Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 652/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 października 2023 r. sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 13 lipca 2023 r. nr WOP.7721.68.2023.AH w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych w budynku inwentarskim oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 13 lipca 2022 r. nr WOP.7721.68.2023.AH Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez A.Z. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kolnie z dnia 17 marca 2023r. nr SIO.5141.I.3.2022.CW odmawiającego nałożenia na C.Z. obowiązku wykonania robót budowlanych w budynku inwentarskim i zbiorniku na gnojowicę, zlokalizowanych na działce nr geod. [...], obręb nr [...] K., gm. G., wybudowanych zgodnie z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzja nr 253 z dnia 20 września 2021 r. o pozwoleniu na budowę, celem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 31.05.2022r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Kolnie wpłynęło pismo A.Z. stanowiące "wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie budowanego niezgodnie z przepisami prawa zbiornika na gnojowicę na dz. [...], którego odległość od granicy z działką sąsiednią tj. działką nr [...] wynosi 1,75m" w miejscowości K., gm. G. Ponadto pismem z dnia 23.02.2022r. A.Z. poinformował Starostwo Powiatowe w Kolnie o nieogrodzonym terenie budowy, braku uzbrojenia terenu (brak wody, prądu) i tablicy informacyjnej budowy, a także braku poinformowania wnioskodawcy, którą działkę objęto kontrolą oraz o działaniu dźwigu budowlanego, który swoim zasięgiem i wysokością stwarza zagrożenie dla budynku mieszkalnego, osób i mienia znajdujących się na działce oznaczonej nr geod. [...], będącej jego własnością.

PINB w Kolnie w dniu 11.03.2022 r. udzielił A.Z. odpowiedzi na skargę informując, że nie przysługuje mu status strony w postępowaniu dotyczącym realizowanej inwestycji i zgodnie z obowiązującymi przepisami nie będzie informowany o budowie budynku inwentarskiego, ponieważ działka na której prowadzona jest budowa tj. działka o nr geod. [...] nie graniczy z działka A.Z. o nr geod. [...]. Między działkami o nr geod. [...] i [...] znajduje się działka oznaczona nr geod. [...], której właścicielem jest S.Z.

Podkreślono także, że organ nadzoru budowlanego kontrolował budowę budynku inwentarskiego dwukrotnie: w dniach 09.03.2022r. i 15.03.2022r. ustalając, że zastrzeżenia skarżącego do prowadzonej budowy nie potwierdziły się. Ze sporządzonego w dniu 15.03.2022r. protokołu kontroli dokonanej w obecności inwestora C.Z. wynikało, iż na w/w działce trwa budowa budynku inwentarskiego. W dniu czynności kontrolnych w tylnej części obiektu wykonywane były ściany żelbetowe kanałów gnojowych. Inwestycja realizowana była w oparciu o ostateczną decyzję Starosty Kolneńskiego z dnia 20.09.2021 r. nr 253 o pozwoleniu na budowę. Roboty budowlane rozpoczęto w dniu 28.02.2022r., po dokonaniu zawiadomienia organów nadzoru budowlanego o planowanym terminie rozpoczęcia prac. Przebieg robót budowlanych rejestrowany jest w dzienniku budowy. Organ I instancji nie stwierdził zagrożenia życia, zdrowia czy też bezpieczeństwa osób bądź mienia wskazywanego we wniosku A.Z. Ponadto z uwagi, że działka wnioskodawcy nie przylega bezpośrednio do działki, na której realizowana jest inwestycja, nie posiada on statusu strony, jak również nie jest uprawniony do otrzymywania bliższych informacji na temat prowadzonej budowy budynku inwentarskiego.

Z uwagi na powyższe organ I instancji postanowieniem z dn. 23.03.2022r. znak: SIO.5141.1.1.2022.CW, na mocy art. 61a §1 Kpa, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zagrożenia życia i zdrowia wnioskodawcy A.Z. i jego rodziny w związku z budową budynku inwentarskiego na działce nr geod. [...], której właścicielem jest C.Z., wyjaśniając, iż żądanie wszczęcia postępowania wniesione przez osobę niebędącą stroną w postępowaniu zgodnie z art. 61 a Kpa nie może zostać uwzględnione.

Zażalenie nie zostało uwzględnione postanowieniem organu II instancji z dnia 12.04.2022r. znak: WOP.7722.38.2022.M.

Organ I instancji kilkakrotnie (dnia 09.03.2022r. i 15.03.2022r.) kontrolował budowę budynku a inwentarskiego - obory wraz z podziemnymi kanałami na gnojowicę. W jego ocenie budowa prowadzona była zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę nr 253 z dnia 20.09.2021 r. Starosty Kolneńskiego. Organ ustalił, że odległość od granicy z działką (nr [...] należącą do skarżącego) przedmiotowego budynku inwentarskiego wynosi ok. 8,50 m, a wlotów na mieszadło zbiornika na gnojowicę wynosi ok. 5,75 m. Zbiornik na gnojowicę znajduje się pod budynkiem inwentarskim, a na zewnątrz budynku jest jedynie kanał na wlot na mieszadła - 2 szt. Organ I instancji udzielił skarżącemu odpowiedzi (pismo z dnia 11.03.2022 znak: SA.051.1.2022.RC i z dnia 19.05.2022r. znak: SA.051.6.2022.CW) na składane jego skargi w sprawie budowy przedmiotowego budynku inwentarskiego, uznając skargi za niezasadne.

Ostatecznie skutkowało to uznaniem przez organ I instancji, że wnioskujący nie ma przymiotu strony i postanowieniem z dnia 03.06.2022r. znak: SIO.5141.I.3.2022.CW odmówił wszczęcia postępowania w sprawie lokalizacji, niezgodnie z przepisami, zbiornika na gnojowicę, na działce oznaczonej nr geod. [...] - obręb nr [...] K., gm. G, której właścicielem był C.Z.

Zażalenie na powyższe postanowienie organu I instancji złożył A.Z., wskazując m.in. na uchybienia organu powiatowego w zakresie dokonanych ustaleń dot. przedmiotowej budowy i jej lokalizacji oraz zarzucając uchylanie się od wydania decyzji o wstrzymaniu prac, a także wskazując, że działania organu powiatowego prowadzą do przewlekłości postępowania oraz pozwalają na budowę obiektu niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku w postanowieniu z dnia 15 lipca 2022 r. przedstawił stan faktyczny sprawy oraz zacytował treść art. 61 a § 1 k.p.a. wskazując, że obecnie ustawodawca zezwolił organowi administracji publicznej na dokonanie oceny istnienia interesu prawnego do udziału w danym postępowania administracyjnym już na etapie poprzedzającym jego wszczęcie, z powodu nie posiadania interesu prawnego (brak przymiotu strony postępowania), co zdaniem organu ma miejsce w niniejszej sprawie.

Zdaniem organu II instancji, wykonywanie budowy budynku inwentarskiego, nie graniczącego z nieruchomością skarżącego, w sprawach prowadzonych na podstawie ustawy Prawo budowlane, nie daje podstaw do wyprowadzenia interesu prawnego. Wskazywane przepisy miałyby znaczenie przy ocenie interesu prawnego wnioskodawcy, gdyby wiązało się to z możliwością zabudowy działki, rozumianą jako strefa bezpośredniego oddziaływania, a nie jedynie teoretyczną możliwością wpływu rozpatrywanego zagadnienia na wykonywanie prawa własności przez wnioskodawcę. Kwestia posiadania tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości o nr geod. [...], jak również zainteresowanie wynikiem postępowania, nie może przesądzać o posiadaniu interesu prawnego do żądania wszczęcia określonego postępowania, czy też uczestniczenia w nim. Roszczeń z tytułu ewentualnego naruszenia stanu posiadania czy prawa własności, jak też immisji można dochodzić jedynie przed sądem powszechnym w postępowaniu cywilnym. Subiektywna ocena skarżącego dotycząca niezgodności z przepisami - tj. § 6 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - nie stanowi wystarczającej legitymacji do wszczęcia postępowania administracyjnego, a wymaga potwierdzenia tego stanu rzeczy przez organ nadzoru budowlanego. Organ odwoławczy podkreślił, że organy nadzoru budowlanego zobowiązane są do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, jeżeli zachodzą ku temu ustawowe przesłanki, a takich w sprawie nie stwierdzono. Inwestycja realizowana jest w oparciu o ostateczną decyzję Starosty Kolneńskiego nr 253 z dn. 20.09.2021r. (znak: BŚ.6740.260.2021.AB) o pozwoleniu na budowę i nie narusza jej warunków.

Końcowo organ II instancji wskazał, że Starosta Kolneński - na wnioski złożone przez A.Z., postanowieniem z dnia 10.03.2022r. znak: GB.6740.4.9.2022AB wznowił, na mocy art. 149 i art. 150 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., postępowanie zakończone w/w własną ostateczną decyzją z 20.09.2021 r. nr 253, a postanowieniem z dnia 14.03.2022r. znak: GB.6740.4.9.2022.AB odmówił wstrzymania wykonania tej ostatecznej decyzji. Wojewoda Podlaski - w postępowaniu zażaleniowym zainicjowanym przez A.Z. - postanowieniem z dnia 26.04.2022r. znak: AB-III.7840.4.1.2022.RC utrzymał w mocy w/w postanowienie.

Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że kontrole budowy przeprowadzone przez organ powiatowy nie dały podstaw temu organowi do stwierdzenia naruszenia tych przepisów na obecnym etapie realizacji inwestycji.

WSA w Białymstoku - po rozpoznaniu skargi złożonej przez A.Z. - prawomocnym wyrokiem z dnia 29.11.2022r. sygn. akt: II SA/Bk 664/22 uchylił w/w postanowienie z dnia 15.07.2022r. PWINB oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie z dnia 03.06.2022r. organu I instancji. WSA wskazał, że organ nadzoru budowlanego powinien uzyskać jasne stanowisko skarżącego tj. czego ma dotyczyć postępowanie tj. czy tylko zbiornika na gnojowicę, czy też legalności wszystkich robót dotyczących udzielonego pozwolenia na budowę z dnia 20 września 2021 r. Ponadto - zdaniem Sądu - PINB powinien zbadać interes prawny uzasadniający udział skarżącego w postępowaniu w przedmiocie wskazanym przez niego, a następnie przesądzić, czy prowadzić postępowanie z urzędu, czy odmówić jego wszczęcia ew. po jego wszczęciu umorzyć postępowanie bądź wydać rozstrzygnięcie merytoryczne.

PINB w Kolnie pismem z dnia 17.02.2023r. zobowiązał A.Z. do doprecyzowania czego ma dotyczyć sprawa. W odpowiedzi - w piśmie z dnia 24.02.2023r. - skarżący zażądał "wszczęcia postępowania w sprawie nieprawidłowości przy budowie budynku inwentarskiego na dz. [...], której właścicielem jest C.Z." natomiast we wcześniejszym wniosku z dnia 25.05.2022r. żądał - "wszczęcia postępowania w sprawie budowanego niezgodnie z przepisami prawa zbiornika na gnojowice na dz. [...]. którego odległość od granicy z działka sąsiednią tj. dz. [...] wynosi 1,75m".

Organ I instancji badając czy skarżący posiada status strony stwierdził, w nawiązaniu do regulacji art. 29 k.p.a. oraz art. 28 prawa budowlanego, że tym konkretnym przypadku interes prawny mają A1. i S. Z. jako właściciele nieruchomości sąsiedniej, a nie A.Z. ponieważ kanały na mieszadła oddalone są 5,75m od jego granicy co jest zgodne z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz.U. z 2023r. poz. 297). Co do natomiast wybudowania budynku inwentarskiego - obory na tej samej nieruchomości, organ wskazał, że w czasie kontroli obowiązkowej (zgodnie z art. 59a ustawy Prawo budowlane) przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie w dniu 14.09.2022r kontrolujący inspektorzy organu powiatowego nie stwierdzili nieprawidłowości. W związku z tym organ I instancji po przeprowadzeniu w/w kontroli obowiązkowej wydał decyzję z dnia 15.09.2022r. znak: SIO.5121.23.2022.CW o pozwoleniu na użytkowanie budynku inwentarskiego (art. 59 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego). Stroną postępowania przy pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego był tylko inwestor (art. 59 ust.7 ustawy).

Organ I instancji analizując podnoszoną przez skarżącego kwestię spływu wód opadowych na jego działkę nr ewid. [...] stwierdził, że takie zalewanie nie występuje, ponieważ spadek działki o nr ewid. [...] i [...] jest podłużny. Inwestor ogrodził swoją działkę, a cokół ogrodzenia jest wysokości ok. 50 cm, co uniemożliwia zalewanie nieruchomości sąsiedniej. Wskazano ponadto, że aby uzyskać przymiot strony, skarżący musi wskazać konkretny przepis, przewidujący ograniczenia w swobodnym korzystaniu z nieruchomości ze względu na powstanie w sąsiedztwie określonego obiektu budowlanego tj. w tym konkretnym przypadku obory. A.Z. powołał się na prawo własności wynikające z art. 140 k.c. zezwalające właścicielowi działki do niezakłóconego korzystania z przedmiotu własności, w tym przypadku z działki nr ewid. [...] oraz na art.144 k.c. (zakaz immisji), powołując się na smród uniemożliwiający w sposób nieograniczony z korzystania ze swojej działki. Dlatego organ I instancji przyznał A.Z. przymiot strony uznając, że należy rozważyć niewątpliwie występowanie immisji pośrednich tj. zapachy z budynku inwentarskiego, zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...]. Jednocześnie podkreślił, że budowa obory prowadzona była na terenie zabudowy zagrodowej zgodnie z wcześniej wydaną decyzją o warunkach zabudowy. Działka natomiast skarżącego znajduje się również w zabudowie zagrodowej, na której znajduje się budynek inwentarski i jest tam prowadzona hodowla zwierząt - bydła. Nie ma więc mowy o sprzecznych interesach właścicieli sąsiadujących działek.

Organ I instancji stwierdził ponadto w niniejszej sprawie, że na budowę budynku inwentarskiego - obory o obsadzie 39 DJP wraz z podziemnymi kanałami na gnojowicę i zbiornikiem na nieczystości bytowe inwestor uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę Nr 253 z dnia 20.09.2021 r. Starosty Kolneńskiego. Budowa budynku inwentarskiego była kontrolowana przez inspektorów nadzoru budowlanego w dniach 09.03.2022r i 15.03.2022r. i zostały na tę okoliczność sporządzone (na podstawie art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego) protokoły kontroli. Inspektorzy PINB stwierdzili, że roboty budowlane prowadzone były zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę. Po zakończeniu budowy inwestor wystąpił z wnioskiem o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku inwentarskiego i zbiornika na ścieki sanitarne przed zakończeniem wszystkich robót objętych pozwoleniem na budowę. Nie zostały wykonane dwa silosy zbożowe. Po stwierdzeniu prawidłowości wykonanych robót został sporządzony (na podstawie art. 59a Prawa budowlanego i wprowadzony do systemu RKO-3) protokół z dnia 14.09.2022r. znak: PKO-3/PODL/09/A/312/22 kontroli obowiązkowej, a następnie organ I instancji decyzją z dnia 15.09.2022r. znak: SIO.5121.23.2022.CW (na podstawie art. 59 ust.1 ustawy) udzielił pozwolenia na użytkowanie budynku inwentarskiego wraz z podziemnymi kanałami na gnojowicę i zbiornika na nieczystości bytowe, zlokalizowanych na działce nr [...] - obręb nr [...] K., gm. G.

Zdaniem PINB w Kolnie wykonane roboty budowlane przy budowie budynku inwentarskiego - obory nie budziły żadnych zastrzeżeń ani wątpliwości, dlatego nie zachodziła potrzeba nakazania wykonania jakichkolwiek robót celem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, stąd organ I instancji decyzją z dnia 17.03.2023r. znak: SIO.5141.I.3.2022.CW, na mocy art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 07.07.1994r. Prawo budowlane, odmówił nałożenia na P. C.Z. obowiązku wykonania robót budowlanych w budynku inwentarskim i zbiorniku na gnojowicę, zlokalizowanych na działce oznaczonej nr geod. [...] - obręb [...] K, gm. G., wybudowanych zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami decyzji Nr 253 z dnia 20.09.2021 r. Starosty Kolneńskiego o pozwoleniu na budowę, celem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.

Odwołanie z dnia 31.03.2023r. od decyzji organu I instancji złożył A.Z. zarzucając naruszenie przepisów Kpa i ustawy Prawo budowlane, wydanie jej "niezgodnie z wyrokiem II SA/Bk 664/22" oraz wnosząc o jej uchylenie w całości.

Ponadto PWINB po rozpoznaniu wniosku z dnia 01.03.2023r. złożonego przez A.Z., postanowieniem z dnia 28.03.2023r. znak: WOP.771.1.9.2023.TN, na mocy art. 61a§1 w zw. z art. 157 §1 i § 2 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji z dnia 15.09.2022r. znak: SIO.5121.23.2022.CW Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kolnie udzielającej pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku inwentarskiego i zbiornika na nieczystości bytowe.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego - w postępowaniu zażaleniowym zainicjowanym przez A.Z. - postanowieniem z dnia 15.05.2023r. znak: DON.7101.66.2023.KPI utrzymał w mocy w/w postanowienie.

Ponadto decyzją z dnia 06.06.2023r. znak: GB.6740.9.1.2023.AB Starosta Kolneński - po rozpoznaniu wniosku z dnia 23.05.2023r. C.Z. - wygasił własną w/w ostateczną decyzję Nr 253 (znak: BŚ.6740.260.2021.AB) z dnia 20.09.2021 r. w części obejmującej budowę dwóch silosów zbożowych na materiały sypkie, o poj. 16 ton każdy. Natomiast decyzją z dnia 23.02.2023r. znak: OŚ.6220.02.2022 Wójt Gminy G. umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia tj. budowa obory na 120DJP w systemie chowu bezściółkowego wraz z zewnętrznym zbiornikiem na gnojowicę (kanały), planowanej na działce nr [...] położonej w obrębie miejscowości K., gm. G., pow. kolneński, woj. Podlaskie (budowy kolejnej planowanej obory).

Ponadto organ odwoławczy przeprowadził w dniu 07.06.2023r. oględziny na działce nr [...] z udziałem inwestora i jednej strony postępowania, bez udziału pozostałych stron postępowania, w tym skarżącego, prawidłowo zawiadomionych o terminie. W trakcie oględzin organ odwoławczy nie stwierdził, aby budynek inwentarski wraz z wylotami zbiorników na gnojowicę, zlokalizowanych pod przedmiotowym budynkiem oraz zbiornikiem na ścieki bytowe naruszał warunki pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy dokonał sprawdzenia zgodności wybudowanego budynku inwentarskiego i zbiornika na nieczystości znajdującego się przed tym budynkiem z warunkami pozwolenia na budowę, dokonał pomiarów powierzchni utwardzonej na działce nr [...], ustalił odległość zbiorników na gnojowicę od granic działki inwestora i działki sąsiedniej należącej do skarżącego, a także sporządził szkic sytuacyjny utwardzenia terenu na działce oraz stwierdził, że wokół budynku inwentarskiego brak jest odczuwalnego zapachu z obory. Budynek inwentarski w terenie jest zlokalizowany w odległości ok. 8,57m od granic działki nr [...] należącej do skarżącego, a zgodnie z warunkami pozwolenia na budowę (projekt zagospodarowania terenu) odległość ta powinna wynosić 8,50m. Krawędź betonowych wylotów zbiorników na gnojowicę zlokalizowanych przy budynku inwentarskim (od strony działki nr [...] i [...]) znajduje się w odległości ok. 2,60m od budynku (zgodnie warunkami pozwolenia na budowę powinna wynosić 2,75m). Inwestor uczestniczący w oględzinach oświadczył, że podczas budowy wykonał utwardzenie zgodnie z zatwierdzonym projektem zagospodarowania działki, a już po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie inwestycji tj. od jesieni 2022 do wiosny 2023 utwardził dodatkowo polbrukiem i płytą betonową część terenu przed i za budynkiem inwentarskim, a teraz powierzchnia utwardzona na działce to ok 1.000 m2. Organ odwoławczy podczas oględzin sporządził dokumentację fotograficzną oraz nie stwierdził naruszenia warunków pozwolenia na budowę dot. budynku inwentarskiego i zbiorników na gnojowicę i zbiornika na nieczystości bytowe, ale stwierdził, że powierzchnia utwardzona terenu działki jest wyższa niż w projekcie zagospodarowania terenu zatwierdzonego w/w ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, co z racji wykonania już po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, może być przedmiotem oceny w odrębnym postępowaniu.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 6,7,8,9,10,77,107 Kpa organ odwoławczy stwierdził, że są niezasadne, podobnie jak zarzut naruszenia odprowadzenia wód opadowych z działki nr [...]. W tym zakresie organ wyjaśnił, że przedmiotem niniejszego postępowania jest zgodność wybudowania budynku inwentarskiego i zbiornika na gnojowicę na działce nr [...] z warunkami ostatecznej decyzji Nr 253 z dnia 20.09.2021 r. Starosty Kolneńskiego o pozwoleniu na budowę, a nie sposób zagospodarowania wód opadowych, tym bardziej, że w trakcie oględzin w terenie organ odwoławczy, takiego naruszenia nie dopatrzył się. Wykonana bowiem wysoka podmurówka ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i [...] uniemożliwia przedostawanie się wód opadowych z działki nr [...] poprzez działkę [...] na działkę nr [...].

Odnosząc się do zarzutu, że "decyzja o pozwoleniu na budowę nie poprzedzona była wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach" oraz "braku uznania skarżącego za stronę postępowania przy wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę" organ wyjaśnił, że zarzuty te powinny być kierowane do organu architektoniczno-budowlanego, który wydał decyzję o pozwoleniu na budowę, czy też wcześniej decyzję o warunkach zabudowy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 1, 2 lub 3 ustawy Prawo budowlane", wskazano, że pkt 1 i pkt 3 nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, natomiast przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy został właściwe zastosowany. Organ powiatowy odmówił nałożenia czynności na inwestora celem doprowadzenia inwestycji do zgodności z przepisami, bowiem inwestycja jest zgodna z warunkami pozwolenia na budowę.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożył A.Z. podkreślając, że jego działkę o nr [...] od działki na której wybudowano budynek inwentarski oraz zbiornik na gnojowicę, dzieli 4m szerokości działka o nr [...] powstała w 2021 roku po podziale dz. [...] na działkę inwestycyjną [...] i [...], która pozostała własnością ojca inwestora – S.Z. Podział działki w tej sposób doprowadził do pozbawienia go strony w postępowaniu przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy, a następnie po błędnie określonym obszarze oddziaływania inwestycji, także przy wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę. Zdaniem skarżącego na działce nr [...] powstaje budynek znacznie przeszacowany pod względem powierzchni zabudowy i niezgodnie z prawem ulokowane są zbiorniki na gnojowicę (w odległości 1,75 od granicy dz. [...]), co jest niezgodne z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w sprawie warunków technicznych, jaki powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz.U. z 2023 r. poz. 297).

Zdaniem skarżącego jego działka znajduje w zasięgu oddziaływania budowanego budynku inwentarskiego. Ponadto zbiornik na gnojowicę z wlotami na mieszadła usytuowany jest w odległości 5,75 m od jego działki, ale 1,75 m od dz. [...] i jest to niezgodne z § 6 ust. 4 w/w rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.

Skarżący zaakcentował, że pozbawiono go udziału w postępowaniu dotyczącym w/w obiektu, którego oddziaływanie znacznie wykracza poza obszar działki inwestycyjnej, a organy pozostają bierne wobec procederu łamania prawa. Skarżący odniósł się także do realizowania przedmiotowej inwestycji niezgodnie z prawem wodnym, do nieuprawnionego podniesienia gruntu oraz utwardzenia kostką betonową, co spowodowało odprowadzanie wody na w/w działki. Wskazał, że oświadczenie o utwardzeniu terenu jesienią 2022 r. i wiosną 2023 r. jest nieprawdziwe, bowiem wykonano je znacznie wcześniej przed 14.09.2022 r.

Końcowo skarżący podkreślił, że organ nieprawidłowo zastosował się do art. 51 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 Prawa budowlanego odstępując od nałożenia obowiązków zamiast zastosowania go do stanu niezgodnego z prawem wymagającym interwencji organ nadzoru budowlanego, na skutek działań niezgodnych z prawem.

W związku z powyższym, wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji obu instancji.

W odpowiedzi na skargę Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoją argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja odmawiającego nałożenia na inwestora C.Z. obowiązku wykonania robót budowlanych w budynku inwentarskim i zbiorniku na gnojowicę, zlokalizowanych na działce nr geod. [...], obręb nr [...] K., gm. G., wybudowanych zgodnie z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją Starosty Kolneńskiego nr 253 z dnia 20 września 2021 r. o pozwoleniu na budowę w/w inwestycji, celem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlanego (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., dalej P.b.).

Jednakże w tym miejscu należy podkreślić, że decyzja ta została wydana po ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 31 maja 2022 r. wszczynającego postępowania w sprawie niniejszej, na skutek wydanego wyroku WSA w Białymstoku. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3).

Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 marca 2014r., sygn. akt I GSK 534/12 i 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1762/12).

Powyższe przepisy skutkują związaniem zarówno organu, jak i tutejszego Sądu oceną prawną oraz wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku WSA w Białymstoku z 29 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 664/22. Zdaniem Sądu organy mając na uwadze wytyczne zawarte w tym wyroku prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, jak i prawidłowo zastosowały przepisy prawa budowlanego obowiązujące na datę orzekania przez organy. W tym zakresie zarzuty strony skarżącej nie zasługują na uwzględnienie.

W przywołanym orzeczeniu WSA wskazano, że organ nadzoru budowlanego powinien uzyskać jasne stanowisko skarżącego, czego ma dotyczyć postępowanie tj. czy tylko zbiornika na gnojowicę, czy też legalności wszystkich robót dotyczących udzielonego pozwolenia na budowę z dnia 20 września 2021 r. Ponadto - zdaniem Sądu - PINB powinien zbadać interes prawny uzasadniający udział skarżącego w postępowaniu w przedmiocie legalności i zgodności z prawem wykonanych robót budowlanych (które skarżący wskazywał jako zagrażającego jego życiu i zdrowiu), a następnie przesądzić, czy prowadzić postępowanie z urzędu, czy odmówić jego wszczęcia bądź ewentualnie po jego wszczęciu umorzyć postępowanie bądź wydać rozstrzygnięcie merytoryczne.

Mając na uwadze te wytyczne Sądu, organy nadzoru budowlanego ponownie rozpoznając sprawę w sposób jednoznaczny wyjaśniły, że skarżący kwestionuje legalność i zgodność z przepisami prawa, zarówno budowy budynku inwentarskiego na działce nr [...], jak i zbiornika na gnojowicę (nieczystości bytowe wraz z kanałami na mieszadła), realizowanych w oparciu o ostateczną decyzję Starosty Kolneńskiego z dnia 20 września 2021 r. nr 253 zatwierdzającą projekt budowalny i udzielającą pozwolenia na budowę w/w inwestycji. To wyznaczyło zatem zakres postępowania organów w niniejszej sprawie.

Następnie organy nadzoru odniosły się do kwestii posiadania interesu prawnego, tj. przymiotu strony postępowania w tak prowadzonym postępowaniu, odnosząc się zarówno do regulacji art. 29 k.p.a. oraz art. 28 prawa budowlanego, wskazując, że w tym konkretnym przypadku interes prawny mają A. i S. Z. jako właściciele nieruchomości sąsiedniej, a nie A.Z. ponieważ kanały na mieszadła oddalone są 5,75m od jego granicy, co jest zgodne z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz.U. z 2023r. poz. 297). Co do natomiast wybudowania budynku inwentarskiego - obory na tej samej nieruchomości, organ wskazał, że w czasie kontroli obowiązkowej (zgodnie z art. 59a ustawy Prawo budowlane) przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie w dniu 14.09.2022r kontrolujący inspektorzy organu powiatowego nie stwierdzili nieprawidłowości. W związku z tym organ I instancji po przeprowadzeniu w/w kontroli obowiązkowej wydał decyzję z dnia 15.09.2022r. znak: SIO.5121.23.2022.CW o pozwoleniu na użytkowanie budynku inwentarskiego (art. 59 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego). Stroną postępowania przy pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego był tylko inwestor (art. 59 ust.7 ustawy). Wskazano ponadto, że aby uzyskać przymiot strony, skarżący musi wskazać konkretny przepis, przewidujący ograniczenia w swobodnym korzystaniu z nieruchomości ze względu na powstanie w sąsiedztwie określonego obiektu budowlanego tj. w tym konkretnym przypadku obory. A.Z. powołał się na prawo własności wynikające z art. 140 k.c. zezwalające właścicielowi działki do niezakłóconego korzystania z przedmiotu własności, w tym przypadku z działki nr ewid. [...] oraz na art.144 k.c. (zakaz immisji), powołując się na smród uniemożliwiający w sposób nieograniczony z korzystania ze swojej działki. Dlatego organ I instancji przyznał A.Z. przymiot strony uznając, że należy rozważyć niewątpliwie występowanie immisji pośrednich tj. zapachy z budynku inwentarskiego, zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...]. Jednocześnie organ I instancji podkreślił, że budowa obory prowadzona była na terenie zabudowy zagrodowej zgodnie z wcześniej wydaną decyzją o warunkach zabudowy. Działka natomiast skarżącego znajduje się również w zabudowie zagrodowej, na której znajduje się budynek inwentarski i jest tam prowadzona hodowla zwierząt - bydła. Nie ma więc mowy o sprzecznych interesach właścicieli sąsiadujących działek.

W ocenie Sadu, przyznanie przymiotu strony w niniejszej sprawie co do zasady było prawidłowe i wynikało z wykonania wytycznych Sądu zawartych w wyroku, który zapadł w sprawie niniejszej. Nadto należy podkreślić, że postępowanie administracyjne, które usiłował zainicjować skarżący nie było "postępowaniem w sprawie pozwolenia na budowę" w rozumieniu art. 28 ust. 2 P.b. Ma to o tyle istotne znaczenie, że wyłącznie w sprawach pozwolenia na budowę został ustawowo zawężony krąg stron przez określenie, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Wprawdzie art. 3 pkt 20 p.b. zawiera definicję owego "obszaru oddziaływania". Tym niemniej, w sprawie niniejszej, w której skarżący domagał się kontroli legalności budowy budynki inwentarskiego wraz ze zbiornikiem na gnojowicę, krąg stron powinien być ustalony nie na podstawie art. 28 ust. 2 p.b., ale art. 28 k.p.a., który nie zawęża kręgu stron w taki sposób.

Ponadto zasadność stanowiska organ o uznaniu skarżącego za stronę postępowania, zostało potwierdzonego także na skutek tego, że Starosta Kolneński - na wnioski złożone przez A.Z., postanowieniem z dnia 10.03.2022r. znak: GB.6740.4.9.2022AB wznowił, na mocy art. 149 i art. 150 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., postępowanie zakończone w/w własną ostateczną decyzją z 20.09.2021 r. nr 253, co mając na uwadze podstawę tego wznowienia wskazuje, że ostatecznie skarżący został uznany także za stronę postępowania w przedmiocie udzielonego pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego wraz z infrastrukturą dotyczącą tego obiektu.

Ostatecznie okoliczności uznania skarżącego za stronę postępowania, nie są kwestionowane zarówno przez organy, jak i skarżącego oraz uczestnika postępowania a zatem należy przejść do zasadności wydanego w przedmiotowej sprawie postanowienia w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. Przypomnieć bowiem należy, że art. 53a ust. 1 P.b. (w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r.) wskazuje, że postępowania legalizacyjne i naprawcze przewidziane w art. 48-52 p.b. wszczyna się z urzędu. Zdaniem Sądu prowadzenie postepowania nadzorczego z urzędu nie wyklucza udziału w nim innych stron postepowania niż inwestor. Przepis ten należy wykładać w ten sposób, że dookreśla on, że postępowania legalizacyjne i naprawcze, organy nadzoru budowlanego są uprawnione i zobowiązane (gdy zachodzi taka potrzeba) wszczynać i prowadzić z urzędu. Przepis ten w ocenie Sądu nie niweczy inicjatywy zewnętrznej, osoby posiadającej interes prawny jako zdolnej do niejako zainicjowania postępowania naprawczego czy legalizacyjnego, przy czym to organ ocenia, czy roboty budowlane naruszyły prawa i wydane pozwolenie, a jeżeli nie, postępowanie może być umorzone (abstrahując od rozbieżnej wykładni sądów administracyjnych art. 53a ust. 1 p.b.).

W rozpatrywanej sprawie okoliczności faktyczne i prawne nie wykluczały wszczęcia i prowadzenia postępowania nadzorczego w tym trybie, co wykazał organ pierwszej instancji podejmując de facto szereg kontroli i czynności w zakresie legalności budowy budynku inwentarskiego, wskazującym na zgodność przedmiotowej inwestycji z ostatecznym pozwoleniem na budowę. Ewentualne wątpliwości mogły dotyczyć jedynie tego, czy organ zasadnie odmówił nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych w budynku inwentarskim i zbiorniku na gnojowicę wydając decyzję merytoryczną, zamiast umorzenia postępowania.

W niniejszej sprawie jednakże początkowo postępowania toczyło się na skutek interwencji skarżącego wskazującego na zagrożenia życia i zdrowia, co skutkowało podjęciem szeregu czynności przez organy nadzoru budowlanego. Organ I instancji stwierdził w niniejszej sprawie, że na budowę budynku inwentarskiego - obory o obsadzie 39 DJP wraz z podziemnymi kanałami na gnojowicę i zbiornikiem na nieczystości bytowe inwestor uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę Nr 253 z dnia 20.09.2021 r. Starosty Kolneńskiego. Budowa budynku inwentarskiego była kontrolowana przez inspektorów nadzoru budowlanego w dniach 09.03.2022r i 15.03.2022r. i zostały na tę okoliczność sporządzone protokoły kontroli (na podstawie art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego). Inspektorzy PINB stwierdzili, że roboty budowlane prowadzone były zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę. Po zakończeniu budowy inwestor wystąpił z wnioskiem o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku inwentarskiego i zbiornika na ścieki sanitarne przed zakończeniem wszystkich robót objętych pozwoleniem na budowę. Nie zostały wykonane dwa silosy zbożowe. Po stwierdzeniu prawidłowości wykonanych robót został sporządzony (na podstawie art. 59a Prawa budowlanego i wprowadzony do systemu RKO-3) protokół z dnia 14.09.2022r. znak: PKO-3/PODL/09/A/312/22 kontroli obowiązkowej, a następnie organ I instancji decyzją z dnia 15.09.2022r. znak: SIO.5121.23.2022.CW (na podstawie art. 59 ust.1 ustawy) udzielił pozwolenia na użytkowanie budynku inwentarskiego wraz z podziemnymi kanałami na gnojowicę i zbiornika na nieczystości bytowe, zlokalizowanych na działce nr [...] - obręb nr [...] K., gm. G. Podkreślenia wymaga również to, że trakcie w/w kontroli pomiary budynku inwentarskiego oraz innych obiektów objętych tym pozwoleniem wykonane były przez uprawnionego geodetę przy użyciu profesjonalnego sprzętu pomiarowego tj. Tachimetra i GPS. Ponadto zgodność z pozwoleniem na budowę została potwierdzona także przez geodetę w inwentaryzacji powykonawczej, stwierdzającej zgodność inwestycji z projektem zagospodarowania działki co oznacza, że budynek został wykonany o parametrach zatwierdzonych projektem budowlanym.

Ponadto organ odwoławczy przeprowadził w dniu 07.06.2023r. oględziny na działce nr [...] z udziałem inwestora i jednej strony postępowania, nie stwierdzając, aby budynek inwentarski wraz z wylotami zbiorników na gnojowicę, zlokalizowanych pod przedmiotowym budynkiem oraz zbiornikiem na ścieki bytowe naruszał warunki pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy dokonał sprawdzenia zgodności wybudowanego budynku inwentarskiego i zbiornika na nieczystości znajdującego się przed tym budynkiem z warunkami pozwolenia na budowę, dokonał pomiarów powierzchni utwardzonej na działce nr [...], ustalił odległość zbiorników na gnojowicę od granic działki inwestora i działki sąsiedniej należącej do skarżącego, a także sporządził szkic sytuacyjny utwardzenia terenu na działce oraz stwierdził, że wokół budynku inwentarskiego brak jest odczuwalnego zapachu z obory. Ponownie ustalono, że budynek inwentarski w terenie jest zlokalizowany w odległości ok. 8,57m od granic działki nr [...] należącej do skarżącego A.Z., a zgodnie z warunkami pozwolenia na budowę (projekt zagospodarowania terenu) odległość ta powinna wynosić 8,50m. Krawędź betonowych wylotów zbiorników na gnojowicę zlokalizowanych przy budynku inwentarskim (od strony działki nr [...] i [...]) znajduje się w odległości ok. 2,60m od budynku (zgodnie warunkami pozwolenia na budowę powinna wynosić 2,75m). Inwestor uczestniczący w oględzinach oświadczył, że podczas budowy wykonał utwardzenie zgodnie z zatwierdzonym projektem zagospodarowania działki, a już po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie inwestycji tj. od jesieni 2022 do wiosny 2023 utwardził dodatkowo polbrukiem i płytą betonową część terenu przed i za budynkiem inwentarskim, a teraz powierzchnia utwardzona na działce to ok 1.000 m2. Zasadnie zatem w tych okolicznościach organ odwoławczy stwierdził, że powierzchnia utwardzona terenu działki jest większa niż w projekcie zagospodarowania terenu zatwierdzonego w/w ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, ale może to stanowić podstawę ewentualnego odrębnego postępowania, albowiem zostało wykonane już po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie. Nie zasługuje zatem potwierdzenie argumentacja skarżącego, że całość utwardzenia terenu została wykonana jeszcze przed kontrolą przeprowadzoną we wrześniu 2022 r. skoro wówczas żadnych odstępstw od projektu zagospodarowania terenu nie potwierdziły ani organy nadzoru budowlanego, ani uprawniony geodeta. Podobnie sytuacja wygląda z odprowadzaniem wód opadowych, w tym zakresie organy w zaskarżonych decyzjach wyjaśniły zgodność z projektem budowlanym i udzielonym pozwoleniem na budowę, co wyklucza kwestionowanie legalności tych rozwiązań w sprawie legalności wybudowanych obiektów, a dopuszcza jedynie ewentualne postępowanie z naruszenia stosunków wodnych.

Mając na uwadze zastosowaną podstawę materialnoprawna wydania zaskarżonej decyzji tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., zgodnie z którym przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. W piśmiennictwie wskazuje się, że decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 wydaje się w sytuacjach określonych w art. 50 ust. 1 pkt 1–3, kiedy roboty budowlane były wykonywane bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (taka zapewne była podstawa wszczęcia postępowania w sprawie niniejszej) lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1. Są to więc przypadki, kiedy w obrocie prawnym pozostaje nadal pozwolenie na budowę, jeżeli takie było wydane. Istota decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 polega na tym, że na inwestora nakłada się obowiązek wykonania, w wyznaczonym terminie, określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Stan zgodny z prawem, w rozumieniu komentowanego przepisu, oznacza w pierwszej kolejności zgodność z zatwierdzonym projektem budowlanym lub innymi warunkami pozwolenia na budowę albo zgodność z dokonanym zgłoszeniem. Mówiąc w tym przypadku o zgodności z prawem, jako że pozwolenie na budowę, zatwierdzenie projektu budowlanego oraz zgłoszenie wykonywania robót budowlanych są instytucjami prawa budowlanego, należy mieć na uwadze doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem w znaczeniu przepisów prawa administracyjnego materialnego, a nie innych gałęzi prawa, np. prawa cywilnego. Takie zawężenie rozumienia zwrotu "do stanu zgodnego z prawem" użytego w art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., co prawda nie wynika z jego literalnego brzmienia, jednak nie można przyjąć, aby w drodze decyzji administracyjnej nakładać na stronę postępowania administracyjnego obowiązki dotyczące innych gałęzi prawa, np. prawa cywilnego, czy też wynikające z nich (wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 stycznia 2003 r., IV SA 523/01, ONSA 2004, nr 2, poz. 54; wyroki NSA: z dnia 13 marca 2008 r., II OSK 228/07, LEX nr 468751; z dnia 9 kwietnia 2009 r., II OSK 532/08, Palestra 2011, nr 1–2, s. 128; z dnia 26 stycznia 2012 r., II OSK 2140/10, LEX nr 1138086; por. Andrzej Gliniecki, Prawo budowlane, Komentarz, wydanie III, Lex). Zauważyć należy, że nawet w sytuacji ustalenia, iż pomimo zaistnienia okoliczności z art. 50 ust. 1 P.b. wykonane roboty są zgodne z prawem, organ może odstąpić od nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Pb (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Go 116/20, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA). W takim przypadku decyzja stwierdzająca brak konieczności nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych kończy postępowanie legalizacyjne.

Odnosząc się zatem do zasadniczego zarzutu skargi dotyczącego naruszenia interesu prawnego skarżącego jako właściciela nieruchomość sąsiedniej, wskazać należy, że w przypadku, gdy właściciel nieruchomości czuje się poszkodowany zaistniałą sytuacją może (ewentualnie) dochodzić swoich praw nie przed organami nadzoru budowlanego, tylko przed sądem powszechnym. Wyjaśnić trzeba, że doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem nie musi pociągać za sobą konieczności zlikwidowania wszelkich robót budowlanych, które w jakikolwiek sposób naruszały przepisy Prawa budowlanego, bądź też przepisy prawa cywilnego dotyczące ochrony własności. Naruszenie prawa w trakcie wykonywania robót budowlanych nie musi automatycznie pociągać za sobą obowiązku doprowadzenia do stanu poprzedniego. Istotne jest bowiem, czy wynik tych robót jest zgodny z obowiązującymi normami, czy nie zagraża życiu, zdrowiu i bezpieczeństwu ludzi i mienia. W postępowaniu legalizacyjnym rzeczą organu nadzoru budowlanego jest bowiem zbadanie legalności i zgodności ze sztuką budowlaną zrealizowanych robót. Celem postępowania naprawczego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale wyłącznie w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego. Dlatego też w rozpoznawanej sprawie zasadnie, po przeprowadzeniu postępowania zarówno organ I instancji, jak i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. odmówili nakazania wykonania określonych robót budowlanych, choć w ocenie Sądu – mając na uwadze stan faktyczny niniejszej sprawy – można było również umorzyć postępowanie, jako bezprzedmiotowe. Okoliczność ta jednakże, nie stanowi istotnego uchybienia, które miałoby wpływ na wynik postępowania, a zatem nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonych rozstrzygnięć.

Wskazując na ewentualnie umorzenie postępowania Sąd podkreśla, że istotne jest bowiem to, że zgodnie z art. 59 ust. 1 P.b. uzyskanie przez inwestora pozwolenia na użytkowanie obiektu, który takiego pozwolenia wymagał, nie dopuszcza już późniejszego badania w postępowaniu zwykłym zgodności z prawem (legalności) obiektu, który został dopuszczony do użytkowania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje jednoznacznie, że wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie poprzedzone jest przeprowadzeniem postępowania administracyjnego, w toku którego organ faktycznie dokonuje sprawdzenia legalności obiektu budowlanego, a więc jest konsekwencją stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego zgodności wybudowanego obiektu budowlanego z zatwierdzonym projektem budowlanym. Decyzja taka przesądza o zgodności z prawem wzniesionego obiektu (patrz np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2021 r., sygn. akt II OSK 98/21, LEX nr 3247858, z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2573/18, LEX nr 3192264 oraz z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. akt II OSK 3341 ) [...] czyni bezprzedmiotowym ewentualne niezakończone postępowanie nadzorcze dotyczące procesu budowlanego oraz ma takie znaczenie, że wzniesione obiekty budowlane nie mogą podlegać ponownemu sprawdzeniu (pod kątem legalności wybudowania) przez organy nadzoru budowlanego". Nie ma przy tym znaczenia, czy takie badania legalności określonego obiektu lub inwestycji miałoby dokonać się w ramach postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, czy też w przypadku prowadzenia przez organ postępowania legalizacyjnego bądź naprawczego itp. Inaczej mówiąc, instytucja pozwolenia na użytkowanie została wprowadzona m.in. w celu zagwarantowania inwestorowi takiego zakończenia prawnego procesu inwestycyjnego, aby mógł on korzystać ze zrealizowanej i zakończonej prawnie inwestycji - tj. użytkować obiekt. Wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie i uzyskanie przez tę decyzję przymiotu ostateczności, chronionego zasadą trwałości określoną w art. 16 k.p.a., stanowi dla inwestora ustawową gwarancję, że może on prawnie korzystać ze zrealizowanego w sposób legalny obiektu budowlanego i to w pełnym znaczeniu tego korzystania jako korzystanie z rzeczy (obiektu stanowiącego nieruchomość lub jej część), tak w znaczeniu publiczno-prawnym, jak i prywatno-prawnym (patrz np.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1461/20, LEX nr 3129187).

Wprawdzie w niniejszej sprawie z akt administracyjnych wynika, że skarżący złożył również wniosek o wszczęcie postępowania dotyczącego udzielonego pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej inwestycji tj. stwierdzenie nieważności udzielonego pozwolenia na użytkowanie. PWINB odmówił w dniu 28 marca 2023 r. wszczęcia postępowania nieważnościowego, zaś Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego oddalił zażalenie w dniu 15 maja 2023 r., na powyższe postanowienie (k. 49, 52, 54 akt organu I instancji), jednakże do daty wyrokowania skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów czy decyzji, wskazujących na to, że zarówno pozwolenie na budowę z dnia 20 września 2021 nr 253, jak też decyzja z dnia 15 września 2022 r. o pozwoleniu na użytkowanie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Tym samym obiekty budowlane zostały wybudowane legalnie.

W świetle powyższej oceny prawnej należy uznać, że nie doszło również do naruszenia art. 7 k.p.a., 77 k.p.a., 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Skoro postępowanie w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę przesądziło legalność wybudowanych obiektów, to tym samym bezcelowe i nieuprawnione było badanie na nowo prawidłowości udzielonego pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego i zbiornika na gnojowicę, a jedyne dostrzeżone uchybienie przez sąd dotyczyło nieuwzględnienia w sprawie art. 105 § 1 k.p.a., co jednakże ostatecznie nie miało wpływu na wynik postępowania.

W ocenie Sądu, organ prowadzący postępowanie wypełnił zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto stwierdzić trzeba, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organ w sposób wystarczający wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględnił stanowiska strony skarżącej. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśnił podstawę prawną decyzji oraz przytoczył przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, iż strona skarżąca odmiennie ocenia dowody zgromadzone w sprawie i w konsekwencji wyciąga z nich odmienne wnioski, nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest wadliwe. Wręcz przeciwnie, organ podjął niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydał trafne rozstrzygnięcie, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), oddalił skargę jako niezasadną.