Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1316/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 1946 nr 3 poz 17
law: Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Kacprzak (spr.), Sędzia NSA Jolanta Rajewska, Sędzia NSA Monika Nowicka, Protokolant Ewelina Ryszka, po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Gospodarki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 251/09 w sprawie ze skargi Fabryki [...] w K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie nacjonalizacji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz Fabryki [...] z siedzibą w K. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 251/09 uchylający decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w części, w której utrzymano nią w mocy pkt I decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2007 r. nr [...].

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie sprawy:

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] Minister Gospodarki utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2007 r. nr [...], w której orzekł:

- w pkt I o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1959 r. znak: [...] w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa: Spółka Akcyjna dla Przemysłu [...], [...], w części dotyczącej nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej gm. kat. G. Sądu Powiatowego w K., wchodzącej w skład realności Lwh [...] oznaczonej jako parcela nr [...] o powierzchni [...] m², wraz ze znajdującymi się na niej zabudowaniami - stanowiącej własność spółki pn. Fabryka [...] w K. Sp. Akc.,

- w pkt II o stwierdzeniu nieważności wskazanego wyżej orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1959 r. znak: [...] w części dotyczącej nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej gm. kat. G. Sądu Powiatowego w K., wchodzącej w skład realności Lwh [...] oznaczonej jako parcela nr [...] o powierzchni [...] m² - stanowiącej własność spółki pn. Fabryka [...] w K. Sp. Akc.,

- w pkt III o wydaniu z naruszeniem prawa wskazanego wyżej orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1959 r. znak: [...] w części dotyczącej nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej gm. kat. G. Sądu Powiatowego w K., wchodzącej w skład realności Lwh [...] oznaczonej jako parcela nr [...] o powierzchni [...] m² - stanowiącej własność spółki pn. Fabryka [...] w K. Sp. Akc.

W uzasadnieniu powyższej decyzji przedstawiony został dotychczasowy stan faktyczny sprawy oraz obszerna argumentacja, mająca przemawiać za prawidłowością wydanego rozstrzygnięcia. W szczególności organ orzekający wskazał, iż przedmiotem oceny dokonywanej w aspekcie wystąpienia w sprawie przesłanki z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. jest okoliczność, czy mienie nieruchome, objęte protokołami zdawczo-odbiorczymi z dnia [...] lutego 1950 r. i z dnia [...] października 1950 r. można uznać za "włączone do składników przedsiębiorstwa przed dniem wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej" oraz za niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania. Przyjęcie powyższych kryteriów nacjonalizacji nieruchomości należących do przedsiębiorstwa, lecz stanowiących własność osób trzecich wobec właściciela przedsiębiorstwa, przy ocenie wystąpienia przesłanki rażącego naruszenia prawa, było związane z powołaniem się przez organ orzekający na ugruntowane w ostatnich latach orzecznictwo sądowo-administracyjne, zgodnie z którym ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 17) posługiwała się pojęciem przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowo -funkcjonalnym, a brzmienie art. 6 tej ustawy przewidywało wprost przejście na własność Państwa "całości" przedsiębiorstwa wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem i wszelkimi prawami. Minister Gospodarki podniósł zatem, iż jeżeli określony składnik mienia wchodził w skład struktury przedsiębiorstwa, to niezależnie od stosunków własnościowych i reguł jego wprowadzenia do przedsiębiorstwa podlegał on nacjonalizacji. Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości wydając orzeczenie nacjonalizacyjne z dnia [...] czerwca 1959 r. prawidłowo zatem ustalił charakter i przeznaczenie parceli nr [...] o powierzchni [...] m², a przejętej na własność Państwa wraz z przedsiębiorstwem Spółka Akcyjna dla Przemysłu [...] - w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, tj. w dniu 5 lutego 1946 r., skoro z materiału dowodowego wynika, że nieruchomość ta, ze względu na swój przemysłowy charakter, była rzeczywiście niezbędna do prawidłowego funkcjonowania upaństwowionego przedsiębiorstwa. W odniesieniu natomiast do parcel nr [...] o powierzchni [...] m² i nr [...] o pow. [...] m², Minister Gospodarki stwierdził nieprzemysłowy charakter tych nieruchomości, jako stanowiących ogrody. Z tego względu, orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1959 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, skoro znajdujących się na tych nieruchomościach ogrodów nie można uznać za składnik majątkowy wykorzystywany w działalności produkcyjnej upaństwowionego przedsiębiorstwa. Jeżeli więc nie wystąpiła określona w ustawie przesłanka warunkująca nacjonalizację nieruchomości osób trzecich wobec właściciela przedsiębiorstwa, to należało stwierdzić, iż wydanie orzeczenia o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego, w którym ujęto dane mienie jako składnik majątkowy przedsiębiorstwa, nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, bowiem treść tego orzeczenia pozostawała w oczywistej sprzeczności z treścią normy prawnej. Jednakże parcela nr [...] stała się przedmiotem prawa użytkowania wieczystego nabytego z mocy samego prawa przez Uniwersytet [...] na podstawie art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, które to prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej, co w konsekwencji stanowi nieodwracalny skutek prawny w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. orzeczenia Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1959 r. Omawiane nabycie prawa użytkowania wieczystego nie wymagało bowiem potwierdzenia decyzją administracyjną, dlatego też, ani przepisy prawa materialnego, ani też prawa procesowego nie czynią organu administracji publicznej właściwym do cofnięcia tego skutku decyzją administracyjną. Z tego względu, wobec parceli nr [...] należało stwierdzić wydanie powołanego orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1959 r., z naruszeniem prawa ze względu na zaistnienie wobec niej nieodwracalnego skutku prawnego.

Skargę na powyższą decyzję wniosła Fabryka [...].

z o.o. w K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 251/09 uwzględnił skargę tylko w części, w której zaskarżona decyzja odnosi się do parceli [...], tj. orzekł w pkt 1. o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części, w której utrzymano nią w mocy pkt I decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2007 r. nr [...], a w pkt 2 o oddaleniu skargi w pozostałym zakresie i w pkt 3 zasądził od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącej Fabryki [...] Sp. z o.o. w Krakowie kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że przedmiotem zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2008 r. była ocena prawna dokonywana w trybie postępowania nadzorczego prowadzonego na podstawie art. 156 i nast. k.p.a. wobec orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1959 r., wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 17). Orzeczeniem tym objęto m.in. nieruchomości oznaczone l.kat [...], [...] i [...], stanowiące własność Fabryki [...] w K. Sp. Akc. Samo jednak orzeczenie z dnia [...] czerwca 1959 r. dotyczy zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Spółka Akcyjna dla Przemysłu [...], [...].

Przedmiotem sporu skarżącego z organem administracji w rozpatrywanej sprawie pozostaje ocena, czy protokoły zdawczo-odbiorcze przedsiębiorstwa Spółka Akcyjna dla Przemysłu [...], [...], sporządzone dla określenia składników majątkowych znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, mogły obejmować także nieruchomości Fabryki [...] w K. Sp. Akc, jako odrębnego przedsiębiorstwa, lecz z których to nieruchomości korzystało przedsiębiorstwo znacjonalizowane.

Sąd I instancji analizując normatywną treść art. 6 ust. 1 w zw. z art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie znajduje zastosowanie pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 5 listopada 2007 r. sygn. akt I OPS 2/07 (ONSAiWSA z 2008 r. Nr 1, poz. 5), według którego: "Przejęcie przez Państwo na własność przedsiębiorstwa, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 17, ze zm.) w związku z art. 6 ust. 1 tej ustawy, nie obejmowało przejęcia własności nieruchomości włączonej do tego przedsiębiorstwa, która nie należała do przedsiębiorcy, lecz stanowiła własność osoby trzeciej."

Sąd podkreślił, że organ ustalił, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, że parcele l.kat. [...], [...] i [...] nie stanowiły własności znacjonalizowanego przedsiębiorstwa Spółki Akcyjnej dla Przemysłu [...], lecz stanowiły własność innego podmiotu, tj. Fabryki [...] w K. Sp. Akc. Oznacza to, iż orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1959 r. w części dotyczącej parcel l.kat. [...], [...] i [...], jako objętych protokołami zdawczo-odbiorczymi z dnia [...] lutego 1950 r. i z dnia [...] października 1950 r. Spółki Akcyjnej dla Przemysłu [...], rażąco narusza art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Jakkolwiek bowiem, orzeczenie to wydane zostało na podstawie § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. Nr 16, poz. 62, ze zm.), będącym aktem wykonawczym do ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, to jednak nie mogło ono dotyczyć tych nieruchomości, które w świetle art. 6 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. nie wchodziły w skład znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Zatwierdzenie protokołu zdawczo-odbiorczego znacjonalizowanego przedsiębiorstwa nie mogło bowiem obejmować tych składników majątkowych, z których znacjonalizowane przedsiębiorstwo korzystało, ale które stanowiły własność innych podmiotów.

Sąd ocenił, że zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2008 r. w części odnoszącej do parceli nr [...] nie jest prawidłowa, bowiem opiera się na odmiennej wykładni art. 2 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. oraz §75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Z tego względu, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2008 r. w części, w której utrzymano nią w mocy pkt I poprzedniej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2007 r. Sąd uznał natomiast, że zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2008 r. w pozostałym zakresie jest prawidłowa. Bez wątpienia parcele kat. [...] i [...] nie mogły być uznane za wchodzące w skład znacjonalizowanego przedsiębiorstwa Spółki Akcyjnej dla Przemysłu [...], zarówno z tego powodu, iż stanowiły własność innego podmiotu, jak również z powodów ustalonych przez Ministra Gospodarki, iż parcele te były wykorzystywane jako ogród i nie były przez to niezbędne do prowadzenia działalności przez znacjonalizowane przedsiębiorstwo. Dodatkowo Sąd wskazał, że prawidłowe jest ustalenie Ministra Gospodarki o zaistnieniu wobec parceli nr [...] nieodwracalnych skutków prawnych, skoro parcela ta stała się przedmiotem prawa użytkowania wieczystego w taki sposób, iż cofnięcie tego skutku nie jest możliwe w dostępnych organowi administracji procedurach administracyjnych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Minister Gospodarki, wnosząc o jego uchylenie w pkt 1 i 3 i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niezawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnienia podstawy prawnej tegoż wyroku, niewyjaśnienie powodów dla których Sąd I instancji nie przedstawił stanowiska organu dotyczącego interpretacji art. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 17 ze zm.) stanowiącego istotne zagadnienie prawne. Sąd I instancji nie pochylił się nad przedstawionym przez stronę skarżącą zagadnieniem prawnym,

- art. 269 p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia pomimo istnienia podstaw do przedstawienia zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie interpretacji art. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, co wpłynęło bezpośrednio na treść zaskarżonego orzeczenia pierwszej instancji.

Jednocześnie wnoszący skargę kasacyjną, wobec poważnych wątpliwości dotyczących interpretacji art. 6 ww. ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r., zwrócił się do składu orzekającego NSA z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie podjęcia uchwały przez NSA w składzie 7 sędziów, całej Izby lub w pełnym składzie, zawierającej rozstrzygnięcie przedmiotowego zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w tej konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej, bądź na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a. o wystąpienie przez skład orzekający do Prezesa NSA celem złożenia przez ten organ wniosku o podjęcie przez NSA uchwały interpretującej art. 6 ww. ustawy.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że realizacja celu wskazanego w art. 1 ustawy nacjonalizacyjnej, w związku z brzmieniem art. 6 tej ustawy, ustawodawca ujmował przedsiębiorstwo, w rozumieniu przedmiotowo – funkcjonalnym, a zatem na własność Państwa przechodziło lub przejęte zostało przedsiębiorstwo jako odrębny przedmiot, co oznacza, że podejmowane w stosunku do przedsiębiorstwa czynności prawne (np. nacjonalizacja) mają za przedmiot przedsiębiorstwo, a nie poszczególne składniki mienia wchodzące w skład przedsiębiorstwa – "jeżeli zatem określony składnik mienia wchodził w skład struktury przedsiębiorstwa, to niezależnie od stosunków własnościowych i reguł jego wprowadzenia podlegał on nacjonalizacji."

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Fabryka [...] Sp. z o.o. w K. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od organu na rzecz Fabryki [...] Sp. z o.o. w K. kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Ministra Gospodarki skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 251/09, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie wskazać należy, że skarga kasacyjna została oparta jedynie na podstawie naruszenia przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W ramach tej podstawy wskazano obrazę przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez niezawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnienia powodów dla których Sąd pierwszej instancji nie przedstawił stanowiska organu dotyczącego interpretacji art. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 17 ze zm.) stanowiącego istotne zagadnienie prawne. Dodatkowo zarzucono naruszenie art. 269 p.p.s.a. przez wydanie orzeczenia pomimo istnienia podstaw do przedstawienia zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zarówno zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jak i zarzut naruszenia art. 269 p.p.s.a. nie zasługują na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku zastosował się do wymogów wynikających z art. 141 § 4 p.p.s.a. tj. zwięźle przedstawił stan sprawy, wskazał zarzuty podniesione w skardze, zaprezentował stanowiska pozostałych stron, podał podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz ją wyjaśnił. Szczególne miejsce w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku zajmuje wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd pierwszej instancji prawidłowo wywiódł, że podstawowym problemem rysującym się na tle przedmiotowej sprawy było dokonanie oceny, czy protokoły zdawczo-odbiorcze przedsiębiorstwa Spółka Akcyjna dla Przemysłu [...] sporządzone dla określenia składników majątkowych znacjonalizowanego przedsiębiorstwa mogły obejmować także nieruchomości stanowiące własność Fabryki [...] w K. Sp. Akc., jako odrębnego przedsiębiorstwa, lecz z których to nieruchomości korzystało przedsiębiorstwo znacjonalizowane. Ustalenia organu (poparte zgromadzonymi dokumentami) - które żadna strona nie kwestionowała - wskazują, że parcele katastralne l.kat. [...], l.kat. [...] i l.kat. [...] b. gm. kat. G. nie stanowiły własności znacjonalizowanego przedsiębiorstwa Spółki Akcyjnej dla Przemysłu [...], lecz stanowiły własność Spółki Akcyjnej Fabryki [...] w K.

Minister Gospodarki w decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. i w poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2007 r. poddał weryfikacji w trybie stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1959 r. znak: [...], pod kątem wystąpienia przesłanki o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1959 r. Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości, na podstawie § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. Nr 16, poz. 62) ustalił, że składniki majątkowe objęte protokołami zdawczo-odbiorczymi sporządzonymi w dniach [...] lutego 1950 r. oraz [...] października 1950 r. wyznaczone do objęcia przedsiębiorstwa pn. Spółka Akcyjna dla Przemysłu [...], przechodzącego na własność Państwa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 17) – zwanej dalej "ustawą nacjonalizacyjną" i orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. stanowią część składową tego przedsiębiorstwa "w tym stanowiące własność firmy: Fabryka [...] w K. Sp. Akcyjna następujące parcele: parcela budowlana l.kat. [...], parcela gruntowa l.kat. [...] i parcela gruntowa l.kat. [...] wraz ze znajdującymi się na nich zabudowaniami". W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że nieruchomości te stanowią integralną część przedsiębiorstwa, służąc do wykonywania zadań i osiągnięcia celów przedsiębiorstwa. Protokoły zdawczo-odbiorcze zostały zatwierdzone i stały się nierozłączną częścią orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. (ogłoszonego w Monitorze Polskim z dnia 30 kwietnia 1948 r. nr 44, poz. 221) w którym stwierdzono przejście przedsiębiorstw na własność Państwa, w tym przedsiębiorstwa pn. [...] Spółka Akcyjna dla Przemysłu [...]. Podstawą prawną wskazanego orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu był art. 2 ust. 7 oraz art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej.

Jedną z podstaw przejęcia przedmiotowych nieruchomości na własność Państwa był art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej. Wskazywał on, że przedsiębiorstwa przejęte na zasadzie przepisu art. 2 lub art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej przechodzą na rzecz Państwa lub polskich osób prawnych prawa publicznego w całości wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem i wszelkimi prawami (prawo do firmy, patenty, licencje, znaki towarowe, użytkowe itp.), wolne jednak od obciążeń i zobowiązań z wyjątkiem zobowiązań o charakterze publiczno-prawnym, zobowiązań na rzecz polskich osób prawnych prawa publicznego, zobowiązań na rzecz osób prawnych, stanowiących własność polskich osób prawnych prawa publicznego, służebności gruntowych oraz zobowiązań, mających swe źródło w stosunku najmu pracy lub odpowiedzialności za czyny niedozwolone. Stosownie do tego przepisu na nacjonalizowane przedsiębiorstwo składał się majątek ruchomy i nieruchomy i wszelkie prawa tj. prawo do firmy, licencje, znaki użytkowe, towarowe. Organ administracji badając pod kątem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. orzeczenie z dnia [...] czerwca 1959 r. w odniesieniu do parcel [...], [...] i [...] b.gm. kat. G. oparł się na orzecznictwie sądowym wskazującym, że art. 6 ustawy nacjonalizacyjnej dawał podstawę do przejęcia przedsiębiorstwa, które obejmowało wszystkie składniki niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania, niezależnie od tego czyją stanowiły własność. Ponadto organ orzekający oceniał czy mienie ruchome objęte protokołami zdawczo – odbiorczymi z dnia [...] lutego 1950 r. oraz [...] października 1950 r. można było uznać za "włączone do składników przedsiębiorstwa przed dniem wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej" oraz za niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku odnosząc się do decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2007 r. uznał, że najistotniejszą kwestią jest nie to, czy dana nieruchomość została włączona do składników nacjonalizowanego przedsiębiorstwa i była niezbędna do jego prawidłowego funkcjonowania, ale to, czy nieruchomość objęta protokołem zdawczo – odbiorczym stanowiła własność tego nacjonalizowanego przedsiębiorstwa. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji w całości podzielił stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2007 r. sygn. akt I OPS 2/07 (publ. ONSAiWSA 2008 r. Nr 1, poz. 5) , iż przejęcie przez Państwo na własność przedsiębiorstwa na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej w związku z art. 6 ust. 1 tej ustawy nie obejmowało przejęcia własności nieruchomości włączonej do tego przedsiębiorstwa, która nie należała do przedsiębiorcy, lecz stanowiła własność osoby trzeciej.

Przy rozpoznawaniu ww. zagadnienia budzącego poważne wątpliwości uwzględniono pogląd, że skoro ustawa nacjonalizacyjna nie zawierała definicji przedsiębiorstwa, określając w art. 1 jedynie cel ustawy, to przy dokonywaniu wykładni art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej istotne znaczenie ma, obowiązujący w dacie jej wejścia w życie art. 40 k.h., co prowadzi do wniosku, że przejęcie przedsiębiorstwa na własność przez Państwo wiązało się z nacjonalizacją wyłącznie majątku stanowiącego własność przedsiębiorcy. A zatem nie można było przyjąć, że Państwo przejmowało na własność wraz z przedsiębiorstwem także inne składniki majątkowe, które wprawdzie funkcjonalnie wchodziły w skład przedsiębiorstwa, ale co do których właściciel przedsiębiorstwa nie legitymował się tytułem własności, ponieważ składniki te wchodziły w skład przedsiębiorstwa na podstawie umowy dzierżawy czy najmu, albo które posiadał bez tytułu prawnego.

Natomiast powołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyroki zapadły w latach 2003-2007 r., tj. przed podjętą uchwałą z dnia 5 listopada 2007 r. i były brane pod uwagę przy przedstawianiu stanowisk i poglądów sądów administracyjnych w uzasadnieniu uchwały oraz przy podejmowaniu treści uchwały. Ponadto należy podnieść, że powołana uchwała została wydana w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia o zatwierdzeniu protokółu zdawczo-odbiorczego znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, a tym samym dotyczyła charakteru prawnego takiego orzeczenia, w tym co do jego skutku prawno-rzeczowego.

Skoro zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku powołał się na stanowisko zajęte w powyższej uchwale, to nie musiał, bez narażenia się na skuteczny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., ustosunkowywać się szczegółowo do stanowiska organu polemizującego z wykładnią przyjętą za podstawę rozstrzygnięcia w powyższej uchwale tego samego zagadnienia prawnego.

Należy zauważyć, że od czasu, gdy zapadła powyższa uchwała siedmiu sędziów NSA nie wystąpiły rozbieżności, które wskazywałyby na zasadność ponownego wystąpienia o podjęcie uchwały przez odpowiedni powiększony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Nie można zatem czynić Sądowi pierwszej instancji zarzutu naruszenia art. 269 p.p.s.a. przez to, że nie wystąpił do odpowiedniego powiększonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego o ponowne podjęcie uchwały w tym samym przedmiocie. Skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w pełni podzielił stanowisko zawarte w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2007 r. sygn. akt I OPS 2/07, a zatem nie zachodziła konieczność wystąpienia do powiększonego składu, przy odpowiednim zastosowaniu art. 187 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 269 § 1 p.p.s.a. ma bowiem zastosowanie jedynie wtedy, gdy skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale powiększonego składu sędziów i wtedy przedstawia powstałe zagadnienie prawne do ponownego rozstrzygnięcia odpowiedniemu powiększonemu składowi.

Z tych samych względów skład Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznający skargę kasacyjną nie uwzględnił wniosku skarżącego kasacyjnie o przedstawienie tego zagadnienia prawnego odpowiedniemu powiększonemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego do ponownego rozstrzygnięcia, zarówno w aspekcie art. 15 § 1 pkt 3 jak i pkt 2 p.p.s.a.

Z powyższych względów, wbrew stanowisku strony wnoszącej skargę kasacyjną, Wojewódzki Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszył powołanych przepisów postępowania, a zatem skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. o oddaleniu skargi kasacyjnej.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 209 w związku z art. 204 pkt 2 oraz art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).