Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1558/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1; art. 15; art. m19 ust. 1 pkt 1; art. 97 ust.. 1 pkt 1 i 1a
journal: Dz.U. 2009 nr 189 poz 1472
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej1) - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany 1) oddala skargę, 2) zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. J. K., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

K. P. (zwany dalej: skarżącym) – obywatel [...] – 2 stycznia 2011 r. został zatrzymany przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w [...], a następnie umieszczony w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców. Przyczyną zastosowania wobec skarżącego środka zapobiegawczego był fakt przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP) bez ważnego paszportu i wizy pobytowej oraz fakt wykonywania pracy bez wymaganego zezwolenia.

Skarżący pismem z 7 stycznia 2011 r. zwrócił się o udzielenia mu azylu na terytorium RP. Z pisma wynika, że pozostaje nieformalnym związku z obywatelką Polski, z która ma trzy małoletnie córki. Skarżący 10 stycznia 2011 r. złożył do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniosek o nadanie statusu uchodźcy na terytorium RP. We wniosku skarżący oświadczył, że jego sytuacja osobista, tj. troje dzieci z obywatelką Polski B. M., nie pozwala mu na porzucenie rodziny i opuszczenie terytorium Polski. Jego więzi z [...] wygasły z chwilą, jak przyjechał do Polski. Skarżący chciałby zalegalizować pobyt i zalegalizować związek małżeński z ww. obywatelką Polski, z która jest związany od 1998 r. Nie związał się formalnie ze swoją partnerką głównie z powodu nieznajomości przepisów, braku czasu i pieniędzy. Mieszka ze swoją rodziną (ma troje dzieci z B. M.) i z trojgiem dzieci partnerki z poprzedniego małżeństwa. Po śmierci męża partnerki zaopiekował się dziećmi z jej pierwszego małżeństwa. W tym czasie rodziły się ich wspólne dzieci. Od początku ciężko pracował, aby utrzymać rodzinę. Dzieci są z nim silnie emocjonalnie związane. Z wniosku skarżącego wynikało ponadto, iż w kraju pochodzenia nie był prześladowany ani poddawany przemocy, nie był nigdy zatrzymywany, aresztowany, ani też sądzony. Skarżący nie brał udziału w działaniach wojennych, ale odbył służbę wojskową. Nie zadeklarował przynależności do żadnych organizacji. Skarżący opuścił kraj pochodzenia legalnie w 1996 r. W okresie od kwietnia 2004 do marca 2005 skarżący posiadał zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP.

W trakcie przesłuchania statusowego z 19 stycznia 2011 r. skarżący zeznał, że do Polski przyjechał legalnie w 1996 r. w celach zarobkowych. W [...] została matka oraz siostry skarżącego.

W trakcie postępowania organ dwukrotnie wzywał B. M. na przesłuchanie w charakterze świadka w przedmiotowym postępowaniu oraz wielokrotnie, bezskutecznie próbował skontaktować się z ww. telefonicznie. B. M. nie stawiła się na przesłuchanie w żadnym z terminów i nie skontaktowała się z organem w celu wyjaśnienia przyczyn absencji.

Skarżący w piśmie z 10 marca 2011 r. poinformował, że z B. M. posiada jedno wspólne dziecko, a także bierze udział w wychowaniu jej trojga dzieci z poprzedniego małżeństwa. Zeznał, ze czuje się bardzo mocno związany ze swoją rodziną i jego wyjazd z Polski z pewnością wpłynąłby negatywnie na psychikę dzieci. Wyjaśnił ponadto, że jedyną przyczyną nieobecności B. M. na przesłuchaniach były obowiązki domowe i zawodowe, które nie pozwoliły jej dotąd na złożenie oświadczeń w kwestii ich związku. Organ 18 marca 2011 r. ponownie wezwał B. M. na przesłuchanie w charakterze świadka wyznaczone na [...] marca 2011 r., B. M. nie stawiła się.

Szef Urzędu decyzją z [...] marca 2011 r. – powołując się na art. 34 ust. 1 pkt 1, art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 oraz art. 48 ust. 2 pkt 3 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz. 1472; zwana dalej: ustawa o ochronie) – rozpatrzył wniosek skarżącego jako oczywiście bezzasadny, odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej i wydalił go z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie – cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Zdaniem organu skarżący nie spełnia przesłanek do uznania go za uchodźcę w rozumieniu Konwencji Genewskiej, ponieważ skarżący składając wniosek o nadanie statusu uchodźcy wskazał, że nie chce wracać do kraju pochodzenia z powodu życia rodzinnego, które ustanowił na terytorium Polski. W związku z tym organ – na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie – rozpoznał wniosek skarżącego, jako oczywiście bezzasadny, ponieważ ubiegając się o ochronę międzynarodową, powołał się na okoliczności związane z jego sytuacją bytową w kraju pochodzenia, a nie na obawę przed prześladowaniami z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej, czy też ryzyko doznania poważnej krzywdy. W opinii organu zawężenie zdarzeń, będących przyczyną ubiegania się przez skarżącego o nadanie statusu uchodźcy do problemów o charakterze ekonomicznym i rodzinnym, stanowi wystarczającą podstawę do rozpoznania wniosku jako oczywiście bezzasadnego. Trudna sytuacja skarżącego w [...] czyni zrozumiałym jego próby poprawienia swojej sytuacji bytowej poprzez migrację do jednego z państw Unii Europejskiej. Należy jednak zaznaczyć, że tego typu okoliczności nie uprawniają do otrzymania statusu uchodźcy na terytorium RP, gdyż nie mają żadnego związku z treścią art. 13 ust. 1 ww. ustawy. Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy o ochronie – w przypadku odmowy nadania statusu uchodźcy organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest zbadać występowanie innych okoliczności, skutkujących ewentualnym udzieleniem wnioskodawcy ochrony przed wydaleniem w postaci ochrony uzupełniającej albo zgody na pobyt tolerowany. Zgodnie z art. 15 ustawy o ochronie – cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy jego powrót do kraju pochodzenia może narażać go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy poprzez: 1. orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2. tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3. poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania, przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego – i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

W opinii organu I instancji w stosunku do skarżącego również nie zachodzą przesłanki przemawiające do udzielenia ochrony uzupełniającej. Organ wskazał, że ze zgromadzonych informacji o kraju pochodzenia skarżącego nie wynika, aby na chwilę obecną istniało w [...] poważne i zindywidualizowane zagrożeniu dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej. Wprawdzie na obrzeżach [...] toczy się konflikt o [...], w którego rejonie sytuacja jest stale napięta, jednak mało realne wydaje się wznowienie działań wojennych na większą skalę. Główne problemy, z jakim borykają się mieszkańcy [...] są związane z trudną sytuacją gospodarczą kraju. Wielu obywateli tej republiki próbuje poprawić swoje warunki bytowe poprzez migrację. Jednakże problemy natury ekonomicznej nie uprawniają cudzoziemca do otrzymania statusu uchodźcy, ani udzielenia ochrony uzupełniającej na terytorium RP, gdyż nie mają żadnego związku z treścią art. 15 ustawy o ochronie.

Następnie organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 97 ust. 1 pkt 1 i1a ustawy o ochronie – cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie: 1. mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.; 1a. naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

Ustosunkowując się do powyższych przesłanek organ wyjaśnił, że skarżący istnienia takich indywidualnych, realnych przesłanek, wymienionych w art. art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie, nie wykazał. Z jego relacji nie wynika, by był on narażony na tortury, czy nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Analizując przesłankę drugą dotyczącą prawa skarżącego do ochrony jego życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, organ stwierdził, że wydalenie skarżącego do kraju pochodzenia nie stanowi naruszenia zarówno ww. zapisów jak i Konwencji Praw Dziecka. Z zeznań skarżącego wynika, co prawda, że od kilkunastu lat pozostaje w nieformalnym związku z obywatelką RP B. M., z którą posiada trzy małoletnie córki, jednakże w toku postępowania wyjaśniającego organ nie uzyskał żadnych obiektywnych informacji, które potwierdzałyby oświadczenia skarżącego w tej kwestii. Pomimo zobowiązania, skarżący nie dostarczył w wyznaczonym terminie aktów urodzenia swoich dzieci, a wzywana na przesłuchanie w charakterze świadka, B. M., nie stawiła się w żadnym z trzykrotnie wyznaczanych terminów przesłuchania. Powyższe, jak również rozmowa telefoniczna z B. M. z [...] marca 2011 r., w trakcie której organ uzyskał informacje, że wyżej wymieniona od około 5 lat nie mieszka już ze skarżącym, a także, iż skarżący nigdy nie łożył on na utrzymanie dzieci, świadczy jednoznacznie o tym, że nie jest ona zainteresowana udzieleniem mu pomocy w zalegalizowaniu pobytu na terytorium Polski. Co więcej, dokumenty z lat 1999-2005, przesyłane przez skarżącego, a dotyczące jego związku z B. M. i sprawowania przez niego opieki nad małoletnimi dziećmi są w opinii organu całkowicie nieaktualne, o czym świadczą chociażby telefoniczne oświadczenia, złożone przez świadka w sprawie. W związku z powyższym, w opinii organu, pomiędzy skarżącym a B. M. i ich małoletnimi dziećmi nie istnieją prawdziwe i trwałe związki o charakterze rodzinnym, a tym samym wydalenie skarżącego do kraju pochodzenia nie stanowi naruszenia jego prawa do życia rodzinnego i praw dziecka.

Od powyższej decyzji skarżący odwołał się do Rady do Spraw Uchodźców. W odwołaniu zarzucił naruszenie przez organ I instancji przepisów art. 13 ust. 1, art. 15 i art. 97 ustawy o ochronie, poprzez stwierdzenie, że skarżący nie spełnia przesłanek do nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej ani pobytu tolerowanego, a także naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy: art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. poprze niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem słusznego interesu strony oraz niewyczerpujące zebranie dowodów umożliwiających podjęcie decyzji w sprawie. Skarżący przy piśmie z 20 kwietnia 2011 r. nadesłał odpisy skróconych aktów urodzenia córek.

Rada do Spraw Uchodźców – działając na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1, art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 89p ust. 1 ustawy o ochronie oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – decyzją z [...] maja 2011 r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

Rada podzieliła ustalenia organu I instancji, który uznał, że skarżący nie spełnia przesłanek do nadania mu statusu uchodźcy. Rada podkreśliła, że z oświadczeń skarżącego wynika, że z kraju pochodzenia wyjechał wyłącznie z powodów ekonomicznych w 1996 r. Od tego czasu przebywał na terytorium RP, przez większość tego okresu nielegalnie. Wniosek o nadanie statusu uchodźcy na terytorium RP skarżący złożył dopiero po jego zatrzymanie przez odpowiednie władze w związku z kontrolą legalności pobytu. W składanych oświadczeniach skarżący konsekwentnie powołuje się na swoje prawo do poszanowania życia rodzinnego na terytorium RP.

Rada odnosząc się do wymienionych okoliczności stwierdziła, że skarżący nie spełnia przesłanek do nadania mu statusu uchodźcy na terytorium RP, czego skarżący sam nie kwestionował w składanych oświadczeniach. Natomiast podniesienie obawy przed prześladowaniem dopiero w odwołaniu i jedynie z ogólnym powołaniem się na naruszenia praw człowieka w [...], oraz bez żadnego wykazania zindywidualizowania zagrożenia, nie zmieniają tej oceny. W tym kontekście należy uwzględnić również stabilną sytuację w kraju pochodzenia. W tej sytuacji odmowa nadania statusu uchodźcy jest w pełni uzasadniona.

Rada podzieliła także ustalenia organu I instancji, że w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie mu ochrony uzupełniającej w rozumieniu art. 15 ustawy o ochronie, bowiem skarżący nie jest narażony na orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji; nie jest także narażony na tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie; w [...] nie mamy również do czynienia z sytuacją międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego.

Następnie Rada wskazała, że w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy w razie odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej na terytorium RP, orzeka się o zasadności udzielenia zgody na pobyt tolerowany z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a (art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie). Zdaniem Rady skarżący nie uwiarygodnił w żadnym stopniu, że ze względu na swoje działania byłby w konsekwencji wydalenia do [...] narażony w sposób zindywidualizowany na naruszenia praw człowieka. Zaś samo ogólne powołanie się na naruszanie praw człowieka w kraju pochodzenia nie jest wystarczające.

Rada podzieliła także ustalenie organu I instancji, że wydalenie skarżącego nie narusza jego prawa do poszanowania życia rodzinnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o ochronie. Rada zauważyła, że co prawda skarżący powołuje się konsekwentnie na prawo do poszanowania życia rodzinnego z obywatelką polską B.M., z którą wg jego oświadczeń ma pozostawać w związku nieformalnym, oraz z trojgiem ich wspólnych małoletnich dzieci, obywateli polskich, urodzonych odpowiednio w latach 1998, 2000 i 2004 (odpisy skrócone aktów urodzenia w aktach). Jednakże rozpatrując, czy wydalenie cudzoziemca z terytorium RP naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego w rozumieniu art. 8 EKPC, do którego art. 97 ust. 1 pkt 1 a ustawy o ochronie bezpośrednio odsyła, należy ustalić, po pierwsze, czy w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia ze stanem faktycznym stanowiącym wartość chronioną, a więc z życiem rodzinnym skarżącego. Przy założeniu pozytywnej odpowiedzi, w następnej kolejności należy odpowiedzieć na pytanie czy mamy do czynienia z ingerencją władzy publicznej w daną wartość chronioną. Po trzecie wreszcie, w razie stwierdzenia, że mamy do czynienia z ingerencją, należy rozstrzygnąć czy jest ona uzasadniona, czyli czy nie wykroczyła poza dopuszczalny zakres ingerencji wyznaczony przez klauzulę limitacyjną zawartą w ust. 2 art. 8 EKPC. Jak trafnie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 16 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1569/07: ,,w świetle orzecznictwa [ETrPC] pojęcie życia rodzinnego odnosi się nie tylko do związków wynikających z małżeństwa, ale może obejmować też inne, faktyczne więzi rodzinne, rozumiane jako rzeczywiste, bliskie więzi osobiste. Stwierdzenie faktycznej więzi rodzinnej może nastąpić poprzez odwołanie do takich kryteriów, jak stopień pokrewieństwa, charakter związku, łącznie z wzajemnym zainteresowaniem, przywiązaniem i zależnością (...). W świetle powyższego, ochronie na podstawie art. 8 [EKPC] podlegają nie tylko więzi rodzinne w rodzinach funkcjonujących prawidłowo, opartych na związkach małżeńskich, ale również (...) więzi osobiste istniejące między osobami pozostającymi w związku faktycznym, a także więzi rodzinne istniejące pomiędzy rodzicem a dzieckiem pochodzącym ze związku małżeńskiego, który uległ rozwiązaniu przez rozwód". W sytuacji rozpadu związku małżeńskiego lub faktycznego, rozstrzygające dla istnienia więzi rodzinnych i tym samym życia rodzinnego kluczowe będą relacje rodzica z małoletnim dzieckiem (dziećmi), tj. np. częstotliwość kontaktu, wpływ na wychowanie i rozwój dziecka, łożenie na utrzymanie dziecka.

Mając na uwadze powyższe Rada stwierdziła, że przedmiotowej sprawie wbrew twierdzeniom skarżącego nie korzysta on obecnie z prawa do poszanowania życia rodzinnego na terytorium RP, gdyż relacje łączące go z jego dziećmi i ich matką nie mieszczą się w zakresie znaczeniowym pojęcia życia rodzinnego. Organ I instancji dołożył wszelkich starań w celu uzyskania potwierdzenie relacji wnioskodawcy ze wskazanymi przez niego osobami. Jednakże B. M. nie stawiła się w żadnym z trzech wyznaczonych terminów jej przesłuchania. Co więcej, w rozmowie telefonicznej z pracownikiem Urzędu do Spraw Cudzoziemców jednoznacznie stwierdziła, że skarżący od ok. 5 lat nie mieszka z nią i dziećmi, a także, że nigdy nie łożył na utrzymanie dzieci. Jednoznacznie stwierdziła też, że nie zamierza podjąć żadnych działań mogących pomóc wnioskodawcy w zalegalizowaniu jego pobytu na terytorium RP. W związku z tym Rada stwierdziła, że w tych okolicznościach, oraz wobec faktu, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, że utrzymuje bliskie relacje ze swoimi małoletnimi dziećmi, w rozpatrywanej sprawie nie mamy do czynienia ze stanem faktycznym stanowiącym wartość chronioną, a więc z życiem rodzinnym skarżącego. W konsekwencji wydalenie skarżącego nie narusza jego prawa do poszanowania życia rodzinnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 1 a ustawy o ochronie w związku z art. 8 EKPC.

Powyższe względy – w opinii Rady – wyczerpują przesłanki uznania wniosku za oczywiście bezzasadny, w oparciu o art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie.

W skardze z 24 czerwca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie decyzji Rady do Spraw Uchodźców z [...] maja 2011 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] marca 2011 r. zarzucając naruszenie:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13, art. 15 oraz art. 97 ustawy o ochronie;

- prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie a wynikających z art. 7 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a.

W motywach skargi skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe wyjaśnienia i podkreślił, że przez kilka lat był związany z obywatelką Polski B. M., z którą wspólnie zamieszkiwali. Wspólnie wychowują małoletnie dzieci. Skarżący uważa, że duże znaczenie dla sprawy powinien mieć fakt, iż jestem ojcem trójki małoletnich dzieci - obywateli Polski. Ponadto, pomagał także w wychowywaniu i utrzymywaniu małoletnich dzieci z poprzedniego związku B. M.. Zamierzali także zawrzeć związek małżeński, jednak nie doszło do tego ze względu na to, iż skarżący nie posiadał wymaganych dokumentów. Skarżący wyjaśnił, że B. M. nie stawiła się w wyznaczonym terminie na przesłuchanie w charakterze świadka, gdyż obecnie jej sytuacja (ze względu na mój pobyt w Strzeżonym Ośrodku) stała się bardzo trudna. Sama wychowuje bowiem sześcioro małoletnich dzieci, a ponadto jest teraz jedynym żywicielem rodziny. Przy czym skarżący zaznaczył, iż obecnie wie, że B. M. nie chce mu pomóc. Wynika to z tego, że ich stosunki znacznie się pogorszyły po tym jak został zatrzymany i trafił do Strzeżonego Ośrodka w [...]. Nie jest jednak prawdą to, że wcześniej nie zamieszkiwali razem i że nie utrzymywał kontaktów z rodziną. Ponadto skarżący wskazał osoby sąsiadów i znajomych, którzy mogą potwierdzić wiarygodność jego zeznań.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie jest zasadna.

W myśl art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie – cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju.

Wymienione przesłanki uznania cudzoziemca za uchodźcę nie zachodzą w sprawie niniejszej. Skarżący nie wykazał, aby był prześladowany z powodów określonych w ustawie lub aby mógł się obawiać takich prześladowań i aby z powodu żywionych obaw przed takimi właśnie prześladowaniami zmuszony był opuścić kraj pochodzenia. Należy przy tym podkreślić, że w świetle powołanego wyżej przepisu nadanie statusu uchodźcy warunkowane jest wykazaniem przez cudzoziemca, że żywi on "uzasadnioną obawę" przed prześladowaniem z określonych w ustawie powodów. W konsekwencji oznacza to, że osoba ubiegająca się o status uchodźcy winna w sposób nie budzący wątpliwości zasadność tej obawy wykazać. W tym względzie nie wystarcza jedynie subiektywne przekonanie, lecz obawa musi być w pewien sposób zobiektywizowana poprzez odniesienie jej do realiów występujących w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu uchodźcy. Dopiero na tym tle można dokonać właściwej oceny, czy dana osoba ubiegająca się o status uchodźcy rzeczywiście może obawiać się prześladowań ze strony własnego państwa.

Analizując pod tym kątem całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd stwierdza, że ustalenia faktyczne dokonane w sprawie są prawidłowe. Organy działające w sprawie należycie przeanalizowały ten materiał faktyczny, wyciągnęły logiczne wnioski i orzekły zgodnie z obowiązującym prawem. Na materiał dowodowy w sprawie składają się przede wszystkim dwie wypowiedzi skarżącego. Jedna zawarta we wniosku o udzielenie statusu uchodźcy z 11 stycznia 2011 r. i jego uzasadnieniu. Druga wypowiedź zawarta w protokole przesłuchania cudzoziemca z 19 stycznia 2011 r. Uzupełnieniem tych wypowiedzi są materiały "Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UDSC" z 29 marca 2010 r. dotyczące aktualnej sytuacji w Armenii.

Odnośnie oświadczeń cudzoziemca złożonych w trakcie procedury uchodźczej stwierdzić należy, że nie wykazał on faktów czy okoliczności, które mogły uzasadniać jego obawę przed indywidualnym prześladowaniem, a z kraju pochodzenia wyjechał wyłącznie z powodów ekonomicznych, które nie stanowią jednak przesłanek do objęcia ochroną międzynarodową. Taką przesłanką nie może stanowić długoletnia nieobecność w kraju pochodzenia i powodowana tym utrata więzi z krajem pochodzenia. Powyższe zasadnie doprowadziło organy obu instancji do wniosku, iż skarżący nie spełnia przesłanek warunkujących nadanie mu statusu uchodźcy.

Powyższe okoliczności w pełni uzasadniają, iż skarżący nie spełnia warunków określonych w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie, wobec czego nie można go uznać za uchodźcę w rozumieniu Konwencji Genewskiej, co w oparciu o treść art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie skutkuje odmową nadania statusu uchodźcy.

Sąd za prawidłowe uznał również orzeczenie o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy o ochronie – cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

1. orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

2. tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

3. poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego

- i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Organy prawidłowo uznały, iż w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w art. 15, gdyż skarżący nie jest narażony na orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji; skarżący nie jest także narażony na tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, a ponadto w [...] nie ma obecnie sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego.

Odnosząc się do przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a ustawy o ochronie – cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Polski, jeżeli jego wydalenie: mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285 ze zm.) oraz naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

Mając na względzie ustalenia dokonane w trakcie prowadzonego postępowania statusowego organ prawidłowo przyjął, iż skarżący nie uwiarygodnił, że ze względu na swoje działania byłby w konsekwencji wydalenia do [...] narażony na wyżej wymienione naruszenia praw człowieka. Natomiast – jak trafnie stwierdziła Rada w zaskarżonej decyzji – samo ogólne powołanie się na naruszenie praw człowieka w kraju pochodzenia nie jest wystarczające.

Skarżący główne zarzuty dotyczące nieudzielenia mu zgody na pobyt tolerowany położył na to, że jego wydalenie stanowiłoby rażące naruszenie zasady jedności rodziny. Skarżący w skardze podkreślił, że choć jego stosunki z B. M. popsuły się po jego zatrzymaniu, to jednak wcześniej przez cały czas pomagał w utrzymaniu i wychowaniu wszystkich dzieci, które są z nim mocno związane emocjonalnie.

Odnosząc się do powyższego zarzutu Sąd zwraca uwagę, że rozpatrując kwestię tego, czy wydalenie cudzoziemca z terytorium RP naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego w rozumieniu art. 8 EKPC należy ustalić – jak trafnie podkreśliła Rada w zaskarżonej decyzji – czy w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia ze stanem faktycznym stanowiącym wartość chronioną, a więc z życiem rodzinnym skarżącego. Przy założeniu pozytywnej odpowiedzi, w następnej kolejności należy odpowiedzieć na pytanie czy mamy do czynienia z ingerencją władzy publicznej w daną wartość chronioną. Po trzecie, w razie stwierdzenia, że mamy do czynienia z ingerencją, należy rozstrzygnąć czy jest ona uzasadniona, czyli czy nie wykroczyła poza dopuszczalny zakres ingerencji wyznaczony przez klauzulę limitacyjną zawartą w ust. 2 art. 8 EKPC. Skład orzekający podziela pogląd przywołany w zaskarżonej decyzji, a wyrażony w wyroku tutejszego Sądu z 16 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1569/07 zgodnie z którym ,,w świetle orzecznictwa [ETrPC] pojęcie życia rodzinnego odnosi się nie tylko do związków wynikających z małżeństwa, ale może obejmować też inne, faktyczne więzi rodzinne, rozumiane jako rzeczywiste, bliskie więzi osobiste. Stwierdzenie faktycznej więzi rodzinnej może nastąpić poprzez odwołanie do takich kryteriów, jak stopień pokrewieństwa, charakter związku, łącznie z wzajemnym zainteresowaniem, przywiązaniem i zależnością (...). W świetle powyższego, ochronie na podstawie art. 8 [EKPC] podlegają nie tylko więzi rodzinne w rodzinach funkcjonujących prawidłowo, opartych na związkach małżeńskich, ale również (...) więzi osobiste istniejące między osobami pozostającymi w związku faktycznym, a także więzi rodzinne istniejące pomiędzy rodzicem a dzieckiem pochodzącym ze związku małżeńskiego, który uległ rozwiązaniu przez rozwód". Przy czym w sytuacji rozpadu związku małżeńskiego lub faktycznego, rozstrzygające dla istnienia więzi rodzinnych i tym samym życia rodzinnego kluczowe będą relacje rodzica z małoletnim dzieckiem (dziećmi), tj. np. częstotliwość kontaktu, wpływ na wychowanie i rozwój dziecka, łożenie na utrzymanie dziecka.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, na dzień podejmowania decyzji odwoławczej, trafne było stanowisko Rady, iż wbrew twierdzeniom skarżącego nie korzysta on obecnie z prawa do poszanowania życia rodzinnego na terytorium RP, gdyż relacje łączące go z jego dziećmi i ich matką nie mieszczą się w zakresie znaczeniowym pojęcia życia rodzinnego. Organy w tym zakresie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające zmierzające do uzyskania potwierdzenie relacji łączącego skarżącego ze wskazanymi przez niego osobami tj. z B. M., która pomimo trzech wezwań nie stawiła się w żadnym z wyznaczonych terminów na przesłuchanie. Co więcej, w rozmowie telefonicznej z pracownikiem organu I instancji jednoznacznie stwierdziła, że skarżący od ok. 5 lat nie mieszka z nią i dziećmi, a także, że nigdy nie łożył na utrzymanie dzieci. Poza tym jednoznacznie stwierdziła, że nie zamierza podjąć żadnych działań mogących pomóc skarżącemu w zalegalizowaniu jego pobytu na terytorium RP. Wskazać także należy, że na etapie postępowania administracyjnego skarżący nie przedstawił jakichkolwiek świadków czy oświadczeń osób, które mogłyby uwiarygodnić jego twierdzenia dotyczące relacji rodzinnych. Natomiast wskazanie takich osób dopiero na etapie skargi jest działaniem spóźnionym, ponieważ Sąd ocenia zgodność zaskarżonej decyzji z prawem na dzień jej wydania przez organ.

W związku z powyższym za trafne należało uznać stanowisko Rady, że wobec faktu, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, że utrzymuje bliskie relacje ze swoimi małoletnimi dziećmi, w rozpatrywanej sprawie nie było do czynienia ze stanem faktycznym stanowiącym wartość chronioną, a więc z życiem rodzinnym skarżącego. W konsekwencji wydalenie skarżącego nie narusza jego prawa do poszanowania życia rodzinnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 1 a ustawy o ochronie w związku z art. 8 EKPC.

Sąd nie podzielił więc zarzutów dotyczących naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., uznając, że sprawa została rozpatrzona z dużą wnikliwością, materiał został zebrany i przeanalizowany starannie, a następnie skonfrontowany z rzetelną wiedzą o sytuacji osób pochodzących z [...].

Reasumując organy zasadnie uznały, że w przedmiotowej sprawie miał zastosowanie przepis art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie, zgodnie z którym – wniosek złożony przez wnioskodawcę, który podał inne przyczyny złożenia wniosku niż obawa przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej, lub ryzyko doznania poważnej krzywdy albo nie podał żadnych informacji o okolicznościach związanych z obawą przed prześladowaniem lub ryzykiem doznania poważnej krzywdy rozpatruje się w pierwszej kolejności jako wniosek oczywiście bezzasadny.

Na końcu Sąd zwraca uwagę, że pomimo wydania w stosunku do skarżącego decyzji o wydaleniu, to biorąc pod uwagę długoletni pobyt skarżącego w Polsce, a także to, że skarżący – jak wynika z pisma z 31 maja 2011 r. – ma obietnicę zatrudnienie na stałe w firmie w której pracował, może aktualnie ubiegać się o zalegalizowanie pobytu w Polsce na podstawie abolicji. Szansę taką stworzyła ustawa z 28 lipca 2011 r. o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 191, poz. 1133). Skarżący aby mógł zostać objęty abolicją musi złożyć stosowny wniosek spełniający wymogi o jakich mowa w wymienionej ustawie.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) orzekł o oddaleniu skargi.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).