Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1189/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 , art. 84 § 1, art. 107 § 1, art. 107 § 3, art. 136
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 141 § 4, art. 174 pkt 1 i 2, art. 193
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 116 ust. 3, art. 140 ust. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 1290
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (t.j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 grudnia 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 448/20 w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zwany dalej "Sądem I instancji", wyrokiem z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 448/20, oddalił skargę H. K., zwanego dalej "skarżącym", na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, zwanego dalej "organem", z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez koncesji.

Skarżący złożył skargę kasacyjną od wyroku zaskarżając go w całości. Zarzuty skargi kasacyjnej oparto na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowym postępowaniu doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie i błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, skutkiem czego było dokonanie ustalenia stanu faktycznego niezgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy, jakoby skarżący w okresie od 2016 r. do dnia [...] maja 2019 r. wydobywał kopalinę w postaci piasku z działek o nr [...], [...], podczas gdy nawet w tym okresie nie był on jedynym właścicielem działki, a nadto jakoby ilość tej kopaliny wyniosła 4482,78 ton, gdy nie sposób ustalić na podstawie zebranego materiału dowodowego rozmiaru i ilości rzekomo wydobytej bez wymaganej koncesji kopaliny – co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania przedmiotowej sprawy do ponownego rozpoznania;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w przedmiotowym postępowaniu doszło do naruszenia art. 84 § 1 K.p.a. w związku z art. 7 K.p.a. – poprzez poczynienie ustaleń faktycznych w przedmiocie rozmiaru i ilości rzekomo wydobytej bez wymaganej koncesji kopaliny wyłącznie w oparciu o "rozpoznanie w terenie" i obliczenia przeprowadzone przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego w dniu [...] maja 2019 r. – to jest przed formalnym wszczęciem postępowania administracyjnego i sporządzoną następczo na jej podstawie dokumentację ustalającą ilość kopaliny, w sytuacji gdy jakkolwiek ustalenie wskazanych okoliczności niewątpliwie wymagało posiadania wiedzy specjalistycznej, co uzasadniało powołanie biegłego w celu wydania opinii w przedmiotowej sprawie – co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowym postępowaniu doszło do naruszenia art. 77, 75,78, 79, 80 oraz 84 K.p.a. – poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy i pojawiających się rozbieżności i wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, a tym samym błędne ustalenie w przedmiocie rozmiaru i ilości rzekomo wydobytej bez wymaganej koncesji kopaliny, w oparciu o rozpoznanie w terenie i obliczenia przeprowadzone przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego w dniu [...] maja 2019 r., tj. przed formalnym wszczęciem postępowania administracyjnego i sporządzoną następczo na ich podstawie dokumentacją ustalająca ilość kopaliny – co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania przedmiotowej sprawy do ponownego rozpoznania;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowym postępowaniu doszło do naruszenia art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a. – poprzez zaniechanie ustalenia danych osobowych poprzednich właścicieli wyżej wymienionych działek, co za tym idzie – zaniechanie prowadzenia dowodu z przesłuchania tych podmiotów, pomimo iż czynność taka posiada merytoryczną doniosłość dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a to wobec możliwości weryfikacji uzyskanych od skarżącego informacji, że odkąd jest właścicielem działki to nie prowadził na niej działalności wydobywczej – co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania;

5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowym postępowaniu doszło do naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 78 § 1 K.p.a. w związku z art. 136 § 1 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącego zawartych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, skutkiem czego było niezebranie wystarczającego materiału dowodowego i nie ustalenie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy – co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania przedmiotowej sprawy do ponownego rozpoznania;

6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowym postępowaniu doszło do naruszenia art. 61 § 1 K.p.a. i art. 61 § 4 K.p.a. – poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego poza postępowaniem administracyjnym, co objawiło się tym, iż organ pierwszej instancji przeprowadził obliczenia stanowiące podstawę dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji, tj. dowodu stanowiącego podstawę do nałożenia na skarżącego opłaty podwyższonej za prowadzenie wydobycia bez koncesji w dniu [...] maja 2019 r. – to jest jeszcze przed formalnym wszczęciem postępowania administracyjnego – co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania przedmiotowej sprawy do ponownego rozpoznania;

7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowym postępowaniu doszło do naruszenia art. 107 § 1 pkt 2 K.p.a. – poprzez nie wpisanie dokładnej daty wydania decyzji administracyjnej przez organ drugiej instancji, będącej niezbędnym elementem takiej decyzji, co powoduje, że decyzja ta jest wadliwa i nie zawiera koniecznych elementów, wymienionych enumeratywnie w art. 107 § 1 K.p.a. – co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania przedmiotowej sprawy do ponownego rozpoznania;

8. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowym postępowaniu doszło do naruszenia art. 107 § 1 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. – poprzez błędne zamieszczenie w sentencji zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji informacji, w jakim terminie oraz w jaki sposób należy wnieść opłatę podwyższoną, podczas gdy zapłata tej opłaty jest czynnością materialno-techniczną i w związku z tym informacje o terminie i sposobie jej zapłaty nie mogą zostać zawarte w części dyspozytywnej decyzji, lecz w jej uzasadnieniu, co powoduje, że sentencja zaskarżonej decyzji zawiera elementy, których nie przewiduje art. 107 § 1 K.p.a. - co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania przedmiotowej sprawy do ponownego rozpoznania;

9. art. 133 § 1 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a., polegającym na nierozpoznaniu wszystkich zarzutów oraz braku jakiegokolwiek odniesienia się w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku przez WSA do zarzutów skarżącego w zakresie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 107 § 1 pkt 2 K.p.a. - poprzez nie wpisanie dokładnej daty wydania decyzji administracyjnej przez organ drugiej instancji oraz art. 107 § 1 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. - poprzez błędne zamieszczenie w sentencji zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji informacji, w jakim terminie oraz w jaki sposób należy wnieść opłatę podwyższoną, podczas gdy zapłata tej opłaty jest czynnością materialno-techniczną;

W oparciu o postawione zarzuty skarżący kasacyjnie sformułował wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarga kasacyjna zawiera również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a.

Dodatkowo skarżący kasacyjnie wniósł o rozważenie przez Naczelny Sąd Administracyjny skierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego co do zgodności art. 140 ust. 3 pkt 3 P.g.g. z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności w zakresie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny.

Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 P.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej.

Jak wynika z art. 193 P.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 P.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) P.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.

Stosownie do treści art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podniesione zarzuty są niezasadne.

Wskazany w ramach omawianego zarzutu wzorzec kontroli – przepis art. 7 K.p.a. – określa zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Z zasady tej wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Dopełniający tę regulację art. 77 § 1 K.p.a. nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przeprowadzenia w tym celu wszelkich niezbędnych dowodów. Zgodnie natomiast z art. 80 K.p.a. ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, dokonywana ma być na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Mając na uwadze powyższe zasady, stwierdzić należy, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organy obu instancji rozpatrzyły sprawę w sposób wszechstronny i wyczerpujący, na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i wydania decyzji. Ustalenia te zostały przez organ odwoławczy należycie rozważone, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, czemu organ dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. Na etapie postępowania odwoławczego nie było potrzeby prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, nie został zatem naruszony art. 136 K.p.a.

Godzi się przypomnieć, że na terenie działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...] położonych w miejscowości C., niezależnie od motywów jakimi kierował się odwołujący, będący jednocześnie właścicielem działki o numerze [...] i współwłaścicielem działki o numerze [...], doszło do odłączenia kopaliny od złoża, a zatem do jej wydobycia, co zostało jednoznacznie potwierdzone w zgromadzonym materiale dowodowym. Skarżący kasacyjnie podnosząc, że nie jest sprawcą tego wydobycia, tłumaczył się, iż na przedmiotowych działkach składował ziemię z inwestycji prowadzonej na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...], a następnie zdeponowany na działkach [...] i [...] materiał sukcesywnie przewoził z powrotem na działki o numerze [...] i [...]. Wskazał w trakcie przeprowadzonych w dniu [...] sierpnia 2019 r. oględzin przedmiotowych działek na "[...]", która jednakże, jak sam stwierdził, "wykonywała prace związane z przewożeniem materiału z działek [...] i [...] oraz wyrównywaniem terenu"; przyznał, że prace te były prowadzone na jego zlecenie. Współwłaścicielką wskazanych działek była żona skarżącego, jednak na skutek złożonych przez nią wyjaśnień organ umorzył wobec niej postępowanie administracyjne.

Niezasadny jest także zarzut zaniechania powołania biegłego celem ustalenia ilości oraz ciężaru wydobytej kopaliny. Zgodnie z art. 84 § 1 K.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza pozostawienie organowi swobody w korzystaniu z tego środka dowodowego. Granice korzystania z tej swobody są wyznaczone przez zasadę prawdy obiektywnej, bo z niej wypływa obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy administracyjnej. To czy w sprawie konieczne są wiadomości specjalne uzależnione jest od szeregu czynników, w tym w szczególności od okoliczności, z którymi mają się wiązać te wiadomości oraz tego czy ich wyjaśnienie przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne i nie jest możliwe bez posiadania wiadomości specjalnych w określonej dziedzinie nauki, techniki i.t.p., z którą wiąże się rozpatrywane zagadnienie. Organy nadzoru górniczego są organami wyspecjalizowanymi, gdzie czynności postępowania wyjaśniającego (rozpoznawczego) podejmują pracownicy posiadający niezbędne kwalifikacje. W rozpoznawanej sprawie rodzaj i jakość kopaliny określił pracownik Okręgowego Urzędu Górniczego w Gdańsku posiadający kwalifikacje do wykonywania czynności geologa górniczego (świadectwo Prezesa WUG), niezbędną wiedzę oraz doświadczenie zawodowe, które gwarantują fachowe i rzetelne ich wykonanie. W sposób jednoznaczny została również ustalona zarówno ilość, jak i ciężar wydobytego bez koncesji piasku. Pomiary, stanowiące podstawę obliczeń zostały wykonane przez pracownika Okręgowego Urzędu Górniczego w Gdańsku posiadającego kwalifikacje do wykonywania czynności mierniczego górniczego (świadectwo Prezesa WUG), zatem również przez podmiot posiadający wiedzę specjalistyczną oraz spełniający wymogi określone w art. 116 ust. 3 P.g.g. dla osób uprawnionych do sporządzania dokumentacji mierniczo-geologicznej.

Ponadto pomiary zostały przeprowadzone przy wykorzystaniu wysokiej dokładności odbiornika nawigacji satelitarnej. Obliczenie ilości kopaliny wydobytej bez koncesji wykonano bazując na specjalistycznym, licencjonowanym programie komputerowym do obliczeń geodezyjnych C-GEO, powszechnie stosowanym w obliczeniach geodezyjnych. Punkty pomiarowe zostały ustalone na obwiedni górnej krawędzi wyrobiska oraz na obrysie dolnej krawędzi wyrobiska. W programie komputerowym utworzono dwa modele terenu według stanu "przed eksploatacją" i "po eksploatacji". Różnica objętości tych dwóch modeli stanowiła objętość wydobytej kopaliny. Gęstość objętościową kopaliny ustalono na podstawie Polskiej Normy PN-81/B-03020, stosując jej najniższą możliwą do przyjęcia wartość, co jest działaniem na korzyść skarżącego. Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy administracji obu instancji oraz Sąd I instancji prawidłowo przyjęły, że odwołujący się wydobył 4482,78 ton piasku, co w konsekwencji pozwalało na zastosowanie przepisu prawa materialnego, to jest art. 140 ust. 1 P.g.g.

Niezasadne są również zarzuty naruszenia przepisów K.p.a. poprzez przeprowadzenie wizji na przedmiotowych działkach w dniu [...] maja 2019 r. bez powiadomienia strony i bezprawne dopuszczenie protokołów (notatek) z tych czynności jako ważnych dowodów w postępowaniu administracyjnym oraz niepodjęcia przez organ pierwszej instancji wszystkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z zapewnieniem stronie możliwości czynnego udziału w tych czynnościach.

Stwierdzenie popełnienia deliktu administracyjnego w postaci wydobycia kopaliny bez wymaganej koncesji nastąpiło w dniu [...] maja 2019 r. podczas wizji przeprowadzonej na opisanych wyżej działkach. Pierwsza taka wizja odbywa się zazwyczaj bez udziału potencjalnych stron postępowania. Organ pierwszej instancji wobec powzięcia informacji w zakresie nielegalnego wydobycia kopalin musi najpierw rozeznać, czy znajdują one uzasadnienie w stanie faktycznym i czy słusznym jest wszczęcie postępowania i określenie konkretnych stron tego postępowania. Istotnie, wizja w terenie miała miejsce przed wszczęciem postępowania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej wobec skarżącego; wszczęcie postępowania z urzędu nastąpiło w dniu [...] lipca 2019 r. Jednakże mimo to w trakcie tej wizji odwołujący pojawił się na przedmiotowych działkach. Następnie organ pierwszej instancji po wszczęciu postępowania przeprowadził w dniu [...] sierpnia 2019 r. oględziny tych działek, o czym skarżący został powiadomiony i dowód ten został przeprowadzony w jego obecności. Zaś dokumentacja ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji została sporządzona w dniu [...] listopada 2019 r.; [...] grudnia 2019 r.; odwołujący zapoznał się z zebranym materiałem dowodowym.

Skarżący nabył uprawnienia procesowe strony postępowania administracyjnego dopiero z chwilą doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu tego postępowania (tj. w dniu [...] lipca 2019 r.). Z tą chwilą rozpoczęło się postępowanie a skarżący uzyskał formalnie w nim status strony wraz ze wszystkimi uprawnieniami procesowymi. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że okoliczność, iż postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej zostało wszczęte w dniu [...] lipca 2019 r. nie wyklucza możliwości wykorzystania w tym postępowaniu (wprowadzenia do niego) materiału dowodowego pochodzącego sprzed tej daty, o ile strona następczo (po wszczęciu postępowania) miała zagwarantowaną możliwość zapoznania się z tym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do tego materiału dowodowego. W sytuacji, gdy w momencie stwierdzenia przez właściwy organ popełnienia (zaistnienia) deliktu administracyjnego jego sprawca jest jeszcze nieznany lub nieobecny, organ jedynie utrwala okoliczności faktyczne związane z tym deliktem, traktując to jako materiał dowodowy, który wprowadza następnie do postępowania z chwilą jego wszczęcia z urzędu. Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że organ spełnił powyższe wymagania procesowe, poprawnie wprowadził do postępowania materiał dowodowy pochodzący sprzed jego wszczęcia, informując o tym stronę i zapewniając jej możliwość czynnego udziału w dalszych czynnościach dowodowych.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 2 K.p.a. Jakkolwiek pierwotnie decyzja organu drugiej instancji istotnie nie zawierała daty wydania (ściśle mówiąc dnia wydania), ale błąd ten został sprostowany jako oczywista omyłka postanowieniem tego organu podjętym w trybie art. 113 K.p.a. jeszcze przed wydaniem orzeczenia przez Sąd I instancji.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 107 § 1 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. – poprzez zamieszczenie w sentencji zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji informacji, w jakim terminie oraz w jaki sposób należy wnieść opłatę podwyższoną. Informacja ta nie stanowi elementu rozstrzygnięcia. Jej zamieszczenie w sentencji decyzji nie jest jednak wadą skutkującą uchyleniem decyzji przez sąd administracyjny w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11, publ. CBOSA). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1751/11; wyrok NSA z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt IIGSK 69/21, CBOSA). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd I instancji oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd I instancji podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12, CBOSA), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko judykatury, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 P.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów podniesionych w skardze oraz innych pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to, aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie doszło albo nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15; wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2336/16; wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2671/16; wyrok NSA z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2983/16, CBOSA).

Z tych względów na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.