Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 622/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 280 pkt 1, art. 281 ust. 1 pkt 1, art. 281 ust. 1 pkt 2, art. 281 ust. 3, art. 414 ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2625
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
article: art. 7, art. 12 par. 2, art. 35 par. 3, art. 64 par. 2, art. 77, art. 107 par. 3, art. 189d pkt 1, art. 189f par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 2 pkt 6, par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

SENTENCJA

Dnia 19 października 2023 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Nina Krzemieniewska-Oleszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2023 roku sprawy ze skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 16 maja 2023 roku znak WA.ZUO.3.471.98.OP.2022.MS w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. kwotę 7400 (siedem tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. ał


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do tutejszego sądu decyzją z dnia 16 maja 2023 r. znak WA.ZUO. 3.471.98.OP.2022.MS Dyrektor Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie określił [...] Wodociągom i Kanalizacji Sp. z o.o. w P. opłatę podwyższoną za pobór wód podziemnych.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 18 kwietnia 2023 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie przepisu art. 281 ust. 5 Prawa wodnego ustaliło, w formie informacji WA.ZUO.3.471.98.OP.2022.MS dla [...]WiK Sp. z o.o. w P. za okres IV kwartału 2022 r. opłatę podwyższoną w wysokości 135.470,00 zł za pobór wód podziemnych z ujęcia "S." w P.

Powołana informacja została doręczona do [...]WiK Sp. z o.o. w P. w dniu 21 kwietnia 2023 r.

W dniu 4 maja 2023 r. [...] Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o. dokonały zapłaty opłaty podwyższonej za okres IV kwartału 2022 r. w wysokości 135.470,00 zł za pobór wód podziemnych z ujęcia "S." w P.

Następnie w dniu 2 maja 2023 r. wpłynęła reklamacja złożona przez [...] Wodociągi i Kanalizacje Sp. z o.o. na informację z dnia 18 kwietnia 2023 r., w której nie zgodzono się z wysokością opłaty podwyższonej.

Zdaniem strony niewydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego nie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie Spółki. Wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego, został złożony przez Spółkę w dniu 22 sierpnia 2022 r. tj. przed terminem wygaśnięcia dotychczasowego pozwolenia wodnoprawnego. Strona wskazała, że organ wzywając podmiot do uzupełnienia braków formalnych we wniosku oraz zawiadamiając o przedłużeniu jego rozpoznania nie zachował ustawowego terminu. Reklamujący stwierdził, że niewydanie pozwolenia wodnoprawnego na kolejny okres w terminie do 7 listopada 2022 r. bezsprzecznie nie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie Spółki.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 16 maja 2023 r. znak WA.ZUO.3.471.98.OP.2022.MS Dyrektor Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 281 ust. 1 pkt 1, ust. 8, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2022 r. poz. 2625 ze zm., dalej jako: "Prawo wodne"), art. 104 K.p.a., określił [...] Wodociągom i Kanalizacji Sp. z o.o. w P. opłatę podwyższoną za IV kwartał 2022 r. w wysokości 135.470,00 zł za pobór wód podziemnych z ujęcia "S." w P. Organ wyjaśnił, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim nie uznało reklamacji złożonej przez [...] Wodociągi i Kanalizację Sp. z o.o., gdyż zgodnie z zapisami art. 280 pkt 1 lit. b) Prawa wodnego, opłatę podwyższoną ponosi się za korzystanie z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Podczas rozpatrywania zasadności naliczania opłaty podwyższonej organ każdorazowo poddaje wnikliwej ocenie następujące okoliczności: posiadanie w poprzednim okresie przez podmiot korzystający z usług wodnych pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego, termin wystąpienia z wnioskiem o wydanie nowego pozwolenia, spełnienie wymagań przewidzianych dla wniosku oraz przebieg postępowania w sprawie o wydanie nowego pozwolenia. [...]WiK Sp. z o.o. w P. posiadał pozwolenie wodnoprawne wydane przez Prezydenta Miasta P. z dnia 8 listopada 2012 r. znak: ROŚ.6341.25.2012 na pobór wód podziemnych z ujęcia "S." oraz wprowadzanie ścieków popłucznych do rz. S., które obowiązywało do dnia 7 listopada 2022 r.

W dniu 22 sierpnia 2022 r. do Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim wpłynął wniosek [...] Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o., w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych z Komunalnego Ujęcia Wody "S." oraz wprowadzanie ścieków przemysłowych z Komunalnego Ujęcia Wody "S." do rzeki S. w P. Złożony wniosek nie spełnił wymogów określonych w art. 407 ustawy Prawo Wodne. Nie było możliwym wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego, ponieważ zakład nie zrzekł się aktualnego pozwolenia wodnoprawnego obowiązującego na dzień złożenia wniosku. W obrocie prawnym nie mogą tymczasem funkcjonować dwa rozstrzygnięcia ostateczne, wydane w tej samej sprawie.

Dyrektor Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim pismem z dnia 25 października 2022 r., na podstawie art.64 § 2 ustawy K.p.a., wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych, co uczyniono przy pismach z dnia 9 listopada 2022 r.

W związku z nieprawidłowościami w załączonym do wniosku operacie wodnoprawnym Dyrektor Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim w trybie art. 50 § 1 K.p.a. pismami z dnia 13 stycznia 2023 r. i 7 lutego 2023 r. wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień dotyczących treści operatu wodnoprawnego. Stosownych wyjaśnień dokonano w pismach z dnia 26 stycznia 2023 r. oraz 20 lutego 2023 r.

Dyrektor Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim zakończył postępowanie administracyjne udzielającą [...] Wodociągom i Kanalizacji Sp. z o.o. w P. pozwolenia wodnoprawnego decyzją z dnia 31 marca 2023 r. znak: WA.ZUZ.3.4210. 2005.2022.MK na pobór wód podziemnych oraz wprowadzanie oczyszczonych ścieków popłucznych do rzeki S. Decyzja stała się ostateczna z dniem 26 kwietnia 2023 r.

Organ stwierdził, że jeżeli pozwolenie wodnoprawne wygasło, a zakład nie uzyskał nowego pozwolenia, to nawet w sytuacji wystąpienia ze stosownym wnioskiem, do czasu uzyskania przez nową decyzję ostateczności, zakład działa bez ważnego pozwolenia wodnoprawnego (art. 280 P.w.). Odnosząc się do zarzutów reklamacji związanych z czasookresem prowadzenia postępowań w zakresie wydania nowego pozwolenia wodnoprawnego, organ wskazał, że wniosek został rozpatrzony bez zbędnej zwłoki. Analizując daty złożenia wniosku jak również uzupełnienie braków formalnych oraz obowiązywania poprzedniego pozwolenia wodnoprawnego, nie istniała możliwość zachowania ciągłości pozwolenia wodnoprawnego. Celem uniknięcia naliczenia opłaty podwyższonej podmiot winien wystąpić z wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na kolejny okres z wyprzedzeniem czasowym wraz z zachowaniem wszelkich wymogów zarówno formalnych, jak i materialnoprawnych tak, aby było możliwe uzyskanie kolejnego pozwolenia przed wygaśnięciem poprzedniego, zgodnie z art. 35 K.p.a. umożliwiającym dalsze korzystanie z usługi. Organ wyjaśnił, że nie można stwierdzić, iż podmiot dołożył należytej staranności składając wniosek o uzyskanie nowego pozwolenia wodnoprawnego, gdyż wniosek nie został złożony z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym, a złożone dokumenty były niekompletne, posiadały braki formalne i wymagały uzupełnienia.

Niezależnie od powyższego organ na etapie określenia opłat podwyższonych w formie decyzji administracyjnej rozważył kwestie dotyczące zaistnienia podstaw odstąpienia od nałożenia opłaty podwyższonej, o których mowa w art. 189f K.p.a. Organ uznał, że nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od nałożenia opłaty podwyższonej wskazane art. 189f K.p.a. W rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Piotrkowie Trybunalskim do wydania decyzji określającej wysokość opłaty podwyższonej za okres IV kwartału 2022 r. w wysokości 135.470,00 zł za pobór wód podziemnych z ujęcia "S." w P., albowiem reklamacja [...]WiK Sp. z o.o. nie została uznana przez PGWWP Zarząd Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim. Określenia wysokości opłaty podwyższonej dokonano w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 281 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego. Zgodnie z art. 280 Prawa wodnego opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi - bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego wysokość opłaty podwyższonej na poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych. Opłata zmienna za IV kwartał 2022 r. (tj. od 08.11.2022 r. - do 31.12.2022 r.) za pobór wód podziemnych z ujęcia "S." została naliczona na podstawie przesłanego do Zarządu Zlewni oświadczenia [...]WiK Sp. z o. o. w formie informacji zmiennej. Opłata podwyższona została obliczona zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych, ustalonej przez Zarząd Zlewni PGW WP w Piotrkowie Trybunalskim w informacji nr 4713 ZZ Piotrków Trybunalski, OZ/IV kwartał/2022 w wysokości 27094,00 PLN za okres IV kwartału 2022 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła [...] Wodociągi i Kanalizacja Spółka z o.o. w P., reprezentowana przez radcę prawnego M. S.-K. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy, to jest art. 273 ust. 6 w zw. z art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 w zw. z art. 281 ust. 1 pkt 1, ust. 5, ust. 8 w zw. z art. 273 ust. 1-3 ustawy Prawo wodne poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że spełnione zostały przesłanki do określenia opłaty podwyższonej w wysokości zł 135.470,00 zł za pobór wód podziemnych z ujęcia "S.", podczas gdy w sprawie ziściły się przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej;

2. przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7, art. 77, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sprawie wszystkich istotnych okoliczności i niezałatwienie sprawy przez dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu strony,

b) art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez uznanie, że w sprawie nie ziściły się przesłanki ustawowe do odstąpienia od administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy waga naruszenia prawa przez skarżącą jest znikoma, a skarżąca zaprzestała naruszania prawa, ponieważ w dniu 31 marca 2023 r. organ wydał decyzję, którą udzielił pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną obejmującą pobór wód podziemnych;

c) art. 189d K.p.a. poprzez niezbadanie wszystkich przesłanek związanych z wymierzaniem administracyjnej kary pieniężnej w postaci opłaty podwyższonej, co skutkuje nieprawidłowym rozpoznaniem sprawy jej wymierzenia.

Wskazując na powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zobowiązanie organu do ponownego rozpoznania sprawy, uchylenie informacji Nr 98 ZZ Piotrków Trybunalski, OP/IV kwartał/2022 oraz umorzenie postępowania w tym zakresie, nadto o zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi strona wyjaśniła, że w sytuacji wpływu wniosku w dniu 22 sierpnia 2022 r. organ dopiero w dniu 24 listopada 2022 r., tj. po ustaleniu, iż złożony wniosek spełnia wymogi ustawy Prawo wodne, zawiadomił strony o wszczęciu postępowania. Strona wskazała, że zgodnie z art. 407 pkt 1 ustawy Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne wydaje się na wniosek, a zgodnie z art. 61 § 3 K.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi. Zdaniem skarżącej wezwanie brakowe mogło być zrealizowane wcześniej, tym bardziej że są to postępowania standardowe, objęte specjalizacją organu, który dysponuje schematem procedowania w odniesieniu do wymaganych dokumentów. W przepisach ustawy Prawo wodne, jak i w przepisach ustawy Ordynacja podatkowa nie unormowano odrębnie odstąpienia od nałożenia kary (opłaty podwyższonej), tym samym w przypadku opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego rozważyć należy możliwość zastosowania art. 189f § 1 K.p.a. Skarżąca podniosła, że jest podmiotem odpowiedzialnym m.in. za pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody dla mieszkańców miasta P. czyli realizującym zadania własne gminy w zakresie jednej z podstawowych kategorii usług użyteczności publicznej. Skarżąca nie mogła wyłączyć z eksploatacji ujęcia "S.", mimo upływu ważności pozwolenia wodnoprawnego. Dobrem ważniejszym od dobra naruszonego bezprawnością tego działania było dobro odbiorców usługi - mieszkańców miasta. Zaprzestanie eksploatowania tego ujęcia spowodowałoby bowiem brak możliwości dostarczania wody w większość regionów miasta, którego to negatywne skutki byłyby nie tylko ekonomiczne, ale przede wszystkim społeczne. Organ nie uwzględnił i nie ocenił pod kątem przesłanek art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. tego, że spółka w okresie od dnia 8 listopada 2012 r. do dnia 7 listopada 2022 r. posiadała pozwolenie wodnoprawne dla ujęcia. Uzyskała też kolejne w dniu 31 marca 2023 r. Uchybienie miało zatem charakter czysto formalny i związane było z upływem terminu pozwolenia w trakcie trwania procedury zezwoleniowej, która została zakończona udzieleniem spółce pozwolenia wodnoprawnego. W dotychczasowej eksploatacji ujęcia właściwe jednostki przeprowadzające kontrole w zakresie prowadzonej gospodarki wodnej nie stwierdzały żadnych uchybień, w szczególności związanych z niedotrzymywaniem warunków pozwoleń wodnoprawnych oraz, że w okresie eksploatacji spornego ujęcia w IV kwartale 2022 r. dotrzymywane były wszystkie warunki pozwolenia wodnoprawnego uzyskanego w 2012 r. Nadto czas trwania naruszenia nie był znaczny. Skarżąca nie osiągnęła też żadnych niedozwolonych korzyści z naruszenia, wręcz przeciwnie, realizowała zadanie własne gminy. Strona stwierdziła, że w sprawie istniały uzasadnione przesłanki odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej - opłaty podwyższonej na skarżącą spółkę.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

I. Skarga okazała się zasadna.

II. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie przejmuje sprawy do jej końcowego załatwienia, ale bada co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

III. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 16 maja 2023 r. określająca [...] Wodociągom i Kanalizacji Sp. z o.o. w P., za okres IV kwartału 2022 r. opłatę podwyższoną w wysokości 135.470,00 zł za pobór wód podziemnych z ujęcia "S." bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

W rozpoznawanej sprawie Sąd, dokonując w zakreślonych wyżej granicach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

IV. Materialnoprawne podstawy wydania zaskarżonej decyzji zawarte są w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 z późn. zm.). I tak, zgodnie z art. 280 pkt 1 Prawa wodnego opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi - bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Zgodnie zaś z art. 281 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, wysokość opłaty podwyższonej w przypadku dokonywania poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Ustalając wysokość opłaty podwyższonej, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał (art. 281 ust. 3 Prawa wodnego).

V. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że [...] Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o. w P. posiadała pozwolenie wodnoprawne wydane przez Prezydenta Miasta P. na pobór wód podziemnych z ujęcia "S.", które obowiązywało od 8.11.2012 r. do 7.11.2022 r. Kolejne pozwolenie wodnoprawne udzielone zostało przez Dyrektora Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim decyzją z dnia 31.03.2023 r. W konsekwencji skarżąca Spółka nie dysponowała wymaganym pozwoleniem wodnoprawnym w okresie od 7.11.2022 r. do 26.04.2023 r. (data uostatecznienia się decyzji z dnia 31.03.2023 r.).

VI. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zważywszy okoliczności sprawy, mając na uwadze złożenie przez skarżącą Spółkę wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego w dniu 22.08.2022 r. (a więc przed upływem ważności dotychczasowego pozwolenia w dniu 11 listopada 2022 r.) i niezałatwienia sprawy przez organ w terminie miesięcznym lub dwumiesięcznym, wynikającym z art. 35 § 3 K.p.a., organ zasadnie nałożył obowiązek uiszczenia opłaty podwyższonej, czy też zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej stosownie do art. 189f K.p.a.

VII. Nie można nie zauważyć, że złożony przez skarżącą spółkę wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego zawierał braki formalne, sam operat wodnoprawny zawierał nieprawidłowości, a wniosek nie został złożony w terminie przewidzianym w art. 414 ust. 2 Prawa wodnego (pozwolenie wodnoprawne, o którym mowa w art. 389 pkt 1-3 ustawy, nie wygaśnie, jeżeli zakład w terminie 90 dni przed upływem okresu, na który było wydane, złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tego pozwolenia). Jednakże w ocenie Sądu zasadnicze zastrzeżenia budzi fakt, że organ dopiero pismem z dnia 25.10.2022 r., na podstawie art. 64 § 2 K.p.a., a więc ponad 2 miesiące po dacie złożenia wniosku, wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych wniosku, które to braki – mając na uwadze wynikającą z przepisów K.p.a. zasadę szybkości postępowania (art. 12 § 2 K.p.a.) - powinny być w ocenie Sądu stwierdzone niezwłocznie po wpłynięciu wniosku do organu, tym bardziej że postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego w tym wypadku to postępowanie standardowe, objęte niejako specjalizacją organu, który dysponuje schematem procedowania w odniesieniu do wymaganych dokumentów (por. wyrok WSA w Łodzi z 28.06.2023 r., sygn. akt II SA/Łd 233/23; wyrok WSA w Łodzi z 28.06.2023 r., sygn. akt II SA/Łd 234/23; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesunięcie momentu faktycznego rozpoczęcia procedowania o niespełna dwa miesiące miało niewątpliwy wpływ na okres pozostawania przez skarżącą Spółkę bez ważnego pozwolenia wodnoprawnego, a więc i wysokość opłaty podwyższonej. Warto w tym miejscu przytoczyć stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. (w wyrokach z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Go 26/23 oraz 6.07.2023 r., sygn. akt II SA/Go 231/23), że w sytuacji, w której opłata naliczana jest za konkretny okres, organ musi procedować tak, aby uniknąć zarzutu, że procedując w taki lub inny sposób wpływa na okres czasu przyjęty za podstawę naliczenia opłaty.

VIII. Nie ulega też żadnej wątpliwości, że opłata podwyższona wymierzana na podstawie przepisów ustawy Prawo wodne ma sankcyjny charakter administracyjnej kary pieniężnej. Administracyjne kary pieniężne są określane odmiennie w różnych aktach prawnych. Biorąc pod uwagę powyższe zróżnicowanie w art. 189b K.p.a. ustawodawca zdefiniował pojęcie administracyjnej kary pieniężnej, do której zastosowanie mogą mieć przepisy działu IVa K.p.a. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem przez administracyjną karę pieniężną rozumie się określoną w ustawie sankcję o charakterze pieniężnym, nakładaną przez organ administracji publicznej, w drodze decyzji, w następstwie naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku albo naruszeniu zakazu ciążącego na osobie fizycznej, osobie prawnej albo jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Przedmiotowa opłata podwyższona niewątpliwie wypełnia te przesłanki, a zatem dział IVa K.p.a. ma do niej zastosowanie w określonym tam zakresie (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1524/21).

IX. Należy mieć na uwadze, że zgodnie art. 189a § 2 K.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów tego działu w tym zakresie nie stosuje się.

Należy w tym miejscu wskazać, że w przepisach ustawy Prawo wodne nie unormowano odstąpienia od nałożenia kary (opłaty podwyższonej), tym samym w przypadku opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego organ każdorazowo winien rozważyć możliwość zastosowania art. 189f § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

Ocena czy waga naruszenia prawa jest znikoma, powinna być dokonywana z uwzględnieniem art. 189d pkt 1 K.p.a., w myśl którego wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę wagę okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia. Znikoma waga naruszenia prawa, choć jest przesłanką konieczną, to jej wystąpienie nie jest wystarczającą przesłanką odstąpienia od wymierzenia kary. Z brzmienia przepisu art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. wynika bowiem, że musi być spełniona łącznie druga przesłanka, a mianowicie to, że strona zaprzestała naruszania prawa.

X. Wskazać jednocześnie trzeba, że zasady wymiaru opłaty podwyższonej zostały wprost wskazane w art. 281 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo wodne, zatem brak jest podstaw do stosowania w takim wypadku dyrektyw wymierzania administracyjnej kary pieniężnej z art. 189d pkt 2 i 4 k.p.a., ponieważ te mogą mieć zastosowanie w sytuacji, w której administracyjna kara pieniężna jest ustawowo określana w formie tzw. "widełek", a więc w której organ ma możliwość ustalenia administracyjnej kary pieniężnej w określonej wysokości w ustawowo unormowanym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1521/21). W konsekwencji organ ma możliwość albo wymierzenia kary według zasad wynikających z powyższego przepisu albo odstąpienia od niej, nie ma natomiast możliwości nałożenia kary w innej wyważonej wysokości.

XI. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie analiza zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ wydając zaskarżoną decyzję koncentrował się przede wszystkim na przebiegu postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia wodnoprawnego i nie rozważył wszystkich istotnych okoliczności, które strona podnosiła już w toku postępowania reklamacyjnego, a które istotnie wpływają na możliwość odstąpienia od wymierzenia spornej opłaty. Organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że "nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od nałożenia opłaty podwyższonej wskazane art. 189f K.p.a.".

XII. Należy podkreślić, że przedmiotem działalności skarżącej Spółki jest działalność wchodząca w zakres zadań własnych gminy, w szczególności: stałe zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkańców miasta Piotrkowa Trybunalskiego w zakresie dostarczania wody tj. realizacji zadań własnych gminy w zakresie jednej z podstawowych kategorii usług użyteczności publicznej. Nie można zatem przyjąć, że wobec utraty ważności pozwolenia wodnoprawnego z dnia 8 listopada 2012 r. skarżąca spółka mogła, czy też powinna zaprzestać realizacji swoich zadań. Zaprzestanie poboru wód mogłoby się wiązać z wystąpieniem negatywnych i wręcz niewyobrażalnych skutków o charakterze społecznym. Organ do tej okoliczności w ogóle się nie odniósł, choć kwestia ta ma kluczowe znaczenia dla oceny poboru wody mimo nieuzyskania nowego pozwolenia w kontekście nałożenia opłaty podwyższonej (por. uchwała NSA z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/11).

W ocenie Sądu wydając zaskarżoną decyzję organ nie dokonał oceny sprawy pod kątem spełnienia przesłanek z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., nie uwzględnił przede wszystkim okoliczności, że Spółka do dnia 7 listopada 2022 r. posiadała pozwolenie wodnoprawne dla ujęcia, wniosek o kolejne pozwolenie wodnoprawne został złożony dwa i pół miesiąca przed upływem ważności pozwolenia z 2012 r., charakteru działalności prowadzonej przez spółkę oraz faktu, że spółka uzyskała kolejne pozwolenie w dniu 31.03.2023 r.

Podkreślić należy, że brak pozwolenia wodnoprawnego miał zatem charakter stricte formalny i związany było z upływem terminu pozwolenia w trakcie trwania procedury uzyskania zezwolenia wodnoprawnego, która została zakończona udzieleniem skarżącemu pozwolenia wodnoprawnego. Co istotne, w ocenie Sądu czas trwania naruszenia w dużej części wynikał z opóźnionego rozpoczęcia czynności związanych z wydaniem zezwolenia przez organ. Należy też podkreślić, że Skarżąca spółka nie osiągnęła też z tego tytułu żadnych niedozwolonych korzyści z tytułu naruszenia, wręcz przeciwnie, realizowała zadanie własne gminy o niekwestionowanej doniosłości społecznej (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 621/23).

XIII. W ocenie Sądu w sprawie organ błędnie przyjął (którego to stanowiska w rzeczywistości nie uzasadnił), że nie ziściły się przesłanki do odstąpienia od wymierzenia opłaty podwyższonej, a w konsekwencji należy uznać, że doszło do naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., a także art. 7 i 77 oraz 107 § 3 K.p.a., przy czym naruszenia te co najmniej mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co z kolei spowodowało, że przedwcześnie zastosował art. 281 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego. Ze względu na powyższą skargę należało uznać za zasadną.

XIV. Ponownie rozpoznając sprawę organ, zgodnie z art. 153 P.p.s.a., winien uwzględnić ocenę prawną i wskazania wynikające z niniejszego uzasadnienia.

XV. Mając na uwadze stwierdzone uchybienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1 wyroku). O kosztach (pkt 2 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., w tym zasądzając od organu odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, na które składają się: 2000 zł tytułem zwrotu wpisu od skargi oraz 5400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego - wynagrodzenia reprezentującego skarżącego radcy prawnego ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).

es