Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 965/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 97 par 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 13
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Maria Tarnowska WSA Przemysław Żmich Protokolant referent-stażysta Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2012 r. sprawy ze skargi Spółdzielni [...] w O. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2012 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu wniosku Spółdzielni [...] w O. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której postanowieniem z [...] stycznia 2012 r. nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił zawieszenia postępowania toczącego się z odwołania Spółdzielni [...] w O., od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2010 r., nr [...] - utrzymał w mocy postanowienie z [...] stycznia 2012 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z [...] czerwca 2008 r. Burmistrz Miasta i Gminy w O. wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie nabycia z mocy prawa na podstawie art. 13 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 1995 r., nr 57, poz. 299, z późn. zm.) przez Gminę O. własności nieruchomości rolnych położonych w obrębie [...], oznaczonych jako działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...], oraz położonych w obrębie [...], oznaczonych jako działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].

Decyzją z [...] stycznia 2010 r., nr [...], Wojewoda [...]:

1) stwierdził nabycie przez Gminę O. z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. własności nieruchomości rolnych położonych w obrębie [...], oznaczonych jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], oraz położonych w obrębie [...], oznaczonych jako działki nr: [...], nowoprojektowana działka oznaczona we wstępnym projekcie podziału działki nr [...] (stanowiącym integralną część decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2010 r., nr [...]) jako działka nr [...]; nr [...], [...], [...], [...] i [...], nowoprojektowana działka oznaczona we wstępnym projekcie podziału działki [...] (stanowiącym integralną część decyzji Wojewody [....] z [...] stycznia 2010 r., nr [...]) jako działka nr [...], [...] i [...], nie ujawnionych dotąd w księgach wieczystych,

2) odmówił stwierdzenia nabycia przez Gminę O. z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. własności nieruchomości rolnych położonych w obrębie [...], oznaczonych jako działki nr [...] i [...], oraz położonych w obrębie [...], oznaczonych jako działki: nowoprojektowana działka oznaczona we wstępnym projekcie podziału działki nr [...] (stanowiącym integralną część decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2010 r., nr [...]) jako działka nr [...], [...], [...] i nowoprojektowana działka oznaczona we wstępnym projekcie podziału działki [...] (stanowiącym integralną część decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2010 r., nr [...]) jako działka [...], nie ujawnionych dotąd w księgach wieczystych.

Od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2010 r., odwołała się Spółdzielnia [...] w O. W uzasadnieniu odwołania wskazała, że omawiane nieruchomości gruntowe, jako grunty będące w samoistnym posiadaniu tej spółdzielni, nie podlegają pod przepisy ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i że własność tych nieruchomości odwołująca spółdzielnia nabyła poprzez zasiedzenie jako posiadacz samoistny w złej wierze.

Pismem z 23 listopada 2011 r. Spółdzielnia [...] w O. wystąpiła z wnioskiem o zawieszenie postępowania toczącego się przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi do czasu zakończenia postępowań przed sądami dotyczącymi stwierdzenia nlewaźności decyzji o przekazaniu w latach 70-tych ubiegłego wieku nieruchomości rolnych Skarbu Państwa w trwały zarząd i użytkowanie Kółku [...] w B. i Spółdzielni [...] w O.

Postanowieniem z [...] stycznia 2012 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił zawieszenia postępowania z powodu braku związku przyczynowego pomiędzy tymi postępowaniami.

Pismem z 18 stycznia 2012 r. Spółdzielnia [...] w O. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę, Minister wskazał, że brak jest podstaw do zawieszenia postepowania.

Organ wyjaśnił, że w trybie art. 13 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi bada, czy Skarb Państwa był właścicielem nieruchomości rolnej w dniu 30 czerwca 2000 r. Natomiast nie jest przedmiotem jego postępowania, ani to w jaki sposób Skarb Państwa nabył własność nieruchomości, ani też czy i komu nieruchomość ta została przekazana w trwały zarząd. Nieruchomości rolne nie przekazane do Agencji Nieruchomości Rolnych do 30 czerwca 2000 r. ostatecznymi decyzjami stały się z mocy samego prawa z dniem 1 lipca 2000 r. własnością gmin, na terenie których są położone, zaś wojewoda w drodze decyzji jedynie stwierdza, czy z dniem 1 lipca 2000 r. nastąpiło nabycie takiej nieruchomości rolnej przez gminę. Organ wskazał, że w postępowaniu toczącym się przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi kwestia wygaśnięcia zarządu nad omawianymi nieruchomościami nie będzie miała żadnego wpływu na rozstrzygnięcie, czy Gmina O. nabyła omawiane grunty z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. na podstawie art. 13 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Spółdzielnia [...] w O.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz interesu prawnego skarżącej.

Zarzuciła także:

- błędną interpretację przepisów o zawieszeniu postępowania przez przyjęcie, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczący tej samej sprawy nie będzie miał znaczenia dla przedmiotowego sporu - art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;

- błędną wykładnię art. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu hiństwa przez przyjęcie, że ustawie podlegają nieruchomości Skarbu Państwa przekazane w latach 70-tych ubiegłego wieku w trwały zarząd I użytkowanie Kółku [...] w B., pomimo tego, że ustawa nie obejmuje nieruchomości Skarbu Państwa przekazanych w trwały zarząd; ponadto nie ma tożsamości pomiędzy dawną jednostką gospodarki uspołecznionej, a obecną państwowa jednostką organizacyjną,

- błędne przyjęcie, że można wygasić prawo podmiotowi, któremu prawo to nie zostało przyznane. Nieruchomości w trwały zarząd i użytkowanie na podstawie decyzji administracyjnych otrzymało Kółko [...] w B., natomiast adresatem decyzji stwierdzającej wygaśnięcie tych praw jest Spółdzielnia [...] w O.

Skarżąca wnisła o

- zmianę zaskarżonego postanowienia przez zawieszenie postępowania do czasu rozpatrzenia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny,

- ewentualnie wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 2007 nr [...]; Wojewody [...] z [...] stycznia 2010 r. i postanowienia Ministra z [...] marca 2012 r. w sprawie [...].

W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółdzielnia wskazała, że w latach 70-tych ubiegłego wieku Kółko [...] w B. na podstawie decyzji administracyjnych otrzymało w trwały zarząd i użytkowanie nieruchomości rolne Skarbu Państwa, które następnie wniosło jako środek trwały do Spółdzielni [.....] w O., traktując grunty jak swoją własność.

W ocenie skarżącej oddawanie gruntów Skarbu Państwa w trwały zarząd kółkom rolniczym było pozbawione podstawy prawnej. To samo dotyczy dalszego przekazania trwałego zarządu i użytkowania pomiędzy kółkiem rolniczym a spółdzielnią. Przy czym oba te podmioty mają samodzielny, odrębny byt prawny i istnieją do dnia dzisiejszego.

Skarżąca podniosła, że w art. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa enumeratywnie wymienia nieruchomości podlegające tej ustawie. Nie wymienia nieruchomości przekazanych w trwały zarząd, wobec czego nie było podstaw do stwierdzenia nabycia nieruchomości z mocy prawa przez gminę. Skarżąca Spółdzielnia wskazała, że sprawy zawisłe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dotyczą tego samego stanu faktycznego i prawnego co przedmiotowe postępowanie.

W ocenie skarżącej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego przesądzi o sposobie rozwiązania pozostałych procesów, które dotyczą nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w trwały zarząd i użytkowanie w latach sidemdziesiątych kółkom rolniczym i spółdzielniom kółek rolniczych.

Sklarżąca podzieliła, że art 13 ustawy z 19 października 1991 r. doptyczy nieruchomości, które są wymienione w ustawie, a nie wszelkich nieruchomości Skarbu Państwa.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Żądania skargi w kwestii zmiany przez Sąd zaskarżonego postanowienia wykraczają poza zakres kognicji sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. z 2012 r., poz. 270 – dalej "ppsa") sąd administracyjny uwzględniając skargę na postanowienie może wydać jedno z rozstrzygnięć wskazanych w tym przepisie. W katalogu tych rozstrzygnięć nie mieści się zmiana postanowienia wydanego przez organ administracji.

Natomiast żądanie skargi co do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 2007 r. nr [...] o wygaśnięciu czterech decyzji, na podstawie których skarżąca była użytkownikiem gruntów Skarbu Państwa do 30 czerwca 2000 r. (następnie skomunalizowanych) i decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] stycznia 2010 r., w której to sprawie organ odwoławczy odmówił zawieszenia postępowania, wykracza poza zakres niniejszej sprawy. Otóż decyzja Starosty [...] z [...] czerwca 2007 r. jest decyzją, z powodu której skarżąca złożyła wniosek o zawieszenie postępowania komunalizacyjnego. Wcześniej skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności tej decyzji, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z [...] stycznia 2012 r. w sprawie [...] uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z [...] października 2011 r. w sprawie [...] o odrzuceniu skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] kwietnia 2011 r. nr [...]. A więc w dacie wydania zaskarżonego postanowienia toczyło się postępowanie w tamtej sprawie. Z kolei od decyzji komunalizacyjnej z [...] stycznia 2010 r. skarżąca złożyła odwołanie. W niniejszej sprawie nie zachodzą zatem przesłanki z art. 134 § 1 ppsa. Postępowanie ze skargi Spółdzielni na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2012 r. o odmowie zawieszenia postępowania w przedmiocie komunalizacji jest postępowaniem incydentalnym, w którym Sąd nie ocenia prawidłowości decyzji organu I instancji, lecz dokonuje oceny wyłącznie zaskarżonego postanowienia.

Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, wobec tego wniosek skarżącej o stwierdzenie jego nieważności nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy podkreślić, że zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie przewidzianej w art. 97 § 1 pkt 4 kpa następuje w sytuacji, gdy w toku sprawy administracyjnej pojawia się zagadnienie wstępne, bez rozstrzygnięcia którego nie jest możliwe załatwienie istoty sprawy administracyjnej, przy czym właściwym do rozstrzygnięcia tego zagadnienia wstępnego jest inny organ lub sąd.

Zagadnienie wstępne co do zasady stanowi kwestię materialnoprawną, zazwyczaj obejmującą ustalenie stanu prawnego w określonym zakresie sprawy rozpoznawanej przez organ administracji, kiedy w toku postępowania okaże się, że ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia innego organu lub sądu. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.

Prawidłowo wskazał organ, że toczące się postępowanie przez Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej Spółdzielni od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z [...] listopada 2009 r. w sprawie [...] dotyczącej skargi na decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przekazaniu w trwały zarząd i użytkowanie gruntów Skarbu Państwa, nie ma wpływu na postępowanie w przedmiocie komunalizacji. Postępowanie to toczy się na podstawie przepisu art. 13 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tj. Dz. U. Nr 57 poz. 299). Jedynie przesłanki wskazane w tym przepisie mają doniosłość prawną. Do przesłanek tych nie należy zarząd nad nieruchomością, z której korzysta Spółdzielnia. Sądowi z urzędu wiadomo, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] czerwca 2012 r. w sprawie [...] oddalił skargę kasacyjną skarżącej. Wobec tego stanowisko Spółdzielni odnośnie wpływu postępowania z jej skargi kasacyjnej na rozstrzygnięcie w sprawie komunalizacji okazało się niezasadne.

Natomiast co do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, zakończonym postanowieniem z [...] stycznia 2012 r. w sprawie [...], którym Sąd ten uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z [...] października 2011 r. w sprawie [...] o odrzuceniu skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 2007 r. o wygaśnięciu prawa użytkowania gruntów przez Spółdzielnię, stwierdzić należy, że postępowanie to miało charakter procesowy. Organ nadzoru odmówił bowiem wszczęcia postępowania, a więc nie doszło do badania przesłanek merytorycznych dotyczących legalności decyzji Starosty [...]. Badanie tych przesłanek byłoby możliwe dopiero po wszczęciu postępowania nadzorczego. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia, postępowanie nie zostało wszczęte, a więc nie toczyło się postępowanie o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji. Wobec tego nie można uznać, że wystąpiło zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa uzasadniające zawieszenie postępowania w przedmiocie komunalizacji.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że organ nie naruszył przepisu art. 125 § 1 pkt 1 ppsa, gdyż organ jako nie będący adresatem tego przepisu, nie stosował go. Przepis ten normuje postępowanie przed sądem administracyjnym, a nie postępowanie przed organami administracji. Natomiast zarzuty naruszenia art. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zarzuty dotyczące wygaszenia praw skarżącej do tych nieruchomości wykraczają poza zakres niniejszego postępowania, które dotyczy tylko odmowy zawieszenia postępowania w sprawie komunalizacji.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ppsa.