Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 169/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 ust. 3 ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2012 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] (nr [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy, działając na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585, dalej zwana ustawą lub u.s.u.s.) oraz art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej Kpa) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2011 r., (nr [...]) odmawiającą J. C. (dalej zwany stroną lub wnioskodawcą) umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres: 02/2003r., 08/2004r., 11/2004r., 12/2005r., 03/2006r., 06/2006r., 07/2006r., 09/2006r., 11/2006r., 12/2006r., 02/2007r. – 07/2007r., w wysokości [...]zł. i odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł. naliczonych na dzień 29. 12. 2008r. ustalonych decyzją ZUS/O S. Nr [...]z dnia [...] 2008 r. orzekającej o odpowiedzialności strony za zobowiązania P.T.H.U. A Sp. z o.o. (dalej zwana spółką).

W uzasadnieniu decyzji odwoławczej wskazano, iż w dniu 10. 06. 2011 r. strona wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Wskazano przy tym, że ww. decyzją ZUS odmówiono umorzenia ww. należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a wynikających z decyzji ZUS/O S. Nr [...] z dnia [...] 2008 r., którą orzeczono o odpowiedzialności strony za zobowiązania P.T.H.U. A Sp. z o.o. W decyzji pierwszoinstancyjnej zaakcentowano, iż od decyzji ZUS z [...] 2008 r. strona wniosła odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w C., który w wyroku z dnia 13. 10. 2009 r. oddalił odwołanie, a wyrokiem z dnia 16. 11. 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację strony od wyroku Sądu Okręgowego. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia w decyzji pierwszoinstancyjnej podkreślono, iż z uwagi na fakt wydania w dniu [...] 2008 r. decyzji w sprawie odpowiedzialności za zobowiązania P.T.H.U. A Sp. z o.o., której członkiem zarządu był J. C. brak jest podstaw prawnych do przyjęcia zasadności zarzutu dotyczącego przedawnienia. Odmawiając umorzenia ww. należności z tytułu składek na FUS, ZUS wskazał na brak przesłanek stanowiących podstawę uwzględnienia zgłoszonego wówczas żądania.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona domagała się umorzenia należności z tytułu składek i podkreślała, że decyzja ZUS jest niesprawiedliwa, a wnioski jakie organ wyciągnął na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie są zgodne ze stanem faktycznym. Strona podawała, że zaległości z tytułu składek wynikające z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej uległy przedawnieniu. Podkreślała ponadto, iż zaległości od roku 1999 powstały z winy ZUS, który zalecił wstrzymanie bieżących wpłat do czasu odnalezienia nadpłat, których nigdy nie odnaleziono. Strona podawała także, że gdy po roku wznowiono wpłaty doszło do "zawirowań" w ciągłości wpłat składek, a bałagan się powiększył. Strona nadmieniała, iż przy istniejących nadpłatach naliczanie kar oraz odsetek jest bezpodstawne oraz że wbrew twierdzeniom ZUS jednostronne dysponowanie nadpłatami bez dokładnego poinformowania drugiej strony o sposobie ich zagospodarowania i wskazania konkretnych pozycji księgowania jest niedopuszczalne.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy o umorzenie ZUS decyzją z dnia [...]2011 r. utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...]2011 r. w zakresie odmowy umorzenia przedmiotowych składek. Organ odwoławczy odnosząc się do podnoszonych przez stronę argumentów, jak również poddając ponownej analizie zgromadzony w całym postępowaniu materiał dowodowy stwierdził, iż dokumenty znajdujące się w aktach sprawy nie dowodzą racji strony i nie stwarzają podstawy uwzględnienia zgłoszonego żądania. Podano przy tym, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w sprawie ustalono, że w okresie powstania przedmiotowego w sprawie zobowiązania strona pełniła funkcje członka zarządu P.T.H.U. A Sp. z o. o. Prosperująca spółka nie dopełniła ustawowego obowiązku opłacenia należnych składek za zatrudnionych pracowników. W związku z tym Zakład Ubezpieczeń Społecznych w S. w dniu [...] 2008r. wydał decyzję Nr [...] ustalającą stronie odpowiedzialność za zobowiązania spółki za zatrudnionych pracowników powstałe w okresie od 02/2003r. do 04/2008r. Podano, iż w dniu 3.02.2009r. od powyższej decyzji wniesione zostało odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w C., który na mocy wyroku z dnia 13.10.2009r. oddalił odwołanie strony. Podkreślono również, że od powyższego wyroku złożono apelację oraz że wyrokiem z dnia 16.11.2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację.

Odnosząc się do wniosku strony o umorzenie należności z tytułu składek i powołanie się na brzmienie art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ZUS wyjaśniał, iż w świetle tego przepisu zarzut przedawnienia należności podnoszony w piśmie z dnia 10.06.2011r. jest nieuzasadniony, a należne nieopłacone składki nadal pozostają wymagalne. Podano, iż decyzja ZUS (Nr [...]) orzekająca o odpowiedzialności strony za zobowiązania spółki P.T.H.U. "A Sp. z o.o. wydana została w dniu [...]2008r., a co zdaniem ZUS przesądza o tym, iż nie upłynął jeszcze termin przedawnienia przedmiotowych zaległości.

W dalszej części uzasadnienia ZUS zaznaczał, iż podstawową powinnością każdego podmiotu gospodarczego jest racjonalne i umiejętne gospodarowanie uzyskanymi środkami pieniężnymi pozwalającymi w pierwszej kolejności zabezpieczyć płatności należne budżetowi państwa. Obowiązek opłacania należności z tytułu prowadzonej działalności ma charakter obligatoryjny, a sytuacja podmiotu gospodarczego nie zwalnia z zaprzestania regulowania należności i nie może stanowić podstawy ich umorzenia. Podkreślono, iż spółka jako płatnik składek winna być w razie zaistnienia początkowych symptomów jakichkolwiek trudności obowiązana podjąć stosowne działania celem zatrzymania narastających zaległości.

Zaakcentowano także, iż umorzenie należności jest wyrazem ostatecznej rezygnacji z określonych kwot, które wolą ustawodawcy jako powinności publicznoprawne powinny zasilać poszczególne fundusze celowe wchodzące w skład polskiego systemu zabezpieczenia społecznego. Z uwagi na wymieniony charakter należności oraz cele, na jakie składki są przeznaczane, umorzenie traktowane jest jako instytucja o wyjątkowym charakterze.

Jednocześnie podkreślono uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w sprawach o umorzenie należności wskazując, iż organ orzekający może, ale nie jest zobligowany do wydania decyzji uwzględniającej w całości żądanie strony, pomimo zaistnienia określonych w przepisach prawnych przesłanek. Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadającym przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla wnioskującego rozstrzygnięcia. Nawet w obiektywnie trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy, Zakład nie jest zobligowany do umorzenia zaległości.

W dalszej części uzasadnienia decyzji drugoinstancyjnej podano, iż przepisy prawa ubezpieczeniowego, w oparciu o które rozpoznano wniosek oraz wydano sporną decyzję stwarzają możliwość umorzenia należności z tytułu składek w całości lub w części tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności - zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009r., nr 205, poz. 1585 ze zm.). Przez należności z tytułu składek zgodnie z art. 24 ust. 2 powołanej wyżej ustawy rozumie się składki, jak również odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia oraz opłatę dodatkową. Wyliczono także przypadki całkowitej nieściągalności, podkreślając, iż w sposób wyczerpujący i zamknięty określa je art. 28 ust. 3 przywołanej wcześniej ustawy. Podkreślono, iż ZUS po ponownej weryfikacji wszelkich możliwości wystąpienia określonych przez ustawodawcę okoliczności stwierdza, iż w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek do pozytywnego rozpatrzenia wniosku w badanym zakresie. W szczególności wskazano, że zgodne z oświadczeniem z dnia 11.07.2011 r. strona wraz z współmałżonką są w posiadaniu majątku stanowiącą nieruchomość gruntową (nieużytki rolne) o powierzchni [...] m2 w R. w Gminie W. (Nr [...]). W ocenie ZUS już ta okoliczność nie pozwalała na pozytywne rozpatrzenie wniosku strony. Organ podkreślał, iż strona jest w posiadaniu majątku, który stanowić może przedmiot zabezpieczenia zwrotu przedmiotowych zaległości oraz akcentował, iż strona uzyskuje stałe miesięczne dochody pozwalające na prowadzenie skutecznego postępowania egzekucyjnego.

Podkreślono ponadto, iż dla rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności nie bez znaczenia pozostawało to, że dotychczas ZUS nie podjął czynności celem wykonania decyzji z dnia [...]2008r., a w szczególności nie wdrożono procedur przymusowej egzekucji zobowiązania. ZUS akcentował, że w niniejszej sprawie nie wykorzystano wszystkich możliwości związanych z dochodzeniem przedmiotowych należności, a zatem nie można przekreślać szansy ich uzyskania w przyszłości.

W uzasadnieniu ZUS podano także, iż w sprawie bezspornym jest to, że strona w dalszym ciągu posiada status przedsiębiorcy, co w świetle obowiązujących unormowań prawnych nie stwarza podstaw stwierdzenia bezskuteczności wszczęcia i prowadzenia względem wnioskodawcy postępowania egzekucyjnego. W ocenie ZUS w okolicznościach przedmiotowej sprawy umorzenie zaległych składek należy uznać za zdecydowanie przedwczesne, brak jest bowiem zmaterializowania się przesłanek całkowitej nieściągalności istniejącego zadłużenia.

W dalszej części uzasadnienia decyzji ZUS z dnia [...]2011r. podano, iż zgłoszone przez stronę żądanie zostało także rozpoznane pod względem zbadania i oceny okoliczności przewidzianych w artykule 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a w/w ustawy. Podano także, iż wykonanie tegoż przepisu reguluje § 3 ust. 1. Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141, póz. 1365 ). Po zaprezentowaniu brzmienia ww. przepisów prawa ZUS wskazał, iż wyszczególnione wyżej przepisy, w tym art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie mają zastosowania do należności za pracowników o umorzenie których strona wnioskowała.

Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował stronę, iż przepisy prawa ubezpieczeniowego dopuszczają możliwość umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 17 Ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002r. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), których treść zaprezentowano oraz wskazano, że w przedmiotowej sprawie Zakład ustalił, iż z uwagi na okres zadłużenia brak jest przesłanek, które umożliwiłyby organowi podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie w myśl powołanych powyżej przepisów.

Podkreślono ponadto, że przed wydaniem ostatecznej decyzji w przedmiocie sprawy strona została w myśl art. 10 Kodeks postępowania administracyjnego - powiadomiona o ponownej możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Wskazano, że w dniu 6.10.2011r. strona zgłosiła się do ZUS i po zapoznaniu się z całością zgromadzonego materiału dowodowego, ponownie zażądała wyjaśnienia odnośnie wpłat i nadpłat za rok 1999r. na które pismem z dnia 26.09.2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w Z. Wydział Rozliczeń Kont Płatników Składek udzielił szczegółowych informacji. Podano także, że z uwagi na powyższe pismo z dnia 21.10.2011r. strona złożyła kolejne zarzuty, na które Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w Z. udzielił odpowiedzi przy piśmie z dnia 4.11.2011 r.

Końcowo organ odwoławczy wskazał, że po ponownym rozpatrzeniu wniosku strony z uwagi na nie ziszczenie się przesłanki całkowitej nieściągalności brak jest podstaw prawnych do umorzenia należności z tytułu składek.

W skardze na decyzję ZUS z dnia [...] 2011r. J. C. (dalej zwany skarżącym) wniósł o umorzenie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w P.T.H.U. A Sp. z o.o. zgodnie z uprzednio składanymi wnioskami do ZUS Oddział w S. lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi strona podkreślała, iż nie może się zgodzić ze stanowiskiem ZUS, że brak jest przesłanek do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek w badanym okresie oraz że brak jest przesłanek do zastosowania art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Skarżący podkreślał, iż ww. przepis odnosi się do składek, a nie należności z tytułu składek obejmujących także koszty egzekucyjne, odsetki, koszty upomnienia i dodatkową opłatę. Zdaniem skarżącego niemożliwość umorzenia składek na podstawie art. 30 ww. ustawy nie stanowi przeszkody przy umorzeniu pozostałych elementów należności z tytułu składek. Skarżący akcentował, iż takie stanowisko wyraził NSA w wyroku z dnia 21 stycznia 2009r. (sygn. akt II GSK 670/08) i WSA w Warszawie w wyroku z dnia 31 października 2007r. (sygn. akt V SA/Wa 1816/07). W ocenie skarżącego jego wniosek obejmujący należności z tytułu składek winien być rozpoznany przez wydanie rozstrzygnięcia odnoszącego się odrębnie do pozostałych elementów wchodzących w skład należności z tytułu składek. Zdaniem skarżącego zaskarżone decyzje niewątpliwie naruszają przepisy prawa materialnego, które mają wpływ na wynik sprawy i powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.

Skarżący podkreślał, iż jego zdaniem ZUS winien był wyjaśnić jakie koszty wynikające z decyzji przenoszącej odpowiedzialność na osobę trzecią zostały już uiszczone, a do jakich skierowany jest wniosek o umorzenie należności. W ocenie skarżącego ma to decydujące znaczenie w kwestii przedawnienia, co do której ZUS nie zajął stanowiska. Skarżący wskazał w szczególności, iż ZUS nie odniósł się do jego wyliczeń i analizy dokumentów odnośnie dokonywanych wpłat określonych i zawartych w piśmie z dnia 17. 10. 2011r., a także istniejących w tym względzie rozbieżności. Skarżący akcentował, iż nigdy nie otrzymał od ZUS wyjaśnień w zakresie tego co stało się z wpłaconymi przez spółkę kwotami [...]zł. i [...]zł, z których kwot ZUS się nie rozliczył i które to kwoty "zaginęły". Zdaniem skarżącego kwestie te rzutują na nieuzasadnione rozliczenia odsetek i innych kar dodatkowych.

Końcowo skarżący podkreślał, iż skargę uznaje za uzasadnioną ponieważ w jego ocenie ZUS niewątpliwie naruszył szereg przepisów, które mogły mieć wpływ na treść decyzji. Skarżący wskazywał także na nieścisłości w rozliczeniach podawanych przez ZUS w innych latach (po roku 1999), które jego zdaniem wymagają rzetelnej korekty. Zdaniem skarżącego podane przez ZUS rozliczenie wpłat i nadpłat w 1999r. przy piśmie z dnia 26. 09. 2011r. jest fikcją i nie może być uznane za wiarygodne.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

W pismach z dnia 8 marca 2012r. i 14 kwietnia 2012 r. skarżący odnosząc się do odpowiedzi na skargę wskazał na błąd w określeniu osoby skarżącego oraz akcentował, że ZUS nie odniósł się do jego zarzutów, w tym brak ustosunkowania się do zarzutu przedawnienia, które niewątpliwie miało miejsce. Ponadto skarżący wskazał na brak możliwości dokonania rozliczenia wpłaconych składek przez spółkę za 1999 rok i akcentował istniejącą nadpłatę, a także różne nieścisłości w rozliczeniu składek za 1999 rok, akcentując, iż nie może ponosić odpowiedzialności "za powszechnie panujący bałagan (...) w ZUS."

Na rozprawie w dniu 5 września 2012r. skarżący podkreślał, iż nadal kwestionuje wysokość zaległości składkowych, gdyż do tej pory ZUS nie rozliczył prawidłowo składek nadpłaconych w 1999 roku, tak jak i późniejszych wpłat. Dodatkowo wskazał, iż ZUS w bieżącym roku zawiadomił go o błędach w dokumentach ubezpieczonych pracowników, które dotyczyły lat 2002, 2003, 2004. Skarżący podkreślał, iż świadczy to o tym, że w dokumentacji ZUS nie wszystko jest prawidłowo prowadzone stąd kwestionuje, że zalega z należnościami w wysokości określonej w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy wskazać, że sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.) uchyla decyzję, kiedy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu (np. decyzji), ma nie tylko prawo, ale i obowiązek uwzględnić okoliczności niepowołane w skardze, lecz mające wpływ na tę ocenę.

Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił J. C. umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres: 02/2003r., 08/2004r., 11/2004r., 12/2005r., 03/2006r., 06/2006r., 07/2006r., 09/2006r., 11/2006r., 12/2006r., 02/2007r. – 07/2007r., w wysokości [...]zł. i odsetek za zwłokę w wysokości [...]zł. naliczonych na dzień 29. 12. 2008r. ustalonych decyzją ZUS/O S. Nr [...]z dnia [...]2008 r., a orzekającej o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania P.T.H.U. A Sp. z o.o.

Stan sprawy jest po części sporny i został zaprezentowany przy okazji omawiania stanowiska strony skarżącej i rozstrzygnięć ZUS. W ocenie Sądu brak jest podstaw do jego ponownego prezentowania. W szczególności należy jednak wskazać, iż Sąd jako prawidłowe uznaje ustalenia faktyczne, które zostały dokonane w postępowaniu administracyjnym, a także wskazuje, iż przedmiotem sprawy były jedynie ww. zaległości z lat 2003-2007 ustalone w oparciu o decyzję ZUS z dnia [...] 2009r., w której orzeczono o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania ww. spółki. Mając na uwadze zarzuty skargi należy wskazać, iż przedmiotem rozpatrywanej przez Sąd sprawy nie były żadne inne ewentualne zaległości skarżącego, w tym w szczególności sporne jak podkreślała strona zaległości, w tym te eksponowane za rok 1999r., a co jasno wynika z obu decyzji ZUS.

Wniosek J. C. z dnia 8 czerwca 2011 r. inicjujący postępowanie w niniejszej sprawie podlegał co do zasady rozpatrzeniu w oparciu o art. 28 ust. 1-3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585, dalej zwana ustawą) oraz Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365, dalej jako rozporządzenie).

Mając zatem na względzie przesłanki ustawowe oraz dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez ZUS, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w oparciu o akta sprawy, Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Wskazana ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych w treści powołanego wyżej przepisu art. 28 daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Na podstawie ust. 3a prezentowanego przepisu, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Sąd podziela przy tym pogląd ZUS, iż w rozpatrywanym przypadku z uwagi na to, że wniosek obejmował należności za nie opłacone składki pracowników brak było podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 28 ust. 3a ww. ustawy.

Ze względu na zarzuty strony skarżącej należy wskazać, iż wyliczenie przesłanek umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zawarte ust. 3 w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną, ale nie obligatoryjną, możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma zatem jedynie możliwość, a nie obowiązek umarzania należności z tytułu składek, nawet w przypadkach spełnienia ustawowych przesłanek do umorzenia.

W tym miejscu podkreślenia wymaga to, że przyznana organom swoboda w rozstrzygnięciu nie oznacza jednak dowolności. Decyzje z zakresu uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej. Kontrola ta sprowadza się, po pierwsze do oceny, czy organ administracyjny dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy oraz po drugie czy nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd nie jest natomiast władny wkraczać w sferę samego uznania.

W celu ustalenia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada czy w jego toku organy zachowały rządzące nim i określone Kodeksie postępowania administracyjnego zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Są też, na mocy art. 77 § 1 Kpa, zobowiązane do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

W ocenie Sądu organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zdaniem Sądu, w świetle zebranego materiału dowodowego, uprawnione jest stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że w momencie jej wydawania w sprawie nie zachodziła zasadnicza przesłanka umorzenia uzasadniająca umorzenie, tj. stwierdzenie całkowitej nieściągalności, w rozumieniu art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, albowiem strona pobiera świadczenie emerytalne oraz posiada majątek nieruchomy (działka) mogący być przedmiotem egzekucji, której dotychczas nie prowadzono. Sąd podziela zatem stanowisko ZUS, iż w sprawie w momencie wydawania zaskarżonej decyzji nie zachodziła przesłanka umorzenia w postaci stwierdzonej całkowitej nieściągalności przedmiotowych składek, o której mowa w art. 28 ust. 3 ww. ustawy.

Mając na uwadze żądania i zarzuty skarżącego ponownego podkreślenia wymaga to, że przedmiotem sprawy były tylko zaległości składkowe za pracowników w części finansowanej przez płatnika na FUS wynikające z decyzji ZUS z dnia [...] 2008r., którą orzeczono o odpowiedzialności za zobowiązania spółki skarżącego jako członka zarządu, a co do której to decyzji wyrokiem Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13. 10. 2009r. oddalono odwołanie, a wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 16. 11. 2010r. orzeczono o bezzasadności apelacji. Powyższe okoliczności w ocenie Sądu przesądzają o tym, że wyszczególnione w decyzji ZUS z dnia [...]2011r., którą utrzymano w mocy zaskarżoną decyzją ZUS z [...]2011r. zaległości z lat 2003-2007 istnieją oraz że nie uległy one przedawnieniu.

W ocenie Sądu okoliczności sprawy nie pozwalają na przyjęcie, iż brak jest jakichkolwiek możliwości wyegzekwowania przez ZUS należności z tytułu zaległych składek. Okoliczności sprawy przesądzają także o tym, iż podjęte w ramach uznania administracyjnego rozstrzygnięcie ZUS nie może być uznane za dowolne, a przez to brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze zarzuty skargi należy podkreślić, że poza kontrolą Sądu pozostała kwestia innych ewentualnych zaległości i nadpłat, czy rozliczeń skarżącego z ZUS, w tym także tych dotyczących roku 1999. Sąd był bowiem związany granicami sprawy, a te wyznaczał zakres rozstrzygnięcia podjętego przez ZUS, który odmówił jedynie umorzenia zaległości za lata 2003-2007 i to tylko tych wynikających z decyzji z dnia [...] 2009r.. W pozostałym zakresie ZUS nie orzekał, a co m. in. zawęża kontrolę Sądu Administracyjnego do ww. przedmiotu sprawy w zakresie zaległości składkowych wynikających z decyzji ZUS z dnia [...]2009r., a nie wszystkich - jak twierdzi strona - spornych składek za lata wcześniejsze, począwszy od 1999 roku.

Zdaniem Sądu organ sprostał wymaganiom i nie naruszył przepisów postępowania zarówno w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s., jak i w oparciu o art. 28 ust. 3a., w stopniu, który uzasadniałby uchylenie kontrolowanej decyzji. Zauważyć przy tym przyjdzie, że ZUS swoją odmowę oparł na fakcie posiadania przez stronę świadczenia emerytalnego oraz nieruchomości.

Podkreślenia wymaga także to, iż stany faktyczne, które uzasadniałyby umorzenie zaległości w razie braku ich całkowitej nieściągalności nie zostały jednoznacznie określone. W odniesieniu do tych ostatnich nie istnieje zatem "szablon" sytuacji, w których umorzenie byłoby obligatoryjne. Istotne jest nadto, że nawet, gdy organ stwierdzi, iż zaistniał wspomniany uzasadniony przypadek umorzenia, to i tak organ nie jest zobligowany do uwzględniania wniosku strony. Skonstatować zatem należy, iż nawet skrajnie trudna sytuacja materialna czy zdrowotna nie stanowi przesłanki, która bezwzględnie obligowałaby ZUS do umorzenia zaległości.

Wymaga przy tym zaakcentowania, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie odmowa ta nie ma charakteru dowolnego. W decyzji bowiem organ podał przesłanki, które zdecydowały o odmowie uwzględnienia wniosku. Podkreślić należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym

W ocenie Sądu, organ prawidłowo przeanalizował sytuację strony skarżącej i wskazał na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego, w tym także normom wskazanym przez stronę skarżącą.

Mając na uwadze twierdzenia i wywody skargi przyjdzie jeszcze raz wskazać, iż Sąd był związany granicami sprawy administracyjnej, którą było orzeczenie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek za lata 2003-2007. Sąd stwierdza, iż ZUS nie orzekał w przedmiocie umorzenia ewentualnych należności za lata wcześniejsze, począwszy od 1999r. Ponadto w przedmiotowym postępowaniu brak jakichkolwiek podstaw do ustalania i dokonywania rozliczeń pomiędzy ZUS i skarżącym, a także kwestionowania wysokości zaległości ustalonych prawomocną decyzją ZUS z [...]2009 r.

Skoro bowiem strona, pomimo istniejącego sporu z ZUS zdecydowała się wystąpić o umorzenie przedmiotowych i po części spornych składek, a ZUS wydał decyzję dotyczącą tylko tej części zaległości, które wynikają z decyzji z dnia [...]2009 r. i uczynił to w oparciu o ww. wskazane przepisy art. 28 u.s.u.s., to Sąd mógł badać sprawę jedynie w tym zakresie, a nie - jak tego domaga się strona skarżąca - od 1999 roku. W ocenie Sądu w okolicznościach faktycznych tej konkretnej sprawy nie doszło do takiego naruszenia prawa, które musiałoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze zarzuty i wywody skargi należy wskazać, iż spod kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie wymykają się podnoszone przez skarżącego okoliczności i zarzuty, a także żądania, w tym również te wyartykułowane w skardze oraz pismach procesowych. Żadna z prezentowanych tam okoliczności nie stanowi bowiem przesłanki do umorzenia zaległości na podstawie analizowanych wyżej przepisów art. 28 u.s.u.s.

W przedmiotowym postępowaniu nie można było wyjaśniać okoliczności, które strona podniosła w końcowej części skargi, w tym kwestii nadpłat i rozliczeń za 1999 rok i przedawnienia w zakresie, który nie był objęty kontrolowanym orzeczeniem tj. z lat 2003-2007.

Sąd jednocześnie podkreśla, że kontrolowane rozstrzygnięcie nie przesądza w żaden sposób sprawy w kwestiach, które strona podnosiła w skardze, a które nie mogły być przedmiotem rozważań Sądu z uwagi na związanie zakresem sprawy.

Odnosząc się do twierdzeń skargi co do błędnego zastosowania art. 28 u.s.u.s. Sąd stwierdza, iż nie podziela zarzutów braku odrębnego rozstrzygnięcia co do składek i innych należności wynikających z braku ich uiszczenia. Zdaniem Sądu kontrolowane rozstrzygnięcie jest kompletne w analizowanym zakresie i nie narusza przepisów prawa w stopniu, który uzasadniałby jego wyeliminowanie.

Odnosząc się do orzeczeń Sądów Administracyjnych, na które powołała się strona skarżąca należy wskazać, iż z uwagi na to, że zostały one podjęte w odrębnych stanach faktycznych nie mogły mieć wpływu na podejmowane rozstrzygnięcie.

Mając na względzie zarzuty i żądania skargi należy końcowo także podkreślić, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. dokonania umorzenia należności.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.