Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 112/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 170 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1426
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Joanna Mierzejewska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2023 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A.P.C. na czynność Pomorskiego Ośrodka Adopcyjnego w G. z dnia 29 listopada 2022 r. w przedmiocie kwalifikacji kandydatów do przysposobienia dziecka oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. C., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na czynność, odzwierciedloną w decyzji Komisji Kwalifikacyjnej ds. Rodzin z 29 listopada 2022 r. w przedmiocie wstępnej oceny do przysposobienia dziecka.

Skargę wniesiono w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W skarżonej czynności na podstawie zebranego materiału badawczego, w oparciu o art. 170 ust. 1 i 2 oraz art. 172 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, dalej jako "u.w.r." (t.j. Dz. U z 2023 r. poz. 1446 w obecnym brzmieniu) wskazano, że w stosunku do skarżącej, zgłaszającej gotowość przysposobienia dziecka jako osoba stanowiąca rodzinę zastępcza dla L. W., zastrzeżenia budzą: motywacja kandydatki do przysposobienia dziecka, wzorce wyniesione z rodziny pochodzenia kandydatki oraz wyniki kwestionariuszowych badań psychologicznych. Kierując się powyższymi przesłankami Komisja wydała negatywną wstępną ocenę do przysposobienia dziecka, co nastąpiło w zaskarżonej czynności z 29 listopada 2022 r.

Komisja uwzględniła, że kandydatka ukończyła szkolenie dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej prowadzone przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Gdańsku (MOPR) w kwietniu 2022 r. Otrzymała zaświadczenie kwalifikacyjne do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej w dniu 6 kwietnia 2022 r. Małoletnia zaś, postanowieniem Sądu Rejonowego Gdańsk Południe w Gdańsku, została umieszczona w rodzinie kandydatki w dniu 13 kwietnia 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji o negatywnej ocenie wstępnej wskazano, że A. C. zgłosiła się do Pomorskiego Ośrodka Adopcyjnego w Gdańsku (POA) 30 września 2022 r., deklarując chęć przysposobienia małoletniej L. W., dla której stanowi niezawodową rodzinę zastępczą od 13 kwietnia 2022 r., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku (sygn. akt [..]). Kandydatka uczestniczyła w procedurze wstępnej oceny. Komisja podkreśliła, że diagnoza kandydatów w ośrodku adopcyjnym odbywa się przez pryzmat dobra dziecka i zapewnienia mu właściwej oraz stabilnej opieki, w długiej perspektywie czasowej. Podjęte czynności diagnostyczne uwidoczniły, że predyspozycje osobowościowe oraz funkcjonowanie opiniowanej budzą zastrzeżenia, uniemożliwiające podjęcie decyzji o pozytywnej wstępnej ocenie.

Niepokój osób diagnozujących wzbudziła motywacja skarżącej do przysposobienia małoletniej L., nakierowana głównie na realizację własnych potrzeb. Wyniki badań diagnostycznych sugerują, że kandydatka traktuje adopcję małoletniej jako sposób na zaspokojenie swoich potrzeb emocjonalnych, kosztem potrzeb dziecka. Badana nadaje rodzicielstwu idealistyczny wymiar, będący w tym momencie sensem jej życia oraz sposobem na poradzenie sobie z własnymi psychicznymi trudnościami. Motywację do posiadania dziecka wydaje się w dużej mierze opierać na lęku przed samotnością, niezaspokojonej potrzebie bycia kochaną, potęgowanymi przez mocno ograniczone relacje emocjonalne skarżącej z innymi ludźmi. W opinii zespołu diagnozującego relacja, jaką skarżąca nawiązała z małoletnią L. może wynikać z wewnętrznego pragnienia zbudowania stałej, pozytywnej bliskości z drugim człowiekiem, której na przestrzeni lat badanej nie udało się stworzyć. Relacja z dzieckiem oparta jest na pełnej zależności małoletniej od badanej, dlatego podkreślono, że w żadnym przypadku dziecko nie może być sposobem, czy obiektem służącym dorosłemu do rozwiązywania własnych problemów o podłożu psychologicznym.

Zdaniem Komisji wyniki uzyskane przez kandydatkę w zastosowanych standaryzowanych metodach badań osobowości pokazują, że prawdopodobnie jest ona osobą, która ma ograniczone zdolności w zakresie nawiązywania relacji opiekuńczych z dzieckiem oraz braki w sferach odpowiedzialnych za możliwość nawiązania prawidłowych więzi emocjonalnych z dzieckiem. Ujawniające się trudności w utrzymaniu stabilności emocjonalnej, skłonność do przeżywania stanów depresyjnych, poczucia winy i osamotnienia, połączone z bardzo obniżoną samooceną, niewielką elastycznością, małą umiejętnością radzenia sobie ze stratą, czy odpornością na frustracje, mogą przekładać się na niewłaściwe postawy wychowawcze kandydatki wobec adoptowanego dziecka. A. C., zdaniem organu, prezentuje trudności w przewidywaniu konsekwencji podejmowanych przez nią działań, które często mają charakter impulsywny. Podjęcie decyzji o byciu środowiskiem zastępczym winno być poprzedzone przygotowaniem swojej przestrzeni życiowej pod kątem opieki nad dzieckiem, szczególnie niemowlęciem, którego potrzeby w zakresie opieki i bliskości są bardzo obszerne. Opiniowana, przejmując opiekę nad noworodkiem, nie skorzystała z urlopu na zasadach macierzyńskiego, ze względu na prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą i brak możliwości utrzymania stabilności finansowej w tym okresie. Opieka nad małoletnią L. od początku jest dzielona między nią a kolejne opiekunki zajmujące się dzieckiem w trakcie pracy kandydatki. Podobnie decyzja o przysposobieniu dziewczynki wydaje się być podjęta głównie pod wpływem pobudek emocjonalnych, bez przewidywania długoterminowych konsekwencji wiążących się z adopcją dziecka.

Zastrzeżenia organu budzą również wzorce wyniesione z rodziny pochodzenia, mające wpływ na obecne funkcjonowanie kandydatki. Relacja kandydatki wskazuje na doświadczenie przemocy fizycznej oraz zaniedbywania emocjonalnego ze strony rodziców w okresie dziecięcym i nastoletnim. Autorytarna relacja rodziców oraz braci z kandydatką, połączona z nadmierną kontrolą, przy jednoczesnym deprecjonowaniu jej rzeczywistych, emocjonalnych potrzeb, najprawdopodobniej zrodziła w niej silny lęk przed oceną, bardzo niskie poczucie własnej wartości oraz tendencje do autodestrukcji w postaci zaburzeń odżywiania, czy wchodzenia w niebezpieczne sytuacje społeczne, a także problemy w nawiązywaniu bliskich relacji.

Komisja wskazała, że budowanie relacji emocjonalnej z dzieckiem adoptowanym wymaga od rodzica umiejętności stworzenia stabilnej i prawidłowej matrycy bezpiecznego przywiązania, która jest konieczna do stworzenia właściwych więzi z innymi ludźmi, budowy prawidłowej struktury osobowości dziecka oraz pomoże mu poradzić sobie z poczuciem odrzucenia przez rodziców biologicznych. Takie zadanie wymaga zwiększonych kompetencji rodzicielskich, dużej odporności psychicznej od rodzica adopcyjnego, a przede wszystkim ponad przeciętnej zdolności do tworzenia więzi uczuciowych z innymi ludźmi. W ocenie Komisji skarżąca nie prezentuje takich cech. Zachodzi obawa, że jej predyspozycje osobowościowe, a co za tym idzie kompetencje wychowawcze - są niewystarczające do sprawowania właściwej opieki nad L.

W dniu 20 grudnia 2022 r. skarżąca skierowała do Pomorskiego Ośrodka Adopcyjnego w Gdańsku (POA) wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w którym wyszczególniła nieprawidłowości, które znalazły się w czynności z 29 listopada 2022 r.

Natomiast w skardze na tak wydaną decyzję zarzucono rażące naruszenie przepisów prawa, w tym w szczególności:

1) art. 155 ust. 1 u.w.r., poprzez uznanie, że skarżąca nie daje rękojmi prawidłowego wypełniania roli przysposabiającego, podczas gdy skarżąca jako osoba na co dzień pracująca z dziećmi i odpowiednio wykształcona w tym kierunku, a ponadto posiadająca kwalifikacje do pełnienie funkcji rodziny zastępczej niezawodowej oraz darząca małoletnią L. ogromną miłością i przywiązaniem, z uwagi na opiekowanie się nią od pierwszych dni jej życia, jest osobą, dla której dobro dziecka stanowi wartość pierwszorzędną, które to naruszenie stanowi przyczynę nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

2) art. 156 ust. 1 pkt 1a u.w.r., poprzez wydanie przez organ negatywnej wstępnej oceny do przysposobienia dziecka, a w związku z tym zamknięcie skarżącej drogi do ubiegania się o przysposobienie małoletniej L., podczas gdy jednym z zadań ośrodka adopcyjnego jest promowanie idei adopcji, a niniejsza sprawa dowodzi wyłącznie działań odwrotnych, które to naruszenie stanowi przyczynę nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

3) art. 156 ust. 1 pkt 2 u.w.r., poprzez wydanie przez organ negatywnej wstępnej oceny do przysposobienia dziecka, a w związku z tym zamknięcie skarżącej drogi do ubiegania się o przysposobienie małoletniej L., podczas gdy na ośrodku adopcyjnym spoczywa obowiązek doboru rodziny przysposabiającej właściwej ze względu na potrzeby dziecka, który to warunek skarżąca spełnia, a które to naruszenie stanowi przyczynę nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

4) art. 156 ust. 1 pkt 7 u.w.r., poprzez niepełnie i wybiórcze przeprowadzenie wywiadu adopcyjnego, wyciągnięcie z niego wniosków pochopnych i niezgodnych ze stanem faktycznym, podczas gdy przeprowadzenie wywiadu adopcyjnego stanowi jeden z obowiązków ośrodka adopcyjnego, któremu uchybiono, a które to naruszenie stanowi przyczynę nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

5) art. 156 ust. 1 pkt 9 u.w.r., poprzez nieudzielenie skarżącej przez organ żadnych wskazówek ani wsparcia w procesie preadopcyjnym, nieprzedstawienie jego wymogów i kryteriów kwalifikacyjnych, podczas gdy na ośrodku adopcyjnym spoczywa obowiązek wspierania psychologiczno-pedagogicznego kandydatów do przysposobienia dziecka, które to naruszenie stanowi przyczynę nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

6) art. 156 ust. 1 pkt 13 u.w.r., poprzez nieprzedstawienie przez organ żadnych dokumentów, na których oparł swoją decyzję, w związku z czym skarżąca nie miała możliwości zapoznać się ze zgromadzonym w procesie kwalifikacyjnym materiałem i odnieść się do zarzutów jej postawionych, co uzasadnia uznanie ich za nieudowodnione, które to naruszenie stanowi przyczynę nieważności, o której mowa w art, 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

7) art. 172 ust. 5 pkt 1-3 u.w.r., poprzez dokonanie nierzetelnej oceny skarżącej jako kandydatki na przysposabiającą z uwagi na błędną ocenę kwalifikacji osobistych skarżącej, jej motywacji do podjęcia się wychowywania dziecka i pobieżnie przeprowadzony wywiad adopcyjny, podczas gdy wnioski wynikające z powyższych stoją w sprzeczności ze stanem faktycznym sprawy, które to naruszenie stanowi przyczynę nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Strona skarżąca wniosła także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci:

a) diagnozy psychofizycznej dziecka [..] sporządzonej przez MOPR w dniu 12 października 2022 r., celem wykazania: relacji małoletniej ze skarżącą, potrzeb małoletniej, prawidłowego rozwoju małoletniej w rodzinie zastępczej,

b) zaświadczenia kwalifikacyjnego nr [..] z 6 kwietnia 2022 r., celem wykazania: ukończenia przez skarżącą szkolenia dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej, spełniania przez skarżącą warunków do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej, posiadania przez skarżącą predyspozycji do sprawowania pieczy zastępczej, zakwalifikowania skarżącej do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej,

c) opinii psychologicznej nr [..] z 11 października 2021 r., celem wykazania faktów: motywacji skarżącej do przysposobienia dziecka, sytuacji rodzinnej skarżącej, kompetencji wychowawczych skarżącej, umiejętności radzenia sobie ze stresem przez skarżącą,

d) postanowienia Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku, V Wydział Rodzinny i Nieletnich (sygn. akt V Nsm 594/22) z 13 kwietnia 2022 r., celem wykazania: powierzenia skarżącej funkcji rodziny zastępczej niezawodowej dla małoletniej L.,

e) opinii A.A.-Z.Z., Ośrodka Terapii i Diagnozy [...], celem wykazania: kompetencji rodzicielskich skarżącej, warunków życia skarżącej i małoletniej L., zaangażowania skarżącej w wychowanie małoletniej L., usposobienia skarżącej, jakości świadczonych przez skarżącą usług w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, godzenia pracy z opieką nad małoletnią L. przez skarżącą, posiadania ponadprzeciętnego przygotowania teoretycznego do sprawowania opieki nad dziećmi przez skarżącą, stosunku skarżącej do swoich małoletnich pacjentów, zaufania jakim darzona jest skarżąca przez rodziców jej pacjentów,

f) curriculum vitae skarżącej, celem wykazania: wszechstronnego wykształcenia wieloletniego zaangażowania w pomoc niepełnosprawnym i potrzebującym, posiadania ponadprzeciętnego doświadczenia w pracy z dziećmi.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że ostatecznym i prawomocnym postanowieniem Sądu z 19 lipca 2022 r. biologiczni rodzice małoletniej zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej nad małoletnią L. W., która została umieszczona w niezawodowej rodzinie zastępczej u skarżącej oraz miejsce pobytu małoletniej ustalono przy skarżącej. W związku z faktem, że od pierwszych dni życia małoletnia L. W. przebywa u skarżącej oraz faktem wytworzenia więzi i uczucia miłości między dziewczynką a jej matką zastępczą, skarżąca postanowiła ubiegać się o przysposobienie małoletniej L. W.

Skarżąca podniosła, że w treści "decyzji" z 29 listopada 2022 r. z posiedzenia Komisji Kwalifikacyjnej ds. Rodzin wskazano, że zastrzeżenia zespołu diagnozującego budzą motywacja kandydatki do przysposobienia dziecka, wzorce wyniesione z rodziny pochodzenia kandydatki oraz wyniki kwestionariuszowych badań psychologicznych, wobec czego komisja wydała negatywną wstępną ocenę do przysposobienia małoletniej L. W. Wskutek wydania decyzji o takiej treści skarżąca nie może rozpocząć stosownego szkolenia, wobec czego nie spełnia warunków z art. 1141 § 1 k.r.o. Tym samym skarżącej odebrano prawo do ubiegania się o przysposobienie małoletniej L. W ocenie skarżącej opinia przedstawiona w zaskarżonej decyzji nie znajduje oparcia w przeprowadzonych przez organ czynnościach, twierdzenia w niej tam zawarte są sprzeczne ze stanem faktycznym, a co za tym idzie POA dokonał nieuprawnionego i bezpodstawnego wkroczenia w sferę uprawnień skarżącej, co stanowi podstawę do wystąpienia z niniejszą skargą w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Strona skarżąca wskazała, że Dyrektor POA w Gdańsku, kierujący i reprezentujący na zewnątrz ten ośrodek, będący wojewódzką jednostką organizacyjną, występuje w roli organu jednostki samorządu terytorialnego, w imieniu i na rzecz której podejmuje czynności.

Skarżąca wskazała na naruszenie przez organ art. 155 ust. 1 u.w.r., zgodnie z którym "ośrodek adopcyjny w realizacji swoich zadań kieruje się dobrem dziecka i poszanowaniem jego praw". "Dobro dziecka" należy ujmować jako zbiór wartości, duchowych oraz materialnych, jakie konieczne są do prawidłowego rozwoju fizycznego i duchowego, i to zarówno w aspekcie indywidualnym i moralnym dziecka, jak i należytego przygotowania go do życia oraz pracy dla społeczeństwa. Bez wątpienia skarżąca stawia na pierwszym miejscu dobro małoletniej L. Świadczą o tym nie tylko wyjątkowa więź, jaka nawiązała się między skarżącą i małoletnią przez ponad 8 miesięcy wspólnego życia, ale również jej specjalistyczne wykształcenie oraz ogromna troska i zaangażowanie w prawidłowy rozwój i wychowanie dziecka. Natomiast POA zdaje się konsekwentnie pomijać fakty świadczące o idealnym przygotowaniu skarżącej do pełnienia roli przysposabiającego. Z kolei kluczowe znaczenie nadaje zupełnie nieprawdziwym twierdzeniom, wykreowanym na podstawie nieznanych skarżącej informacji, przez co odbiera jej możliwość stania się rodzicem małoletniej L., a jej samej - troskę i kochający dom. Podkreślono, że POA pozostaje odosobniony w forsowanych przez siebie opiniach. Załączone do niniejszej skargi opinie nie wymagają dodatkowego komentarza i najlepiej obrazują stosunek skarżącej do małoletniej L.

Zdaniem skarżącej organ naruszył również swoje ustawowe obowiązki, wyrażone wprost w art. 156 ust. 1 pkt 1a, 2, 7, 9, 13 u.w.r. POA swoim postępowaniem sprzeciwia się promowaniu idei adopcji, dyskwalifikując kandydata na przysposabiającego, poprzez wydanie negatywnej oceny do przysposobienia dziecka, opartej na nieprawdziwych twierdzeniach niepopartych żadnymi dowodami, podczas gdy skarżąca od ponad 8 miesięcy opiekuje się małoletnią, z którą zdążyła już nawiązać rodzicielską więź. Nie sposób wyobrazić sobie lepszego kandydata na rodzica adopcyjnego, czego organ zdaje się nie dostrzegać. POA narusza również swój obowiązek doboru rodziny przysposabiającej właściwej ze względu na potrzeby dziecka. Na podstawie całego dotychczas przeprowadzonego procesu preadopcyjnego nie sposób dojść do wniosku, że skarżąca nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków przysposabiającego. Opinia organu stanowi nieuzasadniony wyłom w dotychczas przeprowadzonych czynnościach, m.in. otrzymaniu przez skarżącą zaświadczenia kwalifikacyjnego do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej oraz analizie relacji dziecka z jego najbliższym otoczeniem dokonanej w celu sporządzenia diagnozy psychofizycznej dziecka przez MOPR. Również wcześniejsze opinie POA w Gdańsku o skarżącej były pozytywne. W przeciwnym razie nie powierzono by jej roli rodziny zastępczej niezawodowej dla małoletniej L.

Według skarżącej organ uchybił obowiązkowi rzetelnego przeprowadzenia wywiadu adopcyjnego, na który składa się analiza sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej kandydata do przysposobienia dziecka.

Po pierwsze, z uzasadnienia decyzji nie wynika, aby sytuacja osobista skarżącej podlegała jakiejkolwiek ocenie organu. W kwestii stanu zdrowotnego należy uznać za nieuzasadnione twierdzenia o egoistycznych pobudkach skarżącej do przysposobienia czy jej psychologicznych problemach. Skarżąca wskazała, że jest piętnowana z uwagi na niepozostawanie w stałym związku, co w żadnym wypadku nie powinno dyskwalifikować jej jako kandydatki do przysposobienia dziecka.

Twierdzenia o problemach w nawiązaniu emocjonalnej relacji z małoletnią czy impulsywnym podejmowaniu działań również jawią się jako sformułowane w oderwaniu od stanu faktycznego. Skarżąca stanowczo zaprzecza również zarzutowi braku możliwości utrzymania stabilności finansowej - jest właścicielką odziedziczonego po dziadkach mieszkania oraz posiada znaczne oszczędności, które przeznacza właśnie na małoletnią L. Ponadto jak sama podkreśla, urlop na zasadach urlopu macierzyńskiego właśnie z uwagi na prowadzenie własnej działalności gospodarczej nie był przez nią wykorzystany między innymi z uwagi na bardzo dobrą organizację pracy. W wyjątkowych wypadkach korzysta z pomocy niani, jednak wbrew twierdzeniom organu nie było ich wiele, bo od dłuższego czasu skarżącą w opiece nad dzieckiem wspomaga jedna i ta sama niania. Wybór odpowiedniej osoby poprzedzony jest dokładną selekcją i rozważeniem wielu czynników. Wobec niespełnienia przez pierwszą opiekunkę oczekiwań skarżącej, nawiązała współpracę z drugą, która do dziś wspiera ją w opiece nad małoletnią.

Również ocena sytuacji rodzinnej skarżącej zawarta w zaskarżonej decyzji jest nieprawdziwa. Skarżąca zarówno teraz, jak i w młodości, utrzymuje bardzo dobre relacje z rodzicami i rodzeństwem. Nadto rodzice skarżącej służą jej wsparciem w opiece nad małoletnią i w pełni identyfikują się z rolą dziadków L. Organ całkowicie pomija natomiast teoretyczne przygotowanie skarżącej do sprawowania opieki nad dziećmi. Ocena skarżącej prowadzi do jednoznacznych wniosków o jej wysokich kompetencjach wychowawczych i sprawowaniu nad małoletnią opieki na najwyższym poziomie.

Do ignorowanych przez organ obowiązków należy również wspieranie psychologiczno- pedagogiczne kandydatów do przysposobienia dziecka. Jak wskazuje skarżąca, w całym procesie preadopcyjnym korzysta wyłącznie z własnej wiedzy i doświadczenia. W związku z nagłą i nieuzasadnioną zmianą opinii na jej temat, POA nie przedstawił jej żadnych wskazówek czy porad dotyczących procedury adopcyjnej. Wręcz przeciwnie, konsekwentnie ignorowane są jej wszelkie starania o uzyskanie jakichkolwiek informacji na temat dalszych formalności czy podstaw wydania niepochlebnej opinii.

Również w kwestii prowadzenia dokumentacji z zakresu wykonywanych zadań POA dopuszcza się uchybień. Skarżąca oprócz zaskarżonej decyzji nie otrzymała żadnych innych dokumentów, w szczególności tych, które przesądziły o uzyskaniu przez nią negatywnej opinii. Nie może zatem skutecznie odnieść się do stawianych jej zarzutów i podważania jej kompetencji wychowawczych, ponieważ nie ma wiedzy co legło u ich podstaw. Również uzasadnienie decyzji składa się wyłącznie z ogólnikowych twierdzeń i nie wskazuje na przeprowadzone czynności czy zgromadzone dokumenty. W związku z powyższym zasadne wydaje się również podniesienie zarzutu naruszenia przez organ art. 172 ust. 5 pkt 1-3 u.w.r. Dokonanie przez ośrodek adopcyjny wstępnej oceny kandydata do przysposobienia dziecka powinno opierać się na ocenie jego kwalifikacji osobistych, motywacji do podjęcia się wychowywania dziecka oraz wniosków z przeprowadzonego wywiadu adopcyjnego. Jak już wcześniej wskazano skarżąca posiada ponadprzeciętne kwalifikacje osobiste do przysposobienia dziecka.

Natomiast opinia w zakresie motywacji do podjęcia się wychowywania dziecka i wywiadu adopcyjnego pozostaje w ocenie skarżącej niewiarygodna i zwyczajnie nieprawdziwa. Zdaniem strony zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawdą, krzywdząca i niesprawiedliwa dla skarżącej, w związku z czym nie powinna się ostać w obrocie prawnym. Zaskarżona w niniejszej sprawie czynność Dyrektora POA, która mylnie została określona mianem "decyzji", uniemożliwia skarżącej z jednej strony skorzystanie z uprawnienia do przysposobienia małoletniej L., z drugiej zaś wywiązanie się z obowiązku posiadania świadectwa ukończenia szkolenia organizowanego przez ośrodek adopcyjny. Czynność ta ma charakter władczy i jednostronny, a ponadto jest skierowana do indywidualnie oznaczonego podmiotu. Takie zaś cechy przypisuje się w orzecznictwie sądowym czynnościom, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Odnośnie do sformułowanych przez skarżącą wniosków dowodowych wskazano, że są one niezbędne do wyjaśnienia narosłych w niniejszej sprawie licznych wątpliwości, a ponadto ich uwzględnienie nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Są one tym istotniejsze z uwagi na niedostępność ewentualnej dokumentacji zgromadzonej przez POA. W związku z tym, w ocenie skarżącej, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych do niniejszej skargi dokumentów jest zasadne i absolutnie konieczne.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Następnie w piśmie z 7 sierpnia 2023 r. POA poinformował, że mimo negatywnej oceny, skarżąca złożyła do Sądu Rejonowego wniosek o przysposobienie dziecka. W rezultacie wstrzymano działania mające na celu pilny dobór kandydatów do przysposobienia małoletniej. POA poinformowało także, że w dniu 14 marca 2023 r. odbyło się posiedzenie zespołu interdyscyplinarnego MOPR w Gdańsku, w trakcie którego wskazano na liczne nieprawidłowości w funkcjonowaniu rodziny zastępczej i podjęto decyzję o złożeniu do Sądu Rodzinnego wniosku o zabezpieczenie dziecka w innej rodzinie zastępczej. Do pisma załączono postanowienie z 13 kwietnia 2023 r., którym Sąd Rejonowy zabezpieczył dziecko w innej, zawodowej rodzinie zastępczej, nakazując skarżącej niezwłoczne jego wydanie. POA poinformował, że badanie dziecka, które miało miejsce po trzech miesiącach od umieszczenia w nowym środowisku wskazuje, że dziecko nie przeżyło traumy rozstania. W ocenie POA, istnieją natomiast uzasadnione wątpliwości co do sprawowania właściwej opieki przez skarżącą.

W piśmie z 17 października 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu, załączonego do tego pisma, w postaci ekspertyzy psychologicznej - opinii o kompetencjach rodzicielskich i stanie psychicznym A. C. z września 2023 r.

W piśmie z 1 grudnia 2023 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie ww. wniosku dowodowego argumentując, że jego przeprowadzenie, jako dowodu z opinii biegłego, jest niedopuszczalne w świetle art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) - dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...). Uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., Sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 p.p.s.a.).

Podstawą prawną umożliwiającą zaskarżenie czynności, będącej przedmiotem skargi, jest art. 172 ust. 11 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1426, w dalszym ciągu u.w.r.). Jak wynika ww. przepisu negatywna ocena kandydata do przysposobienia dziecka zaskarżana jest na podstawie cytowanego wyżej art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd uwzględnił przy tym, że przepis art. 172 ust. 11 wszedł w życie 1 lutego 2023 r., podczas gdy zaskarżona czynność zapadła 29 listopada 2022 r. Formalna dopuszczalność wniesienia skargi w tego typu sprawach zaktualizowała się więc wraz z wejściem w życie wskazanego przepisu prawa. Wcześniej dopuszczalność wniesienia skargi w takich sprawach nie była postrzegana jednolicie w orzecznictwie sądów. Dopuszczalność wniesienia skargi na czynności ośrodków adopcyjnych związane z procedurą zakwalifikowania kandydatów do przysposobienia dziecka na szkolenie adopcyjne, przed wejściem w życie powołanego wyżej art. 172 ust. 11 u.w.r., potwierdzona została w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych: w Olsztynie w wyroku z 2 lutego 2013 r. w sprawie II SA/Ol 393/13 w Warszawie w wyroku z 26 marca 2014 r. w sprawie IV SA/Wa 2416/13 oraz 9 grudnia 2015 r. w sprawie IV SA/Wa 1716/15, publ. CBOSA oraz NSA z 25 maja 2015 r. w sprawie I OSK 2016/14, CBOSA. Z drugiej strony brak dopuszczalności drogi sądowej w tego typu sprawie stwierdzona została w postanowieniu WSA w Gliwicach z 16 grudnia 2013 r. w sprawie IV SA/Gl 805/12, CBOSA.

Nie budzi wątpliwości Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, że zaskarżona czynność stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą indywidualnych uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, przy zachowaniu cechy władczej ingerencji organu administracji w prawa skarżących – w tym przypadku w realizację prawa do adopcji dziecka. W takiej sytuacji, w której dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego była akceptowana dotychczas w orzecznictwie sądowym i wywodzona z zasad ogólnych, uznać należy, że zaskarżona czynność z 29 listopada 2022 r. w zakresie negatywnej wstępnej oceny przysposobienia dziecka podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., mimo braku obowiązywania art. 172 ust. 11 u.w.r. w dacie wniesienia skargi. Odmienna ocena dopuszczalności skargi w okolicznościach niniejszej sprawy doprowadziłaby do pozbawienia skarżącej prawa do sądu, które korzysta z gwarancji konstytucyjnych, stąd też nie może zostać zaakceptowana (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).

Przesądzenie o dopuszczalności skargi w niniejszej sprawie nie oznacza jeszcze, że jest ona zasadna. Materialnoprawną podstawę podjęcia zaskarżonej czynności, jak wynika z treści "decyzji z posiedzenia komisji kwalifikacyjnej ds. rodzin", stanowiły przepisy art. 170 ust. 1 i 2 i 172 ust. 2 i 5 ww. ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 447 ze zm., w brzmieniu z daty jej podjęcia).

Zgodnie z treścią art. 170 ust. 1 u.w.r w przypadku gdy gotowość do przysposobienia dziecka zgłoszą: 1) osoby spokrewnione lub spowinowacone z dzieckiem, 2) rodzina zastępcza lub prowadzący rodzinny dom dziecka, w których dziecko jest umieszczone, 3) osoby, które już przysposobiły brata lub siostrę małoletniego - ośrodek adopcyjny nie wszczyna postępowania w zakresie poszukiwania kandydatów do przysposobienia dziecka, o którym mowa w art. 164 ust. 5-9 i 15, a wszczęte zawiesza. Natomiast zgodnie z art. 170 ust. 2 u.w.r., wszczęcie lub podjęcie postępowania, o którym mowa w art. 164, następuje, jeżeli osoby, o których mowa w ust. 1, nie uzyskają pozytywnej wstępnej oceny ośrodka adopcyjnego.

Z kolei, art. 172 ust. 1 u.w.r., w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia czynności (tj. do 31 stycznia 2023 r.) stanowił, w zakresie mającym zastosowanie w sprawie, że kandydaci do przysposobienia dziecka są obowiązani posiadać świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez ośrodek adopcyjny. Natomiast zgodnie z art. 172 ust. 2 u.w.r., obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy kandydatów do przysposobienia: 1) spokrewnionych albo spowinowaconych z dzieckiem lub 2) którzy wcześniej przysposobili rodzeństwo dziecka, lub 3) sprawujących nad dzieckiem rodzinną pieczę zastępczą, z wyjątkiem osób lub małżonków, niespełniających warunków dotyczących rodzin zastępczych w zakresie niezbędnych szkoleń, którym sąd powierzył tymczasowo pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie art. 109 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Z art. 172 ust. 5 u.w.r. wynika natomiast, że przed skierowaniem kandydata do przysposobienia dziecka na szkolenie ośrodek adopcyjny dokonuje jego wstępnej oceny, z uwzględnieniem: 1) kwalifikacji osobistych, o których mowa w art. 1141 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy; 2) motywacji do podjęcia się wychowywania dziecka; 3) wywiadu adopcyjnego.

Z kolei, na podstawie art. 156 ust. 1 pkt 11 u.w.r., do zadań ośrodka adopcyjnego należy, w szczególności wydawanie świadectw ukończenia szkolenia dla kandydatów do przysposobienia dziecka, dokonywanie wstępnej oceny kandydatów do przysposobienia dziecka, sporządzanie opinii kwalifikacyjnej o kandydatach do przysposobienia dziecka oraz opinii, o której mowa w art. 586 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Oceniając w oparciu o kryterium legalności podjętą w sprawie czynność o negatywnej wstępnej ocenie skarżącej do przysposobienia dziecka – L. W., Sąd w składzie orzekającym uznał, że nie została ona podjęta z naruszeniem ww. przepisów prawa, mających zastosowanie w sprawie.

W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt, wniosek o możliwość adopcji dziecka złożony przez skarżącą datowany jest na 30 września 2022 r. Skarżąca przedłożyła także odpis aktu urodzenia, informację o niefigurowaniu w Krajowym Rejestrze Karnym, zaświadczenie o uczęszczaniu na psychoterapię, zeznanie podatkowe za rok 2021, informację o prowadzonej działalności z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) oraz zaświadczenie lekarskie o braku przeciwskazań do adopcji dziecka.

Ze skarżącą przeprowadzony został 13 października 2022 r. wywiad adopcyjny, którego wyniki przedstawiono w kwestionariuszu (załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 sierpnia 2015 r. Zgodnie z treścią wywiadu, skarżąca posiada dwupokojowe mieszkanie – współwłasność z siostrą. Zamieszkuje z małoletnią L. W. Posiada dwa koty. Nadto skarżąca jest w stanie zdrowia ogólnym dobrym, choruje na niedoczynność tarczycy (przyjmuje hormony), a także od 2020 roku uczęszcza na psychoterapię. Wcześniej leczyła się psychiatrycznie – obecnie nie kontynuuje farmakoterapii.

Następnie przeprowadzono badania psychologiczne i pedagogiczne kandydatki jako podstawę do dokonania jej wstępnej oceny. Badanie psychologiczne kandydatki przeprowadzone zostało w siedzibie POA w Gdańsku. Ocena predyspozycji osobowościowych została sporządzona na podstawie: Testu Zdań Niedokończonych J. Sacke - ocena jakościowa, Kwestionariusza Osobowości NEO-PI-R Paul T. Costa, Robert R. McCrae, Skali Postaw Rodzicielskich M. Plopa, Kwestionariusza CUIDA F. A. Bermejo, I. Estevez, M. I. Garcia, E. Garcia-Rubio, L. Lapastora, P. Letamendia, J. C.Parra, A. Polo, M. J. Sueiro, F. Velazquez w polskiej normalizacji A. Jaworowskiej, wywiadu klinicznego, analizy całokształtu zebranego materiału, w tym dokumentacji złożonej przez opiniowaną, rozmów z kandydatką i obserwacji.

Na podstawie ww. materiału sporządzona została opinia w celu wydania wstępnej oceny dla kandydatki do przysposobienia dziecka. W opinii wskazano przy tym na niewystarczające predyspozycje osobowościowe badanej, istotne z punktu widzenia kandydata na rodzica adopcyjnego. W konsekwencji wyrażono obawę, że kompetencje wychowawcze skarżącej, są niewystarczające do sprawowania właściwej opieki nad L. W opinii zakwestionowano także motywacje skarżącej w zakresie adopcji dziecka. Wskazano, że motywacja do przysposobienia małoletniej L. nakierowana jest głównie na realizację własnych potrzeb. Wyniki badań diagnostycznych sugerują, że kandydatka traktuje adopcję małoletniej, jako sposób na zaspokojenie swoich potrzeb emocjonalnych, kosztem potrzeb dziecka. Badana nadaje rodzicielstwu idealistyczny wymiar, będący w tym momencie sensem jej życia oraz sposobem na poradzenie sobie z własnymi psychicznymi trudnościami. Motywację do posiadania dziecka opiera na lęku przed samotnością, niezaspokojonej potrzebie bycia kochaną, potęgowanych przez mocno ograniczone relacje emocjonalne skarżącej z innymi ludźmi. W opinii zespołu diagnozującego, relacja, jaką nawiązała skarżąca z małoletnią L., może wynikać z wewnętrznego pragnienia zbudowania stałej, pozytywnej bliskości z drugim człowiekiem, której na przestrzeni lat, badanej nie udało się stworzyć. Wyrażono przy tym obawy co do zdolności w zakresie nawiązywania relacji opiekuńczych z dzieckiem oraz braki w sferach odpowiedzialnych za możliwość nawiązania prawidłowych więzi emocjonalnych z dzieckiem. Ujawniające się trudności w utrzymaniu stabilności emocjonalnej, skłonność do przeżywania stanów depresyjnych, poczucia winy i osamotnienia, połączone z bardzo obniżoną samooceną, niewielką elastycznością, małą umiejętnością radzenia sobie ze stratą, czy odpornością na frustracje, mogą przekładać się na niewłaściwe postawy wychowawcze kandydatki wobec adoptowanego dziecka. W opinii wskazano też, że skarżąca prezentuje trudności w przewidywaniu konsekwencji podejmowanych przez nią działań, które często mają charakter impulsywny. Zwrócono uwagę, że opiniowana, przejmując opiekę nad noworodkiem, nie skorzystała z urlopu na zasadach macierzyńskiego, ze względu na prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą i brak możliwości utrzymania stabilności finansowej w tym okresie. Wskazano, że opieka nad małoletnią L. jest dzielona między skarżącą a kolejne opiekunki zajmujące się dzieckiem w trakcie pracy kandydatki. Podobnie decyzja o przysposobieniu dziewczynki wydaje się być podjęta przez skarżącą głównie pod wpływem pobudek emocjonalnych, bez przewidywania długoterminowych konsekwencji wiążących się z adopcją dziecka.

W konsekwencji, w wydanej w dalszej kolejności skarżonej negatywnej wstępnej ocenie do przysposobienia dziecka z 29 listopada 2022 r. wskazano na zastrzeżenia w zakresie: motywacji kandydatki do przysposobienia dziecka, wzorce wyniesione z rodziny pochodzenia oraz wyniki kwestionariuszowych badań psychologicznych.

Oceniając zaskarżoną czynność w ramach kognicji sądów administracyjnych oraz z perspektywy nakreślonych okoliczności faktycznych sprawy, uznać należy, że wydając ją POA nie naruszył prawa.

Analiza przepisów zawartych w Dziale V u.w.r. zatytułowanym "Postępowanie adopcyjne" oraz w Dziale II Tytułu II ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej jako k.r.o.) pt. "Przysposobienie" pozwala na stwierdzenie, że przysposobienie małoletniego odbywa się w dwóch niezależnych od siebie etapach, to jest administracyjnym i sądowym (opiekuńczym), przy czym etapy te są ze sobą powiązane funkcjonalnie. Za konstatacją taką przemawia między innymi brzmienie art. 154 ust. 1 u.w.r., zgodnie z którym, prowadzenie procedur przysposobienia oraz przygotowanie osób zgłaszających gotowość do przysposobienia dziecka stanowi wyłączną kompetencję ośrodka adopcyjnego. Natomiast, stosownie do art. 117 § 1 k.r.o., przysposobienie następuje przez orzeczenie sądu opiekuńczego na żądanie przysposabiającego spełniającego warunki określone w art. 114¹ k.r.o. Przepis ten w ust. 1 stanowi, że przysposobić może osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, jeżeli jej kwalifikacje osobiste uzasadniają przekonanie, że będzie należycie wywiązywała się z obowiązków przysposabiającego oraz posiada opinię kwalifikacyjną oraz świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez ośrodek adopcyjny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, chyba że obowiązek ten jej nie dotyczy, jak to ma miejsce na gruncie niniejszej sprawy.

A. C. stanowi dla małoletniej L. W. niezawodową rodzinę zastępczą, co oznacza, że kandydatki nie dotyczy obowiązek ukończenia szkolenia organizowanego przez ośrodek adopcyjny (art. 172 ust. 2 pkt 3 u.w.r.). Status rodziny zastępczej nie zwalnia jednak od konieczności poddania się ocenie właściwej dla kandydatów na przysposabiających. Należało zatem dokonać wstępnej oceny kandydata do przysposobienia dziecka, o której mowa w art. 172 ust. 5 u.w.r.

Zgodnie z art. 170 ust. 1 u.w.r. nie jest przy tym wymagane wszczęcie postępowania zmierzającego do poszukiwania kandydata na przysposabiającego w przypadku osób wymienionych w pkt 1-3, jednak osoby te muszą uzyskać pozytywną ocenę ośrodka adopcyjnego, wydawaną z uwzględnieniem kwalifikacji osobistych, o których mowa w art. 1141 k.r.o., motywacji do podjęcia się wychowywania dziecka i wywiadu adopcyjnego. Taką samą ocenę kandydata do przysposobienia ustawa przewiduje wobec pozostałych kandydatów, przed skierowaniem ich na szkolenie. Zgodnie bowiem z art. 172 ust. 2 u.w.r. nie mają obowiązku odbywania szkolenia osoby spokrewnione albo spowinowacone z dzieckiem lub osoby, które wcześniej przysposobiły rodzeństwo dziecka, lub też osoby sprawujące nad dzieckiem rodzinną pieczę zastępczą, z wyjątkiem osób lub małżonków niespełniających warunków dotyczących rodzin zastępczych w zakresie niezbędnych szkoleń, którym sąd powierzył tymczasowo pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie art. 109 § 2 pkt 5 k.r.o. (za: S. Nitecki, A. Wilk, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, WK 2016, LEX, https://sip.lex.pl/#/commentary/587698399/495839?tocHit=1).

Skarżona czynność podjęta została przez Komisję Kwalifikacyjnej ds. Rodzin. Zauważyć należy, że w składzie Komisji kwalifikacyjnej znaleźli się psychologowie i pedagodzy (zespół diagnozujący w składzie 12 osób), w tym dwóch członków, którzy sporządzili opinię z 28 listopada 2022 r. w celu wydania wstępnej diagnozy, a wcześniej przeprowadzili wywiad adopcyjny. Osoby te legitymują się fachową wiedzą z psychologii i pedagogiki. Sporządzone przez nich oceny mogły stanowić uzasadnioną podstawę do podjęcia przez organ w rozpoznawanej sprawie zaskarżonej czynności, natomiast do skutecznego zakwestionowania prawidłowości jej sporządzenia nie może prowadzić jedynie polemika skarżącej ze stanowiskiem w niej zaprezentowanym, czy subiektywne przekonanie o posiadanej wiedzy, doświadczeniu i wykształceniu w zakresie pomocy dzieciom. Sąd w składzie orzekającym podziela przy tym zawarte w zaskarżonej czynności stanowisko, że wnioski w niej zawarte są rezultatem analizy zebranego materiału, który znajduje odzwierciedlenie w przedłożonych wraz ze skargą aktach sprawy.

W judykaturze wskazuje się, że prawidłowo sporządzona opinia (biegłego) ze swej istoty powinna zawierać uzasadnienie, które pozwoliłoby dokonać analizy logiczności i poprawności wniosków bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej i powinno z niej wynikać, czym kierował się specjalista, wskazując określone tezy. W ocenie Sądu opinia z 28 listopada 2022 r., będąca podstawą podjętej czynności, wypełnia powyższe wymogi. Podstawę faktyczną opinii stanowiły także badania psychologiczne i pedagogiczne kandydatki przeprowadzone 19.10.2022, 28.20.2022 i 3.11.2022 r., wywiad w jej miejscu zamieszkania, analiza przedłożonych przez nią dokumentów, obserwacja kandydatki i rozmowy z nią w POA oraz wnioski z superwizji.

Podkreślić przy tym należy, że realizując ustrojową funkcję kontroli administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd administracyjny ocenia zaskarżony akt lub czynność, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny, w jakim one zapadły, tj. w dacie ich podjęcia. Okoliczności, które nastąpiły po podjęciu zaskarżonej czynności zatem, nie mogą być brane pod uwagę przez sąd przy ocenie legalności zaskarżonej czynności, bowiem z oczywistych względów - nie mogły być przedmiotem analizy organu. Natomiast ocenie podlegają motywy podjęcia danego aktu lub czynności, mieszczące się w granicach nakreślonych przez przepisy prawa materialnego. Opisane w "decyzji z posiedzenia" z 29 listopada 2022 r. motywy podjęcia zaskarżonej czynności niewątpliwie wyczerpują i wpisują się w ogólną, materialnoprawną przesłankę działań podejmowanych przez ośrodki adopcyjne w ramach ich ustawowych zadań, wynikającą z art. 155 ust. 1 u.w.r., jaką jest dobro dziecka i poszanowanie jego praw.

W skarżonej czynności wskazano na niewłaściwą motywację skarżącej do przysposobienia małoletniej L. W., a także powołano się na wyniki testów osobowości, wskazujące na takie jej cechy, które wykluczają skuteczność adopcji, jak: ograniczone zdolności w zakresie nawiązywania relacji opiekuńczych z dzieckiem, braki w sferach odpowiedzialnych za możliwość nawiązania prawidłowych więzi z dzieckiem, trudności w utrzymaniu stabilności emocjonalnej, czy skłonność do stanów depresyjnych. Zakwestionowano także wzorce rodzinne, które mają wpływ na obecnie funkcjonowanie kandydatki. Te wszystkie niedostatki doprowadziły zespół do wniosku, że predyspozycje osobowościowe i kompetencje wychowawcze skarżącej są niewystarczające do sprawowania właściwej opieki nad L. W.

Sąd w składzie orzekającym przeanalizował ustalenia Komisji kwalifikacyjnej ds. Rodzin w ww. zakresie, odnajdując je w zebranej dokumentacji i w konsekwencji uznał, że wbrew twierdzeniom skargi, nie są gołosłowne, czy dowolne. W kwestionariuszu dla kandydatów na rodziców adopcyjnych skarżąca wskazuje, że adopcja kojarzy się jej z decyzją, która może dać prawdziwe szczęście i spełnić marzenia (k. 33 akt POA, cz. 1 kwestionariusza). W kwestionariuszu badania pedagogicznego skarżąca deklaruje natomiast, że nie pozostaje w związku partnerskim. Wcześniej pozostawała w związkach nieformalnych: w wieku nastoletnim, potem dwukrotnie w dwóch związkach poważnych, trzyletnich. Ostatnio w związku kilkumiesięcznym. Bardzo chciała założyć rodzinę z dziećmi, ale uznała, ze w jej sytuacji to nie jest możliwe. Skarżąca deklaruje, że od wielu lat jest gotowa być matką (k. 31 i 32 akt POA). W opinii w celu wydania wstępnej oceny dla kandydatki do przysposobienia dziecka, wskazano na rozpad relacji koleżeńskich oraz na pewnym etapie życia, relacji z siostrą, a w chwili obecnej pozostawanie w dystansie do ludzi otaczających opiniowaną. Jak podaje, ma wielu znajomych, na których może liczyć, ale z żadną z osób nie utrzymuje bliskiego kontaktu. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w przedstawionej przez skarżącą linii życia (k. 35 akt POA).

Odnośnie do stanowiska Komisji co do wzorców wyniesionych z rodziny pochodzenia skarżącej, a mających wpływ na jej obecne funkcjonowanie, które zdaniem skarżącej jest nieprawdziwe, wskazać należy, że w kwestionariuszu badania pedagogicznego skarżąca wskazała na występującą w jej rodzinie przemoc, krzyki i kary cielesne (k. 30 akt POA, cz. 10 i 12 kwestionariusza). Okazywanie uczuć w rodzinie pochodzenia zostało określone przez skarżącą jako "powściągliwe". Nadto A. C. wskazała, że nie była akceptowana przez swoich starszych braci w okresie dzieciństwa a jednego z braci się bała (opinia w celu wydania wstępnej oceny dla kandydatki do przysposobienia dziecka). Skarżąca wskazała przy tym na problemy z akceptacją swojej rodziny, kłótnie z braćmi, niskie poczucie własnej wartości a także zachorowanie na anoreksję i podjęcie terapii (k. 35 akt POA). Skarżąca kontynuuje przy tym terapię (k. 27 akt, kwestionariusz wywiadu adopcyjnego, cz. III). W rezultacie, kwestionowanie materiału dowodowego, który stanowił podstawę faktyczną dla przyjętych przez Komisję wniosków w powyższym zakresie nie może być uznane za skuteczne. Brak jest również podstaw do kwestionowania wyrażonych w skarżonej czynności zastrzeżeń Komisji kwalifikacyjnej ds. Rodzin w zakresie dotyczącym wyników kwestionariuszowych badań psychologicznych.

Jak wynika z opinii w celu wydania wstępnej oceny dla kandydatki do przysposobienia dziecka, skarżąca ma wykształcenie wyższe i zajmuje się fizjoterapią. A. C. nie skorzystała z przysługującego jej urlopu na zasadach macierzyńskiego twierdząc, że uniemożliwiłoby jej to ciągłość w utrzymaniu swojego gabinetu fizjoterapeutycznego. W związku z tym opiekę nad małoletnią sprawuje naprzemiennie z wynajętą opiekunką. Osoby pełniące funkcję opiekunki do dziecka (nianie) zmieniały się na przestrzeni ostatnich miesięcy. Wedle deklaracji dziecko większość czasu spędza w miejscu pracy A. C. pod opieką opiekunki, w pomieszczeniu obok gabinetu, w którym opiniowana prowadzi terapię z pacjentami. Zdaniem zespołu sporządzającego opinię, spontaniczność w działaniach dotychczas podejmowanych przez skarżącą oraz brak przewidywania konsekwencji swoich działań z uwzględnieniem posiadanego zaplecza rodzinnego, majątkowego oraz własnych możliwości opiekuńczo- wychowawczych, nie daje gwarancji właściwej opieki nad dzieckiem.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, które legły u podstaw oceny dokonanej w opinii psychologicznej i doprowadziły do podjęcia kwestionowanej czynności, wskazać należy, że w ocenie Sądu zaskarżonemu w niniejszej sprawie działaniu organu nie można zarzucić dowolności we wnioskach, a przez to - niezgodności z prawem. Sąd zarazem nie dokonuje oceny opinii biegłych z perspektywy jej merytorycznej zasadności, gdyż – o czym mowa była już powyżej – nie może wkraczać w sferę wiedzy specjalistycznej. Podkreślenia wymaga, że ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, mimo że Dział V tej ustawy został opatrzony tytułem "Postępowanie adopcyjne", w istocie zawiera jedynie fragmentaryczną regulację procesową w tym przedmiocie. Nie ulega przy tym wątpliwości Sądu, że nie znajdują w tym postępowaniu zastosowania przepisy k.p.a. Stąd też powołane w skardze zarzuty ich naruszenia nie mogą okazać się skuteczne. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uznać należy za wystarczający do podjęcia zaskarżonej czynności. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 155 ust. 1 u.w.r., ośrodek adopcyjny w realizacji swoich zadań kieruje się dobrem dziecka i poszanowaniem jego praw. Dobro dziecka akcentowane jest zresztą w samych zadaniach ośrodka adopcyjnego, do których należy między innymi dobór rodziny przysposabiającej właściwej ze względu na potrzeby dziecka (art. 156 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy). Także w preambule do ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wyraźnie wskazano, że regulacje zawarte w tej ustawie uchwala się "dla dobra dzieci, które potrzebują szczególnej ochrony i pomocy ze strony dorosłych". Przytoczone regulacje prawne pozwalają na stwierdzenie, że dobro dziecka jest nadrzędną wartością w postępowaniu adopcyjnym. Stanowi ono także istotę przysposobienia, co znalazło swój wyraz w art. 114 § 1 k.r.o., w świetle którego, przysposobić można osobę małoletnią, tylko dla jej dobra. W konsekwencji, to potrzeby dziecka są tu nadrzędne, i skoro w opinii nadzorujących przebieg procesu adopcyjnego psychologów i pedagogów, postawa skarżącej (jak np. brak urlopu na prawach macierzyńskiego i powierzanie opieki nad niemowlęciem opiekunkom), i pewne cechy jej osobowości (jak np. ograniczone umiejętności nawiązywania relacji i więzi uczuciowych) poddają w wątpliwość predyspozycje osobowościowe skarżącej do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem, to skarżąca nie przedstawiła obiektywnej i skutecznej formalnie argumentacji, która podważałaby zasadność tej oceny. W szczególności, nie mogą być takim materiałem dowodowym przedłożone wraz ze skargą opinie prywatne klientów skarżącej na temat jej kompetencji jako terapeuty. Opinie te dowodzą, że skarżąca jest profesjonalnym terapeutą i tylko taka okoliczność znajduje w nich potwierdzenie. Nie jest to natomiast materiał, który może stanowić źródło skutecznej i wiarygodnej polemiki z opiniami wydanymi w niniejszej sprawie przez zespół specjalistów z dziedziny psychologii i pedagogiki, podpisanych pod zaskarżoną czynnością. Z kolei, przedłożona przy piśmie z 17 października 2023 r., opinia o kompetencjach rodzicielskich i stanie psychicznym skarżącej z września 2023 r. jest opinią prywatną, sporządzoną na zlecenie skarżącej i dotyczy okresu późniejszego, niż objęty zaskarżoną czynnością. Nie jest to materiał, który mógł zostać oceniony przez organ i stanowić podstawę faktyczną podjętej czynności. Nie jest to też dowód, który w ramach kognicji sądu administracyjnego, mógłby skutecznie doprowadzić do zakwestionowana legalności podjętej czynności. Sąd administracyjny może bowiem uzupełniająco przeprowadzić dowód z dokumentu, ale już nie z opinii biegłego, czy specjalisty z zakresu danej dziedziny. W konsekwencji, sąd administracyjny nie może skutecznie zweryfikować prawidłowości wniosków merytorycznych wynikających z opinii biegłego, a w istocie tego domaga się skarżąca, przedkładając ww. opinię z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Kompetencje takie posiada natomiast sąd opiekuńczy, który jest uprawniony do orzeczenia o przysposobieniu i posiada instrumenty umożliwiające weryfikację opinii biegłych, i konfrontacji ich z innymi opiniami, również prywatnymi. Jak natomiast wynika z oświadczenia skarżącej – sprawa przed sądem opiekuńczym jest w toku.

Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.