Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 91/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 76 ust. 7 pkt 1-4
journal: Dz.U. 2023 poz 735
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. sp. z o. o. z siedzibą w K. na decyzję Wojewody z dnia 30 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia otrzymanych środków w ramach refundacji kosztów wyposażenia stanowiska pracy oddala skargę


UZASADNIENIE

Starosta K. (dalej Starosta) decyzją z dnia 9 października 2023 r. nr [...] działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d, art. 76 ust. 7 ustawy z 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 735 z późn. zm., dalej u.p.z.i.r.p.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej k.p.a.) odmówił umorzenia: "D. " spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. (dalej też jako skarżąca, strona lub Spółka) otrzymanych środków w ramach refundacji kosztów wyposażenia stanowiska pracy w kwocie [...]zł wraz z odsetkami ustawowymi.

Uzasadniając decyzję organ wskazał, że Spółka otrzymała refundację kosztów wyposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego - umowa nr [...] z dnia 18 maja 2022 r. Pismem z 25 kwietnia 2023 r. (wpływ do organu dnia 28 kwietnia 2023 r.) "D. " sp. z o.o. wystąpiła z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu refundacji kosztów wyposażenia stanowiska pracy.

Pismem z 17 maja 2023 r. rozwiązano ze Spółką umowę nr [...] i wezwano do zwrotu otrzymanych środków w wysokości [...] zł, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 11 lipca 2022 r. do dnia terminu zwrotu ww. środków finansowych i dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia upływu terminu zwrotu ww. środków do dnia zapłaty. Przyczyną rozwiązania umowy i zwrotu powyższych środków finansowych było naruszenie warunków umowy, a w szczególności nieprzyjęcie do pracy na zwolnione miejsce pracy żadnej z 4 kolejnych skierowanych z Powiatowego Urzędu Pracy bezrobotnych, mimo iż spełniali warunki zawartej umowy ( § 3 pkt 11 oraz § 1 ust. 1 pkt 1 ww. umowy).

Następnie wezwano Spółkę do przedstawienia na piśmie i udokumentowania sytuacji materialnej, a w szczególności udokumentowania dochodów Spółki za rok 2022 oraz za okres od 1 stycznia 2023 r., wskazania i udokumentowania miesięcznych wydatków Spółki, wskazania wszelkich informacji i zobowiązań Spółki, a także możliwych przychodów.

Pismami z dnia 24 maja i 1 czerwca 2023 r. do organu wpłynęły dokumenty dotyczące sytuacji materialnej Spółki, m.in. rachunek zysków i strat wraz z bilansem na dzień 31.12.2022 roku oraz 30.04.2023 roku, umowa najmu pomieszczeń z KSM w K., faktura za energię elektryczną, oświadczenie o udzielonej pomocy de minimis, dokument potwierdzający koszt wynagrodzenia pracowników oraz faktury za czynsz za lokal.

Biorąc pod uwagę dostarczone dokumenty Starosta stwierdził, że sytuacja finansowa Spółki nie jest zła. Przedstawione w bilansie dane wskazują, że aktywa trwałe na dzień 1 stycznia 2023r. wynoszą [...] zł, natomiast na dzień 30.04.2023r. wynoszą [...] zł. Spółka posiada zgromadzone zapasy w kwocie [...]zł. Na dzień 01 stycznia 2023r. posiada także należności krótkoterminowe, w kwocie [...]zł, które uległy pomniejszeniu i na dzień 30.04.2023r. wynoszą [...] zł. Suma bilansu Spółki na koniec 2022 roku wyniosła [...] zł, natomiast na dzień 30 kwietnia 2023 r. [...] zł. Zysk Spółki na dzień 31 grudnia 2022r. wyniósł [...] zł, a na dzień 30 kwietnia 2023r. strata: - [...] zł. Spółka poniosła koszty związane z energią elektryczną w kwocie [...]zł za okres od 29 listopada 2022r. do 29 maja 2023r. (6 miesięcy, ale jednocześnie jest to duży spadek kosztów w porównaniu do poprzedniego roku faktura za okres od 20 września 2022r. do 28 listopada 2022r. - 2 miesiące wyniosła [...] zł ). Koszty wynajmu lokalu (z kosztami mediów - woda, ogrzewanie) to kwota [...]zł miesięcznie. Ponadto Spółka zatrudnia 7 pracowników, których miesięczny koszt wynagrodzeń to kwota [...]zł. Ponadto w piśmie z dnia 24 maja 2023 r. Spółka wskazała, że są rokowania do podniesienia dochodów w związku z inwestycją w reklamę, która przyczynia się do zamówień zewnętrznych pochodzących z restauracji.

Po zapoznaniu się z dokumentacją dotyczącą sytuacji materialnej skarżącej Powiatowa Rada Rynku Pracy uchwałą Nr [...] z dnia 25 września 2023 roku zaopiniowała negatywnie wniosek "D. " sp. z o.o. dotyczący umorzenia należności z tytułu rozwiązania umowy nr [...] z dnia 18 maja 2022 roku w sprawie refundacji kosztów w kwocie [...]zł wraz z odsetkami ustawowymi

Następnie organ wskazał, że na podstawie samych danych przedstawionych przez Spółkę można wykluczyć przesłanki art. 76 ust. 7 pkt 1 i 4 u.p.z.i.r.p. Z całą pewnością nie ma podstaw do twierdzenia, że Spółka nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności. Ponadto materiał dowodowy nie pozwala uznać, że zachodzi wymagane tym przepisem przypuszczenie, iż efektywna egzekucja nie przewyższy wartości wydatków egzekucyjnych skoro Spółka posiada szereg składników majątku. Zdaniem organu w sprawie nie znajdują zastosowania art. 76 ust. 1 pkt 2 i 3 u.p.z.i.r.p., ponieważ dotyczą one sytuacji, gdy może dojść do pozbawienia osoby lub osoby pozostającej na jej utrzymaniu "niezbędnych środków utrzymania" oraz gdy osoba zobowiązana do zwrotu należności zmarła. Przesłanki te z całą pewnością nie odnoszą się do spółki prawa handlowego, która nie gromadzi niezbędnych środków utrzymania, a tym bardziej nie może się do niej odnosić przesłanka śmierci zobowiązanego.

Wobec tego organ stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia środków przyznanych w ramach refundacji.

Od powyższej decyzji "D. " sp. z o.o. odwołała się, wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. umorzenie otrzymanych środków w ramach refundacji kosztów wyposażenia stanowiska pracy w kwocie [...]zł wraz z odsetkami; lub z ostrożności procesowej o rozłożenie zobowiązania na raty. Skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p. przez odmowę umorzenia otrzymanych środków w ramach refundacji kosztów wyposażenia stanowiska pracy, podczas gdy wnikliwa analiza sytuacji finansowej Spółki i całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego przemawia za wydaniem decyzji uwzględniającej stanowisko odwołującej;

2) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez arbitralną, powierzchowną i sprzeczną z zasadami postępowania administracyjnego ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, co spowodowało wydanie błędnej decyzji w kwestii odmowy umorzenia zobowiązania,

3) naruszenie art. 7 k.p.a., 7a k.p.a. i 8 k.p.a. przez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozpoznania sprawy.

Skarżąca zarzuciła, że organ błędnie ocenił jej sytuację majątkową jako dobrą, podczas gdy wykazała, że w ostatnim czasie poniosła stratę. Mając na uwadze takie czynniki, jak wzrost kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, tj. przede wszystkim wzrost cen energii elektrycznej, galopującą inflację oraz niedługi okres funkcjonowania "C. ", stanowisko organu jest zdaniem skarżącej błędne. Ponadto, osoby skierowane przez Urząd Pracy nie były zainteresowane zatrudnieniem u skarżącej. Skarżąca podała, że przez okres 4 miesięcy stanowisko pracy było obsadzone. W związku z powyższym ewentualna kwota zwrotu winna być proporcjonalnie pomniejszona w odniesieniu do okresu zatrudnienia.

Wojewoda decyzją z dnia 30 listopada 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 127 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 u.p.z.i.r.p. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

Wojewoda wskazał, że w trakcie postępowania odwoławczego zobowiązany jest orzekać na podstawie art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p. i ocenić zgodność z prawem decyzji organu I instancji, w szczególności czy organ I instancji umotywował w dostateczny sposób zapadającą w oparciu o uznanie administracyjne decyzję w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. W sytuacji, w której zwrot środków orzeczony został wobec spółki prawa handlowego, badaniu podlegały przesłanki określone w art. 76 ust. 7 pkt 1 i 4 u.p.z.i.r.p. Przesłanki opisane w art. 76 ust. 7 pkt 2 i 3 dotyczą bowiem sytuacji, gdy może dojść do pozbawienia osoby lub osoby pozostającej na jej utrzymaniu "niezbędnych środków utrzymania" oraz gdy osoba zobowiązana do zwrotu należności zmarła. Stwierdzić należy, że przesłanki te nie odnoszą się do spółki prawa handlowego, która nie gromadzi niezbędnych środków utrzymania, a tym bardziej nie może się do niej odnosić przesłanka śmierci zobowiązanego.

Zdaniem organu II instancji spółka "D. ", która wnioskowała o umorzenie należności z tytułu zwrotu refundacji, nie wykazała w toku prowadzonego postępowania, że zaistniały przesłanki opisane w art. 76 ust. 7 pkt 1 i 4 u.p.z.i.r.p. Przedstawiona przez Spółkę dokumentacja nie potwierdza bowiem, że jej sytuacja materialna i finansowa uzasadnia uwzględnienie wniosku o umorzenie całości należności. Organ stwierdził, że opisane przesłanki rozłożenia należności z tytułu zwrotu refundacji na raty nie odnoszą się do ogólnej sytuacji finansowej podmiotu (gdy chodzi o osoby prawne), ale dotyczą konkretnych relacji związanych z efektywnością egzekucji.

Wojewoda wskazał, że nie ma podstaw do stwierdzenia, iż Spółka nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności. Z przedłożonego przez stronę bilansu (rachunku zysku i strat) wynika, że Spółka posiada środki trwałe, stanowiące składniki majątku firmowego. W związku z powyższym, skoro Spółka posiada majątek, to przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 1 u.p.zi.r.p. w przedmiotowej sytuacji nie zachodzi.

W ocenie organu odwoławczego nie zachodzi również przesłanka z art. 76 ust. 1 pkt 4 u.p.z.i.r.p., ponieważ Spółka posiada szereg składników majątku, w tym budynki i lokale, których wartość przekroczy ewentualne wydatki w postępowaniu egzekucyjnym.

Mając to na uwadze Wojewoda wskazał, że organ I instancji nie naruszył przepisów prawa materialnego, zwłaszcza art. 76 ust. 1 pkt 1 i 4 u.p.z.i.r.p., ani też zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. W toku prowadzonego postępowania organ podjął niezbędne starania zmierzające do wyczerpującego nakreślenia sytuacji majątkowej i finansowej spółki, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Ponadto, organ I instancji wypełnił ciążący na nim obowiązek zasięgnięcia opinii Powiatowej Rady Rynku Pracy przed wydaniem decyzji w przedmiotowej sprawie. W uchwale Powiatowej Rady Rynku Pracy w K. z dnia 25 września 2023 r. w przedmiocie umorzenia należności finansowanych z Europejskiego, negatywnie opiniuje się wniosek firmy "D. " Sp. z o.o. Wojewoda stwierdził, iż orzeczenie Starosty [...] z dnia 9 października 2023 r. jest zgodne z treścią uchwały podjętej przez Radę.

Odnosząc się do treści odwołania, w tym wskazania, że ewentualna kwota zwrotu winna być proporcjonalnie pomniejszona w odniesieniu do 4-miesięcznego zatrudnienia osoby bezrobotnej w ramach refundacji, organ II instancji uznał, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Starosty [...] wydana na podstawie art. 76 ust. 7 u.p.zi.r.p., która nie służy ocenie zasadności samej należności czy jej wysokości. Wydanie przedmiotowej decyzji jest konsekwencją wypowiedzenia przez Urząd na podstawie § 4 ust. 1 pkt 4 w związku z § 3 pkt 11 umowy nr [...] z dnia 18 maja 2022 r. Między skarżącą a PUP w K. została zawarta umowa cywilnoprawna. Do kompetencji Wojewody nie należy rozstrzyganie w sprawie przestrzegania warunków umowy. Wszelkie spory powstałe w związku z wykonywaniem umowy strony zobowiązały się rozstrzygać polubownie. Natomiast w przypadku braku możliwości polubownego rozwiązania sporów, powinny zostać rozstrzygnięte przez sąd powszechny.

Zdaniem organu II instancji, złożenie wniosku o umorzenie poprzedzać winna próba chociażby częściowej spłaty należności. Organ II instancji stwierdził, iż umorzenie należności uzyskanej dzięki pomocy publicznej, powinno być orzekane tylko w wyjątkowych okolicznościach, po jednoznacznym stwierdzeniu wystąpienia jednej z przesłanek art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p., co w omawianym przypadku nie nastąpiło.

Następnie spółka D. sp. z o.o. z siedzibą w K. , reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła od tut. Sądu skargę na decyzję Wojewody z dnia 30 listopada 2023 r., nr [...], zaskarżając ją w całości, wnosząc o jej uchylenie, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 76 ust. 7 u.z.i.r.p. przez utrzymanie w mocy decyzji Starosty [...] z dnia 9 października 2023 r. o odmowie umorzenia otrzymanych środków w ramach refundacji kosztów wyposażenia stanowiska pracy, podczas gdy wnikliwa analiza sytuacji finansowej Spółki i całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego przemawia za wydaniem decyzji uwzględniającej stanowisko Skarżącej;

2) art.77 § 1 i art. 80 w związku z art. 7, art.7a §1 oraz art.8 §1 k.p.a., poprzez arbitralną, powierzchowną i sprzeczną z zasadami postępowania administracyjnego ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, co spowodowało wydanie błędnej decyzji utrzymującej w mocy decyzji Starosty [...] z dnia 9 października 2023 r. o odmowie umorzenia otrzymanych środków w ramach refundacji kosztów wyposażenia stanowiska pracy;

3) art. 136 §1 w związku z art. 15 k.p.a., poprzez pominięcie zmian stanu faktycznego, które zaszły w sprawie i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na materiale zgromadzonym przez organem I instancji i brakiem przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, co mogło przyczynić się do zmiany stanowiska organu;

4) art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p. w związku z art. 61 i art. 9 k.p.a. poprzez nie rozstrzygnięcie zagadnienia kwestionowania przez Skarżącą obowiązku zwrotu przyznanego jej świadczenia i arbitralnego uznania, że Skarżąca nie kwestionuje obowiązku zwrotu całej kwoty udzielonej dotacji, podczas gdy Skarżąca domagała się części udzielonej dotacji;

5) art. 107 §1 i §3 k.p.a. w związku z art. 61 k.p.a. i art. 9 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia w rozstrzygnięciu oraz uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestii rozłożenia płatności udzielonej dotacji na raty.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ II instancji podtrzymał w całości decyzję Starosty [...], pomimo tego, że na dzień 30 kwietnia 2023 r. skarżąca wykazała stratę w wysokości [...] zł. Zarzucono, że organ skupił się wyłącznie na formalnej ocenie dokumentów księgowych skarżącej nie biorąc pod uwagę faktu wyodrębnienia z jej struktur firmy "C. ", która to działalność od początku była deficytowa. Zaznaczono, że koniec roku 2023 dla skarżącej Spółki wyraźnie wskazuje na znaczącą stratę w prowadzonej działalności gospodarczej, co jednak nie było przedmiotem zainteresowania organu II instancji. Skarżąca podała, że z dokumentów: Rachunek Zysków i Strat (wariant porównawczy), Informator o koncie 411 - Koszty gastronomii, Informator o koncie 702 - sprzedaż towarów ciacho, wynika strata skarżącej na dzień 31 października 2023 r. na kwotę [...]zł, a koszty z prowadzonej działalności "C. " wykazują również znaczącą stratę, gdyż koszty prowadzonej działalności znacząco przekraczają zysk ze sprzedaży ciasta. Organ nie zwrócił się do strony o jakiekolwiek dodatkowe wyjaśnienia, ani nie skierował zapytania, co do ewentualnej zmiany stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie.

Zarzucono, że skarżąca nie wnioskowała o umorzenie całej kwoty refundacji wynoszącej [...] zł, uznając, że skoro zatrudniała osobę przez 4 miesiące, to w tym wymiarze wypełniła obowiązek zatrudnienia wskazanej przez Powiatowy Urząd Pracy w K., a co się z tym wiąże ewentualny zwrot kwoty dotacji powinien być odpowiednio pomniejszony o okres, w którym wypełniała obowiązki wynikające z umowy. W rozpoznawanej sprawie ma to o tyle istotne znaczenie, że w sytuacji gdy istnieje spór co do obowiązku zwrotu, brak jest podstaw prawnych do rozpoznania wniosku o umorzenie, ponieważ przewidziane w art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p. instrumenty prawne mogą być stosowane, gdy dla strony istnieje obowiązek zwrotu otrzymanych świadczeń, którego strona nie kwestionuje. Organ nie zastosował reguł obowiązujących w postępowaniu administracyjnym w szczególności art. 61, 9 k.p.a. i art. 107 k.p.a. Organy przyjęły bezpodstawnie, że Spółka nie kwestionuje obowiązku zwrotu całej kwoty dotacji, podczas gdy z pisma skarżącej z dnia 25 kwietnia 2023 r. wyraźnie wynika, iż domagała się umorzenia pozostałej części, tj. 16 tysięcy zł. Kończąc Skarżąca podniosła, że w odwołaniu od decyzji Starosty z ostrożności procesowej złożyła wniosek o rozłożenie płatności udzielonej dotacji na raty, co jednak zostało całkowicie pominięte przez Wojewodę.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga podlegała oddaleniu.

Kontroli Sądu poddana została decyzja Wojewody z dnia 30 listopada 2023 r., nr [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Starosty [...] z dnia 9 października 2023 r. nr [...], którym odmówiono skarżącej umorzenia otrzymanych środków w ramach refundacji kosztów wyposażenia stanowiska pracy w kwocie [...]zł wraz z odsetkami ustawowymi.

Jak wynika z akt sprawy dnia 17 maja 2023 r. rozwiązano ze skarżącą umowę nr [...], na mocy której udzielono skarżącej ww. dotacji. Spółka została wezwana do zwrotu otrzymanych środków w wysokości [...] zł, lecz tego nie uczyniła. Zwróciła się do Starosty [...] z wnioskiem o umorzenie powyższej kwoty i w tym kierunku organ prowadził postępowanie.

Podstawę prawną wydania decyzji stanowił przepis art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2020 r. o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 735 ze zm., w tekście jako u.p.z.i.r.p.). Stanowi on, że starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Jak wynika z treści przedstawionej wyżej regulacji, rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia należności zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, na co wskazuje użyte w tym przepisie sformułowanie "może umorzyć". Orzekanie przez organy administracji w ramach tego uznania nie oznacza dowolności w rozstrzyganiu sprawy, ale musi wynikać z okoliczności konkretnej sprawy, ustalonych w trakcie postępowania administracyjnego. Kontrola legalności rozstrzygnięcia organu wydanego w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się zatem do tego, czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, czy zgodnie z nimi ustalono stan faktyczny sprawy, a rozstrzygnięcie wynika z tych ustaleń i nie ma znamion rozstrzygnięcia dowolnego. Sam wybór rozstrzygnięcia dokonany przez organy nie podlega kontroli sądu.

W sprawach o umorzenie należności prowadzonych na podstawie art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p. postępowanie wyjaśniające koncentruje się na zweryfikowaniu, czy sytuacja wnioskodawcy podpada pod jedną z określonych w art. 76 ust. 7 pkt 1-4 u.p.z.i.r.p. okoliczności. Omawianą regulację cechują niejako dwie fazy (etapy) postępowania. W ramach pierwszego etapu organ obowiązany jest ustalić, czy zachodzi jedna z opisanych w powołanym przepisie przesłanek przyznania ulgi. Dopiero jej wystąpienie umożliwia wkroczenie w kolejną fazę, w której organ dokonuje opcji decyzyjnej w zakresie przyznania ulgi, bądź odmowy udzielenia takiego prawa.

Zauważyć przy tym również należy, że nawet spełnienie przez dłużnika kryteriów określonych w art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p. nie gwarantuje pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych środków. Ustawodawca wskazując, że organ "może" umorzyć przedmiotowe należności, pozostawił w tym zakresie uznanie organowi (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 733/10, CBOSA).

Wskazać również przyjdzie, że wymienione w art. 76 ust. 7 u.z.i.r.p, cztery odrębne przesłanki mogące być podstawą umorzenia należności określają inną sytuację faktyczną uzasadniającą umorzenie i odnoszą się do ściśle określonej kategorii podmiotów wymienionych w tym przepisie. Zasadniczo przesłanki te można podzielić na dwie grupy: 1) istniejące po stronie osób bezrobotnych, które otrzymały dofinansowanie na podjęcie działalności gospodarczej (art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3 u.p.z.i.r.p.) i 2) istniejące po stronie podmiotów, które otrzymały refundację. Do pierwszej z tych grup odnoszą się wszystkie przesłanki wymienione w pkt 1-4 art. 76 ust. 7, co wprost wynika z treści tego przepisu. Przesłanki istniejące po stronie podmiotów zobowiązanych do zwrotu refundacji ustawodawca ograniczył zaś do przypadków wymienionych w pkt 1 i 4 omawianego przepisu. Tylko bowiem w tych jednostkach redakcyjnych art. 76 ust. 7 ustawy, przesłanki umorzenia odniesione zostały do sytuacji podmiotów zobowiązanych do zwrotu refundacji. Oznacza to, że możliwość zastosowania instytucji przewidzianej w art. 76 ust. 7 w odniesieniu do tych podmiotów, ograniczono do przypadków wskazanych w pkt 1 i 4 (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt I OSK 93/16). Na powyższe słusznie zwrócił uwagę Wojewoda, analizując sytuację skarżącej pod kątem przesłanek z pkt 1 i 4.

Odnosząc się do występowania w sprawie przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 1 u.p.z.i.r.p. wskazać należy, że z przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynika, że dokonana przez organy analiza kondycji finansowej Spółki pokazuje dość stabilną sytuację. Wartość aktywów trwałych spółki minimalnie zmniejszyła się z [...] zł na początku 2023 roku do [...] zł pod koniec kwietnia tego samego roku. Zapasy spółki oszacowano na [...] zł. Z ustaleń organu wynika, że należności krótkoterminowe spadły z [...] zł na początku roku do [...] zł na koniec kwietnia 2023 roku. Suma bilansu spółki spadła z [...] zł na koniec 2022 roku do [...] zł na koniec kwietnia 2023 roku. Spółka odnotowała zysk w wysokości [...] zł na koniec 2022 roku, jednak do kwietnia 2023 roku zanotowała stratę w wysokości [...] zł. Koszty związane z energią elektryczną w okresie od listopada 2022 do maja 2023 wyniosły [...] zł, co stanowi znaczące obniżenie w porównaniu z poprzednim okresem ([...] zł za dwa miesiące). Koszty wynajmu lokalu, wraz z mediami (woda, ogrzewanie), wynoszą [...] zł miesięcznie. Koszt wynagrodzeń dla 7 pracowników to [...] zł miesięcznie. Dodatkowo, Spółka spodziewa się wzrostu dochodów dzięki inwestycji w reklamę, która przyciąga zamówienia z restauracji, co zostało zasygnalizowane w piśmie z 24 maja 2023 roku.

Z powyższego, w ocenie Sądu, organy wyciągnęły prawidłowy wniosek, iż Spółka posiada majątek, z którego można dochodzić należności, a więc nie jest spełniona przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 1 u.p.z.i.r.p. Powyższe stanowisko jest niezależne od tego, czy Spółka odnotowała stratę, skoro wykazała, że dysponuje chociażby aktywami trwałymi w wysokości [...] zł (na dzień 30 kwietnia 2023 r.). Należy wskazać, że zasadność umorzenia należności musi być oceniona z uwzględnieniem całokształtu sytuacji majątkowej podmiotu ubiegającego się o umorzenie. Ograniczone środki finansowe i przejściowo trudna sytuacja materialna nie oznaczają całkowitej nieściągalności zobowiązania finansowego i nie stanowią wystarczającego uzasadnienia dla zastosowania wobec strony tak daleko idącej instytucji pomocowej jaką jest umorzenie w całości uzyskanej refundacji, tym bardziej w sytuacji, gdy strona nie podjęła starań chociażby częściowej spłaty powstałego zobowiązania.

W ocenie Sądu organy wykazały również, że sytuacja skarżącej nie podpada pod przesłankę określoną w art. 76 ust. 7 pkt 4 u.p.z.i.r.p. Wskazana przesłanka zasadniczo ma znaczenie w sytuacji, gdy przypuszczenie o bezskuteczności egzekucji podlegającej zwrotowi refundacji jest przez organ uzasadnione. Zdaniem Sądu trudno w sprawie niniejszej mówić o uzasadnionym podejrzeniu bezskuteczności ewentualnej egzekucji, jeżeli ogólna sytuacja majątkowa skarżące - nawet w sytuacji wykazywania strat - nie wskazuje na brak możliwości spłaty spornego zobowiązania. Jak już wcześniej wskazano, skarżąca dysponuje majątkiem i aktywami, zatrudnia pracowników, a nawet dokonuje inwestycji w marketing. Sytuacja ta słusznie oceniona została przez organy jako niepodpadająca pod przesłankę z pkt 4 wskazanego przepisu.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że odmawiając stronie skarżącej umorzenia wskazanych należności organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, na podstawie których w granicach uznania administracyjnego uznały, że brak jest przesłanek do zastosowania umorzenia zadłużenia wynikającego z wezwania z dnia 17 maja 2023 r. Dodać trzeba, że co do możliwości umorzenia negatywnie opowiedziała się w uchwale Powiatowa Rada Rynku Pracy w K.. W tych okolicznościach Sąd uznał zaskarżone decyzje jako odpowiadające prawu. Organy nie dopuściły się podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania, prawidłowo oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w kontekście przesłanek wskazanych w art. 76 ust. 7 pkt 1 i 4 u.p.z.i.r.p.

Słusznie również Wojewoda stwierdził, że wysokość kwoty zwrotu, stanowiąca całość wypłaconych skarżącej środków, nie podlegała na tym etapie postępowania weryfikacji. Ewentualne zarzuty i roszczenia, jako związane z umową o refundację, stanowią zagadnienia cywilnoprawne, co do których właściwym jest orzekanie przez sądy powszechne. Organ nie był więc władny do weryfikowania zarzutów co do zatrudnienia kogoś przez kilka miesięcy i wpływu tej okoliczności na zwrot udzielonej refundacji.

Co istotne, art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p. w swej początkowej części posługuje się alternatywą rozłączną z uwagi na użycie w tym przepisie spójnika "albo". Jak wynika z powyższego przepisu: Starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek z pkt 1-4. Alternatywa rozłączna dotyczy wyboru między dwoma wykluczającymi się alternatywami. Strona skarżąca wyraźnie we wniosku z 25 kwietnia 2023 r. wskazała, że domaga się od organu umorzenia należności, a organ prowadził w tym kierunku postępowanie. Umorzenie jest najdalej idącą formą zwolnienia z długu, co oznacza, że organ nie był zobligowany jednocześnie rozpoznawać złożonego w późniejszych etapach postępowania alternatywnego wniosku o rozłożenie na raty. Skarżąca nie utraciła tego uprawnienia i nadal z takim wnioskiem może do organu wystąpić.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), oddalił skargę.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na które została skierowana zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 12 lutego 2024 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1327 ze zm.) – k. nr [...] akt sądowych.