Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 61/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 810
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2024 r. przy udziale Rzecznika Praw Dziecka sprawy ze skargi M. K. (K.) na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 grudnia 2023 r. nr 010070/680/8189328/2023 w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 2 listopada 2023 r.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 14 grudnia 2023 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "Prezes ZUS" lub "Organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej "ZUS" lub "Organ pierwszej instancji") z 2 listopada 2023 r. w przedmiocie świadczenia wychowawczego.

Powyższa decyzja Prezesa ZUS zapadła w następującym stanie sprawy.

ZUS, po rozpatrzeniu wniosku M. K. (dalej "Skarżąca") z 9 sierpnia 2023 r., decyzją z 2 listopada 2023 r. odmówił prawa do świadczenia wychowawczego na wnuczkę M. K. na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Świadczenie wychowawcze nie zostało przyznane, gdyż Skarżąca nie jest osobą uprawnioną do złożenia wniosku o świadczenie wychowawcze w świetle art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 810 z późn. zm.; dalej: "u.p.p.w.d.").

W odwołaniu od decyzji Skarżąca wyjaśniła, że postanowieniem z 17 lipca 2023 r. Sąd Rejonowy [...] w K. V Wydział Rodzinny i Nieletnich ustanowił Skarżącą oraz jej męża J. K. opiekunami wnuczki. Do chwili obecnej Skarżąca wypełnia postanowienia sądu rodzinnego sprawowania opieki nad wnuczką.

Zaskarżoną obecnie decyzją Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję Organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z przedłożonym postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w K. z 17 lipca 2023 r. o sygn. akt [...] sąd rodzinny powierzył Skarżącej pieczę nad wnuczką, nie wskazał jednak, że jest to piecza zastępcza. W świetle art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem, w zastępstwie rodziców, u której jednak dzieci nie zostały umieszczone w pieczy zastępczej, nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego. W takiej sytuacji ZUS nie miał możliwości przyznania prawa do świadczenia z uwagi na brak podstaw prawnych.

W skardze wniesionej od decyzji Prezesa ZUS, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia wychowawczego na rzecz wnuczki, nad którą Skarżąca wraz z mężem sprawuje opiekę w zastępstwie rodziców dziecka. Skarżąca wyjaśniła, że od 17 lipca 2023 r. wnuczka przebywa pod opieką jej i męża, stosownie do postanowienia sądu rodzinnego z 17 lipca 2023 r. w sprawie o sygn. akt [...]. Skarżąca i jej mąż jako opiekunowie dziecka wypełniają wszystkie powierzone im przez sąd rodzinny obowiązki, zapewniając dziecku całodobową opiekę i wychowanie. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdy w pewnym okresie dziecko pozbawione pieczy rodziców biologicznych (ojciec odbywa karę pozbawienia wolności, a matka choruje, nadużywa alkoholu i nie chce podjąć leczenia) może znaleźć się poza wsparciem ze strony Państwa. W ocenie Skarżącej jako osoba która sprawuje tzw. "pieczę bieżącą" jest ona uprawniona do wnioskowania o świadczenie wychowawcze na wnuczkę.

Prezes ZUS, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Przedstawił przebieg dotychczasowych czynności oraz przywołał mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa. W ocenie Organu odwoławczego z uwagi na brzmienie art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. przedłożone przez Skarżącą postanowienie sądu rodzinnego nie jest wystarczające do przyznania świadczenia wychowawczego.

Dnia 30 stycznia 2024 r. do sprawy przystąpił Rzecznik Praw Dziecka (dalej "RPD") składając pismo procesowe i domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji zapadłych wobec Skarżącej. Zaskarżonej decyzji RPD zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej "k.p.a.") poprzez naruszenie wyrażonych w tych przepisach podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Zdaniem RPD doszło także do naruszenia prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.p.w.d. w związku z art. 72 ust. 1 zd. 1, art. 72 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.; dalej "Konstytucja RP") w związku z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., a ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 kwietnia 1991 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 z późn. zm.; dalej "Konwencja") polegającego na uznaniu, że osobie sprawującej pieczę bieżącą nad dzieckiem na mocy prawomocnego postanowienia sądu rodzinnego nie przysługuje świadczenie wychowawcze.

Według RPD organy dokonały błędnej wykładni art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.p.w.d., tj. z pominięciem charakteru i celu świadczenia wychowawczego. Charakter i cel ww. świadczenia winny mieć nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Świadczenie to służy zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Skierowane jest zaś do podmiotów, które opiekę nad dzieckiem sprawują. Nie budzi więc wątpliwości, że dobro dziecka powinno być brane pod uwagę podczas stosowania każdego przepisu prawa mającego związek z sytuacją dziecka jako dobro nadrzędne. Okoliczności rozpoznawanej sprawy rozpatrywane przez pryzmat celu świadczenia wychowawczego uzasadniają odstąpienie od dyrektyw wykładni gramatycznej na rzecz wykładni celowościowej i prokonstytucyjnej, których wyniki przemawiają za przyznaniem Skarżącej świadczenia wychowawczego pomimo, że nie jest ona ani opiekunem prawnym ani faktycznym dziecka w rozumieniu art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d.

Nie budzi wątpliwości, że osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której Państwo powierzyło pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem, ma prawo skutecznego domagania się od tegoż Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka. Dlatego też ograniczenia w dostępności do świadczenia wychowawczego dla osoby sprawującej pieczę bieżącą nad dzieckiem na mocy prawomocnego postanowienia sądu rodzinnego godzą w interes osoby dziecka, chroniony Konstytucją RP i Konwencją. Reasumując zdaniem RPD, Skarżąca sprawująca pieczę bieżącą na małoletnią wnuczką, jest podmiotem uprawnionym do wystąpienia z żądaniem przyznania uprawnienia do świadczenia wychowawczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - decyzji Organu pierwszej instancji wykazała, że akty te dotknięte są uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Dodać należy, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., z uwagi na to, że Organ odwoławczy złożył wniosek o zastosowanie tego trybu postępowania, zaś Skarżąca w ustawowym terminie nie zażądała rozprawy.

W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] w K. z 17 lipca 2023 r. o sygn. akt [...] pieczę nad małoletnią wnuczką powierzono Skarżącej i jej mężowi, ograniczając w ten sposób rodzicom dziecka władzę rodzicielską nad małoletnią. W postanowieniu tym ustalono miejsce zamieszkania dziecka u Skarżącej i jej małżonka. Postanowienie uzyskało walor prawomocności z dniem 25 lipca 2023 r. Jako okoliczność bezsporną w sprawie należy także przyjąć, że realizując ww. postanowienie, Skarżąca wraz z mężem sprawują nieprzerwanie faktyczną opiekę nad wnuczką począwszy od 17 lipca 2023 r. Fakt ten nie był bowiem w żaden sposób kwestionowany przez organy orzekające w sprawie, zaś wyłączną przyczyną odmowy przyznania Skarżącej świadczenia wychowawczego na wnuczkę było stwierdzenie, że Skarżąca nie należy do osób, o których mowa w art. 4 ust 2. u.p.p.w.d. Skarżąca nie sprawuje bowiem pieczy zastępczej nad małoletnią wnuczką.

Kluczową zatem kwestią dla oceny zgodności z prawem wydanych decyzji jest rozstrzygnięcie, czy Skarżąca należy do kręgu osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego określonego w art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d.

Wyjaśnić należy, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d.). Stosownie do art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo 3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo 4) dyrektorowi domu pomocy społecznej, albo 5) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2024 r. poz. 177). Opiekunem faktycznym dziecka jest zaś w myśl art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d. osoba, która faktycznie opiekuje się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka.

Z przywołanych regulacji wynika, że świadczenie wychowawcze służy zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Skierowane jest do podmiotów, które opiekę nad dzieckiem rzeczywiście sprawują. Przesłanką przyznania uprawnionemu świadczenia wychowawczego jest bowiem wspólne zamieszkiwanie z dzieckiem i utrzymywanie dziecka.

Jednakże z literalnej wykładni art. 4 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d. wynika, że chociaż celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych, to możliwości uzyskania wsparcia w opisanym zakresie zostali pozbawieni opiekunowie dziecka sprawujący nad nim bieżącą pieczę i to nawet w sytuacji, gdy sprawowanie tej pieczy wynika z orzeczenia sądowego. Zdaniem Sądu wykładnia językowa art. 4 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d., wprowadzając ograniczenie w dostępności do świadczenia wychowawczego dla osób, którym sąd powszechny w drodze orzeczenia powierzył wykonywanie bieżącej pieczy nad dzieckiem narusza przepisy Konstytucji RP i Konwencji. Do takiego rezultatu nie prowadzą natomiast wyniki wykładni funkcjonalnej pozwalające urzeczywistnić normy i wartości eksponowane w Konstytucji RP i Konwencji.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela i przyjmuje jako swój pogląd płynący z orzecznictwa, że przepisy u.p.p.w.d. w sposób nierówny i niedostateczny chronią prawa dzieci i ich rzeczywistych opiekunów, co nie powinno mieć miejsca w państwie prawa. Wobec tego wykładnia przepisów u.p.p.w.d. musi uwzględniać konstytucyjnie zagwarantowane prawa jednostki (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 1 sierpnia 2019 r., I OSK 203/19; 27 sierpnia 2019 r., I OSK 2707/17; 21 lipca 2022 r., I OSK 1620/19; 7 grudnia 2022 r., I OSK 420/20; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 16 października 2018 r., II SA/Łd 533/18; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 9 listopada 2017 r., III SA/Kr 1140/17 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z: 25 sierpnia 2021 r., II SA/Gl 700/21; 18 września 2020 r., II SA/Gl 654/20; 25 stycznia 2023 r., II SA/Gl 1716/22 – opubl. w internetowej bazie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").

Sam fakt, że u.p.p.w.d. posługuje się autonomiczną definicją, a sama wykładnia językowa pozwala na ustalenie jej treści, nie wyłącza potrzeby i konieczności zastosowania innych zasad wykładni w sytuacji, gdy wynik wykładni językowej jest sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 sierpnia 2019 r., I OSK 203/19, opubl. w CBOSA).

Zgodnie z art. 8 Konstytucji RP, ustawa zasadnicza jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, zaś jej ust. 2 stanowi, że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Z kolei art. 72 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. Zgodnie zaś z jego ust. 2 dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. Zatem osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której Państwo powierzyło bieżącą pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem na mocy orzeczenia sądowego, ma nie tylko prawo skutecznego domagania się pomocy, ale Państwo ma obowiązek tę pomoc zapewnić, w tym również pomoc materialną, a więc przynajmniej w zakresie częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka. Niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego wyłącznie do osób, które z jednej strony, faktycznie opiekują się dzieckiem, a z drugiej, jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. Regulacja taka pomija bowiem osoby, które na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego wykonują bieżącą pieczę nad dzieckiem. Ponadto odmowa przyznania świadczenia wychowawczego osobie sprawującej bieżącą pieczę nad dzieckiem, narusza standardy w zakresie obowiązku równego traktowania podmiotów prawa. Z zasady równego traktowania wynika nakaz równego, czyli jednakowego traktowania wszystkich adresatów norm prawnych charakteryzujących się w takim samym stopniu tą samą relewantną cechą. Zróżnicowanie bowiem w traktowaniu podmiotów prawa jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na jasno sformułowane obiektywne kryterium. Kryterium to musi mieć charakter relewantny, czyli pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma. Należy stwierdzić, że tego właśnie wymogu nie spełnia kryterium przyjęte przez ustawodawcę w art. 4 ust. 2 w związku z art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d. Pominięcie wśród osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego osób sprawujących bieżącą pieczę nad dzieckiem na mocy aktu stosowania prawa wydanego przez organy państwa, pozostaje w sprzeczności z celem przepisów u.p.p.w.d., i celem samego świadczenia wychowawczego. Stąd też wprowadzając odstępstwo od zasady równości ustawodawca nie może się tylko ograniczyć do jasnego (w sensie językowym) sformułowania kryterium, ale przede wszystkim przyjęte kryterium musi pozostawać w bezpośrednim związku z celem przyjętej regulacji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 sierpnia 2019 r., I OSK 202/19, opubl. w CBOSA).

Zgodnie z art. 20 ust. 1 Konwencji, dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa. Regulacja ta oznacza, że uchwalone przez Sejm i Senat ustawy muszą być z nią zgodne. Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy (art. 9 i art. 91 ust. 1 Konstytucji RP). We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka (art. 3 ust. 1 Konwencji). Stosownie zaś do art. 27 ust. 3 Konwencji Państwa-Strony, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, będą podejmowały właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa oraz będą udzielały, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy, szczególnie w zakresie żywności, odzieży i mieszkań.

Uwzględniając powyższe uregulowania Konstytucji RP i Konwencji, za nieuzasadnione należy uznać ustawowe wykluczenie możliwości przyznania świadczenia wychowawczego osobie sprawującej bieżącą pieczę nad dzieckiem. Sąd zatem uwzględnił skargę i przyjął jako wzorzec kontroli legalności kwestionowanej przez Skarżącą decyzji przepisy art. 72 ust. 1 zdanie 1 i ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 3 ust. 1, art. 20 i art. 27 Konwencji, uznając za zasadne bezpośrednie zastosowanie tych unormowań. Pozbawienie Skarżącej przez organy obu instancji prawa do świadczenia wychowawczego na wnuczkę, pozostającą pod bieżącą pieczą Skarżącej i jej małżonka w oparciu o literalną wykładnię art. 4 ust. 2 w związku z art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d., nie uwzględnia bowiem istoty świadczenia wychowawczego oraz praw wynikających z Konstytucji RP i Konwencji. W związku z tym, decyzje organów obu instancji naruszają przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku (art. 153 p.p.s.a.)., a wydane rozstrzygnięcie uzasadni zgodnie z wymogami określnymi w 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania nie orzeczono albowiem Skarżąca nie była reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika i nie poniosła żadnych opłat z uwagi na objęcie ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.