Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 356/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 1 i 6
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H sp. z o.o. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku postanawia odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] listopada 2022 r. Prezydent Miasta wypowiedział użytkownikowi wieczystemu H spółka z o.o. wysokość dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej jako działka numer [...] o powierzchni 7718 m2, położonej w [...], którego użytkownikiem wieczystym jest H sp. z o.o. Od 1 stycznia 2023 r. organ zaoferował przyjęcie nowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, płatnej w następujący sposób: w 2023 r. w kwocie 11.508,00 zł, w 2024 r. w kwocie 53.990,70 zł, od 2025 r. i w latach następnych w kwocie 96.473,40 zł. Nowa opłata roczna w wysokości 96.473,40 zł stanowi 3% aktualnej wartości nieruchomości gruntowej, którą rzeczoznawca majątkowy określił na kwotę 3.215.780,00 zł.

Od wypowiedzenia wniosek, że aktualizacja opłaty rocznej jest uzasadniona w innej wysokości złożył użytkownik wieczysty reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Wnioskodawca wniósł o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona ewentualnie uzasadniona w wysokości 5.754,00 zł oraz o przyznanie kosztów postępowania i przeprowadzenie dowodów z postanowienia z [...] lutego 2016 r. [...], wydruku z księgi wieczystej nr [...], na fakty odrębnego przedmiotu własności budynku oraz hali warsztatowo-magazynowej od prawa użytkowania wieczystego gruntu. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wartość nieruchomości 3.215.780,00 zł nie znajduje potwierdzenia w opinii biegłego, ani w obecnych cenach rynkowych.

Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając w oparciu o art. 79 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 344, dalej jako u.g.n.) oddaliło wniosek użytkownika wieczystego. W uzasadnieniu orzeczenia organ opisał okoliczności sprawy i wskazał na treść przepisów prawa znajdujących zastosowanie w sprawie. W ocenie Kolegium operat szacunkowy stanowiący podstawę aktualizacji opłat rocznych opracowany został zgodnie z przepisami prawa i nie zawiera błędów, które mogłyby podważyć jego wartość dowodową. Prezydent Miasta, jako organ dokonujący wypowiedzenia udowodnił, że zaistniały przesłanki do aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego - nastąpił wzrost wartości nieruchomości, od ostatniej aktualizacji upłynęły ponad 3 lata. Organ prawidłowo zastosował określony w art. 77 ust. 2a ustawy sposób obliczenia opłaty w sytuacji, kiedy zaktualizowana wysokość opłaty rocznej przewyższa co najmniej dwukrotnie wysokość dotychczasowej opłaty rocznej. Wysokość dotychczasowej opłaty rocznej została ustalona w 1996 r. W związku z powyższym Kolegium orzekło o oddaleniu wniosku. Jednocześnie SKO pouczyło użytkownika wieczystego, że od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem. Wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 2, zastępuje pozew - ust. 2. W razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części orzeczenia.

Pismem z dnia [...] maja 2023 r. Spółka skierowała do Sądu Okręgowego, za pośrednictwem SKO, sprzeciw od orzeczenia SKO z [...] kwietnia 2023r. wraz z uzupełnieniem wniosku z dnia [...] grudnia 2022 r. Pismem z dnia [...] maja 2023 r. SKO skierowało w/w sprzeciw Spółki do Sądu Rejonowego.

Następnie pismem z dnia [...] maja 2023 r. Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na orzeczenie SKO z [...] kwietnia 2023 r., nr [...] oddalające wniosek Spółki na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. dalej jako p.p.s.a.). Orzeczeniu zarzucono:

1) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. nieważność orzeczenia SKO, albowiem zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 79 ust. 7 u.g.n. w zw. z art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. polegające na: nie wezwaniu skarżącego do uzupełnienia pierwotnie wniesionego wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego jest niezasadna, podczas gdy ww. wniosek winien spełniać wymagania formalne pozwu, a niespełnienie powyższych wymagań winno być poczytane przez SKO jako brak formalny, a w konsekwencji SKO winno wezwać skarżącego w świetle art. 64 § 2 kpa do uzupełnienia ww. braków w terminie nie krótszym niż 7 dni, co w okolicznościach niniejszej sprawy nie miało miejsca. Powyższe uchybienie SKO uwzględniając fakt, że w momencie wniesienia sprzeciwił przez użytkownika wieczystego, orzeczenie SKO traci swoją moc, a pierwotny wniosek zastępuje pozew, to wskazać należy, że ww. błędne działalnie SKO doprowadziło do tego, że już na wczesnym etapie postępowania przed Sądem Powszechnym doszło do błędnego skierowania przez SKO sprawy do Sądu Rejonowego, niżeli do Sądu Okręgowego, a w dalszej kolejności skarżący odniesie negatywne konsekwencje procesowe na gruncie postępowania cywilnego w postaci m.in. zwrotu pozwu, z tego względu skarżący wskazuje iż wadliwe działanie SKO ma istotny wpływ na wynik postępowania w dalszym toku sprawy. ewentualnie ww. orzeczeniu zarzucam,

2) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy tj. art. 79 ust. 7 u.g.n. w zw. z art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. polegające na: nie wezwaniu skarżącego do uzupełnienia pierwotnie wniesionego wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego jest niezasadna, podczas gdy ww. wniosek winien spełniać wymagania formalne pozwu, a niespełnienie powyższych wymagań winno być poczytane przez SKO jako brak formalny, a w konsekwencji SKO winno wezwać skarżącego w świetle art. 64 § 2 kpa do uzupełnienia ww. braków w terminie nie krótszym niż 7 dni, co w okolicznościach niniejszej sprawy nie miało miejsca. Powyższe uchybienie SKO uwzględniając fakt, że w momencie wniesienia sprzeciwu przez użytkownika wieczystego, orzeczenie SKO traci swoją moc, a pierwotny wniosek zastępuje pozew, to wskazać należy, że ww. błędne działalnie SKO doprowadziło do tego, że już na wczesnym etapie postępowania przed Sądem Powszechnym doszło do błędnego skierowania przez SKO sprawy do Sądu Rejonowego, niżeli do Sądu Okręgowego, a w dalszej kolejności skarżący odniesie negatywne konsekwencje procesowe na gruncie postępowania cywilnego w postaci m.in. zwrotu pozwu, z tego względu skarżący wskazuje iż wadliwe działanie SKO ma istotny wpływ na wynik postępowania w dalszym toku sprawy.

Skarżąca wniosła o uchylenie orzeczenia SKO z dnia [...] kwietnia 2023r. i przekazanie sprawy do SKO do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podał, że na dzień wniesienia niniejszej skargi, został już złożony sprzeciw od orzeczenia SKO, a SKO przekazuje akta do Sądu Rejonowego. W związku z powyższym wskazał, że już na etapie przed nadaniem właściwego toku sprawy przed Sądem Powszechnym doszło do niewłaściwego przekazania sprawy zgodnie z właściwością rzeczową, albowiem SKO przekazało akta sprawy do Sądu Rejonowego, a nie Okręgowego, który to Sąd jest właściwy rzeczowo z uwagi na wartość przedmiotu sporu (90.720,00 zł). W kwestii podstaw prawnych związanych z postępowaniem oraz rozstrzygnięciem organu w niniejszej sprawie, skarżący zwrócił uwagę, iż wniosek złożony przez użytkownika wieczystego o ustalenie, że aktualizacja opłaty za użytkowanie wieczyste jest nieuzasadniona, nie spełniał wymagań formalnych pozwu, a SKO w tym zakresie nie wezwało do usunięcia braków w wyznaczonym terminie. Z uwagi na to, że w chwili wniesienia sprzeciwu orzeczenie SKO traci swoją moc, a pierwotny wniosek złożony przez użytkownika wieczystego zastąpi w tym wypadku pozew i sprawa zostanie przekazana według właściwości ogólnej do właściwego Sądu Powszechnego, to powyższa okoliczność zdaniem skarżącej świadczy o tym, że użytkownik wieczysty wskutek wadliwego postępowania SKO zostanie narażony na negatywne konsekwencje procesowe w postaci zwrotu pozwu. W konsekwencji wadliwe postępowanie przez SKO ma bezpośredni wpływ na treść dalszego postępowania na gruncie niniejszej sprawy i naraża (z dużym prawdopodobieństwem) skarżącego na negatywne konsekwencje procesowe. Zdaniem skarżącej organ powinien zbadać wymagania formalne wniosku (tzn. wymagania formalne pozwu), w świetle art. 63 § 2 k.p.a. Mając na względzie ww. przepis procedury administracyjnej wskazać należy, że podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres, również w przypadku złożenia podania w postaci elektronicznej i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Natomiast zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawieniem podania bez rozpoznania.

Pełnomocnik Spółki wyjaśnił, iż ma świadomość, że co do zasady sądy administracyjne nie orzekają w sprawach związanych z użytkowaniem wieczystym. Wskazał, że powyższe nie dotyczy kwestii incydentalnych i ubocznych, które pojawiają się w trakcie postępowania przed SKO. W powyższych przypadkach sądy administracyjne są władne do rozpatrywania skarg, na zdarzenia incydentalne, które skarżący wskazuje szczegółowo poniżej. Skarżący zaznaczył, że w trakcie postępowania - wywołanego wnioskiem o ustalenie zasadności aktualizacji opłaty rocznej - kończącego się wydaniem orzeczenia, od którego służy sprzeciw do sądu powszechnego, może dojść do postępowań ubocznych, incydentalnych (wpadkowych). Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. (art. 79 ust. 7 u.g.n.) dotyczy zasadniczo takich właśnie, postępowań "wpadkowych" (postanowienie NSA z 26.01.2012 r., I OSK 6/12). Według skarżącej w tym zakresie, w którym wnosi niniejszą skargę, dochodzi do powstania postępowania incydentalnego w toku całej sprawy, a więc takiego które pozostaje w kognicji tutejszego sądu. Skarżąca podkreśliła, że w niniejszym postępowaniu kwestionuje prawidłowość postępowania przez SKO albowiem jest ono wadliwe i (w chwili obecnej) naraża ją na negatywne konsekwencje procesowe. Dodała, że z uwagi na szczególny tryb postępowania w zakresie użytkowania wieczystego zasadnym jest określenie, iż w toku całego postępowania zastosowanie znajdują hybrydowo dwie procedury (na początku administracyjna, a w dalszej kolejności cywilna). Według skarżącej w toku postępowania przed SKO organ powinien zbadać, czy ww. wniosek odpowiada również warunkom formalnym pozwu, tak aby w dalszym toku sprawy móc nadać jej bieg, jest to czynność którą SKO powinno wykonać w świetle art. 64 § 2 k.p.a. (który to przepis z uwagi na art. 79 ust. 7 u.g.n. winien być odpowiednio stosowany), gdyż w przypadku wniesienia przez użytkownika wieczystego sprzeciwu, to orzeczenie SKO traci swoją moc a pierwotny wniosek zgodnie z art. 80 ust. 2 u.g.n. zastępuje pozew. Skarżąca podkreśliła, że pierwotny wniosek posiadał braki formalne, które winny być uzupełnione w następstwie stosownego wezwania, a jest to kwestia o tyle istotna, że w przypadku braku powyższego wezwania, skarżący nie ma możliwości uzupełnienia wniosku (zastępującego pozew), przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego. W przypadku zaniechania powyższych czynności przez SKO tj. braku zbadania wymogów formalnych ww. wniosku nie jest możliwym jego uzupełnienie w dalszym toku sprawy. Z uwagi na powyższe w przypadku zwrotu wniosku przez Sad, bądź jego odrzuceniu (z uwagi na braki formalne) dojdzie w istocie do pozbawienia skarżącego prawa do Sądu.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie z uwagi na niedopuszczalność skargi i brak właściwości sądów administracyjnych w tym zakresie. SKO potwierdziło, że przekazało sprzeciw do Sądu u Rejonowego, zamiast prawidłowo do Sądu Okręgowego, jako właściwego rzeczowo i miejscowo i prawidłowo wskazanego w sprzeciwie. Jednak wobec tego, że sprzeciw został wniesiony w terminie, nie może to powodować negatywnych skutków dla użytkownika wieczystego, w szczególności w postaci odrzucenia pozwu.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2023 r. pełnomocnik skarżącej odnosząc się do odpowiedzi na skargę wskazał, że SKO jasno stwierdziło iż ich błędne działanie (wynikające z pierwotnego błędu polegającego na niewezwaniu skarżącego do poprawienia wniosku) doprowadziło do wadliwego wniesienia wniosku do sądu. Podkreślił dalej, iż co do zasady dalszy tok postępowania w sprawie użytkowania wieczystego winien się toczyć przed sądem powszechnym, jednakże wojewódzkie sądy administracyjne są władne do orzekania w powyższych sprawach, w kwestiach incydentalnych (por. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2012r. I OSK 6/12, lex nr 1120684). Skarżąca dodała, że żąda merytorycznego rozpoznania sprawy przez WSA w zakresie zasadności wypowiedzenia dotychczasowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Zdaniem pełnomocnika skarżącej organ w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma racji, że samo wniesienie sprzeciwu w terminie, nie wywoła negatywnych konsekwencji dla strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała odrzuceniu z uwagi na brak kognicji sądu do jej rozpoznania.

Tylko pozytywne dokonanie oceny dopuszczalności skargi uzasadnia przystąpienie przez Sąd do jej merytorycznego rozpoznania. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego i jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Za dopuszczalną uznać można zaś tylko skargę, która podlega kognicji sądu administracyjnego. Granice właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 i art. 5 p.p.s.a., jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm. 3 ), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm. 4 ), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (§ 2a), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3).

Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest orzeczenie SKO, wydane w trybie art. 79 ust. 3 u.g.n., którym Kolegium oddaliło wniosek strony skarżącej o ustalenie, że dokonana przez Prezydenta Miasta aktualizacja opłaty rocznej z tytułu współużytkowania wieczystego gruntu jest nieuzasadniona ewentualnie uzasadniona w innej wysokości. W skardze powołano się na art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przy czym strona skarżąca zaznaczyła, że w istocie wnosząc skargę nie domaga się merytorycznego rozpoznania sprawy przez tutejszy Sąd odnośnie zasadności wypowiedzenia dotychczasowej opłaty tytułu wieczystego użytkowania, ale przede wszystkim kwestionuje prawidłowość postępowania w wyniku, którego wydane zostało zaskarżone orzeczenie. Zdaniem skarżącej SKO powinno wezwać ją do usunięcia braku formalnego wniosku (który na skutek wniesienia sprzeciwu od orzeczenia SKO, w istocie przekształca się w pozew), gdyż brak wezwania ze strony Kolegium może narazić skarżącą na negatywne konsekwencje procesowe w postępowaniu przed sądem powszechnym. Według strony skarżącej jest to w istocie zagadnienie incydentalne i uboczne i z powyższych względów powinno podlegać kontroli sądu administracyjnego.

Zagadnienie dotyczące opłat rocznych z tytułu wieczystego użytkowania gruntu oraz dopuszczalność aktualizacji tej opłaty w związku ze zmianą wartości nieruchomości regulują przepisy art. 77-81 u.g.n. Zgodnie z art. 77 ust. 1 us.g.n. wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a podlega aktualizacji nie częściej niż raz na 3 lata, jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie. Zaktualizowaną opłatę roczną ustala się, przy zastosowaniu dotychczasowej stawki procentowej, od wartości nieruchomości określonej na dzień aktualizacji opłaty. W myśl art. 78 ust. 2 u.g.n. użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia (dotychczasowej opłaty), złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Wniosek składa się za pośrednictwem właściwego organu. Stosownie do treści art. 79 ust. 3 u.g.n. Kolegium powinno dążyć do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody. Jeżeli do ugody nie doszło, kolegium wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Od orzeczenia kolegium odwołanie nie przysługuje. Do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Do postępowania, o którym mowa wyżej, stosuje się również przepisy o opłatach i kosztach (art. 79 ust. 7). Od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości (art. 80 ust. 1 u.g.n.). Kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem. Wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 2, zastępuje pozew (art. 80 ust. 2).W razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części orzeczenia (art. 80 ust. 3).

Z powołanych wyżej przepisów jednoznacznie zatem wynika, że sprawy dotyczące kwestii aktualizacji opłat z tytułu użytkowania wieczystego należą do kognicji sądu powszechnego. Wydane w trybie art. 79 ust. 3 u.g.n. orzeczenie nie podlega weryfikacji w trybie administracyjnym, ani zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, gdzie jednolicie przyjmuje się, że użytkowanie wieczyste oraz związane z nim spory o wysokość opłat z tego tytułu i możliwość ich aktualizacji mają charakter cywilnoprawny (uchwały Sądu Najwyższego z: 21 kwietnia 1994 r., III CZP 36/94, OSNCP 1994, nr 11, poz. 209 i 25 sierpnia 1995 r., III CZP 96/95, OSNCP 1995, nr 12, poz. 173 oraz wyroki NSA z: 12 maja 2006 r., I OSK 843/05, LEX nr 236557, 23 stycznia 2007 r., I OSK 306/06, LEX nr 29319, postanowienie NSA z 3 października 1997 r., I SA 1333/97, zob. uchwała NSA z dnia 25 listopada 2013 roku, sygn. akt I OPS 12/13, postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 15 listopada 2019 r., II SA/Po 888/19). Przy czym przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym nie jest kontrola orzeczenia SKO, gdyż to traci moc wraz z wniesieniem sprzeciwu, natomiast sąd powszechny orzeka w przedmiocie zasadności aktualizacji opłaty rocznej.

Owszem samo postępowanie w przedmiocie ustalenia i aktualizacji opłat z tytułu użytkowania wieczystego w istocie składa się z dwóch etapów: pierwszy prowadzony przed samorządowym kolegium odwoławczym, w którym jedynie odpowiednio stosuje się przepisy k.p.a w wybranym zakresie, i drugi – jeżeli do niego dojdzie na skutek złożenia sprzeciwu – toczący się sądem powszechnym. W świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanej w składzie siedmiu sędziów z dnia 25 listopada 2013 r. sygn. akt I OPS 12/13 chociaż spór między użytkownikiem wieczystym a właścicielem gruntu rozstrzyga organ administracji, jakim jest samorządowe kolegium odwoławcze, to jednak zapadłe w tym zakresie orzeczenie nie jest decyzją administracyjną. Stanowisko to opiera się na stwierdzeniu, że sprawa aktualizacyjna, zawisła przed kolegium, nadal pozostaje w istocie materialnoprawną sprawą o świadczenie pieniężne o charakterze cywilnoprawnym, która jest objęta właściwością sądu powszechnego, przez co nie ma jakichkolwiek podstaw, by przedmiotowe orzeczenie uznać za decyzję administracyjną.

Sąd uznał zatem, iż objęte skargą orzeczenie nie mieści się w katalogu przewidzianym w art. 3 § 2 i § 2a p.p.s.a. Orzeczenie SKO wydane w trybie art. 79 ust. 3 u.g.n. nie stanowi bowiem ani decyzji administracyjnej, ani też aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Ów inny akt – jak wskazuje art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – musiałby zostać wydany w sprawach z zakresu administracji publicznej, tymczasem kwestia opłaty za użytkowanie wieczyste to sprawa z zakresu prawa cywilnego (art. 238 k.c.). Brak również przepisów szczególnych, które przewidywałyby kontrolę sądowo administracyjną orzeczenia zaskarżonego w niniejszej sprawie (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Powyższe czyni przedmiotową skargę niedopuszczalną, z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do jej rozpoznania.

Mimo, że skarżąca podała, że nie kwestionuje w istocie samego rozstrzygnięcia objętego orzeczeniem SKO, a w zasadzie postępowanie Kolegium, w wyniku którego zaskarżone orzeczenie zostało wydane, to jednak przedmiot skargi stanowi właśnie orzeczenie SKO z dnia [...] kwietnia 2023 r. Jak zaś wskazano powyżej Sąd nie jest uprawniony do kontroli zgodności z prawem tego orzeczenia, a w konsekwencji także postępowania w toku którego zostało ono wydane. Przeprowadzenie przez Sąd takiej kontroli jest niedopuszczalne. Jak wynika z akt sprawy, strona skarżącą w związku z orzeczeniem SKO z dnia [...] kwietnia 2023 r. wniosła sprzeciw w trybie art. 80 u.g.n., a zatem postępowanie w sprawie przeszło do kolejnej fazy, do prowadzenia której uprawniony jest wyłącznie sąd powszechny, a samo orzeczenie Kolegium utraciło w istocie moc. Przy czym na marginesie dodać należy, iż z ustaleń Sądu wynika, iż postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2023 r. Sąd Rejonowy przekazał pozew (wniosek) skarżącej został według właściwości do Sądu Okręgowego.

Brak na gruncie przedmiotowej sprawy podstaw do stwierdzenia, aby sprawa objęta skargą miała charakter incydentalny, wpadkowy, jak sugerowała skarżąca, który umożliwiałby poddanie sprawy kognicji sądu administracyjnego. Co prawda w uchwale siedmiu sędziów z dnia 17 grudnia 2018 r., sygn. akt I OPS 2/18 Naczelny Sąd Administracyjny uznał za dopuszczalną skargę do sądu administracyjnego na postanowienie samorządowego kolegium odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości. Uchwała ta odnosiła się jednak do przypadku, kiedy nie doszło do merytorycznego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Jak wskazało SKO postanowienie takie w istocie stanowi procesową przeszkodę do podjęcia czynności zmierzających do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy aktualizacji opłaty rocznej i wyklucza dopuszczalność rozstrzygania sprawy aktualizacji opłaty rocznej zarówno przez kolegium jak i sąd powszechny. Z powyższych względów NSA uznał, iż sądy administracyjne są właściwe do kontroli wyżej opisanych postanowień. Na gruncie zaś przedmiotowej sprawy nie ulega wątpliwości, iż nie mamy do czynienia z takim bądź podobnym przypadkiem, skoro postępowanie z wniosku skarżącej zakończone zostało orzeczeniem SKO oddalającym wniosek. Zatem nie może być mowy o postępowaniu wpadkowym, o charakterze incydentalnym.

Dodać należy, że także sama obawa strony skarżącej o ewentualne negatywne formalnoprawne rozpoznanie sprawy przez sąd powszechny nie może stanowić podstawy uzasadniającej uznanie skargi na dopuszczalną i uznanie się przez Sąd administracyjny za właściwy do jej rozpoznania.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Z uwagi na orzeczenie przez Sąd o odrzuceniu skargi z powodu braku właściwości sądu administracyjnego w sprawie brak było podstaw do odniesienia się przez Sąd merytorycznie do zarzutów podniesionych w skardze.