Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 434/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 uat. 1 i ust. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 388
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] lipca 2024 r. [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 2 lipca 2024 r. [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. (dalej "Szef Urzędu") odmówił potwierdzenia J. W. statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 2 ust. 1 i ust. 2, art. 3 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 906, zwanej dalej "ustawą") i stwierdził, że brak jest podstaw do potwierdzenia stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W niniejszej sprawie Szef Urzędu wyjaśnił, co następuje:

J. W. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Przedstawił decyzję Prezesa IPN, w której stwierdzono, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Decyzja Prezesa IPN potwierdza, że w przypadku strony nie zachodzą przesłanki negatywne, co do przyznania powyższego statusu.

Wnioskodawca wskazał, że jego działalność rozpoczęła się w październiku 1980 r., gdy zetknął się z materiałami G. J. podczas studiów w K.. Dodał, że po powrocie z K. skontaktował się z Solidarnością Pracowniczą w K., a oni skierowali go do W. B.. W dniu

4 stycznia 1981 r. odbyło się zebranie dotyczące wstąpienia do związku zawodowego rolników. Powołano wówczas Koło Solidarności Rolniczej, którego przewodniczącym został wnioskodawca. J. W. wskazał, że organizował zebrania w innych miejscowościach swojej gminy, opisał swoje zaangażowanie w powołanie zarządu wojewódzkiego RI w K. oraz udział w manifestacji pod Sądem Najwyższym, kiedy była rozpatrywana sprawa rejestracji związku rolników. Dodał, że po wprowadzeniu stanu wojennego musiał się zgłosić na milicję i został tam zmuszony do podpisania tzw. "lojalki". Wskazał, że pierwsza prasa podziemna dotarła do niego już po Bożym Narodzeniu i systematycznie ją rozprowadzał. Miał też rozprowadzać dużo książek z drugiego obiegu. Dodał, że przeprowadzono u niego w domu rewizje oraz był wzywany na rozmowy do SB. Opisał swoje kandydowanie do gminnej rady narodowej oraz zaangażowanie w przygotowanie wyborów w 1989 r.,

a także pomoc dla górników czy strajkujących.

W dniu 7 marca 2024 r. organ zwrócił się do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie informacji na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o treści zgromadzonych dokumentów dotyczących wnioskodawcy i przekazanie kopii tych dokumentów. IPN w odpowiedzi nadesłał akta o sygn. IPN Ki [...]. Kwerenda przeprowadzona w zasobach IPN nie potwierdziła okoliczności prowadzenia przez stronę działalności opozycyjnej bądź podlegania przez niego represjom określonym w ustawie. Strona w piśmie z 7 marca 2024 r. została wezwana do przedstawienia dowodów potwierdzających prowadzenie działalności opozycyjnej zagrożonej odpowiedzialnością karną oraz doznanie represji z powodów politycznych. Wnioskodawca w odpowiedzi nadesłał list, do którego dołączył oświadczenia świadków: M. K., M. K., T. M., T. S., dokumenty związkowe RI oraz dokumenty dotyczące działalności w komitecie obywatelskim od kwietnia do czerwca 1989 r. Świadkowie wskazali, że wnioskodawca dostarczał im prasę podziemną i książki drugiego obiegu, organizował spotkania związkowców, a także angażował się w pomoc żywnościową górnikom podczas strajków w 1989 r.

Organ zawiadomieniem z 8 maja 2024 r. poinformował stronę o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a. oraz wyznaczył dodatkowy termin na nadesłanie dowodów na okoliczność prowadzenia działalności opozycyjnej lub podlegania represjom. Wnioskodawca nie odpowiedział na powyższe pismo.

Na podstawie analizy materiału dowodowego zebranego w toku postępowania Szef Urzędu stwierdził, że nie ma podstaw do potwierdzenia spełnienia przez stronę przesłanek z ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Wnioskodawca nie przedstawił dowodów, które w sposób nie budzący wątpliwości potwierdzałyby, że przez minimum 12 miesięcy prowadził, w ramach zorganizowanych struktur lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością kamą, działalność mającą na celu odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie politycznych praw człowieka. Zdaniem organu, także czynności podjęte w postępowaniu wyjaśniającym nie dostarczyły dowodów na okoliczności podnoszone przez stronę.

W ocenie organu, informacje zawarte we wniosku oraz oświadczeniach świadków, nie dają podstaw do potwierdzenia stronie wnioskowanego statusu.

Z opisu działalności wnioskodawcy wynika, że 4 stycznia 1981 r. powierzono mu funkcję przewodniczącego w Kole Solidarności Rolniczej, a następnie zajmował się organizacją zebrań. Dodał, że brał udział w manifestacji pod Sądem Najwyższym, kandydował do gminnej rady narodowej, angażował się w przygotowanie wyborów w 1989 r., a także zorganizował pomoc dla górników czy strajkujących. Wskazał również, że rozprowadzał prasę podziemną i książki z drugiego obiegu. Świadkowie z kolei potwierdzili zdawkowo, że wnioskodawca dostarczał im prasę podziemną

i książki drugiego obiegu, organizował spotkania, a także pomagał górnikom podczas strajków w 1989 r. Oświadczenia świadków są praktycznie takiej samej treści

i zawierają jedynie ogólnie brzmiące sformułowania. Odnośnie wskazanej okoliczności kolportaży, zarówno świadkowie jak i strona, nie wskazali, jakie to były konkretnie materiały, nie przytoczyli żadnych tytułów pism czy książek. Nie wskazali skąd te materiały były pozyskiwane oraz tego komu były przekazywane. Świadkowie nie opisali jakichkolwiek szczegółowych informacji na temat działalności opozycyjnej wnioskodawcy, których on sam również nie wskazał. Zdaniem organu, wskazanych okoliczności nie można uznać za działalność spełniającą przesłanki z art. 2 ustawy.

Z samego faktu posiadania, czy czytania wydawnictw bezdebitowych oraz nieprzychylnego stosunku do panującego w Polsce systemu komunistycznego nie wynika, że strona prowadziła opozycyjną działalność antykomunistyczną. Odnośnie pomocy niesionej przez stronę dla strajkujących czy osób potrzebujących, organ uznał to za działalność chwalebną, jednak nie wystarczającą, aby uznać, że strona spełnia przesłanki z art. 2 ustawy. Działalność polegająca na pomocy materialnej nie była w żaden sposób zagrożona odpowiedzialnością karną.

Szef Urzędu ocenił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza również, aby wnioskodawca podlegał represjom, o których mowa w art. 3 ustawy. J. W. wskazał, że po wprowadzeniu stanu wojennego musiał się zgłosić na milicję i został tam zmuszony do podpisania tzw. "lojalki", przeprowadzono u niego w domu rewizje oraz był wzywany na rozmowy do SB. Wskazane przez stronę okoliczności nie są jednak represjami w rozumieniu art. 3 ustawy.

W skardze na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. W. nie zgodził się z oceną organu. Podniósł, że ocena ta jest powierzchowna i uwłacza jego godności. Zarzucił organowi biurokratyczne podejście. Dodał, że większość osób, które działały w tamtym czasie nie żyje, a szczegóły zatarł upływ czasu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie 4 grudnia 2024 r. skarżący poparł skargę i wyjaśnił, że osobą, która dużo wie na temat jego działalności antykomunistycznej w latach stanu wojennego, jest F. G., który mieszka w Chałupkach Gmina M.. Prosił go o złożenie oświadczenia do tej sprawy, ale on odmówił. Nie wnioskował o przesłuchanie go w charakterze świadka bo myślał, że ta odmowa jest skuteczna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżenie art. 57d (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania skutkujących koniecznością uchylenia tej decyzji.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej były przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 906, dalej jako "ustawa". W świetle przepisów tej ustawy potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych warunkowane jest spełnieniem przesłanek pozytywnych z art. 2 lub art. 3 ustawy oraz brakiem przesłanki negatywnej z art. 4 ustawy.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 ustawy).

Z kolei zgodnie z art. 3 ustawy, osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2021 r. poz. 177), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 5 ust. 2 ustawy). Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się m.in. dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 (art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy). Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 (art. 5 ust. 1 ustawy).

Rolą organu orzekającego o przyznaniu (bądź nie) statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej jest przeprowadzenie postępowania i dokonanie oceny zgromadzonych dowodów według reguł określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a następnie wydanie decyzji zawierającej szczegółowe uzasadnienie zajętego przez organ stanowiska, zwłaszcza w przypadku decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 16 września 2021 r., II SA/Sz 607/21, Lex nr 3248635). Wyrażona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów obliguje organ administracji do poddania analizie całego materiału dowodowego i rozpatrzenia wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu (por. wyrok WSA w Kielcach z 8 listopada 2021 r., II SA/Ke 662/21, Lex nr 3269354 i tam: wyrok NSA z dnia 30 marca 1988 r., SA/Po 1495/87, niepubl.), co innymi słowy oznacza, że wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na rozpoznaniu wszystkich dowodów w sprawie, zaś oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodności i mocy dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, chyba że chodzi o dowody dotyczące okoliczności niemających znaczenia dla sprawy lub niespornych. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego; organ powinien dokonać oceny mocy i wiarygodności dowodu wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, co wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności (zob. J. Borkowski, Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., sygn. akt

I SA 1270/93, OSP 1994, nr 7-8, poz. 131). To zaś uzasadnia wniosek, że o przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów można w przekonujący sposób twierdzić w sytuacji, gdy organ administracji pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i pomija istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 1994 r., III SA 491/93). Nieustosunkowanie się przez organ do niektórych dowodów budzi wątpliwości co do prawidłowości oceny innych dowodów (wyrok NSA z 16 lutego 2000 r., I SA/Wr 28/98, Lex nr 1692246). Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym. Przeprowadzenie czynności dowodowych z zachowaniem wymaganych procedur jest szczególnie ważne w przypadku postępowań, w których uczestniczą strony mające przeciwstawne interesy, jak również w sprawach, w których organ dokonuje odmiennych ustaleń niż twierdzenia strony, a z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Zakres istotnych do ustalenia okoliczności faktycznych wyznaczają przepisy ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, w okolicznościach tej sprawy szczególnie art. 2 ustawy.

W kontrolowanej sprawie Szef Urzędu przyjął, że materiał dowodowy nie potwierdza, aby wnioskodawca prowadził przez minimum 12 miesięcy w zorganizowanych strukturach lub we współpracy z nimi zagrożoną odpowiedzialnością karną działalność, o której mowa w art. 2 ustawy.

W ocenie Sądu stanowisko organu jest przedwczesne. Nie przesądzając ostatecznego wyniku sprawy, nie można wykluczyć, że w tej sprawie działania wnioskodawcy wypełniały przesłanki wskazane w art. 2 ustawy.

Podkreślić należy, że to na organie spoczywa obowiązek przeprowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z wymogami procedury administracyjnej. Jakkolwiek bowiem z treści art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy wynika powinność dołączenia do wniosku składanego przez osobę zainteresowaną uzyskaniem statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy, to nie oznacza to, że organ jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Przypomnieć należy, że organ jest gospodarzem tego postępowania. Zatem zadaniem organu jest nie tylko dążenie do ustalenia okoliczności faktycznych sprawy, lecz także dążenie do respektowania zasad postępowania takich jak zasada zaufania czy informowania - art. 8 i art. 9 k.p.a. (por. wyrok WSA w Kielcach z

7 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 41/23, www.orzecznia.nsa.gov.pl).

Zauważyć również trzeba, że okres prowadzenia działalności określonej w art. 2 ust. 1 ustawy powinien wynosić łącznie co najmniej 12 miesięcy, co oznacza, że nie musi być zachowana ciągłość w prowadzeniu takiej działalności. Chodzi o to, by po zsumowaniu okresów aktywności opisanej w art. 2 ustawy, łącznie okres działalności opozycyjnej wyniósł 12 miesięcy.

Okres działalności opozycyjnej, na jaki wskazuje w swoich wyjaśnieniach skarżący jest znacznie dłuższy niż 12 miesięcy. J. W. powołuje się przecież także na okres po 12 grudnia 1981 r. do czerwca 1989 r., w których działał na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce poprzez: wstąpienie do związku zawodowego rolników i przewodniczenie Kołu Solidarności Rolniczej, organizowanie zebrań, zaangażowanie w powołanie zarządu wojewódzkiego RI w Kielcach, kolportaż prasy podziemnej, a także przygotowanie wyborów w 1989 r. Na zbliżony okres czasowy działalności opozycyjnej skarżącego wskazują również świadkowie w złożonych do akt sprawy oświadczeniach (13 grudnia 1981 r. do 4 czerwca 1989 r.). W uzasadnieniu decyzji organ bardzo skrótowo odniósł się do tych dowodów, w zasadzie pomijając istotne okoliczności podnoszone w tych oświadczeniach, a dotyczące okresu i częstotliwości działalności skarżącego. Zdaniem Sądu, dokonana przez organ ocena oświadczeń świadków jest pobieżna i przeprowadzona bez powiązania z innymi dowodami zebranymi w sprawie. Organ nie podjął dostatecznej aktywności dowodowej w celu ustalenia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, w tym w szczególności zaniechał m.in. przesłuchania w charakterze świadków osób, które w sprawie złożyły pisemne oświadczenia (M. K., T. S., T. M., M. K.), ale także świadków, którzy takich oświadczeń nie złożyli, a poda ich wnioskodawca. Co istotne, organ nie przesłuchał również samego skarżącego, a kontrolowane rozstrzygnięcie oparł w zasadzie na bardzo ogólnym materiale dowodowym. Podkreślić należy, że w przypadku wątpliwości organu co do prawdziwości, czy stwierdzenia zbytniej ogólności oświadczeń świadków istniała konieczność przeprowadzenia dowodu z zeznań tych osób w charakterze świadków, tym bardziej, że w treści oświadczeń zostały wskazane dane personalne oraz adresy ich zamieszkania. Składanie zeznań pod rygorem odpowiedzialności karnej i możliwość zadawania świadkom szczegółowych pytań ma ścisły związek z realizacją zasady dochodzenia prawdy obiektywnej. Stosownie do dyspozycji art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Kolejną kwestią, która wymagała od organu wnikliwej analizy było poczynienie ustaleń, czy skarżący swoją działalność prowadził w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. W aktach sprawy znajduje się m.in. kopia Mandatu nr [...] na Krajowy Zjazd Delegatów Niezależnego Samorządowego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych w marcu 1989 r. dla J. W. oraz protokoły z zebrań tego związku. Z kolei z oświadczeń świadków: M. K., M. K., T. M., T. S., wynika, że wnioskodawca dostarczał im prasę podziemną i książki drugiego obiegu, organizował spotkania związkowców. Okoliczności tych organ nie uwzględnił i przedwcześnie uznał, że nie ma podstaw do potwierdzenia spełnienia przez stronę przesłanek z ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. W analizowanym zakresie organ nie podjął wystarczających czynności dowodowych celem zweryfikowania wskazanych przez wnioskodawcę okoliczności i dokumentów. Bez przesłuchania osób (w tym samego skarżącego), co do wskazania szczegółowych informacji na temat działalności opozycyjnej wnioskodawcy, nie można w sposób niewątpliwy stwierdzić, że działalność skarżącego nie spełnia przesłanek do potwierdzenia stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ był władny zwrócić się dodatkowo do archiwum narodowego, instytutów (Instytut Dziedzictwa Solidarności), stowarzyszeń (Stowarzyszenie Wolnego Słowa), czy innych podmiotów bądź rejestrów (nie tylko internetowych), które mogą dysponować wiedzą o osobach aktywnie działających w ramach struktur "Solidarności", w tym posiadać jakąkolwiek wiedzą o działalności skarżącego.

Wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonej decyzji, przeprowadzone przez organ dowody nie wskazują jednoznacznie, że skarżący nie prowadził działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy, choć jednocześnie organ nie przeczy temu, że wnioskodawca należał do związku zawodowego rolników i działał w ramach struktur zorganizowanych. Organ w analizowanym przypadku - odnośnie spełnienia przesłanki prowadzenia działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce łącznie przez co najmniej 12 miesięcy - mógł, ale nie zwrócił się do Świętokrzyskiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej ds. Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych o zaopiniowanie wniosku skarżącego w powyższym zakresie.

Zdaniem Sądu, uzupełnienie materiału dowodowego we wskazanym wyżej zakresie jest zatem niezbędne dla załatwienia sprawy. W konsekwencji należy uznać, że w kontrolowanej sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji nie spełnia wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Stwierdzone przez Sąd braki w postępowaniu dowodowym skutkują koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji organu, o czym Sąd orzekł w sentencji wyroku - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uzupełni materiał dowodowy we wskazanym powyżej zakresie, a następnie wyda stosowane rozstrzygnięcie. Dopiero całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i jego wnikliwa ocena pozwoli organowi w sposób niebudzący wątpliwości ustalić, czy zostały spełnione przesłanki konieczne do potwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.