Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1172/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 6a, art. 8 ust. 2, art. 8a, art. 18 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 703
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - tekst jedn.
article: art. 20, art. 24
journal: Dz.U. 2020 poz 2052
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Wspólnoty Gruntowej wsi P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 1340/21 w sprawie ze skargi [...] Wspólnoty Gruntowej wsi P. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 29 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków 1) prostuje z urzędu oczywistą omyłkę w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 1340/21 w ten sposób, że w miejsce błędnie określonej strony skarżącej: "[...] Wspólnoty Gruntowej wsi P." wpisuje poprawnie: "[...] Wspólnoty Gruntowej wsi P."; 2) oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 1340/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę [...] Wspólnoty Gruntowej wsi P. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 29 czerwca 2021 r. w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

Pismem z dnia 6 września 2017 r. skarżąca - powołując się na art. 18 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 703), zwanej dalej "u.z.w.g." zwróciła się do Starosty Kolbuszowskiego z wnioskiem o wprowadzenie zmian w operacie ewidencyjnym wsi O. w związku z dokonanymi zmianami w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie, w statucie spółki oraz w składzie osobowym spółki.

Starosta prowadził oddzielne postępowanie odnośnie dokonania zmian w statucie i odnośnie pozostałych kwestii objętych wnioskiem.

Starosta Kolbuszowski decyzją z dnia 14 maja 2021 r. orzekł o:

I. aktualizacji operatu ewidencji grantów i budynków obrębu [...] , gm. [...], w następujący sposób:

1. w jednostce rejestrowej nr [...] obejmującej grunty stanowiące własność [...] Wspólnoty Gruntowej wsi P. wpisano w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie:

- J. P. w miejsce J. M. poz. nr 98 i 99;

- A. K. w miejsce A. S. poz. nr 215, 216, 217 i 218;

- J. K. w miejsce R. K. poz. nr 53 i 54;

- D. U. w miejsce M. U. poz. nr 272.

2. w jednostce rejestrowej nr [...] obejmującej grunty stanowiące własność [...] Wspólnoty Gruntowej wsi P. wpisano:

- J. P. jako przewodniczącego zarządu spółki,

- A. K. jako sekretarza zarządu spółki,

- J. K. jako skarbnika zarządu spółki

- D. U. jako członka zarządu spółki.

II. odmowie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gm. [...] w jednostce rejestrowej nr [...] polegającej na:

1. ujawnieniu zmian w pozostałej części w wykazie osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie,

2. ujawnieniu G. C. jako członka Zarządu spółki [...] Wspólnoty wsi P.

Odwołanie od ww. decyzji w zakresie pkt II wniosła skarżąca.

Decyzją z dnia 29 czerwca 2021 r. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie m.in.: 1) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 22 ust. 2 P.g.k.; 2) art. 45 Konstytucji RP; 3) art. 6a oraz art. 18 ust. 2 u.z.w.g.; 4) art. 7, 8, 77, 107 oraz art. 138 § pkt 1 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając skargę wskazał, że stan ujawniony w ewidencji gruntów i budynków – poprzedzający wydanie w niniejszej sprawie decyzji przez organ I i II instancji - odzwierciadla stan oparty na pierwotnym wykazie osób uprawnionych do korzystania ze Wspólnoty gruntowej wsi P., obejmującym 304 osoby. Wykaz ten wprawdzie z nieznanych przyczyn (które jednak nie mają znaczenia w sprawie) nie został ujawniony w ewidencji gruntów i budynków w następstwie powołania Wspólnoty (potwierdza to treść uzasadnienia wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 19 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 1181/19), jednakże poza sporem pozostaje, że na dzień 11 maja 2021 r. (a więc przed wydaniem decyzji w sprawie) ewidencja gruntów zawierała już wynikające z niego dane osób uprawnionych.

Sąd zauważył, powołując się na art. 18 ust. 2 u.z.w.g., że z ww. przepisu wynikają 2 rodzaje wpisów do ewidencji; pierwszy, odnoszący się do pierwotnego ujawnienia nazwy spółki i składu jej zarządu, obszaru wspólnoty gruntowej i wykazu uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty, oraz drugi, dotyczący wszelkich późniejszych zmian w obszarze wspólnoty gruntowej, wykazie osób uprawnionych, statucie i składzie osobowym zarządu. Pierwszy rodzaj wpisu jest wpisem dokonywanym z urzędu i tylko w tym zakresie co do kręgu uprawnionych do korzystania ze wspólnoty gruntowej bazuje na wykazie przedstawionym przez zarząd spółki wspólnoty gruntowej. Wszelkie późniejsze zmiany w wykazie osób uprawnionych (a także zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej, w statucie i w składzie osobowym zarządu) podlegają aktualizacji na podstawie zgłoszeń zarządu spółki.

Zdaniem Sądu, wbrew temu na co językowo może wskazywać zapis w art. 18 ust. 2 zd. 2 u.z.w.g., iż zmiany te "zgłasza" do ewidencji zarząd spółki (mogący sugerować, iż rola starosta jako organu prowadzącego ewidencję ogranicza się do "zarejestrowania" zgłoszonych zmian, bez ich weryfikacji), do dokonywania tych zmian mają zastosowanie ogólne reguły wprowadzania zmian do ewidencji gruntów i budynków wynikające z ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r., poz. 2052 ze zm.), zwanej dalej "P.g.k." oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 393), zwanego dalej "rozporządzenie e.g.b.", których istota w przypadku aktualizacji informacji w ewidencji dokonywanych na wniosek sprowadza się do tego, że muszą być poparte stosownymi dokumentami.

Wskazano ponadto, że określony w art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.k. krąg podmiotów, który może wystąpić z wnioskiem o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów i budynków jednoznacznie wskazuje, że wśród podmiotów tych nie ma osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Z regulacji zawartej w art. 20 ust. 2a P.g.k. wynika, że art. 20 ust. 2 nie ma zastosowania w przypadku wspólnot gruntowych uregulowanych w ustawie z dnia 29 czerwca 1963 r.

W ocenie Sądu tylko zatem w tym zakresie rozwiązań należy poszukiwać w u.z.w.g. Odnosi się do tego wskazany art. 18 ust. 2 zdanie drugie, z którego jednoznacznie wynika, że wszelkie późniejsze zmiany w wykazie osób uprawnionych zgłasza do ewidencji zarząd spółki. Przepis ten w zakresie w nim wskazanym wyłącza stosowanie zasad określonych w P.g.k. dotyczących wszczęcia na wniosek postępowania w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów. Brak jest jednak jakichkolwiek podstaw prawnych do uznania, że przepis ten (lub jakikolwiek inny przepis P.g.k. lub u.z.w.g.) wyłącza stosowanie trybu wprowadzania wnioskowanych zmian i zwalnia zarząd wspólnoty z ich udokumentowania. Oznaczałoby to m.in., że praktycznie poza jakąkolwiek kontrolą pozostawałyby podlegające ujawnieniu w ewidencji zmiany w wykazie osób uprawnionych do korzystania ze wspólnoty, związane przede wszystkim z zachowaniem wymogów o jakich mowa w art. 27 – 29 u.z.w.g. (dot. zbycia, przejścia i podziału udziału we wspólnocie gruntowej).

W kontekście powyższego Sąd za zasadne uznał stanowisko organów, że przepisy u.z.w.g. (w tym jej art. 18 ust. 2) nie ingerują w podstawowy tryb postępowania aktualizacyjnego określonego przepisami P.g.k. oraz rozporządzenia e.g.b. Na osobie żądającej aktualizacji (w odniesieniu do gruntów stanowiących wspólnotę gruntową na zarządzie spółki) ciąży zatem obowiązek dostarczenia określonych przepisami dokumentów potwierdzających zdarzenia prawne skutkujące zmianą danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Brak jest podstaw do twierdzenia, że to zarząd dokonuje wiążącej organ ewidencyjny weryfikacji osób uprawnionych do udziału we wspólnocie, a obowiązkiem tego organu jest ten wykaz uwzględnić. "Pierwotny" wykaz osób uprawnionych, jako załącznik do statutu zatwierdzonego decyzją starosty podjętą na podstawie art. 18 ust. 1 u.z.w.g. i przesądzającą o uzyskaniu osobowości prawnej przez spółkę, stanowi podstawę do dokonania z urzędu stosownego wpisu Spółki i osób w jej skład wchodzących. W ocenie Sądu o ile nie sposób kwestionować działań Zarządu Spółki zmierzających do utrzymania wykazu osób uprawnionych do korzystania ze wspólnoty w stanie aktualności, brak jest jednak podstaw do uznania, że dokonane przez niego "aktualizacje" pierwotnego wykazu mają walor dokumentu urzędowego mogącego stanowić podstawę do dokonania zmian danych w ewidencji gruntów. Zarząd nie ma prawa do dokonywania zmiany listy uprawnionych do udziału we wspólnocie według własnego uznania.

W okolicznościach sprawy nie zostało wykazane, na jakiej podstawie dokonał weryfikacji osób uprawnionych do udziału we wspólnocie, mającej skutkować ujawnieniem w ewidencji 174 osób aktualnie uprawnionych, w miejsce 304. Tym samym Sąd nie zgodził się z twierdzeniami strony skarżącej, że zadaniem starosty jako organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków było ujawnienie przedłożonego nowego wykazu osób uprawnionych bez wcześniejszej jego weryfikacji i bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Organ I instancji w celu weryfikacji zasadności i poprawności wniosku Zarządu Spółki podjął działania mające na celu ustalenie, czy przedłożony nowy wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie zawiera dane osób wywodzących swoje uprawnienia od osób figurujących w pierwotnym wykazie z dnia 7 sierpnia 1965 r. O ile takie następstwo w odniesieniu do 4 osób zostało wykazane (skutkując aktualizacją operatu ewidencyjnego), o tyle nie stwierdzono tego odnośnie pozostałych osób.

W ocenie Sądu, podstawy do dokonania aktualizacji operatu ewidencyjnego w pełnym żądanym przez Zarząd Spółki zakresie nie stwarzała także regulacja art. 6a u.z.w.g. Przepis ten został dodany do u.z.w.g. na mocy art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1276), zmieniającą tę ustawę z dniem 1 stycznia 2016 r. Wprowadził on tzw. regułę uzupełniającą co do ustalania uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, jeżeli nie było to możliwe w oparciu o art. 6 ust. 1 lub 2 tej ustawy, statuującego tzw. regułę podstawową. Ponieważ w przedmiotowej sprawie uprawnieni do udziału we wspólnocie gruntowej zostali ustaleni zgodnie z art. 6 u.z.w.g. (mimo że obejmujący ich wykaz nie został ujawniony w ewidencji gruntów i budynków bezpośrednio w następstwie powołania Wspólnoty, a dopiero przed wydaniem decyzji w niniejszej sprawie przez organ I i II instancji), regulacja art. 6a tej ustawy nie znajdowała zastosowania.

Dotyczy to również dodanego do u.z.w.g. na mocy wskazanej ustawy nowelizującej art. 8a. Niezależnie od tego, iż akta administracyjne sprawy nie wskazują na spełnienie przesłanek, o których mowa w ww. przepisie, inicjujący postępowanie wniosek Zarządu Spółki opatrzony jest datą późniejszą niż 31 grudnia 2016 r., tj. 6 września 2017 r. (z datą wpływu do Starostwa Powiatowego w Kolbuszowej 18 października 2017 r.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie:

I. prawa materialnego, tj. art. 20 i art. 24 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne mającego wpływ na wynik sprawy poprzez jego błędną wykładnię, że wniosek Wspólnoty wyrażony wykazem osób uprawnionych do korzystania [...] Wspólnoty przez Nadzwyczajne Zebranie Członków nie jest kształtujący prawa członków Wspólnoty oraz że nie podlega wpisowi z urzędu jako wpis deklaratoryjny o znaczeniu formalnym technicznym;

II. art. 18 ust. 2 i art. 8 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych polegających na mylnym (niewłaściwym jego zrozumieniu i nietrafnie w ocenie skarżącego przyjęcie, że wpis do ewidencji gruntów nie miał charakteru pierwotnego i jest wpisem dokonywanym z urzędu wobec faktu, w dacie złożenia wniosku nie było jeszcze dokonanego wpisu starosty na podstawie decyzji z 1963 r. co spowodowało błędne uznanie, że wniosek Zarządu dotyczy późniejszych zmian;

III. art. 6, art. 6a oraz art. 8a ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych poprzez odmowę wpisu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie na podstawie protokołu z Nadzwyczajnego Zebrania Członków [...] Wspólnoty Gruntowej z dnia 27 listopada 2016 r. w sytuacji, ujawnienia dopiero w 2021 r. pierwotnego wykazu w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o decyzję Prezydium Rady Narodowej w Kolbuszowej z dnia 18 grudnia 1963 r.

Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu;

2) rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej kasacyjnie - na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a." - zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

Natomiast podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać przy tym należy, że kwestionowanie, czy też podważenie ustaleń faktycznych w sprawie może nastąpić tylko poprzez odpowiednio sformułowane zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na sposób ich sformułowania, który nie wskazuje prawidłowo podstaw kasacyjnych o jakich mowa w art. 174 p.p.s.a.

W pkt I zarzutów skargi kasacyjnej wskazano na naruszenia prawa materialnego, tj. art. 20 i 24 ustawy P.g.k. poprzez błędną wykładnię, polegającą na tym, że wniosek Wspólnoty wyrażony wykazem osób uprawnionych do korzystania z Wspólnoty [...] nie podlega wpisowi z urzędu jako wpis deklaratoryjny. Powołany art. 20 określa zawartość ewidencji gruntów i budynków, czyli określa jakie informacje dotyczące gruntów (ust. 1) i jakie podmioty ujawnia się w ewidencji gruntów (ust. 2), przepis ten składa się z szeregu mniejszych jednostek redakcyjnych tekstu ustępów i punktów. W tym ust. 2a zgodnie z którym, Przepisy ust. 2 nie naruszają przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 703). Z kolei art. 24 ustawy P.g.k. reguluje procedurę i zasady dotyczące aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, również ten artykuł składa się z szeregu ustępów, punktów i podpunktów. Natomiast w skardze kasacyjnej ogólnie wskazano na naruszenie art. 20 i art. 24 ustawy poprzez błędną wykładnię nie precyzując i nie wskazując, którą konkretnie jednostkę redakcyjną tekstu prawnego czyni się przedmiotem zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w granicach skargi kasacyjnej nie może precyzować podstaw skargi kasacyjnej.

Natomiast w pkt II skargi kasacyjnej wskazano na naruszenie art. 18 ust. 2 i art. 8 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych polegających na mylnym (niewłaściwym jego zrozumieniu) i nietrafnie w ocenie skarżącego przyjęcie, że wpis do ewidencji gruntów nie miał charakteru pierwotnego i jest wpisem dokonywanym z urzędu wobec faktu, w dacie złożenia wniosku nie było jeszcze dokonanego wpisu starosty na podstawie decyzji z 1963 r. co spowodowało błędne uznanie, że wniosek Zarządu dotyczy późniejszych zmian.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, a także istotę sporu celowym i zasadnym jest odniesienie się do zasad i relacji jakie istnieją pomiędzy powołanymi ustawami. Zasady ujawniania danych w operacie ewidencji gruntów i budynków regulują przepisy ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz obowiązujące wówczas rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków . Przepisy te mają zastosowanie, o ile nie są wyłączone przez regulację szczególną. Art. 20 ust. 2a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowi, że przepisy ust. 2 nie naruszają przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Natomiast ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych w art. 18 ust. 2 stanowi, że "Nazwa spółki i skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty gruntowej i wykazy uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów. Wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie osób uprawnionych, jak również zmiana statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki". Przepis art. 8 ust. 2 cytowanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2016 r., stanowił , że "Wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie ustala, w drodze decyzji, starosta. Dla obszarów gmin projekty takich wykazów sporządzają wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast)". Z regulacji powyższych wynika, że ustalony w drodze decyzji właściwego organu wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej podlega z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów. Okoliczność, że podstawą tego wpisu jest decyzja administracyjna, a organ dokonujący wpisu nie został wyposażony w kompetencje do kwestionowania treści decyzji oznacza, że w sytuacji pozostawania w obrocie prawnym stosownej decyzji obowiązkiem organu jest dokonanie wpisu zatwierdzonego wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, który wynika z treści decyzji. Podstawą odmowy wpisu nie mogą być zwłaszcza wątpliwości dotyczące aktualności danych zawartych w decyzji określającej wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Potwierdza ten wniosek nie tylko domniemanie legalności i prawdziwości ostatecznych decyzji administracyjnych, lecz także treść art. 18 ust. 2 cytowanej ustawy, zgodnie z którym "Nazwa spółki i skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty gruntowej i wykazy uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów. Wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie osób uprawnionych, jak również zmiana statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki".

Sformułowanie "wszelkie późniejsze zmiany" odnosi się do stanu wynikającego z dokonanego wpisu do ewidencji gruntów, co oznacza, że nie jest możliwe dokonywanie aktualizowania wcześniejszych danych bez uprzedniego wpisania do ewidencji gruntów wynikającego z decyzji wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Na przedstawiony wyżej charakter kompetencji organu dokonującego wpisu do ewidencji gruntów nie ma wpływu ani data wydania decyzji określającej wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej ani terminowość wydania tej decyzji w świetle ówczesnego art. 8 ust. 5 ustawy stanowiącego, że "Ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie, oraz ustalenie wykazów, o których mowa w ust. 2, powinno być dokonane w terminie 1 roku od dnia wejścia w życie ustawy". Na organie ewidencyjnym spoczywa obowiązek dokonania z urzędu wpisu do ewidencji na podstawie decyzji określającej wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej.

Z przytoczonych regulacji ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wynika zatem, że sprawa wpisu z urzędu do ewidencji wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej ustalonego w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy musi poprzedzać możliwość dokonania zmian w ewidencji w związku z ich zgłoszeniem przez zarząd spółki na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy, albowiem nie jest możliwe dokonanie zmian w ewidencji w sytuacji, gdy organ uprzednio nie wykonana obowiązku wpisu z urzędu do ewidencji wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej ustalonego w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy. Treść wniosku wszczynającego postępowanie w niniejszej sprawie z dnia 9 września 2017 r. złożonego przez Zarząd Spółki, wskazana podstawa prawna wniosku, powołane i dołączone dokumenty w tym powoływana już decyzja z dnia 18 grudnia 1963 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Kolbuszowej, pierwotna lista osób uprawnionych do korzystania z [...] wspólnoty gruntowej zawierające 304 nazwiska, miejsce zamieszkania, wielkość posiadanego gruntu, wielkość udziałów, oraz przedłożony nowy wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie zawierający 174 nazwiska, miejsce położenia gospodarstwa rolnego, obszar gospodarstwa i wielkość udziału we wspólnocie, jednoznacznie i bezspornie wskazuje, że zarząd w trybie art. 18 ust. 2 zgłosił zmiany w wykazie osób uprawnionych. W takiej sytuacji, aby wprowadzenie zmian było możliwe konieczne było uprzednie dokonanie wpisu 304 osób pierwotnie uprawnionych do udziału we wspólnocie ustalonych w związku z wydaniem decyzji z dnia 18 grudnia 1963 r., a nie wpisanych z urzędu w ewidencji gruntów do tej pory. Tym samym przedmiotem rozstrzygnięcia była sprawa dokonania zmian w ewidencji gruntów dotycząca wykazu osób uprawnionych do korzystania ze wspólnoty w związku z ich zgłoszeniem przez Zarząd Spółki na podstawie art. 18 ust. 2 u.z.w.g. Zaznaczyć przy tym należy, że z powołanego art. 18 ust. 2 ustawy wynika, że jedynym podmiotem uprawnionym do zgłoszenia organowi prowadzącemu ewidencję gruntów zmian w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie jest zarząd spółki, uprawnienia takiego nie posiadają inne podmioty, w tym również osoby uprawnione do udziału we wspólnocie. Tym samym w przypadku zgłaszania organowi prowadzącemu ewidencję zmian dotyczących obszaru wspólnoty gruntowej, wykazu osób uprawnionych, jak również zmiany statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, jedynym podmiotem uprawnionym do zgłoszenia jest zarząd spółki, rozwiązanie to ma charakter szczególny w stosunku przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, które dla potrzeb tej ustawy określają osoby uprawnione do wystąpienia z wnioskiem o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów, zaznaczyć jednak należy, że wśród tych osób nie ma osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Jednak zmiana wynikająca z art. 18 ust. 2 ustawy dotyczy wyłączenie określenia podmiotu, który jest uprawniony do zgłoszenia zmian. Niezmieniona pozostaje zasada, że wniosek o wprowadzenie zmian musi być oparty o stosowne dokumenty z których ta wnioskowana zmiana wynika. Tak jest również w przypadku zgłaszania na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy przez zarząd spółki wniosku dotyczącego zmian wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie. Należy przy tym zaznaczyć, że zmiana osoby uprawnionej do udziału we wspólnocie gruntowej może nastąpić tylko na zasadach określonych w ustawie o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Mianowicie w rozdziale 3 ustawy, w art. 27 do art. 30 uregulowana została problematyka dotycząca możliwości rozporządzania udziałem we wspólnocie gruntowej. Art. 27 dotyczy możliwości zbycia udziału we wspólnocie gruntowej, art. 28 przejścia udziału we wspólnocie gruntowej na nabywcę gospodarstwa rolnego, art. 29 podziału udziału we wspólnocie gruntowej w przypadku podziału gospodarstwa rolnego, art. 30 zrzeczenia się udziału we wspólnocie gruntowej w zakresie obejmującym lasy, grunty leśne lub nieużytki do zalesienia. Powołane art. 27 do art. 30 regulują szczegółowe zasady dopuszczonych przez prawo przypadków rozporządzania udziałem we wspólnocie gruntowej, z regulacji tych wynikają również wymogi dotyczące formy prawnej rozporządzenia. Stąd też złożenie przez zarząd spółki wniosku o wprowadzenie zmian w zakresie osób uprawnionych do rozporządzania udziałem powinno poparte być stosownymi dokumentami z których wynikałoby, że doszło do zmiany osoby uprawnionej do udziału w jednym z trybów określonych w art. 27 do art. 30 ustawy. Natomiast nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej kasacyjnie Wspólnoty, że organ ewidencyjny związany jest samym wnioskiem Zarządu Spółki złożonym w trybie art. 18 ust. 2 u.z.w.g. o wprowadzenie zmian w zakresie osób uprawnionych do udziału w wspólnocie, albowiem weryfikacja uprawnień nowo wnioskowanych osób należy do zarządu spółki. Takie stanowisko nie znajduje oparcia w przepisach ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, które nie nadały takich uprawnień zarządowi spółki, zarząd spółki zobowiązany i uprawniony jest do zgłoszenia zmian, ale zgłaszane zmiany muszą zostać udokumentowane w sposób właściwy do rodzaju zgłaszanych zmian. To organ ewidencyjny rozpoznając wniosek złożony przez zarząd spółki w trybie art. 18 ust. 2 u.z.w.g. w którym zgłoszone zostały zmiany dotyczące wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie zobowiązany jest sprawdzić, czy wnioskowane zmiany dotyczące osób uprawnionych do udziału wynikają ze stosownych dokumentów źródłowych. Niedopuszczalne jest bowiem dokonywanie zmian danych ewidencyjnych, w tym przypadku danych osobowych dotyczących osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych, czy też nie zostały ustalone w ramach odrębnych postępowań sądowych. Oczywiście organ ewidencyjny nie może rozstrzygać sporów powstałych na tym tle, jak również nie jest uprawniony do merytorycznej weryfikacji przedłożonych dokumentów źródłowych, natomiast zobowiązany jest sprawdzić, czy wnioskowana zmiana wynika, ma podstawę w przedłożonych dokumentach. Stąd też w niniejszej sprawie organ ewidencyjny rozpoznając wniosek Zarządu Spółki o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów, zasadnie wezwał do przedłożenia dokumentów potwierdzających, iż osoby znajdujące się na przedłożonym nowym wykazie są następcami prawnymi osób, które znajdowały się na pierwotnym wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie. W konsekwencji wniosek Zarządu Spółki o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów dotyczący nowego wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie został uwzględniony w stosunku do kilku osób, których następstwo prawne po osobach pierwotnie uprawnionych do udziału we wspólnocie zostało wykazane przedłożonymi dokumentami, w stosunku zaś do pozostałych osób odmówiono aktualizacji.

Mając na powyższe na uwadze zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane w pkt I i w pkt II a dotyczące naruszenia art. 20, art. 24 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 18 ust. 2 i art. 8 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie zasługują na uwzględnienie.

Odnosząc się zarzutu skargi kasacyjnej sformułowanego w pkt III a dotyczącego naruszenia art. 6, art. 6a oraz art. 8a ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest niezasadny. Art. 6 u.z.w.g. zarówno w brzmieniu pierwotnym jak i aktualnie obowiązującym reguluje jakie osoby uprawnione są do udziału we wspólnocie gruntowej. Z kolei art. 6a, który obowiązuje od 1 stycznia 2016 r., określa kto jest uprawniony do udziału we wspólnocie gruntowej, jeżeli nie jest możliwe ustalenie uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej o których mowa a w art. 6, regulację tę określa się jako regułę uzupełniającą w stosunku do reguły podstawowej z art. 6. Z kolei zgodnie z powołanym art. 8a., który również obowiązuje od 1 stycznia 2016 r. 1. Ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie następuje na wniosek złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2016 r. przez uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lub 2, albo przez jego następcę prawnego. Z art. 8a ust. 2 i ust. 3 między innymi wynika jakie dane powinien zawierać wniosek oraz obowiązek wskazania dowodów które świadczą, że nieruchomość stanowi wspólnotę gruntową oraz o spełnieniu warunków do nabycia uprawnień do udziału we wspólnocie gruntowej. Natomiast z art. 8a ust. 5 wynika, że to starosta wydaje decyzję o ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie.

Powołany art. 8a zawiera rozwiązanie, które wprowadza końcowy termin złożenia wniosku o ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową oraz ustalenie wykazu osób uprawnionych. Wprowadzając to szczególne rozwiązanie ustawodawca chciał stworzyć dodatkowy instrument prawny za pomocą którego można było uregulować stan prawny wspólnoty gruntowej, równocześnie ograniczył w czasie możliwość korzystania z tego instrumentu. Należy jeszcze zwrócić uwagę, że z wnioskiem o którym mowa w art. 8a mogła wystąpić osoba uprawniona do udziału we wspólnocie, a do wniosku zobowiązana była dołączyć dowody które świadczyły o spełnieniu warunków do nabycia uprawnień do udziału we wspólnocie gruntowej.

W rozpoznawanej sprawie wniosek o wprowadzenie zmian w ewidencji z dnia 6 września 2017 r. wpłynął do urzędu dnia 18 października 2017 r., wniosek został złożony przez Zarząd [...] Wspólnoty Gruntowej wsi P., jako podstawa prawna wniosku wskazano art. 18 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowy, a we wniosku między innymi powołano decyzję z dnia 18 grudnia 1963 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Kolbuszowej orzekającą o istnieniu [...] Wspólnoty wsi P. Integralną część decyzji stanowi lista 304 osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej (lista zawiera imię, nazwisko osoby uprawnionej, czasami imię ojca, miejsce zamieszkania na rok 1963 oraz powierzchnie posiadanego gospodarstwa rolnego). Powyższą listę osób uprawnionych do udziału we wspólnocie przedłożył między innymi wnioskodawca w niniejszej sprawie, obok nowego wykazu osób uprawnionych, który zawiera 174 udziałowców, a także inne niż ustalone ww. ostateczną decyzją Prezydium z dnia 18 grudnia 1963 r. wielkości udziałów.

Wskazane okoliczności, tj. wydanie decyzji z dnia 18 grudnia 1963 r. i stanowiąca integralną część decyzji lista 304 osób uprawnionych, potwierdza, że ustalenie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej nastąpiło na podstawie art. 6 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Natomiast przedmiotowa decyzja z dnia 18 grudnia 1963 r. wydana została na podstawie art. 8 w pierwotnym brzmieniu ustawy, w tym ust. 2 zgodnie z którym, wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie ustala w drodze decyzji właściwy do spraw rolnych i leśnych organ prezydium powiatowej rady narodowej. Powyższe oznacza, że w sprawie nie mogło dojść do naruszenia art. 6a ustawy, albowiem przepis ten nie był i nie mógł być stosowany, skoro ustalenie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie dokonane zostało na podstawie art. 6 ustawy, nie mógł również zostać naruszony art. 8a ustawy, albowiem w świetle wskazanego wyżej stanu prawnego i okoliczności tej sprawy art. 8a nie tylko nie był, ale nie mógł być stosowany.

Mając powyższe na uwadze, zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne, w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w zarzutach przepisów prawa i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w pkt 2 oddalił skargę kasacyjną.

Jednocześnie wobec stwierdzenia oczywistej omyłki w komparycji wyroku Sądu I instancji w zakresie błędnego określenia strony skarżącej ("[...] Wspólnoty Gruntowej wsi P." zamiast "[...] Wspólnoty Gruntowej wsi P.") Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 156 § 1 P.p.s.a. sprostował z urzędu w tym zakresie zaskarżone orzeczenie (pkt 1 wyroku).