Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 710/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1, par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 64e par. 1-2, par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie WSA Katarzyna Nikodem WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi MW na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] . nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych I. oddala skargę II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego adw. JP kwotę [...] zł ( [...] ) uwzględniając podatek od towarów i usług w wysokości [...] ( [...] ) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu.


UZASADNIENIE

1

Sygn. akt I SA/Po 710/11

UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. działając na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], prowadził wobec M. W. postępowanie egzekucyjne. Wnioskiem z dnia [...] marca 2011r. podatnik przebywający w Zakładzie Karnym we W. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o umorzenie "zaległości wobec Urzędu Skarbowego w P.". Prośbę swoją umotywował tym, że obecnie przebywa w Zakładzie Karnym, nie pracuje i poważnie choruje. Jednocześnie wskazał, że jego osobę reprezentować będzie córka A. G.

Na podstawie akt egzekucyjnych organ stwierdził, iż podatnik posiada nie tylko zaległości podatkowe ale także zaległości z tytułu kosztów egzekucyjnych. Organ zdecydował, iż wniosek podatnika w części umorzenia kosztów egzekucyjnych rozpatrywany będzie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. działającego jako organ egzekucyjny. W pozostałej części wniosek rozpatrzony będzie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. działającego jako wierzyciel.

Jednocześnie zważywszy na okoliczność, że do organu wpłynął wyłącznie wniosek zobowiązanego bez stosownego pełnomocnictwa, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., działając na podstawie art. 50 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: Kpa) pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] wezwał wnioskodawcę w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, do przedłożenia wszelkich dowodów świadczących o jego sytuacji finansowej oraz pełnomocnictwa dla A. G.. W dniu [...] maja 2011r. do Urzędu Skarbowego w P. wpłynęło pismo zobowiązanego, z którego wynika, że pełnomocnictwo wraz z dokumentami świadczącymi o sytuacji majątkowej wnioskodawcy zostało złożone w Urzędzie Skarbowym w P., w związku z postępowaniem prowadzonym w sprawie umorzenia zaległości podatkowych. W treści pisma podatnik wskazał również, że przebywając w Zakładzie Karnym nie pracuje. Koniec kary oznaczony jest na dzień [...] września 2014r. Z uwagi na to, że nie posiada żadnego majątku poprosił o przychylne rozpatrzenie wniosku w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych. W dniu [...] kwietnia 2011 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo z Zakładu Karnego we W., z którego

2

wynika, że podatnik nie jest zatrudniony odpłatnie, jak również w depozycie nie posiada żadnych środków finansowych.

W związku z pismem zobowiązanego z dnia [...]maja 2011 r., do niniejszej sprawy dołączono pełnomocnictwo udzielone córce A. G., jak również dokumentację złożoną do wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. Dowody te potwierdzały, że zobowiązany obecnie nie osiąga żadnego dochodu, nie posiada żadnych ruchomości oraz nieruchomości, z których możliwe byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji. Zobowiązany ma zniesioną wspólność majątkową z żoną. Przedłożona została również dokumentacja medyczna o stanie zdrowia wnioskodawcy, z której wynika, że Zespół Biegłych Lekarzy orzekł, iż podatnik jest trwale niezdolny do pracy.

Pismem z dnia [...]czerwca 2011 r., działając na podstawie art. 10 § 1 Kpa, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. poinformował pełnomocnika zobowiązanego, że w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł, stronie przysługuje czynny udział w każdym stadium tego postępowania. Stosownie do treści ww. przepisu organ egzekucyjny, przed wydaniem postanowienia w przedmiotowej sprawie, umożliwił stronie wypowiedzenie się oraz zgłoszenie żądań co do zebranych materiałów i dowodów. Wezwanie doręczono w dniu [...] czerwca 2011r. strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa, jak również do Urzędu Skarbowego w P. do dnia wydania przedmiotowego postanowienia, nie wpłynęły nowe dowody w sprawie.

Rozpoznając wniosek strony, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., wydał w dniu [...] czerwca 2011 r. postanowienie nr[...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł, naliczonych w związku z prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. postępowaniem egzekucyjnym na podstawie własnych tytułów wykonawczych.

Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie, podatnik pismem z dnia [...]czerwca 2011 r., złożył na nie zażalenie, wnosząc o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Wskazał przy tym, iż jego zdaniem w niniejszej sprawie zachodzą określone w przepisie art. 64 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: u.p.e.a.) przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika i Urzę-

3

du Skarbowego w P.. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, iż z treści wniosku strony z dnia [...] marca 2011 r., uzupełnionego wnioskiem z dnia [...] maja 2011r. wynika, że zobowiązany wnosił o umorzenie zaległości wobec Urzędu Skarbowego w P., w tym również o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Przedmiotem rozstrzygnięcia postanowienia był wniosek w części dotyczącej umorzenia kosztów egzekucyjnych. W pozostałej części Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wydał odrębne postanowienia. Dyrektor Izby Skarbowej w treści wydanego rozstrzygnięcia wskazał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., do którego wpłynął wniosek Strony w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, jest organem egzekucyjnym, który na podstawie art. 64e u.p.e.a. może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne.

Mając na uwadze treść przepisu art. 10 § 1 Kpa oraz dążąc do zapewnienia stronie możliwości realizacji wynikających z tego przepisu uprawnień (organ administracji publicznej obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań), Dyrektor Izby Skarbowej w P. wyznaczył stronie 7-dniowy termin do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, liczony od dnia otrzymania niniejszego zawiadomienia i wskazał jednocześnie, iż w przypadku nieskorzystania z przysługującego uprawnienia, organ nadzoru wyda postanowienie w oparciu o zebrany dotychczas materiał dowodowy.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. podatnik poinformował, iż z powodu braku środków finansowych nie może przybyć do Izby Skarbowej w P. i wskazał jednocześnie, iż podtrzymuje w całości swoje stanowisko wyrażone w przedmiotowym zażaleniu z dnia [...] czerwca 2011 r.

Organ wskazał, iż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia art. 64e u.p.e.a. przewiduje możliwość a nie obowiązek umorzenia kosztów egzekucyjnych, a istotną przesłanką decydująca o zastosowaniu instytucji jest ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego organ uznał, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki i okoliczności mające charakter nadzwyczajny uzasadniające udzielenie ulgi w postaci umorzenia kosztów. Trudna sytuacja finansowa zobowiązanego oraz zły stan zdrowia, w ocenie organu odwoławczego, nie może stanowić argumentu, który uzasadniłby pozytywne rozpatrzenie wniosku. Organ egzekucyjny musi mieć na względzie interes Skarbu Państwa, ponieważ koszty egze-

4

kucyjne są należnościami budżetowymi. Organ zwrócił także uwagę, iż egzekwowane zaległości powstały w związku z tym, iż podatnik dobrowolnie nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku pieniężnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Na wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w P. postanowienie podatnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz umorzenie kosztów postępowania związanych z wniesieniem skargi, z powodu braku źródła dochodu. W uzasadnieniu skargi zobowiązany zarzucił ww. rozstrzygnięciu naruszenie prawa polegające na niewłaściwej ocenie przesłanek określonych w przepisie art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., pozwalających na umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny. Powołał się jeszcze raz na swoją ciężką sytuację życiową oraz zdrowotną. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem wskazał, iż przepisy dotyczące ważnego interesu podatnika i interesu publicznego odnoszą się tylko i wyłącznie do osób bogatych, które stać na zapłacenie jakiegoś zadłużenia a tego nie robią i zostaje im to umorzone, bo stać ich na adwokatów, którzy wywalczą dla niech te umorzenia. Podkreślił także, iż przedmiotowe zaległości wynikały z tego, że nie otrzymał własnych należności od inwestorów z P., u których wykonywał prace budowlane, a którzy ogłosili upadłość. Zwrócił także uwagę, iż otrzymał przerwę w odbywaniu kary pozbawienia wolności, komisja lekarska uznała, że ma całkowity zakaz pracy a także orzeczono wobec niego stopień niepełnosprawności.

Dyrektor izby Skarbowej w P., po zapoznaniu się z argumentami przedstawionymi w skardze wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

5

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

Badając zgodność z prawem zaskarżanego postanowienia Sąd zważył, iż skarga okazała się bezzasadna albowiem postanowienie nie narusza prawa w stopniu zobowiązującym Sąd do jego uchylenia.

Zgodnie z art. 64e § 1-2 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej,

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny,

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Analiza powołanego przepisu prowadzi do wniosku, iż zastosowanie omawianej instytucji należy do uznania administracyjnego. Kontroli sądowej w takiej sytuacji nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2002r III SA. 830/00). Piśmiennictwo wskazuje, iż ocenie może podlegać legalność działania organu podatkowego, a nie natomiast zasadność i celowość odmowy (por. J. Kotecki - [w:] "Odmowa umorzenia zaległości podatkowej - uznaniowość decyzji organów podatkowych", Doradca podatkowy, t. 2, 2000/3/58). Kontrolą sądu objęta zatem będzie ta część postępowania administracyjnego, która odnosi się do ustalenia przez organy podatkowe faktu istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie umorzenia. W postępowaniu sądowym nie można natomiast kwestionować rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w zaskarżonym postanowieniu, będącego wynikiem dokonanego przez organ wyboru, jego celowości i słuszności. Poza polem rozważań w tym postępowaniu pozostaje więc ocena przesłanek "znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej" i "interesu publicznego", których znaczenie jest każdorazowo ustalane przez organ podatkowy. Jeśli zatem sąd nie dopatrzy się uchybień organów w sposobie procedowania i oparcia rozstrzygnięcia o kompletne dowody (w dacie wydania zaskarżonego postanowienia), to nie ma podstaw praw-

6

nych do eliminowania rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (patrz, wyrok WSA w Poznaniu sygn. akt I SA/Po 781/10).

Biorą powyższe pod uwagę, zdaniem Sądu można uznać, iż organy nie przekroczyły w niniejszej sprawie granic uznania administracyjnego. Pomimo, że uzasadnienia rozstrzygnięć zarówno organu pierwszej jak i drugiej instancji są bardzo lakoniczne, to jednak w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie pozwala na dokonanie oceny jego prawidłowości przez organ władzy sądowniczej.

Sąd podziela ocenę organu, iż art. 64e § 2 u.p.e.a. mówiący o "znacznym uszczerbku dla sytuacji finansowej" a więc wiążący się z ważnym interesem strony należy łączyć ze szczególnymi, nadzwyczajnymi okolicznościami, które w niniejszej sprawie nie miały miejsca. Podatnik nie zadbał we właściwym czasie o spłatę należności budżetowych, więc musiał się liczyć z ewentualnym wszczęciem egzekucji. Wbrew twierdzeniom strony przedstawione orzeczenie wskazuje na umiarkowany stopień niepełnosprawności, co nie wyklucza pracy zarobkowej.

W ocenie składu sądzącego w sprawie nie występuje także interes publiczny przemawiający za umorzeniem kosztów egzekucyjnych. Nie należy zapominać, iż interes publiczny wiąże się z obowiązkiem ponoszenia przez podatników ciężarów publicznych, w tym płacenia podatków czy kosztów egzekucyjnych. Zatem względy społeczne wymagają i przemawiają za tym, żeby należności były realizowane a podatnik bez należytej rozwagi nie był z nich zwalniany.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia zarówno prawa materialnego jak i przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Dlatego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.