Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1483/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 ust. 1 pkt 9
journal: Dz.U. 2015 poz 990
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Danuta Kania, Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi Z.D. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] działając w oparciu o przepis art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej k.p.a. w związku z art. 188 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1799), zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia ze służby Z. D., dalej również jako skarżący, na podstawie art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej. Przesłanką wszczęcia postępowania było przedstawienie skarżącemu w dniu [...] grudnia 2015 r. przez Prokuraturę Apelacyjną w [...] zarzutów m.in. o czyny z art. 258 § 1 k.k., art. 228 § 3 k.k., art. 271 § 3 k.k. i art. 231 § 3 k.k., tj. między innymi zarzutów korupcyjnych.

Mając na uwadze postanowienia art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, Dyrektor Izby Celnej w [...] pismami z dnia [...] stycznia 2016 r. wystąpił do działających przy izbie związków zawodowych, o wyrażenie stanowiska w przedmiotowej sprawie.

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] działając w oparciu o przepis art. 105 pkt 9 i art. 107 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, Dyrektor Izby Celnej w [...] zwolnił skarżącego ze służby w Izbie Celnej w [...] Graniczny Referat Zwalczania Przestępczości z upływem trzech miesięcy od dnia doręczenia decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że Prokuratura Apelacyjna w [...] - Wydział [...] pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] poinformowała, że w dniu [...] grudnia 2015 r. w toku prowadzonego śledztwa przedstawiono Z. D. zarzuty udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, tj. popełnienia czynu z art. 258 § 1 k.k. oraz wielokrotnego przyjęcia korzyści majątkowych w związku z dokonywanymi odprawami celnymi towarów na drogowym przejściu granicznym w [...] i poświadczenia nieprawdy podczas tych odpraw, tj. popełnienia przestępstw z art. 228 §3 k.k. i art. 271 § 3 k.k. W sumie na dzień [...] grudnia 2015 r. Z. D. przedstawiono 8 zarzutów, z których wynikało, że skarżący w latach 2009-2010 przyjął korzyść majątkową w łącznej kwocie co najmniej 30.000 euro. Działania prowadzone przez organy ścigania były wynikiem zawiadomienia złożonego do Prokuratury Apelacyjnej w [...] przez Dyrektora Izby Celnej w [...], w treści którego wskazano na prawdopodobieństwo funkcjonowania zorganizowanych grup przestępczych składających się z podmiotów gospodarczych, osób fizycznych, kierowców pojazdów dokonujących przewozów, funkcjonariuszy administracji publicznej z Oddziału Celnego Drogowego w [...] i Oddziału Celnego w [...], których celem było: nielegalne wprowadzenie towaru do obrotu, nieuiszczenie należności celno-podatkowych, wyłudzenie podatku VAT, skorumpowanie urzędnika państwowego, wywóz towaru kilka razy pod osłoną jednego zgłoszenia, wywóz innego towaru niż deklarowany, przedstawienie sfałszowanych dokumentów. Przekazane materiały wskazywały na udział funkcjonariuszy celnych w ww. procederze poprzez: prawdopodobne przyjęcie korzyści majątkowych, potwierdzenie nieprawdy w dokumentach i systemach celnych, niedopełnienie obowiązków w trakcie wykonywania czynności służbowych związanych z potwierdzeniem wywozu, nieprzeprowadzenie porównania dokumentów papierowych z informacjami zawartymi w systemach informatycznych, niepodjęcie przez funkcjonariuszy celnych czynności w przypadku usunięcia towaru spod dozoru celnego, nieprzeprowadzenie analizy mas oraz brak realizacji polecenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] września 1999 r. W ocenie organu I instancji za orzeczeniem o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza przemawiała natura i rodzaj zarzucanych mu czynów, m.in. zarzut popełnienia przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych, które jest przestępstwem umyślnym ściganym z oskarżenia publicznego, należącym do najcięższych przestępstw tzw. urzędniczych. Dyrektor Izby Celnej w [...] podniósł, że w przypadku zarzutów korupcyjnych z wykorzystaniem pełnionej funkcji, to interes służby powinien górować nad indywidualnym interesem funkcjonariusza, gdyż znaczenie tego rodzaju przestępstw, zwłaszcza w odbiorze społecznym, wpływa niekorzystnie na wizerunek organów Państwa. Zdaniem organu I instancji niemożliwe jest kontynuowanie przez skarżącego służby bez uszczerbku dla ważnych interesów całej Służby Celnej. Funkcjonariusz chcąc skutecznie wykonywać swoje obowiązki służbowe musi pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o prowadzenie działalności sprzecznej z prawem. Samo przedstawienie zarzutów popełnienia przestępstw ściganych z urzędu sprawia, że traci on autorytet oraz wiarygodność, które są niezbędne do właściwego wykonywania nałożonych na Służbę Celną obowiązków.

Pismem z dnia [...] marca 2016 r. Z. D. odwołał się od powyższej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: a) art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej poprzez:

- nieuprawnione przyjęcie, że dalsze pozostawanie w służbie Z. D. z uwagi na rodzaj przedstawionych mu zarzutów w postępowaniu karnym, nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, a tego wymaga dobro Służby Celnej, podczas gdy o możliwości popełnienia przestępstw, które stały się przedmiotem formalnie postawionych skarżącemu zarzutów, Dyrektor Izby Celnej w [...] powziął wiedzę i zawiadomił organy ścigania już w roku 2012, zaś przez okres prowadzonego w sprawie śledztwa, tj. od roku 2012 do dnia [...] grudnia 2015 r. Z. D. pełnił służbę w Granicznym Referacie Zwalczania Przestępczości i wówczas nie było to sprzeczne z dobrem Służby Celnej,

- podjęcie decyzji o zwolnieniu ze służby wyłącznie w oparciu o fakt przedstawienia funkcjonariuszowi zarzutów w postępowaniu karnym, bez wszechstronnego zebrania i rozważenia całości materiału dowodowego i chociażby umożliwienia złożenia funkcjonariuszowi w charakterze strony, czy też włączenia w poczet materiału dowodowego zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa, jakie zostało złożone do Prokuratury Apelacyjnej w [...], w celu ustalenia konkretnych uchybień zarzucanych Z. D. i dowodów ich potwierdzających,

- podjęcie zaskarżonej decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby, pomimo niezakończenia toczącego się przeciwko niemu równolegle postępowania dyscyplinarnego, co pozbawiło funkcjonariusza możliwości ochrony swoich praw i dokładnego wyjaśnienia sprawy,

b) naruszenie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych w zw. z art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej poprzez zwolnienie Z. D. ze służby, w sytuacji gdy jego stosunek służbowy podlega ochronie wobec umieszczenia go na liście osób podlegających ochronie związkowej, a związki zawodowe nie wyraziły zgody na jego zwolnienie ze służby.

2. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, a mianowicie art. 7, art. 77 i art. 78 § 1 k.p.a. mogące mieć wpływ na treść orzeczenia, poprzez oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych przez obrońcę skarżącego w postaci zwrócenia się o opinię na temat dotychczasowej pracy funkcjonariusza, zwrócenia się do Prokuratury Apelacyjnej w [...] o przesłanie akt postępowania karnego, dopuszczenia dowodu z zeznań Z. D..

Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Jednocześnie Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów zawartych w aktach postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przeciwko Skarżącemu na okoliczność zwolnienia ze służby jeszcze przed zakończeniem postępowania dyscyplinarnego, co uniemożliwiło Z. D. obronę swoich praw i możliwość dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Nadto w uzasadnieniu odwołania Z. D. podniósł, że w obrocie prawnym funkcjonują dwie wzajemnie wykluczające się decyzje administracyjne dotyczące jednego stosunku służbowego, pierwsza z dnia [...] grudnia 2015 r. zawieszająca skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych, druga - zaskarżona decyzja zwalniająca. Takie postępowanie w ocenie skarżącego stanowi nie tylko naruszenie przepisu art. 16 § 1 k.p.a., ale również zasady praworządności oraz działania organów na podstawie przepisów prawa oraz pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej.

Po rozpatrzeniu odwołania Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...]. W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego organ stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji została podjęta zgodnie z przepisem art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej w ramach uznania administracyjnego. Zwolnienie skarżącego ze służby mieści się w pojęciu "dobra służby". W ocenie Szefa Służby Celnej w rozpatrywanej sprawie istniały uzasadnione podstawy do zwolnienia Z. D. ze służby w oparciu o podaną wyżej podstawę prawną. Jak bowiem wynika ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, w dniu [...] grudnia 2015 r. Prokuratura Apelacyjna w [...] postawiła Z. D. zarzuty udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, tj. popełnienia czynu z art. 258 § 1 k.k. oraz wielokrotnego przyjęcia korzyści majątkowych w związku z dokonywanymi odprawami celnymi towarów na drogowym przejściu granicznym w [...] i poświadczenia nieprawdy podczas tych odpraw, tj. popełnienia przestępstw z art. 228 § 3 k.k. i art. 271 § 3 k.k. oraz art. 231 § 2 k.k. Na dzień [...] grudnia 2015 r. skarżącemu przedstawiono 8 zarzutów, z których wynika m.in., że Z. D. w latach 2009 - 2010 przyjął korzyść majątkową w łącznej wysokości co najmniej 38.000 euro. Działania prowadzone przez organy ścigania były wynikiem zawiadomienia złożonego do Prokuratury Apelacyjnej w [...] przez Dyrektora Izby Celnej w [...], w treści którego wskazano na prawdopodobieństwo funkcjonowania zorganizowanych grup przestępczych składających się z podmiotów gospodarczych, osób fizycznych, kierowców pojazdów dokonujących przewozów, funkcjonariuszy administracji publicznej z Oddziału Celnego Drogowego w [...] i Oddziału Celnego w [...], których celem było: nielegalne wprowadzenie towaru do obrotu, nieuiszczenie należności celno-podatkowych, wyłudzenie podatku VAT, skorumpowanie urzędnika państwowego, wywóz towaru kilka razy pod osłoną jednego zgłoszenia, wywóz innego towaru niż deklarowany, przedstawienie sfałszowanych dokumentów. W ocenie Szefa Służby Celnej powyższe nie mogło pozostać obojętne dla stosunku służbowego Z. D., w szczególności, jeśli weźmie się pod uwagę to, że na funkcjonariuszu państwowym ciąży szczególny obowiązek przestrzegania prawa, a status funkcjonariusza celnego wiąże się z nieskazitelnym charakterem i nieposzlakowaną opinią.

Pismem z dnia 3 sierpnia 2016 r. Z. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] czerwca 2016 r. Skarżonej decyzji zarzucił:

I. Naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy a mianowicie:

1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] nr [...], tj. zarzutów zawartych w pkt 1a) odwołania, tj. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej poprzez nieuprawnione przyjęcie, że dalsze pozostawanie w służbie Z. D. z uwagi na rodzaj przedstawionych mu zarzutów w postępowaniu karnym, nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, a tego wymaga dobro Służby Celnej, podczas gdy o możliwości popełnienia przestępstw, które stały się przedmiotem formalnie postawionych skarżącemu zarzutów, Dyrektor Izby Celnej w [...] powziął wiedzę i zawiadomił organy ścigania już w roku 2012, zaś przez okres prowadzonego w sprawie śledztwa, tj. od roku 2012 do dnia [...].12.2015 r. Z. D. pełnił służbę w Granicznym Referacie Zwalczania Przestępczości i wówczas nie było to sprzeczne z dobrem Służby Celnej

2) art. 78 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nierozpoznanie wniosku dowodowego zawartego w odwołaniu z dnia [...] marca 2016 r. - o dopuszczenie dowodu z dokumentów zawartych w aktach postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przeciwko Skarżącemu na okoliczność zwolnienia ze służby jeszcze przed zakończeniem postępowania dyscyplinarnego, co uniemożliwiło Z. D. obronę swoich praw i możliwość dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy,

3) art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i nie uwzględnienie okoliczności przemawiających na korzyść Skarżącego, tj. opinii związków zawodowych negujących możliwość rozwiązania stosunku służbowego na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej oraz faktu, że pozostawanie przez Z. D. przez okres 3 lat od daty złożenia przeciwko niemu przez Dyrektora Izby Celnej w [...] zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa przez ten czas nie pozostawało w kolizji z "dobrem służby",

4) art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji o zwolnieniu Z. D. ze służby pomimo braku pełnych ustaleń faktycznych w sprawie dokonanych wyłącznie w oparciu o fakt przedstawienia Skarżącemu zarzutów w postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę Apelacyjną w [...], bez wszechstronnego zebrania i rozważenia całości materiału dowodowego i chociażby umożliwienia złożenia Z. D. zeznań w charakterze strony, czy też włączenia w poczet materiału dowodowego zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa (wraz z załączoną dokumentacją), jakie w roku 2012 zostało złożone do Prokuratury Apelacyjnej w [...] w celu ustalenia konkretnych uchybień zarzucanych Z. D. i dowodów ich potwierdzających.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej poprzez:

- nieuprawnione przyjęcie, że dalsze pozostawanie w służbie Z. D., z uwagi na rodzaj postawionych mu zarzutów w postępowaniu karnym, nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych a tego wymaga dobro Służby Celnej, podczas gdy o możliwości popełnienia przestępstw, które stały się przedmiotem formalnie postawionych skarżącemu zarzutów, Dyrektor Izby Celnej w [...] powziął wiedzę i zawiadomił organy ścigania już w roku 2012 zaś przez okres prowadzonego w sprawie śledztwa, tj. od roku 2012 do dnia [...] grudnia 2015 r. Z. D. pełnił służbę w Granicznym Referacie Zwalczania Przestępczości i wówczas nie było to sprzeczne z dobrem Służby Celnej;

- podjęcie decyzji o zwolnieniu Z. D. ze Służby Celnej pomimo negatywnej opinii związku zawodowego [...], do którego przynależy Z. D., jak również innych związków zawodowych, których opinii zasięgnął Dyrektor Izby Celnej w [...].

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...].

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ drugiej instancji nie rozważył w ogóle okoliczności, iż o możliwości popełnienia przestępstw, które stały się przedmiotem formalnie postawionych mu w dniu [...] grudnia 2015 r. zarzutów, Dyrektor Izby Celnej w [...] powziął wiedzę i zawiadomił organy ścigania już w roku 2012, zaś przez okres prowadzonego w sprawie śledztwa tj. od roku 2012 do dnia [...] grudnia 2015 r. Z. D. pełnił służbę w Granicznym Referacie Zwalczania Przestępczości i wówczas nie było to sprzeczne z dobrem Służby Celnej i przez ten okres Dyrektor Izby Celnej (z jednym wyjątkiem) nie widział podstaw nawet do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko skarżącemu. Szef Służby Celnej nie podjął żadnych czynności w kierunku wyjaśnienia dlaczego, przez okres 3 lat, pozostawanie w formacji Służby Celnej nie było sprzeczne z "dobrem służby".

Podniósł, że przez ten okres cieszył się bardzo dobrą opinią w pracy, a swoje obowiązki wykonywał w sposób sumienny i rzetelny. Ostatnia nagroda pieniężna została mu przyznana jeszcze w roku 2016. Podniósł, że organy administracyjne obu instancji zaniechały przeprowadzenia nawet podstawowego dowodu jakim są zeznania Z. D., tak aby umożliwić mu złożenie osobistych wyjaśnień w tej sprawie.

Skarżący podał, iż ma świadomość tego, że z uwagi na charakter stawianych mu zarzutów oraz wykonywanych przeze niego obowiązków zawodowych dobro Służby Celnej wymaga, aby został zawieszony w czynnościach zawodowych i tego faktu nie kwestionuje. Jednak w jego ocenie zwolnienie go ze służby po upływie 6 miesięcy od daty, kiedy dowiedział się o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu karnym i w tak krótkim okresie nie ma nawet faktycznych możliwości podjęcia skutecznej obrony w procesie karnym jest działaniem, które nie mieści się w granicach uznania administracyjnego. Sam fakt postawienia funkcjonariuszowi celnemu zarzutów karnych nie może stanowić podstawy do jego wydalenia ze Służby Celnej. Do tego typu sytuacji ustawodawca, mając na względzie istnienie konstytucyjnej zasady domniemania niewinności, wprowadził w ustawie o Służbie Celnej, zupełnie inny tryb postępowania, a mianowicie wskazany w art. 103 tej ustawy i dotyczący zawieszenia, a nie zwolnienia ze służby.

Zdaniem skarżącego organ winien powstrzymać się z wydaniem decyzji o zwolnieniu Z. D., przynajmniej do czasu zakończenia postępowania dyscyplinarnego. Tymczasem, w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji o zwolnieniu Z. D. postępowanie dyscyplinarne zostało umorzone bez przeprowadzenia jakichkolwiek czynności dowodowych.

Ponadto skarżący podniósł, że został zwolniony ze służby, pomimo że z opinii Związku Zawodowego [...], którego jest członkiem, wynika brak możliwości zwolnienia go na tej podstawie prawnej. Podobnie Związek Zawodowy Funkcjonariuszy i Pracowników Służby Celnej [...] w swoim piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. uznał, za niedopuszczalne zwolnienie Z. D. ze Służby Celnej.

Skarżący podkreślił, iż ma świadomość, że opinie te nie mają charakteru wiążącego organy administracji, ale powinny zostać wzięte pod uwagę w ramach tzw. uznania administracyjnego, przy rozważeniu okoliczności dotyczących interesu prywatnego strony.

Natomiast organ w żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego nie uwzględnił przy podejmowaniu decyzji wniosków wynikających z tych opinii.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga oceniana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Szefa Służby Celnej z dnia [...] czerwca 2016 r. o zwolnieniu Z. D. ze służby stanowił art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby, w przypadku zaistnienia innej, niż określone w pkt 1-8, ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności gdy wymaga tego dobro Służby Celnej lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych. Zwolnienie funkcjonariusza ze służby może nastąpić w tym przypadku po zasięgnięciu opinii związku zawodowego funkcjonariuszy.

Niewątpliwie rozstrzygnięcie wydane na tej podstawie ma charakter uznaniowy, którego granice wyznaczają z jednej strony materialne przesłanki zwolnienia zawarte w powołanym wyżej przepisie prawa, z drugiej zaś reguły postępowania administracyjnego zobowiązujące do: przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.), a także wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnienia rozstrzygnięcia stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Dla zastosowania art. 105 ust. 1 pkt 9 powołanej ustawy niezbędne jest ponadto wykazanie, że rozwiązania z funkcjonariuszem stosunku służbowego wymaga dobro służby. Pojęcie to nie zostało zdefiniowane w ustawie. Zgodnie z powszechnie przyjętym w doktrynie poglądem użycie w tekście pojęcia niedookreślonego zobowiązuje organ do jego doprecyzowania. Organ obowiązany jest zatem używać uznanych reguł i metod wykładni prawa oraz uwzględniać wszelkiego rodzaju okoliczności faktyczne i normatywne, które są prawnie doniosłe.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie, wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji zasadnie uznały, że zwolnienie skarżącego ze służby mieści się w pojęciu "dobra służby", które należy rozumieć z uwzględnieniem zadań nałożonych na Służbę Celną, jej specyfiki oraz obowiązków funkcjonariusza.

W sprawie bezsporne jest, iż Prokuratura Apelacyjna w [...] - Wydział [...] pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] poinformowała organ, że w dniu [...] grudnia 2015 r. w toku prowadzonego śledztwa przedstawiono Z. D. zarzuty udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, tj. popełnienia czynu z art. 258 § 1 kk oraz wielokrotnego przyjęcia korzyści majątkowych w związku z dokonywanymi odprawami celnymi towarów na drogowym przejściu granicznym w [...] i poświadczenia nieprawdy podczas tych odpraw, tj. popełnienia przestępstw z art. 228 § 3 k.k. i art. 271 § 3 k.k. W sumie na dzień [...] grudnia 2015 r. skarżącemu przedstawiono 8 zarzutów, z których wynikało, że funkcjonariusz w latach 2009-2010 przyjął korzyść majątkową w łącznej kwocie co najmniej 38.000 euro. Działania prowadzone przez organy ścigania były wynikiem zawiadomienia złożonego do Prokuratury Apelacyjnej w [...] przez Dyrektora Izby Celnej w [...], w którym wskazano na prawdopodobieństwo funkcjonowania zorganizowanych grup przestępczych składających się z podmiotów gospodarczych, osób fizycznych, kierowców pojazdów dokonujących przewozów, funkcjonariuszy administracji publicznej z Oddziału Celnego Drogowego w [...] i Oddziału Celnego w [...]. Przekazane materiały wskazywały na udział funkcjonariuszy celnych w ww. procederze poprzez: prawdopodobne przyjęcie korzyści majątkowych, potwierdzenie nieprawdy w dokumentach i systemach celnych, niedopełnienie obowiązków w trakcie wykonywania czynności służbowych.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 76 ustawy o Służbie Celnej, w Służbie Celnej może pełnić służbę wyłącznie osoba, która m.in. ma nieposzlakowaną opinię. Postawienie zarzutu m.in. udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, wielokrotnego przyjęcia korzyści majątkowych, potwierdzenia nieprawdy w dokumentach i systemach celnych, niedopełnienia obowiązków w trakcie wykonywania czynności służbowych związanych z potwierdzeniem wywozu towarów spowodowało, że funkcjonariusz utracił nieposzlakowaną opinię, której wymaga ustawa o Służbie Celnej. Utracił zatem atrybut konieczny do pozostawania w szeregach Służby Celnej. To z kolei sprawiło, że w interesie służby, polegającym na wykonywaniu zadań wyłącznie przez osoby spełniające wymagania stawiane przed Służbą Celną, leżało wydalenie Z. D. z szeregów służby. Nie sposób uznać, by zachowanie skarżącego, które jest sprzeczne z wymogami związanymi z pełnieniem służby dawało rękojmię prawidłowego i rzetelnego wypełniania obowiązków służbowych nałożonych na Służbę Celną, skoro sam prawa nie przestrzega.

Należy podzielić pogląd Szefa Służby Celnej, że nałożenie na funkcjonariusza szczególnych obowiązków uzasadnia społeczna rola tej formacji, charakter powierzonych zadań i kompetencji oraz związane z jej działalnością zaufanie społeczne, które swoim postępowaniem Z. D. podważył. Pozostawanie pod zarzutem udziału w zorganizowanej grupie przestępczej oraz wielokrotnego przyjęcia korzyści majątkowej w łącznej kwocie co najmniej 38.000 euro jest negatywnie postrzegane w odbiorze społecznym i nie licuje z honorem, godnością i dobrym imieniem Służby Celnej, które obejmuje nie tylko należyte wykonywanie obowiązków, ale także sposób postępowania, który może wpłynąć na postrzeganie tej formacji przez obywateli. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu wskazujące, że postawienie skarżącemu zarzucanych czynów spowodowało utratę zaufania do jego osoby ze strony przełożonych, a także jest przykładem niewłaściwego zachowania dla innych funkcjonariuszy. Nie sposób bowiem uznać, by funkcjonariusz, przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne o czyny o tak znacznym ciężarze gatunkowym, dawał rękojmię prawidłowego i rzetelnego wykonywania zadań nałożonych na Służbę Celną. Natura zarzucanych skarżącemu czynów stoi w sprzeczności z charakterem pełnionej służby biorąc pod uwagę, że do zakresu jego obowiązków służbowych należało rozpoznawanie, analizowanie, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Te okoliczności powodujące utratę zaufania stanowią ważną przyczynę, w rozumieniu art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, uzasadniającą zwolnienie funkcjonariusza ze służby.

W ocenie Sądu nie sposób uznać za trafny zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, 78 § 1 w zw. z art.140 k.p.a. bowiem zarówno Szef Służby Celnej, jak i Dyrektor Izby Celnej w [...] podjęli wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały, rozpatrzyły i oceniły istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy oraz wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy. W szczególności zwrócono uwagę, że zachowanie skarżącego narusza podstawowe normy wyznaczające właściwą postawę funkcjonariusza celnego, negatywnie rzutując na wizerunek Służby Celnej, jako formacji umundurowanej, do której należy stosować wyższe standardy. Podnoszona okoliczność, że organ zawiadomił prokuraturę o możliwości popełnienia przestępstwa przez funkcjonariuszy celnych już w 2012 r. nie wpływa na ocenę utraty zaufania przełożonych do skarżącego. To właśnie formalnie postawione zarzuty, po zebraniu w prowadzonym śledztwie przez Prokuraturę Apelacyjną w [...] dowodów potwierdziły te przypuszczenia i w konsekwencji spowodowały utratę zaufania w rozumieniu art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, uzasadniającą zwolnienie funkcjonariusza ze służby. Organ nie może opierać się na przypuszczeniach, ale musi niezbicie wykazać, że takie okoliczności miały miejsce.

Organy Służby Celnej nie przekroczyły też granic uznania administracyjnego. Podejmując decyzję o zwolnieniu Z. D. ze służby w należyty sposób wyważyły interes społeczny i słuszny interes strony (art. 7 k.p.a.), prawidłowo wskazując na interes społeczny, który pojmowany jako troska o dobro wspólne, wymaga zapewnienia prawidłowej realizacji zadań nałożonych na Służbę Celną w przepisie art. 1 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Niewątpliwie zatem słuszny interes skarżącego, jako funkcjonariusza celnego, musiał być w tej sprawie oceniany przez pryzmat wykonywanej przez niego służby. Również uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji pozwala na poznanie motywów jego zwolnienia.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy organy orzekające prawidłowo także stwierdziły, że przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu skarżącego był interes społeczny, tzn. dobro Służby Celnej, któremu to ustawodawca dał normatywny wyraz w treści art. 76 ustawy o Służbie Celnej, stawiając wymóg, aby funkcjonariusze tworzący tę służbę mieli nieposzlakowaną opinię, która wiąże się z poszanowaniem porządku prawnego. W przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze charakter stosunku prawnego łączącego funkcjonariusza ze Służbą Celną oraz wynikające stąd prawa i obowiązki stron. Stosunki służbowe nie są stosunkami pracy, lecz mają charakter stosunków administracyjnoprawnych, powstających w drodze powołania w związku z dobrowolnym zgłoszeniem się do służby. W orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 grudnia 1999 r., sygn. akt SK 14/98 oraz z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt K 46/05 (dostępnych pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl) zwrócono uwagę, że kandydat do publicznej służby mundurowej od momentu powołania musi poddać się regułom pełnienia służby nacechowanej istnieniem specjalnych uprawnień, ale też wymagającej spełnienia szczególnych cech personalnych, kwalifikacyjnych czy charakterologicznych, pełnej dyspozycyjności i zależności od władzy służbowej, a także bardziej rygorystycznym niż w przypadku stosunków pracy zasadom utraty posiadanego statusu związanego z realizacją funkcji publicznych. Organy zasadnie wskazały, że natura i rodzaj zarzucanych skarżącemu czynów przyjęcie korzyści majątkowej w łącznej kwocie co najmniej 38.000 euro oraz działanie przeciwko instytucjom państwowym, spowodowało utratę zaufania ze strony przełożonych. Zgodzić się należy z organem, że takie postępowanie powoduje, że skarżący nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków służbowych, bowiem funkcjonariusze, aby mogli skutecznie je wykonywać muszą pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o prowadzenie działalności sprzecznej z prawem.

W ocenie Sądu argumentację organu należy uznać za przekonywującą, w dostateczny sposób uzasadniającą wydane rozstrzygnięcie i mającą potwierdzenie

w zgromadzonym materiale dowodowym. Prawidłowe jest stanowisko Szefa Służby Celnej, że funkcjonariusz celny, jako osoba powołana do egzekwowania przepisów, sam prawa powinien bezwzględnie przestrzegać. Funkcjonowanie Służby Celnej, jako formacji służącej społeczeństwu, jest możliwe wyłącznie gdy jej funkcjonariusze będą darzeni społecznym zaufaniem.

Odnosząc się do zarzutu przedstawionego na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego, że Szef Służby Celnej nie rozpoznał istoty sprawy bowiem nie dokonał kontroli decyzji organu I instancji, gdyż decyzja ta wydana została w oparciu o przesłankę dobra służby, zaś organ II instancji przyjął, że zwolnienie ze służby nastąpiło z uwagi na brak zaufania do skarżącego, wskazać należy, że ustawodawca w art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej użył zwrotu "gdy wymaga tego dobro Służby Celnej lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych". W znaczeniu słowa lub mieści się znaczenie słowa i. Oznacza to, że zwolnienie ze służby może mieć miejsce w trzech przypadkach:

1. dobra Służby Celnej,

2. utraty zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych,

3. dobra Służby Celnej i utraty zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z tym trzecim przypadkiem. Przyczyną zwolnienia Z. D. ze służby nie było podejrzenie popełnienia przestępstwa, lecz utrata zaufania niezbędngo do wykonywania obowiązków służbowych i dobro Służby Celnej określone w art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej.

W przedmiotowej sprawie organy nie mogły także oceniać sposobu pełnienia przez skarżącego służby, a jedynie co wynika z treści art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, badać podstawy do dalszego utrzymywania stosunku służbowego, w sytuacji utraty zaufania do funkcjonariusza celnego.

Nie mogło odnieść zamierzonego skutku twierdzenie skarżącego, że zwolnienie ze służby nastąpiło mimo niezakończenia toczącego się równolegle postępowania dyscyplinarnego, co pozbawiło go ochrony swoich praw i dokładnego wyjaśnienia sprawy. Wskazać należy, że niniejsze postępowanie i postępowanie dyscyplinarne są odrębnymi postępowaniami wszczętymi na innej podstawie prawnej. Regulują one odmienne kwestie. Wszczęcie i niezakończenie postępowania dyscyplinarnego nie stanowi negatywnej przesłanki do zastosowania przez organ sankcji zwolnienia ze służby, oczywiście po spełnieniu przesłanek z art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej.

Wydanie rozstrzygnięcia o zwolnieniu ze służby nastąpiło po zasięgnięciu opinii związków zawodowych funkcjonariuszy tj. z zachowaniem warunku przewidzianego w art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej. Opinie nie mają charakteru wiążącego dla organu.

Skoro zatem zaistniały, wynikające z art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, przesłanki zwolnienia skarżącego ze służby, a organy wykazały, że interes służby, który w rozpoznawanej sprawie jest tożsamy z interesem społecznym, przemawia za koniecznością niezwłocznego rozwiązania stosunku służbowego, to zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa.

Reasumując, kontrola zaskarżonej decyzji w granicach zakreślonych rozstrzygnięciem, nie daje Sądowi podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ przy jej wydaniu prawa materialnego, ani też prawa procesowego, które mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 780 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu

w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.