Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 2896/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Kultury
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) a WSA Anna Tarnowska – Mieliwodzka Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2004 r. sprawy ze skargi Prezesa Sądu Okręgowego w E. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zezwolenia na wymianę stolarki okiennej na nową wykonaną z PCV oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA 2896/03

UZASADNIENIE

Minister Kultury decyzją z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezesa Sądu Okręgowego w E. od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] działającego poprzez Delegaturę w E., z dnia [...].09.2003 r., l.dz. [...], odmawiającej zezwolenia na wymianę istniejącej stolarki okiennej na nową wykonaną z PCV w budynku Sądu Okręgowego przy [...] w E., wpisanym do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w E. z dnia [...].05.1990 r., [...] – działając na podstawie art. 4 pkt 1, art. 5 pkt 1, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 6, art. 21 ust. 1 oraz art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz.U. z 1999 r. Nr 98, poz. 1150, z 2000 r. Nr 120, poz. 1268, z 2002 r. Nr 25, poz. 253, Nr 113, poz. 984 oraz z 2003 r. Nr 80, poz. 717) oraz art. 17 pkt 2, art.127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy:

Kierownik Delegatury w E. decyzją z dnia [...].09.2003 r. odmówił wydania zezwolenia na wymianę istniejącej stolarki drewnianej na nową wykonaną z PCV w budynku Sądu Okręgowego przy [...] w E.

W dniu 7.10.2003 r. odwołanie od ww. decyzji złożył Prezes Sądu Okręgowego w E.

Minister Kultury stwierdził, że decyzja pierwszoinstancyjna jest zasadna zarówno pod względem formalno – prawnym, jak i merytorycznym. Budynek przy [...] (dawna ul. [...]) w E. objęty jest ochroną konserwatorską na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w E. z dnia [...] maja 1990 r., wpisującej wymieniony budynek do rejestru zabytków pod numerem [...]. Budynek ten, pierwotnie dwuskrzydłowy, zbudowany w początku XIX w., został rozbudowany w latach 80 – tych XIX w. w stylu eklektycznym. Skrzydło wschodnie powstało w latach 1912-1918 w stylu neomanierystycznym, według projektu S. i B. Jest to budynek murowany z cegły, tynkowany. Fasada z portalem na osi zachodniej. Elewacje artykułowane otworami okiennymi z zachowaną pierwotną stolarką okienną i drzwiową. Obiekt stanowi ciekawy przykład miejskiej architektury E. z początku XX w.

Celem ochrony zabytków, określonym w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury, jest m.in. zapewnienie im warunków trwałego zachowania. Zasada ta odnosi się również do zachowania i utrzymania autentycznej stolarki okiennej. Okna bowiem, jako integralna część elewacji budynku, wywiera znaczny wpływ na jego wyraz architektoniczny. W przypadku, gdy nie ma możliwości naprawy oryginalnej stolarki okiennej i zachodzi konieczność wymiany okien, rozwiązaniem dopuszczalnym ze stanowiska konserwatorskiego jest odtworzenie cech charakterystycznych oryginalnej stolarki, a więc kształtu, proporcji oraz formy samego otworu okiennego, na którą składa się podział na kwatery, rodzaj, kształt i wielkość poszczególnych kwater i profili. Ze względu na właściwości materiału jedynie drewno pozwala na odtworzenie charakterystycznych cech okna. Takie stanowisko jest konsekwentnie wyrażane w literaturze dotyczącej zagadnień konserwatorskich związanych z ochroną zabytkowych stolarek okiennych (np. D. Mączyński, Nowe okna w obiektach wpisanych do rejestru zabytków lub w budynkach znajdujących się na obszarach objętych ochroną konserwatorską, Ochrona Zabytków, Nr 3, 1998 r., J. Tajchman, Stolarka okienna w Polsce. Rozwój i problematyka konserwatorska, Warszawa 1990 r., J. Lewicki, Problematyka związana z zastosowaniem nowych okien i drzwi w budynkach zabytkowych, Okno, nr 2/2000).

Okna z PCV mają zwykle przekroje bardziej płaskie i szersze od tradycyjnych drewnianych. Wpływa to w decydujący sposób na zmianę ogólnego wyrazu plastycznego i kompozycyjnego chronionych, zabytkowych fasad budynków, powodując, że zabytek traci wartość autentyku. Okna plastikowe mają wady techniczne, bardzo istotne również z punktu widzenia konserwatorskiego. Przede wszystkim są bardziej szczelne niż drewniane, co powoduje ograniczenie niezbędnego dla właściwej wentylacji pomieszczeń napływu powietrza. Powoduje to wzrost wilgotności murów. Na wzrost wilgotności względnej pomieszczeń ma również wpływ inna niż w oknach drewnianych, wielkość i grubość standardowych ościeży z PCV. Czynniki te mogą powodować powstanie tzw. mostków termicznych i wyraszanie wilgoci. Kwestią problematyczną jest także ich odporność przeciwpożarowa (W. Żenczykowski, Budownictwo ogólne. Problemy fizyki budowli i izolacje. T.3/1, Warszawa 1987). Nie bez znaczenia jest także fakt, że okna plastikowe szybko odbarwiają się i początkowo białe, po pewnym czasie otrzymują niemożliwe do usunięcia żółte przebarwienia. Natomiast przyklejane do szyb szprosy odklejają się po pewnym czasie, co jest niedopuszczalne w obiekcie zabytkowym.

Z powyższych względów planowaną inwestycję uznano za niemożliwą do zaakceptowania ze stanowiska konserwatorskiego, wobec czego organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezes Sądu Okręgowego w E. wnosił o uchylenie decyzji Ministra Kultury z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] jako niezgodnej z prawem.

Zdaniem strony skarżącej zgodnie z ustawą o ochronie dóbr kultury z dnia 15 lutego 1962 r. służby ochrony zabytków nie posiadają uprawnień do ingerencji w rodzaj tworzywa, z którego wykonane są okna, posiadają jedynie uprawnienia do zapewnienia właściwego ich wyglądu, zgodnego z charakterem zabytkowego obiektu.

Podniesiono ponadto, że służby Ochrony Zabytków w W. w odniesieniu do obiektu zabytkowego zlokalizowanego w W., przy [...], będącego siedzibą Ministerstwa Sprawiedliwości, uzgodniły możliwość wymiany okien w budynku na okna z PCV i inwestycja ta została zrealizowana. Firma wykonawcza gwarantuje wykonanie okien spełniających wymagania określone w decyzji Ministra Kultury, znak [...] w zakresie formy otworu okiennego, kształtu, wielkości kwater i profili oraz szczelności oraz odporności przeciwpożarowej. Na wykonywane okna firma ta posiada przedstawione przy skardze certyfikaty i atesty. Okoliczności te jako istotne dla sprawy niniejszej uzasadniają wniosek o ponowne jej rozpatrzenie.

Istotnym w sprawie elementem jest aspekt ekonomiczny, wydatki na wymianę stolarki okiennej na drewnianą są w porównaniu ze stolarką z PCV o około 50 % wyższe, co dodatkowo winno przesądzić o uchyleniu zaskarżonej decyzji z uwagi na finansowanie planowanego przedsięwzięcia ze środków publicznych.

Minister Kultury w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i podkreślając, ze zarówno sposób rozstrzygnięcia w innej sprawie administracyjnej, o całkowicie odmiennym stanie faktycznym, jak i względy ekonomiczne nie mogą mieć wpływu na ocenę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę podniesiono także, ze zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz.U. Nr 98, poz. 1150 ze zm.) bez zezwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków nie wolno zabytków przerabiać, odnawiać, rekonstruować, konserwować, zabudowywać, odbudowywać, zdobić, uzupełniać (...) ani dokonywać żądnych innych zmian i w dyspozycji tego przepisu mieści się również zmiana materiału, z jakiego wykonany jest zabytek lub jego elementy .

Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy reformujące sądownictwo administracyjne. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Art. 13 § 1 tej ustawy przewiduje, że wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś § 2 tego artykułu stanowi, iż do rozpoznania właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

Zgodnie z powyższym unormowaniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, będąc właściwym do rozpoznania sprawy zważył, co następuje:

W dniu 17 grudnia 2003 r. wpłynął do Ministra Kultury wniosek Prezesa Sądu Okręgowego w E. z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] o zmianę decyzji Ministra Kultury z dnia [...] listopada 2003 r., znak [...] na podstawie art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. Minister Kultury w odpowiedzi na skargę zobowiązał się do powiadomienia o sposobie załatwienia tego wniosku. Zauważyć należy, że dopiero postanowienie o wznowieniu postępowania wydane na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. wszczyna postępowanie wznowieniowe. Z materiału dokumentacyjnego sprawy przekazanego przez organ przy odpowiedzi na skargę nie wynika, by przed datą wniesienia do Sądu skargi na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] listopada 2003 r. wyżej wskazane postanowienie zostało wydane. Nie było więc podstaw, by uznać, iż

postępowanie sądowe w sprawie niniejszej winno ulec zawieszeniu na podstawie art. 56 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu. Podkreślić należy, ze sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej oraz orzekając w innych sprawach, co do których przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają zastosowanie z mocy ustaw szczególnych stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 § 1 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.) Kontrola sądowa sprawowana w trybie przepisów tej ustawy obejmuje wyłącznie ocenę dotyczącą zgodności z przepisami prawa zaskarżonej decyzji, aktu lub czynności. W sprawie niniejszej nie zostało wykazane, by kwestionowane decyzje naruszały przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz.U. Nr 98, poz. 1150 ze zm.) lub przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w taki sposób, by zachodziły przesłanki do ich uchylenia stwierdzenia nieważności lub stwierdzenia ich wydania z naruszeniem prawa, o których mowa w art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tylko zaś w takim przypadku możliwe byłoby uwzględnienie skargi.

Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna zostały szczegółowo uzasadnione – zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym, rozstrzygnięcia te znajdują oparcie w przepisach ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i podjęte zostały w postępowaniu administracyjnym prowadzonym zgodnie z zasadami określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego.

Na powyższą ocenę z oczywistych względów nie mogły mieć wpływu zarzuty podniesione w skardze, bowiem zarówno kwestie związane z rozstrzygnięciem innej sprawy administracyjnej, jak i względy ekonomiczne pozostać musiały bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.