Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 247/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatek rolny
Podatek leśny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 254
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz WSA Grzegorz Wałejko Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Woźny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 marca 2023 r. nr SKO.II.41/1313/PP/2022 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2022 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy W. z dnia 4 października 2022 r. znak: FN.3127.260048.2.2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. B. kwotę 100 zł (sto złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 14 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie (dalej: "SKO") utrzymało w mocy wydaną wobec J. B. decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 4 października 2022 r. znak: FN.3127.260048.2.2022, zmieniającą wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2022 na kwotę 1.619 zł.

Decyzja podatkowa organu I instancji została wydana na podstawie zawiadomienia o wprowadzonych zmianach w danych ewidencyjnych, otrzymanych od Starostwa Powiatowego w Chełmie z dnia 26 stycznia 2022 r., które dotyczyło darowizny od K. B. na rzecz J. B. działki nr [...] w miejscowości W. oraz działki nr [...] w miejscowości M. N..

W wyżej wymienionym zawiadomieniu klasyfikacja działki nr [...] została zmieniona ze względu na przeprowadzoną modernizację ewidencji gruntów i budynków, gdyż grunty zabudowane "Br" zostały sklasyfikowane jako tereny mieszkaniowe "B". Zmiany te uwzględnił organ I instancji, wydając decyzję z dnia 4 października 2022 r., ustalającą skarżącej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym, od nieruchomości oraz leśnym na rok 2022 na kwotę 1.619 zł.

W odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie nabytego prawa posiadania gospodarstwa rolnego oraz rażące błędy merytoryczne, formalne i rachunkowe

w części "podatek rolny" oraz w części – "podatek od nieruchomości poz. F - grunty pozostałe 2941m2". Wyjaśniła, że posiada dwie działki rolne: działkę nr [...] położoną w W. o oznaczeniu: grunty rolne zabudowane: Br-RII oraz działkę nr [...] położoną w M. , oznaczoną jako użytki rolne, które to działki stanowią łącznie gospodarstwo rolne o nr identyfikacyjnym: [...], nadanym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o łącznej powierzchni 0,7955ha oraz łącznie z lasem - 1,0397 ha przeliczeniowe. Podniosła, iż na posiadane działki – jako na działki rolne – w 2022 r. przyszły dwie decyzje podatkowe i w żadnej z nich nie występuje podatek od nieruchomości od gruntów – tzw. grunty pozostałe, natomiast decyzja z dnia 4 października 2022 r. obarczona jest podatkiem od nieruchomości od gruntów za działkę nr [...] o powierzchni 2941m2 na kwotę 1.455,80 zł za 11 miesięcy 2022 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie przytoczyło na wstępie przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U.

z 2023 r. poz. 70, dalej: "u.p.o.l."): art. 2 ust. 1 i ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, dodając, że wymiar podatku w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustalony został

w związku z unormowaniem zawartym w art. 6c ustawy z dnia 15 listopada 1984 r.

o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333, dalej: "u.p.r.") oraz z uwzględnieniem art. 6 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 888 ze zm., dalej: "u.p.l.").

W kontekście tych regulacji SKO podało, że skarżąca jest właścicielem gruntów podlegających zarówno opodatkowaniu podatkiem rolnym, jak i podatkiem od nieruchomości, podkreślając, iż są to odrębne podatki. Organ I instancji prawidłowo powołał się na dostępne zapisy w ewidencji gruntów i budynków, gdyż jak wynika z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne

i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990, dalej: "u.p.g.k") dane zawarte

w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę wymiaru podatków i świadczeń. Do opodatkowania zasadnie przyjęto powierzchnię gruntów, jaka uwidoczniona została w tej ewidencji, z uwzględnieniem zmiany klasyfikacji dokonanej przez Starostę Chełmskiego z dniem 26 stycznia 2022 r. Po zmianach skarżąca jest właścicielem gruntów sklasyfikowanych jako tereny mieszkaniowe "B", tj. pozostałych o powierzchni 2941m2 oraz dwóch budynków na działce, tj. budynku mieszkalnego

o powierzchni 173m2 oraz budynku o powierzchni 50m2. W świetle powyższego, jej argumenty dotyczące braku zmiany stanu faktycznego oraz zmiany w ewidencji gruntów i budynków nie mogły zostać uwzględnione.

SKO wyjaśniło, że skarżąca – podważając treść powyższych zmian i zapisów ujętych w ewidencji – powinna uruchomić stosowny tryb ich korekty (zmiana, aktualizacja, sprostowanie) powołując się na to, że w jej opinii wypis z ewidencji gruntów odbiega od stanu rzeczywistego. Tego typu kwestie należą jednak do właściwych starostów i uchylają się spod oceny organów podatkowych. Powierzchnia gruntu wykazana w ewidencji gruntów i budynków stanowi dane bezwzględnie wiążące przy wymiarze podatku od nieruchomości. W rezultacie tak długo, jak długo zawarte w ewidencji zapisy nie ulegną zmianie, organ podatkowy nie jest władny do przyjęcia innej klasyfikacji oraz powierzchni gruntu na potrzeby wymiaru podatku od nieruchomości.

SKO wskazało, iż organ I instancji wymierzył skarżącej łączne zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości, podatku rolnego oraz podatku leśnego. Podatkiem od nieruchomości, który skarżąca w odwołaniu kontestuje objął grunty pozostałe oznaczone jako tereny mieszkaniowe o powierzchni 2941m2. Podatkiem rolnym objęto sady, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych o powierzchni 0.4630ha, zaś podatkiem leśnym – lasy o powierzchni 0,0384ha.

W konkluzji SKO stwierdziło, że dane przyjęte do wymiaru podatku są zgodne z zapisami w ewidencji gruntów i budynków – zarówno jeśli chodzi o ich powierzchnię, jak i sposób klasyfikacji, przesądzający o sposobie opodatkowania,

a zastosowane stawki podatkowe odpowiadają stawkom przyjętym w przepisach prawa miejscowego, obowiązujących na terenie gminy [...]. Powyższe ustalenia zobowiązywały więc do stwierdzenia, że wymierzony podatek jest zgodny

z przepisami prawa i stanem faktycznym sprawy, a wydanie decyzji nastąpiło bez naruszenia przepisów postępowania: art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 Ordynacji podatkowej.

W skardze do Sądu skarżąca zarzuciła:

- niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji,

- naruszenie prawa poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

- brak wyjaśnienia, czy zostały sprostowane zgodnie ze stanem faktycznym

i historycznym dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków przez Starostę Chełmskiego oraz sprawdzenia faktycznego przeznaczenia działki nr [...] położonej w W. w planach zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], a także wyjaśnienia faktu, skąd zaistniał błąd w zmianach przeznaczenia działki nr [...] z dnia na dzień bez przeprowadzenia trybu ustawowego,

- naruszenie prawa poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania wyjaśniającego przeznaczenia działki nr [...] z "Br" na "B" przez Starostę Chełmskiego, tj. od 21 kwietnia 2022 r. do dnia 28 października 2022 r., błędną interpretację decyzji GKN.660.6.12.2022 z dnia 28 października 2022 r. i wykazu danych ewidencyjnych jako zmiany użytku gruntowego na działce nr [...] z "B" na "Br-RII" oraz zmiany rodzaju budynku z "budynku transportu i łączności" na budynek gospodarczy;

- naruszenie nabytego prawa posiadania gospodarstwa rolnego oraz rażące błędy merytoryczne, formalne i rachunkowe w części "podatek rolny" poprzez błędne wykazanie w rubryce "ha przeliczeniowe" danych, a co za tym idzie błędną podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku oraz w części "podatek od nieruchomości" poz. F "grunty pozostałe" – wadliwe wykazanie 2941m2.

SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo

w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."), w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.

Jakkolwiek zarzuty skargi w znacznej części dotyczą kwestii związanych

z zawiadomieniem o wprowadzonych zmianach w danych ewidencyjnych otrzymanym od Starostwa Powiatowego w Chełmie z dnia 26 stycznia 2022 r. znak: GKN. 1.872.2022, w którym klasyfikacja działki nr [...] została zmieniona ze względu na przeprowadzoną modernizację ewidencji gruntów i budynków, to jednak nie pozostają one bez echa z punktu widzenia legalności wydanej decyzji.

Nie budzi wątpliwości, że organy podatkowe zobowiązane są do ustalenia wszystkich faktów i okoliczności, niezbędnych dla załatwienia sprawy (art. 122 Ordynacji podatkowej). Powinny zebrać wszystkie dostępne dowody i rozpatrzeć je

w sposób wyczerpujący, niezależnie od tego, czy potwierdzają one tezy organu, czy twierdzenia podatnika (art. 187 § 1 w związku z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej). Następnie zobligowane są je ocenić zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej). Wynik oceny materiału dowodowego powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w którym to organ powinien wskazać, które dowody uznał za wiarygodne, a którym odmówił wiary, dlaczego

i z których dowodów wyprowadził wnioski o istnieniu określonych faktów (art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej). Dodać nadto wypada, że w świetle regulacji zawartej w art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązek przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na organach orzekających. Zakres (granice) postępowania dowodowego

w danej sprawie wyznacza przy tym zawsze norma o charakterze materialnoprawnym.

Takimi normami w niniejszej sprawie były przepisy u.p.o.l. i u.p.r.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1. grunty; 2. budynki lub ich części; 3. budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Stosownie do art. 2 ust. 2 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają wszystkie użytki gruntowe, wykazywane w ewidencji gruntów i budynków poza użytkami rolnymi i gruntami zadrzewionymi

i zakrzewionymi na użytkach rolnych oraz lasami. Przytoczenia wymaga również, iż w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Dodatkowo na konstrukcję podatku składają się: podmiot, przedmiot, podstawa opodatkowania, stawki podatkowe i skale podatkowe. Przedmiotem podatku określa się rzeczy lub zdarzenia (określone sytuacje faktyczne lub prawne), z których wystąpieniem ustawa wiąże powstanie obowiązku podatkowego. Podstawę opodatkowania stanowi przedmiot opodatkowania, określony co do wartości lub wielkości, natomiast stawki podatkowe są współczynnikami określającymi wysokość podatku w stosunku do podstawy opodatkowania.

Z kolei opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane

w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Ponadto

w myśl art. 3 ust. 1 u.p.r. podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami, posiadaczami samoistnymi, użytkownikami wieczystymi gruntów w pewnych przypadkach, także posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa.

W niniejszej sprawie wymiar podatku w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustalony został w związku z unormowaniem zawartym w art. 6c u.p.r., zgodnie z którym osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy

w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego

w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym).

Organ I instancji wydał swoje rozstrzygnięcie w trybie zmiany wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego. Orzekał zatem w oparciu o art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym decyzja ostateczna, ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane

w przepisach prawa podatkowego, obowiązujących w dniu wydania decyzji. Z kolei

w myśl § 2 tego przepisu zmiana decyzji ostatecznej może dotyczyć tylko okresu, za który ustalono lub określono wysokość zobowiązania podatkowego.

Przywołana regulacja ma charakter wyjątkowy. Zastosowanie nadzwyczajnego trybu zmiany decyzji ostatecznej uzależnione jest od zmiany faktów prawotwórczych wpływających na zmianę wysokości zobowiązania podatkowego (por. wyrok NSA

z dnia 6 września 2016 r., II FSK 1763/14). Zmiany okoliczności faktycznych nie można utożsamiać ze zmianą brzmienia przepisu prawa, zmianą linii orzeczniczej, czy też odmienną oceną dowodów, jeśli nie doszło do zmiany okoliczności. Postępowanie prowadzone w oparciu o art. 254 Ordynacji podatkowej nie może zmierzać do powtórnego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną

i zastąpienia zwykłego trybu zaskarżania decyzji w drodze odwołania (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2018 r., II FSK 3083/15). Zatem wszelkie zarzuty wskazujące na błędne ustalenie stanu faktycznego nie mogą odnieść skutku w tym postępowaniu. Tryb zmiany decyzji ostatecznej określony w art. 254 Ordynacji podatkowej jest podejmowany nie dlatego, że decyzja pierwotna jest wadliwa, lecz dlatego, że nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych, przewidzianych i uregulowanych

w obowiązujących przepisach.

Mając zatem na uwadze przytoczone wyżej przepisy ustaw podatkowych należy wskazać, że podstawowym kryterium decydującym o zaliczeniu gruntu jako przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, rolnym czy też leśnym jest jego klasyfikacja w ewidencji gruntów i budynków. Dlatego należy zgodzić się ze stanowiskiem SKO, że ustalając wymiar podatku organ jest zobowiązany uwzględniać dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków.

Wymaga bowiem podkreślenia, że ewidencja gruntów i budynków, stosownie do art. 2 pkt 8 i art. 20 ust. 1 u.p.g.k. stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach. Ewidencja gruntów obejmuje dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków, a także dane dotyczące właścicieli, użytkowników wieczystych i innych osób władających nieruchomościami. Wpisów oraz zmian podmiotowych i przedmiotowych dokonuje się w ewidencji na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, dokumentacji architektoniczno-budowlanej, opracowań geodezyjno-kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Dane zawarte w ewidencji są podstawą planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków

i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych.

Dane te dotyczą m.in. rodzajów, powierzchni gruntów czyli wskazują na przedmiot opodatkowania. Ewidencja zawiera także dane wskazujące na podmiot zobowiązany do zapłaty podatku. Ustalenia organów podatkowych oparte o treść ewidencji gruntów stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. Dokonując ustaleń w sprawie organ jest związany zarówno zakresem przedmiotowym, jak i podmiotowym zapisów zawartych w ewidencji gruntów i nie jest uprawniony do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie. Dane zawarte

w ewidencji gruntów i budynków mają bowiem walor dokumentu urzędowego,

o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej, stanowią więc dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, ewidencja gruntów i budynków jest niewątpliwie urzędowym źródłem informacji faktycznych, wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające

z ewidencji. Wyjątkowo tylko organy podatkowe mogą odstąpić od obowiązku uwzględnienia danych z ewidencji gruntów. Sytuacja taka może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy moc dowodowa ewidencji (dokumentu urzędowego) zostanie podważona w trybie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, więc zostanie wykazane istnienie innego dokumentu, świadczącego o wadliwości zapisów w ewidencji, zaś taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji gruntów i budynków (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 26 lipca 2011 r., II FSK 309/10, 10 czerwca 2011 r., II FSK 226/10, 14 września 2010 r., II FSK 690/09 i II FSK 1014/10, 13 stycznia 2010 r., II FSK 1243/08).

Przywołana u.p.g.k., chociaż określa przedmiot ewidencji i podstawowe wymagania co do jej zawartości, nie określa jednak zasad jej prowadzenia. Zasady dokonywania wpisów w ewidencji, wprowadzania zmian i aktualizacji ewidencji określa wydane na podstawie art. 26 tej ustawy rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów

i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Z przepisów rozporządzenia wynika, że ewidencja gruntów obejmuje dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów oraz budynków, a także dane dotyczące właścicieli, użytkowników wieczystych i innych osób władających nieruchomościami. Dane ewidencyjne odnoszące się do gruntów dotyczą między innymi numeru działki, numerycznego opisu granic, powierzchni działki ewidencyjnej i informacji określających pola powierzchni konturów użytków gruntowych i klas gleboznawczych w granicach działki ewidencyjnej (§ 10, § 11, § 59 i § 60 rozporządzenia). Zgodnie zaś z § 44 pkt 2 rozporządzenia do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy utrzymanie operatu ewidencyjnego

w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami

i materiałami źródłowymi. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 rozporządzenia).

Dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i § 11, w tym właścicieli nieruchomości (§ 46 ust. 1 rozporządzenia). Rodzaje zmian wprowadzanych z urzędu określa § 46 ust. 2 rozporządzenia. Są to zmiany wynikające m.in. z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych oraz opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego

i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych. Wprowadzanie zmian w ewidencji w sytuacji, gdy wymaga to wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów, następuje w drodze decyzji administracyjnej (§ 47 ust. 3 rozporządzenia).

Starosta, jako przedstawiciel Skarbu Państwa, odpowiada za aktualność danych w ewidencji, o czym stanowi § 44 powołanego rozporządzenia, przy czym wszelkie zmiany powinny być dokonane w oparciu o dane udokumentowane, na co już wskazano powyżej. Zauważyć także należy, że obowiązek wynikający z art. 22 ust. 2 powołanej ustawy, z jednej strony zapewnia aktualność tych danych, które powinny odzwierciedlać stan rzeczywisty, z drugiej zaś eliminuje możliwość dokonywania tych zmian z datą wsteczną.

Ze wskazanych wyżej przepisów wynika, że dane ewidencyjne mają charakter informacyjno-techniczny i odnoszą się do konkretnej działki ewidencyjnej. Ewidencja rejestruje jedynie stany prawne, wynikające z określonych dokumentów urzędowych, a zatem stany ustalane w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Dla obywateli i organów państwowych moc wiążącą mają tylko dane dotyczące opisu gruntów (ich położenia, konturu granic, rodzaju użytków, itp.). Uznać zatem należy, że rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i że ujawniony w ewidencji gruntów stan prawny powinien być oparty na odpowiednich dokumentach (prawomocnych orzeczeniach sądowych, ostatecznych decyzjach administracyjnych, czynnościach prawnych dokonanych w formie aktów notarialnych, spisanych umowach i ugodach

w postępowaniu sądowym i administracyjnym lub innych dokumentach, posiadających moc dowodową dla ustalenia prawa własności). Zatem istotny

w sprawie przepis art. 22 pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, stanowiący, że osoby, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51, są obowiązane zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian, nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z decyzji właściwych organów, natomiast starosta, jako przedstawiciel Skarbu Państwa, odpowiada za aktualność danych w ewidencji, o czym stanowi § 44 powołanego rozporządzenia, przy czym wszelkie zmiany powinny być dokonane w oparciu o dane udokumentowane, na co już wskazano powyżej (vide: wyrok NSA z dnia 30 października 2009 r., I OSK 102/09).

W wyroku z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w pojęciu aktualizacji ewidencji gruntów i budynków mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych. W przedmiocie zaś aktualności wpisów w ewidencji gruntów

i budynków w kontekście zmian, jakie zachodzą na działkach ujętych w ewidencji, należy ponownie podkreślić, że w przypadku ewidencji gruntów i budynków nie ma zastosowania zasada wpisu danych z datą wsteczną (np. jak to ma miejsce

w przypadku ksiąg wieczystych, tj. z datą złożenia wniosku). Zatem jeżeli zmiany

w ewidencji gruntów obejmujące zmiany rodzaju użytków gruntowych zostają wprowadzone w drodze decyzji administracyjnej, to wywołują skutek ex nunc, tj. na przyszłość, a nie skutek ex tunc, tj. z mocą wsteczną (vide: wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2013 r. sygn. akt II OSK 2631/11).

Ponadto, należy wskazać, że zgodnie z § 49 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków – o dokonanych zmianach w danych ewidencyjnych starosta zawiadamia organy podatkowe w przypadku zmian danych mających znaczenie dla wymiaru podatków: od nieruchomości, rolnego

i leśnego. Zawiadomienie to zawiera w szczególności oznaczenie dokumentu, który stanowił podstawę do zmiany oraz datę jej wprowadzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 986/11 wywiódł, że datą zmiany treści ewidencji jest data określona

w skierowanym do organu podatkowego zawiadomieniu starosty. Powinna być ona również odnotowana w dzienniku zmian. Dopiero z tą datą – dokonania zmiany

w ewidencji – określone grunty zmieniają swój charakter dla celów podatkowych. Wyłącznie zatem starostowie upoważnieni są do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Mając zatem na uwadze powyższe uregulowania prawne i przechodząc na grunt stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że jak wynika z akt, w przedmiotowej sprawie Starosta Chełmski, działając na podstawie § 35 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, "Zawiadomieniem

o wprowadzonych zmianach danych ewidencyjnych" z dnia 26 stycznia 2022 r. powiadomił organ podatkowy I instancji o wprowadzeniu do ewidencji gruntów

i budynków zmian wynikających z umowy darowizny, dokonanej przez K. B. na rzecz skarżącej J. B. działki nr [...] w miejscowości W. oraz działki nr [...] w miejscowości M. N.. Jako podstawę zmiany wskazano: "Akt notarialny Rep A Nr [...] z dnia 14 stycznia 2014 r."

Z zawiadomienia tego nie wynikały żadne inne okoliczności wprowadzenia zmian danych ewidencyjnych, chociaż istotnie w Wykazie zmian co do działki nr [...] został zawarty zapis o klasyfikacji rodzaju użytku "B". Nie wykreślono jednak żadnego innego poprzedniego wpisu.

Przywołać przy tym także należy wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., II FSK 3226/12, w którym wskazano, że: "Odstępstwa od bezwzględnego związania wpisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków mogą mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w tej ewidencji pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych

w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej). W takim przypadku organ podatkowy obowiązany będzie do pominięcia informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, sprzecznych z prawnie wiążącymi danymi innego rejestru publicznego lub tych danych ewidencyjnych, które wykluczają zastosowanie regulacji zawartych w ustawie podatkowej, mających znaczenie dla wymiaru podatku.

W wyroku z dnia 26 września 2014 r., II FSK 3099/12 NSA wyjaśnił, że uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w zw.

z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej.

Do pierwszej grupy zaliczyć można dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności – także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej lokali (art. 20 ust. 1 u.p.g.k.). W drugiej grupie znajdą się z kolei dane dotyczące tych elementów przedmiotowych, które zostały wskazane w ustawie podatkowej (jako podlegające opodatkowaniu bądź nie), a jednocześnie przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie przewidują dla tych kategorii oznaczenia stosownym, skonkretyzowanym symbolem (por. uchwała z dnia 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13), czy też np. dane dotyczące zlokalizowanych na działce gruntu budynków, które w rzeczywistości nie istnieją (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2014 r., II FSK 1647/12,). Ewidencja gruntów nie może również przesądzać o własności nieruchomości (prawie użytkowania wieczystego), co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości.".

W rozpatrywanej sprawie niewątpliwie organ I instancji na podstawie Zawiadomienia Starostwa Powiatowego w Chełmie z dnia 26 stycznia 2022 r. znak: GKN. 1.872.2022, z którego nie wynikała podstawa prawna zmiany klasyfikacji działki nr [...] "ze względu na przeprowadzoną modernizację ewidencji gruntów

i budynków: z gruntów zabudowanych "Br" na tereny mieszkaniowe "B", wydając decyzję z dnia 4 października 2022 r. ustalił skarżącej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym, od nieruchomości oraz leśnym na rok 2022 na kwotę 1619 zł. Nie dostrzegł natomiast podstawy prawnej dokonanych zmian, które dotyczyły stosunków właścicielskich. Jako rodzaj zmiany

w Zawiadomieniu wyraźnie wskazano: "Umowa darowizny".

SKO stwierdziło, że bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawał fakt kwestionowania przez skarżącą zmian w ewidencji gruntów i budynków. Jak to już wyżej stwierdzono, konstatacja ta niezupełnie odpowiada prawdzie w sytuacji, gdy podjęte przez nią działania doprowadziły do przywrócenia poprzedniego stanu, gdyż po sporządzeniu aneksu do operatu zmiana klasyfikacji została niejako "cofnięta".

Na rozprawie w dniu 5 lipca 2023 r. Sąd dopuścił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowody z oryginałów dokumentów załączonych do skargi wydanych przez Starostę Chełmskiego, a mianowicie: z dnia 18 maja 2022 r. – "Zawiadomienie

o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego", z dnia 28 października 2022 r.: stanowiące odpowiedź na pismo skarżącej z 18 października 2022 r. oraz "Zawiadomienie o wprowadzonych zmianach w danych ewidencyjnych (zmiana użytku z "B" na "Br" – działka [...] (...)".

Odnotować przy tym trzeba, że organy obu instancji dysponowały przede wszystkim zawiadomieniem z dnia 18 maja 2022 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie zamian do projektu operatu opisowo-kartograficznego z modernizacji (...). Nie poczyniły jednak w tym zakresie żadnych ustaleń. Nadto SKO orzekając w niniejszej sprawie w dniu 14 marca 2023 r. procedowało już po dacie 28 października 2022 r., a zatem winno podjąć działania zmierzające do ustalenia rzeczywistego stanu rzeczy.

W świetle powyższego argumenty skarżącej powinny zostać ponownie rozważone, z uwzględnieniem powyższych dokumentów i przedstawionego stanowiska Sądu. Dopiero wówczas będzie możliwa subsumpcja ustalonego stanu pod właściwe normy u.p.o.l.

Powyższe spowodowało konieczność uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. zarówno zaskarżonej decyzji, jak również

i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, o czym Sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.