Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1150/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Prawo miejscowe
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy: article: art. 43
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
article: art. 101 ust.1
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2013 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o. o. Spółki Komandytowo-Akcyjnej w B. na uchwałę Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 29 stycznia 2013 r. nr XXVI/666/2013 w przedmiocie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego. 1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina" w Bielsku-Białej na działce skarżącej nr 1 obręb [...], 2) zasądza od Gminy Bielsko-Biała na rzecz skarżącej kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uchwałą Nr XXVI/666/2013 z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina" w Bielsku-Białej Rada Miejska w Bielsku-Białej ustanowiła zespół przyrodniczo-krajobrazowy o nazwie "Gościnna Dolina" w Bielsku-Białej o powierzchni 30,89 ha położony w południowej części tego miasta w dolinach trzech potoków, obejmujący grunty Skarbu Państwa, grunty Gminy Bielsko-Biała oraz grunty prywatne, których szczegółową lokalizację określa załącznik graficzny do uchwały. Jako podstawę prawną tej uchwały wskazano art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm., zwanej dalej ustawą o samorządzie gminnym) oraz art. 6 ust. 1 pkt 9, art. 43, art. 44 ust. 1 i 2 i art. 45 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm., zwanej dalej ustawą o ochronie przyrody). Cel ochrony ustanowionego zespołu został wskazany w § 2 uchwały zaś obowiązujące na jego terenie zakazy zostały określone w jej § 3.

Pismem z dnia [...] r., które wpłynęło do Urzędu Miejskiego w B. w dniu [...] r. "A" Sp. z o.o. spółka komandytowo-akcyjna przy ul. [...] w B. wezwała Radę Miejską w B. z powołaniem się na art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym do usunięcia naruszenia prawa przedmiotową uchwałą przez jej zmianę polegającą na zmodyfikowaniu oznaczenia granic wskazanego zespołu przyrodniczo-krajobrazowego w odniesieniu do działki numer [...] objętej księgą wieczystą o numerze [...].

Uzasadniając to wezwanie stwierdzono, że właściwości przyrodnicze uzasadniające objęcie ochroną, nie występują na całym fragmencie działki nr [...], zarysowanym w planie graficznym stanowiącym załącznik do uchwały. Część tego obszaru została bowiem zdewastowana w [...] roku na skutek przebudowy na tym terenie ulicy [...]. Teren oraz drzewa i krzewy zostały zasypane ziemią i gruzem (stan ten został utrwalony na zdjęciach z okresu wykonywania robót). Po wykonanych robotach nie usunięto całej ziemi i dotychczas przysypane są drzewa. Kolejny raz część terenu została zniszczona dla ekologii w [...] roku poprzez ułożenie sieci wody i kanalizacji. Do chwili obecnej występuje na nim jałowa gleba z wykopów przy przebudowie ulicy oraz realizacji sieci. Teren ten jest nierówny, z dużymi grudami ziemi. Zaczynają go zagospodarowywać tylko najgorszego gatunku chwasty, rozsiewane przez wiatr (co można stwierdzić naocznie w terenie, a częściowo pokazane jest na zdjęciach z [...] r.). Teren ten nie przedstawia też szczególnych walorów estetycznych i widokowych i dlatego ustanowienie na nim zespołu przyrodniczo-krajobrazowego nie znajduje uzasadnienia. Nadto podniesiono, że ustanowienie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego w takich granicach uniemożliwia właścicielowi działki jej zabudowę zgodną z decyzją o warunkach zabudowy z dnia [...] r. Ogranicza zatem w znacznym zakresie konstytucyjnie chronione uprawnienia właścicielskie.

W konsekwencji zdaniem występującej z wezwaniem Spółki ustanowienie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego na tej części jej działki stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności:

– art. 44 ust. 1 w związku z art. 43 ustawy o ochronie przyrody poprzez ustanowienie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego na terenie nieposiadającym szczególnych walorów estetyczno-widokowych,

– art. 140 kodeksu cywilnego poprzez nieusprawiedliwione ograniczenie w możliwości korzystania z części działki o nr [...],

– art. 21, art. 31 ust. 3 oraz art. 64 Konstytucji RP poprzez nieusprawiedliwione ograniczenie prawa własności, naruszające także konstytucyjną zasadę proporcjonalności.

Aby możliwe było objęcie danego terenu ochroną konieczne jest zdaniem Spółki wykazanie, że elementy przyrodnicze, z uwagi na które nastąpiło utworzenie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego znajdują się na całej powierzchni chronionego obszaru. W tym względzie powołano się na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2011 r., II OSK 767/2011 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 grudnia 2010 r., II SA/GL 1094/2010. W przeciwnym wypadku istnieją podstawy do przyjęcia, że utworzenie zespołu przyrodniczego nastąpiło z naruszeniem ww. przepisów Konstytucji RP. W konsekwencji sprecyzowano żądanie wnosząc o zmianę orzeczenia granic przedmiotowego zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina" w Bielsku-Białej w odniesieniu do działki nr [...] przez przesunięcie granicy tego zespołu w kierunku południowo-zachodnim i ustanowienie jej wzdłuż linii lasu, tj. zgodnie z projektami zawartymi we wcześniejszych kierowanych w tej sprawie pismach Spółki (m. in. pismem z dnia [...] r.). Stwierdzono, iż postulowane nieznaczne przesunięcie granic ustanowionego zespołu przyrodniczo-krajobrazowego, uwzględni zarówno konieczność ochrony przyrody jak i konstytucyjną zasadę ochrony prawa własności.

W odpowiedzi na to wezwanie Prezydent Miasta B. w piśmie z dnia [...] r. stwierdził, że projekt kwestionowanej uchwały uzgodniono z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w K. i przeprowadzono konsultacje społeczne. Przed przystąpieniem do sporządzenia projektu uchwały wykonano dokumentacje przyrodnicze: w 2010 r. przez "B" w B., w [...] r. przez "C" w Z. oraz w [...] r. przez "D", które jednoznacznie potwierdzają walory przyrodnicze i krajobrazowe obszaru objętego ochroną. Stwierdził również, że wskazane zniszczenia terenu nie eliminują wartości przyrodniczych, zaś wynikający z art. 140 kodeksu cywilnego zakres ochrony prawa własności nie jest bezwzględny, a gmina kształtując i prowadząc politykę przestrzenną na swoim terenie uwzględnia także interesy ogólnospołeczne.

Z uchwałą nie kolidują również warunki ustalone w wydanej decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] r. Decyzja o warunkach zabudowy stanowi przy tym jedynie wstępną i ogólną informację o potencjalnej możliwości inwestowania. Nie ustala konkretnej ani ścisłej lokalizacji obiektu budowlanego. Ustalenie takie następuje dopiero na następnym etapie, tj. pozwolenia na budowę. Dopiero projekt budowlany określa konkretną lokalizację obiektu budowlanego. Decyzja nie dała inwestorowi nieograniczonego prawa zabudowy, ustaliła szereg ograniczeń. Określono w niej w szczególności minimalną powierzchnię biologicznie czynną (70 % działki) oraz nakaz zachowania dotychczasowego sposobu użytkowania istniejących gruntów leśnych. Ponadto decyzją nakazano, aby zachowana była wymagana przepisami przeciwpożarowymi 12 m odległość zabudowy od granicy lasu. Przedmiotem decyzji była budowa dwóch budynków (pensjonatu i budynku mieszkalnego jednorodzinnego) o powierzchni zabudowy obejmującej zaledwie 7 % działki. Przyjęcie uchwały w sprawie "Gościnnej Doliny" nie zniweczyło prawa zabudowy ustalonego w decyzji o warunkach zabudowy. Pomimo wejścia w życie przepisów uchwały inwestor nadal może realizować planowaną inwestycję budowy dwóch budynków.

W skardze do sądu administracyjnego na powyższą uchwałę Rady Miejskiej w Bielsku-Białej nr XXVI/666/2013 z dnia 29 stycznia 2013 r. wniesionej dnia [...] r. "A" Sp. z o.o. spółka komandytowo-akcyjna w B. domagała się stwierdzenia jej nieważności w zakresie w jakim ustanawia zespół przyrodniczo-krajobrazowy na części określonej w załączniku graficznym do uchwały działki skarżącej nr [...]. Wniosła również o dopuszczenie dowodu z powołanych w skardze dokumentów. Zarzuciła, że zaskarżona uchwała została wydana w zakwestionowanej części z naruszeniem art. 44 § 1 w zw. z art. 43 ustawy o ochronie przyrody poprzez ustanowienie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego na tej części działki nr [...], która nie posiada szczególnych walorów estetyczno-widokowych oraz z naruszeniem art. 44 § 1 tej ustawy w związku z art. 21, art. 31 § 3, art. 64 § 1 i art. 64 § 3 Konstytucji RP poprzez nieusprawiedliwione ograniczenia przysługującego skarżącej prawa własności.

W uzasadnieniu skargi stwierdzono, iż zgodnie z art. 43 ustawy o ochronie przyrody zespołami przyrodniczo-krajobrazowymi są fragmenty krajobrazu naturalnego i kulturowego zasługujące na ochronę ze względu na ich walory widokowe lub estetyczne. Aby możliwe było objęcie danego terenu tą formą ochrony konieczne jest zatem wykazanie, że na całym objętym uchwałą terenie znajdują się elementy przyrodnicze, z uwagi na które nastąpiło utworzenie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego. W tym względzie skarżąca powołała się na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2011 r., II OSK 767/2011 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 grudnia 2010 r., II SA/GL 1094/2010. Tego wymogu zaskarżona uchwała zdaniem skarżącej Spółki nie spełnia. Właściwości przyrodnicze uzasadniające objęcie ochroną, wskazanego w załączonym do uchwały nr XXVI/666/2013 planie graficznym fragmentu działki nr [...] nie występują na całym, zarysowanym w planie obszarze. Część obszaru objętego, według projektu, ochroną została bowiem zdewastowana w [...] roku na skutek przebudowy na tym terenie ulicy [...]. Teren oraz drzewa i krzewy zostały zasypane ziemią i gruzem (stan ten został utrwalony na zdjęciach z okresu wykonywania robót). Po wykonanych robotach nie doprowadzono ziemi do porządku i ww. roślinność pozostaje zasypana do dnia dzisiejszego (co widać w szczególności po przysypanych drzewach w lesie). Wskazany teren został po raz drugi zniszczony w roku 2012 poprzez ułożenie sieci wody i kanalizacji. Do chwili obecnej występuje na nim jałowa gleba z wykopów przy przebudowie ulicy oraz realizacji sieci. Teren jest nierówny, z dużymi grudami ziemi. Tylko najgorszego gatunku chwasty, rozsiewane przez wiatr, zaczynają ten teren zagospodarowywać (co można stwierdzić naocznie w terenie, a częściowo pokazane jest na zdjęciach z [...] r.). Z pewnością zdaniem skarżącej teren ten nie przedstawia szczególnych walorów estetycznych i widokowych i dlatego ustanowienie na nim zespołu przyrodniczo-krajobrazowego nie znajduje uzasadnienia. Odmienne w tym względzie stanowisko zawarte w piśmie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nie zostało w żaden sposób umotywowane. Na "pierwszy rzut oka" widać, iż ta część działki nie przedstawia wartości ekologicznych. Do walorów przyrodniczych i krajobrazowych spornej części działki nr [...], należącej do skarżącej spółki, nie odnosi się również dokumentacja przyrodnicza, na którą powołuje się Prezydent B., która tym samym nie potwierdza konieczności objęcia jej ochroną prawną. Podkreślono, że wyszczególnienie walorów przyrodniczych występujących na poszczególnych działkach, włączonych do zespołu przyrodniczo-krajobrazowego, zostało zamieszczone wyłącznie w aktualizacji "Inwentaryzacji i waloryzacji przyrodniczej zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina" w Bielsku-Białej sporządzonej przez "C" P. N. Ani dokumentacja przedstawiona przez "B" w B., ani przez "D" nie dokumentuje występowania szczególnych walorów estetycznych i widokowych na kwestionowanym obszarze działki nr [...]. Odnosząc się zaś do dokumentacji przedstawionej przez "C" należy stwierdzić, że zgodnie z zestawieniem działek ewidencyjnych z uwzględnieniem ich walorów, na działce nr [...] występują rośliny chronione – czosnek niedźwiedzi i centuria pospolita, siedlisko przyrodnicze – 9170 Grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny oraz ptaki – pierwiosnek, szpak i kapturka. Jednak w ekspertyzie tej pominięty został fakt, iż obszar działki nr [...], włączony do zespołu przyrodniczo-krajobrazowego, składa się z dwóch części – zalesionej oraz niezalesionej (częściowo zdewastowanej przez przeprowadzone prace ziemne). Uzasadnione jest zatem przekonanie, iż wymienione walory przyrodnicze występują na zalesionej części działki, której włączeniu w granice zespołu przyrodniczo-krajobrazowego skarżąca się nie sprzeciwia. Na terenie nieleśnym odnotowano jedynie pojedyncze pary lęgowe gatunków typowych dla terenów otwartych bażanta, strumieniówki oraz kląskawki.

Skarżąca, posiłkując się załącznikiem graficznym do dokumentacji wykonanej przez "C" P. N. podniosła, iż równolegle wzdłuż granicy zespołu "Gościnna Dolina", przebiegającej przez działkę skarżącej, przebiega także granica dwóch sektorów badawczych X (obejmującego zasadniczą część działki [...] – niezalesionej) oraz IX (obejmującego zalesioną cześć działki [...]). Dokonując porównania wskazanych sektorów nie sposób zdaniem Spółki nie zauważyć, iż sektor X jest jednym z najuboższych, jeśli chodzi o występowanie walorów przyrodniczych (flora mchów – sektor X najuboższy – zaledwie 13 gatunków (17 % flory); flora wątrobowców – małe bogactwo gatunkowe – sektor X – jeden z najuboższych, w sektorze X). W ww. sektorze nie występuje także centuria pospolita (występuje natomiast w sektorze IX), zaś czosnek niedźwiedzi występuje zarówno w sektorze X jak i IX (po 5). Żadna z uzyskanych przez organ ekspertyz nie zawiera dokumentacji zdjęciowej odnoszącej się do działki [...] dokumentującej i ustalającej lokalizację chronionych gatunków. W całości zostały pominięte okoliczności przeprowadzanych robót ziemnych związanych z budową drogi, składowaniem zwałów ziemi na działce oraz związanych z budową kanalizacji co doprowadziło do dewastacji tego terenu pozbawiając go cech chronionych. Żadna z analiz nie wskazuje również jakie gatunki i w jakich miejscach występują na części działki objętej granicami zespołu.

W konsekwencji zdaniem skarżącej należało przyjąć, iż nie na całym obszarze działki nr [...], włączonym do granic ustanowionego zespołu, występują walory przyrodnicze uzasadniające jego ochronę. Nadto zarzucono, że ustanowienie zespołu w projektowanych granicach uniemożliwia właścicielowi działki jej zabudowę, zgodną z decyzją o warunkach zabudowy z dnia [...] r. (zmienioną decyzją z dnia [...] r.). Ogranicza zatem w znacznym zakresie konstytucyjnie chronione uprawnienia właścicielskie. Wynikający z uchwały zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, w istocie uniemożliwia bowiem uzyskanie pozwolenia na budowę na obszarze objętym ochroną. Do graniczenia tych praw, wynikających z art. 21, art. 31 i art. 64 Konstytucji RP doszło przy tym z naruszeniem zasady proporcjonalności oraz konieczności, a więc oceny, czy tego samego skutku nie można osiągnąć przy użyciu innych, mniej uciążliwych dla obywatela środków.

W ocenie skarżącej Spółki cel jakim jest ochrona fragmentów krajobrazu naturalnego "Gościnnej Doliny" mógłby zostać osiągnięty także poprzez inne ukształtowanie granic ustanowionego zespołu przyrodniczo-krajobrazowego. Konieczne jest bowiem zrównoważenie interesu społecznego, jakim jest ochrona przyrody z koniecznością ochrony interesu prywatnego, jakim jest prawo zabudowy nieruchomości. Jest to zaś możliwe poprzez nieznaczną modyfikację granic zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina" w Bielsku-Białej w odniesieniu do działki skarżącej. Zmiana taka nie będzie bowiem w sposób negatywny wpływać na ochronę walorów przyrodniczych Znaczna część tych walorów występuje bowiem na zalesionej części działki nr [...], której włączeniu w granice zespołu przyrodniczo-krajobrazowego skarżąca się nie sprzeciwia.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta B. wniósł o jej oddalenie,. Stwierdził, że obszar objętego zaskarżoną uchwałą zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Gościnna Dolina" w B. został ustalony w oparciu o wykonane dokumentacje przyrodnicze. Granice zespołu w obrębie działki skarżącej zostały przyjęte za propozycją autorską dr P. N. i mgr M. M. – N., co obrazują rysunki 1. 3/3, rys. 2. 3/3, rys. 3. 3/3 z opracowania "Inwentaryzacja i waloryzacja przyrodnicza zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Gościnna Dolina w Bielsku-Białej – aktualizacja z 2012 r.".

Obszar Doliny Gościnnej stanowi fragment doliny trzech potoków: Potoku Kamienickiego II, potoku Dębowiec oraz potoku Dopływ od Zieleni Miejskiej. Jest to fragment Pogórza Śląskiego, który z uwagi na ukształtowanie terenu i szatę roślinną ma duże walory estetyczne. Ponadto stanowi siedlisko licznych gatunków roślin i zwierząt objętych ochroną gatunkową. Aktualizacja opracowania Inwentaryzacja i waloryzacja przyrodnicza zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Gościnna Dolina w Bielsku-Białej z 2012 r. zawiera w szczególności oznaczenie działek włączonych do zespołu wraz z wykazaniem walorów faunistycznych i florystycznych na każdej parceli. W przypadku parceli skarżącej ww. walory zostały opisane na stronie 138 aktualizacji z [...] r. Walory krajobrazowe zostały zaś wykazane w opracowaniu "D" z [...] r. Pracownicy "D" zinwentaryzowali punkty widokowe i wykazali, iż powstające obiekty budowlane w bliskim sąsiedztwie uchwalonego zespołu mogą stanowić zagrożenie dla percepcji krajobrazu doliny, zaburzając pierwotny wygląd tradycyjnego krajobrazu przyrodniczo-kulturowego. Pozostawienie w zespole części działki skarżących o powierzchni [...] ha (powierzchnia całej działki to [...] ha) umożliwi zachowanie niezakłóconego widoku na wnętrze Gościnnej Doliny. Fragment działki skarżącej spółki objętej zespołem wchodzi w skład sektora badawczego IX i w nieznacznej części do sektora X – w aktualizacji z [...] r.

Dalej stwierdzono, że na terenie części działki [...] włączonej do zespołu przyrodniczo-krajobrazowego bezspornie zaobserwowano stanowiska chronionych gatunków roślin oraz ptaków. Są to czosnek niedźwiedzi i centuria pospolita. Pierwsza z roślin jest objęta ochroną częściową wykazaną pod pkt 48 w załączniku nr 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz. U. z 2012 r. poz. 81). Z kolei centuria jest rośliną objętą ochroną ścisłą wymienioną pod pkt 217 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia. Ponadto stwierdzono występowanie stanowisk rozrodczych ptaków: pierwiosnka, szpaka oraz kapturka. Wszystkie wymienione wyżej ptaki podlegają ścisłej ochronie gatunkowej (pkt 285 oraz 283 zał. Nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 października 2011 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2011 r. nr 237, poz. 1419).

Dla uzasadnienia powyższych twierdzeń Gmina powołała się na stronę 138 opracowania Inwentaryzacja i waloryzacja przyrodnicza zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Gościnna Dolina w Bielsku-Białej – aktualizacja z [...] r. wykonanego przez "C" w Z. autorstwa dr P. N. i mgr M. M. – N. wraz z rysunkiem 1. 3/3 i 2. 3/3 oraz na planszę nr 1 analizy panoram pkt 12 widoku (w zakresie działki skarżącej) i na planszę 2 d analizy panoram zdjęcie nr 12 widok w kierunku wschodnim – Studium wartości krajobrazowych zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Gościnna Dolina w Bielsku-Białej. Zdaniem Prezydenta B. nie uwzględniono w całości zgłoszonej przez skarżącą w piśmie z dnia [...] r. propozycji ustalenia przebiegu granicy zespołu na 25 metrze od frontu ulicy Karbowej z uwagi na zbyt duże przybliżenie się z potencjalną zabudową do koryta potoku Kamienickiego II. Ostatecznie uchwalona granica biegnie na działce skarżącej na około 40 metrze od granicy tego potoku.

Stwierdzono też w odpowiedzi na skargę, że prawo własności skarżącej zostało ograniczone – na podstawie obowiązujących przepisów prawa aby zachować walory widokowe lub estetyczne zespołu przyrodniczo-krajobrazowego. Rygory związane z ustanowieniem przedmiotowego zespołu przyrodniczo-krajobrazowego nie naruszają konstytucyjnej zasady proporcjonalności, a wprowadzone uchwałą zakazy służą ochronie środowiska. Nie kolidują również z otrzymaną przez poprzednika prawnego skarżącej decyzją o warunkach zabudowy z dnia [...]r. nr [...], która stanowi jedynie wstępną i ogólną informację o potencjalnej możliwości inwestowania. Nie ustala ona konkretnej lokalizacji obiektu budowlanego, co następuje dopiero na etapie pozwolenia na budowę. Nadto podniesiono, że pierwotnie Rada Miejska w B. podejmując unieważnioną wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 2.12.2010 r. – sygn. akt II SA/GL 1094/10 uchwałę z dnia [...] r. nr [...] objęła całą działkę [...] zespołem przyrodniczo-krajobrazowym. Podejmując zaś zaskarżoną uchwałę uzupełniono materiał dowodowy, na podstawie którego ustalono walory faunistyczne i florystyczne na każdej parceli oraz walory krajobrazowe. Poczynione ustalenia zaskutkowało objęciem zespołem przyrodniczo-krajobrazowym tylko [...] m2 działki skarżącej. Gdy zaś chodzi o argumentację spółki w zakresie dewastacji terenu Prezydent B. powołał się na oświadczenie J. J. z dnia [...] r., w którym stwierdził on, że nie wnosi zastrzeżeń do robót porządkowych na działce [...] przy ul. [...] w B.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zaskarżona uchwała w zakresie objętej skargą części działki skarżącej nr [...] ostać się nie może albowiem w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie zostało dostatecznie wykazane aby znajdowały się tam podlegające ochronie wartości przyrodnicze o których mowa w art. 43 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie bowiem z tym przepisem zespołami przyrodniczo-krajobrazowymi są fragmenty krajobrazu naturalnego i kulturowego zasługującego na ochronę ze względu na ich walory widokowe i estetyczne. Ponieważ utworzenie takiego zespołu głęboko ingeruje w prawo własności to konieczne jest wykazanie, że szczególnie cenne i wymagające ochrony wartości przyrodnicze dotyczą całego obszaru objętego tą formą ochrony przyrody. Na wymóg ten zwrócił szczególną uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 30 lipca 2010 r. sygn. akt II OSK 1053/10 i z dnia 5 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 767/12 (LEX nr 694431 i nr 846007) wydanych w sprawie dotyczącej tego samego zespołu przyrodniczo-krajobrazowego (w innych jedynie obszarowo granicach) ustanowionego uchwałą Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. nr [...], której nieważność została stwierdzona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/GL 1094/10. Uzasadniając objęty zaskarżoną uchwałą przebieg zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Prezydent B. powołał się na treść sporządzonej na potrzeby podjęcia uchwały dokumentacji przyrodniczej, wskazując w odpowiedzi na skargę czy to na poszczególne rysunki czy też na treść poszczególnych stron tych opracowań. Zdaniem Sądu treść tych dokumentów nie jest jednak na tyle jednoznaczna aby przesądzała o przebiegu spornego zespołu przyrodniczo-krajobrazowego w ustalonych, a kwestionowanych przez skarżącą spółkę granicach. Skarżąca nie kwestionuje bowiem, że na jej działce występują mogące podlegać ochronie wartości przyrodnicze, a jedynie twierdzenie, iż występują one na całej powierzchni tej części działki nr [...], która została włączona do zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Gościnna Dolina. Skarżąca twierdzi mianowicie, że zasługujące na ochronę wartości przyrodnicze nie występują na zachodnim pasie włączonej do zespołu części jej działki, który był wykorzystywany pod realizację inwestycji związanej z przebudową ul. [...] oraz budową sieci kanalizacyjnej i wodociągowej w latach [...]-[...]. W związku z tymi pracami ta część działki walory te utraciła. Występują one jedynie na zalesionej części działki.

Zdaniem Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wbrew odmiennemu stanowisku Prezydenta B., nie daje dostatecznych podstaw do zakwestionowania tych twierdzeń skarżącej. W świetle map stanowiących część dokumentacji przyrodniczej oraz dołączonych do odpowiedzi na skargę i w świetle dokumentacji fotograficznej przedłożonej przez strony w toku postępowania sądowego nie ulega wątpliwości, że objęta zaskarżoną uchwałą powierzchnia działki skarżącej składa się z części zalesionej oraz niezalesionej. Z Inwentaryzacji i waloryzacji przyrodniczej zespołu "Gościnna Dolina" – aktualizacja z [...] r. nie wynika natomiast aby okoliczność ta była wzięta w dostateczny sposób pod uwagę gdy chodzi o objęcie obu tych części prawną ochroną, chociaż na co słusznie zwrócono uwagę w skardze, ilość i rodzaj występujących na tych częściach walorów przyrodniczych znacznie się różnią. Gdyby tak było w istocie to należałoby się zastanowić czy te części nie powinny być odmiennie potraktowane, a konkretnie czy rodzaj i zakres walorów przyrodniczych występujących na części niezalesionej powinien być objęty kwestionowaną w skardze formą ochrony przyrody. Należy mieć bowiem na uwadze, że objęta zaskarżoną uchwałą niezalesiona część działki nr [...] wchodzi w skład sektora budowlanego X, który (na co zwrócono uwagę w skardze) jest jednym z najuboższych, jeśli chodzi o występowanie walorów przyrodniczych. Wątpliwość w tym względzie jest tym bardziej uzasadniona gdy zważy się, że znaczny obszar części niezalesionej został objęty w latach [...]-[...] pracami ziemnymi związanymi z prowadzonymi tam inwestycjami. Faktu prowadzenia takich inwestycji Prezydent B. nie podważał. Z uwagi na ich rodzaj i zakres nie da się wykluczyć, że ewentualnie w ich następstwie mogło też dojść do utraty wartości przyrodniczych na tym obszarze działki skarżącej. Stwierdzenie to wykluczałoby zaś objęcie tej części działki skarżącej granicami zespołu przyrodniczo-krajobrazowego (pomijając walory widokowe – o czym niżej). Bezzasadne byłoby bowiem utworzenie na tym obszarze formy ochrony przyrody, w sytuacji gdy zgodnie z treścią art. 44 ust. 4 ustawy istniałyby podstawy do jej zniesienia. Co do wpływu prowadzonych prac budowlanych na podlegające ochronie walory przyrodnicze, widokowe i estetyczne terenu na którym były one prowadzone nie może mieć przy tym wpływu akcentowana w odpowiedzi na skargę okoliczność, że skarżąca nie wniosła zastrzeżeń do robót porządkowych po zrealizowaniu na jej działce kanalizacji sanitarnej. Zakres i sposób wykonania tych robót nie musiał mieć bowiem przesądzać o tym, że na objętym tymi pracami terenie zostały przywrócone w pełni jego wcześniejsze walory przyrodnicze. Nadto jak wynika z akt sprawy na spornej części działki skarżącej prowadzone były prace budowlane nie tylko związane z budową kanalizacji sanitarnej. Zdaniem Sądu za objęciem ochroną całej spornej pomiędzy stronami części działki skarżącej nie przemawia ani treść strony 138 aktualizacji inwentaryzacji z [...] r. ani też treść rysunków nr 1. 3/3, nr 2. 3/3 i nr 3. 3/3 stanowiących załączniki do tej inwentaryzacji, na które to rysunki powołano się w odpowiedzi na skargę. Wprost przeciwnie gdyby przyjąć, że usytuowanie umieszczonych na rysunku 1. 3/3 oznaczenia literowego CE (centuria pospolita) a na rysunku 2. 3/3 oznaczeń literowych KC (Pierwiosnek), SA (Kapturka) i E (Rudzik) odpowiada w przybliżeniu rozmieszczeniu miejsca występowania tych gatunków (w odniesieniu do ptaków ich stanowisk rozrodczych), to potwierdzałoby to stanowisko skarżącej, że dotyczy zalesionej części działki.

Brak jest też jednoznacznych przesłanek aby za ustaleniem kwestionowanego przebiegu granicy zespołu przyrodniczo-krajobrazowego przemawiała treść Studium wartości krajobrazowych ... z [...] r. autorstwa "D". Nie wynika to z części tekstowej tego opracowania. Trudno też w tym względzie ocenić treść 12 planszy 2d stanowiącej część tego opracowania. Z opracowania tego nie wynika by ze względu na walory widokowe lub estetyczne nie było możliwe dalsze przesunięcie granicy ustanowionego zespołu przyrodniczo-krajobrazowego w kierunku lasu na działce skarżącej. Jakkolwiek w świetle treści art. 43 ustawy o ochronie przyrody nie może ulegać wątpliwości, że na granice terenu zespołu przyrodniczo-krajobrazowego może mieć wpływ wymóg zachowania walorów widokowych i estetycznych, to wymogi te nie mogą być kształtowane i oceniane dowolnie ale powinny być należycie, szczegółowo i w sposób nadający się do kontroli udokumentowane. Podobnie jak ochrona krajobrazowa i walory krajobrazowe (art. 15 pkt 8 i 23 ustawy) powinny one być też podejmowane z poszanowaniem wynikającej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasady proporcjonalności, na co słusznie zwrócono uwagę w skardze w kontekście wynikających niewątpliwie z faktu ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego ograniczeń w zagospodarowaniu terenów objętych tą formą ochrony przyrody. Wbrew stanowisku zajętemu w odpowiedzi na skargę ograniczenie to miałoby miejsce również w odniesieniu do możliwości zabudowy wynikającej z powoływanej przez strony decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] r., a to w sytuacji gdy zgodnie z tą decyzją z zabudowy została wyłączona leśna część działki nr [...] oraz gdy bardzo znaczna część tej działki jest objęta strefą ochronną przebiegającego przez nią gazociągu [...]. Nie bez znaczenia dla ewentualnej zabudowy tej działki jest też ekonomiczna opłacalność inwestycji związana z jej usytuowaniem na działce, co zostało podniesione w czasie rozprawy sądowej.

Jak wynika z powyższych wywodów zaskarżona uchwała stanowiąca akt prawa miejscowego została podjęta w odniesieniu do objętej nią części działki nr [...] z obrazą art. 43 ustawy o ochronie przyrody. Nie zostało bowiem dostatecznie wykazane aby na całej tej części (poza obszarem wchodzącego w skład tej działki lasu) istniały fragmenty krajobrazu naturalnego i kulturowego zasługujące na ochronę (z uwzględnieniem zasady proporcjonalności) z uwagi na walory widokowe lub estetyczne, względnie aby występowały na tym obszarze cenne siedliska przyrodnicze z udziałem chronionych gatunków roślin i zwierząt (w związku z § 2 zaskarżonej uchwały).

Skutkowało to stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały w odniesieniu do objętej nią części działki skarżącej nr [...] obręb [...] na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. x 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Nie było przy tym możliwe bardziej szczegółowe określenie przez Sąd granic obszaru działki skarżącej co do którego istnieją wątpliwości na objęcie go granicami ustanowionego zespołu przyrodniczo-krajobrazowego (skarga dotyczyła bowiem jedynie części obszaru tej działki).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Rada Miejska w B. weźmie pod uwagę przedstawione wyżej zastrzeżenia. Dopuści też dowód z uzupełniającej inwentaryzacji i waloryzacji przyrodniczej tej części działki skarżącej na której prowadzone były w latach [...]-[...] roboty budowlane dla potwierdzenia względnie wykluczenia, że występują tam w dalszym ciągu podlegające ochronie w formie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego fragmenty krajobrazu naturalnego i kulturowego w rozumieniu art. 43 ustawy o ochronie przyrody. Gdyby za objęciem tym zespołem tej części działki miały przemawiać tylko walory widokowe lub estetyczne to okoliczność ta również powinna znaleźć jednoznaczne i podlegające kontroli odzwierciedlenie w materiale dowodowym. Wymagałoby to dopuszczenia dowodu z uzupełniającego studium wartości krajobrazowych odnoszącego się do tej części działki nr [...].

Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej uchwały w części w której stwierdził jej nieważność stojąc na stanowisku, iż nie jest to dopuszczalne w odniesieniu do prawa miejscowego, które weszło w życie (w związku treścią art. 61 § 2 pkt 3 ustawy p.p.s.a.).

O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i 211 ustawy p.p.s.a. oraz § 2 i § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ... (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).