Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1520/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art 29 ust 1  i ust 3
journal: Dz.U. 2021 poz 2233
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: w zw  z at 545 ust 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 15 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Piotr Fronc SWSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2023 roku sprawy ze skargi M. L. i W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 4 listopada 2022 roku, znak: SKO-PW-4171-67/22 w przedmiocie zmiany stosunków wodnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżących M. L. i W. L. solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 września 2022r., znak: GP.6331.06.2017/01.2019 – po ponownym rozpoznaniu sprawy - Wójt Gminy Limanowa orzekł o odmowie nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód na działce ew. nr [...] położonej w S..

W uzasadnieniu organ I instancji przedstawił przebieg prowadzonego postępowania wskazując, że podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 14.09.2017r. wnioskodawca oświadczył, że podczas przebudowy drogi "S. - R. - J." został zmieniony stan wody i w bardzo dużym stopniu zalewa jego działki oraz budynek gospodarczy. W dniu 15.11.2017r. zostały przeprowadzone kolejne oględziny nieruchomości stanowiącej dz. ew. nr [...] w zakresie ustalenia spływu wody oraz muru oporowego przy drodze gminnej. W. L. oświadczył, że mur oporowy przy drodze [...] został wybudowany bez jego zgody, pod drogą na dz. ew. nr [...] został zmieniony bieg cieku wodnego oraz bez jego zgody zostały wykonane umocnienia zamienne i zostało wyciętych 50 szt. drzew na dz. ew. nr [...] w msc. S.. Wg Wnioskodawcy nad budynkiem mieszkalnym oraz gospodarczymi ciek wodny zmienił bieg i zwiększona została ilość wody. Wnioskodawca oświadczył, że woda płynęła małym strumieniem przez jego działkę oraz, że woda zmieniła bieg pod wpływem dużej ilości i teraz płynie bliżej granicy dz. ew. nr [...] i [...]. Nadmienił, iż podczas silnych opadów woda wyżłabia coraz większe koryto podmywając skarpę. Oświadczył, że korzenie drzew rosnących wzdłuż cieku wodnego są podmywane, w bardzo dużym stopniu zalewana jest działka, budynek gospodarczy oraz piwnica budynku gospodarczego. Wg. wnioskodawcy przed remontem drogi woda rozkładała się do różnych cieków w 3 miejscach, natomiast po remoncie płynie tylko jednym ciekiem wodnym. W dniu 8.03.2018r. przeprowadzono kolejne oględziny nieruchomości stanowiącej dz. ew. nr [...].

Dlatego organ I instancji pierwotnie stwierdził, że remont drogi "S. - R. - J." nie zmienił stanu wody na gruncie i nie wpłynął szkodliwie na stosunki wodne na gruncie, ze szkodą dla nieruchomości stanowiącej dz. ew nr [...] w msc. S., będącą własnością Państwa M. i W. L. i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.

W wyniku złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, decyzją znak: SKO-PW-4171-12/22 z dnia 22.02.2022 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, Wójt Gminy Limanowa postanowieniem z dnia 22.04.2022r. powołał biegłego do sporządzenia opinii specjalistycznej W. F., który zapoznał się z dokumentacją prowadzonego postępowania oraz dokonał oględzin. Powołując się na opinie biegłego, organ I instancji stwierdził, że wykonanie odwodnienia drogi gminnej i odprowadzenie wód do obszaru zlewni cieku bez nazwy nie może być zaliczona do zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł, jak również odprowadzania wód lub ścieków, o których mowa w art. 234 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy Prawo Wodne. Biegły nadmienił, że zmiana sposobu odwodnienia drogi gminnej w obrębie działki nr [...] nie wpływa i nie oddziałuje bezpośrednio na obszar działki nr [...]. Zmiana i związane z nią odprowadzenie wód opadowych również nie powoduje zalewania działki nr [...]. Zalewanie działki podczas spływu wód powodziowych związane jest z przepływem śródlądowych wód powierzchniowych, w stosunku do których prawa właścicielskie sprawują Wody Polskie. Natomiast grunt pokryty śródlądowymi wodami powierzchniowymi stanowi własność Skarbu Państwa. Następnie organ I instancji wskazał, że W. F. przedłożył 2 egzemplarze opinii uzupełniającej w zakresie zarzutów M. i W. L., odnosząc się do wszystkich punktów.

Mając na uwadze treść opinii biegłego, Wójt Gminy Limanowa odmówił nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód na działce ew. nr [...] położonej w S..

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli W. i M. L., zarzucając:

- naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa — poprzez niedokonanie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, w szczególności wydanie orzeczenia bez ustalenia jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, kto jest sprawcą tej zmiany i na czym ona polegała, czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty i na czym ten szkodliwy wpływ polega, czy pomiędzy zmianą i stwierdzoną lub wysoce prawdopodobną zmianą zachodzi związek przyczynowo-skutkowy, - naruszenie art. 8 § 1 kpa poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej w efekcie bezpodstawnego przyjęcia, iż do naruszenia stanu wód na gruncie przez organ wydający decyzję (czyli sprawcę naruszeń) nie doszło, podczas gdy analiza uzasadnienia decyzji daje podstawę do wyciągnięcia wniosków zgoła odmiennych;

- naruszenie art. 80 kpa poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skutkującą poczynieniem ustaleń wzajemnie sprzecznych oraz błędnym przyjęciem, iż remont drogi S.-R.-J. nie zmienił stanu wody na gruncie i nie spowodował szkód dla nieruchomości Odwołujących się, podczas gdy nawet wybiórczo zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jak i ustalenia Organu dają podstawę do przyjęcia, iż do zmiany stosunków wodnych na skutek powyższej inwestycji doszło, co spowodowało szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie, w tym grunt Odwołujących się;

- naruszenie art. 84 § 1 kpa w zw. z art. 75 kpa poprzez zaniechanie zlecenia w ramach opinii geologicznej ustalenia jaki był ostatnio stan wody na gruncie jak również zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii innego biegłego geologa, z uwagi na kwestionowanie opinii głównej jak i opinii uzupełniającej biegłego W. F. przez odwołujących się;

- naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie sporządzenia kompleksowego uzasadnienia faktycznego decyzji, w tym wskazania, na podstawie jakich dowodów ustalono jak wyglądał stan wód na gruncie, w tym ile cieków wodnych przebiegało po nieruchomości odwołujących się przed wykonaniem remontu drogi S.-R.-J.;

- naruszenie art. 234 ust. 3 ustawy prawo wodne z dnia 20 lipca 2017r. naruszenie art. 234 ust. 3 ustawy prawo wodne z dnia 20 lipca 2017r. - uprzednio art. 29 ust. 3 ustawy prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. - poprzez odmowę nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód na działce ew. nr [...] położonej w S., w sytuacji gdy przez właściciela gruntu sąsiedniego, tj. drogi gminnej stanowiącej dz. ew. nr [...] spowodowane zostały zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie - w tym grunty odwołujących się - co powinno skutkować wydaniem decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, z ustaleniem terminu wykonania tych czynności.

W uzasadnieniu odwołania podkreślono, że Organ w toku postępowania nie dokonał ustalenia jaki był pierwotny stan wód na gruncie, ustaleń w tym przedmiocie nie poczynił również powołany w sprawie biegły geolog. Organ zaniechał zatem dokonania czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ustalenia organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej są wzajemnie sprzeczne - z jednej strony bowiem podaje się, iż ustalono, iż woda spływa w większym stopniu aniżeli kilkanaście lat temu w związku z czym zaproponowano aby część spływu przy zabudowaniach wykorytkować, zabezpieczyć podmywanie skarpy i zalewnie budynków oraz poprawić istniejące korytka - z drugiej wskazuje się, iż do zmiany stosunku wód na gruncie w wyniku remontu drogi relacji S.-R.-J. nie doszło, dlatego postępowanie należało umorzyć, a kolejno odmówić nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód. Organ nie wskazał na podstawie jakich dowodów ustalono jak wyglądał pierwotny stan wód na gruncie, w tym ile cieków wodnych przebiegało po nieruchomości odwołujących się przed wykonaniem remontu drogi S.-R.-J. a pomimo tego konsekwentnie przyjmuje, iż do zmiany stanu wód na gruncie nie doszło. Jak podnoszono to już powyżej, opinia dopuszczonego w sprawie biegłego hydrologa również ustaleń w tym zakresie nie zawiera, ani nie odnosi się do pierwotnego stanu wód na gruncie, bowiem takowy w sprawie nie został przez Organ ustalony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 4.11.2022r., znak; SKO-PW-4171-67/22, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Wg organu z treści żądania W. L., współwłaściciela dz. ew. nr [...] wynika, iż podczas przebudowy drogi "S. - R. - J." został zmieniony stan wody i w bardzo dużym stopniu zalewa jego działki oraz budynek gospodarczy. Wnioskodawca nadmienił, że przed remontem drogi woda rozlewała się do różnych cieków (w 3 miejscach), natomiast po remoncie płynie tylko tym jednym ciekiem wodnym.

Wg Kolegium organy nie są zobligowane do ustalania i poszukiwania wszelkich powodów ujemnego w ocenie danej osoby oddziaływania na jej nieruchomości zmian stanu wody na działkach sąsiednich, ani też badania czy i na ile prawdopodobne jest wystąpienie w przyszłości na działkach wnioskodawcy szkód oraz jakiego rodzaju będą to szkody. Organy powinny zbadać, czy pomiędzy konkretnym działaniem właściciela jednej nieruchomości, a szkodą na innych gruntach istnieje związek przyczynowo-skutkowy. W niniejszej sprawie, taka sytuacja nie zachodzi. Jak wynika z treści uzasadnienia organu I instancji, wydając zaskarżoną decyzję oparł się na dowodach w postaci: oględzin przeprowadzonych kilkukrotnie w niniejszym postępowaniu, w tym w terenie przeprowadzonych z udziałem biegłego, wyjaśnieniach stron postępowania wraz z dokumentacją fotograficzną oraz opinii biegłego wraz z jej uzupełnieniem, będącym odpowiedzią biegłego na zarzuty stron. Uwagę należy zwrócić na fakt, iż nieruchomość stanowiąca dz. ew. m- [...] w msc. S. położona jest na samym dole stoku, w odległości ok. 600 m w linii prostej od drogi gminnej stanowiącej dz. ew. nr [...] "S. - R. — J." do nieruchomości Państwa L.. Na nieruchomości państwa L. znajduje się ciek wodny, który ma swój początek w lesie "[...]" i istnieje od wielu (kilkudziesięciu) lat czego skutkiem jest zaznaczenie go na mapach ewidencyjnych. Pomiędzy obiema nieruchomościami znajduje się kilka nieruchomości zabudowanych, jak i pól uprawnych - leżących na stoku. W oparciu o całokształt materiału dowodowego w sprawie ustalono, że przed wykonaniem odwodnienia drogi, woda gromadząca się w fosach przy drodze była odprowadzania w trzech ujęciach do potoku [...]. Pozwalało to na stopniowe odprowadzanie wody opadowej i roztopowej z pobocza drogi i zapobiegało jej piętrzeniu. Zdaniem wnioskodawców ze względu na to, że zlikwidowane zostały odpływy wody istniejącej dawniej, cała woda opadowa oraz pochodząca z roztopów została skierowana do jednego przepustu, w kierunku działki ew. nr [...]. Wykonane odprowadzanie wód opadowych z drogi gminnej jest bezpośrednią przyczyną powodującą zalewanie dz. ew. nr [...]. W oparciu o opinię biegłego ustalono, że droga gminna S. R. J. posiada obustronne odwodnienie w formie rowu przydrożnego praktycznie na całej długości. Rów prawostronny, od górnej strony wykonany jest na całej długości wynoszącej ok 1040m. Woda z tego rowu odprowadzana jest przepustem betonowym o średnicy 1 metra pod drogą gminną na niżej położony, stanowiący granicę dz. [...] i [...] i jednocześnie przedłużenie naturalnego koryta cieku bez nazwy stanowiącego dopływ potoku [...] Rów lewostronny przedmiotowej drogi gminnej wykonany jest wyłącznie na odcinku ok. 770 m., nie dochodzi do przepustu o średnicy 100 cm tylko do drogi dojazdowej do zabudowań przebiegających po dz. [...] Jednak na skutek wykonanych w trakcie przebudowy drogi gminnej przepustów drogowych o średnicy 40 cm woda z tego lewostronnego rowu kierowana jest do górnego prawostronnego rowu przydrożnego i w konsekwencji odprowadzana jest do cieku bez nazwy. Z ustaleń biegłego wynika, iż woda z przepustu spływa wzdłuż granicy działki [...] i [...] na odcinku ok. 60 m i wpada do jaru stanowiącego początek cieku wodnego. Natomiast działka nr [...] położona jest w dolnym odcinku biegu cieku bez nazwy powyżej drogi przebiegającej przez miejscowość S.. Z ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego wynika, że w obrębie analizowanego obszaru nastąpiła zmiana sposobu odwadniania obszaru drogi oraz części terenu przyległego. Nie ulega wątpliwości, - jak to stwierdził biegły - że na skutek zmiany sposobu odwadniania drogi gminnej oraz zmian wynikających z przebudowy i modernizacji dróg lokalnych i dojazdowych nastąpiła zmiana zasięgu zlewni cieku bez nazwy, który przepływa przez działkę nr [...]. Zmianę powierzchni zlewni biegły określił na podstawie szczegółowej analizy zmian w obszarze zlewni cieku bez nazwy, na mapie topograficznej 1: 10 000. Dla szczegółowego określenia zmian warunków przepływu zostały wykonane obliczenia przepływów oraz odpowiadające im napełnienie koryta cieku wodnego dla pierwotnego i aktualnego zasięgu zlewni. W tych kwestiach stan faktyczny sprawy został ustalony, umożliwiając prawidłowe rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze, jak również stanowisko biegłego zawarte w opinii uzupełniającej, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że zmiana sposobu odwodnienia drogi gminnej w obrębie działki nr [...] nie wpływa i nie oddziałuje bezpośrednio na obszar działki nr [...]. Zmiana i związane z nią odprowadzenie wód opadowych również nie powoduje zalewania działki nr [...]. Nadto, wykonanie odwodnienia drogi gminnej i odprowadzenie wód do obszaru zlewni cieku bez nazwy nie może być zaliczone do zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł, jak również odprowadzania wód lub ścieków, o których mowa w art. 234 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy Prawo Wodne. Biegły zaznaczył, że zmiana warunków przepływu w korycie cieku bez nazwy związana ze wzrostem powierzchni odwadniania zlewni jest minimalna praktycznie pomijalna. Kolegium zwróciło uwagę na ustalenie zawarte w sporządzonej w niniejszej sprawie opinii biegłego, z którego wynika, iż zasadniczy problem tkwi w udrożnieniu koryta i ewentualnej regulacji koryta cieku wodnego, przepływającego przez działkę ew. nr [...]. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wynika, że na nieruchomości oznaczonej jako dz. ew. nr [...] przepływa niewielki ciek naturalny, prowadzący okresowo wody płynące. Zgodnie z art. 212 ustawy Prawo wodne, prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa wykonują Wody Polskie - w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych. Z treści z kolei art. 227 w/w ustawy wynika treść obowiązku utrzymywania w/w wód.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyli W. L. i M. L., podnosząc, że w czasie budowy drogi wykonano rowy przydrożne przy drodze z odprowadzeniem ścieków z rowów przydrożnych przepustem betonowym o śr. 1000 mm do rowu ziemnego wykonanego na dz. nr ew. [...].Woda z rowu ziemnego zlokalizowanego na dz. nr ew. [...] spływa do potoku bez nazwy, który przepływa przez kilka działek innych właścicieli, aby na końcowym odcinku przepływać przez działki skarżących nr.ew.[...]. Dalej wyjaśnili, że Wójt Gminy Limanowa wykonał rowy przydrożne bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzenie ścieków do wód i do ziemi. Potok bez nazwy jest ciekiem okresowo prowadzącym wodę w związku z powyższym przyjmuje się, że ścieki odprowadzane są do ziemi. Rów ziemny na dz. nr ew. [...] także wykonany został bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Przed wykonaniem rowów przydrożnych w 2006 roku woda opadowa i roztopowa płynęła drogą i nie wylewała się do cieku wodnego, ponieważ jezdnia drogi była znacznie niżej położona w stosunku do poziomu dz. nr ew. [...]. Skarżący nie zgodzili się z opinią wydaną przez biegłego. Zarzucili, że biegły o wizji nie powiadomił właścicieli gruntów przez które przepływają ścieki z drogi, którzy są stronami w postępowaniu, nawet Wójta Gminy Limanowa. Mimo zobowiązania przez Wójta Gminy Limanowa do przedstawienia materiału fotograficznego, w opinii nie przedstawiono żadnej fotografii. Wg skarżących kierunek spływu został zmieniony, ponieważ przed wykonaniem rowów przydrożnych woda płynęła wzdłuż drogi bitej i rozlewała się po okolicznych polach, a po wykonaniu rowów przydrożnych wykonano odprowadzenie przepustem na dz. nr ew. [...] i przepływ ścieków został skoncentrowany. Spływające ścieki zalewają ich działkę i powodują szkody, co widać na zdjęciach będących w aktach sprawy.

Wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.

Niniejszą sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 ze zmianami.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że organy prawidłowo uznały, że z uwagi na datę wszczęcia postępowania, w sprawie znajduje zastosowanie art. 29 ustawy prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r., czyli tzw. "stare prawo wodne". Z tych przyczyn odwoływanie się przez biegłego, czy organ do przepisów prawa wodnego z dnia 20 lipca 2017 r., które weszło w życie 1 stycznia 2018 roku nie było prawidłowe. Podobnie na płaszczyźnie prowadzonego postępowania, co do zasady nie ma znaczenia – co podnosi się w skardze - czy roboty budowlane, które spowodowały zmianę w stosunkach wodnych wykonane zostały na podstawie stosownych pozwoleń, czy jako samowola budowlana. Te okoliczności miałyby bowiem znaczenie w postępowaniu prowadzonym przez PINB. Postępowanie dotyczące zmiany stosunków wodnych oraz postępowanie prowadzone przez organ nadzoru budowlanego odnośnie robót budowlanych, które spowodowały zmianę stosunków wodnych, nie są jednak postępowaniami tożsamymi, prowadzone są przez różne organy, odmienny jest zakres kognicji tych organów, inne przepisy je regulują, przewidując odmienne dla obu postępowań przesłanki ich prowadzenia oraz ich rozstrzygnięcia.

Przechodząc do art. 29 prawa wodnego z dnia 18 lipca 2001 r. należy przypomnieć, że zgodnie z jego ust. 1, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

W myśl natomiast art. 29 ust. 3 jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Na płaszczyźnie powyższego przepisu istotne jest zatem to, czy w określonych okolicznościach faktycznych doszło do zmiany stosunków wodnych o jakich stanowi art. 29 ust. 1, oraz czy zmiana ta wywołuje szkodę na gruntach sąsiednich, czyli czy istnieje adekwatny związek przyczynowy pomiędzy zmianą stosunków wodnych, a szkodami na gruntach sąsiednich. W przedmiotowej sprawie, która procedowana jest już od kilku lat, jednoznacznie ustalono tylko to, że wskutek - szeroko rozumianej – przebudowy drogi i jej odwodnienia, doszło do zmiany stanu wody na gruncie. Wynika to w sposób oczywisty i nie budzący żadnych wątpliwości z opinii biegłego (m.in. k. 401 akt administracyjnych), gdzie obszernie przedstawiono zakres i rodzaj przeprowadzonych robót oraz ich wpływ na dotychczasowy sposób odwodnienia drogi. Nadal jednak nie ustalono, czy zmiana ta wpływa szkodliwie na grunty sąsiedzkie, w szczególności skarżących, oraz czy pomiędzy tymi szkodami, a zmianą stosunków wodnych występuje adekwatny związek przyczynowy. Wskazuje na to zresztą sam organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji. Podkreślenia bowiem wymaga, że z akt sprawy wynika tylko tyle, że skarżący wskazują jakie szkody spowodowała ich zdaniem zmiana odwodnienia drogi. Nie jest to natomiast ustalone przez organ w postępowaniu dowodowym jako określony fakt. Zaznaczyć przy tym należy, że przedłożone przez skarżących zdjęcia, nie są w tym zakresie wystarczające, gdyż zostały tak wykonane, że nie da się w oparciu o nie określić szkód jakie ma powodować zwiększony przepływ wody w cieku wodnym płynącym przez ich działkę. Dlatego w ponownym postępowaniu organ w pierwszej kolejności przeprowadzi oględziny działki skarżących. Obowiązkiem skarżących będzie wskazanie szkód, których powstanie wiążą z przedmiotową zmianą stosunków wodnych, a zadaniem organów udokumentowanie tych szkód (w formie stosownego opisu i dokumentacji fotograficznej). Następnie organ zleci uzupełnienie opinii, która powinna m.in. zawierać obliczenia co do ilości i natężenia przepływu wody w tzw. cieku bez nazwy, pomiędzy stanem sprzed zmiany odwodnienia i po tej zmianie oraz ustalenia, czy aktualny przepływ wód w tym cieku, może powodować takie skutki, jak wskazują skarżący jako szkody na swojej nieruchomości, czyli czy pomiędzy ustaloną zmianą w spływie wody, a tymi szkodami występuje adekwatny związek przyczynowy.

Jeśli taki związek występuje, biegły wskaże – stosownie to motywując - wykonanie jakich urządzeń, szkodom tym zapobiegnie. Natomiast jeśli z uwagi na zakres dokonanych zmian w stosunkach wodnych, w ocenie biegłego nie da się zastosować żadnych urządzeń zapobiegających szkodom, organ winien orzec o nakazaniu przywrócenia stanu poprzedniego. Na tej płaszczyźnie rozważań przywołać bowiem należy pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 28 lutego 2023 r., sygnatura akt III OSK 1722/21, że: "Z żadnego przepisu powszechnie obowiązującego prawa, w tym w szczególności z przepisów ustawy o drogach publicznych nie wynika zakaz nałożenia na właściciela drogi obowiązków, o których stanowi art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, o ile oczywiście zostaną spełnione przesłanki zastosowania tego przepisu".

Kończąc należy ponadto zaznaczyć, że bez znaczenia jest wskazywana przez organ odległość pomiędzy drogą, a działką skarżących. Skoro bowiem zmiana stosunków wodnych polegała na zwiększeniu odprowadzanej ilości wód opadowych do cieku wodnego, który następnie, na dalszym odcinku przepływa przez działkę skarżących, to wyżej wskazywana odległość, nie ma praktycznie żadnego znaczenia. Skarżący podnoszą bowiem (i częściowo wynika to z opinii), że wody odprowadzane z drogi nie zalewają ich bezpośrednio, lecz zasilają w wodę w zwiększonym stopniu ciek wodny, który przepływając później przez ich działkę, następnie tę ich działkę zalewa.

Mając zatem na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."a" i "c" p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w punkcie II w oparciu o art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżących zwrot uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 300 zł.