Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 315/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 24 ust.2a pkt 1 lit. d, art. 24 ust. 2b
journal: Dz.U. 2020 poz 2052
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.

SENTENCJA

Dnia 28 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant st. asystent sędziego Anna Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2023 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia 27 marca 2023 roku nr GiK-II.7221.6.2023.TS w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 27 marca 2023 r., nr GiK-II.7221.6.2023.TS Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Starosty Łódzkiego Wschodniego z dnia 28 grudnia 2022 r. znak: GiK.6642.303.2020 w przedmiocie odmowy K. K. wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granic działek nr 73/3, 73/7, 73/11 na styku z działkami nr 73/6, 91, 73/12 w kształcie sprzed modernizacji ewidencji gruntów obrębu [...], gmina [...], przeprowadzonej w 2014 r.

Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 5 listopada 2020 r. K. K. wystąpił do Starosty Łódzkiego Wschodniego z wnioskiem o wprowadzenie do ewidencji gruntów i budynków zmian danych w zakresie przebiegu granic działek nr 73/3, 73/7, 73/11 z działką nr 73/6 w kształcie sprzed modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] przeprowadzonej w 2014 r. Wnioskodawca wskazał, że podczas modernizacji ewidencji gruntów obrębu [...] przeprowadzonej w 2014 r. w zakresie przebiegu granic działek o nr 73/3, 73/7, 73/11 z działką nr 73/6 popełniono błąd. Zdaniem wnioskodawcy modernizacja spowodowała, że granica działek o nr 73/3, 73/7, 73/11 z działką nr 73/6 przebiega w zupełnie innym miejscu. Powierzchnia działek w wyniku modernizacji uległa zmniejszeniu o około 124 m2. Co więcej w chwili obecnej zgodnie z dokumentacją geodezyjną po modernizacji działka o nr 73/6 wchodzi o około 50 cm w budynek zlokalizowany na działce o nr 73/3. Współrzędne punktów granicznych wskazane podczas ustalania przebiegu granic nieprawidłowo odzwierciedlają przebieg granic działek nr 73/3, 73/7, 73/11 z działką nr 73/6. Część przejazdu (działka nr 73/6) znajduje się w chwili obecnej w dawnych granicach działek nr 73/3, 73/7, 73/11, w stosunku do której wnioskodawca został pozbawiony prawa własności. Powyższe działania organu spowodowały lokalizację budynku niezgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2019 poz. 1065 ze zm.).

Ponadto część działki nr 73/3 w granicy z działką 73/6 stanowiła drogę dojazdową do działki o nr 73/11. W wyniku działań organu i przeprowadzonej modernizacji działka nr 73/11 została pozbawiona drogi. Z kolei powierzchnia działki nr 73/6 zwiększyła się kosztem działek nr 73/2, 73/7 i 73/11 wzdłuż ich granicy.

Zdaniem wnioskodawcy zmianę przebiegu granicy można wprowadzić w oparciu o dokumentację geodezyjną znajdującą się w posiadaniu starostwa według stanu sprzed modernizacji. Granice pomiędzy działkami o nr 73/2, 73/7, 73/11 a działką nr 73/6 były kilkukrotnie objęte pomiarami, a powstałe opracowania znajdują się w zasobie Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Obecny przebieg ww. granicy jest niezgodny ze stanem wykazanym w dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przed modernizacją.

Wnioskodawca wskazał również, że K1. K., która brała udział w czynnościach terenowych nie miała żadnej świadomości co podpisuje i jakie to będzie miało konsekwencje. Z kolei sam wnioskodawca jako współwłaściciel działek nr 73/3, 73/7, 73/11 nie został poinformowany o modernizacji, nie brał udziału w czynnościach terenowych i nie podpisał protokołu ustalenia przebiegu granic w dniu 10 września 2014 r. Organ powinien zapewnić wszystkim stronom czynny udział w toku modernizacji ewidencji gruntów. Organ całkowicie pominął kwestię, że ustalony w wyniku modernizacji przebieg granicy działek nr 73/3, 73/7, 73/11 z działką nr 73/6 jest zupełnie inny niż ten, który wynikał z dotychczasowych materiałów geodezyjnych. Skoro organ wskazuje, że obliczenie powierzchni działek wykonuje się w przybliżeniu, w zaokrągleniu do ara to powinien powyższe błędy zauważyć.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie wnioskodawcy, w pełni uzasadnione jak i konieczne jest przywrócenie granic pomiędzy przedmiotowymi działkami według stanu istniejącego przed modernizacją w 2014 r. Wskutek błędu geodetów zmieniono przebieg granicy działek i ich powierzchnie. Wydzielona na działce nr 73/3 droga dojazdowa w istocie została włączona do działki nr 73/6. Przyjęcie ustaleń geodezyjnych w wyniku modernizacji do państwowego zasobu nie zwalnia organów państwowych prowadzących ewidencję gruntów od oceny tej dokumentacji.

Wnioskodawca podkreślił, że organ prowadzący ewidencję może rejestrować w niej wyłącznie stany bezsporne i nie może samodzielnie rozstrzygać kwestii związanych z prawem do nieruchomości. W niniejszej sprawie nie postąpiono zgodnie z tymi zasadami, ponieważ włączono do zasobu kontrowersyjną dokumentację sporządzoną w wyniku modernizacji przeprowadzonej w 2014 r. bez wiedzy wszystkich właścicieli nieruchomości.

W załączeniu do pisma z dnia 8 lutego 2021 r. wnioskodawca przekazał fotokopie dokumentów m.in. mapy zasadniczej będącej mapą lokalizacyjną oraz załącznika do decyzji o warunkach zabudowy.

Z uwagi na pozostawienie przez Starostę Łódzkiego Wschodniego wniosku bez rozpoznania, pismem z dnia 6 października 2022 r. pełnomocnik K. K. złożył ponaglenie.

Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi postanowieniem z dnia 19 października 2022 r. stwierdził bezczynność starosty w rozpatrzeniu wniosku i zobowiązał organ do załatwienia sprawy.

Starosta Łódzki Wschodni decyzją z dnia 28 grudnia 2022 r. odmówił wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granic działek nr 73/3, 73/7, 73/11 na styku z działkami nr 73/6, 91, 73/12 w kształcie sprzed modernizacji ewidencji gruntów obrębu [...], gmina A., przeprowadzonej w 2014 r.

Od powyższej decyzji pełnomocnik K. K. złożył odwołanie podtrzymując argumentację zawartą we wniosku z dnia 5 listopada 2020 r. Wskazał, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że skoro wygasła gwarancja na wykonanie przez firmę geodezyjną operatu to jest zwolniony z odpowiedzialności, a odpowiedzialność za sporządzenie nowego operatu spoczywa na właścicielu nieruchomości.

Firma geodezyjna, która została wyłoniona w drodze przetargu działała na zlecenie i w imieniu starosty, a więc w sytuacji gdy zakończyła się gwarancja, odpowiedzialność za wszelkie nieprawidłowości i błędy będące następstwem przeprowadzenia modernizacji ewidencji gruntów spada na organ, który zlecił wykonanie operatu, a nie na właścicieli nieruchomości. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, sytuacja, w której znaleźli się właściciele przedmiotowych działek jest wynikiem wprowadzenia błędnych danych na podstawie nieprawidłowo sporządzonego operatu.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 27 marca 2023 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz dokonywania w niej zmian regulują przepisy ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 1390 ze zm.).

Z powyższych regulacji wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach i budynkach, a każda zmiana danych objętych ewidencją gruntów i budynków musi być udokumentowana. Przedmiotem wniosku skarżącego jest wprowadzenie do ewidencji gruntów i budynków zmian danych w zakresie przebiegu granic działek nr 73/3, 73/7, 73/11 z działką nr 73/6 w kształcie sprzed modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] przeprowadzonej w 2014 r.

Zgodnie z § 30 ust. 1 cyt. rozporządzenia przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:

1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby:

a) postępowania rozgraniczeniowego,

b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów,

c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości,

d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,

e) podziału nieruchomości,

f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;

2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic;

3)dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji.

Stosownie do treści § 31 rozporządzenia, jeżeli brak jest dokumentacji lub materiałów, o których mowa w § 30, albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne tj. w rozporządzeniu Ministra Rozwoju z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1670), dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic.

Zgodnie z § 16 pkt 1 rozporządzenia w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, geodezyjny pomiar sytuacyjny wykonuje się w sposób zapewniający określenie położenia szczegółu terenowego względem punktów poziomej osnowy geodezyjnej lub pomiarowej, z dokładnością nie mniejszą niż 0,10 m - w przypadku szczegółów terenowych I grupy.

Powyższe oznacza, że aby móc wykazać w ewidencji gruntów i budynków przebieg granic działek ewidencyjnych inny od aktualnie ujawnionego musi istnieć dokumentacja, o której mowa w § 30 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków zawierająca dane pozwalające na odtworzenie położenia granic z dokładnością nie mniejszą niż 0,10 m względem punktów poziomej osnowy geodezyjnej lub pomiarowej.

Ponadto zgodnie z § 16 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia danymi ewidencyjnymi dotyczącymi działki ewidencyjnej są: numeryczny opis granic wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych (§ 16 ust. 1 pkt 2) oraz pole powierzchni ewidencyjnej (§ 16 ust. 1 pkt 3). Przy czym, w myśl § 16 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, pole powierzchni, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, oblicza się na podstawie współrzędnych punktów granicznych działki ewidencyjnej, uwzględniając wartość poprawki odwzorowawczej i wykazuje się w hektarach z precyzją zapisu do 0,0001 ha.

Przedstawione przez skarżącego w załączeniu do pisma z dnia 8 lutego 2021 r. fotokopie dokumentów nie są dokumentacją, o której mowa w § 30 ust. 1 rozporządzenia. Z kolei przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dokumentacja sporządzona na potrzeby podziału działek nr 73/1 i 73/2 w roku 1985 (operat techniczny nr 198.12-385/85) nie zawiera danych pozwalających na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy tj. z dokładnością nie mniejszą niż 0,10 m względem punktów poziomej osnowy geodezyjnej lub pomiarowej, jak również nie zawiera współrzędnych punktów granicznych działek będących przedmiotem wniosku.

Powyższe wyklucza możliwość dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granic działek nr 73/3, 73/7, 73/11 na styku z działkami nr 73/6, 91, 73/12 w kształcie sprzed modernizacji ewidencji gruntów obrębu [...], gmina A., przeprowadzonej w 2014 r.

Z uwagi na fakt, że dokumentacja sporządzona na potrzeby podziału działek nr 73/1 i 73/2 w 1985 r. (operat techniczny nr 198.12-385/85) nie zawiera współrzędnych punktów granicznych, w ramach modernizacji ewidencji gruntów w roku 2014 dokonano protokolarnego ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, w tym położenia wyznaczających je punktów granicznych zgodnie z § 39 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38 poz. 454 ze zm.).

Zarzuty, które aktualnie podnosi skarżący w stosunku do przeprowadzonej modernizacji, tj. rzekomo błędnego ustalenia granic oraz niepoinformowania o prowadzonej modernizacji (ustaleniu granic w ramach modernizacji), mógł podnosić w ramach prowadzonej modernizacji ewidencji gruntów, jako uwagi do danych ujawnionych w projekcie operatu opisowo-kartograficznego (art. 24a ust. 6 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne), czy też jako zarzuty do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym (art. 24a ust. 9 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne), które mógł zgłosić w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, że dane objęte modernizacją, zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego stają się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegają ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. Natomiast zarzuty zgłoszone po terminie określonym w art. 24a ust. 9 stosownie do treści art. 24a ust. 12 ustawy, traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków. Zgłoszone przez skarżącego aktualnie zarzuty do modernizacji ewidencji gruntów przeprowadzonej w 2014 r. należy traktować jako wniosek o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków - w tym wypadku jako wniosek o zmianę danych w zakresie przebiegu granic działek o nr 73/3, 73/7, 73/11 z działką o nr 73/6. W związku z powyższym to skarżący powinien przedstawić lub wskazać odpowiednią dokumentację, o której mowa w § 30 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, czego jednak nie uczynił.

Organ odwoławczy podkreślił również, że wbrew twierdzeniom skarżącego został zawiadomiony przez wykonawcę modernizacji o czynnościach ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych. Powyższą okoliczność potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w operacie modernizacji ewidencji gruntów.

Odnosząc się do natomiast do kwestii § 45 ust. 1 pkt 3 uchylonego rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 393), który stanowił, że aktualizacja operatu ewidencyjnego następowała poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu wyeliminowania danych błędnych, organ wyjaśnił, że aktualnie podobny przepis został zawarty w art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, który stanowi, że informacje zawarte w ewidencji grantów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z wykrycia błędnych informacji. Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu. Każdorazowa konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana przez wnioskodawcę. W ramach pojęcia aktualizacji można dokonywać prostowania, jak i usuwania danych błędnych. Może się to odbywać wyłącznie w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych mają charakter oczywistych - w świetle złożonych dokumentów - pomyłek. Z uwagi na deklaratoryjny charakter urządzeń ewidencyjnych, niezgodność danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym oraz nieprawidłowość ujawnionych w ewidencji danych, musi być oczywista, a zatem bezsporna i niewymagająca prowadzenia postępowania wyjaśniającego Ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego, jej zadaniem jest tylko i wyłącznie odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie stanu prawnego nowego, choćby był zgodny z żądaniem wnioskodawcy. Całkowicie błędnym jest oczekiwanie, że w ramach postępowania ewidencyjnego dojdzie do załatwienia sporu o prawo własności, o granice czy powierzchnie ich działek, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Aktualizacja ewidencji poprzez usunięcie błędu może dotyczyć tylko i wyłącznie błędów oczywistych czyli takich, które można dostrzec z łatwością, a więc bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego.

W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia, wbrew twierdzeniu skarżącego, z sytuacją wykrycia błędnych informacji, o której mowa w art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, ponieważ żadna dokumentacja, o której mowa w § 30 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie wskazuje innego przebiegu granic (położenia punktów granicznych) z dokładnością wymaganą przez aktualnie obowiązujące przepisy.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego zmniejszenia powierzchni należących do niego działek o około 124 m2 organ wskazał, że powierzchnia działki jest cechą fizyczną, wynikającą z określenia granic, a nie odwrotnie. Skoro w modernizacji ewidencji gruntów w 2014 r. dokonano ustalenia przebiegu granic i obliczono współrzędne punktów granicznych, to naturalną konsekwencją tych działań jest zmiana powierzchni działek, których przebieg granic ustalono. Tym bardziej, że powierzchnie przedmiotowych działek przed modernizacją ewidencji gruntów i budynków wykazane były z dokładnością do 0,01 ha. Natomiast bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest okoliczność, czy starosta jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków i przeprowadzający modernizację posiada (lub nie) gwarancję wykonawcy prac geodezyjnych związanych z modernizacją.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżając powyższą decyzję w całości zarzucił naruszenie:

- art. 80 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie całokształtu sprawy w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego, oparcie rozstrzygnięcia na wybiórczych dowodach z pominięciem dowodów przeciwnych, przyjęcie za podstawę wydania decyzji jedynie materiałów korzystnych dla organu z pominięciem zarzutów zgłaszanych przez skarżącego;

- § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. poprzez jego niezastosowanie i niedokonanie zmian w ewidencji gruntów, która odzwierciedlałaby stan faktyczny w zakresie posiadania nieruchomości i porządkowałaby błędne zapisy na mapach;

- art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez jego niezastosowanie i niedokonanie zmian wnioskowanych przez stronę, a także przez przyjęcie, że wprowadzenie zmian do ewidencji gruntów i budynków będących aktualizacją danych co do działek należących do skarżącego, stanowi ukształtowanie nowego stanu prawnego nieruchomości, a zatem ze względu na deklaratoryjny charakteru ewidencji jest niedopuszczalne i w konsekwencji doprowadziło do zaaprobowania przez organ II instancji odmowy wpisania do ewidencji stanu geodezyjnego i prawnego w zakresie działek o nr ewid. 73/3, 73/7 , 73/11 na styku z działkami nr 73/6, 91, 73/12 w kształcie sprzed modernizacji ewidencji gruntów obrębu [...], gm. A. przeprowadzonej w 2014 r.

W oparciu o postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że wbrew twierdzeniom organu sytuacja, w której się znalazł jako współwłaściciel działek, jest wynikiem wprowadzenia błędnych danych na postawie nieprawidłowo sporządzonego operatu. Wskazał, że podczas modernizacji ewidencji gruntów obrębu [...] przeprowadzonej w 2014 r. w zakresie przebiegu granic działek o nr ewid. 73/3, 73/7, 73/11 z działką nr 73/6 popełniono błąd. Modernizacja spowodowała, że granica działek o nr ewid. 73/3, 73/7,73/11 z granicą działki nr 73/6 przebiega w zupełnie innym miejscu, a ich powierzchnia uległa zmniejszeniu o około 124 m2. W chwili obecnej zgodnie z dokumentacją geodezyjną po modernizacji działka o nr ewid. 73/6 wchodzi około 50 cm w budynek zlokalizowany na działce o nr 73/3. Współrzędne punktów granicznych wskazane podczas ustalania przebiegu granic nieprawidłowo odzwierciedlają przebieg granic działek o nr 73/3, 73/7, 73/11 z działką o nr 73/6. Część przejazdu (tj. działka o nr 73/6) znajduje się w chwili obecnej w dawnych granicach działek o nr 73/3, 73/7, 73/11, w stosunku do której, w wyniku modernizacji skarżący został pozbawiony prawa własności. Powyższe działania organu spowodowały lokalizację budynku niezgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Skarżący podkreślił również, że jako współwłaściciel działki, nie brał udziału w czynnościach terenowych i nie podpisał protokołu ustalenia przebiegu granic w dniu 10 września 2014 r. K1 K. (matka skarżącego), która zdaniem organu brała udział w czynnościach terenowych nie miała żadnej świadomości co podpisuje i jakie to będzie miało konsekwencje. Skarżący podał, że od roku 2008 jest współwłaścicielem działek o nr ewid. 73/3, 73/7, 73/11 i organ winien zapewnić wszystkim stronom czynny udział w toku modernizacji ewidencji gruntów. Organ całkowicie pominął kwestię, że ustalony w wyniku modernizacji przebieg granicy działek o nr ewid. 73/3, 73/7, 73/11 z działką o nr ewid. 73/6 jest zupełnie inny, niż ten który wynikał z dotychczasowych materiałów geodezyjnych. Skoro organ wskazuje, że obliczenie powierzchni działek wykonuje się w przybliżeniu, w zaokrągleniu do ara to powinien powyższe błędy zauważyć.

Mając na uwadze powyższe okoliczności sprawy, zdaniem skarżącego w pełni uzasadnione, jak i konieczne jest przywrócenie granic pomiędzy ww. działkami według stanu istniejącego sprzed modernizacji w 2014 r. Skoro ewidencja gruntów nie tworzy nowych stanów prawnych, to dlaczego akceptuje stan, w którym wskutek błędu geodetów zmieniono przebieg granicy działek i ich powierzchnie, a wydzielona na działce o nr 73/3 droga dojazdowa w istocie została włączona do działki o nr 73/6. Przyjęcie ustaleń geodezyjnych w wyniku modernizacji do państwowego zasobu, nie zwalnia organów prowadzących ewidencję gruntów od oceny tej dokumentacji. Organ prowadzący ewidencję może rejestrować w niej wyłącznie stany bezsporne i nie może samodzielnie rozstrzygać kwestii związanych z prawem do nieruchomości. W niniejszej sprawie naruszono powyższe zasady, ponieważ włączono do zasobu kontrowersyjną dokumentację sporządzoną w wyniku modernizacji przeprowadzonej w 2014 r. bez wiedzy wszystkich właścicieli nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 28 września 2023 r. pełnomocnik skarżącego poparł wniesioną skargę. Skarżący ponownie podniósł, że nie był powiadomiony o terminie ustalenia przebiegu granic jego działek z działką o nr 73/6 w dniu 10 września 2014 r. Podał, że w 2014 r. przez okres półtora roku pracował w Warszawie i tam przebywał, matka była upoważniona do odbioru korespondencji ale nie powiadomiła go o terminie ustalenia przebiegu granic. Matka urodziła się w 1942 r. i obecnie leczy się na depresję.

Pełnomocnicy organu administracji publicznej oraz uczestnik postępowania wnieśli o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu (decyzji), czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia 27 marca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Łódzkiego Wschodniego z dnia 28 grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granic działek o nr 73/3, 73/7, 73/11 z działkami o nr 73/6, 91, 73/12 obrębu [...], gmina A., w kształcie sprzed modernizacji przeprowadzonej w 2014 r.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 2052 ze zm.), dalej p.g.k. oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2021 r., poz. 1390 ze zm.), dalej rozporządzenie.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 p.g.k., ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:

1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;

2) budynków – ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych

3) lokali – ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.

Zmian w ewidencji dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych. Organy administracji publicznej, prowadząc ewidencję gruntów, rejestrują jedynie stany prawne w oparciu o określone dokumenty i nie mogą samodzielnie rozstrzygać w kwestii uprawnień objętych tymi dokumentami. Ewidencja gruntów jest zatem tylko zbiorem informacji (art. 20, art. 22 i art. 24 p.g.i.k.), a rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem danych wynikających z przedłożonych organowi dokumentów i stąd też ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Oznacza to zatem, że ewidencja nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej. Zgodnie z utrwalonym już w orzecznictwie poglądem, ewidencja gruntów pełniąc funkcje informacyjno - techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy, a zmiany danych w ewidencji gruntów można dokonać tylko w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe lub akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów, organy ewidencyjne nie są natomiast uprawnione do weryfikacji dokumentów, na podstawie których dokonują zmian w ewidencji (por. m.in. wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2766/16, dostępne; cbois.nsa.gov.pl).

Istota prowadzenia ewidencji gruntów i budynków sprowadza się do ciągłej aktualizacji w operacie ewidencyjnym zbioru informacji podmiotowych i przedmiotowych, na podstawie dokumentów powstałych w zasadzie poza postępowaniem ewidencyjnym (tj. decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, aktów normatywnych), czy wytworzonych w toku postępowania ewidencyjnego w związku z obowiązkiem utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu prowadzącego ewidencję dokumentami i materiałami źródłowymi. Samo zgłoszenie zmiany nieudokumentowanej albo bez wykazania - na żądanie starosty - stosownym dokumentem podstawy do wprowadzenia tych zmian prowadzi do odmowy ich dokonania (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 14 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 167/19, Lex nr 2678394, WSA w Białymstoku z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 467/15, Lex nr 1940837). Podmioty zgłaszające zmiany w ewidencji gruntów są zatem obowiązane dostarczyć dokumenty niezbędne do wprowadzenia żądanych zmian. Istniejący zapis w ewidencji gruntów może być zmieniony tylko na podstawie później wydanych dokumentów urzędowych, przedstawiających w sposób odmienny od istniejącego w ewidencji zapisu stan prawny danego gruntu (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 620/08, Lex nr 535252).

Zgodnie z art. 24 ust. 2a p.g.i.k., informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b)dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c)materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Stosownie do treści art. 24 ust. 2b i 2c p.g.i.k., aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że ewidencja jest rejestrem obejmującym dane wynikające ze stosownej dokumentacji oraz podlegającym aktualizacji na podstawie dokumentów wyszczególnionych w art. 24 ust. 2a p.g.i.k. Oznacza to, że ewidencja ma charakter wtórny w stosunku do tych dokumentów i nie tworzy stanu prawnego niezgodnego z dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu do ewidencji (por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 1044/08).

Zgodnie z § 30 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:

1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby:

a) postępowania rozgraniczeniowego,

b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów,

c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości,

d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,

e) podziału nieruchomości,

f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;

2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic;

3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji.

W myśl § 31 cyt. rozporządzenia, jeżeli brak jest dokumentacji lub materiałów, o których mowa w § 30, albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy, dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 19 ust. 1 pkt 11 p.g.k. Minister Rozwoju wydał w dniu 18 sierpnia 2020 r. rozporządzenie w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1670 ze zm.). Zgodnie z § 6 pkt 1 rozporządzenia, ze względu na wymaganą dokładność określenia położenia punktów szczegółów terenowych w państwowym układzie współrzędnych prostokątnych płaskich wyróżnia się następujące grupy szczegółów terenowych:

1) I grupa - szczegóły terenowe jednoznacznie identyfikowalne w terenie, zachowujące długookresową niezmienność kształtu i położenia, w szczególności:

a) znaki i punkty graniczne,

b) znaki geodezyjne,

c) naziemne obiekty budowlane i urządzenia budowlane, w tym elementy naziemne sieci uzbrojenia terenu.

Stosownie do treści § 7 rozporządzenia, przy wykonywaniu prac geodezyjnych wykorzystuje się materiały zasobu, jeżeli wyniki analizy tych materiałów, przeprowadzone przez kierownika prac geodezyjnych pod względem dokładności, aktualności i kompletności, wskazują na ich przydatność do osiągnięcia celu pracy geodezyjnej i dokładności określonych w § 16 oraz § 20, z uwzględnieniem zasad określonych w § 18.

W myśl § 16 pkt 1 rozporządzenia, geodezyjny pomiar sytuacyjny wykonuje się w sposób zapewniający określenie położenia szczegółu terenowego względem punktów poziomej osnowy geodezyjnej lub pomiarowej, z dokładnością nie mniejszą niż 0,10 m - w przypadku szczegółów terenowych I grupy.

W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego dotyczył wprowadzenia do ewidencji gruntów i budynków zmiany danych w zakresie przebiegu granic działek nr 73/3, 73/7, 73/11 z działką nr 73/6 obrębu [...], gmina A. w kształcie sprzed modernizacji ewidencji gruntów i budynków przeprowadzonej w 2014 r. Zdaniem skarżącego podczas modernizacji ewidencji gruntów obrębu [...], która miała miejsce w 2014 r. popełniono błąd, w wyniku którego obecnie granica działek o nr 73/3, 73/7, 73/11 z działką nr 73/6 przebiega w zupełnie innym miejscu niż przed modernizacją, a powierzchnia jego działek uległa zmniejszeniu o około 124 m2. Ponadto działka o nr 73/6 wchodzi o około 50 cm w budynek zlokalizowany na działce o nr 73/3, a współrzędne punktów granicznych wskazane podczas ustalania przebiegu granic nieprawidłowo odzwierciedlają przebieg granic działek nr 73/3, 73/7, 73/11 z działką nr 73/6. Przed modernizacją część działki o nr 73/3 w granicy z działką 73/6 stanowiła drogę dojazdową do działki o nr 73/11. W wyniku przeprowadzonej modernizacji działka nr 73/11 została pozbawiona drogi. Z kolei powierzchnia działki nr 73/6 zwiększyła się kosztem działek nr 73/2, 73/7 i 73/11 wzdłuż ich granicy. Zdaniem skarżącego wnioskowaną zmianę można dokonać w oparciu o dokumentację geodezyjną znajdującą się w zasobie geodezyjnym według stanu sprzed modernizacji.

W odpowiedzi na powyższy wniosek, pismem z dnia 10 grudnia 2020 r. Starosta Łódzki Wschodni wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie dwóch miesięcy dokumentacji, która potwierdzałaby ustalenie nowego przebiegu granic ww. działek, tj. operatu geodezyjnego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego wskazując, że konieczne jest dokonanie pomiarów w terenie, co wykracza poza zakres rzeczowy działania starosty.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący w uzupełnieniu wniosku o zmianę danych w ewidencji gruntów i budynków z dnia 8 lutego 2021 r. przedstawił m.in. fotokopię dokumentacji geodezyjnej przyjętej do zasobu geodezyjnego w dniu 9 czerwca 2006 r., pod nr 1409/06, wypis z rejestru gruntów na którym jest wskazana powierzchnia ww. działek i fragment fotokopii mapy zasadniczej sporządzonej w skali 1:0000 zaewidencjonowanej w zasobie PODGiK dla powiatu łódzkiego wschodniego pod nr 1011/2012.

Przedstawiona przez skarżącego dokumentacja, jak słusznie stwierdziły organy, nie jest dokumentacją, o której mowa w § 30 ust. 1 i 31 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, która mogłaby stanowić podstawę do wprowadzenia wnioskowanej przez skarżącego zmiany przebiegu granic ww. działek ewidencyjnych. Nie spełnia ona bowiem obecnie obowiązujących standardów geodezyjnych w tym między innymi co do dokładności określenia położenia punktów granicznych.

W sytuacji gdy skarżący nie przedstawił dokumentacji, o której mowa w § 30 ust.1 i 31 rozporządzenia z 27 lipca 2021r. to brak było podstaw do dokonania zmian w ewidencji gruntów w sposób wnioskowany przez K. K.

Zmian w ewidencji nie można było również dokonać w oparciu o przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dokumentację sporządzoną w 1985r. na potrzeby podziału działek nr 73/1 i 73/2 (operat techniczny nr 198.12-385/85). Nie zawiera ona bowiem danych pozwalających na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy tj. z dokładnością nie mniejszą niż 0,10 m względem punktów poziomej osnowy geodezyjnej lub pomiarowej. Nie zawiera również współrzędnych punktów granicznych działek będących przedmiotem wniosku, co wykluczało możliwość dokonania wnioskowanych zmian. Wyliczono wówczas (tzn. w 1985r.) powierzchnię działek w przybliżeniu, w zaokrągleniu do 1 ara (100 m2) wykorzystując graficzne miary liniowe.

Właśnie z powodu niskiej jakości danych istniejących w zasobie geodezyjnym i kartograficznym przeprowadzono w 2014r. modernizację ewidencji gruntów. W czasie tej modernizacji ustalono protokolarnie przebieg granicy dla działek 73/3-73/11 w tym położenia wyznaczających je punktów granicznych zgodnie z treścią § 39 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38 poz. 454 ze zm.).

Wbrew twierdzeniom skarżącego o czynnościach ustalenia przebiegu granic wymienionych działek, które miały miejsce w dniu 10 września 2014 r., zawiadomiono zarówno skarżącego, jak i jego matkę – K1 K. Okoliczność powyższą potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy kopie zawiadomień wraz z dowodami ich doręczenia (k. nr 25-26 i k. nr 21-22). Skarżący nie stawił się na termin ustalenia przebiegu granic działek i nie usprawiedliwił swojego niestawiennictwa. Podczas tej czynności obecna była matka skarżącego oraz Z. S. – właściciel działki o nr 73/6, którzy podpisali protokół ustalenia przebiegu granic działek i nie zgłaszali do tej czynności żadnych uwag. Protokół zawiera oświadczenia K1 K. i Z. S., że granica działek została ustalona w ich obecności i do jej przebiegu nie mają żadnych zastrzeżeń. Podczas modernizacji ewidencji gruntów przyjęto współrzędne punktów granicznych i na tej podstawie obliczono powierzchnie działek z dokładnością do 1 m2, zgodnie ze standardami technicznymi wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych. państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego

O wyłożeniu do wglądu projektu operatu opisowo-kartograficznego sporządzonego w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków właściciele działek zostali poinformowani poprzez informacje zamieszczone w prasie o zasięgu krajowym, informacje w Biuletynie Informacji Publicznej starostwa powiatowego oraz na tablicach ogłoszeń w starostwie i urzędzie gminy. Projekt operatu wyłożony był do wglądu w dniach od 3 do 24 listopada 2014 r. Do projektu operatu K. K. nie zgłosił żadnych uwag. Stosownie do treści art. 24a ust. 8 p.g.k., po upływie 15 dni roboczych od dnia wyłożenia projektu do wglądu (oraz po rozpatrzeniu złożonych do projektu uwag) dane objęte modernizacją, zawarte w projekcie operatu stają się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegają ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. Informację o tym starosta ogłasza w dzienniku urzędowym województwa oraz w Biuletynie Informacji Publicznej. Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, o której mowa w ust. 8, zgłaszać zarzuty do tych danych (art. 24a ust. 9 p.g.i.k.). O uwzględnieniu lub odrzuceniu zarzutów starosta rozstrzyga w drodze decyzji (art. 24a ust. 10 p.g.i.k.). Zarzuty zgłoszone po terminie określonym w ust. 9 traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków (art. 24a ust. 12 p.g.i.k.). Do operatu opisowo – kartograficznego K. K. nie zgłosił żadnych zarzutów.

W sytuacji gdy skarżący nie zgadzał się z przebiegiem granicy ustalonej w czasie modernizacji ewidencji w 2014r. mógł to kwestionować w ramach uwag lub zarzutów. K. K. jednak tego nie uczynił. Skoro skarżący nie zgłaszał uwag i zarzutów w wymaganym terminie to organy prawidłowo potraktowały jego wniosek z dnia 5 listopada 2020 r., jako wniosek o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków.

Brak było również podstaw do zmiany danych w ewidencji gruntów w trybie aktualizacji ewidencji określonej w art.24 ust.2a pkt 1d.) p.g.k. Przepis ten stanowi, że z urzędu możliwe jest przeprowadzenie postępowania aktualizacyjnego z powodu wykrycia błędnych informacji. Wszczęcie postępowania z urzędu jest prawem organu i żaden z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie daje możliwości wyegzekwowania od organu inicjatywy w tym zakresie. "Wykrycie błędnych informacji" w rozumieniu art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d p.g.k. oznacza błąd oczywisty, tj. taki, który nie wymaga szczegółowego postępowania dowodowego, a z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. W niniejszej sprawie nie można uznać, że w ewidencji gruntów wystąpiły oczywiste błędy lub pomyłki. Nie wynika to z zebranego materiału dowodowego.

Organ ewidencyjny nie jest władny uwzględnić wniosku o wprowadzenie zmian przebiegu granic działek ewidencyjnych, co do których zaistniał spór graniczny. Innymi słowy, stanowczo wykluczyć należy dokonywanie zmian ewidencyjnych, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych wymienionych w § 30 i 31 rozporządzenia z dnia 27 lipca 2021 r. lub które powinny zostać rozstrzygnięte w drodze cywilnego sporu o własność. Zdecydowanie nie można stawiać znaku równości pomiędzy prostowaniem błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych (w świetle złożonych dokumentów) pomyłek, a merytorycznym ustalaniem przez organy przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi działkami. Nie można bowiem na organy ewidencyjne, które jedynie rejestrują zmiany będące wynikiem innej procedury, przerzucać kompetencji innych organów, czy sądów (por. m.in. wyroki NSA z dnia 18 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1265/22, Lex nr 3600592, z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 959/22, Lex nr 3587158).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie utrwalony jest pogląd, że nie można dokonywać żadnych zmian własnościowych (m.in. zmiany granic i powierzchni działek) przez samoistne zmiany w ewidencji gruntów. Ewidencja gruntów jest tylko publicznym rejestrem obejmującym dane o gruntach wynikające z odpowiedniej dokumentacji urzędowej, który winien być utrzymywany w stałej aktualności co do stanu faktycznego i prawnego. Zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 301/07, wyrok NSA z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07, z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1030/07 oraz z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1251/09 - dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokumenty określające poprzedni stan prawny działek gruntu nie stanowią podstawy zarejestrowania tego stanu w ewidencji gruntów i budynków, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnym dokumentem, z którym ustawodawca związał skutek wiążącego ustalenia stanu prawnego danych działek gruntu (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 8 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1558/10, Lex 758828, aprobowany przez E. Stefańską w: red. J. Lang, J. Maćkowiak, T. Myśliński, E. Stefańska, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, Wolters Kluwer 2018, s. 343, uw. 11).

Wbrew stanowisku skarżącego, w niniejszej sprawie nie doszło do "wykrycia błędnych informacji" w ewidencji gruntów, które byłyby błędami oczywistymi w przedstawionym powyżej rozumieniu czego skutkiem winna być aktualizacja ewidencji gruntów o której mowa w art.24 ust.2a pkt d.) p.g.k.

Ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest wyłącznie odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie stanu prawnego nowego, choćby był on zgodny z żądaniem wnioskodawcy. Rolą ewidencji i prowadzących ją organów nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących takich kwestii jak to, komu przysługuje prawo własności, a także, jaki jest jego zasięg lub jakie są jego ograniczenia. Całkowicie błędne jest oczekiwanie przez skarżącego, że w ramach postępowania ewidencyjnego dojdzie do załatwienia sporu o prawo własności, o granice, czy powierzchnie działek, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów.

Podkreślić jeszcze raz należy, że decyzja w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków nie może rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułu własności. Wszelkie spory zaistniałe w wyniku przeprowadzonych zmian ewidencyjnych dotyczące zasięgu prawa własności, w tym między innymi przebiegu granic i ustalenia powierzchni działki nie mogą więc być rozstrzygane w postępowaniu aktualizacyjnym (por. m.in. wyrok NSA z 8 października 2014 r., sygn. akt I OSK 580/13). Natomiast wskazane uwarunkowania nie wyłączają podjęcia właściwych czynności w celu uzyskania przed sądem powszechnym (w postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości) stosownego orzeczenia, które potwierdzałoby prawa do gruntów konkretnych osób w konkretnych granicach. Orzeczenie takie lub przedstawienie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z której wynikałaby zmiana przebiegu granic ww. działek będzie mogło stanowić podstawę dokonania wpisu w ewidencji gruntów.

Wbrew zarzutom postawionym w skardze postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, a przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie zostały właściwie zinterpretowane. Należy podkreślić, że o zakresie postępowania dowodowego decyduje nie subiektywne przekonanie strony, lecz treść przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w danej sprawie. Niezbędne dowody przeprowadza się w celu ustalenia okoliczności, które rzeczywiście mogą mieć znaczenie prawne dla sprawy. W niniejszej sprawie organ odwoławczy przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe oraz wyjaśnił i przeanalizował wszystkie okoliczności, które były niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a ponadto w sposób wyczerpujący wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Z powyższych przyczyn zarzuty postawione w skardze są niezasadne. Sąd ponadto nie stwierdził żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ani też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. K. K. nie przedstawił dokumentacji, o której mowa w § 30 ust.1 i 31 rozporządzenia z 27 lipca 2021r., uzasadniającej dokonanie zmian w ewidencji gruntów. Sporna granica pomiędzy działkami został ustalona w czasie modernizacji ewidencji gruntów w 2014r. zaś skarżący mimo prawidłowego powiadomienia nie uczestniczył w czynności ustalenia przebiegu granicy w dniu 10 września 2014r. ani nie zgłaszał uwag i zarzutów do wyników modernizacji. Nie można także obecnie wyznaczyć granicę działek w oparciu o dokumentację geodezyjną sporządzoną w 1985r. przy podziale działek nr 73/1 i 73/2 z uwagi na jej niską jakość (brak współrzędnych punktów granicznych, powierzchnia działek obliczona w przybliżeniu w zaokrągleniu do 1 ara). Nadto nie można dokonywać zmian danych w ewidencji w oparciu o dokumentację sporządzoną wcześniej (tzn. w 1985r.) po których następowały kolejne czynności, które uwidocznione zostały w ewidencji ( w wyniku modernizacji ewidencji gruntów w 2014r.).Innymi słowy dokumenty określające poprzedni stan działek nie mogą stanowić podstawy do zarejestrowania tego stanu w ewidencji, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnymi dokumentami wprowadzonymi do ewidencji. W niniejszej sprawie nie można było również dokonać zmian w ewidencji w ramach jej aktualizacji (art.24 ust.2a pkt 1d.) p.g.k.) gdyż nie wystąpiły w niej oczywiste błędy i pomyłki. Organy administracji trafnie zatem odmówiły dokonania zmian danych w ewidencji gruntów w sposób wskazany przez skarżącego.

W niniejszej sprawie istnieje spór co do przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 73/3,73/7 i 73/11 a działką nr 73/6. Spór ten może zostać rozstrzygnięty jedynie w postępowaniu rozgraniczeniowym a nie w postępowaniu o zmianę danych w ewidencji gruntów i budynków tak jak domaga się tego skarżący.

Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę K. K.