Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1441/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 153;
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant Andrzej Wojalski po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] "P." w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 2101/17 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] "P." w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 5 października 2017 r. nr KOC/5146/Ni/17 w przedmiocie odmowy umorzenia zobowiązania powstałego w związku z obowiązkiem zwrotu dotacji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 19 czerwca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 2101/7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325) – zwanej dalej "p.p.s.a." oddalił skargę Stowarzyszenia P. [...] "[...]" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 5 października 2017 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zobowiązania powstałego w związku z obowiązkiem zwrotu dotacji.

Wyrok ten zaskarżono w całości. W skardze kasacyjnej skarżący sformułował zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie zasadnie odmówiono umorzenia składek, podczas gdy organ rentowy ustalił dowolnie wartość jedynego składnika majątkowego – udziału w prawie własności samochodu, podczas gdy nie budzi wątpliwości że udział ten jest praktycznie niesprzedawalny, a sytuacja majątkowa skarżącego wskazuje na jego całkowitą niewypłacalność.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wobec tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wystąpienia żadnej spośród wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania, Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i podniesionych zarzutów. Zarzuty skargi kasacyjnej są częściowo uzasadnione, choć ich konstrukcja nasuwa istotne zastrzeżenia.

Skarga kasacyjna jest środkiem sformalizowanym, wymagającym profesjonalnego sporządzenia, czego wyrazem jest przymus adwokacko-radcowski. Wymienione w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. podstawy tego środka odwoławczego mają charakter rozłączny w tym znaczeniu, że należy odrębnie skonstruować zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i regulacji materialnoprawnej, jeżeli skarżący zamierza oprzeć skargę kasacyjną na obu podstawach. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów w oderwaniu od przedmiotu regulacji, której naruszenia strona upatruje w kwestionowanym orzeczeniu. Innymi słowy, dążąc do podważenia oceny sąd pierwszej instancji w zakresie ustaleń faktycznych przyjętych przez organy za podstawę wydanej decyzji należy wskazać te przepisy prawa procesowego, których naruszenia dopuściły się organy administracji, a których to naruszeń nie dostrzegł wojewódzki sąd administracyjny. Nie będzie zatem a priori skuteczna skarga kasacyjna w tej części, w której opiera się na twierdzeniach o wystąpieniu wad postępowania, nieprawidłowych ustaleniach faktycznych, w której brakuje zarzutów natury procesowej.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie. Skarżący podnosi szereg twierdzeń dotyczących sytuacji majątkowej, w tym zwłaszcza wartości pozostającego we współwłasności pojazdu, ale stanowisku temu nie towarzyszą stosowne zarzuty przepisów postępowania. Z tego powodu kwestie te pozostają poza granicami kontroli instancyjnej.

Wskazał natomiast skarżący na naruszenie polegające na błędnej wykładni art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i tylko dlatego skarga kasacyjna w tym jej fragmencie okazała się skuteczna. Organ, a w ślad za nim Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo bowiem zidentyfikowały hipotezę tego przepisu. Sformułowania "należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami" nie można rozumieć w ten sposób, że dotyczy jedynie należności własnych ubezpieczonego będącego jednocześnie ich płatnikiem, lecz wszystkich obciążających go należności. Przedmiotem prowadzonego na podstawie tego przepisu postępowania powinny być zatem wszystkie zobowiązania wobec organu rentowego, do których uiszczenia zobowiązany jest skarżący jako płatnik, nie zaś tylko te, które dotyczą go osobiście – jako ubezpieczonego.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji w części odmawiającej uwzględnienia żądania uczyniono rozmaite należności publicznoprawne, także te do których wpłaty zobowiązany był skarżący. Wniosek skarżącego w tym zakresie rozpoznawano z pominięciem dyspozycji art. 28 ust. 3a u.s.u.s. uznając że stosowanie tego przepisu nie wchodzi w grę w przypadku należności odnoszących się do innych osób, choć ciążących na skarżącym.

Zasadnie zatem podniesiono w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia tego przepisu, dlatego że Sąd pierwszej instancji nie zakwestionował wskazanej, błędnej wykładni art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Końcowo dodać należy, że wprawdzie zaskarżony wyrok wydany został w warunkach wynikającego z art. 153 p.p.s.a. związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 19 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Po 965/15, to jednak kwestia zakresu hipotezy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nie stanowiła dotąd przedmiotu sądowej kontroli. Nie było zatem przeszkód, by Sąd pierwszej instancji zagadnienie to wszechstronnie rozważył.

Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego organ uczyni to w oparciu o ten przepis ustawy także w zakresie należności innych osób, o ile obowiązek poniesienia ich ciężaru spoczywał na skarżącym.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz wydane w sprawie decyzje w obu instancjach. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.