Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 549/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 89 par. 1 i par. 2, art. 54
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 27 stycznia 2023 r. nr 2401-IEE.711.1199.2022.2.JO. UNP: 2401-23-021540 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 1 grudnia 2022 r., nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Z. K. (dalej: skarżący lub zobowiązany) wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji) z 27 stycznia 2023 r. nr 2401-IEE.711.1199.2022.2.JO w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną.

2. Stan sprawy.

2.1. Organu egzekucyjny tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z 1 grudnia 2022 r. oddalił skargę zobowiązanego wniesioną na zajęcie innej wierzytelności pieniężnej dokonane zawiadomieniem z dnia 21 października 2022 r. w Prokuraturze Okręgowej w K..

2.2. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, po rozpoznaniu którego zaskarżonym w nn. sprawie postanowieniem, organ drugiej instancji utrzymał je w mocy.

W uzasadnieniu wskazał, że organ egzekucyjny prowadzi administracyjne postępowanie egzekucyjne w związku z wnioskiem egzekucyjnym Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. z 26 maja 2022 r. i tytułem wykonawczym z 26 maja 2022 r. nr 10/054/2022.

Zawiadomieniem z 30 maja 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. dokonał zajęcia świadczeń emerytalno-rentowych zobowiązanego, które doprowadziło do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej czego skutkiem było przekazanie przez komorników sądowych tytułów wykonawczych .

Zawiadomieniem z 8 sierpnia 2022 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w G. S.A., które okazało się nieskuteczne. Bank poinformował, że nie prowadzi rachunku dla zobowiązanego.

Zawiadomieniem z 21 października 2022 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności w Prokuraturze Okręgowej w K..

Organ egzekucyjny poprawnie dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu środków pieniężnych zabezpieczonych na rachunku bankowym Prokuratury Okręgowej w K., pouczył dłużnika zajętej wierzytelności tj. Prokuraturę Okręgową w K., że bez zgody organu egzekucyjnego nie może uiścić zobowiązanemu zajętych środków.

Wraz z zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności organ egzekucyjny wezwał Prokuraturę Okręgową w K. do złożenia oświadczenia, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, oraz w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność.

Do dnia przekazania organowi nadzoru, akt postępowania wraz z zażaleniem Prokuratura Okręgowa w K. nie złożyła wymaganego oświadczenia, w związku z czym organ egzekucyjny wystosował w tym zakresie stosowne ponaglenie z 1 grudnia 2022 r.

Organ drugiej instancji wskazał, że zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności dokonany został zgodnie z przepisami prawa, a jego celem jest zaspokojenie roszczeń wierzyciela i skuteczne zakończenie egzekucji. Bezsprzecznym jest również, że żaden z obowiązujących przepisów nie nakazuje organowi egzekucyjnemu sprawdzania wierzytelności przed skierowaniem zawiadomienia o zajęciu. Oświadczenie o uznaniu wierzytelności, zasadności przekazania środków z zajętej wierzytelności czy odmowy realizacji zajęcia spoczywa na dłużniku zajętej wierzytelności.

Nie ma również podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia i jego uchylenia z powodu tego, że wierzytelność nie stanowi własności skarżącego ale własność osoby trzeciej, która ma do niej prawa, a tym samym nie można uznać, że istnieją podstawy do utrzymania zajętej wierzytelności.

Jak wynika z akt sprawy osoba trzecia, do której powinny należeć środki z przedmiotowej wierzytelności nie zgłosiła roszczeń do tej wierzytelności. Niemożliwe jest zatem uwzględnienie zażalenia uzasadnionego uprawnieniami właścicielskimi osoby trzeciej. Uprawnienia te nie stanowią podstawy wniesienia zażalenia i nie mogą być przedmiotem rozpatrywana w trybie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm. - u.p.e.a.). Prawo do wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie spod egzekucji zajętego składnika majątkowego przysługuje jedynie osobie trzeciej, a nie zobowiązanemu (por. wyrok NSA z 1 października 2020 r., sygn. II FSK 1163/18).

Zobowiązany mając świadomość, że zajęta wierzytelność może stanowić własność osoby trzeciej, powinien o fakcie zajęcia powiadomić taką osobę, której prawa majątkowe mogły zostać naruszone, żeby osoba ta mogła wystąpić do organu egzekucyjnego ze stosownym wnioskiem o wyłączenie ruchomości spod egzekucji

(por. wyrok NSA z 29.07.2020r. sygn. II FSK 1646/18). Ochrona interesów osoby trzeciej roszczącej sobie prawo do zajętego składnika majątkowego została uregulowana w art. 38 u.p.e.a.

Ponieważ w sprawie nie został złożony wniosek osoby trzeciej roszczącej sobie prawa do zajętej rzeczy czy prawa, która na tej podstawie może bronić swych praw zgłaszając wniosek o wyłączenie danej rzeczy spod egzekucji, a zobowiązany nie posiada legitymacji do złożenia takiego wniosku, organ egzekucyjny był uprawniony i zobowiązany do zastosowania art. 89 u.p.e.a. tj. zajęcia innej wierzytelności pieniężnej ( por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., sygn. III FSK 3044/21).

3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Zarzucono mu naruszenie:

- art. 89 § 1 w zw. z art. 1a pkt 3) i pkt 20) u.p.e.a. poprzez uznanie, że czynność zajęcia w Prokuraturze Okręgowej w K. została podjęta przez organ pierwszej instancji zgodnie z przepisami prawa podczas gdy, przedmiotowa wierzytelności wobec Prokuratury Okręgowej w K. przysługuje osobie trzeciej tj. M. K. (wobec której nie są prowadzone czynności egzekucyjne) jako właścicielowi środków pieniężnych wpłaconych w 2016 r. tytułem środka zapobiegawczego w sprawie [...],

- art. 7, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r, poz. 2000 z póżn, zm. - k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego i wyczerpującego zbadania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, tj. w szczególności poprzez:

- błędne uznanie, że wierzytelność zajęta w Prokuraturze Okręgowej w K. przysługuje zobowiązanemu Z. K.,

- bezpodstawne pominięcie, że właścicielem zajętych środków w Prokuraturze Okręgowej w K. jest M. K..

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 1 grudnia 2022 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt [...], orzeczono względem skarżącego poręczenie majątkowego w wysokości 120.000 zł

Pieniądze na poczet środka zapobiegawczego wpłaciła M. K. z własnych oszczędności. Wówczas tj. w 2016 r, od ponad prawie 10 lat, pomiędzy M. K., a skarżącym istniała rozdzielność majątkowa. Skarżący w okresie orzeczenia poręczenia majątkowego przebywał w areszcie, stąd nie miał sposobności wpłacić własnych środków pieniężnych w ustalonej orzeczeniem kwocie. Ponadto, M. K. nie mając dostępu do oszczędności skarżącego, nie będąc do nich upoważniona, zmuszona była wpłacić własne oszczędności.

Co istotne, w dniu 24 września 2019 r. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego K. w K., sygn. akt [...] środek zapobiegawczy w postaci poręczenia majątkowego został uchylony do kwoty 80.000 zł. Kwota 40.000 zł, o którą zmniejszono poręczenie majątkowe została zwrócona M. K. przez dysponenta środków, tj. Prokuraturę Okręgową w K..

Następnie postanowieniem Prokuratora Prokuratury Okręgowej w K. z dnia 31 października 2022 r., wydanym w sprawie [...] środek zapobiegawczy stosowany wobec Z. K. postanowieniem Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 26 października 2016 r., o sygnaturze [...] w postaci poręczenia majątkowego został uchylony. Co istotne, Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zajął wierzytelność zanim Prokuratur Prokuratury Okręgowej w K. uchylił poręczenie majątkowe.

Podkreślono, że poręczenie majątkowe zostało wpłacone przez M. K. w okresie, gdy nie obowiązywał jeszcze art. 266 § 1a k.p.k. o treści: "Przedmiot poręczenia majątkowego nie może pochodzić z przysporzenia na rzecz oskarżonego albo innej osoby składającej poręczenie dokonanego na ten cel. Sąd albo prokurator może uzależnić przyjęcie przedmiotu poręczenia majątkowego od wykazania przez osobę składającą poręczenie źródła pochodzenia tego przedmiotu".

Powyższe ma istotne znaczenie praktyczne. Oznacza bowiem, że podejrzany/oskarżony dopiero od daty nowelizacji art. 266 k.p.k. w 2021 r. musi dysponować własnymi środkami na poręczenie. Na gruncie stanu prawnego obowiązującego przed ww. nowelizacją pochodzenie środków nie miało żadnego znaczenia. W praktyce oznaczało to, iż poręczenie majątkowe mogło pochodzić od innej osoby niż podejrzany/oskarżony, co też miało miejsce w sprawie o sygn. akt: [...].

Dalej wskazano, że błędnie przyjął organ odwoławczy, że Prokuratura Okręgowa w K. jako dysponent środków wpłaconych tytułem poręczenia majątkowego występowała jednocześnie jako dłużnik Z. K.. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach bezpodstawnie uznał, że wpłacone w sprawie [...] środki należały do Z. K..

Wbrew poglądowi organu drugiej instancji pieniądze wpłacone tytułem poręczenia majątkowego należały (i należą) wyłącznie do M. K., która nie występuję w toku postępowania jako zobowiązany.

Tytuł wykonawczy, na którym oparto przedmiotową sprawę nr 10/054/2022, a następnie zajęcie z dnia 27 października 2022 r. został wydany wobec Z. K..

W ocenie skarżącego, w analizowanej sprawie doszło do naruszenia art. 89 u.p.e.a. W stanie sprawy organ egzekucyjny wprawdzie doręczył Prokuraturze Okręgowej w K. zawiadomienie o zajęciu środków pieniężnych - poręczenia majątkowego niemniej, wyraźnie nie rozważał tego, wobec kogo Prokuratura jest dłużnikiem. Środki zgromadzone na koncie Prokuratury nie mogły stanowić przedmiotu tego zajęcia, bowiem ich wierzycielem jest M. K.. Fakt dysponowania przez Prokuraturę środkami pieniężnymi skarżącego (zobowiązanego) nie wynika ani z akt sprawy, ani z treści kontrolowanego postanowienia, tymczasem okoliczność ta ma istotne znaczenie jeśli zważyć, że ustawa egzekucyjna skutek zajęcia wierzytelności pieniężnej w rozumieniu art. 89 § 2 u.p.e.a. łączy z chwilą doręczenia zawiadomienia o zajęciu ściśle określonej normatywnie kategorii podmiotu, a mianowicie - dłużnikowi zajętej wierzytelności.

Wierzytelnością jest prawo, z mocy którego osoba trzecia zobowiązana jest zapłacić dłużnikowi sumę pieniężną.

Z uwagi na nawiązanie ustawodawcy do pojęć zastanych w prawie cywilnym uzasadnionym jest twierdzenie, że dłużnikiem (zajętej) wierzytelności może być jedynie podmiot, na którym ciąży obowiązek określonego świadczenia (pieniężnego) na rzecz wierzyciela. A zatem zajęciu w ramach egzekucji administracyjnej podlegać mogą wyłącznie takie wierzytelności przysługujące zobowiązanemu wobec dłużnika.

Wskazanie przez skarżącego naruszenie art. 89 u.p.e.a. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2020 r. sygn. akt. V SA/Wa 1168/19.

Przewidziane w art. 89 u.p.e.a. prawo organu egzekucyjnego do zajęcia wierzytelności zobowiązanego odnosi się do wierzytelności istniejących. Wynika to z treści powyższego przepisu, a w szczególności z § 2 i zawartego w nim wyjątku dotyczącego konkretnie w nim określonych przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług. Wyjątków, co oczywiste, nie interpretuje się przy tym rozszerzająco. Kierowanie zawiadomień o zajęciu wierzytelności “w ciemno", w sytuacji gdy takie wierzytelności w ogóle nie istnieją, nie może być uznane za zastosowanie skutecznego środka egzekucyjnego. Takie działanie organu egzekucyjnego nosi bowiem raczej cechy poszukiwania majątku zobowiązanego, a dla tego celu ustawa przewiduje inne środki prawne, a mianowicie prawo do zasięgania informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art 36 u.p.e.a. czy instytucję wyjawienia majątku (art 71 § 1 u.p.e.a.) (por. uzasadnienie wyroku WSA w Gdańsku z 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 1000/18).

W doktrynie prawa cywilnego za wierzytelności uważa się prawo podmiotowe przysługujące jednej ze stron zobowiązaniowego stosunku prawnego (wierzycielowi), w ramach którego podmiot ten może żądać od drugiej strony (dłużnika) świadczenia, a dłużnik powinien to świadczenie spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu lub zaniechaniu dłużnika. Wierzytelność pieniężna polega zaś na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika zapłaty określonej sumy pieniężnej (Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz pod red. D.R, Kijowskiego. Wyd, LEK 2015).

Podkreślono, że o braku legalności zajęcia wierzytelności pieniężnej przez organ egzekucyjny przesądza nie tylko niezgodne z art. 89 i n. u.p.e.a. działania ww. organu egzekucyjnego, lecz również nie przestrzeganie przez ten organ przepisów ogólnych regulujących postępowanie egzekucyjne, zawartych w dziale I u.p.e.a., a także przepisów art. 7 i 77 ust. 1 k.p.a.

Organy administracyjne nienależycie wyjaśniły stan faktyczny, co doprowadziło je do błędnych wniosków, przede wszystkim do uznania, że wierzytelność zajęta w Prokuraturze Okręgowej w K. przysługuje zobowiązanemu Z. K.. W toku postępowania skarżący kilkukrotnie informował organy egzekucyjne, że środki pieniężne zabezpieczone przez Prokuraturę Okręgową w K. nie należą do jego majątku, dlatego nieuprawnionym jest stosowanie wobec tych środków trybu przewidzianego w art. 89 § 1 u.p.e.a.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

3.3. W dniu 7 czerwca 2023 r. pełnomocnik skarżącego złożył do akt sprawy: umowę rozdzielności majątkowej M. i K. K. z dnia 16 maja 2007 r., potwierdzenie transakcji bankowej z dnia 28 października 2016 r. na kwotę 120.000 zł wpłaconą przez M. K. oraz potwierdzenie transakcji bankowej z dnia 14 marca 2019 r. na kwotę 40.743,85 zł przekazaną przez Prokuraturę Okręgową w K. na rachunek bankowy M. K..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm. - p.p.s.a.).

Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Dalej wyjaśnić należy, że na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

W niniejszej sprawie sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia doprowadziła do uznania, że narusza ono prawo w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Mając na względzie ww. przepis, Sąd uchylił również postanowienie organu pierwszej instancji.

5. Przedmiotem skargi jest postanowienie o oddaleniu skargi zobowiązanego na zajęcie innej wierzytelności pieniężnej dokonane w Prokuraturze Okręgowej w K..

Zdaniem skarżącego, czynność zajęcia w Prokuraturze Okręgowej w K. została podjęta przez organ egzekucyjny niezgodnie z przepisami prawa bowiem, przedmiotowa wierzytelności wobec Prokuratury Okręgowej w K. przysługuje osobie trzeciej tj. M. K. (wobec której nie są prowadzone czynności egzekucyjne) jako właścicielowi środków pieniężnych wpłaconych w 2016 r. tytułem środka zapobiegawczego w sprawie. Nadto organ egzekucyjny zajął wierzytelność zanim Prokuratur Prokuratury Okręgowej w K. uchylił poręczenie majątkowe.

W ocenie zaś organu, zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności dokonany został zgodnie z przepisami prawa. Jego celem było zaspokojenie roszczeń wierzyciela i skuteczne zakończenie egzekucji. Bezsprzecznym jest, że żaden z obowiązujących przepisów nie nakazuje organowi egzekucyjnemu sprawdzania wierzytelności przed skierowaniem zawiadomienia o zajęciu.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie w tak zaistniałym sporze rację należy przyznać stronie skarżącej.

6. Skarga na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej znajduje oparcie w treści art. 54 u.p.e.a. Służy ona ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność. Wobec tego składając skargę w związku z podjętą czynnością dłużnik może podnosić zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora.

Dalej w myśl art. 89 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.

Zgodnie z kolei z treścią art. 89 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.

Sąd zauważa, że zasadą jest, iż egzekucję administracyjną z innej wierzytelności o której mowa w art. 89 § 1 u.p.e.a., można prowadzić wyłącznie gdy wierzytelność istnieje. Nie ulega wątpliwości, iż wierzytelność istniejąca to wierzytelność konkretna, osadzona w ramach określonego stosunku zobowiązaniowego pomiędzy zindywidualizowanymi podmiotami, mająca sprecyzowaną treść. Oczywiste jest zatem, że tylko tak skonkretyzowana wierzytelność może być w świetle art. 89 § 1 u.p.e.a. przedmiotem egzekucji. Wyjątek od tej zasady przewiduje przepis art. 89 § 2 zdanie 2 u.p.e.a. Przepis art. 89 § 2 u.p.e.a. umożliwia dochodzenie należności pieniężnych z wierzytelności przyszłych, tj. takich, które w chwili zajęcia jeszcze nie istniały, ale powstaną po dokonaniu zajęcia. Wierzytelności te powinny wynikać z umów dostaw, robót i usług zawartych przed dokonaniem zajęcia (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 459/18 - CBOSA).

Wyjątków, co oczywiste nie interpretuje się przy tym rozszerzająco. Kierowanie zawiadomień o zajęciu wierzytelności "w ciemno", w sytuacji gdy takie wierzytelności w ogóle nie istnieją, nie może być uznane za zastosowanie skutecznego środka egzekucyjnego. Takie działanie organu egzekucyjnego nosi bowiem raczej cechy poszukiwania majątku zobowiązanego, a dla tego celu ustawa przewiduje inne środki prawne, a mianowicie prawo do zasięgania informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 36 u.p.e.a. czy instytucję wyjawienia majątku (art. 71 § 1 u.p.e.a.) (por. wyrok WSA w Gdańsku z 11 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 1000/18, wyrok WSA w Warszawie z 20 maja 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1168/219). W doktrynie prawa cywilnego za wierzytelności uważa się prawo podmiotowe przysługujące jednej ze stron zobowiązaniowego stosunku prawnego (wierzycielowi), w ramach którego podmiot ten może żądać od drugiej strony (dłużnika) świadczenia, a dłużnik powinien to świadczenie spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu lub zaniechaniu dłużnika. Wierzytelność pieniężna polega zaś na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika zapłaty określonej sumy pieniężnej (Ustawa o postępowaniu egzekucyjne w administracji. Komentarz pod red. D.R. Kijowskiego. Wyd. LEX 2015).

Bezspornie skarżącego i Prokuratury Okręgowej w K. nie wiązały takie stosunki. Kwota poręczenia majątkowego w wysokości 120.000 zł uiszczona przez M. K. w 2016 r. została wpłacona przez osobę, wobec której nie są prowadzone czynności egzekucyjne. Nie jest to wierzytelność przysługująca skarżącemu.

Co istotne, w dniu 24 września 2019 r. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego K. w K. sygn. akt [...] środek zapobiegawczy w postaci poręczenia majątkowego został uchylony do kwoty 80.000 zł. Kwota 40.000 zł, o którą zmniejszono poręczenie majątkowe została zwrócona właśnie M. K. przez dysponenta środków, tj. Prokuraturę Okręgową w K..

Następnie postanowieniem Prokuratora Prokuratury Okręgowej w K. z dnia 31 października 2022 r., wydanym w sprawie [...] środek zapobiegawczy stosowany wobec Z. K. postanowieniem Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 26 października 2016 r., o sygn. [...] w postaci poręczenia majątkowego został uchylony.

Dokonanie zajęcia wierzytelności pieniężnej w trybie określonym w przepisie art. 89 u.p.e.a. wymaga od organu egzekucyjnego oznaczenia wierzytelności, do której kieruje egzekucję poprzez określenie, co najmniej osoby dłużnika oraz wskazanie tytułu prawnego, z którego ta wierzytelność wynika, co w sprawie nie miało miejsca. Kwota poręczenia majątkowego uiszczona na rachunek sądu przez osobę trzecią nie stanowi wierzytelności, o której mowa w powołanym przepisie.

Z tej przyczyny zaskarżona czynność egzekucyjna była wadliwa.

Co istotne to fakt, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zajął wierzytelność zanim Prokuratur Prokuratury Okręgowej w K. uchylił poręczenie majątkowe. Zajęcie to miało miejsce w dniu 21 października 2022 r., doręczone zostało dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 24 października 2022 r, natomiast uchylenie środka zapobiegawczego nastąpiło dopiero w dniu 31 października 2022 r.

Zatem na dzień dokonana zajęcia, wierzytelność nie istniała także z uwagi na powyższą okoliczność, abstrahując już nawet od faktu, że nie jest to wierzytelność przysługująca skarżącemu, albowiem pieniądze wpłacone tytułem poręczenia majątkowego należały (i należą) wyłącznie do M. K., która nie występuje w toku postępowania jako zobowiązany. Tytuł wykonawczy, w oparciu o który dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej został wydany wobec Z. K.. Środki zgromadzone na koncie Prokuratury nie mogły stanowić przedmiotu tego zajęcia, bowiem ich wierzycielem jest M. K.. Takiego działania organu nie sposób zaaprobować i uznać za zgodne z prawem. Stwarza ono bowiem jedynie pozór legalnego działania.

Zastosowanie omówionego wyżej środka egzekucyjnego ocenić trzeba jako nie wywołujący skutków prawnych.

W toku dalszego postępowania organ egzekucyjny będzie zobowiązany uwzględnić przedstawioną przez Sąd ocenę prawną.

7. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające.

8. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 597 zł, obejmującą uiszczony wpis sądowy od skargi – 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł określone w § 14 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa - 17 zł.