Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 215/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1199
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2024 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz S. K. kwotę 7.362,21 zł (słownie: siedem tysięcy trzysta sześćdziesiąt dwa 21/100 złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W wyniku wszczętego postępowania administracyjnego Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także jako: "ARiMR") w A. K. wydał w dniu [...] lipca 2023 r. decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Na mocy tej decyzji ustalono S. K. (dalej także jako: "Skarżący", "Producent rolny") kwotę nienależnie pobranych płatności wypłaconych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w kampanii 2017, 2018, 2019 w łącznej wysokości [...] zł, tj. za:

- rok 2017 – [...] zł, w tym dla jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł, dla płatności za zazielenienie w wysokości [...] zł, dla płatności redystrybucyjnej w wysokości [...] zł, dla płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno w wysokości [...] zł, dla płatności do bydła w wysokości [...] zł, dla płatności do krów w wysokości [...] zł oraz z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł;

- rok 2018 – [...] zł, w tym dla jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł, dla płatności za zazielenienie w wysokości [...] zł, dla płatności redystrybucyjnej w wysokości [...] zł, dla płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno w wysokości [...] zł, dla płatności do bydła w wysokości [...] zł, dla płatności do krów w wysokości [...] zł oraz z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł;

- rok 2019 – [...] zł, w tym dla jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł, dla płatności za zazielenienie w wysokości [...] zł, dla płatności redystrybucyjnej w wysokości [...] zł, dla płatności do bydła w wysokości [...] zł, dla płatności do krów w wysokości [...] zł oraz z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł.

Po rozpoznaniu odwołania Producenta rolnego, decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. K. z dnia [...] lipca 2023 r.

W uzasadnieniu organ podał jaki był przebieg postępowań zakończonych przyznaniem Skarżącemu płatności w latach 2017 – 2019. Następnie organ podał, że w związku z przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym stwierdzono istnienie powiązań o charakterze osobowym, organizacyjnym i ekonomicznym pomiędzy S. K. a innymi podmiotami, występującymi formalnie jako niezależni i samodzielni producenci rolni. Charakter i stopień tych powiązań w ocenie organu uzasadniał sformułowanie wniosku o istnieniu obiektywnych i subiektywnych przesłanek pozwalających na uznanie, że gospodarstwo rolne S. K. znalazło się w łańcuchu wzajemnych powiązań świadczących o stworzeniu sztucznych warunków w celu osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań przepisów prawnych Unii Europejskiej, które to działania traktowane są jako obejście prawa. Jak zostało wskazane w zaskarżonej decyzji sztuczne stworzenie warunków polegało na utworzeniu 4 gospodarstw indywidualnych oraz 5 spółek powiązanych, co miało pozwolić na uzyskanie płatności w wysokości większej niż te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono. Zdaniem organu konsekwencją stworzenia wielu podmiotów było przyznanie wielokrotnie wyższego wsparcia, niż wynikałoby to z przepisów dotyczących jednego gospodarstwa. Jakkolwiek powiązane podmioty formalnie tworzyły samodzielne gospodarstwa, a więc gospodarstwa mające określonego zarządcę, własny numer ewidencyjny czy rachunek bankowy, to jednak istniały między nimi ścisłe powiązania.

Organ dokonując analizy faktycznej i prawnej sprawy stwierdził występowanie powiązań pomiędzy S. K. a innymi podmiotami będącymi rodziną strony tj. A. K. – żoną Producenta rolnego oraz K. K. i K. K. – synami Skarżącego, a także spółkami utworzonymi bądź przejmowanymi przez te osoby, tj. [...], a które to podmioty ubiegały się o przyznanie płatności bezpośrednich składając odrębne wnioski pomocowe. S. K. na podstawie udzielonych pełnomocnictw jest pełnomocnikiem K. K. oraz K. K.. Obydwa pełnomocnictwa upoważniają S. K. do: nabywania, sprzedaży, zawierania umów zamiany wszelkich nieruchomości, zawierania umów przedwstępnych, prowadzenia rokowań, udziału w przetargach i licytacjach, których przedmiotem jest sprzedaż nieruchomości, obciążania nieruchomości, prowadzenia procesów inwestycyjnych, zarządu i administrowania majątkiem, zaciągania zobowiązań kredytowych, składania oświadczeń o poddaniu mocodawcy rygorowi egzekucji, ustanowienia zabezpieczeń wierzytelności banku celem zabezpieczenia zaciągniętych kredytów, podpisywania w imieniu mocodawców weksli in blanco i deklaracji wekslowych, zawierania, dokonywania zmian i rozwiązywania umów o prowadzenie rachunków bankowych, zawierania umów ubezpieczeń nieruchomości oraz umów ubezpieczeń na życie i przelewu praw z tychże umów na rzecz banku, zawieranie w imieniu mocodawców wszelkich umów spółek prawa handlowego, osobowych i kapitałowych, składania oświadczeń o przystąpieniu do istniejących spółek prawa handlowego, a także do zbywania i nabywania wszelkich udziałów, akcji i innych praw majątkowych w spółkach reprezentowania mandatów przed wszystkimi podmiotami w tym urzędami; reprezentowania mocodawców w postępowaniu podatkowym i skarbowym przed wszystkimi instytucjami, do podpisywania wszystkich wymaganych dokumentów przed wszystkimi organami władzy publicznej, instytucjami i notariuszami – wszystko na warunkach według własnego uznania pełnomocnika. Udzielenie tak szerokiego pełnomocnictwa, zdaniem organu, wzbudza wątpliwości co do roli zarządczej K. K. i K. K. w prowadzeniu "własnych gospodarstw rolnych", ponieważ z treści pełnomocnictw wprost wynika, że S. K. zarządzał i administrował majątkiem synów.

Ponadto S. K. jest wspólnikiem trzech spółek zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego: [...] a ponadto w spółce [...] przed organami ARiMR pełni funkcję reprezentanta.

Zdaniem organu na tle zebranego i zweryfikowanego materiału dowodowego nie sposób nie dostrzec wiodącej roli S. K. we wszystkich procesach prowadzenia działalności rolniczej i ubiegania się o przyznanie płatności wszystkich wymienianych wcześniej podmiotów, tj. [...].

Zdaniem organu wszelkie działania w sferze prowadzenia działalności rolniczej i ubiegania się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego związane były bezpośrednio z działalnością S. K., występującego bądź to w charakterze pełnomocnika, bądź reprezentanta, bądź wspólnika poszczególnych podmiotów, czy w końcu właściciela środków produkcji, wykorzystywanych przez te podmioty.

Organ wskazał na więzi rodzinne pomiędzy S. K. a pozostałymi osobami fizycznymi, które to więzi w przedmiotowej sprawie stanowiły istotny element powiązań osobowych. Ze swojej istoty więzi te ułatwiały w znaczącym stopniu porozumienie pomiędzy osobami fizycznymi, a także pomiędzy osobami fizycznymi i spółkami, w których strukturach te same osoby fizyczne dominowały. Więzi te, w ocenie organu, miały także wpływ na udzielenie S. K. tak daleko idących pełnomocnictw przez jego synów, wymagających niewątpliwie dużego zaufania mocodawców do plenipotenta.

Przechodząc do elementu obiektywnego organ wskazał, iż gospodarstwa poszczególnych osób fizycznych oraz poszczególne spółki stworzone zostały w celu uniknięcia skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów, i to nie tylko przysługujących w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, lecz również płatności z innego tytułu.

Organ dodał, iż w latach 2017 - 2019 do Biura Powiatowego ARiMR w A. K. wpłynęły cztery wnioski o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego złożone przez S. K., A. K., K. K. oraz K. K.. Wnioski spółek powiązanych z S. K. oraz A. K. wpłynęły odpowiednio według właściwości miejscowej obsługiwanych spraw: trzy do Biura Powiatowego ARiMR w Ż., jeden do Biura Powiatowego ARiMR w R., jeden do Biura Powiatowego ARiMR w W. .

Mając na uwadze powyższe organ przeanalizował deklarowane płatności i wyciągnął wniosek, że gdyby w 2017 r., 2018 r., 2019 r. został złożony jeden wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, tj. w ramach jednolitej płatności obszarowej i powiązanej płatności dodatkowej oraz płatności za zazielenianie, płatności do powierzchni uprawy roślin strączkowych na ziarno, płatności do bydła oraz płatności do krów to szacunkowa przyznana wówczas płatność obszarowa byłaby o wiele niższa od tej wnioskowanej. Tym samym stwierdzono, że rezultatem działań S. K. było utworzenie 4 gospodarstw prowadzonych przez osoby fizyczne oraz 5 spółek prawa handlowego bezpośrednio lub pośrednio przez nich zarządzanych w celu zmaksymalizowania płatności możliwych do uzyskania z różnych tytułów, w sposób sprzeczny z celami wsparcia. Chodziło więc o stworzenie sztucznych warunków, umożliwiających uzyskanie w szerokim zakresie płatności wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, czego potwierdzeniem są różnorakie wnioski o ich przyznanie, składane zarówno w roku 2017, 2018, 2019 roku, jak i w latach wcześniejszych.

W ocenie organu S. K., A. K., K. K. i K. K. oraz spółki należące do S. K. i A. K. nie były samodzielnymi podmiotami, a w dodatku istniała między nimi zależność, gdyż podmioty te między sobą dokonywały obrotu zwierzętami, nawzajem dla siebie wykonywały usługi, wydzierżawiały sobie grunty rolne, czasami użytkowały tą samą działkę ewidencyjną, jak również przenosiły między sobą prawo własności gruntów. Tworzone gospodarstwa osób fizycznych nie posiadały wystarczających środków produkcji umożliwiających samodzielne prowadzenie produkcji rolniczej. Ponadto zdaniem organu dokonywano sztucznych podziałów stad zwierząt (niczym nie uzasadnionych, krótkotrwałych przesunięć sztuk zwierząt, tylko na papierze, między stadami należącymi do ww. 9 gospodarstw rolnych) wyłącznie w celu ominięcia limitu liczbowego zwierząt wynikającego z przepisów prawa krajowego w tym zakresie.

Zdaniem organu wskazane powyżej okoliczności dowodzą, iż działanie Skarżącego i pozostałych podmiotów było podporządkowane celowi zwiększenia rozmiaru płatności i obejścia przepisów wprowadzających modulacje bądź degresywność płatności.

Organ podał również, że Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wydał w dniu [...] maja 2023 r. decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 r. W uzasadnieniu tej decyzji zostały przywołane okoliczności przemawiające zdaniem organu za stworzeniem przez Wnioskodawcę sztucznych warunków dla uzyskania pomocy w szerszym – niż należny - zakresie. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 17 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 412/23, oddalił skargę.

W skardze do tut. Sądu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz utrzymanej nią decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. K. i umorzenie postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności. Zarzucił naruszenie:

I. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej także jako: "k.p.a.") i art. 3 ust. 1-3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1775; dalej także jako: "ustawa o płatnościach") polegające na pominięciu w całości przeprowadzenia postępowania dowodowego, poprzestaniu na odwołaniu się do ustaleń i wniosków organu poczynionych w ramach zupełnie innego postępowania administracyjnego, uznaniu wyjaśnień Skarżącego za nieistotne oraz pominięcie dowodów i wyjaśnień Skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z którym, w sposób całkowicie dowolny, bez przeprowadzenia choćby jednego dowodu, organ przyjął, że S. K. poprzez powołanie wraz z małżonką A. K. pięciu spółek oraz koordynowaniu gospodarstw dwóch synów stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania wyższych korzyści finansowych, co było podstawą uznania, że wypłacone Skarżącemu płatności stały się nienależne;

II. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach polegające na dokonaniu dowolnej oceny wezwania Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w A. K. nr [...] z [...] lutego 2021 r., wbrew regułom wynikającym z zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego przez ustalenie, że wezwanie to było aktem przerywającym bieg przedawnienia obowiązku zwrotu płatności za lata 2017, 2018 i 2019, podczas gdy wezwanie to dotyczyło tylko i wyłącznie postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności za rok 2020 i nie rozciągało się na lata poprzednie, co znalazło jednoznaczny wyraz w treści wezwania, w którym wprost wezwano Skarżącego do złożenia wyjaśnień w związku ze złożeniem wniosku o przyznanie płatności na rok 2020 w celu ustalenia faktu, czy nie zostały stworzone sztuczne warunki do uzyskania płatności na rok 2020;

III. art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 1199; dalej także jako: "ustawa o ARiMR") przez bezpodstawne jego zastosowanie, w sytuacji kiedy brak jest jakichkolwiek podstaw faktycznych do uznania, iż przyznane Skarżącemu płatności stały się płatnościami nienależnymi wobec bezzasadnego i dowolnego stwierdzenia, że Skarżący stworzył sztuczne warunki do uzyskania płatności, co nastąpiło bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego;

IV. prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (dalej także jako: "rozporządzenie nr 1306/2013") i przyjęcie, że Skarżący stworzył sztuczne warunki do uzyskania płatności poprzez sukcesywne nabywanie udziałów w spółkach i utworzenie gospodarstw rolnych przez osoby fizyczne wyłącznie w celu osiągnięcia korzyści sprzecznych z celami polityki rolnej UE, co doprowadziło do uznania, że wypłacone środki stały się płatnościami nienależnymi, podczas gdy z dowodów zawnioskowanych przez Skarżącego wynika, że każdy z producentów rolnych uzyskiwał dochody niezależnie od wysokości otrzymywanych dopłat, zaś organ w ogóle nie przeprowadził dowodów na okoliczność stwarzania sztucznych warunków oraz nie wskazał żadnych przykładów działań podejmowanych w latach 2017 - 2019 wskazujących na stwarzanie sztucznych warunków wyłącznie w celu uzyskania płatności w zawyżonej wysokości;

V. prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (dalej także jako: "rozporządzenie nr 2988/95") poprzez błędne ustalenie, że czteroletni termin przedawnienia obowiązku zwrotu płatności nie został przekroczony, podczas gdy aktem przerywającym bieg przedawnienia w/w obowiązku było dopiero zawiadomienie nr [...] z dnia [...] maja 2023 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego (doręczone Skarżącemu w dniu [...] czerwca 2023 r.), co powoduje przekroczenie terminu możliwości egzekwowania obowiązku zwrotu płatności za rok 2017, gdzie wniosek o płatność został złożony w dniu [...] maja 2017 r., za rok 2018, gdzie wniosek o płatność został złożony w dniu [...] czerwca 2018 r. oraz za rok 2019, gdzie wniosek o płatność został złożony w dniu [...] maja 2019 r.;

VI. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, która to decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na rozprawie zdalnej.

Sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej także jako: "p.p.s.a.") – lub też - naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli w podanym zakresie Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych względów niż w niej wskazane.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy ARiMR w sposób uprawniony uznały, że pobrane przez Skarżącego środki pieniężne z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2017, 2018 i 2019 były płatnościami nienależnymi i czy istniały podstawy do orzeczenia o ich zwrocie.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi, zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR jest w ocenie Sądu niezasadny. Postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności prowadzone jest w oparciu o art. 29 ustawy o ARiMR. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu środki publiczne:

1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowe, przeznaczone na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa albo regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków lub w postanowieniach umów o przyznaniu pomocy finansowej.

Ustalenie kwoty przyznanych nienależnie lub pobranych w nadmiernej wysokości środków publicznych, o których mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 29 ust. 1c). Tego rodzaju decyzja ma więc charakter konstytutywny i tworzy nowy stosunek prawny. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2 pkt 1). Natomiast przedmiotem postępowania toczącego się przed organem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, a następnie ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków.

W pierwszej kolejności wskazać więc należy, że Skarżący ubiegał się w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na lata 2017-2019 o płatności opisane szczegółowo na stronach od 1 do 4 zaskarżonej decyzji. W wyniku rozpatrzenia wniosków i modyfikacji do tych wniosków składanych przez Skarżącego, Producentowi rolnemu – czego Skarżący nie kwestionował - zostały wypłacone w ramach systemów wsparcia bezpośredniego następujące kwoty za:

- rok 2017 – [...] zł, w tym dla jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł, dla płatności za zazielenienie w wysokości [...] zł, dla płatności redystrybucyjnej w wysokości [...] zł, dla płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno w wysokości [...] zł, dla płatności do bydła w wysokości [...] zł, dla płatności do krów w wysokości [...] zł oraz z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł;

- rok 2018 – [...] zł, w tym dla jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł, dla płatności za zazielenienie w wysokości [...] zł, dla płatności redystrybucyjnej w wysokości [...] zł, dla płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno w wysokości [...] zł, dla płatności do bydła w wysokości [...] zł, dla płatności do krów w wysokości [...] zł oraz z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł;

- rok 2019 – [...] zł, w tym dla jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł, dla płatności za zazielenienie w wysokości [...] zł, dla płatności redystrybucyjnej w wysokości [...] zł, dla płatności do bydła w wysokości [...] zł, dla płatności do krów w wysokości [...] zł oraz z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł.

W dalszej kolejności należy podkreślić, że decyzją z [...] lutego 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K. odmówił stronie przyznania wnioskowanych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z [...] sierpnia 2022 r. utrzymał ją w mocy. Po rozpoznaniu wniesionej skargi, wyrokiem z 21 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 622/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd zawarł wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania w sprawie. Od powyższego orzeczenia organ nie wniósł skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego i tym samym wyrok stał się prawomocny. Po ponownym rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] maja 2023 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę na tę decyzję wyrokiem z 17 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 412/23. W wyroku tym Sąd stwierdził, iż "Z prawidłowo przedstawionych ustaleń organu wynika, że uwzględniając definicję rolnika i gospodarstwa należało uznać Skarżącego oraz powiązane z nim osoby (żonę oraz synów) za rolnika a wszystkie spółki powiązane osobowo i zarządzane przez tę grupę osób za jedno gospodarstwo." Ponadto Sąd stwierdził, że "oceny, czy nie doszło do stworzenia sztucznych warunków dokonuje się z pewnej perspektywy czasowej na podstawie szeregu okoliczności. Oznacza to, że pojedyncze okoliczności z jednego wniosku o płatność mogą nie stwarzać podejrzenia stworzenia sztucznych warunków, lecz całokształt ustaleń sprawy daje zupełny inny obraz prawidłowości ubiegania się o poszczególne płatności. Tak więc to ogólna klauzula "stworzenia sztucznych warunków" z natury musi zawierać kryteria oceny ex post działań już przeprowadzonych przez beneficjenta. Kryteria te umożliwiają ustalenie, które ze wskazanych działań nie są akceptowane i jaki jest skutek nieakceptacji postępowania beneficjenta. Dlatego fakt, że organy w latach poprzednich przyznawały Skarżącemu płatności, oznacza tylko tyle, że wówczas nie dokonywały analizy takiej sprawy pod kątem stworzenia sztucznych warunków."

Sąd posiada przy tym z urzędu wiedzę, że wyrok ten jest prawomocny, albowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt I GSK 187/24, oddalił skargę kasacyjną Skarżącego.

Przechodząc do dalszych rozważań wskazać należy na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Go 720/14, który podkreślił, że "kwota nienależnie pobranych środków publicznych, to kwota wypłacona przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wypłacenia, albo obowiązek ten istniał, ale wygasł. Istota omawianej instytucji polega na tym, że organ dokonuje wypłaty wówczas, gdy nie musi tego robić (nie istnieje obowiązek wypłaty), albo płaci za dużo (kwota wypłaty przewyższa kwotę należną). W obu przypadkach świadczenie organu dokonane na rzecz osoby przewyższa to, czego wymaga od organu przepis prawa. Ta nadwyżka świadczenia, ponad obowiązkową, jest niepodatkową należnością budżetową podlegającą zwrotowi". Powyższy pogląd tut. Sąd podziela.

Płatnością nienależnie pobraną jest zatem płatność, która została przyznana niezgodnie z przepisami prawa i wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności. Ustalenie, czy przyznane uprzednio płatności zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, może wynikać z ustaleń dokonanych w toku odrębnego postępowania wyjaśniającego toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. W orzecznictwie wskazuje się również na możliwość domagania się zwrotu nienależnie pobranych kwot bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej płatność. W wyroku z dnia 15 listopada 2012r., sygn. akt II GSK 1518/11, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że brak jest podstaw, aby zasadnie wywodzić, iż warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatności. Pogląd ten powtórzony został m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 17 czerwca 2020 r., I GSK 9/20, 11 kwietnia 2021 r., II GSK 96/12, 12 sierpnia 2016 r., II GSK 568/15, 18 sierpnia 2021 r., I GSK 2053/18, 28 października 2019 r., I GSK 1467/18, a także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 11 lutego 2021 r.

Należy także zważyć, że postępowanie o ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie, czy doszło do nienależnego pobrania środków publicznych, bowiem sprawa dotycząca ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności nie jest sprawą dotyczącą przyznania pomocy. Jeśli więc organ stwierdzi na podstawie dowodów zgromadzonych w tym samodzielnym postępowaniu administracyjnym, że kwota przyznana beneficjentowi jest kwotą nienależną, to wówczas jest on zobowiązany do wydania decyzji opartej na art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.

Biorąc pod uwagę, że w postępowaniu dotyczącym płatności za 2020 r., zakończonym decyzją z [...] lutego 2022 r., organ odmówił przyznania wszystkich wnioskowanych przez Skarżącego płatności bowiem powziął uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości danych ujawnionych przez Skarżącego we wniosku o przyznanie płatności. Zasadne było zatem przeprowadzenie postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji celem zweryfikowania istnienia sztucznych warunków do uzyskania płatności w poprzednich latach, a w konsekwencji ustalenia czy przyznane Skarżącemu płatności były nienależne. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR poprzez bezpodstawne jego zastosowanie, w sytuacji kiedy brak jest jakichkolwiek podstaw faktycznych do uznania, iż przyznane Skarżącemu płatności stały się płatnościami nienależnymi, jest niezasadny. Względem Skarżącego została bowiem wydana decyzja odmawiająca przyznania płatności za 2020 r., od której skargę wniesioną przez Producenta rolnego oddalono (prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 17 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 412/23). Mając na uwadze ogólne zasady postępowania w sprawie stwierdzenia wystąpienia stworzenia sztucznych warunków (opisane m.in. w tym wyroku) organ jest zatem uprawniony do zweryfikowania czy gospodarstwo rolne S. K. znalazło się w łańcuchu wzajemnych powiązań świadczących o stworzeniu sztucznych warunków w celu osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań przepisów prawnych Unii Europejskiej, które to działania traktowane są jako obejście prawa.

W niniejszej sprawie wątpliwości Sądu budzi jednak kwestia upływu czasu, w ciągu którego można dokonywać weryfikacji wypłaconych kwot i dochodzić zwrotu nienależnie pobranych płatności. Organ zasadnie powołał się na przepisy unijne w części dotyczącej płatności finansowanych bądź współfinansowanych ze środków unijnych (art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95) oraz na przepisy krajowe w części dotyczącej płatności finansowanych w całości ze środków krajowych - art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383; dalej także jako: "Ordynacja podatkowa", "O.p."), do której ustawodawca odwołuje się w art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

Powyższe oznacza, że w przypadku płatności finansowanych w całości lub w części ze środków unijnych, przedawnienie obowiązku zwrotu płatności następuje po 4 latach od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości lub najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że początek biegu przedawnienia nie jest związany z otrzymaniem środków finansowych, lecz z samym zdarzeniem zaistnienia nieprawidłowości i ich ustania (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 925/19). W ocenie tut. Sądu w przypadku wniosku zawierającego nieprawidłową deklarację producenta rolnego, przez moment dopuszczenia się nieprawidłowości należy rozumieć datę złożenia wniosku o przyznanie płatności. Jednocześnie termin 4-letni biegnie na nowo w przypadku, gdy dochodzi do przerwania biegu przedawnienia, które następuje przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się stronę.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że jako uzasadnienie przerwania biegu terminu przedawnienia organ na stronie 17 zaskarżonej decyzji wskazał wezwanie nr [...] (doręczone w dniu [...] marca 2021 r.). S. K. kwestionuje stanowisko organu w tym zakresie, bowiem w ocenie Skarżącego aktem przerywającym bieg przedawnienia obowiązku w niniejszej sprawie było dopiero zawiadomienie nr [...] z dnia [...] maja 2023 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego (doręczone Skarżącemu w dniu [...] czerwca 2023 r.). Skarżący argumentuje, że wezwanie, na które powołuje się organ dotyczyło tylko i wyłącznie postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności za rok 2020 i nie rozciągało się na lata poprzednie. S. K. podkreślił, że jednoznaczne wskazanie zakresu zawiadomienia określono w jego treści, gdzie wprost wezwano Skarżącego do złożenia wyjaśnień w związku ze złożeniem wniosku o przyznanie płatności na rok 2020 w celu ustalenia faktu, czy nie zostały stworzone sztuczne warunki do uzyskania płatności na rok 2020. W powyższym wezwaniu zdaniem Skarżącego nie ma wzmianki, że może ono dotyczyć innych jeszcze spraw i postępowań, niż to dotyczące płatności na rok 2020. Ponadto zdaniem Producenta rolnego wezwanie to nie odnosiło się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości rzekomo występujących w latach 2017-2019.

Sąd stwierdził, że wezwanie nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. ani potwierdzenie doręczenia tego dokumentu Skarżącemu nie zostały utrwalone w aktach administracyjnych.

W tym miejscu podkreślić należy, że kognicja sądu administracyjnego, której przedmiotem jest kontrola legalności zaskarżonych decyzji, nie pozwala sądowi orzekającemu na dokonywanie samodzielnych ustaleń faktycznych w sprawie, w tym na podstawie domysłów bądź przypuszczeń. Ustaleń tych dokonują określone organy, przy czym dokonane ustalenia muszą znajdować odzwierciedlenie w zgromadzonym przez te organy materiale dowodowym. Wskazać w tym miejscu należy, że sąd administracyjny w świetle art. 133 § 1 p.p.s.a. orzeka na podstawie akt sprawy skompletowanej przez organ administracji publicznej, w których zawarty został materiał faktyczny i dowodowy pozwalający na określenie stanu wiedzy umożliwiającej dokonanie kontroli sądowej w związku ze złożeniem skargi do sądu administracyjnego. Brak kompletnych akt administracyjnych sprawy należy postrzegać jako uchybienie determinujące negatywną ocenę procedowania przez dany organ. W niniejszej sprawie organ wskazał w zaskarżonej decyzji, że poczynił ustalenia w sprawie na podstawie dokumentów i informacji, których nie ma w aktach sprawy przedłożonych Sądowi. Nie zostały w aktach sprawy utrwalone okoliczności przemawiające za przerwaniem biegu przedawnienia – co najmniej względem obowiązku zwrotu należności pobranych przez Skarżącego za 2017 r.

Podkreślić należy, że w aktach administracyjnych znajdują się dokumenty, z których wynika stwierdzenie przez organ występowania nieprawidłowości dotyczących możliwości zaistnienia sztucznych warunków w działalności prowadzonej przez S. K. i powiązane z nim osoby (np. decyzja z dnia [...] lutego 2022 r. o odmowie przyznania wnioskowanych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 r. - k. 387, t. I akt administracyjnych; zawiadomienie z dnia [...] maja 2023 r., doręczone [...] czerwca 2023 r. - k. 505, t. I akt administracyjnych), jednak dokumenty te nie zostały przedstawione przez organ jako uzasadnienie przerwania biegu przedawnienia, jak również powstały po upływie okresu przedawnienia obowiązku Producenta rolnego za 2017 r. Wskazać przy tym należy, że termin przedawnienia obowiązku zwrotu za 2017 rok rozpoczął bieg od daty złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 (5 czerwca 2017 r. – k. 54, t. I akt administracyjnych) i upływał [...] czerwca 2021 r. Termin przedawnienia obowiązku zwrotu za 2018 rok rozpoczął bieg od daty złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 (20 czerwca 2018 r. – k. 101, t. I akt administracyjnych) i upływał [...] czerwca 2022 r. Odnośnie terminu przedawnienia obowiązku zwrotu za 2019 rok należy wskazać, że wniosek o przyznanie płatności na rok 2019 został wypełniony przez Skarżącego w dniu [...] maja 2019 r. – k. 131, t. I akt administracyjnych).

Równocześnie podkreślenia wymaga, iż Skarżący w treści skargi potwierdza istnienie wezwania nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r., jednak kwestionuje wnioski, które zdaniem organu z tego dokumentu wynikają. W aktach sprawy brak jest tego dokumentu, co uniemożliwia Sądowi ocenę kwestii przedawnienia i przerwania biegu tego terminu, na co powołuje się organ w zaskarżonej decyzji. Niemożliwe jest również dokonanie przez Sąd oceny zarzutu sformułowanego w skardze w tym zakresie.

Sąd podkreśla, że w toku postępowania przed organami ARiMR do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej (art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR). W postępowaniach tych jednak – stosownie do art. 10a ust. 1a ustawy o ARiMR - organ: 1) stoi na straży praworządności, 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Sąd podkreśla przy tym, że zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. - który znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie - uzasadnienie decyzji administracyjnej stanowi odzwierciedlenie toku postępowania, ustaleń poczynionych przez organ i dowodów, które doprowadziły do określonego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. przez brak ustalenia stanu faktycznego na podstawie dowodów zgromadzonych w aktach postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe uchybienie organu w zakresie zgromadzenia i przedstawienia materiału dowodowego uniemożliwia jednoznaczną weryfikację ustaleń poczynionych przez organ. W ocenie Sądu tylko kompletne akta administracyjne przekazane sądowi przez organ, którego działanie jest przedmiotem skargi, dają sądowi możliwość wszechstronnego zbadania sprawy we wszystkich jej aspektach, a w szczególności dokonania należytej oceny, czy kontrolowany akt oraz poprzedzające go postępowanie, nie naruszają prawa, w stopniu nakazującym wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego. W konsekwencji uznać należy, że brak kompletnych akt sprawy (pełnego materiału dowodowego będącego podstawą podjętego przez organ administracji rozstrzygnięcia) uniemożliwia Sądowi przeprowadzenie kontroli decyzji objętych skargą.

W orzecznictwie przyjmuje się, że organ administracji wszystkie swoje twierdzenia o zdarzeniach prawnych istotnych w danej sprawie powinien wykazać poprzez załączenie do akt sprawy dokumentów obrazujących daną okoliczność (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 kwietnia 2019 r., I SA/Gl 55/19). W niniejszej sprawie to jednak nie nastąpiło. Wskazany w treści zaskarżonej decyzji dokument będący przedmiotem analizy organu nie znajduje się w aktach sprawy.

W konsekwencji powyższego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni stanowisko prawne przedstawione powyżej, eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. W szczególności podejmie stosowne czynności procesowe mające na celu włączenie do akt sprawy dokumentów, na które organ się powołuje przy ustalaniu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym przerwania biegu terminu przedawnienia obowiązku zwrotu obciążającego Skarżącego. Podjęte czynności organ przedstawi w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu decyzji. Organ utrwali w aktach sprawy materiał dowodowy stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Następnie organ dokona oceny zgromadzonego materiału dowodowego, mając na uwadze przepisy prawa znajdujące zastosowanie w sprawie i wyda stosowne rozstrzygnięcie.

W związku z powyższym, na tym etapie sądowej kontroli przedwczesne i zbędne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi, w tym zarzutów naruszenia prawa materialnego.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2, art. 209 p.p.s.a., § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), przy zastosowaniu art. 206 p.p.s.a.

Wskazany art. 206 p.p.s.a. pozwala sądowi miarkować koszty postępowania. Przepis ten stanowi, że Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 lutego 2008 r., sygn. akt. II FZ 51/08, przez pojęcie częściowego uwzględnienia skargi, o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., należy rozumieć zarówno sytuację, w której sąd uchylił część zaskarżonej decyzji, jak i sytuację, w której z uwagi na niepodzielność decyzji podatkowej uchylił ją w całości, jednakże z treści uzasadnienia wyroku wynika, że tylko część zarzutów skargi została uwzględniona i że tylko one będą przedmiotem rozważań przed organem drugiej instancji. Podobna sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie bowiem Sąd zaskarżoną decyzję uchylił z uwagi na naruszenie prawa, które wziął pod uwagę z urzędu. Tut. Sąd podkreśla przy tym, iż zastosował miarkowanie, a nie odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 167/19).

W związku z powyższym wskazać należy, iż wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie wynosiła [...] zł, zatem wpis od skargi wynosił [...] zł, a wynagrodzenie pełnomocnika zgodnie z ww. rozporządzeniem [...] zł. Zdaniem Sądu zasadne było miarkowanie kosztów postępowania w sprawie z przyczyn wskazanych powyżej. Tym samym w kwocie [...]zł zasądzonej w punkcie 2 wyroku Sąd uwzględnił 32,2 %: uiszczonego wpisu sądowego ([...] zł) oraz wynagrodzenia radcy prawnego ([...] zł).

Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl