Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1090/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 11, art. 5b ust. 1 pkt 3, art. 92c ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Barbara Leszczyńska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 11/20 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 października 2019 r. nr BP.501.1625.2019.1284.WA7.8691 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 11/20, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę R. K. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 października 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 11 kwietnia 2019 r. przeprowadzono kontrolę pojazdu marki Audi, numer rejestracyjny [...]. Pojazdem kierował skarżący, który po zakończeniu usługi przewozu z L. do Portu Lotniczego [...] w W. przyjął zlecenie z aplikacji mobilnej i podjął się przewiezienia pasażerki z Portu Lotniczego [...] w W. na ul. N. w W. Zlecenie zostało podjęte, ale kurs nie został rozpoczęty z uwagi na kontrolę. Podczas kontroli skarżący okazał m.in. prawo jazdy, dowód osobisty, licencję na wykonywanie transportu drogowego taksówką na terenie miasta L. nr [...] wydaną przez Prezydenta Miasta L., świadectwo legalizacji ponownej taksometru. W trakcie kontroli przesłuchano, w charakterze świadka, pasażerkę, która zeznała, że nie uiściła żadnej opłaty za przejazd, ale otrzymała informację przez aplikację [...], za której pomocą zamówiła przejazd, że wykonanie tego kursu będzie kosztowało 44 zł. Kontrolujący przesłuchali także skarżącego, który podpisał protokół przesłuchania bez wnoszenia zastrzeżeń. Podczas kontroli stwierdzono, że pojazd wyposażony był w lampę z napisem: "TAXI" na dachu. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane protokołem kontroli z dnia 11 kwietnia 2019 r.

Decyzją z dnia 29 lipca 2019 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył karę w wysokości 12 000 zł na podstawie art. 5b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 58; dalej jako: "ustawa o transporcie drogowym", "u.t.d.") w związku z lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d., tj. za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji.

Na skutek odwołania, decyzją z dnia 21 października 2019 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Skargę na powyższą decyzję organu złożył skarżący. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zasadnie organy stwierdziły, iż skarżący wykonywał odpłatny przewóz okazjonalny osób bez jednoczesnego dopełnienia wszystkich wymagań określonych przepisami prawa. Skarżący bowiem na dzień kontroli, tj. na dzień 11 kwietnia 2019 r., nie posiadał licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką udzielonej przez Prezydenta m. st. W. Ponadto organ odwoławczy ustalił, że pojazd nie był oznakowany jak taksówka wykonująca przewozy na podstawie licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką udzielonej przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy stosownie do uchwały nr LXXXV/2184/2014 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 3 lipca 2014 r. w sprawie dodatkowych oznaczeń taksówek (Mazow. z 2014 r. poz. 6872; zm.: Mazow. z 2016 r. poz. 988). Tymczasem, jak zauważył Sąd, z wykonanej podczas kontroli dokumentacji fotograficznej wynika, że ww. pojazd był wyposażony jedynie na dachu w lampę z napisem "TAXI" i nie posiadał żadnych oznaczeń z boku pojazdu.

W ocenie Sądu pierwszej instancji na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty zmierzające do podważenia ustaleń organu i w konsekwencji do przyjęcia, że skarżący przypadkowo zabrał pasażerkę w drodze do domu. Sąd zwrócił uwagę na zeznania skarżącego złożone podczas kontroli, z których wynika świadomość skarżącego, że wykonywana usługa przewozu osób na terenie W. nie jest możliwa w jego sytuacji. Ponadto jak zauważył Sąd, skarżący podczas kontroli nie miał przy sobie umowy zawartej z firmą [...], dotyczącej przyjmowania zleceń za pośrednictwem aplikacji mobilnej, ich wykonania, z której miałoby wynikać, że nie mógł odrzucić zlecenia. Sąd podkreślił, że w trakcie kontroli i postępowania przed organem pierwszej instancji skarżący nie kwestionował, że przewóz miał być wykonywany na rzecz innego podmiotu. Dlatego też zdaniem Sądu słusznie organ odwoławczy nie dał wiary twierdzeniom strony przedstawionym w odwołaniu oraz w dołączonym materialne dowodowym.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji stosownie do treści Ip. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 12 000 zł i kara w tej wysokości została na skarżącego nałożona.

II

Od przedmiotowego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił:

1. naruszenie przez Sąd samodzielnie podczas wydawania zaskarżonego wyroku przepisów prawa materialnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy, jak to przepisów:

– art. 5b ust. 1 pkt 3 u.t.d. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy skarżący kasacyjnie w chwili dokonania kontroli nie wykonywał przewozu osób taksówką a wykonywał zlecenie na rzecz pośrednika (w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym), którym był [...], o czym świadczą zarówno zeznania pasażerki, która zamówiła kurs w aplikacji, jak również zeznania skarżącego kasacyjnie (złożone na gorąco), że kurs został Mu zlecony przez aplikację, z którą współpracował na podstawie umowy zawartej z [...] w dniu 16 kwietnia 2018 r. i że decydując się na zabranie pasażerki z [...] działał nie bezpośrednio jako taksówkarz a na rzecz pośrednika (zwracam również uwagę, że w dniu kontroli nie obowiązywał jeszcze art. 5d u.t.d. a przepis art. 5b ust. 2 nie wymagał, aby pośrednik w zakresie przewozu osób musiał posiadać licencję),

– art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie w związku z art. 5d poprzez jego zastosowanie, na skutek błędnego stwierdzenia, że nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., choć skarżący kasacyjnie wskazywał, że w momencie wykonywania kontroli pozostawał do dyspozycji zleceniodawcy [...], to zleceniodawca zlecił Mu przejazd, po uprzednim powiadomieniu przez skarżącego kasacyjnie, że oczekuje na kurs powrotny w kierunku L., skarżący kasacyjnie nie miał wpływu na to jaki będzie adres docelowy kursu - nie mógł jednak odmówić jego wykonania pozostając w tym momencie do dyspozycji zleceniodawcy,

– art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej jako: "Kodeks postępowania administracyjnego", "k.p.a.") poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej i nie poprzestanie na pouczeniu, w sytuacji gdy zaistniały ku temu przesłanki podmiotowe albowiem przepisy ustawy o transporcie drogowym nie zawierają odrębnych, własnych uregulowań w tym zakresie,

2. przepisu art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie przez Sąd i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, która to decyzja organu drugiej instancji naruszała poniżej wskazane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również przepis art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji obarczonej tymi samymi wadami, polegającymi na naruszeniu przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w sposób mający wpływ na wynik sprawy:

– poprzez to, że decyzja Główny Inspektor Transportu Drogowego została wydana bez zbadania treści umowy z dnia 16 kwietnia 2018 r., przedłożonej przez skarżącego kasacyjnie jak również ewentualnej weryfikacji jej obowiązywania, a co za tym idzie - bez realnego wyjaśnienia, czy skarżący kasacyjnie w chwili kontroli wykonywał przewóz na własny czy cudzy rachunek, a to pomimo wskazania przez przesłuchaną w sprawie pasażerkę, że taksówkę zamówiła za pomocą aplikacji, za pomocą której skarżący kasacyjnie współpracował z [...], swoim zleceniodawcą i została poinformowana o wysokości z góry znanej opłat za przejazd (44 zł),

– w związku z naruszeniem przepisu art. 87 ust. 4 u.t.d., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, wyrażający się w przypisaniu faktowi nie posiadania przez skarżącego kasacyjnie przy sobie umowy zlecenia z dnia 16 kwietnia 2018r. niekorzystnych dla skarżącego skutków, w szczególności sugerujących, że umowa ta nie ma mocy prawnej czy też nie była wykonywana, podczas gdy skarżący nie miał obowiązku posiadania przy sobie tej umowy,

– w ten sposób, że organ drugiej instancji nie wskazał dlaczego przedłożona przez skarżącego kasacyjnie umowa oraz korespondencja email nie są dowodami wiarygodnymi, poprzestając na stwierdzeniu, że dowody te "nie mogą podważyć zeznań złożonych na gorąco" jak wynika z uzasadnienia decyzji nie tylko nie dokonano analizy zapisów umowy, nie zweryfikowano czy obowiązuje, ale nie pokuszono się nawet o wskazanie dlaczego została uznana za dowód niewiarygodny, zaś użyte przez organ zacytowane wyżej stwierdzenie wskazuje, że wskazana umowa i korespondencja zostały odrzucone jako dowody tylko dlatego, że nie pasowały do wersji zdarzeń, która organy a priori przyjęły, pozostając głuche na argumenty dowodzące innego przebiegu zdarzenia,

– poprzez niewyjaśnienie, czy skarżący kasacyjnie w chwili podjęcia kursu znał destynację, czy też założył (do czego miał prawo, zważywszy na okoliczności), że skoro powiadomił korporację do której należał, że przyjmie kurs w kierunku L. - to zlecony Mu kurs jest właśnie kursem w kierunku L.,

– poprzez przypisanie nadmiernie dużej roli zeznaniom złożonym przez skarżącego kasacyjnie podczas wykonywania kontroli oraz nieuzasadnionego przypisania tym zeznaniom szczerości w przeciwieństwie do późniejszych wyjaśnień składanych w toku postępowania i nie wzięcie pod uwagę tego, że skarżący kasacyjnie w chwili kontroli był zbyt zdenerwowany, aby w prawidłowy, logiczny i co najważniejsze precyzyjny sposób wypowiedzieć się w takiej sytuacji, a nadto zweryfikować protokół przesłuchania przed jego podpisaniem, co doprowadziło do wyciągnięcia przez organy nieprawidłowych i całkowicie nieuprawnionych wniosków jakoby skarżący kasacyjnie systematycznie wykonywał przewozy taksówkowe na terenie m. st. W., nadto zaś niewyjaśnienie sprzeczności i nieścisłości w tych zeznaniach oraz pomimo uznania ich za wiarygodne - przyjęcie za podstawę orzeczenia jedynie ich fragmentów, przy całkowitym pominięciu pozostałych (np. gdzie skarżący kasacyjnie mówi o pośrednictwie),

3. przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji, która naruszała przepis art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, skutkujące utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że obie te decyzje naruszały:

– art. 5b ust. 1 pkt. 3 u.t.d. poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy skarżący kasacyjnie w chwili dokonania kontroli nie wykonywał przewozu osób taksówką a wykonywał zlecenie na rzecz pośrednika (w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym), którym był [...], o czym świadczą zarówno zeznania pasażerki, która zamówiła kurs w aplikacji jak również zeznania skarżącego kasacyjnie (złożone na gorąco), że kurs został Mu zlecony przez aplikację, z którą współpracował na podstawie umowy zawartej z [...] w dniu 16 kwietnia 2018 r. i że decydując się na zabranie pasażerki z [...] działa na rzecz pośrednika, a nie jako taksówkarz (zwracam również uwagę, że w dniu kontroli nie obowiązywał jeszcze art. 5d u.t.d. a przepis art. 5b ust. 2 nie wymagał aby pośrednik w zakresie przewozu osób nie musiał posiadać licencji),

z ostrożności procesowej także:

– w związku z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie w związku z art. 5d poprzez jego zastosowanie na skutek błędnego stwierdzenia, że nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., choć skarżący kasacyjnie wskazywał, że w momencie wykonywania kontroli pozostawał do dyspozycji zleceniodawcy [...], to zleceniodawca zlecił Mu przejazd, po uprzednim powiadomieniu przez skarżącego kasacyjnie, że oczekuje na kurs powrotny w kierunku L., skarżący kasacyjnie nie miał wpływu na to jaki będzie adres docelowy kursu - nie mógł jednak odmówić jego wykonania pozostając w tym momencie do dyspozycji zleceniodawcy,

– w związku z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej i niepoprzestanie na pouczeniu, w sytuacji gdy zaistniały ku temu przesłanki podmiotowe albowiem przepisy ustawy o transporcie drogowym nie zawierają odrębnych, własnych uregulowań w tym zakresie,

4. przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie w jakim w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie wskazał na jakiej podstawie przyjął, że:

– dowody złożone przez skarżącego kasacyjnie w postaci umowy i wydruków emalii nie zasługiwały na zaufanie,

– skarżący kasacyjnie winien był posiadać przy sobie umowę z dnia 16 kwietnia 2018 r. i z jakiego powodu nie posiadanie tej umowy przy sobie jest okolicznością działającą na jego niekorzyść i wpływającą niekorzystnie na ocenę mocy dowodowej tego dokumentu,

– nie zaistniały przesłanki do zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 189a § 1 i 2 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.

Naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istoty wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby naruszeń nie popełniono - Sąd należycie zbadałby postawione w skardze zarzuty i uwzględniłby skargę.

Wskazując na powyższe uchybienia, na podstawie przepisu art. 185 § 1 w związku z art. 135 p.p.s.a.. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W piśmie z dnia 22 stycznia 2021 r. skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

III

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosząc o jej oddalenie.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (punkt 1), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (punkt 2). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego, w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem.

We wniesionej skardze kasacyjnej skarżący zarzucił wyrokowi Sądu pierwszej instancji zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego.

Przed przystąpieniem do oceny zarzutów przypomnieć trzeba, że w niniejszej sprawie skarżący, legitymujący się licencją na wykonywanie transportu drogowego taksówką na terenie miasta L., w dniu 11 kwietnia 2019 r. będąc na lotnisku - Port Lotniczy [...] przyjął i podjął zlecenie od firmy "[...]" z aplikacji mobilnej na przewóz pasażera z lotniska na ul. N. w W.

Wobec powyższego, odnosząc się do zarzutu zawartego w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej, tj. naruszenia art. 5b ust. 1 pkt 3 u.t.d., na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 4 pkt 1 u.t.d., krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju. Z art. 5 ust. 1 u.t.d. wynika, że podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i ust. 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. U. UE L 300 z dnia 14 listopada 2009 r, str. 51). Zgodnie zaś z art. 4 pkt 11 u.t.d., przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W myśl art. 5 ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Stosownie natomiast do art. 5b ust. 1 u.t.d., uzyskania odpowiedniej licencji wymaga podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób:

1) samochodem osobowym,

2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą,

3) taksówką.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie prawidłowo uznano, że sporny w niniejszej sprawie przewóz stanowił odpłatny przewóz okazjonalny, wymagający tym samym uzyskania odpowiedniej licencji. Zgodnie z tytułem ustawy wszystkie wskazane w niej formy i odmiany przewozu stanowią transport drogowy, a tym samym przewóz okazjonalny nie jest czymś innym niż transport drogowy lecz stanowi jedną z jego uregulowanych ustawą form.

Z uwagi na fakt, że jedyna definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 powołanej ustawy o transporcie drogowym jest nieprecyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, stanowiąc jedynie, że przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego, uznać należy, że w celu wykładni tego pojęcia można posłużyć się posiłkowo przesłankami zawartymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającego rozporządzenie (WE) Nr 561/2006 (Dz. U. UE L 300 z dnia 14 listopada 2009 r., s. 8), który określa, że usługi okazjonalne są to usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym specjalnych usług regularnych, oraz które w szczególności charakteryzują się faktem przewożenia grupy pasażerów zebranej z inicjatywy klienta lub samego przewoźnika. W związku z tym przewóz w rozpoznawanej sprawie można zakwalifikować jako przewóz okazjonalny.

Na przeszkodzie powyższemu nie stoi charakter usługi transportu drogowego. W związku z tym, że w niniejszej sprawie usługa zamówiona została poprzez aplikację mobilną, trafnie wskazał również Sąd pierwszej instancji, że działalność taka podlegała ocenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który wyrokiem z dnia 20 grudnia 2017 r., C-434/15 orzekł, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Powołany wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej potwierdził zatem prawidłowość oceny charakteru wykonywanej usługi przez skarżącego jako usługi transportowej. Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej potraktował firmę dokonującą analogiczną usługę jako wykonującego w części usługę transportową (w zakresie pośrednictwa), więc oczywistym jest, że skarżący jako realizator drugiej części usługi (przewóz pasażera) również wykonywała usługę transportową.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu zawartego w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej, tj. naruszenia "art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie w związku z art. 5d poprzez jego zastosowanie", wskazać trzeba, że zarzut ten okazał się także nieusprawiedliwiony. Organy bowiem prawidłowo ustaliły, że brak jest okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy wykonującego przewóz, także tych określonych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W orzecznictwie przyjmuje się, że to na podmiocie wykonującym przewóz drogowy spoczywa, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że rzeczywiście nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a więc ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że uczynił wszystko zgodnie z prawem, że nie mógł zrobić nic więcej, zaś to co zrobił, pozwalało mu pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie naruszy prawa (por. wyrok NSA z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt II GSK 647/20 i cytowane w nim orzeczenia).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać trzeba, że zarówno przesłuchanie skarżącego, jak i pasażera, a także dokumenty przedłożone w toku kontroli, dokumentacja fotograficzna pojazdu i korespondencja z Biurem Administracji i Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta Stołecznego W. oraz Urzędem Miasta L. zostały prawidłowo ocenione przez organy, jako niepotwierdzające spełnienie przesłanek zawartych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Na marginesie zaznaczyć również, że w zarzutach skargi kasacyjnej skarżący wskazuje także na brak zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 5d u.t.d. Niemniej jednak należy wyjaśnić, że przepis ten nie mógł zostać naruszony przez Sąd pierwszej instancji, chociażby z tego powodu, że nie był przez niego zastosowany w niniejszej sprawie.

Wobec powyższego niezasadny okazał się także zarzut zawarty w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej, tj. naruszenia art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.

Przede wszystkim wskazania wymaga, że zakres stosowania przepisów Działu IVa – "Administracyjne kary pieniężne" Kodeksu postępowania administracyjnego wyznacza jej art. 189a. Stanowiąc w § 1 tego przepisu, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:

1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,

2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,

3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,

4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,

5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,

6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.

Z przywołanej regulacji - i abstrahując od § 3 art. 189a k.p.a., który wyłącza stosowanie przepisów wymienionego działu ustawy z określonych nim powodów, innych jeszcze, niż wymienione powyżej - jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, [w:] Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021).

Uwzględniając powyższe stwierdzić trzeba, że oczekiwanie strony skarżącej odnośnie co do zasadności zastosowania art.189a § 2 pkt 1-3, art. 189d, art. 189e oraz art. 189f k.p.a. w rozpatrywanej sprawie nie może być uznane za usprawiedliwione, podobnie, jak i zarzut naruszenia tych przepisów przez ich niezastosowanie. W rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się bowiem określone art. 189a § 2 k.p.a. przesłanki zastosowania instytucji określonych w powołanych przez stronę przepisach działu IVa k.p.a..

Z przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, a mianowicie z art. 92c u.t.d. wynika bowiem, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Jeżeli z przywołanego przepisu prawa wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny.

Z tych przyczyn słusznie Sąd pierwszej instancji wskazał, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż organ dopuścił się naruszenia wymienionych w omawianym zarzucie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich niezastosowanie.

Za niezasadne należało uznać także zarzuty skargi kasacyjnej zawarte w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonanej w zaskarżonym wyroku ocenie ustaleń przeprowadzonych w sprawie przez organ administracji, jak też wynikających z tych ustaleń wniosków prowadzących do określonego w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia nie można zarzucić, że jest wadliwa. Orzeczenie administracyjne wydane w niniejszej sprawie nie opierało się na dowolnej - lecz rzetelnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Dlatego też nie były zasadne zarzuty naruszenia art. 6, art. 7 k.p.a., art. 8, art. 8, art. 77 § k.p.a., 80 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. sprowadzające się de facto do niedokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i rozpatrzenia materiału dowodowego.

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie nie znalazł podstaw do zakwestionowania działań organów administracji. Przeprowadziły one bowiem wyczerpujące postępowanie dowodowe oraz wyjaśniły i przeanalizowały wszystkie te okoliczności, które były niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, właściwie oceniły materiał dowodowy, umożliwił wypowiedzenie się stronie w sprawie, a ponadto w sposób wyczerpujący wyjaśniły motywy podjętych rozstrzygnięć.

Organy podczas wydawania decyzji wzięły pod uwagę zarówno złożone przez skarżącego, jak i pasażera zeznania, a także dokumenty przedłożone w toku kontroli, dokumentację fotograficzna pojazdu korespondencję z Biurem Administracji i Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta Stołecznego W. oraz Urzędem Miasta L. Nie zmienia powyższej oceny, przedłożona na późniejszym etapie postępowania administracyjnego korespondencja mailowa oraz kopia umowy zawarta z [...] dotycząca przyjmowania zleceń z aplikacji mobilnej i ich wykonania. Tego rodzaju dowody nie mogły podważyć zeznań złożonych przez skarżącego w trakcie kontroli, w szczególności uwzględniając, że skarżący podpisał protokół przesłuchania bez wnoszenia jakichkolwiek zastrzeżeń.

W konsekwencji dokonanych rozważań, których wynik jest nierozerwalnie związany z zarzutem zawartym w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej uznać należało, że jest on niezasadny.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji w kontrolowanym wyroku nie uchybił również treści art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób, który musiałby prowadzić do uchylenia zaskarżonego orzeczenia (por. punkt 4 petitum skargi kasacyjnej). Naruszenie treści art. 141 § 4 p.p.s.a, jako uchybienie przepisom postępowania, może stanowić skuteczny zarzut kasacyjny wyłącznie wtedy, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Zauważyć w tym miejscu więc trzeba, że zgodnie z art. 184 p.p.s.a. in fine skarga kasacyjna podlega oddaleniu, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

W art. 141 § 4 p.p.s.a. ustawodawca określił niezbędne elementy uzasadnienia wyroku, czyli: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli: 1) uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. o sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA z 2010 r., nr 3, poz. 39) albo 2) uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wyżej wymienionych przypadków. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. Ponadto o czym świadczy skarga kasacyjna, skarżący był w stanie wdać się w spór i przedstawić argumenty na poparcie swojego stanowiska.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a.