Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 603/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska sędzia WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.) Protokolant Maciej Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi [...] Zakładów [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 603/07

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...] Minister Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty Powiatu L. z dnia [...] grudnia 1999 r. Nr [...], umarzającej postępowanie w sprawie o zwrot nieruchomości położonej we wsi Z. gmina N., stanowiącej część działki nr [...] o powierzchni [...] m. kw. /obecnie cz.dz.ew. nr [...].

Uzasadniając własną decyzję, Minister Budownictwa wskazał, co następuje.

Decyzją z dnia [...] listopada 1959 r. nr [..] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – Urząd Spraw Wewnętrznych w W. orzekło o wywłaszczeniu nieruchomości stanowiącej własność W. M. oraz o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia.

Z wnioskami o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpili spadkobiercy W. M.

Ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 1996 r. Nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w L. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości na rzecz spadkobierców byłej właścicielki z uwagi na zrealizowanie celu wywłaszczenia.

Wnioskiem z dnia 25 lipca 1999 r. spadkobiercy byłej właścicielki wystąpili ponownie o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. Nr [...] Starosta L. orzekł o umorzeniu postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] grudnia 1999 r., uzasadniając bezprzedmiotowość postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ostatecznym rozstrzygnięciem tej kwestii decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] kwietnia 1996 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2005 r., wydaną na wniosek J. S., Minister Infrastruktury stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty L.

Wniosek o ponowne rozparzenie sprawy wniosły [...] Zakłady [...] Sp. z o.o.

Rozpatrzywszy wniosek Minister Budownictwa, uzasadniający swoją właściwość w sprawie postanowieniami rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Budownictwa (Dz.U. Nr 131, poz.906), stwierdził, co następuje.

Starosta L. oraz Wojewoda [...] rażąco naruszyli art. 105 § 1 k.p.a., umarzając postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przy oczywistym braku jego bezprzedmiotowości.

Błędnie wywiodły organy tę bezprzedmiotowość ze stanu rzeczy osądzonej, jaki miałby powstać w wyniku negatywnego rozpatrzenia przez Kierownika Urzędu Rejonowego pierwszego wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

W ocenie Ministra Budownictwa o stanie rzeczy osądzonej mówić nie można w sytuacji gdy oba wnioski o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożone zostały w okresie obowiązywania różnych regulacji prawnych, tj. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn.zm.), w której kwestię zwrotu wywłaszczonej nieruchomości regulował art.69 ust.1 i 3 oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603 z późn.zm.), w której kwestię zwrotu wywłaszczonej nieruchomości reguluje art.136 ust.3 oraz art.137. Na brak stanu rzeczy osądzonej w takich przypadkach wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 lipca 2001 r., sygn. akt II RN 116/2000.

W tej sytuacji w ocenie Ministra Budownictwa decyzje organu I i II instancji, umarzające postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości uznać należy za wydane z rażącym naruszeniem przepisu postępowania administracyjnego, tj. art.105 § 1 k.p.a., co stanowi podstawę do stwierdzenia ich nieważności.

Skargę na powyższą decyzję wniósł wnioskodawca, polemizując z oceną prawną wyrażoną przez Ministra Budownictwa i wskazując, iż decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] kwietnia 1996 r. spowodowała stan rzeczy osądzonej, uzasadniający umorzenie postępowania wszczętego późniejszym wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu z przyczyn formalnych, albowiem skarżący nie posiada legitymacji do jej wniesienia.

Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), zwanej dalej "p.p.s.a.", uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art.50§2 p.p.s.a.).

Skarżący nie posiada statusu prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich, organizacji społecznej, czy też podmiotu, któremu ustawa szczególna przyznawałaby prawo do wniesienia skargi.

Wynika stąd, iż uznanie skarżącego za legitymowanego do wniesienia skargi na decyzję Ministra Budownictwa uzależnione było od wykazania, iż ma on interes prawny w sprawie.

Pojęcie interesu prawnego występujące w art. 50 § 1 p.p.s.a. oraz takie samo pojęcie występujące w art.28 k.p.a. nie są ze sobą tożsame.

Na gruncie p.p.s.a. pojęcie to musi być z natury rzeczy bardziej pojemne, bo trzeba odnieść się zarówno do interesu prawnego, który występuje w art. 28 k.p.a., jak również do interesu prawnego lub uprawnienia naruszonego np. uchwałą organu jednostki samorządu terytorialnego. Jeżeli jednak sąd administracyjny staje wobec konieczności oceny interesu prawnego skarżącego w sprawie dotyczącej oceny legalności aktu wydanego na podstawie przepisów k.p.a., to właśnie to węższe pojęcie (wyznaczone treścią art.28 k.p.a.) będzie podstawą oceny legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Interes prawny musi wynikać z konkretnego przepisu prawa, który odnosi się do uprawnień lub obowiązku danego podmiotu. Oznacza to, iż skarżący musi mieć do złożenia skargi interes prawny, który jest rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżoną decyzją (wyrok NSA z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2241/98, publ. LEX nr 47248).

Interes prawny, w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. ma więc charakter materialnoprawny. Jest on bowiem oparty na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć konkretna norma prawna przewidująca, w odniesieniu do określonego podmiotu i w określonym stanie faktycznym, możliwość wydania określonej decyzji czy też podjęcia określonej czynności.

Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Interes faktyczny nie tworzy dla danej osoby legitymacji procesowej.

Stronami postępowania o zwrot nieruchomości, a więc podmiotami posiadającymi interes prawny, jest jej poprzedni właściciel lub jego następcy prawni, aktualny właściciel nieruchomości, a także osoby, które wykażą, że przysługuje im tytuł prawnorzeczowy do tej nieruchomości. (wyrok NSA z dnia 13 marca 2001 r., sygn. akt I SA 2313/99, publ. LEX nr 78955).

Kryteriów tych nie spełnia skarżący, któremu do nieruchomości nabytej w wyniku wywłaszczenia przez Skarb Państwa przysługuje nie tytuł prawnorzeczowy, a wyłącznie tytuł oparty na prawie obligacyjnym (umowa dzierżawy z dnia 14 kwietnia 1996 r.).

Pozostawanie stroną stosunku zobowiązaniowego, którego przedmiotem jest nieruchomość, nie czyni z niej strony w postępowaniu dotyczącym zwrotu tej nieruchomości poprzednim właścicielom (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 października 2004 r., sygn. akt I SA 1440/03, publ. LEX nr 160749).

Z punktu widzenia oceny interesu prawnego skarżącego przez Sąd nie ma znaczenia fakt, iż w postępowaniu administracyjnym skarżącego wadliwie traktowano jako stronę.

Ostateczna decyzja administracyjna - przez sam fakt jej doręczenia określonej osobie - nie kreuje samoistnie interesu prawnego jej adresata (wyrok NSA z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 357/05, publ. LEX nr 194900).

O istnieniu legitymacji do wniesienia skargi decyduje zarzut naruszenia interesu prawnego skarżącego, a nie interes prawny, którego istotę stanowi żądanie oceny przez sąd zgodności zaskarżonego aktu z obiektywnym stanem prawnym. Interes prawny we wniesieniu skargi winien być rozumiany jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków autora skargi a zaskarżonym aktem, który powinien być doprowadzony do stanu zgodności z obiektywnym porządkiem prawnym.

Konkludując, należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie skarżący niewątpliwie legitymuje się interesem faktycznym (tj. zrozumiałą chęcią ochrony swoich praw dzierżawcy wywłaszczonej nieruchomości), który jednakże nie jest tożsamy ze wskazanym w art.50§1 p.p.s.a. interesem prawnym (interes taki ma Skarb Państwa, jako aktualny właściciel nieruchomości, który jako wydzierżawiający może pośrednio chronić interesy skarżącego).

Z tej racji uznać należy, iż skarżący nie posiada legitymacji skargowej w sprawie, stąd jego skargę należało oddalić bez dokonywania kontroli legalności zaskarżonej decyzji Ministra Budownictwa.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.