Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 941/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 1 ust. 1 pkt 7, art 8a ust. 4, art 8b, art 8m
journal: Dz.U. 2016 poz 703
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania, że działki stanowią wspólnotę gruntową I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J. K. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli jest decyzja Wojewody (dalej: "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") uchylająca decyzję Starosty (dalej: "organ I instancji") z dnia [...].12.2017 r., nr [...] stwierdzającą, że działki nr nr: 616 o pow. 0,83 ha, 617/1 pow. 21,12 ha, 617/2 pow. 0,01 ha, 618 pow. 0,17 ha, 619 pow. 0,75 ha, 699 pow. 0,16 ha, 1120 pow. 7,26 ha, 1121 pow. 0,70 ha, położone w , gm. [...] stanowią wspólnotę gruntową pod nazwą "Spółka P. " i stwierdzająca, że wspólnotę gruntową pod nazwą "Spółka P. " stanowią działki nr nr: 617/1 o pow. 21,12 ha, 617/2 o pow. 0,01 ha, 618 o pow. 0,17 ha, 619 o pow. 0,75 ha, 699 o pow. 0,16 ha, 1120 o pow. 7,26 ha, położone w , gm. [....].

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, z późn. zm.), w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) oraz w związku z art. 1 ust. 1 pkt 7, art. 8a ust. 4, art. 8b, art. 8m ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. z 2016 r., poz. 703).

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Wójt Gminy [...] wnioskiem z dnia 13.07.2015 r. znak: [...] zwrócił się do Starosty o wydanie decyzji określającej, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie, przedkładając projekt wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie.

Starosta decyzją z dnia [...].11.2015 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 1, 2, 3, 6 ust. 1, art. 8 ust. 1,2,4,6, art. 9 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169, ze zm.) stwierdził, że działki nr 616 o pow. 0,83 ha, 617/1 o pow. 21,12 ha, 617/2 o pow. 0,01 ha, 618 o pow. 0,17 ha, 619 o pow. 0,75 ha, 699 o pow. 0,16 ha, 1120 o pow. 7,26 ha, 1121 o pow. 0,70 ha położone we wsi B. gm. [...] stanowią wspólnotę gruntową pod nazwą "Spółka P. " oraz określił uprawionych do udziału w tej wspólnocie gruntowej.

Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł J.K. reprezentowany przez pełnomocnika A.A..

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia[...].02.2016 r., znak: [...]uchyliło ww. decyzję Starosty z dnia [...].11.2015 r., nr [...]i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że Starosta nie ustalił charakteru użytkowania przedmiotowych nieruchomości w kontekście przesłanek zaliczenia ich do którejkolwiek kategorii nieruchomości wspólnot gruntowych określonych w ustawie o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2016 r., nie dokonał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oceny charakteru użytkowania tych gruntów, nie wyjaśnił czy "Spółka P. " istniała i jaki miała charakter, co w przypadku jej istnienia skutkowałoby koniecznością jej uczestnictwa w postępowaniu w charakterze strony. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na brak wykazania następstwa prawnego osób użytkujących grunty wspólnoty oraz brak zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...].03.2017 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 1 ust.1 pkt 7, art. 6 ust.1, art. 6a, art. 8a. ust. 4, 5, 6, art. 8b, art. 8m, art. 9 ust 1 i 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych Starosta stwierdził, że działki nr nr: 616 o pow. 0,83 ha, 617/1 pow. 21,12 ha, 617/2 pow. 0,01 ha, 618 pow. 0,17 ha, 619 pow. 0,75 ha, 699 pow. 0,16 ha, 1120 pow. 7,26 ha, 1121 pow. 0,70 ha, położone w stanowią wspólnotę gruntową pod nazwą "Spółka P. " oraz ustalił uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej pod nazwą "Spółka P. ".

Od decyzji tej ponownie odwołanie wniósł J.K. reprezentowany przez pełnomocnika A.A. zarzucając między innymi naruszenie art. 7, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nierozpatrzenie materiału dowodowego oraz naruszenie przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, w szczególności art. 8a ust. 4 poprzez błędne ustalenie działek stanowiących wspólnotę, art. 8a ust. 5 w związku z art. 6 i 6a poprzez jego zastosowanie i przedwczesne wydanie decyzji ustalającej wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie oraz art. 9 ust. 1 ustawy poprzez błędne ustalenie uprawnionych do wspólnoty i przysługujących im udziałów. Skarżący zakwestionował również zaliczenie działki nr 699 stanowiącej drogę do Spółki P..

Decyzją z dnia [...].07.2017 r., nr [...]Wojewoda uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Starosta decyzją z dnia [...].12.2017 r., nr [...]stwierdził, że działki nr nr: 616 o pow. 0,83 ha, 617/1 pow. 21,12 ha, 617/2 pow. 0,01 ha, 618 pow. 0,17 ha, 619 pow. 0,75 ha, 699 pow. 0,16 ha, 1120 pow. 7,26 ha, 1121 pow. 0,70 ha, położone w , gm. [...] stanowią wspólnotę gruntową pod nazwą "Spółka P.".

Odwołanie od tej decyzji złożył J.K. reprezentowany przez pełnomocnika A.A., zarzucając między innymi naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 83 § 3, art. 95 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nierozpatrzenie materiału dowodowego oraz naruszenie przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, w szczególności art. 8a ust. 4 poprzez błędne ustalenie działek stanowiących wspólnotę, w szczególności działki nr 699.

Powołując się na art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) organ odwoławczy stwierdził, że do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, z późn. zm.) w brzmieniu dotychczasowym.

Z kolei ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2015 r" poz. 1276) zmieniła regulacje prawne stanowiące podstawę do orzekania w zakresie ustalenia, które nieruchomości stanowią wspólnoty gruntowe oraz mienie gromadzkie oraz wprowadziła nowe sposoby ustalania wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Dodany został art. 8m, z którego wynika, że w postępowaniu administracyjnym (w zakresie ustalenia, które nieruchomości stanowią wspólnoty gruntowe oraz mienie gromadzkie oraz w przedmiocie ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej) organem wyższego stopnia w rozumieniu K.p.a. w stosunku do starosty jest wojewoda. Natomiast postępowania wszczęte i niezakończone do dnia 31 marca 2016 r. prowadzi się na podstawie ustawy zmienianej bez konieczności składnia nowego wniosku.

Na podstawie analizy materiału dowodowego, w tym: potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii arkuszy posiadłości gruntowych, potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii archiwalnych rejestrów gruntów, operatu technicznego wykonanego przez biegłego geodetę uprawnionego S.K.(Nr Upr. Zaw. [...]), organ ustalił, że:

działka nr 616 powstała z części pgr 5304/2 objętej zamkniętym Lwh [...] i części pgr 5302/4 objętej zniszczonym Lwh [...],

działka nr 617 powstała z części pgr 4562, 4567, 4560 (objętych zniszczonym Lwh [...]) oraz z części pgr 5877/3 (objętej zniszczonym Lwh [...]), a następnie podzieliła się na działki nr 617/1 i 617/2,

działka 680 nr powstała z części pgr 4562, 4567, 4560 (objętych zniszczonym Lwh [...] oraz z części pgr 5877/3 (objętej zniszczonym Lwh [...]),

działka nr 619 powstała z części pgr 4562, 4567, 4560 (objętych zniszczonym Lwh [...]) oraz z części pgr 5877/3 (objętej zniszczonym Lwh [...]),

działka nr 699 powstała z części pgr 5923 i 4861/2 (objętych zniszczonym Lwh [...]),

działka nr 1120 powstała z części pgr 4563 (objętej zniszczonym Lwh [...])

działka nr 1121 powstała z części pgr 6063 (objętej Lwh [...])

Parcele gruntowe nr nr: 4560, 4562, 4563, 4567, 5923, 4861/2 (wykazane w arkuszu posiadłości gruntowej liczba porządkowa 1971 gm. kat. B.) oraz parcela gruntowa nr 5304/2 (wykazana w arkuszu posiadłości gruntowej liczba porządkowa 556 gm. kat. B.) wpisane są na rzecz osób prywatnych z adnotacją "Pola K.", natomiast parcela gruntowa nr 6063 (wykazana w arkuszu posiadłości gruntowej liczba porządkowa 768) stanowi Dobro Publiczne. Dla pgr 5302/4 objętej zniszczonym Lwh [...] arkusz posiadłości gruntowej nie został odnaleziony.

Dalej organ wyjaśnił, że dla wspólnot gruntowych nie są prowadzone księgi wieczyste. Przedmiotowe działki nie były poddane uwłaszczeniu, a stan własności tych nieruchomości może potwierdzić jedynie operat ewidencji gruntów. Zgodnie z zapisami w rejestrze gruntów z 1977 r. sporządzonym już w systemie działkowym dla potrzeb kompleksowych uwłaszczeń na terenie wsi B., w jednostce rejestrowej 1463 utworzonej dla Spółki P. w wpisane zostały działki nr nr: 616, 617/1, 617/2, 680, 619, 699, 1121 o łącznej powierzchni 31,00 ha, w tym sporna działka nr 699.

Odnosząc się do zarzutów J.K. Starosta powołał biegłego geodetę uprawnionego S.K.(Nr Upr. Zaw. [...]), który sporządził dokumentację geodezyjno-prawną dla działki nr 699, położonej w , gm. [...], tj. operat techniczny zawierający mapę synchronizacyjną przyjętą do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego prowadzonego przez Starostę w dniu 31.10.2017 r., za numerem [...] i opracował opinię, z której wynika, iż istnieją przesłanki do uznania, że działka 699, która powstała z parcel gruntowych 5923 oraz 4861/2 wchodzi w skład wspólnoty gruntowej "Spółka P. ". Ustaleń tych dokonał biegły w oparciu o mapę katastralną w skali 1:2880, mapę ewidencji gruntów na katastrze w skali 1:2880, mapę ewidencji gruntów w skali 1:2000 wykonaną w systemie działkowym oraz obecnie obowiązującą numeryczną mapę ewidencji gruntów i budynków w skali 1:1000.

Dokonując oceny przedłożonej przez skarżącego opinii biegłego R.K., stwierdził, że nie może być ona miarodajnym źródłem dowodowym, gdyż została wykonana w 2010 r. na potrzeby postępowania cywilnego oznaczonego sygn. akt [...]. Zwrócił jednak uwagę, że opisowy wykaz synchronizacyjny wykonany przez geodetę A.K. w dniu 17.11.2015 r. wykonany na potrzeby ww. postępowania cywilnego nie neguje ustaleń biegłego geodety S.K.. Potwierdza, że działka nr 699 nie była objęta postępowaniem uwłaszczeniowym, brak jest dokumentów własnościowy, a prawo własności zapisano w ewidencji gruntów i budynków na rzecz "Spółki P. ".

Z przeprowadzonej w dniu 24.10.2017 r. na działce nr 699 położonej w gm. [...] rozprawy administracyjnej wynikało, że 46 mieszkańców wsi B. ( obecnych na rozprawie) podpisało oświadczenie, z którego wynika, że działka nr 699 stanowiła dojazd do Spółki P. w , droga była wygonem do gruntów pastwiska, przeprowadzano przez nią krowy i konie oraz wywożono siano z gruntów pastwiska, dojazd ten istniał już od czasów przedwojennych i istnieje do chwili obecnej.

Końcowo organ zauważył, że na podstawie art. 2a ustawy o z.w.g, przepisów ustawy nie stosuje się do gruntów pokrytych wodami publicznymi w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469, 1590, 1642 i 2295 oraz z 2016 r. poz. 352). W świetle przepisu art. 211 ust. 3 ustawy - Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1566, z późn. zm.): wody stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego są wodami publicznymi, natomiast zgodnie z art. 212 ust. 2 ww. ustawy Wody Polskie wykonują prawa właścicielskie w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące będące własnością Skarbu Państwa.

Biorąc pod uwagę fakt, iż część przedmiotowych działek zgodnie z wypisem z rejestru gruntów stanowi rowy, Wojewoda pismem z dnia 19.03.2018 r. zwrócił się z prośbą o udzielenie informacji, czy działki nr nr: 616 o pow. 0,83 ha, 617/2 pow. 0,01 ha, 618 pow. 0,17 ha, 1121 pow. 0,70 ha, położone w , gm. [...] znajdują się w administrowaniu Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej . Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Nadzór Wodny w odpowiedzi z dnia 05.04.2018 r. oraz 13.04.2018 r. poinformowało, że działki nr 616, nr 1121 stanowią potok B. (B.), który zalicza się do śródlądowych wód płynących i znajduje się on w administracji PGWWP.

W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że Starosta błędnie ustalił działki stanowiące wspólnotę, gdyż działki nr 616 o nr 1121, położone w , gm. [...] są wodami publicznymi i wobec nich nie mają zastosowania przepisy ustawy o z.w.g.

W skardze do Sądu skarżący zarzucił naruszenie:

- art 7 K.p.a., art 77 § 1 K.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nierozpatrzenia materiału dowodowego, niewyjaśnienie przesłanek rozstrzygnięcia,

- art 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postepowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli,

- art 80 K.p.a. – poprzez wybiórczą ocenę przez organ administracji materiału dowodowego z pominięciem kwestii istotnych dla uznania prawidłowości wydanej decyzji, w tym zeznań świadków,

- art 136 ust. 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie,

- art 8a ust. 4 w zw. z ust. 1 pkt 7 ustawy o z.w.g. poprzez błędne ustalenie działek stanowiących wspólnotę gruntową pod nazwą "Spółka P. "

Na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżanej decyzji oraz decyzji organu I instancji w części dotyczącej uznania, że działka 699 pow. 0,16 ha położona w , gm. [...] stanowi wspólnotę gruntową pod nazwą "Spółka P. " oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz.1302), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 wskazanej wyżej ustawy sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

Skarga jest zasadna.

Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy nie został przez organy wyjaśniony w sposób wyczerpujący i pewny, z obrazą art. 7, art. 77, art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżoną do Sądu decyzję Wojewody wydano na podstawie art. 8a ust. 4, art. 8b, art. 8m ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych stwierdzono, że wymienione w niej działki nr 617/1, 617/2, 618, 619, 699, 1120 poł. w stanowią wspólnotę gruntową pod nazwą "Spółka P. ".

Wątpliwości Sądu dotyczą kluczowej kwestii, tj. czy w trybie nieobowiązujących już przepisów art. 8 ust. 2 i art. 5 u.z.g.w. w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1276) nie wydano stosownej decyzji.

Art. 8 ust. 2 z.w.g. stanowił, że wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie ustala w drodze decyzji właściwy do spraw rolnych i leśnych organ prezydium powiatowej rady narodowej. Ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych przewidywała też (w art. 8 ust. 5z.w.g.), że ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową oraz ustalenie wykazów, o których mowa w ust. 2, powinno być dokonane w terminie 1 roku od dnia jej wejścia w życie, czyli od dnia 5 lipca 1963 r. W orzecznictwie, sądowym jednolicie przyjmuje się, że decyzja wydawana w oparciu o art. 8 ust. 2 u.z.w.g. ma charakter deklaratoryjny i potwierdza jedynie stan prawny ustalony w dniu wejścia w życie tej ustawy. Podkreśla się w nim również, że termin zawarty w art. 8 ust. 5 u.z.w.g. jest terminem instrukcyjnym, a nie materialno prawnym (por. wyrok NSA OZ w Krakowie z dnia 22 września 1995 r. SA/Kr 2717/94, ONSA 1996/4/157).

Z art. 18 ust. 2 u.z.g.w. wynika, że "nazwa spółki i skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty gruntowej i wykazy uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów. Wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie osób uprawnionych, jak również zmiana statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki".

Niemożliwym byłoby aktualnie procedowanie w zakresie ustalenia nieruchomości tworzących wspólnotę gruntową w sytuacji wydania uprzednio decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. Z akt sprawy wynika, że w początkowej fazie postępowania organy identyfikowały niewątpliwie istniejącą wspólnotę gruntową jako Wspólnotę Gruntową "" – na taką nazwę opiewał wniosek Starosty. Dopiero na późniejszym etapie postępowania zaczęto określać ją jako wspólnotę gruntową pod nazwą "Spółka P. ", zresztą niekonsekwentnie i nie zawsze (np. k. 227 akt I instancji).

Prawdopodobnie miało to związek z faktem, że w ewidencji gruntów i budynków działki, co do których uznano kontrolowaną decyzją za wchodzące w skład Wspólnoty Gruntowej, wpisane są na "Spółkę P. "" B. (k. 209 akt I instancji).

Wątpliwości w tym zakresie zgłaszał skarżący już w 2015 r. (por. pismo skarżącego z dnia 3 listopada 2015 r. (k. 275). W dniu 14 kwietnia 2016 r. Starosta zwrócił się do Państwowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej (k. 294) o informację, czy w zasobie PODGiK zalegają dokumenty potwierdzające wpis w/w działek do operatu ewidencji gruntów wsi B. na rzecz Spółki P. "" B.. W odpowiedzi pismem z dnia 19 kwietnia 2016 r. (k. 298) PODGiK poinformował, że "od założenia ewidencji gruntów wsi B. 31 maja 1976 r. w pozycji rejestrowej 14 zostały wpisane działki nr 616, 617/1, 617/2, 618, 619, 699, 1120, 1121 na rzecz Spółki P. "" bez podania podstawy prawnej.

Sąd zauważa, że pismo to nie stanowi odpowiedzi na pytanie Starosty zawarte w piśmie z dnia 14 kwietnia 2016 r.. Nadal nie wiadomo, czy w zasobie ewidencji gruntów są jakieś dokumenty co do powstania wspólnoty gruntowej, wykazu nieruchomości i Spółki P. "". Oczywiście możliwa i prawdopodobna była przecież sytuacja, że przed 31 maja 1976 r. wydano decyzje w trybie art. 8 ust. 2 i 5 u.z.g.w. i złożono wnioski o ich ujawnienie w trybie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 1955, Nr 6, poz. 32) i zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (Dz.U. z 1969 r., Nr 11, poz. 98). Rację ma skarżący zarzucając, że organ nie ustalił bezspornie czy toczyło się kiedykolwiek postępowanie dotyczące uporządkowania przedmiotowej wspólnoty i co było podstawą wpisu Spółki P. "" do ewidencji gruntów w 1977r. (lub wcześniej). Zgodnie z §24 ust 1 zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dn. 20 lutego 1969r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P.1969.11.98 z późn. zm.) - obowiązującym w 1977 roku - przy wpisywaniu osoby właściciela należało opierać się wyłącznie na przedstawionych dokumentach, których Organ do dnia wydania niniejszej decyzji nie przedstawił. Należy wyjaśnić te kwestie z całą pewnością.

Wojewoda uzasadniając prawidłowość ustaleń Starosty co do zaliczenia poszczególnych działek do wspólnoty gruntowej stwierdził, że dla wspólnot gruntowych nie są prowadzone księgi wieczyste. Przedmiotowe działki nie były poddane uwłaszczeniu, a stan własności tych nieruchomości może potwierdzić jedynie operat ewidencji gruntów. Zgodnie z zapisami w rejestrze gruntów z 1977 r. sporządzonym już w systemie działkowym dla potrzeb kompleksowych uwłaszczeń na terenie wsi B., w jednostce rejestrowej 1463 utworzonej dla Spółki P. w wpisane zostały działki nr: 616, 617/1, 617/2, 680, 619, 699, 1121 o łącznej powierzchni 31,00 ha. Tak więc sporna działka nr 699 już wtedy zaliczona była do gruntów Spółki P.

Ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków Spółki P. jako właściciela nieruchomości – działek wchodzących do wspólnoty – nawet w sposób nie spełniający wymogów z art. 8 i art. 18 u.z.g.w. może być dowodem na wydanie decyzji w trybie art. 8 ust. 1, 2 i 5 u.z.g.w. i ujawnienie Spółki P. "" jako właściciela w rejestrze gruntów w trybie art. 18 ust. 2 zd. 1 u.z.g.w.

W sprawie nie ustalono, że wpis Spółki P. "" w ewidencji gruntów działek wymienionych w sentencji kontrolowanej decyzji był omyłką. Organ nie odnalazł jedynie dokumentów będących jego podstawą.

Z przytoczonych wyżej przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wynika, że ustawodawca przyznał ewidencji gruntów szczególną rolę w dokumentowaniu nieruchomości wchodzących z mocy prawa w skład wspólnoty gruntowej oraz uprawnienia do udziału we wspólnocie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2011 r., IV CSK 188/11, OSNC-ZD 2013, Nr 1, poz. 14). Wypisy z ewidencji gruntów mają charakter dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 244 § 1 k.p.c. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 kwietnia 2008 r., II SA/Łd 189/08, nie publ.) i korzystają z domniemania zgodności z prawdą zawartego w nich oświadczenia (art. 252 k.p.c.). W orzecznictwie sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego jest formułowany pogląd, że treść ewidencji gruntów nie przesądza o prawie własności ujawnionego w ewidencji podmiotu, gdyż zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. O księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 707 z późn. zm.) księga wieczysta jest prowadzona w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, jednakże z przyczyn wyżej wskazanych nie jest możliwe odniesienie tego poglądu do wspólnot gruntowych. Na mocy art. 11 u.z.w.g. dla nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową nie prowadzi się ksiąg wieczystych, a dotychczasowe księgi wieczyste tracą moc i podlegają zamknięciu. Wypis z rejestru gruntów stwierdzający, że spółka jest właścicielem działki wchodzącej w skład wspólnoty gruntowej, jest więc dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania zgodności jego treści ze stanem rzeczywistym i można dokument ten uznać za dowód prawa spółki gruntowej do rozporządzania tą nieruchomością (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2005 r., VI SA/Wa 708/04, nie publ., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2010 r., I OSK 1086/09, nie publ. oraz z dnia 5 stycznia 2011 I OSK 364/10, nie publ.).

Braki dowodowe w tym zakresie świadczą o naruszeniu art. 7, art. 77, art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 136 K.p.a., w stopniu, który mógł wpłynąć na wynik sprawy.

Na wypadek ewentualnego ustalenia, że nie wydano przed 2015 r. decyzji w trybie art. 8 ust. 2 i 5 u.z.g.w. aktualne stają się zarzuty skargi dotyczące niewyjaśnienia w sposób należyty kwestii przynalezności całej działki nr 699 do wspólnoty gruntowej. Rację ma skarżący podnosząc, że Starosta powołał biegłego z zakresu geodezji i kartografii celem sporządzenia dokumentacji geodezyjno — prawnej działki nr 699. Z dokumentacji tej wynika, że biegły w opinii nie uwzględnił faktu, iż działka 699 składa się z trzech segmentów, tj. części pgr 5923, 4861/2 (objętych zniszczonym Lwh [...]) oraz pgr 5924. Pgr 5924 ujawniona jest w Lwh [...] i według ostatniego wpisu do tego wykazu z daty 19.VI.1946r. stanowiła ona własność 12 osób fizycznych, w częściach ułamkowych. Lwh [...] na dzień 1 stycznia 1989r. podległ zamknięciu z urzędu na podst. § 5, ust 1. rozporządzenia Min. Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg (Dz.U. z 1986r., Nr 28 poz. 141). W/w wymienionych dokumentach brak jest wpisu tej części działki nr 699 (segmentu a) na rzecz "Spółki P. ", a jako współwłaściciele wpisanych jest 12 osób fizycznych w Lwh [....] w roku 1989r.

Na fakt, że działka składa się z 3 segmentów (a, b, c), współwłaścicielami segmentu a są osoby fizyczne, segmentu b jest J. K., segment c o obszarze 291 m2 został odłączony od pgr 4861, nie wiadomo kiedy i na jakiej podstawie dokonano podziału na pgr 4861/1, pgr 4861/2 i dopisanie pgr 4861/2 do Lwh [...] a właścicielem była M. L. z domu M. w dacie 19.XII.1911r. zwracał uwagę w swojej opinii biegły sądowy z zakresu geodezji R. K..

Strona przedłożyła do akt opinię biegłego geodety R. K. (sporządzoną w innym postępowaniu, ale również przez biegłego zobowiązanego do należytej staranności), której ustalenia stoją w sprzeczności z ustaleniami biegłego S.K.. W związku z powyższym strona - w odwołaniu - złożyła — na podstawie art. 136 § 1 K.p.a. - wniosek o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów poprzez: powołanie innego biegłego z zakresu geodezji i kartografii celem sporządzenia dokumentacji geodezyjno — prawnej działki nr 699 oraz uwzględnienie opisowego wykazu synchronizacyjnego dla działki ewidencyjnej nr 699 geodety A.K. oraz opinii R. K... Wniosek ten nie został uwzględniony, jak również Organ nie wyjaśnił powodów pominięcia wniosku. W związku z powyższym Organ naruszył art. 77 § 1 k.p.a oraz art. 136 § 1 K.p.a.

J.K.przedstawił do akt dokumenty potwierdzające następstwo prawne po M. L., M.P. i J. K., min. umowa darowizny w formie aktu notarialnego (repertorium A Nr 4909 z 2006r) zalega w aktach sprawy dołączona do pisma z dnia 23.05.2016r., potwierdzona za zgodność z oryginałem przez Starostwo Powiatowe, AWZ [....].

Odnosząc się do wyciągu z księgi hipotecznej zamkniętej z urzędu Lwh 1556 zauważyć, należy, że księgi dawne, pomimo utraty mocy prawnej zachowały na podstawie § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg moc dokumentów urzędowych (Dz. U. z 1986 r. Nr 28, poz. 141) (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2008 r. III CSK 153/08 LEX 484691), co wiąże się z domniemaniem ich prawdziwości (art. 244 § 1 k.p.c.). Jednakże nie przysługuje im obecnie status taki, jaki posiadają księgi wieczyste (w tym rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych).

Zachowanie wartości zamkniętych ksiąg, jako dokumentów urzędowych wiąże się zatem z ich mocą dowodową określoną w art. 76 § 1 K.p.a. W konsekwencji trzeba pamiętać, że dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Natomiast strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim oświadczenie organu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z prawdą, powinna okoliczności te udowodnić (art. 76 § 3 K.p.a.). Już samo zatem domniemanie prawdziwości tego co wynika z zaświadczenia odzwierciedlającego treść wpisu w zamkniętej księdze, nakazuje przyjąć, że jest to dokument stanowiący podstawę uznania własności osób tam wskazanych.

Tak więc twierdzenie Wojewody, że brak jest dokumentów własnościowych dla dz. 699 jest nieprawdziwe. Operat techniczny geodety S.K. z dnia 31 października 2017 r. jest sprzeczny z dokumentem pod nazwą "Badanie hipoteki" z dnia 6 sierpnia 2015 r. (k. 212) co do synchronizacji katastralnej dz. 699. Wg tego ostatniego dokumentu dz. 699 powstała nie tylko jak pisze geodeta S. K. z części pgr 5923 i pgr 4861/2 objętych zniszczonym Lwh [...] gm. katastralna B. ale także z części pgr 5924 obj. zamkniętym z urzędu Lwh [...] gm. kat. B.. Stanowisko takie, tj. że część pgr 5924 obj. zam. z urzędu Lwh [...] gm. kat. B. weszła do działki 699 zajął Starosta w piśmie z dnia 5 października 20105 r. skierowanym do pełnomocnika skarżącego (k. 250).

Ponadto opinia S.K. w żaden sposób nie odnosi się do dokumentacji geodezyjnej przedłożonej przez skarżącego w postaci opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji R.K. z 3 lutego 2010 r. sporządzonej w sprawie [...] Sadu Rejonowego .

Organy były uprawnione do wykorzystania materiału pochodzącego z postępowania cywilnego. Taka bowiem praktyka jest jak najbardziej dopuszczalna w świetle art. 75 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a co nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W związku z powyższym, brak jest przeszkód prawnych, aby dowody zebrane na potrzeby innego postępowania, w tym postępowania cywilnego, jako dokumenty urzędowe, służyły za dowody w postępowaniu administracyjnym. W ocenie Sądu, z tego też powodu, organ prowadzący postępowanie administracyjne nie jest związany zasadą bezpośredniości rozumianą jako obowiązek oparcia ustaleń faktycznych na bezpośrednio przeprowadzonych dowodach i może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na dowodzie z zeznań świadka czy wyjaśnień podejrzanego (oskarżonego) utrwalonych przez inny organ procesowy w innym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1206/11).

Co do zasady poszczególne protokoły zeznań świadków, stron, opinii biegłych zawarte w innych aktach sądowych są dokumentami w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. Oznacza to, że możliwe jest, bez naruszenia. zasady bezpośredniości dopuszczenie dowodu z poszczególnych, ściśle określonych dokumentów. Wydając postanowienie dowodowe organ powinien ujawnić te dokumenty w taki sposób, aby strony mogły się ustosunkować do treści każdego z tych dokumentów i zgłosić odpowiednie wnioski.

Dowód z opinii biegłego R.K. jest złożonym przez skarżącego dowodem z dokumentu urzędowego.

Zignorowanie go przez Wojewodę naruszyło zarówno art. 75 jak i art. 76 K.p.a. w stopniu, który mógł wpłynąć na wynik sprawy.

Dołączony do odwołania J.K. dokument w postaci opisanego wykazu synchronizacyjnego dla dz. 699 sporządzony przez geodetą uprawnionego A.K. jest zbieżny ze stanowiskiem biegłego R.K. co do tego, że część pgr 5924 obj. zam. z urzędu Lwh [...] gm. kat. B. utworzyła dz. 699. Zawarte w uzasadnieniu decyzji stwierdzenie, że opisowy wykaz synchronizacyjny wykonany przez geodetę A.K. w dniu 17.11.2015 r. również wykonany na potrzeby ww. postępowania cywilnego nie neguje ustaleń biegłego geodety S.K., a potwierdza, że działka nr 699 nie była objęta postępowaniem uwłaszczeniowym, brak jest dokumentów własnościowych, a prawo własności zapisano w ewidencji gruntów i budynków na rzecz "Spółki P. jest wprowadzeniem w błąd. Sugeruje bowiem, wbrew oczywistym faktom zbieżność stanowisk S.K. i A.K. co do synchronizacji katastralnej dz. 699. Przesądza to o naruszeniu art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu, który mógł wpłynąć na wynik sprawy.

Należy podkreślić, że K.p.a. przyjmuje domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało w dokumencie stwierdzone, poświadczone i zaświadczone przez upoważniony podmiot, który wystawił dokument. Nie przewiduje natomiast wyraźnie domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego, co jednakże nie przeszkadza doktrynie w formułowaniu trafnego poglądu, że takie domniemanie służy dokumentom urzędowym (np. B. Adamiak [w:] Komentarz, 1996, s. 362).

Przepis art. 76 § 3 K.p.a. dopuszcza obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści (osnowie) takiego dokumentu. Nie wyklucza to przeprowadzenia dowodu zaprzeczającego autentyczności dokumentu. Oba domniemania mogą być obalone wszelkimi środkami dowodowymi, a nie tylko zeznaniami świadków. Strona, która zaprzecza prawdziwości (autentyczności) dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością, powinna tę okoliczność udowodnić; zob. wyrok SN z 5.10.1995 r., III ARN 38/95, OSNAPiUS 1996/8, poz. 109, w którym stwierdzono, że: "Przepis art. 76 § 3 k.p.a. nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodów przeciwko treści dokumentu".

Jak już wyżej wspomniano organ popada w sprzeczność ignorując dokumenty własnościowe, na które powołuje się skarżący (odpis z zam. z urzędu Lwh [...] gm. kat. B.) i wskazując, że stan prawny majątku wspólnoty został już ujawniony w ewidencji gruntów.

Końcowo Sąd zauważa, że czyniąc ustalenia co do faktu, iż dz. 699 stanowi część wspólnoty gruntowej organ oparł się na oświadczeniach – zeznaniach osób obecnych na rozprawie w dniu 24 października 2017 r. nie skonfrontowawszy ich z przesłankami zaliczenia gruntów do wspólnoty gruntowej z art. 1 u.z.g.w.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 200 P.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.