Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3226/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 108
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 124
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

A. K. ("skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty O. z dnia [...] sierpnia 2015 r. zezwalającą [...] S.A. z siedzibą w K. (dalej w skrócie: "[...] S.A.") na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w miejscowości B. gmina L., oznaczonej jako działka nr [...], o pow. [...] ha, stanowiącej własność skarżącej, w części o pow. [...] ha, która odpowiada powierzchni pasa technologicznego.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Starosta O., po rozpatrzeniu wniosku [...] S.A. z dnia [...] kwietnia 2015 r., zezwolił w/w spółce na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości położonej w miejscowości B., gmina L., oznaczonej jako działka nr [...], o pow. [...] ha, tj. [...] ha, która odpowiada pasowi technologicznemu ograniczonego użytkowania (pas gruntu o szerokości 70 m i długości osi linii na działce 36 m), określonemu w decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r., wydanej przez Starostę O., ograniczającej sposób korzystania z wymienionej wyżej nieruchomości. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Zajęcie nieruchomości nastąpiło w związku z budową napowietrznej dwutorowej linii 400 kV [...]–[...] z czasową pracą jednego toru na napięciu 220 kV w realcji [...]–[...], w tym na przeciągnięciu przewodów fazowych 3xAFL-8350mm2 i odgromowych 2x OPGW 48J linii skojarzonych ze światłowodem w granicach pasa technologicznego. Organ stwierdził, że realizacja inwestycji leży w interesie społecznym oraz stanowi ważny interes strony i ważny interes gospodarczy, uzasadniający wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności. W decyzji wskazano także, że roboty budowlane, związane z realizacją inwestycji, powinny zakończyć się do grudnia 2016 r.

Od w/w decyzji odwołanie wniosła A. K. W uzasadnieniu wskazała, że w niniejszej sprawie organ nie powinien nakładać na wydaną przez siebie decyzję rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na niespełnienie przesłanek wymienionych w art. 108 K.p.a. Skarżąca wskazała także, iż organ nie wykazał, że inwestycja [...] S.A. ma szczególne znaczenie gospodarczo-obronne dla państwa, jak też, zdaniem skarżącej, nie leży ona w interesie społecznym.

Wojewoda M. decyzją z dnia [...] września 2015 r., utrzymał w mocy decyzję Starosty O. z dnia [...] sierpnia 2015 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organu I instancji stanowił przepis art. 124 ust. 1a u.g.n., zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Natomiast stosownie do art. 108 K.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes społeczny. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia.

Organ podniósł, że wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło po uprzednim wydaniu przez Starostę O., na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r. ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. W decyzji wskazano, że inwestycja jest celem publicznym w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., jej lokalizacja jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a ograniczenie dotyczy części nieruchomości, tj. powierzchni 0,2521 ha (pas technologiczny o wymiarach 70 m i 36 m). Lokalizację pasa technologicznego uwidoczniono na załączniku graficznym Nr 1 do decyzji Starosty O. z dnia [...] sierpnia 2015 r.

Wydanie zaskarżonej decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności nastąpiło na wniosek [...] S.A. z dnia [...] kwietnia 2015 r., w którym wskazano, że realizowana inwestycja jest niewątpliwie inwestycją celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym i strategicznym i jest to jedyne, racjonalne rozwiązanie w przedmiotowych okolicznościach sprawy, gwarantujące ograniczenie do minimum, okresu potrzebnego dla wystąpienia przez jednostkę z wnioskiem o pozwolenie na budowę, a następnie realizację inwestycji zaspakajającej interes społeczny ludności kraju oraz zabezpieczający ważny interes strony, tj. [...] S.A. Planowany termin oddania inwestycji do eksploatacji określony został na koniec 2016 r. i wynika on z udzielonego przez [...] S.A. zamówienia publicznego. Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności.

Jak ustalono [...] S.A. jest przedsiębiorstwem o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym w rozumieniu ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o organizowaniu zadań na rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców (Dz. U. z 2001 r., Nr 122, poz. 1320 ze zm.). Wobec wzrastającego zapotrzebowania na energię elektryczną, a tym samym mając na uwadze prawidłowe funkcjonowanie linii elektroenergetycznych szczególnie istotne jest, z uwagi na ich kluczowe znaczenie dla działania organów państwa oraz całej gospodarki, budowanie nowych linii elektroenergetycznych. Realizacja przedmiotowej inwestycji stanowi jeden z elementów Polityki Energetycznej Polski do 2030 roku, przyjętej przez Radę Ministrów w dniu 10 listopada 2009 r. (M.P. z 27 kwietnia 2012 r.). Roboty budowlane powinny zakończyć się do końca grudnia 2016 r., zatem szczególnie ważne dla wnioskodawcy jest uzyskanie pozwolenia na budowę linii elektroenergetycznej na przedmiotowej nieruchomości.

Wydanie decyzji w trybie przewidzianym w art. 124 ust. 1a u.g.n. pozwoli inwestorowi – [...] S.A. na jak najszybsze uzyskanie pozwolenia na budowę, a w dalszej kolejności spowoduje, że środki finansowe na budowę sieci energetycznej [...]-[...] zostaną wykorzystane w sposób efektywny. Niezrealizowanie inwestycji w oznaczonym terminie może spowodować dotkliwe straty oraz zahamować rozwój regionu. Organ odwoławczy wskazał, że spełnione są przesłanki wystąpienia zarówno ważnego interesu społecznego, jak też ważnego interesu gospodarczego, gdyż budowa sieci ma zapewnić stały dopływ energii do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze, a więc ma służyć zaspokajaniu potrzeb społecznych i gospodarczych regionu. Wybudowanie linii i jej eksploatacja jest konieczna dla poprawy niezawodności i sprawności operacyjnej funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz niezawodności zasilania w energię elektryczną północno-wschodniej części kraju. Niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji grozi przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych, czego skutkiem będzie zahamowanie rozwoju regionu. Wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ma na celu umożliwienie wnioskodawcy przeprowadzenie inwestycji w planowanym terminie oraz zabezpieczenie gospodarki regionu przed ciężkimi stratami w przypadku awarii energetycznej. Istotne jest także zabezpieczenie interesu społecznego, gdyż zagrożenie ciągłości dostawy energii ma charakter realny, a w takim przypadku spowoduje duże straty.

Realizacja inwestycji leży w interesie społecznym oraz stanowi również ważny interes strony i ważny interes gospodarczy, uzasadniający wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości rygorem natychmiastowej wykonalności. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 108 K.p.a., uprawniające organ do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności. Niewątpliwie przedmiotowa inwestycja służyć będzie ogólnie pojętemu interesowi publicznemu, a co za tym idzie niezbędne dla jej przeprowadzenia zezwolenie na zajęcie części nieruchomości strony podyktowane jest takim słusznym interesem społecznym. Organ stwierdził również, że nie było konieczne zawieszenie postępowania w tej sprawie przez starostę do czasu rozpatrzenia wniosku skarżącej skierowanego do Wójta Gminy L. "o zamianę nieruchomości rolnej na inną nieruchomość będącą własnością Gminy L." ani wniosku skierowanego przez nią do prokuratora. Zdaniem organu, kwestie te nie stanowiły zagadnienia wstępnego z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., które zobowiązywałoby go do zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia przez inny organ lub sąd.

A. K. w skardze na w/w decyzję wniosła o jej zmianę lub uchylenie, jak również o zmianę lub uchylenie decyzji Starosty O. z dnia [...] sierpnia 2015 r. Decyzji tej zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawy o rehabilitacji i aktywizacji osób niepełnosprawnych oraz ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że organ błędnie uznał, iż zostały spełnione przesłanki z art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego, uprawniające go do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wraz z rygorem natychmiastowej wykonalności. Skarżąca dodała także, iż organy obu instancji nie posiadały informacji (lub jej nie ujawniły), że na terenie miejscowości Ł. i B., gm. L., w pobliżu którego ma przebiegać sieć, znajdują się miejsca lęgowe i żerowe objętego ochroną ptaka z rodziny krasek. Skarżąca wskazała, że budowa sieci, przechodzącej przez wieś B., będzie mieć także wpływ na ujęcie wody, umiejscowione na granicy wsi B. i Gnaty, gm. L. Nie można też przewidzieć wpływu instalacji na zdrowie mieszkańców miejscowości. Dodała także, iż budowa w/w sieci w gminie L. spowoduje, że znajdujące się tam grunty znacznie stracą na wartości, a straty te mogę być trudne lub niemożliwe do zrekompensowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami [(Dz. U. 2015 poz. 1774 z późn. zm.) – dalej w skrócie: "u.g.n."], zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2016 poz. 23) – dalej w skrócie: "K.p.a."] lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Stosownie do treści art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu – zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Przypadki określone w art. 108 K.p.a. to ochrona zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Wywłaszczanie nieruchomości polegać może także na ograniczaniu prawa własności nieruchomości na stałe lub czasowo. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują kilka możliwych przyczyn takiego ograniczenia, a jednym z nich jest właśnie przepis art. 124 u.g.n., który reguluje kwestie związane z ograniczaniem praw do nieruchomości w związku z budową przewodów i urządzeń.

Z brzmienia art. 124 ust. 1a u.g.n. wynika, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może nastąpić dopiero po uprzednim wydaniu decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości (przy czym decyzja ta nie musi mieć cechy ostateczności). Oznacza to, że uprzednia decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości stanowi warunek konieczny, by możliwe było rozważenie przesłanek uzasadniających udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Ustawodawca określając w ten sposób warunki wydania decyzji o udzieleniu zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ocenił, że uzyskanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie stanowi dostatecznej ochrony dóbr wymienionych zarówno w art. 108 K.p.a., jak też dobra, jakim jest ważny interes gospodarczy, wskazanego w art. 124 ust. 1a u.g.n.

Do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości muszą dodatkowo zostać spełnione następujące przesłanki: decyzja może zostać wydana po złożeniu wniosku przez podmiot, który będzie realizował cel publiczny, musi wystąpić jeden z przypadków o których mowa w art. 108 K.p.a., tj. konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, względnie konieczność tę musi uzasadniać ważny interes gospodarczy.

W niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że wniosek został złożony przez inwestora, który będzie realizował cel publiczny, jak również że złożenie tego wniosku poprzedziło wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (decyzja wydana przez Starostę O. w dniu [...] sierpnia 2015 r.). Przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. uprawnia do udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych w art. 108 K.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym. Przesłanki wymienione w obu tych przepisach są samodzielne. Oznacza to, że wystąpienie którejkolwiek z nich skutkuje wypełnieniem dyspozycji uregulowanej w tym przepisie, a zatem uprawnia do wydania decyzji. Jak wynika z ustaleń organu, zajęcie nieruchomości podyktowane było budową napowietrznej linii elektroenergetycznej. Zatem została spełniona przesłanka zarówno interesu społecznego stanowiącego element normy art. 108 § 1 K.p.a., jak również ważnego interesu gospodarczego zawartego w przywołanej normie u.g.n.

Należy także zauważyć, że przesłanki wskazane w art. 108 § 1 K.p.a. nie muszą, choć mogą, występować łącznie. Przepis określa je jako przesłanki samodzielne, co oznacza, że dla wydania decyzji o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości wystarczy samo istnienie "innego interesu społecznego".

Zagadnienie zaspokojenia potrzeb energetycznych i gospodarka zasobami energii w orzecznictwie są uznawane za wielce istotne, a judykatura np. na gruncie dostępu do informacji publicznej zalicza tę materię do zadań publicznych (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 102/13, z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt I OSK 831/13, z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1030/13, oraz cytowane tam orzecznictwo). Istnienie w przedmiotowej sprawie interesu społecznego, jak tez ważnego interesu gospodarczego, jest oczywiste i zostało w sposób logiczny i przekonujący wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy ustalił, że realizacja jest inwestycją celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym i strategicznym. Przedmiotowa inwestycja stanowi jeden z elementów Polityki Energetycznej Polski do 2030 roku, przyjętej przez Radę Ministrów w dniu 10 listopada 2009 r. (M.P. z 27 kwietnia 2012 r.). Planowany termin oddania inwestycji określony został na koniec 2016 r. Udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości pozwoli inwestorowi na jak najszybsze uzyskanie pozwolenia na budowę, a dalszej kolejności spowoduje, że środki finansowe na budowę sieci energetycznej [...] – [...] zostaną wykorzystane w efektywny sposób. Niezrealizowanie jej w tym terminie może spowodować dotkliwe straty oraz zahamować rozwój regionu. Organ prawidłowo ocenił zatem, że okoliczności sprawy wskazują zarówno na istnienie ważnego interesu społecznego, ważnego interesu strony, jak też ważnego interesu gospodarczego – budowa sieci ma zapewnić stały dopływ energii do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze, a więc służyć zaspokajaniu potrzeb społecznych i gospodarczych regionu. Decyzja ta umożliwi przeprowadzenie inwestycji w planowanym terminie oraz zabezpieczy gospodarkę regionu przed ciężkimi stratami w przypadku awarii energetycznej.

W ocenie Sądu organ II instancji, uwzględniając wniosek inwestora, prawidłowo przyjął, że wykorzystanie instytucji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest jedynym racjonalnym rozwiązaniem, gwarantującym możliwość przyspieszenia działań umożliwiających inwestorowi pozyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę.

W przedmiotowej sytuacji, gdy planowany okres realizacji przedsięwzięcia jest tak krótki, a dobra zagrożone nieterminową realizacją inwestycji tak ważne, znaczenie dla ich niezbędnej ochrony ma w istocie każdy dzień, który pozwoli na zminimalizowanie zagrożenia. Dla takich właśnie sytuacji, w których realizacja gwarantowanych praw jednostki wyrażająca się w prawie do złożenia odwołania od wydanej decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości albo innej decyzji poprzedzającej zakończenie inwestycji, jak też do złożenia skargi do sądu administracyjnego, może opóźnić lub zagrozić realizacji inwestycji, ustawodawca przewidział instytucję niezwłocznego zajęcia nieruchomości. Skarżąca niezasadnie więc kwestionuje zbędność tego rygorystycznego rozwiązania, ponieważ decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości umożliwia inwestorowi wystąpienie o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, a w sytuacji możliwości nadania rygoru natychmiastowej wykonalności – także wcześniejsze uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę i faktyczne przystąpienie do prac realizacyjnych.

W ocenie Sądu, argumenty podniesione przez skarżącą w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Skarżąca ogólnie podniosła kwestie dotyczące ochrony środowiska (występowanie chronionego gatunku ptaka) czy ujęcia wody, z którego korzystają mieszkańcy kilku osad wiejskich, bez wykazania, aby odnosiły się one do jej nieruchomości czy do planowanej na niej części inwestycji, stąd nie zostały rozważone, jako pozostające bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Podsumowując, w ocenie Sądu, organy prowadząc powyższe postępowanie prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego oraz nie naruszyły przepisów procedury administracyjnej.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – na podstawie art. 151 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.