Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2052/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1, art. 18 ust. 2, art. 35 ust. 3, art. 16, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 65 poz 595
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki
article: art. 7, art. 8, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 15 poz 128
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 15 stycznia 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu przeprowadzania czynności w  przewodach doktorskim i habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Protokolant asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 713/11 w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 lipca 2011 r. (sygn. akt II SA/Wa 713/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. B. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu [...] marca 2009 r. Rada Wydziału Nauk Humanistycznych [...] Uniwersytetu [...] wszczęła przewód habilitacyjny dr K. B. - adiunkta i kierownika Zakładu [...] przy Katedrze [...] na Wydziale [...] w W. na podstawie rozprawy zatytułowanej "[...] " i w związku z tym powołała recenzentów w osobach prof. dr hab. M. W. z Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego i prof. dr hab. T. Ż. z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Recenzentami wyznaczonymi przez Centralną Komisję zostali natomiast (emerytowany) prof. dr hab. M. K. i dr hab. J. P.i z IS PAN.

Po zapoznaniu się z treścią opinii recenzentów na posiedzeniu w dniu [...] grudnia 2009 r. Rada Wydziału Nauk Humanistycznych w głosowaniu tajnym podjęła uchwałę o niedopuszczeniu dr K. B. do dalszych etapów przewodu habilitacyjnego oraz o zamknięciu przewodu habilitacyjnego (45 głosów "tak", 0 głosów "nie", 4 głosy wstrzymujące się i 1 głos nieważny).

Wyjaśnić w tym miejscu wypada, że recenzje prof. dr hab. T. Ż. i prof. dr hab. M. W. były zdecydowanie negatywne i zawierały negatywne wnioski co do dopuszczenia habilitantki do kolokwium habilitacyjnego, dr hab. J. P., przy równie negatywnej ocenie dorobku habilitantki oraz jej rozprawy, uchylił się przy tym od zajęcia w tej mierze jednoznacznego stanowiska, pozostawiając decyzję, co do dopuszczenia kandydatki do dalszych etapów przewodu habilitacyjnego, w rękach Rady Wydziału Nauk Humanistycznych, zaś prof. dr hab. M. K., oceniając również krytycznie dorobek kandydatki i jej rozprawę, w konkluzji, uwzględniając jej dorobek naukowy i działalność dydaktyczną oraz w ostatecznym rozrachunku walory rozprawy habilitacyjnej, przewyższające - jak stwierdził - uwagi krytyczne, wnioskował mimo wszystko o dopuszczenie kandydatki do dalszych etapów przewodu habilitacyjnego.

W odwołaniu od powyższej uchwały, K. B. twierdziła, że Rada Wydziału swą decyzję oparła na recenzjach negatywnych, które nie spełniały wymogów ustawy z dnia [...] marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule z zakresie sztuki a ponadto podnosiła, iż w recenzjach tych nie zostały podniesione żadne pozytywne strony jej rozprawy habilitacyjnej, ani dorobku naukowego. Zawierały one natomiast – wg odwołującej się – liczne przykłady tendencyjnie formułowanych, negatywnych opinii, nie opartych na prawdziwych przesłankach.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów - wydaną na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.) - utrzymała w mocy w/w uchwałę Rady Wydziału Nauk Humanistycznych [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2009 r.

W postępowaniu przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów powołani zostali kolejni recenzenci tj. prof. dr hab. J. O. oraz dr hab. M. K., którzy sporządzili recenzje negatywne.

Sekcja Nauk Humanistycznych i Społecznych Centralnej Komisji, po zapoznaniu się z odwołaniem dr K. B.j i po wysłuchaniu dwóch opinii recenzentów Centralnej Komisji, w głosowaniu tajnym wypowiedziała się przeciw wnioskowi o uchylenie zaskarżonej przez K. B. uchwały Rady Wydziału (wynik głosowania: za - 2 głosy, przeciw - 27 głosów, wstrzymujących się - 3 głosy) a Prezydium Centralnej Komisji, na posiedzeniu w dniu [...] grudnia 2010 r., po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych, postanowiło w głosowaniu tajnym nie uwzględnić odwołania i utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Wydziału Nauk Humanistycznych (wynik głosowania: za - 0 głosów, przeciw -11 głosów , wstrzymujących się - 0 głosów).

W uzasadnieniu decyzji Centralna Komisja podkreśliła, że Rada Wydziału podjęła uchwałę o niedopuszczeniu do kolokwium habilitacyjnego po poprawnie przeprowadzonym postępowaniu, które wykazało, że habilitantka nie dysponuje choćby elementarnym warsztatem naukowym. Jej dorobek składa się niemal wyłącznie z prac o charakterze kompilacyjnym, a przedłożona rozprawa habilitacyjna nie przedstawia wartości naukowych, nawet na poziomie zebrania materiału. Podkreślono przy tym, że Rada Wydziału jest w pełni autonomiczna w swojej decyzji, zaś w konkluzji stwierdzono, że organ ten, dokonując oceny zgodnie z art. 16-17 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki miał prawo, aby na merytorycznych podstawach podjąć decyzję o odmowie dopuszczenia odwołującej się do kolokwium habilitacyjnego.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. B. wnosiła o jej uchylenie, jako naruszającej prawo. Skarżąca zarzuciła Centralnej Komisji naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym ogólnych zasad postępowania administracyjnego i przepisów ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki a także przepisów Kodeksu cywilnego.

Podnosiła w szczególności, że procedowanie w sprawie jej habilitacji trwało przez prawie dwa lata, co świadczyło o naruszeniu przez organy art. 9 i art. 12 k.p.a., a także art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. Ponadto, twierdziła, iż naruszona została zasada pisemności wyrażona w art. 14 k.p.a. z uwagi na brak pisemnego powiadomienia jej, że Centralna Komisja zakwestionowała wszczęcia przewodu w 2008 r. przez Radę Wydziału [...] Uniwersytetu [...].

Zarzucała też, że pozbawiono ją prawa zapoznania się z recenzjami przygotowanymi w jej przewodzie habilitacyjnym, a więc naruszono prawo strony w postępowaniu administracyjnym, gdyż kopie recenzji przysłano jej dopiero po wniesieniu przez Wydział [...] S [...]opłaty za przewód habilitacyjny. Tym samym – wg skarżącej - doszło do złamania zasady praworządności (art. 6. k.p.a.), zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji (art. 8. k.p.a.), zasady informowania stron (art. 9. k.p.a.), zasady czynnego uczestniczenia stron w postępowaniu (art. 10. k.p.a.) oraz zasady jawności postępowania.

Skarżąca akcentowała również, że Centralna Komisja przekroczyła przysługujący jej termin sześciomiesięczny na rozpatrzenie odwołania, określony w art. 21 ust. 2 ustawy, a w uzasadnieniu decyzji nie odniosła się do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu, przez co naruszono zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), jak również zasadę zawartą w sprawozdaniu z działalności Centralnej Komisji za 2010 r., że "każde uchybienie formalne rady skutkuje, bez względu na ocenę merytoryczną osiągnięć kandydata do awansu, uchyleniem zaskarżonej w odwołaniu uchwały rady."

W skardze zwracano również uwagę na fakt, iż Centralna Komisja nie odniosła się do zawartych w recenzjach nienaukowych komentarzy pod adresem osób trzecich oraz S[...], przez co naruszono dobra osobiste tych osób oraz dobre imię państwowej Uczelni, jaką jest S[...] (art. 43. k.c.).

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w odpowiedzi na skargę wnosiła o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie: "P.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie zasługiwała ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie naruszała prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

Na wstępie Sąd wyjaśnił, że - w ramach swojej kognicji - nie był uprawniony do oceniania, czy osoba ubiegająca się o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego posiada znaczny dorobek naukowy, a przedłożona przez kandydata rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej, gdyż - w ramach postępowania sądowego - nie dochodzi do oceny trafności opinii recenzentów w aspekcie dorobku naukowego kandydata i wartości naukowej przedstawionej pracy habilitacyjnej, a jedynie skontrolowania, czy w toku postępowania habilitacyjnego nie doszło do naruszenia trybu postępowania, określonego przepisami ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd Wojewódzki wskazał zatem, iż czynności przewodu habilitacyjnego kończą się uchwałami rady jednostki organizacyjnej, co wynika z art. 18 ust. 2 w/w ustawy. Poszczególne uchwały głosowane są przy tym oddzielnie. Przejście do kolejnego etapu postępowania habilitacyjnego uzależnione jest od pozytywnego wyniku głosowania uchwały dotyczącej etapu poprzedzającego. W przypadku ustalenia na danym etapie postępowania, iż nie zostały spełnione ustawowe warunki do uzyskania stopnia doktora habilitowanego, możliwe jest podjęcie uchwały negatywnej, która zamyka drogę do kolejnego stadium postępowania kwalifikacyjnego, co odnosi się także do etapu dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego.

Ponadto Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawach o nadanie tytułu naukowego ma wyjątkowy charakter wynikających ze specyfiki tych spraw i cechuje je znaczna odrębność w stosunku do postępowania prowadzonego wprost na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 29 ust. 1 w/w ustawy w postępowaniu tym przepisy k.p.a. mają jedynie odpowiednie zastosowanie w zakresie nieuregulowanym w ustawie. W konsekwencji zatem, jeżeli ustawa zawiera szczególną regulację, to nie ma podstaw do stosowania w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Ten szczególny charakter postępowania, prowadzonego na podstawie przepisów ustawy, dotyczył również – jak wywodził Sąd - postępowania odwoławczego, toczącego się przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów. W postępowaniu tym osoba, której dotyczy uchwała nie korzysta z praw strony - w rozumieniu art. 28 k.p.a. Postępowanie dowodowe prowadzone przed Centralną Komisją ograniczone jest bowiem wyłącznie do uzyskania recenzji, co wynika z art. 35 ust. 3 ustawy. Z obowiązujących przepisów nie wynika też wymóg zapoznania habilitanta, w szczególności przed podjęciem decyzji przez Centralną Komisję, z opiniami powołanych przez ten organ recenzentów.

Powołując się więc na treść art. 21 ust. 2 w związku z art. 18 ust. 2 omawianej ustawy Sąd Wojewódzki stwierdził, że Centralna Komisja ma kompetencje ograniczone wyłącznie do kontroli, a nie do merytorycznego orzekania w sprawie dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego. W razie odmowy dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego przez Radę Wydziału kontrola ta sprowadza się zaś do kontroli prawidłowości czynności prawnych podjętych przez Radę. Z tego względu, powołani przez Centralną Komisję recenzenci mają za zadanie ocenić legalności postępowania przed Radą Wydziału.

W związku z powyższym Sąd Wojewódzki podzielił ocenę wyrażoną w zaskarżonej decyzji, że w toku postępowania przed Radą Wydziału [...] Uniwersytetu [...] nie doszło w analizowanej sytuacji do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość podjętej uchwały o odmowie dopuszczenia skarżącej do kolokwium habilitacyjnego. W ocenie Sądu pierwszej instancji, wbrew zarzutom skargi, postępowanie to przeprowadzono zgodnie z przepisami ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki i nie doszło w nim także do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie, w jakim miały one zastosowanie w tym postępowaniu. Zasadnym był wprawdzie – zdaniem Sądu - podniesiony w skardze zarzut, dotyczący przekroczenia przez Centralną Komisję terminu rozpatrzenia odwołania określonego w art. 21 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, jednak uchybienie to nie miało wpływu na prawidłowość podjętej przez Centralną Komisję decyzji.

Odnosząc się do podniesionej w skardze polemiki skarżącej ze stanowiskiem recenzentów, która miała charakter merytoryczny, Sąd wyjaśnił, że pod tym względem nie był uprawniony do kontroli recenzji, stanowiących podstawę decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Poza tym Sąd wskazał, iż nie był także właściwy do ich oceny pod kątem ewentualnego naruszenia przez recenzentów dóbr osobistych skarżącej lub osób trzecich. W sprawach tych bowiem właściwa była droga postępowania przed sądem powszechnym.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, K. B. zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie:

1. prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 16, art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 2 pkt 3, 21 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 15.01.2004 r. (Dz. U nr 15 poz. 128)

poprzez:

- niewłaściwą interpretację na gruncie przepisów ustawy trybu podejmowania decyzji przez Prezydium Centralnej Komisji;

- dokonanie nieprawidłowej oceny dorobku naukowego skarżącej w świetle wymogów ustawy przez Radę Wydziału w oparciu wyłącznie o recenzje negatywne,

- dokonanie nieprawidłowej oceny dorobku naukowego skarżącej przez Centralną Komisję w trakcie kontroli przebiegu postępowania habilitacyjnego na skutek odwołania skarżącej w świetle wymogów ustawy,

- sporządzenie przez recenzentów powołanych przez Centralna Komisję do oceny zasadności odwołania skarżącej opinii wykraczających poza ramy zakreślone przez Centralną Komisję

- poprzez dokonanie własnej negatywnej oceny dorobku naukowego skarżącej, a w przypadku opinii dr hab. M. K. nie przedstawienie własnego szczegółowego uzasadnienia negatywnej oceny, a tylko powołanie się na negatywne oceny in. recenzentów,

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez:

- naruszenie w sprawie procedury administracyjnej obowiązującej Radę [...] i Centralną Komisję, która miała istotny wpływ na wynik sprawy,

- przyjęcie, że zebrany materiał był wystarczający (opinie recenzentów) do podjęcia zaskarżonej decyzji,

- niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego sprawy i przekroczeniu przy tym swobodnej oceny dowodów.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wraz z zasądzeniem kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnoszono, że – zgodnie z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o stopniach naukowych, Centralna Komisja winna rozpatrzeć odwołanie w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy to jest w niniejszym przypadku nie później niż do października 2010 r., podczas gdy trwał on o dwa miesiące dłużej.

Zwracano też uwagę, że wydając decyzję Centralna Komisja w jej uzasadnieniu stwierdziła, iż (cyt.) "Habilitantka nie dysponuje choćby elementarnym warsztatem naukowym, Jej dorobek składa się niemal wyłącznie z prac o charakterze kompilacyjnym. Przedłożona rozprawa habilitacyjna nie przedstawia wartości naukowych nawet na poziomie zebrania materiału", a z art. 21 ust. 2 w związku z art. 18 ust. 2 w/w ustawy wynika, że organ ten ma kompetencje ograniczone wyłącznie do kontroli, a nie do merytorycznego orzekania w sprawie dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego. Poza tym twierdzono, że Centralna Komisja oparła się wybiórczo na negatywnych dla skarżącej recenzjach, co rażąco naruszało w/w przepisy.

Skarżąca podała również krytyce recenzje sporządzone przez recenzentów powołanych przez Komisję Centralną podnosząc, że dr hab. M. K. wydała opinię, akceptującą negatywną ocenę przewodu habilitacyjnego, wyrażoną w uchwale Rady Wydziału, przy czym wyrażona w niej ocena dorobku naukowego skarżącej była powierzchowna, nie poparta szczegółową analizą. W pozostałym zakresie natomiast recenzentka stwierdziła, że nie zabiera głosu w sprawie pracy habilitacyjnej, "... gdyż wyczerpująco i przekonywująco, sine ira et studio, uczynili to Recenzenci." Zadaniem dr hab. M. K. było zaś dokonanie oceny zasadności odwołania i jej szczegółowe uzasadnienie, a nie sporządzenie ogólnej, nie popartej analizą opinii, popierającej expressis verbis wyłącznie inne opinie negatywne.

Analogicznie, opinia prof. dr hab. J. O., wg skarżącej, również jedynie ogólnie omawiała przebieg przewodu habilitacyjnego i także pobieżnie odnosiła się do wydanych w nim recenzji i bez własnej szczegółowej analizy dorobku naukowego i pracy habilitacyjnej - recenzent wydał w tej mierze własną negatywną ocenę.

Ponadto, odnosząc się do recenzji sporządzonych przez recenzentów Centralnej Komisji, którzy wydali swoje recenzje w postępowaniu przed Radą Wydziału to jest recenzji prof. dr hab. M. W. oraz prof. dr hab. T. Ż. skarżąca twierdziła, że w/w recenzenci wykroczyli daleko poza wymogi stawiane przez art. 16 i 17 cytowanej wyżej ustawy oraz § 14 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Wykazali oni osobiste silne zaangażowanie w przedstawieniu dorobku naukowego i pracy habilitacyjnej skarżącej wyłącznie w negatywnym świetle.

Odnośnie recenzji sporządzonej przez dr hab. J. P., K. B. podnosiła, iż opinia ta nie spełniała wymogów art. 16 i 17 ustawy, ponieważ recenzent uchylił się w konkluzji od końcowej oceny. Recenzja ta naruszała również § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 15 stycznia 2004 r. w sprawie szczegółowego przeprowadzania czynności w przewodach doktorskich i habilitacyjnych oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora, gdyż przepis ten wymaga, aby recenzja zawierała szczegółowo uzasadnioną ocenę, czy dorobek naukowy oraz rozprawa habilitacyjna spełniają warunki określone w w/w przepisach.

Reasumując, K. B. stała na stanowisku, że decyzja Centralnej Komisji nosiła cechy dowolności i naruszała prawo.

Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów procesowych skarżąca podnosiła, że ponieważ postępowanie przed Centralną Komisją, które - zgodnie z § 18 Statutu Centralnej Komisji – jest postępowaniem opiniodawczym, cechującym się odrębnością do postępowania prowadzonego wprost na podstawie przepisów k.p.a., to należało przyjąć konieczność odpowiedniego zastosowania w tym postępowaniu takich przepisów, jak art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a. Bowiem, zgodnie z tymi przepisami, Centralna Komisja obowiązana jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy i dopiero na tej podstawie ocenić dorobek naukowy i rozprawę habilitacyjną. Taki też obowiązek spoczywał na recenzentach i w tym zakresie, zdaniem autora skargi kasacyjnej, niewątpliwie podlegały ocenie w postępowaniu habilitacyjnym pod kątem rzetelności i obiektywności wydane przez nich opinie, przy odpowiednim zastosowaniu w/w przepisów k.p.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wnosiła o jej oddalenie podkreślając, że w postępowaniu administracyjnym istota jego polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji, nie zaś jedynie kontrola zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu. W tej sytuacji Centralna Komisja (II instancja) w administracyjnym postępowaniu odwoławczym dokonała ponownego rozpatrzenia całości sprawy dotyczącej odmowy dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego. Niezasadne zatem – zdaniem organu – było twierdzenie, że Centralna Komisja miała w tym wypadku uprawnienia wyłącznie kontrolne, a nie uprawniające do merytorycznego orzekania w sprawie dopuszczenia do kolokwium.

Zwracano też uwagę, że decydując się na wszczęcie procedury habilitacyjnej, kandydatka poddała ocenie swój dorobek naukowy przez środowisko naukowe i musi przyjąć taką, a nie inną jego ocenę. Ocena taka została zaś dokonana przez Radę Wydziału na etapie odmowie dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego, natomiast Centralna Komisja, działając jako organ II instancji w tej sprawie, w sposób wyczerpujący zebrała i rozpatrzyła materiał dowodowy i na jego podstawie prawidłowo oceniła dorobek naukowy i rozprawę habilitacyjną skarżącej.

Wskazywano również, że Sąd Administracyjny nie jest forum dla toczenia dyskusji naukowej, ścierania się różnych poglądów, teorii naukowych, a jedynie miejscem, gdzie sprawowana jest kontrola działalności instytucji państwowych pod względem zgodności z prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Z tego powodu postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Podstawy te zaś obejmowały zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które – zdaniem skarżącej – mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) P. p. s. a. w związku z art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a. a także naruszenia prawa materialnego w postaci w szczególności art. 16, art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 2 pkt 3, 21 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 15 stycznia 2004 r. (Dz. U. Nr 15, poz. 128) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Ze stanowiskiem skarżącej kasacyjnie nie można się jednak zgodzić. Skarga kasacyjna bowiem nie była w przedmiotowej sprawie ani merytorycznie uzasadniona, ani też nie była ona w pełni poprawnie skonstruowana.

Zarzuty zgłoszone w skardze kasacyjnej muszą być – z racji dużego sformalizowania tego rodzaju środka zaskarżenia – formułowane starannie i wyczerpująco. Sąd kasacyjny z racji bowiem jego, opisanych wyżej, kompetencji, ograniczonych do badania jedynie wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów, nie ma możliwości dokonania kontroli zaskarżonego orzeczenia poza granicami wyznaczonymi przez zarzuty wymienione w skardze kasacyjnej. Wskazanie zaś przez skarżącą zarzutów z użyciem zastrzeżenia (cyt.) "w szczególności", sugeruje natomiast, że oprócz wymienionych w skardze kasacyjnej zarzutów, zaskarżony wyrok zawiera jeszcze inne wadliwości, choć nie wymienione w skardze.

Ponadto zwrócić należy także uwagę, że skarga kasacyjna jest wnoszona od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego a zatem winna formułować zarzuty w stosunku do wyroku tego sądu. Z treści zaś niektórych zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej K. B. a zwłaszcza z uzasadnienia tej skargi, można natomiast wysnuć wniosek, że skarga ta stanowi zaskarżenie decyzji Centralnej Komisji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest jakiegokolwiek nawiązania do wyroku Sądu Wojewódzkiego. O ile tego rodzaju sytuacja nie wyłącza przy tym możliwości dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny zarzutów materialnoprawnych, o tyle praktycznie czyni niemożliwym skontrolowanie zarzutów procesowych zwłaszcza, że ich zasadność musi być badana w kontekście możności ich wpływu na wynik sprawy w sposób istotny ( art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).

W związku z powyższym nie jest zrozumiały zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 134 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd wojewódzki rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawa prawną. Skarżąca zaś nie wykazywała w ogóle, że Sąd pierwszej instancji wykroczył poza granice analizowanej sprawy, ani też nie sprecyzowała, jakie okoliczności, które nie były podniesione w skardze do Sądu, nie zostały wzięte pod uwagę w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie.

Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) P.p.s.a. jest natomiast zarzutem bardzo ogólnym. Powyższe przepisy stanowią bowiem jedynie podstawę prawną do wydania przez sąd wojewódzki wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję w przypadku, gdy decyzja ta narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie (lit. a) lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (lit. c). Autor skargi kasacyjnej wiązał wprawdzie naruszenie w/w przepisów z przepisami procedury administracyjnej w postaci art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a., ale nie wyjaśnił w ogóle ani w treści samego zarzutu, ani w uzasadnieniu skargi, na czym ten zarzut polegać miał w odniesieniu do Sądu.

Formułując powyższy zarzut skarżąca kasacyjnie precyzowała go wyłącznie w stosunku do postępowania habilitacyjnego, zarzucając organom naruszenie w/w przepisów procedury administracyjnej i przepisów ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, obowiązujących w tym postępowaniu.

Przyjmując zatem, że tak sformułowany zarzut polegał na oddaleniu przez Sąd Wojewódzki skargi, choć w zaistniałej sytuacji – zdaniem skarżącej – Sąd ten winien wydać wyrok uchylający decyzję Centralnej Komisji, należy stwierdzić, że stanowisko to nie było uzasadnione. Tego rodzaju zarzut wiąże się zresztą ściśle z zarzutami prawnomaterialnymi.

Jak prawidłowo wskazał na to Sąd Wojewódzki, postępowanie w sprawach o nadanie stopnia lub tytułu naukowego ma charakter szczególny, który wynika ze specyfiki tego rodzaju postępowań, gdyż cechuje je znaczna odrębność w stosunku do postępowań prowadzonych jedynie na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Stanowisko to znajduje umocowanie w regulacji zawartej w art. 29 ust. 1 w/w ustawy, w myśl którego to przepisu w postępowaniu o nadanie stopnia lub tytułu naukowego przepisy k.p.a. mają jedynie odpowiednie zastosowanie w zakresie nieuregulowanym w ustawie. Powyższe oznacza, że jeżeli omawiana ustawa zawiera szczególną regulację, to nie ma podstaw do stosowania w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Naczelny Sad Administracyjny nie podzielił natomiast stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że Centralna Komisja ma kompetencje ograniczone wyłącznie do kontroli, a nie do merytorycznego orzekania w sprawie dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego, co Sąd rozumiał w ten sposób, że powołani przez Centralną Komisję recenzenci mają uprawnienie jedynie do oceny legalności postępowania przed Radą Wydziału.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych (...) osoba ubiegająca się o nadanie jej ( w tym wypadku) stopnia doktora habilitowango może wnieść odwołanie od odmownej uchwały jednostki organizacyjnej m. in. w przedmiocie dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego ( art. 18 ust. 2 pkt 3 ustawy w wersji obowiązującej w dacie orzekania przez organ) do Centralnej Komisji za pośrednictwem rady właściwej jednostki organizacyjnej w terminie jednego miesiąca od dnia powiadomienia o treści uchwały. W takim wypadku, Rada przekazuje odwołanie Centralnej Komisji wraz ze swoją opinią i aktami przewodu w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia odwołania. W myśl natomiast art. 21 ust. 2 w/w ustawy Centralna Komisja po rozpatrzeniu odwołania (w terminie nie dłuższym niż sześć miesięcy) albo utrzymuje w mocy zaskarżoną uchwałę, albo uchylając ją, przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia radzie tej samej lub innej jednostki organizacyjnej.

Istotne jest przy tym, iż Centralna Komisja – na zasadzie art. 35 ust. 3 cytowanej ustawy – podejmuje uchwały po zasięgnięciu opinii jednego a w niektórych przypadkach – dwóch recenzentów, w tym co najmniej jednego spoza składu Centralnej Komisji.

Powyższe oznacza, że Centralna Komisja, mimo że jest organem odwoławczym, prowadzi również własne postępowanie dowodowe, choć ograniczone jedynie do w/w postępowania opiniodawczego. Z tego powodu organ ten jest organem, który musi stosować w prowadzonych przed nim postępowaniach przepisy art. 7, 77 i 80 k.p.a., gdyż musi dokonywać oceny, nie tylko materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed Radą Wydziału, ale i materiału dowodowego, zebranego w postępowaniu odwoławczym. Kontrolę zatem zaskarżonej uchwały Rady Wydziału należy w tym wypadku rozumieć jako kontrolę dokonywaną w sposób wszechstronny (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 838/08 i z dnia 30 marca 2009 r. , sygn. akt I OSK 1411/8). Opinie recenzentów, powołanych w postępowaniu odwoławczym, winny więc odnosić się również do tych aspektów, których dotyczyły opinie recenzentów, powołanych w postępowaniu przed Radą (§ 14 ust. 1 obowiązującego w dacie orzekania przez organ rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 15 stycznia 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu przeprowadzania czynności w przewodach doktorskim i habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora w związku z art. 16 i art. 17 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych (...) w wersji obowiązującej w dniu 20 grudnia 2010 r.). Pokreślić też wypada, że żaden przepis ustawy o stopniach naukowych (...) nie zawiera ograniczenia w tym zakresie recenzentów powołanych w postępowaniu przez Centralną Komisją a ponieważ, jak w/w wspomniano, organ ten jest z mocy ustawy obowiązany również do zebrania materiału dowodowego w postaci wspomnianych opinii i musi materiał ten rozpatrzeć w sposób wyczerpujący i wszechstronny, to oznacza, że Centralna Komisja musi, by skontrolować prawidłowość zaskarżonej uchwały, najpierw sama dokonać oceny dorobku naukowego kandydata do stopnia naukowego i rozprawy naukowej.

Z tych względów zarzut zawarty w skardze kasacyjnej, sprowadzający się do poglądu, że Centralna Komisja naruszyła prawo, bo oceniła dorobek naukowy habilitantki w sytuacji, gdy takich uprawnień nie miała, bo jej kompetencje ograniczone zostały wyłącznie do kontroli, a nie do merytorycznego orzekania, należało uznać za chybiony.

Nielogicznym przy tym było powoływanie się w tej materii przez autora skargi kasacyjnej na odosobniony pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2010 r.(sygn. akt I OSK 1700/10), sprowadzający się do stanowiska, że (cyt.) "Centralna Komisja rozpoznając odwołanie od uchwały odmawiającej otwarcia przewodu habilitacyjnego nie jest legitymowana do oceny dorobku naukowego osoby ubiegającej się o ten tytuł. Z tego względu powołani przez Centralną Komisję recenzenci mogli jedynie ocenić legalność postępowania przed Radą Wydziału", skoro w tym samym wyroku Sąd uznał, iż w związku z tym (cyt.) "Szczególny tryb postępowania przed Centralną Komisją określony w art. 21 ustawy powoduje, że nie znajduje w nim zastosowanie art. 7, 8, 77 k.p.a." natomiast skarżąca kasacyjnie zarzucała właśnie – jak wyżej to zostało wskazane – naruszenie przez organ w/w przepisów procesowych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.

Niezasadne były także twierdzenia, że uchwała Centralnej Komisji naruszała prawo, gdyż była dowolna. Skarżąca, wdając się w polemikę ze stanowiskami recenzentów i krytycznie oceniając poszczególne recenzje, zarzucała bowiem, iż decyzja Centralnej Komisji została podjęta na podstawie tylko ocen negatywnych, więc w sposób wybiórczy a ponadto twierdziła, że wydane w analizowanej sprawie opinie recenzentów, były dla niej krzywdzące.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż przepisy ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych (...) nie stwarzają kandydatowi na stopień naukowy możliwości toczenia dyskusji na temat recenzji. Jednoznacznie negatywne oceny recenzentów nie mogą więc zostać zaprzeczone wyjaśnieniami strony. Postępowanie dowodowe przed Centralną Komisją ograniczone jest bowiem tylko do uzyskania recenzji ( art. 35 ust. 3 ustawy). Z tego powodu, krytyczne oceny recenzji dokonywane przez K. B. i polemika ze stwierdzeniami w nich zawartymi, nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Zaakcentować także wypada, że wprawdzie w postępowaniu przed Radą Wydziału jedna z opinii zawierała wniosek pozytywny, ale treść jej wskazywała, że recenzent ( prof. dr M. K.), podobnie jak pozostali opiniujący, stwierdził istnienie w przedmiotowej rozprawie habilitacyjnej szereg wadliwości, zauważając dodatkowo przy tym, że (cyt. ) "uwag krytycznych mogłoby być więcej". W związku z tym mimo, że recenzja ta kończyła się wnioskiem pozytywnym - jak wyjaśnił recenzent - ze względu na wagę tematu pracy dla historii sztuki i kultury oraz działalność dydaktyczną i dorobek habilitantki, to nie mogła znacząco wpłynąć na ocenę tej pracy.

Analogiczna sytuacja zachodziła w przypadku recenzji sporządzonej przez dr hab. J. P.. Wypowiedź jego, że (cyt.) "(...) ostatecznie nie formułuję kategorycznej opinii negatywnej o dorobku dr B. i jej książce, przedstawionej jako rozprawa habilitacyjna" musi być bowiem odczytywana razem z uzasadnieniem tego stanowiska. Recenzent zaś pozostawił w tej materii decyzję Radzie Wydziału dlatego, że – jak sam wyjaśnił - dzięki tej pracy mogą być lepiej chronione i doceniane zabytki kościelne a ponadto, ze względu na fakt, że w stosunku do habilitantki władze Uczelni mogły mieć różne plany i oczekiwania. Decyzję swoją opiniujący podjął jednak - jak zaznaczył - mimo wszystkich (wcześniej wskazanych ) uwag krytycznych i (cyt.) "niskiej oceny, oraz wbrew własnym wnioskom".

Mimo więc, że recenzja ta nie zawierała wniosku negatywnego sformułowanego w sposób dosłowny, wniosek taki wynikał jednak niewątpliwie z jej treści a to z kolei przekładało się na ocenę dokonywaną w tej sprawie przez Radę Wydziału a następnie Centralna Komisję.

Pozostałe opinie zawierały już sformalizowane oceny negatywne albo pozytywnie oceniające negatywną uchwałę Rady Wydziału.

W tych warunkach twierdzenie, że decyzja Centralnej Komisji miała charakter dowolny bo opierała się jedynie na opiniach negatywnych, czym naruszała przepisy art. 7, 8, 77, 80 k.p.a., nie znajdowało uzasadnienia.

Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że treść uzasadnienia decyzji Centralnej Komisji może budzić niejednokrotnie pewien niedosyt strony, ale należy pamiętać, że decyzja tego organu jest uchwałą podejmowaną przez określone gremium i to w głosowaniu tajnym. Głosowanie to jest przy tym tajne zarówno dla kandydata, jak i dla członków Komisji. Z tego powodu uzasadnienie decyzji musi cechować pewna ogólnikowość, gdyż decyzja ta jest siłą rzeczy pewną wypadkową szeregu ocen i poglądów, niekoniecznie podzielanych w całości przez całe gremium.

Nadmienić przy tym wypada, że wprawdzie, istotnie część z recenzji sporządzonych dla oceny rozprawy habilitacyjnej K. B. i jej dorobku naukowego, zawierała wypowiedzi o charakterze emocjonalnym, ale ponieważ sąd administracyjny, niezależnie czy odnosi się to do wojewódzkich sądów administracyjnych, czy do Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma kompetencji do oceny prawidłowości uwag i ocen merytorycznych zgłoszonych przez recenzentów, to z tego powodu nie może także odnosić się do twierdzeń o charakterze krytycznym w stosunku do tych recenzji, zawartych w skardze kasacyjnej.

Zgodzić się wprawdzie także trzeba, że w sprawie został przekroczony przez Centralną Komisję termin rozpatrzenia odwołania, określony w art. 21 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, jednak, ponieważ nie był to termin prekluzyjny to podjęcie przez organ decyzji w terminie późniejszym, nie pozbawiało jej ważności i skuteczności.

Uznając zatem, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia, zaskarżony wyrok odpowiadał prawu, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.