Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 196/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy: article: art 7  , art 77 , 80 , 107
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art 234 ust 1 , 2, 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Piotr Fronc (spr.) ASR Anna Kopeć Protokolant: starszy referent sądowy Kamila Maśloch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 27 listopada 2023 r., znak: SKO-PW-4171-54/23 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącego M. R. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 27 listopada 2023 r. nr SKO-PW-4171-54/23, po rozpoznaniu odwołania M. R. (dalej: skarżący), utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta Mszana Dolna z dnia 11 sierpnia 2023 r. znak: IGK.6331.2.2022 o odmowie nakazania firmie B. Sp. z o.o. Sp. k. w M. D. przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz wykonania urządzeń na dz.ew. nr [...] i [...], zapobiegającym szkodom na dz.ew. nr [...] i [...].

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżący złożył wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych w związku z dokonaniem samowolnej zmiany stanu wód na gruncie, ze szkodą dla nieruchomości sąsiedniej. W uzasadnieniu wskazał, że na sąsiedniej działce podniesiono poziom gruntu o 150 cm, wybudowano mur oporowy oraz usytuowano betonowy zbiornik na wody opadowe. Prace te spowodowały tworzenie się na terenie nieruchomości skarżącego oraz drogi szkody w postaci zastoisk wody. Skarżący podał, że woda gromadząca się na utwardzonym terenie spółki spływa do rowu utworzonego przy murku oporowym, a następnie przedostaje się przez otwory technologiczne oraz pod dnem muru na działki skarżącego. Skarżący zarzucił też sąsiadowi uszkodzenie podczas robót budowlanych systemu kanalizacji.

W ramach postępowania administracyjnego przeprowadzono oględziny, rozprawę administracyjną oraz uzyskano opinię biegłego hydrologa.

W oparciu o powyższy materiał dowodowy organ I instancji odmówił nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wody i wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom.

W ramach poczynionych ustaleń faktycznych organ I instancji w szczególności wskazał, że na załączonych przez skarżącego zdjęciach widoczne są zastoiska wody przy murku ogrodzeniowym na terenie spółki oraz na działkach nr [...] i [...], a na tej drugiej działce widoczny jest ponadto spływ wody. Ponadto ustalono, że na należących do spółki działkach nr [...] i [...] doszło do zmiany stanu wody na gruncie poprzez wykonanie kanalizacji deszczowej i odprowadzenie jej do zbiornika na wody opadowe.

W oparciu o oględziny, a przede wszystkim opinię biegłego organ I instancji wskazał jednocześnie, że na działkach skarżącego nie stwierdzono szkód powstałych w wyniku zalewania. Nie nastąpiła zmiana kierunku spływu wód roztopowych i opadowych z zachodu na wschód, a zmiana spływu wód z kierunku południowo-zachodniego na południowo-wschodni jest korzystna dla skarżącego. Natężenie spływu zostało natomiast zmniejszone ze względu na skierowanie wody przed murkiem ogrodzeniowym w kierunku południowo-wschodnim. Zdaniem organu opinia biegłego jest logiczna, spójna i konkretna, a w związku z zarzutami skarżącego, została następnie podtrzymana przez biegłego.

Wobec powyższego nie zostały zrealizowane przesłanki zawarte w art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2023 r., poz. 1478), a mianowicie nie doszło do zmian kierunku odpływu wód opadowych lub roztopowych i do odprowadzenia wód skutkujących szkodą dla gruntów wnioskodawcy.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie zarzucając naruszenie szeregu przepisów postępowania w postaci art. 61 § 1 kpa, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 kpa, art. 84 § 1 w zw. z art. 75 § 1 kpa, art. 78 § 1 w zw. z art. 75 § 1 kpa oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 11 kpa. W uzasadnieniu skarżący zakwestionował słuszność ustalonego stanu faktycznego oraz rzetelność opinii biegłego, a także pominięcie twierdzeń oraz zaproponowanych przez skarżącego dowodów, z których wynikało, że jego nieruchomości są w wyniku przeprowadzonych prac budowlanych zalewane. Zdaniem skarżącego organ nie wskazał przyczyn, dla których uznał, że w stanie faktycznym sprawy nie doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntu sąsiedniego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podkreślono, że nałożenie obowiązku wynikającego z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego musi być poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej lub kierunek odpływu wody ze źródeł, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, bądź też, że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie. Tymczasem ze sporządzonej opinii biegłego – która również zdaniem organu odwoławczego jest rzetelna i w pełni wiarygodna – wynika, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla działek sąsiednich. W szczególności nie stwierdzono na działkach skarżącego szkód powstałych w wyniku zalewania przez wody opadowe i roztopowe.

W skardze od powyższej decyzji złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucono naruszenie:

1. art. 15 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 140 k.p.a., poprzez rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, polegające w stanie faktycznym sprawy na nierozpoznaniu przez organ żadnego z zarzutów odwołania i nieodniesieniu się przez organ w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji do żadnego z tych zarzutów, a także na zaniechaniu dokonania ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ;

2. art. 136 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez organ uzupełniającego postępowania dowodowego, polegającego na przeprowadzeniu dowodu z treści zawartości załączonej do odwołania na trwałym nośniku dokumentacji fotograficznej, wykazującej fakt występowania spowodowanej naruszeniem stosunków wodnych na gruncie szkody na nieruchomości skarżącego oraz fakt ustalenia przez organ I instancji stanu faktycznego w sposób nieprawidłowy, a w konsekwencji uchylenie się od ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, a także poprzez zaniechanie dokonania oceny zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym dowodów i poprzez zaniechanie dążenia przez organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

3. art. 11 k.p.a., poprzez rezygnację z realizacji zasady wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi organ się kierował przy wydawaniu decyzji;

4. art. 138§1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 84§1 k.p.a., art. 75§1 k.p.a, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, która opierała się przede wszystkim na dowodzie z treści opinii biegłego pomimo, że opinia ta - co skarżący wielokrotnie akcentował w toku postępowania przed organem I instancji - była wadliwa i nieprzydatna do rozstrzygnięcia sprawy;

5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 78 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo jej wydania warunkach nieuwzględnienia przez organ I instancji istotnych wniosków dowodowych, a w rezultacie nieprzeprowadzenia dowodów, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

6. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu 1 instancji, pomimo jej wydania w warunkach zaniechania podjęcia przez organ I instancji z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności, służących dokładnemu wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, a także w warunkach zaniechania wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ I instancji całego materiału dowodowego w sprawie oraz z warunkach zaniechania uwzględnienia przy wydawaniu rozstrzygnięcia, wyników dokonanej oceny dowodu w postaci załączonej do wniosku o wszczęcie postępowania dokumentacji fotograficznej, z której wynika fakt istnienia szkody na działce skarżącego;

7. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 61 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w warunkach rozpoznania postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie ze szkodą dla nieruchomości sąsiedniej w zakresie niezgodnym z treścią wniosku o wszczęcie postępowania.

W związku z tak sformułowanymi zarzutami, wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 234 Prawa wodnego, który stanowi, że:

"1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności."

W świetle powyższego przepisu, wydanie decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego wymaga uprzedniego dokonania ustaleń: czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie, czy nastąpił szkodliwy wpływ na gruncie sąsiednim oraz czy szkoda ta wynika ze zmiany stosunków wodnych. Przesłanki te muszą zaistnieć łącznie, a wydanie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w innych warunkach, jest niedopuszczalne (por.m.in. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 maja 2021 r., II SA/Sz 174/21).

Zastosowanie przepisu art. 234 ust. 3 Prawa wodnego uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Ustalenie wspomnianego wyżej związku przyczynowo-skutkowego wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu (wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2983/20).

W sprawach o naruszenie stosunków wodnych, prowadzonych na zasadzie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, zasadnicze znaczenie ma również kolejność badania powołanych tam przesłanek, bowiem bez uprzedniego stwierdzenia wystąpienia szkody na gruncie sąsiednim, nie jest co do zasady ani celowe ani zasadne, ustalanie, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie. Brak szkody determinuje zatem rozstrzygnięcie całej sprawy, gdyż w sytuacji, gdy nie zostaje ustalone zaistnienie szkody na działce spowodowanej wodami spływającymi z działek i ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby taka szkoda miała miejsce, to nakazywanie ustalania wcześniejszych stanów wód na tych działkach i czy doszło do zmian tych stanów, jest nieuzasadnione, a przynajmniej stanowczo przedwczesne (por. wyrok WSA w Krakowie z 5 czerwca 2013 r., II SA/Kr 315/13, wyrok WSA w Krakowie z 9 września 2016 r., II SA/Kr 581/16, czy wyrok NSA z 3 lutego 2015 r., II OSK 1621/13). Co więcej, poczynienie ustaleń w tym zakresie nie zawsze wymaga przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, bowiem zaistnienie szkody na gruncie sąsiednim jest często przesłanką najłatwiejszą do ustalenia, gdyż łatwo ją dostrzec. Niejednokrotnie więc ustalenie zaistnienia szkody odbywa się na etapie oględzin nieruchomości objętych postępowaniem. W orzecznictwie podnosi się, że oględziny są dowodem podstawowym i nieodzownym w sprawach o naruszenie stosunków wodnych. Powinny one być pierwszym dowodem, jaki należy przeprowadzać w tego typu sprawach, na co wskazuje specyfika tych spraw (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 września 2016 r., II SA/Kr 581/16, CBOSA). Co więcej, dowód ten może być powtarzany, gdyż szkodliwe oddziaływanie na grunty to proces długotrwały, wymagający obserwacji, niejednokrotnie nie dający się stwierdzić w czasie jednorazowych, sporadycznych oględzin (por.m.in. wyrok WSA w Białymstoku z 12 czerwca 2014 r., II SA/Bk 282/14, CBOSA).

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że żadna z przesłanek wymienionych w omawianym przepisie nie została przez organy prawidłowo ustalona.

Jak wskazano powyżej, w sprawach dot. zmiany stosunków wodnych pierwszym krokiem jest ustalenie, czy zaistniała szkoda. Organy obydwu instancji jednoznacznie stwierdziły, że w sprawie nie została wykazana jakakolwiek szkoda na działkach skarżącego.

W tym miejscu należy zrobić istotne zastrzeżenie, że w cyt. art. 234 ust. 3 Prawa wodnego szkoda jest rozumiana jako "szkodliwy wpływ na działki sąsiednie". W orzecznictwie podkreśla się, że pojęcia "szkoda" i "szkodliwe zmiany" nie są tożsame. Za szkodę należy uznać obiektywnie pojęty, i wykazany w postępowaniu uszczerbek po stronie poszkodowanego. Szkodliwe zmiany mają nieco inny charakter. Jest to stan, gdy wystąpiły (również w sposób obiektywny ustalone) czynniki pogarszające warunki korzystania z rzeczy – tu nieruchomości. Tak rozumiane zmiany mogą, ale nie muszą ostatecznie prowadzić do wystąpienia szkody (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 września 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 635/23).

Szkoda w rozumieniu art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, nie oznacza przy tym wyłącznie szkody realnej, tzn. już zaistniałej, objawiającej się negatywnym uszczerbkiem majątkowym w aktywach strony lub uniemożliwiającej użytkowanie nieruchomości w sposób dotychczasowy. Szkoda, w rozumieniu omawianego przepisu, może być również hipotetyczna, tzn. mogąca wystąpić w przyszłości, jeżeli jest to możliwość w określonych okolicznościach realna (np. przy wyjątkowo intensywnych opadach). Może więc ona również oznaczać potencjalne ryzyko zalania gruntów sąsiednich, uzależnione od zdarzeń nadzwyczajnych (przy czym nadal będące wynikiem dokonanej zmiany stosunków wodnych – por. wyrok NSA z dnia 12 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1026/07, LEX nr 1531446; wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 250/14, opubl. CBOSA). Szkodliwe oddziaływanie na grunty sąsiednie w rozumieniu tego przepisu nie musi się łączyć z uszczerbkiem majątkowym. Może polegać także na zagrożeniu w postaci niebezpieczeństwa zalania lub zatopienia. (wyrok WSA w Gliwicach z 21 października 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 412/15, wyrok WSA w Lublinie sygn. akt II SA/Lu 250/ 14).

Z powyżej wskazanego orzecznictwa wynika zatem jednoznacznie, że wynikiem szkodliwego wpływu na działki sąsiednie mogą być zalania i zastoje wody. W tym aspekcie sprzeczna z zebranym materiałem dowodowym, a także z ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez organ I instancji, wprost wskazanymi w uzasadnieniu decyzji, jest jednoznaczna konstatacja Kolegium o braku szkody na działkach skarżącego.

Po pierwsze, sam organ I instancji w ustaleniach faktycznych dokonanych na podstawie załączonych przez skarżącego zdjęć stwierdził, że na działkach skarżącego widoczne są "zastoiska wody przy murku ogrodzeniowym" oraz "spływ wody". Po drugie, również biegły w swojej opinii stwierdził występowanie "oczek wodnych" na działkach skarżącego. Po trzecie, o podmakaniu działek konsekwentnie mówił skarżący, najpierw we wniosku o wszczęcie postępowania, a następnie podczas oględzin i rozprawy administracyjnych oraz w treści składanych pism.

Podstawę powyższej oceny o braku szkody po stronie skarżącego stanowiła wyłącznie opinia biegłego. W kontekście powyższych okoliczności, organy winny jednak krytycznie ocenić opinię biegłego, który stwierdził, że "samo zalanie działki wodą nie jest uznawane za szkodę", błędnie rozumiejąc pojęcie szkody w rozumieniu art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Powyższe stwierdzenie jest sprzeczne nie tylko ze wskazanym powyżej orzecznictwem, które zastoje wody na działkach uznaje za rodzaj szkodliwego wpływu, o którym mowa w cyt. przepisie, ale również z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego rozumowania.

W tym kontekście stwierdzenie zawarte w decyzji odwoławczej o braku szkód na działkach skarżącego nie znajduje oparcia, a wręcz jest sprzeczne z większością zebranego materiału dowodowego. O braku szkody nie może bowiem jednoznacznie świadczyć fakt, że "nie stwierdzono wypływu wody z otworów technologicznych, ani też wypływu wody spod dna murka ogrodzeniowego", a także nie stwierdzono szkód "w postaci zamuleń, nanosów, czy też rowów i wyrw". Wypływ wody z otworów technologicznych ma zapewne miejsce tylko w określonych warunkach atmosferycznych, a zamulenia i wyrwy nie są wyłącznym rodzajem mogących zaistnieć szkód.

Podsumowując, organy dopuściły się błędu już na pierwszym etapie analizy sprawy, tj. bezzasadnie i z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów ustalając, że na działkach skarżącego nie zaistniała szkoda. Zarówno twierdzenia skarżącego, dopuszczone przez organ dowody w postaci zdjęć, ustalenia biegłego dot. istnienia "oczek wodnych", świadczą ewidentnie, że działki te są zalewane, co stanowi rodzaj szkody po stronie ich właściciela.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika ewidentnie, że spełniona również została druga przesłanka zawarta w analizowanym przepisie, tzn. że doszło do zmiany stosunków wodnych na sąsiednich działkach, należących do spółki B. . Okolicznością bezsporną jest bowiem, że w ramach zrealizowanej inwestycji doszło do podniesienia poziomu gruntu – jak twierdzi skarżący o ok. 150 cm. Ze zdjęć załączonych do opinii biegłego wynika jednoznacznie, że zbudowano mur ogrodzeniowy, a teren spółki został pozbawiony roślinności i utwardzony. Biegły stwierdził ponadto, że nastąpiła zmiana spływu wód z południowego – zachodu na południowy – wschód. Biegły zlokalizował również w murku ogrodzeniowym rurkę z kranem, przez który odprowadzana jest woda z działki spółki B. na działkę skarżącego, co stanowi przecież rodzaj odprowadzania wody, o którym jest mowa w art. 234 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego. Organ I instancji ustalił też, że do zmiany stanu wody na gruncie doszło również poprzez wykonanie kanalizacji deszczowej i odprowadzenie jej do zbiornika na wody opadowe.

Skoro zatem mamy do czynienia z ustalonymi zastojami wody na działkach skarżącego oraz ewidentną zmianą stosunków wodnych na działkach sąsiednich, pozostawało do ustalenia, czy pomiędzy tymi elementami zachodził związek przyczynowo-skutkowy w tym znaczeniu, że przeprowadzone prace budowlane i zmiana stosunków wodnych poczyniona przez spółkę B. , doprowadziły do zalewania działek skarżącego, które wcześniej nie miało miejsca.

W tym zakresie organy doszły do wniosku o braku związku przyczynowo-skutkowego, opierając się ponownie na opinii biegłego, która w opinii Sądu nie jest wiarygodna.

Opinia oparta jest wyłącznie na oględzinach terenu, pozbawiona jest jakichkolwiek głębszych badań, analiz, czy obliczeń. Biegły nie podjął nawet próby ustalenia, czy do powstania stwierdzonych zastojów wody dochodziło przed przeprowadzeniem prac budowlanych na sąsiedniej działce, czy też są one zjawiskiem późniejszym. Stwierdził, że istniejące "oczka wodne" na działkach skarżącego są efektem wyłącznie występowania na tym terenie glin nieprzepuszczalnych oraz usytuowania działek względem pobliskiego potoku. Powyższa teza pozbawiona jest jednak jakiegokolwiek szerszego uzasadnienia. Dokonana zmiana kierunku spływu wody została natomiast oceniona przez biegłego jako korzystna dla działek skarżącego. Z opinii zatem wynika, że przeprowadzone prace budowlane nie tylko nie miały szkodliwego wpływu na działki skarżącego, a wręcz przeciwnie, ograniczyły ilość spływającej wody, korzystnie zmieniono bowiem kierunek spływu wód.

Tym samym biegły przeszedł do porządku dziennego nad twierdzeniami skarżącego i dowodami zdjęciowym ilustrującymi zalewanie działki skarżącego, a także nad faktem, że prace budowlane na sąsiedniej działce polegały m.in. na znacznym podniesieniu terenu, a także jego utwardzeniu.

Konstatacja eksperta (a za nim organu), że tego rodzaju ingerencja w naturalny sposób ukształtowania terenu jest neutralna dla stosunków wodnych w tym obszarze, a wręcz, że korzystnie wpływa na te stosunki, jest w ocenie sądu całkowicie niewiarygodna. Podniesienie terenu, jego utwardzenie i pozbawienie roślinności musi wpływać na stosunki wodne, w relacji do działek sąsiednich. Z opinii hydrologicznej nie wynika w sposób dostateczny, jaki był stan wód na działkach sąsiednich przed ich podniesieniem i utwardzeniem, przede wszystkim jakie było natężenie spływu wód na działki skarżącego. Z przyczyn oczywistych natężenie spływu wód opadowych z terenu działek sąsiednich na działki skarżącego, musiał być inny niż po dokonanych zmianach. Można domniemywać ( choć tego też nie wyjaśniono należycie), że teren działek sąsiednich miał podobne ukształtowanie jak działki skarżącego, a zatem był sporo niższy i porośnięty roślinnością. Spływ wód opadowych z tak ukształtowanych działek (jej kierunek i intensywność) musiał być zatem inny, niż po podniesieniu jej poziomu i utwardzeniu, co wiązało się nie tylko ze zmianą topografii terenu, ale też pozbawieniem go roślinności oraz możliwości retencji wód opadowych.

O tym, że przeprowadzone prace budowlane faktycznie mogły wpłynąć na podmakanie działki skarżącego, świadczyć mogą ponadto okoliczności faktyczne, które sam biegły powołał w swojej opinii. Otóż wskazał on przykładowo, że z terenu działki należącej do spółki B. odprowadzana jest woda na teren działki skarżącego za pomocą rurki zainstalowanej w murze ogrodzeniowym, o którym to odprowadzeniu wody biegły napisał, że jest niezgodny z pozwoleniem na budowę oraz uzyskaną decyzją na użytkowanie. Ponadto biegły stwierdził powstanie betonowego zbiornika na wodę na terenie sąsiedniej działki. W żaden sposób do tych okoliczności się jednak nie odniósł ani nie zanalizował, czy wpływają one na stan wód na działkach skarżącego. Podobnie w opinii nie ma żadnej analizy skutków wykonania kanalizacji deszczowej, o której pisał organ I instancji.

W odniesieniu do zgłaszanego przez skarżącego przerwania przez spółkę B. kanalizacji deszczowej, biegły ustalił, że faktycznie likwidacji uległy dwie spośród czterech widocznych na mapach z 2019 r. studni. W podsumowaniu stwierdził: "zlikwidowanie studzienek nr 1 i nr 2 nie jest główną przyczyną zniszczenie sieci wodociągowej i studzienek, ponieważ likwidacja ujęcia wody zlikwidowało dopływ wody do sieci wodociągowej. Główną przyczyną jest brak konserwacji studzienek i sieci wodociągowej". Powyższe stwierdzenie jest zupełnie niezrozumiałe, nieczytelne i chociażby przez to nieprzekonywujące co do tego, że dokonana na sąsiednich działkach zmiana polegająca na likwidacji części studzienek, również nie miała żadnego wpływu na sąsiednie działki.

Podsumowując, w ocenie sądu, organ nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego sprawy, bezkrytycznie opierając się w swych ustaleniach na nierzetelnej i niemerytorycznej opinii rzeczoznawcy, której konkluzje stoją w jawnej sprzeczności choćby z doświadczeniem życiowym i nie są poparte żadnymi głębszymi analizami, czy uzasadnieniem. Podkreślić też należy, że organ dokonujący oceny tej ekspertyzy, jest wyspecjalizowanym podmiotem uprawnionym oraz zobowiązanym do dokonywania ustaleń w tego typu sprawach (w prostych sprawach także samodzielnie – bez udziału biegłego), co świadczy o naruszeniu przez ten organ zasad, o których mowa wyżej wyrażonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. – przy czym naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organy obowiązane będą poczynić miarodajne ustalenia co do tego, czy w przedmiotowej sprawie zaistniała szkoda. W razie ustalenia zaistnienia szkody – która nie musi przybierać postaci uszczerbku materialnego lecz może mieć postać chociażby zalania gruntu – organy ustalą, czy przeprowadzona na sąsiednich nieruchomościach zmiana stosunków wodnych była przyczyną tak rozumianej szkody. Ustaleń tych organy dokonają w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy, w tym nową opinię biegłego z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych, którą podda solidnej analizie i ocenie. W uzasadnieniu decyzji organ odniesie się do twierdzeń i dowodów przedstawionych przez skarżącego wskazując, na których dowodach się oparł oraz powody, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.

Z wymienionych przyczyn, podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt II sentencji wyroku oparciu o art. 200 p.p.s.a.

\