Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2067/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 7 lutego 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1239/21 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 17 lutego 2022 r., II SA/Kr 1239/21 oddalił skargę J. W. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] sierpnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. znak: [...] Starosta K. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania na rzecz J. W. za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 0,0473 ha, położoną w obrębie Z., objętą księgą wieczystą nr [...], z tytułu nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa, z dniem 1 czerwca 2003 r., własności ww. nieruchomości, stwierdzając wygaśnięcie roszczenia o odszkodowanie na skutek nie złożenia wniosku odszkodowawczego w zakreślonym przez prawo terminie. Odwołanie od tej decyzji złożył J.W. Wojewoda M. decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. znak [...], na podstawie art. 9a w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2020.1990 ze zm.), dalej jako "u.g.n.", oraz art. 37a ust. 7 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U.2021.146 ze zm.), dalej jako "u.k.r.PKP", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 37a ust. 1 i 7 u.k.r.PKP, grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu PKP SA, niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP SA, stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, o którym mowa w ust. 1, pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym PKP SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Wojewoda M. wskazał, że z treści ww. przepisów wynika, iż ustalenie i wypłata odszkodowania następuje przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek: nieruchomość powinna wchodzić w dniu 28 lutego 2003 r. w skład linii kolejowej; nieruchomość nie stanowiła w ww. dacie własności Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego ani PKP S.A.; z wnioskiem o ustalenie odszkodowania wystąpił właściciel nieruchomości w terminie od 1 czerwca 2003 r. do 31 grudnia 2007 r. Dalej organ odwoławczy wskazał, że ostateczną i prawomocną decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. znak: [...] Wojewoda M. potwierdził m.in., że z dniem 1 czerwca 2003 r. Skarb Państwa nabył z mocy prawa własność gruntu stanowiącego fragment linii kolejowej nr [...] relacji W. – K. Osobowy, położonego w jednostce ewidencyjnej K. – L., obręb Z., oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,0473 ha, objętego księgą wieczystą nr [...], stanowiącego własność J. W. Pismem z [...] listopada 2019 r. J. W. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa do odszkodowania za ww. nieruchomość. Wojewoda wskazał następnie, że dochowanie terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie jest jedną z przesłanek, od zaistnienia których zależy pozytywne rozstrzygnięcie sprawy przez organ. Brak spełnienia choćby jednej z przesłanek powoduje niemożność ustalenia i wypłacenia odszkodowania. Powyższe wynika wprost z treści cytowanego przepisu i nie budzi wątpliwości, na co wskazuje również ugruntowane i jednoznaczne w tym zakresie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Organ podał dalej, że nie budzi wątpliwości, iż wskazany w powyższych przepisach termin dochodzenia odszkodowania za pozbawienie prawa własności ma charakter materialnoprawny. Nie może być więc przywrócony, nawet jeżeli uchybienie nie było zawinione przez stronę i było spowodowane brakiem wiedzy prawnej. Nie ma też prawnego znaczenia fakt, że decyzja stwierdzająca nabycie prawa przez Skarb Państwa została wydana dopiero po upływie ustawowego terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie. Ustawodawca nie powiązał bowiem terminu do dochodzenia odszkodowania z faktem i datą wydania decyzji o nabyciu własności gruntu. W świetle powyższego wniosek Ja. W. z [...] listopada 2019 r. złożony został z uchybieniem terminu określonego w przepisie art. 73a ust. 7 u.k.r.PKP, zaś niezłożenie wniosku w ustawowym terminie spowodowało wygaśnięcie roszczenia odszkodowawczego, które nie może być tym samym dochodzone w drodze postępowania administracyjnego. Wygaśnięcie roszczenia odszkodowawczego oznacza brak jednego z koniecznych, materialnych elementów sprawy administracyjnej, czyniąc wszczęte w tym zakresie postępowanie administracyjne bezprzedmiotowym.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda wskazał, iż przepis art. 37a ust. 7 zd. 1 u.k.r.PKP posiada konstrukcję i funkcję zbieżną z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U.1998.133.872 ze zm.), dalej jako "u.p.w.", który stanowi, iż odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2 (za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, które z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego), będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Organ podkreślił, że powyższy przepis stanowił przedmiot kontroli konstytucyjnej, w toku której Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 września 2009 r., P 33/07 stwierdził, że w zakresie w jakim ww. przepis określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP. W świetle powyższego Wojewoda uznał, że zarzut naruszenia przepisów Konstytucji RP oraz art. 37a ust. 7 u.k.r.PKP nie mógł zostać uwzględniony, bowiem ustanowienie terminu zawitego do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych za grunty zajęte pod linie kolejowe należy uznać za zgodne z Konstytucją RP, zaś norma wynikająca z przepisu art. 37 ust. 7 u.k.r.PKP obejmuje wszelkie sytuacje, tj. również takie, gdy wniosek o stwierdzenie nabycia na własność Skarbu Państwa nieruchomości przeznaczonych na cele kolejowe został złożony po 31 grudnia 2007 r., a więc i decyzja stwierdzająca takie nabycie zapadła po tej dacie. Wojewoda uznał także, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów art. 128 i art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Przepis art. 128 ust. 1 u.g.n. statuuje materialną podstawę dla ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości sensu stricte, tj. dokonane ostateczną decyzją o wywłaszczeniu praw do nieruchomości. Tymczasem przepis art. 37a ust. 1 u.k.r.PKP przewiduje szczególny tryb przejęcia prawa własności nieruchomości, które następuje z mocy prawa, jak również określa szczególny tryb ustalania odszkodowania, odsyłając jedynie do zasad określonych w przepisach u.g.n.

Powyższą decyzję Wojewody M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku z dnia 17 lutego 2022 r. stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku. Sąd I instancji wskazał, że podstawą prawną żądania wypłaty odszkodowania przez J.W. był art. 37a ust. 7 u.k.r.PKP. Zgodnie z art. 37a ust. 1 u.k.r.PKP grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu PKP SA, niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP SA stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7. Z kolei art. 37a ust. 7 u.k.r.PKP stanowi, iż odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, o którym mowa w ust. 1, pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym PKP SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. W ocenie Sądu I instancji prawidłowo oceniły organy obu instancji, że określony w art. 37a ust. 7 u.k.r.PKP termin na złożenie wniosku jest terminem prawa materialnego, co oznacza, że nie może zostać przywrócony, a po jego upływie roszczenie odszkodowawcze wygasa. Nie ulega natomiast wątpliwości, że wniosek inicjujący postępowanie odszkodowawcze w niniejszej sprawie, tj. wniosek z 5 listopada 2019 r. został złożony po upływie powyższego terminu. Okoliczność ta czyniła postępowanie bezprzedmiotowym i prowadziła do konieczności jego umorzenia.

Sąd I instancji podkreślił także, że zarzuty skargi stanowią w istocie powtórzenie zarzutów odwołania. Wojewoda M.i odniósł się do niech w sposób jasny i wyczerpujący, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podzielił jego ocenę. Odnosząc się natomiast do zarzutu pominięcia przepisów art. 128 i art. 129 u.g.n., które stanowią samodzielną przesłankę wypłaty odszkodowania Sąd I instancji wskazał, że przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie jest samoistną podstawą do ustalenia odszkodowania. Przepis ten ma charakter procesowy, a nie materialnoprawny, a tym samym materialnoprawny obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych i obowiązujących podstaw prawnych, zwłaszcza w przypadkach ujętych w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Sąd podkreślił, że w okolicznościach niniejszej sprawy takie materialne podstawy do ustalenia odszkodowania wygasły z dniem 1 stycznia 2008 r. – wobec niezłożenia stosownego wniosku przed tym terminem. Natomiast proponowana przez skarżącego wykładnia powyższych przepisów w istocie stanowiłaby obejście regulacji przewidzianej przez ustawodawcę w art. 37a ust. 7 u.k.r.PKP.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wywiódł J. W., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie:

1. art 21 ust 2 zw. z art 31 ust 3 w zw. z art 64 ust 2 i 3 Konstytucji RP oraz art 1 Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka przez ich niezastosowanie i oddaleniu skargi od decyzji Wojewody M. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, podczas gdy przepisy tych aktów prawnych przewidują, że przejęcie przez Skarb Państwa prawa własności możliwe jest pod określonymi przesłankami, w tym przede wszystkim za słusznym odszkodowaniem, a przepisy Konstytucji RP na mocy art. 8 ustawy zasadniczej podlegają bezpośredniemu stosowaniu, istnieje więc podstawa prawna do rozpoznania wniosku i przyznania skarżącemu prawa do odszkodowania z tytułu wywłaszczenia,

2. art 128 i art. 129 u.g.n. przez ich niezastosowanie i umorzenie postępowania, pomimo że istnieje podstawa prawna do rozpoznania wniosku i przyznania wnioskodawcy prawa do odszkodowania z tytułu wywłaszczenia,

3. art 37a ust 7 u.k.r.PKP przez jego błędną wykładnię i uznanie, iż norma tego przepisu odnosi się także do sytuacji kiedy wniosek o stwierdzenie nabycia na własność Skarbu Państwa nieruchomości przeznaczonych na cele kolejowe został złożony po dniu 31 grudnia 2007 r., a więc i decyzja stwierdzająca takie nabycie zapadła po tej dacie, podczas gdy prawidłowa, a przede wszystkim zgodna z przepisami Konstytucji RP statuującymi ochronę własności, w tym przede wszystkim art. 21 ustawy zasadniczej, interpretacja tego przepisu winna dotyczyć jedynie wniosków złożonych przed wskazaną datą albowiem ustalenie wygaśnięcia prawa

obywatela do żądania odszkodowania w sytuacji, w której obywatel nie posiada wiedzy o istnieniu roszczeń co do jego prawa własności, a Skarb Państwa roszczeń tych nie realizuje, nie znajduje uzasadnienia i jest sprzeczny z podstawowymi zasadami demokratycznego państwa prawa.

Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Ocenę zarzutów kasacyjnych należy rozpocząć od zarzutu naruszenia art. 37a ust. 7 u.k.r.PKP. W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że termin określony w przepisie art. 37a ust. 7 u.k.r.PKP jest terminem prawa materialnego, co oznacza, że jego upływ powoduje wygaśniecie roszczenia o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Materialny charakter tegoż terminu oznacza, że termin ten nie może być przywrócony. Tak więc wygaśnięcie uprawnienia odszkodowawczego jest niezależne od tego, z jakich powodów strona nie dochowała tego terminu, w szczególności, czy były to powody przez nią niezawinione (vide: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 maja 2017 r., II SA/Gd 30/17; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 marca 2018 r., II SA/Gl 993/17; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 października 2023 r., II SA/Gl 829/23, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W badanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż wniosek o wszczęcie postępowania odszkodowawczego złożony został z przekroczeniem terminu wskazanego w powyższym przepisie. Tym samym skarżący domagał się wszczęcia postępowania administracyjnego dla realizacji uprawnienia, które w owym czasie już nie istniało, bowiem wygasło z upływem 31 grudnia 2007 r.

Autor kasacji stawiając zarzut naruszenia art. 37a ust. 7 u.k.r.PKP w istocie wskazuje, iż sposób wykładni tegoż przepisu zaprezentowany w dotychczasowym postępowaniu nie uwzględniał, że sam wniosek o stwierdzenie nabycia własności przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa został złożony po dniu 31 grudnia 2007 r., a w konsekwencji także po tym dniu wydana została decyzja stwierdzająca takie nabycie, natomiast prawidłowa wykładnia tegoż przepisu, uwzględniająca konstytucyjną ochronę prawa własności, winna dotyczyć jedynie wniosków o stwierdzenie nabycia własności złożonych przed dniem 31 grudnia 2007 r. W jego ocenie wygaśnięcie praw do odszkodowania, w sytuacji gdy właściciel nie posiada wiedzy o istnieniu takiego roszczenia wynikającego z prawa własności, a jednocześnie Skarb Państwa nie realizuje własnych uprawnień do gruntu przed upływem terminu wygaśnięcia roszczenia odszkodowawczego, jest sprzeczne z podstawowymi zasadami demokratycznego państwa prawa. Analiza powyższego zarzutu w istocie wskazuje, iż zarzuca on wadliwość wykładni ww. przepisu przez to, że została ona oparta na wynikach wykładni językowej i postuluje konieczność uwzględnienia w procesie wykładni tegoż przepisu wyników wykładni systemowej, biorącej pod uwagę konstytucyjny standard ochrony prawa własności. W tym znaczeniu zarzut naruszenia art. 37a ust. 7 u.k.r.PKP koresponduje z kasacyjnym zarzutem naruszenia art 21 ust 2 zw. z art 31 ust 3 w zw. z art 64 ust 2 i 3 Konstytucji RP oraz art 1 Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Autor kasacji wadliwości zaskarżonego wyroku upatruje także w niezastosowaniu powyższych regulacji prawnych w okolicznościach badanej sprawy.

Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów należy przyznać rację Sądowi I instancji, który badając legalność zaskarżonej decyzji skonstatował podobieństwo konstrukcji prawnej zastosowanej w przepisie art. 37a ust. 7 u.k.r.PKP z art. 73 ust. 4 u.p.w., który także przewiduje skutek wygaśnięcia uprawnienia odszkodowawczego po upływie określonego przez ustawę terminu. Mając na uwadze, iż przepis art. 73 ust. 4 u.p.w. był przedmiotem kilkukrotnych kontroli Trybunału Konstytucyjnego, trafnie w toku dotychczasowego postępowania odwoływano się do standardu ochrony prawnej właściciela wywłaszczonej nieruchomości wynikających w orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego zapadłych przy badaniu powyższej regulacji prawnej. Nie wychodząc w szczegóły tej wielowątkowej i wielopłaszczyznowej kontroli za istotną uznać należy konstatację, iż Trybunał Konstytucyjny w podjętych badaniach zgodności art. 73 ust. 1, 3 i 4 u.p.w. z różnymi wzorcami kontroli konstytucyjnej i konwencyjnej, w tym m.in. art 21, art 31 ust 3, art 64 ust 2 i 3 Konstytucji RP oraz art 1 Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, nie doszukał się powodów do zakwestionowania zgodności z normami wyższego rzędu konstrukcji prawnej wygaśnięcia uprawnienia odszkodowawczego wskutek jego nierealizowania przez osobę uprawnioną w zakreślonym przez ustawę terminie (vide: wyrok TK z dnia 14 marca 2000 r., P 5/99, OTK ZU nr 2/2000/60; wyrok TK z dnia 20 lipca 2004 r., SK 11/02, OTK ZU nr 7/A/2004/66; wyrok TK z dnia 28 lutego 2008 r., K 43/07, OTK ZU nr 1/A/2008/8; wyrok TK z dnia 19 maja 2009 r., K 47/07, OTK ZU nr 5/A/2009/68). Trybunał w szczególności uznał za zgodne z Konstytucją RP ograniczenie w czasie możliwości zgłaszania wniosków o odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości. Uznał, że obowiązkiem ustawodawcy pozostaje wyważenie ochrony interesu osoby wywłaszczonej oraz możliwości władz publicznych co do spełnienia wymagań regulacji prawnej nieruchomości zajętych pod drogi publiczne. Trybunał zwrócił przy tym uwagę, że osoby wywłaszczone miały w czasie faktycznego odjęcia własności możliwość dochodzenia swych praw, czego jednak w odpowiednim czasie nie uczyniły, a zgodnie z zasadą Ius civile vigilantibus scriptum est (prawo cywilne tworzone jest dla ludzi starannych) powinny wykazać się dbałością o swe prawa (vide: wyrok TK z dnia 20 lipca 2004 r., SK 11/02, OTK ZU nr 7/A/2004/66).

Trafnie także dostrzegł Sąd I instancji, iż kwestia braku powiązania terminu wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie z faktem i datą wydania decyzji uwłaszczeniowej była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego na gruncie art. 73 ust. 4 u.p.w. Trybunał wskazał wówczas, iż powyższy przepis w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania przez wojewodę decyzji uwłaszczeniowej jest zgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP. Trybunał zwrócił wówczas uwagę na to, że zawarty w art. 73 u.p.w. mechanizm potwierdzenia wywłaszczenia i uzyskania odszkodowania jest poprawny systemowo i nie ogranicza ochrony praw należnych byłym właścicielom. Jednakże możliwość wykorzystania wskazanych powyżej instytucji postępowania administracyjnego może być w praktyce utrudniona, a to m.in. z tego powodu, że wywłaszczenie z mocy prawa na podstawie powyższego przepisu objęło właścicieli, którym faktycznie odebrano nieruchomości na przestrzeni kilkudziesięciu lat. Tym niemniej Trybunał uznał, że przedstawione w niniejszej sprawie wątpliwości co do konstytucyjności mechanizmu zastosowanego w treści normy prawnej art. 73 ust. 4 u.p.w. nie uzasadniają obalenia domniemania konstytucyjności tegoż przepis. Nie narusza on bowiem standardów demokratycznego państwa prawnego (vide: wyrok TK z dnia 15 września 2009 r., P 33/07).

Analogiczna konstrukcja prawna zastosowana przez ustawodawcę w treści art. 37a u.k.r.PKP nakazuje przepis ten oceniać z uwzględnieniem tego co Trybunał podnosił badając konstytucyjność art. 73 ust. 4 u.p.w. Nie pozwala to z kolei doszukać się błędów w wykładni tegoż przepisu zaprezentowanych w toku dotychczasowego postępowania. Regulacja ta nie wiąże upływu terminu dochodzenia uprawnień odszkodowawczych z faktem wydania decyzji potwierdzającej uwłaszczenie Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem określonym w tym przepisie. Powyższe nie stanowi natomiast naruszenia konstytucyjnego standardu ochrony dotychczasowych właścicieli nieruchomości. Podobnie jak i limitowanie w czasie możliwości wystąpienia przez dawnego właściciela z roszczeniem odszkodowawczym, w sytuacji porządkowania stosunków prawnych związanych z faktycznym odebraniem nieruchomości i wieloletnim trwaniem tak powstałych stanów faktycznych.

Nietrafne są zatem zarzuty kasacyjne naruszenia art. 37a ust. 7 u.k.r.PKP oraz art 21 ust 2 zw. z art 31 ust 3 i art 64 ust 2 i 3 Konstytucji RP oraz art 1 Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Nie można także potwierdzić zasadności zarzutu naruszenia art. 128 i art. 129 u.g.n. bowiem zarzut ten zawiera wadę konstrukcyjną z punktu widzenia wymagań art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., uniemożliwiającą jego weryfikację w postępowaniu kasacyjnym. Postawiony w owym przepisie wymóg przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Naczelny Sąd Administracyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa. Naruszony przez sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Jeżeli przepis dzieli się na kilka jednostek redakcyjnej (np. paragrafy, ustępy, punkty, litery), to przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy dokładne wskazanie tych przepisów prawa, które – zdaniem autora skargi kasacyjnej – zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Tylko tak sprecyzowany zarzut pozwala ustalić granice zaskarżenia (vide: postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997/6-7/96; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2008 r., I OSK 2034/06; wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r., II OSK 2520/10; wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jeżeli zatem art. 128 u.g.n. dzieli się na 4 paragrafy, zaś art. 129 u.g.n. nominalnie na 5 paragrafów, a każdy z nich reguluje odrębne zagadnienia prawne, a niektóre z nich zostały derogowane, to zarzut kasacyjny naruszenia art. 128 i art. 129 u.g.n. nie nadaje się do przeprowadzenia kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku, a tym samym nie może prowadzić do jego wzruszenia.

Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.