Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 197/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie: Asesor WSA Robert Talaga (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2024 r. sprawy ze sprzeciwu A. sp. z o. o. z siedzibą w R. od decyzji Wojewody z dnia 5 września 2023 r., nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do wykonywania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz strony wnoszącej sprzeciw kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 25 kwietnia 2023 r. Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji (WCR) [...] wystąpił do Burmistrza Miasta i Gminy [...] z wnioskiem nr [...] o przeznaczenie dwóch samochodów do wykonania świadczenia rzeczowego na rzecz [...] Wojskowego Oddziału Gospodarczego w P. ([...] WOG). We wniosku została przedstawiona propozycja WCR, dotycząca konkretnych pojazdów, będących w posiadaniu spółki A. Sp. z o.o., ul. [...], [...] R. . Pojazdy te, to samochód M. nr rej. [...] oraz ciągnik siodłowy [...] nr rej. [...], przeznaczone do przewozu produktów MPS w ramach doraźnych świadczeń rzeczowych.

Pismem z dnia 16 maja 2023 r. [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] powiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie przeznaczenia rzeczy ruchomej do realizacji świadczeń rzeczowych na rzecz obrony oraz terminie zgłaszania uwag i wniosków.

Pismem z dnia 7 czerwca 2023 r. organ powiadomił strony o planowanym na dzień 23 czerwca 2023 r. przeprowadzeniu oględzin przedmiotów świadczeń.

Pismem z dnia 13 czerwca 2023 r. pełnomocnik spółki wniósł o umorzenie postępowania w sprawie, zwolnienie wnioskowanych przez WCR pojazdów z obowiązku wykonania świadczeń rzeczowych z uwagi na to, że wchodzą one w skład mocy produkcyjnych oraz usługowych spółki, której działalność polega m.in. na transporcie paliw. Spółka wykonuje tymi pojazdami codzienne transporty paliw na rzecz licznych podmiotów zajmujących się obrotem paliwami płynnymi oraz codziennie zaopatruje w paliwa przedsiębiorstwa transportowe, produkcyjne, rolnicze oraz handlowe, które nie mogłyby prowadzić swojej działalności o istotnym znaczeniu z punktu widzenia interesów Polski zarówno w czasie wojny jak i pokoju.

W dniu 23 czerwca 2023 r. podczas oględzin ustalono, że pojazdy o numerach [...] oraz [...] są własnością spółki A. Sp. z o.o. z siedzibą w R. . Wszystkie pojazdy są sprawne co stwierdzono na podstawie aktualnych badań technicznych. Spółka poinformowała o wykorzystywaniu pojazdów do transportu paliw płynnych i zaopatrywaniu licznych podmiotów ważnych dla bezpieczeństwa kraju.

W dniu 23 czerwca 2023 r. organ zawiadomił wszystkie strony o przysługującym im prawie do wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów w sprawie.

Decyzją z dnia 12 lipca 2023 r., znak nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o przeznaczeniu rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie doraźnych potrzeb, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że przychyla się do wniosku spółki A. Sp. z o.o., że zalicza się ona do katalogu podmiotów mających szczególne znaczenie dla funkcjonowania gospodarki Państwa, wykonując usługi transportu paliw płynnych zaopatrując w nie przedsiębiorstwa transportowe, produkcyjne, rolnicze i handlowe. Swoją działalnością spółka podlega pod przepisy ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1650 z późn. zm.). W efekcie zaistniały okoliczności do umorzenia postępowania.

Pismem z dnia 27 lipca 2023 roku Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji [...] (WCR) wniósł odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...], domagając się uchylenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...] z dnia 12 lipca 2023 r. umarzającej postępowanie w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony.

Decyzją z dnia 05 września 2023 roku, znak [...] Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W ocenie Wojewody argumentacja organu I instancji, dotycząca ustawy o zapasach ropy naftowej jako uzasadniającej rzekomo zasadność umorzenia postępowania w sprawie jest całkowicie chybiona. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych na tle zawierającej podobne regulacje, poprzednio obowiązującej, ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, przyjmuje się, że gdy prawo materialne przyznaje podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Decyzje wydane w tego typu sprawach powinny zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpującą argumentację stanowiska organu. Organy wojskowe w toku wykonywania zadań w zakresie obronności państwa mogą żądać niezbędnej pomocy od instytucji państwowych, organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego, przedsiębiorców oraz innych podmiotów. Wymienione instytucje, organy i przedsiębiorcy oraz podmioty są zobowiązane w zakresie swojego działania, do udzielania tej pomocy. Istotne i niezbędne jest wskazanie powodów, dla których nakłada się obowiązek na konkretny podmiot lub przedmiot. Organ obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Zasada ta nie zostanie zrealizowana w sytuacji, gdy organ nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy, a w szczególności tych, które stanowią element rozstrzygnięcia. Wójt lub burmistrz (prezydent miasta) ma warunkowy obowiązek wydania decyzji administracyjnej o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny zgodnie z art. 630 ust. 1 o obronie Ojczyzny. Taki obowiązek "uaktywni się" w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, ale dopóki takie okoliczności nie występują ewentualna decyzja o nałożeniu świadczeń nie jest wykonywana, a zatem nie powoduje dla posiadacza żadnych ograniczeń w korzystaniu i dysponowaniu posiadanym sprzętem. Posiadacze rzeczy ruchomych, wobec których wydano ostateczną decyzję o przeznaczeniu tych rzeczy ruchomych na cele świadczeń rzeczowych, są jedynie obowiązani informować organy wydające decyzje o rozporządzeniu rzeczą ruchomą zgodnie z art. 632 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny. W sprawie nie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w pełnym zakresie uwzględniając dyspozycje zawarte w ustawie o obronie Ojczyzny z dnia 11 marca 2023 r., rozporządzeniu Rady Ministrów z 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju oraz w art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 61 § 4, art. 66a, i art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a.

Pismem z dnia 29 września 2023 roku A. Sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sprzeciw od decyzji Wojewody z dnia 5 września 2023 r., [...] w przedmiocie uchylenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 12 lipca 2023 r. nr [...] Pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił powyższej decyzji:

I. naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 110 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przez organ II instancji, przed doręczeniem decyzji organu I instancji pełnomocnikowi sprzeciwiającej się Spółki, której również przysługiwało uprawnienie do odwołania się od decyzji organu I instancji, a z którego sprzeciwiająca się Spółka nie mogła skorzystać z uwagi na brak rozpoczęcia biegu terminu do złożenia odwołania,

II. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przez organ II instancji bez zapewnienia sprzeciwiającej się spółce czynnego udziału w stadium postępowania II instancyjnego, w tym umożliwienia zapoznania się z wniesionym odwołaniem oraz wypowiedzenia się do treści odwołania, zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

III. naruszenia art. 107 § 1 pkt 3) k.p.a. poprzez wydanie decyzji, z której treści nie wynika, do kogo ta decyzja jest skierowana (brak oznaczenia strony postępowania),

IV. naruszenia art. 628 ust. 5 pkt 10) ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie ojczyzny w zw. z art. 2 pkt 16) i art. 2 pkt 17) oraz w zw. z art. 638 ust. 1 ustawy o obronie ojczyzny, poprzez:

- błędną wykładnię powołanych przepisów i niezasadne przyjęcie, że pojazdy [...] oraz [...] nie podlegają wyłączeniu wynikającemu z treści art. 628 ust. 5 pkt 10) ustawy o obronie ojczyzny,

- podejmowanie całkowicie zbędnych prób przeznaczenia w/w pojazdów w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie doraźnych potrzeb, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, w sytuacji, w której przepis art. 638 ust. 1 ustawy o obronie ojczyzny przewiduje możliwość zobowiązania przedsiębiorców do wykonania świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu posiadanych rzeczy ruchomych do używania przez Siły Zbrojne lub jednostki organizacyjne wykonujące zadania na potrzeby obrony państwa w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody, obciążenie Wojewody kosztami postępowania sądowego i przyznanie na rzecz skarżącej tych kosztów, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowym, według norm przepisanych lub przedłożonego rozliczenia kosztów.

W odniesieniu do zarzutów dotyczących kwestii procesowych podniesionych w trzech pierwszych punktach części wstępnej, sprzeciwiająca się Spółka podniosła, że jej pełnomocnikowi nie została doręczona decyzja organu I instancji (art. 40 § 2 k.p.a.), w związku z czym w stosunku do Spółki A. Sp. z o.o. nie nastąpiło rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia odwołania od decyzji I instancyjnej, które to uchybienie procesowe należałoby sprostować w pierwszej kolejności.

W postępowaniu międzyinstancyjnym doszło do naruszenia przysługujących spółce praw strony postępowania administracyjnego, poprzez wydanie decyzji przez organ II instancji bez zapewnienia sprzeciwiającej się Spółce czynnego udziału w stadium postępowania II instancyjnego, w tym umożliwienia zapoznania się z wniesionym odwołaniem oraz wypowiedzenia się do treści odwołania, zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Zarówno Spółka jak i przede wszystkim jej pełnomocnik, do chwili doręczenia kwestionowanej decyzji Wojewody z dnia 5 września 2023 r, nie mieli żadnej wiedzy o tym, że zostało wniesione odwołanie od decyzji organu I instancji i toczy się jakieś postępowanie II-go instancyjne, w trakcie którego może zostać wydana decyzja zaskarżona niniejszym sprzeciwem.

Zdaniem skarżącej z treści części wstępnej decyzji w żaden sposób nie wynika, do kogo kwestionowane rozstrzygnięcie Wojewody zostało skierowane. Co do strony, w stosunku do której, mogła zostać wydana decyzja, konieczne jest snucie domysłów poprzez szczegółowe zapoznawanie się w obszernym uzasadnieniem, co wydaje się być wadą decyzji nie pozwalającą na utrzymanie jej w mocy.

Spółka podniosła, że wykładnia przepisu art. 628 ust. 5 pkt 10) w zw. z art. 2 pkt 17) ustawy o obronie ojczyzny dokonana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewody jest oczywiście błędna albowiem gdyby zaakceptować interpretację dokonaną przez organ II instancji należałoby przyjąć, że wyłączeniem o jakim mowa w art. 628 ust. 5 pkt 10) ustawy objęte są wyłącznie te moce naprawcze, usługowe lub produkcyjne przedsiębiorcy, które są już wykorzystywane na potrzeby Sił Zbrojnych, co oznacza, że ustawodawca przyjąłby, iż tylko tych ruchomości nie można przeznaczyć do świadczeń rzeczowych, związanych z obroną ojczyzny, z których wojsko już korzysta. Ponadto w świetle przepisu art. 638 ust. 1 ustawy o obronie ojczyzny, wydawanie decyzji o przeznaczeniu rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie doraźnych potrzeb, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji, wydaje się być absolutnie zbędne, skoro w sytuacji rzeczywistego ogłoszenia mobilizacji zarządzeniem prezydenta (art. 2 pkt 16 ustawy o obronie ojczyzny) możliwe jest zobowiązania przedsiębiorców do wykonania świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu posiadanych rzeczy ruchomych do używania przez Siły Zbrojne lub jednostki organizacyjnej wykonującej zadania na potrzeby obrony państwa w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, bez uprzedniego wydawania jakichkolwiek uprzednich decyzji, której wydania od Burmistrza Miasta i Gminy [...] domaga się od Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji [...].

W związku z powyższym wydanie decyzji o przeznaczeniu rzeczy jest całkowicie zbędne i narusza zasadę zaufania do władzy publicznej i zasadę proporcjonalności (art. 8 § 1 k.p.a.) oraz kłóci się z zasadami racjonalnego ustawodawcy i logicznego rozumowania (art. 11 k.p.a.).

Organ w odpowiedzi na sprzeciw wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądowej na skutek wniesionego sprzeciwu jest decyzja Wojewody z dnia 5 września 2023 r., uchylająca decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 12 lipca 2023 roku, nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie wydania decyzji o przeznaczeniu rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie doraźnych potrzeb, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i wojny i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu kwestionowanej decyzji wskazano, że rozstrzygnięcie organu I instancji było przedwczesne albowiem z wnioskiem o przeznaczenie należących do sprzeciwiającej się Spółki pojazdów wystąpił Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji [...], którego wniosek należało rozpoznać jego przed zakończeniem postępowania w sprawie. Organ II instancji zakwestionował wykładnię przepisów ustawy o obronie ojczyzny dokonaną przez Burmistrza Miasta i Gminy [...], a ponadto odniósł się do mocy obowiązującej przepisów ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym.

Rozstrzygnięcie Sądu wydane w niniejszej sprawie wymaga na wstępie kilku uwag natury ogólnej odnoszących się do instytucji sprzeciwu od decyzji kasacyjnej.

W myśl art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z art. 64e P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1. P.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.). Zatem sąd administracyjny rozpatrując sprzeciw ogranicza się jedynie do oceny, czy ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 138 § 2 K.p.a.

Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wydanie zatem przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne w przypadku, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: po pierwsze organ stwierdzi, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i po drugie uzna, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jednocześnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym sprzeciwem nie stosuje się art. 33 P.p.s.a. (art. 64b § 3 P.p.s.a.), co oznacza, iż w postępowaniu tym uczestniczy tylko strona, która wniosła sprzeciw oraz organ administracji publicznej, który wydał zaskarżoną decyzję, a prawa do udziału w postępowaniu sądowym pozbawione są pozostałe strony postępowania administracyjnego. Wyrok zapadły w następstwie rozpoznania sprzeciwu zaskarżalny jest tylko w przypadku jego oddalenia, co oznacza, że od orzeczenia uwzględniającego sprzeciw i uchylającego zaskarżona nim decyzję jakikolwiek środek zaskarżenia nie przysługuje (art. 151a § 3 P.p.s.a.).

W literaturze przedmiotu przyjmuje się, iż naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a. zachodzi, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego, gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów procesowych bądź w sytuacji nieustalenia istotnych okoliczności faktycznych niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Wystąpienie wskazanych naruszeń spowoduje, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy będzie miał wpływ na jej rozstrzygnięcie (por. A. Kabat w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, Lex el. 2021, B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2017, s. 728-729).

Sprzeciw powoduje zatem wszczęcie postępowania w zakresie ograniczonym do kontroli decyzji kasacyjnej, z uwzględnieniem tylko kryteriów formalnych. Sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. Sąd jest władny uwzględnić sprzeciw wyłącznie, gdy uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek określonych w/w przepisem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 1190/21). W rezultacie uwzględnienie sprzeciwu może nastąpić jedynie w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia art. 138 § 2 k.p.a.

Po dokonaniu, w świetle powyższych kryteriów, analizy zasadności wydania w niniejszej sprawie decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy, Sąd na gruncie rozpoznawanej sprawy stwierdza naruszenie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a.

Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 k.p.a. Żadne inne wady postępowania ani wady decyzji podjętej w pierwszej instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. Ten rodzaj decyzji organu odwoławczego jest dopuszczony wyjątkowo, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, nie jest zatem dopuszczalna wykładnia rozszerzająca. Jeżeli organ administracji publicznej, działając w trybie odwoławczym, nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 136), ma obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy, zamiast uchylać decyzję organu pierwszej instancji i przekazywać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ponieważ przewidziana w art. 138 § 2 k.p.a. możliwość przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy to niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu. Decyzja taka nie może więc być wydana w innych sytuacjach, niż wskazane w art. 138 § 2 k.p.a. i żadne inne wady decyzji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji tego typu (por. wyrok NSA z 29 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 633/05, Legalis).

W rozpoznawanej sprawie Wojewoda w decyzji będącej przedmiotem kontroli dokonał wykładni prawa, którą uznał za główną podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy wskazał, że z wnioskiem o przeznaczenie rzeczy ruchomych (pojazdów) w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie doraźnych potrzeb, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny wystąpił Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji na podstawie przepisów art. 628 i 630 ustawy o obronie Ojczyzny. Organ II instancji stwierdził brak danych spółki A, Sp. z o.o. w "Planie wprowadzenia ograniczeń w zakresie obrotu paliwami i zmniejszenia zużycia paliw w województwie [...]" na szczeblu województwa sporządzonym zgodnie z ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym. Powołane przepisy ustawy o obronie Ojczyzny wraz z obowiązującym nadal rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju stanowią materialnoprawną podstawę orzekania w sprawie przeznaczenia rzeczy ruchomych na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji w czasie wojny. Wniosek został złożony przez uprawniony podmiot powinien zostać rozpatrzony na podstawie powołanych przepisów ustawy o obronie Ojczyzny i rozporządzenia i załatwiony poprzez wydanie decyzji merytorycznej. Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym nie ma żadnego zastosowania w sprawie. Tym bardziej, że ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny jest aktem późniejszym i nie zawiera odesłania do ustawy o zapasach ropy naftowej, która nie ma zatem zastosowania w postępowaniu w sprawie przeznaczenia nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Kategorie podmiotów o szczególnym znaczeniu dla funkcjonowania państwa lub gospodarki, ochrony życia, zdrowia lub bezpieczeństwa obywateli zostały określone w rozporządzeniu z dnia 26 lutego 2021 r. z uwagi na pierwszeństwo zaopatrzenia w paliwa pochodzące z zapasów obowiązkowych ropy naftowej lub paliw oraz ich miejsce w systemie priorytetowego zaopatrzenia w ropę naftową i paliwa. Takie rozważania Wojewody stanowiły wystarczającą podstawę do wydania rozstrzygnięcia reformatoryjnego w sprawie i wobec braku jego zastrzeżeń dotyczących ustalenia stanu faktycznego nie stanowiły zarazem uzasadnienia do zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 2 k.p.a. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał przyjąć, aby sprawa wymagała ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a do ewentualnej realizacji wskazanych przez organ odwoławczy wytycznych nie mogło dojść w postępowaniu odwoławczym bez naruszenia zarówno art. 136 k.p.a. jak i zasady dwuinstancyjności, o której mowa w art. 15 k.p.a.

Rozpoznając sprzeciw Sąd nie mógł natomiast zweryfikować, czy organ II instancji trafnie zidentyfikował okoliczności istotne dla sprawy i dokonał prawidłowej oceny skutków prawnych poczynionych ustaleń faktycznych, albowiem w ten sposób wkroczyłby w materię z zakresu prawa materialnego, to jest w proces odkodowania z treści przepisu prawa materialnego hipotezy normy w nim zawartej uzasadniającej jego zastosowanie. Dokonując zaś tego rodzaju ocen bez udziału innych niż autor sprzeciwu stron postępowania oraz przy wyłączeniu instancyjnej kontroli sądowej w przypadku uwzględnienia sprzeciwu naruszyłby konstytucyjnie chronione uprawnienia obywateli, w tym w szczególności stron postępowania, które sprzeciwu nie wniosły. Tego rodzaju ocen sąd administracyjny dokonywać może jedynie w postępowaniu ze skargi na decyzję ostateczną kończącą postępowanie w sprawie, w którym zagwarantowane jest prawo do sądu wszystkich stron postępowania administracyjnego oraz pełna dwuinstancyjność postępowania sądowego. W postępowaniu ze sprzeciwu nie było zatem dopuszczalnym dokonanie przez Sąd oceny zarzutów dotyczących wykładni prawa albowiem wiążące wypowiedzenie się przez Sąd w tym zakresie wykraczałoby poza zakres kognicji wynikający z art. 64e P.p.s.a.

W kwestii zarzutów o charakterze procesowym zawartych we wniesionym sprzeciwie Sąd dostrzegł, że decyzja organu I instancji wydana została zgodnie z żądaniem spółki o umorzeniu postepowania i została w istocie doręczona dnia 19 lipca 2023 r. spółce, a nie pełnomocnikowi, co w istocie stanowiło naruszenie prawa procesowego. Spółka nie sygnalizowała jednak organowi braku doręczenia pełnomocnikowi. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy takie uchybienie nie miało zatem istotnego wpływu na możliwość działania strony w sprawie odwołania od decyzji wydanej zgodnie z jej stanowiskiem przedstawionym w postępowaniu. Natomiast pismo organu I instancji z dnia 8 sierpnia 2023 r., przekazujące do Wojewody odwołanie zostało doręczone spółce dnia 22 sierpnia 2023 r. Spółka posiadała zatem informację o wniesionym odwołaniu i ustosunkowaniu się do niego organu I instancji. Organ odwoławczy wydając swoją decyzję nie prowadził uzupełniającego postępowania dowodowego, opierając się na ustaleniach poczynionych w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji. Decyzja organu II instancji została doręczona pełnomocnikowi spółki dnia 22 września 2023 r., a sprzeciw został złożony przez samą spółkę, nie przez pełnomocnika. W sprzeciwie spółka nie wykazała, że naruszenie przez organ odwoławczy (jej zdaniem) art. 10 § 1 k.p.a. mogłoby skutkować wydaniem odmiennego rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym. Dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest natomiast wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu decyzja Wojewody zawiera w swojej treści oznaczenie stron, którym została następnie doręczona. Z treści samej decyzji wynika do jakiego podmiotu została skierowana i jaka jest treść i uzasadnienie rozstrzygnięcia. W tym względzie nie doszło do naruszenia art. 107 §1 pkt 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, z której treści nie wynika do kogo decyzja została skierowana.

Reasumując w sprawie nie istniały przeszkody do wykonania merytorycznej kompetencji orzeczniczej przez organ odwoławczy. Na marginesie należy podkreślić, że podjęcie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. niewątpliwie przyczynia się do wydłużenia postępowania, co godzi w zasadę szybkości postępowania przewidzianej w przepisie art. 12 k.p.a. Zasadą powinno być merytoryczne orzekanie przez organ odwoławczy, natomiast wyjątek przewidziany w art. 138 § 2 k.p.a., musi być interpretowany ściśle (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 800/21).

Mając to na uwadze, Sąd na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a., uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchylił zaskarżoną decyzję w całości (pkt I. sentencji wyroku). Do usunięcia uchybień we wskazanym wyżej zakresie organ odwoławczy będzie zobowiązany na podstawie art. 153 P.p.s.a. Ponownie rozpoznając odwołanie organ odwoławczy powinien uwzględnić dokonaną przez Sąd ocenę prawną, mając na uwadze, że wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 138 § 2 k.p.a. jest dopuszczalne w drodze wyjątku od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.), na które składają się: uiszczony wpis w kwocie 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł i uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.