Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 205/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 383 § 1 pkt 2 i § 2, art. 10 § 1 pkt 3a
journal: Dz.U. 2020 poz 1319
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 80, art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3316/21 w sprawie ze skargi E. G. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od E. G. na rzecz Rady Gminy [...] kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3316/21 oddalił skargę E. G. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Rada Gminy [...] podjęła w dniu [...] r. uchwałę nr [...] z dnia [...] r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego E. G. z powodu utraty prawa wybieralności, tj. niezamieszkiwania na terenie gminy [...].

Organ zobowiązał Przewodniczącego Rady do niezwłocznego przesłania niniejszej uchwały Wojewodzie Mazowieckiemu, Komisarzowi Wyborczemu w O. oraz doręczenia jej radnemu E. G., wraz z pouczeniem o przysługujących środkach odwoławczych. Uchwała weszła w życie z dniem podjęcia.

W uzasadnieniu uchwały organ nadmienił, że E. G. w wyniku wyborów, które odbyły się w dniu [...] r., został wybrany radnym Rady Gminy [...]. Ze zgromadzonej przez organ dokumentacji wynika, że w [...] r. E. G. zmienił miejsce zamieszkania i zamieszkuje do dnia dzisiejszego na terenie miasta O., tj. poza granicami Gminy [...].

E. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę E. G. uznając, że zaskarżona uchwała została wydana zgodnie z prawem.

Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie Rada Gminy [...] nie uchybiła zasadom. Z wnioskiem o zwołanie sesji Rady Gminy [...] wystąpiła Komisja Rewizyjna Rady, która na podstawie otrzymanych informacji stwierdziła, że okoliczności wskazane w zawiadomieniu z dnia [...] r., iż skarżący nie mieszka pod adresem [...] w gminie [...] są poważne i winny być poddane ocenie Rady Gminy. Na dzień [...] r. Przewodnicząca Rady Gminy zwołała wspólne posiedzenie Komisji Rady Gminy [...] w sprawie umożliwienia wypowiedzenia się w sprawie skarżącemu, zgodnie z art. 383 § ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1319 z późn. zm., zwana dalej: "Kodeks wyborczy") oraz poinformowała skarżącego o wszczęciu przez Radę postępowania w sprawie wygaszenia mandatu. W związku z wnioskiem skarżącego w sprawie zmiany terminu posiedzenia Komisji, Przewodnicząca wyznaczyła nowy termin wspólnego posiedzenia Komisji Rady Gminy [...] na dzień [...] r. W posiedzeniu w dniu [...] r. uczestniczył skarżący i złożył stosowne wyjaśnienia (k. 258-266 akt administracyjnych sprawy).

W ocenie Sądu w wyjaśnieniach złożonych w toku posiedzenia skarżący nie udzielił jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o to, gdzie aktualnie mieszka. Na pytanie bowiem radnego I. M.: "(...) gdzie mieszkasz?" skarżący odparł: "w domu", "no mówię, że mieszkam w domu, co chcesz więcej wiedzieć". Na prośbę Wiceprzewodniczącego Rady o podanie adresu zamieszkania skarżący stwierdził, iż: "to nie jest przesłuchanie, będę chciał to powiem" (k. 264 akt administracyjnych sprawy). Ustne wyjaśnienia skarżącego nie pozwalają zatem na ustalenie miejsca jego pobytu w czasie podejmowania zaskarżonej uchwały oraz w okresie sprawowania mandatu radnego kadencji [...].

Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie zebrany materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że skarżący w trakcie kadencji, po [...] r., wyprowadził się z domu położonego w [...] i zamieszkał poza terenem gminy [...], w O., początkowo u syna, a następnie w wynajętym mieszkaniu. Spełniona zatem została przesłanka z art. 383 § 1 pkt 2 Kodeksu wyborczego stanowiąca podstawę do wygaszenia mandatu radnego.

W ocenie Sądu przedłożona do akt sprawy umowa użyczenia części nieruchomości z dnia [...] r. oraz zameldowanie na pobyt czasowy z dnia [...] r. w L. przy ul. [...] mają charakter pozorny. Wskazuje na to przede wszystkim data zawarcia umowy użyczenia. Umowę tę zawarto bowiem już w trakcie prowadzenia czynności wyjaśniających w związku z zawiadomieniem o fakcie niezamieszkiwania skarżącego na terenie gminy [...] i postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Ponadto zgromadzone w sprawie dowody nie wskazują na zamieszkiwanie skarżącego w L. przy ul. [...] na terenie nieruchomości stanowiącej własność W. i A. G. Trafnie zatem organ przyjął, iż czynność ta jest czynnością pozorną, wykonaną przez radnych w związku z toczącym się postępowaniem o wygaszenie mandatu radnego.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postępowanie w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego skarżącego było prawidłowe i transparentne i nie naruszało standardów demokratycznego państwa prawnego. Zarzuty podniesione w skardze nie są uzasadnione. Rada prawidłowo ustaliła, że skarżący faktycznie stale nie zamieszkuje na terenie gminy [...]. Ustalenia te znajdują oparcie w obiektywnych dowodach. Sama wola, czyli zamiar osoby zainteresowanej, aby zamieszkiwać w dotychczasowym miejscu na terenie gminy [...], nie są wystarczające do przyjęcia, że osoba tam zamieszkuje, jeżeli obiektywne okoliczności świadczą o jej stałym przebywaniu w innym miejscu. Nie wystarczy bowiem składanie oświadczeń o zamiarze stałego pobytu w określonym miejscu . Chodzi o to, aby zamiar taki wynikał z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Zdaniem Sądu I instancji Gmina [...] od [...] r. nie jest głównym ośrodkiem działalności skarżącego.

Rada nie naruszyła zatem, w ocenie Sądu, art. 5 pkt 9 Kodeksu wyborczego i prawidłowo na podstawie art. 383 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 10 § 1 pkt 3 lit. a) Kodeksu wyborczego podjęła zaskarżoną uchwałę.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł E. G., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 383 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 10 § 1 pkt 3a ustawy Kodeks wyborczy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, by w analizowanej sytuacji radnego E. G. wystąpiły przesłanki uzasadniające podjęcie przez Radę Gminy [...] uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego E. G. z powodu niezamieszkiwania radnego stale na terenie Gminy [...],

2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a.") przez dokonanie nienależytej i nierzetelnej kontroli administracji publicznej i nieuprawnione oddalenie skargi, spowodowane niedostrzeżeniem wad procesowych postępowania administracyjnego, polegających na dokonaniu nieprawidłowej oceny dowodów i błędnym przyjęciu, że skarżący nie mieszka w gminie [...], a jego centrum życiowe skoncentrowane jest w mieście Ostrołęka oraz uznaniu, że E. G. trwale i z własnej inicjatywy opuścił zamieszkiwany dom położony w [...] gmina [...], stanowiący jego współwłasność, a ośrodkiem jego życiowych interesów jest inne miejsce, w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uprawnia do poczynienia takich ustaleń,

b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez dokonanie nienależytej i nierzetelnej kontroli administracji publicznej i nieuprawnione oddalenie skargi, spowodowane niedostrzeżeniem wad procesowych postępowania administracyjnego polegających na dokonaniu ustaleń faktycznych wyłącznie w oparciu o materiał dowodowy, który był zgodny z góry przyjętą tezą o utracie prawa wybieralności E. G., tj. niezamieszkiwania radnego na terenie gminy [...], a ponadto w oparciu o niewiarygodny materiał dowodowy w zakresie oświadczeń i zeznań złożonych przez osoby pozostające w konflikcie ze skarżącym, a przez to zainteresowane w wyniku sprawy,

c) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez dokonanie nienależnej i nierzetelnej kontroli administracji publicznej i nieuprawnione oddalenie skargi, spowodowane niedostrzeżeniem wad procesowych postępowania administracyjnego polegających na dokonaniu błędnych ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu, iż skarżący stale opuścił dotychczasowe miejsce zamieszkania w gminie [...] i z własnej woli nie zamieszkiwał pod adresem [...], co jest ustaleniem dowolnie poczynionym, nie mającym odzwierciedlenia w stanie faktycznym i niewynikającym z dowodów, które bezpodstawnie uznano za niewiarygodne tj.:

• zeznania syna skarżącego – P. G., który to w trakcie przesłuchania go jako świadka w postępowaniu w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego E. G. zeznał, iż skarżący był wypędzany z domu przez żonę, w miejscu zamieszkania były zgłaszane interwencje policji, faktu wymiany zamków w domu w [...], dokonywania przez skarżącego prac na nieruchomości, które to zeznania są w pełni wiarygodne i uzasadniające okoliczności, dla których skarżący czasowo, nie z własnej woli nie przebywał w stałym miejscu zamieszkania,

• zeznania córki skarżącego, która w trakcie jej przesłuchania przedstawiła faktyczne podstawy konieczności czasowego opuszczenia domu w [...] przez skarżącego.

d) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez dokonanie nienależytej i nierzetelnej kontroli administracji publicznej i nieuprawnione oddalenie skargi, spowodowane niedostrzeżeniem wad procesowych postępowania administracyjnego polegających na dokonaniu ustaleń faktycznych sprzecznych z właściwie wynikającymi z dowodów okolicznościami przez przyjęcie za prawdziwe, powtórnie złożonych przez W. Z. i M. Z. zeznań, które to były sprzeczne z okolicznościami faktycznymi oraz uznanie za wiarygodne, iż złożenie przez świadków podpisów na oświadczeniach z dnia [...] r. nie było poprzedzone zapoznaniem się przez nich z treścią oświadczeń, w sytuacji gdy treści tych oświadczeń zawarte są w dwóch zdaniach, które to świadkowie przed złożeniem podpisów przeczytali i dobrowolnie złożyli pod nimi podpisy (zgodnie z logiką).

Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Jednocześnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Gminy [...] wniosła o jej oddalenie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym - oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Zważywszy, że skarżący oparł swoją skargę kasacyjną na obu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a., tj. zarzuca zarówno naruszenie prawa materialnego, jak również przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, zasadne będzie w pierwszej kolejności rozważenie zarzutów o charakterze procesowym. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo że nie został skutecznie podważony przez kasatora, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2008 r., II FSK 1787/06; wszystkie powoływane w dalszej części uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA).

Skarżący kasacyjnie wskazał na naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. W istocie wszystkie zarzuty naruszenia prawa procesowego sprowadzają się do kwestionowania ustaleń stanu faktycznego co do okoliczności niezamieszkiwania przez skarżącego kasacyjnie w Gminie [...], w miejscowości [...] i skoncentrowaniu centrum życiowego w O.

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, nałożony na organy administracji publicznej w art. 77 § 1 k.p.a., stanowi gwarancję realizacji zasady prawdy obiektywnej (materialnej) statuowanej przepisem art. 7 k.p.a. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany do podjęcia ciągu czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i do rozpatrzenia tegoż zgromadzonego materiału. Zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Realizacja powyższych obowiązków wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze oraz odzwierciedlenia zebranego materiału dowodowego w uzasadnieniu faktycznym decyzji (por. wyrok NSA z 28.09.2012 r., II GSK 1548/11, LEX nr 1229771). Organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a swoje stanowisko powinien przekonująco uzasadnić w sposób przewidziany w przepisach Kodeksu (por. wyrok WSA w Warszawie z 28.03.2013 r., I SA/Wa 1980/12, LEX nr 1423134).

Organ administracji publicznej ma obowiązek rozpatrzenia całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Obowiązek ów pozostaje w ścisłym związku z wyrażoną w art. 80 zasadą swobodnej oceny dowodów. Zasada swobodnej oceny dowodów polega na tym, by organ przy ustalaniu prawdy obiektywnej na podstawie materiału dowodowego nie był skrępowany żadnymi przepisami co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów i mógł swobodnie, to jest zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego (wyjaśniającego) w danej sprawie, ustalić stan faktyczny. Błędy w zakresie gromadzenia i oceny dowodów mogą wystąpić w szczególności, gdy z treści dowodu wynika co innego, niż przyjął organ (przeinaczenie), gdy pewnego dowodu zebranego nie uwzględniono przy ocenie – wbrew obowiązkowi oceny całokształtu okoliczności sprawy, gdy organ przyjął pewne fakty za ustalone, mimo że nie zostały one w ogóle lub są niedostatecznie potwierdzone, gdy organ uznał pewne fakty za nieudowodnione, mimo że były ku temu podstawy lub gdy ocena materiału dowodowego koliduje z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego wnioskowania, tzn. organ wyprowadził błędny logicznie wniosek z ustalonych przez siebie okoliczności.

Skuteczne podważenie prawidłowości dokonanej przez organ administracji publicznej oceny dowodów jest możliwe w wypadku, gdy brak jest logiki w łączeniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie przeprowadzone przez organ wykracza poza reguły logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględniono jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych.

Tego rodzaju błędów w ocenie ustaleń stanu faktycznego i ocenie dowodów nie dopuścił się w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonana ocena, a tym samym ustalenia stanu faktycznego sprawy są prawidłowe.

Przede wszystkim należy podnieść, że prawomocnym wyrokiem z 9 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 13/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. G. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 4 listopada 2021 r. nr WSO-I-621.1.174.2021 w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddalił skargę. W niniejszej sprawie z kolei organ oparł się w szczególności na materiale zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym w powyższej sprawie o wymeldowanie E. G. z domu położonego w [...]. W skład tego materiału dowodowego wchodzą zeznania P. G. (syna skarżącego kasacyjnie), I. P. (córki skarżącego kasacyjnie), W. Z. i M. Z., do których odwołuje się skarżący w skardze kasacyjnej, zarzucając ich niewłaściwą ocenę w zakresie wiarygodności.

Należy podnieść, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W odniesieniu do kwestii związania ustaleniami stanu faktycznego stanowiącymi podstawę prawomocnego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 lutego 2014 r., II GSK 1939/12, przyjął, że w sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku. Stanowisko przeciwne, uznające możliwość czynienia przez organy administracji publicznej ustaleń sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia sądu, jest nie do pogodzenia z wypływającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz określoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą legalizmu. Z kolei w wyroku z dnia 20 lutego 2014 r., I OSK 1792/12, NSA orzekł, że moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów sprawia, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Inaczej zagrożone byłoby ratio legis art. 170 p.p.s.a. polegające na zagwarantowaniu spójności i logiki działania organów państwa oraz na zapobieżeniu współistnieniu w obrocie prawnym orzeczeń nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być już ono ponownie badane. Pogląd ten został skonkretyzowany w wyroku NSA z dnia 25 marca 2013 r., II GSK 2322/11, OSP 2015, z. 9, poz. 88, w którym Sąd ten przyjął, że ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98). Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia, o której stanowi art. 170 p.p.s.a., w stosunku do sądów oznacza obowiązek przyjęcia, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu.

Naczelny Sąd Administracyjny w związku z zasadą związania prawomocnym wyrokiem przyjął, że istniały przesłanki do wymeldowania skarżącego kasacyjnie z pobytu stałego w Gminie [...].

Należy także podnieść, że Sąd nie dopatrzył się niewłaściwej oceny dowodów przez organ w postępowaniu administracyjnym, nie dostrzeżonej przez Sąd pierwszej instancji. W odniesieniu do zeznań świadków W. Z. i M. Z. nie można uznać, że organ przekroczył granice swobodnej oceny dowodów, a Sąd pierwszej instancji tego nie dostrzegł. Istotnie zachodzi sprzeczność między oświadczeniami świadków z 3 lipca 2021 r., jednakże świadkowie w swych zeznaniach racjonalnie wytłumaczyli powody podpisania wcześniejszych oświadczeń. Nadto w oświadczeniu M. Z. wskazał jedynie, że widuje E. G. na jego posesji i na posesji córki, a nie, że E. G. tam zamieszkuje. Oświadczenie W. Z. obejmuje tylko informację, że spotkała E. G. na posesji w [...]. Z samego oświadczenia E. G. z [...] r. wynika natomiast, że nie zamieszkuje on w miejscowości [...]. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie mają znaczenia powody takiego stanu rzeczy, miały one natomiast znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie o wymeldowanie, o którym była mowa wyżej. W sprawie tej zostało jednak przesądzone istnienie przesłanek wymeldowania E. G. z domu położonego w [...]. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że opuszczenie lokalu uprawniające do wymeldowania następuje wówczas, gdy ma ono charakter trwały i jest dobrowolne. W niniejszej sprawie nie mogą zatem odnieść skutku zarzuty opierające się na tezie, że opuszczenie miejsca stałego pobytu przez skarżącego kasacyjnie nie było dobrowolne, gdyż kwestia ta została przesądzona w postępowaniu zakończonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 13/22. Z powyższych przyczyn nie są także uzasadnione zarzuty odnoszące się do niewłaściwej oceny wiarygodności zeznań P. G. i I. P. Aspekty zeznań, do których odwołuje się skarżący kasacyjnie, a dotyczące motywów opuszczenia domu pod adresem [...], nie mają bowiem znaczenia w niniejszej sprawie, wobec istnienia ostatecznej decyzji o wymeldowaniu, która podległa kontroli sądu administracyjnego, a skarga na nią została oddalona.

Wobec powyższego należy przyjąć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył przepisów prawa procesowego w sposób zarzucany w skardze kasacyjnej. Tym samym ustalony w sprawie stan faktyczny należy uznać za wiążący.

W tak ustalonym stanie faktycznym nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 383 § 1 pkt 2 i § 2 w związku z art. 10 § 1 pkt 3a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2408). Zgodnie z art. 10 § 1 pkt 3a prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) ma w wyborach do rady gminy - obywatel polski, obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim oraz obywatel Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat, oraz stale zamieszkuje na obszarze tej gminy. Zgodnie z art. 383 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy Kodeks wyborczy wygaśnięcie mandatu radnego następuje w szczególności w przypadku utraty prawa wybieralności lub nieposiadania go w dniu wyborów. Wygaśnięcie mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w § 1 pkt 2 tego przepisu - z wyjątkiem powodów wskazanych w art. 10 § 2 i art. 11 § 2, oraz pkt 3, 5 i 7 ustawy, stwierdza rada, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Uchwała o wygaśnięciu mandatu radnego, podejmowana na podstawie art. 383 § 1 pkt 2 w związku z art. 10 § 1 pkt 3 lit. a ustawy Kodeks wyborczy, oparta jest na przesłance materialnej związanej z okolicznością o charakterze faktyczno-prawnym, tj. zamieszkaniem na terenie gminy. Zastosowanie tej przesłanki materialnej następuje po dokonaniu przez organ ustalenia w tym zakresie. Jest niewątpliwe, że uzasadnienie uchwały powinno zawierać to ustalenie oraz wyjaśnienie dokonania tego ustalenia. Organ powinien zatem zawrzeć w uzasadnieniu przebieg i rezultat postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do zamieszkania radnego na terenie gminy. Powyższe wymogi proceduralne zostały spełnione. Należy też podkreślić, że skarżący kasacyjnie na posiedzeniu Komisji Rady Gminy [...] w dniu [...] r. unikał udzielenia konkretnej odpowiedzi na pytanie o miejsce zamieszkania i finalnie takiej jednoznacznej odpowiedzi nie udzielił, co trafnie podniósł Sąd pierwszej instancji. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej poczynione w sprawie ustalenia pozwalały na jednoznacznie stwierdzenie zaistnienia przesłanki wygaśnięcia mandatu radnego w postaci niezamieszkiwania na terenie gminy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.