Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1623/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1, art. 126
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 18
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Borys Marasek, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi G. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 września 2023 r. nr SKO.K/41.3/1686/2023/14254/KS w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia oddalającego zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Działając na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023, poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.) po przeprowadzeniu wszczętego na wniosek G. S. (dalej: Skarżący, Strona) postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta J.(dalej: Prezydent) z dnia 26 kwietnia 2023 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: Kolegium) odmówiło stwierdzenia nieważności.

2. Dotychczasowy przebieg postępowania.

2.1. Prezydent decyzją z dnia 18 listopada 2022 r. nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 200 zł za naruszenie obowiązku zarejestrowania pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 60 dni od dnia jego sprowadzenia. Decyzja ta została skierowana do Strony na adres: ul. [...], [...] J., i po dwukrotnym awizo wróciła do nadawcy. W związku z nieuregulowaniem należności w terminie podanym we wskazanej wyżej decyzji. Prezydent, działając w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a., wystosował do Skarżącego upomnienie z dnia 26 stycznia 2023 r. Nr [...], w którym wezwał zobowiązanego do uregulowania wynikającej z tej decyzji należności w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia, pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie zostało skierowane na adres: ul. [...], [...] J., i po dwukrotnym awizo wróciło do nadawcy. Po bezskutecznym upływie tego terminu, Prezydent wystawił na Skarżącego tytuł wykonawczy Nr [...] i na jego podstawie, działając jako organ egzekucyjny, przystąpił do jego realizacji.

W toku postępowania egzekucyjnego Strona zgłosiła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, wskazując jako ich podstawę: nieistnienie obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.). W treści pisma zawierającego zarzuty zobowiązany podniósł, że nie została mu doręczona żadna decyzja nakładająca egzekwowany obowiązek ani upomnienie do jego wykonania, do czego organ był zobowiązany. Zarzuty zobowiązanego zostały zaopiniowane negatywnie, co nastąpiło postanowieniem Prezydenta Miasta J. z dnia 26 kwietnia 2023 r. Nr [...]. W treści postanowienia organ ten wskazał, że decyzja o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 200 zł za naruszenie obowiązku zarejestrowania pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 60 dni od dnia jego sprowadzenia oraz upomnienie zostały skierowana do Strony na adres: uł. [...], [...] J., i doręczone w trybie art. 44 § 4 k.p.a.

2.2. Na to postanowienie Skarżący wniósł zażalenie do Kolegium wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz alternatywnym wnioskiem o stwierdzenie jego nieważności.

2.3. Zaskarżonym postanowieniem Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności wskazanego we wniosku postanowienia.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wymienione enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Nie stwierdza się nieważności decyzji, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.).

Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne, ponowne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. W przypadku przesłanki rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oznacza to obowiązek sprawdzenia, jakie były ustalenia faktyczne organu wydającego weryfikowaną decyzję, czy znajdowały oparcie we wskazanym materiale dowodowym, oraz, czy wypełniały one przesłanki zastosowanego przepisu prawnego, a jeżeli nie, to, czy uchybienie to w sposób rażący odbiegało od prawidłowego stosowania tego przepisu. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że "O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, jakie wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na "rzucającej się w oczy" (prima facie) sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Przy tym w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który jest stosowany w bezpośrednim i jednoznacznym rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania szerokiej i różnorodnej wykładni prawa, mogącej prowadzić do rozbieżnych wyników. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne efekty naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa" (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lipca 2017 r., I OSK 2721/15).

Z uwagi na fakt, że sprawa dotyczy postanowienia w sprawie zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego w toku prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego w administracji, Kolegium przywołało regulacje art. 33 i 34 u.p.e.a.

Odnosząc przedstawiony wyżej stan prawny do stanu faktycznego sprawy, Kolegium uznało, że brak jest negatywnych przesłanek uniemożliwiających weryfikację postanowienia Prezydenta z dnia 26 kwietnia 2023 r.

Przechodząc dalej, Kolegium stwierdziło, że zarówno decyzja nakładająca na Skarżącego obowiązek w postaci kary za naruszenie obowiązku zarejestrowania pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 60 dni od dnia jego sprowadzenia, jak i upomnienie wzywające do zapłaty tej kary, zostały skierowane do Strony na adres: ul. [...], [...] J., i po dwukrotnym awizo wróciła do nadawcy. Z akt sprawy wynika, że Prezydent przyjął podany wyżej adres jako adres zamieszkania Skarżącego na podstawie danych meldunkowych oraz danych podanych na wniosku o rejestrację pojazdu.

Kolegium wyjaśniło, iż zasady doręczania pism procesowych w postępowaniu administracyjnym zostały uregulowane w art. 39 - 49 k.p.a. Stosownie do art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura łub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w wyżej pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 1 - § 3 k.p.a.). Co do zasady - w myśl postanowień art. 44 § 4 k.p.a. - doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

W konsekwencji w dacie wydania przez Prezydenta postanowienia z dnia 26 kwietnia 2023 r. oddalającego wniesione przez Skarżącego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, organ ten pozostawał w przekonaniu, że miejscem zamieszkania zobowiązanego pozostaje J., ulica [...], a co za tym idzie w świetle przytoczonego wyżej art. 44 § 4 k.p.a., zarówno decyzję nakładającą na Skarżącego obowiązek w postaci kary za naruszenie obowiązku zarejestrowania pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 60 dni od dnia jego sprowadzenia, jak i upomnienie wzywające do zapłaty tej kary, należało uznać za skutecznie doręczone. W tym też stanie rzeczy także zarzuty co do nieistnienia obowiązku i braku doręczenia upomnienia należało ocenić jako nieuzasadnione i wydać postanowienie o ich oddaleniu.

Reasumując, brak jest podstaw prawnych i faktycznych do przyjęcia, że postanowienie Prezydenta z dnia 26 kwietnia 2023 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Wydając to postanowienie, Prezydent o odmiennym adresie zamieszkania Strony nie wiedział. Kolegium nie dopatrzyło się w sprawie także innych przesłanek mogących stanowić podstawę stwierdzenia jego nieważności; postanowienie nie zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości ani bez podstawy prawnej, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej innym ostatecznym postanowieniem albo sprawy, którą załatwiono milcząco, nie zostało skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, nie było niewykonalne w dniu jego wydania, w razie jej wykonania nie wywołała czynu zagrożonego karą, a także nie zawiera wady powodującej jej nieważności z mocy prawa.

Kolegium wyjaśniło także, że z uwagi na fakt, że Skarżący w toku prowadzonego przez Kolegium postępowania złożył do akt sprawy oświadczenie, z którego wynika w okresie od 28 lipca 2022 r. do dnia 14 lutego 2023 r. nie mieszkał pod adresem; ul. [...], [...] J., i okres ten swoim zakresem temporalnym obejmuje zarówno postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia na Skarżącego kary za brak rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ustawowym terminie, jak i fazę postępowania poprzedzającego wszczęcie postępowania egzekucyjnego (doręczenie upomnienia), Prezydent winien rozważyć wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wznowienia postępowania zakończonego wskazanym wyżej postanowieniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Z wnioskiem o wszczęcie tego typu postępowania może wystąpić także sam zobowiązany.

2.4. W skardze osobistej Skarżący, zaskarżając ww. postanowienie Kolegium z dnia 22.09.2023 r., zarzucił naruszenie:

1. art. 156 § 1 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako: k.p.a.) i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej jako: u.p.e.a.) w zw. z n: n

- art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności postanowienia pomimo, iż postanowienie to nie zawiera istotnych elementów, o których mowa w art. 124 k.p.a., t.j. nie zawiera oznaczenia organu administracji publicznej, oznaczenia strony, podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania, co stanowi rażące naruszenie prawa czy też wadę powodującą nieważność z mocy prawa;

- art. 41 § 1 oraz art. 44 § 4 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności postanowienia pomimo, iż postanowienie zostało wydane w postępowaniu, w którym przyjmowano fikcję doręczenia, chociaż pisma nie były kierowane na adres zamieszkania Skarżącego, co stanowi rażące naruszenie prawa;

- art. 71 ust. 7 oraz art. 140mb pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm., dalej jako u.p.r.d.) poprzez odmowę stwierdzenia nieważności postanowienia, pomimo iż postanowienie jest oczywiście sprzeczne z treścią niebudzących wątpliwości i mających zastosowanie w danej sprawie przepisów art. 71 ust. 7 oraz art. 140mb pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, co stanowi rażące naruszenie prawa;

- art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności postanowienia pomimo, iż postanowienie jako niespójne wewnętrznie oraz sprzeczne z tytułem wykonawczym oczywiście narusza zasadę przekonywania, co stanowi rażące naruszenie prawa;

2. art. 8 oraz art. 11 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów Skarżącego.

W związku z podniesionymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia 26.04.2023 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazał, iż postanowienie z dnia 26.04.2023 r. nie zawiera istotnych elementów, o których mowa w art. 124 k.p.a. t.j. nie zawiera oznaczenia organu administracji publicznej, oznaczenia strony, podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania, co stwierdzają przedłożone dowody.

Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że brak podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej, a także brak oznaczenia organu stanowią podstawę stwierdzenia tzw. wad kwalifikowanych (wyroki NSA z dnia 3.03.2015 r., II GSK 2438/13. Brak oznaczenia organu pozbawia bowiem dany akt charakteru decyzji administracyjnej. Podkreślenia wymaga, że oznaczenie organu polega na podaniu pełnej nazwy organu i jego siedziby (adresu). Jako że wedle treści art. 124 k.p.a. postanowienie musi zawierać, podobnie jak decyzja, oznaczenie organu administracji publicznej oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania, powyższe uwagi można bez wątpienia odnieść do postanowień.

Tymczasem w przeciwieństwie do postanowienia z dnia 26.04.2023 r. pismo z dnia 10.10.2023 r. skierowane do Kolegium w sprawie przekazania akt postępowania, pomimo iż postanowieniem nie jest, zawiera oznaczenie organu administracji publicznej a także podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej. Należy zatem przypuszczać, że zarzuty dotyczące braku podstawowych elementów przedstawione przez Skarżącego zostały przez organ uznane za trafne, co spowodowało że kolejne pisma nawet niebędące postanowieniami czy decyzjami już takie elementy zawierają.

Kolegium nie dopatrzyło się wydania postanowienia z dnia 26.04.2023 r. z rażącym naruszeniem prawa, pomimo iż przyjęto fikcję doręczenia, w przypadku gdy pisma kierowane były na adres niebędący adresem zamieszkania Skarżącego, co zresztą Kolegium stwierdziło. Podkreślenia miejscu wymaga, iż w sprawie nałożenia kary pieniężnej nie zostało doręczone Skarżącemu żadne pismo. Z uzasadnienia postanowienia z dnia 26.04.2023 r. wynika, iż za każdym razem, gdy jakiekolwiek nadane pismo w tej sprawie było zwracane, przyjmowano fikcję doręczenia.

W dalszej kolejności Skarżący przywołał przepisy art. 42 § 1 k.p.a., zgodnie z którym pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Stosownie do art. 44 § 4 k.p.a. skutek doręczenia przyjmuje się w razie spełnienia warunków określonych w art. 44 § 1-3 k.p.a. Treść tych przepisów nie budzi wątpliwości. Przyjmowanie zatem fikcji doręczenia w przypadku kierowania pism na adres niebędący adresem zamieszkania stoi w oczywistej sprzeczności z powyższymi normami prawnymi. Nie jest przy tym istotne, w jakim przekonaniu pozostaje organ i jaki adres organ przyjmuje za adres zamieszkania.

Ponadto wskazać należy, że skoro wskutek niemożności przyjęcia fikcji doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania nie doręczono, postępowanie to w rzeczywistości nie zostało skutecznie wszczęte. Zgodnie bowiem z orzecznictwem brak doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu, skutkować będzie uznaniem, że nie zostało ono rozpoczęte, a wszystkie czynności w tym czasie rozpoczęte, podjęte nie będą miały skutków prawnych (tak choćby wyrok NSA z dnia 2.06.1999 r. I SA/Kr 129/98).

Wedle wyroku NSA z dnia 18.05.2021 r. akt III OSK 423/21, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią niebudzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej. Taki właśnie przypadek oczywistej sprzeczności dotyczy postanowienia z dnia 26.04.2023 r.

W dalszej kolejności Skarżący przywołał regulacje odnoszące się do nałożonej na niego kary pieniężnej, wskazując, iż uzasadnienie postanowienia z dnia 26.04.2023 r. świadczy o oczywistej sprzeczności rozstrzygnięcia z treścią przepisów art. 71 ust. 7 oraz art. 140mb pkt 1 u.p.r.d., skoro przyjęto niespełnienie obowiązku rejestracji sprowadzonego pojazdu oraz istnienie podstawy do nałożenia kary pieniężnej pomimo, iż wniosek o rejestrację sprowadzonego pojazdu został złożony w ustawowym terminie. Wniosek o rejestrację pojazdu o numerze [...] z dnia 29.01.2022 r. został skutecznie doręczony do Urzędu Miasta J. w dniu 30.01.2022 r. za pośrednictwem Elektronicznej Skrzynki Podawczej Systemu Pojazd i Kierowca na platformie Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, dalej PWPW.

Pomimo, iż postanowienie z dnia 26.04.2023 r. jest oczywiście sprzeczne z przepisami art. 71 ust. 7 oraz art. 140mb pkt 1 u.p.r.d. Kolegium nie dopatrzyło się rażącego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa może dotyczyć również naruszenia zasad ogólnych, w tym zasady przekonywania, której jedną z podstawowych form realizacji jest uzasadnienie rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 25.10.2016r., II OSK 110/15).

Postanowienie z dnia 26.04.2023 r. powyższych wymogów nie spełnia. Ocena rozumowania jest wręcz niemożliwa, bowiem postanowienie to jest niespójne wewnętrznie. Nie są zatem znane rzeczywiste motywy działania, nie jest znana rzeczywista podstawa prawna. Nie jest wiadome, w jakiej sprawie toczyło się postępowanie i jaka rzekoma należność została wyegzekwowana. W tym stanie rzeczy nie tylko można mówić o niepokazaniu rozumowania, ale wręcz o dezorientowaniu Skarżącego, wprowadzaniu go w błąd, co wskazuje na oczywistość naruszenia zasady przekonywania i to w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień Skarżącego. Waga uchybień jest doniosła, a skutki w postaci bezpodstawnej egzekucji niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, tym samym naruszenie należy uznać za rażące.

Dalej Skarżący argumentował, iż Kolegium nie ustosunkowało się do zgłoszonych przez Skarżącego zarzutów. Nie rozważono kwestii braku istotnych elementów postanowienia z dnia 26.04.2023 r., jego sprzeczności z przepisami art. 71 ust. 7 oraz art. 140mb pkt 1 u.p.r.d., ani też niespójności wewnętrznej postanowienia oraz sprzeczności jego uzasadnienia z treścią tytułu wykonawczego.

2.5. W odpowiedzi na skargę Kolegium, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej uchylenie.

2.6. W piśmie procesowym (data wpływu – 27 marca 2024r.) Skarżący podniósł, iż Kolegium zmieniło swoje stanowisko odnośnie braku istotnych elementów postanowienia, o których mowa w art. 124 § k.p.a. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 12.02.2024r. nr [...] Kolegium wskazało bowiem, iż postanowienie z dnia 14 listopada 2023r. nie jest w istocie postanowieniem ponieważ w jego treści oznaczono, że pochodzi od podmiotu oznaczonego (...) jako "Urząd Miasta J. Wydział Spraw Obywatelskich i Komunikacji".

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

3.1. Skarga okazała się niezasadna.

3.2. Uwzględnienie skargi następuje bowiem w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podkreślić także należy, że w postępowaniu wywołanym skargą na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności, która wyznacza podmiotowe i przedmiotowe ramy sprawy, kognicja Sądu jest ograniczona wyłącznie do kwestii będącej przedmiotem decyzji. Wyklucza to możliwość oceny poprawności aktów związanych z wykonaniem danego obowiązku publicznoprawnego.

3.3. Spór w sprawie dotyczy zaistnienia przesłanki warunkującej stwierdzenie nieważności postanowienia Prezydenta z dnia 26 kwietnia 2023r. oddalającego zarzuty w postepowaniu egzekucyjnym.

Przesądzenie sprawy co do meritum wymaga jednak w pierwej kolejności odwołania się do instytucji stwierdzenia nieważności uregulowanej w Rozdziale 13 Działu II Kodeksu postępowania administracyjnego. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wymienione enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a.

Zgodnie z treścią tego przepisu, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Nie stwierdza się nieważności decyzji, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.).

Zaakcentować należy, że celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności nie jest merytoryczne, ponowne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. W przypadku przesłanki rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oznacza to obowiązek sprawdzenia, jakie były ustalenia faktyczne organu wydającego weryfikowaną decyzję, czy znajdowały oparcie we wskazanym materiale dowodowym, oraz, czy wypełniały one przesłanki zastosowanego przepisu prawnego, a jeżeli nie, to, czy uchybienie to w sposób rażący odbiegało od prawidłowego stosowania tego przepisu.

Zasadnie Kolegium wskazuje, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że "O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, jakie wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na "rzucającej się w oczy" (prima facie) sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Przy tym w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który jest stosowany w bezpośrednim i jednoznacznym rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania szerokiej i różnorodnej wykładni prawa, mogącej prowadzić do rozbieżnych wyników. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne efekty naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa" (wyrok NSA z dnia 13 lipca 2017 r., I OSK 2721/15).

Stosownie do art. 157 § 1 k.p.a., właściwy do ; stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, o czym stanowi art. 157 §2 k.p.a. Rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Przepisów o milczącym załatwieniu sprawy nie stosuje się. Jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji (art. 158 § 1 i § 2 k.p.a.).

Na mocy art. 126 k.p.a. przytoczone wyżej przepisy znajdują odpowiednie zastosowanie do postanowień, na które przysługuje zażalenie, zatem także do postanowień wydawanych w toku postępowania egzekucyjnego w administracji.

3.4. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż wnioskiem o stwierdzenie nieważności objęto postanowienie w sprawie zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego w toku prowadzonego wobec Skarżącego postępowania egzekucyjnego w administracji. Kwestia ta została uregulowana w art. 33 i 34 u.p.e.a.

Zasadniczą przesłanką stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia 26 kwietnia 2023r. jest nieprawidłowe, zdaniem Skarżącego, doręczenie pism - zarówno decyzja nakładająca na Skarżącego obowiązek w postaci kary za naruszenie obowiązku zarejestrowania pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 60 dni od dnia jego sprowadzenia, jak i upomnienie wzywające do zapłaty tej kary, zostały skierowane do Strony na adres: ul. [...], [...] J., i po dwukrotnym awizo wróciła do nadawcy. Z akt sprawy wynika, że Prezydent przyjął podany wyżej adres jako adres zamieszkania Skarżącego na podstawie danych meldunkowych oraz danych podanych na wniosku o rejestrację pojazdu.

Zasady doręczania pism procesowych w postępowaniu administracyjnym zostały uregulowane w art. 39 - 49 k.p.a. i zostały przywołane już wcześniej. Nie ma zatem potrzeby ich powtarzania.

Z akt sprawy wynika, iż w dacie wydania przez Prezydenta postanowienia z dnia 26 kwietnia 2023 r. oddalającego wniesione przez Skarżącego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, organ ten pozostawał w przekonaniu, że miejscem zamieszkania zobowiązanego pozostaje J., ulica [...], a co za tym idzie w świetle przytoczonego wyżej art. 44 § 4 k.p.a., zarówno decyzję nakładającą na Skarżącego obowiązek w postaci kary za naruszenie obowiązku zarejestrowania pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 60 dni od dnia jego sprowadzenia, jak i upomnienie wzywające do zapłaty tej kary, należało uznać za skutecznie doręczone.

W konsekwencji zasadnie twierdzi Kolegium, iż brak jest podstaw prawnych i faktycznych do przyjęcia, że postanowienie Prezydenta z dnia 26 kwietnia 2023 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Wydając to postanowienie, Prezydent o odmiennym adresie zamieszkania Strony nie wiedział.

Trafnie również Kolegium wyjaśniło w zaskarżonym postanowieniu o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie egzekucyjnej. Skarżący w toku prowadzonego przez Kolegium postępowania złożył bowiem do akt sprawy oświadczenie, z którego wynika w okresie od 28 lipca 2022 r. do dnia 14 lutego 2023 r. nie mieszkał pod adresem; ul. [...], [...] J., i okres ten swoim zakresem temporalnym obejmuje zarówno postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia na Skarżącego kary za brak rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ustawowym terminie, jak i fazę postępowania poprzedzającego wszczęcie postępowania egzekucyjnego (doręczenie upomnienia), Prezydent winien rozważyć wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wznowienia postępowania zakończonego wskazanym wyżej postanowieniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Z wnioskiem o wszczęcie tego typu postępowania może wystąpić także sam zobowiązany.

Również w ocenie Sądu wskazany przez Kolegium tryb postępowania określony w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wydaje się być adekwatny w okolicznościach sprawy.

3.5. Sąd akceptuje również stanowisko Kolegium co do braku w sprawie innych przesłanek mogących stanowić podstawę stwierdzenia jego nieważności; postanowienie nie zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości ani bez podstawy prawnej, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej innym ostatecznym postanowieniem albo sprawy, którą załatwiono milcząco, nie zostało skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, nie było niewykonalne w dniu jego wydania, w razie jej wykonania nie wywołała czynu zagrożonego karą, a także nie zawiera wady powodującej jej nieważności z mocy prawa.

Zdaniem Sądu nie doszło także do rażącego naruszenia prawa poprzez art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności postanowienia pomimo, iż postanowienie to nie zawiera istotnych elementów, o których mowa w art. 124 k.p.a., t.j. nie zawiera oznaczenia organu administracji publicznej, oznaczenia strony, podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania, co stanowi rażące naruszenie prawa czy też wadę powodującą nieważność z mocy prawa.

Wbrew twierdzeniom Skarżącego, ww. postanowienie zawiera wszystkie wymagane elementy, o których mowa w powołanym przepisie, co wynika z jego treści.

Powołane w piśmie procesowym dotyczącym skargi rozstrzygnięcia Kolegium, tj. postanowienia z dnia 12.02.2024r. nr [...] oraz postanowienie z dnia 14 listopada 2023r. pozostają poza zakresem rozpoznania skargi wynikającym z art. 134 p.p.s.a.

Powołane w wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

3.6. Z powyższych względów, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak również nie stwierdzając innych naruszeń prawa (art. 134 p.p.s.a.), Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.