Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 566/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 28 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w P. z dnia 6 czerwca 2024 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga W. K. (zwanego dalej "studentem" lub "skarżącym") na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w P. (zwanego dalej "Rektorem U.") z dnia 6 czerwca 2024 r., nr [...]. W decyzji tej utrzymano w mocy decyzję własną z dnia 18 marca 2024 r., nr [...] w sprawie o skreślenie skarżącego z listy studentów Uniwersytetu [...] w P.. Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie powołane poniżej orzeczenia sądowe są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl chyba, że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia.

Dnia 3 marca 2023 r. student złożył wniosek o powtarzanie przedmiotu (x), jako zaległość z I semestru studiów. Na skutek rozpoznania tego wniosku, decyzją z dnia 3 marca 2023 r., nr [...], Rektor U. wyraził zgodę na powtórzenie niezaliczonego przedmiotu oraz zobowiązał studenta do uiszczenia do dnia 1 października 2023 r. kwoty [...]zł tytułem opłaty za powtarzanie zajęć.

Dnia 26 września 2023 r. student złożył wniosek o przedłużenie sesji egzaminacyjnej z uwagi na pogorszenie się jego wyników zdrowotnych (cukrzyca). W tym przypadku student również otrzymał zgodę Rektora U.. Sesję egzaminacyjną przedłużono do końca października 2023 r.

Dnia 6 listopada 2023 r. Rektor U. wszczął postępowanie o skreślenie studenta z listy studentów Uniwersytetu [...] w P., o czym zawiadomił studenta. Dnia 12 listopada 2023 r. student zwrócił się do Rektora U. z prośbą o wyrażenie zgody na komisyjne zaliczenie innego przedmiotu, którego student również nie zdał – Podstawy y.. W tym przypadku student nie otrzymał zgody – decyzja odmowna z dnia 29 listopada 2023 r. Decyzja została doręczona w drodze fikcji doręczeń w dniu 21 grudnia 2023 r.

Decyzją z dnia 18 marca 2024 r., nr [...], Rektor U. skreślił studenta z listy studentów Uniwersytetu [...] w P.. W uzasadnieniu decyzji Rektor U. podniósł, że student nie zaliczył takich przedmiotów jak: statystyka opisowa (ćwiczenia), podstawy y. (egzamin), co skutkuje brakiem możliwości uzyskania zaliczenia z powtarzanego przedmiotu z pierwszego semestru studiów – x. Zły stan zdrowia studenta nie może stanowić uzasadnienia nieuzyskania zaliczenia z przedmiotów objętych programem studiów. Wiedząc o swojej chorobie student mógł wystąpić z wnioskiem o zwolnienie od zajęć albo urlopu od zajęć z możliwością przystąpienia do weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się. Takiego wniosku nigdy nie złożono. Ponadto studentowi prawomocnie odmówiono przystąpienia do komisyjnego egzaminy z podstaw y., co potwierdzono decyzją doręczoną w drodze fikcji doręczenia.

Student, reprezentowany przez pełnomocnika – r. pr. K. M. – złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Student podniósł zarzut naruszenia:

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a.") poprzez nienależyte, wybiórcze i niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego poprzez pominięcie dokumentów przedłożonych przez studenta w postaci zwolnienia oraz zaświadczenia lekarskiego oraz niewzięcie pod uwagę faktu niedoręczenia studentowi decyzji o odmowie przeprowadzenia egzaminu komisyjnego, jak również nieustosunkowanie się do okoliczności faktycznych podnoszonych przez studenta, w tym do pojętych przez niego prób dopuszczenia do kursu poprawkowego z x, dopuszczenia do egzaminu komisyjnego z podstaw y,, składanych podań o możliwość kontynuacji studiów oraz dopuszczania go i zaliczania przezeń egzaminów na III semestrze studiów;

2) art. 9 § 1, art. 8 i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak informowania studenta o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, w tym udzielania wyjaśnień i wskazówek, aby nie poniósł on szkody z powodu nieznajomości prawa, jak również nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie;

3) art. 107 § 1 pkt 3 i § 3 k.p.a. w związku z art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 742 z późn. zm., zwanej dalej "p.s.w.n.") poprzez brak wyczerpującego i starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia podjętego w ramach uznania administracyjnego o skreśleniu skarżącego z listy studentów z uwzględnieniem wszystkich okoliczności faktycznych oraz prawnych, w tym również podnoszonych przez niego poprzez przedstawienie wszystkich przesłanek faktycznych i interpretacyjnych wnioskowania organu.

Student podniósł, że decyzja o skreśleniu jego z listy studentów Uniwersytetu [...] w P., która została wydana na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n., jest decyzją uznaniową. Wyraża się to w tym, że student "może być skreślony". Zdaniem studenta, decyzja w jego sprawie ma charakter dowolny.

Student stwierdził, że jest osobą z orzeczeniem o niepełnosprawności, choruje na cukrzycę typu 1. Student zawiadamiał o tym władze uniwersyteckie, co miało go uchronić przed niezaliczeniem przedmiotów na poszczególnych latach studiów. Student nie otrzymał decyzji o odmowie przeprowadzenia egzaminu komisyjnego z podstaw y., gdyż przebywał w P., a jego rodzina z województwa l. przeprowadziła się i także nie mogła odebrać korespondencji.

W toku postępowania odwoławczego Rektor U. zwrócił się do wykładowców Uniwersytetu [...] w P., którzy prowadzili zajęcia w roku akademickim [...], a na które powinien uczęszczać student oraz zaliczyć te przedmioty. Wszyscy zapytani wykładowcy wskazali, że student nie dość, że nie zaliczył żadnych zajęć, to jeszcze był nieobecny na większości zajęć. Frekwencja w przypadku niektórych przedmiotów była na poziomie 13%.

Decyzją z dnia 6 czerwca 2024 r., nr [...], Rektor U. utrzymał w mocy swoją decyzję. W uzasadnieniu decyzji Rektor U. podniósł, że nie doszło do naruszeń o charakterze prawnoprocesowym. Obowiązkiem studenta jest zdawanie egzaminów oraz kolokwiów w celu zaliczenia przedmiotów objętych programem studiów, aby tym samym zostać dopuszczonym do obrony pracy dyplomowej i uzyskania absolutorium. Jest to obowiązek wynikający z art. 107 ust. 1 i 2 pkt 2 p.s.w.n. Studenta wiążą nie tylko przepisy prawa powszechnie obowiązującego (ustawy i rozporządzenia), ale także akty prawa zakładowego, które obowiązują na uczelni. Regulamin studiów na Uniwersytecie [...] w P. jest takim aktem normatywnym, a student jest zobowiązany do przestrzegania jego postanowień. Dotyczy to w konsekwencji obowiązku przystępowania do zaliczeń i to terminowo. Student ma oczywiście uprawnienia i możliwości korzystniejszego przystępowania do zaliczeń, ale musi to nastąpić w warunkach określonych w regulaminie.

Rektor U. podkreślił, że sam ustawodawca przewidział dwa tryby skreślenia studenta – obligatoryjny i fakultatywny (uznaniowy). Niniejsza sprawa jest rodzaju uznaniowego, jednakże Rektor U. wskazał, dlaczego w pierwszej instancji zapadła taka, a nie inna decyzja. Student otrzymał zgodę na poprawkowe zaliczenie x z pierwszego roku studiów. Otrzymał nawet zgodę na przedłużenie sesji egzaminacyjnej do końca października 2023 r. Mimo to, student nie przystąpił do tego egzaminu, a co gorsze, nie zaliczył wielu przedmiotów z drugiego roku studiów, co potwierdzili wykładowcy Uniwersytetu [...] w P.. Skoro student nie zaliczył bieżących przedmiotów nie podchodząc nawet do zaliczeń i nie uczestnicząc w zajęciach, to dodatkowe dopuszczenie do zdawania jeszcze wcześniejszego przedmiotu z pierwszego roku studiów uzasadnia, w ocenie Rektora U., skreślenie studenta z listy studentów. Przepisy § 39 ust. 1 oraz § 40 ust. 1 Regulaminu studiów uniemożliwiają powtarzanie przedmiotu zaległego, jeżeli student nie zdał bieżących przedmiotów. Skreślenie studenta nie budzi zatem żadnych wątpliwości, a jest to decyzja w pełni uzasadniona.

Rektor U. stwierdził, że winę za zaistniały stan rzeczy ponosi wyłącznie student. Rektor U. ma świadomość choroby studenta, jednakże istnieją mechanizmy prawne, które pozwalają na pogodzenie procesu leczenia ze studiowaniem – urlopy w trakcie semestru, a nawet urlopy semestralne. Student wbrew temu co twierdzi, nie informował żadnego wykładowcę, ani władz uczelni o swoich problemach zdrowotnych, szczególnie w okresie przed zimową sesją egzaminacyjną. Nie ma tutaj zatem żadnej nadzwyczajnej okoliczności, która mogłaby skłonić Rektora U. do podjęcia innego rozstrzygnięcia. Urlop od zajęć nie jest przyznawany z urzędu studentom. Wszystko odbywa się na wniosek. Władze uczelni dowiedziały się o stanie zdrowia studenta z zaświadczenia lekarskiego datowanego na dzień [...] września 2023 r., kiedy student wnioskował o przedłużenie sesji egzaminacyjnej. O posiadanym stopniu niepełnosprawności Rektor U. dowiedział się dopiero wówczas gdy student wnioskował o komisyjne przeprowadzenie egzaminu z podstaw y.. Student nie przedstawił jednak żadnego dokumentu na tę okoliczność. Działania studenta nie mogą być ucieczką przed zaliczaniem przedmiotów albo przed skreśleniem z listy studentów.

Rektor U. odrzucił zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie jest prawdą, że uczelnia nie dała szansy studentowi na zaliczenie przedmiotów. Zauważyć należy, że egzamin komisyjny ma charakter ekstraordynaryjny, kiedy kwestionuje się formę albo tryb przeprowadzenia egzaminu, a także brak obiektywności egzaminatora. W tej sprawie zapadła zresztą prawomocna decyzja o odmowie przeprowadzenia takiego egzaminu, która to została skutecznie doręczona w drodze fikcji doręczeń. Rolą studenta jest zawiadamianie uczelni o zmianie adresu, a zatem wysyłka decyzji odmownej na dotychczasowy adres była w pełni uzasadniona. Student nie może uchylić się od skutków tej decyzji.

Uzyskanie wszystkich wpisów, ocen z kolokwiów i egzaminów uprawnia studenta do uczestnictwa w zajęciach przewidzianych na następny semestr. Jego udział poza ww. warunkami ma tylko charakter faktyczny i nie może być poczytywany jako uprawniony w świetle przepisów prawa. Nauczyciele akademiccy oraz wyciąg z uniwersyteckiego systemu obsługi studiów wskazują jasno, że wbrew temu, co twierdzi student, nie brał on udziału w obowiązkowych zajęciach przewidzianych na trzeci semestr studiów. Student nie zaliczył zatem kolokwiów, nie zdał egzaminów, dlatego też nie mógł poprawiać x z pierwszego roku.

Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika – r. pr. K. L. – wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując decyzję Rektora U.. Skarżący podniósł zarzut naruszenia:

1) art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 86 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez porzucenie obowiązku zgromadzenia pełnego, obiektywnego i rzetelnego materiału dowodowego w sprawie, niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwieniu sprawy, w tym całkowite pominięcie, iż skarżący w toku postępowania złożył zaświadczenie lekarskie o swoim stanie zdrowia, a także poinformował, że posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, a także całkowite pominięcie, iż skarżący działał według wytycznych przekazywanych mu przez pracownika uczelni, a mimo tego to on ponosi negatywne konsekwencje ich działania;

2) art. 8, art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak prowadzenia postępowania w sprawie w sposób budzący zaufanie, bez kierowania się zasadami bezstronności i równego traktowania, oraz poprzez brak informowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, w tym udzielania wskazówek, aby nie poniósł on szkody z powodu nieznajomości prawa co przełożyło się na utrzymanie w mocy decyzji skreślającej skarżącego z listy studentów, pomimo tego, że został wprowadzony przez pracownika uczelni;

3) art. 15 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania i nierozpoznania sprawy dwukrotnie w jej całokształcie przez organ, co doprowadziło do bezzasadnego utrzymania w mocy pierwszej decyzji Rektora U.

4) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w związku z art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n. poprzez brak wyczerpującego i starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia podjętego w ramach uznania administracyjnego o skreśleniu skarżącego z listy studentów z uwzględnieniem wszystkich okoliczności faktycznych oraz prawnych, w tym również podnoszonych przez niego poprzez przedstawienie wszystkich przesłanek faktycznych i interpretacyjnych wnioskowania organu.

W oparciu o ww. zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Rektor U. nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności wskazywanych przez skarżącego. Rektor U. nie wziął pod uwagę informacji, że skarżący jest osobą z niepełnosprawnością i choruje na cukrzycę. Na tę okoliczność przedstawił zwolnienie lekarskie. Po przedłużeniu sesji egzaminacyjnej skarżący zdał większość przedmiotów, ale nie udało się tego zrobić odniesieniu do podstaw y., ponieważ miało to się odbyć jako egzamin komisyjny, na który student nie uzyskał zgody. Skarżący zarzucił organowi, że ten nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w postępowaniu odwoławczym. Jeżeli były wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego, Rektor U. powinien wezwać go do okazania orzeczenia o niepełnosprawności. Skarżący ma świadomość uznaniowości zapadłej decyzji, ale nie może być ona dowolna. Treść zaskarżonej decyzji wskazuje jednak na dowolność zaskarżonej decyzji, co wynika z jej uzasadnienia, jak twierdzi skarżący.

W odpowiedzi na skargę Rektor U., reprezentowany przez pełnomocnika – r. pr. A. C. – wniósł o oddalenie jej. Organ podtrzymał stanowisko, jakie zajął w zaskarżonej decyzji, nie godząc się jednocześnie z zarzutami podniesionymi w skardze.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżący zgłosił wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Rektor U. złożył tożsamy wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy". Obydwie strony postępowania sądowoadministracyjnego we wnoszonych pismach procesowych zaznaczyły, że wnoszą o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Z tych względów, zarządzeniem z dnia 24 października 2024 r. Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu wyznaczyła termin posiedzenia niejawnego na dzień 28 listopada 2024 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Sądowa kontrola obejmuje swoją kognicją m.in. decyzje administracyjne, o czym mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd jest zobowiązany z urzędu wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności mające wpływ na wynik sprawy, choćby nie zostały one podniesione przez stronę skarżącą.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Rektora U. utrzymująca w mocy jego własną decyzję w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów Uniwersytetu [...] w P.. Analiza całokształtu sprawy doprowadziła Sąd w składzie orzekającym do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są przepisy p.s.w.n., ale także przepisy "prawa zakładowego", które obowiązują wszystkich destynatariuszy polskiej szkoły wyższej – tu: Uniwersytetu [...] w P.. Zdaniem Rektora U. zaistniały przesłanki do skreślenia skarżącego z listy studentów uczelni publicznej. Skarżący odrzuca tę argumentację podnosząc, że decyzja organu jest naznaczona dowolnością, gdyż intencjonalnie pomija się kluczowe fakty. Sąd w składzie orzekającym przychylił się do punktu widzenia przedstawionego przez Rektora U..

Skreślenie studenta z listy studentów polskiej szkoły wyższej znajduje umocowanie w ustawie, tj. w p.s.w.n. Ustawodawca przewidział dwa tryby skreślenia studenta – obligatoryjny (kiedy spełnienie przesłanek skreślenia zobowiązuje rektora do działania w trybie art. 108 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n.) oraz fakultatywny (kiedy spełnienie przesłanek skreślenia uprawnia rektora do działania w trybie art. 108 ust. 2 pkt 1-4 p.s.w.n.). Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 108 ust. 3 p.s.w.n.), a zatem jest to zawiązanie się stosunku administracyjnoprawnego o charakterze materialnym, bowiem w jej drodze pozbawia się studenta prawa do studiowania na danej uczelni w rozpoczętym cyklu studiowania. Skreślenie z listy studentów nie oznacza jednocześnie braku możliwości podjęcia studiów na tej samej czy innej uczelni.

Tryb określony w art. 108 ust. 2 p.s.w.n. jest trybem fakultatywnym, a więc oznacza to, że spełnienie się choćby jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie uprawnia, ale nie zobowiązuje rektora do skreślenia studenta. Rektor bowiem może, ale nie musi podejmować takiej decyzji. Mając na uwadze to, że skreślenie studenta następuje w drodze decyzji administracyjnej, co zasygnalizowano w poprzednim akapicie, należy dopowiedzieć, że zawiązuje się tutaj także stosunek administracyjnoprawny o charakterze procesowym, którego istotę reguluje k.p.a. Uznaniowość decyzji, o której mowa w art. 108 ust. 2 p.s.w.n. oznacza, że organ uczelni ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne ze szczególnym uwzględnieniem swobody podjęcia rozstrzygnięcia. Rektor musi szczegółowo uzasadnić to, dlaczego podjął taką decyzję, a nie inną. W tym zakresie sąd administracyjny posiada bardzo zawężoną kompetencję kontroli decyzji. Rolą sądu jest wyłącznie to, czy organ wywiązał się z obowiązku, jaki wynika z uznaniowości decyzji administracyjnej. Uznaniowość oznacza jednocześnie to, że każdy sposób rozstrzygnięcia sprawy (co do meritum) jest prawidłowy. Tożsamy pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny: "Uznaniowy charakter decyzji o skreśleniu z listy studentów oznacza, że organ uczelni, orzekając w konkretnej sprawie, może, ale nie musi, skreślić studenta z listy studentów. Wybór taki nie może być jednakże dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy, odzwierciedlonego następnie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia – w tej sprawie rozstrzygnięcia o skreśleniu z listy studentów. Dominujące jest stanowisko judykatury, według którego ocenie sądu nie podlegają kryteria słuszności czy celowości podjętego rozstrzygnięcia." (wyrok NSA z dnia 23 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2842/22). Nie można jednocześnie utożsamiać dowolności decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów uczelni ze swobodną oceną materiału dowodowego, na skutek której rektor nie daje wiary poszczególnym dowodom.

Zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n., student może być skreślony z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Nadmienić bowiem należy, że obowiązkiem studenta szkoły wyższej jest uzyskiwanie zaliczeń ćwiczeń, laboratoriów, warsztatów, konwersatoriów i wreszcie egzaminów końcowych. To bowiem przekłada się na obowiązek zdobycia wymaganych punktów ECTS, co świadczy o zdolności studenta do zaliczenia roku. Niewywiązanie się z tego obowiązku może skutkować właśnie skreśleniem z listy studentów. Sam przebieg studiów na konkretnej uczelni jest uregulowany w regulaminie studiów. Regulamin ten jest aktem prawa zakładowego ergo nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego i nie może stanowić samodzielnej podstawy do skreślenia studenta (wyrok NSA z dnia 19 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4449/21). Jako, że przepis art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n. przewiduje tylko "możliwość" skreślenia studenta, to nie tylko fakt niezaliczenia przedmiotu musi być niewątpliwy, ale organ powinien także ustalić i rozważyć wszystkie inne okoliczności dotyczące studenta mogące mieć wpływ na treść decyzji, w tym także ocenić obiektywną możliwość uzyskania pozytywnej oceny z egzaminu. Bez dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności i przeprowadzenia ich analizy oraz oceny decyzja uznaniowa nie może zostać uznana za zgodną z prawem (wyrok NSA z dnia 7 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 531/22).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy tylko przypomnieć, w jakich okolicznościach znalazł się skarżący. Podczas I roku studiów (rok akademicki 2022/2023) skarżący nie zaliczył przedmiotu – x – i otrzymał zgodę, aby przedmiot ten zaliczyć w III semestrze studiów (rok akademicki [...]. W II semestrze skarżący ostatecznie zdał statystykę opisową oraz podstawy z., ale nie udało mu się uzyskać zaliczenia z podstaw y.. W tym celu skarżący wystąpił z wnioskiem o wyrażenie zgody na przeprowadzenie egzaminu komisyjnego. Niezaliczenie tego przedmiotu jest ważną okolicznością faktyczną, bowiem dopiero w III semestrze studiów możliwe było zaliczenie x z I semestru. Zgodnie z § 39 ust. 1 pkt 1 Regulaminu Studiów w Uniwersytecie [...] w P., stanowiącym załącznik do uchwały nr [...] (2022/2023) Senatu Uniwersytetu [...] w P. z dnia 28 kwietnia 2023 r. (zwanego dalej "Regulaminem"), skarżący otrzymał prawo do zaliczenia x w III semestrze studiów z obowiązkiem kontynuowania zajęć bieżących, przy czym skarżący, który został skierowany na powtarzanie zajęć z niezaliczonego przedmiotu, może ubiegać się o skierowanie na powtarzanie zajęć z kolejnego niezaliczonego przedmiotu dopiero po uzyskaniu zaliczenia przedmiotu, na którego powtarzanie został uprzednio skierowany. Parafrazując i jednocześnie odnosząc to do sytuacji skarżącego, nie można było dopuścić do sytuacji, w której skarżący miałby niezdane dwa przedmioty z dwóch semestrów i dopuścić do zaliczania ich w kolejnych latach studiów. Regulamin wyraźnie tego zabrania. Skarżący, który w I semestrze nie zaliczył x, i który w II semestrze nie zaliczył podstaw y. , nie mógł uzyskać promocji na wyższy rok studiów. Stałoby to w sprzeczności z § 39 ust. 1 pkt 1 Regulaminu.

Powracając do kwestii egzaminu komisyjnego z podstaw y., skarżący otrzymał ostateczną i prawomocną decyzję o odmowie przeprowadzenia egzaminu komisyjnego. Decyzja ta została skutecznie doręczona skarżącemu w drodze tzw. fikcji doręczenia. Z momentem upływu terminu określonego w art. 44 § 1 k.p.a., skutek doręczenia następuje. Oznacza to, że przyjmuje się, iż adresat odebrał korespondencję, zapoznał się z nią i miał pełną świadomość treści pisma, jakie było w przesyłce (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2339/12). Sąd w składzie orzekającym co prawda nie może oceniać w ogóle tej kwestii, gdyż doręczenie decyzji odmownej w sprawie egzaminu komisyjnego było przedmiotem osobnego postępowania, to jednak godzi się tylko przypomnieć, że mając na względzie, iż wszelkie adnotacje poczty na zwróconej przesyłce – zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru – mają walor dokumentu urzędowego, korzystającego z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności), nie sposób przyjąć, aby niepoparte rzetelnymi dowodami oświadczenie o braku awiza, mogło podważyć skutki doręczenia przesyłki w trybie art. 44 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 8 września 2020 r., sygn. akt II OSK 3072/19). Skoro decyzja o odmowie przeprowadzenia egzaminu komisyjnego została doręczona w trybie art. 44 § 4 k.p.a., a koperta posiadała wszystkie adnotacje, to Rektor U. miał prawo uznać, że nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji skarżącemu, a decyzja ta korzysta z ochrony, o której mowa w art. 16 § 1 i 3 k.p.a. Tego zresztą nikt nie kwestionował. Skarżący nie wzruszył przecież tej decyzji. Nie można teraz zasłaniać się argumentacją, że skarżący w dniu doręczenia przebywał w P., a jego rodzina zmieniła adres zamieszkania. Z przepisu art. 41 § 1 k.p.a. wynika obowiązek każdorazowego zawiadomienia organu o zmianie adresu zamieszkania. W § 2 tego przepisu mowa jest jasno, że skutki prawne zachodzą pomimo zaniedbania obowiązku zawiadomienia organu o zmianie adresu. "Niedopuszczalne jest wywodzenie przez skarżącego korzystnych dla siebie skutków prawnych z faktu, iż nie dochował obowiązku poinformowania właściwego organu o zmianie miejsca zamieszkania." (wyrok NSA z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt I GSK 1487/22).

Skarżący definitywnie nie zaliczył zatem dwóch przedmiotów z dwóch różnych semestrów. Dlatego też Rektor U. miał podstawy do wszczęcia kontrolowanego przez tut. Sąd postępowania administracyjnego w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów. Widząc w tym miejscu sprzeczność z regulacją § 39 ust. 1 pkt 1 Regulaminu, Rektor U. doszedł do przekonania o zaistnieniu przesłanki z art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n. Co więcej, w toku postępowania odwoławczego Rektor U. ustalił, że nauczyciele akademiccy Uniwersytetu [...] w P. nie mieli do czynienia ze skarżącym. Jego frekwencja w niektórych przypadkach nie przekraczała 13%. Skarżący nie zdał większości przedmiotów w semestrze III. Rektor U. trafnie odniósł się także do kwestii choroby skarżącego. Skarżący, chorując przewlekle, dopiero w dniu 19 września 2023 r. powiadomił władze uczelni o jego chorobie, co miało stanowić podstawę do wyrażenia zgody na przedłużenie sesji egzaminacyjnej. Nie przedstawił natomiast żadnego orzeczenia o niepełnosprawności. Znamienne dla Rektora U., ale także dla Sądu w składzie orzekającym jest to, że widząc, iż Rektor U. w pierwszej instancji "nie wziął pod uwagę" orzeczenia o niepełnosprawności skarżącego, to skarżący nie przedstawił takiego orzeczenia wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani nawet ze skargą, chociażby z uwagi na treść art. 106 § 3 p.p.s.a. Zdziwienie jeszcze bardziej wzmaga to, że skarżący, od początku reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, nie podniósł jego najważniejszego dowodu i nie przedstawił go Rektorowi U., a za to wytykał to organowi, że go do tego nie wezwał.

Sąd przywoływał już powyżej pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 7 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 531/22), w którym Sąd Kasacyjny jasno wskazywał, że nie tylko samo niezaliczenie przedmiotów w semestrze, czy w danym roku, ale także inne okoliczności sprawy muszą być podstawą do skreślenia studenta z listy. Sąd w składzie orzekającym wyraża przekonanie, że wszystkie ww. okoliczności sprawy, omówione przez Rektora U. w zaskarżonej decyzji wskazują, iż organ nie poprzestał tylko na kwestii niezaleczenia przedmiotów. Rektor U. podjął decyzję, która odpowiada prawu, a z uwagi na jej uznaniowy charakter, Sąd w składzie orzekającym może stwierdzić z pełnym przekonaniem, iż Rektor U. zgromadził wystarczający materiał dowodowy, aby wyciągnąć takie a nie inne wnioski.

Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów skargi, należało stwierdzić ich niezasadność. Nie doszło do naruszenia art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 86 i art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący powiadomił Rektora U. o wydanym zaświadczeniu lekarskim i to stanowiło podstawę do przedłużenia sesji egzaminacyjnej do końca października 2023 r. Sesja ta zakończyła się niezdanym egzaminem z podstaw y., a jednocześnie prawomocnie i ostatecznie odmówiono skarżącemu przeprowadzenia egzaminu komisyjnego. Ta okoliczność została wzięta pod uwagę. Powoływanie się na orzeczenie o niepełnosprawności bez przedstawienia go organowi, kiedy w pierwszej instancji organ "nie pochylił się" nad tym zagadnieniem, uzasadnia wątpliwości co do istnienia takiego orzeczenia. Niniejszy zarzut mógłby być uzasadniony, gdyby skarżący nie wspominał o orzeczeniu, a Rektor U. miał wiedzę o istnieniu orzeczenia o niepełnosprawności skarżącego. Należy przypomnieć, że chociaż rolą organu prowadzącego postępowanie administracyjne w myśl k.p.a. jest wyczerpujące ustalenie okoliczności faktycznych, to organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów tylko dla potwierdzenia twierdzeń strony postępowania. Jeżeli sama strona ma wiedzę i posiada dowód na istnienie okoliczności mających znaczenie dla sprawy, to powinna uczynić z niego użytek (wyrok NSA z dnia 3 lipca 2024 r., sygn. akt I OSK 503/23). Powoływanie się na niczym niepotwierdzone wytyczne pracownika uczelni nie może być przedmiotem jakiejkolwiek refleksji, ponieważ istnienie takich wytycznych, szczególnie słownych, nie poddaje się weryfikacji.

Niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 8, art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a. Skarżący wiedział, w jakiej sytuacji się znalazł – nie zdał dwóch przedmiotów z dwóch osobnych semestrów. Taki stan rzeczy uniemożliwił jemu zaliczenie x w III semestrze. Skarżący otrzymał zgodę na wydłużenie sesji egzaminacyjnej do końca października 2023 r., a mimo to nie zaliczył przedmiotów. Skarżący, znając treść § 39 ust. 1 Regulaminu, gdyż jako student I roku składał ślubowanie, iż będzie przestrzegać przepisów prawa tak powszechnie, jak i wewnętrznie obowiązującego, wiedział, iż nie będzie jemu dane przystąpić do zajęć III semestru. Jego postawa, tj. obecność na poziomie 13-procentowej frekwencji, wskazuje na brak woli dalszego studiowania. Rektor U. stosuje Regulamin wobec wszystkich studentów Uniwersytetu [...] w P. jednakowo. Tak samo oferuje się skarżącemu prawo do skorzystania z urlopów i innych form zaliczenia przedmiotów w związku z istnieniem choroby. Skarżący nigdy nie wykazał zainteresowania takim działaniem, stąd decyzja Rektora U. nie może wzbudzać zdziwienia. Nie jest przy tym tak, że skarżący nie znał przepisów prawa. W toku postępowania administracyjnego był reprezentowany przez zawodowych pełnomocników, a jego podpis pod ślubowaniem składanym na I roku studiów świadczy o znajomości przepisów prawa, przynajmniej na poziomie uczelni. Ponownie, powoływanie się na wprowadzenie skarżącego w błąd przez pracownika uczelni nie może być żadnym argumentem, ponieważ ta okoliczność nie poddaje się weryfikacji.

Za chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 15 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Rektor U. w postępowaniu odwoławczym poszerzył materiał dowodowy o ustalenia pozyskane od pracowników akademickich uczelni. To dopełniło tylko pogląd o trafności decyzji wydanej w pierwszej instancji.

Rektor U. nie dopuścił się naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w związku z art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n. Organ uczelni jasno uargumentował dlaczego podjął taką decyzję, a nie inną. Rektor U. odniósł się do każdej okoliczności, jaka przekonała go o trafności wydanego przez niego rozstrzygnięcia. Co więcej, Rektor U. odniósł się także do twierdzeń skarżącego, co do np. jego choroby, orzeczenia o niepełnosprawności, a także jego biernej postawie w zakresie wnioskowania o urlopy dla studentów.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów skargi jak i jej samej. Kierując się wspomnianym już przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnych przesłanek, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej jej, wydanej w pierwszej instancji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.