Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1748/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 83b ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia del.WSA Grzegorz Dudar po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 387/22 w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 10 maja 2022 r. r., sygn. akt I SA/Kr 387/22 po rozpoznaniu skargi T. P. (dalej "skarżący") uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za styczeń 2021 roku.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z dnia 22 marca 2021 r. skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za miesiąc styczeń 2021 r. Organ rozpoznając go decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacana należności z tytułu składek za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. Decyzję tą doręczono skarżącemu w dniu [...] marca 2021r. na Portalu Usług Elektronicznych (PUE), na podstawie art. 46 § 6 k.p.a. Następnie, pismem z dnia 14 grudnia 2021 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za styczeń 2021 r. wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 59 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), dalej "k.p.a." oraz art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266) dalej "u.s.u.s." odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 stycznia 2021r. do dnia 31 stycznia 2021 r.

Organ podkreślił, że decyzja z [...] marca 2021 r. została wysłana [...] marca 2021 r. na profil zobowiązanego na Portalu Usług Elektronicznych (PUE), do którego dostęp mieli pełnomocnicy skarżącego. Decyzja została skutecznie odebrana [...] marca 2021 r. Organ podkreślił, że pełnomocnictwo udzielone na druku ZUS PEL upoważnia pełnomocnika do załatwiania spraw mocodawcy w ZUS, a więc także do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania składek. Zatem wszyscy pełnomocnicy skarżącego mieli upoważnienie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tym samym okoliczność, że w terminie przewidzianym na złożenie takiego wniosku zobowiązany był chory i miał ograniczenia w poruszaniu się związane z przymusową izolacją, nie stanowiła nieusuwalnej przyczyny uchybienia terminowi na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie organu, przedstawione przez skarżącego okoliczności nie dały podstaw do stwierdzenia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy pełnomocników.

Następnie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 10 maja 2022 r. r., sygn. akt I SA/Kr 387/22 uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] . Sąd I instancji wskazał na brzmienie obowiązujących przepisów w szczególności na te odnoszące się do ustanowienia pełnomocnika w sprawie. Sąd I instancji podkreślił, że w sprawie będącej przedmiotem skargi, postępowanie administracyjne zostało wszczęte na żądanie strony (w rozumieniu art. 61 § 1 k.p.a.), wnioskiem z dnia 22 marca 2020 r. Wniosek został złożony osobiście przez skarżącego, a do wniosku nie dołączono żadnego pełnomocnictwa. Dlatego też w tym, konkretnym, postepowaniu administracyjnym skarżący działał samodzielnie i wbrew stanowisku organu, wcześniejsze ustanowienia kilku pełnomocnictw, w innych sprawach, nie oznacza, że umocowanie to obejmowało przedmiotowe postępowanie. Dlatego też Sąd I instancji uznał, że organ nie miał podstaw do przyjęcia, że dany pełnomocnik mógł działać w tym konkretnym postępowaniu. Fakt, że wcześniej skarżący złożył kilka pełnomocnictw o szerokim zakresie działania, w tym do załatwiania spraw za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS), nie oznacza, że w tym konkretnym postępowaniu administracyjnym, wszczętym na żądanie strony mieli oni status pełnomocnika (w rozumieniu art. 32 – 33 k.p.a.). W konsekwencji Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2021r. skutecznie doręczono za pośrednictwem profilu skarżącego na Portalu Usług Elektronicznych (PUE) w dniu [...] marca 2021r., co potwierdza dokument – Urzędowe Poświadczenie Doręczenia (UPD) – znajdujący się w aktach sprawy. Sąd I instancji podkreślił, że organ rozpoznając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za luty 2021 r., weźmie pod uwagę, że ww. postepowaniu, skarżący działał osobiście i rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu weźmie pod uwagę wyłącznie okoliczności (w tym zdrowotne) dotyczące tylko skarżącego.

Następnie organ, w oparciu o art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej "p.p.s.a.", wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 maja 2022 r. (sygn. akt I SA/Kr 387/22), zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj.:

1) naruszenie art. 33 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że pełnomocnik posiadający pełnomocnictwo ogólne na profilu informatycznym PUE ZUS musi doręczyć osobno szczególne pełnomocnictwo do każdej sprawy toczącej się przed ZUS, w celu uznania go pełnomocnikiem w danej konkretnej sprawie;

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.:

2) naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez sformułowanie w uzasadnieniu wyroku wskazań, które nie wynikają w żaden sposób z przepisów prawa i są sprzeczne z sensem i celem istnienia systemu teleinformatycznego PUE ZUS, tj. konieczność dołączania pełnomocnictwa szczególnego do każdej ze spraw prowadzonych przed ZUS przez pełnomocnika, pomimo złożenia wcześniej pełnomocnictwa ogólnego do reprezentowania danego płatnika;

Z uwagi na powyższe organ wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, poprzez jej oddalenie, względnie:

2. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.

3. zrzekł się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę skarżący w pełni poparł stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (patrz: uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09; dostępna na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże).

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał niniejszą sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie została przez Sąd I instancji sprowadzona do rozstrzygnięcia, czy pełnomocnik posiadający pełnomocnictwo ogólne na profilu informatycznym PUE ZUS musi doręczyć osobno szczególne pełnomocnictwo do każdej sprawy toczącej się przed ZUS, w celu uznania go pełnomocnikiem w danej konkretnej sprawie.

W zarzucie kasacyjnym ujętym w punkcie I.1. petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, a mianowicie naruszenie art. 33 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie że pełnomocnik posiadający pełnomocnictwo ogólne na profilu informatycznym PUE ZUS musi doręczyć osobno szczególne pełnomocnictwo do każdej sprawy toczącej się przed ZUS, w celu uznania go pełnomocnikiem w danej konkretnej sprawie.

Zgodnie z art. 33 § 3 k.p.a., który zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest przepisem procesowym stanowi, że pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ administracji publicznej może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony.

Regulacja w art. 33 § 3 k.p.a. daje podstawy do określenia skutecznego uzewnętrznienia woli udzielonego pełnomocnictwa. To uzewnętrznienie woli zobowiązanego lub jego przedstawiciela ustawowego następuje, jak o tym stanowi norma pierwsza zamieszczona w art. 33 § 3 k.p.a. przy pierwszej czynności procesowej zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem przy czynności wniesienia zarzutu.

Dodać należy, że żaden z przepisów prawa regulujących problematykę pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym (art. 32 i 33 k.p.a.) nie reguluje wyjątku, z którego wynikałoby, że pełnomocnik posiadający pełnomocnictwo ogólne na profilu informatycznym PUE ZUS nie musi doręczyć osobnego pełnomocnictwa do każdej sprawy toczącej się przed ZUS, w celu uznania go pełnomocnikiem w danej konkretnej sprawie. Dodać również należy, że przepisu takiego nie wskazał nawet autor skargi kasacyjnej. Powoływanie się natomiast w uzasadnieniu na postanowienia Ordynacji podatkowej, która w tej sprawie nie miała w ogóle zastosowania jest bezzasadne.

Autor skargi kasacyjnej stwierdził w jej uzasadnieniu, że skoro doszło do skutecznego doręczenia decyzji pełnomocnikowi w osobie księgowej, to dlaczego sąd stwierdza, że pełnomocnik ten nie miał prawa do składania odwołań w imieniu swojego mocodawcy? Odpowiadając na tak postawione pytanie wydaje się, że kasator nie odróżnia czynności strony polegającej na sporządzeniu oraz wniesieniu odwołania przez stronę, względnie jej pełnomocnika od czynności doręczenia pisma przez organ i jego odebrania przez stronę. Otóż w pierwszym przypadku, czynność sporządzenia odwołania może nastąpić wyłączenie przez stronę, ewentualne przez jej pełnomocnika umocowanego zgodnie z przepisami k.p.a. Pełnomocnictwo uprawnia do reprezentowania strony. Natomiast w drugim przypadku skuteczne doręczenie następuje poprzez doręczenie pisma w postaci elektronicznej na konto strony w systemie teleinformatycznym organu administracyjnego, niezależnie od tego kto obsługuje konto strony.

W związku z powyższym ten zarzut kasacyjny okazał się nieusprawiedliwiony.

Niezasadny okazał się również zarzut zawarty w punkcie II.1. petitum skargi kasacyjnej polegający na naruszeniu art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez sformułowanie w uzasadnieniu wyroku wskazań, które nie wynikają w żaden sposób z przepisów prawa i są sprzeczne z sensem i celem istnienia systemu teleinformatycznego PUE ZUS, tj. konieczność dołączania pełnomocnictwa szczególnego do każdej ze spraw prowadzonych przed ZUS przez pełnomocnika, pomimo złożenia wcześniej pełnomocnictwa ogólnego do reprezentowania danego płatnika,

Odnosząc się do tak skonstruowanego zarzutu w pierwszej kolejności warto zauważyć, ze autor skargi kasacyjnej w ogóle nie uzasadnił na czym miało polegać naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., co wynika wprost z postanowień art 176 p.p.s.a.

Nie jest to jednak jedyna wadliwość tego zarzutu. Otóż Naczelnemu Sądowi Administracyjnego obcy jest sens jak i cel istnienia systemu teleinformatycznego PUE ZUS, na który powołuje się skarżący kasacyjnie. Nie można zgodzić się z twierdzeniem, że sformułowane w uzasadnieniu wyroku wskazania nie wynikają w żaden sposób z przepisów prawa. Otóż według NSA wynikają one z postanowień k.p.a. Zestawienie tych przepisów z przepisami k.p.a. dotyczącymi pełnomocnictwa oznacza, że strona nie była reprezentowana w postępowaniu administracyjnym przez pełnomocnika. W konsekwencji zasadnie Sąd I instancji wywiódł, że w toku ponownie przeprowadzonego postępowania, organ – rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu (na podstawie z art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19 oraz art. 59 k.p.a.) do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za luty 2021r. – weźmie pod uwagę, że w ww. postępowaniu, wszczętym na podstawie wniosku z dnia 22 marca 2021r., strona działała osobiście (nie złożyła do akt tej konkretnej sprawy żadnego dokumentu pełnomocnictwa). Zatem przywracając termin (lub odmawiając jego przywrócenia) organ weźmie pod uwagę wyłącznie okoliczności (w tym zdrowotne) dotyczące tylko skarżącego.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a w zw. z art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.