Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2885/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 października 2022 r. nr KOA/3835/Sr/22 w przedmiocie zawieszenia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy Góra Kalwaria z 16 sierpnia 2022 r., nr OPS.DS.P.526.12.2022.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 12 października 2022 r., nr KOA/3835/Sr/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium/organ"), po rozpatrzeniu zażalenia A. G. (dalej jako "Skarżąca") na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...] (dalej jako "Burmistrz/organ I instancji") z [...] sierpnia 2022 r., nr [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego – utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie dotyczącej ustalenia prawa do świadczenia rodzicielskiego na syna J. A. zostało zainicjowane wnioskiem Skarżącej wniesionym do organu I instancji w dniu 21 lipca 2022 r. Skarżąca do wniosku dołączyła m.in. kopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] (dalej jako "ZUS") z [...] lipca 2022 r., nr [...], z której wynika, że Skarżąca począwszy od 1 grudnia 2021 r. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2022 r., nr [...], organ I instancji zawiesił z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., postępowanie w sprawie przyznania Skarżącej prawa świadczenia rodzicielskiego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie ustalenia prawa Skarżącej do zasiłku macierzyńskiego.

Na powyższe postanowienie Burmistrza Skarżąca wniosła zażalenie wskazując na brak podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania, gdyż decyzją z [...] sierpnia 2022 r., nr [...], ZUS odmówił jej prawa do zasiłku chorobowego w okresie od 21 kwietnia 2022 r. do 4 maja 2022 r. oraz prawa do zasiłku macierzyńskiego w okresie od 5 maja 2022 r. do 3 maja 2023 r.

Postanowieniem z 12 października 2022 r., nr KOA/3835/Sr/22, Kolegium utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, Kolegium wskazało na przepisy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych, oraz wyjaśniło, że niewątpliwie zagadnieniem wstępnym w niniejszej sprawie jest kwestia uprawomocnienie się decyzji ZUS z [...] sierpnia 2022 r. odmawiającej przyznania Skarżącej prawa do zasiłku macierzyńskiego. Kolegium wyjaśniło przy tym, że okres pobierania przez Skarżącą ewentualnego zasiłku macierzyńskiego z ZUS jest tożsamy z okresem, na który może zostać ustalone prawo Skarżącej do świadczenia rodzicielskiego. Wobec tego w razie uwzględnienia odwołania przez sąd powszechny od decyzji odmownej ZUS mogłoby dojść, zdaniem Kolegium, do zbiegu pobierania dwóch świadczeń z tego samego tytułu, które się wykluczają. Dlatego też, zdaniem Kolegium, podjęcie niniejszego postępowania będzie możliwe dopiero po uprawomocnieniu się decyzji ZUS.

Pismem z 14 listopada 2022 r. Skarżącą złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Kolegium, zarzucając naruszenie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. organ I instancji uznał, iż do wydania decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczenia rodzicielskiego wymagane jest uprzednie ostateczne ustalenie czy przysługuje prawo do zasiłku macierzyńskiego, podczas gdy w myśl art. 17c ust 9 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanką do wydania decyzji odmownej w sprawie prawa do świadczenia rodzicielskiego jest ustalenie przez organ faktu otrzymywania zasiłku macierzyńskiego.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie postawionych zarzutów. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji, oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.

Z kolei, w myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując pod takim kątem oceny zaskarżonego postanowienia, jak też postanowienia organu I instancji z [...] sierpnia 2022 r. Sąd uznał, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienia naruszając obowiązujące przepisy prawa w stopniu uzasadniających ich uchylenie.

Wskazać należy, że art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi o obligatoryjnej podstawie zawieszenia postępowania z powodu takiego gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnieniem wstępnym jest zaś określona w przepisach prawa materialnego przesłanka wydania decyzji administracyjnej, której rozstrzygnięcie wykracza poza kompetencje organu administracji publicznej. Zagadnienie takie powstaje niezależnie od postępowania, w którym można je rozstrzygnąć. Bez wątpienia istotnym elementem zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest istnienie ścisłej zależności (związku przyczynowego) pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 114/20).

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekający doszedł do wniosku, że w zaskarżonych postanowieniach błędnie wskazano, że jako zagadnienie wstępne w sprawie przyznania Skarżącej prawa do świadczenia rodzicielskiego uznać należy kwestię prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania sądowego w sprawie ustalenia prawa Skarżącej do zasiłku macierzyńskiego, które obecnie toczy się przed sądem powszechnym.

Wskazać wypada, że podstawę materialną przyznania świadczenia rodzicielskiego stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615, ze zm., dalej jako "u.ś.r./ustawa"), zgodnie z którą świadczenie rodzicielskie przysługuje: 1) matce albo ojcu dziecka, z uwzględnieniem ust. 2; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do ukończenia 10. roku życia; 3) rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do ukończenia 10. roku życia; 4) osobie, która przysposobiła dziecko, w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczenie obowiązku szkolnego - do ukończenia 10. roku życia (art. 17c ust. 1). Świadczenie rodzicielskie przysługuje również ojcu dziecka w przypadku: 1) skrócenia na wniosek matki dziecka okresu pobierania świadczenia rodzicielskiego, zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego, po wykorzystaniu przez nią tego świadczenia, zasiłku lub uposażenia za. okres co najmniej 14 tygodni od dnia urodzenia dziecka; 2) śmierci matki dziecka; 3) porzucenia dziecka przez matkę (art. 17c ust. 2 u.ś.r.).

Negatywne przesłanki przyznania świadczenia rodzicielskiego określa z kolei przepis art. 17c ust. 9, zgodnie z którym świadczenie to nie przysługuje, jeżeli: 1) co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego; 2) dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej - w przypadku osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 4; 3) osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie lub osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki; 4) w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 5) osobom, o których mowa w ust. 1, przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Wobec takiego brzmienia przepisów ustawy stwierdzić należy, że świadczenie rodzicielskie przysługuje osobom sprawującym opiekę nad dzieckiem, które z powodu swojej sytuacji zawodowej nie mogą skorzystać z zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego, ergo świadczenie rodzicielskie nie przysługuje gdy osoby takie faktycznie otrzymują m.in. zasiłek macierzyński.

W realiach niniejszej sprawy organy obu instancji całkowicie pominęły brzmienie zacytowanych powyżej przepisów ustawy, bezpodstawnie przyjmując, że sam fakt toczącego się postępowania w sprawie przyznania zasiłku macierzyńskiego stanowi zagadnienie wstępne w sprawie przyznania świadczenia rodzicielskiego. Na taką zależność pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem sprawy zasiłku macierzyńskiego a wydaniem decyzji w sprawie przyznania świadczenia rodzicielskiego nie wskazuje żaden przepis ustawy. Jedynie fakt pobierania zasiłku macierzyńskiego rodzi ten skutek, że świadczenie rodzicielskie nie może zostać przyznane. Z taką sytuacja nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie. Na marginesie zauważyć należy jedynie, że sama Skarżąca podniosła w zażaleniu okoliczność, że nie został jej przyznany zasiłek macierzyński, na dowód czego przedstawiła kopię decyzji ZUS z [...] sierpnia 2022 r., nr [...].

Dlatego też, zdaniem Sądu, przeszkoda w prowadzeniu postępowania wskazana przez organy jest pozorna (nierzeczywista), co nie uniemożliwia rozpoznania sprawy świadczenia rodzicielskiego. Analiza akt przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, nie wykazała aby zawieszenie niniejszego postępowania z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. było uzasadnione.

W świetle powyższych okoliczności za zasadne Sąd uznał zarzuty skargi, że w niniejszej sprawie nie istnieją podstawy do zawieszonego postępowania. Organy wydając zaskarżone postanowienia naruszyły więc, zdaniem Sądu, wskazany w skardze przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a.

Brak było jednak podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącej o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, ponieważ w niniejszej sprawie (z zakresu pomocy i opieki społecznej) Skarżąca nie miała w ogóle obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (zwolnienie przedmiotowe - art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a), a przy tym Skarżącej został już zwrócony nienależnie uiszczony wpis od skargi w kwocie [...] złotych (vide: zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z 25 stycznia 2023 r.).