Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 69/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Beata Machcińska, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 15 listopada 2023 r. nr 4181/RT/2023 w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie niepodatkowych należności budżetowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 15 listopada 2023 r. nr 4181/RT/2023 Zarząd Województwa Śląskiego utrzymał w mocy własną decyzję z 16 sierpnia 2023 r. nr [...] odmawiającą skarżącemu P. G.:

1. umorzenia połowy kwoty należności głównej, tj. kwoty 339 647,55 zł,

2. rozłożenia na raty pozostałej kwoty należności głównej, tj. kwoty 339 647,55 zł,

3. umorzenia odsetek w kwocie 282 284,00 zł w całości.

Powyższe należności wynikają z decyzji Zarządu Województwa Śląskiego z 31 sierpnia 2022 r. nr [...] utrzymanej w mocy decyzją Zarządu Województwa Śląskiego z 1 marca 2023 r. nr [...], orzekającej o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu Fundacji [...] (obecnie Fundacji [...] w Likwidacji) z Fundacją [...] za zaległości tej Fundacji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że pismem z 23 marca 2023r. skarżący wniósł o udzielenie ulgi w spłacie niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym wynikających z decyzji Zarządu Województwa Śląskiego nr [...] z 31 sierpnia 2022 r. utrzymanej w mocy decyzją Zarządu Województwa Śląskiego nr [...] z dnia 1 marca 2023 r.

W piśmie tym strona wniosła o:

1. Umorzenie połowy kwoty należności głównej, tj. kwoty 339 647,55 zł;

2. Rozłożenie na raty pozostałej kwoty należności głównej, tj. kwoty 339 647,55 zł;

3. Umorzenie naliczonych od kwoty należności głównej w wysokości 679 295,09 zł odsetek w kwocie 282 284,00 zł w całości.

Strona wskazała, że jest w stanie ponosić obciążenia tytułem spłaty należności w kwocie 339 647,55 zł w wysokości 16 982,28 zł kwartalnie, z terminem zapłaty pierwszej raty do 30 dni od dnia otrzymania decyzji w zakresie umorzenia części należności oraz rozłożenia pozostałej części należności na raty przy jednoczesnym umorzeniu obowiązku zapłaty odsetek.

Na podstawie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego 16 sierpnia 2023 r. Zarząd Województwa Śląskiego wydał decyzję administracyjną nr [...] w sprawie odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi. Stwierdził bowiem, że nie zachodzi żadna z przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku strony.

W związku z tym rozstrzygnięciem, skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Analizując sprawę po raz wtóry, Zarząd Województwa Śląskiego działający jako organ odwoławczy zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy pierwotne rozstrzygnięcie.

Organ ponownie merytorycznie zbadał i ocenił akta postępowania i podzielił ustalenia wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego (pkt III.3 decyzji II instancji), obrazującego sytuację materialną wnioskodawcy (str. 11-23 decyzji I instancji).

Skarżący ze swej strony przedstawił: PIT-36L za miesiąc 02/2023, PIT-28 za rok 2021; PIT-36 za rok 2021 wraz z PIT/B, FIT-28 za rok 2022 oraz PIT-36 za rok 2022 wraz z PIT/B oraz pisemne wyjaśnienia w zakresie sytuacji materialnej i finansowej własnej i członków jego rodziny.

Do pisma załączył PIT-28 za rok 2020, PIT-36 za rok 2020, wydruki dotyczące: zaciągniętego kredytu, wyciągu z rachunku bankowego z 14 sierpnia 2021 r., wyciągu z rachunku bankowego z 10 maja 2023 r. oraz z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej dot. prowadzonej działalności, a także umowę o pracę z 4 października 2018 r., umowę najmu lokalu mieszkalnego znajdującego się w C. o powierzchni ok. 40 m2 z 27 września 2022 r. i protokół zdawczo-odbiorczy tego lokalu.

Na podstawie zgromadzonych dowodów organ stwierdził, że:

- z PIT-36 za rok 2020 wynika, że dochód wnioskodawcy po odliczeniach to 156 500,52 zł, dzieląc tę kwotę przez 12 miesięcy daje to kwotę 13 041,71 zł (średni miesięczny dochód).

- z PIT-36 za rok 2021 wynika, że dochód wnioskodawcy po odliczeniach to 191 897,61 zł, dzieląc tę kwotę przez 12 miesięcy daje to kwotę 15 991,47 zł (średni miesięczny dochód).

- z PIT-36 za rok 2022 wynika, że dochód Wnioskodawcy po odliczeniach to 267 646,96 zł, dzieląc tę kwotę przez 12 miesięcy daje to kwotę dochodu miesięcznego w wysokości 22 303,91 zł (średni miesięczny dochód).

Organ przeanalizował również wyjaśnienia i oświadczenia złożone przez stronę w czasie prowadzonego postępowania administracyjnego. Pozwoliło to na ustalenie, że kwoty średniomiesięcznych dochodów wynikające z załączonych zeznań podatkowych są znacznie wyższe niż zadeklarowane przez stronę w pismach kierowanych do organu i z roku na rok wykazują tendencję wzrostową.

Na tej podstawie organ stwierdził, że strona nierzetelnie wskazała swoje średniomiesięcznie dochody. W piśmie z 23 marca 2023 r. wskazano bowiem kwotę 9 632,01 zł, a z pisma z 22 maja 2023 r. wynika, że jest to kwota 8 071,00 zł. Również ze sprawozdań finansowych, wynikają zdecydowanie wyższe kwoty. Kwestia nierzetelności złożonych przez stronę deklaracji dotyczy nie tylko średniomiesięcznych dochodów strony, ale i średniomiesięcznych kosztów, które w większości nie są udokumentowane (koszty 11 317,00 zł, dochody 9 632,01 zł lub 8 071,00 zł).

Ze złożonych przez stronę informacji wynika, że skarżący:

- mieszka z osobą dorosłą, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego,

- ma na utrzymaniu dwoje dzieci, na które płaci alimenty w wysokości 4 000 zł. Od września 2023 r. na jego utrzymaniu pojawi się trzecie małoletnie dziecko i zamierza partycypować w kosztach jego utrzymania na warunkach nie niższych niż pozostałej dwójki dzieci, co oznacza wzrost miesięcznych wydatków o około 2 750,00 zł,

- deklaruje, że nie posiada zdolności kredytowej umożliwiającej mu zaciągnięcie kredytu wystarczającego na spłatę zobowiązania, ale w aktach sprawy nie zamieszcza żadnego dokumentu bankowego potwierdzającego, że faktycznie weryfikował swoją zdolność kredytową,

- w piśmie z 22 maja 2023 r. oświadczył, że posiada kredyt hipoteczny zaciągnięty na kwotę 112 000,00 zł (oprocentowanie: 9,23%). Pozostała do spłaty kwota kredytu to 36 466,79 zł. Strona wskazała, że miesięczna rata to 2 078,78 zł (kwoty tej strona nie uwzględniła jednak w wyszczególnieniu swoich miesięcznych wydatków),

- na dzień 10 maja 2023 r. posiadała zasoby pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości 38 901,58 zł,

- na dzień 31 lipca 2021 r. posiadała zasoby pieniężne w kwocie 321 515,95 zł, które - jak zadeklarowała - w całości zostały przeznaczone na pokrycie kosztów prowadzonej działalności gospodarczej.

- jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę zawartej z G S.C. W umowie przewidziano wynagrodzenie w kwocie 4 000,00 zł brutto oraz premię uznaniową (której wysokość ani zasady przyznawania w umowie nie zostały określone). Z pisma z 22 maja 2023 r. wynika, że średni dochód z tytułu umowy o pracę to kwota 5 773,95 zł. Nie dostarczano natomiast żadnych dokumentów, które by potwierdzały deklarację strony,

- czerpie dochody z tytułu najmu prywatnego i osiąga średni dochód w kwocie 1 600,00 zł. Z pisma z 27 czerwca 2023 r. wynika, że przedmiotem umowy najmu jest lokal położony w kamienicy w C. Parter kamienicy, który jest własnością wnioskodawcy ma powierzchnię w przybliżeniu 80 m2 i jest podzielony na dwa lokale. Jeden z nich, o powierzchni 40 m2 jest wynajmowany. Zgodnie z protokołem zdawczo-odbiorczym lokalu strony umowy najmu potwierdziły, że lokal jest nowo wyremontowany i wyposażony w nowe zabudowy meblowe i wyposażenie oraz znajduje się w bardzo dobrym stanie technicznym.

- z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga dochód w wysokości 697,05 zł, co strona zadeklarowała w piśmie z 22 maja 2023 r.,

- jest członkiem zarządu P Sp. z o.o. z siedzibą w K., ale z tytułu udziału w posiedzeniach zarządu, nie pobiera wynagrodzenia z uwagi na trudną sytuację finansową spółki.

- nie posiada pojazdów, a koszty związane z użytkowaniem pojazdu jakie wykazał we wniosku o udzielenie ulgi (tj. kwota 1 000,00 zł miesięcznie) "są wydatkowane na prywatne przejazdy służbowym samochodem (paliwo, winiety, myjnia itp.)" - co wynika z pisma z 27 czerwca 2023,

- posiada nieruchomości:

• dom jednorodzinny o powierzchni 160 m2 położony na działce o powierzchni 9 800 m2 (wartość około 1 500 000,00 zł),

• mieszkanie w C. w kamienicy na parterze o powierzchni 80 m2 (cena nabycia 140 000,00 zł) oraz

• mieszkanie w bloku na trzecim piętrze w P. o powierzchni 75 m2 (wartość około 300 000,00 zł - 350 000,00 zł).

- pomimo wezwania organu, strona nie wskazała dokładnej lokalizacji swoich nieruchomości ani aktualnej ich wartości.

Organ I instancji nie dał wiary wyjaśnieniom strony w zakresie uzyskiwanych przychodów i kosztów oraz wartości należących do strony nieruchomości w P. i w C..

Średniomiesięczne dochody strony zostały przyjęte na poziomie wynikającym ze złożonych zeznań podatkowych, natomiast szacunkową wartość nieruchomości w P. i w C. organ ustalił sam w oparciu o analizę stron internetowych, na których możliwe jest uzyskanie informacji o średnich cenach nieruchomości.

Organ ustalił, że wartość rynkowa 1 m2 mieszkań w P. kształtuje się między 16 856,00 zł a 22 108.00 zł. Cena mieszkania o powierzchni 75m2 może się więc wahać pomiędzy 1 264 200,00 zł a 1 658 100.0 zł z uwzględnieniem ewentualnych odchyleń od ww. wartości z uwagi na stan lokalu czy jego wyposażenie.

Również wartość nieruchomości w C. organ ustalił na podstawie informacji ze wskazanej w decyzji strony internetowej, z której wynika, że cena za metr kwadratowy mieszkania to od 2 093,51 zł (mieszkanie do remontu, bez wyposażenia) do 9 300,00 zł. Cena lokalu o powierzchni 80 m2 będzie zatem oscylować pomiędzy 167 480,80 zł a 744 000,00 zł, przy czym lokal strony jest wyremontowany i wyposażony, co pozwala na uznanie, że jego cena będzie oscylować przy górnej granicy, a nie tej niższej.

Strona posiada dom jednorodzinny w C. o powierzchni 160 m2 położony na działce o powierzchni 9 800 m2, którego wartość określiła na kwotę 1 500 000,00 zł.

Na podstawie zgromadzonych dowodów IZ RPO WSL stwierdziła, że nie zachodzą przesłanki do udzielania ulgi w spłacie zobowiązania zgodnie z art. 64 u.f.p., a strona posiada nieruchomości wraz z ich wyposażeniem, których realna wartość przekracza kwotę zobowiązania strony.

Organ stwierdzi, że podstawę prawną udzielenia ulgi stanowi art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p., zgodnie z którym należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego:

a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym,

b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.

Organ podkreślił jednak, że decyzja wydana na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p., ma charakter uznania administracyjnego, co wynika z użytego przez ustawodawcę sformułowania "organ może". W każdym jednak przypadku zastosowanie tej ulgi możliwe jest dopiero wówczas, gdy organ stwierdzi, że spełniona została któraś z przesłanek, które to warunkują.

Odnosząc się do ww. przesłanek organ II instancji zauważył, iż skarżący osiąga comiesięczne, regularne przychody, z których jest w stanie utrzymać siebie i dzieci, zapewniając sobie bieżące zaspokojenie potrzeb życiowych, nie tylko podstawowych, a również potrzeby wyższego rządu. Posiada również zabezpieczenie w formie oszczędności i nieruchomości w P. i w C. Powyższe może wskazywać, że strona posiada zdolność kredytową, choć ta we wniosku z 23 marca 2023 r. oświadczyła, że zdolności kredytowej nie posiada.

Zdaniem organu, dokonana analiza sytuacji wnioskodawcy bezspornie potwierdza, że jego kondycja finansowa jest na tyle dobra, że jest w stanie jednorazowo spłacić zobowiązanie. Częściowa spłata w ratach zobowiązania wynikającego z decyzji zobowiązującej do zwrotu jest również niemożliwa, gdyż strona nie wykazała, że spełnia przesłanki w zakresie udzielania ulgi. Natomiast organ jest zobowiązany dbać o środki Budżetu Państwa i nie może bezpodstawnie umarzać należności budżetowych, gdyż naraziłby się na zarzut naruszenia dyscypliny finansów publicznych.

W skardze na to rozstrzygnięcie skarżący zarzucił:

1) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zaoferowanego przez skarżącego, dotyczącego jego możliwości płatniczych, a w konsekwencji powyższego odmowa umorzenia połowy należności głównej, rozłożenia na raty pozostałej kwoty należności głównej, umorzenia naliczonych odsetek w całości, co w praktyce uniemożliwia skarżącemu wykonanie decyzji bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny;

2) naruszenie przez organ ram uznania administracyjnego, wynikających z przepisu art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. poprzez przekroczenie granic tego uznania, prowadzące do ustalenia, że w sprawie nie zachodzi przypadek uzasadniony względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego, co skutkowało odmową udzielenia skarżącemu jakiejkolwiek ulgi, w sposób nieadekwatny do możliwości finansowych skarżącego.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że nie została oceniona obiektywnie jego sytuacja finansowa, w kontekście jego aktualnych możliwości płatniczych. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje wprost, że sytuacja finansowa skarżącego i jego rodziny nie należy do łatwych. Biorąc pod uwagę wysokość otrzymywanego przez skarżącego wynagrodzenia przy konieczności pokrycia kosztów życia rodziny w powiązaniu z wysokością należności, do uiszczenia której został zobowiązany trudno przyjąć, że może to pozostawać w zgodzie z względami społecznymi, w szczególności jego możliwościami płatniczymi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Podniósł, że skarżący wybiórczo prezentował swoją sytuację materialną, np. nie wskazał dokładnej lokalizacji swoich nieruchomości ani aktualnej ich wartości, nie poinformował także, że pełni funkcję prezesa zarządu w P1 sp. z o.o., ani nie przedstawił dokumentów obrazujących sytuację finansową spółek, w który jest wspólnikiem.

Na etapie sporządzania odpowiedzi na skargę ustalono, że skarżący posiada 1 955 udziałów w spółce P2 (KRS [...]) o wartości nominalnej 195 000,00 zł (kapitał zakładowy spółki wynosi 200 000,00 zł), jest również w tej spółce prezesem zarządu. Jak wynika z dokumentów finansowych złożonych do Repozytorium Dokumentów Finansowych, spółka w roku 2022 osiągnęła zysk netto w kwocie 753 815,06 zł.

Odnośnie nieruchomości strona nie zgadza się z ustaleniami organu co do ich wartości, ale sama nie przedstawiła żadnego wyliczenia ani wskaźników do obliczenia innej ich wartości. Wskazał także na nieruchomość o pow. 1,0032 ha, zabudowaną dwoma budynkami mieszkalnymi, która w ogóle nie znalazła się w oświadczeniu strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.) - dalej także: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).

W niniejszej sprawie skarżący ponosi odpowiedzialność za cudzy dług – odpowiada jako członek zarządu Fundacji [...] (w dacie wydania zaskarżonej decyzji – w likwidacji) solidarnie z Fundacją za jej zaległości, a decyzja w tej sprawie jest ostateczna i prawomocna, gdyż skarga na nią została oddalona wyrokiem WSA w Gliwicach o sygn. akt III SA/Gl 334/23.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 1270), właściwy organ, na wniosek zobowiązanego może je:

a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym,

b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.

Wniosek strony obejmował umorzenie połowy należności głównej i rozłożenie drugiej połowy na raty oraz umorzenie odsetek. Był to więc wniosek o umorzenie należności w części, do którego znajdują zastosowanie przesłanki przewidziane pod lit. b) cytowanego przepisu.

Z powyższego wynikają dwa wnioski:

- że, aby organ mógł udzielić ulgi musi zaistnieć ku temu co najmniej jedna przesłanka spośród określonych w ufp,

- że udzielenie ulgi jest fakultatywne i następuje w warunkach uznania administracyjnego, na co wskazują słowa "organ może".

Zatem rozpoznając wniosek o udzielenie ulgi organ winien najpierw ocenić, czy w sprawie zachodzi przypadek uzasadniony względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. W przypadku uznania, że taka sytuacja nie występuje, organ nie ma możliwości udzielenia stronie wnioskowanej ulgi. Natomiast w razie stwierdzenia występowania przesłanki do udzielenia ulgi, może przystąpić do drugiego etapu rozpoznawania wniosku, tj. oceny, czy z możliwości tej skorzysta, gdyż przyznanie ulgi jest prawem, a nie obowiązkiem organów. Przy czym ciężar udowodnienia, że co najmniej jedna ww. przesłanka jest spełniona obciąża wnioskodawcę, gdyż to on wnosi o udzielenie ulgi, a jednocześnie najpełniej zna swą sytuację życiową i majątkową.

Analiza warunków udzielenia ulgi, wskazanych w art. 64 ust. ust. 1 pkt 2 lit. b) prowadzi do wniosku, że organy obu instancji zasadnie stwierdziły, że w przypadku strony nie zostały one spełnione.

Pojęcia względów społecznych lub gospodarczych, w szczególności możliwości płatniczych zobowiązanego nie zostały zdefiniowane, lecz w literaturze wskazuje się, że należy przez to rozumieć okoliczności niezależne od woli zobowiązanego, na które nie miał wpływu i których nie był w stanie uniknąć ani im zapobiec, a które uniemożliwiają wykonanie w pełni zobowiązań. Chodzi tu o sytuacje nadzwyczajne i zdarzenia losowe, których strona nie mogła przewidzieć i na które nie miała wpływu.

W szczególności tytułem przykładu wskazuje się na takie okoliczności jak:

a) długotrwała hospitalizacja lub choroba zobowiązanego, która spowodowała pogorszenie stanu zdrowia, wzrost kosztów utrzymania na skutek konieczności stosowania leków, dojazdów do placówek służby zdrowia, zabiegów medyczno- rehabilitacyjnych itp.;

b) drastyczne pogorszenie sytuacji zawodowej, ekonomicznej lub rodzinnej zobowiązanego, skutkujące obniżeniem dochodów brutto, które po odliczeniach uprawniają do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej;

c) znaczne pogorszenie statusu materialnego będące wynikiem klęski żywiołowej lub innego udokumentowanego zdarzenia losowego, dotyczącego zobowiązanego.

W przypadku skarżącego żadna z tych szczególnych okoliczności nie zachodzi.

Ocena względów społecznych powinna być dokonywana z uwzględnieniem i wskazaniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów. Przy czym należy wyraźnie podkreślić, że istnienie względów społecznych winno być ustalane w oparciu o kryteria obiektywne, a nie subiektywne odczucie wnioskującego o udzielenie ulgi.

Nadto względy ogólnospołeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem istotnego interesu zobowiązanego (Tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z 15 maja 2019 r., I SA/Bk 125/19). Sąd orzekający stanowiska te podziela.

Dlatego nie może uzasadniać udzielenia ulgi okoliczność, że skarżący zamierza opłacać dzieciom wyjazdy na wakacje czy ferie, gdyż sprowadzałoby się to do sytuacji, gdy to całe społeczeństwo ponosi koszt takich wyjazdów i stawiałoby skarżącego i jego rodzinę w pozycji uprzywilejowanej względem innych obywateli, które wyjazdy wakacyjne pokrywają z własnych środków nie korzystając z pomocy Państwa. Natomiast przedkładanie własnych ponadstandardowych a wręcz luksusowych wydatków nad zobowiązania publiczne jest niedopuszczalne, gdyż prowadziłoby pośrednio – poprzez umorzenie należności, z której zapłaty zobowiązany byłby zwolniony - do sytuacji, gdy to całe społeczeństwo finansuje taki styl życia wnioskodawcy.

Przesłanka uwzględniająca sytuację gospodarczą, w szczególności możliwości płatnicze zobowiązanego wymaga w pierwszej kolejności ustalenia sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią dla wnioskodawcy w przypadku realizacji zobowiązania bez umorzenia jego części, przy czym ciężar dowodu obciąża stronę ubiegającą się o udzielenie ulgi.

Możliwości płatnicze zobowiązanego to ustalenie sytuacji majątkowej, w jakiej znajduje się strona postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 25 lutego 2022 r. o sygn. akt I SA/Wa 301/21 orzekł, że przez ważne względy społeczne lub gospodarcze należy rozumieć sytuację, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności osoba zobowiązana do uiszczenia należności nie jest w stanie ich uregulować, przy czym nie można ich utożsamiać z subiektywnym przekonaniem zobowiązanego o niemożliwości świadczenia.

Przenosząc powyższe na stan faktyczny przedmiotowej sprawy przypomnieć należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą P3, jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w G s.c., jest członkiem zarządu i wspólnikiem spółki (choć – jak deklaruje – nie osiąga z tego tytułu dochodów z powodu trudnej sytuacji finansowej spółki), w której posiada udziały o wartości nominalnej 195 000 (P2), a także uzyskuje dochody z tytułu najmu lokalu mieszkalnego w C.

Analiza PIT-36 za lata 2020-2022 wykazała, że średnie miesięczne dochody strony wynoszą:

2020 r. – 13 041,71 zł,

2021r. – 15 991,47 zł,

2022 r. – 22 303,91 zł.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę wynosiła w tych latach odpowiednio 2 600 zł, 2 800 zł i 3010 zł, co oznacza, że dochody osiągane przez stronę są ok. 6-7 razy wyższe.

Ponadto na sytuację majątkową wnioskodawcy mają wpływ nie tylko osiągane dochody bieżące, ale także szeroko rozumiany stan posiadania. Z akt sprawy wynika, że skarżący jest właścicielem domu mieszkalnego o pow. 160 m2 o wartości deklarowanej przez stronę na poziomie 1 500 000 zł i dwóch mieszkań: w C. o pow. 40 m2, które wynajmuje i o pow. 75 m2 w P. Oprócz tego jest właścicielem drugiego lokalu na parterze kamienicy w C. Szacunkowa wartość mieszkania w P. o tej powierzchni oscyluje – wg ustaleń organu, którym Sąd dał wiarę - od 1 264 200 zł do 1658 100 zł, a w C. – od 2 093,51 zł do 9 300 zł za 1 m2, przy czym z umowy najmu wynika, że lokal strony jest po remoncie, w dobrym stanie technicznym i jest wyposażony w zabudowy meblowe, co uzasadnia przyjęcie ceny na poziomie najwyższym lub zbliżonym do najwyższego, a nie najniższym.

Skarżący posiada także oszczędności, które wg stanu na 31 lipca 2021r. wynosiły 321 515,95 zł a na 10 maja 2023r. – 38 901,58 zł.

Jest także właścicielem 1 955 udziałów w spółce P2 o wartości nominalnej 195 000 zł (cały kapitał zakładowy wynosi 200 000 zł), która w roku 2022 osiągnęła zysk netto 753 815,06 zł. Nie sposób zatem dociec na czym polega trudna sytuacja spółki, uzasadniająca pełnienie przez stronę funkcji w jej zarządzie bez wynagrodzenia, co strona uzasadniała właśnie złą kondycją finansową spółki (str. 9 dec. II). Należy też zauważyć, że z racji większościowego udziału w tej spółce to skarżącemu przypada znakomita większość z zysku spółki, gdyby zgromadzenie wspólników (z większościowym udziałem strony) zdecydowało o jego wypłacie w ramach dywidendy, a kwota ta zbliżona jest do należności głównej wynoszącej 679 295,09 zł.

Również wartość posiadanych nieruchomości wskazuje, że zbycie nawet niektórych z nich (np. mieszkania w P. o szacunkowej wartości od ok. 1 200 000 zł do ok. 1 600 000 zł) umożliwiłoby spłatę zobowiązania wraz z odsetkami w pełnej wysokości, co wskazuje, że możliwości płatnicze zobowiązanego nie uzasadniają udzielenia ulgi, o czym zasadnie orzekł organ.

Skarżący wskazuje na konieczność partycypowania w kosztach utrzymania swoich trojga dzieci w kwotach ok. 4 000 zł na dwoje pierwszych i 2 750 zł na trzecie, które miało się urodzić we wrześniu 2023r. Odnośnie tego zaważyć przyjdzie, że do uznania skarżącego należy wysokość kwot, jakie przeznacza na utrzymanie dzieci, nie może jednak wskazywać ich wysokości jako argumentu przemawiającego za udzieleniem ulgi. Z jednej strony jest to bowiem jego swobodny wybór w jakiej kwocie partycypuje w kosztach ich utrzymania, z drugiej – alimenty zasądzane wyrokami sądów są znacznie niższe i w roku 2021 wynosiły 1 226,20 zł przy alimentach przyznanych w związku z rozwodem oraz 821,40 zł poza rozwodami (dane Ministerstwa Sprawiedliwości). Również wyjazdy wakacyjne czy feryjne są wydatkami ponadstandardowymi i nie są konieczne do życia, zatem zamiar ich poniesienia nie może być uwzględniony w kosztach niezbędnego utrzymania skarżącego, analizowanych w celu ustalenia jego możliwości finansowych. Także pozostała do spłaty część kredytu hipotecznego nie stanowi istotnej pozycji po stronie obciążeń, gdyż jego wysokość (36 466,79 zł) jest niższa, niż kwota środków zgromadzonych na rachunku bankowym (38 901,58 zł), co oznacza, że strona posiada środki na jego natychmiastową spłatę (stan na maj 2023r. – str. 12 dec. II instancji).

Należy zwrócić także uwagę na fakt, że postępowanie w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu Fundacji z Fundacją za jej zobowiązania zostało wszczęte w grudniu 2021r., a w 2022r. skarżący poniósł nakłady na remont mieszkania w C. – w umowie najmu z 27 września 2022r. wskazano, że lokal jest nowo wyremontowany i wyposażony.

Zdaniem Sądu nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdy skarżący ponosi nakłady na swój majątek osobisty, a jednocześnie występuje o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania publicznego, kosztem całego społeczeństwa. Nie można też tracić z pola widzenia, że zobowiązanie to nie wynika z jakichś szczególnych zdarzeń czy nieprzewidzianych okoliczności, a jest skutkiem nieprawidłowego wydatkowania środków publicznych przez Fundację, którą skarżący wszak osobiście zarządzał.

Z powyższego wynika, że – wbrew twierdzeniu skargi zawartemu na jej str. 6 – nie sposób ocenić, że "sytuacja finansowa strony nie należy do łatwych"; zdaniem Sądu jest wręcz przeciwnie - wiedza notoryjna o poziomie życia w Polsce i wynagrodzeniach minimalnym i średnim wskazuje, że sytuacja ta jest wręcz znakomita. Skarżący oprócz znacznych dochodów z pracy, działalności gospodarczej i najmu posiada także duży majątek. Jest to nie tylko dom, w którym zaspokaja własne potrzeby mieszkaniowe, ale także kilka innych nieruchomości, a także udziały w spółce, która osiąga znaczne dochody.

Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd stwierdził, że organ wszechstronnie przeanalizował sytuację finansową skarżącego i prawidłowo uznał, że nie zachodzi co do niego przypadek uzasadniony względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Wskazuje to, że nieuzasadniony jest zarzut skargi dot. naruszenia art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p.

Także zarzut naruszenia art. 77 § 1 Kpa poprzez nierozpatrzenie wyczerpująco całego materiału dowodowego jest bezzasadny.

Organ podjął działania w celu ustalenia, czy spełniona jest któraś z przesłanek umorzenia i ocenił to przy uwzględnieniu wszystkich przedłożonych przez stronę dowodów nie naruszając zasady swobodnej ich oceny. Dał temu wyczerpująco wyraz w obu decyzjach. Zgromadził bardzo obszerne dane dot. stanu majątkowego strony – zarówno jej dochodów, posiadanych nieruchomości, jak i deklarowanych kosztów utrzymania skarżącego i jego dzieci. To, że zdaniem skarżącego, wartość jego nieruchomości jest znacznie niższa, niż przyjął to organ, stanowi jedynie polemikę z twierdzeniami organu. Organ ustalił przyjęte ceny w oparciu o dane ze stron internetowych, na których oferowane są nieruchomości na sprzedaż, a więc wykazał je dowodami, a skarżący ich nie podważył dowodami przeciwnymi. Trudno też mówić o zmniejszonym zainteresowaniu nabyciem nieruchomości z powodu COVID – 19 w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja wydana został 15 listopada 2023r., a stan epidemii został w Polsce zniesiony 16 maja 2022r., zresztą i to twierdzenie nie zostało poparte żadnymi obiektywnymi danymi.

Natomiast w sytuacji, w której analiza owego obszernego materiału dowodowego wykazała, że żadna z przesłanek umorzenia nie zachodzi, organ nie mógł wydać decyzji o umorzeniu zobowiązania nawet w ramach uznania administracyjnego, gdyż w takiej sytuacji jego rozstrzygnięcie staje się decyzją związaną i ulgi nie można udzielić.

Z uwagi na powyższe ustalenia Sąd stwierdził, że odmawiając udzielenia wnioskowanej ulgi organy nie naruszyły prawa, zatem na podstawie art. 151 ppsa skargę należało oddalić.