Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 202/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6159 Inne o symbolu podstawowym 615
Hasła tematyczne: Planowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37d
journal: Dz.U. 2020 poz 293
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Rischka Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. spółki z o.o. spółki komandytowej z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 2 stycznia 2024 r., nr SKO Gd/5980/22 w przedmiocie kary pieniężnej za umieszczenie tablic reklamowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Skarga J. spółki z o.o. spółki komandytowej (dalej: skarżąca, spółka) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: SKO, Kolegium) z 2 stycznia 2024 r. wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

2. Dyrektor Gdańskiego Zarządu Dróg i Zieleni (dalej DGZD) decyzją z 22 września 2022 r. wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 33.123,07 złotych za umieszczenie od 2 października 2020 r. do 19 lipca 2021 r. tablicy reklamowej - ekranu świetlnego w witrynie lokalu przy ulicy G. [...] w G., na działce numer [...] obręb [...], o powierzchni ekspozycji reklamy wynoszącej 0,76 m2, niezgodnej z przepisami Uchwały Krajobrazowej Gdańska.

3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpatrzeniu wniesionego przez spółkę odwołania, decyzją z 2 stycznia 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

4. Kolegium przypomniało, że 2 października 2020 r. pracownicy DGZD stwierdzili umieszczenie tablicy reklamowej - ekranu świetlnego w witrynie lokalu od strony ul. G. [...] w G. Na podstawie przeprowadzonych pomiarów określono, że tablica reklamowa posiada wymiary 0,654m x 1,168m, tj. powierzchnię 0,76m2. Na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzono stosowny protokół wraz z dokumentacją fotograficzną. Pismem z 2 października 2020 r. DGZD zawiadomił właściciela tablicy, spółkę J. sp. z o.o. sp.k., o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za umieszczenie tablicy reklamowej niezgodnie z przepisami Uchwały Krajobrazowej Gdańska oraz o oględzinach, które zaplanowano na 21 października 2020r. Podczas tych oględzin stwierdzono, że tablica reklamowa była nadal umieszczona w witrynie. Pismem z dnia 8 stycznia 2021 r. organ poinformował stronę o zakończeniu postępowania dowodowego oraz o możliwości zapoznania z materiałem dowodowym sprawy.

W dniu 15 lutego 2021 r. Prezydent Miasta Gdańska wydał decyzję, którą wymierzył spółce J. sp. z o.o. sp.k. karę pieniężną w kwocie 15.367,49 zł za umieszczenie w okresie od 2 października 2020r. do 15 lutego 2021 r. tablicy reklamowej-ekranu świetlnego w witrynie lokalu przy ul. G. [...] w G.

Decyzja Prezydenta Miasta Gdańska została uchylona przez SKO decyzją z 7 lipca 2022 r., którą także umorzono postępowanie Prezydenta Miasta Gdańska. Kolegium uznało, że Prezydent Miasta Gdańska nie był organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie kary za umieszczenie tablicy reklamowej niezgodnie z przepisami Uchwały Krajobrazowej Gdańska.

Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazało następnie, że w aktach sprawy znajduje się protokół z przeprowadzonej dnia 25 lipca 2022 r. kontroli, która wykazała dalsze umieszczenie ww. ekranu świetlnego emitujące treści reklamowe. W piśmie z 5 sierpnia 2022 r. DGZD zawiadomił o dalszym prowadzeniu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej wszczętym pismem z 2 października 2020 r.

W piśmie z 7 września 2022 r. strona wniosła o zaprzestanie czynności przez organ z uwagi na fakt, że SKO ostatecznie zakończyło postępowanie w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie strona podała, że w dniu 19 lipca 2021 r. zdemontowano ekran umieszczony w witrynie lokalu przy ul. G. [...] w G.

Ustalając stan faktyczny sprawy Kolegium wskazało dalej, że jej przedmiotem jest ekran LED znajdujący się za szybą budynku. Ekran ten stanowił urządzenie komunikacyjne wielofunkcyjne, służące ekspozycji różnych treści, w tym informacji lokalnych, informacji o działalności gospodarczej prowadzonej na terenie nieruchomości, jak również, w ograniczonym czasie emisji, reklamy komercyjnej. Ekran zamontowany został wewnątrz lokalu poza płaszczyzną szklenia witryny, nie był przytwierdzany do szyby okiennej. W ocenie Kolegium nie budzi wątpliwości, że ekran LED stanowił tablicę reklamową w rozumieniu art. 2 pkt 16b ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gdyż jego zasadniczą funkcją była ekspozycja treści w przestrzenni publicznej w postaci przekazu wizualnego, dostępnego dla nieokreślonego kręgu adresatów. Tablica w części świetlnej skierowana była całkowicie w stronę ulicy, jej treść nie była dostępna dla osób znajdujących się wewnątrz, tym samym emitowany przez tablicę przekaz stawał się w sposób ewidentny elementem krajobrazu, a nie wystroju wnętrza, co oznacza, że obiekt ten, jako tablica reklamowa, musiał odpowiadać zasadom i warunkom umieszczania przewidzianych przez uchwałę krajobrazową.

Kolegium przyznało, że ekran LED nie służył reklamie w sposób ciągły i trwały, jednak definicja tablicy reklamowej nie zawiera takiego wymogu. Dla zakwalifikowania danego przedmiotu jako tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego istotne jest, by dany przedmiot konstrukcyjnie pozwalał i był przeznaczony do prezentowania w przestrzenni publicznej przekazu wizualnego stanowiącego reklamę w rozumieniu u.p.z.p.

Nie można zdaniem Kolegium podzielić argumentacji strony odwołującej się, nawiązującej do art. 40 ust. 12 w zw. z ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w myśl której zajęcie pasa drogowego "przez okres krótszy niż 24 godziny" jest traktowane jak zajęcie pasa drogowego przez 1 dzień. Zdaniem strony, jeżeli czasowa emisja reklamy na urządzeniu nieprzeznaczonym ze swej istoty pod emisję reklamy jest krótsza niż 24 godziny, to nie zachodzi niezgodność nośnika reklamowego z uchwałą krajobrazową. W ocenie Kolegium ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz wydana na jej podstawie uchwała krajobrazowa w sposób kompleksowy regulują problematykę zasad umieszczania reklam w postaci tablic reklamowych i urządzeń reklamowych w przestrzeni publicznej i nie ma potrzeby ani podstaw do odwoływania się do regulacji zawartej w ustawie o drogach. Analiza regulacji zawartej w tych aktach prawnych w zakresie tablic reklamowych nie daje podstaw do wyłączenia z tej definicji ekranów wielofunkcyjnych, takich jak będący przedmiotem niniejszej sprawy.

W konsekwencji Kolegium uznało, że przedmiotowy ekran LED stanowił przedmiot materialny służący ekspozycji reklamy wraz z jego elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, o płaskiej powierzchni, co jest wystarczające do uznania, że stanowi tablicę reklamową w rozumieniu powołanego przepisu prawa.

Kolegium uznało następnie, że umieszczenie świetlnej tablicy reklamowej w obszarze S0 w przeszkleniu budynku, narusza postanowienia uchwały krajobrazowej miasta Gdańska, gdyż ustalenia dla obszaru S0, na terenie którego znajduje się tablica reklamowa, nie dopuszczają na nim reklam w formie ekranu świetlnego. § 12 ust. 4 pkt 2 ww. uchwały przewiduje warunki umieszczania tablic reklamowych na tzw. przeszkleniach. Przeszklenie stanowi jednoczęściowa lub składająca się z kwater zewnętrzna przezierna przegroda obiektu budowlanego, w szczególności szyba zespolona w oknie, witrynie lub ścianie osłonowej (§ 4 ust. 1 pkt 20 uchwały krajobrazowej). § 12 odnosi się zarówno do wewnętrznej, jak i zewnętrznej strony przeszklenia. Na żadnej z nich nie zezwolono na umieszczenie tablicy w formie ekranu świetlnego. W tym stanie rzeczy uznano, że umieszczenie świetlnej tablicy reklamowej w obszarze S0 w przeszkleniu budynku narusza postanowienia uchwały krajobrazowej miasta Gdańska.

Kolegium uznało sposób naliczenia kary zastosowany przez organ pierwszej instancji za prawidłowy, wskazując na art. 37d ust. 4 u.p.z.p., stosownie do którego karę pieniężną wymierza się od dnia, w którym organ wszczął postępowanie w sprawie do dnia dostosowania tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego do przepisów, o których mowa w ust. 1 albo usunięcia tablicy lub urządzenia.

Postępowanie w sprawie wymierzenia kary zostało wszczęte w urzędu, przepisy prawa nie wskazują zaś wyraźnie, jaką datę należy przyjmować jako dzień wszczęcia postępowania w przypadku działania organu z urzędu. Jak wskazano, przyjmuje się, że wszczęcie postępowania z urzędu co do zasady następuje z chwilą podjęcia pierwszej czynności w sprawie przez organ administracji publicznej. O czynności tej organ jest zobligowany poinformować strony postępowania. Jednak obowiązek zawiadomienia strony o czynności organu ma dla wyznaczenia daty wszczęcia postępowania takie znaczenie, że tylko czynności dokonane przez organ, o których strony poinformowano, mogą wszczynać postępowanie. Zawiadomienie o czynnościach organu jest zatem wymogiem niezbędnym dla wyznaczenia daty wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, lecz nie determinującym dla uznania daty wszczęcia postępowania. Nie ma wobec tego też decydującego znaczenia data doręczenia tego zawiadomienia stronie, gdyż to nie zawiadomienie, tylko dokonana przez organ czynność wszczyna postępowanie.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazano, że w dniu 2 października 2020 r. organ I instancji przeprowadził kontrolę, podczas której stwierdził istnienie tablicy reklamowej, której umieszczenie było niezgodne z postanowieniami uchwały krajobrazowej, co uzasadniało wszczęcie postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. O powyższej czynności strona została zawiadomiona pismem z tego samego dnia, w którym poinformowano również o wszczęciu postępowania oraz o zaplanowanym z udziałem stron dowodzie z oględzin. W związku z tym, że dopełniono warunku zawiadomienia strony o czynności organu i fakt skutecznego doręczenia tego zawiadomienia nie jest kwestionowany, prawidłowo organ uznał za datę, od której należy naliczać karę, dzień 2 października 2020 r.

Kolegium zaznaczyło, że przepis art. 37d ust. 4 u.p.z.p. przewiduje za datę końcową okresu, za jaki jest wymierzana kara, m.in. dzień demontażu tablicy reklamowej. W sprawie niniejszej, jak podała strona, tablica została zdemontowana w dniu 19 lipca 2021 r.

Kolegium za prawidłowe uznało także stanowisko organu pierwszej instancji co do oceny przesłanek zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.

2. W skardze na powyższą decyzję spółka zarzuciła organom naruszenie:

a) art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 16 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji w sytuacji, w której postępowanie pierwszej instancji zostało ostatecznie umorzone przez organ odwoławczy przerywając bieg sprawy i niwecząc skuteczność podjętych czynności procesowych;

b) art. 37d ust. 1 w zw. z art. 37a ust. 1 u.p.z.p. poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że zakresem uchwał określających zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane (określanych dalej: uchwałami krajobrazowymi) objęte są wnętrza obiektów budowlanych, w tym aranżacje witryn lokali użytkowych poza szkleniem ich okien, w sytuacji gdy uchwały te jako akty z zakresu gospodarki przestrzennej obejmują wyłącznie lokalizowanie tablic lub urządzeń reklamowych "na" nieruchomościach lub obiektach budowlanych;

c) art. 37d ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 16b-16d u.p.z.p. oraz w zw. z § 4 ust. 1 pkt 4 uchwały krajobrazowej poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że ekrany wielofunkcyjne nieprzeznaczone ze swej istoty do ekspozycji reklamy i niesłużące temu celowi w sposób ciągły i trwały wypełniają znamiona definicji tablicy reklamowej, urządzenia reklamowego lub szyldu w rozumieniu art. 2 pkt 16b-16d u.p.z.p., a w konsekwencji również definicji ekranu świetlnego w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 4 uchwały krajobrazowej, w sytuacji gdy definicje te w odniesieniu do przedmiotów, które nie stanowią konstrukcyjnie nośników reklamowych takich jak np. billboard, słup ogłoszeniowy, baner, wymagają obligatoryjnie dla ich uznania odpowiednio za tablicę, urządzenie lub szyld, faktycznej projekcji reklamy i jednorodnej funkcji reklamowej;

d) art. 7a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. w zw. z art. 3 Europejskiej Konwencji Krajobrazowej sporządzonej we Florencji dnia 20 października 2000 r. (Dz.U. z 2006 r. Nr 14, poz. 98) [dalej: Konwencja Krajobrazowa] w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na rozstrzygnięciu występujących w sprawie wątpliwości co do treści normy prawnej, tj. co do tego, jak należy interpretować pojęcia "tablicy reklamowej", "urządzenia reklamowego", "szyldu" oraz "umieszczenia tablicy lub urządzenia reklamowego na nieruchomościach lub na obiektach budowlanych" na niekorzyść strony, a tym samym naruszenie wyrażonej w ww. przepisie zasady przyjaznej dla strony interpretacji przepisów prawa, w sytuacji gdy przepisy znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie nie dają żadnych podstaw do konstruowania jakiejkolwiek przeciwnej dyrektywy interpretacyjnej, w szczególności takiej, która przyznawałaby pierwszeństwo wykładni silniej chroniącej krajobraz.

2.1. W razie niepodzielenia przez Sąd zarzutów, o których mowa w punktach 2-4, zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji, zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

e) art. 37d ust. 4 u.p.z.p. w zw. z art. 61 § 4 K.p.a. poprzez jego wadliwą wykładnię polegającą na uznaniu, że datą wszczęcia postępowania z urzędu, od której nalicza się karę pieniężną za umieszczenie tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego niezgodnie z przepisami uchwały krajobrazowej, jest dzień sporządzenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania z urzędu, w sytuacji gdy datę wszczęcia postępowania z urzędu stanowi w świetle ww. przepisów dzień doręczenia stronie przedmiotowego zawiadomienia;

f) art. 8 § 1 oraz art. 11 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez naruszenie wyrażonej w tych przepisach zasady przekonywania, polegające na niewystarczającym wyjaśnieniu w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przesłanek, jakimi kierowały się organy przy wydawaniu decyzji, które to decyzje z całą pewnością nie pogłębiają zaufania adresatów działań władzy publicznej do organów tejże władzy.

2. W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji SKO w Gdańsku i poprzedzającej ją decyzji DGZD, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji DGDZ.

3. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Prezydent Miasta Gdańska decyzją z 15 lutego 2021 r. wymierzył Spółce administracyjną karę pieniężną za umieszczenie ekranu świetlnego wewnątrz lokalu przy ul. G. [...] w G., na działce nr [...] obręb [...] i zobowiązał Spółkę do dostosowania ekranu do postanowień uchwały krajobrazowej Miasta Gdańska lub jego usunięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z 7 lipca 2022 r. uchyliło w całości powyższą decyzję i umorzyło postępowanie przed Prezydentem Miasta Gdańska jako organem orzekającym w I instancji. Skarżąca podkreśliła, że pomimo iż Kolegium nie przekazało mocą decyzji 7 lipca 2022 r. sprawy do ponownego rozpoznania GDZD, w dniu 1 września 2022 r. do pełnomocnika Spółki wpłynęło pismo od tego organu informujące o kontynuacji postępowania w sprawie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia. Organ wskazał w nim, że w jego ocenie z decyzji SKO w Gdańsku z 7 lipca 2022 r. wynika, że postępowanie przez niego prowadzone nie zostało zakończone wydaniem decyzji administracyjnej, stąd za konieczne uznaje podjęcie dalszych czynności w sprawie zmierzających do jego zakończenia.

Pismem z dnia 7 września 2022 r. Spółka wniosła o zaprzestanie przedsięwziętych czynności wobec ich niedopuszczalności z uwagi na fakt, że mocą decyzji SKO w Gdańsku z dnia 7 lipca 2022 r. doszło do ostatecznego zakończenia postępowania pierwszoinstancyjnego w sprawie.

W ocenie Skarżącej skutkiem decyzji organu odwoławczego z 7 lipca 2022 r. było umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego w całości, nie zaś uchylenie skutków niektórych spośród podjętych czynności procesowych i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi właściwemu. Stanowisko organów, jakoby toczone przed DGDZ postępowanie było postępowaniem niezależnym od postępowania zakończonego przez Prezydenta Miasta Gdańska, stanowi podejście zmierza bezpośrednio do obejścia obowiązujących przepisów prawa. Z akt postępowania wynika niezbicie, że sprawa rozstrzygnięta wadliwie przez Prezydenta Miasta Gdańska była tą samą sprawą, w której postępowanie w I instancji wszczął GDZD, a postępowanie zakończone przez Prezydenta Miasta Gdańska było postępowaniem wszczętym przez DGDZ i kontynuowanym przez Prezydenta Miasta Gdańska. Tym samym nieprawidłowe jest twierdzenie SKO w Gdańsku w zaskarżonej decyzji, jakoby decyzja organu I instancji z 22 września 2022 r. była prawidłowa

Skutkiem decyzji SKO w Gdańsku z 7 lipca 2022 r. było zakończenie sprawy wymierzenia spółce kary pieniężnej za umieszczenie tablicy reklamowej - ekranu świetlnego w witrynie przy ul. G. [...] w G., na działce numer [...] obręb [...], niezgodnie z przepisami uchwały krajobrazowej Miasta Gdańsk w I instancji, co oznacza, że nie była możliwa kontynuacja tego postępowania w tej samej instancji przez organ właściwy (DGDZ) na zasadach ciągłości (tak jak gdyby do przerwania biegu sprawy nie doszło).

Skarżąca podniosła ponadto, że sposób wykorzystania wnętrza lokalu, z którym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, nie mieści się ani w pojęciu "zabudowy", ani w pojęciu zagospodarowania" terenu. Wnętrze lokalu nie jest bowiem "terenem" w ujęciu planistycznym. Tymczasem przedmiot uchwał krajobrazowych - podobnie jak dotychczas planów miejscowych - obejmuje elementy zabudowy i zagospodarowania przestrzennego w ujęciu planistycznym (urbanistycznym) - służąc wyznaczeniu granic prawa zabudowy i zagospodarowania terenu. Aranżacja wnętrza lokalu użytkowego jest korzystaniem z tego lokalu -niezwiązanym bezpośrednio z regulowanymi aktami planistycznymi parametrami i wskaźnikami zabudowy lub zagospodarowania terenu, gdyż nie ingeruje ona w bryłę obiektu budowlanego (w zabudowę terenu).

Zdaniem skarżącej z perspektywy wykładni celowościowej trudno racjonalnie dowodzić, że zamierzeniem ustawodawcy było objęcie uchwałami krajobrazowymi aranżacji witryn, gdyż z uwagi na szerokie spektrum działalności prowadzonej w lokalach użytkowych, nie sposób przyjąć ujednoliconego wzorca ich widoku. Przyjąć w konsekwencji trzeba, że w uchwale krajobrazowej Miasta Gdańska nie uregulowano - gdyż uregulować nie można było - zasad i warunków umieszczania tablic lub urządzeń reklamowych wewnątrz obiektów budowlanych - poza szkleniem okiennym (stanowiącym element elewacji).

Reasumując, zaskarżona decyzja - jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji - obarczona jest kwalifikowaną wadą prawną, gdyż została wydana bez podstawy prawnej w oparciu o przepis, który nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie gdyż uchwały krajobrazowe jako akty gospodarki przestrzennej nie znajdują zastosowania do aranżacji wnętrz obiektów budowalnych poza ich zewnętrznym obrysem.

Organy obu instancji błędnie również przyjęły w skarżonych decyzjach, że ekran LED skarżącej wypełniał znamiona definicji tablicy reklamowej, urządzenia reklamowego lub szyldu w rozumieniu art. 2 pkt 16b-16d u.p.z.p. i w konsekwencji również definicję ekranu świetlnego w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 4 uchwały krajobrazowej Miasta Gdańska - pomimo jego wielofunkcyjności i faktycznego czasu emisji reklamy komercyjnej z jego wykorzystaniem. Wykładnia językowa i wykładnia systemowa art. 37d ust. 1 u.p.z.p. przemawia jednoznacznie za uznaniem, że nałożenie przewidzianej w tym przepisie administracyjnej kary pieniężnej możliwe jest wyłącznie w odniesieniu do niezgodnych z uchwałą krajobrazową przedmiotów, które potencjalne mogą służyć ekspozycji reklamy (tj. przedmiotów z drugiej kategorii wskazanej w art. 2 pkt 16b u.p.z.p. i art. 2 pkt 16c u.p.z.p) pod warunkiem, że są one wykorzystywane na ten cel w sposób ciągły i trwały - gdyż w okresie, w którym emisja reklamy nie występuje, przedmiot taki nie jest niezgodny z uchwałą.

Zdaniem skarżącej organy obu instancji błędnie uznały, że datą wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 37d ust. 1 u.p.z.p., od której należy naliczać wysokość wymierzanej kary, jest dzień pierwszej czynności w sprawie, o której Spółka została zawiadomiona (tj. kontrola przeprowadzona w dniu 2 października 2020 r.) w sytuacji, gdy datą wszczęcia niniejszego postępowania wobec skarżącej jest dzień doręczenia jej zawiadomienia o wszczęciu postępowania z urzędu, co miało miejsce w dniu 13 października 2020 r.

3. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

4. Sąd zważył, co następuje:

4.1. Skarga podlega oddaleniu.

4.2. Podniesiony przez skarżącą zarzut dotyczący utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji w sytuacji, w której postępowanie pierwszej instancji zostało ostatecznie umorzone przez organ odwoławczy, przerywając bieg sprawy i niwecząc skuteczność podjętych czynności procesowych, nie jest usprawiedliwiony. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowe postępowanie administracyjne wszczęte zostało przez Dyrektora Gdańskiego Zarządu Dróg i Zieleni (zob. zawiadomienie k. 2 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Organ ten, jako właściwy w sprawie na podstawie uchwały nr V/48/19 Rady Miasta Gdańska z dnia 31 stycznia 2019 r. w sprawie upoważnienia Dyrektora Gdańskiego Zarządu Dróg i Zieleni-jednostki budżetowej do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej (Dz. Urz. Woj. Pomor., poz. 1090), prowadził postępowanie administracyjne w sprawie, w tym dokonywał ustaleń stanu faktycznego sprawy, o czym poinformował skarżącą pismem z 8 stycznia 2021 r. (zob. k. 7 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W związku ze wskazaną uchwałą DGZD przejął funkcję organu administracji publicznej upoważnionego do wydawania decyzji administracyjnych we własnym imieniu. Oznacza to, że DGZD nabył status organu administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym i posiada go do momentu uchylenia albo wygaśnięcia uchwały upoważniającej. Podmiot ten nabywa wyłączną kompetencję do załatwienia w postępowaniu administracyjnym spraw rodzajowo wskazanych w upoważnieniu (por. P. Drembkowski, P. J. Suwaj (red.), Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz do art. 39, Warszawa 2023, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2020 r. I OSK 1285/18).

Jednocześnie, w oparciu o ustalenia DGZD, Prezydent Miasta Gdańska wydał w dniu 15 lutego 2021 r. decyzję wymierzającą karę pieniężną za umieszczenie tablicy reklamowej przy ulicy G. [...] w G. SKO w Gdańsku decyzją z 7 lipca 2022 r. uchyliło wskazaną decyzję Prezydenta Miasta i umorzyło postępowanie w sprawie. Powodem rozstrzygnięcia było uznanie, że Prezydent Miasta Gdańska nie był organem właściwym w sprawie. Słuszczynie podnosi skarżąca, że w okolicznościach sprawy Prezydent Miasta Gdańska oraz DGZD to dwa odrębne organy administracji. W konsekwencji uznać należy, że każdy prowadzi postępowanie administracyjne w zakresie własnych kompetencji. SKO uchylając decyzję Prezydenta Miasta Gdańska i umarzając postępowanie, spowodowało umorzenie postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezydenta Miasta Gdańska. Nie ma przy tym znaczenia sposób, w jaki postępowanie to było prowadzone. Rację ma skarżąca, że Prezydent Miasta Gdańska wydając decyzję w sprawie, odwołał się do materiału dowodowego z postępowania prowadzonego przez DGZD, jednakże nie oznacza to, że w sprawie prowadzono jedno postępowanie administracyjne. Brak właściwości rzeczowej organu skutkować musi uchyleniem decyzji i umorzeniem postępowania (art. 138 § 2 pkt 2 K.p.a.) bez oceny sposobu i prawidłowości jego prowadzenia. Skoro normy prawne nie upoważniają organu administracji do rozstrzygania indywidualnej sprawy administracyjnej, to nie ma powodu do oceny działań prowadzących do wydania takiego rozstrzygnięcia. Przypomnieć jedynie należy, że przepisy K.p.a., dopuszczające jako dowód wszystko, co może przyczynić się do rozstrzygnięcia sprawy, nie eliminują możliwości korzystania z materiału dowodowego zebranego w innym postępowaniu administracyjnym. Postępowanie administracyjne prowadzone przez organ z naruszaniem przepisów o właściwości jest postępowaniem bezprzedmiotowym jedynie przed tym organem. Nie powoduje to jednak bezprzedmiotowości postępowania przed organem właściwym (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1311/05). Jednakże, nawet gdyby przyjąć, tak jak chciała tego skarżąca (z czym Sąd się nie zgadza), że w sprawie dwa organy prowadziły jedno postępowanie administracyjne, to bez wątpienia umorzenie postępowania w związku z decyzją Prezydenta Miasta Gdańska spowodowałoby jedynie eliminację tego organu i ewentualnie czynności, których dokonał, z toczącego się postępowania prowadzonego przez organ właściwy rzeczowo. Doprowadziłoby to do stanu zgodnego z prawem, gdyż przepisy prawa nie przewidują rozstrzygania tożsamej sprawy administracyjnej przez różne organy administracji w tej samej instancji.

Powyższe oznacza, że wbrew twierdzeniu skarżącej postępowanie administracyjne prowadzone przez DGZD nie zostało umorzone decyzją SKO. Postępowanie to zostało zakończone przez organ pierwszej instancji dopiero wydaną przez niego decyzją z 22 września 2022 r. Nie było więc powodu do ponownego wszczynania postępowania przez DGZD w związku z wydaniem przez SKO decyzji z 7 lipca 2022 r. Decyzja to dotyczyła bowiem innego niż DGZD organu administracji publicznej. Nie doszło zatem do naruszenia art. 16 K.p.a. ponieważ sprawa będąca przedmiotem niniejszego postępowania nie została uprzednio rozstrzygnięta przez właściwy organ decyzją ostateczną.

4.3. Odnoszą się zaś do pozostałych zarzutów skargi, Sąd stwierdził, co następuje:

4.3.1. W § 2 ust. 1 uchwały Rady Miasta Gdańska nr XLVIII/1465/18 z dnia 22 lutego 2018 r. w sprawie ustalenia zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane, na terenie Miasta Gdańska (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2018 r., poz. 1034 dalej jako uchwała krajobrazowa), zakazano sytuowania tablic reklamowych i urządzeń reklamowych innych niż określone w uchwale. Dopuszczono sytuowanie wyłącznie takich rodzajów tablic reklamowych i urządzeń reklamowych, o których mowa w przepisach uchwały, na zasadach i warunkach w niej określonych, z zastrzeżeniem ust. 2. W uchwale krajobrazowej zasady i warunki sytuowania tablic reklamowych i urządzeń reklamowych określono dla poszczególnych obszarów, na które podzielono Miasto Gdańsk, oznaczonych symbolami: SZ, S0, SR, S1, S2, SI, S3 i SP, adekwatnie do występujących w nich charakterystycznych cech krajobrazu przyrodniczo-kulturowego.

4.3.2. W art. 37d ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r. poz. 293 ze zm. - dalej jako u.p.z.p), ustawodawca przewidział karę pieniężną za umieszczenie tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego niezgodnie z przepisami uchwały krajobrazowej. Kara ta jest wymierzana przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w drodze decyzji i obejmuje okres od dnia, w którym organ wszczął postępowanie w sprawie, do dnia dostosowania tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego do przepisów uchwały albo usunięcia tablicy lub urządzenia (art. 37d ust. 2 i 3).

4.3.3. Skarżąca jest właścicielem ekranu świetlnego służącego do wyświetlania reklam o zmiennej treści, umieszczonego w witrynie lokalu położonego w G. przy ul. G. [...]. Tablica ta umieszczona była w witrynie ww. lokalu w okresie od 2 października do 15 lutego 2022 r., co nie było w sprawie kwestionowane.

4.3.4. Organy stwierdziły, że przedmiotowy ekran świetlny jest tablicą reklamową w rozumieniu art. 2 pkt 16b u.p.z.p. i § 4 ust. 1 pkt 4 uchwały krajobrazowej oraz że uchwała krajobrazowa nie dopuszcza sytuowania w strefie S0 tego typu tablic reklamowych, w konsekwencji czego zasadne było nałożenie na spółkę kary pieniężnej na podstawie art. 37d ust. 1 u.p.z.p.

4.4.4. Stanowisko organów jest prawidłowe. Przedmiotowy ekran wielofunkcyjny stanowi tablicę reklamową podlegającą regulacjom uchwały krajobrazowej.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 16a u.p.z.p. przez reklamę należy rozumieć upowszechnianie w jakiejkolwiek wizualnej formie informacji promującej osoby, przedsiębiorstwa, towary, usługi, przedsięwzięcia lub ruchy społeczne. Z art. 2 pkt 16b u.p.z.p. wynika zaś, że tablicą reklamową jest przedmiot materialny przeznaczony lub służący ekspozycji reklamy wraz z jego elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, o płaskiej powierzchni służącej ekspozycji reklamy, w szczególności baner reklamowy, reklama naklejana na okna budynków i reklamy umieszczane na rusztowaniu, ogrodzeniu lub wyposażeniu placu budowy, z wyłączeniem drobnych przedmiotów codziennego użytku wykorzystywanych zgodnie z ich przeznaczeniem. Zgodnie natomiast z § 4 ust. 1 pkt 4 uchwały krajobrazowej, tablica reklamowa lub urządzenie reklamowe przeznaczone do ekspozycji informacji o zmiennej treści, w szczególności TFT, LCD lub przy użyciu technik bezpośredniej emisji światła (np. ekran LED), jest ekranem świetlnym, podlegającym reglamentacji tej uchwały.

Jak wynika z powyższego, definicja tablicy reklamowej (i urządzenia reklamowego, które jednak w tej sprawie nie występuje) jest szeroka. Obejmuje każdy przedmiot materialny przeznaczony lub służący ekspozycji reklamy o płaskiej powierzchni służącej ekspozycji reklamy. Użycie formuły "przeznaczony" oznacza, że wystarczająca dla omawianej kwalifikacji danego przedmiotu jest cechująca go potencjalna, wynikająca z konstrukcji i sposobu działania danego urządzenia (obiektu) możliwość eksponowania z jego wykorzystaniem reklam. Z kolei przedmiotem "służącym" ekspozycji reklamy jest przedmiot do tego celu faktycznie wykorzystywany. Obie te definicje nie wykluczają się wzajemnie, może bowiem wystąpić sytuacja, taka jak w niniejszej sprawie, że dany przedmiot jest jednocześnie przeznaczony jak i służy ekspozycji reklamy. Sporny ekran LED, którego właścicielem jest skarżąca spółka, jest przedmiotem o płaskiej powierzchni służącej ekspozycji reklamy, w tym celu faktycznie wykorzystywanym, nie ma zatem podstaw do wykluczania go z definicji tablicy reklamowej.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2880/17, niezwykle zróżnicowane są zarówno formy jak i sposób prezentacji reklamy. Wizualną formą upowszechnienia jest nie tylko statyczne umieszczenie na przedmiocie materialnym danej treści, lecz również prezentacja tej treści za pomocą urządzeń dynamicznych, takich jak ekrany, czy rzutniki, które wówczas spełniają funkcję urządzenia reklamowego, jak również wyświetlając obraz na jakiejś powierzchni czynią tę powierzchnię i obiekt, do którego przynależy tablicą reklamową albo urządzeniem reklamowym. Sam ustawodawca wprowadzając w ww. definicjach wyłączenie w zakresie drobnych przedmiotów codziennego użytku wykorzystywanych zgodnie z ich przeznaczeniem wskazał, że umieszczanie reklam może mieć miejsce również na tego rodzaju przedmiotach materialnych i nie chcąc objąć ich regulacją ustawową dokonał jednoznacznego wyłączenia w tym zakresie. Celowym zabiegiem ustawodawcy było wprowadzenie szerokiej definicji tablicy reklamowej i urządzenia reklamowego, co pozwala uwzględnić różnorodność form i sposobów prezentacji reklamy już istniejących na rynku, ale również tych, które powstaną w przyszłości, bowiem reklama, tak jak rynek, podlega przecież niezwykle dynamicznemu rozwojowi. Z definicji tablicy reklamowej wynika, że jest to "przedmiot materialny służący ekspozycji reklamy (...) o płaskiej powierzchni". Natomiast z definicji urządzenia reklamowego wynika, że jest to inny przedmiot materialny, nie płaski. Taka definicja pozwala na nieograniczony rozwój nośników reklamy, którym można nadać takie miano. Każda niepłaska powierzchnia, czy to budynków, czy pojazdów, czy urządzeń itp. nadaje się praktycznie do tego, aby nanieść na nią zaskakującą w formie, budzącą zaciekawienie i zainteresowanie reklamę. Reklama może jednak w ten sposób również burzyć ład przestrzenny. Należy stwierdzić, że reklama wyświetlana na elementach zabudowy, czyli regulowany w uchwale rodzaj reklamy, zostaje ukazana w wizualnej formie np. na obiektach budowlanych, czyniąc te obiekty: "służącymi ekspozycji reklamy", a zatem w zależności od formy tych obiektów stają się one odpowiednio tablicą reklamową albo urządzeniem reklamowym zgodnie z definicją ustawy - jak również samo urządzenie wyświetlające reklamę - służy jej ekspozycji. W przypadku reklamy wyświetlanej "sytuowane" jest światło zawierające treści reklamowe, które podlega percepcji wzroku. Dlatego postanowienia zakazujące tego typu reklam należy wywodzić z faktu, że reklama wyświetlana czyni elementy zagospodarowania, na które emituje światło, jak i samo urządzenie ją emitujące "służącymi jej ekspozycji", a zakaz dotyczy wykorzystywania tych elementów/obiektów (czyli przedmiotów materialnych służących w konkretnej sytuacji ekspozycji reklamy), do celów reklamowych.

Bez znaczenia natomiast dla kwalifikacji prawnej tego przedmiotu jako tablicy reklamowej pozostaje to, że może on służyć również do wyświetlania innych treści, aniżeli reklamowe. Tego rodzaju przedmioty jak ekrany wielofunkcyjne ze swej istoty mogą wyświetlać zmienne treści, jeżeli jednak służą ekspozycji reklamy, odpowiadają powyższej definicji. Ponadto uchwała krajobrazowa wprost odnosi się do tablic reklamowych przeznaczonych do ekspozycji informacji o zmiennej treści, jak będący przedmiotem niniejszego postępowania ekran LED. Wniosek skarżącej, że tablicą reklamową nie jest przedmiot potencjalnie służący ekspozycji reklamy o ile nie jest wykorzystywany na ten cel w sposób ciągły i trwały, nie znajduje potwierdzenia w brzmieniu powyższych przepisów, które w żaden sposób nie uzależniają kwalifikacji danego przedmiotu jako tablicy reklamowej od czasu emitowania przez nie treści reklamowej. Ani u.p.z.p. ani uchwała krajobrazowa nie formułują wymogu by emitowanie reklam przez ekran służący wyświetlaniu zmiennych treści było jego wyłączną funkcją. Jeżeli zatem ekran świetlny służy wyświetlaniu reklam w przestrzeni publicznej, to sam fakt wyświetlania na nim również innych treści, nie pozbawia go charakteru ekranu świetlnego w rozumieniu uchwały krajobrazowej.

4.4.5. Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja strony skarżącej odwołująca się do art. 40 ust. 12 w zw. z ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 470), w myśl którego zajęcie pasa drogowego "przez okres krótszy niż 24 godziny" jest traktowane jak zajęcie pasa drogowego przez 1 dzień. Skarżąca wywodzi, że skoro na gruncie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ustawodawca takiego domniemania nie tworzy, to domniemania takiego nie można konstruować w drodze wykładni rozszerzającej. W rezultacie, zdaniem strony, jeżeli czasowa emisja reklamy na urządzeniu nieprzeznaczonym ze swej istoty pod emisję reklamy jest krótsza niż 24 godziny, to nie zachodzi niezgodność nośnika reklamowego z uchwałą krajobrazową. Powyższa argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz wydana na jej podstawie uchwała krajobrazowa w sposób kompleksowy regulują kwestie zasad umieszczania reklam w postaci tablic reklamowych i urządzeń reklamowych w przestrzeni publicznej i nie ma potrzeby ani podstaw do odwoływania się do regulacji zawartej w ustawie o drogach. Jak przy tym wyżej wskazano, analiza regulacji zawartej w tych aktach prawnych w zakresie tablic reklamowych nie daje podstaw do wyłączenia z tej definicji ekranów wielofunkcyjnych, takich jak będący przedmiotem niniejszej sprawy. Skarżąca zatem w sposób całkowicie chybiony z braku w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym normy prawnej analogicznej do normy zawartej w art. 40 ust. 12 ustawy o drogach, wywodzi istnienie normy prawnej nakazującej uznać za tablicę reklamową wyłącznie taki nośnik reklamowy, który przez 24 godziny emituje reklamę.

4.4.6. Nie można też zgodzić się z argumentacją skarżącej, że przedmiotowa tablica reklamowa nie jest objęta regulacjami uchwały krajobrazowej, umieszczona jest bowiem wewnątrz lokalu. Skarżąca uważa, że przepisy art. 37d ust. 1 u.p.z.p. i wydanej na podstawie art. 37a ust. 1 u.p.z.p. uchwały krajobrazowej sankcjonują wyłącznie umieszczanie nośników reklamowych w postaci tablic i urządzeń reklamowych na nieruchomościach lub na obiektach budowlanych. Językowa treść tych przepisów jednak do takiego wniosku nie prowadzi. Zgodnie z art. 37d ust. 1 u.p.z.p., podmiot, który umieścił tablicę reklamową lub urządzenie reklamowe niezgodne z przepisami uchwały, o której mowa w art. 37a ust. 1, podlega karze pieniężnej. Zgodnie z art. 37a ust. 1 u.p.z.p., Rada gminy może ustalić w formie uchwały zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane. Konsekwentnie, w § 1 ust. 1 uchwały krajobrazowej określono zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych (....). Natomiast w myśl § 2 ust. 1 uchwały krajobrazowej, zakazuje się sytuowania tablic reklamowych i urządzeń reklamowych innych niż określone w niniejszej uchwale. Dopuszcza się sytuowanie wyłącznie takich rodzajów tablic reklamowych i urządzeń reklamowych, o których mowa w przepisach uchwały, na zasadach i warunkach określonych w przepisach uchwały, z zastrzeżeniem ust. 2. Przyjęta przez uchwałodawcę gminnego metoda regulacji oznacza, że dozwolono tylko tego, co zostało wyraźnie przewidziane w uchwale, zarówno co do rodzaju tablic i urządzeń reklamowych, jak i sposobu ich montażu. Poza tym wszelkie inne urządzenia i tablice reklamowe są niezgodne z uchwałą. Ponadto, w ustaleniach szczegółowych dla poszczególnych obszarów wyodrębnionych w uchwale krajobrazowej określono właściwe zakazy i nakazy związane z sytuowaniem tego rodzaju nośników reklamowych. Z przepisów tych nie wynika, aby obejmowały one wyłącznie tablice reklamowe i urządzenia reklamowe umieszczone na nieruchomościach lub na obiektach budowlanych, jak twierdzi skarżąca. Stanowisko swoje skarżąca wywodzi właściwie z jednego przepisu, tj. art. 37d ust. 2 u.p.z.p., który stanowi, że jeżeli nie jest możliwe ustalenie podmiotu, o którym mowa w ust. 1, karę pieniężną wymierza się odpowiednio właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu lub posiadaczowi samoistnemu nieruchomości lub obiektu budowlanego, na których umieszczono tablicę reklamową lub urządzenie reklamowe. Przepis ten dotyczy strony podmiotowej deliktu administracyjnego i nie można z niego wywodzić generalnej zasady, że jeżeli tablica reklamowa lub urządzenie reklamowe nie są umieszczone na nieruchomości lub na obiekcie budowlanym, to nie są objęte regulacjami uchwały krajobrazowej i nie mogą być w związku z tym z nią niezgodne. Zresztą sformułowanie "na nieruchomości lub na obiekcie budowlanym" nie wyklucza szerszego niż przyjmuje skarżąca rozumienia miejsca umieszczenia wymienionych w przepisie nośników reklamowych. Przede wszystkim jednak taki wniosek nie wynika z innych przepisów ustawy, w tym zawłaszcza regulujących stronę przedmiotową deliktu administracyjnego, którą jest umieszczenie tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego niezgodnie z przepisami uchwały krajobrazowej. Przepisy tej uchwały natomiast nie zawierają regulacji wykluczających z zakresu jej obowiązywania tablic reklamowych umieszczonych wewnątrz budynku, emitujących reklamy w przestrzeni publicznej. Również zakwalifikowanie przez ustawodawcę do tablic reklamowych "reklam naklejanych na okna budynków" w art. 2 pkt 16b u.p.z.p. do takiego wniosku nie prowadzi. Skarżąca błędnie z przepisu tego wywodzi, że skoro tablicą reklamową jest reklama naklejona na okno budynku, to nie jest nią nośnik reklamowy umieszczony wewnątrz budynku. Podkreślić należy, że wymienienie w analizowanym przepisie rodzajów tablic reklamowych nie ma charakteru wyczerpującego, o czym świadczy poprzedzenie go sformułowaniem "w szczególności". Tablicą reklamową jest zatem każdy przedmiot materialny przeznaczony lub służący ekspozycji reklamy wraz z jego elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, o płaskiej powierzchni służącej ekspozycji reklamy, także jeśli nie został wymieniony w dalszej części tego przepisu po słowach "w szczególności". Zdaniem strony z przepisu tego wynika, iż ustawodawca uznał, że szyba okienna jako element zewnętrznej przegrody obiektu budowlanego tak samo jak ściana budynku stanowi powierzchnię, na której może być zlokalizowana tablica reklamowa. Wniosek taki jednak w ocenie Sądu nie znajduje dostatecznych podstaw na płaszczyźnie językowej tego przepisu, nie broni się również w świetle celów wprowadzonej regulacji, o czym będzie mowa dalej. Poza tym we wskazanym przepisie ustawodawca nie sprecyzował, czy chodzi o reklamy naklejane na wewnętrznej, czy zewnętrznej powierzchni szyby, co uprawnia do wniosku, że obie te formy reklamy są objęte rozumieniem "tablicy reklamowej" (tak A. Fogel. Ustawa krajobrazowa. Komentarz do przepisów wprowadzonych w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu. Warszawa 2016 r. LEX/el.).

W § 12 ust. 4 uchwały krajobrazowej, regulującym zasady umieszczania reklam w obszarze SO, w którym zlokalizowany jest ekran świetlny objęty kontrolowanym postępowaniem, w pkt 2 lit. b dopuszczono sytuowanie reklamy bezpośrednio na przeszkleniu, od jego wewnętrznej strony w ściśle określonych formach. Tym samym określono w sposób wyraźny tablice i urządzenia reklamowe dopuszczone na przeszkleniach rozumianych zgodnie z dyspozycją § 4 ust. 1 pkt 20 uchwały, poza zakresem dozwolenia pozostawiając wszystkie inne reklamy odbiegające od wzorca dozwolonego, zgodnie z zasadą wyrażoną w § 2 uchwały. Nie ma zatem przepisu, który wprost wyłączałby spod zakresu stosowania uchwał krajobrazowych nośniki reklamowe umieszczone wewnątrz lokalu, takie jak w tej sprawie, tj. będące ekranem świetlnym umieszczonym w witrynie lokalu eksponującym w przestrzeni publicznej treści reklamowe o zmiennej treści. Deliktem administracyjnym, o jakim mowa w art. 37d ust. 1 u.p.zp., jest umieszczenie tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego niezgodnych z przepisami uchwały krajobrazowej, natomiast argumentacja, że delikt ten może zaistnieć wyłącznie w odniesieniu do nośników reklamowych umieszczonych na zewnętrznych przegrodach obiektów budowlanych, nie znajduje oparcia w treści przepisów, skierowana jest też przeciwko celowi, jakiemu służyć mają te regulacje, tj. ochronie krajobrazu.

4.4.7. Przedstawiając przedmiot ochrony analizowanych regulacji, wskazać należy, że przepisy stanowiące podstawę podejmowania uchwał krajobrazowych wprowadzone zostały do polskiego systemu prawnego w dniu 11 września 2015 r. ustawą z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz.U. z 2015 r., poz. 773), zwaną dalej ustawą krajobrazową. Założeniem tej ustawy było wprowadzenie do krajowego porządku prawnego rozwiązań, które powstrzymają degradację krajobrazu oraz zapewnią jego zachowanie, w szczególności poprzez wprowadzenie możliwości reglamentacji działalności polegającej na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych. Omawianą ustawą wprowadzono do art. 2 pkt 16e u.p.z.p. ustawową definicję krajobrazu stanowiąc, że "należy przez to rozumieć postrzeganą przez ludzi przestrzeń, zawierającą elementy przyrodnicze lub wytwory cywilizacji, ukształtowaną w wyniku działania czynników naturalnych lub działalności człowieka". W uzasadnieniu projektu tej ustawy (druk sejmowy VII.1525, dostępny w bazie LEX), wskazano na konieczność właściwego rozumienia pojęcia "postrzegania krajobrazu przez ludzi", jako uświadomienie sobie wrażenia wywołanego działaniem bodźca zewnętrznego na analizator zmysłowy. W takim kontekście należy interpretować zaproponowane definicje. Z powyższymi zmianami terminologicznymi koresponduje zmiana katalogu wartości składających się na walory krajobrazowe. W miejsce wartości ekologicznych, estetycznych lub kulturowych proponuje się ujęcie w definicji walorów przyrodniczych, kulturowych, historycznych i estetyczno-widokowych (art. 9 pkt 2 lit. c). Dalej w uzasadnieniu projektu ustawy wskazano, że istotnym zagrożeniem dla walorów krajobrazu jest lokalizowanie w przestrzeni publicznej w sposób praktycznie dowolny i bez żadnych ograniczeń co do wyglądu tablic i urządzeń reklamowych, czemu przeciwdziałać mają wprowadzone regulacje.

Konieczność zapewnienia ochrony krajobrazu i właściwego nim zarządzania wynikała m.in. z postanowień ratyfikowanej przez Polskę w roku 2005 Europejskiej Konwencji Krajobrazowej sporządzonej we Florencji w dniu 20 października 2000 r. (Dz.U. z 2006 r., nr 14, poz. 98). Zgodnie z art. 5 Konwencji Polska zobowiązała się m.in. do podjęcia działań na rzecz prawnego uznania krajobrazów, ustanowienia i wdrożenia polityki krajobrazowej oraz zintegrowania krajobrazu z własną polityką w zakresie planowania regionalnego i urbanistycznego, a także z innymi politykami, które pośrednio lub bezpośrednio oddziałują na krajobraz. W rozumieniu Konwencji "krajobraz" oznacza obszar postrzegany przez ludzi, którego charakter jest wynikiem działania i interakcji czynników przyrodniczych i/lub ludzkich. Zgodnie z art. 5 pkt a Konwencji strony zobowiązane są do prawnego uznania krajobrazów jako istotnego komponentu otoczenia ludzi, jako wyrażenia dzielonej przez nie różnorodności kulturowej i przyrodniczej oraz podstawy ich tożsamości. Zalecenie CM/Rec(2008)3 Komitetu Ministrów dla państw członkowskich w sprawie wytycznych dotyczących wdrażania Europejskiej Konwencji Krajobrazowej stanowi, iż prawne uznanie krajobrazów jest prawem i obowiązkiem wszystkich instytucji i obywateli Europy względem ich fizycznego otoczenia. Ratyfikacja Konwencji zobowiązuje ponadto jej strony do ustanowienia standardów jakości krajobrazu (art. 6D konwencji krajobrazowej), jak również do planowania ochrony krajobrazu oraz do gospodarowania krajobrazem. Znowelizowane przepisy u.p.z.p. służyć miały realizacji powyższych zadań na gruncie krajowym, dając gminom narzędzia kształtowania i zarządzania krajobrazem poprzez możliwość podjęcia uchwał krajobrazowych i wyposażając je w instrumenty finansowe pozwalające na egzekwowanie określonych w uchwale zasad i warunków sytuowania tablic i urządzeń reklamowych.

Zawarta w ustawie definicja krajobrazu odpowiada Konwencji Krajobrazowej, która w art. 1 lit. a definiuje krajobraz jako obszar postrzegany przez ludzi, którego charakter jest wynikiem działania i interakcji czynników przyrodniczych i/lub ludzkich. Na gruncie niniejszej sprawy istotne znaczenie ma to, że definicja krajobrazu zawarta w Konwencji odnosi się jasno do percepcji krajobrazu przez ludzi. Europejska Konwencja Krajobrazowa kładzie przy tym nacisk na rozumienie krajobrazu jako całości i obejmuje swoimi przepisami wszystkie krajobrazy, co jest wyartykułowane zarówno w preambule (Konwencja nowym instrumentem ochrony, gospodarki i planowania wszystkich krajobrazów w Europie), jak i w jej zakresie przedmiotowym. Konwencja uznaje krajobraz za istotny komponent naszego życia wykraczający poza znaczenie wizualne i uznający go za jedną z podstawowych potrzeb ludzkich mających znaczenie dla naszego dobrostanu i dobrobytu (jakości życia), a także tożsamości i kultury. Co więcej, wskazuje również, że jest on częścią interesu publicznego i jako taki powinien być przedmiotem troski władz publicznych. "Krajobraz" oznacza zatem strefę lub obszar postrzegany przez mieszkańców i odwiedzających, którego cechy wizualne i charakter są wynikiem działań czynników naturalnych i/lub kulturowych (czyli ludzkich).

4.4.8. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że na gruncie analizowanych przepisów znaczenie ma to, czy dana tablica reklamowa funkcjonuje w przestrzeni publicznej. Jeśli tak, jest objęta regulacjami uchwały krajobrazowej. Jeśli nie, tymi regulacjami nie jest objęta. W niniejszej sprawie przedmiotowy ekran jest wprawdzie umieszczony wewnątrz lokalu, ale w sposób celowo kierujący emitowane przez niego treści reklamowe do przestrzeni publicznej, jest zatem objęty regulacjami uchwały krajobrazowej chroniącej krajobraz w rozumieniu podanym wyżej, czyli jako przestrzeń postrzeganą przez ludzi. Emisja reklam w przestrzeni publicznej, skierowanych do nieokreślonego kręgu odbiorców, była zaś sprecyzowanym i ujawnionym w toku postępowania celem skarżącej spółki, któremu nie zaprzeczyła.

W tych okolicznościach sprawy, argumentacja skargi, że w związku z umieszczeniem nośnika reklamowego wewnątrz lokalu nie doszło do deliktu administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Opiera się ona bowiem na wykładni przepisów zawężającej sposób rozumienia pojęcia ochrony krajobrazu, któremu służą te przepisy. Niezależnie zatem od charakteru programu wdrożonego przez Spółkę pod nazwą M., umieszczane w witrynach lokali ekrany świetlne ingerują w krajobraz poprzez emitowane reklamy skierowane do potencjalnych konsumentów, w związku z czym są objęte regulacjami uchwały krajobrazowej i muszą pozostawać z nią zgodne. O ile można się zgodzić, że ekran świetlny umieszczony wewnątrz lokalu nie jest elementem zabudowy i zagospodarowania w rozumieniu przepisów u.p.z.p., o tyle nie można zaprzeczyć, że emisja treści reklamowych dokonywana na tym ekranie oddziałuje na zewnątrz obiektu wpływając na krajobraz.

4.4.9. Podsumowując tę część rozważań stwierdzić należy, że przepisy art. 37d ust. 1 i art. 37a ust. 1 u.p.z.p. jak również uchwała krajobrazowa przedmiotem ochrony czynią krajobraz, rozumiany jako postrzeganą przez ludzi przestrzeń. Z żadnego z przepisów nie wynika, aby ochrona ta obejmowała wyłącznie tablice reklamowe i urządzenia reklamowe umieszczone na zewnętrznych przegrodach obiektu budowlanego. Mając na uwadze cel tych przepisów, jakim jest ochrona krajobrazu, brak jest podstaw do takiej ich wykładni, która wyłączałaby spod zakresu ich obowiązywania reklamy funkcjonujące w przestrzeni publicznej z tego tylko powodu, że nośnik reklamowy umieszczony jest w witrynie lokalu od wewnątrz, a nie od zewnątrz. Stwierdzić zatem należy, że nie potwierdziły się zarzuty skargi odnośnie istnienia podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji jako wydanych bez podstawy prawnej.

4.5. Powyższe rozważania pozwalają przejść dalej, do oceny zgodności przedmiotowego ekranu świetlnego o zmiennej treści z przepisami uchwały krajobrazowej. Przypomnieć należy przytaczaną już zasadę, wynikającą z § 2 ust. 1 uchwały krajobrazowej, że zakazane jest sytuowanie tablic reklamowych i urządzeń reklamowych innych niż określone w uchwale. Ponadto, zgodnie z § 9 pkt 2 lit. h, w odniesieniu do tablic reklamowych i urządzeń reklamowych innych niż szyldy zakazuje się efektów świetlnych, w szczególności migotania, pulsowania, animowania, zmiany barw lub kierunku świecenia całości lub fragmentów tablic reklamowych lub urządzeń reklamowych, z wyłączeniem ekranów świetlnych dopuszczonych niniejszą Uchwałą. Ustalenia szczegółowe dla tablic reklamowych i urządzeń reklamowych innych niż szyldy, sytuowanych na obiektach w obszarze S0 określa § 12 ust. 4 uchwały. Nie jest w sprawie sporne, że żaden z przepisów uchwały krajobrazowej nie dopuszcza w obszarze S0 reklam w formie ekranu świetlnego. Oznacza to, że przedmiotowa tablica reklamowa w formie ekranu świetlnego o zmiennej treści nie spełnia wymogów reklam dopuszczalnych w obszarze oznaczonym symbolem S0. W tej sytuacji organy zobligowane były do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania zmierzającego do wyegzekwowania zgodności tablicy reklamowej z uchwałą krajobrazową poprzez obciążenie właściciela reklamy karą pieniężną oraz obowiązkiem jej dostosowania do postanowień reklamy bądź do jej usunięcia, co w pełni odpowiada dyspozycji art. 37d u.p.z.p., który stanowi, że podmiot, który umieścił tablicę reklamową lub urządzenie reklamowe niezgodne z przepisami uchwały, o której mowa w art. 37a ust. 1, podlega karze pieniężnej.

4.6. Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 7a K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Na korzyść strony rozstrzygane są wątpliwości co do znaczenia przepisu prawnego. Komentowany przepis nie nakazuje natomiast rozstrzygania sprawy na korzyść strony (Wróbel, Andrzej. Art. 7(a). W: Komentarz aktualizowany Kodeksu postępowania administracyjnego. System Informacji Prawnej LEX, 2018). Jeżeli zatem mimo zastosowania nakazanych metod wykładni prawa nadal pozostają wątpliwości co do znaczenia przepisu prawnego, to z wielu możliwych interpretacji odnośnego przepisu należy przyjąć tę z nich, której rezultat jest korzystny dla strony. W tej sprawie jednak Sąd nie dostrzegł takich wątpliwości interpretacyjnych w obszarze wykładni pojęć "tablica reklamowa", "urządzenie reklamowe" "szyld" czy sformułowań "umieszczanie tablicy lub urządzenia reklamowego na nieruchomościach lub na obiektach budowlanych", które nie mogły zostać usunięte w drodze wykładni prawa, stąd też przepis ten nie został naruszony. Postanowienia uchwały posługują się klarownym mechanizmem dopuszczalności ściśle określonych tablic i urządzeń reklamowych przewidzianych w uchwale, poza zakresem jej zastosowania pozostawiając reklamy odbiegające od wzorca określonego w uchwale.

4.7. W kwestii wszczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd za prawidłowe uznał stanowisko organów, że datą tą jest dzień podjęcia pierwszej czynności w sprawie, o której strona została zawiadomiona (czyli dzień 2 października 2020 r.). Czynnością tą było zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o przeprowadzeniu dowodu, doręczone spółce w dniu 13 października 2020 r.

Jak stanowi art. 37d ust. 4 u.p.z.p., karę pieniężną wymierza się od dnia, w którym organ wszczął postępowanie w sprawie, do dnia dostosowania tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego do przepisów, o których mowa w ust. 1, albo usunięcia tablicy lub urządzenia. Przy czym, w niniejszej sprawie istotne jest, że postępowanie w sprawie wymierzenia owej kary zostało wszczęte z urzędu. Przepisy prawa nie wskazują zaś wyraźnie, jaką datę należy przyjmować jako dzień wszczęcia postępowania w przypadku działania organu z urzędu. Zdaniem strony skarżącej powinien być to dzień doręczenia jej zawiadomienia o wszczęciu, nie zaś data sporządzenia takiego zawiadomienia, jak ma to miejsce w rozważanym wypadku. Ze stanowiskiem tym sąd się nie zgadza, przeczy bowiem takiemu zapatrywaniu głęboko ukształtowane stanowisko doktryny prawa postępowania administracyjnego na gruncie zastosowania art. 61 § 4 K.p.a.

Jak słusznie zauważono w skardze, w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że wszczęcie postępowania z urzędu postępowania co do zasady następuje z chwilą podjęcia pierwszej czynności w sprawie przez organ administracji publicznej wobec strony (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 11, Warszawa 2011, s. 291 i nast. z powołaniem na wskazaną tam literaturę i orzecznictwo). Trafnie też strona podaje, że o owej czynności organ jest zobligowany poinformować strony postępowania, lecz – zdaniem Sądu - błędnie wywodzi z tego, że to właśnie skuteczne doręczenie informacji stanowi datę początkową postępowania administracyjnego w danej sprawie. Ugruntowane jest bowiem w tym względzie stanowisko odmienne, że datą wszczęcia postępowania z urzędu jest "dzień pierwszej czynności dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy, przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji, pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono w sprawie" (por. wyrok NSA z 4 marca 1981 r., SA 654/81, ONSA 1981 r., nr 1, poz. 15). Obowiązek zawiadomienia strony o czynności organu ma zatem dla wyznaczenia daty wszczęcia postępowania z urzędu takie znaczenie, że tylko czynności dokonane przez organ, o których strony poinformowano, mogą skutkować wszczęciem postępowania. Jeżeli więc organ podejmował kilka czynności w różnych datach (np. wystąpienie o informacje do innych organów, zebranie informacji wewnętrznych, wizja w terenie), ale tylko o niektórych z nich poinformował stronę, to wyłącznie ta czynność, o której strona została zawiadomiona może zostać uznana za wszczynającą postępowanie administracyjne. Zawiadomienie stron zatem jedynie "sankcjonuje" takie wszczęcie, a nie stanowi samo wszczęcie postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 kwietnia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 278/20). Zawiadomienie o czynnościach organu jest zatem wymogiem niezbędnym dla wyznaczenia daty wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, lecz nie determinującym daty wszczęcia postępowania. Nie ma wobec tego też decydującego znaczenia data doręczenia owego zawiadomienia stronie, gdyż to nie zawiadomienie, tylko dokonana przez organ pierwsza czynność w sprawie wszczyna postępowanie. Stanowisko takie jest powszechnie akceptowane w doktrynie i orzecznictwie.

Co więcej, w ocenie Sądu, wykładnia art. 61 § 4 K.p.a. co do momentu wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu nie narusza też praw strony do czynnego udziału w postępowaniu, ani nie stoi w sprzeczności z określoną w art. 8 K.p.a. zasadą zaufania obywateli do organów władzy. Także w tym wypadku zawiadomienie pełniło funkcję gwarancyjną, gdyż dzięki niemu strona dowiedziała się o toczącym się z jej udziałem postępowaniu, mogła skorzystać z prawa wglądu do akt i złożenia wyjaśnień oraz została poinformowana o zaplanowanych oględzinach. Należy też zauważyć, że między wysłaniem zawiadomienia o przeprowadzonej czynności kontroli i o wszczęciu postępowania, a doręczeniem go stronie w dniu 1 sierpnia 2022 r. organ nie podejmował żadnych czynności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ani takich, które wymagałyby udziału strony i przedstawienia jej stanowiska.

Podkreślić należy, że administracyjna kara pieniężna jest nakładana na podmiot dopuszczający się deliktu bez związku z jego zawinieniem, a odpowiedzialność za delikt ma charakter obiektywny (zasada bezprawności). Kara nie jest więc konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Stwierdzenie tego stanu obliguje organ do wszczęcia postępowania w celu ustalenia sprawcy deliktu administracyjnego i nałożenia na niego kary pieniężnej. Stan tej niezgodności istnieje obiektywnie pomiędzy datą wszczęcia postępowania a datą zawiadomienia sprawy deliktu o wszczęciu postępowania. Nie ma zatem podstaw do odstąpienia od powszechnie przyjętej wykładni pojęcia daty wszczęcia postępowania z urzędu, z którą art. 37d ust. 4 u.p.z.p. wiąże początek naliczania kary, a już w szczególności nie w sytuacji, gdy sprawcą deliktu jest profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego - przedsiębiorca działający w zorganizowanej strukturze prawnej (spółka prawa handlowego), dla którego reklama stanowi źródło przychodów. Można zatem od niego w sposób uzasadniony oczekiwać znajomości przepisów nakładających ograniczenia w sytuowaniu tablic reklamowych i świadomości konsekwencji związanych z naruszaniem tych przepisów a wśród nich – z wszczęciem z urzędu postępowania w przedmiocie kary.

Szczególnie w okolicznościach tej sprawy trudno dopatrzyć się jakichkolwiek przesłanek pozwalających na odstąpienie od powszechnie przyjętej wykładni pojęcia daty wszczęcia postępowania z urzędu ze względów celowościowych, na które wskazuje skarżąca. Wywodzi ona, że celem kary wymierzanej w omawianym trybie jest wymuszenie na sprawcy deliktu reklamowego dobrowolnego doprowadzenia przez niego przestrzeni publicznej do stanu zgodnego z prawem, a nie represja. Wskazuje również, że sprawca deliktu dopiero z zawiadomienia o wszczęciu postępowania dowiaduje się, że popełnił delikt reklamowy.

4.8. Należy jednak zauważyć, że umieszczanie ekranów świetlnych emitujących treści reklamowe wewnątrz lokali użytkowych jest elementem stworzonego przez spółkę projektu M., będącego jej odpowiedzią na ograniczenia w zakresie umieszczania reklam wynikające z uchwały krajobrazowej. Sądowi z urzędu wiadomo, w związku ze składanymi przez J. Sp. z o.o. sp.k. skargami, że umieszczanie przez Spółkę w witrynach lokali na terenie G. tablic reklamowych w formie ekranu świetlnego było już przedmiotem postępowań administracyjnych zakończonych wydaniem decyzji wymierzających kary pieniężne za umieszczanie ich niezgodnie z Uchwałą Krajobrazową.

W tych okolicznościach nie można przyjąć, że spółka nie była świadoma, iż jej działanie było niezgodne z prawem i dopiero z otrzymaniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania powzięła wiedzę o zagrożeniu nałożeniem na nią sankcji. Przeciwnie, powyższe wskazuje, że praktyką spółki po powzięciu wiadomości o wszczęciu postępowania jest demontowanie tablic reklamowych, wobec których stwierdza się ich niezgodność z uchwałą krajobrazową, a następnie montowanie ich z powrotem, co generuje nakładanie na nią kolejnych kar pieniężnych. Spółka zatem ponawia popełnianie deliktu reklamowego, czerpiąc z tego procederu korzyści finansowe, co niweczy jej argumentację zawartą w skardze odwołującą się do zasad zaufania i sprawiedliwości społecznej przy interpretacji przepisu art. 37d ust. 4 u.p.z.p. w zw. z art. 61 § 4 K.p.a.

4.9. Przyjęcie poglądu, że kara administracyjna za popełnienie deliktu reklamowego może być naliczana dopiero od daty faktycznego zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania, w skrajnych przypadkach mogłoby prowadzić do nadużyć i pozbawiać przysługujących organom narzędzi służących ochronie krajobrazu ich skuteczności. Podmiot umieszczający reklamę niezgodnie z przepisami uchwały mógłby ją zdemontować po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania bez ponoszenia jakichkolwiek konsekwencji za jej uprzednie pozostawanie w przestrzeni publicznej, a następnie ponownie ją zamontować, do czasu otrzymania zawiadomienia o wszczęciu kolejnego postępowania. W takiej sytuacji ochrona krajobrazu, której służyć mają omawiane regulacje, byłaby iluzoryczna. Okoliczności tej sprawy szczególnie wyraźnie zatem pokazują, że przyjęcie poglądu prezentowanego przez skarżącą prowadziłoby do skutków trudnych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności oraz skuteczności przyjętych rozwiązań mających na celu ochronę krajobrazu. Przyjętej przez Sąd wykładni pojęcia wszczęcia postępowania na gruncie art. 37d ust. 4 u.p.z.p. nie stoi na przeszkodzie istota kary pieniężnej, które wbrew stanowisku skarżącej nie pełni funkcji wyłącznie restytucyjnej, mającej na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem, jak ją postrzega strona skarżąca, ale również wszystkie pozostałe funkcje właściwe administracyjnym karom pieniężnym. Wyczerpująca analiza istoty administracyjnej kary pieniężnej przedstawiona została w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 1/16. Wskazano w niej m.in., cyt. "Miarą efektywności przyjmowanych w omawianym zakresie rozwiązań, gdy chodzi o skuteczności danej sankcji administracyjnej oraz jej funkcji, jest stopień jej oddziaływania wobec zobowiązanego podmiotu. Jak podkreśla się w literaturze przedmiotu, jest on wiązany z takimi jej czynnikami, które w wymiarze odnoszącym się do stopnia dolegliwości sankcji oraz jej współmierności w relacji do rodzaju naruszenia prawa – w tym wysokości administracyjnej kary pieniężnej - zwłaszcza zaś nieuchronności oraz szybkości jej wymierzenia, miałyby w dostatecznym stopniu motywować adresata normy prawnej do zachowania zgodnego z jej dyspozycją (I.Niżnik – Dobosz, op. cit., s. 143). Czynniki te, zwłaszcza sposób akcentowania przez ustawodawcę znaczenia poszczególnych spośród nich, nie pozostają bez wpływu na charakter i rodzaj funkcji, które (którą) należałoby wiązać z daną sankcją administracyjną.

Wśród funkcji sankcji administracyjnej wyróżnia się, zasadniczo jako podstawową, funkcję represyjną stanowiącą dolegliwość adresowaną do podmiotu, wobec którego jest stosowana. Wyróżnia się również funkcję ochronną polegającą na ochronie wartości realizowanych przez normy prawa administracyjnego oraz funkcję pomiaru wagi chronionego dobra mierzoną stopniem dolegliwości sankcji administracyjnej w relacji do społecznej wagi chronionych wartości. Z kolei, funkcja motywacyjna sankcji administracyjnej, pozostająca w związku z prewencyjnym jej oddziaływaniem w wymiarze indywidualnym, jak i generalnym, odnosi się do wpływu na zachowanie podmiotu, wobec którego jest (może być) stosowana, i w odniesieniu do którego ma wywoływać motywację do zachowań zgodnych z prawem i przeciwdziałać zachowaniom niepożądanym. Natomiast funkcja restytucyjna jest wiązana z oddziaływaniem polegającym na przywróceniu rzeczywistego stanu rzeczy do jego zgodności ze stanem wynikającym z obowiązującego prawa i ustanowionej na jego gruncie normy prawnej nakazu lub zakazu. Funkcją, która może prowadzić do transferu majątkowego i przysporzenia lub pozbawienia określonych korzyści materialnych lub niematerialnych jest zaś funkcja redystrybucyjna sankcji administracyjnej (por. P. Przybysz, Funkcje sankcji administracyjnych, w: Sankcje administracyjne ..., s. 170 – 171; M. Kobak, R. Sawuła, Problematyka stosowania sankcji administracyjnych, w: Sankcje administracyjne ..., s.523 – 524; M. Wincenciak, op. cit., s. 258 – 260.)."

Z powyższego wynika, że funkcja restytucyjna polegająca na przywróceniu rzeczywistego stanu rzeczy do jego zgodności ze stanem wynikającym z obowiązującego prawa i ustanowionej na jego gruncie normy prawnej nakazu lub zakazu jest tylko jedną z funkcji pełnionych przez administracyjną karę pieniężną. Nie mniej ważną rolę pełnią pozostałe funkcje - ochronna, represyjna, redystrybucyjna, motywacyjna. Spełnienie tych funkcji przez karę pieniężną nie będzie możliwe, jeżeli organ zostanie pozbawiony możliwości jej efektywnego nakładania. Nie ma żadnych podstaw aby funkcji restytucyjnej administracyjnej kary pieniężnej dawać prymat ponad innymi funkcjami i w jego świetle dokonywać wykładni pojęcia wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 37d ust. 4 u.p.z.p.

4.10. Natomiast postulatowi uwzględniania indywidualnych okoliczności danej sprawy służą regulacje zawarte w art. 189f k.p.a., pozwalające na odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w szczególnych przypadkach, tj. np. jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma a strona zaprzestała naruszania prawa. Zapewniają one w ocenie Sądu dostateczną ochronę podmiotów popełniających delikt administracyjny w tych przypadkach, w których jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, nie pozbawiając jednocześnie organów możliwości nakładania kar administracyjnych tam, gdzie dochodzi do nadużyć, do czego mogłoby prowadzić przyjęcie, że kara administracyjna może zostać nałożona na sprawcę deliktu administracyjnego nie od daty wszczęcia postępowania lecz dopiero od daty zawiadomienia go o tym fakcie.

4.11. W ocenie Sądu nie doszło zatem w sprawie do naruszenia art. 37d ust. 4 u.p.z.p. Zgodnie z tym przepisem, karę pieniężną wymierza się od dnia, w którym organ wszczął postępowanie w sprawie, do dnia dostosowania tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego do przepisów, o których mowa w ust. 1, albo usunięcia tablicy lub urządzenia. W dniu 2 października 2020 r. organ I instancji przeprowadził wizję, podczas której stwierdził istnienie tablicy reklamowej w witrynie lokalu przy ulicy G. [...] w G., której umieszczenie było niezgodne z postanowieniami uchwały krajobrazowej i co uzasadniało wszczęcie postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. O powyższej czynności strona została zawiadomiona pismem z tej samej daty, w którym poinformowano również o wszczęciu postępowania oraz o zaplanowanym z udziałem stron dowodzie z oględzin. W związku z tym, że dopełniono warunku zawiadomienia strony o czynności organu i fakt skutecznego doręczenia owego zawiadomienia nie jest kwestionowany, prawidłowo organ uznał za datę, od której należy naliczać karę, dzień 2 października 2020 r.

4.12. Mimo braku zarzutów skargi Sąd skontrolował zaskarżoną decyzję również pod kątem prawidłowości zastosowania art. 189f § 1 K.p.a. Przepis ten umożliwia odstąpienie od nałożenia kary, jeżeli kumulatywnie zostaną spełnione dwie wymienione w nim przesłanki: waga naruszenia prawa jest znikoma oraz strona zaprzestała naruszania prawa.

Ustawodawca w treści art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. nie wyjaśnił, jakie przypadki naruszenia prawa można uznać za znikome. W piśmiennictwie wyróżnia się stopnie naruszenia prawa: naruszenia kwalifikowane, naruszenia, które nie mają ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego są istotne i naruszenie prawa nieistotne. Za naruszenie nieistotne uznaje się w szczególności naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie. Nieistotne naruszenie prawa wypełnia warunek odstąpienia od nałożenia kary, w takim przypadku należy bowiem uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 969). Przy określeniu, jakie okoliczności należy brać pod uwagę przy ocenie wagi naruszenia prawa pomocna jest także treść art. 189d pkt 1 k.p.a. W art. 189d pkt 1 k.p.a. ustawodawca wskazał, że wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia. W piśmiennictwie przyjmuje się na tle tego unormowania, że uwzględniając dyrektywę wagi naruszenia prawa, organ administracji publicznej powinien ocenić wagę (znaczenie, ciężar gatunkowy) naruszonego zakazu oraz wagę naruszenia zakazu (zob. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el.2020).

W orzecznictwie wskazano, że w świetle art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., stwierdzenie przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa uzasadniającej odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymaga przeprowadzenia swego rodzaju testu proporcjonalności, tj. wyważenia hierarchii dóbr (wartości) chronionych przez prawo na tle konkretnego stanu faktycznego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 566/21). Istotne znaczenie dla oceny wagi naruszenia prawa, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., mają chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia. Przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 973/20).

4.13. Zdaniem Sądu, organy prawidłowo uznały, w świetle ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego, że waga naruszenia przez skarżącą prawa - zakazu umieszczania reklam z naruszeniem zasad określonych w uchwale krajobrazowej – nie była znikoma. Skarżąca, jako przedsiębiorca, niewątpliwie powinna mieć wiedzę o obowiązujących zasadach umieszczania reklam na terenie miasta G. W niniejszym przypadku było to kolejne naruszenie przez spółkę postanowień uchwały krajobrazowej, z którego spółka czerpała korzyści finansowe. Ponawianie popełniania deliktu administracyjnego godzącego w dobro wspólne jakim jest krajobraz i czerpanie z tego tytułu korzyści wyklucza uznanie go za mającego wagę znikomą.

4.14. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 8 § 1, art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty. Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń, wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów. Organ nie naruszył także dyspozycji art. 107 K.p.a. albowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane powyższym przepisem i pozwala na poznanie przesłanek, którymi organ kierował się wydając zaskarżoną decyzję. Fakt, że organ nie podzielił stanowiska strony, podobnie jak fakt, że nie odniósł się do każdego z licznych argumentów strony, koncentrując się na kwestiach najistotniejszych z punktu widzenia rozstrzygnięcia, nie uzasadnia zarzutu naruszenia powyższych przepisów, a już na pewno nie w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

5. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) oddalił skargę.

6. Wobec wniosku organu zawartym w odpowiedź na skargę sprawę rozpoznano w postępowaniu uproszczonym na posiedzenie niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 2 powyższej ustawy.

6. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).