Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1941/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 735
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
article: art. 7, art. 9 oraz art. 77
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 1101/23 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 12 października 2023 r. nr PSIII.8640.418.3.2023 w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 1101/23 oddalił skargę J.J. (J.) na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 12 października 2023 r. nr PSIII.8640.418.3.2023 w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zarzucając Sądowi I instancji:

1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a.): naruszenie przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez jego nieprawidłową interpretację w zakresie pojęcia: "zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy" polegającą na ocenie zdolności i gotowości do podjęcia pracy nie w kategoriach obiektywnych, lecz wyłącznie hipotetycznych, tj. w oderwaniu od okoliczności faktycznych sprawy, co doprowadziło do nieprawidłowego przyjęcia, iż pełnienie funkcji członka zarządu spółki z o.o. samo z siebie wyklucza zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, bez jakiegokolwiek odniesienia do faktycznie wykonywanych przez skarżącego, w ramach pełnionej funkcji, czynności i zakresu obowiązków, a w konsekwencji: do błędnego przyjęcia, iż skarżący nie spełnił wymogu gotowości do podjęcia pracy, koniecznego dla uznania go za osobę bezrobotną;

2. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a.: naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do naruszenia zasady proporcjonalności przy pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej, a w konsekwencji pozbawieniu uprawnień skarżącego do zabezpieczenia społecznego, zasiłku dla bezrobotnych oraz jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej, w sytuacji, w której skarżący w spornym okresie nie wykonywał pracy zarobkowej, nie osiągał dochodów, wywiązywał się z obowiązków osoby bezrobotnej oraz aktywnie poszukiwał możliwości pozyskania pracy;

3. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 9 oraz art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.), poprzez nieprawidłowe uznanie, iż w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania, w której organ, a w konsekwencji również Sąd I instancji, nie dokonał oceny działalności spółki [...] sp. z o.o. oraz oceny działalności skarżącego - jako członka zarządu spółki, w dacie rejestracji odwołującego w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotnej oraz w okresie posiadania statusu bezrobotnego, a zatem nie dokonał faktycznej, a nie tylko hipotetycznej, oceny gotowości do podjęcia pracy przez skarżącego w kategoriach obiektywnych, co powinno oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.

Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 12 października 2023 roku (nr PSIII.8640.418.3.2023) oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatu w Tarnowskich Górach z dnia 6 lipca 2023 roku (nr 170518/00001/2023), względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Wniesiono o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, tj. zwrotu kosztów zastępstwa procesowego - według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2024, poz. 935 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Istota sporu w sprawie sprowadza się do kwestii interpretacji przesłanki "gotowości do podjęcia zatrudnienia" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 735; dalej: "ustawa o promocji zatrudnienia") oraz obowiązków ciążących na organach w zakresie weryfikacji spełnienia tego wymogu.

Skarga kasacyjna, zawierająca zarzuty naruszenia zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, zmierza do wykazania, że niewyjaśnienie zakresu zaangażowania skarżącego kasacyjnie (pełniącego funkcję członka zarządu spółki z o.o.) w działalność tej spółki, w okresie w którym korzystał on ze statusu osoby bezrobotnej, jest uchybieniem, które miało wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie podnosi, że jego aktywność na rzecz spółki w istotnym dla sprawy okresie była znikoma, a zatem nie jest prawdą, że wykluczała ona spełnienie przez niego przesłanki gotowości do podjęcia zatrudnienia. Z tym stanowiskiem nie zgadzają się organy, wskazując, że sam fakt pełnienia funkcji członka zarządu przesądza o braku spełnienia przesłanki gotowości do podjęcia pracy w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia.

Przedstawienie motywów wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wymaga zastrzeżenia, że skarga kasacyjna, formułując zarzuty naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów "k.p.a.", jednocześnie nie definiuje użytego skrótu. Analiza treści skargi kasacyjnej doprowadziła Sąd do wniosku, że zarzuty te dotyczą ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeksu postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), i w tak wytyczonym zakresie Sąd skargę kasacyjną rozpoznał.

Na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym, oznacza to osobę m.in. "gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie". Brzmienie przepisu jest jednoznaczne, a przyznanie statusu bezrobotnego nie zależy od uznania organów. Należy zaakcentować, że status bezrobotnego wiąże się z uprawnieniami z tytułu pozostawania bez pracy. W związku z tym konieczne było rygorystyczne i dość precyzyjne zdefiniowanie tego pojęcia, a przyjęta przez ustawodawcę konwencja terminologiczna musiała uwzględniać zarówno cele polityki rynku pracy, jak i ograniczoną ilość środków finansowych, które na realizację takich zadań mogą być przeznaczone (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. I OSK 338/11). Z uwzględnieniem celów ustawy musi być zatem interpretowane pojęcie "gotowości do podjęcia zatrudnienia" oraz stosowany przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, którego naruszenie niesłusznie zarzuca skarga kasacyjna. Brak gotowości do podjęcia pracy zachodzi wtedy, gdy osoba poszukująca pracy nie jest w stanie przyjąć oferty przedstawionej przez organ zatrudnienia, ponieważ zarejestrowany jako poszukujący pracy jest już związany więzią prawną z innym podmiotem prawa (por. uchwała SN z dnia 9 września 1993 r., sygn. III AZP 12/93). Taka właśnie sytuacja zaistniała w okolicznościach badanej sprawy. Trafnie zatem organy, w nawiązaniu do konsekwentnego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjęły, że pełnienie funkcji członka zarządu spółki prawa handlowego, nawet pełnienie tej funkcji nieodpłatnie, stanowi przeszkodę w przyznaniu skarżącemu statusu bezrobotnego. Pełnienie funkcji członka zarządu spółki prawa handlowego wiąże się z określonymi obowiązkami, których realizacja w oczywisty sposób wyklucza "gotowość do podjęcia zatrudnienia" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia. Domniemanie, że osoba pełniąca funkcję członka zarządu spółki nie może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia i tym samym nie kwalifikuje się do grona bezrobotnych, może być obalone tylko przez złożenie rezygnacji z przedmiotowej funkcji. Do obowiązków organów administracji publicznej nie należy natomiast badanie zakresu dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie jej statusu bezrobotnego. Należy zauważyć, że akcentowana w skardze kasacyjnej kwestia faktycznego wymiaru zaangażowania skarżącego w sprawy spółki, w okresie posiadania przez niego statusu bezrobotnego, jako że dotyczy okresu już po nabyciu tego statusu, z natury rzeczy nie może zostać uznana za miarodajną w sprawie. Wynika to z faktu, że przesłanka "gotowości do podjęcia zatrudnienia" stanowi warunek przyznania statusu bezrobotnego, a więc musi istnieć w dacie jego przyznania i trwać nieprzerwanie do czasu utraty tego statusu.

W konsekwencji niesłusznie skarga kasacyjna zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 7, art. 9 i art. 77 k.p.a. Zakres prowadzonego przez organy postępowania dowodowego determinowany był treścią przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w tej sprawie. Bezzasadnie skarżący kasacyjnie domagał się więc od organów prowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność jego dyspozycyjności w kontekście zaangażowania w sprawy spółki. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.