Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1739/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły ( spr), Sędzia WSA Maria Tarnowska, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi D. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. znak [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego D. W. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez D. W., dalej "skarżący", jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta m. W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...]

Wskazanym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. Prezydent m. W., działając na podstawie art. 34 § 4 i art. 33 pkt 1, pkt 4, pkt 9, pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., Nr 174, poz. 1015), w związku z zarzutami wniesionymi przez D. W. wobec prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji z tytułu opłat dodatkowych, które zostały objęte tytułem wykonawczym znak [...], postanowił nie uznać zarzutu: prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, niespełnienia wymogu wskazania podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku, nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego.

W uzasadnieniu ww. postanowienia organ podał, iż na podstawie ww. tytułu wykonawczego wystawionego z upoważnienia Prezydenta m. W. przez Naczelnika Wydziału Rozliczeń i Windykacji Zarządu Dróg Miejskich, w dniu [...] września 2013 r. skierował do B. S.A. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego – skarżącego. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu [...] października 2013 r. poprzez doręczenie skarżącemu odpisu ww. tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Do chwili obecnej B. S.A. nie zrealizował zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego oraz nie udzielił odpowiedzi odnośnie istnienia przeszkód w dokonaniu wpłaty do organu egzekucyjnego.

Organ I instancji stwierdził dalej, że tytuł wykonawczy dotyczy opłat dodatkowych powstałych w dniach [...] marca 2010 r., [...] marca 2010 r. oraz [...] sierpnia 2010 r. z tytułu nieuiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu o numerach rejestracyjnych [...] na obszarze strefy płatnego parkowania niestrzeżonego (SPPN) w W..

Odnosząc się do zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny organ I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 1a pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. Nr 174, poz. 1015), organ egzekucyjny to organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanego jego obowiązku o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym oraz zabezpieczenia wykonania tego obowiązku. Zgodnie zaś z art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Pojęcie to precyzowane jest przez art. 5 § 1 pkt 2 ww. ustawy, w którym wskazuje się, iż uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku. Organ I instancji stwierdził następnie, iż w niniejszym postępowaniu organem egzekucyjnym jest Prezydent m. W. W toku postępowania egzekucyjnego funkcje organu egzekucyjnego pełni Prezydent m. W. jako właściwy organ gminy o statusie miasta, zgodnie z art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowiącym, iż "Właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ".

Odnosząc się do zarzutu zobowiązanego dotyczącego zbyt ogólnie określonej podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku organ I instancji wskazał, iż podstawą prawną poboru opłat za parkowanie na obszarze strefy płatnego parkowania niestrzeżonego (SPPN) w W. jest w szczególności art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 17, poz. 115), który stanowi, iż: "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat (...) za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania". Rozwinięcie powyższej normy znajduje się w art. 13b ust. 1 ustawy o drogach publicznych, który doprecyzowuje, iż: "Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo". Oznacza to, iż obowiązek wniesienia opłaty dodatkowej powstaje, z mocy samego prawa, bez wydawania jakichkolwiek indywidualnych decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych czy innych rozstrzygnięć bez potrzeby jego konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego. Opłata dodatkowa, o której mowa w art. 13f ustawy o drogach publicznych jest funkcjonalnie związana z opłatą za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania uregulowaną w art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a ustawowe określenie: "Za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust.1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową", wskazuje na to, że obowiązek jej uiszczenia wynika z mocy prawa - ustawodawca nie przewidział konieczności wydawania w tym przedmiocie decyzji lub innego aktu administracyjnego. Organ I instancji wskazał również, iż na podstawie art. 13b ustawy o drogach publicznych ustawodawca delegował prawo do określenia strefy płatnego parkowania, wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych, wysokości opłaty dodatkowej oraz sposobu pobierania tych opłat przez radę gminy (radę miasta). Podstawą prawną do pobierania opłat za parkowanie na terenie SPPN w W. oraz opłat dodatkowych (wyszczególnionych w tytule wykonawczym) jest uchwała Nr [...] Rady Miasta W. z dnia [...] czerwca 2008 r. "w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie, wysokości opłaty dodatkowej oraz określenia sposobu pobierania tych opłat" (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2008 r. Nr 138, poz. 4868, ze zm.). Opłata dodatkowa podlega, jak wskazał dalej organ I instancji, przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgodnie z art. 40d ust. 2 ustawy o drogach publicznych, co też potwierdza art. 2 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji: "egzekucji administracyjnej podlegają następujące obowiązki: należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw", a takim aktem prawnym jest ustawa o drogach publicznych. Wyjaśnił też, że zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 1037, poz. 1541 ze zm.), w stosowanym w egzekucji administracyjnej tytule wykonawczym w poz. nr 29 podaje się jedynie sam akt normatywny, który daje możliwość wydania orzeczenia, sporządzenia deklaracji lub stanowi, że należność powstaje z mocy prawa, zaś w poz. 30 określanej jako "podstawa prawna należności" wpisuje się datę i numer konkretnego orzeczenia lub zaznacza odpowiednio "deklaracja albo z "mocy prawa". Tym samym, podając akt normatywny należy wskazać określony rodzaj aktu, jego datę, pełną nazwę oraz promulgator. W opinii organu I instancji w tytule wykonawczym w przedmiotowej sprawie zostały ściśle wypełnione wymagania stawiane przez ww. przepisy.

Z uwagi na zarzut nieistnienia obowiązku organ I instancji zauważył, iż w dniach [...] marca 2010 r., [...] marca 2010 r. oraz [...] sierpnia 2010 r. kontrolerzy Zarządu Dróg Miejskich podczas kontroli wnoszenia opłat za parkowanie zarejestrowali przypadki parkowania pojazdu o numerach rejestracyjnych [...] na terenie dróg publicznych w strefie płatnego parkowania niestrzeżonego w Warszawie bez ważnego dowodu wniesienia opłaty parkingowej. Dokumentacja fotograficzna wykonana podczas kontroli wnoszenia opłat za parkowanie zdaniem organu I instancji potwierdza parkowanie pojazdu o ww. numerach rejestracyjnych na obszarze SPPN w W. ww. dniach bez wniesienia obowiązującej opłaty za parkowanie. Dokumentacja fotograficzna została udostępniona zobowiązanemu w postępowaniu reklamacyjnym. W tym względzie organ I instancji powołał przepisy, tj. art. 13b ust. 1 ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym "opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo". Powołał też art. 13b ust. 2, w którym jak podał ustawodawca precyzuje cele wprowadzenia strefy płatnego parkowania: "Strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej". Stosując wykładnię celowościową nie można dojść zdaniem organu I instancji do innego wniosku niż tego, że ustawodawca zapisując "opłatę pobiera się (...) w wyznaczonym miejscu (...)" miał na myśli miejsca, w których opłatę można uiścić. W warszawskiej strefie płatnego parkowania są to parkometry - urządzenia techniczne o charakterystycznym wyglądzie. Prawdziwą niedorzecznością byłoby odstąpienie od pobierania opłat za parkowanie pojazdów, które zostały zaparkowane z naruszeniem przepisów, toteż nie w miejscu wyznaczonym np. białą linią. Wszystkie miejsca na terenie strefy płatnego parkowania, na których zgodnie z przepisami o ruchu drogowym parkowanie jest dozwolone, nie zagraża bezpieczeństwu i płynności ruchu drogowego, zostały wyznaczone jako miejsca do parkowania, odpowiednio oznakowane i wyposażone w parkometry. Parkowanie poza miejscami wyznaczonymi może wiązać się z naruszeniem przepisów ruchu drogowego, nadto nie może być premiowane wyłączeniem z obowiązku ponoszenia opłaty za parkowanie. Organ I instancji wskazał przy tym, iż o obowiązku wnoszenia opłaty parkingowej informuje znak strefowy D-44 "Początek strefy płatnego parkowania" umieszczany na każdym wjeździe do strefy - ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz.908, ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 170, poz.1393, ze zm.). Dotyczy on każdego przypadku postoju pojazdu na drodze publicznej niezależnie od dodatkowego oznakowania znakami pionowymi D-18 (Parking) oraz poziomymi wskazującymi miejsca wyznaczone do parkowania. Wyjazd ze strefy płatnego parkowania jest oznaczony znakiem D-45 "Koniec strefy parkowania.

Odnosząc się zaś do zarzutu dotyczącego błędu co do osoby zobowiązanego, organ I instancji stwierdził natomiast, że nie powinno budzić wątpliwości, iż w przypadku nie uiszczenia opłaty za parkowanie obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej obciąża właściciela pojazdu, gdyż właściciel jest na ogół korzystającym z pojazdu, chyba że udowodni, iż użyczył pojazd innej osobie (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 471/2008). Właściciel pojazdu jest też najlepiej poinformowany co do stanu własnego mienia, jak również prawnie odpowiedzialny za nie. Ustalenie użytkownika pojazdu rozpoczyna się w pierwszej kolejności od pozyskania danych właściciela pojazdu na podstawie numerów rejestracyjnych pojazdu, którego kierowca nie wniósł stosownej opłaty za parkowanie. Organ I instancji podkreślił również, że udostępnienie pojazdu do używania innej osobie nie zwalnia właściciela pojazdu z obowiązków publicznoprawnych związanych z własnością pojazdu. Dodał także, że jeżeli właściciel pojazdu, w postępowaniu poprzedzającym wystawienie tytułu wykonawczego, nie wykazał bezspornie faktu użytkowania pojazdu przez osobę trzecią to zasadne jest wówczas uznać, że to właściciel był korzystającym z drogi w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, mając na uwadze regułę dowodzenia - dowód w tym zakresie obciąża właściciela pojazdu.

Ponadto organ wskazał, iż zobowiązany w piśmie zawierającym zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne stwierdza: "W odniesieniu do rzekomej należności objętej opłatą dodatkową nr [...] toczyło się formalnie postępowanie sygn. akt [...] przed Sądem Rejonowym W. w V Wydziale Karnym (...). Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2011 r. zostałem uniewinniony od popełnienia czynu. Wyrok jest prawomocny." W związku z powyższym organ egzekucyjny pismem znak [...] z dnia [...] października 2013 r. zwrócił się do Zarządu Dróg Miejskich w W. z prośbą o zajęcie stanowiska w przedmiocie nieistnienia obowiązku dot. opłaty dodatkowej o numerze [...]. W odpowiedzi Zarząd Dróg Miejskich pismem znak [...] z dnia [...] listopada 2013 r. przedstawił stanowisko: "Zarząd Dróg Miejskich, jako jednostka administracji samorządowej, nie prowadzi postępowań wyjaśniających w sprawie wystawionych opłat dodatkowych powstałych z tytułu nieuiszczenia opłaty za parkowanie pojazdów na obszarze strefy płatnego parkowania niestrzeżonego (SPPN) w W. w Sądach Rejonowych, Wydziałach Karnych. Kierujący pojazdem, za parkowanie na obszarze strefy płatnego parkowania niestrzeżonego (SPPN) bez wniesienia należnej opłaty, może być ukarany przez Policję lub Straż Miejską grzywną w postaci mandatu karnego. Przyczyną nałożenia powyższej grzywny będzie niezastosowanie się do znaku D-44, to jest znaku oznaczającego wjazd na obszar SPPN (§ 58 pkt 4 rozporządzenia w sprawie znaków i sygnałów drogowych), na którym istnieje obowiązek uiszczania opłat za parkowanie. Zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 27 stycznia 2004 r. (sygnatura P 9/03), znak ten pełni dwojakiego rodzaju funkcje: (i) informacyjną oraz (ii) zakazującą parkowania na obszarze SPPN bez wniesienia stosownej opłaty. W związku z powyższym parkowanie na obszarze SPPN bez wniesienia stosownej opłaty będzie pogwałceniem art. 5 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, który nakazuje uczestnikom ruchu drogowego stosowanie się do znaków drogowych, czego skutkiem może być nałożenie, przez Policję lub Straż Miejską, grzywny w postaci mandatu karnego na podstawie art. 92 § 1 Kodeksu wykroczeń. Prawo do nałożenia mandatu karnego przysługuje wyłącznie Policji lub Straży Miejskiej, a należności z ich tytułu nie są w kompetencji Zarządu Dróg Miejskich w W. Kierujący pojazdem, oprócz konsekwencji wskazanych powyżej wynikających z przepisów Kodeksu wykroczeń (mandat karny), w przypadku parkowania na obszarze SPPN bez wniesienia stosownej opłaty, obowiązany jest do uiszczenia opłaty dodatkowej (art. 13f ust 1 ustawy o drogach publicznych). Wystawiane przez kontrolerów Zarządu Dróg Miejskich dokumenty opłaty dodatkowej nie są mandatami karnymi, lecz zawiadomieniami o obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej (50 zł), która ma status jedynie opłaty administracyjnej. Obowiązek wniesienia przez kierującego pojazdem opłaty dodatkowej powstaje z mocy samego prawa w momencie parkowania pojazdu na obszarze strefy płatnego parkowania niestrzeżonego (SPPN) bez wniesienia stosownej opłaty za parkowanie.".

W wyniku rozpatrzenia złożonego przez skarżącego zażalenia na ww. postanowienie Prezydenta m. W. z dnia [...] grudnia 2013 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydało w dniu [...] czerwca 2014 r. postanowienie, zaskarżone w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Kolegium podtrzymało ocenę organu I instancji, uznając również zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym przez skarżącego za nieuzasadnione, tak co do organu egzekucyjnego, prawidłowości wypełnienia tytułu wykonawczego w zakresie podstawy prawnej obowiązku, jak i określenia podmiotu zobowiązanego.

W skardze na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., skarżący – D. W. wniósł o jego uchylenie w całości.

Zarzucił, iż egzekucja jest prowadzona przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Prezydent m. W. zdaniem skarżącego nie jest organem egzekucyjnym, bowiem nie pozostaje właściwy ani dla ustalania, ani dla określania dochodzonych należności, a tego wymaga przepis art. 19 ust. 2 ustawy egzekucyjnej. Wskazał, iż w tym kontekście jego zarzut nie został rozpatrzony.

Podniósł też, że nie został rozpatrzony także inny podnoszony przez niego zarzut, tj. dotyczący błędu co do osoby zobowiązanej. Stwierdził, że jeżeli rzeczywiście ma istnieć domniemanie faktyczne, iż właściciel pojazdu jest kierującym tym pojazdem, to w opinii skarżącego muszą istnieć środki dla obalenia tego domniemania przez właściciela. Środkiem tym może być wyłącznie odpowiednia procedura ustalania istnienia należności, tj. właściwe postępowanie administracyjne, w ramach którego przeprowadzane są dowody i dokonywane ustalenia faktyczne, kończące się wydaniem decyzji administracyjnej. Jeżeli takiego trybu nie ma, to nie ma też możliwości stawiania domniemań, które można byłoby obalić jedynie wówczas, gdyby on istniał.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, w tym z przyczyn innych niż w niej podniesione, które to Sąd wziął pod uwagę z urzędu niezależnie od jej treści.

Przypomnieć na wstępie należy, iż postanowienie zaskarżone w niniejszej sprawie, utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta m. W. z dnia [...] grudnia 2013 r., zapadło w toku postępowania egzekucyjnego i odnosiło się do zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, wobec wystawionego w stosunku do niego tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2013 r.

Tytuł ten został doręczony skarżącemu w dniu 1 października 2013 r., a w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, skarżący w piśmie z dnia [...] października 2013 r. sformułował zarzuty, kwestionując w ten sposób: organ egzekucyjny, prawidłowość podania podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku, istnienie obowiązku, względnie – osobę obowiązaną. Wyjaśnić przy tym należy, iż wskazany tytuł wykonawczy dotyczy trzech opłat dodatkowych w wysokości 50 zł każda, z tytułu nieuiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu o nr rej. [...] na obszarze strefy płatnego parkowania niestrzeżonego w W. w dniach: [...] marca 2010 r., [...] marca 2010 r. i [...] sierpnia 2010 r.

Podać także trzeba, iż ww. postanowienia, odnoszące się do zarzutów skarżącego zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego, wydane zostały w oparciu o art. 34 § 4 w zw. z art. 33 pkt 1, 4, 9 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W myśl wskazanego przepisu art. 34, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż w toku niniejszego postępowania egzekucyjnego, nie zapadło odrębne postanowienie wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów. Niemniej, w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że w razie gdy kompetencje organu egzekucyjnego i wierzyciela skupione zostają w jednym podmiocie, to bezprzedmiotowe jest wydawanie przez wierzyciela wszelkich postanowień w zakresie zgłoszonych zarzutów, a więc w oparciu o art. 34 § 1 ww. ustawy egzekucyjnej. W niniejszej sprawie Prezydent m. W. występuje (jak przyjął) w podwójnej roli, stąd orzekł na podstawie ww. art. 34 § 4 (z pominięciem § 1), odnosząc się w wydanym postanowieniu do zarzutów zobowiązanego i uznając je za nieuzasadnione. Rozstrzygnięcie to, zostało w całości podtrzymane przez SKO w W., zaskarżonym w sprawie postanowieniem.

Dodać należy, iż zarzuty zgłoszone przez skarżącego wypełniały dyspozycję art. 33 pkt 1, pkt 4, pkt 9 i 10 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie bowiem z tymi przepisami podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (pkt 1); błąd co do osoby zobowiązanego (pkt 4); prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (pkt 9); niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy (pkt 10).

Analizując zapadłe rozstrzygnięcia, Sąd nie stwierdził nieprawidłowości w zakresie w jakim sprawa dotyczyła zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w oparciu o przepis art. 33 pkt 9 i 10 ustawy egzekucyjnej.

Natomiast w zakresie dotyczącym zarzutu skarżącego zgłoszonego w oparciu o art. 33 pkt 1 oraz pkt 4 tej ustawy Sąd uznał, iż ocena organów w tym zakresie jest co najmniej przedwczesna (w przypadku – osoby zobowiązanej) oraz – nie znajdująca odzwierciedlenia w aktach sprawy (w przypadku – istnienia obowiązku). Stąd, zdaniem Sądu należało uchylić oba postanowienia wydane w sprawie celem uzupełnienia ustaleń w ww. kwestiach. Sąd wyjaśnia przy tym, iż za konieczne uznał uchylenie wydanych postanowień w całości, albowiem przyjął, że wątpliwości dotyczące istnienia obowiązku i określenia podmiotu zobowiązanego mogły w zasadniczy sposób wpłynąć na końcowy wynik niniejszej sprawy, a więc - na orzeczenie podjęte na podstawie cyt. powyżej art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej, przewidującego m. in. -w przypadku zasadności zarzutu- umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Przy czym, zauważenia wymaga, iż w myśl art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie), korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Według art. 13b ust. 1 tej ustawy (w ww. brzmieniu) opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Z kolei stosownie do treści art. 13f ust. 1, za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Rada gminy (rada miasta) określa wysokość opłaty dodatkowej, o której mowa w ust. 1, oraz sposób jej pobierania. Wysokość opłaty dodatkowej nie może przekroczyć 50 zł (art. 13f ust. 2). Użycie w powyższych przepisach słowa: "pobiera" wskazuje jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa. W tym zakresie nie jest zatem wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Obowiązek uiszczania określonych opłat administracyjnych płynący z mocy samego prawa nie jest zjawiskiem odosobnionym w polskim systemie prawa, a w orzecznictwie sądowym utrwalony jest już pogląd, że obowiązek uiszczenia opłat, o których stanowi art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 ww. ustawy wynika z mocy prawa. Przyjęty natomiast przez radę gminy na podstawie art. 13b ust. 6 i art. 13f ust. 2 o drogach publicznych akt prawny stanowi źródło obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania tego organu i dopóki obowiązuje – musi być respektowany przez wszystkie inne organy, również prowadzące egzekucję należności (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 1507/10; wyrok NSA z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 688/09; wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 209/07 – baza orzeczeń nsa.gov.pl). Wskazać także trzeba, iż strefę płatnego parkowania stanowi wydzielony obszar (art. 13b ust. 1 i 2 ww. ustawa). Zatem na całym wydzielonym obszarze stanowiącym strefę płatnego parkowania, tj. na wszystkich drogach publicznych znajdujących się na tym obszarze istnieje obowiązek uiszczania opłaty za parkowanie pojazdu. Natomiast pojęcie "wyznaczone miejsce" należy rozumieć jako miejsce wyznaczone do parkowania na drodze publicznej (art. 13b ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 pkt 2 w zw. z art. 1 ustawa o drogach publicznych), co wcale nie oznacza, że jeżeli pojazd zostanie zaparkowany na drodze publicznej, ale w miejscu nieprzeznaczonym do parkowania, to korzystający nie ma obowiązku uiszczenia opłaty za parkowanie. W takiej sytuacji korzystający dodatkowo naraża się na inny rodzaj odpowiedzialności, np. karnoadministracyjnej. (v. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1769/12). Reasumując, dochodzone w niniejszej sprawie opłaty dodatkowe znajdują oparcie w ww. przepisach prawa oraz Uchwale Rady m. W. z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...] w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, wysokości stawek opłaty zaparkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie, wysokości opłaty dodatkowej oraz określenia sposób pobierania tych opłat (Dz. Urz. Woj. [...] z 2008 r., Nr 138, poz. 4868; v. § 8 ust. 1 i 2). Tak też wskazano w tytule wykonawczym z dnia [...] maja 2013 r., wszczynającym postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego (poz. nr 29), z zaznaczeniem, iż obowiązek powstał z mocy prawa. Powyższe nie stanowi o naruszeniu prawa, tj. art. 27 § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej, i nie stanowi o zasadności zarzutu skarżącego zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 10 tej ustawy.

Sąd nie stwierdził także błędu w zakresie zarzutu dotyczącego ustalenia organu egzekucyjnego w niniejszej sprawie. Właściwość rzeczowa organów uprawnionych do prowadzenia egzekucji została uregulowana w art. 19 ustawy egzekucyjnej. Art. 19 § 1 tej ustawy stanowi, że "z zastrzeżeniem § 2-8, naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych...". Nie ulega więc wątpliwości, że w świetle tego przepisu organem uprawnionym do stosowania w całości lub części określonych w tej ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym (vide też art. 1a pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) jest – co do zasady – naczelnik urzędu skarbowego. Wyjątek od powyższej zasady został uregulowany m. in. w § 2 art. 19 ww. ustawy, zgodnie z którym właściwy organ gminy o statusie miasta wymieniony w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w zakresie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ. W konsekwencji, z powyższych unormowań wynika, iż samorządowy organ egzekucyjny uprawniony jest do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych wyłącznie "własnych wierzytelności", czyli co do których orzeka o ich wysokości i dla których poboru jest właściwy. W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, iż ww. przepis art. 19 § 2 znajduje zastosowanie w analizowanym przypadku, stąd Prezydent m. W. jest właściwy rzeczowo do prowadzenia egzekucji na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2014 r. sygn. akt I OW 42/12, wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1769/12). W tym też aspekcie Sąd również podzielił stanowisko wyrażone przez organy orzekające w niniejszej sprawie.

Zastrzeżenia Sądu dotyczą natomiast istnienia obowiązku i określenia podmiotu zobowiązanego. Takie zarzuty zostały przez skarżącego zgłoszone, a nie zostały zdaniem Sądu należycie rozpatrzone.

I tak, w kontekście istnienia obowiązku przypomnieć należy, że organ w I instancji powołał się na dokumentację fotograficzną mającą potwierdzać zdarzenia z dnia [...] marca 2010 r., [...] marca 2010 r. i [...] sierpnia 2010 r., a dokładnie – mające wskazywać, że pojazd o nr rej. [...] w ww. dniach był parkowany w strefie płatnego parkowania niestrzeżonego w W., bez ważnego dowodu wniesienia opłaty parkingowej. W aktach sprawy znajduje się powołana dokumentacja fotograficzne, jednakże w ocenie Sądu nie potwierdza ona powyższego. Nie stanowi miarodajnego dowodu w ww. kwestii. Ze zdjęć włączonych do akt nie wynika bowiem gdzie i kiedy zostały wykonane (daty naniesiono na omawianej dokumentacji jedynie ołówkiem, nie wiadomo przy tym przez kogo zostało to dokonane), na jakiej ulicy, a przede wszystkim – czy zostały wykonane w strefie płatnego parkowania. Nie ma przy tym żadnej innej dokumentacji, która to potwierdzałaby ww. zdarzenia związane z parkowaniem w strefie, bez ważnego dowodu wniesienia opłaty parkingowej. Tym samym, zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne stwierdzenie istnienia kwestionowanego przez skarżącego obowiązku. Dlatego też stanowisko organów opierające się na ww. dokumentacji fotograficznej (o ograniczonej wartości dowodowej), należało uznać za błędne, na pewno - za przedwczesne. Sprawa wymaga w tym zakresie uzupełnienia, tj. przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i poczynienia niezbędnych ustaleń w oparciu na przykład o raporty kontrolerów. Akta sprawy nie powinny budzić wątpliwości, iż zdarzenia objęte tytułem wykonawczym faktycznie miały miejsce. Tymczasem na podstawie zawartości niniejszych akt, okoliczności tych nie sposób wywieść.

Dodatkowego postępowania wyjaśniającego wymaga także kwestia związana z określeniem osoby zobowiązanej. W tym też kontekście należy dostrzec, iż z treści art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i ewentualnie opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, obciąża korzystającego z dróg publicznych. Ustawa nie definiuje pojęcia "korzystający z dróg publicznych". W orzecznictwie przyjmuje się, że może nim być zarówno właściciel, jak i każda inna osoba, która faktycznie włada danym pojazdem i to niezależnie od tego, czy ma do tego tytuł prawny, czy też weszła bezprawnie w posiadanie pojazdu. Nie oznacza to jednak, że na wierzycielu spoczywa obowiązek poszukiwania i wskazania innej osoby, niż właściciel pojazdu, zobowiązanej do uiszczenia opłaty dodatkowej. Z treści art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych wynika, iż obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej powstaje z mocy prawa i stosownie do art. 40d ust. 3 przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym należało opłatę uiścić. Organ nie jest więc zobowiązany do przeprowadzenia ani postępowania administracyjnego, ani też postępowania wyjaśniającego, które zwykle poprzedza rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Tym samym wierzyciel ma prawo domniemywać, iż korzystającym z drogi publicznej jest właściciel pojazdu i w związku z tym to na nim spoczywa obowiązek ponoszenia opłaty dodatkowej. Niemniej w sytuacji, gdy korzystającym z drogi publicznej była inna osoba, a nie właściciel pojazdu, to błąd co do osoby może stanowić podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zaległych opłat. Właściciel samochodu może więc w takim przypadku bronić się i dochodzić swych racji, podnosząc w toku postępowania egzekucyjnego zarzut na podstawie art. 33 pkt 4 ustawy egzekucyjnej. Możliwość dochodzenia swych racji oraz obrony swoich interesów przez zobowiązanego powstaje bowiem dopiero na tym etapie. W momencie otrzymania upomnienia właściciel pojazdu uzyskuje informację o nałożonym obowiązku i ma wtedy możliwość podjęcia odpowiednich czynności w celu wyjaśnienia tego, kto w danym dniu korzystał z pojazdu i nie uiścił opłaty, obalając w ten sposób przyjęte domniemanie. Także po wystawieniu tytułu wykonawczego zobowiązany może podnosić na podstawie art. 33 pkt 4 ww. ustawy zarzut błędu co do osoby zobowiązanej. To zaś także oznacza, że właściciel pojazdu podnosząc powyższy zarzut musi udowodnić, przekonać organ egzekucyjny, że to nie on korzystał z drogi publicznej. Właściciel pojazdu musi więc przedstawić dowody na okoliczność wykazania swych twierdzeń. Przy czym, organ egzekucyjny winien umożliwić takie działanie właścicielowi pojazdu. W rozpoznawanej sprawie skarżący w toku postępowania egzekucyjnego zgłosił zarzut błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 u.p.e.a.), wobec czego organ egzekucyjny obowiązany był wezwać skarżącego do przedstawienia stosownych w tej kwestii dowodów. Tego zaś w niniejszej sprawie zabrakło. Wierzyciel (a zarazem organ egzekucyjny) przed zajęciem stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów nie wezwał bowiem zobowiązanego do wykazania swych twierdzeń. Nie umożliwił skarżącemu dowodzenia w tym zakresie, nie podjął bowiem działań zmierzających do wyjaśnienia, kto faktycznie korzystał z drogi publicznej, w rozumieniu art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Zobowiązany nie miał zatem możliwość obalenia przyjętego przez organ domniemania i wskazania właściwej osoby (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1816/12, Lex nr 1452741). Z tej też również przyczyny zaskarżone w sprawie postanowienie i postanowienie go poprzedzające nie mogło się ostać.

Orzekając ponownie w sprawie, organ I instancji winien uwzględnić powyższe uwagi Sądu.

Winien też mieć na względzie, że jak wskazał Sąd Najwyższy (a za nim Naczelny Sąd Administracyjny) "Procedura egzekwowania opłaty dodatkowej za parkowanie w strefie płatnego parkowania, stosowana w przypadku przyjęcia, że konieczność uiszczenia tej opłaty wynika bezpośrednio z przepisu prawa, sprawia iż prawo do sądowej kontroli stanowiska wierzyciela w razie sporu co do tego, czy po stronie określonej osoby powstał obowiązek uiszczenia takiej opłaty, może być realizowane dopiero na etapie egzekucji administracyjnej." (v. uchwała SN z dnia z 19 listopada 2010 r., sygn. akt III CZP 88/10, postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 1196/14). To zaś m. in. oznacza, iż w toku postępowania egzekucyjnego, w przypadku podniesienia stosownego zarzuty, kwestia związana z istnieniem obowiązku i określeniem podmiotu zobowiązanego winna być należycie wyjaśniona, a stanowisko organu w tym zakresie winno znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy.

W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 i art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

informacje o jednostce

orzeczenia sądów

komentarze

informacje o jednostce

orzeczenia sądów