Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1108/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: § 4 ust. 1, § 5, § 6, § 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1836
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
article: art. 9 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2004 nr 125 poz 1317
law: Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy - tekst jednolity
article: art. 235(1)
journal: Dz.U. 2022 poz 1510
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2024 r. nr SP.906.1.27.2024.AG w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie choroby zawodowej – skargę oddala –


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1108/24

UZASADNIENIE

Dnia 3 marca 2021 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: "PPIS") w L. wpłynęło zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u R.G. (dalej: "skarżący") - choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa - COVID-19, ujętej pod poz. 26 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia.

Po przeprowadzeniu postępowania epidemiologicznego i w toku oceny narażenia zawodowego PPIS w L. ustalił, że narażenie zawodowe będące powodem zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dotyczy Z Sp. z o.o. w L., w którym zainteresowany był zatrudniony od 1 października 2016 r. do 31 sierpnia 2020 r.

W związku z wprowadzeniem na terenie RP stanu epidemii zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 340 ze zm.) oraz w oparciu o wytyczne Głównego Inspektora Sanitarnego z 19 stycznia 2021 r. PPIS w L. przeprowadzając ocenę narażenia zawodowego objął okres narażenia zawodowego u R.G. na zakażenie wirusem od dnia 1 marca 2020 r.

W dalszej kolejności PPIS 10 czerwca 2021 r. przesłał do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. (dalej: "WOMP") skierowanie na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u skarżącego wraz z kartą oceny narażenia zawodowego, celem uzyskania orzeczenia lekarskiego.

W toku prowadzonego postępowania organ kilkukrotnie zwracał się do WOMP’u z prośbą o udzielenie informacji na jakim etapie orzeczniczym jest sprawa skarżącego. W odpowiedzi jednostka ta informowała, że kilkukrotnie zwracała się do skarżącego z prośbą o dostarczenie niezbędnej dokumentacji medycznej, czego nie uczynił. Wyznaczano także terminy badań diagnostycznych na które skarżący nie stawiał się.

Z akt sprawy wynika, że skarżący wielokrotnie wnioskował o zmianę jednostki orzeczniczej I stopnia argumentując, że WOMP w R. nie jest jednostką kompetentną do orzekania w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi organ, powołując się na § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1836 – dalej "rozporządzenie"), informował o braku możliwości zmiany jednostki orzeczniczej na inną.

W dniu 31 października 2023 r. do PPIS w L. wpłynęło pismo od PPIS w P. przekazujące zgłoszenie R.G. z 20 października 2023 r. dotyczące podejrzenia choroby zawodowej COVID-19. W zgłoszeniu tym wskazano ówczesnego pracodawcę – [...] w J. oraz wskazano, że narażenie zawodowe nastąpiło w poprzednim miejscu zatrudnienia lub wykonywania pracy: N. Sp. z o.o. w P., gdzie zainteresowany świadczył pracę w okresie 17 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.

PPIS nie znalazł podstawy do dalszego prowadzenia postępowania i powołując się na § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia uznał, że dalsze prowadzenie tego postępowania stanowiłoby naruszenie przepisów o właściwości miejscowej przedmiotowej sprawie. W konsekwencji decyzją z dnia 6 listopada 2023 r. nr PSP.906.1.1.2021 umorzył w całości postępowania administracyjne wszczęte 3 marca 2021 r. na podstawie złożonego przez R.G. zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej - choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa – COVID-19, ujętej pod poz. 26 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia.

W wyniku złożonego odwołania decyzja ta, na mocy decyzji Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie (dalej: "PPWIS") z dnia 3 stycznia 2024 r. nr SP.906.1.16.2024.AG, została uchylona a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy wskazał na konieczność odniesienia się do zarzutów odwołania oraz uzupełnienia postępowania dowodowego i wezwania zainteresowanego do złożenia wyjaśnień poprzez określenie czy zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej z dnia 20 października 2023 r. złożone do PPIS w P. dotyczy nowego zachorowania czy też zachorowania zgłoszonego 1 marca 2021 r.

W piśmie z dnia 26 stycznia 2024 r. skarżący wyjaśnił, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej z dnia 20 października 2023 r. dotyczy ponownego zachorowania na COVID-19.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu PPIS w L. decyzją z dnia 25 kwietnia 2024 r. nr PSP.906.1.1.2021 umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u R.G. – choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa: COVID-19, wymienionej pod poz. 26 wykazu chorób zawodowych z powodu bezprzedmiotowości.

Organ wskazał, że w prowadzonym postępowaniu administracyjnym nie została potwierdzona u R.G. jednostka chorobowa COVID-19, z uwagi na brak możliwości przebadania zainteresowanego przez jednostkę orzeczniczą I stopnia.

Odwołanie od tej decyzji złożył R.G. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego. Zwrócił się o zawieszenie postępowania do czasu rozpatrzenia przez Wojewodę wniosku o wyłączenie PPWIS oraz PPIS w L. od prowadzonego postępowania, T.L. (PPIS w L.) oraz A.S. (PPWIS) od udziału w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej oraz o wyłączenie z postępowania pracowników WOMP w R. Wskazał na brak właściwości WOMP w R. Wyjaśnił, że PPIS mógł skierować go na badanie przez poradnie chorób zakaźnych szczebla wojewódzkiego jako jednostki orzeczniczej I stopnia dla chorób zawodowych jaką jest COVID-19, co wynika z § 5 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 5 ust. 1 i § 4 ust. 1 rozporządzenia.

Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Rzeszowie (dalej: "PPWIS") decyzją z dnia 3 lipca 2024 r. nr SP.906.1.27.2024.AG utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.") oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia.

W motywach swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy szczegółowo opisał przeprowadzone postępowanie. Wyjaśnił, że pojęcie choroby zawodowej jest pojęciem prawnym, a nie medycznym. Aby orzec istnienie choroby zawodowej organ musi stwierdzić wystąpienie trzech przesłanek. Po pierwsze musi ustalić, że strona była w środowisku pracy narażona na działanie czynników mogących potencjalnie wywołać chorobę zawodową. Po drugie musi stwierdzić, że powołani w sprawie biegli rozpoznają u strony rozpatrywaną chorobę w sensie medycznym. Po trzecie musi ustalić związek przyczynowy między narażeniem na działanie czynników szkodliwych w środowisku pracy a chorobą strony. Jedynie spełnienie wszystkich powyższych przesłanek pozwala organowi na pozytywne rozpatrzenie sprawy. Brak którejkolwiek z nich obliguje organ do wydania decyzji nie stwierdzającej choroby zawodowej.

Organ wyjaśnił, że stosownie do treści § 8 ust. 1 jeden rozporządzenia organ wydaje decyzję o stwierdzeniu lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika.

W przedmiotowej sprawie dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne było wydanie orzeczenia lekarskiego przez lekarzy właściwej jednostki medycznej uprawnionej zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia. Skarżący kilkukrotnie wzywany był przez WOMP w R. do stawienia się na badania lekarskie, bezskutecznie. Jednostka ta wysyłała także do niego prośbę o dostarczenie niezbędnej dokumentacji medycznej, która również nie została przekazana. W tym stanie rzeczy orzekanie przez jednostkę orzeczniczą I stopnia było niemożliwe..

Organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że R.G. nie współdziałał z jednostką orzeczniczą I stopnia, nie stawiał się na wyznaczone terminy badań niezbędne do zakończenia postępowania orzeczniczo-diagnostycznego, co skutkowało nie przeprowadzeniem badań lekarskich i pomocniczych a w konsekwencji uniemożliwiło wydanie stosownego orzeczenia lekarskiego.

PPWIS wyjaśnił, że organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem podanym w opinii lekarskiej, wydanej przez uprawnioną jednostką medyczną. Opinia ta jest nie tylko materiałem dowodowym, ale dostarcza także fachowych informacji, które pozwalają organom prawidłowo wydać decyzję. Organ administracji nie ma bowiem wiedzy specjalistycznej, nie posiada uprawnień i nie może dokonywać badań lekarskich i pomocniczych oraz dokonywać samodzielnej oceny dokumentacji medycznej. Ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia choroby do choroby zawodowej uzależnione od treści orzeczenia lekarskiego, wydanego przez specjalistyczną jednostkę orzeczniczą. W przypadku braku stosownego orzeczenia lekarskiego postępowanie administracyjne dotyczące stwierdzenia choroby zawodowej jest niedopuszczalne i podlega umorzeniu.

W tych okolicznościach organ odwoławczy uznał, że wydana przez organ I instancji decyzja jest słuszna. Postępowanie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej jest postępowaniem wnioskowym a więc nie może toczyć się bez woli zainteresowanego. Do dnia wydania przez organ I instancji decyzji zainteresowany nie spełnił przesłanek zależnych od niego, nie stawiał się na terminy badań oraz nie dostarczył niezbędnej dokumentacji do jednostki medycznej, co uniemożliwiło zakończenie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego.

Odnośnie wniosków o wyłączenie PPIS w L. i PPWIS organ wyjaśnił, że zostały one rozpoznane przez odpowiednie organy. Natomiast w kwestii wyłączenia pracowników WOMP wskazał, że nie jest podmiotem właściwym do podejmowania działań w stosunku do tej jednostki.

R.G. zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji; stwierdzenie wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa; stwierdzenie nieważności decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.) i z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) oraz o zwrot kosztów postępowania.

Kwestionowanej decyzji zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - § 5 rozporządzenia, art. 15.2 ustawy o służbie medycyny pracy, art. 24 § 3 i § 1 pkt 6 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 105 § 1 k.p.a.

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż PPWIS nie miał właściwości w sprawie odwołania i podlegał wyłączeniu na wniosek i z urzędu, co wynika z wniosku do GIS.

3. naruszenie prawa materialnego przez organy – art. 6, art. 7 k.p.a. i art. 2 Konstytucji RP z uwagi na naruszenie zasady legalizmu. WOMP nie spełnia wymogów ustawowych (art. 15.2 ustawy o służbie medycyny pracy). Wydanie decyzji wymaga jedynie przestrzegania prawa - § 5 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 5 ust. 1 i § 4 ust. 1 rozporządzenia i wydania orzeczenia przez poradnię chorób zakaźnych szczebla wojewódzkiego jako jednostki orzeczniczej I stopnia dla chorób zawodowych zakaźnych, jaką jest COVID-19.

4. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak uwzględnienia wniosku o zmianę jednostki orzeczniczej I stopnia – art. 78 § 1 k.p.a.

Zdaniem skarżącego postępowanie nie jest bezprzedmiotowe. Wymaga jedynie wydania orzeczenia przez poradnie chorób zakaźnych szczebla wojewódzkiego jako jednostki orzeczniczej I stopnia dla chorób zakaźnych jaką jest COVID-19 – co wynika z § 5 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 5 ust. 1 i § 4 ust. 1 rozporządzenia.

Wskazał, że WOMP w R. nie spełnia wymogów ustawowych dla jednostki tego typu, gdyż kierownikiem WOMP nie jest lekarz, ani specjalista w dziedzinie medycyny pracy lub medycyny przemysłowej, jak tego wymaga art. 15.2 ustawy o służbie medycyny pracy. W tej sytuacji orzeczenie WOMP byłoby wadliwe i sprzeczne z prawem i nie mogłoby stanowić dowodu w sprawie z art. 75 § 1 k.p.a.. Skarżący wyjaśnił, że w związku z brakiem właściwości WOMP w R. wystąpił do PPIS o zmianę jednostki orzeczniczej I stopnia, jednak nie został on uwzględniony. Wyjaśnił, że zwrócił się także o wyłączenie z urzędu T.L. i A.S. Wskazał na postępowania prowadzone wobec tych osób. W jego ocenie winni oni być wyłączeni z urzędu od samego początku prowadzenia tej sprawy. Zwrócił się także o wyłączenie z postępowania pracowników WOMP w R. z urzędu z uwagi na postępowania karne i dochodzenie służbowe prowadzone w tej sprawie. Powyższe wywołuje wątpliwość wobec bezstronności tej jednostki.

Wobec powyższych zarzutów skarżący zwrócił się o zadanie:

1. pytania prawnego do NSA z uwagi na zagadnienie prawne dotyczące tego czy WOMP w R. ma właściwość do orzekania w sprawie choroby zawodowej z uwagi na niespełnianie wymogów ustawowych z art. 15.2 ustawy o służbie medycyny pracy - kierownik nie jest lekarzem;

2. pytania prejudycjalnego Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącego zgodności takiej sytuacji z prawem europejskim – art. 2 Traktatu Lizbońskiego EU;

3. pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu czy stan taki nie narusza art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 6 k.p.a.

Skarżący wyjaśnił, że od rozstrzygnięcia ww. zagadnień prawnych może zależeć rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Raz jeszcze podkreślił, że WOMP w R. nie spełnia wymogów ustawowych dla jednostki tego typu gdyż kierownikiem nie jest lekarz ani specjalista w dziedzinie medycyny pracy lub medycyny przemysłowej jak wymaga artykuł 15.2 ustawy o służbie medycyny pracy. Stan taki narusza zasadę legalizmu z art. 6, art. 2, art. 7 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę PPWIS w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnił, że na terenie województwa podkarpackiego funkcjonuje jedna jednostka orzecznicza I stopnia uprawniona do rozpoznawania chorób zawodowych jaką jest WOMP w R. Jednostka ta wydaje orzeczenia lekarskie w zakresie wszystkich chorób zawodowych w tym również chorób zakaźnych i pasożytniczych. WOMP w R. jest organem orzeczniczym właściwym w przedmiotowej sprawie zgodnie z miejscem zamieszkania i wykonywanej przez skarżącego pracy. Kwestia obsady stanowiska kierownika ośrodka nie ma w tej sprawie żadnego znaczenia. Stosowne orzeczenie lekarskie wydaje lekarz orzecznik w ramach uprawnień własnych. Organ wyjaśnił także, że zarówno PPIS w L. jak i PPWIS są jednostkami właściwymi do rozstrzygania w sprawie choroby zawodowej u skarżącego.

Wbrew zarzutom skargi wobec T.L. i A.S. nie zostały wszczęte dochodzenia służbowe, postępowania dyscyplinarne lub karne. Wniosek dotyczący wyłączenia PPWIS został rozpatrzony przez GIS postanowieniem z 11 czerwca 2024 r. Z kolei wniosek dotyczący wyłączenia T.L. został rozpatrzony postanowieniem z 25 czerwca 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024, poz. 1267).

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące w przypadku zaskarżenia decyzji - jej uchyleniem, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo skutkujące stwierdzeniem nieważności tej decyzji, jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sad nie stwierdził opisanych wyżej wad i naruszeń, w szczególności zaś nie stwierdził podstaw do stwierdzenia nieważności zapadłych decyzji, wynikających zarówno ze wskazywanej w skardze przesłanki z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., jak i innych przesłanek wymienionych w tym przepisie, których ewentualne wystąpienie Sąd badał z urzędu.

Zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1510, zwanej dalej Kodeksem pracy), za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym".

Na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1836, zwane dalej "rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych"). Stosownie do treści tego rozporządzenia, na pojęcie choroby zawodowej składają się dwa elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.

W rozporządzeniu tym uregulowano m.in. sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych; jednoznacznie określono kompetencje poszczególnych organów i jednostek medycznych. Zgodnie z § 4 ust. 1 - właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia. Jednak z mocy § 5 ust. 1 - właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Natomiast w ust. 2 tego paragrafu ustalono tryb orzeczniczy i kognicje odpowiednich jednostek orzeczniczych I stopnia i II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia, którymi ustanowiono instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy. Mocą § 8 ust. 1 decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Przedmiotem orzeczenia lekarskiego jest rozpoznanie lub brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, co zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia oznacza, że lekarz orzecznik wypowiada się (na podstawie wyników badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego) czy istnieje konkretne schorzenie i czy istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy tym schorzeniem, a czynnikami chorobotwórczymi wynikającymi z przedłożonej dokumentacji.

Oznacza to także, że kwestia rozpoznania choroby zawodowej nie należy do kompetencji właściwego organu inspekcji sanitarnej, a orzeczenie lekarskie wydane w tym przedmiocie opiera się na wiadomościach specjalnych lekarza spełniającego określone wymagania kwalifikacyjne i stanowi wiążący dokument urzędowy, co do rozpoznania określonej choroby. To lekarzom orzecznikom, jako specjalistom medycyny pracy, znana jest specyfika czynności zawodowych mogących mieć wpływ na rozwój schorzeń ujętych w wykazie chorób zawodowych. To oni posiadają doświadczenie i wiedzę do oceny wpływu sposobu wykonywanej pracy i warunków istniejących w środowisku pracy na powstanie choroby. Organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych.

Organy sanitarne ustalają natomiast stan faktyczny, a więc prowadzą postępowanie dowodowe i weryfikują, czy w opiniach lekarskich jednostek orzeczniczych okoliczności faktyczne takie jak: okres pracy, warunki wykonywania pracy, rodzaj wykonywanej pracy itp. zostały przyjęte w sposób prawidłowy przy opiniowaniu czy okoliczności te wpłynęły na zachorowanie pracownika.

Zaakcentować również należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym obowiązuje powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Zatem bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby. Tym samym oznacza to, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Bez stosownych opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (por.: wyroki NSA m.in. z dnia 24 marca 2000 r., I SA 2334/99, z dnia 8 listopada 2000 r., I SA 664/00; WSA w Gdańsku III SA/Gd 604/15 z dnia 1 października 2015 r.).

Nie ulega zatem wątpliwości, że orzeczenie lekarskie, mające walor opinii biegłego w sprawie, ma kluczowy charakter, a jego brak uniemożliwia wydanie decyzji orzekającej o stwierdzeniu lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W rozpoznawanej sprawie, pomimo trwającego ponad 3 lata postępowania nie doszło do wydania takiej opinii. Jest to okoliczność, która uniemożliwia merytoryczne zakończenie postępowania i wydanie decyzji.

Słusznie wskazuje organ w zaskarżonej decyzji, że postępowanie o stwierdzenie choroby zawodowej toczy się na wniosek osoby zainteresowanej, która wolę kontynuowania postępowania musi przejawiać w całym jego toku.

Za brakiem takiej rzeczywistej woli przemawia niestawienie się skarżącego na badania i dołączenie dokumentacji lekarskiej (takiej, która była w posiadaniu wnioskodawcy), co skutkuje brakiem możliwości przeprowadzenia kluczowego dowodu w sprawie i de facto brakiem możliwości wydania decyzji merytorycznej.

Nie są przy tym zasadne zarzuty skarżącego dotyczące rozpoznania jego wniosków o wyłączenie osób pełniących funkcje Państwowego Podkarpackiego Inspektora Sanitarnego oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. Takie wnioski zostały rozpatrzone – odpowiednio postanowieniami GIS z dnia 11 czerwca 2024 r. oraz PPWIS postanowieniem z dnia 25 czerwca 2024 r.

Jeśli chodzi o zarzuty dotyczące obsady stanowiska kierownika Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R., także i one nie miały wpływu na legalność zaskarżonej decyzji. Po pierwsze, w rozpoznawanej sprawie w istocie nie doszło do wydania opinii o rozpoznaniu czy braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, ponadto opinię taką wydaje nie ośrodek medycyny pracy, lecz lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w ośrodku medycyny pracy czy innej jednostce orzeczniczej (§ 5 i § 6 rozporządzenia).

Z tych wszystkich przyczyn Sąd nie uwzględnił zarzutów skargi, nie dopatrzył się także ewentualnych naruszeń prawa w niej niepodniesionych, co skutkowało oddaleniem skargi w oparciu o art. 151 P.p.s.a.