Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SAB/Wr 513/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art.37 par.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III w dniu 3 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi: O.B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. zobowiązuje Wojewodę D. do rozpoznania wniosku strony skarżącej z dnia 25 lipca 2017 r. w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; II. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2.000 (słownie: dwa tysiące) złotych; IV. oddala dalej idącą skargę; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 25 lipca 2017 r. O. B. (poprzednie nazwisko: N.) złożyła, skierowany do Wojewody D., wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP. Do wniosku strona dołączyła uzupełniającą dokumentację wraz z umocowaniem dla osoby reprezentującej ją w postępowaniu administracyjnym (W. G.).

Pismem z dnia 23 listopada 2017 r., skierowanym do pełnomocnika strony, Wojewoda D. wezwał stronę na podstawie art. 105 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1990) oraz art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 106 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach odpowiednio do – osobistego stawiennictwa w siedzibie urzędu lub w jego delegaturach (w D. J. L.) oraz do dołączenia do akt sprawy kserokopii wszystkich stron paszportowych zawierających adnotacje urzędowe (wraz z okazaniem oryginału do wglądu), w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W wezwaniu tym organ zobowiązał nadto stronę na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 125 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach do przedstawienia w terminie 30 dni, także pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, oryginału informacji starosty z dnia [...] maja 2017 r. lub innego dokumentu zwalniającego z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, oraz, na podstawie art. 106 ust. 4 w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 11 ustawy o cudzoziemcach, poinformował wnioskodawcę o obowiązku złożenia odcisków linii papilarnych. W dniu [...] grudnia 2017 r. strona stawiła się w D. Urzędzie Wojewódzkim we W., złożyła odciski linii papilarnych, a nadto przedłożyła – kserokopie stron paszportowych zawierających adnotację urzędowe, oryginał informacji starosty z dnia [...] maja 2017 r. na temat możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi oraz kserokopię odpisu skróconego aktu małżeństwa. Z tego ostatniego dokumentu wynikało, że w dniu [...] grudnia 2017 r. wnioskodawczyni (posługująca się panieńskim nazwiskiem – N.) wyszła za mąż za V. B. przyjmując nazwisko męża.

W dniu 4 stycznia 2018 r. Wojewoda D. działając na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, zwrócił się do – Komendy Wojewódzkiej Policji we W., Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura we W. i Komendy N. Oddziału Straży Granicznej z prośbą o udzielenie informacji, czy wjazd i pobyt wnioskodawczyni na terytorium RP stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Także w dniu 4 stycznia 2018 r. Wojewoda D. skierował do strony (za pośrednictwem ustanowionego przez nią pełnomocnika) pismo procesowe, w którym poinformował o wyznaczeniu przewidywanego terminu zakończenia postępowania w sprawie na dzień 4 maja 2018 r., a nadto, na podstawie art. 50 k.p.a., do przedstawienia uzupełniającej dokumentacji wniosku, w terminie 14 dni od doręczenia wezwania, a to: dokumentów potwierdzających zapewnienie miejsca zamieszkania na terytorium RP oraz umowy zlecenia zawartej na warunkach zgodnych ze wskazanymi w informacji starosty na temat możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych. W dniu 19 stycznia 2018 r. strona przedłożyła m.in. kserokopię umowy o świadczenie usług z dnia [...] czerwca 2017 r. wraz z aneksem z dnia [...] grudnia 2017 r. oraz umowę najmu lokalu mieszkalnego z dnia [...] grudnia 2017 r. W dniu 28 września 2018 r. do organu wpłynęło pismo strony z dnia 27 września 2018 r. informujące o zmianie adresu zamieszkania z dniem z [...] września 2018 r. Do pisma strona dołączyła kserokopię umowy najmu lokalu mieszkalnego z [...] sierpnia 2018 r. Również w dniu 28 września 2018 r. do Wojewody D. wpłynął wniosek strony o przyspieszenie postępowania w sprawie. W treści tego wniosku zwrócono m.in. uwagę na to, że postępowanie w sprawie nie zostało zakończone pomimo upływu terminu jego zakończenia jaki organ wskazał w piśmie z dnia 4 stycznia 2018 r. W dniach 12 czerwca i 2 września 2019 r. do organu wpłynęły, nadesłane przez stronę, dodatkowe dokumenty wraz z wnioskiem strony o wydanie karty czasowego pobytu bez adresu zamieszkania. W dniu 18 października 2019 r. do organu wpłynęło pismo strony, w którym poinformowano o zawarciu przez nią z dniem [...] października 2019 r. umowy o pracę na czas określony z firmą "A" sp. z o.o. sp. komandytowa. Do pisma strona dołączyła kserokopię umowy o pracę, informację z KRS o ww. spółce, odpowiadającą opisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców, a także, pismo skierowane do organu w którym zarzucono, że pomimo przedłożenia przez stronę wszystkich żądanych od niej dokumentów sprawa pozostaje wciąż nie zakończona, a samo postępowanie toczy się prawie półtora roku. W dniu 14 listopada 2019 r. do Wojewody D. wpłynęło ponaglenie strony, sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Do ponaglenia pełnomocnik dołączył – załącznik nr 1 do wniosku w którym jako podmiot powierzający wykonywanie pracy wskazana została spółka - "A" sp. z o.o. sp. komandytowa, a także, potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię umowy o pracę, której zwykłą kserokopię strona przedłożyła już wcześniej. Pismem z dnia 13 grudnia 2019 r. Wojewoda D. poinformował stronę (za pośrednictwem jej pełnomocnika) o przewidywanym terminie zakończenia postępowania w sprawie wyznaczonym na dzień 13 lutego 2020 r., a nadto, na podstawie art. 50 k.p.a., zobowiązał stronę do przedłożenia w terminie 14 dni, m.in. – dokumentów potwierdzających zapewnienie na terytorium RP miejsca zamieszkania (wskazując, że przedłożona do akt sprawy umowa najmu jest już nieaktualna), informacji starosty zgodnej z warunkami pracy określonymi w umowie o pracę zawartej w dniu [...] października 2019 r. oraz z przedłożonym do akt sprawy załącznikiem nr 1 (zwracając uwagę na brak zgodności w zakresie wysokości wynagrodzenia pomiędzy umową o pracę (a także załącznikiem nr 1) a informacją starosty z dnia [...] maja 2017 r.), pisemnego oświadczenia o liczbie osób w gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik strony przedłożył – oświadczenie wnioskodawczyni o liczbie osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego, załącznik nr 1 do wniosku, porozumienie z dnia [...] grudnia 2019 r. zmieniające umowę o pracę z dnia [...] października 2019 r. oraz pismo przewodnie w którym poinformował, że na mocy porozumienia zmieniającego z dnia [...] grudnia 2019 r. wynagrodzenie wnioskodawczyni zostało ustalone na kwotę [...] zł brutto, co odpowiada treści informacji starosty znajdującej się w aktach sprawy. Zwrócił uwagę, że zmiana treści umowy o pracę wymagała również zmiany treści załącznika nr 1 do wniosku, który znajduje się wśród innych dokumentów nadesłanych w odpowiedzi na wezwanie z dnia 13 grudnia 2019 r. Wszystkie te dokumenty wpłynęły do organu w dniu 9 stycznia 2020 r.

Pismem z dnia 15 kwietnia 2020 r. Wojewoda D. ponownie wezwał stronę (za pośrednictwem pełnomocnika) do przedstawienia dokumentów potwierdzających zapewnienie na terytorium RP miejsca zamieszkania a także, do przedłożenia informacji właściwego starosty, że podmiot powierzający wykonanie pracy nie ma możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych, względnie, do przedłożenia dokumentu potwierdzającego zwolnienie z obowiązku przedłożenia informacji starosty, w terminie 14 dni liczonych w sposób wskazany w tym piśmie. Redagując to wezwanie organ doprecyzował, że wzywa stronę do przedłożenia oświadczenia wynajmującego oraz najemcy, że umowa najmu z dnia [...] sierpnia 2018 r. została przedłużona zgodnie z § 3 tej umowy i obowiązuje obecnie na czas nieokreślony. Zwrócił także uwagę, że znajdująca się w aktach sprawy informacja starosty z dnia [...] maja 2017 r. dotyczy umowy zlecenia, podczas gdy aktualnie (co wynika z przedłożonej przez stronę umowy i załącznika nr 1 do wniosku) strona jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, a wszystkie trzy dokumenty muszą być ze sobą zgodne.

Pismem z dnia 20 kwietnia 2020 r. Wojewoda D. przesłał ponaglenie strony do organu wyższego stopnia.

W skardze z dnia 27 marca 2020 r. (data nadania), skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Wrocławiu, skarżąca O. B. wskazała na art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. zarzucając Wojewodzie D. przewlekłość w prowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem z dnia 25 lipca 2017 r. W rozwinięciu zarzutów skargi skarżąca przedstawiła przebieg postępowania w sprawie podkreślając, że od dnia złożenia przez nią wniosku minęły 2 lata, a strona nadal oczekuje na wydanie decyzji, pomimo złożenia wszystkich niezbędnych dokumentów. W nawiązaniu do powyższego strona odwołała się do treści art. 35 § 3 k.p.a. podnosząc, że żaden z terminów wymienionych w tym przepisie nie został dochowany przez Wojewodę D. Skarżąca nawiązała również do obowiązków procesowych jakie ciążą na organie z mocy art. 36 § 1 k.p.a. wskazując, że organ prowadzący postępowanie nie zrealizował tego przepisu w sprawie.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o:

1. stwierdzenie, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie, o charakterze rażącego naruszenia prawa;

2. zobowiązanie Wojewody D. do niezwłocznego załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji merytorycznej;

3. przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w trybie i w wysokości przewidzianej w art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., nie mniejszej jednak niż 10.000 zł;

4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że czas oczekiwania na rozpoznanie wniosku, przekraczający terminy z art. 35 § 1 – 3 k.p.a., nie wynika ze złej woli, czy z opieszałości pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, lecz jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców w D. Urzędzie Wojewódzkim, przy konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz w obliczu niedoborów kadrowych. Nadmienił, że w 2018 r. do Wojewody D. wpłynęło [...] wniosków o legalizację pobytu w Polsce, zaś do końca października 2019 r. odnotowano ich [...]. Dodał, że przepisy ustawy o cudzoziemcach zobowiązują organ do dokładnej weryfikacji zasadności udzielenia każdego wnioskowanego zezwolenia, zaś przy rozpatrywaniu wniosków obowiązuje kolejność ich wpływu do urzędu. Wyraził pogląd, że dla przyjęcia kwalifikowanego naruszenia prawa nie wystarczy samo przekroczenie terminu załatwienia sprawy. Przekroczenie to musi być bowiem nie tylko znaczne, ale także oczywiste, pozbawione racjonalnego uzasadnienia oraz nieznajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy. W podsumowaniu stwierdził, że trudności kadrowe, znacząca liczba spraw wpływających do urzędu oraz duża ilość spraw przypadających na jednego pracownika stanowią obiektywne trudności, które powinny wpływać na ocenę kwalifikowanego naruszenia prawa w związku z niezałatwieniem sprawy administracyjnej w terminach ustawowych.

Odnosząc się do zawartego w skardze żądania przyznania sumy pieniężnej Wojewoda D. zaznaczył, że przyznanie sumy pieniężnej o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. nie stanowi bezpośredniej konsekwencji stwierdzenia przewlekłości postępowania, lecz jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, z którego należy korzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia ochrony praw strony. Nadmienił, że jej przyznanie powinno być zastrzeżone jedynie dla wyjątkowych, indywidualnych przypadków, uzasadnionych szczególnie ewidentnymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Organ podniósł również, że suma pieniężna przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może służyć wyrównaniu szkody w rozumieniu przepisów prawa cywilnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie warto nadmienić, że merytoryczną kontrolę skargi należało poprzedzić ustaleniem dopuszczalności skargi w warunkach jej wniesienia do sądu administracyjnego przed rozpoznaniem ponaglenia przez organ wyższego stopnia. Zdaniem Sądu, sam tylko fakt poprzedzenia skargi wniesieniem ponaglenia wyczerpuje tryb w rozumieniu art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., a o przedwczesności (niedopuszczalności) tej skargi nie może świadczyć okoliczność, że skarga została złożona przed rozpatrzeniem tego ponaglenia przez organ wyższego stopnia nad organem prowadzącym postępowanie. Sąd podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I GSK 957/19 (CBOSA), w myśl którego, skarga na przewlekłość (bezczynność) może być wnoszona niezależnie od tego, czy organ wyższego stopnia rozpatrzy ponaglenie oraz niezależnie od tego, czy jego stanowisko będzie pozytywne lub negatywne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2013 r. I OZ 893/13, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2016 r. II OSK 326/16, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2012 r. II OSK 1478/12, CBOSA). Innymi słowy, prowadzenie postępowania przez organ na skutek ponaglenia wniesionego w trybie art. 37 § 1 k.p.a. i wydanie w tym zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia stosownie do art. 37 § 6 k.p.a. nie decyduje o wyczerpaniu toku środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1210/18, CBOSA). Przesłanką wyczerpania środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. jest bowiem w tym przypadku już samo wniesienie ponaglenia.

Nie stwierdzając na tej podstawie formalnych przeszkód do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd uznał, że przebieg postępowania administracyjnego w sprawie uzasadnia zarzuty skargi w zakresie przewlekłego prowadzenia przez Wojewodę D. postępowania z wniosku strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP.

Definicję przewlekłości postępowania administracyjnego ustawodawca zawarł w treści art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., stanowiąc, że postępowanie prowadzone w sposób przewlekły to takie postępowanie, które trwa dłużej aniżeli jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Z tak rozumianą przewlekłością będziemy mieć do czynienia m.in. w sytuacji, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a przy tym, podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), jak również, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.

Niewątpliwie, stwierdzenie przewlekłości postępowania uzależnione będzie od konkretnych okoliczności jednostkowej sprawy. W podobnym kierunku cechę przewlekłości postępowania postrzega orzecznictwo sądowe, w którym akcentuje się, że postępowanie przewlekłe to takie postępowanie, którego czas trwania nie znajduje uzasadnienia w świetle zindywidualizowanych okoliczności sprawy, a przez to, narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPP 5/10, CBOSA). Ocena, czy określone postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy powinna być poprzedzona analizą zarówno charakteru podejmowanych czynności, jak i stopnia skomplikowania sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2018 r., sygn. akt III SAB/Wr 61/18, CBOSA).

Warto również w tym miejscu dodać, że przewlekłość postępowania jest stanem obiektywnym, istniejącym niezależnie od ostatecznego załatwienia sprawy. A zatem, fakt podjęcia przez organ administracji rozstrzygnięcia kończącego sprawę nie czyni bezprzedmiotowej ani bezzasadnej skargi na przewlekłe prowadzenie konkretnego postępowania.

W ocenie Sądu, analiza akt administracyjnych sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w załatwieniu sprawy administracyjnej, zainicjowanej złożonym przez stronę wnioskiem. Wniosek strony wpłynął do organu administracji publicznej w dniu 25 lipca 2017 r. Wojewoda D. nie rozpoznał wniosku w terminach ustawowych wynikających z art. 35 § 3 k.p.a., jak również, w tym czasie nie podjął żadnych czynności procesowych zmierzających do rozpoznania wniosku. Pomimo upływu ustawowego terminu załatwienia sprawy, organ nie zrealizował także normy z art. 36 k.p.a., tj., nie poinformował strony o przyczynach zwłoki, nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy oraz nie pouczył o prawie do ponaglenia. Pierwsze czynności procesowe w sprawie zmierzające do rozpoznania wniosku organ podjął dopiero w dniu 23 listopada 2017 r. (niespełna cztery miesiące po jego złożeniu), wzywając stronę, na podstawie art. 105 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach do osobistego stawiennictwa w siedzibie urzędu, a nadto, wzywając ją także do uzupełnienia braków formalnych wniosku w sposób i terminach wskazanych w tym wezwaniu, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Na tym też etapie organ poinformował stronę o obowiązku złożenia odcisków linii papilarnych. Jak również wynika z akt administracyjnych, realizując to wezwanie strona w dniu [...] grudnia 2017 r. stawiła się w siedzibie urzędu, złożyła odciski linii papilarnych a także, dokumenty o które została wezwana (kserokopie stron paszportowych zawierające adnotacje urzędowe, oryginał informacji starosty na temat możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych podmiotu powierzającego wykonanie pracy cudzoziemcowi). W dniu 4 stycznia 2018 r. organ wdrożył procedurę z art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1990), a nadto, skierował do strony wezwanie w trybie art. 50 k.p.a. do przedłożenia uzupełniającej dokumentacji wniosku. Dopiero też wówczas organ zrealizował normę z art. 36 § 1 k.p.a. informując stronę o wyznaczeniu, przewidywanego terminu zakończenia postępowania w sprawie na dzień 4 maja 2018 r. Jak wynika z akt administracyjnych, odpowiadając na to wezwanie strona nadesłała uzupełniającą dokumentację wniosku, która wpłynęła do organu w dniu 19 stycznia 2018 r. W dniu 28 września 2018 r. strona poinformowała organ o zmianie adresu zamieszkania, dołączając nową umowę najmu oraz składając wniosek o przyspieszenie postępowania. Także w kolejnych miesiącach to jedynie strona wykazywała inicjatywę w gromadzeniu materiału dowodowego sprawy przedkładając dodatkowe dokumenty i uaktualniając dotychczas podane informacje. Uaktualnienie danych dotyczyło zmiany (od dnia [...] października 2019 r.) formy zatrudnienia w firmie "A" sp. z o.o. sp. komandytowa (tj. zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony w miejsce umowy zlecenia – pismo strony z dnia 18 października 2019 r. wraz z kserokopią umowy o pracę). W związku ze zmianą formy zatrudnienia, strona w dniu 14 listopada 2019 r. przedłożyła uaktualniony załącznik nr 1 do wniosku. Po wielomiesięcznej bierności w sprawie (jako że ostania czynność procesowa organu datowana jest na 4 stycznia 2018 r.) aktywność procesową w sprawie organ administracji publicznej ujawnił powtórnie dopiero w dniu 13 grudnia 2019 r., co miało miejsce już po wniesieniu przez stronę ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie (z odnotowanym wpływem do organu w dniu 14 listopada 2019 r.).

Analizując treść wezwania jakie w dniu 13 grudnia 2019 r. organ skierował do strony należy dodatkowo nadmienić, że jedynie część tego wezwania ma związek z dokumentami jakie strona złożyła w stosunkowo nieodległym czasie bo w listopadzie 2019 r. (uwaga ta dotyczy wezwania o przedłożenie informacji starosty). Pozostała treść wezwania (poza wezwaniem o opłatę od udzielonego pełnomocnictwa) odnosi się do kwestii na które organ powinien był zwrócić uwagę dużo wcześniej wzywając stronę w tym zakresie do uzupełnienia materiału dowodowego sprawy. Spostrzeżenie to odnosi się zarówno do wezwania do złożenia pisemnego oświadczenia o liczbie osób w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni (o które organ mógł wezwać stronę przy okazji wezwania z dnia 4 stycznia 2018 r.), jak i do zobowiązania strony do przedłożenia dokumentów potwierdzających posiadanie miejsca zamieszkania na terytorium RP. Kwestionowana w wezwaniu z dnia 13 grudnia 2019 r. (jako obowiązująca jedynie do dnia [...] sierpnia 2019 r.) umowa najmu wpłynęła do organu w dniu 2 września 2019 r., a zatem organ powinien już wtedy podjąć się wyjaśnienia kwestii dalszego przedłużenia tej umowy, co przewidywał § 3 umowy najmu z dnia [...] sierpnia 2018 r. Powyższe uwagi co treści wezwania z dnia 13 grudnia 2019 r. jedynie potwierdzają opieszałość organu w sprawie, skutkującą w rezultacie tym, że postępowanie to trwa dłużej aniżeli jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Dodatkowo należy też wskazać także na niestaranność organu w redagowaniu wezwania z dnia 13 grudnia 2019 r., co w sumie doprowadziło do nieporozumień w zakresie tego, co strona powinna była wykazać (przedstawić) w związku ze zmianą formy zatrudnienia w toku postępowania. Otóż, wzywając stronę do przedłożenia informacji w piśmie z dnia 13 grudnia 2019 r. organ zwrócił uwagę jedynie na nieścisłość w zakresie kwoty wynagrodzenia pomiędzy złożoną już wcześniej informacją starosty a treścią umowy o pracę oraz treścią załącznika nr 1. Okoliczność ta spowodowała to, że strona w odpowiedzi na wspomniane wezwanie przedłożyła jedynie aneks do umowy o pracę wyjaśniając, że na mocy porozumienia zmieniającego umowę o pracę, z dnia [...] grudnia 2019 r., wynagrodzenie wnioskodawcy zostało ustalone na kwotę [...] zł brutto, co odpowiada, znajdującej się w aktach sprawy, treści informacji starosty z dnia [...] maja 2017 r. Na konieczność zgodności wyżej wymienionych dokumentów także co do formy zatrudnienia organ zwrócił uwagę dopiero w kolejnym wezwaniu do strony – z dnia 15 kwietnia 2020 r.

Przedstawiona charakterystyka prowadzonego postępowania w sprawie nie pozostawia wątpliwości, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu złożonego przez stronę wniosku, ignorując swoje procesowe obowiązki z art. 12 § 1 k.p.a. i art. 35 § 3 k.p.a. Podjęcie pierwszych czynności procesowych w sprawie po niespełna czterech miesiącach od złożenia wniosku, jak również, wielomiesięczna bierność organu na dalszym etapie sprawy, którą przerwało dopiero pismo jakie organ skierował do strony w dniu 13 grudnia 2019 r. niewątpliwie stanowią o przewlekłym prowadzeniu postępowania w sprawie, w którym organ nie respektował zasady szybkości postępowania, ani też, nie dążył do koncentracji materiału dowodowego w poszanowaniu tej zasady. W rezultacie, w sprawie doszło do oczywistego naruszenia art. 12 § 1 k.p.a. i art. 35 § 3 k.p.a. Wszystkie te uchybienia świadczą również o naruszeniu przez organ art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a.

Orzekając o przewlekłości prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego Sąd uwzględnił treść art. 35 § 5 k.p.a.

Realizując normę z art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd dokonał kwalifikacji stanu przewlekłości uznając, że stwierdzona przewlekłość ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Ol 21/19 (CBOSA), że dokonując oceny, czy naruszenie prawa jest rażące, należy wziąć pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie, braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W ocenie Sądu, całokształt przedstawionej wcześniej charakterystyki prowadzonego przez organ postępowania przemawia na rzecz przyjęcia stanu przewlekłości o cechach rażącego naruszenia prawa. Podjęcie pierwszych czynności procesowych w sprawie już po upływie terminów z art. 35 § 3 k.p.a., a także wielomiesięczna bierność organu w sprawie na dalszym etapie postępowania niewątpliwie w sposób oczywisty naruszają art. 12 § 1 k.p.a. i art. 35 § 3 k.p.a. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że dla przyjęcia stanu przewlekłości o charakterze kwalifikowanym nie wystarczy samo przekroczenie przez organ terminu rozpoznania sprawy, ale przekroczenie to musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia. W aktach administracyjnych sprawy brak jest przesłanek pozwalających przyjąć, że długość postępowania w sprawie znajduje racjonalne uzasadnienie w okolicznościach faktycznych. Podnoszone w odpowiedzi na skargę okoliczności związane z brakami kadrowymi oraz olbrzymią ilością napływających wniosków w sprawach tego rodzaju nie są pozbawione żadnego znaczenia w sprawie, ale również i nie uzasadniają tak długotrwałego – jak w sprawie – prowadzenia postępowania. Opóźnienia organu w rozpoznawaniu wniosków składanych przez cudzoziemców z uwagi na okoliczności akcentowane w odpowiedzi na skargę nie mogą prowadzić do akceptowania stanu, w którym postępowanie administracyjne toczy się przez okres kilkukrotnie przekraczający ramy czasowe rozpoznania sprawy z art. 35 § 3 k.p.a. Należy przy tym dodać, że argumenty tego rodzaju co akcentowane w odpowiedzi na skargę są podnoszone przez Wojewodę D. niezmiennie przez wiele lat, a sytuacja związana z szybkością procedowania w tego rodzaju sprawach nie ulega znaczącej poprawie. W uzupełnieniu tych uwag jako naganne należy ocenić postępowanie organu, który korzystając z możliwości jakie daje art. 36 § 1 k.p.a. wyznacza nowy, przewidywany termin rozpoznania sprawy, choć w czasie biegu tego terminu nie podejmuje żadnych czynności procesowych (tak było w przypadku terminu wyznaczonego przez organ w piśmie z dnia 4 stycznia 2018 r.). W nawiązaniu do okoliczności faktycznych sprawy należy także dodać, że zmiana formy zatrudnienia wnioskodawcy w toku postępowania administracyjnego, jakkolwiek posiadała swoje konsekwencje w postaci konieczności uaktualnienia dokumentów, to jednak nie miała znaczącego wpływu na sprawność prowadzonego postępowania, jako że stan przewlekłości w sprawie wystąpił jeszcze na wcześniejszym etapie tegoż postępowania.

Uzupełniająco już tylko należy dodać, że obligatoryjną a przy tym – co należy podkreślić – standardową w sprawach tego rodzaju procedurę z art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach organ wdrożył dopiero w dniu 4 stycznia 2018 r.

Mając na względzie brak informacji o zakończeniu postępowania w sprawie, Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt I wyroku).

Działając na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd przyznał stronie skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł (punkt III wyroku) uznając, że kwota ta w sposób dostateczny zrekompensuje dolegliwości związane z długim oczekiwaniem na rozpoznanie wniosku. Na wysokość przyznanej sumy pieniężnej wpłynął czas oczekiwania na rozpoznanie wniosku, a także, utrwalona w Sądzie praktyka przyznawania wysokości sum pieniężnych w podobnych sprawach. Należy dodać, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt II SAB/Go 188/19, CBOSA). Zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie dyskrecjonalne sądu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 207/19, CBOSA).

Mając na uwadze, że żądanie skargi dotyczyło przyznania stronie sumy pie-niężnej w wyższej wysokości aniżeli przyznana przez Sąd, w punkcie IV wyroku Sąd oddalił dalej idącą skargę.

O kosztach postępowania (punkt V wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, sumę 597 zł składają się – kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.