Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 776/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 par. 1, art. 18, art. 54 par. 1, par.4, par. 5 i par. 7
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka – Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Marek Kraus, , , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 12 lipca 2023 r. nr 2201-IEE.7113.2.155.2023.2.AK w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wejherowie, będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku pana M. Z. na podstawie tytułu wykonawczego z 13 lutego 2023 r., obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 roku w kwocie 21 227,10 zł, wynikającą decyzji z dnia 9 stycznia 2023 r.

Zawiadomieniem z 16 marca 2023 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego strony w B. S.A., którego wydruk wraz z odpisem tytułu wykonawczego dręczono stronie 22 marca 2023 r.

W piśmie z 29 marca 2023 r. strona złożyła "skargę na czynności egzekucyjne organu", podnosząc zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wejherowie w piśmie z 13 kwietnia 2023 r. wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych oraz wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień 31 maja 2023 r. Następnie, postanowieniem z 30 maja 2023 r. oddalił skargę na czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z 12 lipca 2023 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor wskazał, że organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wskazany w art. 1a pkt 12 lit. a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.; dalej jako "u.p.e.a."). Z akt sprawy wynika, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane we wskazanej ustawie. Organ egzekucyjny przesłał do B. S.A. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, lub innych należności pieniężnych - do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał B. S.A. aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat rachunku bankowego strony do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:

po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;

3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.

Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego strony zostało doręczone B. S.A. w dniu 16 marca 2023 r. Jednocześnie, organ egzekucyjny zawiadomił stronę o zajęciu rachunku bankowego, doręczając 22 marca 2023 r. wraz z zawiadomieniem odpis tytułu wykonawczego z 13 lutego 2023 r. - skutecznie i w sposób prawidłowy - wydruk przedmiotowego zawiadomienia sporządzonego w postaci elektronicznej.

Zdaniem Dyrektora organ egzekucyjny, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a.

W ocenie Dyrektora w sprawie nie zachodzą także uchybienia formalne. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 pkt 1-8 oraz art. 67 § 2d u.p.e.a. Wprawdzie przedmiotowe zawiadomienie nie zawiera elementu wskazanego w art. 67 § 2 pkt 9 u.p.e.a., tj. podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego, jednak zgodnie z treścią przepisu art. 67 § 2a wskazanej ustawy - jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz pieczęci organu egzekucyjnego.

Przedmiotowe zawiadomienie sporządzone jest według wzoru określonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, tym samym uznać należy, że organ egzekucyjny dopełnił zatem wszystkich wymogów wynikających z ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Ustosunkowując się do kwestii związanej z zastosowaniem zbyt uciążliwego środka, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej, stanowiącej podstawę skargi z art. 54 § 1 pkt. 2 u.p.e.a., Dyrektor - wskazując treść przepisu z art. 7 § 2 u.p.e.a. - wyjaśnił, że w toku postępowania egzekucyjnego zobowiązany nie wskazał żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję, a zaskarżony środek egzekucyjny byłby mniej uciążliwy. Zdaniem Dyrektora nie można uznać, by zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego był dla strony zbyt uciążliwy.

Niezależnie od powyższego Dyrektor zauważył, ze zastosowany przez organ egzekucyjny środek egzekucyjny doprowadził do całkowitej realizacji zajęcia przez Bank w dniu 17 marca 2023 r. Zatem w przypadku zobowiązanego szybkie i skuteczne wyegzekwowanie wysokiej kwoty należności pieniężnej w drodze przymusu państwowego świadczy o zaniechaniu obowiązku przez stronę, mimo posiadania możliwości finansowych na jego realizację.

Końcowo, odnosząc się do zarzutu związanego z odmową umorzenia przez organ kosztów egzekucyjnych Dyrektor wskazał, że przedmiotem postanowienia organu pierwszej instancji była skarga na czynność egzekucyjną. Dodatkowo organ podniósł, że zobowiązany nie wystąpił z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł uchylenie w całości decyzji organów obu instancji drugiej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania i kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów:

* art. 6 u.p.e.a. wz. z art. 4 i art. 7 Konstytucji RP poprzez przedwczesne wszczęcie egzekucji, podczas gdy w zaistniałym stanie faktycznym podatnik nie uchylał się od wykonania zobowiązania, a przez co został niezasadnie obciążony kosztami egzekucyjnymi, co stoi w sprzeczności z zasadą pogłębienia zaufania obywatela do organów państwa, zasadami demokratycznymi państwa i zasada praworządności;

* art. 64e § 1 w związku z art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. oraz w związku z art. 2 Konstytucji RP, poprzez dokonanie przez organ egzekucyjny alternatywy decyzyjnej z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości a nie działaniem w ramach tzw. uznania administracyjnego;

* art. 6 ust. 1b u.p.e.a. poprzez zaniechanie przez organ działań informacyjnych wobec skarżącego zmierzające do dobrowolnego wykonania przez niego obowiązku podczas gdy zobowiązany zmierzał do dobrowolnego wykonania zobowiązania;

* art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie prze organ egzekucyjny uciążliwych środków egzekucyjnych, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, podczas gdy podatnik pismem z dnia 9 stycznia 2023 r., czyli jeszcze przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, wyraził wolę o dobrowolnym spełnieniu zobowiązania;

* art. 36 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność zasadności prowadzonego postępowania egzekucyjnego w tej sprawie;

* art. 29 § 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. poprzez jego błędna wykładnię i niewłaściwie zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środków egzekucyjnych, pomimo iż w przedmiotowej sprawie było przedwczesne;

* art. 67e § 1 w zw. z art. 6 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy podatnik pismem z dnia 9 stycznia 2023 r., czyli jeszcze przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, wyraził wolę o dobrowolnym spełnieniu zobowiązania;

* art. 7; 77 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieprzeprowadzanie postępowania dowodowego i arbitralnego uznania, że podatnik uchyla się od spełnienia zobowiązania podatkowego, podczas gdy podatnik pismem z dnia 9 stycznia 2023 r., czyli jeszcze przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, wyraził wolę o dobrowolnym spełnieniu zobowiązania.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych orzeczeń z prawem.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli jest rozstrzygniecie wydane na podstawie art. 54 § 4 u.p.e.a. Skarżący wniósł w trybie art. 54 § 1 i 2 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne, stanowiącą środek o charakterze subsydiarnym, którego wniesienia jest dopuszczalne w sytuacjach, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99, lex nr 43032, wyrok NSA z 8 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1100/22).

Skarżący nie podważa istnienia egzekucyjnego obowiązku, zarzuty koncentruje na kwestiach formalnych, odnoszących się do prawidłowego przebiegu postępowania. W sprawie nie jest okolicznością sporną, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym zawiadomieniem z dnia 16 marca 2023 r. organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. W ocenie Sądu zawiadomienie (k.32 akt administracyjnych) zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu 22 marca 2023 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Zawiadomienie spełnia wymogi formalne wskazane w art. 67 § 2 pkt 1-8 u.p.e.a. Nie stanowi uchybienia brak podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego oraz odciskiem pieczęci organu egzekucyjnego, gdyż wymóg taki nie dotyczy zawiadomień doręczanych dłużnikowi przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej (art. 67 § 2a u.p.e.a.). W zawiadomieniu wskazano, że dotyczy należności, o których mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 Prawa bankowego, co odzwierciedla wpis w zamieszczonym na pierwszej stronie zawiadomienia sporządzonego zgodnie z wskazaniem określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Rynkowej w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 26).

Zgłoszony przez skarżącego zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie zasługuje na uwzględnienie. Organ prawidłowo zauważył, że skarżący nie wskazał innego, w jego ocenie łagodniejszego, środka egzekucyjnego, który mógłby zaakceptować. Zajęcie rachunku bankowego stanowi, co do zasady, środek egzekucyjny o najmniejszym stopniu dolegliwości. Skuteczność zastosowanego środka potwierdza sekwencja czasowa: realizacja zajęcia przez B. S.A. w dniu 17 marca 2023 r. Zastosowany środek doprowadził do bezpośredniego wykonania egzekucyjnego obowiązku bez konieczności angażowania środków o większej uciążliwości dla dłużnika, generujących wyższe koszty postępowania egzekucyjnego.

Brak prawnych przesłanek uwzględnienia zarzutu zgłoszonego w skardze odnośnie zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego. Postępowanie w tym zakresie wykracza poza zakres kognicji w związku z wniesieniem skargi na czynność egzekucyjną. Należy zauważyć, że zawiadomienie skarżącego o zajęciu wierzytelności nie było dotknięte wadą przedwczesności. Złożone wnioski o wstrzymanie podjętych czynności egzekucyjnych nie sanują braku aktywności skarżącego w zakresie dobrowolnej zapłaty należności podatkowej. Złożenie w dniu 12 stycznia 2023 r. wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę oraz umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. nie wstrzymują czynności podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym.

Złożone przez skarżącego za pośrednictwem pełnomocnika w dniu 9 stycznia 2023 r. pismo potwierdza, że deklaruje dobrowolną zapłatę należności lub wystąpienie z wnioskiem o rozłożenie na raty. Powyższe potwierdza, że nie został naruszony obowiązek art. 6 ust. 1b u.p.e.a., albowiem wierzyciel nie był obowiązany wobec podmiotu dysponującego stosowną wiedzą podejmować działań informacyjnych dotyczących możności dobrowolnego wykonania obowiązku. Deklaracja dobrowolnego uiszczenia zaległości nie skutkowała aktywnością w tym zakresie w terminie odpowiednim.

Nie stanowi wyjaśnienia zaniechania przez skarżącego w tym zakresie oświadczenie, że "nie uciekał z majątkiem w celu możliwości zaspokojenia wierzyciela". Kwestia prawidłowości doręczenia skarżącemu upomnienia mogła być podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.), zatem nie może być oceniana w granicach środka złożonego przez skarżącego – skargi na czynność egzekucyjną.

Z tych względów uznając skargę za nieuzasadnioną Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) skargę oddalił.