Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 915/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 lipca 2024 r. nr SKO Gd/7188/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego K. W. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarga K. W., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 lipca 2024 r. o nr SKO Gd/7188/23 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 1 grudnia 2023 r. o nr GCŚ/DŚO/012501/SP/12/2023 wydaną w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, została wniesiona w następującym stanie sprawy:

Skarżący złożył w dniu 20 września 2023 r. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem M. W. Niepełnosprawny legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2021 r. o uznaniu za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność istnieje od pięćdziesiątego szóstego roku życia. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 11 października 2021 r., a orzeczenie zostało wydane na stałe.

W dniu 24 października 2023 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącego. Z treści wywiadu wynika, że skarżący zamieszkuje razem z ojcem oraz matką, będącą partnerką ojca. Matka skarżącego posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Skarżący jest osobą w młodym wieku, na rok przed złożeniem wniosku ukończył studia. Od zakończenia edukacji skarżący nie podjął pracy na umowę, a w ostatnie wakacje wykonywał prace dorywcze. Ojciec skarżącego porusza się przy pomocy laski, leki przyjmuje cztery razy dziennie, nie jest pampersowany, spożywa posiłki. Cierpi na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, prostatę, kamicę nerkową, tętniaka żyły głównej udowej, jest po zatorze płucnym, a w 2021 r. doznał udaru mózgu.

W piśmie z dnia 22 listopada 2023 r. skarżący wskazał między innymi, że w dniu 10 października 2020 r. niepełnosprawny ojciec doznał udaru mózgu, w związku z tym skarżący zrezygnował z podjęcia pracy na rzecz opieki nad ojcem. Ojciec jest wstanie poruszać się o lasce kulejąc i pociągając nogą. Cierpi na niedowład prawej strony, przez co prawa ręka jest praktycznie niesprawna. Wymaga on pomocy w myciu, ubieraniu się, goleniu, przygotowaniu i podaniu posiłków, podawaniu leków, w tym trzy razy dziennie mierzenie cukru i cztery razy dziennie ustalanie dawki insuliny. Ojciec nie wychodzi z domu, nie można też zostawiać go samego, nie załatwia swoich spraw urzędowych. Skarżący wskazał także na częstotliwość wizyt u lekarza i podał, że ojciec wymaga towarzyszenia mu w ich trakcie. Wykryto u niego również tętniaka aorty brzusznej oraz istnieje podejrzenie wystąpienia raka prostaty.

Do pisma skarżący załączył również dokumentację medyczną ojca, jak i orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym matki. W dokumentacji medycznej wskazano ponad informację zawarte w wywiadzie środowiskowym, że niepełnosprawny w 2017 r. przeszedł zawał serca, cierpi na otyłość, afazję oraz niewydolność serca.

Decyzją z dnia 1 grudnia 2023 r. nr GCŚ/DŚO/012501/SP/12/2023 Prezydent Miasta Gdańska odmówił skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że powodem wydania decyzji odmownej były: brak rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki, zakres sprawowanej opieki oraz data powstania niepełnosprawności.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie. W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że niepełnosprawny ojciec nie może poradzić sobie nawet z najprostszymi czynnościami, takimi jak jedzenie, mycie czy ubieranie się. Skarżący podał, że jego matka wykonuje przy ojcu takie czynności jak mierzenie ciśnienia i cukru trzy razy dziennie, podawanie leków, w tym insuliny, umawianie wizyt lekarskich i transport medyczny, przygotowywanie mniejszych posiłków. Nie może jednak dźwigać, nie jest w stanie m.in. robić zakupów, prania, ścielenia łóżka, itd. Podjęcie pracy zdaniem skarżącego wiązałoby się z nieobecnością w domu 9-10 godzin przy pełnym etacie i 5 – 6 godzin przy połowie etatu, a w tym czasie ojciec pozostałby bez opieki, bez posiłków.

Decyzją z dnia 18 lipca 2024 r. nr SKO Gd/7188/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443) wiek powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie powinien stanowić przesłanki negatywnej przyznania świadczenia i kryterium to w ogóle nie powinno być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji niezasadnie odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na przesłankę z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Dalej Kolegium podało, że w stosunku do marca 2022 r. (wywiad środowiskowy przeprowadzony w związku z ubieganiem się przez skarżącego o specjalny zasiłek opiekuńczy) stan zdrowia niepełnosprawnego po przebytym udarze mózgu niewątpliwe uległ poprawie. Ojciec skarżącego nie jest już osobą wyłącznie leżącą i korzystającą z pieluch ponieważ chodzi z pomocą laski. Niewątpliwe ojciec skarżącego nadal wymaga pomocy w wielu czynnościach i nie jest w stanie samodzielnie prowadzić gospodarstwa domowego. Pomoc w myciu i ubieraniu, robienie zakupów, pranie, sprzątanie, gotowanie nie wymaga całkowitej rezygnacji z podejmowania zatrudnienia. Tym bardziej, że ojciec skarżącego nie pozostaje sam w domu. Zdaniem Kolegium towarzystwo matki skarżącego, która zajmuje się mierzeniem ciśnienia i cukru trzy razy dziennie, podawaniem leków, w tym insuliny, umawianiem wizyt lekarskich i transportu medycznego, przygotowywaniem mniejszych posiłków, powinno skarżącemu znacznie ułatwiać opiekę nad ojcem. Jak wskazuje SKO dotychczas skarżący godził obowiązki wynikające z konieczności zapewnienia opieki ojcu, którego stan był znacznie gorszy, ze swoimi studiami. W ocenie Kolegium stan faktyczny potwierdza to, że zakres opieki świadczonej ojcu, którego stan zdrowia poprawia się, nie powinien uniemożliwiać skarżącemu realizacji jego planów zawodowych po zakończeniu edukacji.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji i o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z uwagi na zawarcie odpowiedniego wniosku przez stronę skarżącą w skardze sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd - jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 390), dalej u.ś.r., a w szczególności art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeśli wnioskodawca nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wynika z tego, że ustawodawca w sposób równorzędny traktuje sytuację zarówno rezygnacji z zatrudnienia, jak i jego niepodejmowanie. Z punktu widzenia powyższego przepisu, nie jest zatem istotne czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 408/20).

Zasadnicza kwestia sporna w tej sprawie dotyczy tego, czy faktycznie sprawowana przez skarżącego opieka nad ojcem ze względu na jej zakres wyklucza możliwość podjęcia przez niego zatrudnienia. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga w pierwszej kolejności dokonania wykładni pojęcia opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy.

Analizowany przepis nie dookreśla pojęcia opieki. Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub charakter sprawowanej opieki. Nie wskazał w szczególności, aby opieka ta musiała być całodobowa. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 23 listopada 2021 r., I OSK 786/21, cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego – udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym. Codzienne wielogodzinne świadczenie pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i sprawowanie opieki może stanowić przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie pozwala na podejmowanie pracy zarobkowej. Są to okoliczności, które wymagają każdorazowo dokładnego sprawdzenia i uzasadnienia (wyrok NSA z 7 sierpnia 2019 r., I OSK 4023/18).

Jednocześnie sprawowanie opieki w myśl przepisów ustawy nie musi polegać na opiekowaniu się osobą wyłącznie leżącą. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21, wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 795/20).

Teza Kolegium, że w okolicznościach tej sprawy skarżący jest w stanie zorganizować opiekę nad chorym ojcem w sposób pozwalający mu na podjęcie zatrudnienia budzi istotne zastrzeżenia w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego. Kolegium argumentuje, że ojciec skarżącego nie jest osobą leżącą. W tej kwestii Sąd wypowiedział się wyżej, wskazując, sprawowanie opieki w myśl przepisów ustawy nie musi polegać na opiekowaniu się osobą wyłącznie leżącą. Ponadto pracownik socjalny w wywiadzie środowiskowym odnotował, że choć stan zdrowia ojca skarżącego uległ poprawie, to jednak nie na tyle, aby w najbliższym czasie nastąpił powrót do pełnej sprawności i samodzielności. Sam zatem fakt, że stan zdrowia ojca skarżącego w kontekście możliwości poruszania się poprawia się, nie przemawia jeszcze przeciwko przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, zwłaszcza, że u ojca skarżącego wykryte zostały nowe poważne schorzenia, o czym niżej. W tym stanie rzeczy nie wydaje się uzasadniony generalny wniosek o poprawie stanu zdrowia ojca skarżącego.

Dalej Kolegium wskazuje, że skoro skarżący zdołał pogodzić studiowanie z opieką nad ojcem w czasie, gdy jego stan bezpośrednio po udarze był dużo gorszy, to znaczy, że aktualnie również jest w stanie pogodzić opiekę nad ojcem z podjęciem zatrudnienia. Ta argumentacja także nie zasługuje na akceptację. To, w jaki sposób skarżący zdołał wcześniej pogodzić studiowanie z opieką nad ojcem, nie było przedmiotem ustaleń, miało bowiem miejsce przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Znaczenie dla rozpatrzenia tego wniosku ma wyłącznie stan aktualny, a nie historyczny, czyli to, w jakim zakresie skarżący udziela ojcu aktualnie koniecznej pomocy w codziennym funkcjonowaniu oraz czy zakres ten uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia.

Jak przy tym wynika z wywiadu środowiskowego oraz niekwestionowanych co do wiarygodności wyjaśnień skarżącego zawartych w piśmie z dnia 22 listopada 2023 r. i w odwołaniu, znajdujących też wsparcie w dokumentacji medycznej dotyczącej leczenia ojca skarżącego, M. W. po przebytym w 2020 r. udarze chodzi o lasce, kulejąc i pociągając nogą, nadal ma niedowład prawej strony, przez co prawa ręka jest praktycznie niesprawna. Wymaga pomocy w myciu, ubieraniu się, goleniu, przygotowaniu i podaniu posiłków, podawaniu leków (3x dziennie mierzenie cukru, 4x dziennie ustawienie dawki insuliny i jej podanie, podawanie tabletek). Z powodu afazji ojciec nie może sam zostać w domu, sam nigdzie nie wychodzi, nie załatwi żadnych spraw urzędowych, na wizytach lekarskich trzeba mu towarzyszyć, pomóc w udzieleniu wywiadu lekarskiego, później stosować się do zaleceń lekarza. Wizyty lekarskie odbywają się często: kardiolog co trzy/cztery miesiące, neurolog, diabetolog trzy/cztery raz w roku, urolog trzy razy w miesiącu (podejrzenie raka prostaty), internista raz w miesiącu, hematolog – pierwsza wizyta 28.11.2023, chirurg naczyniowec (wykryty tętniak aorty brzusznej), logopeda (cztery razy w miesiącu), rehabilitacja (10 dni, co dwa miesiące), dodatkowo badania (laboratorium, usg, tomograf, cytoskopia, kwalifikacja na operacje). Matka skarżącego również wymaga pomocy, ponieważ jest po kompresyjnym złamaniu kręgosłupa oraz choruje na nowotwór piersi z przerzutem do kości. Wymaga częstych wizyt lekarskich onkologicznych oraz co 4 tygodnie wożenia do centrum onkologicznego na zastrzyki i wlewy, nie może dźwigać, sprzątać, przebywać długo w jednej pozycji, wymaga pomocy w ubieraniu się, przygotowaniu posiłków, robieniu zakupów.

Kolegium wskazuje, że czynności polegające na, ogólnie rzecz ujmując, prowadzeniu gospodarstwa domowego, nie stanowią przeszkody do podjęcia zatrudnienia oraz że matka skarżącego zajmuje się mierzeniem ojcu ciśnienia, cukru trzy razy dziennie, podaniem leków czy przygotowaniem mniejszych posiłków. Powyższe jednak nie wyczerpuje wszystkich istotnych okoliczności w tej sprawie.

Po pierwsze, Kolegium pominęło istotną okoliczność, że matka skarżącego sama legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co oznacza, że sama potrzebuje pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Powyższe zostało też wyraźnie odnotowane przez pracownika socjalnego w wywiadzie środowiskowym, cyt. "L. D. sama wymaga pomocy, nie jest w stanie sprawować opieki nad partnerem". Wykonywanie zatem przez nią niewielkich czynności dnia codziennego, w zakresie swoich możliwości, takich jak choćby zmierzenie partnerowi poziomu cukru czy ciśnienia czy też przyrządzenie prostego posiłku, nie stanowi sprawowania opieki nad nim w stopniu, który odpowiadałby w pełni jego potrzebom. Nie wyklucza też tego, że i ona sama mimo pewnej samodzielności potrzebuje wsparcia i opieki osoby drugiej w codziennym funkcjonowaniu.

Po drugie, stanowisko Kolegium, że opisane czynności, które skarżący wykonuje w ramach sprawowanej opieki, to zwykłe prowadzenie gospodarstwa domowego, które nie wymuszają na nim rezygnacji z zatrudnienia, jest wynikiem zbyt pobieżnej oceny okoliczności tej sprawy. Każdy przypadek wymaga indywidualnej, wnikliwej oceny. Nietrafne jest założenie Kolegium, że dla przyjęcia, że stała opieka wyklucza możliwość zatrudnienia, konieczne jest wykonywanie w jej ramach innych czynności niż te związane z codziennym funkcjonowaniem osoby niepełnosprawnej. Prawdą jest, że przygotowywanie posiłków i ich podawanie, podobnie jak leków, sprzątanie domu, pranie czy też robienie zakupów są czynnościami dnia codziennego. Jednakże taka pomoc świadczona ojcu, który ma znaczne trudności z poruszaniem się, cierpi na afazję, co oznacza trudności z porozumiewaniem się, jest bardzo schorowany i wymaga częstych wizyt lekarskich jak też wymaga pomocy we wszystkich sferach życia, w okolicznościach tej sprawy uznana być musi za odpowiadającą podanej definicji opieki. Charakter tych czynności nie pozostawia wątpliwości, że są one dokonywane stale, całodobowo i praktycznie we wszystkich sferach życia chorego. Trudno zatem w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie zgodzić się z argumentem Kolegium, że niepełnosprawny ojciec skarżącego co prawda wymaga pomocy w niektórych czynnościach życia codziennego, jednakże nie są to czynności na tyle absorbujące, aby uniemożliwić skarżącemu wykonywanie pracy. Teza ta nie ma oparcia w treści wywiadu środowiskowego i dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy, wskazujących na zupełnie przeciwne wnioski.

Jak już wskazywano w orzecznictwie WSA w Gdańsku pod pojęciem "sprawowania opieki" użytym w art. 17 ustawy nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej. Pielęgnacja w sensie medycznym i higienicznym nie wyczerpuje bynajmniej treści tego pojęcia. Także wyręczenie ojca od jego normalnych, codziennych czynności życiowych, którym nie może sprostać z uwagi na swą niepełnosprawność, stanowi przejaw opieki nad nim. Ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tą jest bowiem udzielenie wsparcia osobom, które poświęcając się w pełnym wymiarze opiece nad najbliższą osobą niepełnosprawną nie mogą pracować zarobkowo, by zaspokoić potrzeby życiowe swoje i swojej rodziny.

Przeprowadzona przez Kolegium ocena, zdaniem Sądu, narusza przepis art. 17 ust. 1 ustawy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący sprawuje w sposób stały opiekę nad ojcem zaspokajając jego wszystkie potrzeby pielęgnacyjno–opiekuńcze. Ich natężenie oraz rozłożenie w czasie wymagające aktywności opiekuna połączonej z obecnością przy ojcu, mogą stanowić przyczynę rezygnacji z zatrudnienia lub przeszkodę w podjęciu zatrudnienia. Nie może budzić wątpliwości, że zakres opieki wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby, która tej opieki wymaga, a także jej potrzebami, wynikającymi z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń i ułomności.

Błędna tym samym jest ocena dokonana przez Kolegium, że w sprawie brak jest podstaw do uznania, że pomiędzy sprawowaniem przez skarżącego opieki nad niepełnosprawnym ojcem a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy, z akt sprawy nie wynika bowiem, aby powodem niepodejmowania przez skarżącego zatrudnienia były inne przyczyny aniżeli sprawowanie tej opieki.

W konsekwencji Sąd uznał, że Kolegium dokonało wadliwej oceny materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 17 ust. 1 ustawy, wydając decyzję naruszającą zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Uchybienie organu polega przede wszystkim na niewłaściwej ocenie związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a opieką sprawowaną przez niego nad żoną.

W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Kolegium, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego opisanym powyżej. Przy czym Sąd stwierdził, że dostrzeżone wadliwości mogą zostać usunięte przez organ odwoławczy, zgodnie z wiążącą na podstawie art. 153 p.p.s.a. oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a, zasądzając od Kolegium na rzecz skarżącego kwotę 480 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).