Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SAB/Sz 115/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Aresztu Śledczego
Treść wyniku: 1. stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa 2. zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i 5, art. 6, art. 13 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 149 par. 1 pkt 1 i 1a
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] grudnia 2024 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Aresztu Śledczego do rozpatrzenia wniosku R. S. z dnia [...] lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałej części; IV. zasądza od Dyrektora Aresztu Śledczego na rzecz skarżącego R. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 8 lipca 2024 r. R. S. (dalej: "skarżący") wystąpił do Dyrektora Aresztu Śledczego w S. o udzielenie mu informacji publicznej w zakresie udostępnienia mu: "Protokołu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego nr [...] na usługę nadzoru w zakresie ochrony przed szkodnikami na potrzeby AŚ w S. oraz zawartej umowy w ramach tego postępowania".

Pismem z 18 lipca 2024 r. organ poinformował skarżącego, że nie może udzielić wnioskowanych informacji w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępnie do informacji publicznej.

Organ wskazał, że skarżący we wniosku napisał, że potrzebuje ww. informacji celem napisania artykułu naukowego. W ocenie organu, z uwagi na fakt, że żądanie udostępnienia informacji publicznej oparte jest na interesie prywatnym, nie zaś ogólnym, nie może zostać ono spełnione w trybie wskazanej ustawy. Powołał przy tym wyrok z 20 września 2018 r. I OSK 1359/18.

Organ wskazał również, że w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego domaganie się informacji w sprawie indywidualnej jest niezgodne z celem ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepisy ww. ustawy mogą odnosić się do żądania wniosku jeżeli spełnione zostaną dwie równocześnie występujące przesłanki: żądana informacja jest informacją publiczną oraz wnioskodawca nie wykorzystuje ustawy o dostępie do informacji publicznej do uzyskania potrzebnych mu do ochrony lub realizowania własnych indywidualnych interesów. Mając na względzie powyższe brak jest podstaw do udostępnienia wnioskowanych informacji.

Skarżący, kwestionując powyższe wyjaśnienia, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie pismem z 24 lipca 2024 r. skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, wnosząc o zobowiązanie organu do:

• udzielenia wnioskowanej informacji,

• stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przez organ z uwagi na umyślne i wielokrotne naruszanie prawa,

• w sytuacji nie zwolnienia skarżącego z kosztów postępowania to zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania,

• przyznania od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

• w przypadku nie przyznania kwoty z ust. 6 zasądzenie od organu na jego rzecz grzywny w wysokości 5.000,-zł.

W ocenie skarżącego pismo organu z 18 lipca 2024 r. odmawiające udzielenia mu żądanej informacji nie ma żadnej mocy prawnej ponieważ odmowa winna zostać doręczona osadzonemu w formie decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że skarga nie znajduje uzasadnienia i wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że skarżący otrzymał odpowiedź na złożony w dniu 8 lipca 2024 r. wniosek w terminie, tj. w dniu 18 lipca 2024 r.

Organ w odpowiedzi poinformował skarżącego, iż brak jest podstaw do udzielania mu wnioskowanej informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Organ wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowało się stanowisko, iż celem prawa do informacji publicznej jest troska o dobro publiczne, dobrem jest natomiast "prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp." (por. wyrok WSA w Kielcach sygn. Akt: II SAB/Ke 6/19). Jeżeli wnioskodawca kieruje pytania nie podyktowane troską o dobro publiczne to oznacza, że nadużywa prawa do informacji, a informacja mu się nie należy. W takim przypadku wniosek o udostępnienie informacji, który stanowi nadużycie prawa do informacji formalnie nie podpada pod przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W ocenie organu, celem ustawy nie jest bowiem zaspokajanie prywatnych potrzeb w postaci uzyskiwania informacji co prawda publicznych ale przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych czy tez na potrzeby toczących się postępowań. Ustawa ma służyć interesowi publicznemu.

O udostępnieniu informacji decyduje wyłącznie treść wniosku, a nie intencje wnioskodawcy. Z treści wniosku skarżącego wynika, że wnosi on o udostępnienie mu wnioskowanej informacji celem napisania artykułu naukowego. Domaganie się informacji w sprawie indywidualnej jest niezgodne z celem ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepisy ww. ustawy mogą odnosić się do żądania wniosku jeżeli spełnione zostaną dwie równocześnie występujące przesłanki tj. żądana informacja jest informacja publiczną oraz wnioskodawca nie wykorzystuje ustawy do uzyskania potrzebnych mu do ochrony lub realizowania własnych indywidualnych interesów.

Mając powyższe na uwadze – zdaniem organu - informacja o odmowie udzielenia skarżącemu informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej jest zasadna. Nadto, w ocenie organu, wniesienie skargi do sądu administracyjnego jest nadużyciem prawa przez skarżącego.

Organ nie naruszył ustawowo określonego terminu rozpatrzenia wniosku z 08.07.2024 r. odpowiadając na wniosek osadzonego pismem z dnia 18.07.2024 r.

W tym względzie nie można organowi zarzuć w tym zakresie bezczynności, czy też rażącego naruszenia prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." -- sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Jeżeli natomiast sąd dojdzie do przekonania że skarga jest bezzasadna – oddala ja na nasadzie art. 151 p.p.s.a.

Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie udzielił zainteresowanej jednostce żądanej przez nią informacji publicznej stosownie do przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), dalej jako u.d.i.p.; nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.; nie umorzył postępowania bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Termin udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej wynosi 14 dni. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Z kolei w myśl ust. 2 tego przepisu jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia tej informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje, jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę.

Co warte podkreślenia, z uwagi na zarzut skarżącego niewydania decyzji o odmowie w rozpoznawanej sprawie, w sytuacji gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2002 r., II SA/Lu 507/02).

W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. Szustakiewicz, "Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych", Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n.).

Nie budzi wątpliwości, iż Dyrektor Aresztu Śledczego w S. jako jednostka penitencjarna jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznych – art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

W ocenie sądu treść zapytania będącego przedmiotem rozpoznawanej sprawy co do zasady stanowi zaś informację publiczną.

Wobec tego należy wskazać, że prawo dostępu do informacji publicznej wywodzi się wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

W świetle tego przepisu ograniczenie dostępu do informacji publicznej należy uznawać raczej za wyjątek od zasady udostępniania informacji publicznej i w konsekwencji traktować przesłanki ograniczenia prawa do informacji zawężająco.

W doktrynie zasadnie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28–29).

W rozpoznawanej sprawie skarżący żądał udostępnienia "Protokołu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego nr [...] na usługę nadzoru w zakresie ochrony przed szkodnikami na potrzeby AŚ w S. oraz zawartej umowy w ramach tego postępowania".

Organ uznał, że żądana informacja stanowi informację publiczną, jednak ze względu na cel jej pozyskania i indywidualny(prywatny) charakter sprawy – traci ona ów przymiot, a co za tym idzie nie powinna korzystać z ochrony przewidzianej ustawą o dostępie do informacji publicznej oraz być udostępniana na zasadach w niej określonych. Ponadto z odpowiedzi organu wynika, że organ stwierdził, iż okoliczności analizowanej sprawy świadczą, że wniosek skarżącego realizuje jego interes prywatny, nie zaś dobro ogółu, dobro publiczne. Organ wyciąga również wnioski dotyczące nadużycia prawa do informacji.

Definicję informacji publicznej wprowadza art. 1 u.p.d.i.p. Stosownie do treści tego przepisu "Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie". Zakres przedmiotowy informacji publicznej został nakreślony w przybliżeniu w katalogu otwartym art. 6 ustawy. Wyliczenie to ma jedynie przykładowy charakter - wskazuje kategorie, których charakter jako informacji publicznej nie budzi wątpliwości; nie stanowi ono zatem podstawy do zawężającej interpretacji pojęcia informacji publicznej.

W myśl art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., do udostępniania informacji publicznej obowiązane są podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Informacją publiczną będzie zatem każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne, w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej, a w szczególności w zakresie w jaki podmioty te dysponują majątkiem publicznym.

Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 2, pkt 4 lit. a) tiret drugi u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o statusie prawnym lub formie prawnej, organizacji, przedmiocie działalności i kompetencjach, organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5, majątku, którym dysponują, danych publicznych, w tym dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających.

Podkreślić należy, że wykonywanie zadań władzy publicznej połączone zostało w Konstytucji z jednoczesnym gospodarowaniem mieniem komunalnym lub Skarbu Państwa. Natomiast wykonywanie zadań publicznych, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. dotyczyć będzie także zadań o charakterze niewładczym i nie łączących się z koniecznością dysponowania majątkiem publicznym. Użycie spójnika "lub" oznacza, że wykonywanie zadań publicznych przez osoby i jednostki organizacyjne może, ale nie musi być związane z dysponowaniem majątkiem publicznym. Zadania publiczne, to zadania, które służą zaspokajaniu potrzeb zbiorowych, przypisane państwu oraz szeroko rozumianym podmiotom władzy publicznej, które ponoszą w świetle prawa odpowiedzialność za ich zrealizowanie (przykładowo por. J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Zakamycze 2005; St. Biernat, Prywatyzacja zadań publicznych, Problematyka prawna. PWN Warszawa 1994).

Zatem informacja o tym, czy AŚ i jakie stosuje procedury ochrony przed szkodnikami (ujęta w protokół, umowę z instytucjami zewnętrznymi), a tym bardziej "protokołu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego" posiada walor informacji publicznej. Informacja ta bezpośrednio bowiem dotyczy działalności i organizacji tej jednostki organizacyjnej Służby Więziennej, podejmowanej w ramach ustawowo powierzonych jej zadań (art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1683 z późn. zm., dalej: usw). Stanowi ona informację o działalności i organizacji podmiotu publicznego, w tym sposobie realizacji przez niego zadań publicznych oraz dotyczy sfery faktów. Nadto niewątpliwie dotyczy gospodarowania mieniem publicznym.

Dodatkowo, w ocenie Sądu, dokument w postaci Protokołu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego nr [...] na usługę nadzoru w zakresie ochrony przed szkodnikami na potrzeby AŚ w S. oraz zawartej umowy w ramach tego postępowania ma również służyć osadzonym, którzy mają uprawnienie do kontroli przestrzegania wykonania zadań funkcjonariuszy w zakresie zapewnienia, przestrzegania ich praw, a zwłaszcza humanitarnych warunków bytowych, poszanowania godności, opieki zdrowotnej (art. 2 pkt 3 usw). W tym przypadku należało zatem uznać publiczny charakter żądanych dokumentów.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego czy żądanie udzielenia ww. informacji, które obiektywnie dotyczą spraw publicznych, zostało złożone w indywidualnej, prywatnej sprawie, w warunkach nadużycia prawa do informacji publicznej. Pogląd ten rozwinięto w odpowiedzi na skargę.

Wskazać należy, że co do zasady organ trafnie przyjmuje, że nadużycie prawa podmiotowego do informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy dany podmiot wnioskuje o udostępnienie informacji publicznej w celu innym niż chęć zachowania jawności życia publicznego czy uzyskania informacji mającej znaczenie dla większej liczby osób, co ma miejsce, gdy dany podmiot wnioskuje o udostępnienie informacji publicznej w celu zaspokajania indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci uzyskiwania informacji dotyczących wprawdzie kwestii publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych czy też na potrzeby toczących się postępowań sądowych.

W takich sytuacjach przyjmuje się, że wnioski o udostępnienie informacji publicznej składane przez podmioty, których interesów dotyczą, nie są wnioskami o udzielenie informacji publicznej, bo nie odnoszą się do "sprawy publicznej".

Sąd podziela stanowisko, że taka ocena wniosku o informację publiczną jest uprawniona, gdy żądanie dostępu do informacji publicznej zgłaszane jest dla rozrywki, z nudów, w celu zakłócenia funkcjonowania podmiotu od którego domaga się takiej informacji, czy też pobudek czysto osobistych (np. z chęci zysku). To jednakże musi być wyraźnie, jednoznacznie wykazane przez organ w udzielonej odpowiedzi.

Sąd podziela stanowisko, że korzystanie z prawa do informacji publicznej w okoliczności o wskazanych powyżej cechach może prowadzić do oddalenia skargi w zakresie żądania zobowiązania organu do udzielania informacji publicznej.

Sąd nie dopatrzył się jednak, aby okoliczności o wskazanych powyżej cechach występowały w kontrolowanej sprawie.

Jako dowód, że informacja ma służyć celom prywatnym i stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej nie może zostać rozpoznane to, że organ nie znajduje rzeczowej odpowiedzi na pytanie w jaki sposób uzyskanie żądanych informacji na temat procedur ochrony przed szkodnikami wpłynąć ma na dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów.

Oddalenie skargi w oparciu o powyższą argumentację byłoby oczywistym naruszeniem normy wyrażonej w art. 2 ust. 2 u.d.i.p.

Sąd nie dopatrzył się podstaw do tego, aby jako przejaw nadużycia prawa podmiotowego do informacji publicznej rozpoznać tylko wskazanie we wniosku, że celem jest napisanie artykułu naukowego, co według organu stanowi zaspokajanie prywatnych potrzeb.

Sądu nie przekonuje argumentacja i ocena organu, że rzeczone napisanie artykułu naukowego, ma służyć tylko indywidualnej (prywatnej) sprawie, ma być przeznaczonego jedynie dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych czy też na potrzeby toczących się postępowań, co nie realizuje celów ustawy, która ma służyć interesowi publicznemu.

Sąd w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, iż z treści u.d.i.p. nie wynika, aby cel prywatny stanowił przesłankę ograniczającą dostęp do informacji publicznej. Nie wynika to w szczególności z treści art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Odmowa zastosowania wymienionych przepisów wyłącznie w oparciu o ustalenie, iż zamiarem wnioskodawcy jest ich wykorzystanie w celu prywatnym, byłaby odmową ich stosowania w oparciu o nieznane kryterium ustawowe. Rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej właściwy podmiot nie jest upoważniony do badania interesu prawnego, ani nawet faktycznego wnioskodawcy (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). Ocena, czy określona informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy nie może być odmienna w zależności od tego, jaki wnioskodawca ubiegać się będzie o jej udostępnienie. Jeżeli zatem konkretny dokument ma charakter informacji publicznej, to nie może być on tej cechy pozbawiony wówczas, gdy jego udostępnienie, zdaniem podmiotu zobowiązanego, mogłoby służyć dla celu prywatnego (por. np. wyroki NSA z 18 października 2013 r. I OSK 1482/13, z 15 listopada 2013 r., I OSK 1585/13, z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1987/13).

Sądu nie przekonuje zatem argumentacja organu, że wniosek skarżącego o udzielenie informacji publicznej w niniejszej sprawie służy celowi prywatnemu i stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej. Taka konstatacja organu nie została poprzedzona żadnymi konkretnymi wskazaniami organu co do liczby składanych wniosków przez skarżącego, ani wskazaniem, do jakich konkretnie prywatnych potrzeb skarżący składa wnioski. Organ nie wykazał również, że żądanie dostępu do informacji publicznej zgłaszane jest – jak wyżej wskazano - dla rozrywki, z nudów, w celu zakłócenia funkcjonowania podmiotu od którego domaga się takiej informacji, czy też pobudek czysto osobistych (z chęci zysku).

W okolicznościach kontrolowanej sprawy, z tych samych względów Sąd nie dopatrzył się również aby żądanie informacji publicznej, a następnie złożenie skargi do Sądu, stanowiło o nadużyciu prawa, jak twierdzi organ w odpowiedzi na skargę.

W przypadku notorycznego wnoszenia skarg do sądu przejawiać się to może również żądaniem przyznawania za każdym razem sumy pieniężnej. Przyznanie tego rodzaju gratyfikacji, mającej charakter zadośćuczynienia za niedogodności, których zaznał wnioskujący, każdorazowo leży w gestii Sądu i musi mieć odzwierciedlenie w stanie faktycznym zawisłej sprawy. Organ musiałby konkretnie wykazać, że taka okoliczność faktyczna jak notoryczne składanie skarg dyktowane chęcią uzyskania korzyści majątkowej z uwagi na żądania finansowe skarżącego, w przypadku skarżącego zachodzi, czego nie uczynił.

W świetle powyższych rozważań należało przyjąć, że objęte wnioskiem dane stanowiły informacje publiczne, a wniosek o ich udostępnienie nie został rozpoznany w sposób prawidłowy. Organ - wyłącznie na podstawie okoliczności (jak wynika z udzielonej odpowiedzi), że skarżący wskazał, że zamierza napisać artykuł naukowy - wyciąga wnioski dotyczące nadużycia prawa do informacji, przypisując mu bezpodstawnie negatywne motywacje i zamiary.

Stwierdzenia zawarte w odpowiedzi organu z 18 lipca 2024 r. są zatem zbyt ogólnikowe, nie wystarczające aby uznać, że skarżący nadużywa prawa do informacji publicznej do celów w ustawie nieprzewidzianych, a więc wykorzystuje ustawę do uzyskania potrzebnych mu do ochrony lub realizowania własnych indywidualnych interesów.

Sąd w niniejszym składzie zaznacza, że w pełni podziela stanowisko, zgodnie z którym "nadużycie prawa do informacji publicznej, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie neguje tego prawa, a jedynie tamuje drogę do jego uzyskania (wyroki NSA z 14 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 4646/21 i III OSK 4712/21). Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wprowadza takiej przesłanki jako podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej, a zatem przy jej uwzględnieniu należy zachować szczególną ostrożność. Konstytucyjne prawo do informacji publicznej służy realizacji jednej z podstawowych wartości państwa demokratycznego, tj. jawności działania instytucji publicznych. Skoro prawo do informacji publicznej ma rangę konstytucyjną, a jego celem jest zapewnienie społecznej kontroli nad organami władzy publicznej, to wszelkie pozaustawowe przesłanki ograniczające to prawo mogą utrudnić lub wręcz uniemożliwić kontrolę społeczną nad funkcjonowaniem instytucji publicznych. Dlatego też ewentualne powołanie się na nadużycie prawa do informacji musi być zastrzeżone wyłącznie do przypadków skrajnych, w których wnioskodawca wykazuje się dużą dozą złej woli, a ilość i zakres objętych wnioskami informacji może utrudnić normalne funkcjonowanie i wypełnianie swoich ustawowych kompetencji przez organ administracji publicznej (wyroki NSA z 16 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 86/21 i 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 4371/21, oraz M. Jaśkowska, Nadużycie publicznego prawa podmiotowego jako przesłanka ograniczenia dostępu do sądu w sprawach z zakresu informacji publicznej, ZNSA z 2018, nr 1, s. 27-41)" [zob. wyrok NSA z 14.07.2022 r., III SK 1682/21, CBOSA].

Wystąpienia żadnej z takich okoliczności w kontrolowanej sprawie organ nie wykazał, poprzestając jedynie na gołosłownym, nieudokumentowanym zarzucie.

Podsumowując wyjaśnić należy, że stanowisko organu o braku obowiązku udzielenia żądanych informacji, jako nieznajdujące uzasadnienia w treści prawa i okolicznościach sprawy, rodziło konieczność zobowiązania do rozpatrzenia wniosku z dnia 8 lipca 2024 r. w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p., w terminie 14 dni od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku,

W konsekwencji powyższego konieczne stało się także stwierdzenie, że Dyrektor Aresztu Śledczego w związku odmową udostępnienia rzeczonych informacji pozostaje bezczynny na dzień podejmowania wyroku.

Brak jest jednak uzasadnionych podstaw do tego, aby uznać, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Wniosek skarżącego nie pozostał bez żadnej odpowiedzi, a brak udzielenia informacji publicznej w zakresie objętym żądaniem oparty został o rzeczywiste okoliczności faktyczne i wynikał jedynie z błędnego stanowiska organu, iż skarżący działał w warunkach nadużycia prawa podmiotowego do informacji publicznej.

Błędne zastosowanie przepisów prawa, które w praktyce powodują liczne problemy i rozbieżności nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa.

Okoliczności leżące u podstaw stwierdzenia braku rażącego naruszenia prawa stanowią również przyczyny oddalenia skargi w zakresie żądania nałożenia na organ grzywny oraz żądania zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej.

Wzorzec kontroli legalności zachowania organu stanowią przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.).

Nie może budzić żadnych wątpliwości, że organ dochował powyższego standardu w kontrolowanej sprawie. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej opatrzony jest datą 8 lipca 2024 r., a wadliwa odpowiedź organu datowana jest na dzień 18 lipca 2024 r., a więc 10 dni po otrzymaniu wniosku przez organ.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a., Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego odpisu wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku), stwierdził bezczynność organu i uznał, że nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt 2 wyroku), a w pozostałym zakresie skargę oddalił (pkt 3 wyroku).

O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a. (pkt 4 wyroku).

Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).