Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 262/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 czerwca 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 2 stycznia 2023 r. nr 408.158/G-3/7/22 w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 2 stycznia 2023 r. nr 408.158/G-3/7/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Zabłudowa z 7 listopada 2022 r. nr RGiGG.6220.7.2022 stwierdzającą brak obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z 18 sierpnia 2022 r. A. Sp. z o.o. w W. (dalej: wnioskodawca, inwestor) zwróciła się do Burmistrza Zabłudowa o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji złoża kruszywa naturalnego/piasków skaleniowo-kwarcowych "R." do realizacji na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym R., gm. Z., pow. b., woj. p.. Do wniosku dołączono m.in. kartę informacyjną przedsięwzięcia, mapę sytuacyjno-wysokościową, mapę z zaznaczonym zasięgiem oddziaływania inwestycji. We wniosku wskazano numery działek znajdujących się w zasięgu oddziaływania inwestycji.

Przy piśmie z 15 września 2022 r. inwestor nadesłał wypisy z rejestru gruntów.

Zawiadomieniem z 23 września 2022 r. Burmistrz poinformował strony o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach "z wniosku A1. w Ł." oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W pismach z tej samej daty organ pierwszej instancji zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku (dalej: RDOŚ) oraz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Dyrektora Zarządu Zlewni w Białymstoku (dalej: Dyrektor ZZ) o wydanie opinii co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a w przypadku stwierdzenia takiej potrzeby – zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowiska dla ww. zamierzenia inwestycyjnego. Burmistrz wskazał, że przedsięwzięcie zaliczane jest do inwestycji mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt 40 lit. "b" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, Dz. U. poz. 1839, dalej: rozporządzenie RM) oraz na terenie inwestycji nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

Postanowieniem z 30 września 2022 r. RDOŚ a Opinią z 11 października 2022 r. Dyrektor ZZ wyrazili stanowisko, że dla przedsięwzięcia nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko.

Decyzją z 7 listopada 2022 r. Burmistrz stwierdził brak obowiązku przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko. W podstawie prawnej decyzji wskazał art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 72 ust. 1 pkt 4, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 84 i art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenie oddziaływania na środowisko (dalej: u.i.ś.) oraz § 3 ust. 1 pkt 40 lit. "b" rozporządzenia RM.

Organ pierwszej instancji dokonał analizy parametrów przedsięwzięcia określonych w art. 63 ust. 1 u.u.i.ś.o., biorąc pod uwagę jego rodzaj i charakterystykę, usytuowanie oraz rodzaj i skalę możliwego oddziaływania. Wskazał, że planowane przedsięwzięcie będzie polegać na eksploatacji złoża kruszywa naturalnego/piasków skaleniowo kwarcowych "R." na działce nr [...]. Eksploatacja prowadzona będzie koparkami lub innym sprzętem mechanicznym służącym do urabiania kopaliny. Udokumentowane zasoby bilansowe złoża wynoszą 603 182 m3, tj. 959 059 Mg. Bezpośrednie otoczenie planowanej inwestycji stanowią dwie drogi gruntowe i wielkoobszarowe użytki rolne. Najbliższa zabudowa mieszkalna znajduje się w odległości około 1 km w kierunku wschodnim i południowo-wschodnim. Obecnie teren w granicach udokumentowanego złoża stanowią grunty rolne klasy RIVa - 0,9233 ha, RIVb - 0,0006 ha, RV – 1,5029 ha, RVI – 3,9834 ha. Całkowita powierzchnia działki planowanej pod przedsięwzięcie wynosi 6,4102 ha. Eksploatacja kopaliny będzie prowadzona sposobem wgłębnym, systemem zabierkowym, piętrami eksploatacyjnymi przy użyciu odpowiedniego sprzętu urabiającego z poziomów eksploatacyjnych. Kopalina będzie zawodniona. Czynnikiem ograniczającym wywiewanie kopaliny i rozprzestrzenianie się hałasu jest fakt, że eksploatacja będzie prowadzona w wyrobisku. Skarpy oraz hałdy gleby utworzone wzdłuż granic obszaru górniczego powodują, że obszar oddziaływania inwestycji ograniczy się do terenu objętego wnioskiem. Eksploatacja przedmiotowego przedsięwzięcia nie będzie powodować negatywnego wpływu na środowisko i nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu w stosunku do najbliższych terenów chronionych akustycznie. Powstające zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego (pyły oraz produkty spalania paliwa w silnikach maszyn i pojazdów) będą miały zasięg lokalny i nie wykroczą poza granice działki objętej wnioskiem.

Organ pierwszej instancji ustalił, że planowane przedsięwzięcie jest inwestycją o znaczeniu lokalnym. Teren, na którym zostanie zlokalizowane nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i przedsięwzięcie nie będzie zlokalizowane na obszarze objętym ochroną Natura 2000. Skala i usytuowanie przedsięwzięcia nie wpłynie negatywnie na klimat i jego zmiany. Biorąc pod uwagę rodzaj i skalę inwestycji należy stwierdzić, że nie istnieje możliwość wystąpienia negatywnego wpływu rozpatrywanego przedsięwzięcia na ilościowe zasoby wód podziemnych na analizowanym obszarze. Przy prawidłowo prowadzonej eksploatacji złoża oraz przestrzeganiu zaproponowanych rozwiązaniach chroniących środowisko gruntowo-wodne, realizacja przedsięwzięcia nie będzie miała negatywnego wpływu na stan wód oraz osiągnięcie celów środowiskowych w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły. Burmistrz także wskazał, że charakter i zakres planowanych prac, a także obecne zagospodarowanie przedmiotowego obszaru odstąpienie od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko jest uzasadnione.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył A.S. Zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, tj. :

- art. 61 ust. 1 u.i.ś. przez błędne niezastosowanie skutkujące brakiem wydania decyzji stwierdzającej obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w sytuacji w której wystąpiły okoliczności uzasadniające stwierdzenie takiego obowiązku w postaci skali i wielkości planowanego przedsięwzięcia, a także planowanych emisji i innych uciążliwości oddziałujących na grunty sąsiednie oraz na obszary chronione;

- art. 84 ust. 1 w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 63 ust. 1 pkt 2 lit. "c" u.i.ś. przez nieuwzględnienie wpływu hałasu i zapylenia powodowanego ruchem pojazdów i ludzi drogą prowadzącą do inwestycji na obszary lasu oraz obszary rolnicze położone w sąsiedztwie inwestycji;

- art. 40 § 2 k.p.a. przez brak doręczenia odpisu decyzji pełnomocnikowi odwołującego;

- art. 10 § 1 w zw. z art. 40 § 2. i art. 79a § 1 k.p.a. przez brak informowania pełnomocnika odwołującego o czynnościach i działaniach podejmowanych przez organ w sprawie, w tym o możliwości wypowiedzenia się w przedmiocie dowodów zgromadzonych w sprawie przed wydaniem w sprawie decyzji;

- art. 7 w zw. z art. 77 i 78 § 1 k.p.a. wskutek niepodjęcia żadnych działań mających na celu dokładne wyjaśnienie sprawy i oparcie się na twierdzeniach wyłącznie wnioskodawcy zawartych w sporządzonej na jego zlecenie karcie informacyjnej przedsięwzięcia (dalej: KIP) dotyczących charakteru, szkodliwości, uciążliwości planowanej inwestycji;

- art. 7 k.p.a. wskutek: a) nieuwzględnienia interesu społecznego i interesu obywateli oraz przeprowadzenie postępowania jedynie w aspekcie formalnym (bez analizy merytorycznych przesłanek wydania decyzji); b) nieuwzględnienie interesu społecznego i interesu obywateli przez nieuwzględnienie i nieprzeanalizowanie sprzeciwu obywateli i niewyjaśnienie obywatelom przesłanek rozstrzygnięcia;

- art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób dyskredytujący zaufanie obywateli do organów Państwa i podważający świadomość prawną obywateli wskutek braku inicjatywy w zakresie wyjaśnienia wątpliwości związanych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym;

- art. 106 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zwróceniu się do organów właściwych w sprawie wydania opinii, a także brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego etapie;

- art. 84 § 1 k.p.a. przez brak zasięgnięcia opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska, w sytuacji w której podstawę rozstrzygnięcia stanowią wyłącznie informacje zawarte w KIP będącej dokumentem prywatnym sporządzonym na zlecenie wnioskodawcy, zaś weryfikacja prawidłowości jej wniosków wymaga wiedzy specjalistycznej, której organ nie posiada.

Zaskarżoną decyzją z 2 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium stwierdziło, że: (-) na terenie objętym inwestycją nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego; (-) organy, o których mowa w art. 77 ust. 1 u.i.ś., tj. RDOŚ oraz Dyrektor ZZ stwierdziły, że nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko; (-) z oceny oddziaływania na środowisko nie wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie lokalizacyjnym; (-) ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby przedsięwzięcie mogło spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych, o których mowa w art. 81 ust. 3 u.i.ś. (określonych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza). Inwestycja ze względu na fakt, że planowane wydobycie z udokumentowanego źródła "R." nie wymaga przerobu i uzdatniania kruszywa, nie będzie generować ścieków lub innych zanieczyszczeń do środowiska wodno-gruntowego. Będzie też prowadzona bez poboru wód podziemnych. Z uwagi na jej rodzaj i skalę nie wpłynie negatywnie na ilościowe zasoby wód podziemnych na analizowanym obszarze.

Zdaniem Kolegium nie zaistniały warunki do odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia. Zauważyło, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest decyzją wydawaną na wniosek inwestora, który to wniosek – gdy spełnia wymogi przewidziane ustawą oraz zawiera wymagane załączniki - wiąże organ wydający decyzję. Sprzeciw wobec decyzji oparty na interesie faktycznym strony lub członków społeczeństwa jest bezskuteczny.

Kolegium wskazało, że w przypadku decyzji stwierdzających brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko niezbędne jest wszechstronne wyjaśnienie okoliczności, o których mowa w art. 63 ust. 1 u.i.ś. W tym zakresie decyzja organu pierwszej instancji jest kompletna. W sposób enumeratywny wymieniono w niej i odniesiono się do wymagań z ww. przepisu, co stanowi o wnikliwym i rzetelnym rozpatrzeniu wszystkich niezbędnych aspektów sprawy. Kolegium wskazało, że kluczowym w sprawie dowodem była KIP. Jej ocena formalna jest pozytywna, bowiem dokument spełnia formalne wymogi u.i.ś., zawiera wszystkie elementy wymagane przez art 62a tej ustawy. Również analiza merytoryczna KIP pozwoliła Kolegium na stwierdzenie, że planowane przedsięwzięcie nie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że: w aktach sprawy znajduje się treść pełnomocnictwa, na którym znajduje się data 21 listopada 2022 r., co wskazuje na jego udzielenie po dacie wydania decyzji organu pierwszej instancji; prawidłowo ustalono krąg stron postępowania i zawiadamiano strony o czynnościach procesowych; charakter przedsięwzięcia nie spowoduje szkodliwych następstw dla środowiska ani nie pogorszy stanu wody dla terenów sąsiadujących; z

pozytywnej opinii Dyrektora ZZ wynika, że w trakcie eksploatacji wahania poziomu lustra wody wynikać będą wyłącznie z panujących warunków atmosferycznych i amplituda tych wahań mieści się w granicach wahań naturalnych lustra wód podziemnych w cyklach sezonowych i wieloletnich, rzędu 0,5-1,0 m; odwołujący nie przedstawił kontrdowodów przeciwko KIP; kwestię hałasu i zapylenia ocenił RDOŚ wskazując wprost, że powstające zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego będą miały zasięg lokalny i nie wykroczą poza granice działki objętej wnioskiem; dodatkowym czynnikiem ograniczającym wywiewanie kopaliny i rozprzestrzenianie się hałasu jest fakt, że eksploatacja i przerób będzie prowadzony w wyrobisku; skarpy oraz hałdy gleby utworzone wzdłuż granic obszaru górniczego powodują, że obszar oddziaływania inwestycji ograniczy się do terenu górniczego. Kolegium wskazało, że wobec wypowiedzi wyspecjalizowanych organów kwestionowanie ich tez wyłącznie na podstawie przypuszczeń i obaw jest nieuzasadnione. Naruszyłoby to również art. 7b k.p.a. regulujący współdziałanie organów.

Skargę na powyższą decyzję Kolegium wywiódł do sądu administracyjnego A.S.. Zarzucił:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy:

1) art. 59 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 63 ust. 1 u.i.ś. przez ich niezastosowanie i odstąpienie od przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w sytuacji, gdy organ pominął kryteria środowiskowe związane z wykorzystaniem zasobów naturalnych wód z uwzględnieniem zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia;

2) art. 61 ust. 1 u.i.ś. przez jego błędne niezastosowanie skutkujące brakiem wydania decyzji stwierdzającej obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, gdy wystąpiły okoliczności uzasadniające stwierdzenie takiego obowiązku w postaci skali i wielkości przedsięwzięcia a także planowanych emisji i innych uciążliwości oddziałujących na grunty sąsiednie oraz na obszary chronione;

3) art. 84 ust. 1 w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 63 ust. 1 pkt 2 lit. "c" u.i.ś. przez nieuwzględnienie wpływu hałasu i zapylenia powodowanego ruchem pojazdów i ludzi drogą prowadzącą do inwestycji na obszary lasu oraz obszary rolnicze położone w sąsiedztwie inwestycji;

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

4) art. 40 k.p.a. przez brak doręczenia odpisu decyzji pierwszej instancji pełnomocnikowi skarżącego – mimo ustanowienia wcześniej pełnomocnika;

5) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. i art. 79a § 1 k.p.a. przez brak informowania pełnomocnika skarżącego o czynnościach i działaniach podejmowanych w sprawie przez organ pierwszej instancji, w tym o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów przed wydaniem decyzji;

6) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. i 78 § 1 k.p.a. wskutek niepodjęcia żadnych działań mających na celu dokładne wyjaśnienie sprawy i oparcie się na twierdzeniach wyłącznie wnioskodawcy zawartych w sporządzonej na jego zlecenie KIP dotyczących charakteru, szkodliwości, uciążliwości planowanej inwestycji;

7) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. przez wydanie zaskarżonej decyzji z pominięciem istotnych okoliczności dotyczących faktu wydobywania kruszywa z warstwy zawodnionej, a w konsekwencji nieustalenie, że funkcjonowanie przedsięwzięcia będzie miało istotny wpływ na stan i poziom wód w obszarze oddziaływania kopalni;

8) art. 7 k.p.a. wskutek: a) nieuwzględnienia interesu społecznego i interesu obywateli w toku postępowania oraz jego przeprowadzenie jedynie w aspekcie formalnym (bez analizy merytorycznych przesłanek wydania decyzji); b) nieuwzględnienie interesu społecznego i interesu obywateli przez nieuwzględnienie i nieprzeanalizowanie sprzeciwu obywateli i niewyjaśnienie obywatelom przesłanek rozstrzygnięcia;

9) art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób dyskredytujący zaufanie obywateli do organów Państwa i podważający świadomość prawną obywateli wskutek braku inicjatywy w zakresie wyjaśnienia wątpliwości związanych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym;

10) art. 106 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zwróceniu się do organów właściwych w sprawie wydania opinii na podstawie art. 64 ust. 1 u.i.ś., a także brak zapewnienia stronie możliwości czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego etapie;

11) art. 84 § 1 k.p.a. przez brak zasięgnięcia opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska, w sytuacji w której podstawę rozstrzygnięcia stanowią wyłącznie informacje zawarte w KIP, która jest dokumentem prywatnym sporządzonym na zlecenie wnioskodawcy, zaś weryfikacja prawidłowości jej wniosków wymaga wiedzy specjalistycznej, której organ nie posiada;

12) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji wydanej w pierwszej instancji, gdy prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego oraz prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego powinny skutkować zmianą zaskarżonej decyzji lub jej uchyleniem i przekazaniem sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Zdaniem skarżącego, organy całkowicie pominęły kryteria środowiskowe związane z wykorzystaniem wód na obszarze oddziaływania inwestycji oraz nie zważyły, że inwestycja znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie obszarów chronionych. Zaznaczył, że w wyniku realizacji przedsięwzięcia po drodze prowadzącej do inwestycji będą poruszały się pojazdy ciężarowe z dużą ilością ładunków, co wpłynie na zapylenie środowiska (w tym nieruchomości skarżącego). Wokół inwestycji znajdują się grunty rolne, a działalność inwestycji będzie w sposób negatywny oddziaływać na te grunty. W trakcie wydobywania kruszywa zmniejszy się ilość wody na gruntach sąsiednich, a skarżący będzie musiał nawadniać grunt, aby cokolwiek na nim wyrosło. Weryfikacja powyższych okoliczności wymaga przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego, w tym dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska. Skarżący zaznaczył, że ustanowił pełnomocnika przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł jej oddalenie. Kolegium wskazało, że ustalenia wynikają z kluczowego dowodu czyli KIP, jednakże nie był to jedyny dowód w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Planowana inwestycja polegać ma na rozpoczęciu wydobywania metodą odkrywkową złoża kruszywa naturalnego/piasków skaleniowo-kwarcowych "R." na udokumentowanym złożu o powierzchni 6, 19 ha (na działce o powierzchni 6,4102 ha) i zasobach wynoszących 603 182 m3, tj. 959 059 Mg. Bezspornie stanowi więc inwestycję, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 2 u.i.ś. i § 3 ust. 1 pkt 40 lit. "b" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1839 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie RM. Zgodnie z tym ostatnio wskazanym przepisem, do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się przedsięwzięcia polegające na wydobywaniu kopalin ze złoża metodą odkrywkową inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 27 lit. "a" - z obszaru górniczego o powierzchni większej niż 2 ha lub o wydobyciu większym niż 20 000 m3 na rok, inne niż wymienione w lit. "a". Taka kwalifikacja powoduje, że przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest wymagane, gdy obowiązek taki został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 u.i.ś. a nie jest wymagane, gdy o braku tego obowiązku wypowie się organ w drodze decyzji (art. 84 ust. 1 u.i.ś.). Nie zachodzą bowiem w sprawie przypadki, w których wydanie postanowienia stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest obligatoryjne. Chodzi o regulację art. 63 ust. 3 u.i.ś., tj. gdy: 1) możliwość realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w ust. 1, jest uzależniona od ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska; 2) z karty informacyjnej przedsięwzięcia wynika, że realizacja przedsięwzięcia może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza. Żaden z tych przypadków w sprawie niniejszej jednak nie wystąpił.

Stosownie do treści art. 63 ust. 1 u.i.ś., obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie kryteria szczegółowo wymienione w tym przepisie. Z kolei art. 64 ust. 1 pkt 1 i 4 u.i.ś. obliguje ww. organ do uprzedniego zasięgnięcia opinii wskazanych tam organów, przy czym w przypadku przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopalin chodzi o regionalnego dyrektora ochrony środowiska i organ właściwy do wydania oceny wodnoprawnej, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne. Po uzyskaniu opinii, rolą organu prowadzącego postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań jest ocena stanowiska organów opiniujących. Wynikiem tej oceny może być albo postanowienie na podstawie art. 63 ust. 1 u.i.ś., albo wydanie decyzji stwierdzającej brak takiego obowiązku (art. 84 ust. 1 u.i.ś.). W obecnym stanie prawnym brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie wymaga uprzedniego wydania postanowienia. Natomiast w decyzji opartej na podstawie art. 84 ust. 1 u.i.ś. właściwy organ może określić warunki lub wymagania, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. "b" lub "c", lub nałożyć obowiązek działań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. "b" lub "c" (ust. 1a); charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (ust. 2).

Z kolei zgodnie z art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.i.ś. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia; uzasadnienie takiej decyzji w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko – powinno zawierać informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1, uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Chodzi o informacje dotyczące: 1) rodzaju i charakterystyki przedsięwzięcia, z uwzględnieniem szczegółowych elementów wskazanych w art. 63 ust. 1 punkty "a" – "g"; 2) usytuowania przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym i planowanym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego – uwzględniające szczegółowo informacje wymienione w punktach "a"-"k"; 3) rodzaj, cechy i skalę możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do kryteriów wymienionych w pkt 1 i 2 oraz w art. 62 ust. 1 pkt 1, wynikające z okoliczności wymienionych w punktach "a"-"g" u.i.ś. Umożliwia to dokonanie oceny co do prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia (por. wyrok WSA w Białymstoku z 31 stycznia 2019 r., II SA/Bk 725/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem sądu analiza akt sprawy i uzasadnień wydanych decyzji uprawnia do wniosku, że żaden ze wskazanych w art. 63 ust. 3 u.i.ś. obligatoryjnych przypadków sporządzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w sprawie niniejszej nie wystąpił, jak również bez naruszenia prawa organ ocenił brak potrzeby przeprowadzenia spornej oceny na podstawie danych znajdujących się w zebranym materiale dowodowym. Natomiast decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane prawem, w tym jej załącznikiem jest charakterystyka przedsięwzięcia.

Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ma na celu zweryfikowanie, w jaki sposób planowane przedsięwzięcie może oddziaływać na środowisko, czy powoduje lub może powodować potencjalne niebezpieczeństwo dla środowiska. Postępowanie to nie jest zatem postępowaniem mającym na celu udzielenie zezwolenia na realizację inwestycji i nie przesądza jej ostatecznego kształtu. Ponadto samo zakwalifikowanie danego przedsięwzięcia jako mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko nie wystarcza do stwierdzenia, że przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko jest oczywiście uzasadnione. Dopiero analiza odpowiednich dowodów, w tym przede wszystkim KIP oraz opinii i stanowisk właściwych organów, pozwala ocenić – czy planowane przedsięwzięcie, choć zaliczane według nomenklatury ustawowej i zakwalifikowane w ww. rozporządzeniu RM jako mogące znacząco oddziaływać na środowisko – wymaga przeprowadzenia takiej oceny czy też nie.

Istotnie, wiodącym i głównym dowodem w sprawie zawierającym charakterystykę przedsięwzięcia jest KIP sporządzona 12 sierpnia 2022 r. Jak wynika z art. 62a u.i.ś. karta informacyjna przedsięwzięcia powinna zawierać podstawowe informacje o planowanym przedsięwzięciu, umożliwiające analizę kryteriów, o których mowa w art. 63 ust. 1, lub określenie zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zgodnie z art. 69, w szczególności dane o: 1) rodzaju, cechach, skali i usytuowaniu przedsięwzięcia, 2) powierzchni zajmowanej nieruchomości, a także obiektu budowlanego oraz dotychczasowym sposobie ich wykorzystywania i pokryciu nieruchomości szatą roślinną, 3) rodzaju technologii, 4) ewentualnych wariantach przedsięwzięcia, przy czym w przypadku drogi, o której mowa w art. 24ga ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, każdy z analizowanych wariantów drogi musi być dopuszczalny pod względem bezpieczeństwa ruchu drogowego, 5) przewidywanej ilości wykorzystywanej wody, surowców, materiałów, paliw oraz energii, 6) rozwiązaniach chroniących środowisko, 7) rodzajach i przewidywanej ilości wprowadzanych do środowiska substancji lub energii przy zastosowaniu rozwiązań chroniących środowisko, 8) możliwym transgranicznym oddziaływaniu na środowisko, 9) obszarach podlegających ochronie na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz korytarzach ekologicznych, znajdujących się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, 10) wpływie planowanej drogi na bezpieczeństwo ruchu drogowego w przypadku drogi, o której mowa w art. 24ga ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, 11) przedsięwzięciach realizowanych i zrealizowanych, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem, 12) ryzyku wystąpienia poważnej awarii lub katastrofy naturalnej i budowlanej, 13) przewidywanych ilościach i rodzajach wytwarzanych odpadów oraz ich wpływie na środowisko, 14) pracach rozbiórkowych dotyczących przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko - z uwzględnieniem dostępnych wyników innych ocen wpływu na środowisko, przeprowadzonych na podstawie odrębnych przepisów. Stosownie do treści art. 62a ust. 2 u.i.ś., kartę informacyjną przedsięwzięcia podpisuje autor, a w przypadku gdy jej wykonawcą jest zespół autorów - kierujący tym zespołem, wraz z podaniem imienia i nazwiska oraz daty sporządzenia karty informacyjnej przedsięwzięcia.

Z analizy sporządzonej w sprawie KIP nie wynika aby powyższych wymagań nie spełniała, z uwzględnieniem oczywiście rodzaju i charakteru spornego przedsięwzięcia determinujących treść Karty. Nadto jest ona dokumentem prywatnym, który podlega ocenie właściwych w sprawie organów administracji (art. 75 § 1 k.p.a.). Tego rodzaju oceny przeprowadzonej przez organy (akceptującej ten dokument) skarżący nie podważył w sposób skuteczny, szczególnie przez złożenie dowodu np. dokumentu opartego o wiedzę specjalistyczną.

Skarżący wskazuje na nieuwzględnienie wykorzystania zasobów naturalnych wód i zasięgu oddziaływania inwestycji. Jednak kwestie te zostały zidentyfikowane w KIP (s. 10) jednoznacznym ustaleniem poziomu piętra eksploatacyjnego suchego (0,5m ponad zwierciadłem) i pietra eksploatacyjnego zawodnionego (poniżej rzędnej 146,9 m n.p.m.), ocenieniem wahań poziomu wody w wyrobisku i w najbliższym sąsiedztwie (związanego wyłącznie z warunkami atmosferycznymi, bez widocznego wpływu na obniżanie się zwierciadła wód podziemnych, bez zagrożenia dla cieków powierzchniowych i poziomu wód podziemnych na terenach przyległych, przy ustalonej amplitudzie w granicach wahań naturalnych lustra wód podziemnych w cyklach sezonowych i wieloletnich będących zjawiskami naturalnymi bez powodowania wahań dodatkowych), ustaleniem o braku potrzeby pobierania z wyrobiska i dostawy wód do wyrobiska (woda będzie używana wyłącznie do celów socjalnych). Treść KIP w powyższym zakresie była przedmiotem opinii organu wyspecjalizowanego w zakresie kwestii wód, tj. Dyrektora Zarządu Zlewni w Białymstoku. Ten ocenił zagadnienia problemowe usytuowania wyrobiska wobec umiejscowienia stref wód ochronnych, głównych zbiorników wód podziemnych, obszaru szczególnego zagrożenia powodzią, a także wskazał lokalizację wyrobiska pod względem hydrograficznym, tj. w zlewni jednolitej części wód powierzchniowych dorzecza Wisły "M.", której status oceniono jako zły zagrożony nieosiągnięciem celów środowiskowych (tj. osiągnięciem dobrego stanu ekologicznego i utrzymaniem dobrego stanu chemicznego); przy granicy ze zlewnią JCWP "Dopływ spod R." niezagrożonej ryzykiem nieosiągnięcia celów środowiskowych; na powierzchni zlewni jednolitej części wód podziemnych o stanie dobrym niezagrożonej ryzykiem nieosiągnięcia celów środowiskowych (zidentyfikowanych jako zapobieganie wprowadzaniu zanieczyszczeń, pogorszeniu, poprawa stanu, ochrona i podejmowanie działań naprawczych, zapewnienie równowagi między poborem a zasilaniem tych wód). Przy takim rozpoznaniu Dyrektor ZZ ocenił brak wpływu wyrobiska na stan wód, bowiem – jeśli chodzi o zlewnię zagrożoną "M." to wskazał, że wyrobisko stanowi 0,12% powierzchni tej zlewni, ale położone jest przy granicach innych zlewni znajdujących się w dobrym stanie. Przeanalizował również, że nie dojdzie do negatywnego wpływu na system krążenia wód podziemnych. Organ opiniujący ocenił więc wszechstronnie rodzaj i skalę przedsięwzięcia przy założeniu jego prawidłowej eksploatacji, a organ stwierdzający brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko tę ocenę zaakceptował i nie ma powodów, aby wnioski tak sformułowane podważać. Skarżący konsekwentnie kwestionuje opinię i ocenę organu, ale jego stanowisko nie zostało poparte żadnym dokumentem, ekspertyzą, kontropinią czy innym materiałem dowodowym. Skarżący formułuje obawy, przypuszczenia, zastrzeżenia jednak bez podparcia ich jakimkolwiek materiałem dowodowym, podczas gdy KIP zawiera obszerne ustalenia zaakceptowane przez specjalistyczny organ. Nie sposób więc wyłącznie w oparciu o wyrażane obawy podważyć wniosków wynikających z badań takich jak dokumentacja geologiczna złoża i oceny wyspecjalizowanego organu.

Podobnie rzecz się przedstawia jeśli chodzi o poziom hałasu i zapylenia. W KIP również rozpoznano i zidentyfikowano te oddziaływania. Wskazano, że eksploatacja będzie dzienna, kopalnia zlokalizowana będzie w odległości ponad 1 km od zabudowań mieszkalnych, źródłami hałasu będą maksymalnie 4 urządzenia (dwie koparki, dwie ładowarki/spycharki) pracujące 7-8 h dziennie mające zrównoważoną moc akustyczną oraz źródłem tym będą ciężkie pojazdy odbierające surowiec. Przeanalizowano trasę dojazdu do wyrobisk (300 przejazdów na 8 godzin dziennie), uwzględniono najbardziej niekorzystne warunki (pracę wszystkich źródeł hałasu) dla zerowego poziomu tła akustycznego, na wysokości 1,5m i 4m. Wyniki tych analiz zobrazowano za grafikach z wyrysowanymi zasięgami i z wyliczeniami w oparciu o normy i opracowanie techniczne (s. 29 KIP). Sformułowano wniosek, iż zasięg hałasu obejmuje wyłącznie tereny niechronione akustycznie i nie sięga najbliżej położonej zabudowy.

Analizując emisję zanieczyszczeń i pyłów również w KIP przeanalizowano ich rodzaj (benzen, dwutlenek siarki, dwutlenek azotu, pyły zawieszone PM10 i PM 2,5, a także zidentyfikowano pylenie pyłem mineralnym, kwarcowym). Wskazano metodykę obliczeń i warunki klimatyczne terenu konkludując o nieprzekraczaniu dopuszczalnych stężeń przy założonej pracy 16 h dziennie (co przedstawiono na grafikach zasięgu dopuszczalnych stężeń godzinowych i średniorocznych) oraz zwrócono uwagę, że prace będą wykonywane w wyrobisku, a powstający pył (z uwagi na jego rodzaj) szybko opada i ma niewielki zasięg rozprzestrzeniania się. RDOŚ jako organ opiniujący wskazał wyraźnie, że w szczególności to co budzi największe obawy skarżącego, tj. rodzaj i skala przedsięwzięcia w świetle całokształtu materiału dowodowego nie pozwalają ustalić jego negatywnego oddziaływania na środowisko, bowiem inwestycja ma charakter lokalny. Podkreślono także poddanie złoża rekultywacji po zakończeniu eksploatacji.

W realiach rozpatrywanego przypadku należy uznać, że skoro organ pierwszej instancji zaaprobował stanowisko organów uzgadniających RDOŚ i Dyrektor ZZ, a organy te nie stwierdziły powodów do zakwestionowania ustaleń zawartych w KIP, to powielając w treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stanowisko organów opiniujących, których zdaniem nie ma potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko - dokonał ich oceny zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Jest to równoznaczne z nieuwzględnieniem przeciwnego stanowiska skarżącego niepodpartego jakimkolwiek materiałem dowodowym.

Organ pierwszej instancji rzeczywiście zdawkowo w końcowej części decyzji wskazał, że mając na uwadze charakter i zakres planowanych prac, obecne zagospodarowanie przedmiotowego obszaru, istniejące użytkowanie terenu (sąd stwierdza na podstawie KIP, że są to tereny rolnicze – grunty o niskiej klasie bonitacyjnej), zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych – nie ma potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Więcej sformułowań ocennych odnoszących się do okoliczności sprawy zawarło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (s. 8) i ocena ta zasługuje na akceptację. Kolegium trafnie dostrzegło, że zarzuty skarżącego sprowadzające się do obaw i przypuszczeń niepopartych dowodami bądź kontrdowodami wobec KIP. W tych okolicznościach nie sposób przyjąć, że doszło do naruszenia przepisów procesowych o postępowaniu wyjaśniającym wymienionych w skardze, tj. art. 7, art. 77, 78 § 1 k.p.a. Sąd podkreśla, że istnieje zbieżność ocen i ustaleń KIP, obydwu organów opiniujących i organów wydających decyzje. Zbieżność ta nie jest, jak wywodzi skarżący, bezrefleksyjna i oparta wyłącznie na wartościach wskazanych przez inwestora. Nie nasuwa też zastrzeżeń pod względem wiarygodności, kompletności, wszechstronności. Z uwagi na powyższe brak jest podstaw do czynienia organom zarzutu niepowołania biegłego z zakresu ochrony środowiska i niewyjaśnienia nasuwających się wątpliwości.

Wbrew zarzutom skargi w KIP wskazano lokalizację inwestycji względem form ochrony przyrody: Obszaru Chronionego Krajobrazu Dolina Narwi – 2,3 km, Dolina Górnej Narwi - 3,7 km, Ostoja w Dolinie Górnej Narwi – 3,7 km, pomnik przyrody – 1,7 km, co zobrazowano na zdjęciach (s. 60-62 KIP). Weryfikacja tego wskazania nastąpiła w postanowieniu RDOŚ zaakceptowanym przez organy, a skarżący nie wskazał na czym polega ewentualna nieprawidłowość tej oceny. Nie jest też rolą organów opiniujących i organu decydującego o istnieniu potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko – ustalenie maksymalnego obszaru odczuwalnego wpływu planowanej inwestycji, w tym na tereny chronione. "Odczuwalność wpływu" ma charakter subiektywny i w istocie pozaprawny. Nie bada się "odczuwalności" ale warunki środowiskowe inwestycji, w tym jej negatywny wpływ na środowisko. Ten zaś został wykluczony w sposób, który nie nasuwa zastrzeżeń.

Nie potwierdziły się zarzuty wydania decyzji z naruszeniem zasady zaufania, uwzględnienia interesu społecznego i interesu obywateli, czy wręcz w sposób dyskredytujący zaufanie obywateli. Skarżący był zawiadamiany osobiście o kolejnych czynnościach w postępowaniu, czego dowodem są zwrotne potwierdzenia odbioru na k. 138 akt adm. – o wszczęciu postępowania i wystąpieniu o opinie do RDOŚ i Dyrektora ZZ, w trybie art. 10 § 1 k.p.a. - o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, zgłoszenia uwag i zastrzeżeń – k. 167 akt adm. (to zawiadomienie skarżący odebrał 17 października 2022 r.). Z akt wynika, że we wniosku mailowym z 28 października 2022 r. skarżący wystąpił o przygotowanie ksero dokumentacji sprawy (k. 168 akt adm.) i istotnie nie otrzymał na to wystąpienie odpowiedzi przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji, tj. przed 7 listopada 2022 r. Dokumenty udostępniono 15 listopada 2022 r. Z kolei organ drugiej instancji zaniechał zawiadomienia w trybie art. 10 § 1 k.p.a.

Sąd jednak zwraca uwagę, że aby skutecznie powołać się na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. należy wykazać, że uniemożliwienie udziału w postępowaniu było na tyle poważne, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy odpowiadający przesłance wznowienia postępowania. W przypadku skarżącego powinien on wykazać, że pozbawiono go udziału ze skutkiem wykluczającym przedstawienie argumentów bądź dokumentów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, w tym dla jego ważnych interesów. Tego jednak skarżący na żadnym etapie postępowania nie wykazał. Natomiast wniósł w terminie odwołanie i sformułował obszerne zarzuty. W postępowaniu drugoinstancyjnym nie uzupełniano zaś materiału dowodowego. Również skarga bazuje na powieleniu argumentów odwołania i nie zawiera żadnych nowych okoliczności dających podstawę do przyjęcia, że doszło do pozbawienia skarżącego udziału w postępowaniu (w obydwu instancjach) w stopniu stanowiącym podstawę do wznowienia postępowania.

Nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy twierdzenie skarżącego o pominięciu w postępowaniu pierwszoinstancyjnym jego pełnomocnika, w tym niedoręczenie mu decyzji Burmistrza. Kolejne dokumenty w tych aktach nie wskazują, aby pełnomocnictwo zostało przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji złożone. Dokumenty te są ponumerowane i jak wynika z ich dat ułożone w porządku chronologicznym obrazującym ich wpływ. Nie zawierają luk i nie sposób ustalić, że pełnomocnictwo złożono a go nie uwzględniono. Sąd zwraca też uwagę, że skarżący wiedział o postępowaniu począwszy od 14 października 2022 r., kiedy to doręczono mu zawiadomienie o wszczęciu (odebrał osobiście). Nie zgłaszał zastrzeżeń o pominięciu pełnomocnika. Dokument udzielonego przez niego pełnomocnictwa po raz pierwszy został złożony wraz z odwołaniem 22 listopada 2022 r. i jest datowany na 21 listopada 2022 r. Zwraca natomiast uwagę następujący zwrot użyty w odwołaniu: "Z ostrożności – pełnomocnik składa dodatkowy odpis pełnomocnictwa, udzielonego na potrzeby wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji". Stwierdzenie to jest wewnętrznie sprzeczne. Sformułowanie "dodatkowy odpis" sugeruje dokonanie odpisu z dokumentu wcześniejszego. Jeśli zaś – jak twierdzi strona - pominięto pełnomocnika w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (nie doręczono decyzji Burmistrza) to dokument pełnomocnictwa, z którego odpis uczyniono nie może być późniejszy niż ta decyzja. Tymczasem została ona wydana 7 listopada 2022 r., natomiast sam odpis jest datowany na 21 listopada 2022 r. Niezależnie od tego, zarzut powyższy nie może odnieść skutku, bowiem skarżący – co wyżej wskazano – nie uchybił terminowi do wniesienia odwołania, sformułował w nim zarzuty merytoryczne, nie przedłożył dokumentów podważających ustalenia organów ani na etapie odwołania, ani na etapie skargi. Naruszenie art. 40 § 2 k.p.a., nawet jeśli miało miejsce (a nie potwierdzają tego akta sprawy) nie miało jakiegokolwiek wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Reasumując zdaniem sądu zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Dlatego skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.