Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 147/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art, 2 ust. 1, art. 2 ust. 15 - 15e
journal: Dz.U. 2022 poz 1692
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 18 listopada 2022 r. nr SKO.409.RÓ.2827.679.2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia 13 października 2022 r. nr DW.75.P.105.2022.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 147/23

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi J.P. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 18 listopada 2022 r. nr SKO.409.RÓ.2827.679.2022 dotycząca dodatku węglowego.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Burmistrz [..] decyzją z 13 października 2022 r. nr DW.75.P.105.2022 orzekł o odmowie przyznania J. P. prawa do dodatku węglowego z uwagi na brak zgodności informacji zawartych we wniosku o przyznanie dodatku węglowego z wpisem (deklaracją) w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (dalej: CEEB).

W odwołaniu od decyzji Burmistrza J.P. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm., dalej: u.d.w.) oraz przepisów postępowania. Wniósł o przeprowadzenie wskazanych w odwołaniu dowodów i zmianę decyzji poprzez przyznanie prawa do wypłaty dodatku węglowego, ewentualnie o uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.

SKO wskazaną na wstępie decyzją z 18 listopada 2022 r. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) - utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z 13 października 2022 r.

Wyjaśniło, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r., poz. 1576, dalej: ustawa o wspieraniu termomodernizacji) do 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu, w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez paliwa stałe rozumie się natomiast węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.

Zgodnie z art. 27g ust. 1 ww. ustawy, właściciel lub zarządca budynku lub lokalu składa do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit. a i c, zwaną dalej "deklaracją", w terminie 14 dni od pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw. Deklaracja zawiera: 1) imię i nazwisko albo nazwę właściciela lub zarządcy budynku lub lokalu oraz adres miejsca zamieszkania lub siedziby; 2) adres nieruchomości, w obrębie której eksploatowane jest źródło ciepła lub źródło spalania paliw, o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit. a i c; 3) numer telefonu właściciela lub zarządcy budynku lub lokalu, o ile posiada; 4) adres poczty elektronicznej właściciela lub zarządcy budynku lub lokalu, o ile posiada; 5) informacje o liczbie i rodzaju eksploatowanych w obrębie nieruchomości źródeł ciepła lub źródeł spalania paliw, o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit. a i c, oraz o ich przeznaczeniu i wykorzystywanych w nich paliwach.

W świetle natomiast art. 2 ust. 15 u.d.w., wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji.

Z analizy deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonej przez J.P. 21 czerwca 2022 r. wynika, iż jako zainstalowane i eksploatowane źródło ciepła wskazał kocioł na paliwo stałe {pozycja w deklaracji: B01 (02)}, natomiast jako rodzaj stosowanego paliwa w kotle zaznaczył drewno kawałkowe {pozycja w deklaracji: B03 (03)}. Przedmiotowa deklaracja umożliwiała zaznaczenie jako rodzaju paliwa w kotłach paliw stałych także i węgla. Tym samym J.P. wskazał na stan faktyczny polegający na istnieniu kotła na paliwo stałe, który jest jednak zasilany wyłącznie drewnem kawałkowym. To wolą ustawodawcy zdecydowano, iż dodatek węglowy przysługuje tym osobom uprawnionym, które wskazały jako rodzaj stosowanego w kotłach paliwa stałego na węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Prawidłowość powyższego stanowiska potwierdza również treść art. 24 ust. 11 pkt 2 ustawy z 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na tynku paliw (Dz.U. poz. 1967 ze zm., dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła). Zgodnie z tym przepisem, dodatek dla gospodarstwa domowego wynosi: 1000 złotych - w przypadku gdy głównym źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy, zasilane drewnem kawałkowym. Tym samym nawet w przypadku gdy kocioł jest przystosowany do palenia węglem ale wg deklaracji zasilany jest drewnem kawałkowym, to osobie przysługuje dodatek dla gospodarstw domowych w wysokości 1000 zł. Ponadto J.P. nie złożył w terminie wskazanym przez ustawodawcę, tj. do 11 sierpnia 2022 r. korekty deklaracji w zakresie stosowanego w kotle rodzaju paliwa stałego. Uczynił to dopiero 24 sierpnia 2022 r. w celu nabycia prawa do dodatku węglowego, dlatego też słusznie organ I instancji przyjął jako podstawę swego orzeczenia deklarację z 7 czerwca 2022 r. /zgodnie z aktami administracyjnymi sprawy była to deklaracja z 21 czerwca 2022 r. – uwaga Sądu/ wykorzystując zawarte w niej dane.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J.P. zaskarżył w całości decyzję Kolegium z 18 listopada 2022 r., zarzucając:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 2 ust. 1 u.d.w. polegające na błędnej jego wykładni, poprzez przyjęcie, że po 11 sierpnia 2022 r. nie można dokonać zmiany deklaracji do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a nie tak jak stanowi przepis, że po 11 sierpnia 2022 r. nie można zmienić lub dodać nowego źródła ciepła oraz błędne przyjęcie, że powołany przepis mówi o zmianie używanego paliwa stałego.

II. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, to jest zaniechaniu przeprowadzenia analizy, czy wniosek złożony po 11 sierpnia 2022 r. nie może być rozpatrzony,

2. naruszenie art. 8 k.p.a. polegające na pominięciu przez organ administracji twierdzeń stawianych w piśmie odwołującego z 27 września 2022 r. w zakresie nieprawidłowego i przyjętego niezgodnie z powszechną wykładnią interpretacją przepisów art. 2 ust. 1 u.d.w.,

3. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i przyjęcie, że korekta deklaracji dotyczyła źródła ciepła.

Z uwagi na podniesione zarzuty skarżący wniósł o dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodów z deklaracji dotyczącej źródła ciepła i źródeł spalania paliw z 20 czerwca 2022 r., złożonej w Urzędzie Miejskim 21 czerwca 2022 r., oraz zmiany deklaracji dotyczącej źródła ciepła i źródeł spalania paliw z 24 sierpnia 2022 r., na okoliczność wskazania źródła ciepła w postaci kotła na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) w pierwotnej deklaracji z 20 czerwca 2022 r. oraz niezmienienie i dopisanie nowego źródła ciepła po dacie 11 sierpnia 2022 r.

W oparciu o powyższe wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że organ administracji publicznej nieprawidłowo dokonał wykładni art. 2 u.d.w. polegającej na tym, że każda zmiana deklaracji po 11 sierpnia 2022 r. skutkuje wydaniem decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego, w sytuacji kiedy ustawodawca w powołanym przepisie jasno wskazał, że odmowa przyznania dodatku węglowego występuje tylko w przypadku, kiedy wnioskodawca po 11 sierpnia 2022 r. dokonał zmiany źródła ciepła lub je dopisał. W jego sytuacji nie miało to miejsca, ponieważ w pierwotnej deklaracji wskazał on źródło ciepła kwalifikujące się do uzyskania dodatku węglowego. Również zmiana deklaracji nie dotyczyła zmiany źródła ciepła.

Stanowisko wyrażone w decyzjach organu I i II instancji pozostaje w sprzeczności z zaproponowaną interpretacją przez inne organy publiczne, w szczególności z Ministerstwem Klimatu i Środowiska, które brało bezpośredni udział w tworzeniu obecnie obowiązujących przepisów (https://www.gov.pl/web/klimat/poradnik-dla-samorzadow-dotvczacv-wypłaty-dodatku-węglowego). W powołanym poradniku Ministerstwo zaproponowało następujące rozwiązanie "Jeżeli jednak modyfikacja dokonana po 11 sierpnia 2022 r. nie wpływa na uzyskanie uprawnienia do pobierania dodatku (np. w deklaracji złożonej przed 11 sierpnia 2022 r. wyszczególnione było źródło ogrzewania na paliwo stałe, które zostało wskazane we wniosku o wypłatę dodatku, jednak brakowało rodzaju paliwa) - świadczenie to może być przyznane". Z przedłożonych dowodów jasno wynika, że odwołujący złożył wniosek o dodatek na źródło ciepła które zostało zgłoszone w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw przed 11 sierpnia 2022 r. Wynika z tego, że ma prawo do dodatku węglowego. Powołana przez Kolegium u.d.w. wprowadza brak możliwości zmiany źródła ciepła po 11 sierpnia 2022 r. a nie jak twierdzi Kolegium, zakazuje zmiany rodzaju paliwa używanego w źródle ciepła. Organ II instancji w sposób dowolny i stojący w sprzeczności z realnym zamysłem ustawodawcy dokonał interpretacji art. 2 ust. 1 u.d.w.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. skarżący podniósł, że postępowanie organu orzekającego dotyczyło wyłącznie badania stanu, w którym momencie została złożona Deklaracja do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Tymczasem art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła nie stanowi o momencie zgłoszenia deklaracji do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, a o tym, czy w czasie jej składania zostało zmienione źródło ciepła. Przepis stanowi, że dodatek węglowy przysługuje, jeżeli główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodemizacji, do 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu — w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 wyżej wymienionej ustawy. Zgodnie z tym przepisem organ powinien w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, czy zmiana deklaracji skutkuje zmianą źródła ciepła, a dopiero w przypadku gdyby do takiej zmiany doszło, sprawdzić, kiedy dokładnie doszło do zmiany deklaracji. To na organach administracji ciąży obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Jeśli zatem organ orzekający miał wątpliwości w stosunku do zainstalowanego i eksploatowanego źródła ciepła, to powinien przeprowadzić w tym kierunku dalsze postępowania dowodowe. Organ orzekający działań tych jednak zaniechał, nie wyjaśniając równocześnie przyczyn odmowy wypłaty dodatku węglowego. Co przy tym istotne, w całości zgromadzonego materiału dowodowego analizowane dokumenty stanowiły podstawę do uznania wniosku w sytuacji, kiedy skarżący po dniu 11 sierpnia 2022 r. nie zmieniał źródła ciepła ani nie dopisywał nowego źródła ciepła. Źródło ciepła jakim jest kocioł na paliwo stałe było wykazane przez odwołującego się w pierwotnej deklaracji złożonej 21 czerwca 2022 r., co czyni zarzut naruszenia przez organ art. 7 i 77 k.p.a. jeszcze bardziej transparentnym. Błędne jest oparcie rozstrzygnięć organu orzekającego tylko na ustaleniach kiedy deklaracja została złożona, kiedy sam ustawodawca nie wskazuje tego jako warunku do przyznania dodatku węglowego.

Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Organ administracyjny przyjmując dowolną interpretację przepisu art. 2 ust. 1 u.d.w., odmienną od wypracowanej przez inne organy oraz od wskazanej przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w "Poradniku dla samorządów dotyczący wypłaty dodatku węglowego", naruszył zasadę zaufania do władzy publicznej i utrwalone praktyki rozstrzygania sprawy. Skarżący, jeżeli złożyłby wniosek w innej gminie, otrzymałby dodatek węglowy zgodnie z przyjętą powszechnie interpretacją przepisu jak i intencjami ustawodawcy, który tworzył przepisy pozwalające o ubieganie się o dodatek węglowy.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a. skarżący podniósł, że organy nie dokonały weryfikacji deklaracji w zakresie wpisanego źródła ciepła, a jedynie ustalały, czy korekta deklaracji dotycząca źródła ciepła i źródeł spalania paliw była złożona przed 11 sierpnia 2022 r. czy po tej dacie. Takie działanie organu publicznego naruszało zasadę swobodnej oceny dowodów, ponieważ organ przystępując do oceny dowodów kierował się z góry ustaloną tezą (skarżący zwrócił na tą sytuację uwagę w swoim piśmie z 27 września 2022 r.).

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO w Tarnobrzegu z 18 listopada 2022 r. nr SKO.409.RÓ.2827.679.2022, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z 13 października 2022 r. nr DW.75.P.105.2022 o odmowie przyznania skarżącemu prawa do dodatku węglowego.

Poddawszy kontroli w ramach w/w kryteriów zaskarżoną decyzję SKO, Sąd stwierdził, że skarga jako zasadna zasługuje na uwzględnienie.

Spór w przedmiotowej sprawie zasadniczo sprowadza się do oceny dopuszczalności przyznania skarżącemu prawa do dodatku węglowego w sytuacji, gdy w złożonej 21 czerwca 2022 r. deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, jako zainstalowane i eksploatowane źródło ciepła wskazał kocioł na paliwo stałe a jako rodzaj stosowanego w nim paliwa drewno kawałkowe, zaś 24 sierpnia 2022 r., tj. po terminie określonym w tym celu przez ustawodawcę na 11 sierpnia 2022 r., dokonał korekty tej deklaracji w zakresie stosowanego w kotle rodzaju paliwa stałego, wskazując dodatkowo także węgiel, do którego spalania piec ten był przystosowany także w dacie składania pierwotnej deklaracji.

Zdaniem orzekających w sprawie organów, złożona przez skarżącego zmiana deklaracji w zakresie rodzaju stosowanego paliwa nie może zostać uwzględniona przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie dodatku węglowego i uzasadniać jego wypłaty, gdyż zgodnie z art. 2 ust. 15g u.d.w., aby było to możliwe, zmiana deklaracji po 11 sierpnia 2022 r. musiałaby dotyczyć wyłącznie źródła ciepła, a nie jak w niniejszej sprawie, rodzaju paliwa.

Stosownie do art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi /zgodnie z art. 2 ust. 3 u.d.w., rozumie się przez nie węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego/, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie zostało jednoznacznie ustalone, jakie paliwo jest faktycznie wykorzystywane do ogrzewania w gospodarstwie domowym skarżącego, gdyż w związku ze złożoną przez niego korektą deklaracji, zaistniały w tym zakresie istotne wątpliwości.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy Sąd identyfikuje się z prezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem, że w przypadku wątpliwości tak co do źródła ciepła jak i rodzaju paliwa, organy powinny przeprowadzić stosowne postępowanie w celu usunięcia tych wątpliwości (por. m.in. wyroki: WSA w Gliwicach z 11 maja 2023 r. II SA/Gl 116/23 i 19 kwietnia 2023 r. II SA/Gl 278/23, WSA w Opolu z 13 kwietnia 2023 r. II SA/Op 74/23 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych "orzeczenia.nsa.gov.pl").

Do takich wniosków skłania przede wszystkim obowiązująca od 20 września 2022 r. nowelizacja u.d.w., dokonana ustawą z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm.; dalej: ustawa zmieniająca u.d.w.), na mocy której art. 50 pkt 1 g), po ust. 15 art. 2 u.d.w. dodano ust. 15a-15e.

Jednocześnie w przepisie art. 52 ustawy zmieniającej u.d.w. wskazano, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, prowadzonych na postawie u.d.w., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.

Wg art. 2 ust. 15a ustawy zmieniającej u.d.w., dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:

1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519);

2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456);

3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).

Z powyższych regulacji wynikają źródła informacji, przy pomocy których organ może dokonywać weryfikacji wniosku o przyznanie dodatku węglowego, jednak co należy wyraźnie podkreślić, nie są to jedyne źródła z których organ może czerpać wiedzę niezbędną do weryfikacji wniosku, o czym świadczy zwrot "w szczególności". W związku z powyższym weryfikacja takiego wniosku nie może opierać się jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. W sytuacji zatem powzięcia przez organ wątpliwości w zakresie mającym znaczenie dla sprawy o przyznanie dodatku węglowego, powinien je - mając na względzie ww. przepis - wyjaśnić. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., organy administracji w toku postępowania, z urzędu jak i na wniosek, podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W przedmiotowej sprawie, organy nie dokonując żadnych wyjaśnień we wskazanym wyżej zakresie, naruszyły art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych.

W dalszych przepisach wskazano, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c u.d.w.) oraz że w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d), gdzie niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego o którym mowa w ust. 15b stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego (art. 2 ust. 15e).

W sytuacji zatem, gdy analiza wniosku o przyznanie dodatku węglowego wykazuje, że widnieje w nim inne źródło ogrzewania bądź rodzaj paliwa niż zgłoszone przez wnioskodawcę w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków do 11 sierpnia 2022 r., organ powinien uznać, iż wystąpiły w sprawie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, które należy wyjaśnić przy zastosowaniu ogólnych zasad postępowania dowodowego wynikających z k.p.a. oraz przy uwzględnieniu regulacji art. 2 ust. 15a i 15e u.d.w.

Do odmiennych wniosków nie może prowadzić powoływany w uzasadnieniu decyzji SKO art. 2 ust. 15g u.d.w., dodany do niej /wraz z ust. 15f/ przez art. 26 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz.U. poz. 2236), z mocą obowiązującą od 3 listopada 2022 r. (art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2022 r. stanowił - analogicznie jak w przypadku wskazanego wyżej art. 52 ustawy z dnia 19 września 2022 r. – że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzonych na podstawie u.d.w., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą).

Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 15g u.d.w., "dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji".

Z treści powyższego przepisu wynika, że dodatek węglowy może być również przyznany, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało do dnia 11 sierpnia 2022 r. zgłoszone lub wpisane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło o którym mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w.

Analiza wprowadzonych do u.d.w. zmian (opisanych powyżej) prowadzi do uznania, że miały one na celu objęcie pomocą finansową jak największej liczby gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełniało warunki ustawowe. Dobitnie świadczy o tym również obowiązujący od 3 listopada 2022 r. art. 2 ust. 15f u.d.w., pozwalający na przyznanie dodatku węglowego nawet osobie która nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy; w myśl tego przepisu, "w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku (...) W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji".

Powyższe uwagi prowadzą do ogólnego wniosku, że skoro można dokonać korekty deklaracji przez zgłoszenie źródła ciepła, to tym bardziej korektą tą można objąć rodzaj paliwa, które w zgłoszonym uprzednio źródle ciepła mogło być używane. Do takich wniosków prowadzi redakcja przepisów art. 2 u.d.w. Ust. 15g jest jego ostatnią jednostką, co ma również wpływ na jego interpretację. Poprzedzające go ustępy dotyczą postępowania organów w zakresie weryfikacji wniosku w zakresie podanych informacji, przy której należy wziąć pod uwagę wszystkie wymienione informacje, jak również inne dowody które przyczynią się do oceny wiarygodności wniosku, a zatem również korektę deklaracji. Ust. 15g przewiduje możliwość nie tyle weryfikacji, co dokonania samego zgłoszenia, a więc czegoś więcej aniżeli tylko korekty. Wywieść z tego należy, że po 11 sierpnia 2022 r. ustawodawca dopuścił nie tylko dokonanie zmiany informacji zawartych w pierwotnej deklaracji, ale również dokonanie samego zgłoszenia głównego źródła ciepła.

Mimo że z powyższych rozważań wynikają dla organów administracji – w ramach ponownego rozpatrywania sprawy - obowiązki podjęcia działań zmierzających do ustalenia rodzaju paliwa stosowanego przez skarżącego we wskazanym przez niego źródle ciepła (w szczególności, czy oprócz zadeklarowanego pierwotnie drewna kawałkowego było to paliwa stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w., tj. węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego), Sąd końcowo pragnie zwrócić dodatkowo uwagę na jeszcze jedną bardzo ważną dla tego okoliczność, a mianowicie, że obowiązek zgłoszenia lub wpisania źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2023 r. w istocie nie posiada mocy obowiązującej.

Zgodnie z przywołanym już art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w którym głównym źródłem ogrzewania jest m.in. kocioł na paliwo stałe, a źródło to zostało wpisane lub zgłoszone:

- do dnia 11 sierpnia 2022 r. do centralnej ewidencji emisyjności budynków o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków,

- po dniu 11 sierpnia 2022 r. w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy (w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw).

Sąd w składzie orzekającym stwierdza podziela pogląd wyrażony m.in. w prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z 27 kwietnia 2023 r. II SA/Po 47/23, że istnienie centralnej ewidencji emisyjności budynków ma aktualnie charakter wyłącznie faktyczny a nie prawny, gdyż art. 27a ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji – zgodnie z którym "Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa prowadzi centralną ewidencję emisyjności budynków, zwaną dalej "ewidencją", oraz jest administratorem danych zgromadzonych w tej ewidencji" - nie wszedł jeszcze w życie.

Art. 27a wraz z obejmującym go Rozdziałem 5a "Centralna ewidencja emisyjności budynków" dodany został do ustawy o wspieraniu termomodernizacji przez art. 1 pkt 15 ustawy z dnia 28 października 2020 r. o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2127), zmieniającej ustawę z dniem 1 stycznia 2021 r., z tym że – w myśl art. 22 pkt 1 a) ustawy zmieniającej - art. 27a wchodzi w życie z dniem wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających prowadzenie centralnej ewidencji emisyjności budynków, określonym w komunikacie o którym mowa w art. 18 pkt 1 (analogicznie, również z dniem wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających prowadzenie centralnej ewidencji emisyjności budynków, określonym w komunikacie o którym mowa w art. 18 pkt 1, wchodzi w życie art. 16 ustawy zmieniającej z 28 października 2020 r., zgodnie z którym "Tworzy się centralną ewidencję emisyjności budynków w celu gromadzenia jednolitych, ustandaryzowanych i spójnych danych dotyczących budynków i lokali oraz eksploatowanych w nich: 1) źródeł ciepła, 2) źródeł energii elektrycznej, 3) źródeł spalania paliw" – art. 22 pkt 5 ustawy nowelizującej z dnia 28 października 2020 r.).

Wejście w życie tych przepisów uzależnione zostało więc od wydania stosownych komunikatów przez właściwego ministra. Taki komunikat został wprawdzie wydany, jednakże dzień wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających prowadzenie centralnej ewidencji emisyjności budynków o której mowa w art. 27a ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji określono w nim na 1 sierpnia 2023 r. (komunikat Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 27 kwietnia 2023 r. w sprawie określenia dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających prowadzenie centralnej ewidencji emisyjności budynków, Dz.U. poz. 831). Data ta w sposób oczywisty przypada nie tylko po dacie wydania w sprawie decyzji przez organy administracji, ale nawet po dacie orzekania przez Sąd.

Na podstawie art. 18 pkt 6 ustawy nowelizującej z 28 października 2020 r., na 1 lipca 2021 r. określono dzień wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających złożenie deklaracji o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego obsługującego centralną ewidencję emisyjności (Komunikat Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 25 marca 2021 r., Dz.U. poz. 583) – co zgodnie z art. 22 pkt 1 f) tej ustawy warunkowało wejście w życie art. 27g ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji. Nie zmienia to faktu, że jak już wskazano wyżej, w dacie wydawania decyzji w niniejszej sprawie tak przez Burmistrza jak i SKO, centralna ewidencja emisyjności budynków w sensie prawnym jeszcze nie istniała (i nadal nie istnieje). Jeżeli zatem nie weszły w życie przepisy o ewidencji, to nie można w sposób prawnie wiążący się na nią powoływać.

W związku z tym żaden organ administracji publicznej do dnia 1 sierpnia 2023 r. nie ma prawa od nikogo żądać zgłoszenia swojego źródła ciepła ani rodzaju zasilającego go paliwa do ewidencji (która w sensie prawnym nie istnieje), a tym bardziej wywodzić z tego dla strony negatywne konsekwencje (w niniejszej sprawie w postaci odmowy przyznania dodatku węglowego).

Na tym tle w kontekście art. 2 ust. 1 u.d.w. jako uprawnione i uzasadnione zdaniem Sądu jawi się stanowisko, że dodatek węglowy przysługuje każdemu kto posiada jedno ze źródeł ogrzewania wskazane w tym przepisie i wystąpił o przyznanie dodatku deklarując zasilanie tego źródła paliwem stałym w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w., dla realizacji którego to uprawnienia – z uwagi na opisane aspekty dotyczące utworzenia i funkcjonowania centralnej ewidencji emisyjności budynków wyznaczone datą 1 sierpnia 2023 r. - zbędne jest prowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu faktyczne ustalenie rodzaju paliwa stosowanego w tym źródle ogrzewania.

Z opisanych względów, podyktowanych dokonaną w sprawie przez organy administracji błędną wykładnią art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 15 – 15e u.d.w., połączoną z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.