Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 265/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, art. 49 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Ewa Partyka Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 19 grudnia 2022 r. nr OA.7721.10.7.2022 w przedmiocie nakazu rozbiórki - skargę oddala –


UZASADNIENIE

II SA/Rz 265/23

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi M.P. jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z 19 grudnia 2022 r. nr OA.7721.10.7.2022 dotycząca nakazu rozbiórki obiektów budowlanych.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z 20 października 2022 r. nr NB.5160.9.2019

– na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., dalej: u.P.b.) w zw. z art. 25 ustawy

z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471, dalej: ustawa zmieniająca) - nakazał M.P. rozbiórkę samowolnie wybudowanych sześciu silosów zbożowych z koszami zasypowymi, przenośnikami kubełkowymi, przenośnikami ślimakowymi, rurami zsypowymi, instalacją wewnętrzną elektryczną oraz dwóch wiat przyjęciowych, posadowionych na działce nr [...] w N.

W uzasadnieniu podał, że wydanie decyzji było następstwem nieuiszczenia przez skarżącego opłaty legalizacyjnej ustalonej - wydanym na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 oraz art. 59f ust. 1, 2 i 3 u.P.b. - postanowieniem PINB z 30 czerwca 2022 r.

nr NB.5160.9.2019, w wysokości 1 000 000 zł za legalizację w/w obiektów budowlanych powstałych w warunkach samowoli budowlanej, której termin uiszczenia upłynął 20 lipca 2022 r. Skutkiem nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej jest - zgodnie z art. 49 ust. 3 u.P.b. (w brzmieniu obowiązującym przed 19 września

2020 r., mającym zastosowanie w przedmiotowym postępowaniu) - wydanie przez organ nadzoru budowlanego decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, z zastrzeżeniem art. 49c ust. 2, czyli pod warunkiem niezłożenia wniosku o którym mowa w art. 67a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

(o odroczenie terminu płatności, rozłożenie na raty, umorzenie opłaty). Taki wniosek skutkowałby bowiem zawieszeniem postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 48, art. 49 i art. 49b do czasu rozstrzygnięcia wniosku. Inwestor

z takim wnioskiem nie wystąpił ani nie uiścił opłaty legalizacyjnej, skutkiem czego należało orzec rozbiórkę samowolnie wybudowanych obiektów.

W odwołaniu od decyzji PINB M.P. zarzucił naruszenie przepisów postępowania oraz art. 48 ust. 1 pkt 1 i art. 49 ust. 3 u.P.b. w zw. z art. 25 ustawy zmieniającej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Jego zdaniem, decyzja nie spełnia warunków przewidzianych w przepisach regulujących postępowanie, bowiem nie wskazuje precyzyjnie, co dokładnie ma być rozebrane.

Niezbędnym jest również, by nadzór budowlany prawidłowo określił stan faktyczny sprawy, czyli odpowiednio ustalił chronologię wydarzeń związanych z powstaniem określonego obiektu, kiedy, w jakim czasie, kto i jakie roboty budowlane wykonywał. Ponadto w przedmiotowej sprawie wydając zaskarżoną decyzję organ nie wziął pod uwagę bieżącej sytuacji i obiektywnych trudności jakie wiążą się z obowiązkiem rozbiórki, w postaci braków pracowników oraz dostępności usług rozbiórkowych. Podstawowym celem działania organów nadzoru budowlanego w tym zakresie jest doprowadzenie do stanu zgodności z prawem, w tym, w miarę możliwości, legalizacja robót budowlanych. PINB niewłaściwie ustalił opłatę legalizacyjną, czym uniemożliwił skarżącemu skorzystanie z przysługujących mu uprawnień w zakresie legalizacji budowy.

PWINB, opisaną na wstępie decyzją z 19 grudnia 2022 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) - utrzymał

w mocy decyzję PINB z 20 października 2022 r.

W uzasadnieniu w pierwszej kolejności wyjaśnił, że na podstawie art. 25 ustawy zmieniającej, w sprawie mają zastosowanie przepisy u.P.b. w brzmieniu obowiązującym przed jej wejściem w życie, tj. przed 19 września 2020 r.

W dalszej części streścił przebieg postępowania w sprawie. Wskazał, że PINB prowadził postępowanie w sprawie samowolnej budowy siedmiu silosów zbożowych typu BIN posadowionych na płytach betonowych wraz z koszami zasypowymi, przenośnikami kubełkowymi, przenośnikami ślimakowymi, rurami zsypowymi, instalacją elektryczną oraz dwóch wiat przyjęciowych zlokalizowanych na działce

nr [...] w N. Jak ustalono w toku postępowania, obiekty te powstały w latach 2008 – 2017.

PINB postanowieniem z 3 października 2019 r. nr NB.5160.9.2019, na podstawie

art. 48 ust. 2 i 3 u.P.b., wstrzymał prowadzenie robót budowlanych na działce

nr [...] oraz nałożył na M.P. obowiązek przedstawienia w określonym terminie odpowiednich dokumentów legalizacyjnych, umożliwiając dokonanie legalizacji wybudowanych w warunkach samowoli budowlanej siedmiu silosów wraz

z urządzeniami towarzyszącymi.

Kolejno PINB decyzją z 5 maja 2020 r. nr NB.5160.9.2019, w oparciu o art. 48 ust. 1 i 4 u.P.b., nakazał M.P. jako właścicielowi działki nr [...] położonej

w N. przy ul. [...], rozbiórkę samowolnie wybudowanych siedmiu silosów zbożowych typu BIN wraz z koszem zasypowym, przenośnikami kubełkowymi, podajnikami, rurami zsypowymi oraz znajdującego się przy silosach od strony północno - wschodniej zadaszenia (wiaty) nad koszem przyjęciowym. Po rozpatrzeniu odwołania M.P., PWINB decyzją z 6 lipca 2020 r.

nr OA.7721.10.2.2020 uchylił decyzję PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W następstwie tego PINB postanowieniem z 9 grudnia 2020 r. nr NB.5160.9.2019 nałożył na M.P. obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości

w przedłożonym projekcie budowlanym w terminie do 31 marca 2021 r.; termin ten na mocy zmieniającego postanowienia tego organu z 9 kwietnia 2021 r.

nr NB.5160.9.2019 został przedłużony do 30 kwietnia 2021 r.

Po przedłożeniu 30 kwietnia 2021 r. przez M.P. projektu budowlanego sześciu silosów zbożowych (oznaczonych na szkicu sytuacyjnym stanowiącym załącznik do protokołu kontroli z 17 czerwca 2019 r. jako "1a", "1b", "1c", "1d", "1e"

i "1f"), PINB postanowieniem z 30 czerwca 2021 r. nr NB.5160.9.2019 ustalił opłatę legalizacyjną w wysokości 1 650 000 zł za ich legalizację.

Jednocześnie wydaną tego samego dnia, tj. 30 czerwca 2021 r. decyzją

nr NB.5160.9.2019 PINB nakazał M.P. rozbiórkę samowolnie wybudowanego silosu zbożowego typu [...] wraz z płytą fundamentową, instalacją elektryczną oraz podajnikiem, usytuowanego przy wschodnim narożu zadaszenia znajdującego się przy południowo - wschodniej ścianie zewnętrznej budynku magazynowego, którego nie obejmował przedłożony projekt budowlany (silos ten na w/w szkicu sytuacyjnym oznaczony został lit. "g"); decyzja ta została utrzymana

w mocy decyzją PWINB z 16 listopada 2022 r. nr OA.7721.10.6.2021.

Po rozpatrzeniu zażalenia M.P., PWINB postanowieniem z 28 września 2021 r. nr OA.7722.10.5.2021 uchylił w całości postanowienie PINB z 30 czerwca 2021 r. o ustaleniu opłaty legalizacyjnej, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, który postanowieniem z 15 listopada 2021 r.

nr NB.5160.9.2019 nałożył na M.P. obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym w terminie do 28 lutego 2022 r.; postanowieniem z 14 marca 2022 r. nr NB.5160.9.2019 PINB zmienił swoje postanowienie z 15 listopada 2021 r. w zakresie terminu usunięcia nieprawidłowości, ustalając go do 30 kwietnia 2022 r.

Po przedłożeniu przez M.P. 31 marca 2022 r. prawidłowo uzupełnionego projektu budowlanego, PINB postanowieniem z 30 czerwca 2022 r.

nr NB.5160.9.2019 ustalił inwestorowi opłatę legalizacyjną w wysokości 1 000 000 zł za legalizację budowy sześciu silosów zbożowych (oznaczonych w sprawie jako "1a", "1b", "1c", "1d", "1e" i "1f") wraz z koszami zasypowymi, przenośnikami kubełkowymi, przenośnikami ślimakowymi, rurami zsypowymi, instalacją wewnętrzna elektryczną oraz dwóch wiat przyjęciowych na działce nr [...] w N. Postanowienie to stało się ostateczne, a siedmiodniowy termin zapłaty opłaty legalizacyjnej upłynął bezskutecznie 20 lipca 2022 r. (w terminie tym nie został złożony także wniosek

o którym mowa w art. 67a § 1 O.p.).

Uwzględniając powyższe okoliczności, zdaniem PWINB, organ I instancji prawidłowo rozpatrywał sprawę budowy przedmiotowych obiektów w oparciu o art. 48 u.P.b., gdyż ich wybudowanie w dacie budowy i obecnie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, którego inwestor nie posiada. Stosownie do art. 3 pkt 1 u.P.b., ilekroć

w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym, należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony

z użyciem wyrobów budowalnych. Z kolei budowla zdefiniowana jest w art. 3 pkt 3 u.P.b., zgodnie z którym jest to każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.

W ocenie organu odwoławczego, z definicji tych wynika, że silosy zbożowe typu BIN wraz z koszami zasypowymi, przenośnikami kubełkowymi, przenośnikami ślimakowymi, rurami zsypowymi, wiatą nad koszem zasypowym znajdującą się przy silosach od strony północno - wschodniej oraz wiatą przy budynku magazynowym na działce nr [...] w N. stanowią całość techniczno - użytkową zapewniającą możliwość użytkowania zgodnie z przeznaczeniem (do magazynowania zbóż), co

z kolei przesądza o konieczności ich zakwalifikowania do budowli w rozumieniu u.P.b. Wzniesienie przedmiotu postępowania wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, którego inwestor nie posiada. PINB umożliwił legalizację przedmiotowych silosów, nakładając obowiązek przedstawienia w określonym terminie odpowiednich dokumentów legalizacyjnych. Zobowiązany M.P. 31 marca 2022 r. wprawdzie przedłożył projekt budowlany dotyczący sześciu silosów, jednak nie uiścił opłaty legalizacyjnej ustalonej postanowieniem z 30 czerwca 2022 r., nie złożył też wniosku o którym mowa w art. 67a § 1 O.p. Stwierdzenie tych okoliczności zobowiązywało organ I instancji do orzeczenia rozbiórki przedmiotu postępowania w oparciu o art. 48 ust. 1 u.P.b.

Odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu organ odwoławczy wyjaśnił, że stan faktyczny sprawy został przez organ I instancji ustalony w sposób prawidłowy. W sprawie zostało wydane ostateczne postanowienie ustalające opłatę legalizacyjną, której uiszczenie jest bezsprzecznie warunkiem legalizacji obiektu budowlanego wzniesionego bez pozwolenia na budowę (art. 48 ust. 1 w zw. z art. 49 ust. 3 u.P.b.). Tylko spełnienie przez inwestora wszystkich przesłanek legalizacji obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz uiszczenie w terminie opłaty legalizacyjnej zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego. W postępowaniu

w sprawie wydania decyzji w oparciu o art. 49 ust. 3 u.P.b. organ nie bada zasadności nałożonej opłaty oraz nie dokonuje ponownej kwalifikacji robót budowlanych. Decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu na podstawie art. 49 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 1 u.P.b. jest jedynie konsekwencją nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej, ustalonej w innym, wcześniejszym postępowaniu. Powoływanie się zatem na jakiekolwiek okoliczności związane z kwalifikacją wykonanych robót, terminem ich wykonania oraz trybem ich legalizacji

w postępowaniu w sprawie nakazu rozbiórki jest nieskuteczne.

Skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie M.P. zaskarżył w całości decyzję PWINB z 19 grudnia 2022 r., zarzucając:

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a. poprzez brak zebrania pełnego materiału dowodowego i brak jego należytej oceny, a także podjęcie decyzji sprzecznej z zebranym materiałem dowodowym,

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 1, 3 i 9 oraz art. 28 u.P.b. poprzez ich niewłaściwą wykładnię i zastosowanie wbrew ustaleniom faktycznym,

- naruszenie art. 48 ust. 1 i art. 49 ust. 3 u.P.b. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.

Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W ocenie skarżącego, decyzja powinna precyzyjnie wskazywać, czy rozbiórce podlega cały budynek bądź budowla, jego część, czy też zespół budynków.

W skomplikowanych sytuacjach faktycznych wręcz musi się znaleźć projekt, który wskaże, która z części ma być rozebrana. W skład obiektów objętych decyzją wchodzą zarówno budynki jak i budowle, a także urządzenia budowlane i techniczne, które nie powinny być objęte decyzją o rozbiórce, gdyż ich posadowienie czy też zamontowanie nie podlega obowiązkom uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Na podstawie osnowy rozstrzygnięcia zawartego w decyzji nie sposób ustalić, co faktycznie powinno być rozebrane, a co może pozostać, zwłaszcza jeżeli chodzi o urządzenia i infrastrukturę towarzyszącą budowie, czy też elementy urządzeń technicznych. Określenie np. "z koszami zasypowymi, przenośnikami kubełkowymi" itp. nie daje podstaw do stwierdzenia, czy obejmuje to również elementy posadowienia tych urządzeń. Nie sposób również na podstawie uzasadnienia decyzji ustalić, dlaczego te elementy powinny być rozebrane, gdyż organ nie podjął trudu właściwej kwalifikacji tych obiektów z punktu widzenia definicji zawartych w art. 3 u.P.b. Jest to o tyle istotne, że z rozbiórką wiążą się ogromne nakłady pracy i kosztów. Jeżeli choćby część z tych kosztów okazała się zbędna, to ich poniesienie byłoby szkodą dla skarżącego.

Niezbędnym jest również prawidłowe ustalenie chronologii wydarzeń związanych z powstaniem określonego obiektu - kiedy, w jakim okresie, kto i jakie roboty budowlane wykonywał, co wpływa na odpowiednie zastosowanie przepisów oraz kwalifikację prawną tego, co powstało. Ważna jest również odpowiednia interpretacja dowodów zebranych przez nadzór budowlany. W ocenie skarżącego, takie warunki przy wydawaniu decyzji nie zostały spełnione. Ponadto

w przedmiotowej sprawie wydając zaskarżoną decyzję organ nie wziął pod uwagę obiektywnych trudności jakie wiążą się z obowiązkiem rozbiórki w sytuacji ogromnych braków na rynku budowlanym w zakresie pracowników oraz dostępności usług rozbiórkowych.

W ocenie skarżącego, art. 49 ust. 3 nakazuje organowi ponowną weryfikację prawidłowości ustalonej opłaty, a przede wszystkim zasadności jej nałożenia, przed wydaniem decyzji o rozbiórce. Decyzję o rozbiórce można wydać, jeżeli inwestor nie uiści opłaty legalizacyjnej, jednak jedynie wówczas, gdy opłata została ustalona

w sposób prawidłowy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Ponadto, jeżeli istnieje możliwość doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodności z prawem poprzez rozbiórkę tylko części obiektu, to niedopuszczalne jest orzeczenie rozbiórki całości obiektu. Podobna zasada ma zastosowanie do opłaty legalizacyjnej, która może obejmować jedynie część obiektu, a nie wszystkie jego elementy. Takich okoliczności organ nie badał w niniejszym postępowaniu. Ponadto w okolicznościach sprawy ustalono wysokość opłaty legalizacyjnej dotyczącej budynku gospodarczego, podczas gdy nie ustalono czy przedmiotem postępowania w sprawie legalizacji robót budowlanych jest jeden (jak utrzymuje skarżący), czy dwa obiekty (jak przyjęły organy obu instancji), a zatem doszło do istotnego naruszenia zasad postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.

z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).

W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja PWINB

z 18 grudnia 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję PINB z 20 października 2022 r. nakazującą skarżącemu rozbiórkę samowolnie wybudowanych 6 silosów zbożowych z koszami zasypowymi, przenośnikami kubełkowymi i ślimakowymi, rurami zsypowymi, wewnętrzną instalacją elektryczną oraz dwóch wiat przyjęciowych, posadowionych w N. na działce nr [...] /silosy te dla potrzeb sprawy oznaczone zostały jako "1a", "1b", "1c", "1d", "1e" i "1f"/.

Powyższe decyzje wydane zostały w następstwie postępowania legalizacyjnego prowadzonego na podstawie art. 48 u.P.b. w związku ze stwierdzeniem wybudowania w/w silosów oraz wiat bez wymaganego pozwolenia na budowę; postępowanie to dotyczyło wybudowanego również w ramach samowoli budowlanej siódmego silosu (oznaczonego w sprawie jako "1g") zlokalizowanego w odległości ok. 9,5 m w kierunku południowo – wschodnim od pozostałych 6 silosów, w stosunku do którego zapadły odrębne rozstrzygnięcia nakazujące jego rozbiórkę wraz z płytą fundamentową, instalacją elektryczną i podajnikiem – decyzja PINB z 30 czerwca 2021 r. nr NB.5160.9.2019 oraz utrzymująca ją w mocy decyzja PWINB

z 16 listopada 2022 r. nr OA.7721.10.6.2021 (decyzje te na skutek skargi M.P. objęte są kontrolą Sądu w toczącej się równolegle sprawie

o sygn. akt II SA/Rz 96/23).

I. Zdaniem Sądu, nie budzą wątpliwości ustalenia organów co do czasookresu budowy silosów, które powstawały etapami od 2008 do 2017 r. (wynika to ze znajdujących się w aktach sprawy zdjęć lotniczych oraz wyjaśnień skarżącego

i przesłuchanych w charakterze świadków stron postępowania – właścicieli działek sąsiednich). W/w okres zawiera się w całości w trakcie obowiązywania u.P.b.

z 1994 r., obowiązującej również w dacie wszczęcia postępowania i wydania zaskarżonej decyzji.

W związku z tym jako prawidłowe jawi się stanowisko orzekających w sprawie organów, że z uwagi na datę wszczęcia postępowania w sprawie (19 czerwca

2019 r.), zastosowanie do niej będą miały regulacje u.P.b. w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r. W tym bowiem dniu weszła w życie ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z której art. 25, "do spraw uregulowanych ustawą zmienianą

w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym".

II. W rozpoznawanej sprawie nie budzi także zastrzeżeń Sądu kwalifikacja silosów i wiat będących przedmiotem postępowania jako obiektów budowlanych

(art. 3 pkt 1 u.P.b.) stanowiących budowle; zgodnie z art. 3 pkt 3 u.P.b., przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, w tym m.in. zbiorniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny

i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Kryterium to spełniają przedmiotowe silosy oraz wiaty przyjęciowe, stanowiąc wraz z koszami zasypowymi, przenośnikami kubełkowymi i ślimakowymi, rurami zsypowymi i wewnętrzną instalacją elektryczną techniczną całość użytkową, bez wpływu na co pozostaje podjęta w skardze próba wywodzenia, że w/w elementy warunkujące funkcjonowanie silosu stanowią odrębne urządzenia budowlane, których wykonanie miałoby nie podlegać w ogóle regulacjom u.P.b., bądź nie wymagać ani pozwolenia lub zgłoszenia na wykonanie, a przez to miałyby one nie podlegać obowiązkowi rozbiórki. O ile bowiem możliwe jest fizyczne wyodrębnienie w/w elementów, to ich istnienie i funkcjonowanie warunkowane jest istnieniem podlegających rozbiórce silosów i wiat przyjęciowych, których możliwość użytkowania zgodnie z przeznaczeniem zapewniają.

Wyklucza to tym samym zarzut naruszenia art. 3 pkt 9 u.P.b. definiującego urządzenia budowlane (jako urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki), zwłaszcza że wg zawartej w art. 3 pkt 1 u.P.b. definicji obiektu budowlanego, należy przez niego rozumieć nie tylko budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, ale także instalacje zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.

Sąd nie kwestionuje twierdzeń skarżącego, że z rozbiórką wiążą się z reguły ogromne nakłady pracy i kosztów, niemniej poprzez podważanie kwalifikacji przedmiotowych silosów oraz wiat przyjęciowych (wraz z wymienionymi elementami jako budowli) tworzących użytkową całość nie można zmierzać do nieuzasadnionego ograniczenia obowiązku rozbiórki tej budowli jako całości. Podstaw do wyłączenia

z nakazu rozbiórki w/w elementów z powodu ich rzekomo błędnej kwalifikacji (jako nie podlegających obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia) nie daje zresztą sam przedłożony przez skarżącego projekt budowlany, którym są objęte wraz z silosami i wiatami których funkcjonowanie zgodne z przeznaczeniem warunkują (dotyczy to także elementów ich posadowienia).

W tej sytuacji, skoro inwestor na wykonanie tych silosów i wiat nie dysponował wymaganym stosownie do art. 28 ust. 1 u.P.b. pozwoleniem na budowę (przy braku zastosowania wyłączeń o jakich mowa w art. 29 ust. 1 i art. 30 ust. 1 tej ustawy), zasadne było wydanie przez PINB na podstawie art. 48 ust. 2 u.P.b. 3 października 2019 r. postanowienia nr NB.5160.9.2019 wstrzymującego prowadzenie robót budowlanych polegających na samowolnej budowie na działce nr [...] w N.

7 szt. silosów zbożowych typu BIN wraz z urządzeniami towarzyszącymi oraz nakładającego jednocześnie na skarżącego jako właściciela i inwestora obowiązek przedstawienia we wskazanym terminie dokumentów o jakich mowa w art. 48 ust. 3 u.P.b. (w tym projektu architektoniczno – budowlanego); możliwość zastosowania

w sprawie tych przepisów wynika z art. 48 ust. 1 pkt 1 u.P.b., w myśl którego organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Bezsprzecznie 30 kwietnia 2021 r. skarżący dla potrzeb legalizacji przedłożył projekt budowlany (uzupełniony względem pierwotnej wersji) dotyczący 6 silosów zbożowych oznaczonych jako "1a", "1b", "1c", "1d", "1e" i "1f" oraz wiaty przyjęciowej (część VI) i wiaty nad koszem zasypowym przy budynku magazynowym (część IX

i X), wobec czego nie zachodzi podnoszona przez skarżącego rozbieżność

w określeniu przedmiotu postępowania, w szczególności czy oprócz silosów dotyczyło ono jednej czy dwóch wiat (ponieważ projekt ten nie obejmował swym zakresem silosu "1g" w stosunku do którego zamieszczono informację

o przeznaczeniu do rozbiórki, brak było podstaw do kontynuowania względem niego postępowania legalizacyjnego i kwestia jego istnienia została rozstrzygnięta w/w decyzją PINB z 30 czerwca 2021 r. nr NB.5160.9.2019 oraz decyzją PWINB

z 16 listopada 2022 r. nr OA.7721.10.6.2021 nakazującymi jego rozbiórkę).

W kontekście tego należy stwierdzić, że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem inwestora a jego uprawnieniem i aby była możliwa, konieczne jest spełnienie wszystkich wymaganych prawem warunków, dla których

w okolicznościach sprawy (wobec uznania przez organy nadzoru budowlanego prawidłowości i kompletności przedstawienia wymaganej dokumentacji) istotne było uiszczenie wymaganej opłaty legalizacyjnej.

Taka opłata w wysokości 1 mln zł za legalizację budowy sześciu silosów zbożowych (wraz z koszami zasypowymi, przenośnikami kubełkowymi, przenośnikami ślimakowymi, rurami zsypowymi, wewnętrzną instalacją elektryczną) oraz dwóch wiat przyjęciowych została skarżącemu ustalona postanowieniem PINB z 30 czerwca 2022 r. nr NB.5160.9.2019. Wymóg uiszczenia tej opłaty stanowił dla skarżącego ostatni warunek, którego spełnienie było niezbędne dla wydania decyzji legalizacyjnej. Wobec niewniesienia przez skarżącego zażalenia, postanowienie to stało się ostateczne. W zakreślonym 7-dniowym terminie od dnia jego doręczenia (który mijał 20 lipca 2022 r.) opłata nie została jednak uiszczona i nie zostało także wniesione zażalenie na to postanowienie (nie został również złożony przez skarżącego wniosek o jakim mowa w art. 67a § 1 O.p., tj. o odroczenie terminu jej płatności, rozłożenie na raty, bądź umorzenie opłaty).

Ubocznie Sąd zauważa, że ocena tego postanowienia (dokonana na mocy art. 135 P.p.s.a., wg którego Sąd nie jest związany granicami skargi i "stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia"), nie daje już aktualnie podstaw do jego zakwestionowania. Do prawidłowości obliczenia tej opłaty Sąd nie wnosi żadnych zastrzeżeń, wskazując dodatkowo, że była ona już zresztą wcześniej weryfikowana w ramach nadzoru instancyjnego postanowieniem PWINB z 28 września 2021 r. nr OA.7722.10.5.2021 (względem pierwotnie ustalającej tej opłatę na kwotę 1 650 000 zł postanowienia PINB z 30 czerwca 2021 r. nr NB.5160.9.2019).

Brak wywiązania się przez skarżącego z obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej skutkuje tym, że musi się on liczyć z przewidzianymi dla tego konsekwencjami, które wynikają wprost z art. 49 ust. 3 u.P.b., zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej /z zastrzeżeniem art. 49c ust. 2, który wobec braku stosownych wniosków skarżącego nie ma w sprawie zastosowania/ wydaje decyzję o której mowa w art. 48 ust. 1, a więc decyzję nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego.

W opisanej sytuacji zasadność zastosowania w okolicznościach sprawy tego przepisu nie budzi najmniejszych zastrzeżeń Sądu. Skarżący mając możliwość legalizacji obiektów stanowiących przedmiot postępowania, poprzez nieuiszczenie związanej z tym opłaty, takiej możliwości się pozbawił. Trudno przy tym uznać, że nie miał wiedzy co do takich następstw, gdyż zarówno o skutkach uiszczenia opłaty legalizacyjnej jak i braku jej opłacenia został wprost poinformowany w pouczeniu postanowienia PINB z 30 czerwca 2022 r. ustalającego tę opłatę.

III. W związku z tym nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dot. naruszenia przepisów postępowania i podjęcia decyzji sprzecznej z zebranym materiałem dowodowym. Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy

w pełni potwierdza prawidłowość podjętych przez organy nadzoru rozstrzygnięć. Mimo że pozwala on jedynie w przybliżeniu określić czas budowy obiektów stanowiących przedmiot postępowania (na przestrzeni od 2008 do 2017 r.), to

z opisanych już wyżej względów wynikających z dopuszczenia się samowoli budowlanej i prowadzenia postępowania legalizacyjnego w czasie obowiązywania tej samej ustawy P.b., przy niezmienionej kwalifikacji prawnej tych obiektów jako budowli i wymogu posiadania na ich wykonanie pozwolenia na budowę, bez znaczenia pozostaje ustalenie dokładnej daty dopuszczenia się samowoli budowlanej względem poszczególnych obiektów.

Z obowiązku dostosowania się do nakazu rozbiórki nie zwalniają skarżącego podnoszone w skardze argumenty wskazujące na trudną sytuację na rynku budowlanym i ograniczoną dostępność usług rozbiórkowych; są to argumenty pozaprawne, nie mające dla sprawy żadnego znaczenia.

Reasumując, wydane w sprawie decyzje (zaskarżona oraz utrzymana nią

w mocy decyzja organu I instancji nakazująca rozbiórkę) zostały podjęte

z uwzględnieniem okoliczności faktycznych sprawy i odpowiadających im przepisów prawa materialnego, z poszanowaniem obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego.

W tej sytuacji brak zasadności zarzutów skargi połączony z brakiem stwierdzenia naruszeń prawa podlegających uwzględnieniu z urzędu, skutkował oddaleniem skargi jako niezasadnej na podstawie art. 151 P.p.s.a.