Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 140/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędzia WSA Damian Bronowicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia zabezpieczenia oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

G. sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] marca 2024 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] lutego 2024 r. w przedmiocie ograniczenia zabezpieczenia dokonanego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z [...] stycznia 2022 r. o nr [...] i [...].

Z akt sprawy wynika następujący stan sprawy:

Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...], w toku prowadzonych kontroli celno-skarbowych, decyzją nr [...] z [...] stycznia 2022 r., określił G. sp. z o.o. przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku o towarów i usług za miesiące: od maja do lipca 2020 r., od września do grudnia 2020 r., od stycznia do marca 2021 r., od maja do lipca 2021 r. oraz za wrzesień i październik 2021 r. w wysokości 19.024.230,00 zł, odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji od zaniżonej kwoty zobowiązania (9.398.605,00 zł) w wysokości 571.487,00 zł oraz orzekł o zabezpieczeniu na majątku ww. Spółki przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za ww. okresy w łącznej wysokości 9.398.605,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej wysokości 571.487,00 zł oraz o zabezpieczeniu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za ww. okresy w łącznej wysokości 9.398.605,00 zł.

Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] października 2022 r. nr [...].

W celu wykonania decyzji o zabezpieczeniu, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...][...] stycznia 2022 r. wystawił zarządzenia zabezpieczenia o numerach [...] i [...], obejmujące przewidywane zaległości wynikające z ww. decyzji.

Podaniem z [...] sierpnia 2023 r. G. sp. z o.o., reprezentowana przez Pana M.M., powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2023 r., sygn. akt I FPS 1/23, wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z wnioskiem o uchylenie zabezpieczenia obejmującego dodatkowe zobowiązanie podatkowe, na podstawie art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W wyniku rozpoznania wniosku Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wydał postanowienie z [...] października 2023 r., którym odmówił uchylenia zabezpieczenia dokonanego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia nr [...] z [...] stycznia 2022 r. W uzasadnieniu organ egzekucyjny przyznał, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę z 29 maja 2023 r., sygn. akt I FPS 1/23, zgodnie z którą przedmiotem decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego na podstawie w art. 33 ustawy Ordynacja podatkowa nie może być dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 112c ustawy o podatku od towarów i usług. Jednocześnie ocenił, że powołana uchwała nie powoduje utraty bytu prawnego zabezpieczenia w przedmiotowej sprawie, ponieważ decyzja o zabezpieczeniu jest ostateczna, a wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z [...] lutego 2023 r., sygn. akt [...], potwierdzający prawidłowość ww. decyzji - prawomocny.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], postanowieniem z [...] stycznia 2024 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wyjaśnił w nim m.in., że w związku ze złożonym w dniu [...] grudnia 2023 r. wnioskiem o zmianę w trybie nadzwyczajnym decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno Skarbowego w [...] nr [...] z [...] stycznia 2022 r., "poprzez obniżenie określonej i zabezpieczonej kwoty nadwyżkowej tj. dodatkowego zobowiązania podatkowego w łącznej wysokości 9.398.606,00 zł", toczy się odrębne postępowanie, w celu rozstrzygnięcia kwestii zabezpieczenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, objętego ww. decyzją o zabezpieczeniu stanowiącą podstawę prawną zabezpieczanego obowiązku.

Podaniem z [...] stycznia 2024 r. G. sp. z o.o. wniosła do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] ponaglenie, w którym zarzuciła "bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] poprzez niedokonanie z urzędu zmian zarządzeń zabezpieczenia z [...] stycznia 2022 r. w zakresie dodatkowego zobowiązania podatkowego w łącznej wysokości 9.398.605,00 zł", które Dyrektor tut. Izby Administracji Skarbowej, postanowieniem z [...] lutego 2024 r. uznał za nieuzasadnione.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] po rozpoznaniu wniosku z [...] grudnia 2023 r., decyzją z [...] stycznia 2024 r., nr [...], zmienił na podstawie art. 253a Ordynacji podatkowej decyzję ostateczną nr [...] z [...] października 2022 r. w ten sposób, że uchylił decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z [...] stycznia 2022 r., nr [...] w części dotyczącej określenia i zabezpieczenia na majątku G. sp. z o. o. dodatkowego zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od maja do lipca 2020r., od września 2020 r. do marca 2021 r. oraz maj, czerwiec, lipiec, wrzesień i październik 2021 r., o którym mowa w art. 112c ustawy o podatku od towarów i usług, w łącznej wysokości 9.398.605,00 zł i umorzył w tym zakresie postępowanie. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi Spółki [...] stycznia 2024r.

W związku z ww. decyzją. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], działając na podstawie art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wydał [...] lutego 2024 r. postanowienie nr [...], którym ograniczył zabezpieczenie do kwoty 9.970.092.00 zł, objętej zarządzeniem zabezpieczenia nr [...] z [...] stycznia 2022 r., wydanym na podstawie decyzji o zabezpieczeniu nr [...] z [...] stycznia 2022 r. W uzasadnieniu organ egzekucyjny powołał okoliczności wskazane w wydanej zmienił na podstawie art. 253a Ordynacji podatkowej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] stycznia 2024 r. Jednocześnie wyjaśnił, że podjęcie ww. uchwały z 29 maja 2023 r., sygn. akt I FPS 1/23 nie spowodowało utraty bytu prawnego zabezpieczenia. Decyzja o zabezpieczeniu, wykonywana przymusowo przez organ egzekucyjny, określa kwotę podlegającą zabezpieczeniu i do czasu jej zmiany lub uchylenia nie ma możliwości ograniczenia zakresu zabezpieczenia lub jego uchylenia, a organ egzekucyjny nie może odstąpić od wykonania decyzji w całości. Natomiast z uwagi na zmianę decyzji ostatecznej z [...] października 2022 r. i uchylenie decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z [...] stycznia 2022 r., nr [...] w części dotyczącej określenia i zabezpieczenia na majątku skarżącej dodatkowego zobowiązania podatkowego i w tym zakresie umarzającej postępowanie w sprawie, zasadne jest uchylenie zabezpieczenia na podstawie art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w części stanowiącej dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług, które zostało objęte zarządzeniem zabezpieczenia nr [...] z [...] stycznia 2022 r. Organ egzekucyjny w wyniku dokonanych czynności zabezpieczył kwotę ponad 11 mln zł, co przekraczało kwotę przybliżonego zobowiązania w podatku od towarów i usług.

W swoim orzeczeniu Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] uchylił: zajęcie zabezpieczające rachunku bankowego z [...].01.2022r., zajęcie zabezpieczające wierzytelności z [...].01.2022r. i [...].03.2022r., zajęcie zabezpieczające ruchomości z [...].02.2022r. - siedmiu pojazdów oraz nadwyżkę zabezpieczonych środków ponad kwotę 9.970.092 zł, postanowił zwrócić zobowiązanemu.

Powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] pełnomocnik spółki odebrał [...] lutego 2024 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] po rozpoznaniu zażalenia Spółki, postanowieniem z [...] marca 2024 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Podzielił argumentacją organu I instancji i wskazał ponadto, że dokonanie przez organ egzekucyjny zmian w zakresie zarządzeń zabezpieczenia w trybie art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, możliwe było dopiero po wydaniu przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] decyzji nr z [...] stycznia 2024 r., której skutkiem było uchylenie decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z [...] stycznia 2022 r. w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług.

W skardze do Sądu spółka zarzuciła narudzenie:

- art. 157a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przyjęcie, że organ egzekucyjny nie dokonuje zmiany sposobu i zakresu zabezpieczenia z urzędu w przypadku zaistnienia przesłanki wyznaczanej przez zasady ogólne ww. ustawy oraz kodeksu postępowania administracyjnego;

- art. 7 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ignorowania od dnia 29 maja 2013 r. bezprzedmiotowości wykonania obowiązku zabezpieczenia nadwyżkowego w sytuacji gdy stał się on nieaktuainy,

- art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nie respektowanie zasady legalizmu z urzędu i przyjęcie, że zwrot nielegalnie przechowywanej kwoty 1.726.135,00 zł zabezpieczenia nadwyżkowego powinien inicjować zobowiązany, a w przypadku jego milczenia organ egzekucyjny przejmie środki w bliżej nieokreślonej procedurze,

- art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nie respektowanie interesu publicznego (społecznego) z urzędu i spowodowanie, że to zobowiązany musi kierować wniosek o jego przestrzeganie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu jako niezasadna.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "P.p.s.a.").

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, czy też wystąpienia innych przesłanek przewidzianych w przepisach art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a. Działając z urzędu, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd nie stwierdził także wystąpienia przesłanek powodujących konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie ograniczające zabezpieczenie, wydane na podstawie art. 157a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.) – zwanej dalej "u.p.e.a.". Stosownie do tego przepisu organ egzekucyjny może w każdym czasie uchylić lub zmienić sposób lub zakres zabezpieczenia. Na postanowienie w sprawie zmiany lub uchylenia zabezpieczenia służy zażalenie.

Wyjaśnić należy, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.). Oznacza to, że badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Sąd w przypadku skargi na akt nie może oceniać sprawy w zakresie terminów załatwienia sprawy czemu służy skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ.

Tymczasem treść wszystkich podniesionych w skardze zarzutów i ich uzasadnienia dotyczy zbyt późnego, zdaniem skarżącej, wydania postanowienia o ograniczeniu zabezpieczenia. W ocenie spółki, organ powinien wydać to postanowienie z urzędu, niezwłocznie po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały z dnia 29 maja 2023 r. sygn. akt I FPS 1/23.

Tak sformułowana argumentacja może zostać podniesiona jedynie w skardze na bezczynność organu egzekucyjnego, polegającej na niewydaniu postanowienia pomimo istnienia takiego ustawowego obowiązku, ewentualnie w skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania. Z tego powodu zarzuty te nie mogą zostać uwzględnione w niniejszym postępowaniu, którego celem jest dokonanie oceny legalności postanowienia już wydanego. Stwierdzenie przez Sąd, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania może nastąpić wyłącznie po uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (art. 149 § 1 P.p.s.a.). Zatem nawet uwzględnienie zarzutów skargi nie mogłoby doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia, którego podstawą może być, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) P.p.s.a. stwierdzenie przez Sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych przepisów wynika, że wydanie postanowienia nawet z przekroczeniem ustawowego terminu do jego wydania, nie może być podstawą wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Z tych samych względów ocenie w niniejszym postępowaniu nie może zostać poddana okoliczność braku przekazania skarżącej środków, których obowiązek zwrotu wskazano w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] lutego 2024 r. Kwestia ta jest przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w związku ze złożeniem przez spółkę skarg na bezczynność w tym przedmiocie. Sprawy te zostały zarejestrowane w tutejszym Sądzie pod sygnaturami [...] oraz [...].

Z powyższych powodów nie są zasadne zarzuty naruszenia art.157a u.p.e.a., art. 7 § 3 u.p.e.a., oraz art. 6 i 7 ustawy z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – dalej zwaną "K.p.a.". Ewentualne zbyt późne wydanie postanowienia o ograniczeniu zabezpieczenia nie może stanowić przyczyny jego uchylenia, stwierdzenia jego nieważności czy wydania go z naruszeniem prawa.

Równocześnie rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, Sąd nie dostrzegł innych naruszeń prawa.

Przypomnieć należy, że decyzją z [...] stycznia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] uchylił decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego z [...] stycznia 2022 r. w części dotyczącej określenia i zabezpieczenia na majątku G. sp. z o.o. dodatkowego zobowiązania podatkowego w łącznej wysokości 9.398.605 zł.

Konsekwencją pierwszej z wymienionych decyzji było wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], w dniu [...] lutego 2024 r. postanowienia ograniczającego zabezpieczenie dokonane na podstawie zarządzeń zabezpieczających o numerach [...] i [...]. W postanowieniu tym uchylono zajęcie zabezpieczające: z rachunku bankowego, innych wierzytelności pieniężnych u dłużników skarżącej oraz siedmiu pojazdów. Z kolei nadwyżkę zabezpieczonych środków ponad kwotę 9.970.092 zł postanowiono zwrócić zobowiązanemu.

Tym samym organ prawidłowo zastosował art. 157a u.p.e.a. Zmiana decyzji będącej podstawą prawną obowiązku, poprzez ograniczenie kwoty zabezpieczenia nie tyle umożliwia organowi co go obliguje do zastosowania tego przepisu. Ocena tego czy decyzja ta została wydana we właściwym terminie znajduje się poza granicami niniejszej sprawy.

Z uwagi na brak bezczynności organu Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.