Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 158/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy: article: art. 14
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi D.K. na bezczynność Wójta Gminy Rudna w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 13 stycznia 2023 r. I. zobowiązuje Wójta Gminy Rudna do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 13 stycznia 2023 r. w sposób zgodny wnioskiem (za pośrednictwem poczty elektronicznej) w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że Wójt Gminy Rudna dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 13 stycznia 2023 r., a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wójta Gminy Rudna na rzecz D. K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi D. K. jest bezczynność Wójta Gminy Rudna w zakresie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 13 stycznia 2023 r.

Jak wynikało z akt sprawy ww. wnioskiem Strona wystąpiła do organu o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:

1) Jakie łączne koszty poniosła Gmina Rudna w związku z nieprawidłowościami w zakresie realizacji przez Wójta Gminy Rudna obowiązków w zakresie dostępu do informacji publicznej w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r.?

2) W jakiej formie rejestrowane są powyższe informacje, oraz kierownik której komórki organizacyjnej merytorycznie odpowiedzialny jest za ww. zakres informacji? Prosił o udostępnienie wytworzonych dokumentów w tym zakresie oraz udzielnie wyczerpującej odpowiedzi.

3) W związku z tak ogromną ilością nw. nieprawidłowości w zakresie realizacji przez Wójta Gminy Rudna obowiązków w zakresie dostępu do informacji publicznej, jakie działania w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. podjął Wójt Gminy Rudna, aby wyeliminować narażenie konstytucyjnych praw obywateli, mieszkańców Gminy Rudna? Jednocześnie wnosił o udostępnienie wytworzonych dokumentów w tym zakresie oraz udzielenie wyczerpującej odpowiedzi.

4) Jakie koszty w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. poniosła Gmina Rudna w związku z postępowaniem o sygn. akt IV SAB/Wr 128/22 i z czym były związane te koszty?

5) Jakie koszty w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. poniosła Gmina Rudna w związku z postępowaniem o sygn. akt IV SAB/Wr 142/22 i z czym były związane te koszty?

6) Jakie koszty w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. poniosła Gmina Rudna w związku z postępowaniem o sygn. akt IV SAB/Wr 781/21 i z czym były związane te koszty?

7) Jakie koszty w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. poniosła Gmina Rudna w związku z postępowaniem o sygn. akt IV SAB/Wr 1393/21 i z czym były związane te koszty?

8) Jakie koszty w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. poniosła Gmina Rudna w związku z postępowaniem o sygn. akt IV SAB/Wr 632/22 i z czym były związane te koszty?

9) Jakie koszty w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. poniosła Gmina Rudna w związku z postępowaniem o sygn. akt IV SO/Wr 37/22 i z czym były związane te koszty?

10) Jakie koszty w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. poniosła Gmina Rudna w związku z postępowaniem o sygn. akt IV SAB/Wr 576/22 i z czym były związane te koszty?

11) Jakie koszty w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. poniosła Gmina Rudna w związku z postępowaniem o sygn. akt IV SAB/Wr 669/22 i z czym były związane te koszty?

12) Jakie koszty w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. poniosła Gmina Rudna w związku z postępowaniem o sygn. akt IV SAB/Wr 611/22 i z czym były związane te koszty?

13) Jakie koszty w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. poniosła Gmina Rudna w związku z postępowaniem o sygn. akt IV SAB/Wr 336/21 i z czym były związane te koszty?

14) Jakie koszty w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. poniosła Gmina Rudna w związku z postępowaniem o sygn. akt IV SAB/Wr 825/22 i z czym były związane te koszty?

15) Jakie koszty w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. poniosła Gmina Rudna w związku z postępowaniem o sygn. akt IV SAB/Wr 875/22 i z czym były związane te koszty?

16) Jakie koszty w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. poniosła Gmina Rudna w związku z postępowaniem o sygn. akt IV SAB/Wr 419/22 i z czym były związane te koszty?

17) Jakie koszty w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. poniosła Gmina Rudna w związku z postępowaniem o sygn. akt IV SAB/Wr 961/22 i z czym były związane te koszty?

18) Jakie koszty w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. poniosła Gmina Rudna w związku z postępowaniem o sygn. akt IV SAB/Wr 1050/22 i z czym były związane te koszty?

19) Jakie koszty w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. poniosła Gmina Rudna w związku z postępowaniem o sygn. akt IV SAB/Wr 1061/22 i z czym były związane te koszty?

Skarżący prosił aby żądane informacje w formie elektronicznej przesłać mu bezzwłocznie na wskazany we wniosku adres poczty elektronicznej.

W odpowiedzi na wniosek Strony organ, w piśmie z dnia 27 stycznia 2023 r. wyjaśnił, że:

Ad. 1) Odpowiedź została udzielona pismem nr OK.1431.1.2023 z dnia 2 stycznia 2023 r.

Ad. 2-3) Wskazał, że pytania nie stanowią informacji publicznej.

Ad. 4) Zwrot kosztów sądowych na rzecz skarżącego w wysokości 100,00 zł.

Ad. 5) Wpis sądowy do Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sygn. akt IV SAB/Wr 142/22 w wysokości 100 zł.

Ad. 6) Zwrot kosztów sądowych na rzecz skarżącego w wysokości 100,00 zł.

Ad. 7) Zwrot kosztów sądowych na rzecz skarżącego w wysokości 100,00 zł.

Ad. 8) Brak poniesionych kosztów w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r.

Ad. 9) Wpis sądowy do Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sygn. akt IV SO/Wr 37/22 w wysokości 100 zł.

Ad. 10) Brak poniesionych kosztów w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r.

Ad. 11) Wpis sądowy do Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sygn. akt IV SAB/Wr 669/22 w wysokości 100 zł.

Ad. 12) Wpis sądowy do Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sygn. akt IV SAB/Wr 611/22 w wysokości 100 zł.

Ad. 13) Zwrot kosztów sądowych na rzecz skarżącego w wysokości 100,00 zł.

Ad. 14 -19) Brak poniesionych kosztów w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r.

Pismem z dnia 13 lutego 2023 r. Skarżący wezwał organ do wydania decyzji. W treści wezwania, powołując się na art. 61 Konstytucji RP oraz ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, wezwał organ do udostępnienia informacji lub wydania stosownej decyzji. Zarzucał, że odpowiedź nie jest realizowana we wskazanej przez Skarżącego formie, której zmiana jest dopuszczalna w sytuacji braku środków technicznych, co wiąże się z obowiązkiem organu powiadomienia o przyczynach braku możliwości realizacji zastrzeżonej formy i wskazania w jaki sposób można niezwłocznie udostępnić żądane informacje.

W odpowiedzi z dnia 1 marca 2023 r. organ podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 27 stycznia 2023 r. informując, że przesłał ją przesyłką pocztową.

W skardze na bezczynność, złożonej w dniu 27 marca 2023 r., Strona zarzucała naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.), w zakresie w jakim przepisy te stanowią o tym, że zobowiązane do udostepnienia informacji publicznej są organy władzy publicznej, poprzez błędne zastosowanie, polegające na uznaniu, że objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej; art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie w jakim przepis ten stanowi, o tym, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, poprzez niezasadne uznanie, że przedmiotem wniosku nie jest udostępnienie informacji publicznej na wniosek; art. 10 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona na w Biuletynie Informacji Publicznej lub w centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, poprzez błędne zastosowanie polegające na nieprawidłowym, gdyż tylko częściowym zrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Strona wnosiła o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 13 stycznia 2023 r. w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku; orzeczenia, że organ dopuścił się bezczynności; zasądzenia na rzecz Strony kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadniając skargę Strona opisała dotychczasowy przebieg postępowania. W dalszych uwagach stwierdziła, że organ jest obowiązany ustawowo do udostępnienia informacji prostej, stanowiącej przedmiot konstytucyjnego uprawnienia, gdyż dotyczy danych o działalności organów władzy publicznej w zakresie realizacji przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym, co mieści się w zakresie art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

Odnosząc się do pytania 2 i 3 wniosku Strona wyjaśniała, że kwestie te stanowią informacje dotyczą mienia i funkcjonowania jednostki samorządowej (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f u.d.i.p.). Zawracała uwagę na brak uzasadnienia stanowiska organu oraz otwarty katalog wskazany w art. 6 ww. ustawy. Przywołała także konstytucyjne i międzynarodowe umocowanie prawne prawa do informacji publicznej. Odnosząc się do odpowiedzi na pytanie nr 1 wniosku Strona podkreślała, że jest ona błędna. Powołane przez organ pismo odnosiło się do wniosku Strony z dnia 19 grudnia 2022r., w którym pytała o "koszty jakie poniosła Gmina Rudna w związku z nieprzestrzeganiem przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej (zwrot kosztów postępowań przed WSA we Wrocławiu, opłaty od skarg kasacyjnych na wyroki WSA we Wrocławiu wniesione do NSA w Warszawie)." Pytanie formułowane we wniosku z 13 stycznia 2023 r. brzmiało "jakie łączne koszty poniosła Gmina Rudna w związku z nieprawidłowościami w zakresie realizacji przez Wójta Gminy Rudna obowiązków w zakresie dostępu do informacji publicznej w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. Łączne koszty poniesione przez organ to nie tylko koszty zasądzone przez Sąd ale także koszty pełnomocnictw, których organ udziela każdorazowo do konkretnej sprawy, a wynikające z ustawy o opłacie skarbowej. Uwaga ta dotyczy odpowiedzi na pytania od 4-19. Formalne udzielenie odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie uchyla bezczynności organu, odpowiedź musi być wyczerpująca i odnosić się do pytania. Skarżący zarzucał, że organ w zakreślonym prawem terminie nie podjął czynności wymaganych prawem, a zatem pozostaje w bezczynności także w zakresie błędnego uznania, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie negując, że pozostaje w bezczynności. Uznanie, że określona informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie jest w posiadaniu organu obliguje ten organ do wskazania tej okoliczności Stronie, co uchyla stwierdzenie bezczynności. Sytuacja taka nie wymaga wydania decyzji. W opinii organu w zakresie pytania nr 1 i od 4 do 19 udostępnił Stronie informacje, o które wnioskowała. Natomiast zagadnienia opisane w pytaniu 2 i 3 nie stanowią informacji publicznej, gdyż dotyczą wewnętrznej procedury obowiązującej w organie. Same zapisy regulaminu organizacyjnego obowiązującego w Urzędzie Gminy Rudna stanowią informację publiczną i są znane Stronie, zaś sposób realizacji tej procedury nie ma charakteru informacji publicznej. Informacją publiczną jest informacją o określonych faktach i stanach istniejących w chwili jej udzielania o ile przybrały postać dokumentu. W dalszych wywodach organ zaznaczył, że Strona nadużywa prawa do informacji publicznej, podkreślając, że w 2022 r. do organu wpłynęły 123 pisma od Strony, w tym kilkadziesiąt dotyczyło informacji publicznej. W samym 2023 r. stanowią one liczbę 25. Pytania zmierzają do realizacji interesu Strony, gdyż dotyczą zagadnień powszechnie znanych w Gminie, dostępnych na stronach internetowych, w tym w BIP. Motywem działania Strony jest podważanie zaufania do organu a nie troska o dobro publiczne, co świadczy o nadużyciu prawa do informacji publicznej i dowodzi, że taki wniosek nie stanowi pytania o informację publiczną. Na poparcie swych racji organ przywołał podglądy orzecznictwa.

Pismem z dnia 20 czerwca 2023 r. Strona udzieliła odpowiedzi na pismo organu, podtrzymując dotychczasowy pogląd w sprawie. Zaznaczała, że w sprawie organ nie twierdził, że nie posiada żądanych informacji, co uchyla argumentację w tym zakresie zawartą w odpowiedzi na skargę. Negował także pogląd, że prawo do informacji publicznej obejmuje wyłącznie fakty i działania wyartykułowane w dokumentach. Wśród wskazanych w art. 6 u.d.i.p informacji publicznych podano dane o organizacji, zasadach funkcjonowania organu, przedmiocie działalności, prowadzonych rejestrach, archiwach i ewidencjach. Takich zagadnień dotyczyły pytania Strony. Odnosząc się do argumentacji w zakresie nadużycia prawa do informacji publicznej Strona wywodziła, że zarówno ustawa o dostępie do informacji publicznej jak i Konstytucja nie posługują się takim pojęciem, za niedopuszczalne Skarżący uznał nieudzielenie informacji publicznej. Potwierdza to sposób ukształtowania procedury dotyczącej udostępnienia informacji publicznej, o czym przekonuje zwłaszcza zapis art. 2 ust. 2 u.d.i.p. Nie stanowi nadużycia prawa do informacji liczba składanych wniosków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, choć Sąd nie podziela zasadności wszystkich podnoszonych przez Stronę zarzutów. Na wstępie jednak przypomnienia wymaga, że kontrola działalności administracji publicznej dokonywana przez sądy administracyjne, a wyznaczona przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach niepodejmowania przez nie nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W tym przypadku ocenie nie podlega określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Rozważenia zatem wymaga, czy w realiach rozpoznawanego sporu istniał obowiązek organu, którego nie dopełnił on w wymaganej prawem formie i w zakreślonym prawem terminie. Ustawa o dostępie do informacji publicznej w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Sposoby udostępnienia informacji określa art. 7 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z jego brzmieniem (w dacie złożenia wniosku i jego realizacji przez organ) udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze: 1) ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8; 2) udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11; 3) wstępu na posiedzenia organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3, i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia; 4) udostępniania w centralnym repozytorium.

W rozpoznawanej sprawie Skarżący domagał się realizacji prawa do informacji w trybie art. 10 u.d.i.p. Stanowi on, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek (ust.1). Informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku (ust. 2). Jednocześnie zgodnie z art. 13 ww. ustawy udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Stosownie zaś do art. 14 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (ust.1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (ust. 2).

Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy istotne są jeszcze zapisy art. 4 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. określające podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej.

Dokonując analizy przywołanych regulacji trzeba dostrzec, że udostępnienie informacji na wniosek winno zasadniczo nastąpić w terminie 14 dni od wystąpienia z taką inicjatywą, chyba, że organ skorzysta z możliwości przedłużenia terminu rozpoznania wniosku, nie dłużej jednak niż dwa miesiące od daty wnioskowania. W tym terminie organ obowiązany jest do udostępnienia żądanych danych, jeśli stanowią one informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., wskazania, że nie jest w posiadaniu takich informacji lub też, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej, odmowy ich udostępnienia w okolicznościach wskazanych w ustawie lub też umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem, także w okolicznościach wskazanych ustawowo. Brak właściwej reakcji organu w zakreślonych ustawowo terminach będzie stanowił o jego bezczynności. Co więcej, szczególny tryb postępowania w sprawie informacji publicznej w tej kategorii będzie mieścił także sytuację, w której organ udostępni informację jednak jej forma, zakres lub treść nie odpowiada wymogom wynikającym z przepisów prawa, słowem, gdy podjęte przez organ działania nie są właściwe w danym stanie faktycznym i prawnym. Uwaga ta odnosi się także do sposobu udostępnienia żądanej informacji, jeśli organ nie zachował trybu opisanego w art. 14 u.d.i.p. Celem skargi na bezczynność jest bowiem zobligowanie organu do wydania aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony, realizującej to żądanie w możliwym i dostępnym zakresie. Przy czym dla zasadności skargi nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane.

Podsumowując, z przedstawionych rozważań wyłania się wniosek, że w sprawie dotyczącej bezczynności organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej należy ocenić, czy istniał obowiązek tego organu do rozpoznania wniosku/sprawy strony w zakreślonym terminie oraz czy podjął on prawem przewidziane działania. Powyższe oznacza zbadanie czy organ jest właściwym adresatem wniosku obowiązanym do jego rozpoznania, czy żądana informacja mieści się w pojęciu informacji publicznej, wreszcie, czy podjęto przewidziane prawem czynności, tak co do formy, sposobu i treści, w zakreślonym terminie.

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, zachowując opisaną kolejność rozważanych zagadnień, odnotowania wymaga, co nie jest z resztą między stronami sporne, że adresat wniosku jest podmiotem wskazanym w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., na którym ciąży obowiązek udostępnienia informacji publicznej.

Sporne miedzy stronami jest to, czy informacje wskazane w piśmie z dnia 13 stycznia 2023 r. (pkt 2 i pkt 3 wniosku) stanowią informację publiczna. Wątpliwości takich nie ma w pozostałym zakresie, zastrzeżenia Strony dotyczą się natomiast do zakresu, kompletności udzielonej informacji.

Odnosząc się zatem do tych obszarów i stanowiska organu wrażonego w piśmie z dnia 27 stycznia 2023 r. (odpowiedzi na wniosek Strony) trzeba wskazać na normę art. 1 ust. 1 u.d.i.p. stanowiącą, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Wypracowane na gruncie tego zapisu pojęcie "informacji publicznej" jest bardzo szerokie, potwierdza to także otwarty katalog przedmiotowy podany w art. 6 u.d.i.p. Powyższe prowadzi do konkluzji, że w istocie wszystko, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.i.d.p., stanowi informację publiczną (por. T. Aleksandrowicz, Komentarz do ustawy o dostępie do informacji publicznej, Wyd. LexisNexis, 2002 r., str. 136 i nast., M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej, Toruń 2002, str. 25 i nast.).

Powołane zapisy wykładane w zgodzie z art. 61 Konstytucji RP nakazują przyjęcie, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. W szczególności jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej, jak też informacje dotyczące realizacji zadań publicznych i wszelkie dane publiczne, w tym akty administracyjne i inne dokumenty urzędowe. Zatem o zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji. Teza ta wielokrotnie wybrzmiewa w orzeczeniach sądów administracyjnych.

Przepis art. 6 u.d.i.p. określa przedmiot informacji publicznej przy czym jak wskazano nie jest to katalog wyczerpujący, o czym przekonuje zapis "w szczególności". Analiza powołanej regulacji prowadzi do wniosku, że w kręgu danych określnych mianem informacji publicznej znajdą się m.in. informacje o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f), o organizacji tych podmiotów, majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i lit. f u.d.i.p.). Rację ma Strona, że pytanie odnoszące się do formy rejestracji kosztów poniesionych przez organ w związku z nieprawidłowościami przy realizacji przez organ obowiązków w zakresie dostępu do informacji publicznej we wskazanym okresie dotyczy opisanych zagadnień. Pytanie zaś o wskazanie, kierownika komórki organizacyjnej odpowiedzialnej merytorycznie za ww. informacje dotyczy organizacji pracy w organie. Nie ma zatem racji organ wywodząc, że powyższe dane nie stanowią informacji publicznej przeczy temu brzmienie analizowanych regulacji prawnych.

Nieco inna ocena dotyczy zagadnień poruszanych w pytaniu oznaczonym nr 3 wniosku, co wynika ze sposobu jego sformułowania. W opinii Sądu jest on dyskwalifikujący, gdyż zawiera w sobie ocenę działania organu. Dotyczy ona stwierdzenia o "ogromnej ilości nieprawidłowości" w zakresie realizacji przez organ obowiązków w zakresie dostępu do informacji publicznej. Zarówno pozytywna, jak i negatywna odpowiedź organu na tak postawione pytania mogłaby być odczytywana jako zaaprobowanie tych tez, a ewentualna ocena ich prawdziwości dokonana przez organ w odpowiedzi na tak zadane pytanie wykraczałoby zarówno poza zakres pytania, jak i poza zakres materii informacji publicznej. W tych okolicznościach, pomimo tego, że zagadnienie odnoszące się do zasad funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. pozostają w obszarze zagadnień, które należy kwalifikować jako informację publiczną, to w okolicznościach tej sprawy należy uznać, że sposób sformułowania przez Skarżącego pytania nr 3 uprawnia do stwierdzenia, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej.

W zakresie pozostałych pytań, jak już wskazano, nie ma sporu, że dotyczą one informacji publicznej, zastrzeżenia Skarżącego budzi jednak zakres odpowiedzi, gdyż domagał się wskazania łącznych kosztów ponoszonych w związku z nieprawidłowościami w zakresie realizacji obowiązków dostępu do informacji publicznej w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r. W tym zakresie organ wskazał na informację udostępnioną Stronie w dniu 2 stycznia 2023 r. w związku z wnioskiem Strony z dnia 19 grudnia 2022 r. W pytaniu tym Skarżący, co podnosi w skardze, istotnie domagał się wskazania kosztów jakie poniósł organ w związku z nieprzestrzeganiem przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, wskazując na zwrot kosztów postępowań przed sądem administracyjnym I i II instancji, zatem istotnie zakres pytania opisany we wniosku z dnia 13 stycznia 2023 r. jest szerszy nie tylko w aspekcie przedmiotowym ale i czasowym. Wskazanie zatem na odpowiedź udostępnioną przez organ w dniu 2 stycznia 2023 r. wymagałoby stosownego uzupełnienia o dane z okresu od dnia 20 grudnia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. i ewentualnie inne koszty jeśli były ponoszone, względnie wskazania, że poza podanymi już w piśmie z dnia 2 stycznia 2023 r. kosztami nie poniesiono żadnych innych.

Takich zastrzeżeń nie można odnosić do pytań ujętych w pkt od 4 do 19 wniosku. Udzielona przez organ odpowiedź realizuje żądanie Strony wskazując na wysokość poniesionych przez organ kosztów w związku z konkretnym postępowaniem. Odpowiedź ta w kontekście zastrzeżeń Strony nie budzi wątpliwości, gdyż zgodnie z art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. z 2022 r., poz. 2122 ze zm.) zwalnia się od opłaty skarbowej jednostki samorządu terytorialnego. Strona pytała o koszty związane z konkretnym postępowaniem i w tym zakresie organ udzielił jej odpowiedzi.

Pomimo tego koniecznym stało się stwierdzenie bezczynności organu w zakresie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w całości i zobowiązanie organu do załatwienia wniosku Strony z dnia 13 stycznia 2023 r. w sposób zgodny z jego żądaniem, tj. za pośrednictwem poczty elektronicznej. Stosownie do przywołanego na wstępie rozważań prawnych Sądu przepisu art. 14 ust. 1 u.d.i.p. obowiązkiem organu jest udostępnienie informacji w sposób i formie zgodnych z wnioskiem, zatem to wnioskodawca wskazuje te dwa elementy – sposób i formę udostępnienia informacji. Sposób udostępnienia należy odnosić do tego, w jaki sposób uzyska się informację, chodzi o tryb przekazania informacji, np. doręczenie na wskazany adres, wysłanie pocztą elektroniczną, wysłanie przy pomocy e-PUAP czy odebranie na miejscu w siedzibie podmiotu zobowiązanego lub wgląd do dokumentów na miejscu w siedzibie organu. Z kolei przez formę udzielenia informacji publicznej należy rozumieć postać, w jakiej wnioskodawca oczekuje jej pozyskania (por. I. Kamińska, M. Rozbicka - Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz. wyd. III, Lex/el, art. 14).

Skoro decyduje wola wnioskodawcy nie jest możliwe narzucenie mu przez adresata wniosku ani formy ani sposobu udostępnienia informacji, chyba, że zachodzą okoliczności wskazane w przepisie art. 14 ust. 1 u.d.i.p., polegające na braku środków technicznych umożliwiających postępowanie zgodne z wolą wnioskującego. W realiach rozpoznawanego sporu organ dokonał samodzielnego wyboru sposobu udostępnienia informacji publicznej, sprzecznie z wolą Skarżącego, przy czym nie wskazał na istnienie jakichkolwiek przeszkód, o których mowa w art. 14 ust. 1 ud.i.p. uniemożliwiających postulowany przez Stronę sposób udostępnienia informacji publicznej. Uchybienia tego nie usunął pomimo zgłaszanych przez Stronę zastrzeżeń. W judykaturze konsekwentnie wyraźny jest pogląd negujący przyjęcie, że odpowiedź podmiotu zobowiązanego na wniosek o udostępnienie informacji publicznej wysłana na inny adres niż wskazany przez podmiot informacyjnie zainteresowany wywołuje określony skutek prawny i tym samym uwalnia podmiot zobowiązany od zarzutu bezczynności. Każdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej powinien zostać załatwiony w odpowiedni sposób - bądź przez udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem, bądź odmowę ich udzielenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2018 r. sygn. I OSK 2634/17, z dnia 10 grudnia 2019 r. sygn. I OSK 67/19 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Bd 73/22 orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).

Pomijając żądanie Strony zawarte we wniosku z dnia 13 stycznia 2023 r. o doręczenie w formie elektronicznej na podany adres e-mail, organ udzielił odpowiedzi wyłącznie za pośrednictwem operatora pocztowego, co sam potwierdza - a zatem niezgodnie ze wskazanym przez Stronę sposobem. Tym samym rzeczony wniosek Skarżącego nie został załatwiony w sposób i formie zgodnej z wnioskiem, do czego organ zobowiązuje art. 14 u.d.i.p. Jednocześnie organ nie wykazał, aby nie dysponował narzędziami pozwalającymi na udzielenie odpowiedzi w sposób i formie zgodnej z wnioskiem. Okoliczność ta, w powiązaniu z uchybieniem w zakresie kompletności i prawidłowości realizacji wniosku w zakresie pkt 1 i pkt 2 skutkuje stwierdzeniem bezczynności organu i zobowiązaniem do załatwienia wniosku Skarżącego w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego odpisu wyroku wraz z aktami sprawy. Orzeczenie ma umocowanie w treści art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

Jednocześnie zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd obowiązany jest ocenić, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, zgodnie z którym rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w sytuacji ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się złej woli w działaniu organu. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił przyjęty punkt widzenia, wskazując na wykładnię spornych w sprawie przepisów, fakt, że Sąd nie podziela w całości zasadności tej argumentacji nie jest dostateczną podstawą do wywodzenia rażącego naruszenia prawa. W doktrynie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że odmienna wykładnia przepisów prawa nie stanowi podstawy do wywodzenia rażącego naruszenia prawa. Kwalifikowanego charakteru naruszenia prawa nie można także przypisać uchybieniu regulacji art. 14 u.d.i.p., organ podjął działania w terminie błędnie zakładając, że doręczenie pisma drogą pisemną stanowi realizacje ustawowych obowiązków.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie zobowiązany do rozpoznania wniosku Skarżącego z dnia 13 stycznia 2023 r. we wskazanym zakresie i terminie, kierując się zaleceniami Sądu przedstawionymi we wcześniejszych rozważaniach oraz udostępnienia żądanej informacji w sposób i formie zgodnej z żądaniem Strony wyrażonym w treści wniosku.

W związku z tym Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł o bezczynności organu, nie stwierdzając aby miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązał organ do podjęcia wskazanych czynności w zakreślonym terminie (pkt I i II sentencji wyroku). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.(pkt III sentencji wyroku).