Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 5133/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6179 Inne o symbolu podstawowym 617
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par 4 ust. 2 i 3; par 21;
journal: Dz.U. 2023 poz 411
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 marca 2018 r. w sprawie przeprowadzania naboru na aplikację sędziowską i aplikację  prokuratorską
article: art. 22; art. 37a ust. 2; art. 25 ust. 2 i 5;
journal: Dz.U. 2017 poz 146
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.
article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 81a par 1; art. 7; art. 77 par 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Łukasz Jarocki (spr.) Protokolant spec. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską uzupełniającą oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2023 r. nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja") Minister Sprawiedliwości (dalej: "organ II instancji" lub "Minister"), na podstawie art. 25 ust. 4 w zw. z art. 37a ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. z 2022 r. poz. 2017 ze zm.; dalej: "ustawa" lub "ustawa o KSSiP") w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania M. M. (dalej: "skarżąca" lub "strona") od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury (dalej: "Dyrektor Szkoły" lub "organ I instancji") z [...] czerwca 2023 r. nr [...] – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zarządzeniem z [...] listopada 2022 r. w sprawie naboru na aplikację uzupełniającą sędziowską i aplikację uzupełniającą prokuratorską w 2023 roku (Dz. Urz. MS z 2022 r. poz. 205; dalej: "zarządzenie MS"), Minister Sprawiedliwości zarządził m.in. przeprowadzenie w 2023 r. naboru na aplikację uzupełniającą sędziowską wyznaczając równocześnie limit 50 miejsc.

W przeprowadzonym [...] kwietnia 2023 r. konkursie na aplikację sędziowską uzupełniającą wzięła udział skarżąca uzyskując wynik 112 punktów, w związku z czym umieszczona została na 53. miejscu listy kwalifikacyjnej kandydatów na aplikantów aplikacji uzupełniającej sędziowskiej (dalej: "lista kwalifikacyjna").

W dniu [...] maja 2023 r. wydano Komunikat Zastępcy Przewodniczącego komisji konkursowej w sprawie ogłoszenia listy kwalifikacyjnej kandydatów na aplikantów IV rocznika aplikacji uzupełniającej sędziowskiej (dalej: "komunikat"). Do komunikatu załączono uchwałę komisji konkursowej powołanej do przeprowadzenia konkursu na aplikację uzupełniającą sędziowską w 2023 r. (dalej: "uchwała"), zgodnie z którą żadna z trzech propozycji odpowiedzi na pytanie nr 57 testu konkursowego w konkursie na aplikację uzupełniającą sędziowską w 2023 r. nie jest prawidłowa i w związku z tym żadnej osobie uczestniczącej w teście konkursowym, nie przyznano punktu za odpowiedź udzieloną na pytanie nr 57.

Zgodnie z arkuszem testu konkursowego pytanie nr 57 było następującej treści:

"57. Zgodnie z ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w przypadku gdy powód uiścił opłatę sądową od pozwu w pełnej wysokości, wynoszącą 100 zł, a następnie po doręczeniu odpisu pozwu pozwanemu, a przed wyznaczeniem posiedzenia, cofnął pozew i wniósł o zwrot opłaty, należy mu zwrócić:

A.100 zł,

B. 70 zł,

C. 30 zł".

Decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r., nr [...] (dalej: "decyzja organu I instancji") Dyrektor Szkoły działając na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy o KSSiP odmówił przyjęcia skarżącej na aplikację uzupełniającą sędziowską.

W uzasadnieniu ww. decyzji podał, że skarżąca wzięła udział w konkursie uzyskując wynik 112 punktów, w związku z czym została sklasyfikowana na 53. miejscu, podczas gdy limit zgodnie z zarządzeniem MS wyznaczono na 50 miejsc.

Na podstawie art. 129 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 25 ust. 4 w zw. z art. 37a ust. 2 ustawy o KSSiP strona odwołała się od decyzji organu I instancji zaskarżając ją w całości. Ponadto wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i wydanie decyzji o przyjęciu skarżącej na aplikację uzupełniającą sędziowską w 2023 r. zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Na podstawie art. 25 ust. 5 ustawy o KSSiP, skarżąca zarzuciła naruszenie warunków oraz trybu rekrutacji na aplikację sędziowską określonych w § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 marca 2018 r. w sprawie przeprowadzania naboru na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 411; dalej: "rozporządzenie"), poprzez niepoprawne sformułowanie jednego z pytań testowych, w związku z czym test sprawdzający wiedzę nie zwierał 150 pytań testowych oraz nie każde z pytań testowych zawierało trzy propozycje odpowiedzi, spośród których tylko jedna była prawidłowa.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że zgodnie uchwałą załączoną do komunikatu żadna z trzech propozycji odpowiedzi na pytanie nr 57 testu konkursowego nie była prawidłowa i w związku z tym, żadnej osobie uczestniczącej w teście konkursowym, nie przyznano punktu za odpowiedź udzieloną na to pytanie. Zdaniem skarżącej sformułowanie pytania testowego, które nie zawierało prawidłowej odpowiedzi, w sposób istotny naruszało warunki i tryb rekrutacji określony w § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia oraz skutkowało nieprzyznaniem jej punktu za pytanie nr 57 i w konsekwencji wykluczeniem jej z listy osób objętych limitem przyjęć na aplikację uzupełniającą sędziowską w 2023 r. W ocenie skarżącej w przypadku uwzględnienia odwołania, uzyskałaby dodatkowy punkt, który zapewniłby jej przyjęcie na aplikację uzupełniającą sędziowską. Dodatkowo wskazała, że zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy o KSSiP, Dyrektor Szkoły decyzję o przyjęciu na aplikację sędziowską wydaje kierując się kolejnością umieszczenia kandydatów na liście kwalifikacyjnej, do wyczerpania limitów przyjęć na tę aplikację, jednak w przypadku, gdy miejsce na liście kwalifikacyjnej, w którym następuje wyczerpanie limitu przyjęć na daną aplikację zajmuje więcej niż jeden kandydat, limit ten zostaje podwyższony do wysokości umożliwiającej przyjęcie tych kandydatów zgodnie ze złożonymi przez nich wnioskami.

Zdaniem skarżącej arbitralna decyzja komisji konkursowej o wyłączeniu pytania nr 57 z oceniania sprawiła, że faworyzowani byli kandydaci na aplikację, którzy uzyskali 113 punktów z testu konkursowego. Z góry założono, że udzielenie odpowiedzi na to pytanie nie pogorszyłoby ich sytuacji. Tymczasem gdyby w miejsce wadliwego pytania zostało sformułowane pytanie prawidłowe, nie można wykluczyć, że skarżąca udzieliłaby na nie poprawnej odpowiedzi dzięki czemu znalazłaby się na liście osób IV rocznika aplikantów aplikacji uzupełniającej sędziowskiej. W ocenie skarżącej nie można również wykluczyć scenariusza, że osoby, które uzyskały 113 punktów, nie otrzymałyby punktu za pytanie nr 57, co również pozwoliłoby skarżącej znaleźć się na liście osób przyjętych na aplikację. W związku z tym, zdaniem skarżącej, wyłączenie z oceniania pytania, które nie zawierało prawidłowej odpowiedzi, wypaczało wynik egzaminu. Dodatkowo skarżąca wskazała, że postępowanie odwoławcze od decyzji Dyrektora Szkoły jest prowadzone w trybie administracyjnym, natomiast zgodnie z art. 81a § 1 k.p.a. w przypadku gdy przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Skarżąca przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych oraz literaturę przedmiotu wskazała, że strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji nieprecyzyjnego ustalenia przez organ stanu faktycznego oraz, że niedające się usunąć w żaden inny sposób wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść strony. Zdaniem skarżącej nieprecyzyjne, a co za tym idzie błędnie ułożone pytanie konkursowe sprawiło, że nie otrzymała ona jednego punktu więcej, a w związku z tym poniosła negatywne konsekwencje nieodpowiedniego sformułowania pytania i odpowiedzi. Jednocześnie skarżąca podkreśliła, że występuje we własnej sprawie, nie w imieniu wszystkich, którym odebrano jeden punk konkursowy. Dodatkowo wskazała, że posiada pozytywne opinie przełożonych oraz spełnia wszystkie pozostałe wymagania stawiane aplikantom aplikacji sędziowskiej.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z [...] lipca 2023 r. wydaną na podstawie art. 25 ust. 4 w zw. z art. 37a ust. 2 ustawy o KSSiP w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ przytaczając stan faktyczny wskazał, że skarżąca [...] kwietnia 2023 r. przystąpiła do konkursu na aplikację uzupełniającą sędziowską, który polegał na rozwiązaniu testu zawierającego 150 pytań sprawdzających wiedzę z 10 dziedzin prawa. Po sprawdzeniu wszystkich prac, Komisja Konkursowa stwierdziła, że na ostatnim (pięćdziesiątym) miejscu kwalifikującym do przyjęcia na aplikację uzupełniającą sędziowską znajduje się kandydat, który z testu konkursowego uzyskał 114 punktów. Jednocześnie wynik ten uzyskało 13 kandydatów – do pozycji 51. na liście.

Po rozpoznaniu zastrzeżeń kandydatów uczestniczących w konkursie, dotyczących sformułowanej odpowiedzi na pytanie nr 57 testu konkursowego, komisja konkursowa podjęła jednogłośnie uchwałę, zgodnie z którą, żadna z trzech propozycji odpowiedzi na te pytanie nie jest prawidłowa i w związku z tym, żadnej osobie uczestniczącej w teście konkursowym, nie przyznano punktu za odpowiedź udzieloną na pytanie nr 57. Następnie komisja konkursowa ustaliła wyniki wszystkich prac oznaczonych kodami, przy uwzględnieniu odjęcia 1 punktu, w tym w 322 arkuszach odpowiedzi (spośród 451 wszystkich arkuszy), w których na pytanie nr 57 zaznaczono odpowiedź B – zgodną z kluczem rozwiązań testu. Komisja konkursowa stwierdziła, że na 50. pozycji listy kwalifikacyjnej znajduje się kandydat, który z testu konkursowego uzyskał 113 punktów. Jednocześnie wynik ten uzyskało 13 kandydatów – do pozycji 52. na ww. liście. Spośród kandydatów, którzy na liście kwalifikacyjnej zajęli miejsca do pozycji 52. – 42 osoby na pytanie nr 57 udzieliły odpowiedzi B, co skutkowało odjęciem im 1 punktu, przy czym na pozycji od 40. do 51. (tj. z wynikiem 113 punktów) znajdowali się kandydaci, którzy udzielili na ww. pytanie odpowiedzi B, zaś na pozycji 52. listy – kandydat, który udzielił na to pytanie odpowiedzi A. Zdaniem organu powyższe oznacza, że wszyscy ww. kandydaci w teście konkursowym udzielili po co najmniej 113 odpowiedzi prawidłowych - nawet bez uwzględnienia pytania nr 57. Ponadto stwierdzono, że skarżąca uzyskała 112 punktów, bowiem udzieliła 38 odpowiedzi niezgodnych z kluczem rozwiązań, w tym na pytanie nr 57 udzieliła odpowiedzi A, w sytuacji gdy w kluczu rozwiązań jako odpowiedź prawidłową na to pytanie wskazano odpowiedź B. W związku z osiągniętym wynikiem, skarżąca została umieszczona na pozycji 53. listy kwalifikacyjnej, przy czym limit przyjęć na aplikację uzupełniającą sędziowską wynosił 50 miejsc.

Odnosząc się do wymogów, jakie powinny spełniać pytania zawarte w testach konkursowych na aplikacje organizowane przez KSSiP, organ II instancji wskazał, że stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 641/08 jest bezsprzecznie aktualne. Zgodnie z nim, pytania powinny być sformułowane w sposób jasny, precyzyjny, jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości. Sposób formułowania pytań testowych nie może także wprowadzać w błąd uczestników konkursu, zaś sposób ich redagowania powinien być tak samo precyzyjny, jak precyzja, której wymaga się od kandydatów na aplikantów. Jedynie pytania spełniające powyższe wymogi gwarantują, iż test na aplikację będzie stanowił uczciwą weryfikację osób biorących udział w egzaminie

Minister podniósł, że zawężenie podstaw zaskarżenia zgodnie z art. 25 ust. 4 i 5 w zw. z art. 37a ust. 2 ustawy o KSSiP, nie oznacza, że każdorazowo stwierdzenie czy to przez samą komisję konkursową czy przez organy administracji obu instancji ewentualnego naruszenia warunków oraz trybu rekrutacji na którąś z aplikacji – np. w formie wadliwie skonstruowanego pytania – będzie automatycznie prowadziło do oczekiwanego przez kandydata rozstrzygnięcia bez zrekonstruowania jego wpływu na przebieg i wyniki konkursu.

Organ II instancji wskazał, że w przepisach ustawy o KSSiP oraz rozporządzenia, podobnie jak w aktach prawnych regulujących sposób przeprowadzania egzaminów wstępnych na tzw. aplikacje korporacyjne, nie uregulowano wprost procedury weryfikacji błędów w pytaniach testowych. Urzeczywistnione w formie uchwały z dnia 27 kwietnia 2023 r. działanie komisji konkursowej znajdowało oparcie w art. 22 w zw. z art. 37a ust. 2 ustawy o KSSiP oraz w § 21 rozporządzenia określającego uprawnienie komisji do ustalenia liczby punktów uzyskanych przez kandydatów z testu na podstawie arkusza odpowiedzi i oceny wszystkich testów. Podjęta przez komisję konkursową uchwała - wskutek uznania, że żadna z trzech propozycji odpowiedzi na pytanie nr 57 testu konkursowego w konkursie na aplikację uzupełniającą sędziowską nie jest prawidłowa - zmierzała do wdrożenia procedury mającej na celu usunięcie oczywistego błędu oraz ustalenia wyników konkursu uwzględniających rzeczywisty stan wiedzy kandydatów w sposób rzetelny i transparentny. Zdaniem organu II instancji, powyższe znajduje uzasadnienie chociażby w zasadzie równości obywateli wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP, z którego ust. 1 wynika, że podmiotom odznaczającym się tą samą cechą istotną powinny przysługiwać takie same prawa lub spoczywać na nich takie same obowiązki.

Zdaniem Ministra, w tego rodzaju szczególnych okolicznościach – zarzutu hipotetycznego nawet błędu w pytaniu konkursowym i odpowiedzi wskazanej w kluczu rozwiązań jako prawidłowa – rola komisji konkursowych: jako zewnętrznych, bezstronnych i niezależnych gremiów składających się z sędziów i prokuratorów, wysoko wykwalifikowanych specjalistów i praktyków z poszczególnych dziedzin prawa, których wiedza, doświadczenie zawodowe i autorytet dają rękojmię prawidłowego przebiegu konkursu, nie może ograniczać się jedynie do technicznego sprawdzenia testu i jego kontroli arytmetycznej, ale również analizy merytorycznej.

W ocenie organu II instancji, podjęcie uchwały przez komisję konkursową, zgodnie z którą odjęto 1 punkt 322 kandydatom, którzy na pytanie nr 57 udzielili odpowiedzi B (zgodnej z kluczem rozwiązań), wbrew stanowisku skarżącej nie miało wpływu na zajęte przez nią miejsce na liście kwalifikacyjnej. Szczegółowa analiza wyników konkursu na aplikację uzupełniającą sędziowską, zdaniem organu II instancji prowadzi do wniosku, że w przypadku ustalenia wyników na podstawie klucza rozwiązań skarżąca uzyskałaby tożsamy wynik 112 punktów, natomiast osoby znajdujące się na pozycji 50. listy kwalifikacyjnej (łącznie 51 osób) miałyby 114 punktów (różnica 2 pkt). Wskutek podjętej przez komisję konkursową uchwały, na 50. pozycji listy kwalifikacyjnej znajduje się kandydat, który z testu konkursowego uzyskał 113 punktów (różnica 1 pkt), przy czym jednocześnie wynik ten uzyskało 13 kandydatów, a pośród nich 12 osobom odjęto 1 punkt. Podjęte przez komisję działanie miało zatem ten skutek, że na poz. 50. listy kwalifikacyjnej została uwzględniona jedna osoba, która przed podjęciem przedmiotowej uchwały zajmowała miejsce poza limitem przyjęć. Wobec powyższego nastąpiło rozstrzygnięcie sprawy na korzyść kandydatów, albowiem lista osób zajmujących miejsca do 50. na liście kwalifikacyjnej uległa wydłużeniu.

W ocenie organu II instancji niezasadne jest żądanie skarżącej polegające na przyznaniu jej 1 punktu za pytanie nr 57, które to działanie miałoby na celu uzyskanie przez nią wyniku 113 pkt, który osiągnęły osoby, którym 1 punkt za ww. pytanie - w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych – odjęto. Zdaniem Ministra, jakkolwiek skarżąca zaznaczyła, że wystąpiła we własnej sprawie, nie zaś w imieniu wszystkich, którym "odebrano" 1 punkt konkursowy, to podkreślenia wymaga, że działanie komisji konkursowej urzeczywistniło zasadę równego traktowania wszystkich kandydatów. Z załączonej dokumentacji wynikało, że komisja konkursowa dokonała weryfikacji punktacji w zakresie pytania nr 57 w odniesieniu do wszystkich kandydatów.

Organ II instancji podkreślił, że przeprowadzona przez komisję konkursową na takich samych zasadach wobec wszystkich uczestników konkursu, arytmetyczna operacja dodawania bądź odejmowania jest neutralna z punktu widzenia określenia miejsca skarżącej względem pozostałych osób znajdujących się na liście kwalifikacyjnej. Niezależnie bowiem od liczby uzyskanych punktów, po dodaniu czy odjęciu 1 pkt wszystkim zdającym, czyli także skarżącej, zmianie uległaby wprawdzie wartość bezwzględna punktów, ale względna różnica w stosunku do osób na liście kwalifikacyjnej nadal pozostałaby taka sama, tj. 1 pkt. W każdym z wariantów (dodania bądź odjęcia jednego punktu) liczba punktów uzyskana przez skarżącą pozostaje poza limitem przyjęć na aplikację uzupełniającą sędziowską.

Organ wskazał, że w przypadku, gdyby komisja konkursowa podjęła uchwałę, zgodnie z którą wskutek stwierdzonego błędu w pytaniu nr 57 każda z zaznaczonych odpowiedzi zostałaby uwzględniona poprzez przyznanie 1 punktu, skarżąca nadal zajmowałaby poz. 53 na liście kwalifikacyjnej. W tych okolicznościach strona osiągnęłaby bowiem wynik 113 pkt, jednak kandydat zajmujący miejsce na pozycji 50. listy kwalifikacyjnej uzyskałby - z zachowaniem tożsamych kryteriów - wynik 114 punktów (nadal różnica 1 pkt) - do pozycji 52. na ww. liście.

Zdaniem organu, wbrew zarzutom skarżącej, treść uchwały podjętej przez komisję konkursową, nie miała żadnego wpływu na pozycje kandydatów zajmujących miejsca na liście kwalifikacyjnej, które uprawniały ich do przyjęcia na aplikację uzupełniającą sędziowską z uwzględnieniem określonego przez Ministra Sprawiedliwości limitu 50 miejsc, nie miała również znaczenia dla miejsca zajętego przez skarżącą. Zdaniem organu strona nie poniosła negatywnych konsekwencji błędnego sformułowania pytania nr 57. W ocenie Ministra Sprawiedliwości niezasadne są argumenty skarżącej odnoszące się do hipotetycznego zachowania zarówno jej, jak i innych kandydatów w przypadku gdyby w propozycjach odpowiedzi określono prawidłową wysokość kwoty, która winna być zwrócona powodowi. Zdaniem organu II instancji, niezależnie od powyższego, wymaga podkreślenia, że o ile kandydatka miałaby wiedzę w zakresie regulacji polegającej na obniżeniu zwracanej opłaty przy cofnięciu pozwu o kwotę równą opłacie minimalnej – problematyczne byłoby jedynie udzielenie odpowiedzi B lub C. Natomiast odwołująca udzieliła na to pytanie odpowiedzi ewidentnie sprzecznej z ww. zasadą.

Zdaniem organu II instancji, komisja konkursowa we właściwy sposób ustaliła liczbę punktów uzyskanych przez skarżącą, a przyjmując te ustalenia za prawidłowe, organ I instancji poprawnie ustalił stan faktyczny w sprawie. W ocenie Ministra przeprowadzona w toku postępowania odwoławczego weryfikacja liczby punktów przyznanych skarżącej podczas konkursu na aplikację uzupełniającą sędziowską (112 pkt) wykazała, że została ona ustalona bez błędów, albowiem na 150 pytań odwołująca udzieliła 38 odpowiedzi niezgodnych z kluczem rozwiązań, w tym na pytanie nr 57 testu konkursowego. Uzyskany przez skarżącą wynik 112 pkt i 53. miejsce, jakie zajęła na wskazanej liście, nie były wystarczające do przyjęcia jej na aplikację uzupełniającą sędziowską. Na marginesie organ II instancji zaznaczył, że na IV rocznik aplikacji uzupełniającej sędziowskiej zostały przyjęte 52 osoby, które zajęły pozycje od 1. do 52. według załącznika nr 1 do komunikatu. Dodatkowo Minister działając z urzędu, nie stwierdził również, aby w ramach procedury konkursowej wystąpiły inne nieprawidłowości, o których mowa w art. 25 ust. 5 ustawy o KSSiP.

Od decyzji organu II instancji, skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 25 ust. 2 i 3 ustawy o KSSiP, poprzez utrzymanie w mocy błędnej decyzji Dyrektora Szkoły wydanej z naruszeniem warunków i trybu rekrutacji na aplikację sędziowską określonych w ustawie i przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 52 pkt 1 ustawy, które wypaczyło wynik egzaminu;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie przez Ministra Sprawiedliwości oraz Dyrektora Szkoły art. 81a § 1 k.p.a., tj niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, które winny być rozstrzygane na korzyść strony, tymczasem poprzez utrzymanie w mocy błędnej decyzji Dyrektora Szkoły wydanej z naruszeniem warunków i trybu rekrutacji na aplikację sędziowską określonych w ustawie i przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 52 pkt 1 ustawy o KSSiP okazało się działaniem na niekorzyść skarżącej wbrew art. 81a § 1 k.p.a.;

3) naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak odniesienia się przez organ odwoławczy do całości materiału dowodowego, w szczególności pominięcie, że zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana z istotnym naruszeniem warunków i trybu rekrutacji na aplikację sędziowską określonych w przepisach wykonawczych (art. 25 ust. 5 w zw. art. 52 pkt 1 ustawy o KSSiP), które skutkowało niezasadnym nieprzyznaniem skarżącej jednego punktu,

4) inne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 25 ust. 5 ustawy o KSSiP polegającej na uznaniu, że decyzja organu I instancji odmawiająca przyjęcia skarżącej na aplikację uzupełniającą sędziowską nie została wydana na skutek naruszenia warunków oraz trybu rekrutacji na aplikację sędziowską, odpowiada prawu i jest zasadna.

W oparciu o powyższe zarzuty, skarżąca wniosła:

1. na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Szkoły i orzeczenie o przyjęciu skarżącej na aplikację sędziowską uzupełniającą oraz o uchylenie w całości decyzji z 6 czerwca 2023 r. organu I instancji;

2. na postawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu zarzutów skargi strona m.in. podniosła, że Minister nie ustosunkował się do podnoszonego przez skarżącą zarzutu naruszenia przez organ I instancji warunków i trybu rekrutacji na aplikację sędziowską określonych w ustawie i przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 52 pkt 1 ustawy o KSSiP, skupiając się na zasadności umieszczenia skarżącej na 53. miejscu listy kwalifikacyjnej, uniemożliwiając tym samym znalezienie się na liście IV rocznika aplikantów aplikacji uzupełniającej sędziowskiej.

Zdaniem skarżącej odebranie jednego punktu konkursowego wszystkim zdającym okazało się działaniem na ich niekorzyść, gdyż zgodnie z przytoczonym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. II GSK 641/08 pytania testowe powinny być sformułowane w sposób jasny, precyzyjny, jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości. Sposób formułowania pytań nie może również wprowadzać w błąd uczestników konkursu, zaś sposób ich redagowania powinien być tak samo precyzyjny, jak precyzja, której wymaga się od kandydatów na aplikantów.

W ocenie skarżącej komisja konkursowa jako niezależny, zewnętrzny i bezstronny organ w sytuacji sformułowania błędnych odpowiedzi do pytania nr 57 winna podjąć uchwałę przyznającą wszystkim kandydatom jeden punkt konkursowy działając tym samym na korzyść zdających. Zdaniem strony, takie działanie byłoby zachowaniem z poszanowaniem fundamentalnej zasady konstytucyjnej równości wobec prawa określonej w art. 32 Konstytucji RP i jednocześnie działaniem na korzyść kandydatów. Wówczas odwołanie i skarga byłyby bezprzedmiotowe i niezasadne, gdyż suma arytmetyczna uzyskanych przeze skarżącą punktów wynosiłaby 113, natomiast próg zamykający listę aplikantów, którzy dostaliby się na aplikację wynosiłby 114 punktów. W ocenie strony, uchwała komisji konkursowej odejmująca wszystkim zdającym jeden punk spowodowała działanie na niekorzyść kandydatów biorących udział w egzaminie wstępnym. Zdaniem skarżącej uchwała komisji konkursowej nie odniosła jednakowych skutków prawnych wobec wszystkich kandydatów, jednak wobec niej odjęcie jednego punktu konkursowego spowodowało wykluczenie jej z listy aplikantów przyjętych na IV rocznik aplikacji uzupełniającej sędziowskiej. W opinii skarżącej z góry założono, że udzieli ona na to pytanie błędnej odpowiedzi, podczas gdy nie można wykluczyć, że gdyby pytanie testowe byłoby skonstruowane prawidłowo udzieliłaby ona odpowiedzi prawidłowej.

Zdaniem strony przy założeniu, że osoby z liczbą punktów 113 oraz skarżąca udzieliłyby na pytanie nr 57 odpowiedzi prawidłowej, wówczas różnica nadal wynosiłaby jeden punkt, a próg przyjęcia na aplikację wyniósłby 114 punktów. Jednak w ocenie strony równie możliwy jest scenariusz, w którym osoby z liczbą punktów 113 udzieliłyby błędnej odpowiedzi, przy założeniu, że skarżąca odpowiedziałaby prawidłowo – wówczas wszystkie osoby z liczbą punktów 113 (razem ze skarżącą) znalazłyby się na liście aplikantów IV rocznika aplikacji uzupełniającej sędziowskiej. W ocenie skarżącej powyższa analiza możliwych scenariuszy stawia wynik egzaminu pod znakiem zapytania, całkowicie wypaczając końcowy efekt.

Dodatkowo w ocenie skarżącej zarówno organ I jak i II instancji wydały decyzje z naruszeniem art. 81a § 1 k.p.a., tj. nie rozstrzygnęły na korzyść strony niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego. Strona powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych m.in. wskazała, że naruszenie prawa materialnego może polegać na niezastosowaniu tego przepisu prawa, który winien być stosowany (wyrok NSA z 21 maja 2014 r., sygn. akt. II OSK 3012/12) oraz, że w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym, co oznacza, że Minister Sprawiedliwości winien wyjaśnić w sposób precyzyjny i jednoznaczny, dlaczego odmawiając skarżącej uwzględnienia jej zarzutów przyjął, iż nie może ona uzyskać pozytywnego wyniku z egzaminu konkursowego (wyrok WSA z 1 czerwca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 477/07). Zdaniem skarżącej organ II instancji wprost nie ustosunkował się do zarzutu naruszenia warunków oraz trybu rekrutacji dokonując tym samym błędnej wykładni art. 25 ust. 5 ustawy o KSSiP. W ocenie strony, nie może ona ponosić negatywnych skutków związanych z błędem osób układających test konkursowy. Zdaniem strony Minister Sprawiedliwości nie dokonał oceny poprawności procedur przeprowadzonego egzaminu wstępnego na aplikację uzupełniającą sędziowską, czego konsekwencją było niezgodne z prawem ustalenie końcowego wyniku egzaminu wstępnego wobec skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. – tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt, że żadna z trzech propozycji odpowiedzi na pytanie nr 57 testu konkursowego w konkursie na aplikację uzupełniającą sędziowską w 2023 r. nie była prawidłowa. W związku z tym, pomimo tego, że test konkursowy zawierał 150 pytań testowych, to jedno z nich nie spełniało wymogu określonego w § 4 ust. 3 rozporządzenia, tj. nie zawierało jednej prawidłowej (prawdziwej) odpowiedzi spośród trzech propozycji. W ocenie Sądu w tym zakresie doszło do naruszenia wymogu wynikającego z ww. przepisu rozporządzenia.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu strony (zawartego w uzasadnieniu skargi), w którym skarżąca wskazała, że Minister nie ustosunkował się do naruszenia przez organ I instancji warunków i trybu rekrutacji na aplikację sędziowską. Zdaniem Sądu zarzut ten jest chybiony.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Minister odnosząc się do postanowień zawartych w § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia (konkurs na aplikację uzupełniającą sędziowską polegał na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna powinna być prawidłowa) – przyznał, że bez wątpienia pytanie nr 57 testu konkursowego zostało sformułowane w sposób wadliwy. W uzasadnieniu przywołał treść tego pytania wraz z trzema propozycjami odpowiedzi oraz wskazał, że komisja konkursowa podjęła jednogłośną uchwałę, zgodnie z którą żadnej osobie uczestniczącej w teście konkursowym nie przyznano punktu za odpowiedź udzieloną na pytanie nr 57. Dodatkowo organ II instancji wskazał, że w przepisach ustawy o KSSiP oraz rozporządzenia, podobnie jak w aktach prawnych regulujących sposób przeprowadzania egzaminów wstępnych na tzw. aplikacje korporacyjne, nie uregulowano wprost procedury weryfikacji błędów w pytaniach testowych. Zdaniem Ministra urzeczywistnione w formule uchwały działanie komisji konkursowej znajdowało oparcie w art. 22 w zw. z art. 37a ust. 2 ustawy o KSSiP oraz § 21 rozporządzenia określającego uprawnienie komisji konkursowej do ustalenia liczby punktów uzyskanych przez kandydatów z testu na podstawie arkusza odpowiedzi i oceny wszystkich testów. Zdaniem Sądu wskazanie w zaskarżonej decyzji przepisów, które naruszono, okoliczności w jakich do tego naruszenia doszło oraz wyjaśnienie motywów podejmowanych działań pozwala stwierdzić, że Minister w wystarczającym stopniu ustosunkował się do zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia warunków i trybu rekrutacji na aplikację sędziowską, o których mowa w § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia.

Organ II instancji słusznie zauważył, że zgodnie z art. 25 ust. 5 w zw. z art. 37a ust. 2 ustawy KSSiP, podstawy do zaskarżenia w niniejszej sprawie są ograniczone do naruszeń warunków oraz trybu rekrutacji na aplikację uzupełniającą sędziowską. Należy podkreślić, że nie każde takie naruszenie automatycznie skutkuje rozstrzygnięciem na korzyść kandydata. Konieczne jest dokładne przeanalizowanie, w jaki sposób naruszenie to wpłynęło na przebieg i wynik konkursu. Tym samym w przypadku naruszenia warunków oraz trybu rekrutacji na aplikację uzupełniającą sędziowską nie zachodzi automatyzm skutkujący uwzględnieniem wniesionego odwołania. Przepis ten nie dotyczy bowiem każdego (jakiegokolwiek) naruszenia warunków oraz trybu rekrutacji na aplikację, lecz naruszenia kwalifikowanego, którego skutek miałby wpływ na wynik sprawy tj. zajęcie odpowiedniego miejsca na liście kwalifikacyjnej.

Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 641/08, że pytania egzaminacyjne oraz podane w nich trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, powinny być sformułowane w sposób jasny, precyzyjny, jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości. Sposób formułowania pytań testowych nie może także wprowadzać w błąd uczestników konkursu, zaś sposób ich redagowania powinien być tak samo precyzyjny, jak precyzja, której wymaga się od kandydatów na aplikantów. Jedynie pytania spełniające powyższe wymogi gwarantują, iż test na aplikację będzie stanowił uczciwą weryfikację osób biorących udział w egzaminie.

Nie ulega wątpliwości, że pytanie nr 57 testu konkursowego nie spełniało powyższych wymogów oraz wymogu, o którym mowa w § 4 ust. 3 rozporządzenia ("Każde pytanie testowe zawiera trzy propozycje odpowiedzi, spośród których tylko jedna jest prawdziwa"), gdyż żadna z trzech propozycji odpowiedzi nie była prawidłowa.

Sąd wskazuje, że decyzja o przyjęciu na aplikację sędziowską nie jest decyzją uznaniową, gdyż Dyrektor Szkoły przy jej wydawaniu musi kierować się kolejnością umieszczenia kandydatów na liście kwalifikacyjnej, do wyczerpania limitów przyjęć na aplikację, a w przypadku gdy miejsce na liście kwalifikacyjnej, w którym następuje wyczerpanie limitu przyjęć na daną aplikację, zajmuje więcej niż jeden kandydat, limit ten zostaje podwyższony do wysokości umożliwiającej przyjęcie tych kandydatów zgodnie ze złożonymi przez nich wnioskami (art. 25 ust. 2 ustawy o KSSiP). Zgodnie z zarządzeniem MS limit miejsc na aplikację uzupełniającą sędziowską wyznaczono na 50 miejsc.

Zdaniem Sądu organ II instancji słusznie wskazał, że w przepisach ustawy o KSSiP oraz rozporządzenia, podobnie jak w aktach prawnych regulujących sposób przeprowadzania egzaminów wstępnych na tzw. aplikacje korporacyjne, nie uregulowano wprost procedury weryfikacji błędów w pytaniach testowych. Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wtedy gdy nie ma stosowanej procedury weryfikacji błędów w testach, należy dążyć do rzetelności, realizacji zasady prawdy obiektywnej i sprawiedliwych rozstrzygnięć i nie można przyjąć, że wadliwości testu są nieusuwalne (por. wyroki NSA z dnia 21 grudnia 2006 r. II GSK 381/06, z dnia 22 marca 2007 r. II GSK 22/07, z dnia 19 kwietnia 2007 r. II GSK 326/06, z 7 kwietnia 2016 r. II GSK 2408/14).

W ocenie Sądu, podjęta przez komisję konkursową uchwała, na podstawie której żadnej osobie uczestniczącej w teście konkursowym nie przyznano punktu za odpowiedź udzieloną na pytanie nr 57, w istocie zmierzała do usunięcia oczywistego błędu oraz ustalenia wyników konkursu zgodnie z art. 22 w zw. z art. 37a ust. 2 ustawy o KSSiP (tj. ustalenia liczby punktów uzyskanych przez każdego kandydata i liczby porządkowej wskazującej jego miejsce na tej liście; o miejscu na liście kwalifikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez kandydatów w konkursie; jeżeli 2 lub więcej kandydatów uzyska taką samą liczbę punktów, wszystkich tych kandydatów umieszcza się na jednym miejscu na liście kwalifikacyjnej). Zdaniem Sądu podjęta przez komisję konkursową uchwała wyeliminowała wadliwe pytanie nr 57 pozwalając rzetelnie i transparentnie ustalić wynik konkursu uwzględniający rzeczywisty stan wiedzy kandydatów.

Niezasadne jest twierdzenie skarżącej zawarte w skardze, że odebranie jednego punktu wszystkim zdającym okazało się działaniem na niekorzyść skarżącej. Zdaniem Sądu należy podkreślić, że punkty odjęto jedynie osobom, którzy odpowiedzieli na pytanie nr 57 zgodnie z kluczem odpowiedzi, natomiast skarżąca udzieliła odpowiedź z nim niezgodną, w związku z tym nie odjęto jej punktu. W ocenie Sądu działanie takie było zgodne z zasadą równego traktowania wszystkich kandydatów oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP ("Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne"). Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dodanie lub odjęcie punktu wszystkim kandydatom za pytanie nr 57, jest neutralne względem określenia miejsca skarżącej na liście kwalifikacyjnej. Niezależnie bowiem od liczby uzyskanych punktów, po dodaniu czy odjęciu jednego punktu wszystkim zdającym, czyli także skarżącej zmianie uległaby wprawdzie wartość bezwzględna punktów, ale względna różnica w stosunku do osób na liście kwalifikacyjnej nadal pozostałaby taka sama (tj. jeden punkt). W obu wariantach (dodania bądź odjęcia jednego punktu) liczba punktów uzyskana przez skarżącą pozostaje poza limitem przyjęć na aplikację uzupełniającą sędziowską.

Zdaniem Sądu niezasadny jest argument skarżącej, który odnosi się do hipotetycznej sytuacji przyznania jej punktu za pytanie nr 57, przy jednoczesnym nieprzyznaniu go co najmniej 13 kandydatom, którzy otrzymali 113 punktów (tj. o jeden punkt więcej niż skarżąca). Podjęcie przez organ decyzji mającej na celu zrównanie liczby punktów skarżącej z tymi kandydatami, aby zapewnić skarżącej miejsce na aplikacji uzupełniającej sędziowskiej, byłaby sprzeczna z zasadą równego traktowania kandydatów. Dodatkowo Sąd podkreśla, że zgodnie z § 21 ust. 3 rozporządzenia liczbę punktów uzyskanych przez kandydata z testu ustala się wyłącznie na podstawie arkusza odpowiedzi.

Zdaniem Sądu błędny jest zarzut naruszenia art. 81a § 1 k.p.a. stanowiący, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanka niedających się usunąć wątpliwości występuje, gdy nie ma dowodów i nie ma możliwości ich uzyskania, co oznacza, że wątpliwości faktyczne rozstrzygnąć należy na korzyść strony tylko wtedy, gdy przez reguły oceny dowodów wskazane w art. 80-81 k.p.a. organ nie jest w stanie ustalić jednoznacznie stanu faktycznego (por. wyroki NSA z: 25 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 3031/19; 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II GSK 2194/21). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie było wątpliwości co do stanu faktycznego, który został prawidłowo ustalony przez organy administracji obu instancji na podstawie zebranego materiału dowodowego. Zdaniem Sądu organy obu instancji zebrały w sposób wyczerpujący całość materiału dowodowego sprawy niezbędnego do jej wyjaśnienia, a tym samym do nie doszło do naruszenia postanowień art. 7 k.p.a. ("W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli") w związku z 77 § 1 k.p.a. ("Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy").

Podsumowując powyższe, stwierdzić należy, że Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.