Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 86/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: zobowiązano do wydania aktu lub dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art 1 , art 4 , art 6 , art 13 , art 14 , art 16
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
article: art 149 , art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Krakowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 5 lutego 2024 r. I. zobowiązuje Dyrektora Aresztu Śledczego w Krakowie do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że Dyrektor Aresztu Śledczego w Krakowie dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. w pozostałym zakresie oddala skargę; IV. zasądza od Dyrektora Aresztu Śledczego w Krakowie na rzecz M. S. kwotę 11,20 zł (jedenaście złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M. S. wnioskiem z 5 lutego 2024 r., który wpłynął do Dyrektora Aresztu Śledczego w Krakowie 12 lutego 2024 r., zwrócił się o udostępnienie przez Dyrektora Aresztu Śledczego w Krakowie informacji publicznej: "kopii odpowiedzi na pozwy cywilne dotyczące tut. jednostki pen., sporządzone w latach 2022-2023". Wnioskodawca wniósł o przesłanie wskazanej informacji w formie kserokopii dokumentów. Jako podstawę prawną wniosku wskazał art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.), dalej "u.d.i.p.".

W odpowiedzi na wniosek organ pismem z 22 lutego 2024 r. poinformował wnioskodawcę, że żądane pisma procesowe sporządzone w konkretnych sprawach cywilnych dotyczących Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w Krakowie - nie stanowią informacji publicznej. Nie posiadają bowiem samodzielnego bytu, a sporządzane są wyłącznie w ramach toczącego się procesu. Odpowiedź na pozew ma charakter wyłącznie procesowy i poza procesem sądowym nie funkcjonuje. Nie jest więc dokumentem dotyczącym spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Za taką informację może zostać uznany jedynie fakt wniesienia odpowiedzi na pozew do sądu. Natomiast jego treść nie jest dokumentem urzędowym, dokumentem z przebiegu i efektów kontroli albo wystąpieniem, wnioskiem czy też opinią.

Zdaniem organu odpowiedź na pozew nie zawiera informacji mających walor danych publicznych.

Końcowo organ wskazał, że zgodnie z art. 9 i art. 525 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1550), dalej: K.p.c., w zw. z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., udostępnienie odpowiedzi na pozew jest możliwe wyłącznie w trybie uregulowanym w K.p.c.

Wobec powyższego stanowiska organu M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Krakowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 5 lutego 2024 r. Zarzucił, że organ błędnie uznał, iż przedmiotem wniosku nie jest informacja publiczna. Zakwestionował stanowisko organu, iż udostępnienie żądanej dokumentacji jest możliwe tylko w trybie przepisów szczególnych uregulowanych w K.p.c.

Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z 5 lutego 2024 r., stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 50 zł oraz rzeczywistych i niezbędnych kosztów postępowania w postaci kosztów znaczków pocztowych.

Na poparcie swojego stanowiska przywołał trzy wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Aresztu Śledczego w Krakowie wniósł o jej oddalenie w całości.

W uzasadnieniu Dyrektor, reprezentowany przez radcę prawnego, wskazał, że zarzut bezczynności jest całkowicie bezzasadny. Dyrektor rozpoznał bowiem wniosek skarżącego i udzielił mu stosownej odpowiedzi z zachowaniem ustawowego terminu (dowód: akta sprawy [...]). Poinformował w niej, iż wnioskowana dokumentacja nie stanowi informacji publicznej.

Dalej organ powtórzył stanowisko sformułowane w ww. piśmie z 22 lutego 2024 r. podkreślając, że jego zdaniem żądanie udostępnienia pism procesowych, sporządzonych w konkretnych sprawach, nie znajduje oparcia w przepisach u.d.i.p. Udostępnieniu podlegać może wyłącznie informacja publiczna, a więc informacja mająca walor "danych publicznych", w tym także takich, które przyjęły kształt dokumentów urzędowych, czego nie można stwierdzić w przypadku odpowiedzi na pozew, będącej dokumentem ściśle procesowym, który może podlegać wielokrotnej modyfikacji w czasie procesu.

W replice z 17 maja 2024 r. na odpowiedź na skargę skarżący podkreślił, że dokument "odpowiedź na pozew" lub inne tego typu są co do zasady "dokumentami urzędowymi", przywołując na poparcie szereg orzeczeń sądów administracyjnych. Zdaniem skarżącego korespondencja organu z innymi organami w trakcie postępowania wytworzona przez organ dotyczy spraw publicznych, ponieważ dzięki zapoznaniu się z nią można ocenić zgodność z przepisami i profesjonalizm prowadzonych czynności.

Podniósł, że w orzecznictwie istnieje jednolity pogląd, że co do zasady wnioskowane przez niego dokumenty są dokumentami urzędowymi i stanowią informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), dalej "P.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie była dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu.

W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a.:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b tego przepisu stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie art. 149 § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. Jeżeli na moment wyrokowania bezczynność nadal istnieje, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności.

W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy, który jest głównym obszarem sporu w niniejszej sprawie, wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.

Prawo dostępu do informacji publicznej jest gwarantowane konstytucyjnie jako podstawowe prawo obywateli. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenie powyższego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa.

Skonkretyzowanie prawa do informacji ma miejsce w u.d.i.p. Ustawa reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.

Ustawa określa również podmioty obowiązane do udostępnienia informacji publicznej wskazując, że należą do nich władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5) u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Ww. podmioty są adresatami obowiązku udostępniania informacji publicznej.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że w sprawie został spełniony zakres podmiotowy u.d.i.p., bowiem jest oczywistym, że Dyrektor Aresztu Śledczego w Krakowie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.

Co do zakresu przedmiotowego, Sąd wskazuje, że informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź w jakikolwiek sposób dotyczących go. Są nią przede wszystkim treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych.

Wykładnia prokonstytucyjna art. 6 u.d.i.p. prowadzi do wniosku, że informacją o sprawie publicznej jest zatem również informacja o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy oraz zasadach ich funkcjonowania, w zakresie dotyczącym działalności tych podmiotów. Tak też należy rozumieć informację w zakresie organizacji tych podmiotów (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b u.d.i.p.), czy w zakresie prowadzonych przez nie rejestrów, ewidencji i archiwów (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f u.d.i.p.), a także w zakresie danych publicznych (art. 6 ust. 4 u.d.i.p.) lub w zakresie polityki wewnętrznej i zagranicznej, w tym o zamierzeniach działań władzy ustawodawczej oraz wykonawczej (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. a u.d.i.p.).

Koresponduje z tą wykładnią treść art. 4 ust. 1 u.d.i.p. eksponująca element "wykonywania zadań publicznych" przez podmioty będące adresatami roszczeń o udostępnienie informacji publicznej, czyli zadań, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2010 r., sygn. I OSK 851/10, LEX nr 737513).

Przenosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że żądane do udostępnienia przez skarżącego odpowiedzi na pozwy cywilne dotyczące "tut. jednostki pen.", sporządzone w latach 2022-2023, należy uznać za wytworzone przez organ dokumenty stanowiące istotną informację o sposobie działania organu reprezentującego Skarb Państwa oraz o treści i formie sporządzanych przez organ pism procesowych i zajmowanych stanowisk. Z tych bowiem dokumentów wynika, jakie czynności zostały dokonane przez właściwy organ, jaki był ich przebieg i co ma szczególne znaczenie dla społecznej kontroli organów władzy publicznej – jakie wnioski wyciągnął właściwy organ z takiej czynności procesowej i jak one się mają do dalszych działań tego organu. Są to zatem informacje o sprawach publicznych dotyczących funkcjonowania władzy publicznej, czyli sposobu prowadzenia przez nią postępowania, podlegają więc udostępnieniu na zasadach określonych u.d.i.p.

Powyższej zasadzie nie stoją na przeszkodzie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, które regulują dostęp do akt sądowych sądów cywilnych zebranych w sprawach indywidualnych.

Odnosząc się przy tym do argumentacji organu należy wskazać, że odpowiedź na pozew wraz z dokonaniem anonimizacji (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.) traci swój indywidualny charakter, a zatem jest informacją publiczną i podlega udostępnieniu.

Podsumowując nie budzi wątpliwości Sądu, że wniosek skarżącego dotyczył podlegającej udostępnieniu informacji publicznej.

Należy tu przyznać rację organowi, że wbrew argumentacji skarżącego, stanowisko orzecznictwa nie jest w tej kwestii jednolite, czego przykładem jest zalegający w aktach przekazanych przez organ wyrok NSA z 23 lipca 2012 r., sygn. I OSK 896/12, gdzie NSA poddał ocenie pozew i skargę w kontekście ich charakteru jako nośników informacji publicznych. W wyroku tym NSA rzeczywiście stwierdził, że pozew złożony przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w ramach pełnienia przez ten podmiot zastępstwa procesowego Skarbu Państwa nie stanowi informacji publicznej, ponieważ nie posiada samodzielnego bytu, a sporządzany jest wyłącznie w ramach toczącego się procesu.

Jednak powyższy pogląd jest zdecydowanie mniejszościowy, a dominuje obecnie stanowisko, że dokumenty wytworzone przez organ w postępowaniu, np. protokół zeznań świadka w postępowaniu karnym, odpowiadają definicji dokumentu, o którym mowa w art. 6 ust. 2 u.d.i.p. ponieważ jest dokumentem urzędowym sporządzonym w przewidzianej dla tej czynności formie i zawiera oświadczenie funkcjonariusza publicznego, który podpisując protokół oświadcza, że czynność została faktycznie dokonana i jaki był jej przebieg (por. wyrok NSA z 7 lutego 2023 r., sygn. III OSK 6634/21)

W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że jeżeli we wniosku o udostępnienie informacji publicznej zostaną wskazane konkretne informacje publiczne, zawarte w określonych dokumentach urzędowych znajdujących się w aktach zakończonego postępowania karnego (cywilnego), wówczas informacje takie winny być udostępnione przez podmiot zobowiązany (por. wyroki NSA z: 21 stycznia 2023 r., sygn. III OSK 5939/21, 14 lutego 2013 r. sygn. I OSK 2662/12, 28 kwietnia 2021 r., sygn. III OSK 865/21).

Jeżeli wniosek dotyczy udostępnienia informacji (dokumentu) z zakończonego postępowania karnego (cywilnego) – należy uznać, że do ujawnienia tego dokumentu stosuje się przepisy u.d.i.p., a nie K.p.c. czy Kodeksu postępowania karnego.

Bez znaczenia przy tym pozostaje okoliczność, że zakończone w chwili obecnej postępowania mogą być w przyszłości wznowione, bądź w inny sposób kontynuowane. (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2021 r., sygn. III OSK 865/21).

W konsekwencji, w sytuacji złożenia wniosku o udzielenie informacji publicznej, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, podmiot zobowiązany w ramach rozpatrzenia wniosku winien niezwłocznie – nie dłużej niż w terminie 14 dni - udostępnić żądane informacje bądź odmówić ich udzielenia wraz z pisemnym uzasadnieniem, ewentualnie – w przypadku stwierdzenia, że nie stanowią one informacji publicznej – poinformować o tym wnioskodawcę.

Innymi słowy obowiązkiem Dyrektora było, bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od wpływu wniosku:

- udostępnienie żądanej informacji (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), bądź

- wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), bądź

- udzielenie żądanej informacji, w przypadkach, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., z wyjaśnieniem przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie (nie dłuższym jednak niż 2 miesiące), w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie, z tym że w sytuacji powiadomienia wnioskodawcy o braku możliwości realizacji jego żądania w sposób lub w formie określonych we wniosku, ze wskazaniem innego sposobu lub formy bezzwłocznego udostępnienia informacji, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), bądź

- poinformowanie pisemne skarżącego, że organ nie posiada żądanej informacji.

W okolicznościach niniejszej sprawy Dyrektor, jakkolwiek wystosował do skarżącego pismo z 22 lutego 2024 r. (po 10 dniach od wpływu wniosku), to jednak nie zrealizował wobec skarżącego obowiązku udostępnienia informacji publicznej żądanej wnioskiem. Do chwili wydania przez Sąd wyroku w niniejszej sprawie wniosek nie został zrealizowany, a żądana w tym zakresie informacja publiczna nie została skarżącemu udostępniona.

Organ w terminie 14 dni od złożenia wniosku nie tylko nie udzielił informacji, ale nie wszczął też procedury związanej z informacją przetworzoną, ani nie wydał decyzji odmownej. Nie uczynił tego także nawet po wniesieniu skargi, ani do chwili wydania niniejszego wyroku.

Podsumowując, charakter wnioskowanej informacji, jako informacji publicznej, nie budzi wątpliwości Sądu, zaś z ww. powodów nie zasługuje na uwzględnienie wyrażona w odpowiedzi na skargę i piśmie do skarżącego polemika organu.

Mając to na uwadze Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., w pkt l sentencji wyroku zobowiązał Dyrektora Aresztu Śledczego w Krakowie do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

W okolicznościach sprawy należało również uznać, że w sprawie miała miejsce bezczynność w udostępnieniu żądanych we wniosku informacji publicznych, aczkolwiek nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków stron i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Naruszenie kwalifikowane jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12).

W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Organ wprawdzie naruszył termin, o którym mowa w 13 ust. 1 u.d.i.p., jednakże – zdaniem Sądu - nie było to działanie intencjonalne. Błędna interpretacja przepisów u.d.i.p., w szczególności jej art. 6, doprowadziło organ do błędnego przekonania, że nie miał obowiązku podjąć działań w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, co przesądziło o czasowym braku działania w kierunku udzielenia informacji. Organ jednak nie zignorował wniosku skarżącego, udzielając mu odpowiedzi pismem z 22 lutego 2024 r. Błędnej wykładni organu nie można postrzegać jako rażącego naruszenia prawa, skoro nawet sądy administracyjne nie są zgodne w interpretacji przedmiotowych przepisów.

Mając to na uwadze Sąd orzekł jak w pkt II sentencji wyroku, stwierdzając, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Z kolei oddalenie skargi w pozostałym zakresie, o czym Sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., odnosi się do żądania zasądzenia od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 50 zł.

Sąd może bowiem zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1, ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Należy podkreślić, że przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu zwrotem "może". Jednocześnie w ustawie nie wskazano przesłanek, jakimi powinien kierować się sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. W tym względzie należy nadmienić, iż dla orzeczenia w tym zakresie nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, ponieważ sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem, że zasadniczym celem postępowania ze skargi na przewlekłość postępowania nie jest samo stwierdzenie faktu przewlekłości i ewentualne zasądzenie odpowiedniej sumy lub grzywny, lecz wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego biegu (zdyscyplinowanie organu administracji publicznej do podjęcia czynności właściwych na danym etapie postępowania). Jednocześnie należy wskazać, że przyznanie na rzecz strony skarżącej od organu sumy pieniężnej stanowi dodatkową – obok stwierdzenia bezczynności i związanych z tym rozstrzygnięć w wyroku – sankcję dla organu z jednoczesnym przyznaniem stronie nie tylko satysfakcji z racji uwzględnienia skargi, ale również satysfakcji o charakterze finansowym, choć niemającej cech odszkodowania czy zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Ponadto przyznanie sumy pieniężnej wobec strony postępowania pełni funkcję kompensacyjną, ma na celu wyrównanie uszczerbku (krzywdy, straty), jakich doznała strona skarżąca na skutek bezczynności organu administracji, które to okoliczności powinny zostać wyraźnie wskazane i uzasadnione przez skarżącego w treści wniesionej skargi. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez stronę skarżącą argumentacją (por. wyrok WSA w Olsztynie z 20 maja 2021 r., sygn. II SAB/Ol 30/21).

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt IV sentencji wyroku, w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 11,20 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania – to jest kosztu zakupu dwóch znaczków pocztowych (skarżący był zwolniony od kosztów sądowych, zatem nie uiścił wpisu od skargi).