Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2771/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6269 Inne o symbolu podstawowym 626
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1 i par. 2 pkt 5, art. 138, art. 141 par. 4 i art. 153 w zw. z art. 1 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z 10 sierpnia 2022 roku, II SA/Wa 586/22 w sprawie ze skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia 14 grudnia 2021 r. nr 159.XLIII.2021 w przedmiocie udzielenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...] I. uchyla punkt 3 zaskarżonego wyrok i w tym zakresie przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania II. zasądza od Gminy [...] na rzecz Wojewody Mazowieckiego kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 586/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Gminy [...] z 14 grudnia 2021 r. nr 159.XLIII.2021 w przedmiocie udzielenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...], stwierdził 1. nieważność załącznika nr 1 do uchwały Rady Gminy [...] z dnia 14 grudnia 2021 r. nr 159.XLIII.2021 w sprawie uchwalenia Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...]: - w zakresie § 7 ust. 1 pkt 1 - w części, w której wśród kategorii wnioskodawców, nie wymieniono osób sprawujących pieczę zastępczą nad dzieckiem, - w zakresie § 8 ust. 1 pkt 3 i 4 - w części, w jakiej Rada Gminy [...] zobowiązała wnioskodawców do złożenia wraz z wnioskiem o przyznanie stypendium szkolnego następujących dokumentów: "odcinki renty, emerytury lub wypłat alimentów" oraz "decyzję o przyznaniu dodatków mieszkaniowych", 2. nieważność załącznika nr 2 do uchwały Rady Gminy [...] z dnia 14 grudnia 2021 r. nr 159.XLIII.2021 w sprawie uchwalenia Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...] w zakresie ustaleń zawartych w "CZĘŚCI A": - "I. WNIOSKODAWCA" - w zakresie, w którym wśród kategorii wnioskodawców, nie wymieniono osób sprawujących pieczę zastępczą nad dzieckiem, - "III. OŚWIADCZENIE O SYTUACJI RODZINNEJ I MATERIALNEJ UCZNIA / SŁUCHACZA/ WYCHOWANKA UZASADNIAJĄCE PRZYZNANIE ŚWIADCZENIA POMOCY MATERIALNEJ O CHARAKTERZE SOCJALNYM W FORMIE STYPENDIUM SZKOLNEGO" - w zakresie, w jakim Rada Gminy [...] za obligatoryjne uznała żądanie podania we wniosku danych dotyczących członków rodziny ucznia (imię i nazwisko, miejsce pracy lub nauki, stopień pokrewieństwa, źródło dochodu wraz z kwotą uzyskaną z tego źródła) oraz miejsca pracy w odniesieniu do ucznia, - w zakresie, w jakim treść klauzuli: "jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Rada Gminy [...] odniosła do całości "CZĘŚCI A" wzoru wniosku, i oddalił skargę w pozostałym zakresie.

Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Uchwałą z dnia 14 grudnia 2021 r. nr 159.XLIII.2021, Rada Gminy [...], na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 14a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1372 ze zm., dalej: "u.s.g.") oraz art. 90f ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1915, dalej: "u.s.o."), przyjęła Regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...] i określiła wzory wniosku o przyznanie stypendium szkolnego oraz wniosku o przyznanie zasiłku szkolnego.

W dniu 28 lutego 2022 r. Wojewoda Mazowiecki działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1372, z późn. zm.) oraz art. 3 § 2 pkt 5, art. 13 § 2 i art. 50 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") zaskarżył powyższą uchwałę we wskazanej w piśmie części i wniósł o stwierdzenie nieważności w tym zakresie. W skardze przedstawił argumentację na poparcie wniosku.

W odpowiedzi na skargę z 31 marca 2022 r., organ wniósł o jej oddalenie w części, uzasadniając swoje stanowisko w dalszej części pisma.

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę w części i stwierdził nieważność uchwały w tym zakresie.

Sąd I instancji nie podzielił wniosku Wojewody o uznanie za rażące naruszenie prawa ustaleń zawartych w "CZĘŚCI A" - "III. OŚWIADCZENIE O SYTUACJI RODZINNEJ I MATERIALNEJ UCZNIA / SŁUCHACZA/ WYCHOWANKA UZASADNIAJĄCE PRZYZNANIE ŚWIADCZENIA POMOCY MATERIALNEJ O CHARAKTERZE SOCJALNYM W FORMIE STYPENDIUM SZKOLNEGO" - w zakresie, w jakim Rada za obligatoryjne uznała żądanie podania we wniosku danych w postaci daty urodzenia dziecka.

Sąd zauważył, że za podaniem przez wnioskodawcę takich danych przemawiają, po pierwsze, względy praktyczne, gdyż umożliwiają identyfikację ucznia w przypadku, gdy kilku uczniów nosi takie samo nazwisko i imię. Po drugie, żądanie takich danych, mimo iż nie jest oparte na "pozytywnym" przepisie prawa, to jednak nie może być traktowane jako nadmiarowe i niezgodne z omówioną wcześniej zasadą minimalizacji danych osobowych, wyrażoną w art. 5 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. UE. L. z 2016 r. 119.1, dalej: "RODO"). W ocenie Sądu, dane określające datę urodzenia dziecka podlegają przetwarzaniu w interesie publicznym oraz są proporcjonalne do wyznaczonego, prawnie uzasadnionego celu, tj. udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...].

W ocenie Sądu bezpodstawnym było żądanie Wojewody dotyczące stwierdzenia nieważności uchwały w "CZĘŚCI A" załącznika nr 2 i 3 do uchwały, w którym Rada Gminy zawarła klauzule dotyczące wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych zawartych we wniosku dla celów związanych z przyznaniem stypendium szkolnego lub zasiłku szkolnego.

W ocenie Sądu, argumentacja skargi w tym zakresie- mimo iż w swoim wniosku końcowym sprowadzała się do stwierdzenia, że "obowiązek wyrażenia zgody na przetwarzanie danych zawartych we wnioskach stanowi naruszenie prawa w sposób istotny" - nie wyjaśnia jakie konkretne przepisy, zdaniem Wojewody, naruszyła Rada, a w szczególności, czy mają one charakter istotnego naruszenia prawa. Tymczasem, stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy pozostaje ona w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawa, jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu.

W ocenie Sądu, organ uchybił obowiązkowi wykazania, że sprzeczność z prawem jest oczywista i bezpośrednia, gdyż nie wskazał ani konkretnych przepisów, które Rada naruszyła, wprowadzając sporne klauzule dotyczące wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych zawartych we wniosku, ani nie wykazał, że Rada nie ma prawa żądać wyrażenia zgody na przetwarzanie danych, w związku z pozyskiwaniem danych osobowych w procesie rozpatrywania wniosków o pomoc (stypendium czy zasiłku szkolnego).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda, zaskarżając go w zakresie w jakim oddalono skargę, tj. w punkcie 3 sentencji wyroku. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano naruszenie poniższych przepisów prawa materialnego i procesowego:

a) Art. 90f, 90n ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2021 r. poz. 1915, z późn. zm.), zwanej dalej: "u.s.o." oraz art. 5 ust. 1 lit. c art. 6 ust. 1 lit. c i e oraz ust. 3 RODO poprzez błędną wykładnię tych przepisów, a w konsekwencji niewłaściwe ich zastosowanie polegające na nieuprawnionym przyjęciu, że:

- żądanie podania przez wnioskodawcę we wniosku daty urodzenia ucznia/słuchacza/wychowanka (dalej: "ucznia") uzasadnione jest względami praktycznymi umożliwiającymi identyfikację ucznia w przypadku, gdy kilku uczniów nosi takie samo nazwisko i imię, podczas gdy art. 90n ust. 4 u.s.o określa zakres dozwolonego prawnie przetwarzania danych osobowych wyłącznie do: imienia i nazwiska ucznia i jego rodziców (art. 90n ust. 4 pkt 1 u.s.o.) oraz miejsca zamieszkania ucznia (art. 90n ust. 4 pkt 2 u.s.o.) i żądanie podania daty urodzenia ucznia jako obligatoryjnej wykracza poza zakres danych określonych w przepisach kompetencyjnych, a w konsekwencji - że kryterium względów praktycznych jako przesłanka dozwolonego przetwarzania danych osobowych przyjęta przez Sąd I instancji nie znajduje oparcia w prawie.

- żądanie podania daty urodzenia ucznia, jako niezbędne do załatwienia wniosku o przyznanie świadczenia, chociaż nie jest oparte na "pozytywnym" przepisie prawa, to ze względu na potrzebę identyfikacji ucznia nie może być traktowane jako nadmiarowe, podczas gdy art. 90n ust. 4 pkt 1 i 2 u.s.o. określa łącznie wszystkie dane wymagane i jednocześnie wystarczające do identyfikacji ucznia, co w konsekwencji powoduje, że żądanie daty urodzenia ucznia jest niezgodne z zasadą minimalizacji danych osobowych wyrażoną w art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia RODO,

- dane osobowe w postaci daty urodzenia ucznia jest niezbędna do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym, co w ocenie Sądu wypełnia przesłankę przetwarzania z art. 6 ust. 1 lit. c i e rozporządzenia RODO, podczas gdy ust. 3 tego przepisu wymaga, by podstawa takiego przetwarzania była określona w prawie Unii lub w prawie państwa członkowskiego, któremu podlega administrator, w tym może ona określać rodzaj danych podlegających przetwarzaniu, a art. 90n ust. 4 pkt 1 i 2 u.s.o. określający zakres danych osobowych żądanych we wnioskach o przyznanie świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym (które winny być uznane za wystarczające i wyłącznie uzasadnione) nie uwzględnia daty urodzenia ucznia;

b) art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia RODO w zw. z art. 90n ust. 4 pkt 1 i 2 u.s.o. i art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia RODO poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na uznaniu za zgodną z prawem klauzulę dotyczącą wyrażenia zgody na przetwarzanie wszystkich danych osobowych zawartych we wniosku w załączniku Nr 2 i w załączniku Nr 3 do uchwały dla celów związanych z przyznaniem stypendium szkolnego lub zasiłku szkolnego, pomimo że:

- wyrażenie tej zgody nie ma cech dobrowolności w świetle art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia RODO w zw. z art. 4 pkt 11 rozporządzenia RODO,

- norma kompetencyjna z art. 90n ust. 4 pkt 1 i 2 u.s.o. określa zakres danych osobowych przetwarzanych w związku z przyznaniem stypendium szkolnego lub zasiłku szkolnego na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c i e rozporządzenia RODO, co wyklucza jednoczesną podstawę przetwarzania tych samych danych w oparciu o dobrowolną (fakultatywną) zgodę z art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia RODO

- żądanie przekazania danych członków rodziny ucznia: imienia i nazwiska, miejsca pracy lub nauki, stopnia pokrewieństwa, źródła dochodu wraz z kwotą uzyskaną z tego źródła oraz miejsca pracy w odniesieniu do ucznia, jest w ocenie Sądu I instancji obligatoryjne dla załatwienia wniosku (a przez to stanowi nieuprawnione nałożenie na wnioskodawców nieprzewidzianego ustawą warunku, od którego uzależnione jest prawo przyznania świadczenia), podczas gdy zgoda na przetwarzanie danych osobowych z art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia RODO może dotyczyć jedynie dobrowolnego, a nie obligatoryjnego ich przekazania,

- przekazanie danych osobowych wykraczających poza zakres normy kompetencyjnej z art. 90n ust. 4 u.s.o. tj. członków rodziny ucznia: imienia i nazwiska, miejsca pracy lub nauki, stopnia pokrewieństwa, źródła dochodu wraz z kwotą uzyskaną z tego źródła oraz miejsca pracy w odniesieniu do ucznia, jak również daty urodzenia ucznia, narusza zasadę "minimalizacji danych" z art. 5 ust. 1 lit. c w zw. z art. 5 ust. 2 rozporządzenia RODO, co wyklucza możliwość ich legalnego przetwarzania nawet za zgodą z art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia RODO,

- dane osobowe przekazywane we wniosku nie dotyczą jedynie osoby, od której odbierana jest zgoda, chociaż art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia RODO stanowi podstawę legalnego przetwarzania danych osobowych wyłącznie osoby, która tę zgodę udzieliła.

c) art. 3 § 1 i § 2 pkt 5, art. 138, art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.) zwanej dalej "Prawo o ustroju sądów administracyjnych" oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez dokonanie wadliwej kontroli uchwały i sformułowanie w uzasadnieniu wyroku oceny prawnej oczywiście rozbieżnej z rozstrzygnięciem w sentencji zaskarżonego wyroku o oddaleniu skargi, a mianowicie oceny, że zasadny jest zarzut dokonania w uchwale zawężenia podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o udzielenie pomocy materialnej o charakterze socjalnym, w konsekwencji czego ustalenia zawarte w § 7 ust. 1 pkt 1 załącznika Nr 1 do uchwały oraz w "CZĘŚCIACH A"-"I.WNIOSKODAWCA" załączników Nr 2 i 3 do uchwały w sposób istotny naruszają prawo albowiem Rada dokonała zawężenia kręgu wnioskodawców uprawnionych do złożenia wniosku o przyznanie pomocy materialnej dla uczniów w formie stypendium szkolnego i zasiłku szkolnego, nie uwzględniając podmiotów sprawujących pieczę zastępczą, w rezultacie czego skarga w części odnoszącej się do tych ustaleń zawartych w "CZĘŚCI A" załącznika Nr 3 do uchwały, czyli do zasiłku szkolnego, winna być uwzględniona;

d) art. 3 § 1 i § 2 pkt 5, art. 138, art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez dokonanie wadliwej kontroli uchwały i sformułowanie w uzasadnieniu wyroku oceny prawnej oczywiście rozbieżnej z rozstrzygnięciem w sentencji zaskarżonego wyroku o oddaleniu skargi, a mianowicie oceny, że zakres danych żądanych we wniosku dotyczących członków rodziny ucznia (tj. imię i nazwisko, miejsce pracy lub nauki, stopień pokrewieństwa, źródło dochodu wraz z kwotą uzyskaną z tego źródła) oraz miejsca pracy w odniesieniu do ucznia, wprost wykracza poza normę kompetencyjną zaś ich obligatoryjność dla pozytywnego załatwienia wniosku stanowi nieuprawnione nałożenie na wnioskodawców nieprzewidzianego ustawą warunku, od którego uzależnione jest prawo przyznania pomocy materialnej o charakterze socjalnym (stypendium naukowego, zasiłku szkolnego) i pozostaje w sprzeczności z zasadą minimalizacji danych wyrażoną w art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia RODO, w rezultacie czego skarga w części odnoszącej się do tych ustaleń zawartych w "CZĘŚCI A" załącznika Nr 3 do uchwały, czyli żądania podania we wniosku o zasiłek szkolny danych członków rodziny ucznia (imię i nazwisko, stopień pokrewieństwa), winna być uwzględniona;

e) art. 3 § 1 i § 2 pkt 5, art. 138, art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez dokonanie wadliwej kontroli uchwały i sformułowanie w uzasadnieniu wyroku oceny prawnej oczywiście rozbieżnej z rozstrzygnięciem w sentencji zaskarżonego wyroku o oddaleniu skargi, a mianowicie oceny, że Rada Gminy [...] bezpodstawnie odniosła klauzulę: "Jestem świadomy odpowiedzialności kornej za złożenie fałszywego oświadczenia" do całości "CZĘŚCI A" wzoru wniosków w załącznikach Nr 2 i 3 do uchwały, w rezultacie czego skarga w części odnoszącej się do tej klauzuli zawartej w "CZĘŚCI A" załącznika Nr 3 do uchwały winna być uwzględniona;

f) art. 3 § 1 i § 2 pkt 5, art. 134 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 90n ust. 4 pkt 1 i 2 u.s.o. oraz art. 6 ust. 1 lit. c i e oraz ust. 3 rozporządzenia RODO polegające na nieustaleniu, a w konsekwencji także nieuwzględnieniu, że wnioski zawarte w załączniku Nr 2 i załączniku Nr 3 do uchwały w "CZĘŚCI A"-ll w zakresie danych dotyczących ucznia poza jego imieniem, nazwiskiem i datą urodzenia wymagają podania także imienia i nazwiska matki/opiekunki prawnej, imienia i nazwiska ojca/opiekuna prawnego oraz adresu miejsca zamieszkania ucznia, które łącznie identyfikują osobę, której dotyczy wniosek o przyznanie świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym.

Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w części zaskarżonej i przekazanie sprawy w tej części do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Gminy [...] wniosła o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznania na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 p.p.s.a.

Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone

w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające z regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować (zob. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2015 r., II OSK 909/14, CBOSA).

Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, choć nie wszystkie podniesione

w niej zarzuty okazały się zasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko skarżącego kasacyjnie organu, że uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie, w jakim przedstawiono w nim oceny prawne dotyczące Załącznika nr 3 uchwały pozostaje

w sprzeczności z treścią rozstrzygnięcia zawartego w pkt 3 wyroku – oddalenie skargi.

Należy zauważyć, że z treści uzasadnienia wyroku wynika, że WSA za istotnie naruszające prawo uznał wyłączenie z kręgu podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o pomoc materialną o charakterze socjalnym opiekunów prawnych dziecka oraz osoby (podmioty) sprawujące pieczę zastępczą nad dzieckiem. Sąd wskazał wprost, że w związku z przyjętą oceną prawną należało stanąć na stanowisku, że ustalenia zawarte w § 7 ust. 1 pkt 1 załącznika Nr 1 do uchwały oraz w częściach A

"I. WNIOSKODAWCA" załączników Nr 2 i 3 do uchwały w sposób istotny naruszają prawo (s. 13 uzasadnienia). Z rozstrzygnięć zawartych w punktach 1 i 2 wyroku wynika jednak, że skarga w opisanym zakresie została uwzględniona w odniesieniu do § 7 ust. 1 pkt 1 załącznika Nr 1 do uchwały oraz w częściach A "I. WNIOSKODAWCA" załącznika Nr 2. Pomimo jednoznacznego stwierdzenia przez WSA, że w omawianym zakresie również postanowienia części A "I. WNIOSKODAWCA" załącznika Nr 3 istotnie naruszają prawo, skarga w tej części została oddalona. Zachodzi zatem ewidentna sprzeczność pomiędzy uzasadnieniem wyroku, a jego rozstrzygnięciem.

Wadliwość o analogicznym charakterze należy wytknąć w odniesieniu do rozstrzygnięcia, które odnosi się do Załącznika nr 3 do uchwały - "CZĘŚCI A"-"III.OŚWIADCZENIE O SYTUACJI RODZINNEJ UCZNIA UZASADNIAJĄCE PRZYZYNANIE ŚWIADCZENIA POMOCY MATERIALNEJ O CHARAKTERZE SOCJALNYM W FORMIE ZASIŁKU SZKOLNEGO" - w zakresie, w jakim Rada za obligatoryjne uznała żądanie podania we wniosku danych dotyczących członków rodziny ucznia (tj. imię i nazwisko, miejsce pracy lub nauki, stopień pokrewieństwa, źródło dochodu wraz z kwotą uzyskaną z tego źródła) oraz miejsca pracy w odniesieniu do ucznia oraz w zakresie, w jakim treść klauzuli: "jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia", Rada Gminy odniosła do całości "CZĘŚCI A" wzoru wniosku.

Jak wynika wprost z uzasadnienia wyroku, WSA przyjął, że "żądanie przedmiotowym informacji nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. WSA ocenił, że zakres wymienionych danych wprost wykracza poza normę kompetencyjną, zaś ich obligatoryjność dla pozytywnego załatwienia wniosku stanowi nieuprawnione nałożenie na wnioskodawców nieprzewidzianego ustawą warunku, od którego uzależnione jest prawo przyznania pomocy materialnej o charakterze socjalnym (stypendium szkolnego, zasiłku szkolnego)" – s. 16 uzasadnienia. Rozstrzygnięcie wyroku WSA uwzględniające skargę w omawianym zakresie odnosi się jednak wyłącznie do Załącznika nr 2 do uchwały, który reguluje kwestie związane z wnioskiem o przyznanie stypendium szkolnego. Sąd pierwszej instancji pomimo przesądzenia, że omawiana wadliwość dotyczy również wniosku o zasiłek szkolny – Załącznik nr 3 uchwały, oddalił skargę w przedmiotowym zakresie.

Na stronie 21 uzasadnienia wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdza: "Zasadnym natomiast okazał się zarzut Wojewody dotyczący zarzutu dotyczącego bezpodstawnego zamieszczenia w CZĘŚCI A załącznika nr 3 - "Informacji

o świadomości odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia",

z uwagi na odniesienie tej klauzuli do całości CZĘŚCI A wniosku, gdyż zgodnie

z przepisem art. 90n ust. 5a u.s.o. odpowiedzialność karna za złożenie fałszywych zeznań odnosi się tylko do oświadczeń o wysokości dochodów oraz o korzystaniu ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, dlatego też odniesienie tej "informacji" do całości wniosku w istotny sposób narusza wskazany wyżej przepis ustawowy."

Przedmiotowa ocena nie znalazła potwierdzenia w rozstrzygnięciu zawartym

w kwestionowanym skargą kasacyjną wyroku, albowiem w odniesieniu do Załącznika nr 3 uchwały skarga została w całości oddalona.

Podsumowując, z uwagi na podane rozbieżności pomiędzy jednoznacznymi ocenami prawnymi sformułowanymi w uzasadnieniu wyroku a rozstrzygnięciem zawartym w jego sentencji, uwzględnieniu podlegały zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 5, art. 138, art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – pkt. II.2.lit.a-c skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu błędnej wykładni

i niewłaściwego zastosowania art. 90f, 90n ust. 4 pkt 1 i 2 u.s.o. oraz art. 5 ust. 1 lit. c,

art. 6 ust. 1 lit. c i e oraz ust. 3 RODO. Skarżący kasacyjnie organ wywodzi, że powołane przepisy nie pozwalają na żądanie podania przez wnioskodawcę we wniosku o przyznanie pomocy materialnej dla uczniów daty urodzenia ucznia. Zdaniem wojewody tak sformułowane wymogi wniosku naruszają art. 90n ust. 4 u.s.o., który

w sposób kompleksowy reguluje obligatoryjne elementy jego treści. Naczelny Sąd Administracyjny tej oceny nie podziela.

Wstępnie podać należy, że adekwatnie do treści art. 90n. ust. 4 u.s.o. ab initio "Wniosek o przyznanie świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym zawiera w szczególności". Zamieszczenie takiej klauzuli przed enumeratywnym wskazaniem elementów wniosku o przyznanie pomocy (pkt. 1-4 ust. 4 art. 90n) dowodzi tego, że z jednej strony ustawodawca określa jego obligatoryjne komponenty formalne, z drugiej zaś pozostawia przestrzeń na ustanowienie dodatkowych jego elementów, jeżeli jest to celowe. Co więcej, w art. 90n ust. 4 pkt 3 u.s.o. podano, że wniosek ma zawierać "dane uzasadniające przyznanie świadczenia pomocy materialnej, w tym zaświadczenie albo oświadczenie o wysokości dochodów,

z zastrzeżeniem ust. 5".

Rację ma zatem Sąd pierwszej instancji, że żądanie podania we wniosku daty urodzenia dziecka pozwala na szybką identyfikację ucznia w razie, gdy ma takie samo imię i nazwisko, jak inny uczeń, który złożył wniosek. Konsekwencją przyjętej oceny, że domaganie się podania wieku ucznia we wniosku o przyznanie pomocy materialnej nie narusza art. 90n ust. 4 oraz 90f u.o.s.o. musi być konkluzja, że żądanie to nie narusza również art. 5 ust. 1 lit. c oraz art. 6 ust. 1 lit. c i e RODO. Jeżeli bowiem pozyskanie przedmiotowych danych osobowych dotyczących wieku dziecka oceniono jako legalne, to nie można jednocześnie przyjąć, iż są nadmiarowe (art. 5 ust. 1 lit. c) i zbędne z uwagi na cel ich przetwarzania (art. 6 ust. 1 lit. c i e).

Dystrybucja środków na pomoc materialną dla uczniów jest niewątpliwie zadaniem ustawowym, obciążającym jednostki organizacyjne, które aby go zrealizować gromadzą dane osobowe podmiotów, które się o taką pomoc ubiegają. Jeżeli przyjęto, że gromadzenie danych osobowych dziecka w postacie jego daty urodzenia jest prawnie dopuszczalne i pozwala na optymalizację rozpoznania wniosku o przyznanie mu pomocy materialnej, to nie ma podstaw, aby zasadnie twierdzić, że gromadzenie tych danych jest nadmiarowe i zbędne z uwagi na przyjęty cel ich przetwarzania.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 lit. a RODO w zw.

z art. 90n ust. 4 pkt 1 i 2 u.s.o. i art. 5 ust. 1 lit. c RODO.

Przetwarzanie danych osobowych wszystkich podmiotów ujawnionych we wniosku o przyznanie pomocy materialnej dla uczniów jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi – art. 6 ust. 1 lit. e RODO. Kwestia wyrażenia zgody na przetwarzanie tych danych w klauzuli stanowiącej załącznik do wniosku jest więc pomijalna i z założenia nie stanowi istotnego naruszenia prawa w rozumieniu

art. 91 ust. 1 u.s.g.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie

art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił punkt 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie z 10 sierpnia 2022 roku, II SA/Wa 586/22 i w tym zakresie przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania.

Rozpoznając ponownie sprawę Sąd pierwszej instancji uwzględni oceny prawne sformułowane w części zważającej niniejszego uzasadnienia.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023 r. poz. 1935).