Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1919/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 145 ű 1 pkt 1 lit. c i art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 §1 i art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) sędzia NSA Marian Wolanin Protokolant: starszy asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.W., A.Ł. i Z. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1390/19 w sprawie ze skargi K. W. i Z.B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2019 r. (sygn. akt I SA/Wa 1390/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") - oddalił skargę K. W. i Z. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 maja 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 13 lipca 2018 r. nr [...] o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...], będącej obecnie własnością Gminy [...].

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, K. W. i Z.B. zarzucili Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie przepisów postępowania, to jest: art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w tym, że sąd, w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego mogły znacząco wpłynąć na rozstrzygnięcie dotyczące zwrotu nieruchomości. Chodzi o zaniechanie przeprowadzenia pełnego i prawidłowego postępowania dowodowego przez organy administracji, co wyraziło się zaniechaniem ścisłego ustalenia celu wywłaszczenia to jest:

a) zaniechanie przeprowadzenia dowodu ze statutu Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]" obowiązującego w dacie przed zawarciem umowy z dnia 12 lutego 1966 r. o sprzedaży nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], będącej przedmiotem niniejszego postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło Sąd do błędnego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy,

b) uznaniu, że na podstawie pisma z dnia 28 września 1965 r. Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej można wywieść cel wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], będącej przedmiotem niniejszego postępowania, podczas gdy cel ten powinien być wywiedziony ze statutu Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]", obowiązującego w dacie przed zawarciem umowy sprzedaży ww. nieruchomości z dnia 12 lutego 1966 r.,

c) uznaniu, że na podstawie umowy sprzedaży ww. nieruchomości z dnia 12 lutego 1966 r. można wywieść cel wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], będącej przedmiotem niniejszego postępowania, podczas gdy cel ten powinien być wywiedziony ze statutu Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]" obowiązującego w dacie przed zawarciem umowy sprzedaży ww. nieruchomości z dnia 12 lutego 1966 r.

d) uznaniu, że na podstawie zeznań świadka L.P. można wywieść cel wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], będącej przedmiotem niniejszego postępowania, podczas gdy treść tych zeznań należy oceniać z daleko idącą ostrożnością, z uwagi na fakt, że świadek, będąc osobą w podeszłym wieku, zadziwiająco dokładnie pamiętał szczegóły zdarzeń, które wydarzyły się ponad 50 lat wcześniej, a pełnomocnik skarżących nie miał możliwości uczestniczenia w ww. czynności,

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto wnosili także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

W dniu 29 stycznia 2024 r. wpłynął do Naczelnego Sądu Administracyjnego odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Pruszkowie I Wydział Cywilny z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt I Ns 238/21, z którego wynika, że skarżąca kasacyjnie K.W. zmarła w dniu 20 września 2020 r., zaś spadek po niej, na podstawie ustawy, nabyły dzieci: A.W. i A.Ł.

W piśmie procesowym z dnia 7 lutego 2024 r. Z.B. oraz A.W. i A. Ł.=, działający przez pełnomocnika, przedstawili dodatkowe stanowisko w sprawie, jako (cyt.): "uzupełniające uzasadnienie do zarzutu kasacyjnego, w granicach złożonej w przedmiotowej sprawie skargi kasacyjnej".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w w/w skardze. Zarzuty te zaś okazały się nieuzasadnione.

W zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki oddalił skargę K.W. i Z.B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 maja 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 13 lipca 2018 r. a w której to decyzji orzeczono o odmowie zwrotu opisanej na wstępie nieruchomości. Zdaniem bowiem Sądu Wojewódzkiego, zaskarżona decyzja odpowiadała prawu.

W motywach wyroku Sąd I instancji wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość, pierwotnie oznaczona jako nieruchomość położona we wsi [...] w gromadzie [...] w powiecie [...], opisana w księdze wieczystej oznaczonej nr hip. [...] (która zaginęła w czasie działań wojennych) została w dniu 12 lutego 1966 r. zbyta Skarbowi Państwa przez jej poprzednich właścicieli, w osobach: T. i Z. małż. B., umową, zawartą w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (jednolity tekst Dz. U. Nr 18 z 1961 r. poz. 94, dalej: "ustawa gruntowa z 1958 r.") z przeznaczeniem dla Przedsiębiorstwa Państwowego [...], zgodnie z poleceniem Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej - Centralnego Zarządu Uzdrowisk, wyrażonym w piśmie z dnia 28 września 1965 r. Z tego też m. in. powodu organ poszukiwał akt wywłaszczeniowych, ale pomimo zwracania się w tym zakresie do: Urzędu Miasta i Gminy [...], Uzdrowiska [...] S.A, Archiwum Państwowego w Warszawie, Oddział w Grodzisku Mazowieckim i Archiwum Państwowego w Lublinie, Uzdrowiska [...] S.A., Archiwum Państwowego w Warszawie O/Milanówek, Ministerstwa Zdrowia, Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Sądu Rejonowego Lublin-Wschód z/s w Świdniku oraz Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, akt tych nie udało się jednak pozyskać. Pomimo też prowadzonych poszukiwań nie odnaleziono statutu wspomnianego wyżej Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]", a który obowiązywał w dacie zawarcia w/w umowy. Przeprowadzenie dowodu z treści w/w statutu okazało się więc również niemożliwe. Tym niemniej organom udało się odnaleźć statut PP [...] z 1982 r., które powstało w 1967 r. z przekształcenia najstarszego (bo działającego od 1965 r. na terenie [...] Sanatorium Uzdrowiskowego "[...]") i na podstawie m. in. jego treści ustalono, iż charakter działalności tego rodzaju przedsiębiorstw/uzdrowisk, istniejących w tamtym czasie w Polsce, polegał na tym, że obok podstawowej działalności, będącej prowadzeniem lecznictwa uzdrowiskowego, przedsiębiorstwa te prowadziły także działalność dodatkową (pomocniczą) w postaci np. pralni , upraw ogrodniczych i.t.p. Odnośnie zaś PP "[...]" stwierdzono przy tym, że przedmiot działania tego przedsiębiorstwa obejmował (oprócz szpitalnictwa) również "hotele i motele z restauracjami, stołówki, punkty gastronomiczne" (vide: odpis z rejestru handlowego Dział B nr 4376 z sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z /s w Świdniku).

Ponadto Sąd Wojewódzki podzielił także pogląd organów, że – z punktu widzenia ustalenia celu wywłaszczenia - istotnym w tym przypadku był dokument w postaci w/w pisma Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 28 września 1965 r. Pismem tym zawiadomiono bowiem PP "[...]" o sfinalizowaniu transakcji kupna nieruchomości "ogrodnictwo" położonej w [...] nr 1 [...] od ob. T.B.. Powyższe świadczyło zatem – jak podkreślił Sąd - że przedmiotowa nieruchomość została nabyta generalnie na cele uzdrowiska, a konkretnie celem prowadzenia na niej gospodarstwa pomocniczego. Z treści aktu notarialnego wynikało zaś, że na zbywanej nieruchomości znajdowały się: trzy budynki cieplarni, komórki drewniane, pomieszczenia gospodarcze oraz budynek mieszkalny a przesłuchani świadkowie: L.P. oraz P. S. wspominali, iż na terenie tej nieruchomości, przez pierwszych kilka lat po dacie jej przejęcia, była ona wykorzystywana na cele gospodarstwa pomocniczego Uzdrowiska [...]. Na spornej nieruchomości prowadzone były uprawy, w tym szklarniowe oraz hodowana była trzoda chlewna na potrzeby uzdrowiska. Po upływie kilku lat gospodarstwo jednak podupadło. Przestano uprawiać warzywa i zaczęto rozbierać szklarnie oraz inne pomieszczenia gospodarcze. Powyższe zeznania świadków, jak nadmienił Sąd Wojewódzki, były przy tym zgodne z informacjami, wynikającymi ze zdjęć lotniczych przedmiotowego terenu, a które to zdjęcia zostały poddane ocenie biegłego. Z opinii biegłej (geodety uprawnionego w zakresie fotogrametrii i teledetekcji) wynikało zaś, że na spornej nieruchomości była prowadzona działalność ogrodnicza w 1972 r. natomiast obraz ze zdjęcia z 1976 r. wskazywał, że zaprzestano już w tym miejscu prowadzenia działalności ogrodniczej.

W rezultacie zatem Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko organów, że cel wywłaszczenia w analizowanym przypadku został zrealizowany. Wywłaszczona nieruchomość była bowiem przez kilka lat użytkowana zgodnie z celem na jaki została wywłaszczona.

Z tym stanowiskiem nie zgadzali się skarżący, którzy w skardze kasacyjnej zarzucili Sądowi Wojewódzkiemu istotne naruszenie przepisów postępowania w postaci: art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej w szczególności podnosili natomiast, że z umowy zawartej w dniu 12 lutego 1966 r. nie wynika wyraźnie, w jakim celu omawiana nieruchomość została wywłaszczona. Przytaczając więc różne wyroki sądowe, akcentowali, iż cel wywłaszczenia musi być ujmowany w sposób konkretny.

Podkreślali też, że (cyt.): "ani organom I i II instancji ani Sądowi nie udało się odnaleźć statutu Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]" obowiązującego w dacie przed zawarciem umowy sprzedaży ww. nieruchomości z dnia 12 lutego 1966 roku, pomimo że rzeczywiście organ ten dokonał wszelkich starań, aby dokument ten odnaleźć. Należy jednak wskazać, że dokument ten ma kluczowe znaczenie dla określenia w sposób precyzyjny celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości".

Poza tym podnosili, że w tamtym czasie obowiązywała ustawa o uzdrowiskach z dnia 23 marca 1922 r. (Dz.U. Nr 31. poz. 254) i na jej podstawie były opracowywane statuty Uzdrowisk. Zawarta zaś w tej ustawie definicja "Uzdrowiska" oraz zakres kompetencji komisji uzdrowiskowej czy też komisji wykonawczej, określony w ww. ustawie, w żadnym stopniu nie wskazywał, aby działalność Uzdrowisk polegała również na tworzeniu gospodarstw pomocniczych czy prowadzeniu działalności w zakresie ogrodnictwa na potrzeby uzdrowiska.

Ponadto skarżący kwestionowali również wiarygodność zeznań świadka L.P., akcentując, że chociaż zeznania te odnosiły się do zdarzeń sprzed ponad 50 lat to świadek ten zeznawał (cyt.): " z zadziwiającą precyzją" a ponadto obowiązek zawiadomienia strony o miejscu i terminie przesłuchania świadka stanowił bezwzględny obowiązek organu.

W związku z powyższym skład orzekający pragnie podkreślić, że nie można było zgodzić się ze skarżącymi, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając, że stan faktyczny, będący podstawą rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie, został ustalony przez organy prawidłowo, dopuścił się naruszenia art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Zebrany w tym przypadku materiał dowodowy nie był bowiem wprawdzie obszerny, tym niemniej okazał się wystarczającym do wydania decyzji merytorycznej. Pamiętać przy tym należy, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dotyczył wydarzeń z połowy lat sześćdziesiątych XX w., czyli sprzed bez mała 60 lat. Dodatkowo wywłaszczenie objętej wnioskiem zwrotowym nieruchomości dokonało się w trybie umownym to jest w trybie art. 6 ustawy gruntowej z 1958 r. Nie może zatem dziwić, że w takich okolicznościach wytworzony i zachowany materiał dokumentacyjny, związany z faktem wywłaszczenia, nie był obszerny. Okoliczność ta w znaczący zaś sposób powodowała ograniczenie możliwości przeprowadzenia rożnych dowodów w analizowanym postępowaniu.

Treść uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazuje, że stanowisko skarżących w rzeczywistości ograniczało się jedynie do kwestionowania wyników postępowania dowodowego, jakie w tej sprawie zostało przeprowadzone a nie wprowadzało w tym zakresie żadnych nowych propozycji czy rozwiązań. Skarżący chociaż sami przyznawali, że organy dokonały (cyt.): "wszelkich starań", aby odnaleźć statut Przedsiębiorstwa Państwowego "Uzdrowisko [...]", obowiązujący w dacie przed zawarciem umowy sprzedaży ww. nieruchomości z dnia 12 lutego 1966 r., to mimo wszystko zarzucali jednak Sądowi Wojewódzkiemu, iż zaakceptował zaniechanie przez organy przeprowadzenia dowodu z tego dokumentu. W związku z tym – zdaniem składu orzekającego - nie bardzo jest zrozumiale, w jaki sposób tego rodzaju dowód – zdaniem skarżących – miałby zostać przez organy przeprowadzony.

Nie można też zgodzić się, iż ustalenia dotyczące celu wywłaszczenia zostały w analizowanym stanie faktycznym poczynione w sposób dowolny. Oczywiście tego rodzaju cel powinien być określony jak najbardziej konkretnie, ale w niektórych przypadkach, zwłaszcza w tych, w których do wywłaszczenia doszło kilkadziesiąt lat temu i to w dodatku w drodze umowy, nie zawsze jest możliwe dokonanie tego rodzaju ustaleń. W związku z tym, takie sytuacje niejako wymuszają przyjęcie w danym przypadku celu wywłaszczenia w sposób mniej szczegółowy a jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 grudnia 2014 r. (sygn. I OSK 1417/13), wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia, wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej, powinny być oceniane – przy jej kontroli – proporcjonalnie do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania rzeczonej kontroli. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności.

Odnosząc zatem powyższe do stanu rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że niewątpliwie wskazówką co do ustalenia celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości jest treść wspomnianego wyżej pisma Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej - Centralnego Zarządu Uzdrowisk z dnia 28 września 1965 r. Skoro bowiem pismo to, po pierwsze, zostało przywołane w treści aktu notarialnego, zawierającego treść umowy sprzedaży, a po drugie, w treści tego pisma zaakcentowano przede wszystkim charakter "ogrodniczy" nabywanej nieruchomości (transakcja miała dotyczyć "kupna nieruchomości "ogrodnictwo" położonej w [...] nr 1 – [...] od ob. T.B."), to w omawianym przypadku te aspekty musiały ogrywać zasadniczą rolę. Wprawdzie przy tym zawarta w art. 2 ustawy o uzdrowiskach z dnia 23 marca 1922 r. definicja "Uzdrowiska" istotnie nie przewidywała, aby działalność Uzdrowisk mogła polegać również na tworzeniu gospodarstw pomocniczych czy prowadzeniu działalności w zakresie ogrodnictwa na potrzeby uzdrowiska, ale w/w przepis za uzdrowisko uznawał: 1) miejscowości, posiadające cieplice, tub zdroje lecznicze (źródła, studnie tub otwory wiertnicze o wodzie, zawierającej mineralne, gazowe lub inne składniki, względnie wykazującej specjalne działania, co nadaje jej własności i zastosowanie lecznicze), czyli t. zw. zdrojowiska; 2) stacje klimatyczne; 3) kąpieliska morskie." Tymczasem podmiot, na rzecz którego doszło w niniejszym przypadku do wywłaszczenia nie był miejscowością czy stacją klimatyczną a był przedsiębiorstwem państwowym, które działało w oparciu o przepisy już powojenne, wydane przez władze państwa o innym ustroju społeczno-gospodarczym, niż ten, który istniał w latach dwudziestych XX w. W czasie, gdy doszło do wywłaszczenia spornej nieruchomości, obowiązywał bowiem już dekret z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 1960 r. Nr 18, poz. 111), a który przewidywał, że przedsiębiorstwo państwowe samodzielnie organizuje i prowadzi swą działalność w celu wykonywania zadań wynikających z aktu o jego utworzeniu i obowiązujących je wskaźników planowych (art. 1 ust. 2 dekret) oraz, iż przedsiębiorstwa państwowe prowadzone są według zasad rozrachunku gospodarczego (art. 3 dekret). Z tej przyczyny stanowisko organów i Sądu Wojewódzkiego, który je zaakceptował, a sprowadzające się do poglądu, iż działalność Przedsiębiorstwa Państwowego "Uzdrowisko [...]", która była prowadzona przed zawarciem umowy sprzedaży z dnia 12 lutego 1966 r., obejmowała także prowadzenie na własny użytek działalności ogrodniczej, nie powinna dziwić. Dodać też w tym miejscu trzeba, że prowadzenie gospodarstwa pomocniczego przez to przedsiębiorstwo miał potwierdzenie w treści odpisu z rejestru handlowego (Dział B nr 4376) z sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z /s w Świdniku oraz w treści statutu pokrewnego doń przedsiębiorstwa, funkcjonującego na terenie gminy [...], to jest PP Uzdrowisko [...]. Nadmienić bowiem wypada, że oba wspomniane przedsiębiorstwa – biorąc pod uwagę zasady funkcjonowania przedsiębiorstw w okresie PRL-u, zwłaszcza tego samego rodzaju, musiały działać w oparciu o te same rozwiązania organizacyjne. Pośrednio wskazuje na to także fakt, że oba przedsiębiorstwa współdziałały ze sobą. Okoliczność tę potwierdza zaś treść pisma Dyrektora Archiwum Państwowego w Lublinie z dnia 19 września 2016 r. nr IA.6341.281.2016.AK., w którym podano, że zachowała się jednostka aktowa p t. "Bilans przekazania podległych jednostek za 1966 r." w zespole archiwalnym nr 2483 - "Przedsiębiorstwo Państwowe <> za lata 1951-2000" sygn. 117. Jednostka ta zaś obejmuje: pismo Zjednoczenia "[...]" w Warszawie do "Uzdrowiska [...]" z dnia 13 marca 1968 r., a z którego wynika, że Przedsiębiorstwo Państwowe "Uzdrowisko [...]" miało przekazać na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego "Uzdrowisko [...]" zabytkowe meble oraz inne składniki majątkowe. W jednostce tej figuruje również bilans przekazania "Uzdrowiska [...]" wraz z podległymi jednostkami: [...] w Warszawie i Hurtowni [...] w Warszawie z dnia 16 grudnia 1967 r. Powyższe – zdaniem składu orzekającego - ewidentnie zatem dodatkowo dowodzi, że przedsiębiorstwa państwowe prowadzące - jako podstawową – działalność (mówiąc ogólnie) "uzdrowiskową", prowadziły jednocześnie własne gospodarstwa pomocnicze.

Fakt zaś, iż w tym przypadku PP "Uzdrowisko [...]" początkowo (co najmniej do 1972 r.) prowadziło na nabytej nieruchomości działalność ogrodniczą potwierdzały nie tylko kwestionowane przez skarżących zeznania świadka L.P., ale wynikał on także z treści obrazu utrwalonego na zdjęciach lotniczych, odczytanych przez biegłego geodetę zakresie fotogrametrii i teledetekcji. W takiej więc sytuacji, skoro nawet pominięcie zeznań tego świadka nie wpływał na treść wydanego rozstrzygnięcia, to nie można było twierdzić, że uchybienia procesowe, towarzyszące przeprowadzeniu tego rodzaju dowodu (brak wskazania stronom dokładnej daty przesłuchania świadka) miały charakter istotnych uchybień procesowych.

Kończąc skład orzekający pragnie także wyjaśnić, że wprawdzie strona ma prawo w okresie późniejszym przytaczać nowe argumenty dla poparcia zgłoszonych wcześniej zarzutów kasacyjnych, jednak same zarzuty muszą być określone w terminie przewidzianym dla wniesienia skargi kasacyjnej. Z tego powodu jako niedopuszczalne należało uznać sformułowanie w piśmie uzupełniającym skargę kasacyjną praktycznie zupełnie nowych zarzutów. Takimi są bowiem zarzuty procesowe, które obecnie zostały powiązane z szeregiem przepisów prawnomaterialnych zawartych w ustawie

o gospodarce nieruchomościami.

W rezultacie więc biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie była uzasadniona i – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.