Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 201/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 77,107
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mariola Kowalska, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2017 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] na rzecz skarżącej I. C. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.), art. 235¹ i art. 235² ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 1666) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) po rozpatrzeniu odwołania Pani I. C., od decyzji Nr [...] z dnia [...].08.2016 r., Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m[...] o braku podstaw do stwierdzenia u Pani I. C. choroby zawodowej: choroby układu wzrokowego wywołane czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi - zaćmy wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego, wymienionej w poz. 25.5 wykazu chorób zawodowych – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy wskazując, że w dniu [...].01.2015 r. do siedziby Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m[...], [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...], przesłał "Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej" z dnia [...].01.2015 r., zwracając się jednocześnie o przeprowadzenie oceny narażenia zawodowego Pani I. C..

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m[...] pismem z dnia [...].01.2015 r., znak: [...], zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u Pani I. C..

W toku dalszego postępowania, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m. [...] dokonał oceny narażenia zawodowego Pani I. C. w zakładach pracy, w których ww. była zatrudniona, a następnie pismem z dnia [...].03.2015 r. przesłał formularze "kart oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej" do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...].

W dniu [...].11.2015 r. jednostka orzecznicza I stopnia wydała orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u Pani I. C. choroby zawodowej: zaćmy wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego pochodzenia zawodowego.

Na wniosek Pani I. C. w dniach [...].03.2016 r. ww. została ponownie przebadana przez jednostkę orzeczniczą II stopnia Instytut Medycyny Pracy w [...]. Powyższa jednostka orzecznicza wydała orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...].03.2016 r. o braku podstaw do rozpoznania u Pani I. C. choroby zawodowej: zaćmy wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego.

W toku dalszego postepowania Pani I. C. oświadczyła, że w dotychczas zebranej dokumentacji brak było istotnych informacji od pracodawcy Centrum Leczniczo Rehabilitacyjnego i Medycyny Pracy [...] Sp. z o.o. o narażeniu pacjentki w trakcie jej pracy do 2000 r. (protokół z dnia [...].05.2016 r.).

W związku z powyższym, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m[...] przeprowadził postępowanie wyjaśniające z udziałem świadków: Pani M. M. S. i Pani D. T.-G. - pracowników Centrum Leczniczo Rehabilitacyjnego i Medycyny Pracy [...] Sp. z o.o. (protokoły z dnia [...].05.2016 i [...].05.2016 r.).

Na podstawie zebranych informacji, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m[...] pismem z dnia [...].06.2016 r. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w [...] o dodatkową opinię lub ewentualną zmianę treści orzeczenia lekarskiego.

Instytut Medycyny Pracy w [...] udzielił odpowiedzi pismem z dnia [...].06.2016 r., w którym podtrzymał stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...].03.2016 r.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...].03.2016 r. Instytutu Medycyny Pracy w [...] oraz dokonanej oceny narażenia zawodowego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m[...] wydał decyzję Nr [...] z dnia [...].08.2016 r. o braku podstaw do stwierdzenia u Pani I. C. choroby zawodowej: choroby układu wzrokowego wywołane czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi - zaćmy wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła I. C..

Przedmiotowej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:

1. art. 7 i 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego:

- polegające na oparciu przedmiotowej decyzji o opinię Instytutu Medycyny Pracy w [...], nieuwzględniającej istotnych okoliczności sprawy opisanych w zeznaniach świadków, a wskazanych w piśmie organu I instancji do Instytutu z dnia [...].06.2016 r., w konsekwencji nie wystąpienie ponownie przez organ I instancji do Instytutu o ustosunkowanie się do nowych danych przekazanych ww. Instytutowi przez organ I instancji;

- poprzez pominięcie w wydanej decyzji organu I instancji okoliczności podnoszonych przez Panią I. C., dotyczących warunków w jakich wykonywała swoją pracę, tj. z racji braku ścian odgradzających w pomieszczeniach, nieszczelności parawanów, naświetlanie przez pozostałe lampy z innych kątów, brak specjalistycznych osłon osobistych, była ona poddawana skumulowanemu efektowi oddziaływania promieniowania lamp, czego organ I instancji ani Instytut Medycyny Pracy w [...] nie wzięły pod uwagę;

- poprzez nie zgromadzenie dokumentacji dotyczącej pomiarów urządzeń obsługiwanych przez Panią I. C. z lat 1991-2000, które jak wskazał Instytut Medycyny Pracy w [...] w Karcie Informacyjnej Leczenia Klinicznego pacjentki z dnia [...].03.2016 r., były latami największego narażenia i pomimo takiego stwierdzenia wydał opinię bez posiadania takich pomiarów;

- polegające na oparciu rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji o orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...].03.2016 r. Instytutu Medycyny Pracy w [...] zawierające istotne braki merytoryczne, gdyż pomimo stwierdzenia, że "obraz kliniczny zmian patologicznych w soczewkach obu oczu może odpowiadać skutkom narażenia zawodowego na promieniowanie podczerwone oraz nadfioletowe", nie wskazał czy pomiędzy schorzeniem Pani I. C. a narażeniem zawodowym występuje chociażby wysokie prawdopodobieństwo.

2. art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji, tj. nie wskazanie przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej pewnym dowodom zgromadzonym w sprawie.

3. § 8 ust. 2 w związku z § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez błędne uznanie, że materiał dowodowy zgormadzony w sprawie, a w tym uzupełniona opinia Instytutu Medycyny Pracy w [...], jest wystarczający do braku stwierdzenia choroby zawodowej u Pani I. C..

4. art. 235¹ Kodeksu pracy, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu (powtarzając według Skarżącego błędną tezę Instytutu Medycyny Pracy w [...]), że do uznania schorzenia za chorobę zawodową konieczne było wykazanie narażenia w okresie pracy na ponadnormatywne oddziaływania promieniowania optycznego.

W związku z powyższym odwołaniem, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] w dniu [...].09.2016 r. wystosował pismo do Instytutu Medycyny Pracy w [...] z prośbą o konsultację czy zarzuty pełnomocnika Pani I. C. mogą mieć wpływ na zmianę stanowiska zawartego w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...].03.2016 r.

Jednostka orzecznicza II stopnia udzieliła odpowiedzi w piśmie z dnia [...].10.2016 r., w którym podtrzymała w całości swoje dotychczasowe stanowisko.

W dniu [...].10.2016 r. do siedziby Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...] wpłynęło pismo radcy prawnego Pana P. D. z dnia [...].10.2016 r., dotyczące odpowiedzi Instytutu Medycyny Pracy w [...] z dnia [...].10.2016 r., według którego uzasadnione jest ponowne zwrócenie się przez organ II instancji do ww. Instytutu o sporządzenie prawidłowej odpowiedzi odnoszącej się do pytań zawartych w piśmie z dnia [...].09.2016 r. i zarzutów w odwołaniu strony skarżącej z dnia [...].08.2016 r.

Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym organ II instancji wskazał na wstępie, iż zgodnie z art. 235¹ Kodeksu Pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zatem, do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione dwie przesłanki: rozpoznana choroba musi być wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych oraz lekarze orzecznicy po zapoznaniu się z oceną narażenia zawodowego potwierdzą, że ma ona związek z wykonywaną pracą.

W oparciu o § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, lekarz właściwy do orzekania w sprawie chorób zawodowych wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Organ odwoławczy przywołał orzecznictwo sądowe wskazujące na to, że orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia, w rozpatrywanym przypadku Pani I. C., kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich.

Sprawa podejrzenia choroby zawodowej u Pani I. C. była dwukrotnie rozpatrywana przez uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych jednostki orzecznicze, tj.: [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...] i Instytut Medycyny Pracy w [...], które przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi. Powyższe jednostki orzecznicze I i II stopnia, w oparciu o przeprowadzone badania, a także po analizie oceny narażenia zawodowego, nie znalazły podstaw do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego u pacjentki schorzenia. W związku z powyższym wydały orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W analizowanym przypadku obydwie jednostki orzecznicze, nie negując występującej u Pani I. C. zaćmy, zgodnie stwierdziły brak powiązania rozpoznanego schorzenia z pracą zawodową, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, co jak wskazano powyżej jest warunkiem koniecznym do uznania zawodowej etiologii schorzenia.

Z ustaleń dokonanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m[...] dotyczących przebiegu pracy Pani I. C. wynika, że była zatrudniona w:

- Hucie [...], ul. [...], [...] (następca prawny [...]Sp. z o.o ), w okresie [...].09.1986-[...].08.1991 r. na stanowisku: fizjoterapeuta;

- Centrum Leczniczo Rehabilitacyjnym i Medycyny Pracy [...] Sp. z o.o., ul. [...], [...], w okresie [...].09.1991-[...].11.2014 r. na stanowisku: technik fizjoterapii, starszy fizjoterapeuta.

W dokumentacji sprawy znajdują się informacje odnośnie warunków i rodzaju wykonywanych czynności podczas pracy zawodowej, co jest zgodne z § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Dokumentacja zgromadzona w sprawie świadczy o szczegółowej analizie narażenia zawodowego Pani I. C.. Z dokonanych ocen narażenia zawodowego wynika, że w ww. zakładach czynności zawodowe Pani I. C., związane m.in. z obsługą lamp do światłolecznictwa, nie mogły bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem spowodować skutków zdrowotnych uzasadniających postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej, co potwierdziły w uzasadnieniu orzeczeń lekarskich jednostki orzecznicze I i II stopnia, którym znane były ustalenia dokonane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m[...].

Jak wynika z orzeczenia lekarskiego [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...], w oparciu o dane z wywiadu chorobowego, dochodzenia epidemiologicznego, analizę udostępnionej dokumentacji medycznej, badanie przedmiotowe, cyt.: "(...) brak potwierdzenia w dochodzeniu epidemiologicznym istotnego zawodowego narażenia na promieniowanie podczerwone i długofalowe nadfioletowe nie znaleziono podstaw do rozpoznania u Pani I. C. zawodowej etiologii zaćmy oka prawego ".

Podobne stanowisko zajął Instytut Medycyny Pracy w [...], stwierdzając w uzasadnieniu wydanego orzeczenia lekarskiego, że w oparciu o wywiad zebrany od pacjentki, kartę oceny narażenia zawodowego, analizę dokumentacji medycznej i przeprowadzone badania okulistyczne, cyt.: "(...) brak potwierdzenia istotnego narażenia zawodowego uniemożliwia rozpoznanie zawodowej etiologii zaćmy wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego (...)".

W niniejszym postępowaniu, jak wykazano powyżej, jednostki orzecznicze nie potwierdziły bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że rozpoznana u Pani I. C. choroba narządu wzroku, ma związek z wykonywaną pracą.

Podkreślono, iż przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, Pani I. C. zgłaszała zastrzeżenia do oceny narażenia zawodowego dotyczące okresu zatrudnienia od 1991-2000 r. (protokół z dnia 05.05.2016 r.), wobec czego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające z udziałem świadków, tj. Panią M. M. S. i D. T.-G. (protokoły z dnia [...].05.2016 r. i [...].05.2016 r.). Zebrane szczegółowe informacje dotyczące warunków wykonywania obowiązków zawodowych przez Panią I. C. we wspomnianym okresie, zostały przesłane do Instytutu Medycyny pracy w [...] pismem z dnia [...].06.2016 r., który w odpowiedzi z dnia [...].06.2016 r. zawarł, iż nie znalazł podstaw do zmiany swojego stanowiska ujętego w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...].03.2016 r., wyjaśniając jednocześnie, że potwierdzenie istotności narażenia zawodowego na stanowisku pracy - przekroczenie normatywów higienicznych dla promieniowania podczerwonego i nadfioletowego, jest decydujące o podstawie do rozpoznania choroby zawodowej.

Według akt sprawy, były pracodawca Pani I. C. (Centrum Leczniczo Rehabilitacyjne i Medycyny Pracy [...] Sp. z o.o. w [...]) co prawda nie wykonywał pomiarów natężenia napromieniowania promieniowaniem podczerwonym i nadfioletowym w okresie 1991-2000, uznanym za okres największego narażenia ww., jednakże wyniki pomiarów wykonanych w 2003 r., ujęte w ocenie narażenie zawodowego, wykazały, iż na badanych stanowiskach nie stwierdzono przekroczeń NDN, a zmierzone wartości wskazywały na małe ryzyko zawodowe związane z zagrożeniem promieniowaniem IR jak i UV ("Ocena zagrożenia promieniowaniem podczerwonym i nadfioletowym na stanowisku obsługi lamp do światłolecznictwa w Zakładzie Rehabilitacji [...] w [...]" nr [...]).

W związku z odwołaniem pełnomocnika Pani I. C. z dnia [...].08.2016 r. i zawartymi w nim zarzutami, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], zgodnie § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, w dniu 26.09.2016 r. wystosował pismo do Instytutu Medycyny Pracy w [...] z prośbą o dodatkowe uzasadnienie orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...].03.2016 r., załączając ww. odwołanie pełnomocnika, pismo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m[...] z dnia [...].06.2016 r. oraz protokoły zeznań świadków z dnia [...].05.2016 r. i [...].05.2016 r. Zatem jednostce orzeczniczej II stopnia znane były informacje dotyczące warunków w jakich pracowała Pani I. C. w okresie największego narażenia zawodowego, wskazane przez samą zainteresowaną jak i Jej świadków.

Instytut Medycyny Pracy w [...] udzielił odpowiedzi w piśmie z dnia [...].10.2016 r., w którym podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko.

Według orzeczenia lekarskiego nr [...], obraz kliniczny zmian patologicznych w soczewkach obu oczu u Pani I. C. może odpowiadać skutkom narażenia zawodowego na promieniowanie podczerwone oraz nadfioletowe, jednakże Instytut w powyższym piśmie wyjaśnił, że cyt.: "z definicji choroby zawodowej jednoznacznie wynika, iż samo "istnienie prawdopodobieństwa" nie jest wystarczające do rozpoznania choroby zawodowej, a związek choroby z warunkami pracy (narażeniem zawodowym) musi być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Zatem rozpoznanie zaćmy wywołanej promieniowaniem podczerwonym i długofalowym nadfioletowym jako choroby zawodowej wymaga stwierdzenia, że narażenie zawodowe na w/w promieniowanie było dominującym czynnikiem w jej powstaniu. Brak pomiarów promieniowania z lat 1991-2000 oraz brak przekroczeń dopuszczalnych dawek norm promieniowania w późniejszym okresie pracy zawodowej (wyniki z pomiarów przeprowadzonych w 2003 r.) nie daje podstaw do stwierdzenia, że w/w promieniowanie było czynnikiem sprawczym rozpatrywanej choroby. Wiek, w którym wystąpiły pierwsze objawy choroby u badanej nie odbiega od wieku, w którym zaćma rozpoczyna się w populacji ogólnej".

Organ odwoławczy podkreślił, że lekarze orzecznicy, jako specjaliści medycyny pracy, posiadają wiedzę i kompetencje do oceny wpływu warunków pracy na zaistniałe schorzenie, a przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] nie podważa prawa Pani I. C. do wyrażania subiektywnych opinii dotyczących przyczyn powstania choroby. Odczucie Skarżącej, że choroba powstała podczas długoletniego wykonywania pracy zawodowej, nie może jednak stanowić podstawy do zakwestionowania rozstrzygnięć zawartych w orzeczeniach lekarskich, wydanych przez jednostki orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych. Podkreślić trzeba, że lekarz orzecznik, wydając orzeczenie lekarskie kieruje się sztuką medyczną, uwzględnia całość doniesień naukowych i wydaje bezstronne orzeczenie, gdyż nie kieruje nim żaden interes co do rozstrzygnięcia (w odróżnieniu od osoby zainteresowanej, która nie zawsze posiada wiedzę specjalistyczną).

Odnosząc się do stanowiska strony skarżącej z dnia [...].10.2016 r., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] stwierdził, że odpowiedzi zawarte w pismach Instytutu Medycyny Pracy w [...] z dnia [...].06.2016 r. i [...].10.2016 r. są wystarczające i nie ma konieczności ponownego zadawania tych samych pytań po raz wtóry, bowiem jednostka orzecznicza II stopnia znała wszystkie ustalenia poczynione przez organ I instancji i wzięła pod uwagę wieloletnie, niekwestionowane narażenie zawodowe Pani I. C., obejmujące lata 1986-2014.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] stwierdził, iż jest bezzasadny.

Organ II instancji wskazał, że decyzja Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m[...] z dnia [...].08.2016 r., została wydana zgodnie z § 3 pkt 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r., poz. 1379), w którym określono wzór formularza, dotyczącego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. W formularzu tym zawarto podstawy prawne, o które organ I instancji opiera się przy wydawaniu decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej oraz wzór uzasadnienia decyzji. We wspomnianym formularzu nie ma wymogu szczegółowego odniesienia się organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej wydającego decyzję do wszystkich dowodów i dokumentów zebranych w czasie toczącego się postępowania.

W uzasadnieniu decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m[...] wskazano prawidłowo, iż została wydana na podstawie ostatecznego orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...].03.2016 r. Instytutu Medycyny Pracy w [...], dokonanej oceny narażenia zawodowego Pani I. C. i po rozpatrzeniu stanowiska Skarżącej kwestionującego ww. ocenę narażenia zawodowego z okresu 1991-2000.

Reasumując, w ocenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] odwołanie radcy prawnego Pana P. D. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] Nr [...] z dnia [...].08.2016 r.,, nie zasługuje na uwzględnienie.

Skargę na tę decyzję złożyła I. C..

Zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] zarzuciła:

a) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 77 § 1 oraz 80 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako "k.p.a.") poprzez niedokonanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez oparcie się na nie w pełni uzasadnionej I nie biorącej pod uwagę wszelkich istotnych okoliczności sprawy opinii medycznych pomijających istniejące wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, w tym brak podjęcia działań mających na celu wyjaśnieni wszelkich nieścisłości oraz braków tychże opinii;

b) naruszenie przepisów postępowanie mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej w szczególności brak podania przyczyn odmowy wzięcia pod uwagę okoliczności faktycznych podnoszonych przez Skarżącą w toku postępowania;

W oparciu o zarzuty wskazane wyżej wnosiła o:

- na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości;

- o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych na rzecz Skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył do następuje:

Wojewódzki Sąd administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jednakże nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są słuszne.

Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji podstawę prawną rozstrzygnięcia organu stanowiło rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. - w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869),

Definicję legalną choroby zawodowej zawiera obecnie art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.), dodany mocą art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. (Dz. U.09.99.825) zmieniającej ww. ustawę z dniem 3 lipca 2009 r. Zgodnie z treścią tego przepisu za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Nie traci zatem na aktualności orzecznictwo wydane na gruncie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. - w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r., zgodnie z którym definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy (tak m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 r., III RN 36/98, publ. OSNP 1999/6/192 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 1998 r., I SA 786/98, LEX nr 45.835).

Nadto, w orzecznictwie utrwalony był pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim (m.in. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r., OPS 3/02, ONSA 2003/1/4), również w pełni aktualny na gruncie nowego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych regulującego tę samą materię normatywną.

Powyższe nie zmienia jednak zasadniczej kwestii, iż orzeczenia w sprawach chorób zawodowych wydają właściwe organy administracji publicznej, które zobowiązane są do stosowania przepisów procedury administracyjnej ze wszystkimi tego konsekwencjami chyba, że ww. rozporządzenie zawiera regulacje odmienne. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że w świetle § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Innymi słowy postępowanie mające na celu stwierdzenie choroby zawodowej (lub braku podstaw do jej stwierdzenia) winno być przeprowadzone z poszanowaniem zasad określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Jedną z naczelnych zasad tego postępowania jest zasada prawdy obiektywnej, która została wyrażona w art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. wskazująca na obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Jednocześnie art. 80 k.p.a. wskazuje, że organ administracji ocenia czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem ww. zasad postępowania.

I tak niekwestionowany w niniejszej sprawie jest fakt, że u Skarżącej stwierdzono zaćmę oka lewego i oka prawego. Organ ocenił jednak, że choroba ta nie została wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego podczas wykonywania przez Skarżącą pracy.

Podkreślić w tym miejscu należy lekarz orzecznik II instancji wskazał, iż "obraz kliniczny zmian patologicznych w soczewkach obu oczu może odpowiadać skutkom narażenia zawodowego na promieniowanie podczerwone oraz nadfioletowe". Stwierdzenie takie oznacza, że charakter zmian chorobowych rozpoznanych u skarżącej, co do zasady wskazuje na prawdopodobieństwo powstania ich w związku z wykonywana pracą.

Lekarze orzecznicy a w ślad za nimi organy obu instancji uznały jednak, że "istnienie prawdopodobieństwa" nie jest wystarczające do rozpoznania choroby zawodowej, a związek choroby z warunkami pracy (narażeniem zawodowym) musi być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Zatem rozpoznanie zaćmy wywołanej promieniowaniem podczerwonym i długofalowym nadfioletowym jako choroby zawodowej wymaga stwierdzenia, że narażenie zawodowe na w/w promieniowanie było dominującym czynnikiem w jej powstaniu. Brak pomiarów promieniowania z lat 1991-2000 oraz brak przekroczeń dopuszczalnych dawek norm promieniowania w późniejszym okresie pracy zawodowej (wyniki z pomiarów przeprowadzonych w 2003 r.) nie daje podstaw do stwierdzenia, że w/w promieniowanie było czynnikiem sprawczym rozpatrywanej choroby.

Upraszczając nieco ten pogląd można przyjąć, że powodem odmowy uznania choroby zawodowej było stwierdzenie braku przekroczeń dopuszczalnych dawek norm promieniowania w roku 2003 oraz brak pomiarów promieniowania w innych latach. Przy czym ustala się, że narażenie Skarżącej na promieniowanie w latach 1991-2000 było największe.

W świetle powyższej argumentacji wskazać należy, że w każdej sprawie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są zobowiązane do zbadania warunków wykonywania pracy przez osobę, u której podejrzewa się chorobę zawodową, przez cały okres jej zatrudnienia pod kątem ustalenia, w których zakładach pracy występował tzw. czynnik narażenia zawodowego - czy to związany ze sposobem wykonywania pracy, czy też określony czynnik szkodliwy dla zdrowia występującego w środowisku pracy. Istotą sprawy w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest bowiem potwierdzenie, że określone schorzenie kwalifikowane jako choroba zawodowa ma swoje źródło w środowisku pracy. W tym celu niezbędne jest objęcie postępowaniem pełnego okresu zatrudnienia.

Podkreślić należy, że dla stwierdzenia narażenia zawodowego nie jest wymagane przekroczenie najwyższych dopuszczalnych stężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, lecz stwierdzenie istnienia tych czynników w środowisku pracy. Niezależnie od wielkości tych stężeń, w konkretnym przypadku o powstaniu choroby zawodowej decydować może osobnicza wrażliwość na działanie tego narażenia, o czym ostatecznie rozstrzyga lekarz orzecznik. Wskazać jednocześnie należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych został wyrażony pogląd, że występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą (zob. wyroki NSA z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1039/06, oraz z dnia 7 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 388/06, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest to domniemanie zwykłe wzruszalne, które nie wyłącza wykazania, że pomimo pracy w warunkach narażających na chorobę, jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z zatrudnieniem.

Mając na uwadze powyższe uwagi stwierdzić należy, że błędne jest stanowisko organów wskazujące na brak przekroczeń dopuszczalnych norm promieniowania jako powód odmowy uznania, iż zaćma stwierdzona u Skarżącej powstała w wyniku działania promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego w miejscu pracy.

Poza tym nie może budzić wątpliwości fakt, iż Skarżąca przez cały ustalony przez organy okres była narażona na działanie ww. promieniowania.

W tej sytuacji istnieje niewątpliwe domniemanie, że zaćma stwierdzona u Skarżącej powstała w wyniku działania promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego w miejscu pracy.

Dalej należy podkreślić, że badanie przekroczeń dokonane w 2003 r obejmowało jedynie trzy urządzenia emitując promieniowanie. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca wykonywała pracę obsługując sześć lamp (karta oceny).

Nadto Skarżąca obsługiwała jeszcze inne urządzenia, które weszły do użytku po roku 2003. Podkreślić też należy, iż Skarżąca przedstawiła dowody na to, że w okresie wcześniejszym praca była wykonywana w warunkach kumulacji promieniowania, w związku z warunkami panującymi w pomieszczeniu, w którym wykonywała pracę (ust. o rganu I inst.).

W tej sytuacji przyjęcie, iż tylko stosowne i cykliczne badania stwierdzające przekroczenie dopuszczalnych norm promieniowania daje podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej, spowodowało by, że niezawiniony przez pracownika i pozostający bez jego wpływu brak systematycznych badań promieniowania, obciążał by bezpodstawnie pracownika.

Wobec tego organy oceniając przesłanki wystąpienia choroby zawodowej winny wziąć pod uwagę poza wynikami badań dotyczących promieniowania również inne okoliczności, w szczególności warunki pracy Skarżącej, możliwość kumulacji promieniowania, jakość i charakterystykę urządzeń działających w miejscu pracy a także czas narażenia Skarżącej na promieniowanie.

Podzielając zatem, co do zasady, pogląd, że organy są związane treścią orzeczenia lekarskiego niemniej jednak to związanie nie ma charakteru bezwzględnego. Inspektor sanitarny jest bowiem bezwzględnie związany orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznania choroby zawodowej, polegającej na diagnozie, że dane schorzenie znajduje się (bądź nie) w wykazie chorób zawodowych (vide: uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r., ONSA 2003/1, poz. 4). Natomiast ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez lekarza orzecznika nie wiąże organu i może być dokonana samodzielnie przez organ wydający decyzję do czego upoważnia go § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia (podobnie w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 602/09, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Powtórzenie oceny zawartej w orzeczeniu lekarskim nie stanowi o wypełnieniu obowiązku przewidzianego również w art. 80 k.p.a. Przepis ten przewiduje, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Orzeczenie lekarskie jest tylko jednym z dowodów, który powinien zostać oceniony w tym postępowaniu zgodnie z regułami postępowania przewidzianymi w szczególności w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Tymczasem z motywów obu decyzji wynika, że organy odstąpiły od dokonania samodzielnych ustaleń uznając, że nierozpoznanie choroby stanowi ku temu formalną przesłankę. Jest to pogląd nieuprawniony w sytuacji, gdy placówki medyczne w istocie rozpoznały schorzenie wymienione w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, a jedynie nie uznały uprawdopodobnienia związku przyczynowo-skutkowego między tym schorzeniem a warunkami pracy Skarżącej. Zauważyć należy przy tym, że organy wyraźnie wskazały, iż nie kwestionują istnienia narażenia Skarżącej na szkodliwe promieniowanie, jak też możliwości spowodowania tym promieniowaniem zaćmy.

Jednocześnie podkreślić należy, że obie instancje medyczne nie uprawdopodobniły w żadnym stopniu innej przyczyny powstania u Skarżącej przedmiotowej choroby. Organy inspekcji sanitarnej nie mają co prawda obowiązku dokonywać ustaleń w zakresie pozazawodowych przyczyn choroby, niemniej jednak w realiach niniejszej sprawy wykluczenie etiologii zawodowej schorzenia nastąpić może jedynie wówczas, gdy rozpoznana zostanie pozazawodowa przyczyna choroby, bądź wykazane zostanie w sposób niebudzący wątpliwości, że wykonywana praca nie mogła wywołać stwierdzonej u Skarżącej choroby (vide: wyrok NSA z dnia 11 września 2007 r., sygn. Akt II OSK 740/07, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wyjaśnienie sprawy w tym zakresie musi nastąpić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ sanitarny, gdyż materiał dotychczasowego postępowania administracyjnego nie pozwala na potwierdzenie prawidłowości merytorycznego rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji.

Reasumując - w ocenie Sądu zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana co najmniej przedwczesne to jest bez należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy a zatem z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazaną wyżej ocenę prawną. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.