Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 203/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6q ust. 1, art. 6ka ust. 1 i 3, art. 6k ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1469
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
article: art. 247 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy sędzia WSA Anna Janowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 18 kwietnia 2024 r., nr SKO.63.71.2023 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za wrzesień 2023r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie decyzją z 18 kwietnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "organ odwoławczy", "SKO", "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. (dalej jako: "organ I instancji") z 26 października 2023 r. określającą Spółdzielni Mieszkaniowej w S. (dalej jako: "spółdzielnia", "skarżąca", "strona") wysokość opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] (dalej jako: "nieruchomość") w kwocie 9.800 zł za wrzesień 2023 r.

Z przekazanych Sądowi akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że podmiot odbierający odpady (R. Spółka z o.o. w Olsztynie, dalej jako: "podmiot odbierający odpady", "spółka") stwierdził, że na ww. nieruchomości w dniach:

- 21 września 2023 r. nie zachowano obowiązku segregacji odpadów, gdyż w pojemnikach na odpady zmieszane znajdowały się puszki metalowe po napojach alkoholowych i energetyzujących, butelki po napojach z nakrętkami oraz opakowania po konserwach, szklane słoiki po żywności, plastikowe torebki oraz reklamówki. W pojemniku na metale i tworzywa sztuczne znajdowały się wytłaczanki po jajkach oraz odzież w workach. Z odbioru sporządzono dokumentację fotograficzną, zostawiono kartkę upominającą o segregacji odpadów oraz naklejkę o nieprawidłowej segregacji na pojemniku na odpady zmieszane;

- 25 września 2023 r. także nie zachowano obowiązku prawidłowej segregacji odpadów. W pojemnikach na odpady bio znajdowały się foliowe reklamówki. W pojemniku na odpady zmieszane widoczne były szklane butelki oraz puszki po napojach alkoholowych. Dodatkowo stwierdzono bardzo dużą ilość plastikowych butelek z nakrętkami oraz różnej wielkości czystych, niezabrudzonych kartonów bez zawartości. Także z tego odbioru sporządzono dokumentację fotograficzną, zostawiono kartkę upominającą o segregacji odpadów oraz naklejkę o nieprawidłowej segregacji na pojemniku na odpady zmieszane;

- 28 września 2023 r. stwierdzono również brak segregacji odpadów komunalnych. W pojemnikach na odpady bio znajdowały się folie i papierki. W pojemniku na odpady zmieszane widoczne były opakowania wielomateriałowe: po mleku, folie i reklamówki. Zauważono również czyste kartony bez zawartości oraz papier pakowy. Dodatkowo stwierdzono obecność puszek aluminiowych oraz butelek szklanych. Z odbioru sporządzono dokumentacje fotograficzną, zostawiono kartkę upominającą o segregacji odpadów oraz naklejkę o nieprawidłowej segregacji na pojemniku na odpady zmieszane.

Pismem z 3 października 2023 r. podmiot odbierający odpady komunalne powiadomił organ pierwszej instancji oraz spółdzielnię o stwierdzonych naruszeniach obowiązku segregacji śmieci.

Powyższe ustalenia legły u podstaw wszczęcia 12 października 2023 r. przez organ pierwszej instancji z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i wydania opisanej na wstępie decyzji z 26 października 2023 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ ocenił, że zaistniały przesłanki do określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według stawki podwyższonej stosownie do art. 6ka ust. 3 oraz art. 6k ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1469, ze zm.; dalej jako: "u.c.p.g.") oraz uchwały nr [...] Rady Miejskiej w S. z 27 października 2022 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki opłaty ([...]).

Utrzymując w mocy ww. decyzję, SKO wskazało, że z wykładni art. 6ka u.c.p.g. wynika, że wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów. W niniejszej sprawie stwierdzono nieprzestrzeganie segregacji odpadów, co potwierdza przede wszystkim zawiadomienie z 3 października 2023 r. Zdaniem Kolegium, niezasadny jest zarzut odwołania, że nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Podstawą decyzji nie była bowiem sama dokumentacja fotograficzna, ale przede wszystkim ocena dokonana na miejscu, opisana następnie w zawiadomieniu spółki. Organ odwoławczy nie zgodził się również ze stanowiskiem strony o wadliwości zawiadomienia o naruszeniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów przez podmiot odbierający odpady komunalne. Wskazano, że zawiadomienie z 3 października 2023 r. zostało skierowane do spółdzielni. Jak wynika z treści art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. ustawodawca nie narzucił w tym zakresie podmiotowi odbierającemu odpady komunalne żadnych szczególnych wymogów. Nie ma zatem podstaw do uznania za wadliwą formę zawiadomienia strony, nawet jeśli narusza przyjęty przez strony sposób powiadamiania w cywilnoprawnej umowie o odbiorze odpadów komunalnych. W ocenie organu, wobec braku szczególnych wymogów w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., nie można uznać, że zachodzą wadliwości zbiorczego zawiadamiania o wielokrotnych naruszeniach obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, przy czym umieszczenie naklejek na pojemnikach może być uznane za działanie dodatkowe, w ramach nakłaniania osób bezpośrednio korzystających z pojemników do zachowania prawidłowej segregacji odpadów.

Dodatkowo SKO podkreśliło, że z uregulowań zawartych w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wynika, że opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale też jest rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. Koszty te powstają niezależnie od tego, czy brak segregowania odpadów ma charakter incydentalny, czy nie. Gdyby pobór opłaty dodatkowej został uzależniony od "uporczywości" niesegregowania odpadów, to oznaczałoby to sytuację, w której powstawałyby koszty zagospodarowania odpadów zmieszanych, które musiałby zostać ostatecznie sfinansowane przez gminę. Tymczasem system gospodarowania odpadami komunalnymi jest z założenia systemem finansowanym z opłat mieszkańców.

W skardze na powyższą decyzję spółdzielnia wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji, względnie o ich uchylenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła zaskarżonej decyzji:

I rażące naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. tj.:

1) art. 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej jako "O.p.") poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji w sytuacji, gdy strona, co do której wydano decyzję, nie była podmiotem toczącego się postępowania administracyjnego,

II naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 6ka ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 2 ust. 3 u.c.p.g. poprzez niewłaściwą wykładnię i wszczęcie postępowania w stosunku do innego podmiotu niż adresat decyzji, co winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji.

Z ostrożności procesowej, w razie niepodzielenia przez Sąd powyższych zarzutów, strona podniosła ponadto zarzutu naruszenia:

I przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 w zw. z art. 210 § 4 O.p. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i oparcie twierdzeń o nieprawidłowej segregacji w dniach 21, 25 i 28 września 2023 r. jedynie na gołosłownym zawiadomieniu podmiotu odbierającego odpady,

2) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 O.p. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i uznanie, że nałożenie podwyższonej opłaty stanowi rekompensatę dla gminy związaną z dodatkowym wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów w sytuacji braku dowodu wskazującego, że gmina takowy koszt poniosła,

3) art. 191 O.p. poprzez dowolną ocenę dowodów i przyjęcie, że podstawą decyzji organu pierwszej instancji było zawiadomienie spółki w sytuacji, gdy zawiadomienie to w całości opierało się na dokumentacji fotograficznej, które to dowody neguje skarżąca z powodu braku możliwości określenia której nieruchomości one dotyczą, czy są to pojemniki rzeczywiście należące do skarżącej oraz jednoznacznego określenia na podstawie zdjęć, czy doszło do naruszenia zasad prawidłowej segregacji,

4) art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez jego zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy stopień jej wadliwości zasługiwał na wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego,

II naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że zbiorcze zawiadomienie o kilkukrotnych naruszeniach obowiązku selektywnej zbiórki odpadów jest prawidłowe, w sytuacji gdy zawiadomienia takiego dokonuje się w sytuacji niedopełnienia obowiązku selektywnej zbiórki (a więc każdorazowego niedopełnienia), co powoduje jednocześnie, że nieuprawnione jest wystosowywanie zbiorczego zawiadomienia, co tym samym narusza przepis art. 121 § 1 O.p.,

2) art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 779) poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że odpady niesegregowane (zmieszane), co do których podmiot odbierający odpady wystosował zawiadomienie, są odpadami selektywnie zbieranymi, a tym samym w przypadku nieprawidłowości w segregacji koszt ich zagospodarowania jest wyższy niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny, w sytuacji braku wykazania przez organ pierwszej instancji poniesienia takiego kosztu,

3) art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że nałożenie podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uzależnione jest wyłącznie od braku selektywnej zbiórki odpadów, podczas gdy przepis wskazuje wprost na "przyjęcie ich (tj. odbiór odpadów) jako odpadów niesegregowanych" przez podmiot odbierający odpady, co oznacza, że warunkiem koniecznym jest w tym zakresie dokonanie wywozu tych odpadów jako niesegregowanych,

4) art. 6ka ust. 3 w zw. z art. 6k ust. 3 u.c.p.g. w zw. z art. 210 § 5 O.p. poprzez błędną wykładnię i uznanie za prawidłowe określenie w rozstrzygnięciu decyzji opłaty podwyższonej za wrzesień 2023 r. w wysokości 9.800 zł, podczas gdy strona dokonała tej opłaty w kwocie 4.900 zł, co winno być zaliczone na poczet opłaty podwyższonej.

W uzasadnieniu tych zarzutów skarżąca podniosła, że skoro postępowanie toczyło się względem mieszkańców nieruchomości, to tym samym decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Postępowanie względem skarżącej, jako właściciela nieruchomości, o jakim mowa w art. 2 ust. 3 u.c.p.g., nigdy nie zostało w sprawie wszczęte.

Ponadto skarżąca wskazała, że organ pierwszej instancji oparł swe twierdzenia w zakresie nieprawidłowej gospodarki odpadami komunalnymi na dokumentacji fotograficznej, która nie potwierdza jednoznacznie jakiej nieruchomości dotyczy. O nieprawidłowościach skarżąca dowiedziała się z treści zawiadomienia, nie miała zaś bezpośredniej możliwości ustosunkowania się do nieprawidłowości ze względu na brak poinformowania jej po każdorazowym naruszeniu. Same fotografie, bez opisania jakiej nieruchomości i jakich pojemników dotyczą, nie mogą stanowić wiarygodnego źródła informacji. Zdaniem skarżącej, organy pominęły też, że opracowane na podstawie regulaminu utrzymania czystości i porządku zasady prawidłowej segregacji wskazują, że nie zawsze papier czy tworzywa sztuczne (np. papier zabrudzony czy tez pojemniki z zawartością po olejach) winny znaleźć się w pojemniku na papier czy tworzywo sztuczne. Skoro regulamin dopuszcza pewne odstępstwa od segregacji, to organy winny ustalić, czy skarżąca rzeczywiście naruszyła obowiązujące zasady. Z samej dokumentacji fotograficznej nie sposób tego jednak wywnioskować.

Zdaniem skarżącej, nie może ona także odpowiadać za nieprawidłowe zagospodarowanie wszelkich odpadów znajdujących się koło wiaty śmietnikowej. Zgodnie z art. 2 ust. 4 u.c.p.g., może odpowiadać tylko za przypadki nieprawidłowej segregacji zlokalizowane na jej nieruchomości i przypisane do niej pojemniki. Nie może natomiast odpowiadać za pojemniki selektywne, które są własnością gminy i z których swobodnie mogą korzystać wszyscy mieszkańcy miasta a nie tylko mieszkańcy nieruchomości. Organy niezasadnie różnicują też zasady segregacji odpadów w stosunku do mieszkańców zabudowy jednorodzinnej i wielolokalowej.

Skarżąca uznała również, że dla wyniku sprawy kluczowe znaczenie ma wyjaśnienie pojęć "odpady komunalne" i "selektywne zbieranie odpadów komunalnych", zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 7 i pkt 24 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach. W przepisach tych ustawodawca postanowił rozróżnić odpady zmieszane (niesegregowane) od odpadów selektywnie zebranych. Strona jako nieuprawnione uznała stanowisko organów odnośnie do naruszenia obowiązku selektywnego zbierania odpadów w stosunku do odpadów zmieszanych. Skoro bowiem odpady zmieszane są odbierane jako niesegregowane, to nie ma do nich zastosowania sankcja z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., którą można zastosować tylko w sytuacji, gdy w którymś strumieniu odpadów zbieranych selektywnie znajdą się odpady o innych właściwościach.

Skarżąca nie zgodziła się ponadto z oceną Kolegium co do możliwości zbiorczego zawiadomienia o wielokrotnych naruszeniach obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Uznała, że norma zawarta w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. wskazuje, że odbierający odpady komunalne zawiadamia każdorazowo zarówno burmistrza, jak i właściciela nieruchomości, o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów. W ocenie skarżącej, takie rozwiązanie ma na celu umożliwienie właścicielowi nieruchomości podjęcia natychmiastowej reakcji, gdyby dochodziło do naruszenia obowiązku selektywnej zbiórki odpadów, by sytuacje takie nie miały miejsca w przyszłości. Natomiast zawiadamianie właściciela nieruchomości dopiero po kilkukrotnych naruszeniach stanowi naruszenie zasady zaufania do organów wyrażonej w art. 121 § 1 O.p. Odnosząc się zaś do formy powiadomienia, strona wskazała, że zgodnie ze stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z 4 lipca 2023 r., sygn. akt III FSK 1495/22, samo naklejenie na pojemnikach kartek z napisem "popraw swoją segregację" nie jest wystarczające do uznania, że właściciel nieruchomości został prawidłowo powiadomiony. Podniosła, że nie była informowana, że przypadki nieprawidłowości w segregacji będą sygnalizowane takimi właśnie kartkami, czy też naklejkami. Zarzuciła, że w stanie sprawy naklejka znalazła się tylko na pojemniku na odpady zmieszane, choć podmiot odbierający odpady dostrzegł również nieprawidłowości w innych pojemnikach.

Nadto, zdaniem skarżącej, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje czy w dniach, w których stwierdzono nieprawidłową segregację tj. 21, 25 i 28 września 2023 r., nastąpiło odebranie tych odpadów jako niesegregowanych, choć warunkiem koniecznym do nałożenia podwyższonej opłaty konieczne jest kumulatywne spełnienie trzech warunków: niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów, ich odbiór jako odpady zmieszane oraz powiadomienie o tym organu i właściciela nieruchomości. Fakt odebrania odpadów jako zmieszane nie został należycie wykazany w postępowaniu.

Końcowo skarżąca wskazała, że rozstrzygnięcie winno uwzględniać także, że we wrześniu 2023 r. uiściła opłatę w kwocie 4.900 zł, która winna być naliczona na poczet podwyższonej opłaty. Obciążenie skarżącej opłatą w wysokości 9.800 zł spowodowuje, że uiści ona nie 2-krotność stawki opłaty, lecz jej 3-krotność.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Badając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu skargi dotyczącego nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 247 § 1 pkt 5 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g., tj. skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie, Sąd stwierdził, że adresatem zarówno powiadomienia na podstawie art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., jak również postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie oraz zawiadomienia na podstawie art. 200 § 1 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. i następnie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji była spółdzielnia, jako zarządca nieruchomości położonych w S. przy ul. [...]. Oznaczenia strony postępowania administracyjnego dokonano zgodnie z art. 2 ust. 3 u.c.p.g., który stanowi, że jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową. Niewątpliwie w wydanych w sprawie decyzjach prawidłowo oznaczono skarżącą spółdzielnią jako stronę postępowania. Natomiast nie sposób uznać za uchybienie mające wpływ na wynik sprawy oznaczenia strony w treści postanowienia o wszczęciu postępowania i zawiadomienia o wyznaczeniu 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w następujący sposób: "mieszkańcy nieruchomości przy ulicy[...] w S. reprezentowani przez Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]". Zauważenia wymaga, że oba pisma zostały skierowane na adres spółdzielni jako podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i nie wystąpiła sytuacja, w której podmiot ten byłby pozbawiony udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Tym samym chybione były zarzuty naruszenia art. 247 § 1 pkt 5 O.p. i art. 6ka ust. 1-3 w zw. z art. 2 ust. 3 u.c.p.g.

W odniesieniu zaś do dalszych zarzutów skargi wskazania wymaga, że zarówno w warstwie materialnej, jak i proceduralnej, koncentrują się one na zwalczaniu stanowiska organów administracji publicznej, że ze względu na stwierdzone przez podmiot odbierający odpady przypadki braku segregacji odpadów komunalnych skarżąca spółdzielnia zobowiązana była na podstawie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według stawki podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 u.c.p.g.

Wskazania w związku z tym wymaga, że zgodnie z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Według ust. 2 art. 6ka u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie zaś do art. 6ka ust 3 u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 4846/21 (CBOSA), przepis art. 6ka u.c.p.g. określa konsekwencje prawne naruszenia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1. Obowiązek ten ma charakter powszechny, gdyż ciąży na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których te odpady powstały.

Pojęcie selektywnej zbiórki odpadków komunalnych, o którym mowa w art. 6ka u.c.p.g., należy interpretować z uwzględnieniem art. 3 ust. 1 pkt 7 i 24 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r., poz. 699 ze zm.).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy, odpadami komunalnymi są odpady powstające w gospodarstwach domowych oraz odpady pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter i skład są podobne do odpadów z gospodarstw domowych, w szczególności niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i odpady selektywnie zebrane:

a) z gospodarstw domowych, w tym papier i tektura, szkło, metale, tworzywa sztuczne, bioodpady, drewno, tekstylia, opakowania, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, zużyte baterie i akumulatory oraz odpady wielkogabarytowe, w tym materace i meble, oraz

b) ze źródeł innych niż gospodarstwa domowe, jeżeli odpady te są podobne pod względem charakteru i składu do odpadów z gospodarstw domowych

- przy czym odpady komunalne nie obejmują odpadów z produkcji, rolnictwa, leśnictwa, rybołówstwa, zbiorników bezodpływowych, sieci kanalizacyjnej oraz z oczyszczalni ścieków, w tym osadów ściekowych, pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz odpadów budowlanych i rozbiórkowych; niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne pozostają niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane przetwarzaniu odpadów, ale przetwarzanie to nie zmieniło w sposób znaczący ich właściwości.

Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 pkt 24 ustawy o odpadach, selektywne zbieranie odpadów polega z kolei na ich zbieraniu, w ramach którego dany strumień odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami.

Ponadto stosownie do art. 23 ust. 1 ww. ustawy, odpady są zbierane w sposób selektywny.

W świetle powyższego niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych polega na nieumieszczeniu odpadów w urządzeniach (pojemnikach lub workach) przeznaczonych na zbieranie frakcji, do której należą, a więc na mieszaniu odpadów podlegających selektywnej zbiórce. Selektywne zbieranie odpadów polega z kolei na ich zbieraniu, w ramach którego dany strumień odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami (wyrok WSA w Opolu z 26 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Op 74/23; CBOSA). Stąd nie sposób podzielić zarzutu skargi, że przepis art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy w którymś strumieniu odpadów zbieranych selektywnie znajdą się odpady o innych właściwościach; nie dotyczy zaś sytuacji, w której w odpadach zmieszanych znajdą się odpady, które powinny być zbierane w sposób selektywny. Jak już wyżej wskazano, mieszanie odpadów podlegających selektywnej zbiórce jest kwalifikowane jako niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych ustanowionego w art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. Nałożenie opłaty podwyższonej uzależnione zostało wyłącznie od braku selektywnej zbiórki odpadów, a nie od tego, czy mogą one zostać poddane selekcji po odbiorze jako zmieszane. Przepisy u.c.p.g. nie określają żadnego poziomu pomyłek ani stopnia zanieczyszczenia poszczególnych frakcji odpadami innego rodzaju. Sytuacja, gdy w pojemniku na odpady zmieszane znajdą się też odpady, które powinny być zbierane w sposób selektywny, generuje dodatkowe koszty w związku z odebraniem tych odpadów jako niesegregowanych. Przyjmując zaś założenie strony, obowiązek selektywnego zbierania odpadów miałby fikcyjny charakter, gdyby w granicach jego realizacji mieściłoby się też mieszanie odpadów podlegających selektywnej zbiórce.

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że w sprawie została spełniona pierwsza przesłanka wydania decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, którą stosownie do art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., jest niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Na podstawie zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, tj. powiadomienia podmiotu odbierającego odpady oraz sporządzonej przez niego dokumentacji fotograficznej, stwierdzić należy, że została spełniona przesłanka nieselektywnego zbierania odpadów na nieruchomości w dniach 21, 25 i 28 września 2023 r., kiedy to w pojemnikach przeznaczonych na odpady zmieszane stwierdzono odpady, które powinny być zbierane w sposób selektywny, zaś w pojemniku na metale i tworzywa sztuczne stwierdzono wytłaczanki po jajkach oraz odzież w workach. Ponadto w dniach 25 i 28 września 2023 r. w pojemnikach na odpady bio stwierdzono folię i papier. Na powyższe okoliczności sporządzono dokumentację fotograficzną, a ponadto pozostawiono kartkę upominającą o segregacji odpadów i naklejkę o nieprawidłowej segregacji na pojemniku na odpady zmieszane.

Z powyższego wynika, że niedopełnienie przez spółdzielnię obowiązku selektywnego zbierania odpadów zostało stwierdzone przez podmiot odbierający odpady 3-krotnie we wrześniu 2023 r. Bez wpływu na prawidłowość tej oceny pozostają przy tym podnoszone przez skarżącą argumenty dotyczące niejasności w zasadach segregacji odpadów na terenie miasta, które dotyczyły np. zabrudzonego papieru czy tez pojemników po olejach, gdyż stwierdzone w powiadomieniu z 3 października 2023 r. nieprawidłowości nie dotyczyły tej grupy odpadów.

Zdaniem Sądu, nie było przy tym wątpliwości, że ww. nieprawidłowości zostały stwierdzone na nieruchomości skarżącej. Mając na uwadze twierdzenia skarżącej, należy zaznaczyć, że na znajdujących się w aktach sprawy fotografiach, dołączonych do powiadomienia firmy wywozowej, widoczna jest nie tylko zawartość pojemników na odpady, ale także znajdująca się na wiacie śmietnikowej tablica, na której widnieje adres nieruchomości, przy czym część kadrów obejmuje zarówno pojemniki, jak i widoczny w ich tle budynek wielolokalowy. Ponadto na fotografiach wskazano daty ich wykonania. Na uwzględnienie nie zasługiwał przy tym zarzut skargi, że nie może ona odpowiadać za nieprawidłowe zagospodarowanie odpadów znajdujących się koło wiaty śmietnikowej. Przedstawione przez organ przypadki nieprawidłowości w realizacji obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych dotyczyły bowiem pojemników na odpady zmieszane oraz bioodpady należących do skarżącej, nie zaś przypadków gromadzenia odpadów wokół wiaty śmietnikowej.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że doszło do uchybienia przez skarżącą obowiązkowi selektywnego zbierania odpadów komunalnych, przy czym uchybienie to nie miało charakteru incydentalnego, ale wystąpiło kilkakrotnie.

Drugą przesłanką wydania decyzji było zaś powiadomienie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Z akt sprawy wynika, że również i ta przesłanka została spełniona, gdyż pismem z 3 października 2023 r. o fakcie niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych zostali powiadomieni odpowiednio organ pierwszej instancji, jak i skarżąca spółdzielnia. W piśmie tym podmiot odbierający odpady zawarł opis stwierdzonych w dniach 21, 25 i 28 września 2023 r. nieprawidłowości, jak również wskazał, że stanowi to podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Sąd zauważa, że regulacje ustawowe nie określają, w jaki sposób podmiot odbierający odpady ma powiadomić właściciela nieruchomości, a także wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o przyjęciu odbieranych odpadów jako niesegregowane. W art. 6ka u.c.p.g. nie przewidziano żadnej konkretnej formy, w jakiej powiadomienie to miałoby zostać dokonane. W rozpoznawanej sprawie powiadomieniu temu podmiot odbierający odpady nadał formę pisemną, a zatem nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi kwestionujące możliwość powiadomienia w trybie art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w formie naklejek na pojemnikach/worki na odpady.

Ponadto w odniesieniu do zarzutu strony dotyczącego niedopuszczalności zbiorczego powiadomienia o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych warto zaznaczyć, że treść przepisu art. 6ka u.c.p.g. jednoznacznie wskazuje, że dla określenia opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie ma znaczenia to, czy stwierdzone nieprawidłowości miały charakter incydentalny bądź notoryjny. Ustawodawca co prawda nie dookreślił pojęcia niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów, ale w powołanym przepisie nie ma mowy o "uporczywości", czy "notoryczności" niesegregowania odpadów. Pojęcia te nie stanowią zatem elementów norm prawnych wyrażonych w art. 6ka u.p.c.g. i w związku z tym nie podlegają ocenie jako przesłanki rozstrzygania przez organ administracji (tak NSA w wyrokach: z 30 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 4846/21; z 14 czerwca 2022 r., sygn. akt III FSK 4968/21; z 19 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 14/22; z 19 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 4930/21; CBOSA). Zatem nie mógł zasługiwać na uwzględnienie zarzut skargi, że zbiorcze powiadomienie o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów, tj. zaniechanie obowiązku każdorazowego powiadomienia, uniemożliwiło skarżącej podjęcie natychmiastowej reakcji i stanowiło o naruszeniu zasady zaufania do organów wyrażonej w art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. Skoro bowiem wykazanie przez organy choćby jednego przypadku nieprzestrzegania zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów, przy czym podwyższona opłata nie ma charakteru stałego, lecz jest określana wyłącznie za miesiąc, w którym stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów, to nie ma podstaw do wnioskowania, że odrębne powiadomienie o każdym ze stwierdzonych w tym okresie naruszeń obowiązku selektywnej zbiórki odpadów mogłoby ustrzec stronę od nałożenia opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów.

W związku z powyższym Sąd stwierdził, że obowiązek informacyjny z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. również został w niniejszej sprawie spełniony.

W rezultacie doszło do ziszczenia się przesłanek warunkujących wydanie decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres, w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, z zastosowaniem stawki opłaty podwyższonej.

W ocenie Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w sposób wystarczająco wyczerpujący odniósł się do zarzutów odwołania i opisał stan faktyczny sprawy. W szczególności powołał dowody, z których wynika, że doszło do niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych na nieruchomości. Analiza motywów zaskarżonej decyzji, dokonana w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pozwala stwierdzić, że rozumowanie organu uwzględnia reguły postępowania administracyjnego, w tym zasady przekonywania stron oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów, a przy tym pozostaje w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. należało zatem uznać za niezasadne.

Zarzut naruszenia art. 6ka ust. 3 w zw. z art. 6k ust. 3 u.c.p.g. w zw. z art. 210 § 1 pkt 5 O.p. także należało uznać za chybiony. Uznając, że zachodzą przesłanki do określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w podwyższonej wysokości, organ pierwszej instancji był zobowiązany w decyzji określić tę opłatę w prawidłowej wysokości. Odrębną kwestią jest natomiast ewentualne zaliczenie dokonanej przez spółdzielnię wpłaty na poczet tej opłaty za wrzesień 2023 r., do czego odniósł się organ pierwszej instancji, przedstawiając w uzasadnieniu decyzji stosowne wyliczenie kwoty podlegającej wpłacie na rachunek bankowy organu.

Skoro istniały podstawy faktyczne i prawne do określenia skarżącej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za wrzesień 2023 r. z zastosowaniem stawki podwyższonej, to Kolegium utrzymując w mocy decyzję organu I instancji w tym przedmiocie nie naruszyło również art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że skarga była niezasadna i w konsekwencji podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935).