Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 731/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 września 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 602/24 w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 21 czerwca 2024 r. nr KO.441.121.2024 w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie w całości; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji w całości


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 12 września 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 602/24 (dalej postanowienie z 12 września 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek M.B. (dalej skarżąca) o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że nie dał wiary stawianym przez skarżącą we wniosku tezom o kosztach utrzymania rodziny. Podkreślił, że z przedstawionej kopii umowy użyczenia lokalu w hostelu wynika, że skarżąca bierze pokój hotelowy w użyczenie, a więc z zasady korzysta z rzeczy bezpłatnie. Wobec treści tego dokumentu niewiarygodne jest oświadczenie o opłatach za mieszkanie w wysokości 1.850 zł. Wbrew treści skargi, nie dołączono rachunków za energię elektryczną, gaz i wodę, co nie pozwalało na weryfikację twierdzeń strony. Mąż skarżącej (określony przez nią jako jedyny żywiciel rodziny) uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. 8.000 zł miesięcznie, co oznacza, że 4-osobowa rodzina strony dysponuje istotnie wyższą kwotą niż minimum socjalne wynoszące w I kwartale 2024 r. 5.737,01 zł dla takiej rodziny konieczne do egzystencji wyliczone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (źródło: https://www.ipiss.com.pl/wp-content/uploads/2024/07/MS-dla-MRPiPS-2024-1Q 28- 06 2024-fin.pdf). Zdaniem Sądu I instancji, skarżąca nie uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji przez potrącanie nienależnie pobranych świadczeń z bieżąco wypłacanych świadczeń rodzinnych spowoduje ryzyko wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych od odwrócenia skutków. Sąd zaznaczył, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności publicznoprawnej jest dolegliwością finansową, wpływającą w określony sposób na funkcjonowanie zobowiązanego, jednak - co do zasady - nie oznacza to wyrządzenia szkody; poza tym niewątpliwie ma charakter odwracalny (k. 26-29 akt sądowych).

Zażalenie na postanowienie z 12 września 2024 r. złożyła skarżąca, reprezentowana przez adw. A.K., zaskarżając je w całości i wnosząc o: jego zmianę przez uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; zasądzenie od organu na jej rzecz [zwrotu] kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, w postępowaniu zażaleniowym. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu wniosku wskazała, że jedynym żywicielem rodziny jest jej mąż – O.B.. W załączniku do skargi, jako dowód z dokumentu, została wskazana wysokość osiąganych przychodów przez męża skarżącej od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r. Sąd I instancji, rozpoznając wniosek i oceniając załączony dokument, wskazał, że rodzina skarżącej ma do dyspozycji przychód O.B. w wysokości 8000 zł. Wniosek ten jest błędny, ponieważ z załączonego dokumentu wynika, że jest to przychód, a nie dochód rodziny. Miesięcznie mąż skarżącej ponosi koszty uzyskania przychodu, które obniżają wskazaną kwotę. Sąd wskazał, że osiągana kwota jest wyższa niż minimum socjalne w I kwartale 2024 r. przypadające na 4-osobową rodzinę. Kwota minimum socjalnego została jednak wyliczona dla rodziny, w którą nie wchodzi jedno dziecko niepełnosprawne. Koszt utrzymania niepełnosprawnego dziecka jest znacznie wyższy aniżeli koszt utrzymania dziecka zdrowego w tym samym wieku. W ocenie skarżącej, brak wstrzymania wykonalności zaskarżanej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, które mogą dotknąć jej niepełnosprawnego syna, gdyż konieczność zwrotu zobowiązania spowoduje brak środków na leczenie i rehabilitację N.B. (k. 41-44v akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków [...] (art. 61 § 3 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej ppsa).

Ze wskazanego przepisu wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Uprawdopodobnienie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 ppsa przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy przy tym rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które - raz zaistniałe - powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z 25 kwietnia 2024 r. nr ZŚR.4202.000773.2024, mocą której uznano świadczenie pielęgnacyjne wypłacone na dziecko – N.B. w okresie od 1 października 2022 r. do 31 sierpnia 2023 r. w wysokości 26.021 zł za świadczenie nienależnie pobrane, podlegające zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Istotne jest, że treść decyzji I instancji wynikała z faktu, że skarżąca w okresie od 21 listopada 2017 r. do 30 listopada 2023 r. pobierała świadczenie na N.B. w U. (zaświadczenie nr 2129 z 14 listopada 2023 r.; k. 3 wraz załącznikami akt Prezydenta). Pobieranie tożsamego świadczenia w obu Państwach wpływało na zwiększenie aktywów w budżecie domowym skarżącej.

N.B., urodzony 21 marca 2014 r. orzeczeniem z 30 lipca 2021 r. nr MZOON.4911.92.2021.147.2019 został zaliczony do osób niepełnosprawnych; niepełnosprawność datuje się od urodzenia; symbol przyczyny niepełnosprawności 12-C; wymaga: zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie; korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe i inne placówki; stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z oświadczenia skarżącej wynika, że syn dotknięty jest autyzmem od urodzenia; symbol 12-C oznacza całościowe zaburzenia rozwojowe powstałe przed 16 rokiem życia, z utrwalonymi zaburzeniami interakcji społecznych lub komunikacji werbalnej oraz stereotypami zachowań, zainteresowań i aktywności (k. 1.1-1.2 akt Prezydenta).

Z odpisu zaświadczenia Biura Usług Rachunkowych K.H. w Piotrkowie Tryb. wynika, że O.B., prowadząc działalność gospodarczą na zasadach ogólnych uzyskał w: lipcu, sierpniu, listopadzie, grudniu 2023 r. i styczniu 2024 r. przychód w kwotach po 5.000 zł; przy kosztach uzyskania przychodu odpowiednio: 0 zł; 264,77 zł; 380,32 zł; 2.726,72 zł; 336,51 zł; we wrześniu i październiku 2023 r. przychód w kwotach po 7.500 zł; przy kosztach uzyskania przychodu odpowiednio: 96,03 zł i 101,61 zł; w lutym 2024 r. przychód w kwocie 6.000 zł, przy kosztach uzyskania przychodu w kwocie 5.202,59 zł; w marcu, kwietniu, maju i czerwcu 2024 r. w kwotach po 8.000 zł; przy kosztach uzyskania przychodu odpowiednio: 4.787,88 zł; 5.433, 52 zł; 1.394,41 zł i 588,99 zł (k. 15 akt sądowych).

Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 ppsa). Do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 106 § 5 ppsa). Zgodnie z art. 243 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1550 ze zm.), zachowanie szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym nie jest konieczne, ilekroć ustawa przewiduje uprawdopodobnienie zamiast dowodu.

W skardze podniesiono, że skarżąca prócz syna ma małoletnią córkę A., chodzącą do przedszkola (koszt przedszkola wynosi 350 zł miesięcznie). Opłata za mieszkanie dla całej rodziny wynosi łącznie 1.850 zł (kwot tych skarżąca nie wykazała rachunkami; wydruk opłat załączony do zażalenia jest nieczytelny i nie potwierdzony "za zgodność z oryginałem" przez pełnomocnika będącego adwokatem).

Zgodnie z doświadczeniem życiowym, koszty utrzymania i leczenia dziecka autystycznego są znacznie wyższe niż koszty utrzymania dziesięcioletniego, zdrowego dziecka. Na leki i wizyty u lekarza wydaje 500-600 zł (k. 8 akt sądowych).

Mając na uwadze wysokość kwoty objętej zaskarżoną decyzją (26.021,00 zł wraz z odsetkami), oraz konieczność bieżącego utrzymania czteroosobowej rodziny i leczenia niepełnosprawnego dziecka, zachodzi niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków, związanych z ewentualnym przerwaniem lub ograniczeniem leczenia niepełnosprawnego dziecka.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, uchylił zaskarżone postanowienie, a na podstawie art. 61 § 3 ppsa wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. O kosztach postępowania zażaleniowego orzeknie Sąd I instancji w trybie art. 209 ppsa.