Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SAB/Sz 10/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 12, art. 35 par. 1 i 3, art. 36, art. 37 par. 1 pkt  1 i 2
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 119 pkt 4, art. 149  par. 1 pkt 1 i 3,  par. 1a, par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P. P. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpatrzenia odwołania I. stwierdza bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego, II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. umarza postępowanie sądowe w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania decyzji w określonym terminie, IV. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywnę w kwocie [...]([...]) złotych, V. oddala wniosek o przyznanie na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej, VI. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej P. P. kwotę [...]([...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z 7 marca 2024 r. pełnomocnik P. Sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej: Spółka, Inwestor lub Skarżąca) wniósł skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Burmistrza W. z dnia 21 października 2022 roku, odmawiającej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie elektrowni fotowoltaicznej o mocy do 1 MW wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą na terenie części działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym S. , gmina W..

Jak wywiódł pełnomocnik Spółki, bezczynność przejawiała się w braku wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie warunków zabudowy w ustawowym terminie; naruszeniu obowiązku wskazania nowego terminu załatwienia sprawy; oraz niepodjęciu żadnej czynności w sprawie przez ponad 17 miesięcy.

Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła:

- na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. o stwierdzenie, że Organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz zobowiązanie Organu do wydania decyzji w określonym terminie;

- na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

- na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. o przyznanie od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. tj. potowy kwoty stanowiącej dziesięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok 2023, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów,

- na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów postępowania procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że pismem Burmistrza W. z 21 listopada 2021 roku, Inwestor został poinformowany o przekazaniu jego odwołania wraz z aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie.

Od wniesienia odwołania w sprawie minęło półtora roku. Przez ten czas Inwestor nie tylko nie otrzymał ze strony Kolegium merytorycznej decyzji, ale również żadnej informacji odnośnie terminu rozpoznania sprawy. Pomimo monitów telefonicznych w sprawie nie zostały podjęte żadne czynności.

W dniu 26 lutego 2024 r. Inwestor złożył ponaglenie. Do dnia wniesienia skargi Inwestor nie został poinformowany o żadnych działaniach zmierzających do wydania decyzji.

Zdaniem Skarżącej, dalsze przedłużanie terminu rozpoznania sprawy jest nieuprawnione. Organ odwoławczy dysponuje całością dokumentacji włącznie ze stanowiskiem Burmistrza W. w przedmiocie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Lekceważące podejście Kolegium do stanowiska Inwestora oraz fakt, że sprawa objęta wnioskiem Inwestora nie ma charakteru precedensowego stoi w sprzeczności do art. 12 k.p.a. implikującego zasadę szybkości postępowania oraz z pewnością narusza zasadę zaufania obywatela do państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę, pismem z 26 lutego 2024 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wniosło o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy podał, że decyzją z dnia 14 marca 2024 r. (nr SKO/WJ/420/5296/2022) rozpatrzył odwołanie.

W zakresie zarzucanej bezczynności Kolegium wyjaśniło natomiast, że "wskazana sprawa została omyłkowo dołączona do spraw o podobnych numerach z końca roku 2023 (wpływ spraw pod koniec roku) i załatwiona ze sprawami przechodzącymi z roku 2023 na rok 2024".

Do odpowiedzi na skargę dołączono odpis decyzji z 14 marca 2024 r. z której wynika, że Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Kontrola bezczynności przeprowadzona w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.: dalej: p.p.s.a.), doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że skarga zasługuje w części na uwzględnienie.

Skargę na bezczynność organu administracji publicznej można wnieść skutecznie w stosunku do organu, który, mimo że zobowiązany do wydania aktu, interpretacji lub dokonania czynności bądź stwierdzenia uznania uprawnienia lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, nie czyni tego w terminie ustawowo przewidzianym (art. 149 p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu czy dokonania czynności (zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem).

Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

W niniejszej sprawie Sąd ustalił, iż decyzją z dnia 21 października 2022 r., Burmistrz W. odmówił Spółce ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie elektrowni fotowoltaicznej "S. " o mocy 1,0 MW wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą, na ternie części działki nr [...], obręb ewidencyjny S. , gmina W..

Spółka pismem z 10 listopada 2022 r., wniosła odwołanie od powyższej decyzji, które następnie, pismem z 21 listopada 2022 r., zostało przekazane według właściwości organowi odwoławczemu do rozpatrzenia.

Pismo organu I instancji wraz z odwołaniem i aktami sprawy wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie w dniu 25 listopada 2022 r.

Jak wynika z informacji i dokumentów przekazanych Sądowi przez Kolegium, decyzja kończąca postępowanie odwoławcze zapadła w dniu 14 marca 2024 r. przy czym poprzedziło ją najpierw wniesienie przez Inwestora ponaglenia (w dniu 29 lutego 2024 r.) a następnie wniesienie skargi. (w dniu 11 marca 2024 r). Nie ulega zatem wątpliwości, że w dacie wniesienia skargi do Kolegium sprawa zainicjowana odwołaniem Inwestora nie został zakończona. Jednocześnie strona skarżąca przed wniesieniem dowołania wyczerpała przysługujące jej środki zaskarżenia.

Zestawienie powyższych dat prowadzi do wniosku, iż organ odwoławczy zakończył 14 dni od wniesienia ponaglenia a całość postępowania zajęła mu łącznie 15 miesięcy i 19 dni (tj. łącznie 475 dnia) od przekazania mu odwołania wraz z kompletnymi aktami sprawy.

W tym miejscu godzi się przypomnieć że stosownie do art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Nadto, w myśl art. 36 ust. 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

Pojęcie "bezczynności" zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 k.p.a. Z powyższego wynika, że organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie wyznaczonym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy przy tym rozumieć wydanie w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne w rozpatrywanej przez organ sprawie.

W tym stanie rzeczy nie ulega wątpliwości, iż organ odwoławczy pozostawał w stanie bezczynności przez okres przeszło 15 miesięcy, w którym to czasie nie wywiązał się także z obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach zwłoki oraz nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy a także nie pouczył jej o prawie wniesienia ponaglenia. Wobec powyższego, Sąd stwierdził bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie (pkt I sentencji).

Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a Sąd uwzględniając skargę na bezczynność jest zobowiązany stwierdzić czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Oceniając czy wskazana wyżej bezczynność następowała z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. mieć na uwadze, że pojęcie rażącego naruszenia prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dokonując więc oceny, czy naruszenie prawa ma rażący charakter, nie można poprzestać wyłącznie na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania, w tym wynikające z przepisów prawa materialnego obowiązki organu, które implikują podejmowanie czynności dla merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy.

Z przekazanych Sądowi dokumentów oraz z treści dołączonej do odpowiedzi na skargę decyzji z 14 marca 2024 r. wynika, iż po wpływie odwołania Kolegium nie podejmowało żadnych czynności w tym w szczególności nie prowadziło uzupełniającego postępowania dowodowego. Nadto z przekazanej Sądowi decyzji wynika wprost, że organ odwoławczy orzekał na podstawie "zebranego w sprawie materiału dowodowego", co wskazuje, iż był to w istocie materiał zgromadzony przez organ I instancji, przekazany wraz z odwołaniem.

W ocenie Sądu brak podjęcia jakichkolwiek czynności przez okres kilkunastu miesięcy oraz podjęcie pierwszej czynności przez organ odwoławczy dopiero po wpłynięciu skargi adresowanej do Sądu nie daje się zakwalifikować inaczej niż jako rażące naruszenie prawa. Przy czym wyjaśnienia przedstawione w przez Kolegium w odpowiedzi na skargę o "omyłkowym dołączeniu sprawy do innych spraw o podobnych numerach z końca 2023 r." w najmniejszym stopniu nie wyjaśniają opóźnienia w załatwieniu sprawy, która wpłynęła do organu odwoławczego w dniu 25 listopada 2022 r. a zatem zgodnie z art. 35 k.p.a. powinna była zostać zakończona do końca 2022 r. Przedstawione w odpowiedzi na skargę wyjaśnienie potwierdza w istocie zarzut Inwestora o lekceważącym podejściu Kolegium do jego sprawy. Nadto nie wynika z niego aby organ podjął realną próbę wyjaśnienia przyczyn braku wcześniejszego wykrycia zwłoki w załatwieniu sprawy oraz wskazuje na nieprawidłową organizację pracy organu, w tym w szczególności o braku odpowiedniego nadzoru nad obiegiem spraw. Wobec powyższego Sąd orzekł, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji).

Na marginesie powyższych rozważań warto dostrzec, że treść przekazanej Sądowi decyzji kończącej postępowanie potwierdza trafność stanowiska Skarżącej, iż rozpatrywana przez Kolegium sprawa nie miała charakteru precedensowego i nie sposób dopatrzyć się obiektywnych problemów w jej terminowym załatwieniu przez organ odwoławczy. W szczególności Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji powołało się na nowelizację ustawy planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która nastąpiła z dniem 2 stycznia 2022 r. Nadto przywołało wyroki WSA w Szczecinie: z dnia 31 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 74/22, z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 702/22, z dnia 12 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/ Sz 1049/22 oraz wcześniejsze orzecznictwo dotyczące stanu prawnego przed nowelizacją. Skoro tylko jedno z powołanych orzeczeń zapadło po wpływie odwołania Inwestora do Kolegium (tj. wyrok z 12 stycznia 2023 r.), nie sposób uznać aby np. brak ukształtowanego orzecznictwa, stanowił obiektywny problem w sprawnym zakończeniu postępowania odwoławczego. Organ nie wskazał przy tym żadnych okoliczności pozwalających stwierdzić, iż sprawa miała charakter szczególnie skomplikowanej.

Przekazanie Sądowi odpisu decyzji Kolegium z 14 marca 2024 r. jednak znacznie dla zasadności żądań skargi, gdyż czyni bezprzedmiotowym żądanie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Tym samym w powyższym zakresie postępowanie sądowe podlegało umorzeniu, o czym orzeczono w pkt III sentencji.

Sąd rozpatrując skargę dostrzegł z urzędu, iż mimo wniesienia przez Inwestora ponaglenia, organ nie zawarł w aktach sprawy informacji o sposobie jego załatwienia. Ma to o tyle istotne znacznie, że zgodnie z art. 37 § 8 k.p.a. w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organ prowadzący postępowanie niezwłocznie załatwia sprawę oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości. Ponaglenie winno zostać rozpatrzone w terminie 7 dni od jego wpływu (art. 37 § 5 k.p.a.). Stąd nie jest jasne czy, i ewentualnie jak, zarzuty zgłoszone w ponagleniu zostały przez organ rozważone, a w szczególności czy zastosowano stosowne środki mające na celu zapobieganie podobnym uchybieniom w przyszłości. Powyższe wskazuje wręcz, iż stosownych środków nie zastosowano wzbudza uzasadnione obawy, że podobne zdarzenia mogą zaistnieć także w przyszłości. Należy mieć też w tym względzie na uwadze pozycję ustrojową Kolegium jako - z jednej strony - organu nie posiadającego organu wyższego stopnia oraz z drugiej strony organu mającego stać na straży przestrzegania terminów załatwiania spraw przez organy I instancji.

Sąd mając powyższe na uwadze uznał za uzasadnione zastosowanie z urzędu środka o charakterze prewencyjno-represyjnym poprzez wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1.500 zł. (pkt IV sentencji). Uznano, iż grzywna w powyższej wysokości jest adekwatna do stwierdzonych uchybień Grzywna ma w szczególności zmobilizować organ do wprowadzenia rozwiązań mających zapobiegać sytuacjom, w których strony nie są na bieżąco informowane przyczynach zwłoki w załatwieniu ich spraw wraz ze wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy i pouczeniem prawie wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Natomiast w razie zaistnienia błędu ludzkiego (jak w rozpatrywanym przypadku), takie zdarzenia będą wykrywane przez sam organ, bez konieczności korzystania przez strony ze środków zaskarżenia.

Ustalając wysokość grzywny Sąd miał na względzie, iż analogiczne uchybienie stwierdzono w sprawie ze skargi rozpatrywanej pod sygnaturą II SAB/Sz 9/24. Sąd uwzględnił przy tym okoliczność, iż organ po wniesieniu skargi wydał decyzję kończącą postępowanie odwoławcze, co utwierdza w przekonaniu, iż bezczynność jest następstwem wadliwej organizacji pracy organu nie zaś przejawem świadomego (zamierzonego) działania organu. Uwzględniono też okoliczność, iż poprzedni przypadek bezczynności Kolegium (wówczas jednak bez rażącego naruszenia prawa) tutejszy Sąd stwierdził przed przeszło dwoma laty w wyroku z 16 grudnia 2021 r. sygn. akt. II SAB/Sz 128/21 w sprawie prowadzonej w Kolegium pod sygn. SKO/WJ/420/1724/2021. Można zatem przyjąć, iż opisane wyżej uchybienia mają charakter jednostkowy i incydentalny.

Rozpatrując wniosek Skarżącej o przyznanie od organu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Sąd uznał, iż powyższy wniosek na nie zasługuje na uwzględnienie i brak jest podstaw do przyznania Skarżącej wnioskowanej sumy pieniężnej w najwyższej dopuszczalnej ustawą wysokości. Tym samym powyższy wniosek Sąd oddalił (pkt V sentencji).

Ustawodawca nie określił przesłanek, którymi powinien kierować się sąd przy przyznawaniu sumy pieniężnej oraz grzywny, pozostawiając tę kwestię uznaniu sądu. Jak jednak wskazuje się w literaturze, przy zastosowaniu środka dyscyplinująco-represyjnego w postaci grzywny lub dyscyplinująco–represyjno-kompensacyjnego w postaci sumy pieniężnej, sąd administracyjny powinien mieć na względzie: a) stopień naruszenia prawa przez organ administracyjny (funkcja represyjna), b) efektywność jego zastosowania, a więc wyrządzenie organowi określonej dolegliwości finansowej w celu przymuszenia go do wykonania prawomocnego wyroku (funkcja prewencyjna) i c) zasadność wynagrodzenia stronie cierpień i niedostatków związanych z niewykonaniem wyroku (funkcja kompensacyjna) – zob. J. P. Tarno, Suma pieniężna jako środek dyscyplinujący w postępowaniu sądowo-administracyjnym, Kw.Pr.Pod 2017, nr 2, s. 41-54.

W rozpatrywanej sprawie Skarżąca domagając się przyznania sumy pieniężnej w maksymalnej ustawowej wysokości nie wskazała jakie poniosła negatywne skutki wskutek bezczynności organu a także nie uzasadniła takiego wniosku w żaden sposób. Jakkolwiek zatem bezczynność zaistniała w sprawie miała charter rażącego naruszenia prawa to jednak nie sposób uznać aby w rozpatrywanej sprawie zaistniał szczególnie drastyczny przypadek uzasadniający zastosowanie wobec organu najdalej idącego środka represyjnego w najwyższej dopuszczalnej przez ustawodawcę wysokości.

Aktualne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zwraca szczególną uwagę na fakt, iż przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej ma jej uświadomić, że nie jest bezbronna, że sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki jakich doznaje na skutek bezczynności organu i przewlekłego prowadzenia jej sprawy, i że obejmuje stronę skarżącą swoją ochroną. Przesłanką przyznania w tym przypadku sumy pieniężnej jest bowiem skala uciążliwości wywołanych nieterminowym działaniem organu i poczucia bezsilności na skutek odwlekania zakończenia sprawy (vide: wyrok NSA z 19 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 2437/23, wyrok NSA z dnia 11 maja 2018 r., I OSK 2230/17; wyrok NSA z dnia: 17 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1320/21; wyrok NSA z dnia 7 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 613/21; wyrok NSA z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 468/21).

W rozpatrywanej sprawie Skarżąca wskazywała, że organ nie podjął czynności mimo "monitów telefonicznych", przy czym owe monity nie zostały w żaden sposób potwierdzone i nie jest jasne jak były zgłaszane i czego dotyczyły. Nie można też nie dostrzegać, iż w przedmiotowej sprawie skorzystanie przez pełnomocnika Spółki z przysługujących stronie środków zaskarżenia bezczynności odniosło skutek, albowiem Kolegium zakończyło swoje postępowanie w terminie dwóch tygodni od wniesienia ponaglenia, wydając decyzję kończącą postępowanie odwoławcze. Brak jest przy tym podstaw do przyjmowania, iżby wcześniejsze skorzystanie przez Spółkę z dostępnych jej środków skarżenia bezczynności - które były jej niewątpliwie znane skoro była na etapie odwoławczym reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - nie odniosłoby podobnego skutku, umożliwiając organowi odwoławczemu wcześniejsze wykrycie nieprawidłowości w jego działaniu i zakończenie postępowania we wcześniejszym terminie. Nie można też tracić z pola widzenia charakteru decyzji objętej odwołaniem, tj. odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie elektrowni fotowoltaicznej. Decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi prawa do nieruchomości i kończy jedynie wstępny etap procesu inwestycyjnego określając czy inwestycja o wskazanym w decyzjach kształcie będzie mogła powstać na objętej wnioskiem nieruchomości.

Stąd w realiach badanej sprawy nie można się dopatrzyć ani bezradności strony ani potrzeby obejmowania jej szczególną ochroną Sądu przed działaniem organu. Do osiągniecia celu tj. usunięcia stanu bezczynności wystarczające okazało się skorzystanie przez Spółkę ze zwykłych środków zaskarżenia. Nie sposób też uznać aby potencjalnie doznana przez Spółkę uciążliwość była podobna do najbardziej drastycznych przypadków bezczynności organów, a to dla takich przypadków został wprowadzony do ustawy środek w postaci sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Może on mieć zastosowanie w szczególności do sytuacji, w której dochodzi do niewykonywania wyroków sądowych czy też celowego i świadomego ignorowania praw strony przez organy administracji nie zaś do każdego przypadku rażącego naruszenia prawa przez organ administracji.

W ocenie Sądu, gdyby ustawodawca przewidział automatyzm w zakresie przyznawania sumy pieniężnej w razie nieterminowego rozpatrzenia odwołania z rażącym naruszeniem prawa nie, podałby tej kwestii uznaniu sądu - jak ma to miejsce w art. 149 § 2 p.p.s.a. - lecz określiłby jasne mechanizmy jej przyznawana i obliczania należnej kwoty jak to ma miejsce w innych procedurach. Przykładowo w przypadku przewlekłości postępowania prowadzonego przez komornika sądowego w art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1725) określono, iż "uwzględniając skargę, sąd na żądanie skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa, a w przypadku skargi na przewlekłość postępowania prowadzonego przez komornika sądowego - od komornika sądowego, sumę pieniężną w wysokości od 2000 do 20 000 złotych. Wysokość sumy pieniężnej, w granicach wskazanych w zdaniu pierwszym, wynosi nie mniej niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość postępowania. Sąd może przyznać sumę pieniężną wyższą niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, jeżeli sprawa ma szczególne znaczenie dla skarżącego, który swoją postawą nie przyczynił się w sposób zawiniony do wydłużenia czasu trwania postępowania. Na poczet tej sumy zalicza się kwoty przyznane już skarżącemu tytułem sumy pieniężnej w tej samej sprawie. Przyznając skarżącemu sumę pieniężną, sąd wskazuje, jakiego okresu przewlekłości postępowania ona dotyczy. Sumy pieniężnej nie przyznaje się w razie uwzględnienia skargi wniesionej przez Skarb Państwa albo państwowe jednostki sektora finansów publicznych". Również na gruncie prawa administracyjnego ustawodawca zawarł regulacje dotyczące nakładania kar pieniężnych na organy odwoławcze. Przykładowo w art. 25a ust. 8 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 555) "W przypadku nierozpatrzenia przez organ wyższego stopnia odwołania od decyzji, o której mowa w art. 14 ust. 1, w terminie określonym w art. 25 ust. 4, z uwzględnieniem art. 25 ust. 4a, minister właściwy do spraw środowiska wymierza organowi wyższego stopnia, w drodze postanowienia, co do którego przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, karę pieniężną w wysokości 1000 zł za każdy dzień zwłoki". Podobnie, w myśl art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 182) "W przypadku gdy organ wyższego stopnia nie rozpatrzy odwołania od decyzji, o której mowa w art. 76 ust. 1, w terminach określonych w art. 76 ust. 5, organ ten podlega karze pieniężnej w wysokości 1000 zł za każdy dzień zwłoki".

Skoro w p.p.s.a. podobnych zasad nie przewidziano, stąd w interesie podmiotu oczekującego przyznania sumy pieniężnej jest uzasadnienie swojego żądania. Brak stosownego uzasadnienia - w sytuacji gdy negatywne skutki bezczynności nie wynikają z akt sprawy (jak w rozpatrywanym przypadku) – daje podstawy do oddalenia takiego wniosku z uwagi na brak możliwości oceny zasadności żądania strony. Aby suma pieniężna mogła wypełniać rolę Sąd powinien mieć możliwość dokonania stosownej oceny negatywnych skutków które powinny zostać zrównoważone Tymczasem w realiach badanej sprawy było to niemożliwe.

Przy czym należy na marginesie dostrzec, iż Spółka w razie poniesienia szkody wskutek bezczynności organu jest uprawniona do dochodzenia swoich roszczeń na zasadach prawa cywilnego.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt VI sentencji stosownie do zgodnie z art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Cytowane w uzasadnieniu wyroku sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej na stronie www. orzeczenia.nsa.gov.pl.