Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 402/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2025-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 § 1, 2 i 4, art. 107 § 1, § 2, art. 108 § 1 i art. 109 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 67 ust. 1, art. 61 ust. 4 i art. 60 pkt 6
journal: Dz.U. 2023 poz 1270
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
article: art. 7, art. 77 § 1 i § 4 , art.104
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi B.M. na decyzję Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 10 września 2024 r. nr 35/2024 w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za należności z tytułu podlegającego zwrotowi dofinansowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne

i prawne.

Decyzją z dnia 17 marca 2022 r. nr 3/2022 Zarząd Województwa Podlaskiego - Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Podlaskiego na lata 2007-2013 (dalej: IZ RPOWP) uchylił decyzję z dnia 11 października 2016 r. nr 30/2016 (utrzymaną w mocy decyzją 1/2017 z dnia 16 stycznia 2017 r.) i określił kwotę zobowiązania przypadającą do zwrotu od Beneficjent – G.Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w wysokości 480.660.00 zł, wypłaconą w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego na lata 2007-2013 (dalej: "RPOWP") na realizację Projektu pn. "Budowa biogazowni rolniczej o mocy 0,7 MW do docelowej 1,9 w miejscowości K.C., gm. N." na podstawie Umowy o dofinansowanie nr UdXRPPD.05.02.00-20-033/13-00 z dnia 15 maja 2014 r., zmienionej aneksem nr UDA-RPPD.05.02.00-20- 033/13-01 z dnia 14 września

2015 r. oraz aneksem nr UDA-RPPD.05.02.00-20-033/13-02 z dnia 6 kwietnia

2016 r. (dalej: Umowa o dofinansowanie), wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia zwrotu (z wyłączeniem okresu odsetkowego od dnia 7 grudnia 2021 r. do dnia doręczenia decyzji, co miało miejsce 22 marca 2022 r.).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Spółka nie zrealizowała Projektu zgodnie z założeniami i warunkami określonymi w Umowie, w związku z czym zobowiązana została do zwrotu wartości dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Niedokonanie przez Spółkę zwrotu należności w terminie zakreślonym w wezwaniu uprawniało organ do wydania decyzji na podstawie przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Następnie, mając na uwadze okoliczność, że Beata M.M. (dalej: "skarżąca"), zgodnie z informacją ujawnioną w Krajowym Rejestrze Sądowym, w dacie 1 od 15 stycznia 2009 r. do 5 stycznia 2022 r. pełniła funkcję członka zarządu spółki G. Sp.z o.o., zaś od tej daty była prezesem zarządu (i jest nim do chwili obecnej), czyli w czasie, w którym przypadał termin płatności zobowiązania z tytułu zwrotu środków dofinansowania, organ - IZ RPOWP w dniu 11 marca 2024 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia solidarnej odpowiedzialności skarżącej (S.K.-, W.R. - członkami Zarządu spółki G.oraz G.Sp. z o.o.) jako osoby trzeciej za zaległość spółki G.z tytułu podlegającemu zwrotowi dofinansowania, otrzymanego w ramach RPOWP na lata 2007- 2013, wraz z odsetkami i na podstawie art. 116 § 1, 2 i 4, art. 107 § 1, § 2, art. 108 § 1 i art. 109, § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: "o.p.") w zw. z art. 67 ust. 1, art. 61 ust. 4 i art. 60 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.f.p.") oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a.") w dniu 14 maja 2024 r. wydał decyzję nr 14/2024 o odpowiedzialności skarżącej za należności z tytułu podlegającego zwrotowi dofinansowania.

W uzasadnieniu decyzji organ - IZ RPOWP wskazał, że w niniejszej sprawie zaistniała możliwość pociągnięcia skarżącej jako osoby pełniącej funkcję członka zarządu w okresie powstania nieprawidłowości do odpowiedzialności za ciążące na Spółce G.zobowiązanie. W ocenie organu, w okolicznościach faktycznych sprawy spełniona została także druga z pozytywnych przesłanek warunkujących orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki, o której mowa w przepisie art. 116 § 1 o.p., tj. bezskuteczność egzekucji (w całości lub w części) z majątku Spółki.

Biorąc pod uwagę wszystkie poczynione w sprawie ustalenia, organ stwierdził, że zarówno zaistnienie przesłanek pozytywnych zawartych w hipotezie art. 116 § 1 o.p. do orzeczenia o odpowiedzialności skarżącej solidarnie z pozostałymi członkami zarządu spółki wraz ze spółką za zaległości G.Sp.zo.o., jak i brak przesłanek negatywnych uwalniających go od tej odpowiedzialności, otwiera drogę do dochodzenia należności od skarżącej jako osoby trzeciej.

Decyzją z dnia 10 września 2024 r. nr 35/2024 Zarząd Województwa Podlaskiego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że w sprawie bezspornie ustalono, iż osobą odpowiadającą za zaległości G.Sp.zo.o. całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką oraz pozostałymi członkami zarządu tej spółki jest skarżąca, która w czasie zaistnienia nieprawidłowości w zakresie wydatkowania środków unijnych, pełniła funkcję członka zarządu ww. spółki. Na podstawie informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym ustalono, że wpis odnośnie pełnienia funkcji członka zarządu wprowadzono do rejestru w dniu 15 stycznia 2009 r., a jego zmiany dokonano 5 stycznia 2022 r., przypisując skarżącej funkcję prezesa zarządu spółki. Faktowi temu nie zaprzecza również strona w swoim wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do naruszeń powodujących konieczność zwrotu części dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej, zdaniem organu, doszło w okresie od 31 października 2013 r. do 21 kwietnia 2016 r. (zatwierdzenie złożonego przez Beneficjenta wniosku o płatność końcową), w całym powyższym okresie strona pełniła funkcję członka zarządu G.Sp. z o.o.

W odniesieniu do przesłanki bezskuteczności egzekucji z majątku, zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił, że w zakresie przedmiotowej należności IZ RPOWP w dniu 22 lutego 2017 r. wystawiła tytuł wykonawczy nr 3/2017 na podstawie decyzji IZ RPOWP nr 1/2017 z dnia 16 stycznia 2017 r., obejmujący kwotę należności głównej określonej decyzją nr 30/2016 wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, w wyniku którego w dniu 22 czerwca 2017 r. wyegzekwowano na rzecz Województwa Podlaskiego kwotę 5.829,95 zł (w tym 5% kosztów komorniczych, tj. 291,50 zł). Przelana kwota w wysokości 5.538,45 zł została zarachowana na poczet należności głównej w wysokości 4.971,67 zł, na poczet odsetek w wysokości 846,68 zł oraz na poczet kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł. W związku z tym do zwrotu na rzecz IZ RPOWP pozostała kwota należności głównej 475.688,33 zł wraz z odsetkami. Z uwagi na uchylenie decyzją nr 3/2022 decyzji nr 30/2016 oraz ponowne określenie kwoty podlegającej zwrotowi, postępowanie prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr 3/2017 zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W. – [...] z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr 1449-SEE-1.711.112046.2022.LEM. W dniu 30 maja 2023 r. IZ RPOWP skierowała do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W.tytuł wykonawczy nr 6/2023 wydany na podstawie decyzji 3/2022 w celu wszczęcia wobec G.Sp.zo.o. postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne nie wykazało składników majątku dłużnika, z których można byłoby zaspokoić dług wierzyciela w pozostałej części, w szczególności środków pieniężnych na rachunkach bankowych, nieruchomości oraz rzeczy ruchomych. Organ egzekucyjny w toku czynności próbował ustalić majątek spółki, jednak pod wskazanym w KRS adresem mieści się jedynie biuro wirtualne i nie było możliwości ustalenia jakiegokolwiek majątku spółki, co skutkowało sporządzeniem raportu o niemożliwości dokonania czynności egzekucyjnych. Skierowane do G.Sp.zo.o. pismo z dnia 21 listopada 2023 r. wzywające do ujawnienia wszelakich składników majątkowych pozostało bez odpowiedzi, jak też wezwanie skierowane do prezesa spółki.– skarżącej (która w tamtym momencie pełniła funkcję prezesa zarządu spółki). Wobec bezskuteczności prowadzonej egzekucji Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego W.umorzył postępowanie egzekucyjne postanowieniem z dnia 30 stycznia 2024 r. nr 1449- SEE1.711.21339500.2024.PN.

Organ odwoławczy podniósł, że wbrew stanowisku skarżącej, organ I instancji w sposób właściwy wykazał bezskuteczność egzekucji rozumianą jako obiektywnie istniejącą niemożność zaspokojenia wskazanych zaległości podatkowych spółki. Podstawą tej oceny było ustalenie, że w trakcie prowadzonych czynności egzekucyjnych na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych podejmowane działania nie przyniosły rezultatów. Egzekucję w zakresie zwrotu należności z tytułu niezwróconych, wykorzystanych z naruszeniem procedur środków przeznaczonych na realizacje programów finansowanych z udziałem środków europejskich skierowano do rachunków bankowych Spółki. Pomimo zajęcia rachunków bankowych i wkładu oszczędnościowego dłużnika prowadzonych w Banku [...] S. A., w dniu 30 maja 2023 r. bank poinformował organ egzekucyjny o braku środków na rachunkach oraz o rozwiązaniu umowy na prowadzenie rachunków pismem z dnia 11 stycznia 2024 r. W wyniku przeprowadzonych czynności nie ustalono żadnych ruchomości czy też nieruchomości, z których możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. W ocenie organu, umorzenie egzekucji należności publicznoprawnych postanowieniem z 30 stycznia 2024 r. potwierdza, że spółka nie posiadała mienia, z którego istniała możliwość zaspokojenia istniejących należności. Majątek taki nie został również wskazany na etapie postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ I instancji.

Poza tym organ podniósł, że w odwołaniu skarżąca podniosła, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, mimo iż spółka dysponuje majątkiem w wysokości 2,4 mln zł w postaci obligacyjnych praw majątkowych, z którego wierzyciel mógłby zaspokoić zadłużenie. Ponadto strona zarzuciła organowi I instancji, że nie przeanalizował on ogólnodostępnych w Krajowym Rejestrze Sądowym sprawozdań finansowych za lata 2022 - 2023, które według strony stoją w sprzeczności z ustaleniami Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W., a które wymieniała w piśmie z dnia 12 kwietnia 2024 r.

W związku z powyższymi twierdzeniami, organ II instancji dodatkowo przeanalizował wskazane przez stronę sprawozdania finansowe za lata 2022-2023, nie znalazł w nich jednak informacji pozwalających ustalić majątek, który mógłby być przedmiotem skutecznej egzekucji i umożliwić zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Następnie wezwał stronę pismem z dnia 9 lipca 2024 r. (odebrane przez stronę 29 lipca 2024 r.) do przedłożenia wszelkich dokumentów potwierdzających posiadany majątek, bądź precyzyjnego wskazania danych dotyczących ww. obligacji potwierdzających istnienie wskazanego przez prezesa zarządu G.Sp.zo.o. majątku (w ciągu 14 dni od daty otrzymania powyższego pisma).

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia 6 sierpnia 2024 r. (data wpływu do organu 12 sierpnia 2024 r.) skarżąca złożyła wniosek o wydłużenie terminu na odpowiedź do dnia 31 sierpnia 2024 r. ze względu na okres urlopowy oraz sprawy rodzinne księgowej prowadzącej spółkęG., gdyż jej nieobecność uniemożliwia ustalenie wymaganych informacji. Organ przychylił się do wniosku strony.

Skarżąca pismem z dnia 29 sierpnia 2024 r. przedstawiła składniki majątku G.Sp. zo.o., które jej zdaniem, pozwalają na przeprowadzenie skutecznej egzekucji i zaspokojenie zaległości, tj. wartości niematerialne i prawne oraz urządzenia nabyte w ramach Projektu UDA-POIG.08.02.00-14-252/14 pn. "Platforma współpracy przygotowania, realizacji i zarządzenia eksploatacją obiektów energetyki biogazowej" ze środków Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013. Strona załączyła skan umowy o dofinansowanie zawartej z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości w dniu 23 czerwca 2014 r., z treści której wynika, że G.Sp. z o.o. uzyskała dofinansowanie na realizację ww. projektu w kwocie 1.734.632,00 zł. Łączna wartość wszystkich wydatków kwalifikowalnych w ramach projektu wynosiła 2.595.760,00 zł, z czego na wsparcie inwestycyjne miała być przeznaczona kwota 2.170.760,00 zł, na doradztwo 372.000,00 zł, na szkolenia 32.000,00 zł, inne wydatki 21 000,00 zł. Organ podniósł, że w umowie nie określono wprost zakresu rzeczowo-finansowego projektu. Wskazał, że z § 3 ust. 1 umowy wynika, iż został on określony

w Harmonogramie rzeczowo-finansowym, stanowiącym załącznik do umowy, którego strona nie przedłożyła. Analizując przedstawione informacje oraz sięgając do sprawozdań finansowych, w ocenie organu, nie ma możliwości ustalenia jakie dokładnie składniki weszły w skład majątku G.Sp. z o.o. z tytułu realizacji ww. projektu i jaka była ich wartość. Ponadto organ podniósł, że skarżąca powołuje jedynie nazwę projektu, sugerując, że wartością niematerialną jest platforma lub aplikacja działająca jako system komputerowy, jednak w sprawozdaniu finansowym nie występują takie składniki. W oparciu o przedłożone przez stronę dokumenty, zdaniem organu, nie da się ustalić, co zostało zakupione w ramach dofinansowania, a jedynie w jakiej kwocie dofinasowanie zostało udzielone oraz jaki był rodzaj oraz wysokość wydatków kwalifikowalnych.

Organ podniósł, że następnym składnikiem majątku wskazanym przez stronę była wierzytelność względem spółki Z. Sp. z o.o. w wysokości 1.313.300,00 zł, która przysługuje G.Sp. z o.o. na podstawie umowy pożyczki z dnia 19 listopada 2017 r. powiększona o należne odsetki. Organ zaznaczył, że strona nie przedłożyła jednak do pisma kopii umowy pożyczki, ani innych dokumentów potwierdzających wymagalność pożyczki oraz warunki jej spłaty. Wskutek tego, organ nie mógł ustalić, czy ze wskazanego składnika majątku mogłaby zostać przeprowadzona skuteczna egzekucja w całości lub w części. Strona nie przedstawiła też żadnych dokumentów potwierdzających posiadanie przez Spółkę obligacyjnych praw majątkowych.

Mając powyższe na względzie organ stwierdził, że strona skarżąca nie wskazała mienia Spółki, w szczególności środków pieniężnych na rachunkach bankowych, nieruchomości oraz rzeczy ruchomych, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości Spółki choćby w znacznej części. Zatem także i ta okoliczność (art. 116 § 1 pkt 2 o.p.) uwalniająca skarżącą od odpowiedzialności nie została wykazana.

Organ wskazał, że nie zaistniała także żadna z przesłanek negatywnych wyłączająca odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki, zgodnie z którą we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy. Skarżąca w swoim piśmie z dnia 12 kwietnia 2024 r. stwierdziła, że wobec spółki G.Sp. z o.o. nie zostały złożone wnioski i nie toczy się postępowanie restrukturyzacyjne lub upadłościowe. Nie zachodzą także przesłanki, uprawniające zarząd do zainicjowania takich postępowań.

Za niezasadne organ uznał także stanowisko strony, jakoby w postępowaniu dotyczącym jej odpowiedzialności za zaległości G.Sp. z o.o., musieli brać udział pozostali współodpowiedzialni członkowie zarządu. Zdaniem organu, wystarczające jest, że w stosunku do pozostałych dwóch członków zarządu tej spółki (pani S.K.oraz pana W. R.) toczyły się odrębne postępowania w przedmiocie orzeczenia ich odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki (zakończone decyzjami nr 15/2024 i 16/2024 z dnia 14 maja

2024 r.). Należy zauważyć, że solidarność ta wynika z mocy samego prawa, a mianowicie z art. 116 § 1 o.p.

Poza tym organ stwierdził, że także zarzut niewłaściwego określenia zakresu osób i podmiotów solidarnie odpowiedzialnych za zobowiązania powyższej Spółki, nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem strony oprócz solidarnej odpowiedzialności (łącznie z pozostałymi członkami zarządu – S.K.oraz W. R.), stronami postępowania powinny być też spółki uznane za następców prawnych G. Sp.zo.o. jako nabywców przedsiębiorstwa lub zorganizowanej jego części tj.: P. I. Sp. z o.o., P. II.Sp. z o.o. i P. III Sp. z o.o. Zdaniem organu strona myli odpowiedzialność nabywcy przedsiębiorstwa z następstwem prawnym.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Decyzji zarzuciła naruszenie:

-art. 60, art. 66b oraz art. 67 u.f.p. oraz art. art. 7, art. 77 § 1 i § 4 k.p.a. w zw. z art. 116 § 1, 2 i 4, art. 107 § 1, § 2, art. 108 § 1 i art. 109 § 1 i 2 oraz art. 51 § 1 o.p.— naruszenie to polega na wydaniu zaskarżonej decyzji pomimo tego, że w toku postępowania administracyjnego skarżąca wskazała mienie G.Sp. z o.o., z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Mając powyższe zarzuty na względzie skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, jak również o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ bezprawnie przyjął, że nie wystąpiły przesłanki uwalniające ją od odpowiedzialności. W ocenie autorki skargi w szczególności nie wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości w 2017 r., gdy organ błędnie wywodził, że G.Sp. z o.o. winna zwrócić kwotę 1.201.650,00 zł, wypłaconą spółce w wykonaniu Umowy o dofinansowanie nr UDA-RPPD.05.02.00-20-033/13-00 z dnia 15 maja 2014. Wskazała, że w świetle danych finansowych jest oczywiste, że w 2017 r. oraz 2018 r. nie było żadnych przesłanek do zgłaszania przez G.Sp. z o.o. wniosku o upadłość. Podniosła, że organ pomija, że co prawda, iż decyzja organu nr 30/2016 - w przedmiocie zwrotu części dofinansowania wypłaconego tej spółce - stała się ostateczna w dniu 17 stycznia 2017 r., tj. w dniu wydania przez organ utrzymującej ją w mocy decyzji nr 1/2017 r., jednakże obydwie te decyzję zostały uznane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku za naruszające prawo oraz uchylone. Wskazała, że jakkolwiek wyrok WSA w Białymstoku z dnia 27 czerwca 2017 r. (sygn. akt I SA/Bk 274/17) został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 października 2020 r. (I GSK 335/18) - to także NSA przedstawił argumentację wykluczającą możliwość obciążenia G.Sp. z o.o. korektą finansową obliczaną przy zastosowaniu współczynnika 25%. A zatem nawet z wyroku NSA wynikało, że organ nie dysponuje jakimikolwiek podstawami do uznawania, iż G.Sp. z o.o. winien zwrócić kwotę 1.201.650,00 zł wraz z odsetkami jak za zaległości podatkowe. W rezultacie tych okoliczności - bezpodstawnie pomijanych przez organ - nie zachodziły podstawy do egzekucji od G.Sp. z o.o. kwoty 1.201.650.00 zł.

W kontekście zarzutów niniejszej skargi, zdaniem skarżącej, istotne jest, że decyzja organu nr 3/2022 r. została wydana na skutek prawomocnego orzeczenia WSA w Białymstoku z dnia 17 lutego 2021 r. (sygn. akt I SA/Bk 19/21), uchylającego decyzję organu z dnia 16 stycznia 2017 r. nr 1/2017. Na skutek uprawomocnienia się ww. wyroku WSA w Białymstoku doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji nr 1/2017, zaś wobec stanowiska Sądu, uznającego skargę G.Sp. z o.o. za częściowo zasadna, organ musiał wydać zupełnie nowy akt administracyjny — tj. decyzję nr 3/2022. Podniosła, że organ przez kolejnych kilkanaście miesięcy nie dążył do egzekwowania ww. decyzji. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że w dopiero dniu 30 maja 2023 r. IZ RPOWP skierowała do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W.-[...] tytuł wykonawczy nr 6/2023 wydany na podstawie decyzji 3/2022 w celu wszczęcia wobec G.Spółka Sp. z o.o. postępowania egzekucyjnego.

Ponadto skarżąca podtrzymała zarzut, przedstawiony we wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy, że dopiero z decyzji nr 14/2024 dowiedziała się, że postępowanie było prowadzone przez organ w celu wydania decyzji na podstawie art. 116 § 1 i § 4. art. 107 § 1 i § 2 pkt 2, art. 108 § 1 i art. 109 o.p. w zw. art. 67 w zw. z art. 60 pkt 6 i art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz art. 66b ust. 2 u.f.p. Podniosła, że wszczynając postępowanie organ nie poinformował jej o podstawie prawnej prowadzonego postępowania, ani tym bardziej nie dopuszczał przedstawiania argumentacji dotyczącej wystąpienia negatywnych przesłanek, przewidzianych art. 116 § 1o.p.

Skarżąca wskazała, że "organ nie wezwał do wskazania mienia spółki, a jego wykazania, czy udowodnienia, w tym do potwierdzenia istnienia wszystkich praw obligacyjnych". Tymczasem przesłanką negatywną jest samo wskazanie majątku, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W piśmie z dnia 29 sierpnia 2024 r. Skarżąca wskazała mienie Spółki G.Sp. z o.o., z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości, jednakże organ odmówił zaakceptowania tak przedstawionego majątku, co nie odpowiada art.116 § 1o.p.

Skarżąca podniosła również, że wbrew stanowisku organu przedstawiła precyzyjne informacje o wierzytelność względem spółki Z. Sp. z o.o. w wysokości 1.313.300,00 zł, która przysługuje G.Sp. z o.o. na podstawie umowy pożyczki z dnia 19 listopada 2017 r. powiększona o należne odsetki. Zdaniem autorki skargi, twierdzenie organu, że strona nie przedłożyła do pisma kopii umowy pożyczki, ani innych dokumentów potwierdzających wymagalność pożyczki oraz warunki jej spłaty, nie odpowiada art.116 § 1o.p., który wymaga jedynie wskazania majątku spółki.

W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest bezzasadna.

Zasadniczy spór w sprawie dotyczył oceny, czy istniały przesłanki do pociągnięcia skarżącej jako członka zarządu do odpowiedzialności za zaległości spółki wynikłe z decyzji, na mocy której została ona zobowiązana do zwrotu wartości dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur oraz nienależnie pobranego. Strona skarżąca zarzuca, że organ nieprawidłowo ustalił wystąpienie przesłanki bezskuteczności egzekucji, jak też błędnie uznał, że nie zaistniała żadna z przesłanek negatywnych wyłączająca odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki.

W świetle art. 184 ust. 1 u.f.p., wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w tym środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Jednocześnie kwota środków do zwrotu stanowi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p. Jak stanowi przepis art. 67 u.f.p., do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., nieuregulowanych niniejszą ustawą, stosuje się przepisy k.p.a. i odpowiednio przepisy Działu III Ordynacji podatkowej. Organy administracji publicznej są zobowiązane wprost stosować przepisy w zakresie nieuregulowanym w u.f.p. Natomiast w zakresie Ordynacji podatkowej organy administracji publicznej powinny posiłkować się odpowiednio przepisami o zobowiązaniach podatkowych Działu III. Wskazane w kontrolowanej decyzji sformułowanie "zaległość podatkowa" należy rozumieć jako należność orzeczoną decyzją Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 17 marca 2022 r. z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa art. 184 ust. 1 u.f.p.

W myśl art. 107 § 1 o.p. w przypadkach i w zakresie przewidzianym w Rozdziale 15 tejże ustawy, za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, zgodnie z art. 107 § 2 o.p. osoby trzecie odpowiadają również za:

1. podatki niepobrane, a niewpłacone przez płatnika lub inkasentów;

2. odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych;

3. niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek;

4. koszty postępowania egzekucyjnego.

W myśl art. 116 § 1 i 2 o.p., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309 oraz z 2023 r. poz. 1723

i 1860) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członka zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Z treści art. 116 o.p. wynika zatem, że w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organy podatkowe obowiązane są wykazać, że zaległości wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu oraz, że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części nieskuteczna.

W orzecznictwie wskazuje się, że organ podatkowy, który orzeka o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe, jest zobowiązany wykazać okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w zaległość, oraz bezskuteczność egzekucji wobec spółki, natomiast ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu (por. wyroki NSA z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 394/14, z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt I GSK 892/14, z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1955/15, z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 1044/16, CBOSA).

W sprawie nie jest sporne to, skarżąca w czasie zaistnienia nieprawidłowości w zakresie wydatkowania środków unijnych, pełniła funkcję członka zarządu spółki. Na podstawie informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym organ ustalił, że wpis odnośnie pełnienia funkcji członka zarządu wprowadzono do rejestru w dniu 15 stycznia 2009 r., a jego zmiany dokonano 5 stycznia 2022 r., przypisując skarżącej funkcję prezesa zarządu spółki. Faktowi temu nie zaprzecza również strona skarżąca.Do naruszeń powodujących konieczność zwrotu części dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej, zdaniem organu, doszło w okresie od 31 października 2013 r. do 21 kwietnia 2016 r. (zatwierdzenie złożonego przez Beneficjenta wniosku o płatność końcową), w którym strona pełniła funkcję członka zarządu G.Sp. z o.o.

Również fakt istnienia zaległości nie jest kwestionowany przez stronę skarżącą.

Odnosząc się do przesłanki bezskuteczności egzekucji z majątku spółki w całości lub w części wskazać przede wszystkim należy, że dla spełnienia tej przesłanki, organy podatkowe winny wykazać, że w efekcie działań wierzyciela, organu egzekucyjnego, tj. zastosowania środków egzekucyjnych skierowanych do majątku spółki, egzekwowana wierzytelność nie mogła zostać zaspokojona w całości lub części z jej majątku.

Pojęcie bezskutecznej egzekucji nie zostało zdefiniowane w przepisach prawa podatkowego, przepisach o postępowaniu egzekucyjnym (administracyjnym i Kodeksie postępowania cywilnego), należy je zatem rozumieć stosownie do reguł języka potocznego. Pojęcie egzekucji należy wiązać z przymusowym ściągnięciem należności lub długów przysądzonych wierzycielowi (Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, t. 1, Warszawa 1978, s. 518). Oznacza to, że przesłanka bezskuteczności egzekucji zostaje spełniona wówczas, gdy takie postępowanie egzekucyjne będzie wszczęte i prowadzone – czy to według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, czy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także w razie oddalenia wniosku spółki o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku potrzebnego na zaspokojenie kosztów postępowania (art. 13 ust. 1 i 2 pr. u.p.u) – por. S. Babiarz w: S. Babiarz i in. Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Lex/el). Należy przy tym nadmienić, że zgodnie z art. 116 § 1 o.p. do uznania egzekucji za bezskuteczną wystarczający jest choćby częściowy brak możliwości zaspokojenia wierzyciela. Wykazanie bezskuteczności egzekucji nie wymaga formalnego zakończenia postępowania egzekucyjnego, a okoliczność tę można wykazać za pomocą wszelkich dowodów (por. wyroki NSA z dnia 16 maja 2017 r. sygn. akt I FSK 654/15, z dnia 3 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FSK 807/17, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 441/20).

Jak wskazał NSA w uchwale z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08, stwierdzenie przez organ bezskuteczności egzekucji powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Wystarczy zatem, że organ na podstawie zebranych dowodów wykaże, że egzekucja nie może przynieść żadnych pozytywnych rezultatów. Bezskuteczność egzekucji może być wykazana nie tylko na podstawie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, ale także na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, na podstawie okoliczności wynikających z czynności przeprowadzonych w postępowaniu egzekucyjnym.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego definiuje się przesłankę bezskuteczności egzekucji jako ,,(...) brak możliwości przymusowego zaspokojenia wierzyciela publicznoprawnego w toku wszczętej i przeprowadzonej przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki. Może być wykazana nie tylko na podstawie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, ale także w inny sposób (...)’’ – wyrok NSA z 7 czerwca 2022 r., sygn. akt III FSK 4861/21. Brak możliwości przymusowego zaspokojenia wierzyciela publicznoprawnego należy odnieść do skutku tych działań, a zatem w znaczeniu ich bezskuteczności uwzględniając zakres, tj. w całości lub w części. Przyjąć należy, że skoro ustawodawca posłużył się stosunkowo szerokim określeniem odnoszącym się do bezskuteczności egzekucji z majątku spółki, to należy brać pod uwagę całokształt czynności wraz z ich skutkiem. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że chodzi o sytuacje, gdy "(...)egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki(...)"- wyrok NSA z 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FSK 4879/21.

Z akt sprawy wynika bezsprzecznie, że w zakresie przedmiotowej należności IZ RPOWP w dniu 22 lutego 2017 r. wystawiła tytuł wykonawczy nr 3/2017 na podstawie decyzji IZ RPOWP nr 1/2017 z dnia 16 stycznia 2017 r., obejmujący kwotę należności głównej określonej decyzją nr 30/2016 wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, w wyniku którego w dniu 22 czerwca 2017 r. wyegzekwowano na rzecz Województwa Podlaskiego kwotę 5.829,95 zł (w tym 5% kosztów komorniczych, tj. 291,50 zł). Przelana kwota w wysokości 5.538,45 zł została zarachowana na poczet należności głównej w wysokości 4.971,67 zł, na poczet odsetek w wysokości 846,68 zł oraz na poczet kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł. W związku z tym do zwrotu na rzecz IZ RPOWP pozostała kwota należności głównej 475.688,33 zł wraz z odsetkami. Z uwagi na uchylenie decyzją nr 3/2022 decyzji nr 30/2016 oraz ponowne określenie kwoty podlegającej zwrotowi, postępowanie prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr 3/2017 zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W. – [...] z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr 1449-SEE-1.711.112046.2022.LEM. Z akt sprawy wynika również, że w dniu 30 maja 2023 r. IZ RPOWP skierowała do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W.-[...] tytuł wykonawczy nr 6/2023 wydany na podstawie decyzji 3/2022 w celu wszczęcia wobec G.Sp.zo.o. postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne nie wykazało składników majątku dłużnika, z których można byłoby zaspokoić dług wierzyciela w pozostałej części, w szczególności środków pieniężnych na rachunkach bankowych, nieruchomości oraz rzeczy ruchomych. Organ egzekucyjny w toku czynności próbował ustalić majątek spółki, jednak pod wskazanym w KRS adresem mieści się jedynie biuro wirtualne i nie było możliwości ustalenia jakiegokolwiek majątku spółki, co skutkowało sporządzeniem raportu o niemożliwości dokonania czynności egzekucyjnych. Skierowane do G.pismo z dnia 21 listopada 2023 r. wzywające do ujawnienia wszelakich składników majątkowych pozostało bez odpowiedzi, jak też wezwanie skierowane do prezesa spółki.– skarżącej (która w tamtym momencie pełniła funkcję prezesa zarządu spółki). Wobec bezskuteczności prowadzonej egzekucji Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego W. – [...]umorzył postępowanie egzekucyjne postanowieniem z dnia 30 stycznia 2024 r. nr 1449- SEE1.711.21339500.2024.PN.

Mając powyższe ustalenia organu na względzie, Sad stwierdził, ż organ w sposób właściwy wykazał bezskuteczność egzekucji, gdyż w trakcie prowadzonych czynności egzekucyjnych na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych podejmowane działania nie przyniosły rezultatów. Egzekucję w zakresie zwrotu należności z tytułu niezwróconych, wykorzystanych z naruszeniem procedur środków przeznaczonych na realizacje programów finansowanych z udziałem środków europejskich skierowano do rachunków bankowych Spółki. Pomimo zajęcia rachunków bankowych i wkładu oszczędnościowego dłużnika prowadzonych w Banku [...]S. A., w dniu 30 maja 2023 r. bank poinformował organ egzekucyjny o braku środków na rachunkach oraz o rozwiązaniu umowy na prowadzenie rachunków pismem z dnia 11 stycznia 2024 r.

Poza tym organ dokonał analizy przedstawionych przez skarżącą w piśmie z dnia 29 sierpnia 2024 r. składników majątku G.Sp. zo.o., które zdaniem ww., pozwalają na przeprowadzenie skutecznej egzekucji i zaspokojenie zaległości, tj. wartości niematerialne i prawne oraz urządzenia nabyte w ramach Projektu UDA-POIG.08.02.00-14-252/14 pn. "Platforma współpracy przygotowania, realizacji i zarządzenia eksploatacją obiektów energetyki biogazowej" ze środków Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013. Strona skarżąca załączyła skan umowy o dofinansowanie zawartej z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości w dniu 23 czerwca 2014 r., z treści której wynika, że G.Sp. z o.o. uzyskała dofinansowanie na realizację ww. projektu w kwocie 1.734 632,00 zł. Łączna wartość wszystkich wydatków kwalifikowalnych w ramach projektu wynosiła 2.595.760,00 zł, z czego na wsparcie inwestycyjne miała być przeznaczona kwota 2.170.760,00 zł, na doradztwo 372.000,00 zł, na szkolenia 32.000,00 zł, inne wydatki 21.000,00 zł. Organ wykazał, że w umowie nie określono wprost zakresu rzeczowo-finansowego projektu. Wskazał, że z § 3 ust. 1 umowy wynika, iż został on określony w Harmonogramie rzeczowo-finansowym, stanowiącym załącznik do umowy, którego strona nie przedłożyła.

Analizując przedstawione informacje oraz sięgając do sprawozdań finansowych, organ zasadnie stwierdził, że nie ma możliwości ustalenia jakie dokładnie składniki weszły w skład majątku G.Sp. z o.o. z tytułu realizacji ww. projektu i jaka była ich wartość. Ponadto organ stwierdził, że skarżąca powołuje jedynie nazwę projektu, sugerując, że wartością niematerialną jest platforma lub aplikacja działająca jako system komputerowy, jednak w sprawozdaniu finansowym nie występują takie składniki. W oparciu o przedłożone przez stronę dokumenty, organ słusznie podniósł, nie da się ustalić, co zostało zakupione w ramach dofinansowania, a jedynie w jakiej kwocie dofinasowanie zostało udzielone oraz jaki był rodzaj oraz wysokość wydatków kwalifikowalnych.

Organ dokonał też analizy wierzytelności względem spółki Z.Sp. z o.o. w wysokości 1.313.300,00 zł, która przysługuje G.Sp. z o.o. na podstawie umowy pożyczki z dnia 19 listopada 2017 r. powiększona o należne odsetki. Wbrew twierdzeniom skarżącej, organ zasadnie zaznaczył, że strona nie przedłożyła jednak do pisma kopii umowy pożyczki, ani innych dokumentów potwierdzających wymagalność pożyczki oraz warunki jej spłaty. Wskutek tego, organ nie mógł ustalić, czy ze wskazanego składnika majątku mogłaby zostać przeprowadzona skuteczna egzekucja w całości lub w części. Z akt sprawy wynika również, że skarżąca, pomimo wezwania organu z dnia 9 lipca 2024 r., nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających posiadanie przez spółkę obligacyjnych praw majątkowych w wys. 2,4 mln zł.

Poza tym z materiału dowodowego wynika, że organ przeanalizował wskazane przez stronę sprawozdania finansowe za lata 2022-2023. Nie znalazł w nich jednak informacji pozwalających ustalić majątek, który mógłby być przedmiotem skutecznej egzekucji i umożliwić zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W zaskarżonym rozstrzygnięciu organ wykazał, że w wyniku przeprowadzonych czynności nie ustalono żadnych ruchomości czy też nieruchomości, z których możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. Tym samym bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 60, art. 66b oraz art. 67 u.f.p. oraz art. 7, art. 77 § 1 i § 4 k.p.a. w zw. z art. 116 § 1, 2 i 4, art. 107 § 1, § 2, art. 108 § 1 i art. 109 § 1 i 2 oraz art. 51 § 1 o.p. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji mimo wskazania majątku przez skarżącą stwierdzić należy że organ w tracie postępowania w obu instancjach starał się ustalić majątek spółki umożliwiający egzekucję należności.

W ocenie Sądu, ustalenia organu zostały opisane w obu wydanych decyzjach. Z akt sprawy wynika, że w trakcie postępowania przed wydaniem zaskarżonej decyzji nr 35/2024, organ dodatkowo wezwał Skarżącą (pismo z dnia 9 lipca 2024 r.) do przedłożenia wszelkich dokumentów potwierdzających posiadany majątek i precyzyjnego wskazania danych pozwalających na ustalenie jego stanu. Dokonana przez organ analiza przedłożonych dokumentów i wyjaśnień nie pozwoliła na ustalenie czy ze wskazanych składników majątku mogłaby zostać przeprowadzona skuteczna egzekucja w całości lub części, co szczegółowo zostało opisane w zaskarżonej decyzji na stronach 7-11. Ponadto z postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w W. z dnia 30 stycznia 2024 r. potwierdza powyższy stan o braku możliwości prowadzenia egzekucji ze względu na brak majątku i w związku z tym umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

Za bezzasadne Sąd uznał twierdzenia skarżącej jakoby jej rola sprowadzała się tylko do wskazania mienia spółki, którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych. Jak słusznie podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych okolicznością zwalniającą członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości spółki nie jest sytuacja wskazania mienia jakiegokolwiek, ale takiego, które faktycznie, realnie umożliwia zaspokojenie istniejących zaległości fiskalnych" (zob. wyroki NSA: z 11 października 2024 r., sygn. akt III FSK 1580/22, z 5 czerwca

2024 r. sygn. akt III FSK 1556/22, z 26 marca 2024 r., sygn. akt III FSK 799/23, wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 lipca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1778/23, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 października 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 325/24).

Sąd stwierdził, że bezpodstawny jest również zarzut skarżącej, że organ celowo nie zawiadomił jej o kierunku prowadzonego postępowania oraz nie był zainteresowany argumentacją dotyczącą wskazania majątku spółki. Z akt sprawy wynika, że strona od początku była informowana o toczącym się postępowaniu, organ zwracał się do niej o wyjaśnienia i wskazanie majątku z którego mogłoby nastąpić zaspokojenie, pełnomocnik Skarżącej zapoznawał się z aktami sprawy (notatka służbowa z dnia 3 czerwca 2024 r. dotycząca zapoznania się z aktami sprawy w trakcie postępowania w I instancji). W zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania w I instancji zawierało informację o przedmiocie postępowania, sposobie wszczęcia i dacie oraz prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym składaniu dowodów i wyjaśnień. Ponadto do zawiadomienia załączona została Informacja Administratora danych osobowych, w której w pkt. 3 wskazana została dokładna podstawa prawna, na podstawie której organ rozpoznawał sprawę.

Przechodząc do oceny przesłanek egzoneracyjnych, zgodzić się należało z organem, że w przedmiotowej sprawie przesłanki takie nie zostały wykazane. Należy zaznaczyć, że w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu wykazanie istnienia przesłanek zwalniających z odpowiedzialności należy do członka zarządu.

Oceniając to zagadnienie w pierwszej kolejności należy podkreślić, że zasadniczą rolą regulacji art. 116 o.p. jest ochrona interesów wierzycieli. Charakter prawny funkcji członka zarządu wiąże się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki. Stąd członkowie zarządu, będąc uprawnieni i zobowiązani do kontrolowania stanu finansów i majątku spółki, w sytuacji, gdy spółka nie jest w stanie zaspokoić wszystkich swych zobowiązań, mają obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania zapobiegającego upadłości. Ustawodawca w art. 116 § 1 o.p. nakazuje badać jedynie przesłankę "zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości" wyraźnie uznał, że oceniając wystąpienie w sprawie przesłanki egzoneracyjnej należy badać jedynie aspekt zgłoszenia wniosku, bez znaczenia pozostaje natomiast to, jak ten wniosek zostanie potraktowany przez sąd właściwy w sprawie upadłości. Niewątpliwie, nie można odmówić członkowi zarządu prawa do podjęcia ryzyka i niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, mimo wystąpienia ku temu przesłanek. Jednak musi on liczyć się z tym, że podejmując takie ryzyko niweczy swoje szanse na uwolnienie się od odpowiedzialności za zaległości spółki jako osoba trzecia. Odnośnie przesłanki braku winy w niezgłoszeniu w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości, to tylko zainteresowany członek zarządu spółki może powołać się na wystąpienie w sprawie szczególnych okoliczności dotyczących jego osoby świadczących o braku winy, których ani organ podatkowy, ani osoby postronne z natury rzeczy znać nie mogą. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych (zob. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2024 r., sygn. akt III FSK 633/22). Członek zarządu po powołaniu go w skład zarządu spółki ma obowiązek zapoznać się z jej stanem finansowym, analizować go na bieżąco i w przypadku, gdy zachodzą ku temu przesłanki złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, aby uchronić się przed odpowiedzialnością za długi tej spółki. Z biernej postawy, czy też niedbalstwa członka zarządu, nie można wywodzić podstaw do zwolnienia z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Brak dostatecznego zainteresowania sprawami spółki - również w zakresie rzetelnego rozliczania się z budżetem państwa z tytułu podatków - skutkujący niedeklarowaniem i nieznajomością wysokości należnych zobowiązań podatkowych spółki, stanowi zawinione zaniechanie wykonywania podstawowych obowiązków (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2024 r., sygn. akt III FSK 4535/21).

Tymczasem w zaskarżonej decyzji organ podniósł, że strona skarżąca w swoim piśmie z dnia 12 kwietnia 2024 r. stwierdziła, że wobec spółki G.Sp. z o.o. nie zostały złożone wnioski i nie toczy się postępowanie restrukturyzacyjne lub upadłościowe, jak również, że nie zachodzą przesłanki, uprawniające zarząd do zainicjowania takich postępowań. W piśmie z dnia 29 sierpnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej wskazała, że brak złożenia wniosku o upadłość nastąpiła bez winy członka zarządu, bowiem nie może ponosić on winy za brak złożenia wniosku o upadłość, gdy brak jest przesłanek do jego złożenia. Także w uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że "dotychczas, na żadnym etapie działania Spółki, nie doszło do wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 10 oraz 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 794)".

Wobec powyższego organ zasadnie stwierdził, że nie zaistniała żadna z przesłanek negatywnych wyłączająca odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki, zgodnie z którą we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że bezzasadne są argumenty skarżącej dotyczące decyzji nr 3/2022 Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 17 marca 2022 r. określającej kwotę zobowiązania podlegającą zwrotowi, w tym odnoszące się do zasadności i wskazanej przez organ podstawy. Jak słusznie podniósł organ przedmiotem postępowania w sprawie odpowiedzialności osób trzecich są wyłącznie kwestie związane z ustaleniem i istnieniem podmiotu, na który "przenosi się" odpowiedzialność, zakresem należności objętych odpowiedzialnością, a także określeniem terminu płatności należności. Zatem, w ramach przedmiotowego postępowania, zarówno na etapie administracyjnym jak i sądowym, nie bada się kwestii związanych z prawidłowością ustalenia istnienia zwrotu.

Odnośnie drugiej z przesłanek egzoneracyjnych, należy wskazać, że skarżąca w toku prowadzonego postępowania, co już zostało wyżej opisane, nie wskazała mienia spółki, z którego Zarząd Województwa mógłby się zaspokoić w całości lub w znacznej części. Nie wystąpiła zatem w sprawie i ta przesłanka uwalniająca członka zarządu od ponoszenia odpowiedzialności za zaległości spółki. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym możliwość uwolnienia się przez członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, istnieje wówczas, gdy wskaże on istnienie takiego majątku spółki, z którego egzekucja jest faktycznie możliwa, co w praktyce oznacza, że egzekucja ta musi być realna do przeprowadzenia i skutkująca zaspokojeniem wierzyciela (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2021 r., III FSK 3552/21). Tak więc tylko realnie istniejące mienie, dokładnie zidentyfikowane i istniejące w momencie, w którym toczy się postępowanie dotyczące przeniesienia odpowiedzialności, wypełnia przesłankę zwalniająca od odpowiedzialności.

Mając powyższe na uwadze Sąd nie stwierdził, aby kontrolowana decyzja została wydana z naruszeniem zarzucanych przepisów prawa materialnego czy procesowego (art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Organ ustalił stan faktyczny sprawy, gromadząc w tym celu niezbędny materiał dowodowy. Zebrane dowody pozwoliły ustalić wystąpienie przesłanek przeniesienia odpowiedzialności skarżącej jako osoby trzeciej za zaległości Spółki, które wystąpiły w czasie, gdy pełniła w niej funkcję członka zarządu.

Organ dokonał prawidłowej wykładni art. 116 o.p., przywołując przy tym szeroko orzecznictwo sądów administracyjnych, a następnie prawidłowo przepis ten zastosował. W ocenie Sądu, ziściły się przesłanki uzasadniające orzeczenie o odpowiedzialności skarżącej jako osoby trzeciej – w powodów przedstawionych powyżej.

Uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).