Postanowienie NSA, sygn. akt II OSK 1747/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej "[...] " z siedzibą w W. o wstrzymanie wykonania postanowień oraz decyzji w sprawie z skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej "[...] " z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2293/22 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w W. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 września 2022 r. nr 1486/22 w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Wyrokiem z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2293/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej "[...] " z siedzibą w W. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 września 2022 r., nr 1486/22, w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Wspólnota Mieszkaniowa "[...] " z siedzibą w W. wniosła o wstrzymanie wykonania postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nr IVOT/148/2022, z dnia 20 maja 2022 r., wstrzymującego prowadzenie robót budowlanych o sygn. PINB.IVOT.5141.291.2021.EP wraz z postanowieniem Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nr 1486/22, z dnia 8 września 2022 r., o sygn. WOP.7722.356.2022.JA, utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr IVOT/48/2023, z dnia 13 marca 2023 r., o sygn. PINB.IVOT.5141.291.2021.EP, nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, do czasu zakończenia postępowania.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że niewstrzymanie wykonania w całości postanowień i decyzji do czasu zakończenia niniejszego postępowania przyczyni się do powstania trudnych do odwrócenia skutków oraz narazi Wspólnotę na znaczną stratę. Realizując ww. akty Wspólnota będzie musiała na własny koszt przywrócić teren do stanu pierwotnego, co będzie się wiązało ze znacznymi nakładami finansowymi i niemożliwymi do odwrócenia konsekwencjami. Wspólnota Kościuszkowców jest małą wspólnotą, która planując dwie inwestycje: pierwszą - termomodernizację całego budynku, założenie na dachu paneli fotowoltaiki, montaż zbiorników na deszczówkę oraz budowę zbiornika retencyjnego i drugą - budowę ogrodzenia, budowę bramy wjazdowej na posesję oraz utwardzenie terenu, zaciągnęła dwa kredyty pod zabezpieczenie budynku w wysokości 1 mln i 250 tys. W swoim postanowieniu PINB sugeruje legalizację samowoli budowlanej, oprócz tego zobowiązuje do złożenia projektu, który ze względu na parametry utwardzonego placu nie może być wykonany, to ponadto oczekuje opłaty legalizacyjnej, która w przypadku Wspólnoty wyniosłaby 200 tys. zł. Sama ta opłata przeniosłaby koszt inwestycji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżanego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z przyjętej wykładni powołanego przepisu wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dopuszczalne jest również na etapie postępowania kasacyjnego (por. uchwała NSA z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSA i wsa 2007/4/77).

Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., podstawą wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że w okolicznościach sprawy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z przepisu tego wynika więc, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania.

Zagrożenie wystąpieniem znacznej szkody należy rozumieć jako możliwość powstania szkody zarówno majątkowej, jak i niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia prawne i faktyczne skutki to następstwa, które powodują istotną i trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Sąd orzeka w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zaznaczyć przy tym należy, że samo powołanie się na skutki wymienione w art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez przytoczenie przesłanek hipotezy tej normy, nie stanowi uprawdopodobnienia ich wystąpienia.

Złożony w niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zawiera uzasadnienia, które przemawiałoby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie przedstawiła przekonującej argumentacji, która wskazywałaby na prawdopodobieństwo wystąpienia wobec niej zagrożeń o charakterze znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków, gdy zaskarżone postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych zostanie wykonane. Skoro wstrzymano wykonanie robót budowlanych zaskarżonym postanowieniem to brak jest podstaw, by wywodzić z tego zagrożenie, bowiem skutkiem wstrzymania wykonania tych robót jest wyłącznie obowiązek powstrzymywania się skarżącej od wykonywania wszelkich robót budowlanych polegających na budowie parkingu dla samochodów osobowych.

Wskazywanie przez skarżącą na konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia dotyczącego wstrzymania robót budowlanych z tego powodu, że jego wykonanie może w przyszłości doprowadzić do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, skutkiem czego może być np. nałożenie obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej, a w razie braku jej uiszczenia orzeczenie rozbiórki, nie dowodzi zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Skutki te w postaci możliwości prowadzenia postępowania legalizacyjnego, w tym nałożenia opłaty legalizacyjnej względnie nałożenia obowiązku rozbiórki w razie niewykonania zaskarżonego postanowienia, czy też nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej, nie wynikają w sposób bezpośredni z zaskarżonego postanowienia, a tylko skutki związane z jego wykonaniem (powstrzymanie się od robót budowlanych) mają prowadzić do wystąpienia w sytuacji skarżącej znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Ewentualne postępowanie legalizacyjne, czy nakaz rozbiórki, nie są zagrożeniem, które wprost wynika z wykonania zaskarżonego postanowienia. Są to zdarzenia przyszłe, a więc nie wynikają z aktualnej sytuacji skarżącej. Tylko ocena realnego zagrożenia związanego z zaskarżonym postanowieniem może być interpretowana jako jedna z przesłanek wstrzymania zaskarżonego aktu. Przyszłe obawy nie mogą uzasadniać wstrzymania aktów organów administracji, które w żaden bezpośredni sposób nie mogą doprowadzić do ich wystąpienia (por. postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OZ 717/23).

Skarżąca we wniosku o wstrzymanie nie wskazuje żadnych okoliczności, które można by zakwalifikować jako zagrożenie wystąpieniem znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków, jeśli zaskarżone postanowienie zostanie wykonane. Powstrzymanie się od prowadzenia robót budowlanych samo w sobie nie doprowadzi do wszczęcia postępowania legalizacyjnego czy orzeczenia nakazu rozbiórki. Wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowalnych poprzedza dalsze czynności organu, który zadecyduje czy wszczynać postępowanie legalizacyjne, czy też orzec nakaz rozbiórki. Wobec tego uznać należało, że skarżąca nie wykazała, że w jej osobistej sytuacji związanej z wykonaniem zaskarżonego postanowienia zaistniały przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a., a zatem należało odmówić wstrzymania wykonania tego aktu.

Odnosząc się zaś do wniosku o wstrzymanie wykonania także decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr IVOT/48/2023 z dnia 13 marca 2023 r. o sygn. PINB.IVOT.5141.291.2021.EP, to w aktach niniejszej sprawy próżno szukać jakiejkolwiek decyzji tegoż organu. Data podjęcia tej decyzji wskazuje, że jest to rozstrzygnięcie zapadłe już po wydaniu zaskarżonego wyroku, we wniosku zawartym w skardze kasacyjnej brak sprecyzowania argumentacji, mającej przemawiać za uwzględnieniem wniosku wobec tak określonego przedmiotu. Brak ten uniemożliwia obecnie Sądowi ocenę i możliwość wypowiedzi, czy decyzja ta mieści się w zakresie ujętym w art. 61 § 3 zd. 3 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.