Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 958/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7 i art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 16 ust. 6
journal: Dz.U. 2022 poz 1577
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant sekretarz sądowy Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi D. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 12 stycznia 2023 r. nr SKO.4116/22/2022 w przedmiocie świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 7 listopada 2022 r. nr ŚS-R.5134.000496.2022.14397.JZC; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącej D. Ł. kwotę 497 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. III. zarządza zwrot od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz skarżącej D. Ł. kwoty 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem nienależnie uiszczonego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 12 stycznia 2023 r. nr SKO.4116/22/2022, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") z [...] listopada 2022 r. nr [...], wydaną w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego.

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] przyznał DL (dalej: "Skarżącej"), świadczenie wychowawcze na rzecz dzieci:

1. [...] w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r.

2. [...] w wysokości 500 zł miesięcznie w okresie od 1 października 2018 r. do 31 stycznia 2019 r.

Decyzją z [...] listopada 2022 r. nr [...] Prezydent uchylił własną decyzję z [...] września 2018 r. nr [...], w części dotyczącej przyznania Skarżącej świadczenia wychowawczego na rzecz jej dziecka – [...], w okresie 1 października 2018 r. do 31 stycznia 2019 r.

Organ I instancji podał, że na podstawie informacji uzyskanych od Wojewody Podkarpackiego ustalono, że Skarżąca od 2003 r. jest uprawniona do renty po mężu – [...], zmarłym na terenie Hiszpanii. Ponadto Wojewoda wskazał, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia wychowawczego. Zdaniem Prezydenta, okoliczności te wypełniają hipotezę art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 810) – dalej: "u.p.p.", obligującą organ do uchylenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że prawo do świadczenia wychowawczego zostanie ustalone przez Wojewodę Podkarpackiego w trybie art. 16 ust. 7 u.p.p.

Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji, zarzucając błędne przyjęcie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Odwołująca podniosła, że po śmierci męża w 2003 r. wróciła wraz z dziećmi na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, gdzie znajduje się centrum jej interesów osobistych i gospodarczych. Podała, że na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej przebywała również w dniu złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego. Skarżąca podniosła, że jedynym świadczeniem pobieranym z Hiszpanii jest renta po mężu, co potwierdza, że jej intencją nigdy nie było pobieranie świadczeń rodzinnych w dwóch państwach w tym samym okresie.

Decyzją z 12 stycznia 2023 r. nr SKO.4116/22/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Prezydenta Miasta [...].

Podzielając w całości stanowisko organu I instancji Kolegium podało, że uzyskanie przez organ informacji od wojewody odnośnie zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, obliguje do uchylenia na podstawie art. 16 ust. 6 u.p.p. decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, ze organ pomocy społecznej nie jest przy tym uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody, ani rozważania, jakie mogą być potencjalne skutki uchylenia decyzji. Zwłaszcza, że samo uchylenie decyzji w trybie art. 16 ust. 6 u.p.p. nie niesie za sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranego świadczenia wychowawczego lub odmowy jego przyznania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, DL wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.

Zdaniem Skarżącej, decyzja Kolegium została wydana z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a." oraz art. 16 ust. 6 i art. 28 u.p.p. w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 1981 z późn. zm.), poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i błędne przyjęcie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Powtarzając argumentację sformułowaną w odwołaniu Skarżąca podniosła, że od 2003 r. przebywa z dziećmi na terenie Rzeczpospolitej Polskiej, a zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że podlegała w tym czasie ustawodawstwu Hiszpanii.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023r.259 dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę naruszenia prawa i przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3).

Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona zgodnie z kryteriami badania legalności określonymi w ww. przepisach wykazała, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji były wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że prawo do renty (rodzaj której nie został wyjaśniony przez organy) powstało w 2003 r., czyli przed wejściem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, co nastąpiło 1 maja 2004r. Nie wyjaśniono też, czy skarżąca pobiera jakiekolwiek inne świadczenia rodzinne na córkę, aby jednoznacznie przyjąć, że działają przepisy o koordynacji pobierania świadczeń rodzinnych. Świadczenie potocznie nazywane 500+ weszło do polskiego porządku prawnego od 1 kwietnia 2016 r.

Stosownie do art. 2 pkt 15 ustawy przez przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego należy rozumieć rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz.UE.L 166 z 30.04.2004, str.1, z późn. zm. zm.; Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72, z późn. zm.) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz.UE.L 284 z 30.10.2009, str. 1 z późn. zm.). Zauważyć należy, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają na celu wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw. Kolizja taka może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy dochodzi do przyznania świadczeń w ramach różnych systemów zabezpieczenia społecznego.

Wspomniane rozporządzenia zawierają normy ustanawiające pierwszeństwo organów państwa rodzica i zamieszkiwania dziecka, jak również normy kolizyjne pozwalające uniknąć sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych przebywający na terytorium różnych państw Wspólnoty będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie zgodnie z kryteriami ustawowymi przepisów prawnych tych państw.

Zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Wspomniane akty prawne stanowiąc element porządku prawnego obowiązującego w Polsce, wprowadzają regulacje przeciwdziałające kumulacji świadczeń, tj. pobierania ich na tego samego członka rodziny w tym samym czasie w różnych krajach, poprzez ustalenie zasad pierwszeństwa ustawodawstwa właściwego przy ich przyznawaniu i zasad zawieszania już ustalonych świadczeń.

Zgodnie z art. 68 ust. 1 lit.a rozporządzenia 883/2004 w przypadkach, w których na podstawie więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny - zastosowanie mają zasady pierwszeństwa, które przewidują, że w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów w pierwszej kolejności bierze się pod uwagę prawa udzielone z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskane na podstawie miejsca zamieszkania. Zgodnie zaś z art. 68 ust. 2 rozporządzenia 883/2004 w przypadku zbiegu uprawnień świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo na podstawie art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw zawieszane są do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza tę kwotę.

Sąd podziela wyrażone w orzecznictwie poglądy, że do momentu powstania uprawnienia do świadczenia na terenie innego państwa członkowskiego zastosowanie ma wyłącznie ustawodawstwo polskie (por. wyroki NSA z 21.07.2010r. I OSK 556/10; z 22.11.2017r. I OSK 243/16 i 245/16, publ. baza orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Do tego momentu działa domniemanie, że osoba zamieszkująca w RP korzysta ze świadczeń przyznanych ostateczną decyzją wójta, burmistrza, prezydenta miasta w kraju, do końca okresu świadczeniowego. Organy natomiast mają obowiązek dokonania pełnych i wnikliwych ustaleń w zakresie znamion pojęcia "podleganie ustawodawstwu innego państwa", które decyduje o zastosowaniu przepisów o koordynacji, a następnie przejść do badania kwestii zbiegu prawa do świadczeń. Na uwagę zasługuje też stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 17 stycznia 2018r. sygn. I OSK 972/16, a które to Skład orzekający w niniejszym postępowaniu popiera, że samo ustalenie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie jest równoznaczne z tym, że osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie. "Podleganie ustawodawstwu innego państwa" należy rozumieć w taki sposób, że marszałek województwa (obecnie wojewoda) w celu ustalenia faktu i okresu podlegania temu ustawodawstwu przez osobę uprawnioną lub członka jej rodziny, musi zbadać sam te okoliczności. W szczególności zaś powinien wyjaśnić, z jakich świadczeń dana osoba może skorzystać lub korzysta w państwie obcym.

W praktyce zatem organ powinien wskazać przepis uprawniający obywatela polskiego pobierającego rentę z państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji, do pobierania świadczenia rodzinnego (świadczenia wychowawczego) w tym państwie, albo akt (rozstrzygnięcie, czynność) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie rodzinne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu (por. też wyrok NSA z 21.07. 2010r., I OSK 556/1 dostępny w cbosa). W konsekwencji, marszałek województwa (obecnie wojewoda) nie może ustalić faktu podlegania obcemu ustawodawstwu jedynie na podstawie informacji o pobieraniu renty. Takie okoliczności pozwalają wojewodzie jedynie na ustalenie, że w danej sytuacji mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W dalszej kolejności organ winien przystąpić do zbadania, które unijne przepisy dotyczące ustawodawstwa mają zastosowanie, zgodnie z ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 11-16 rozporządzenia nr 883/2004 i szczególnymi normami dotyczącymi świadczeń rodzinnych, między innymi na podstawie art. 67-69 tego rozporządzenia (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 21.01.2020r. II SA/Rz 1140/19 dostępny w cbosa). W tym zakresie doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zgodnie z pierwszą z ww. regulacji, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie zaś do art. 77 § 1 organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Istotne jest zatem ustalenie, że doszło do zbiegu uprawnień, od tego bowiem zależą dalsze działania organu, w tym ewentualne przekazanie wniosku Skarżącej do właściwej instytucji, zgodnie z przepisami rozporządzenia podstawowego i wykonawczego. Zbieg uprawnień będzie miał miejsce tylko wówczas, jeżeli zostanie ustalone, że zarówno skarżącej w miejscu zamieszkania jej oraz dzieci, jak również w państwie z którego pobiera ona rentę po zmarłym mężu przysługiwały świadczenia, zgodnie z art. 68 rozporządzenia nr 883/2004. Innymi słowy, zbieg świadczeń nie wystąpi, jeżeli okaże się, że ze względu na przepisy obowiązujące we Hiszpanii Skarżącej nie przysługiwałoby prawo do świadczeń na dzieci zamieszkujące obecnie w Polsce. Ma to istotne znaczenie w szczególności wobec twierdzeń skarżącej, że od 2003 r. zamieszkuje w Polsce.

Przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznej mają pierwszeństwo przed wewnętrznymi przepisami państw członkowskich Unii, gdyż służą właśnie usuwaniu ewentualnych kolizji, jakie mogą zachodzić pomiędzy wewnętrznymi ustawodawstwami państw członkowskich. Przepisy te nie mają jednak na celu pozbawienia obywatela państwa członkowskiego uprawnień do określonych świadczeń. Z tego względu skład orzekający uważa, ze wojewoda zgodnie z art. 16 ust. 6 u.p.p. za obowiązek ustalenia podlegania systemowi koordynacji i określenia jego zakresu przedmiotowego. Jednozdaniowe twierdzenie Wojewody Podkarpackiego zawarte w piśmie z dnia 23 września 2022r., że w przypadku Skarżącej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do dziecka DL. Powyższe znajduje potwierdzenie w obowiązujących przepisach. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 2 i 4 u.p.p. w przypadku przebywania osoby lub członka rodziny tej osoby w dniu przyznania świadczenia wychowawczego lub po tym dniu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1 organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zadaniem wojewody jest ustalenie i wykazanie, na podstawie jakich dokumentów dokonał takiego ustalenia, gdyż skutkiem pozytywnego wyniku przeprowadzonego procesu ustalenia jest uchylenie przez organ, który przyznał świadczenie wychowawcze prawa do tego świadczenia co miało miejsce w niniejszej sprawie. Z obowiązku ustalenie podlegania, bądź niepodlegania przez Skarżącą systemowi koordynacji nie wywiązał się Wojewoda. Z akt administracyjnych nie wynika, aby Prezydent Miasta [...] i SKO wystąpili do Wojewody, na jakiej podstawie ustalono podleganie systemowi koordynacji oraz o zakres tego podlegania w kontekście pobierania świadczenia wychowawczego przez Skarżącą na córkę. Przedwczesne jest zatem stanowisko organu I instancji (wobec braku stosownej dokumentacji) o podleganiu przez Skarżącą ustawodawstwu Hiszpanii w zakresie świadczenia wychowawczego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO stwierdziło, że samo uchylenie decyzji w trybie art. 16 ust. 6 u.p.p. nie niesie za sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranego świadczenia wychowawczego lub odmowy jego przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w tym przedmiocie na rzecz innego umocowanego do tego prawnie organu tj. wojewodę. Trudno się z tym poglądem nie zgodzić, ale nie można zapominać, że skutkiem decyzji w trybie art. 16 ust. 6 u.p.p. jest uchylenie decyzji, którą przyznano prawo do świadczenia wychowawczego, a przeniesienie kompetencji orzeczniczych w tym zakresie może skutkować również orzeczeniem o zwrocie nienależnie przyznanego świadczenia. Dlatego tak istotnym jest wywiązanie się Wojewody z nałożonego ww. ustawą obowiązku podlegania ustawodawstw innego państwa i zakresu tego podlegania w aspekcie pobieranych przez skarżąca świadczeń w Polsce i innym państwie członkowskim UE. Inny słowy ustalenie zakresu koordynacji służyć ma wyeliminowaniu uruchamianiu wielu postępowań na podstawie lakonicznego stwierdzenia Wojewody o podleganiu systemowi koordynacji.

Należy też zwrócić uwagę, że jeśli w ramach podstawy prawnej decyzji uchylającej decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego powiązano art. 16 ust. 6 z art. art. 27 ust. 1 u.p.p., to warunkiem zastosowania kompetencji wynikającej z powyższych przepisów jest uzyskanie od wojewody informacji ustalającej (art. 16 ust. 6 w zw. z art. 16 ust. 2 u.p.p.) nie tylko, że podmiot, o którym mowa w art. 16 ust. 2 u.p.p., podlega ustawodawstwu innego państwa członkowskiego (a więc w sprawie mają potencjalnie zastosowanie przepisy Unii Europejskiej o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego), lecz dodatkowo, że potencjalnie uprawniony nabył w innym państwie prawo do świadczenia wychowawczego (szeroko rozumianego świadczenia rodzinnego) w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Takie podejście jest jedynie prawidłowym rozwiązaniem spornej korelacji pomiędzy ww. przepisami. O ile bowiem przepis art. 16 ust. 6 cyt. ustawy wymaga jedynie ustalenia przez wojewodę - jako przesłanki uchylenia przez właściwy organ decyzji o nabyciu prawa do świadczenia wychowawczego - że w sprawie mają zastosowanie (choćby potencjalne, gdyż do sytuacji kolizji regulacji krajowych lub kumulacji wypłaty świadczeń może nie dojść) przepisy Unii Europejskiej o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, o tyle art. 27 ust. 1 tej ustawy stanowi, że przesłanką uchylenia decyzji jest ustalenie, że członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wojewoda powinien zatem w takiej sytuacji ustalić nie tylko, czy i w jakim zakresie w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, lecz dodatkowo - czy, kiedy i w jakim zakresie członek rodziny nabył prawo do świadczenia w innym państwie, w którym stosuje się antykolizyjne przepisy prawa Unii Europejskiej o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dopiero na podstawie tego rodzaju pełnej informacji wojewody dopuszczalne jest wzruszenie przez właściwy organ decyzji na podstawie art. 27 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 6 u.p.p. (tak słusznie WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 27 sierpnia 2019 r., II SA/Rz 606/19; dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na względzie powyższe argumenty, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Zaniechanie ustalenia przez organy, czy w zakresie pobierania wyłącznie renty po mężu względem Skarżącej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia wychowawczego, stanowiło wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy – art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., prowadzące do co najmniej przedwczesnego zastosowania art. 16 ust. 6 u.p.p.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy zweryfikują, czy względem Skarżącej zachodzą okoliczności skutkujące zastosowaniem przepisów o koordynacji zabezpieczenia, a dokonane w tym przedmiocie ustalenia oraz rozstrzygniecie znajdą odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Istotne jest zatem ustalenie, że doszło do zbiegu uprawnień, od tego bowiem zależą dalsze działania organu, w tym ewentualne przekazanie wniosku Skarżącej do właściwej instytucji, zgodnie z przepisami rozporządzenia podstawowego i wykonawczego. Zbieg uprawnień będzie miał miejsce tylko wówczas, jeżeli zostanie ustalone, że zarówno Skarżącej w miejscu zamieszkania jej oraz dzieci, jak również w państwie z którego pobiera ona rentę po zmarłym mężu przysługiwały świadczenia, zgodnie z art. 68 rozporządzenia nr 883/2004. Innymi słowy, zbieg świadczeń nie wystąpi, jeżeli okaże się, że ze względu na przepisy obowiązujące w Hiszpanii Skarżącej nie przysługiwałoby prawo do świadczeń na dzieci zamieszkujące obecnie w Polsce.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyły się: wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika (480 zł) oraz opłata od złożenia dokumentu pełnomocnictwa (17 zł).

O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 225 P.p.s.a., bowiem w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej – stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. – strony skarżące nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.