Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 283/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 4 ust. 1 lip a
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 1 lutego 2024 r. nr 9002-2024-000021 w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami oddala skargę


UZASADNIENIE

Do Biura Powiatowego ARiMR w A. K. wpłynął wniosek K. K. (Skarżący, Strona, Producent rolny) o przyznanie płatności na rok 2022. Na podstawie tego wniosku Skarżący ubiegał się m.in. o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW). Powierzchnia zgłoszona do płatności wynosiła łącznie 94,35 ha, z czego:

- 0,32 ha gruntów rolnych zostało zgłoszonych w ramach płatności ONW typ specyficzny strefa I (niekorzystne warunki o walorach przyrodniczo-turystycznych),

- 91,49 ha gruntów rolnych zostało zgłoszonych w ramach płatności ONW

z ograniczeniami naturalnymi strefa I,

- 2,54 ha gruntów rolnych zostało zgłoszonych w ramach płatności ONW

z ograniczeniami naturalnymi strefa II.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

w A. K. odmówił przyznania stronie płatności dla obszarów

z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), jednocześnie nakładając na płatność ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I sankcję wieloletnią w wysokości [...] zł. Organ stwierdził istnienie powiązań

o charakterze osobowym, organizacyjnym i ekonomicznym pomiędzy stroną a innymi podmiotami, występującymi formalnie jako niezależni i samodzielni producenci rolni. Charakter i stopień tych powiązań uzasadniał sformułowanie wniosku o istnieniu obiektywnych i subiektywnych przesłanek pozwalających na uznanie, że gospodarstwo rolne strony znalazło się w łańcuchu wzajemnych powiązań świadczących o stworzeniu sztucznych warunków w celu osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań przepisów prawnych Unii Europejskiej, które to działania traktowane są jako obejście prawa.

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] lutego 2024 r.:

- uchylił zaskarżoną decyzję o odmowie przyznania płatności dla obszarów

z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) w części dotyczącej odmowy przyznania płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I,

z jednoczesnym nałożeniem na tę płatność sankcji w wysokości [...] zł i odmówił przyznania płatności ONW typ specyficzny strefa I;

- utrzymał w mocy w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję o odmowie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW).

W uzasadnieniu organ wskazał, że w ramach postępowania dotyczącego przyznania skarżącemu płatności ONW na 2022 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR

w A. K. została przeprowadzona szeroka ocena zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem podejrzenia stworzenia przez niego sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnego wsparcia finansowego. Materiał dowodowy zebrany w niniejszym postępowaniu obejmuje również dokumenty i wyjaśnienia, które organ pozyskał w trakcie toczących się równolegle postępowań administracyjnych

w sprawach przyznania płatności ONW na 2022 r.: S. K., A. K., K. K., P.W. B. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k., P.W. E. P. sp. z o.o., A. sp. z o.o., G. K. sp. z o.o. i G. R. G. sp. z o.o., a także toczących się postępowań w sprawach przyznania płatności ONW na 2020 r. i 2021 r.: S. K., A. K., K. K. i K. K. oraz ww. spółek (z wyłączeniem G. R. G. sp. z o.o.). W wyniku wielokierunkowej analizy zgromadzonej w toku postępowania ONW na 2022 r. obszernej dokumentacji, organ I instancji ustalił, że występują liczne powiązania

o charakterze personalnym, organizacyjnym, biznesowym i własnościowym pomiędzy skarżącym a innymi podmiotami, zarówno osobami fizycznymi, jak i spółkami prawa handlowego. W ocenie organu, biorąc pod uwagę definicje rolnika i gospodarstwa rolnego, podmioty powiązane - czyli stronę oraz jej rodziców i brata - należało uznać za jednego rolnika, a wszystkie jednostki produkcyjne powiązane osobowo i zarządzane przez tę grupę osób za jedno gospodarstwo rolne. Organ ocenił, że sztuczne wykreowanie 10 gospodarstw rolnych (4 indywidualnych oraz 6 prowadzonych formalnie przez spółki kapitałowe), które ubiegały się w 2022 r. o przyznanie płatności obszarowych, umożliwiło obejście przepisów prawa wspólnotowego i w ten sposób zwielokrotnienie otrzymanego wsparcia finansowego. Stwierdzone w wyniku postępowania okoliczności faktyczne uzasadniały sformułowanie tezy o istnieniu obiektywnych i subiektywnych przesłanek do uznania, że stworzone zostały sztuczne warunki do uzyskania zawyżonych korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, o których mowa w art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego Rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (dalej: "rozporządzenie nr 1306/2013") oraz w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r.

w sprawie ochrony interesów Wspólnot Europejskich (dalej: "rozporządzenie nr 2988/95"). Organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie występuje zarówno element obiektywny, jak i subiektywny, co stanowi podstawę do stwierdzenia, że doszło do sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania wsparcia. Element obiektywny polegał na wykreowaniu 10 podmiotów wnioskujących w 2022 r.

o przyznanie płatności, będących w istocie rzeczy jednym rolnikiem, prowadzącym jedno, wieloczłonowe gospodarstwo rolne. Stworzyło to możliwość uzyskania odrębnie przez te podmioty wsparcia w wysokości wyższej, niż mogłaby zostać przyznana, gdyby te podmioty ubiegały się o przyznanie płatności jako jeden rolnik.

Natomiast w ramach elementu subiektywnego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

w A. K. przeprowadził wielowątkową analizę istniejących pomiędzy: stroną, A. K., S. K., K. K., P.W. B. sp. z o.o., G. K. sp. z o.o., P.W. E. P. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k., A. sp. z o.o. i G. R. G. sp. z o.o. powiązań o charakterze osobowym, funkcjonalnym (organizacyjnym), biznesowym

i własnościowym. W ramach tej analizy poddano ocenie historię rejestracji w ewidencji producentów poszczególnych podmiotów uznanych za powiązane, ich siedzib oraz siedzib stad zwierząt, deklarowanych wariantów oraz ich powierzchni, położenia użytkowanych nieruchomości rolnych, wymiany działek ewidencyjnych, stan zaplecza gospodarczego (maszyny, budynki gospodarcze).

Ustalono, że S. K. i A. K. są małżeństwem od 1992 r., K. K.

i K. K. są synami S. K. i A. K.. Pełnomocnikiem obu synów jest S. K. (na podstawie pełnomocnictw sporządzonych w formie aktów notarialnych). Oba pełnomocnictwa obejmują m.in. dokonywanie czynności prawnych związanych z obrotem nieruchomościami, obciążania ich, reprezentowanie mocodawcy przed wszelkimi podmiotami, zarząd i administrowanie majątkiem mocodawcy, podpisywanie w jego imieniu weksli in blanco i deklaracji wekslowych, odbioru wszelkiej korespondencji kierowanej do mocodawcy, zaciąganie zobowiązań kredytowych i wiele innych, określonych w dokumentach pełnomocnictw. B. szerokie zakresy obu pełnomocnictw uzasadniają przyjęcie tezy, że S. K. ma w istocie prawo do samodzielnego zarządu majątkami obu synów.

Organ I instancji ustalił także, że w okresie składania wniosków o przyznanie płatności na 2022 r. S. K. był prezesem zarządu i właścicielem 92,31% udziałów

w P.W. B. sp. z o.o., właścicielem 100% udziałów P.W. E. P. sp. z o.o., prezesem zarządu i właścicielem 100% udziałów G. K. sp. z o.o. oraz prezesem zarządu i osobą uprawnioną do reprezentacji (jako prezes zarządu - samodzielnej) H. E. sp. z o.o. i A.. z o.o. Co prawda głównym udziałowcem A. sp. z o.o. pozostaje A. K. (99% udziałów), to jednak S. K. nie tylko posiada prawo do samodzielnego reprezentowania podmiotu, ale również pełni funkcję prezesa zarządu spółki. W przypadku H. E. sp. z o.o. sp. k., która również odrębnie ubiegała się o przyznawanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i ONW, powiązania osobowe pomiędzy tą spółką a S. K. i innymi podmiotami są złożone i polegają na tym, że S. K. jest prezesem zarządu H. E. sp. z o.o., z prawem do samodzielnej reprezentacji tej spółki. Z kolei H. E. sp. z o.o. jest komplementariuszem H. E. sp.

z o.o. sp. k., a 99 % udziałów H. E. sp. z o.o. należy do A. K., która ponadto jest komandytariuszem H. E. sp. z o.o. sp. k. Zgodnie z zapisem

w KRS wspólnikiem uprawnionym samodzielnie do reprezentacji i prowadzenia spraw H. E. sp. z o.o. sp. k. jest komplementariusz zgodnie z jego sposobem reprezentacji, czyli H. E. sp. z o.o. reprezentowana przez S. K.. W istocie więc S. K. jako prezes zarządu H. E. sp. z o.o., uprawniony do samodzielnej reprezentacji tej spółki, jest jednocześnie uprawniony do samodzielnej reprezentacji H. E. sp. z o.o. sp. k., w której 99% udziałów posiada jego żona, A. K.. Ponadto S. K. posiada także 24% udziałów w powstałej w 2021 r. i zarejestrowanej w ewidencji producentów w 2022 r. (i od tego roku ubiegającej się o przyznanie płatności) spółce G. R. G. sp. z o.o. Udziały we wskazanej spółce posiadają również pozostali członkowie rodziny, tj. A. K. (20%), K. K. (24%) i K. K. (27%).

Podsumowując Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że S. K. jest głównym udziałowcem i osobą uprawnioną do samodzielnej reprezentacji

w spółkach P.W. B. sp. z o.o. i G. K. sp. z o.o., S. K. jest także jedynym wspólnikiem w P.W. E. P. sp. z o.o. Wynika z tego, że ma on w tej spółce wyłączne kompetencje we wszystkich sprawach, w których zgodnie z kodeksem spółek handlowych wymagana jest uchwała wspólników, w tym w sprawie powoływania zarządu i odwoływania zarządu. Struktura A. sp. z o.o. i H. E. sp. z o.o. sp. k. (oraz jej komplementariusza - H. E. sp. z o.o.) ukształtowana jest natomiast w taki sposób, że poprzez pełnione funkcje i wynikające z nich uprawnienia S. K. ma decydujący wpływ na bieżącą działalność tych podmiotów, w tym na ubieganie się przez nie o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. S. K. jest także pełnomocnikiem K. K. i K. K., przy czym udzielone pełnomocnictwa są na tyle szerokie, że w praktyce stwarzają mu możliwość samodzielnego działania we wszystkich aspektach działalności rolniczej synów, w tym także w zakresie składania wniosków o przyznanie płatności. Bezsprzecznie od strony formalnej, w świetle przepisów prawa polskiego, wszystkie ww. podmioty są samodzielne i niezależne w obrocie gospodarczym, jednak równie bezsprzeczne pozostaje to, że struktura wymienionych spółek prawa handlowego lub zakres pełnomocnictw udzielonych przez osoby fizyczne (synów) w istocie pozwalają S. K. na samodzielne podejmowanie wszystkich istotnych decyzji związanych z prowadzeniem działalności rolniczej (w tym decydowania o strukturze zasiewów, rodzaju upraw, terminach i rodzaju wykonywania prac, składania wniosku

o płatności i ich treści).

Organ przywołał wyjaśnienia składane przez S. K. w odpowiedzi na wezwania ARiMR, jak również pozyskane w trakcie przeprowadzonych w 2021 r. wizji lokalnych w miejscach zamieszkania osób fizycznych oraz zarejestrowanych siedzibach spółek kapitałowych. Wszystkie przedmiotowe wyjaśnienia, jak i protokoły z wizji lokalnych zostały przez organ I instancji dopuszczone jako dowody w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności ONW na 2022 r.

Przeprowadzono wizję lokalną w siedzibie stada deklarowanego przez K. K. w miejscowości P. przy ulicy [...] oraz miejscu występowania zasobów gospodarstwa, wykorzystywanych przez stronę. Ustalono, że do rejestru ARiMR producent zgłosił siedzibę stada pod adresem P., ul. [...]. Stwierdzono na miejscu, że w jednym budynku inwentarskim znajdują się zwierzęta należące zarówno do K. K., jak i A. K., S. K. i K. K.. Zwierzęta znajdują się w boksach podzielonych na grupy wiekowe. Stwierdzono przebywanie w tych samych boksach zwierząt należących do różnych osób. Stwierdzono również, że zwierzętami opiekują się pracownicy zatrudnieni przez S. K.. Ponadto, na terenie gospodarstwa zlokalizowano sprzęt rolniczy należący, zgodnie ze złożonym oświadczeniem, do S. K., A. K., K. K. oraz K. K.. Organ I instancji przeprowadził także wizje lokalne w innych deklarowanych przez producentów miejscach. Z zebranego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że poszczególne elementy, składające się na gospodarstwa rolne (w znaczeniu zorganizowanej całości wykorzystywanej do działalności rolniczej), takie jak maszyny, budynki, zwierzęta czy dokumenty, są rozproszone i zlokalizowane w różnych miejscach.

Na podstawie umiejscowienia siedzib spółek kapitałowych, adresów gospodarstw osób fizycznych (będących w istocie jedynie adresami zamieszkania tych osób)

i umiejscowienia siedzib stad, organ doszedł do wniosku, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na zorganizowaną i przemyślaną koordynację działań pomiędzy ww. podmiotami. Sposób rozmieszczenia siedzib stad i siedzib spółek kapitałowych, sposób sprawowania opieki nad zwierzętami (zbiorczo przez pracowników E. P. sp. z o.o.), sam sposób przetrzymywania zwierząt (we wspólnych boksach),

w połączeniu z przeprowadzoną analizą struktury własnościowej spółek i ich strukturą organizacyjną wskazują na istniejące powiązania osobowe, a także powiązania organizacyjne i gospodarcze, z wiodącą rolą S. K. i A. K. jako osób posiadających określone kompetencje decyzyjne w ramach powiązanych podmiotów. Kompetencje te wynikają przy tym bądź z tytułu posiadanych udziałów

w spółkach kapitałowych, bądź z tytułu prawa reprezentacji, bądź też z zakresu udzielonych pełnomocnictw.

Organ wskazał, że w ramach postępowania została przeprowadzona także analiza sposobu deklarowania gruntów zgłoszonych do płatności ONW na 2022 r. przez poszczególne podmioty. Ustalono, że 10 powiązanych podmiotów deklarowało do płatności działki ewidencyjne położone na terenie 3 województw i 11 powiatów. Prawie każdy podmiot deklaruje użytkowanie gruntów na terenie gminy, w której występuje też przynajmniej jeden inny podmiot kierowany przez S. K., np. w gminie C. znajdują się grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa S. K., A. K. i K. K., natomiast w gminie D. położone są grunty zgłoszone do płatności ONW na 2022 r. przez S. K., K. K., K. K., P.W. B. sp. z o.o. i P.W. E. P. sp. z o.o., czyli aż przez 5 podmiotów. Organ I instancji przedstawił deklarację płatności ONW we wszystkich złożonych na 2022 r. wnioskach o przyznanie tej płatności. Łączna powierzchnia zadeklarowana do płatności ONW na 2022 r. przez 10 powiązanych ze sobą podmiotów wyniosła 2.936,24 ha.

Przeprowadzona analiza powierzchni zadeklarowanych przez poszczególne podmioty wykazała, że gdyby w 2022 r. został złożony jeden wniosek o przyznanie płatności ONW, to szacunkowa przyznana płatność na podstawie deklarowanych wartości wyniosłaby [...] zł. Natomiast, jeżeli kwota płatności zostałaby określona dla każdego z podmiotów z osobna, to wielkość płatności ONW szacowana łącznie dla wszystkich podmiotów wyniosłaby [...] zł. Z uwagi na obowiązujące zasady przyznawania płatności ONW w oczywisty sposób złożenie 10 odrębnych wniosków zamiast jednego, obejmującego wszystkie grunty znajdujące się pod faktycznym zarządem S. K. i członków jego najbliższej rodziny, zwielokrotniłoby możliwą do uzyskania płatność ONW.

Organ zwrócił uwagę, że te same działki w latach 2015-2022 deklarowane były do płatności przez różne podmioty, należące jednak do ściśle określonego kręgu podmiotów powiązanych ze sobą. Przy tym użytkownicy poszczególnych gruntów zmieniali się wielokrotnie pomiędzy sobą w ciągu kilku kolejnych lat. Niektóre działki użytkowane były kolejno przez trzy lub cztery podmioty. Z dokonanych przez organ

I instancji analiz i zestawień w powyższym zakresie wynika, że grunty rolne deklarowane przez powiązane podmioty do płatności w poszczególnych latach były wymieniane pomiędzy sobą przez te podmioty w zasadzie w sposób niczym nieograniczony. Wszelkie decyzje w zakresie zmian w posiadaniu pomiędzy powiązanymi podmiotami były pozostawione w gruncie rzeczy w gestii dwóch osób: S. K. i A. K., pozostających w związku małżeńskim, którzy mieli możliwość podejmowania wszelkich czynności prawnych w imieniu pozostałych podmiotów, bądź to z tytułu przysługujących im uprawnień zarządczych, bądź właścicielskich, bądź też na podstawie udzielonych S. K. pełnomocnictw. Zdaniem organu odwoławczego takie ukształtowanie stanu faktycznego posiadania gruntów rolnych miało na celu przede wszystkim wykazanie prowadzenia przez poszczególne podmioty działalności rolniczej, które następnie miało uzasadniać prowadzenie odrębnych i samodzielnych gospodarstw przez poszczególne podmioty.

W ocenie organu wskazane przekazywanie gruntów rolnych w obrębie powiązanych ze sobą podmiotów świadczy o świadomym i zorganizowanym działaniu, mającym na celu ominięcie przepisów definiujących rolnika oraz gospodarstwo rolne. Działania takie noszą znamiona sztucznego wykreowania określonych elementów stanu faktycznego, w celu uzyskania wyższych płatności.

W ocenie organu odwoławczego, poszczególne osoby fizyczne: A. K., K. K. i K. K. nie wykonywały osobiście prac rolnych i nie sprawowały opieki nad zwierzętami. W istocie kompleksowa obsługa siewu, uprawy, zbioru, przechowywania i hodowli zwierząt wykonywane są przez te same osoby, zatrudniane formalnie przez P.W. E. P. sp. z o.o. i P.W. B. sp. z o.o., a de facto przez S. K.. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego, S. K. korzysta z usług własnych pracowników, których zatrudniał jako przedsiębiorca działający pod firmą P.H. A.-M., jak również korzysta z usług pracowników oficjalnie zatrudnionych przez P.W. E. P. sp. z o.o. Prace w gospodarstwach rolnych były zatem faktycznie prowadzone przez pracowników zatrudnionych przez S. K., który de facto pełnił funkcję zarządczą w odniesieniu do wszystkich powiązanych podmiotów.

Organ na podstawie faktur VAT przedłożonych przez poszczególne osoby fizyczne przeanalizował także, w jaki sposób zbywane są plony oraz gdzie dokonywane są zakupy oleju napędowego do maszyn rolniczych, nawozów i środków ochrony roślin.

Z analizy tej wynika, że wszystkie podmioty będące osobami fizycznymi swoje plony

z produkcji roślinnej i zwierzęta sprzedawały w większości do tych samych odbiorców.

Z przedstawionych organowi faktur w 2022 r. wynika, że powiązane osoby fizyczne kupowały nawozy, olej napędowy i środki do produkcji, a także zamawiały usługi weterynaryjne i usługi unieszkodliwiania zwierząt u tych samych podmiotów, co również świadczy o powiązaniu organizacyjnym pomiędzy gospodarstwami. W ocenie organu odwoławczego, koncentracja miejsc zbytu płodów rolnych dla wszystkich osób fizycznych czy też wspólne miejsce zakupu paliwa do maszyn rolniczych są kolejnym elementem, który wskazuje na świadomą i zamierzoną koordynację działań w ramach jednostek organizacyjnych jednego dużego gospodarstwa rolnego.

Uwzględniając powyższe okoliczności, wynikające z analiz przeprowadzonych przez organ I instancji na podstawie zebranego materiału dowodowego, organ odwoławczy uznał, że ocena Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. K. co do istnienia subiektywnych przesłanek wskazujących na stworzenie przez stronę sztucznych warunków do uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych

i obszarowych ograniczeń dopłat wskutek zadeklarowania do dopłat wielu gospodarstw o mniejszej powierzchni, jest zasadna. Organ ocenił, że na tle zebranego

i zweryfikowanego materiału dowodowego nie sposób nie dostrzec wiodącej roli S. K. we wszystkich aspektach dotyczących prowadzenia działalności rolniczej i ubiegania się o przyznanie płatności przez wszystkie wymieniane wcześniej podmioty. Wszelkie działania w sferze prowadzenia działalności rolniczej i ubiegania się o przyznanie płatności związane były bezpośrednio z działalnością S. K., występującego bądź to w charakterze pełnomocnika, bądź reprezentanta, bądź właściciela poszczególnych podmiotów, czy w końcu właściciela środków produkcji, wykorzystywanych przez te podmioty. Organ podkreślił, że nie sposób również pominąć więzi rodzinnych pomiędzy S. K. i pozostałymi osobami fizycznymi, które to więzi w przedmiotowej sprawie stanowiły istotny element powiązań osobowych. W przedmiotowej sprawie wzajemne powiązania, uzależnienia i korelacje osiągają taką skalę i takie natężenie, że wskazują na świadome i skoordynowane działanie w ramach jednego kompleksu produkcyjnego, zarządzanego przez S. K. i A. K.. Wykazane powiązania osobowe umożliwiają S. K. i A. K. koordynację działań, nadzór i kontrolę nad nimi oraz podejmowanie kluczowych decyzji co do prowadzenia działalności rolniczej.

Przechodząc do elementu obiektywnego organ podał, że przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej: "rozporządzenie ONW") ustalają generalną zasadę: im mniejsza łączna powierzchnia działek deklarowanych do płatności tym wyższa stawka płatności. W przedmiotowej sprawie, w przypadku jednego wspólnego wniosku, płatność ONW mogłaby zostać przyznana maksymalnie do powierzchni 75 ha spośród całkowitej powierzchni gruntów położonych na obszarach ONW wynoszącej 2.936,24 ha. Deklaracja do płatności większego obszaru, przez utworzenie większej ilości podmiotów, przynosi zauważalnie większą kwotę płatności. Tworzenie, w sposób sztuczny, wielu podmiotów zarządzanych przez jedną grupę osób fizycznych i podział większej powierzchni gospodarstwa umożliwia ominięcie przepisów modulacyjnych i uzyskanie większej kwoty płatności niż w przypadku, gdyby o płatności ubiegał się jeden podmiot do całej powierzchni gospodarstwa. Takie działanie jest niewątpliwie sprzeczne z celem systemu wsparcia, jakim jest zrównoważony rozwój obszarów wiejskich.

W ocenie organów ARiMR, w rozpatrywanej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uniknięcia skutków zmniejszenia poziomu wsparcia, ponieważ zmniejszenie to wystąpiłoby w sytuacji, kiedy o płatności w ramach ONW ubiegałby się jeden podmiot prowadzący jedno gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (dalej: "rozporządzenie nr 1307/2013"). Niewątpliwie stworzenie sztucznych warunków stoi

w sprzeczności z celami przyznawania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, rozumianymi jako zrównoważone przydzielanie proporcjonalnych kwot płatności małym i dużym beneficjentom, posiadającym w świetle przepisów unijnych status rolnika prowadzącego samodzielne gospodarstwo rolne. Zdaniem organu, wszystkie omawiane 10 podmiotów, przez wzajemne powiązania osobowe, organizacyjne, techniczne itd. jest w istocie jednym gospodarstwem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013.

O faktycznej "jedności" tak określonego gospodarstwa świadczą podejmowane w jego obrębie działania, jak swobodne przenoszenie posiadania gruntów, zwierząt, siedzib części spółek w miejsca, w których formalnie funkcjonowały już inne czy wykorzystywanie pracy tych samych osób i tych samych maszyn i urządzeń rolniczych na potrzeby poszczególnych składników takiego gospodarstwa. Doprowadziło to do ukształtowania z góry zamierzonej struktury w postaci wieloelementowego konglomeratu, będącego jednym gospodarstwem w rozumieniu przywołanych przepisów.

Zdaniem organu, podejmowane przez Skarżącego działanie wyczerpało przesłankę wynikającą z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Dlatego też podjęte przez organ

I instancji rozstrzygnięcie co do odmowy przyznania płatności z tytułu ONW na 2022 r. organ odwoławczy uznał za zgodne z przepisami prawa.

Końcowo, odnosząc się do podjętego w sentencji rozstrzygnięcia, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że zgodnie z sentencją zaskarżonej decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K. odmówił przyznania stronie wszystkich płatności ONW na 2022 r., jednocześnie nakładając na płatność ONW typ specyficzny strefa I sankcję finansową w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji nie wyjaśnił jednak, na jakiej podstawie nałożył sankcje finansowe na płatność ONW. W wyniku rozpatrzenia całego zebranego w postępowaniu materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy brak było podstaw do nałożenia na ww. płatności ONW sankcji finansowych. Nieprzyznanie stronie płatności ONW na 2022 rok nastąpiło bowiem na podstawie przepisów art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 i art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, a przepisy te nie przewidują nałożenia sankcji w związku z odmową przyznania płatności z uwagi na stwierdzenie sztucznych warunków. Organ I instancji nie miał zatem żadnych podstaw prawnych do tego, aby w zaskarżonej decyzji odmówić przyznania skarżącemu płatności ONW na 2022 r. z jednoczesnym nałożeniem wieloletniej sankcji finansowej. W tym stanie sprawy, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania płatności ONW typ specyficzny strefa I z jednoczesnym nałożeniem na tę płatność sankcji w wysokości [...] zł i odmówił przyznania płatności ONW typ specyficzny strefa I. Jednocześnie organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję

w pozostałym zakresie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania.

W skardze Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. K.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), art. 77 § 1 k.p.a. i art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r.

o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego (dalej: "ustawa o płatnościach") polegające na braku wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego przez niewykazanie rzeczywistego prowadzenia, kierowania, sprawowania zwierzchnictwa i podejmowania wszelkich czynności faktycznych i prawnych dotyczących wszystkich gospodarstw rolnych (osób fizycznych i spółek) wyłącznie przez A. i S. K., podczas gdy organ wskazuje tylko na potencjalną możliwość sprawowania ww. czynności, a ponadto organ pominął dokumenty

i wyjaśnienia strony potwierdzające wyodrębnienie poszczególnych gospodarstw rolnych kierowanych przez indywidualnych producentów rolnych;

2) art. 80 k.p.a. i art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach polegające na dokonaniu przez organ dowolnej oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym

z zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego przez: wybiórcze, przykładowe - jak sam przyznał organ - prezentowanie rzekomo swobodnego przenoszenia gruntów pomiędzy producentami rolnymi; stwierdzenie braku posiadania kompletnego parku maszynowego i zaplecza technicznego oraz osobowego przez poszczególnych producentów rolnych, a także poczynienie ustaleń wyłącznie na podstawie materiału dowodowego dotyczącego lat wcześniejszych, w tym wizji lokalnych i wyjaśnień dotyczących 2020 r.;

3) art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na:

a) braku wyjaśnienia, dlaczego w ocenie organu, otrzymane przez skarżącego korzyści były sprzeczne z celami wsparcia wymienionymi w art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (dalej: "rozporządzenie nr 1305/2013"),

b) występowaniu istotnych sprzeczności w rozumieniu pojęcia stwarzania sztucznych warunków, gdzie z jednej strony organ upatruje je w "sztucznym wykreowaniu 10 gospodarstw", a z drugiej w "postępującej z biegiem czasu koordynacji działań", co nie pozwala przesądzić czy odmowa przyznania płatności wynika z samego faktu powstania gospodarstw rolnych - a jeżeli tak, to dlaczego zdaniem organu, gospodarstwa utworzono sztucznie (w szczególności spółki handlowe funkcjonujące na rynku od kilkunastu lub kilkudziesięciu lat), czy też z faktu postępującej koordynacji działań - a jeżeli tak, to na czym polegała ta koordynacja działań w 2022 r., jakie podmioty brały w niej udział i dlaczego koordynacja ta nie mogła powstać na skutek naturalnego ukształtowania się stosunków gospodarczych;

c) a ponadto na braku wykazania przez organ, że działania podejmowane na przestrzeni kilkudziesięciu lat przez A. i S. K. polegały na sztucznym wykreowaniu 10 gospodarstw oraz że wyłącznym celem owych działań było uzyskanie korzyści sprzecznej z celami wsparcia, w sytuacji gdy ustalenia w powyższym zakresie organ poczynił wyłącznie na podstawie własnych przypuszczeń i domniemań,

a uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wzmianki na czym polegać miało sztuczne stworzenie warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia;

d) braku uzasadnienia, dlaczego poszczególne podmioty należy uznać za podmioty niesamodzielne skoro w 2022 r. nie podejmowały żadnych działań obliczonych na sztuczne tworzenie warunków, a zwłaszcza dlaczego spółkę pod firmą G. K. sp. z o.o. należy uznać za podmiot niesamodzielny, wchodzący w skład jednego wieloczłonowego gospodarstwa rolnego i braku wskazania jakie działania w roku 2022 podejmowała ww. spółka w zamiarze stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności; co w wyniku ww. naruszeń skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, tj., że działania A. i S. K. były podyktowane chęcią zwiększenia rozmiaru płatności i obejściem przepisów ograniczających płatności; uznaniem 10 gospodarstw kierowanych przez odrębnych producentów rolnych za jedno gospodarstwo rolne zarządzane przez jednego zarządcę; uznaniem, że wszystkie gospodarstwa rolne powstały w sposób sztuczny;

4) art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 przez błędne uznanie, że strona stworzyła sztuczne warunki do uzyskania płatności oraz że celem nabycia udziałów w spółkach

i utworzenia własnego gospodarstwa rolnego było wyłącznie osiągnięcie korzyści sprzecznych z celami polityki rolnej UE, co w konsekwencji doprowadziło do nieprzyznania płatności;

5) art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013 przez niewłaściwe uznanie, że S. K. wraz z podmiotami powiązanymi, w ocenie organu, jest jednym rolnikiem, który prowadzi jedno gospodarstwo, podczas gdy każdy z odrębnych producentów rolnych prowadzi zindywidualizowane i samodzielne gospodarstwo rolne;

6) § 2 ust. 3 i § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. przez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie, że czynności podejmowane przez S. K. i stronę skarżącą zmierzały do obejścia przepisów prawa wyłącznie w celu uzyskania płatności sprzecznie z celami wsparcia, co spowodowało odmowę przyznania płatności;

7) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, która to decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa poprzez bezpodstawne i sprzeczne z rzeczywistym stanem faktycznym utożsamianie istnienia powiązań pomiędzy producentami rolnymi ze stwarzaniem sztucznych warunków do otrzymania płatności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego

z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia.

Wskazać należy, że na podstawie złożonego wniosku i zmian do niego Skarżący ubiegał się w 2022 r. o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) do łącznej powierzchni 94,35 ha.

Spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie odmówił Skarżącemu przyznania powyższych płatności. Dyrektor ARiMR uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił podstawę do przyjęcia, że w sprawie doszło do stworzenia przez Skarżącego sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnych

w takiej sytuacji płatności. Kwestionując to stanowisko strona zarzuca organowi brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i dokonanie jego dowolnej oceny, a także naruszenie przepisów prawa materialnego (przepisów unijnych).

Trzeba zauważyć, że reguły ustalające przyznawanie płatności dla obszarów

z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW)

w ramach PRO w 2014-2020 zostały określone w przepisach prawa krajowego, jak

i unijnego. Zagadnienie to reguluje m.in. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Na podstawie § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013,

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, na których jest prowadzona działalność rolnicza

w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności.

Definicja rolnika zawarta jest w art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013. Zgodnie z tym przepisem rolnikiem jest osoba fizyczna lub prawna bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą.

Prawodawstwo unijne zawiera też normy odnoszące się do przypadków obchodzenia prawa, wprowadzając sankcje w postaci przyznania płatności

w zmniejszonym wymiarze, zwrotu przyznanej płatności oraz odmowy przyznania płatności. Zgodnie z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. W myśl natomiast art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie

w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

W konstrukcji norm prawa unijnego zwrotem niedookreślonym jest sformułowanie "warunki zostały sztucznie stworzone". Wykładni pojęcia "sztucznych warunków" dokonał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 (Słynczewa siła EOOD). Co prawda wyrok ten odnosi się do treści art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, ale poddawana wykładni norma prawna jest zbliżona z zastosowanym przez organy art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Trybunał uznał, że artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

W świetle powyższego, aby można było mówić o sztucznych warunkach w myśl art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 (czy art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95), niezbędne jest stwierdzenie istnienia dwóch przesłanek - obiektywnej i subiektywnej. Przesłanka obiektywna dotyczy ustalenia, że nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia, subiektywna zaś - że przez stworzenie takich sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać korzyść sprzeczną z tym celem.

Podkreślenia przy tym wymaga, że w wyroku z dnia 7 kwietnia 2022 r. w sprawie C-176/20 (S.C. Avio Lucos SRL) TSUE wyjaśnił, iż ze sztucznymi warunkami

w rozumieniu tego przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy "z jednej strony z ogółu obiektywnych okoliczności wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków przewidzianych we właściwym uregulowaniu cel realizowany przez to uregulowanie nie został osiągnięty, a z drugiej strony wykazano wolę uzyskania korzyści wynikającej

z uregulowania Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania", nie odwołując się już do wyłącznego celu działania wnioskodawcy. Zatem

w najnowszym orzecznictwie TSUE wykazanie sprzecznego z - jak stanowi wspomniany przepis - celami prawodawstwa unijnego działania wnioskodawcy, nie wymaga udowodnienia jego wyłącznego zamiaru uzyskania nienależnej pomocy. Tym samym obciążający organy administracji ciężar dowodu ogranicza się do okoliczności świadczących za sztucznym stworzeniem warunków uzyskania pomocy, sprzecznie

z celami prawa unijnego oraz występowania zamiaru wnioskodawcy osiągnięcia takiego skutku. Takie rozumienie wyróżnionego we wskazanym orzecznictwie TSUE elementu subiektywnego działania beneficjenta pozwala na racjonalne i zgodne z interesem publicznym eliminowanie tych nieprawidłowości, które polegają na niezgodnym

z prawem uzyskiwaniu pomocy (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. akt I GSK 2709/18).

Jak to już wskazano to na organie, który wywodzi skutki prawne z zarzutu tworzenia sztucznych warunków ciąży obowiązek wykazania tych warunków. Tym samym podstawą odmowy przyznania płatności jest wykazanie rolnikowi stworzenia sztucznych warunków do jej uzyskania. Nie zwalnia to jednak strony z obowiązku współpracy z organem w celu zgromadzenia w sposób kompletny i wszechstronny materiału dowodowego oraz z udzielania wyjaśnień (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2021 r., sygn. akt I GSK 520/18).

W rozpatrywanej sprawie, zdaniem organu, element obiektywny polegał na wykreowaniu 10 gospodarstw (4 prowadzonych przez osoby fizyczne oraz 6 prowadzonych przez spółki kapitałowe), wnioskujących o przyznanie płatności, będących w istocie rzeczy jednym rolnikiem, prowadzącym jedno, wieloczłonowe gospodarstwo rolne. Stworzyło to możliwość uzyskania odrębnie przez te podmioty wsparcia w wysokości wyższej, niż mogłaby zostać przyznana, gdyby te podmioty ubiegały się o przyznanie płatności jako jeden rolnik, co jest sprzeczne z celami tego wsparcia. Natomiast w ramach elementu subiektywnego organ przeprowadził wielowątkową analizę istniejących powiązań o charakterze osobowym, organizacyjnym, biznesowym i własnościowym pomiędzy: A. K. (matką skarżącego), K. K., S. K. (ojcem skarżącego), K. K. (bratem skarżącego), P.W. B. sp. z o.o., G. K. sp. z o.o., P.W. E. P. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k., A. sp. z o.o.

i G. R. G. sp. z o.o. W ramach tej analizy poddano ocenie: historię rejestracji w ewidencji producentów, ich siedzib, położenie użytkowanych nieruchomości rolnych, wymianę działek ewidencyjnych, stan zaplecza gospodarczego (maszyny, budynki gospodarcze), siedziby stad i przemieszczenie zwierząt.

Sąd podziela stanowisko organu o wystąpieniu w przedmiotowej sprawie przesłanki obiektywnej oraz subiektywnej i w konsekwencji o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania wyższych płatności. Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), Europejski Przegląd Sądowy 2011, nr [...], s. 25-26). Ustalenie przy tym, że nastąpiło stworzenie sztucznych warunków wymaga oceny działań nie tylko samego beneficjenta, ale również działań pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne (por. wyrok NSA z dnia [...] listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 2579/14). Podmioty można uznać za powiązane, jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również gdy występują więzi

o charakterze rodzinnym.

W zaskarżonej decyzji organ wskazał, że S. K. jest pełnomocnikiem K. K. (syna). Pełnomocnictwo udzielone ojcu przez K. K. obejmuje m.in. dokonywanie czynności prawnych związanych z obrotem nieruchomościami, obciążania ich, reprezentowanie mocodawcy przed wszelkimi podmiotami, zarząd i administrowanie majątkiem mocodawcy, podpisywanie w jego imieniu weksli in blanco i deklaracji wekslowych, odbioru wszelkiej korespondencji kierowanej do mocodawcy, zaciąganie zobowiązań kredytowych. Zdaniem Sądu należy zgodzić się z organem, że tak szeroki zakres pełnomocnictwa uzasadnia przyjęcie tezy, że S. K. ma w istocie prawo do samodzielnego zarządu majątkiem K. K., posiadając wszelkie uprawnienia decyzyjne w tym zakresie. Podobne pełnomocnictwo zostało udzielone S. K. również przez drugiego

z synów - K. K..

Z dowodów zebranych w sprawie wynika też, że w okresie składania wniosków

o przyznanie płatności na 2022 r. S. K. był prezesem zarządu i właścicielem 92,31% udziałów w P.W. B. sp. z o.o., właścicielem 100% udziałów w P.W. E. P. sp. z o.o., prezesem zarządu i właścicielem 100% udziałów w G. K. sp. z o.o. oraz prezesem zarządu i osobą uprawnioną do reprezentacji A. sp. z o.o. Organ ustalił także, że głównym udziałowcem A. sp.

z o.o. jest A. K. (99% udziałów).

W przypadku H. E. sp. z o.o. sp. k., która również odrębnie ubiegała się o przyznawanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, powiązania osobowe pomiędzy tą spółką a S. K. i innymi podmiotami polegają na tym, że S. K. jest prezesem zarządu H. E. sp.

z o.o., która jest komplementariuszem H. E. sp. z o.o. sp. k. Wskazać należy, że 99 % udziałów w H. E. sp. z o.o. należy do A. K., która ponadto jest komandytariuszem w H. E. sp. z o.o. sp. k. Wspólnikiem uprawnionym samodzielnie do reprezentacji i prowadzenia spraw H. E. sp. z o.o. sp. k. jest komplementariusz, czyli H. E. sp. z o.o. reprezentowana przez S. K..

S. K. posiada także 24% udziałów w powstałej w 2021 r. spółce G. R. G.. Udziały w tej spółce posiadają również A. K., K. K. i K. K.. Ten ostatni jest też prezesem zarządu wskazanej spółki.

W rezultacie należy stwierdzić, że S. K. jest głównym udziałowcem

i osobą uprawnioną do samodzielnej reprezentacji P.W. B. sp. z o.o. i G. K. sp. z o.o. Jest także jedynym wspólnikiem P.W. E. P. sp. z o.o. oraz prezesem zarządu w A. sp. z o.o. S. K. jest również uprawniony do reprezentowania H. E. sp. z o.o. sp. k., gdyż spółka H. E. sp. z o.o., której jest prezesem, jest komplementariuszem w H. E. sp. z o.o. sp. k. S. K. jest także pełnomocnikiem Strony i K. K., przy czym udzielone pełnomocnictwa są na tyle szerokie, że w praktyce stwarzają S. K. możliwość samodzielnego działania we wszystkich aspektach działalności rolniczej synów, w tym także w zakresie składania wniosków

o przyznanie płatności.

Organ ustalił, że S. K. był bezpośrednio zaangażowany w dokonanie wpisu do ewidencji producentów: P.W. B. sp. z o.o., P.W. E. P. sp. z o.o. oraz K. K. i K. K.. S. K. podpisywał także wnioski o zmianę danych w ewidencji dotyczących G. K. sp. z o.o., A. sp. z o.o. oraz H. E. sp. z o.o. sp. k.

Podkreślenia wymaga, że od strony formalnej wszystkie wymienione podmioty, tj. K. K., S. K., A. K., K. K., P.W. B. sp.

z o.o., G. K. sp. z o.o., P.W. E. P. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k., A. sp. z o.o. i G. R. G. sp.

z o.o. są samodzielne i niezależne w obrocie gospodarczym, jednak bezsprzeczne powiązania rodzinne, struktura własnościowa i sposób reprezentacji wymienionych spółek oraz zakres udzielonych pełnomocnictw pozwalają S. K.

w istocie na samodzielne podejmowanie wszystkich istotnych decyzji, związanych

z prowadzeniem działalności rolniczej (w tym decydowania o strukturze zasiewów, rodzaju upraw, terminach i rodzaju wykonywania prac, składania wniosku o płatności

i ich treści) tych podmiotów, które są ze sobą związane już to poprzez pokrewieństwo (w przypadku osób fizycznych), już to poprzez osobę S. K. (w przypadku spółek).

Organ poddał także analizie miejsca, gdzie znajdowały się siedziby wymienionych podmiotów. W wyniku przeprowadzonej wizji lokalnych organ nie stwierdził prowadzenia działalności rolniczej (w znaczeniu prowadzenia upraw, chowu zwierząt, umiejscowienia zaplecza technicznego w postaci magazynów i maszyn rolniczych) w miejscach wskazywanych jako adresy zamieszkania osób fizycznych.

Z zebranego materiału wynika, że poszczególne elementy, składające się na gospodarstwa rolne (w znaczeniu zorganizowanej całości wykorzystywanej do działalności rolniczej), takie jak maszyny, budynki, zwierzęta czy dokumenty, są rozproszone i zlokalizowane w różnych miejscach.

W zakresie siedzib spółek kapitałowych ustalono, że w P. przy ul. [...], zarejestrowana jest siedziba czterech, spośród powiązanych ze S. K., spółek (P.W. E. P. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k., A. sp. z o.o. i G. R. G. sp.

z o.o.). Dwie pozostałe spółki, tj. P.W. B. sp. z o.o., G. K. sp.

z o.o. mają zarejestrowane siedziby odpowiednio pod adresem B. 18, pow. R. oraz Czesławice 2, pow. W..

W P. przy ul. [...] zarejestrowane są także siedziby stad zgłaszanych przez wszystkie wymienione osoby fizyczne, a także siedziba stada P.W. E. P. sp. z o.o. Wszystkie zwierzęta przetrzymywane są wspólnie w jednym budynku inwentarskim należącym do S. K.. Budynek podzielony jest na boksy, w których umieszczane są zwierzęta, podzielone jedynie ze względu na grupy wiekowe, a nie na przynależność do poszczególnych osób. Wszystkimi zwierzętami zajmują się stale pracownicy zatrudnieni w P.W. E. P. sp. z o.o., której jedynym udziałowcem jest S. K.. Natomiast siedziby stad A. sp.

z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k. i W. B. sp. z o.o. zarejestrowane zostały w B. 18. Jak wykazano głównym udziałowcem i prezesem spółki B. jest S. K.. Jedynie siedziba G. K. sp. z o.o. oraz siedziby stad zgłaszane przez ten podmiot nie wykazują związku geograficznego

z pozostałymi, opisanymi powyżej. Należy jednak w tym miejscu zauważyć, że związek pomiędzy tymi podmiotami istnieje przede wszystkim poprzez osobę S. K., będącego jedynym udziałowcem w G. K. sp. z o.o.

Sposób rozmieszczenia siedzib stad i siedzib spółek kapitałowych, sposób sprawowania opieki nad zwierzętami (zbiorczo przez pracowników P.W. E. P. sp. z o.o.), sam sposób przetrzymywania zwierząt (we wspólnych boksach),

w połączeniu z przeprowadzoną powyżej analizą struktury własnościowej spółek

i sposobem ich reprezentacji wskazują na istniejące powiązania osobowe, organizacyjne i gospodarcze, właściwe dla jednego wieloczłonowego gospodarstwa rolnego, z wiodącą rolą S. K. jako osoby mogącej podejmować decyzje

w ramach powiązanych podmiotów.

Organ wskazał także na fakt przemieszczenia poszczególnych sztuk zwierząt pomiędzy różnymi siedzibami stad. Wprawdzie wysokość płatności ONW nie jest uzależniona od liczby posiadanych zwierząt i siedzib stad, jednakże dla wykazania istniejących powiązań i wykazania podejmowanych działań nakierowanych na uzyskanie możliwie najwyższych płatności, kwestia ta ma istotne znaczenie. Przemieszczenia pomiędzy siedzibami stad zarejestrowanymi w P. przy ul. [...] miały miejsce bez fizycznej migracji zwierząt i odbywały się jedynie

w dokumentacji papierowej i elektronicznej. Ustalono, że wiele sztuk zwierząt było przemieszczanych wielokrotnie pomiędzy różnymi powiązanymi podmiotami, przy czym niejednokrotnie to samo zwierzę przechodziło kilkukrotnie przez te same siedziby stad. Co istotne, wszystkie "nowe" sztuki w poszczególnych siedzibach stad pochodziły

z któregoś z podmiotów powiązanych, co oznacza, że nie dokonywano zakupu zwierząt od podmiotów spoza kręgu podmiotów powiązanych. Przemieszczeń sztuk zwierząt dokonywano cały czas w ramach kręgu powiązanych podmiotów.

Rację ma organ, że powyższe świadczy o przemyślanym działaniu, nakierowanym wyłącznie na zmaksymalizowanie możliwych do uzyskania płatności do zwierząt. Dokonywanie przemieszczeń w opisany sposób, tzn. bez zmiany miejsca pobytu zwierząt (w przypadkach siedzib stad zarejestrowanych w P.), pomiędzy wyłącznie podmiotami powiązanymi i doprowadzenie w każdym z podmiotów do stanu pozwalającego na ubieganie się o przyznanie płatności do zwierząt w maksymalnym lub zbliżonym do maksymalnego wymiarze, dowodzi koordynacji działań i współpracy pomiędzy poszczególnymi wnioskodawcami. Taka koordynacja nie byłaby możliwa, gdyby pomiędzy omawianymi podmiotami nie istniały ścisłe związki o charakterze osobowym, gospodarczym i organizacyjnym.

Organ ustalił także, że te same działki w latach 2015-2022 deklarowane były do płatności przez różne podmioty, należące jednak do kręgu podmiotów powiązanych wzajemnie ze stroną. Użytkownicy poszczególnych gruntów zmieniali się wielokrotnie pomiędzy sobą w ciągu kilku kolejnych lat. Niektóre działki użytkowane były kolejno przez trzy lub cztery podmioty. Na podstawie dokonanych analiz i zestawień organ stwierdził, że grunty rolne deklarowane przez powiązane podmioty do płatności

w poszczególnych latach były wymieniane pomiędzy tymi podmiotami w sposób niczym nieograniczony. Podkreślenia wymaga, że wszelkie decyzje w zakresie zmian

w posiadaniu pomiędzy powiązanymi podmiotami pozostawione były w gruncie rzeczy decyzji jedynie dwóch osób A. K. i S. K., będących w związku małżeńskim, którzy mieli możliwość podejmowania wszelkich czynności prawnych

w imieniu pozostałych podmiotów, bądź to z tytułu przysługujących im uprawnień zarządczych, bądź właścicielskich, bądź na podstawie udzielonych pełnomocnictw.

Trafnie organ zauważył, że takie ukształtowanie stanu posiadania gruntów rolnych miało na celu przede wszystkim wykazanie prowadzenia przez poszczególne podmioty działalności rolniczej, które następnie miało uzasadniać prowadzenie odrębnych gospodarstw przez poszczególne podmioty. Przekazywanie posiadanych

i zgłaszanych do płatności gruntów poszczególnych podmiotów, na podstawie np. umów dzierżawy, innym podmiotom powiązanym, miało na celu formalne dysponowanie przez każdy z podmiotów powiązanych powierzchnią, zapewniającą otrzymanie maksymalnych płatności. Wskazane przekazywanie gruntów rolnych

w obrębie powiązanych ze sobą podmiotów świadczy o świadomym i skoordynowanym działaniu, mającym na celu ominięcie przepisów definiujących rolnika oraz gospodarstwo rolne w celu uzyskania wyższych płatności.

W trakcie wizytacji terenowych dokonano również oglądu posiadanego przez wskazane podmioty zaplecza technicznego (w postaci budynków gospodarczych, magazynowych, maszyn i urządzeń rolniczych). Jedynie część wizytowanych gospodarstw posiadała własne zaplecza produkcyjne i techniczne, pozwalające na samodzielną i niezależną uprawę roślin i hodowlę zwierząt w pełnym, wynikającym

z deklaracji, wymiarze. Ustalono, że maszyny i urządzenia rolnicze należące do osób fizycznych były przechowywane na stałe w P. przy ul. [...] oraz

w P.. W związku z dużym rozproszeniem gruntów rolnych deklarowanych przez te osoby, maszyny rolnicze były także, w zależności od potrzeb, przechowywane w innych miejscach, u rolników indywidualnych na terenach różnych gmin. Wszystkie osoby w swoich pisemnych wyjaśnieniach, składanych na wezwanie organu wskazywały, że korzystają również ze sprzętu należącego do S. K., na podstawie nieodpłatnych, ustnych umów użyczenia.

Organ dokonał zestawienia maszyn i urządzeń rolniczych posiadanych przez osoby fizyczne, a także przez P.W. B. sp. z o.o., P.W. E. P. sp.

z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k. i A. sp. z o.o. Analiza tych zestawień oraz wyjaśnień uzyskanych od poszczególnych osób wskazuje, że żadne

z gospodarstw deklarowanych przez osoby fizyczne nie posiada kompletnego parku maszynowego. Przykładowo, spośród osób fizycznych tylko S. K. posiada ciągniki rolnicze, natomiast inne osoby posiadają jedynie przyczepy i maszyny, do obsługi których niezbędne są ciągniki rolnicze. Również stan posiadania w tym zakresie części spółek (np. P.W. E. P. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k.) był na tyle ograniczony, że uniemożliwiał prowadzenia produkcji rolniczej na skalę wynikającą z wniosków tych podmiotów o płatności.

Stan parków maszynowych wskazuje, że poszczególne podmioty były uzależnione od siebie wzajemnie przy produkcji rolnej i hodowlanej, gdyż żaden z nich nie miał możliwości pozwalających na wykonywanie wszystkich niezbędnych prac polowych, w szczególności w powiązaniu z rozproszeniem gruntów. Duże rozproszenie gruntów deklarowanych przez poszczególne podmioty skorelowane jest z podobnym rozproszeniem miejsc stacjonowania maszyn, które wykorzystywane są, w zależności od potrzeb, na gruntach deklarowanych przez różne osoby.

Podobny sposób współpracy pomiędzy różnymi podmiotami jest widoczny

w zakresie użytkowania budynków i zabudowań gospodarczych. Organ ustalił, że K. K., A. K. i K. K. użytkowali te same budynki, które wchodzą

w skład gospodarstwa deklarowanego przez S. K., w P. przy ul. [...]. Ponadto osoby te korzystają z bazy garażowej dla maszyn rolniczych, mieszczącej się w P. . Część budynków, znajdujących się w P., na podstawie umowy zawartej ze S. K., użytkowana jest przez P.W. E. P. sp. z o.o. W trakcie wizji lokalnej przeprowadzonej w P. stwierdzono, że wszystkie zwierzęta przetrzymywane są w jednym wspólnym budynku gospodarczym. Ponadto stwierdzono również istnienie 2 magazynów płaskich i 14 silosów.

Rzekome zatem odrębne gospodarstwa K. K., K. K.

i A. K. nie posiadały własnego zaplecza gospodarczego w postaci budynków inwentarskich i magazynowych, a także wystarczających zasobów sprzętu rolniczego. W tym zakresie ich działalność była uzależniona całkowicie bądź częściowo od zasobów S. K..

Ponadto organ ustalił, że tylko w P.W. B. sp. z o.o., P.W. E. P. sp. z o.o. i G. K. sp. z o.o. byli zatrudnieni pracownicy. Z wyjaśnień A. K., K. K. i K. K. wynika, że prace polowe na deklarowanych przez nich gruntach w latach 2020 i 2021 były wykonywane przez pracowników S. K.. Z kolei w wyjaśnieniach złożonych przez te osoby

w ramach wniosków o przyznanie pomocy na 2022 r. stwierdzono, że prace polowe na gruntach wykonywane są przez nich samych osobiście, jak również prace rolne wykonują firmy zewnętrzne: M. J. M., R.-M. K. M. i A. W. M. B.. Jeśli chodzi natomiast o prace związane z produkcją zwierzęcą, to wymienione osoby fizyczne wyjaśniły, że wykonują je same, a pod ich nieobecność pracownicy P.W. E. P. sp. z o.o.

W ocenie Sądu, organ zasadnie nie dał wiary powyższym wyjaśnieniom złożonym przez K. K. i K. K. w sytuacji, kiedy pierwszy z nich na co dzień pracuje na Uniwersytecie [...], a drugi prowadzi własną praktykę lekarską w B.. Rację ma organ, że A. K., K. K.

i K. K., wbrew wyjaśnieniom złożonym w ramach postępowań w sprawie płatności obszarowych na 2022 r., nie wykonywali osobiście prac rolnych i nie sprawowali opieki nad zwierzętami. W istocie kompleksowa obsługa siewu, uprawy, zbioru, przechowywania i hodowli zwierząt wykonywane są przez te same osoby, zatrudniane formalnie przez P.W. B. sp. z o.o. i P.W. E. P. sp.

z o.o. Organ ustalił, że S. K. korzysta z usług własnych pracowników, których zatrudnia jako przedsiębiorca działający pod firmą P.H. A.-M., jak również korzysta z usług pracowników oficjalnie zatrudnionych przez P.W. E. P. sp. z o.o. Natomiast prace w zakresie chowu zwierząt na rzecz A. sp. z o.o. i H. E. sp. z o.o. sp. k. wykonywane są przez pracowników P.W. B. sp. z o.o. Szczegółowo kwestie te zostały omówione przez organ na str. 25-26 zaskarżonej decyzji.

Z materiału dowodowego wynika też, że wszystkie podmioty będące osobami fizycznymi swoje plony z produkcji roślinnej i zwierzęta sprzedawały w większości do tych samych odbiorców. Odbiorcy zbóż i rzepaku, którym sprzedawały swoje plony osoby fizyczne, mają przy tym swoje siedziby w województwie wielkopolskim,

a sprzedawcy oleju napędowego - w woj. zachodniopomorskim, kujawsko-pomorskim

i pomorskim. Ponadto z przedstawionych organowi faktur w 2022 r. wynika, że osoby fizyczne kupowały nawozy, olej napędowy i środki do produkcji, a także zamawiały usługi weterynaryjne i usługi unieszkodliwiania zwierząt u tych samych podmiotów. Świadczy to o koncentracji miejsc zbytu płodów rolnych oraz zakupu usług dla wszystkich osób fizycznych oraz o wspólnych miejscach zakupu paliwa do maszyn rolniczych, co jest kolejnym dowodem koordynacji działań w ramach jednego dużego gospodarstwa rolnego.

Dokonana przez organ analiza powiązań między wymienionymi podmiotami, ich siedzib oraz siedzib stad, przemieszczania sztuk zwierząt pomiędzy stadami, wymieniania działek rolnych, użytkowania maszyn rolniczych oraz zabudowań gospodarczych, zatrudniania pracowników, zbytu płodów rolnych i miejsc zakupu paliwa, wskazuje, że Skarżący działał w ramach jednego dużego gospodarstwa rolnego zarządzanego przez S. K., choć formalnie strona prowadziła odrębne gospodarstwo rolne. Podkreślenia wymaga, że rolnikiem zgodnie z definicją zawartą

w art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr [...] może być również - tak jak

w rozpatrywanej sprawie - grupa osób fizycznych lub prawnych. Organ wykazał, że pomiędzy K. K., A. K., S. K., K. K., P.W. B. sp. z o.o., G. K. sp. z o.o., P.W. E. P. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k., A. sp. z o.o.

i G. R. G. sp. z o.o. występowały powiązania

o charakterze osobowym, organizacyjnym i gospodarczym. Wszystkie 10 jednostek produkcyjnych koordynowało swoje działania w celu uzyskania korzyści wynikających

z systemu wsparcia bezpośredniego. Stworzenie wielu gospodarstw wskazuje na świadome dążenie do uzyskania płatności w zawyżonej wysokości, co jest sprzeczne

z celami wspólnej polityki rolnej.

Trafnie także organ wskazał na istnienie limitów i ograniczeń obowiązujących

w systemie płatności ONW. Należy podać, że zgodnie z zasadą degresywności płatność ONW do każdego hektara jest uzależniona od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem. Zasadę degresywności stosuje się w odniesieniu do powierzchni powyżej 25 ha (płatność ONW bez zobowiązania 5-letniego) lub 50 ha (płatność ONW wraz ze zobowiązaniem 5-letnim), przy czym maksymalna powierzchnia, do której może zostać przyznana pomoc finansowa z tytułu ONW wynosi 75 ha (w przypadku płatności ONW bez zobowiązania 5-letniego) oraz 300 ha (dla płatności ONW ze zobowiązaniem 5-letnim). Na gruncie przepisów prawa krajowego zasadę degresywności wyraża przepis § 3 rozporządzenia ONW, natomiast na gruncie przepisów unijnych - art. 31 ust. 4 rozporządzenia nr 1305/2013. Ustalenie górnych limitów płatności przypadających na jedno gospodarstwo rolne ma na celu przeciwdziałanie nadmiernemu kumulowaniu środków w gospodarstwach wielkoobszarowych i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw,

a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących

w tych gospodarstwach.

W zaskarżonej decyzji wskazano, że gdyby w 2022 r. został złożony jeden wniosek o przyznanie płatności z tytułu ONW to szacunkowa kwota płatności wyniosłaby [...] zł. Natomiast, jeżeli kwota płatności zostałaby określona dla każdego z podmiotów z osobna, to szacunkowa wielkość płatności (łącznie) wyniosłaby [...] zł. W rezultacie multiplikacja wniosków pochodzących od formalnie niezależnych podmiotów, stanowiących w istocie jednego rolnika (będącego grupą osób) w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, ukierunkowana była na uzyskanie płatności z pominięciem ustanowionych prawem wspólnotowym ograniczeń.

Zwrócić uwagę należy także na sprzeczność uzyskanych korzyści z celami systemu wsparcia. Cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich są wskazane

w rozporządzeniu nr 1305/2013. Zgodnie z art. 4 tego rozporządzenia, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: (a) wspierania konkurencyjności rolnictwa; (b) zapewnienia zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; (c) osiągnięcia zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy. Cel, jakim jest wspieranie konkurencyjności, należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej, np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale również zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy, konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia, czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym, konkurencyjność odnosić należy do tego, czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym, a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (por. wyroki NSA: z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1518/15; z dnia 13 września 2022 r., sygn. akt I GSK 2852/18). Wypełnieniu celu wsparcia poprzez zapewnienie konkurencyjności w sensie indywidualnym służyło wprowadzenie dofinansowania dla podmiotów prowadzących działalność rolniczą. Konkurencyjność w sensie szerszym zapewnić miał natomiast mechanizm zmniejszający wsparcie dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez prowadzenie ograniczeń kwot wsparcia oraz ograniczeń powierzchni upraw, do których przysługują płatności. Jest oczywiste, że wprowadzenie takich mechanizmów kształtowania płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych

w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Wprost do takich celów odwołano się również

w punkcie 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013, gdzie wskazano, że więksi beneficjenci, korzystający z efektu skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu.

Stworzenie wielu gospodarstw służyło wyłącznie uniknięciu skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów. Jak bowiem trafnie wskazał organ,

w sytuacji gdyby płatności przyznawano w ramach jednego wniosku, kwota wsparcia byłaby niższa od łącznej kwoty możliwych do uzyskania przez poszczególne podmioty. Formalnie odrębne podmioty, stanowiły w istocie jedną powiązaną osobowo, gospodarczo i organizacyjnie jednostkę, prowadzącą wieloczłonowe, aczkolwiek zunifikowane gospodarstwo rolne.

W konsekwencji stwierdzić należy, że organ zasadnie uznał, iż w rozpatrywanej sprawie zaistniały przesłanki (subiektywna i obiektywna) warunkujące zastosowanie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 i zasadnie odmówił skarżącemu przyznania płatności. Należy zauważyć, że także WSA w Poznaniu w wyrokach z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Po 258/23, III SA/Po 259/23 i III SA/Po 260/23 w przedmiocie przyznania płatności G. K. sp. z o.o. za 2021 r. uznał, że K. K., S. K., A. K., K. K., P.W. B. sp. z o.o., G. K. sp.

z o.o., P.W. E. P. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k.

i A. sp. z o.o. tworzą jedno gospodarstwo rolne, którego faktycznym zarządcą był S. K..

W skardze Producent rolny podnosi, że gospodarstwa rolne osób prawnych istniały i otrzymywały płatności w ramach systemu wsparcia na długo zanim udziały w tych podmiotach zostały nabyte przez A. K. i S. K.. Zdaniem Sądu, przyznawanie płatności za poprzednie lata nie ma wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Dopiero bowiem ponadstandardowa weryfikacja wszystkich powiązanych podmiotów ze Skarżącym za poszczególne lata i zbadanie występujących między nimi relacji pozwoliła odkryć sposób ich funkcjonowania

i koordynowania wszystkich działań w celu uzyskania płatności większych aniżeli te, które przysługiwałyby jednemu dużemu gospodarstwu rolnemu. Nadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym okoliczności spraw dotyczących wniosków o przyznanie płatności są badane w każdym roku odrębnie. Zatem fakt przyznania płatności w poprzednich latach nie ma znaczenia dla oceny przesłanek przyznania płatności w kolejnych latach. Nie można też abstrahować od tego, że okoliczności dotyczące stworzenia sztucznych warunków wymagają zazwyczaj porównania sposobu działania, powiązań osobowych, wychwycenia mechanizmów działania i treści składanych wniosków nie w obrębie jednego roku, lecz kilku lat. Ustalenie zatem mechanizmów działania może nastąpić dopiero po pewnym czasie, po analizie wniosków składanych także przez inne osoby na przestrzeni kilku lat, gdy pewien schemat działania nabrał cech powtarzalności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2768/18). W ocenie Sądu, dla ustalenia sztucznych warunków nie ma także znaczenia, kiedy powstawały poszczególne spółki, oraz że funkcjonują one od wielu lat.

Organ przy tym nie kwestionuje formalnej odrębności poszczególnych podmiotów. Okoliczność zatem zawierania przez nich odrębnych umów

z kontrahentami, samodzielnego opłacania podatków, prowadzenia księgowości, osiągania dochodu - nie stoi w sprzeczności z ustaleniem organu, że w istocie prowadzili ono jedno gospodarstwo. W takiej bowiem sytuacji mamy do czynienia

z podjęciem przez podmioty czynności prawnych i faktycznych wprawdzie bezpośrednio nieobjętych zakazem prawnym, ale które w istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Takie zachowanie nie może być objęte ochroną prawną

i powinno być odpowiednio sankcjonowane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1565/18).

Skarżący twierdzi także, że organ wskazał jedynie na potencjalną, a nie rzeczywistą możliwość podejmowania decyzji i kierowania gospodarstwami rolnymi przez S. K.. Należy jednak zauważyć, że przeczą temu opisane wcześniej ustalenia organu w zakresie siedziby większości spółek (w P. przy ul. [...]) oraz rejestracji siedzib stad, a także wykonywania pracy przez tych samych pracowników, dla których pracodawcą jest wyłącznie jeden z pomiotów powiązanych. Także maszyny i urządzenia rolnicze należące do osób fizycznych były przechowywane na stałe w P. przy ul. [...]. Osoby te użytkowały także znajdujące się tam budynki gospodarcze. Podkreślenia wymaga, że właścicielem nieruchomości w P. jest S. K.. Jest on także prezesem lub większościowym udziałowcem w wymienionych spółkach, a także pełnomocnikiem swoich synów. Bezsprzecznie zatem w relacji do pozostałych podmiotów zajmuje on pozycję dominującą, koncentrując w "swoich rękach" kompetencje decyzyjne. Trudno przypuszczać, aby taką pozycję miał on jedynie po to, by mieć potencjalny, a nie rzeczywisty wpływ na działalność pozostałych podmiotów. Nie wyklucza to, że decyzje o mniejszym znaczeniu były podejmowane przez inne osoby, czy też, że istotne decyzje S. K. podejmował po konsultacji z innymi osobami.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że chybione są zawarte w zaskarżonej decyzji twierdzenia co do przekazywania gruntów. Organ wykazał, że przekazywanie posiadanych i zgłaszanych do płatności gruntów poszczególnych podmiotów, na podstawie np. umów dzierżawy, innym podmiotom powiązanym, miało na celu formalne dysponowanie przez każdy z podmiotów powiązanych powierzchnią, zapewniającą otrzymanie maksymalnych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W skardze Producent rolny nie wskazał w przekonujący sposób jakim innym celem służyło wzajemne przekazywanie sobie gruntów.

Podniesione w skardze zarzuty dotyczące przemieszczania zwierząt, parku maszynowego są w istocie polemiką z ustaleniami poczynionymi przez organ. Strona nie przedstawiła w tym zakresie argumentów i kontrdowodów podważających ustalenia organu. Rację ma przy tym Skarżący, że przyznanie i wysokość płatności ONW nie jest uzależniona od liczby posiadanych zwierząt i siedzib stad, jednakże dla wykazania istniejących powiązań i wykazania, że podejmowane działania nakierowane były na uzyskanie możliwie najwyższych płatności, kwestia ta ma istotne znaczenie. Akcentowana w skardze okoliczność, że w 2022 r. przemieszczanie stad było dokonywane na mniejszą skalę niż w poprzednich latach, nie oznacza też, że Skarżący nie wchodził w skład jednego gospodarstwa rolnego.

W ocenie Sądu, Skarżący nie zaprezentował logicznej, spójnej i przekonującej argumentacji ani obiektywnych dowodów na poparcie tezy, że przekazywanie gruntów, zwierząt, maszyn i urządzeń rolniczych, korzystanie przez podmioty powiązane z tych samych budynków i magazynów oraz z prac tych samych pracowników służyło innym celom, niż uniknięcie skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów i uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Działań tych nie można wytłumaczyć - jak to czyni się w skardze - jedynie jako wyniku pomocy udzielanej sobie przez członków najbliższej rodziny. Nie ma również znaczenia, że spółki osiągały zysk, oraz że dochody nie były czerpane wyłącznie z uzyskiwanych płatności. Powtórzyć trzeba, że wykazanie sprzecznego z celami prawodawstwa wspólnotowego działania wnioskodawcy nie wymaga udowodnienia jego wyłącznego zamiaru uzyskania pomocy unijnej.

Forsowanie przez Producenta rolnego własnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w oderwaniu od wymowy, kontekstu i wzajemnych relacji dowodów oraz okoliczności, które legły u podstaw dokonania niewątpliwych, istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń, nie mogło odnieść skutku. Dowody powinny być analizowane w sposób kompleksowy (całościowy). Końcowa ocena nie może opierać się jedynie na wybiórczym potraktowaniu poszczególnych elementów prowadzenia działalności, ale musi uwzględniać całokształt stwierdzonych zależności i powiązań.

Nieuprawnione jest twierdzenie o manipulowaniu przez organ faktami. Przyjęcie stanowiska Skarżącego i przyznanie mu płatności pomijałoby kluczową w niniejszej sprawie okoliczność utworzenia pozornie odrębnych gospodarstw, co umożliwiło uzyskanie większych płatności niż te, które przysługiwałyby jednemu dużemu gospodarstwu. Innymi słowy, uznanie racji Skarżącego prowadziłoby do uzyskania przez niego korzyści niezgodnych z prawem unijnym.

W skardze Producent rolny podniósł też, że w 2022 r. organ powołuje się na okoliczności, które miały miejsce w latach poprzednich, jednakże nie wskazał na czym konkretnie polegają różnice między 2022 r. a tymi innymi latami i jak te różnice wpływają na wynik sprawy. Nie sposób przy tym merytorycznie ocenić, czy w sprawie

z udziałem Skarżącego zaistniały sztuczne warunki w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, bez uwzględnienia dowodów zebranych w sprawach dotyczących wszystkich powiązanych podmiotów, nie tylko w 2022 r., lecz także w latach poprzednich.

W tym kontekście wskazać również należy, że nieuzasadniony jest zarzut skargi, iż organ nie wykazał jakie działania w roku 2022 były podejmowane przez powiązane podmioty, które świadczyłyby o zamiarze stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności. W ocenie Sądu organ przeprowadził szeroką analizę okoliczności sprawy i w ramach tej analizy wskazał chociażby na opisany we wcześniejszej części uzasadnienia sposób korzystania z działki oznaczonej jako [...]. Działka ta została zadeklarowana we wniosku na 2022 r. przez K. K. i K. K., przy czym jej właścicielem od 2017 r. jest S. K.. Działka ta w latach 2017, 2018, 2019, 2021 i 2022 została podzielona i zgłoszona do płatności bezpośrednich oddzielnie przez K. K. i K. K.. Powyższe –

w powiązaniu z innymi okolicznościami sprawy oraz wielowątkową analizą przez organ występujących pomiędzy powiązanymi podmiotami zależności na przestrzeni lat – pozwala zaakceptować stanowisko organu, iż również w 2022 r. zaistniały tzw. sztuczne warunków dla uzyskania pomocy.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie narusza też innych wskazanych

w skardze przepisów k.p.a. Organ zgromadził w sprawie obszerny i wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy, który poddał wyczerpującej ocenie. Za pomocą logicznej, wspartej okolicznościami sprawy argumentacji, organ wykazał w decyzji bezpodstawność twierdzeń strony. Okoliczność, że ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego jest dla Skarżącego niekorzystna, nie oznacza, że decyzja będąca przedmiotem skargi jest nieprawidłowa. Podniesiony przez Producenta rolnego zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów byłby uzasadniony, gdyby organ rzeczywiście pominął istotne dowody dla rozstrzygnięcia sprawy, włączył do podstawy ustaleń dowody nieujawnione, naruszył reguły prawidłowego logicznego rozumowania, uchybił wskazaniom wiedzy lub życiowego doświadczenia. W ocenie Sądu, żadnym regułom czy wskazaniom w tym względzie organ nie uchybił. Dokonana w zaskarżonej decyzji ocena dowodów nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów. Organ wskazał przy tym na przyczynę odmiennej od strony oceny zgromadzonych dowodów. Nadto, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T.

w uzasadnieniu decyzji przytoczył zarówno zastosowane przepisy prawne, jak

i wskazując na ich treść odwołał się do konkretnych elementów stanu faktycznego sprawy. Brak jest także podstaw do uznania za zasadne zarzutu naruszenia wymienionych w skardze przepisów prawa materialnego.

Dodać należy, że w decyzji organu pierwszej instancji jako podstawę prawną wskazano art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Przepis ten został wprawdzie uchylony z dniem 1 stycznia 2023 r. na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, jednakże jako przepis prawa materialnego ma on zastosowanie do stosunków prawnych powstałych w czasie jego obowiązywania. Tym samym ma on zastosowanie w rozpatrywanej sprawie dotyczącej płatności za 2022 r. Należy także zauważyć, że przepis prawny o niemalże tożsamej treści, zawarty jest w art. 62 ww. rozporządzenia nr 2021/2116 obowiązującego od 1 stycznia 2023 r. Zgodnie z jego treścią, bez uszczerbku dla szczególnych przepisów prawa Unii, państwa członkowskie podejmują skuteczne i proporcjonalne kroki w celu unikania obchodzenia przepisów prawa Unii i zapewniają, w szczególności, aby osobom fizycznym ani prawnym nie przyznawano żadnych korzyści wynikających z prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Podkreślenia też wymaga, że organ odwołał się w zaskarżonej decyzji również do art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.