Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1680/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 1, art. 61 ust. 15-16 i art. 5 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej ze skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3276/13 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od [...] na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3276/13 po rozpoznaniu skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia - uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu 29 maja 2013 r. na drodze krajowej nr 10 zatrzymano do kontroli samochód marki Scania wraz z przyczepą. Zespołem pojazdów kierował [...] w imieniu i na rzecz [...]. Kierowca wykonywał przewóz drogowy ładunku podzielnego w postaci odpadów drewnianych na trasie [...].

Podczas kontroli wykonano pomiary rzeczywistej masy całkowitej oraz nacisków osi zespołu pojazdów. Kierowca uczestniczył podczas ważenia pojazdu i widział wyniki poszczególnych pomiarów. W trakcie ważenia stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 3,6 tony oraz dopuszczalnych nacisków na podwójną oś napędową 0,6 tony (po odjęciu błędów). Kierowca podczas kontroli nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnago. W wyniku kontroli stwierdzono wykonywanie przewozu drogowego rzeczy bez zezwolenia kategorii VII oraz naruszenie przepisu dotyczącego podzielności ładunku.

W wyniku ważenia organ I instancji stwierdził następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk 18,5 t na podwójnej osi napędowej pojazdu, przekroczenie o 0,5 t (o 2,70%),

- rzeczywista masa całkowita pojazdu 43,6 t, przekroczenie o 3,6 t (o 8,25 %).

Ważenia zatrzymanego zespołu pojazdów wraz z ładunkiem dokonano na wyznaczonym, legalizowanym miejscu do ważenia pojazdów w [...] (PUNKT WAGOWY [...]) za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych.

W toku postępowania administracyjnego skarżąca wyjaśniła, iż dochowała należytej staranności, nie miała wpływu ani też się nie godziła na powstanie naruszeń lub warunków przewozu. Wskazała, że przewożony ładunek w postaci zrzyny sosnowej w ilości 53 mp, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie określenia gęstości drewna powinny ważyć 16634,3 kg przyjmując wartość 0,42 jako przelicznik metrów przestrzennych na metry sześcienne, jako powszechnie przyjęty i stosowany przy przewozie surowców drzewa. Odnosząc się do przepisów art. 61 ust. 15-17 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012r. poz. 1137 ze zm., zwanej dalej "p.r.d.") podniosła, że przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna.

[...]Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 500 zł za brak zezwolenia kategorii VII, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%.

Organ I instancji nie znalazł przesłanek umożliwiających zastosowanie przepisu art. 140aa ust. 4 p.r.d. o umorzeniu postępowania. Stwierdził natomiast, iż przewożony ładunek to odpady z obróbki drewna, do których nie zalicza się zrzyny sosnowej. Ponadto pojazd załadowano w przedsiębiorstwie (tartaku), nie w lesie, na przestrzeni otwartej, gdzie nie ma możliwości jego zważenia. Zatem określanie przewożonej ilości towaru w metrach przestrzennych, a nie w kilogramach lub tonach, mogło powodować znaczne przekłamania w rzeczywistej masie całkowitej zespołu pojazdów wraz z ładunkiem. W konsekwencji uznał, iż przewoźnik jak również załadowca ładunku nie dochowali wszelkiej staranności nie ważąc zespołu pojazdów przed wyjazdem z zakładu na drogi publiczne.

Decyzją z dnia [...] września 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej "k.p.a."), art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 p.r.d., art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013r. poz. 260), § 2 ust. 3, § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2003r. Nr 32 poz. 262), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r.

Według organu odwoławczego skarżąca nie posiadała odpowiedniego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Organ wyjaśnił jednocześnie, powielając argumentację organu I instancji, że podmiot wykonujący przejazd winien tak działać, aby normy prawa były przestrzegane. Wskazując na brak legalnej definicji drewna, organ przyjął, iż drewno poddane procesowi technologicznemu w postaci zrzyny sosnowej traci przymiot drewna w rozumieniu p.r.d.

Organ odwoławczy przewożony przez skarżącą ładunek uznał jako podzielny w postaci odpadów drewnianych, które nie są ani ładunkiem sypkim ani drewnem. Zdaniem GITD nie znajdowały więc zastosowania art. 61 ust. 15 i 16 p.r.d. Dodatkowo przywołując definicje “należytej staranności" i “braku wpływu" stwierdził, iż nie zachodziły okoliczności uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności. W ocenie organu odwoławczego przedmiotowy zespół pojazdów o rzeczywistym nacisku podwójnej osi napędowej w wysokości 18,5 t i rzeczywistej masie całkowitej 43,6 t jest nienormatywny na drogach wszystkich kategorii. Wskazane okoliczności popełnienia zarzucanego naruszenia tj. wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, były okolicznościami, które podmiot wykonujący przejazd powinien był przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3276/13 uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r.

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy o zmianie p.r.d. postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej dotyczącej przejazdu pojazdem nienormatywnym, prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych umarza się wobec podmiotu wykonującego przejazd, jeżeli rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu na przejazd pojazdu nienormatywnego, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu przy przewozie ładunków sypkich oraz drewna. Na mocy art. 1 pkt 5 ww. ustawy zostały dodane do art. 61 p.r.d., ust. 15 i 16. Zgodnie z art. 61 ust. 15 p.r.d. przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna. Ustawodawca w ust. 16 art. 61 p.r.d. wskazał, iż Minister właściwy do spraw środowiska i minister właściwy do spraw gospodarki w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu określą, w drodze rozporządzenia, gęstość drewna, uwzględniając w szczególności gatunki drewna mające zastosowanie w przemyśle i budownictwie, jego rodzaj i postać, w jakiej jest ono przewożone, mając na uwadze potrzebę ustalenia masy przewożonego drewna w celu uniknięcia przekroczenia nacisków osi pojazdów i ograniczenia negatywnego wpływu na stan techniczny dróg. Wskazane przepisy art. 61 p.r.d. rozwiązują zatem problematyczną kwestię określania masy przewożonego drewna w celu zachowania właściwych parametrów masy pojazdu i nacisku na osie. Gęstość drewna - miernik, jakim posługuje się rozporządzenie jest jedną z podstawowych właściwości drewna (stosunek masy do objętości). W istocie cechuje ją zmienność w zależności od występowania wielu czynników, m.in. od gatunku i wilgotności drewna oraz wieku czy siedliska, na jakim rosło. Z tego względu w rozporządzeniu przyjęto pewną średnią normatywną wartość gęstości dla określonych gatunków drewna. W świetle przytoczonych przepisów parametry dotyczące nacisku osi na drogę przy transporcie drewna powinny zostać ustalone z zastosowaniem odpowiedniego przelicznika, a nie jedynie za pomocą standardowego ważenia całkowitej masy pojazdu.

Według Sądu I instancji organ odwoławczy nieprawidłowo uznał w zaskarżonej decyzji, że w sprawie nie ma podstaw do umorzenia postępowania o nałożenie kary pieniężnej na podstawie przepisu art. 140aa ust. 4 p.r.d., gdyż skarżąca nie dokonywała przewozu materiału sypkiego ani drewna. Sąd podzielił argumentację skarżącej odnośnie możliwości posłużenia się w tej sprawie definicją pojęcia "drewna" zawartą w wytycznych nr 1 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 6 kwietnia 2012 r. w sprawie wykładni pojęć "ładunku sypkiego" i "drewna", użytych na gruncie normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy o zmianie p.r.d. Zgodnie z tą definicją pojęcie "drewna" obejmuje swym zakresem zrzyny sosnowe, jako niepodane procesowi technologicznemu. Z powyższego wynika, że przewożony przez Skarżącą ładunek w postaci tzw. zrzyny sosnowej należało zakwalifikować jako rodzaj odpadu drewnianego.

Według Sądu I instancji skoro ustawodawca nie wskazał definicji legalnej pojęcia "drewno", a przewożony ładunek nie kwalifikował się z całą pewnością do elementów uzyskanych z drewna (boazeria, meble, elementów domków letniskowych itp.), należało zastosować normę wprowadzoną przez art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy o zmianie p.r.d. Zasadny był zatem zarzut pominięcia w wydanym rozstrzygnięciu organu odwoławczego art. 61 ust. 15 i 16 p.r.d.

W ocenie Sądu I instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca wykazała, że dołożyła należytej staranności, czyli uczyniła wszystko czego można od niej rozsądnie wymagać, przy organizowaniu przewozu. Skarżąca dokonała załadunku takiej ilości metrów przestrzennych zrzyny sosny, aby jej łączna masa nie przekroczyła maksymalnej dopuszczalnej ładowności samochodu i przyczepy. Zdaniem Sądu, skarżąca powzięła wszelkie kroki, aby transport drewna odbył się w sposób zgodny z prawem i zapewniający bezpieczeństwo drogowe. Kwestia odchyleń w masie całkowitej pojazdu wynikać mogła z naturalnych właściwości drewna, które pod wpływem ponadprzeciętnej wilgoci zwiększa swoją masę całkowitą. Jako przedsiębiorca organizujący transport drewna w kontenerach, nie miała realnego i wymiernego wpływu na uniknięcie zwiększenia się masy ładunku (drewna) pod wpływem wilgoci czy deszczu.

Zdaniem WSA przedstawione przez skarżącą w toku postępowania wyjaśnienia stanowią logiczny i wzajemnie korespondujący ze sobą materiał dowodowy, który należy ocenić odmiennie niż dokonał tej oceny organ. W konsekwencji oznacza to błędną ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organ, co oznacza mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., a co za tym idzie - mające wpływ na wynik sprawy - niezastosowanie przepisu prawa materialnego, co pociągało za sobą naruszenie art. 140aa ust. 1-3 i art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d.

WSA podkreślił, że organ administracyjny nie może dokonywać "dowolnych" czy też "niepełnych" ustaleń faktycznych. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.).

Sąd I instancji wskazał, że prowadząc ponownie postępowanie organ dokona wyliczenia rzeczywistej masy przewożonego drewna mając na uwadze treść znowelizowanego art. 61 ust. 15 i 16 p.r.d.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości, domagając się jego uchylenia i oddalenia skargi, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a., przejawiające się w mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ dokonał niewyczerpującej i błędnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, uznając, że w sprawie nie ma podstaw do umorzenia postępowania wobec skarżącej, w sytuacji, gdy ta wykazała, że przewożony w dniu kontroli ładunek stanowiło drewno i dołożyła należytej staranności, czyli uczyniła wszystko czego można od niej rozsądnie wymagać, przy organizowaniu przewozu, podczas gdy okoliczności takie w żadnym razie nie znajdują oparcia w materiale dowodowym sprawy, ponieważ przewożony ładunek nie może zostać zaliczony do żadnego z sortymentów drewna, zaś skarżąca, jako profesjonalny przewoźnik nie dołożyła należytej staranności przy realizacji przewozu, skoro wbrew ustawowym obowiązkom (art. 61 ust. 1 i ust. 2 p.r.d.) nie zabezpieczyła prawidłowo ładunku (np. plandeką) przed działaniem naturalnych czynników zewnętrznych (deszcz), tak by nie powodował on przekroczenia masy całkowitej pojazdu lub nacisków osi;

2) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. w związku z 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 61 ust. 15 i ust. 16 p.r.d., a także przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna (Dz. U. z 2012 r., poz. 536) przejawiające się w zawarciu w uzasadnieniu wyroku wskazań dla organu co do dalszego postępowania, które nie znajduje oparcia w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, w zakresie zastosowania przelicznika objętości drewna według współczynnika nieznanego przepisom ww. aktów prawnych, wobec czego, realizacja tych wytycznych prowadziłoby do orzekania przez organ bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. 61 ust. 15 i ust. 16 p.r.d i przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna (Dz. U. z 2012 r., poz. 536) poprzez ich błędną wykładnię, przejawiającą się w przyjęciu przez Sąd I instancji, że zgodnie z definicją ustawową pojęcie "drewna" obejmuje swym zakresem także produkt uboczny z produkcji przemysłu tartacznego, jaki stanowią odpady w postaci zrzyn sosnowych, podczas gdy materiał ten nie stanowi drewna w rozumieniu przepisów p.r.d., wobec czego przepisy ww. rozporządzenia nie przewidują nawet sposobu przeliczania (o którym mowa w art. 61 ust. 15 i ust. 16 p.r.d.) ani też współczynnika dla przeliczania z objętości wyrażonej w metrach przestrzennych (jaka została ustalona w niniejszej sprawie) na objętość w metrach sześciennych dla danego materiału i nie określa go żadna z Polskich Norm traktujących o podziale i klasyfikacji drewna, a zatem jedyną metodą pozwalającą na ustalenie rzeczywistej masy tego towaru jest jego zważenie;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. 61 ust. 15 i ust. 16 p.r.d., poprzez ich błędną wykładnię, przejawiającą się w przyjęciu przez Sąd I instancji, że przepisy te przewidują obowiązek ustalania rzeczywistej masy całkowitej pojazdu w oparciu o odpowiedni sposób przeliczania gęstości drewna, podczas gdy określają one wyłącznie sposób ustalania rzeczywistej masy przewożonego ładunku - drewna, zaś rzeczywista masa całkowita może i powinna być określana wyłącznie w oparciu o ważenie pojazdu i to wyniki tego pomiaru pozwalają na jednoznaczne ustalenie, czy pojazd jest nienormatywny i jego przejazd wymaga uzyskania zezwolenia, stosownie do treści art. 61 ust. 1 p.r.d., przy czym strona może w oparciu o treść art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. uchylić się od odpowiedzialności, jeśli wykaże, że dołożyła staranności wymaganej od niej z punktu widzenia profesjonalnego charakteru .prowadzonej działalności, ustalając masę ładunku w oparciu o ustawowy przelicznik, o Ile takowy mógł być zastosowany przy przewozie danego materiału, i nie miała żadnego wpływu na powstanie naruszenia;

5) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. 61 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 15 i ust. 16, art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. i przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie, w sytuacji gdy ładunkiem przewożony w dniu kontroli przez skarżącą nie było drewno, o którym mowa w art. 61 ust. 15 i ust. 16 p.r.d., a ponadto Sąd I instancji przyjął za stroną sposób przeliczania objętości drewna według współczynnika (0,42) nieznanego przepisom ww. rozporządzenia ani żadnej z Polskich Norm dotyczących pomiaru drewna, myląc przy tym wartości podane w metrach przestrzennych (mp) z wartościami wyrażonymi w metrach sześciennych (m3);

6) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. 61 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 15 i ust. 16, art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 140aa ust. 1 i ust. 4 pkt 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d. polegającego na uznaniu przez Sąd I instancji, że podmiot wykonujący i organizujący przejazd nie ma realnego i wymiernego wpływu na uniknięcie zwiększenia się masy ładunku (drewna) pod wpływem wilgoci czy deszczu, podczas gdy wbrew twierdzeniom Sądu I instancji od każdego uczestnika ruchu drogowego można i powinno się wymagać znajomości i przestrzegania przepisów p.r.d., a które to nakładają obowiązek takiego zabezpieczenia ładunku, aby nie powodował on przekroczenia macy całkowitej lub nacisku osi pojazdu, np. poprzez przykrycie powszechnie stosowaną plandeką, co bez większych nakładów uchronić może ładunek przed działaniem naturalnych i znanych każdemu czynników atmosferycznych, jakim jest np. deszcz czy wilgoć, a tym samym zapobiec przekroczeniu dopuszczalnej masy i nacisków osi pojazdu.

Argumentację na poparcie zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] wniosła o jej oddalenie w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej poza nieważnością postępowania, którą bierze pod rozwagę z urzędu, a której przesłanki (art. 183 § 2 p.p.s.a.) w niniejszym postępowaniu nie występują.

Granice rozpoznania sprawy w postępowaniu kasacyjnym autor skargi kasacyjnej wyznaczył poprzez oparcie jej na obu podstawach kasacyjnych, o których mowa w art. 174 p.p.s.a. i podniesionych w ich ramach określonych zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że uchylenie decyzji organu II instancji nastąpiło na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. z powodu naruszenia art. 61 ust. 15 i 16 w zw. z art. 5 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw przez ich niezastosowanie, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 140aa ust. 1-3, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a/ wymienionej wyżej ustawy, z zaleceniem przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ "dokonania wyliczenia rzeczywistej masy przewożonego drewna" z uwzględnieniem art. 61 ust. 15 i 16 cyt. ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. oraz rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna (Dz. U. z 2012 r. poz. 536).

W rzeczywistości Sąd I instancji dokonał obliczenia wartości masy całkowitej zespołu pojazdów i ocenił, że nie przekraczała ona dopuszczalnej masy całkowitej, tj. 40.000 kg.

Przed odniesieniem się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy w pierwszym rzędzie ocenić zasadność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, które prawidłowo wykładane wyznaczają zakres ustaleń faktycznych.

Z akt sprawy wynika, że kontrola przedmiotowego pojazdu samochodowego z przyczepą przewożącego odpady drewna z tartaku przeprowadzona została 29 maja 2013 r., zaś postępowanie administracyjne wszczęte zostało w czerwcu 2013 r., czyli pod rządami m.in. ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz cyt. ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 260).

Stosownie do treści art. 1 pkt 1 cyt. ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 cyt. ustawy Prawo o ruchu drogowym ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu, zaś z ust. 2 pkt 1 art. 61 wynika, że ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę.

Z kolei art. 64 ust. 1 cyt. ustawy stanowi, że ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

Przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu skutkuje nałożenie kary pieniężnej na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 1 cyt. ustawy).

Z przytoczonych przepisów wynikają warunki i obowiązki jakie winien spełnić podmiot wykonujący przewóz ładunku i skutki ich naruszenia.

Zasadniczy zarzut, który spowodował uchylenie zaskarżonej decyzji dotyczy niezastosowania art. 61 ust. 15-16 i art. 5 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. i wadliwe obliczenie masy ładunku w postaci "zrzyny z drewna sosnowego".

Do przepisu art. 61 cyt. ustawy dodano ust. 15-16 (które weszły w życie z dniem 19.01.2012 r.) dotyczące przewozu drewna.

Art. 61 ust. 15 stanowi, że przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna.

Natomiast art. 61 ust. 16 stanowi delegację dla właściwych ministrów do określenia w drodze rozporządzenia gęstości drewna, przy uwzględnieniu w szczególności gatunku drewna mającego zastosowanie w przemyśle i budownictwie, jego rodzaju i postaci, w jakiej jest ono przewożone, mając na uwadze potrzebę ustalenia masy przewożonego drewna w celu uniknięcia przekroczenia nacisków osi pojazdów i ograniczenia negatywnego wpływu na stan techniczny dróg.

W wykonaniu tejże delegacji wydano rozporządzenie Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna, które określiło gęstość drewna dla gatunków drewna mającego zastosowanie w przemyśle i budownictwie przewożonego środkami transportu drogowego wyrażoną w kg/m3 w załączonej tabeli.

Cyt. rozporządzenie określa gęstość drewna dla gatunków mających zastosowanie w przemyśle i budownictwie.

Organy stoją na stanowisku, iż odpady z tartaku w postaci zrzyn z sosny nie stanowią drewna w rozumieniu art. 61 pkt 15 cyt. ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. jak i ww. rozporządzenia, które nie przewiduje określania gęstości drewna dla odpadów, o czym świadczy załącznik w postaci tabeli. Z dowodu dostawy z dnia 29.05.2013 r. wynika, że przedmiotem transportu były "Zrzyny z kory – iglaste". Natomiast Sąd I instancji stanął na stanowisku, że "ładunek w postaci tzw. zrzyny sosnowej należało zakwalifikować jako rodzaj odpadu drewnianego", odwołując się do wytycznych Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 6 kwietnia 2012 r. w sprawie wykładni pojęć "ładunku sypkiego" i "drewna".

Zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lipca 1998 r. sygn. akt III SA 396/97 wyraził pogląd, że "wyjaśnienia, instrukcje lub pisma resortowe niewydane na podstawie delegacji ustawowej, nie mogą stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięć organów administracji" i to stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela.

Rozporządzenie Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie gęstości drewna wydane na podstawie delegacji z art. 61 ust. 16 cyt. ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym określa gęstość drewna dla gatunku drewna mającego zastosowanie w przemyśle i budownictwie przewożonego środkami transportu drogowego wyrażoną w kg/m3.

Z powyższego wynika, że przewożone środkami transportu drogowego drewno musi mieć zastosowanie w przemyśle i budownictwie.

Sąd I instancji prezentując pogląd, iż przewożony ładunek należało zakwalifikować jako "odpad drewniany", błędnie powołał się na pozaprawne ww. wytyczne Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

Sąd I instancji zarzucił organowi II instancji, iż niezasadnie przyjął, iż przewożony ładunek nie jest drewnem i nie mają do niego zastosowania zasady ustalania masy rzeczywistej określone w art. 61 ust. 15 cyt. ustawy Prawo o ruchu drogowym. Jednak Sąd nie wykazał, że ładunek (w postaci przyjętej przez Sąd) "odpady drewniane" stanowią w rozumieniu cyt. rozporządzenia drewno mające zastosowanie w przemyśle i budownictwie, co warunkuje sposób ustalania rzeczywistej masy drewna na podstawie art. 61 ust.1 5 cyt. ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.

Zasadny jest w tych okolicznościach podniesiony w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie zaleceń dla organu co do dalszego postępowania.

Sąd I instancji zalecając przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonanie wyliczenia rzeczywistej masy "przewożonego drewna" na podstawie art. 61 ust. 15 i 16 p.r.d., w rzeczywistości dokonał ustalenia rzeczywistej masy całkowitej przewożonego ładunku, prezentując stanowisko, iż "Otrzymana wartość rzeczywistej masy całkowitej wynosi 39784,30 kg, zatem dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów nie przekracza dopuszczalnej w tym przypadku DMC 40.000 kg".

Podkreślić należy, że Sąd I instancji przyjmując sposób przeliczenia objętości drewna według współczynnika 0,42, nie wskazał jaki akt prawny daje podstawę do tego rodzaju przeliczenia "odpadu drewnianego" jak przyjął Sąd.

Wbrew stanowisku Sądu I instancji, przepisy art. 61 ust. 15 i 16 p.r.d. stanowią podstawę do sposobu ustalenia rzeczywistej masy przewożonego drewna, a nie masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów.

Należy przy tym pamiętać, że uchylenie się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 140aa ust. 1 p.r.d., wymaga spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 140aa ust. 4 p.r.d., które winien wykazać podmiot wykonujący przejazd.

W świetle tego co wyżej powiedziano dowolna jest ocena Sądu I instancji, iż na jedyną przyczynę zwiększenia masy ładunku, tj. opady deszczu powodujące nasiąknięcie tegoż ładunku wodą, przewoźnik nie miał wpływu. To na podmiocie wykonującym przejazd spoczywa obowiązek załadowania pojazdu w sposób określony w art. 61 ust. 1 i 2 p.r.d., tj. ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu i powinien być umieszczony tak, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Chodzi więc o to, aby pojazd nie przekroczył wskazanych ograniczeń wagowych, ewentualnie uzyskać zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego.

Załadowanie ładunku nasiąkniętego wodą, z czym wiąże się zwiększenie jego ciężaru, brak zabezpieczenia plandeką podczas przewozu i opadów deszczu wbrew stanowisku Sądu I instancji świadczą o braku należytej staranności w realizacji przewozu w zgodzie z art. 61 ust. 1 p.r.d. Nie oznacza to również braku wpływu na wielkość załadunku przed rozpoczęciem przewozu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji winien dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem stwierdzonych uchybień i uwag zawartych w treści niniejszego uzasadnienia wyroku.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 185 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.