy z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby brak było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie kategorie uprawnienia do kierowania pojazdem posiada określona osoba.

Zdaniem Sądu, nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, powinien poza uzasadnioną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć w żadnym wypadku posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami. (v. wyrok WSA z 26 listopada 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1777/21, wyrok WSA w Gdańsku z 3 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 718/20, CBOSA). Organ administracji nie dokonuje w przypadku uprawnień kategorii B weryfikacji już nadanych uprawnień ani w szczególności nie może z uwagi na zaświadczenie lekarskie, które dotyczyło badań lekarskich w zakresie nabycia nowych uprawnień do kierowania innym rodzajem pojazdu zmieniać wcześniejszych decyzji w tym zakresie.

Powołanie się przez organ na nowe orzeczenie lekarskie, uzyskane do celów nowego uprawnienia i złożonego wniosku, nie powoduje ograniczenia terminu ważności dotychczas uzyskanych uprawnień bezterminowych. Stanowisko zaprezentowane przez organ pozostaje w sprzeczności z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm., dalej "rozporządzenie"). Przepis ten rozróżnia bowiem pojęcia daty ważności prawa jazdy i daty ważności uprawnienia. Zgodnie z § 29 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji data ważności uprawnienia umieszcza się symbol (-) jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Tymczasem o ważności prawa jazdy stanowi § 29 ust. 2 rozporządzenia, według którego w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat. Przepis ten wyraźnie odnosi się do uregulowań zawartych w ustawie o kierujących pojazdami rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe (tj. uprawnienie do kierowania danego rodzaju pojazdem) od samego dokumentu prawa jazdy (tj. blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia). Tym samym na blankiecie prawa jazdy osobno powinny podlegać ujawnieniu data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami.

Utrata prawa jazdy z jakichkolwiek powodów, w tym również z powodu utraty jego ważności, nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p., dokumenty praw jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności, ale nie tracą przez to bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabytego przez osoby pod rządami poprzednich przepisów dotyczących nabywania takich uprawnień. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (v. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., sygn. K 5/13, OTK-A 2013/9/137; wyrok WSA w Szczecinie z 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 897/13; wyrok WSA w Gdańsku z 14 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 270/15, CBOSA).

Załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 702) określa wzór prawa jazdy wydawanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z punktów 2.1.4. i 2.2.4. części II. pt. "OPIS WZORU" Załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia wynika, że na pierwszej stronie dokumentu prawa jazdy umieszcza się cyfry i dane, które oznaczają, m.in. w pozycji 4b datę ważności prawa jazdy, a na drugiej stronie dokumentu, w pozycji pod cyfrą 11 umieszcza się datę ważności uprawnienia.

Z kolei § 10 ust. 3 pkt 4 i 10 lit. a rozporządzenia stanowi, że wniosek oraz prawo jazdy lub pozwolenie wypełnia się w przypadku określonym w ust. 1 pkt 5, w następujący sposób: data ważności prawa jazdy - najpóźniejsza z dat określonych w rubryce data ważności uprawnienia dla poszczególnych kategorii prawa jazdy (pkt 4), data ważności uprawnienia – najpóźniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, z zastrzeżeniem ust. 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, przy czym: a) w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, В1, B, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim; stosuje się również w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E, z zastrzeżeniem lit. b-f (pkt 10). Zgodnie zaś z § 10 ust. 5 rozporządzenia, dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 4, w pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy zgodną z datą ważności wpisu. Datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego. Z kolei podstawą wydania orzeczenia lekarskiego przedłożonego przez skarżącego był art. 75 ust. 1 pkt 1 u.k.p. Stanowi on, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub uprawnienia do kierowania tramwajem.

Organ wadliwie uznał więc, że skoro z przedstawionego orzeczenia lekarskiego nr [...] z 5 marca 2022 r., które skarżący (z uwagi na rozszerzenie uprawnień o kategorię A zobowiązany był złożyć) wynikało, że termin następnych badań został określony na 5 marca 2037 r., to mając na względzie przywołany wyżej § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia, jako datę ważności uprawnień posiadanych przez skarżącego (w zakresie kategorii B) należało wpisać datę z tego orzeczenia. Tymczasem to nowe orzeczenie złożone wyłącznie w związku z ubieganiem się o uzyskanie nowego uprawnienia nie mogło znieść ważności bezterminowo wydanego orzeczenia lekarskiego, na podstawie którego skarżący uzyskał 4 stycznia 2000 r. uprawnienia kategorii B.

Okoliczności te należało uwzględnić przy ocenie materiału dowodowego, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 80 k.p.a., mając na uwadze treść wniosku skarżącego, regulację wynikającą z art. 18 u.k.p. oraz brzmienie przepisów rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów. Bezterminowo wydane orzeczenie lekarskie, na podstawie którego skarżący uzyskał w 2000 r. uprawnienia kategorii B nie utraciło swojej ważności w zakresie uprawnienia kategorii B, skoro skarżący nie był w zakresie posiadanego już uprawnienia skierowany do przeprowadzenia badań lekarskich, jak i nie ubiegał się o dokonanie wpisu potwierdzającego już posiadane uprawnienie. Innymi słowy, organ nie dokonuje więc w przypadku uprawnień kategorii B weryfikacji już nadanych uprawnień ani nie może zmieniać wcześniejszych rozstrzygnięć w tym zakresie.

Zdaniem Sądu, w ramach złożonego wniosku organ mógł orzekać tylko co do nowo nabytych uprawnień, w których data kolejnego badania mogła ograniczyć okres ważności tylko tego uprawnienia. Organ był związany wnioskiem o wydanie dokumentu prawa jazdy w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień i nie mógł w oparciu o przedłożone przez wnioskodawcę nowe dokumenty modyfikować treści wcześniej wydanych rozstrzygnięć. Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych, o którym mowa w art. 18 u.k.p. stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji wszystkich posiadanych przez kierowcę uprawnień, w tym uprawnień nabytych bezterminowo. Co więcej, podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy, co z kolei pozostaje w sprzeczności z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 zd. 2 k.p.a.

Powyższe oznacza, że Starosta Poddębicki, dokonując w nowym dokumencie prawa jazdy skarżącego wpisu daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B zamiast dotychczasowego symbolu oznaczającego bezterminową ważność tego uprawnienia, umieścił bezprawnie datę 5 marca 2037 r., bowiem uczynił to bez jakiejkolwiek podstawy prawnej. W konsekwencji, organ ograniczył prawo skarżącego do bezterminowego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, chociaż nie miał żadnych podstaw faktycznych i prawnych. Oznacza to, że doszło także do naruszenia prawa materialnego art. 18 w zw. z art. 13 ust. 1 u.k.p. oraz § 29 rozporządzenia.

Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego o wydanie prawa jazdy, organ powinien uwzględnić powyższą ocenę Sądu na mocy art. 153 p.p.s.a. oraz przyjętą przez Sąd wykładnię przepisów w zakresie uprawnienia kategorii B.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. W punkcie 2 sentencji wyroku o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

k.ż.