Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 584/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d
journal: Dz.U. 2022 poz 180
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
article: art. 2 pkt 35a, i pkt 54, art. 64 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary za niewyposażenie kierowcy w dokument zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2/ zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz skarżącego R. R. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 6 marca 2023 r. Naczelnik Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego (dalej jako: "organ I instancji", "Naczelnik") nałożył na R. R. Przedsiębiorstwo [...] (dalej jako: "skarżący", "strona") karę pieniężną w łącznej wysokości 500 zł, na podstawie art. 87 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.), dalej jako: "u.t.d", za niewyposażenie kierowcy w dokument zezwolenia właściwej kategorii . W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 27 sierpnia 2022 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej dokonali kontroli wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zespołu pojazdów złożonego z trzyosiowego pojazdu silnikowego marki SCANIA o nr rej. [...] oraz pięcioosiowej naczepy marki Faymonville o nr rej. [...] w zakresie parametrów zewnętrznych i stwierdzili przekroczenie: długości o 330 cm (17,60%), szerokości 84 cm (32,94%) i wysokości o 14 cm (3,50%) powyżej limitów określonych przepisami prawa. Uwzględniając te ustalenia, zakwalifikowano ww. zespół pojazdów jako nienormatywny, na przejazd którego było wymagane zezwolenie kategorii III. Stwierdzono w oparciu o okazany dokument CMR nr [...], że w dniu kontroli wykonywany był przewóz urządzenia technologicznego dla linii produkcji mleka w proszku i masła – zbiornik (ładunek niepodzielny) o łącznej masie brutto 9.000 kg. Kierowca okazał zezwolenie kategorii IV nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego ważne w terminie od dnia 5.05.2022 r. do dnia 5.11.2022 r. wydane przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad.

Organ I instancji zaznaczył, że kontrola dokumentów nie wykazała przekroczenia dopuszczalnej masy, gdyż łączna masa zestawu z ładunkiem wyniosła 30.827 kg (masa ładunku 9.000 kg, masa własna ciągnika samochodowego 10.277 kg, masa własna naczepy 11.300 kg). Wyjaśniono, że z uwagi na gabaryty ładunku kontrola na urządzeniu pomiarowym nie była możliwa w związku z czym nie zmierzono również nacisków osi. Wskazano, że nie można było uwzględnić zezwolenia okazanego przez kierowcę przy kontroli, gdyż zezwolenie kategorii IV, oprócz zwiększonych limitów w zakresie parametrów zewnętrznych pojazdu, umożliwia przejazd pojazdu nienormatywnego o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60t. Masa całkowita kontrolowanego pojazdu z towarem wynosiła natomiast 30,827 t, a dokumentem uprawniającym do przejazdu pojazdu o parametrach zewnętrznych i rzeczywistej masie całkowitej, która odpowiadała danym kontrolowanego pojazdu, było zezwolenie kategorii III. Podkreślono, że przepisy prawa nie umożliwiają poruszania się pojazdu nienormatywnego na podstawie zezwolenia wyższej kategorii, gdy wystarczające jest zezwolenie niższej kategorii.

Podkreślono nadto, że zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.) dalej jako: "u.p.r.d.", zezwolenie kategorii IV upoważnia do przewozu pojazdami nienormatywnymi: o szerokości nieprzekraczającej: 3,4 m dla drogi jednojezdniowej, 4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A i S, o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m, o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t, o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych. Kontrolowany pojazd ostał zakwalifikowany jako nienormatywny wyłącznie na podstawie przekroczonych parametrów zewnętrznych, które obejmuje zezwolenie kategorii III. Wskazano, że zezwolenie kategorii IV dotyczy dodatkowo przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, co w niniejszym przypadku nie miało miejsca.

Wyjaśniono, że zgodnie z art. 64ea u.p.r.d. w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia kategorii innej niż wymagana, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. Ustawodawca ustanowił tylko jedno odstępstwo od tej zasady, przewidując w art. 64c ust. 5, że zezwolenie kategorii III uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii II.

Organ I instancji wyjaśnił także, że przedłożone zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii IV, oprócz zwiększonych limitów w zakresie parametrów zewnętrznych pojazdu, umożliwia przejazd pojazdu o rzeczywistej masie całkowitej przekraczającej dopuszczalną wartość określoną przepisami prawa pod warunkiem, że masa ta nie przekracza 60 t, skontrolowana rzeczywista masa pojazdu wynosiła 30,827 t. W tej sytuacji właściwym zezwoleniem było zezwolenie kategorii III.

Podstawą sprawdzenia wymagań w zakresie wymiarów jest rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2016 r. poz. 2022, ze zm.) dalej: "rozporządzenie", gdzie w długość pojazdu członowego wyszczególniono w § 2 ust. 1 pkt 3 i wynosi ona -16,50 m, wysokość zestawu – 4 m określono w § 2 ust. 4, zaś szerokość – 2,55 m określono w § 2 ust. 2. Za popełnione przewinienie ustawodawca w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym określił karę pieniężną w wysokości 500 zł – Lp.1.12 za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym.

Reasumując, Naczelnik stwierdził, że na podstawie zebranych dowodów ustalono, żę przeprowadzona w dn. 27 sierpnia 2022 r. kontrola wykazała nieprawidłowości, ponieważ kierowca nie posiadał przy sobie i nie okazał wymaganego dokumentu, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d) u.t.d., tj. zezwolenia na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach.

Wyjaśniono, że nie znaleziono podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary, gdyż skarżący jako profesjonalista mógł przed rozpoczęciem przewozu zmierzyć pojazd i zaplanować, czy świadomie podejmie się takiego przewozu.

Od ww. decyzji profesjonalny pełnomocnik skarżącego złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie. Zarzucono, że w toku kontroli nie wyznaczono masy całkowitej pojazdu i nacisków jego osi. Zaniechanie to uniemożliwia przyporządkowanie parametrów zespołu pojazdów do którejkolwiek z pięciu kategorii zezwoleń na przejazd pojazdem nienormatywnym i w efekcie pozbawiło organ możliwości nałożenia kary za przejazd bez wymaganego zezwolenia. Nałożenie sankcji zależy od tego, jakiej kategorii zezwolenie było niezbędne w celu dokonania danego przejazdu, skoro kara jest nakładana za brak tego dokumentu. Zauważono, że wymiary pojazdu były właściwe zarówno dla zezwolenia kategorii III, jak i kategorii IV, dlatego o tym, do której z tych kategorii należy przyporządkować pojazd, przesądza masa całkowita i naciski osi. Przypisanie pojazdu nienormatywnego do jednej z pięciu kategorii zezwoleń wymaga zatem znajomości wszystkich tych parametrów. Skarżący zarzucił, że organ pierwszej instancji ustalił masę całkowitą pojazdu sumując masy własne ciągnika, naczepy i ładunku w uzasadnieniu decyzji, a nie w toku kontroli. Ustalenie w tym zakresie nie może być więc wiążące, gdyż zapisy dokumentu przewozowego nie muszą odpowiadać rzeczywistości. Stwierdzono, że nadawcy ładunków w swoich przedsiębiorstwach nie dysponują wagami i wpisują do dokumentów dowolne wartości mas. Zgodnie zaś z § 3 ust. 3 rozporządzenia masy pojazdów uczestniczących w ruchu drogowym wyznacza się wyłącznie w oparciu o wartości rzeczywiste. Podkreślono, że na podstawie "kontroli dokumentowej" masy pojazdu nie można zakładać, że nie doszło do przekroczenia nacisków osi. Doświadczenie życiowe i wiedza z zakresu fizyki każą bowiem twierdzić, że nawet lekki ładunek skupiony w jednym punkcie, np. z przodu naczepy, może doprowadzić do przekroczenia tej wielkości. Niewyznaczenie nacisków osi powoduje też brak pewności co do tego, czy nie wchodziło w grę zezwolenie kategorii V. Resumując odwołujący się podkreślił, że organ naruszył § 3 ust. 3 rozporządzenia i zasady ogólne postępowania administracyjnego, gdyż nie można uznać kontroli z 27 sierpnia 2022 r. za rzetelną.

Nadto podniesiono, że zezwolenie kategorii III daje możliwość poruszania się wyłącznie drogami krajowymi, natomiast zezwolenie kategorii IV także innymi drogami publicznymi. Z tego względu skarżący uzyskał zezwolenie kategorii IV, czym wypełnił określony w art. 64 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. nakaz uzyskania zezwolenia odpowiedniej kategorii. Wskazano, że organy administracji nie są umocowane do wytyczania trasy przejazdu i nie mogą nakazać przewoźnikowi korzystania wyłącznie z dróg krajowych, jeśli uzyskał on dokument, który daje możliwość poruszania się wszystkimi rodzajami dróg. Wyjaśniono, że brak jest w obecnym stanie prawnym wyraźnej normy, która zakazywałaby wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia kategorii IV, jeśli pojazd nienormatywny ma jednocześnie parametry odpowiednie dla kategorii III. Zaznaczono, że idąc tokiem rozumowania organu, odwołujący się powinien uzyskać równocześnie zezwolenia kategorii III i IV, co jest sprzeczne z art. 64 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d., który wskazuje na konieczność uzyskania jednego zezwolenia, a nie kilku.

Decyzją z dn. 4 maja 2023 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako: "organ odwoławczy", "DIAS") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach uzasadnienia organ odwoławczy opisał stan faktyczny sprawy i powołał przepisy prawa mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

Podano, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o drogach publicznych, drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) - zalicza się do dróg krajowych, które są drogami publicznymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 62 ust. 4a pkt 1 u.p.r.d., długość zespołu pojazdów złożonego z naczepy i pojazdu samochodowego nie może przekraczać 16,5 m. Taki sam wymiar został określony w § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia.

Z pomiaru w trakcie kontroli wynikało, że długość zespołu pojazdów wynosiła 22,05 m i była większa od określonej ww. przepisem o 5,55 m (33,64%). Zgodnie z § 2 ust. 4 rozporządzenia wysokość pojazdu nie może przekraczać 4 m, stosownie

do art. 61 ust. 10 u.p,r.d. wysokość pojazdu z ładunkiem nie może przekraczać 4 m. Z pomiaru kontrolnego wynika, że wysokość pojazdu z ładunkiem wynosiła 4,14 m i była większa od określonej ww. przepisem o 0,14 m (3,5%). Zgodnie zaś z przepisem § 2 ust. 2 rozporządzenia, szerokość pojazdu nie może przekraczać 2,55 m i nie obejmuje ona lusterek zewnętrznych, świateł umieszczonych na bokach pojazdu oraz elementów elastycznych wykonanych z gumy lub z innych tworzyw sztucznych. W przypadku przewozu ładunku wystającego poza płaszczyzny obrysu pojazdu, ładunek może być na nim umieszczony tylko w taki sposób, aby całkowita szerokość pojazdu z ładunkiem nie przekraczała 2,55 m, a przy szerokości pojazdu 2,55 m nie przekraczała 3 m. W wyniku pomiaru kontrolnego ustalono, że szerokość naczepy z ładunkiem wynosiła 3,39 m i była większa od określonej ww. przepisem o 0,84 m (32,94%).

Stwierdził nadto, że ponieważ gabaryty przewożonego towaru uniemożliwiły swobodny przejazd przez wagę, kontrola masy pojazdu oraz dopuszczalnych nacisków osi nie była możliwa. Masę całkowitą pojazdu ustalono więc na podstawie okazanych dokumentów, tj. dokumentów rejestracyjnych pojazdów i dokumentu CMR, w którym podano masę zgłaszanego do odprawy celnej towaru. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 lit. h Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) list przewozowy powinien zawierać wagę brutto lub inaczej wyrażoną ilość towaru. Nadawca odpowiada za wszelkie koszty i szkody jakie mógłby ponieść przewoźnik na skutek nieścisłości lub niedostateczności ww. danych. Wobec tego dane wskazane w dokumencie przewozowym winny odzwierciedlać stan rzeczywisty, a tym samym organ kontrolny prawidłowo ustalił masę całkowitą zespołu pojazdów w oparciu o ten dokument. Organ odwoławczy ocenił, że w związku z brakiem możliwości skontrolowania nacisków osi zespołu pojazdów Naczelnik przyjął, że obowiązujące w tym zakresie normy nie zostały przekroczone, co jest najbardziej korzystne dla przewoźnika. W sytuacji przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi, dokumentem uprawniającym przejazd takiego pojazdu byłoby wyłącznie zezwolenie kategorii V, a jego brak sankcjonowany jest karą pieniężną w wysokości od 6.000 zł do 15.000 zł.

Organ odwoławczy potwierdził, że przejazd zespołu pojazdów wykonywany był z naruszeniem u.p.r.d., polegającym na przejeździe pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii III. Wyjaśnił, że o tym jakie zezwolenie na dany przejazd jest wymagane nie decyduje kategoria drogi publicznej. Kluczowy jest charakter przewożonego towaru (ładunek niepodzielny), parametry pojazdu, dopuszczalne normy i ich rzeczywiste wartości. Nie można było uwzględnić zezwolenia kategorii IV, gdyż przejazd pojazdu o wskazanych wyżej rzeczywistych parametrach zewnętrznych był możliwy na podstawie zezwolenia kategorii III. Podkreślił, że w myśl art. 64c ust. 5 u.p.r.d. zezwolenie kategorii III uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii II, a poza ww. przepisem, ustawa nie wskazuje na możliwość poruszania się pojazdu nienormatywnego pojazdami i drogami na podstawie zezwolenia wyższej kategorii, gdy wystarczające jest zezwolenie niższej kategorii, z zastrzeżeniem, że zezwolenie kategorii IV uprawniałoby do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii III. Zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii IV, poza zwiększonymi limitami w zakresie parametrów zewnętrznych pojazdu, umożliwia przejazd pojazdu nienormatywnego o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t. Jeżeli w wyniku kontroli nie zostanie stwierdzone przekroczenie przewidzianych przepisami prawa limitów w zakresie masy całkowitej pojazdu, a jedynie przekroczenie parametrów zewnętrznych, wówczas przejazd pojazdu nienormatywnego uznawany jest za wykonywany bez zezwolenia. Stwierdzono, że art. 64ea u.p.r.d. wyraźnie zakazuje posługiwania się zezwoleniem kategorii innej niż wymagana w trakcie wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym.

W dniu 5 czerwca 2023 r. (data nadania przesyłki u operatora pocztowego) pełnomocnik R. R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na ww. decyzję DIAS, wnosząc o jej uchylenie w całości bądź stwierdzenie nieważności, zasądzenie zwrotu kosztów procesu, oraz rozpoznanie sprawy na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. w trybie uproszczonym. Zarzuciła decyzji naruszenie:

– tj. przepisów proceduralnych, tj. 107 § 3, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 §1 w zw. z normą określoną w wersie czwartym tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, poprzez uznanie, że jednostka transportowa skontrolowana 27 sierpnia 2022r. posiadała parametry adekwatne dla zezwolenia kategorii IV w sytuacji, w której nie wyznaczono jej masy całkowitej, jak również nie określono nacisków jej osi, w konsekwencji oparto rozstrzygnięcie na własnych przypuszczeniach i wrażeniach - a nie faktach,

- przepisu materialnych, tj. § 3 ust. 3 oraz § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, poprzez wyznaczenie masy całkowitej i nacisków osi pojazdu w oparciu o zapisy dokumentu przewozowego, podczas gdy ww. norma każe dokonywać sprawdzenia parametrów wobec pojazdów uczestniczących w ruchu drogowym w oparciu o ich wartości rzeczywiste,

- przepisów proceduralnych, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez pozbawioną obiektywizmu i niewyczerpującą analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz stanu prawnego sprawy, która doprowadziła do błędnego wniosku, iż posiadane zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii IV nie uprawniało do wykonywania przewozu jednostką transportową poddaną kontroli 27 sierpnia 2022r.,

- przepisu materialnego zapisanego w czwartym wersie załączniku nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez jego błędną wykładnię, prowadzącą do niewłaściwego zastosowania, na gruncie tej sprawy poprzez uznanie, że przejazd pojazdu o parametrach z dnia kontroli, nie może być realizowany na podstawie zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii IV,

- przepisu materialnego, tj. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisów proceduralnych, tj. art. 7, art. 8 §1, art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania

administracyjnego, poprzez wydanie decyzji opartej o założenie, zgodn.ie z którym wykonywanie przejazdu po drodze krajowej, jednostką transportową o parametrach odpowiednich zarówno dla zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii III jak i IV, na podstawie drugiego z tych dokumentów, jest stanem faktycznym wymagającym penalnej reakcji organów państwa, mimo braku w systemie prawnym jakichkolwiek zakazów mogących, przenosić do sfery nielegalnych

przejazd wykonywany w takiej sytuacji na podstawie zezwolenia wyższej kategorii,

- przepisu materialnego, tj. art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wynikające z błędnie przeprowadzonej wykładni, przejawiające się na gruncie tej sprawy uznaniem, że zezwolenie kategorii IV, na przejazd pojazdem nienormatywnym po drodze krajowej nie jest dokumentem odpowiedniej kategorii dla jednostki o długości, wysokości wyznaczonych w toku kontroli.

W uzasadnieniu skargi szeroko omówione zostały zarzuty skargi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zawnioskował o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W przedmiotowej sprawie, skarżący zawnioskował o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym, jak również organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę zgłosił podobny wniosek.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw.

z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa

w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Tym samym sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sprawy zawisłej przed organami administracyjnymi, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a., uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

W rozpoznawanej sprawie tutejszy Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie pomiędzy stronami jest prawidłowość nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii III, bowiem posiadane zezwolenie kategorii IV było niewłaściwym dla kontrolowanego przewozu.

Jak wynika z akt sprawy w toku kontroli przeprowadzonej 27.08.2022 r. na przejściu granicznym ustalono, że parametry zewnętrzne opisanego wyżej zespołu pojazdów przekraczają limity określone w ustawie z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.) dalej: "u.p.r.d." oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.) dalej: "rozporządzenie" w odniesieniu do: długości o 330 cm (17,60%), szerokości 84 cm (32,94%) i wysokości o 14 cm (3,50%). Jak wyjaśniły organy obu instancji ze względu na gabaryty przewożonego niepodzielnego ładunku (urządzenia technologicznego dla linii do produkcji mleka w proszku i masła) kontrola masy pojazdu i dopuszczalnych nacisków osi na urządzeniu pomiarowym nie była możliwa. Dlatego też masa pojazdu została ustalona na podstawie okazanych przez kierowcę przy kontroli dokumentów rejestracyjnych pojazdów i dokumentu CMR, w którym podano masę zgłaszanego do odprawy celnej towaru. Wyliczono, że łączna masa zestawu z ładunkiem wyniosła 30.827 kg (masa ładunku 9.000 kg, masa własna ciągnika samochodowego 10.277 kg i masa własna naczepy 11.300 kg). Uwzględniając powyższe dane organy administracji celno-skarbowej stwierdziły, że na przejazd ww. zespołem pojazdów było wymagane zezwolenie kategorii III.

W rzeczonej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skontrolowany zespół pojazdów był "pojazdem nienormatywnym" w rozumieniu art. 2 pkt 35a u.p.r.d. Zgodnie z tym przepisem pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Natomiast stosownie do art. 64 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy. Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (ust. 3).

Z treści art. 64 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. wynika jednoznacznie, że kategoria zezwolenia musi być odpowiednia. O rodzaju odpowiedniej kategorii zezwolenia decydują takie parametry jak: wymiary, masa i naciski osi pojazdów nienormatywnych, co wynika z art. 64 ust. 3 u.p.r.d. oraz tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy. Jak wskazano w tej tabeli zezwolenie kategorii III dotyczy pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej oraz naciskach osi nie większych od dopuszczalnych,

- o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m,

- o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m.

Natomiast zezwolenie kategorii IV dotyczy pojazdów o szerokości nieprzekraczającej:

- 3,4 m dla drogi jednojezdniowej,

- 4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A i S, o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,

- o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t,

- o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych.

Stosownie zaś do art. 2 pkt 54 u.p.r.d. dopuszczalna masa całkowita to największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze. Podkreślić jednocześnie należy, że zgodnie z § 3 ust. 3 ww. rozporządzenia w przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu są wartości rzeczywiste wymienionych mas.

Jak wynika natomiast z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d) ustawy z dn. 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 180 ze zm.) podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei wskazano już wyżej art. 64 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. stanowi, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ (...). Niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawie o transporcie drogowym sankcjonowane jest karą 500 zł za każdy dokument – stosownie do zapisu załącznika nr 3 u.t.d. - L.p. 1.12.

Wskazać w tym miejscu należy, że zasadny pozostaje pogląd organów administracji celno-skarbowej, że poza wyjątkiem przewidzianym w art. 64c ust. 5 u.p.r.d., posiadanie zezwolenia innej kategorii, także wyższej niż wymagana, oznacza, że podmiot nie legitymuje się zezwoleniem, gdyż art. 64ea u.p.r.d. wyraźnie reguluje, że taki przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. Zgodnie z tym przepisem w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii V z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.

W ocenie sądu, w rzeczonej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że nie ustalono ani rzeczywistej masy całkowitej, ani nacisków osi przedmiotowego pojazdu nienormatywnego podczas kontroli zespołu pojazdów na przejściu granicznym. Organy administracji celno-skarbowej jednoznacznie stwierdziły, że tych parametrów nie ustalono, wyjaśniając, że przyczyną zaniechania były gabaryty przewożonego ładunku, które uniemożliwiły swobodny przejazd pojazdu przez wagę.

W omawianej sytuacji nie można zaakceptować ustaleń organu administracji celno-skarbowej, które stanowią podstawę do nałożenia kary pieniężnej, gdyż nie obejmują wszystkich przesłanek wskazanych w lp. 4 załącznika nr 1 do u.p.r.d., lecz jedynie odnoszą się do wybranych kryteriów mających znaczenie dla określenia właściwej kategorii wymaganego zezwolenia, na co konsekwentnie wskazuje skarżący tak w odwołaniu, jak w skardze.

Zaniechanie ustalenia wszystkich parametrów zespołu pojazdu powoduje, że nie jest wiadomym, czy zasadnie przyjęto, że skarżący wykonywał przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii III. W konsekwencji brak jest podstaw do stwierdzenia, że prawidłowo zastosowano sankcję, o której mowa w art. 87 u.p.r.d. i nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 500 zł - niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawie o transporcie drogowym – załącznika nr 3 u.t.d. - L.p. 1.12.

Zasadny jest zarzut skargi, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób nieprawidłowy i niepełny z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.); dalej: "k.p.a.".

Stosownie bowiem do z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepisy te wprowadzają więc dyrektywy, którymi organ administracji powinien kierować się w postępowaniu dowodowym. Wynika z nich, że stan sprawy powinien być ustalony przez organy administracji w sposób pełny i niebudzący wątpliwości, czego w niniejszej sprawie zabrakło. Nie można bowiem zaakceptować ustaleń organu administracji celno-skarbowej, które nie obejmują wszystkich przesłanek wskazanych w lp. 4 załącznika nr 1 do u.p.r.d., lecz jedynie odnoszących się do niektórych z nich. Nie może skarżącego obciążać okoliczność, że na wadze znajdującej się na przejściu granicznym nie było możliwości zważenia pojazdu, którego wymiary zewnętrzne odpowiadały zarówno kategorii III, jak i IV.

Skoro organy orzekające w sprawie nie zbadały rzeczywistej masy całkowitej i nacisków osi kontrolowanego pojazdu nienormatywnego, to przedwczesne jest stwierdzenie, że skarżący wykonywał przejazd pojazdem nienormatywnym, dla którego powinien był uzyskać zezwolenie kat. III.

Z uwagi na treść ww. przepisów nie może jednak budzić wątpliwości, że nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym, który powinien był uzyskać zezwolenie określonej kategorii, uzależnione jest od stwierdzenia, że kontrolowany pojazd spełnienia wszystkie warunki właściwe dla stosownego zezwolenia.

Tym samym co najmniej przedwczesne jest stwierdzenie, że skarżący wykonywał przejazd pojazdem nienormatywnym, dla którego powinien był uzyskać zezwolenie kat. III. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien wziąć pod uwagę powyższe rozważania Sądu. Skoro bowiem różnica w wymogu posiadania zezwolenia kategorii III bądź IV w zdecydowanej części kryteriów dla pojazdu nienormatywnego pokrywa się, a różnica wynika z wymogu dotyczącego rzeczywistej masy całkowitej czy nacisków osi większych od dopuszczalnych, to w takim przypadku ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości tych parametrów różnicujących wymaga rzeczywistych ustaleń – zważenia, a nie w oparciu o dokumenty przedłożone podczas kontroli, zwłaszcza, że z dokumentów tych nie sposób ustalić, czy w sprawie z uwagi na specyfikę przewożonego ładunku nie miały miejsca takie naciski na osie przekraczające dopuszczalne parametry.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej, będącego adwokatem, oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.