Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 383/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 16 § 1, art. 129 § 2, art. 156 § 1pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 5 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie na rzecz E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. kwotę [...]zł ([...] z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 25 maja 2023 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "DIAS" lub "organ drugiej instancji") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z dnia 20 marca 2023 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia na [...] Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. (dalej jako "skarżąca") kary pieniężnej w wysokości [...] zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 5 lipca 2022 na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w [...] zatrzymany został do kontroli drogowej zespół pojazdów o numerach rejestracyjnych [...], którego kierującym był obywatel Ukrainy V. P., wykonujący przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego na rzecz [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. . W toku kontroli ustalono, że doszło do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym polegającym na:

- wykonywaniu międzynarodowego zarobkowego transportu rzeczy przez kierowcy niewyposażonego w świadectwo kierowcy;

- niewyposażeniu kierowcy pojazdu członowego w świadectwo do celów zarobkowych na podstawie licencji wspólnotowej;

- niezgłoszeniu w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 o transporcie drogowym, w wymaganym terminie - za każdą zmianę.

Decyzją z dnia z dnia 20 marca 2023 r. Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy oraz za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym - za każdy dokument, zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stosownie do lp. 1.12 i lp. 3.3 załącznika nr 3 do przedmiotowej ustawy. Jednocześnie organ umorzył postępowanie w części dotyczącej niezgłoszenia w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej zmiany danych, o których mowa w art. 7a i art. 8 ustawy o transporcie drogowym.

Powyższa decyzja, zawierająca pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia doręczona została stronie skarżącej w dniu 24 marca 2023 r. (k. [...] akt administracyjnych).

W dniu 11 kwietnia 2023 r. skarżąca wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej decyzją z dnia 25 maja 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie art. 32a ustawy z dnia 6 września 2001 r. (Dz.U. 2022 r. poz. 2201, z późn. zm., dalej jako: "u.t.d."), skarżący powinien posiadać w czasie kontroli świadectwo kierowcy. Natomiast zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, świadectwa kierowcy. Przepis art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 ustanawia zatem zasadę ogólną, określającą jednoznacznie wymóg uzyskania i legitymowania się świadectwem kierowcy, w sytuacji wykonywania przewozów międzynarodowych, jeżeli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego. Wymóg ten ma charakter bezwzględny i obejmuje również obywateli państw trzecich, którzy prowadzą działalność gospodarczą na terytorium RP w zakresie międzynarodowego transportu drogowego. W konsekwencji, w czasie realizacji międzynarodowego przewozu drogowego kierowca będący obywatelem państwa trzeciego ma obowiązek legitymowania się świadectwem kierowcy. Ponieważ zatrudniony przez skarżącą kierowca kontrolowanego pojazdu jest obywatelem Ukrainy, zobowiązany był do posiadania świadectwa kierowcy, uzyskanego na wniosek skarżącej.

Organ podniósł, że skoro kierowca nie posiadał ważnego świadectwa kierowcy w dniu kontroli, organ I instancji prawidłowo stwierdził wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu i na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. w związku z l.p. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy, wymierzył karę pieniężną za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d.). Pod pozycją 1.12 załącznika wyszczególniono naruszenie - wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. Nieokazanie w dniu kontroli, ważnego świadectwa kierowcy stanowiło naruszenie obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009, a także obowiązków określonych art. 87 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. . Skarżąca podniosła, że udostępniła swoje pojazdy w celu transportu sprzętu medycznego do okupowanego Kijowa. Kierowca był wojskowym Ukrainy i miał pilotować pozostałych kierowców, którzy poruszali się w kolumnie trzech aut do Kijowa. Kierowca nie posiadał świadectwa kierowcy, jednak skarżąca została poinformowana, że transport humanitarny jest zwolniony z takich procedur. Jednocześnie skarżąca wniosła o wymierzenie adekwatnej kary, podkreślając, że kierowca został już ukarany mandatem, który zapłacił na przejściu granicznym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesionych.

Zgodnie z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Powyższy przepis oznacza, że w ramach sądowej kontroli zaskarżonego aktu sąd jest obowiązany do zbadania legalności działań organów administracji publicznej w pełnym zakresie i w tej materii nie ogranicza się wyłącznie do badania zasadności zarzutów skargi.

Zasadą jest, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 129 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Z treści art. art. 129 § 2 k.p.a. wynika, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie.

Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że decyzję organu I instancji – zawierającą prawidłowe pouczenie o sposobie wniesienia środka odwoławczego -doręczono skarżącej Spółce w dniu 24 marca 2023 r. (potwierdzenie odbioru - k. [...] akt administracyjnych).

Odwołanie od decyzji Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej wniesione zostało w dniu 11 kwietnia 2023 r. (data stempla pocztowego na kopercie – k. [...] akt administracyjnych). Biorąc pod uwagę, że 14-dniowy termin na wniesienie odwołania liczony od dnia doręczenia decyzji w przedmiotowej sprawie upłynął w dniu 7 kwietnia 2023 r. (piątek), należy uznać, że strona wniosła odwołanie po terminie.

Warunkiem rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji jest wniesienie takiego odwołania przez stronę postępowania w ustawowo określonym terminie.

Rzeczą organu odwoławczego było zbadanie w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie. Organ nie wykonał tego obowiązku i przyjął, że zachodzą podstawy do rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji).

W sytuacji, gdy organ kompetencyjnie właściwy do działania jako organ drugiej instancji, w niniejszej sprawie – Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - prowadzi postępowanie odwoławcze w wyniku odwołania wniesionego z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., bez przywrócenia na wniosek strony terminu wniesienia odwołania, dopuszcza się nie tylko rażącego naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. ale również i art. 16 § 1 k.p.a.

W judykaturze przyjmuje się, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), gdyż stanowi weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości - art. 16 § 1 k.p.a. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 marca 2023 r. sygn. IV SA/Po 58/23; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 lipca 2023 r. sygn. I SA/Wr 172/23; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. II SA/Gl 1179/22).

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i dotkniętą jest wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Organ odwoławczy wydał bowiem decyzję merytoryczną (rozpatrzył spóźnione odwołanie -i wniesione z uchybieniem ustawowego terminu). W tej sytuacji odwołanie nie mogło wywołać skutku prawnego w postaci wszczęcia postępowania odwoławczego, zakończonego decyzją administracyjną akceptującą rozstrzygnięcie wydane przez Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. w dniu 20 marca 2023 r.,

Według art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z tych przyczyn, na postawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania (o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi w kwocie [...]zł) orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a.

Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Stosowny wniosek w tym przedmiocie został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś skarżąca Spółka nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.