Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 496/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Zofia Frąckowiak po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej N. Q. I. Pte Ltd w T., B. W. Dz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 63/20 w sprawie ze skargi N. Q. I. Pte Ltd w T., B. W. Dz. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 listopada 2019 r. nr DT-III.ZS.2018.00440.11.eklim w przedmiocie uznania sprzeciwu w sprawie zgłoszenia znaku towarowego słownego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje w całości od zasądzenia od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz N. Q. I. Pte Ltd w T., B. W. Dz. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 63/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę N. Ltd w T., Brytyjskie Wyspy Dziewicze (skarżąca, strona, wnosząca sprzeciw, strona skarżąca) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 listopada 2019 r. w przedmiocie uznania sprzeciwu za zasadny.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu 24 sierpnia 2018 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął sprzeciw wniesiony przez C. Co. Limited, H. (Chiny) wobec zgłoszenia znaku towarowego słowno-graficznego XISHANGXI, dokonanego w dniu 23 kwietnia 2018 r. pod numerem Z.485171 (znak sporny) przez stronę skarżącą.

Urząd Patentowy RP po rozpoznaniu sprzeciwu z dnia 24 sierpnia 2018 r. wniesionego przez C. Co. Limited, H., Chiny (wnoszący sprzeciw, uczestnik) wobec zgłoszenia przez stronę skarżącą znaku towarowego słownego XISHANGXI, na podstawie art. 152(21) w związku z art. 132(1) ust. 1 pkt 3 oraz art. 132(1) ust. 1 pkt 4 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (p.w.p.) oraz art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego w związku z art. 152(23) ust. 2 ustawy p.w.p. uznał sprzeciw za zasadny w całości i przyznał wnoszącemu sprzeciw od strony skarżącej kwotę 1000 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

W złożonej do WSA w Warszawie skardze na decyzję Urzędu Patentowego RP z 14 listopada 2019 roku skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu rozwinięto obszernie podniesione zarzuty. Urząd Patentowy (UP) w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.

W ocenie Sądu pierwszej instancji rozstrzygnięcie niniejszej sprawy spornej poprzedzone zostało ustaleniem prawidłowego stanu faktycznego i dokonaniem jego oceny pod kątem zastosowania podstawy prawnej wniosku, wiążącej organ z mocy art. 152(20). WSA w Warszawie podzielił dokonane ustalenia i ocenę UP, że podobieństwo znaków, w rozumieniu art. 132(1) ust. 1 pkt 3 p.w.p., powinno być rozpatrywane jednocześnie w dwóch aspektach: w aspekcie podobieństwa samych znaków oraz w aspekcie jednorodzajowości towarów/usług, do oznaczania których znak został przeznaczony. Znak towarowy ma bowiem pełnić rolę odróżniającą w taki sposób, aby nie wprowadzał w błąd uczestników obrotu gospodarczego rynku właściwego, co do źródła pochodzenia towarów/usług. O niebezpieczeństwie wprowadzenia w błąd, o istnieniu ryzyka konfuzji, można mówić wtedy, gdy podobieństwo znaków i towarów sprzyja mylnemu wyobrażeniu odbiorców o pochodzeniu towarów/usług. Do stwierdzenia podobieństwa nie jest konieczne rzeczywiste pomylenie znaków przez odbiorców. Z treści art. 132(1) ust. 1 pkt 3 p.w.p. wynika, że wystarczy, że zaistnieje taka możliwość.

Sąd pierwszej instancji podzielił ocenę UP, że towary objęte spornym znakiem są identyczne jak towary chronione znakami przeciwstawionymi i są one skierowane do tego samego kręgu odbiorców. Pierwsza przesłanka z art. 132(1) ust. 1 pkt 3 p.w.p., o której mowa we wskazanym przepisie prawa, została spełniona. Zdaniem WSA, trafna jest ocena organu, że znak sporny, mimo grafiki, będzie identyfikowany przez odbiorców z perspektywy słowa "XISHANGXI", bowiem grafika znaku w istocie podkreśla jego azjatycki, abstrakcyjny charakter. To słowo trafnie uznano za podobne do słowa "SHUANGXI", które jest już przedmiotem ochrony, jako samodzielny słowny znak towarowy SHUANGXI (EUTM013298468) oraz jako pierwszoplanowy i odróżniający element znaku towarowego SHUANGXI AMBRA (R.297387). W ocenie WSA w Warszawie, prawidłowa jest ocena porównywanych znaków na płaszczyźnie fonetycznej. Charakterystyczna i podobna dla polskiego i europejskiego odbiorcy jest wymowa i budowa słów "XISHANGXI" oraz "SHUANGXI", zarówno w zakresie sylab i liter, szczegółowo opisanych w zaskarżonej decyzji i należy się zgodzić z ich oceną. Podkreślić bowiem należy, że znamienną i bardzo charakterystyczną cechą porównywanych wyrazów jest to, że oba tworzą słowa, które nie są typowe dla języka polskiego, zarówno w konstrukcji układu użytych w nich liter, jak i brzmienia tych słów, których wymowa przez polskich odbiorców może przysparzać im trudności, a co za tym idzie, ich werbalny odbiór może być różny. Sąd pierwszej instancji podzielił także ustalenia i ocenę UP, że znak sporny XISHANGXI został zbudowany z 9 liter, przy czym jego dwie pierwsze i dwie ostatnie litery są identyczne "XI", co umożliwia ich odczytanie w ten sam sposób. Co więcej, usytuowanie liter "XI" w słowie "XISHANGXI" determinuje ich wymowę jako "KSI", co wynika właśnie z "nienaturalnego" i mało spotykanego w języku polskim połączenia liter "xi" w takiej kolejności. Znaki wcześniejsze, z perspektywy dominującego w nich elementu "SHUANGXI", również wykazują podobne odczucia pod względem jego budowy. W ocenie WSA trafna jest także ocena znaków na płaszczyźnie znaczeniowej. Zarówno sporny znak XISHANGXI, jak też oba znaki wcześniejsze SHUANGXI oraz SHUANGXI AMBRA, są oznaczeniami niemającymi żadnego znaczenia w języku polskim ani w żadnym innym języku łacińskim. Dlatego są to oznaczenia fantazyjne, które nie wzbudzają żadnych konkretnych skojarzeń znaczeniowych, aczkolwiek sporny znak może wywoływać u odbiorców podobne skojarzenia w zakresie podobieństwa koncepcyjnego tych znaków. Dlatego również w płaszczyźnie znaczeniowej UP trafnie uznał podobieństwo znaków z uwagi na koncepcyjne ich podobieństwo warstwy słownej.

Sąd pierwszej instancji podzielił także ocenę organu dokonaną na płaszczyźnie wizualnej. Zgłoszony znak, pomimo dosyć rozbudowanej warstwy graficznej, wykazuje wysoki stopień podobieństwa z uwagi na zawarty w nim i wyodrębniony element słowny XISHANGXI. Trafne jest twierdzenie, że przy ocenie podobieństwa znaków kombinowanych z elementem słownym kluczowe znaczenie ma zasada dominującego znaczenia elementów słownych zawartych w takim znaku. Ogólne wrażenie wizualne jakie wywołuje zgłoszony znak w kontekście znaków wcześniejszych, uwidacznia ich cechy wspólne czyniąc zachodzące między nimi różnice mniej zauważalne.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, na gruncie niniejszej sprawy odróżniający element słowny został, w odbiorze polskiego konsumenta, wzmocniony przez elementy graficzne, które wyraźnie korespondują z charakterem warstwy słownej. Polskojęzyczny odbiorca towaru niewątpliwie dostrzeże ten związek, skoro umieszczona po słowie "XISHANGXI" grafika znaku stanowi nawiązanie do elementów dekoracyjnych o azjatyckim (chińskim) charakterze. Ozdobne lampiony umieszczone na pierwszym planie oraz sznur z fantazyjnym chwostem, na który nałożone są symbole przypominające litery pisma chińskiego nawiązują, podkreślają fantazyjne chińskie (azjatyckie) pochodzenie oznaczenia słownego. Powyższe oznacza, że sporny znak, jako całość został trafnie uznany za wysoce podobny wizualnie do obu przeciwstawionych mu znaków wcześniejszych, niezależnie od zawartych w nim dodatkowych elementów graficznych, których nie posiadają znaki wcześniejsze z uwagi na ich słowny charakter. Została zatem spełniona druga przesłanka o której mowa w art. 132(1) ust. 1 pkt 3 p.w.p. dotycząca stwierdzenia podobieństwa porównywanych znaków.

Sąd pierwszej instancji podzielił także ocenę ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd, bowiem całościowe wrażenie wywierane przez zgłoszony znak słowno-graficzny XISHANGXI stanowi o mylącym podobieństwie do przeciwstawionych mu znaków towarowych SHUANGXI oraz SHUANGXI AMBRA na gruncie każdej z trzech ww. płaszczyzn porównawczych, tj. fonetycznej, znaczeniowej i wizualnej.

Zdaniem WSA, jest zatem wysoce prawdopodobne, że odbiorcy towarów objętych zgłoszeniem widząc na nich znak słowno-graficzny XISHANGXI, będą łączyć ich komercyjne pochodzenie z towarami rodzajowo identycznymi oznaczanymi przez znaki wcześniejsze SHUANGXI oraz SHUANGXI AMBRA właśnie z uwagi na podobieństwo elementów słownych, które występują w znakach. Element słowny o wysokiej dystynktywności, jako jedyny element fantazyjny we wcześniejszych znakach i w spornym znaku, także cechuje się wysoką zdolnością odróżniającą, skoro nie jest umieszczony na tle warstwy graficznej.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, należało zatem uznać, że zgłoszone oznaczenie jest podobne pod względem fonetycznym, znaczeniowym (znaki są fantazyjne) i wizualnym do znaków wcześniejszych z uwagi na łudzące podobieństwo zawartych w nich elementów słownych XISHANGXI oraz SHUANGXI. Jest to wysoki stopień podobieństwa fonetycznego, jak również wizualnego znaków w segmencie wyrobów tytoniowych, szczegółowo określonych w wykazie towarów spornego znaku w klasie 34, za pochodzące z tego samego źródła pochodzenia, co towary oznaczane każdym ze znaków wcześniejszych. Sąd pierwszej instancji zgodził się z UP, że w niniejszej sprawie zachodzą kumulatywnie wszystkie przesłanki, o jakich mowa w art. 132(1) ust. 1 pkt 3 p.w.p., stanowiącym podstawę prawną sprzeciwu, a zatem uzasadnione było podjęcie decyzji o uznaniu sprzeciwu za zasadny w całości.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości oraz zarzucając mu :

1. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

a) art. 3 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 1 § 1 i 2 "ustawy z dnia 18 października 2019 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych" (p.p.s.a.), polegające na "wykroczeniu" przez Sąd pierwszej instancji poza swoją właściwość w zakresie kontroli legalności decyzji administracyjnej poprzez dokonanie własnych ustaleń faktycznych, iż sporny znak towarowy jest konfuzyjnie podobny do słownego znaku unijnego "SHUANGXI" (EUTM 013298468) oraz do słownego krajowego znaku towarowego "SHUANGXI AMBRA" (R.297387);

b) art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez brak oparcia rozstrzygnięcia w oparciu o akta sprawy w zakresie uznania, że znak "XISHANGXI" Z.485171 jest słowno-graficznym znakiem towarowym, podczas gdy jest to znak słowny;

c) art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach w zakresie uznania, że przedmiotem postępowania jest słowno-graficzny znak XISHANGXI Z.485172;

d) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie nieprawidłowego uzasadnienia wyroku, polegające na braku przedstawienia stanu sprawy;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 132(1) ust. 1 pkt 3 "ustawy 17 września 2013 r. - Prawo własności przemysłowej" (p.w.p.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że o konfuzyjnym podobieństwie pomiędzy znakami może świadczyć ich wspólny "azjatycki charakter".

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez uchylenie decyzji UP z dnia 14 listopada 2019 r., rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Uczestnik postępowania nie skorzystał z uprawnienia do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Organ również nie skorzystał z uprawnienia do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie związania granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych. Jedynie w drodze wyjątku – w razie stwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., lub podstaw do zastosowania art. 189 p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny jest upoważniony i zobowiązany do przekroczenia granic skargi kasacyjnej i wyjścia poza zakres zaskarżenia oraz zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. W takiej sytuacji Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę podstawy z art. 183 § 2 lub art. 189 p.p.s.a. oraz sankcjonuje je niezależnie od granic zaskarżenia kontrolowanego orzeczenia oraz podniesionych zarzutów (art. 183 § 1, art. 186, art. 189 p.p.s.a.).

Mając na względzie wskazane wyżej zasady postępowania kasacyjnego, wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego oraz podstaw do zastosowania art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów skargi kasacyjnej, uznając, że konieczną i wystarczającą podstawą do jej uwzględnienia jest stwierdzenie zasadności zarzutów naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.

Strona skarżąca kasacyjnie zasadnie podniosła, że Sąd Wojewódzki dokonał kontroli legalności zaskarżonej decyzji w odniesieniu do znaku słowno-graficznego nr Z.485172, podczas gdy przedmiotem powyższej decyzji był znak towarowy słowny nr Z.485171, objęty odrębną decyzją skarżonego organu, która została poddana kontroli w sprawie o sygn. VI SA/Wa 63/20. Tak istotna wadliwość ustalenia przedmiotu sprawy, której dotyczy skarga, skutkowała nie tylko nierozpoznaniem istoty tej sprawy w jej całokształcie, niezależnie od granic skargi i podniesionych zarzutów (art. 134 § 1 p.p.s.a.), lecz także znalazła przedłużenie w oczywiście wadliwym przedstawieniu stanu sprawy oraz wyjaśnieniu podstaw wyrażonych w wyroku ocen prawnych. Przede wszystkim Sąd Wojewódzki oparł swoje rozstrzygnięcie na stanie faktycznym, który jest miarodajny dla innej sprawy (wielokrotnie i konsekwentnie odnosząc się do znaku słowno-graficznego nr Z.485172 ze sprawy o sygn. VI SA/Wa 62/20), a następnie przeprowadził kontrolę legalności wykładni i zastosowania prawa materialnego na tle tak ustalonego stanu faktycznego. Nie jest zatem możliwa kontrola prawidłowości miarodajnego rozumowania kontrolnego oraz interpretacji i aplikacji weryfikacyjnej norm prawnych przez Sąd pierwszej instancji, skoro istnieje nieusuwalna niezgodność pomiędzy przedmiotem zaskarżonej decyzji a ustaleniami i ocenami prawnymi wynikającymi z uzasadnienia kontrolowanego wyroku. W tym sensie, z formalnego punktu widzenia, zaskarżony wyrok nie poddaje się merytorycznej kontroli, co z kolei skutkuje koniecznością jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi Wojewódzkiemu celem prawidłowego wykonania kompetencji kontrolnych w odniesieniu do prawidłowo ustalonego przedmiotu sprawy, której dotyczy skarga.

W tym stanie rzeczy odnoszenie się do dalszych zarzutów kasacyjnych jest przedwczesne z procesowego punktu widzenia.

Mając na względzie całość przedstawionej argumentacji oraz uznając, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie w zakresie wskazanych wyżej zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 207 § 2 p.p.s.a. – uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (punkt pierwszy wyroku) oraz – uwzględniając brak rozpoznania właściwego przedmiotu zaskarżenia przez Sąd Wojewódzki – odstąpił w całości od zasądzenia od skarżonego organu na rzecz strony skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (punkt drugi wyroku).