Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1366/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 263/22 w sprawie ze skargi P. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 17 marca 2022 r., nr 2801-IEE.711.11.2022 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 30 czerwca 2022 r., I SA/Ol 263/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę P. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 17 marca 2022 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.

Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

I. w ramach podstawy skargi kasacyjnej wskazanej w normie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie:

1) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez częściowy brak uzasadnienia w części obejmującej podstawę prawną rozstrzygnięcia, w stopniu utrudniającym sporządzenie skargi kasacyjnej przez nieznajomość normatywnej podstawy rozstrzygnięcia, w warunkach konieczności wykonania formalnych wymogów podania podstaw skargi,

2) normy z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przez oddalenie skargi na zaskarżone postanowienie mimo wydania tegoż z wyraźnym naruszeniem normy z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), przez niewłaściwe zastosowanie (błąd w subsumcji, zastosowanie do stanu faktycznego nie odpowiadającego hipotezie normy), także ze względu na treść art. 54 § 1 u.p.e.a.,

3) normy z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przez oddalenie skargi na zaskarżone postanowienie mimo wydania tegoż postanowienia z wyraźnym naruszeniem normy z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez niewłaściwe zastosowanie, (błąd w subsumcji), w miejsce art. 138 § 1 pkt 2, który w niniejszej sprawie powinien być zastosowany.

W konsekwencji zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił niepełną kontrolę sądowoadministracyjną i niezasadne oddalenie skargi skarżącego na postanowienie z 17 marca 2022 r., o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji z 17 grudnia 2021 r., w sprawie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, względnie, uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zarządzeniem z 30 kwietnia 2024 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429), w brzmieniu obowiązującym od 15 kwietnia 2023 r., skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione i pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej, bądź motywów usprawiedliwiających żądanie jej oddalenia, w odrębnym piśmie procesowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną między innymi w przypadku gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zasadniczo dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia, w szczególności gdy elementy wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. zostały pominięte lub zostały sformułowane w sposób lakoniczny, niejasny czy nielogiczny (zob. np. wyroki NSA z: 18 września 2014 r., II GSK 1096/13, 27 listopada 2014 r., II GSK 584/13, 12 lutego 2015 r., II OSK 200/15, 3 marca 2015 r., II GSK 56/14, 11 marca 2015 r., II GSK 810/14). Przy czym Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że art. 141 § 4 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku szczegółowego odnoszenia się do wszystkich wymienionych w skardze zarzutów, a jedynie do tych, które miały znaczenie dla sprawy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 349/19).

Wbrew odmiennym wywodom strony skarżącej sąd pierwszej instancji prawidłowo i wyczerpująco uzasadnił podstawę prawną rozstrzygnięcia na podstawie stanu faktycznego, który w sprawie nie budził żadnych wątpliwości. Gołosłowne jest więc twierdzenie skarżącego, że braki uzasadnienia prawnego utrudniały sporządzenie skargi kasacyjnej. Co istotne sąd odniósł się również do zarzutów skargi, które w części zostały powielone w skardze kasacyjnej.

Zasadniczy zarzut dotyczy naruszenia art. 105 § 1 k.p.a., który to przepis stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

W orzecznictwie sądów administracyjnych w zasadzie jednolicie się przyjmuje, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracji publicznej. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne - zarówno pozytywne, jak i negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Przy czym bezprzedmiotowe może być postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 22 maja 2024 r., II SA/Gd 1101/23; wyrok WSA we Wrocławiu z 16 maja 2024 r., II SA/Wr 518/22).

Przesłanka bezprzedmiotowości może zaistnieć zarówno w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, jak i może powstać na skutek zdarzeń prawnych. Podkreślić również trzeba, że użycie przez ustawodawcę w art. 105 k.p.a. słowa "wydaje", a nie "może wydać" oznacza, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest obligatoryjne, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Zatem stwierdzić należy, że wystąpienie przesłanek określonych w art. 105 k.p.a., jest podstawą do umorzenia postępowania. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Tak też stało się w sprawie niniejszej. Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej, że skutecznie zainicjowała postępowanie zażaleniowe w dniu 14 grudnia 2021 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), należy zwrócić uwagę na istotę postępowania odwoławczego. Otóż w tym postępowaniu organ drugiej instancji korzysta z pełnej kompetencji do oceny dowodów zgromadzonych już w sprawie, nawet jeśli nie wszystkie te dowody zostały ocenione przez organ pierwszej instancji lub gdy z uzasadnienia decyzji wydanej w pierwszej instancji nie wynika, czy zostały one wzięte pod uwagę. Skoro art. 136 k.p.a. umożliwia organowi odwoławczemu przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, tym bardziej dopuszcza przeprowadzenie przez organ odwoławczy oceny dowodów już zgromadzonych w aktach sprawy. Nie było więc ani prawnej możliwości, ani potrzeby do zastosowania w tej sprawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tylko art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., skoro organ drugiej instancji doszedł, w wyniku przeprowadzonego przez siebie postępowania w sprawie, do takiej samej konkluzji, jak organ pierwszej instancji. Tym bardziej, że już w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, uprawomocniło się postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z 12 stycznia 2022 r. oddalające skargę złożoną w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Jacek Pruszyński sędzia del. WSA Agnieszka Olesińska