Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 399/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo (spr.) Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek WSA Urszula Zięba Protokolant: Iwona Sadowska-Białka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2018 r. sprawy ze skargi J. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 26 lutego 2018 r. Nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po rozpatrzeniu zażalenia J. N. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 02.11.2018r. nr [...] o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego, postanowieniem z dnia 26 lutego 2018r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Przedmiotowe postanowienie organu II instancji zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego pana J. N., na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...], wystawionych przez wierzyciela: S. Ośrodek Interwencji Kryzysowej, obejmującego należności z tytułu opłaty za pobyt i usługi w SOIK w 2009 r. i 2012 r., w kwocie należności głównej (łącznie) w wysokości [...] zł. Organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z dnia 16.10.2017 r. nr [...] [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu doręczono zobowiązanemu w dniu 27.10.2017 r.

Zobowiązany pismem z dnia 06.11.2017 r. wniósł do organu egzekucyjnego, z zachowaniem terminu, "skargę na zajęcie egzekucyjne" wraz z wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że na zajętym rachunku bankowym znajdują się wyłącznie środki z tytułu otrzymywanego przez zobowiązanego zasiłku dla opiekuna na podstawie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, w związku z opieką nad jego matką R. N..

Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. postanowieniem z dnia 02.01.2018 r. nr [...] oddalił skargę na czynność egzekucyjną, wskazując, że środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego został zastosowany zgodnie z przepisem art. 80 u.p.e.a., a bank jako dłużnik zajętej wierzytelności jest odpowiedzialny za prawidłowość realizacji tego środka egzekucyjnego. Ponadto organ egzekucyjny wskazał, że nie znaleziono w sprawie przesłanek do wstrzymania prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Zobowiązany, na powyższe postanowienie, pismem z dnia 11.01.2018 r., wniósł, z zachowaniem terminu, zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., ponownie podnosząc okoliczności wskazane w skardze z dnia 06.11.2017 r.

Rozpoznając przedmiotowe zażalenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., wskazał m.in., iż z akt sprawy wynika, że zgodnie z art. 7 u.p.e.a. został zastosowany jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. la pkt. 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucja z rachunku bankowego. Materiał dowodowy potwierdza, że czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu rachunku bankowego została dokonana zgodnie z obowiązującą procedurą.

Zajęcia rachunku bankowego dokonano w myśl art. 80 u.p.e.a., przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Jednocześnie wezwano bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał ją organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności, albo zawiadomił organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonywaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego.

Organ II instancji zauważył, iż stosownie do art. 80 § 3 u.p.e.a., zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego doręczone zostało zobowiązanemu. W przedmiotowej sprawie nie stwierdzono także uchybień formalnych w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego odpowiada wzorowi ustalonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1339).

Organ zażaleniowy zauważył nadto, że w skardze na czynność oraz zażaleniu zobowiązany nie wskazał, na czym jego zdaniem miałaby polegać wadliwość skarżonej czynności egzekucyjnej, ani jakie przepisy naruszono zaskarżoną czynnością. Podał jedynie źródło, z którego wpływają środki na zajęty rachunek.

W odpowiedzi na podniesiony w skardze i powtórzony w zażaleniu zarzut zajęcia środków z tytułu zasiłku dla opiekuna, organ II instancji wyjaśnił, że w postępowaniu egzekucyjnym Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego, a nie zajęcia zasiłku dla opiekuna. Środki pieniężne, bez względu na ich pochodzenie, z chwilą wpłynięcia na rachunek bankowy tracą swój charakter i stają się środkami zgromadzonymi na tym rachunku, nie zaś np. wynagrodzeniem za pracę, świadczeniem alimentacyjnym, świadczeniem rodzinnym, czy zasiłkiem dla opiekunów. Środki te stają się wierzytelnością na rachunku bankowym i podlegają egzekucji w trybie przepisów art. 80-87 u.p.e.a. (egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych). Z tego też względu argumentacja zobowiązanego nie może zostać uwzględniona.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. zaznaczył także, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują możliwości kwestionowania przez zobowiązanego realizowania zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności. Skarga w trybie art. 54 ustawy może być złożona na czynność egzekutora lub organu egzekucyjnego nie zaś na czynność dłużnika zajętej wierzytelności polegającą na realizowaniu raz dokonanego zajęcia. To na banku, jako dłużniku zajętej wierzytelności, spoczywa obowiązek dokonywania potrąceń według ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1876) i za ich prawidłowość bank ponosi pełną odpowiedzialność.

Zatem w ocenie organu zażaleniowego wobec niemożności uwzględnienia podniesionego przez zobowiązanego zarzutu ze wskazanych wyżej powodów oraz prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego co do dokonania zaskarżonej czynności, przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania zajęcia rachunku bankowego, brak jest podstaw faktycznych i prawnych do uchylenia zaskarżonej czynności egzekucyjnej, a także zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 02.01.2018 r. nr [...]

Organ odwoławczy, będący jednocześnie organem nadzoru uprawnionym do wstrzymania w uzasadnionych przypadkach prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nawiązując do zawartego w zażaleniu wniosku "o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego", wskazał, że wstępna analiza zarzutów zażalenia oraz stanu faktycznego wskazywała, iż opisany stan sprawy nie uzasadnia przyznania waloru szczególności i wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

Nie zgadzając się z wyżej opisanym postanowieniem organu II instancji J. N. wniósł na niego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W wywiedzionej skardze skarżący ponownie podniósł okoliczności wskazane w skardze z dnia 06.11.2017 r. oraz w zażaleniu .

Autor skargi podkreślił, iż z art. 54a prawa bankowego wynika, że środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych pochodzące ze świadczeń, dodatków i zasiłków, o których mowa w art. 833 § 6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, oraz świadczeń, dodatków i innych kwot, o których mowa w art. 31 ust. 1, art. 80 ust. 1 i 1a, art. 81, art. 83 ust. 1 art. 83 ust. 1 i 4, art. 84 pkt 2 i 3 i art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz .U. z 2017 r. poz. 697 i 1292), oraz środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, o których mowa w art. 83 ust. 2 i art. 84 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w części przysługującej na umieszczone w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka dzieci i osoby, które osiągnęły pełnoletność, przebywając w pieczy zastępczej, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego. A zasiłek dla opiekunów, który pobiera wymieniony jest właśnie w art. 833 § 6 kpc. Na rachunek bankowy nie wpływają żadne inne środki, zatem jego zajęcie jest niezgodne z prawem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie to nie narusza prawa.

Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 stawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), w myśl którego zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

Wskazać w tym miejscu należy, iż skarga na czynność egzekucyjną jest instytucją postępowania egzekucyjnego, którego celem jest przymusowe ściągniecie wymaganej należności obciążającej zobowiązanego. Służy kontroli prawidłowości stosowania w postępowaniu środków egzekucyjnych zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności. Ocenie, w ramach skargi na czynności egzekucyjne, podlegają działania organu egzekucyjnego (egzekutora), który na zlecenie wierzyciela egzekwuje należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym.

W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny.

W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny podjął czynność egzekucyjną, polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego, tj. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego. Ocenie pod względem zgodności z prawem podlegało zatem powyższe zajęcie, zrealizowane na podstawie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 16 października 2017 r. Jednocześnie należy stwierdzić, że rozpoznając sprawę, której przedmiotem jest skarga na dokonaną czynność egzekucyjną polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, należało ocenić, czy jest ona zgodna z treścią art. 80 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2010r., sygn. akr III SA/Wa 420/10, Lex nr 674988). Stosownie do art. 80 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w okolicznościach niniejszej sprawy, organ egzekucyjny dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, nie naruszył art. 80 u.p.e.a.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu organ egzekucyjny dokonał przedmiotowej czynności egzekucyjnej zgodnie z wyżej powołanymi przepisami.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w L.., działając jako organ egzekucyjny, podjął czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i jednocześnie powiadomił stronę o dokonaniu powyższych zajęć (stosowne powiadomienie zostało skutecznie doręczone zobowiązanemu w dniu 27 października 2017 r.), czym wypełniono przesłanki zawarte art. 80 § 3 u.p.e.a. Wskazać również należy, że zgodnie z dyspozycją art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny przedmiotowe zawiadomienia skierował do prowadzącego rachunek bankowy A. S.A. z siedzibą w W., który odebrał je w dniu 16 października 2017 r. Zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 67 § 1 u.p.e.a. Czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego została dokonana w oparciu o doręczone uprzednio zobowiązanemu tytuły wykonawcze, a więc w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zawiadomienie zawierało również wszystkie niezbędne elementy o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zawiadomienie sporządzono zgodnie ze wzorem zamieszczonym w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1339)

Odnosząc się do zarzutu strony, iż zaskarżona czynność została dokonana z naruszeniem art. 54a prawa bankowego (Dz.U.2017.0.1876 t.j. - Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe) , poprzez dokonanie zajęcia zgromadzonych na tym rachunku środków pieniężnych zgromadzonych z tytułu otrzymywanego przez zobowiązanego zasiłku dla opiekuna na podstawie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, w związku z jego opieką nad matką R. N. –wskazać należy, iż brak było podstaw do jego uwzględnienia w ramach niniejszego postępowania. Należy bowiem podkreślić, że w toku postępowania wszczętego skargą na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego, nie bada się źródła pochodzenia środków znajdujących się na rachunku bankowym zobowiązanego. W analizowanej sprawie przedmiotem zajęcia jest wierzytelność z rachunku bankowego, nie zaś prawo do środków pieniężnych w kwocie przelanej na rachunek bankowy przez właściwy dla tego świadczenia socjalnego organ. Adresatem powołanego przez skarżącego art. 54a prawa bankowego ( podobnie jak art.54 prawa bankowego) jest przede wszystkim bank, który jest odpowiedzialny za prawidłowe wykonywanie zajęcia rachunku bankowego, a nie organ egzekucyjny. Tym samym dla oceny prawidłowości podjętej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie ma znaczenia jakiego rodzaju środki pieniężne i w jakiej wysokości znajdują się na przedmiotowym rachunku.

Należy przy tym podkreślić, iż organ egzekucyjny, dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, nie ma wiedzy zarówno na temat ilości środków pieniężnych zgromadzonych na danym rachunku, jak i źródeł ich pochodzenia.

Dlatego też skuteczności zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego nie niweczy fakt, iż na rachunku tym gromadzone są wyłącznie cz też miedzy innymi środki pieniężne wolne z mocy ustawy od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego.

Istotnym jest tu bowiem rozróżnienie pomiędzy zastosowaniem przedmiotowego środka a realizacją samego zajęcia. Skarżący wydaje się różnic tych nie dostrzegać.

W realiach niniejszej sprawy jak wynika z pisma organu egzekucyjnego z dnia 22 stycznia 2018. do dnia przekazania zażalenia organowi II instancji Bank nie przekazał organowi egzekucyjnemu z tytułu przedmiotowego zajęcia żadnej kwoty.

Z uwagi więc na powyższe bezprzedmiotowa pozostaje argumentacja tak skargi na czynność egzekucyjną jak i skargi do sądu administracyjnego skoro w omawianym zakresie brak jest jakiejkolwiek realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego ze środków, które w ocenie skarżącego pozostają wolne od zajęcia .

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, brak było podstaw do kwestionowania podjętych przez organ egzekucyjny czynności, w szczególności zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w A. S.A. z siedzibą w W.., które dokonane zostało zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazać również należy, że sam fakt, iż skarżący nie zgadza się z rozstrzygnięciem organów nie świadczy o jego wadliwości i konieczności wyeliminowania z porządku prawnego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.