Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 65/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 28 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. sp. j. z siedzibą w O. na postanowienie Wojewody z dnia 3 grudnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga M. sp. j. z siedzibą w O. (zwanej dalej "Spółką" lub "skarżącą") na postanowienie Wojewody (zwanego dalej "Wojewodą" lub "organem II instancji") z dnia 3 grudnia 2021 r., nr [...]. W postanowieniu tym uchylono postanowienie Starosty K. (zwanego dalej "Starostą" lub "organem I instancji"), znak: [...], z dnia 4 listopada 2021 r. w części dyspozytywnej podstawy prawnej, tj. art. 149 § 3 i art. 123 § 1 w związku z art. 148 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a.") i w to miejsce orzeczono art. 149 § 3 w związku z art. 148 i art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. W pozostałym zakresie Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie Starosty, które dotyczyło odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Starosty nr [...], znak: [...], z dnia 5 lutego 2020 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenie na budowę dla C. sp. z o.o. z siedzibą w O. (zwanej dalej "C. "), obejmujące budowę magazynu automatycznego wysokiego składowania z częścią kompletacji i przygotowania wysyłek, administracyjno-biurową i socjalną oraz parkingiem i niezbędną infrastrukturą towarzyszącą w zakresie budowy budynku magazynowego automatycznego wysokiego składowania, budynku kompletacji z częścią administracyjno-socjalną i łącznikiem logistycznym wraz z instalacjami wewnętrznymi, obiektów infrastruktury technicznej: zbiornika retencyjnego podziemnego wody deszczowej, instalacji zewnętrznych: wodociągowej, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, gazowej, elektrycznej kablowej SN i NN, oświetleniowej i niskoprądowej oraz infrastruktury drogowej: dróg, placów manewrowych i chodników w zabudowie usługowej na działkach ew. nr [...], [...] i [...] w O. (zwanej dalej "decyzją z 2020 r."). Zaskarżone postanowienie zapadło w oparciu o poniżej przedstawiony stan faktyczny i prawny.

W dniu 5 lutego 2020 r. została wydana decyzja z 2020 r. Stała się ona ostateczna i prawomocna z uwagi na jej niezaskarżenie. Od kilku lat Spółka usiłuje doprowadzić do wyeliminowania decyzji z 2020 r. z obrotu prawnego. W tym celu wszczyna rozmaite postępowania o charakterze nadzwyczajnym. W związku z toczącym się postępowaniem wznowieniowym w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w piśmie z dnia 21 września 2020 r. Spółka zajęła stanowisko w kolejnym etapie prowadzonego postępowania, a ponadto wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z 2020 r., a więc tego samego postępowania, w oparciu o przesłankę, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. Spółka wskazała jednocześnie, że o wydaniu decyzji z 2020 r. dowiedziała się w dniu 17 września 2020 r., a więc w dniu zapoznania się z aktami sprawy przez jej pełnomocnika. Spółka podniosła, że zachodzi wyraźna niezgodność pomiędzy projektem budowlanym a decyzją o warunkach zabudowy udzielonej dla ww. inwestycji.

Decyzją z dnia 26 października 2020 r. nr [...] Starosta odmówił uchylenia decyzji z 2020 r. w związku z podniesioną przesłanką wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a. Na skutek rozpoznania odwołania wniesionego przez Spółkę, decyzją z dnia 21 grudnia 2020 r., nr [...] Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji z uwagi na wystąpienie okoliczności z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy z wniosku Spółki, decyzją z dnia 17 czerwca 2021 r., nr [...] Starosta odmówił uchylenia decyzji z 2020 r. W sentencji decyzji wskazano, że nie podstaw do uchylenia decyzji z 2020 r. w związku z przesłanką, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Starosta nie wypowiedział się o przesłance z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. Na skutek rozpoznania odwołania od tej decyzji, decyzją z dnia 6 sierpnia 2021 r., nr [...] Wojewoda utrzymał ją w mocy. Na decyzję Wojewody wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2021 r., nr [...] Starosta odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z 2020 r. Postanowienie to zostało wydane w związku z wnioskiem wznowieniowym opartym na przesłance z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. Na skutek rozpoznania zażalenia wniesionego przez Spółkę, postanowieniem z dnia 5 października 2021 r., nr [...] Wojewoda uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Starostę. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda wyjaśnił, że Starosta uznał, iż brak uzyskania stanowiska Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa Starostwa Powiatowego w K. nie stanowi przesłanki wznowieniowej, jakoby organ nie uzyskał stanowiska innego organu. Starosta miał stwierdzić, że jest to po prostu wewnętrzna procedura. Nie było konieczności osobnego występowania do organu.

Wojewoda po zrelacjonowaniu stanu sprawy stwierdził, że Starosta skupił się wyłącznie na materialnej stronie sprawy. Powinien on najpierw dokonać oceny tego, czy wniosek o wznowienie postępowania pochodzi od strony, czy powołano przesłankę wznowieniową, a także, czy wniosek został złożony w prawem wyznaczonym terminie. Rozstrzygnięcie kwestii materialnych nie jest objęte tzw. wznowieniowym postępowaniem formalnym.

Po ponownym rozpoznaniu wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z 2020 r. z uwagi na przesłankę, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a., postanowieniem z dnia 4 listopada 2021 r., nr [...] Starosta odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Starosta wskazał, że decyzja z 2020 r. stała się ostateczna z dniem 25 lutego 2020 r. Wniosek o wznowienie postępowania wpłynęło do Starostwa Powiatowego w K. w dniu 22 września 2020 r., gdyż w dniu 17 września tego roku, pełnomocnik Spółki dowiedział się o wydaniu decyzji z 2020 r. Wymóg z art. 148 k.p.a. został zatem spełniony. Spółka powołała, jako podstawę wznowieniową, przesłankę z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. – wydanie decyzji bez uzyskania stanowiska organu. I ten warunek został spełniony. Zdaniem Starosty, wniosek o wznowienie postępowania nie pochodzi od strony postępowania. W toku postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z 2020 r. Spółka nie była wśród podmiotów noszących przymiot strony tego postępowania. Kwestia przymiotu strony postępowania była już przedmiotem rozpoznania przez tegoż Starostę w osobnym postępowaniu, gdzie zarówno on, jak i Wojewoda, zgodnie uznali, że Spółka nie ma interesu prawnego. Zbadano wówczas przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Obecnie tamta sprawa jest przedmiotem kontroli sądowej sprawowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Sprawa jest zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Po [...]. Co istotne, Spółka w swoim wniosku nie powołała żadnych przepisów, które mogłyby dowodzić istnienia jej interesu prawnego. Starosta uznał zatem, że wniosek o wznowienie postępowania nie pochodzi od strony.

Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika – adw. T. P. – wniosła zażalenie na postanowienie organu I instancji. Podniesiono zarzut naruszenia:

1) art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie z pominięciem całokształtu materiału dowodowego, że nie zostały wskazane konkretne przepisy prawa materialnego, które przesądzają o interesie prawnym wnioskodawcy, podczas gdy w toku postępowania wielokrotnie przytaczane były przepisy prawa, będące podstawą posiadania interesu prawnego przez Spółkę;

2) art. 149 § 3 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowalne (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 z późn. zm., zwanej dalej "p.b.") w związku z art. 28 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wniosek o wznowienie postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a., nie podchodzi od strony, podczas gdy charakter zabudowy oraz immisje związane z zabudową wielkokubaturową stanowiącą przedmiot inwestycji oraz jej obsługą przesądzają o statusie Spółki jako strony postępowania administracyjnego w przedmiocie pozwolenia na budowę zakończonego decyzją z 2020 r.

W uzasadnieniu zażalenia Spółka podniosła, że w drugim postępowaniu, gdzie rozpatrywana jest kwestia interesu prawnego Spółki (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), wielokrotnie podawała podstawy prawne swojego działania i wywiodła swój interes prawny. Błędne było zatem takie postrzeganie Starosty. Spółka jest właścicielką wielu nieruchomości, które są w bezpośrednim otoczeniu zrealizowanej przez "C". inwestycji. Spółka jest zwolenniczką poglądu, że o interesie prawnym w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, wystarczy ewentualność jego naruszenia, aby być uznanym za stronę postępowania. Spółka uważa, że o braku interesu prawnego można mówić, gdy ten brak jest oczywisty. W tej sprawie tej oczywistości nie ma.

Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2021 r., nr [...], Wojewoda uchylił postanowienie organu I instancji co do podstawy prawnej orzeczenia i orzekł co do istoty poprzez wskazanie właściwej, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy postanowienie Starosty. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda podniósł, że kwestia przymiotu strony postępowania była przedmiotem oceny w ramach odrębnego postępowania wznowieniowego, gdzie przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. była analizowana. Wówczas organy doszły do przekonania, że Spółka nie miała i nie ma interesu prawnego w tym, aby domagać się wznowienia postępowania. Obecnie sprawa jest przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.

Na gruncie niniejszej sprawy, kwestia przymiotu strony postępowania jest już jasna. Wojewoda nie może jeszcze raz analizować tego samego zagadnienia. Obecnie oczywistym jest, że Spółka nie ma przymiotu strony. Nie może ona zatem domagać się wszczęcia postępowania wznowieniowego z powołaniem na inną przesłankę. Na tym etapie, brak przymiotu strony jest w tej chwili oczywisty. To zaś zamyka ocenę merytoryczną powołanej przez Spółkę przesłanki wznowieniowej.

Skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując postanowienie organu II instancji w całości. Podniesiono zarzut naruszenia:

1) art. 80 w związku z art. 28 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 p.b. w związku z art. 149 § 3 k.p.a. poprzez odmowę wznowienia postępowania administracyjnego pomimo przyjęcia, że skarżącej przysługiwał interes prawny, a także prawidłowo przytoczona została przesłanka wznowienia postępowania;

2) art. 149 § 3 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 p.b. w związku z art. 28 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. nie pochodzi od strony, podczas gdy charakter zabudowy oraz immisje związane z zabudową wielkokubaturową stanowiącą przedmiot inwestycji oraz jej obsługą przesądzają o statusie skarżącej jako strony postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 2020 r.

W oparciu o ww. zarzut, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie skargi jest niemalże tożsame z uzasadnieniem zażalenia. Skarżąca dodała, że kwestia jej przymiotu strony nie jest oczywista. Dopiero w postępowaniu głównym w ramach wznowienia, może dojść do interpretacji tego, czy skarżąca ma interes prawny, czy nie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał stanowisko, jakie zajął w zaskarżonym postanowieniu.

Wyrokiem z dnia 16 lutego 2022 r. o sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę dotyczącą decyzji Wojewody, w której uznano, że skarżąca nie posiada interesu prawnego, a więc nie ziściła się przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącą, Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 27 lutego 2023 r. o sygn. akt II OSK [...], oddalił ją.

Na czas trwającego postępowania kasacyjnego o sygn. akt II OSK [...], postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie było zawieszone, tj. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2022 r. o sygn. akt II SA/Po [...], zawiesił je, a postanowieniem z dnia 1 września 2023 r. o sygn. akt II SA/Po [...], podjął je.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie". Zaskarżone postanowienie zostało wydane na skutek rozpoznania zażalenia, jednakże jest to postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty, gdyż odmówiono wznowienia postępowania administracyjnego. Z tych względów, zarządzeniem z dnia 22 lutego 2024 r. Przewodnicząca Wydziału II. tut. Sądu wyznaczyła termin posiedzenia niejawnego na dzień 28 marca 2024 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sądową kontrolę postanowień wydawanych w toku postępowania administracyjnego, na które służy zażalenie, postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty albo postanowienia kończące postępowanie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd jest zobowiązany do uwzględnienia wszelkich okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej, chociażby nie były podniesione przez stronę skarżącą w treści skargi.

Przedmiotem skargi jest ocena zgodności z prawem częściowo reformatoryjnego postanowienia Wojewody w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z 2020 r. z uwagi na domniemane wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej, Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania o tym, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.

Przypomnieć należy, że instytucja wznowienia postępowania administracyjnego ma zastosowanie w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi, a więc gdy nie ma możliwości zaskarżenia ich w trybie zwyczajnym (zob. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 3061/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych [zwanej dalej "CBOSA"] na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobne stanowisko wyraża doktryna: "Wznowienie postępowania jest instytucją procesową polegającą na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli mają miejsce przyczyny wznowienia taksatywnie określone w przepisach prawa procesowego." (W. Sawczyn, Administracyjne postępowanie ogólne [w:] Postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne z kazusami, pod red. R. Hausera, A. Skoczylasa, Warszawa 2017, s. 158). Instytucja wznowienia postępowania jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 16 § 1 k.p.a., a więc jednej z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego. Powołany przepis stanowi: "Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych". Mając na uwadze to, że powołana instytucja nadzwyczajna jest wyjątkiem od zasady ogólnej, w orzecznictwie, jak i w teorii prawa przyjmuje się, że wobec instytucji nadzwyczajnej niedopuszczalne jest stosowanie dyrektyw wykładni rozszerzającej (exceptiones non sunt extendendae). Wyjątek od zasady musi być interpretowany ściśle według znaczenia, jakie nadał jemu prawodawca. Na rzecz przedstawionego stanowiska przemawia następujące uzasadnienie. Otóż nie można dopuścić wykładni rozszerzającej względem wyjątku od zasady, czy też zasad, ponieważ wyjątek ten sam w sobie powoduje konieczność przyjęcia odrębnych założeń i efektów wykładni prawa w odniesieniu do przepisów ogólnych, które znajdują zastosowanie dla całości materii normatywnej. To stanowisko jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie. Tylko dla przykładu można powołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego: "Zasadę nierozszerzania wyjątków należy odnieść do wszystkich sposobów interpretacji stosowanych względem przepisu. Nieuzasadnione jest zatem dążenie do przyjęcia tego z możliwych wariantów zrozumienia normy, który obejmie jak największą ilość stanów faktycznych, z pominięciem ratio legis czy względów systemowych." (wyrok NSA z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 4520/21, dostępny w CBOSA). Każda więc instytucja nadzwyczajna, jaka stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych musi być stosowana ściśle według tego, jak ustanowił ją ustawodawca. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest więc postępować według przepisów o wznowieniu postępowania, ściśle respektując reżim, jaki wprowadza. Ten obowiązek jest dodatkowo wzmocniony zasadą praworządności z art. 6 k.p.a.

Tryb wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną został uregulowany w rozdziale 12. działu II k.p.a. Ustawodawca uregulował w tym rozdziale nie tylko przesłanki wznowienia postępowania, ale i cały tryb prowadzenia takiego postępowania. Nadzwyczajność omawianej instytucji wymaga rygorystycznego przestrzegania trybu, jaki ustawodawca przewidział dla jej zastosowania. Trzeba bowiem mieć na względzie dwuetapowość postępowania wznowieniowego – etap formalny i etap właściwy. Rolą organu administracji publicznej w postępowaniu formalnym, rozpoznającego wniosek o wznowienie postępowania jest stwierdzenie, czy wniosek ten pochodzi od strony, zawiera w swojej treści choćby jedną przesłankę wznowieniową oraz, czy wniosek został wniesiony z zachowaniem terminu przewidzianego przez przepisy prawa. Te i tylko te kwestie są przedmiotem badania ze strony organu (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 września 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 670/23, dostępny w CBOSA).

Istotą sporu, jaki rozgorzał pomiędzy skarżącą a Wojewodą jest kwestia interesu prawnego, jako legitymacji procesowej skarżącej do występowania z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z 2020 r. z uwagi na domniemane wystąpienie przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. Zdaniem Wojewody, skarżąca nie ma interesu prawnego do tego, aby żądać wznowienia postępowania. Skarżąca odrzuca tę argumentację, wywodząc przeciwne wnioski. Sąd w składzie orzekającym przychyla się do stanowiska organu II instancji.

Wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego musi pochodzić od strony. Częstokroć jest tak, że nie da się, bez przeprowadzenia postępowania, wyjaśnić, czy wnioskodawca jest stroną postępowania administracyjnego i ma prawo żądać wznowienia tegoż postępowania. Nie jest możliwe wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, jeżeli istnieje chociaż cień wątpliwości, że wnioskodawca mógłby być taką stroną. W orzecznictwie podnosi się, że brak legitymacji procesowej musi być oczywisty. Tylko dla przykładu należy powołać orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego: "Odmowa wznowienia postępowania na mocy art. 149 § 3 k.p.a. dotyczy tych przypadków, gdy przeszkody są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskania dodatkowych wyjaśnień. Nie można więc wykluczyć, że wniosek o wznowienie postępowania zostanie załatwiony negatywnie przez odmowę wszczęcia tego trybu nadzwyczajnego ze względu na nielegitymowanie się przymiotem strony przez wnioskodawcę, o ile brak ten jest oczywisty." (wyrok NSA z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt II OSK 1223/22, dostępny w CBOSA).

Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, oczywistym jest, że skarżąca nie posiada interesu prawnego do tego, aby być stroną w postępowaniu wznowieniowym, zainicjowanym przez nią wnioskiem z powołaniem na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. Ta oczywistość wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2023 r. o sygn. akt II OSK [...]. W tymże wyroku Sąd II instancji podniósł, że: "Stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę mogą być nie tylko osoby, których prawa mogą zostać jednoznacznie naruszone w wyniku realizacji inwestycji, ale też władający nieruchomościami, których możliwość zagospodarowania zostanie ograniczona przez projektowaną inwestycję. Nie chodzi jednak o jakiekolwiek oddziaływanie na nieruchomość, ale o oddziaływanie na nieruchomość w sposób ograniczający wbrew obowiązującym przepisom jej zagospodarowanie, w tym zabudowę. Zasadnie Sąd I instancji przyjął, że niezbędne jest zatem wyraźne sprecyzowanie konkretnego przepisu prawa administracyjnego, wykluczającego bądź ograniczającego zagospodarowanie działki sąsiedniej, ze względu na powstanie projektowanej zabudowy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2021 r., II OSK 403/21, z 16 maja 2019 r., II OSK 1655/17, czy z 25 września 2018 r., II OSK 2352/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, które ma kluczowe znaczenie dla przyznania statusu strony postępowania, będzie się zatem materializować wówczas, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów danej inwestycji będą się również konkretyzować odpowiednie wynikające z odrębnych przepisów normy prawa, które będą wytyczać pewną strefę wobec projektowanego obiektu. Nie wystarczy więc subiektywne przekonanie właściciela nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja, że ma on interes prawny uzasadniający jego udział jako strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2022 r., II OSK 2043/19, LEX nr 3392388). Nie mają zatem racji skarżący kasacyjnie "M". sp. j. oraz P. S. – uw. Sądu] kwestionując stanowisko Sądu I instancji, iż skoro żaden ze skarżących nie doznaje na skutek inwestycji bezpośredniego ograniczenia w możliwościach zagospodarowania nieruchomości stanowiących ich własność, to niemożliwe jest uznanie skarżących za strony postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę. Sąd I instancji prawidłowo też podzielił stanowisko Wojewody, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem skarżącym kasacyjnie nie przysługiwał status strony w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty z dnia 5 lutego 2020 r. Sąd I instancji dokonał szczegółowej analizy umiejscowienia należących do skarżących kasacyjnie działek, względem działek, na których zrealizowana ma być inwestycja. Dokonał także analizy szeregu przepisów odrębnych, mogących wprowadzać związane z inwestycją ograniczenia w zagospodarowaniu terenu należącego do skarżących kasacyjnie. Autor skargi kasacyjnej kwestionując ocenę Sądu I instancji w tym zakresie nie podjął się nawet próby polemiki z zaprezentowanym w uzasadnieniu wyroku stanowiskiem, ograniczając się do ogólnego stwierdzenia, ze o legitymacji procesowej skarżących kasacyjnie przesądza charakter i immisje związane z zabudową wielkokubaturową stanowiącą przedmiot inwestycji, co nie mogło doprowadzić do podważenia stanowiska Sądu I instancji w tym zakresie". Z zacytowanego fragmentu uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika jasno, że skarżąca nie miała interesu prawnego w tym, aby występować w postępowaniu wznowieniowym. Sąd w składzie orzekającym nie może przyjąć w niniejszej sprawie, że jest inaczej, ponieważ bez względu na przesłankę wznowieniową, brak przymiotu strony ma charakter obiektywny.

Chociaż w orzecznictwie przyjmuje się, że to z treści wniosku o wznowienie postępowania ma wynikać brak legitymacji procesowej (wyrok NSA z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt II OSK 2751/20, dostępny w CBOSA), to Sąd nie może zignorować zacytowanego w poprzednim akapicie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Uznać należy, że skarżąca nie miała i nie ma interesu prawnego, co warunkuje dopuszczalność jej wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Jak wynika z art. 170 p.p.s.a. – "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Sąd w składzie orzekającym nie mógłby odstąpić od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2023 r. o sygn. akt II OSK [...]. W przeciwnym razie, kwestia już raz rozstrzygnięta (przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją z 2020 r.), byłaby przedmiotem ponownej kontroli sądowej, co jest przecież niedopuszczalne (res iudicata). Wojewoda podjął trafne rozstrzygnięcie wobec tego, że kwestia interesu prawnego skarżącej, została już rozpoznana przez sądy administracyjne.

Odnosząc się do zarzutów skargi, należało stwierdzić ich niezasadność. Nie doszło do naruszenia art. 80 w związku z art. 28 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 p.b. w związku z 149 § 3 k.p.a. O braku legitymacji procesowej skarżącej przesądził Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten wytknął skarżącej to, że nie sprecyzowała swoją podstawę prawną. Te, które pojawiły się na dalszych etapach postępowania były chybione, co także potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny. Upadają zatem argumenty skarżącej, że podstawy prawne powołane przez nią wykazują jej legitymację procesową. Sąd w składzie orzekającym jest zobligowany do respektowania orzeczenia z dnia 27 lutego 2023 r. o sygn. akt II OSK [...].

Odnosząc się do drugiego zarzutu, trzeba przede wszystkim zwrócić uwagę na niewłaściwość jego podniesienia. Skarżąca twierdzi, że charakter zabudowy oraz immisje związane z zabudową wielkokubaturową stanowiącą przedmiot inwestycji oraz jej obsługą przesądzają o statusie skarżącej jako strony postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 2020 r. Potencjalność oddziaływania inwestycji na okolicę, jako przesłanki do przyznania statusu strony postępowania, jest w mienianiu skarżącej podstawą do przyjęcia założenia, że organ administracji architektoniczno-budowlanej jest skory do popełniania błędów, podczas gdy jest to organ administracji wyspecjalizowanej. Przez samą potencjalność naruszenia przepisów p.b. skarżąca chciałaby posiadać status strony. Obecnie przepisy p.b. w dość jasny sposób regulują zagadnienie interesu prawnego w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę – art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 p.b. Tylko w ten sposób można oceniać zagadnienie bycia stroną.

W sprawie, w której oceniano zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stwierdzono, że skarżąca nie ma interesu prawnego do tego, aby żądać wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z 2020 r. Ten interes nie pojawi się, kiedy skarżąca spróbuje wznowienia tego samego postępowania, ale z innej przesłanki.

Wznowienie postępowania z urzędu przez organ jest jego prawem. Organ nie ma obowiązku wszczynać postępowania w każdej sprawie celem sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy do zwolnienia. Obowiązek wznowienia ma miejsce w razie znalezienia przyczyny wznowienia. Organ wszczyna z urzędu postępowanie wznowieniowe, jeżeli na podstawie znanych mu okoliczności faktycznych uzna, że zaistniała jedna z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 pkt 1-3, 5-8 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1595/21, dostępny w CBOSA). Organ nie ma obowiązku sprawdzać do skutku, czy w sprawie skarżącej oraz "C" pojawiły się jakieś nieprawidłowości.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów skargi i jej samej. Kierując się wspomnianym już art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnych podstaw, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.