Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 643/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2023 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewody z dnia 14 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 16 maja 2022 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 100,- (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...] (dalej Prezydent) decyzją z dnia 16 maja 2022 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 510 ze zm., dalej u.e.l.), orzekł o wymeldowaniu K. M. (dalej też jako skarżący lub strona) z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P..

Z uzasadnienia decyzji wynika, że postępowanie administracyjne, w sprawie o wymeldowanie K. M. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. zostało wszczęte na żądanie właścicielki tego lokalu - K. M..

Organ pismami z dnia 15 grudnia 2021 r. oraz 17 stycznia 2022 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania oraz wezwał strony do złożenia wyjaśnień.

Dnia 15 lutego 2022 r. K. M. zeznała, że jest właścicielką lokalu nr [...] przy ul. [...] w P.. Jej mąż K. M. (sprawa rozwodowa jest w toku) opuścił ten lokal [...] listopada 2021 r. w asyście policji wezwanej do awantury domowej. Tego samego dnia zostało wydane postanowienie Prokuratury Rejonowej P. , w którym nakazano K. M. aby opuścił lokal na okres 3 miesięcy, a ponadto zakazano mu zbliżanie się do żony na odległość bliższą niż 100 metrów (także zakaz kontaktowania się z nią). Takie samo postanowienie zostało wydane także względem jej małoletniej córki W. . K. M. od [...] listopada 2021 r. już nie wszedł do ww. lokalu. Nie ma tam już jego rzeczy osobistych - ubrania, kosmetyki, tablet, laptop, narzędzia itp. zostały zabrane w ciągu paru dni po opuszczeniu lokalu. Podała, że K. M. wielokrotnie łamał zakazy Prokuratury, gdyż nachodził ją w lokalu, wszczynał awantury i domagał się wpuszczenia. Podkreśliła, że jej związek z mężem definitywnie się rozpadł, a jego życie od czasu wyprowadzki nie koncentruje się w powyższym lokalu i już tak nie będzie. Podała, że jest w stałym kontakcie z policją, aby utrzymany został zakaz kontaktowania i zbliżania się. Podała, że mąż nie ponosi kosztów utrzymania lokalu.

W dniu 18 lutego 2022 r. oświadczenie złożył K. M.. Odnosząc się do zeznań K. M. podał, że nie zgadza się na wymeldowanie z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w P., jak i zaprzeczył zeznaniom żony co do awantur, nachodzenia jej i przemocy domowej. Podał, że żona wydała mu tylko część rzeczy, takich jak ubrania, kosmetyki, narzędzia do pracy, tablet i laptop. Wiele rzeczy jednak wyrzuciła na śmietnik, w tym część jego narzędzi do pracy, a także część ubrań. On sam jeszcze przechowuje swoje rzeczy w piwnicy, w tym to, na czym mu najbardziej zależy, tj. dokumenty firmowe i świadectwa pracy, których żona nie chce mu wydać. Próbował odebrać swoje rzeczy osobiste lecz było to niemożliwe z uwagi na zakaz zbliżania. Wskazał, że nic mu nie wiadomo o tym, aby toczyła się jego i żony sprawa rozwodowa, jak i o tym, że wobec niego skierowano akt oskarżenia za przemoc domową. Mógłby zamieszkiwać w tym lokalu wspólnie z żoną, gdyż tam są 3 pokoje i jeden z tych pokoi mógłby zająć dla siebie. Obecnie nie może wrócić do lokalu z uwagi na zakaz zbliżania się do żony i córki. Jak tylko zakaz zostanie odwołany, to zamierza ponownie zamieszkać w tym lokalu. Nie posiada obecnie kluczy od lokalu, gdyż żona wymieniła zamki w drzwiach po tym jak zabrała go stamtąd policja [...] listopada 2021 r. Nie ponosi obecnie kosztów utrzymania lokalu, gdyż tam obecnie nie przebywa. Jest świadomy tego, że żona jest właścicielką tego mieszkania, a on nie. Podał, że ww. lokalu nie opuścił trwale, ponadto w mieszkaniu pozostał dobytek wspólny z czasu małżeństwa. Do czasu opuszczenia lokalu pokrywał większość kosztów jego utrzymania. Nie ma innego miejsca, w którym mógłbym się zameldować. Aktualnie pomieszkuje tymczasowo u znajomych.

Pismem z 25 lutego 2022 r. zwrócono się do Prokuratury Rejonowej P. w P. o udzielenie informacji, czy wobec K. M. przedłużono nakaz opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. [...] w P., czy wymienionego nadal obowiązuje zakaz zbliżania i kontaktowania się z K. M. i córką oraz czy został skierowany akt oskarżenia do sądu.

Pismem z 8 kwietnia 2022 r. Prokuratura poinformowała, że wobec skarżącego nie przedłużono środka zapobiegawczego w postaci nakazu opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. [...] w P.. Nadal obowiązuje nałożony środek zapobiegawczy, tj. zakaz zbliżania do K. M. i małoletniej córki W. na odległość nie mniejszą aniżeli 100 metrów oraz zakaz kontaktowania się z nimi bez zakreślonego terminu końcowego. Dotychczas nie został skierowany akt oskarżenia do sądu.

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Prezydent stwierdził, że w sprawie wyczerpane zostały przesłanki zawarte w art. 35 u.e.l., a mianowicie opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się, co uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu.

W ocenie Prezydenta zebrany materiał dowodowy wskazuje, że skarżący opuścił [...] listopada 2021 r. lokal nr [...] przy ul. [...] w P. w związku z interwencją Policji. Potwierdzają to wydane później postanowienie prokuratury o nakazie opuszczenia lokalu na okres 3 miesięcy oraz bezterminowym zakazie kontaktowania się z K. M. i mał. W. M., które zamieszkują w tym lokalu. Obecnie nadal obowiązuje skarżącego drugi z wskazanych środków zapobiegawczych. K. M. zeznała przy tym, że jest właścicielką lokalu i nie zgadza się na powrót do niego przez skarżącego, jak i z tego względu, że jej małżeństwo rozpadło się definitywnie. Ponadto w przedmiotowym lokalu nie znajdują się już rzeczy osobiste skarżącego (chociaż w tym miejscu zachodzi pewna rozbieżność pomiędzy stanowiskami stron co do dokumentów w piwnicy). Organ zwrócił uwagę, że strony postępowania zgodnie potwierdziły także, że skarżący nie posiada kluczy od lokalu, od momentu opuszczenia lokalu [...] listopada 2021 r. już w nim nie przebywał oraz, że od tego czasu nie partycypuje w kosztach jego utrzymania.

Organ uznał, że w takich okolicznościach ewentualny powrót skarżącego do lokalu należy uznać za zdarzenie przyszłe i niepewne. Po pierwsze, obowiązuje go nadal zakaz zbliżania się do właścicielki tego lokalu K. M. i obecnie nie można określić jak długo to jeszcze potrwa, gdyż postępowanie prokuratorskie jest nadal w toku. A po drugie, właścicielka lokalu nie zgadza się na jego dalsze zamieszkiwanie z nią w tym lokalu. Oznacza to, że nawet kiedy przestanie go obowiązywać zakaz zbliżania do niej, to skarżący, w przypadku braku porozumienia z żoną, musiałby jeszcze uzyskać korzystne rozstrzygnięcie w sprawie cywilnej o przywrócenie posiadania części tego lokalu. Za tym, że skarżący opuścił lokal trwale przemawia fakt, że nie mieszka tam od 4 listopada 2021 r., nie posiada dostępu do lokalu, ani nie znajdują się w nim jego rzeczy osobiste, jak i nie jest możliwy jego powrót z uwagi na orzeczone środki zapobiegawcze.

W takiej sytuacji utrzymywanie jego zameldowania tam stanowiłoby fikcję meldunkową, na co przepisy ustawy nie pozwalają. Organ wskazał, że brak innego miejsca pobytu stałego lub niemożność zameldowania w obecnym miejscu zamieszkania, nie stoi na przeszkodzie w wydaniu decyzji o wymeldowaniu, o ile spełnione zostały przesłanki art. 35 u.e.l.

K. M. odwołał się od decyzji Prezydenta, domagając się zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowań karnych prowadzonych przez Prokuraturę.

Wojewoda decyzją z dnia 14 lipca 2022 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 35 u.e.l. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z 16 maja 2022 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, że postępowanie w sprawie dokonania wymeldowania w oparciu o art. 35 u.e.l. wymaga ustalenia, czy osoba powzięła zamiar faktycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. Przy czym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. W takim rozumieniu opuszczeniem lokalu jest nie tylko faktyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.

Organ wyjaśnił, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe).

Regułą jest, że opuszczenie lokalu powinno być konsekwencją zachowania samego wymeldowanego (wynikiem woli tej osoby) i nosić cechy dobrowolności. Jednak w świetle ugruntowanego w orzecznictwie poglądu, w sytuacjach nietypowych, gdy skarżący na skutek stosowania odpowiednich norm prawa rodzinnego bądź karnego został odizolowany od członków rodziny, konieczna jest konsekwencja w tym przedmiocie także na gruncie prawa administracyjnego. Oznacza to, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny. Wojewoda powołał wyroki sądów administracyjnych, w których przyjęto takie stanowiska.

Wojewoda wyjaśnił, że rozpatrując odwołanie wziął pod uwagę zgromadzony w sprawie przez organ I instancji materiał dowodowy, tj.: wniosek Pani K. M. z 6 grudnia 2021 r., postanowienia Prokuratury Rejonowej P. z 4 listopada 2021 r. sygn. akt [...], notatki służbowej pracownika Urzędu Miasta P. z rozmowy telefonicznej z K. M. z 23 grudnia 2021 r., protokół przesłuchania K. M. z 15 lutego 2022 r. i skarżącego z 18 lutego 2022 r., pisma Zastępcy Komendanta Komisariatu Policji P. z 1 kwietnia 2022 r. nr [...], pismo Prokuratora Prokuratury Rejonowej P. z 8 kwietnia 2022 r. oraz notatki służbowej pracownika Urzędu Miasta P. z 12 maja 2022 r.

Na tej podstawie Wojewoda uznał, że spełnione zostały przesłanki do wymeldowania skarżącego z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w P.. Skarżący od [...] listopada 2021 r. nie przebywa w przedmiotowym lokalu. Prokuratura Rejonowa P. postanowieniem z 4 listopada 2021 r. ([...]) zastosowała wobec niego środek zapobiegawczy w postaci dozoru Policji, połączony z zakazem kontaktowania się z pokrzywdzonymi K. M. i W. M., zakazem zbliżania się do wymienionych na odległość mniejszą aniżeli 100m oraz nakazem opuszczenia przez podejrzanego lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w P. na okres trzech miesięcy, tj. do dnia [...] lutego 2022 r. Tak więc od [...] listopada 2021 r. skarżący w przedmiotowym lokalu nie koncentruje swoich interesów życiowych, tj.: nie spożywa posiłków, nie wypoczywa, nie przechowuje rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania, nie przyjmuje wizyt członków rodziny i znajomych, nie uczestniczy w kosztach związanych z jego utrzymaniem i nie odbiera korespondencji. Wojewoda zgodził się z organem I instancji, że doszło do opuszczenia miejsca stałego pobytu przez K. M.. Został on bowiem na skutek zastosowania odpowiednich norm prawa karnego odizolowany od wnioskodawczyni, wobec czego również w dziedzinie prawa administracyjnego wymagana jest konsekwencja w tym przedmiocie. W tej sytuacji wydanie decyzji o wymeldowaniu stanowi przejaw prewencyjnej ochrony konstytucyjnych praw i wolności domowników sprawcy, mającej na celu zapobieżenie lub zmniejszenie możliwości naruszenia tych praw. Oznacza to, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana, czyli gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego jest wynikiem wykonania orzeczeń sądów powszechnych, bądź właściwych organów administracji publicznej. W takiej sytuacji prawo sprawcy do powrotu do poprzedniego miejsca pobytu nie może uzyskać pierwszeństwa w zestawieniu z koniecznością ochrony dobra rodziny. Osoba, która dopuszcza się czynu zagrożonego sankcją karną, musi liczyć się ze stosowną reakcją ze strony państwa (por. wyrok WSA w Łodzi z 22 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 702/19; wyrok WSA w Warszawie z 28 września 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 77/16).

W ocenie Wojewody zachodzą zatem przesłanki do tego, aby uznać, że aktualnie związki skarżącego z przedmiotowym lokalem ustały – przede wszystkim dlatego, że tam nie mieszka i sam tej okoliczności nie kwestionuje.

Wojewoda stwierdził, że oceniając obiektywną możliwość realizacji woli przebywania w spornym lokalu przez stronę należy podkreślić, że nie posiada on żadnego tytułu prawnego do tego lokalu, gdyż stanowi on własność wnioskodawczyni. W tej sytuacji jego ewentualne zamieszkiwanie tam w przyszłości uzależnione jest tylko i wyłącznie od jej zgody. Złożenia przez nią wniosku o wymeldowanie czyni jego powrót do przedmiotowego lokalu nierealnym.

K. M. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wskazując że nie zgadza się z zapadłą decyzją, jak i podkreślając, że w jego sprawie nie zapadły żadne prawomocne wyroki karne.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 1 marca 2022 r. skarżący przesłał do akt sprawy postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej P. w P. z dnia 18 października 2022 r. znak [...] o umorzeniu dochodzenia przeciwko K. M. podejrzanemu o znęcanie psychiczne nad żoną K. M. oraz znęcanie psychiczne i fizyczne nad córką W., to jest Przestępstwa z art. 207 §1 k.k. – wobec stwierdzenia, że podejrzany nie popełnił zarzucanego mu przestępstwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako p.p.s.a.) stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody z dnia z dnia 14 lipca 2022 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 16 maja 2022 r. (nr [...]), w przedmiocie wymeldowania K. M. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w P..

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowił przepis art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 1191, dalej "u.e.l."), zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Stosownie do art. 25 ust. 1 u.e.l., pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Postępowanie w sprawie wymeldowania wymaga ustalenia, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, oceny dobrowolności tego opuszczenia oraz zbadania trwałości opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się bowiem pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. m.in. wyroki NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00, Lex nr 50123; z dnia 21 marca 2001 r., V SA 2950/00, Lex nr 80643; z dnia 7 grudnia 2005 r., II OSK 302/05, Lex nr 190969; z dnia 19 października 2010 r., II OSK 1577/09, Lex nr 746658; z dnia 18 kwietnia 2012 r., II OSK 223/12, Lex nr 1219098).

Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Z kolei ocena zamiaru opuszczenia lokalu, tzn. ustalenie, czy miało charakter dobrowolny i trwały, odbywa się przez ocenę całokształtu obiektywnych okoliczności.

W opinii Sądu, w niniejszej sprawie decyzja o wymeldowaniu skarżącego została podjęta przedwcześnie, bez wyjaśnienia wszystkich istotnych kwestii oraz bez przeprowadzenia prawidłowej oceny już zebranego w sprawie materiału dowodowego w aspekcie ustalenia, czy wystąpiły w przypadku skarżącego przesłanki z art. 35 ust. 1 u.e.l.

Z akt sprawy wynika, że opuszczenie przez skarżącego lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. miało miejsce w dniu 4 listopada 2021 r. oraz, że opuszczenie to miało charakter przymusowy. Skarżący został wyprowadzony z lokalu w asyście Policji, która została wezwana przez jego żonę. W orzecznictwie uznaje się, że dobrowolne opuszczenie lokalu ma miejsce również w sytuacji, gdy osoba zameldowana w lokalu została z niego usunięta i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań zmuszających do opuszczenia lokalu za bezprawne. W rozpatrywanym przypadku wobec skarżącego już w dniu wyprowadzenia z lokalu ([...] listopada 2021 r.) zostało wydane postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej P. , w którym nakazano skarżącemu aby opuścił lokal na okres 3 miesięcy, a ponadto zakazano mu zbliżania się do żony K. M. na odległość bliższą niż 100 metrów oraz zakazano kontaktowania się z nią. Takie samo postanowienie zostało wydane także względem małoletniej córki stron. W tym miejscu zaznaczyć należy, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu traktowane są sytuacje, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego było wynikiem wykonania postanowienia prokuratora nakazującego opuszczenie lokalu z uwagi na dobro osób w nim pozostających.

Na dzień wydania decyzji o wymeldowaniu postanowienie Prokuratury pozostawało w obrocie prawnym, przy czym jak wynika z wyjaśnień udzielonych przez Prokuraturę, na etapie postępowań prowadzonych w obu instancjach skarżącego obowiązywał wyłącznie zakaz zbliżania się do żony i córki oraz zakaz kontaktowania się z nimi. W tym zakresie postanowienie Prokuratora z [...] listopada 2021 r. nadal obowiązywało. Ponadto nadal toczyło się postępowanie prokuratorskie, które na dzień wydania decyzji nie zostało zakończone. Obiektywnie zatem w czasie, gdy toczyło się postępowanie w przedmiocie wymeldowania, sytuacja prawna skarżącego nie była wyjaśniona, jak również nie miał on możliwości podjęcia jakichkolwiek kroków prawnych w celu przywrócenia utraconego posiadania lokalu. Możliwości takiej nie miał do czasu uprawomocnienia się postanowienia Prokuratora z dnia 18 października 2022 r. (wydanego już po wydaniu zaskarżonej decyzji), którym umorzono dochodzenie w zakresie zarzutu popełnienia przez skarżącego przestępstwa znęcania z art. 207 §1 k.k., przez co zakazy ustanowione postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r. upadłyby i skarżący miałby obiektywną możliwość podjęcia kroków ukierunkowanych na jego powrót do mieszkania.

Ponadto należy zauważyć, że postępowanie w sprawie o wymeldowanie skarżącego zostało wszczęte już po miesiącu od przymusowego opuszczenia przez niego mieszkania i to w sytuacji, gdy postanowienie prokuratora nakazało opuszczenie mieszkania tylko na okres trzech miesięcy. Decyzja Prezydenta o wymeldowaniu została wydana już w maju 2022 r., gdy wymieniony okres trzech miesięcy już upłynął i nakaz opuszczenia lokalu nie został skarżącemu przedłużony. Jednocześnie jednak nadal toczyło się dochodzenie przeciwko K. M. jako podejrzanemu o znęcanie psychiczne nad żoną i córką oraz obowiązywał go zakaz zbliżania i kontaktowania się z żoną i córką. Zarazem z akt sprawy wynika również, że skarżący deklaruje zamiar powrotu do mieszkania, które cały czas traktuje jako centrum swoich spraw życiowych. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może i chce podejmować próby przywrócenia zamieszkiwania i dopiero bezskuteczne wyczerpanie tych środków lub rezygnacja z ich zastosowania stanowi okoliczność otwierającą drogę do wymeldowania (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 2 czerwca 2022 r., sygn. II SA/Rz 106/22 i powołane tam orzecznictwo - dostępny w CBOSA). Mając powyższe na uwadze należy uznać, że z uwagi na krótki czas jaki upłynął od opuszczenia przez skarżącego lokalu oraz z uwagi na toczące się postępowanie prokuratorskie, przez co nie zostało przesądzone, czy zarzuty znęcania nad rodzina upadną, czy może jednak skierowany zostanie akt oskarżenia do sądu, wydanie decyzji o wymeldowaniu było przedwczesne. Na powyższe wskazywał skarżący w odwołaniu od decyzji Prezydenta, lecz do zawartego w nim wniosku o zawieszenie postępowania organ nie odniósł się. Wojewoda nie wydał postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania, jak również nie odniósł się do wniosku skarżącego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, naruszając tym samym przepisy art.101 §1 i art. 107 §3 k.p.a.

Sąd ma na uwadze, że w świetle orzecznictwa postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania jest niezaskarżalne, jak również i to, że w orzecznictwie przeważa stanowisko, zgodnie z którym w sprawie o wymeldowanie fakt równolegle toczącego się postępowania sądowego, czy prokuratorskiego, nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. Jednakże wskazany wyżej przepis art. 101 §1 k.p.a. wymaga załatwienia wniosku strony o zawieszenie postępowania poprzez wydanie postanowienia, natomiast brak rozważań w przedmiocie tego wniosku w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uniemożliwia poznanie stanowiska organu w tej kwestii, a co za tym idzie, wyklucza kontrolę rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny i same strony postępowania. Omówione zaniechanie narusza też art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a., które nakazują wyjaśnić stronom zasadność zajętego stanowiska.

W niniejszej sprawie najistotniejsze jednakże jest to, w opinii Sądu, że organ administracji publicznej nie dysponował wystarczającym materiałem do oceny charakteru i przyczyn opuszczenia przez skarżącego lokalu. Ze względu na złożoność takiej oceny, dotykającej różnorodnych, prawnie chronionych interesów strony, organy administracji nie powinny dokonywać samodzielnych ustaleń wówczas, gdy są one przedmiotem postępowania przygotowawczego, a potem ewentualnie sadowego. Wobec tych postępowań, w których spór toczy się o określone uprawnienia, postępowanie w sprawach meldunkowych ma charakter wtórny, a jego końcowym celem jest tylko rejestracja stanów faktycznych. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanym przypadku, przed organami prokuratury toczy się postępowanie, podczas którego może nastąpić ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu przez skarzącego, organ administracji prowadzący postępowanie o wymeldowanie z tego lokalu powinien powstrzymać się od rozstrzygania sprawy do czasu zakończenia postępowania przygotowawczego. Proceduralnie właściwą formą oczekiwania na takie zakończenie jest zawieszenie postępowania administracyjnego, przewidziane w art. 97-103 k.p.a. Podstawę postanowienia o zawieszeniu postępowania stanowi wówczas przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., według którego organ zawiesza postępowanie, "gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd". Szerokie ujęcie tej przesłanki zawieszenia jest dodatkowym argumentem przemawiającym za przedstawionym stanowiskiem, albowiem od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego uzależnia się nie tylko wydanie decyzji, ale także samo rozpatrzenie sprawy, a więc dokonywanie ustaleń prawnych i faktycznych oraz ocenę materiałów dowodowych, poprzedzające wydanie decyzji (por. wyrok NSA o/z we Wrocławiu z dnia 7 czerwca 1991 r. sygn. akt SA/Wr 302/91, opubl. w ONSA 1991/3-4/65).

Podsumowując, w opinii Sądu materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie pozwala ocenić, czy została spełniona przesłanka dobrowolnego opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu.

W opinii Sądu nie została natomiast spełniona przesłanka trwałego opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu.

Przez przesłankę trwałości opuszczenia miejsca zamieszkania należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym. Zadaniem organu ewidencyjnego jest weryfikacja, czy okoliczności sprawy wskazują na istnienie po stronie osoby wymeldowywanej zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania. Nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Dopóki trwa usprawiedliwiony powód czasowego zamieszkiwania w innym miejscu, a strona wyraża wolę powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania, dopóty uzasadnione jest utrzymywanie stałego meldunku w miejscu, w którym strona faktycznie nie przebywa (tak NSA w wyroku z dnia 13 marca 2018 r. sygn. II OSK 2189/17 (dostępny w CBOSA).

W rozpatrywanym przypadku skarżący konsekwencje deklaruje wolę powrotu do lokalu nr [...] przy ul. [...] w P., a w dniu wydania decyzji o wymeldowaniu z uwagi na obowiązujący go zakaz zbliżania się do żony i córki, nie mógł skutecznie podejmować kroków prawnych w celu przywrócenia utraconego posiadania. Jednocześnie skarżący oświadczył, że swoje plany na przyszłość wiąże z lokalem, z którego został wymeldowany. Skarżący nie przeniósł swojego centrum spraw życiowym w inne miejsce, pomieszkuje u znajomych i nie zameldował się w innym miejscu. Skarżący wykazywał, że nie doszło do zerwania więzi z lokalem, który traktuje jak swój dom, wskazywał również, że ma jeszcze w piwnicy swoje przedmioty osobiste, a w samym lokalu znajdują się ruchomości objęte małżeńską wspólnotą majątkową. Skarżący również zaprzecza, że żona wniosła sprawę o rozwód. Co istotne, skarżący nie musi być współwłaścicielem lokalu, aby być w nim zameldowanym, a okoliczność braku zgody właścicielki lokalu na powrót skarżącego do lokalu nie ma znaczenia dla oceny, czy opuszczenie lokalu przez skarżącego miało charakter trwały. Należy podkreślić, że jedynie takie zachowanie, które wskazuje na brak zamiaru dalszego zamieszkiwania w danym lokalu i świadczące o skoncentrowaniu swych interesów życiowych w innym miejscu, może uzasadniać wymeldowanie (por. wyrok NSA z 17 października 2017 r. sygn. II OSK 2657/16). Tymczasem w rozpatrywanym przypadku z taką sytuacją nie mamy do czynienia. Zaakcentować przy tym należy, że ewentualne spory rodzinne, małżeńskie, czy o charakterze majątkowym, może rozstrzygnąć jedynie sąd powszechny.

W świetle materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie sposób uznać, że skarżący w sposób trwały opuścił swoje dotychczasowe miejsce stałego pobytu pod adresem: lokal nr [...] ul. [...] w P.. Stanowisko organów w tym zakresie jest co najmniej przedwczesne.

Organy obu instancji przyjęły założenie, że skoro wobec skarżącego zostało wydane postanowienie nakazujące mu opuszczenie lokalu mieszkalnego oraz ustalające zakaz zbliżania się do żony i córki, to konsekwencje tego powinny zostać przeniesione na grunt prawa administracyjnego, co oznacza zastosowanie instytucji wymeldowania skarżącego z lokalu zajmowanego przez żonę i córkę. Tymczasem należało mieć na uwadze, że nakaz opuszczenia lokalu obejmował okres trzech miesięcy i nie został po tym czasie przedłużony, natomiast w zakresie zarzutu znęcania na etapie postępowania o wymeldowanie postępowanie prokuratorskie nie zostało zakończone i nie było wiadome, czy i jak długo zakaz zbliżania zostanie utrzymany. Zważywszy, że skarżący nadal pozostaje w związku małżeńskim, jak również zaprzecza twierdzeniom żony o wniesieniu sprawy o rozwód, obowiązkiem organów było ustalenie, czy taki pozew K. M. faktycznie wniosła. Tymczasem bez wyjaśnienia tej kwestii organy przyjęły, że powrót skarżącego do mieszkania jest wątpliwy. W opinii Sądu stanowisko to na gruncie niniejszej sprawy jest za daleko idące i nie mogło być argumentem przemawiającym za zastosowaniem instytucji wymeldowania skarżącego.

Podsumowując, w opinii Sądu w sprawie nie został zgromadzony kompletny materiał dowodowy, a ten który zgromadzono, nie został przez organy w sposób prawidłowy oceniony. W tym zakresie wydane w sprawie decyzje nie spełniają zatem wymogów określonych przepisami art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a. Na tym etapie brak było zatem podstaw do wydania decyzji z art. 35 u.e.l.

Skarżący w dniu 13 marca 2023 r. do akt niniejszej sprawy złożył postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej P. z dnia 18 października 2022 r. o umorzeniu dochodzenia przeciwko niemu wobec stwierdzenia, że nie popełnił zarzucanego mu przestępstwa znęcania nad żoną i córką. Skarżący nie wyjaśnił i nie wykazał, czy postanowienie to jest prawomocne. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że okoliczność ta może stanowić podstawę do wznowienia postępowania w sprawie administracyjnej, bowiem dopiero prawomocne postanowienie dawałoby taką możliwość. Tym niemniej rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji powinien powyższe ustalić.

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1a i c uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 16 maja 2022 r., nr [...]

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 §1 p.p.s.a., zasadzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów sądowych.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na które została skierowana zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II w dniu 31 stycznia 2023 r. (k. [...] akt sąd.), wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).

Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji uwzględni rozważania przedstawione przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności, organ powinien ustalić aktualną sytuację życiową skarżącego, w tym wyjaśnić, czy i od kiedy skarżący obiektywnie mógł/może podjąć kroki prawne w celu przywrócenia utraconego posiadania i czy takie kroki podjął, a następnie dokonać oceny zgromadzonych dowodów zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.