Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 837/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151 a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Mirosław Bator Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2023 r. sprawy ze skargi T. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2023 r. znak SKO.GN/4160/9/2023 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Obecnie zaskarżoną do WSA w Krakowie decyzją z 17 kwietnia 2023 r., nr SKO.GN/4160/9/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 31 stycznia 2023 r., nr GS-03.6841.1.2017.PŁ, orzekającą o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez T. D. S.A. z siedzibą w K. (strona skarżąca, skarżąca spółka) przy ulicy [...], powstałą w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Zakład Energetyczny K. w K. w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa pod nazwą Zakład Energetyczny K. S.A., prawa użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego obecnie własność Gminy Kraków, utworzonego z działki nr [...] o pow. 502 m2, obręb [...], jedn. ewid. Ś. oraz prawa własności budynku oznaczonego numerem porządkowym [...] położonego przy ulicy [...], na gruncie tym zlokalizowanego.

Przedmiotowe postępowanie toczy się powtórnie w związku z uchyleniem przez WSA w Krakowie wyrokiem z 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SAKr 137/22, poprzednio zapadłych decyzji: Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 14 grudnia 2021r., znak SKO.GN/4160/152/2021 oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z 25 października 2021 r. o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego opisanego powyżej gruntu oraz prawa własności budynku przez stronę skarżącą. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia WSA stwierdził, że kluczowe elementy stanu faktycznego są w przedmiotowej sprawie bezsporne. Przedmiotowa nieruchomość stanowi obecnie własność Gminy Kraków, jednakże od lat 50-tych XX w. znajdowała się w posiadaniu poprzedników prawnych skarżącej spółki. Faktowi temu nie zaprzeczają organy i wynika to również ze zgromadzonych dokumentów w przedmiotowej sprawie. Pomimo wystąpienia do licznych organów wymienionych powyżej w uzasadnieniu, nie udało się uzyskać żadnego z dokumentów expressis verbis wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (t.j. Dz.U.1998 r. nr 103 poz. 120 ze zm., dalej: "rozporządzenie"). Zdaniem WSA zgromadzone dokumenty: decyzja Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia 15 lutego 1969 roku znak GKM.ZGK.6205-3/68 o ustaleniu Zakładowi Energetycznemu w K. opłaty rocznej za użytkowanie terenu przy ulicy [...] oznaczonego jako parcela I. kat. [...] o pow. 257 m2, protokół zdawczo odbiorczy z dnia 11 lipca 1950 r. potwierdzający przekazanie realności przy ul. [...] nr [...], nr [...] w zarząd i użytkowanie na potrzeby Centralnego Zarządu Energetyki Zjednoczenia Energetycznego Okręgu Krakowskiego (będącego poprzednikiem skarżącej spółki), książka nieruchomości z lat 1951-1955, z której wynika, że poprzednik prawny wnioskodawcy był wskazywany jako właściciel i zarządca nieruchomości, pozwolenie na budowę z dnia 5 sierpnia 1987 r. nr [...] wydaną na Zakłady Energetyczne K. przez Urząd Dzielnicowy K.-Ś. potwierdzającą, że w okresie przed 5 grudnia poprzednich prawny skarżącej spółki realizował inwestycje na przedmiotowej nieruchomości, nie stanowią dowodu wymienionego w katalogu z § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Można także zgodzić się z organem, że kluczowa w sprawie decyzja z dnia 15 lutego 1969 r. nie obejmuje swym zakresem całości powierzchni przedmiotowej nieruchomości i dotyczy wyłącznie roku 1969 r. W tej sytuacji winien zdaniem Sądu znaleźć zastosowanie § 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia. Sąd zobowiązał organy, by w ponownie przeprowadzonym postępowaniu wzięły pod uwagę powyższe wskazania i w związku z faktem niezachowania dokumentów, wymienionych w § 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia, przeprowadziły dowody z zeznań świadków oraz oświadczeń stron na okoliczność stwierdzenia, czy skarżąca spółka, bądź jej poprzednicy prawni sprawowali zarząd nad przedmiotową nieruchomością w dniu 5 grudnia 1990 r.

W takich okolicznościach faktycznych i prawnych Prezydent Miasta Krakowa wydał ponownie decyzję w tym przedmiocie w dniu 31 stycznia 2023 r. nr GS-03.6841.1.2017.PŁ, o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez stronę skarżącą prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu oraz prawa własności budynku na nim posadowionego. Odnosząc się do zaleconego w wyroku z 6 kwietnia 2022 r. przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków na okoliczność stwierdzenia, czy strona skarżąca lub jej poprzednicy prawni sprawowali zarząd przedmiotową nieruchomością w dniu 7 grudnia 2022 r., organ podał, że przesłuchał świadków – pracowników strony skarżącej, co nie wpłynęło na uzyskanie istotnych informacji. Podniesiono, że jak podnosi się w orzecznictwie, jeżeli chodzi o kwestię dokumentowania istnienia prawa zarządu na podstawie innych, niż dokumenty, środków dowodowych (oświadczenia strony lub zeznań świadków) to dowody te mogą potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wtedy, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Wobec tego, wnioskodawca uwłaszczenia winien wskazać, że miał w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd użytkowanie), które później zaginęły, czy uległy zniszczeniu. Podkreślono, że w trakcie prowadzonego postępowania organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Nie udało się odnaleźć w archiwach decyzji o oddaniu jej w zarząd, jak również innych dokumentów potwierdzających nawet pośrednio istnienie tego prawa. W ocenie organu, faktu tego nie potwierdzają przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty oraz zeznania świadków.

W odwołaniu skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie przez organ I instancji należytego wyjaśnienia i rozpatrzenia sprawy, polegające na dokonaniu wybiórczej oceny materiału dowodowego zebranego w toku prowadzonego postępowania oraz przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie, w tym w szczególności dokumentu urzędowego w postaci decyzji Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z 15 lutego 1969 r., ustalającej opłatę roczną za użytkowanie terenu państwowego oraz zeznań świadka J. S., złożonych w trakcie rozprawy administracyjnej 7 grudnia 2022 r., co miało istoty wpływ na wynik sprawy i skutkowało brakiem uwzględnienia wniosku i niewydaniem przez organ I instancji decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez poprzednika prawnego wnioskodawcy prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do nieruchomości objętej wnioskiem; naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niepełne, nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji, niewymienienie w treści uzasadnienia decyzji szczegółowych okoliczności, które w ocenie organu I instancji doprowadziły — w korelacji z zebranym materiałem dowodowym (w tym zeznaniami świadków) — do wydania decyzji o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez poprzednika prawnego wnioskodawcy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zlokalizowanej przy ulicy [...] w K.; § 4 ust. 1 pkt 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczycących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu w zw. z art. 75 k.p.a. poprzez brak należytej oceny dokumentu urzędowego, z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie (w tym zeznań świadków).

W uzasadnieniu obecnie zaskarżonej decyzji (opisanej szczegółowo na wstępie) SKO w pełni podtrzymało stanowisko Prezydenta, co do braku przesłanek stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez stronę skarżąca prawa wieczystego użytkowana gruntu oraz prawa własności budynku do niego przynależnego. Kolegium ponownie stwierdziło, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego - mając jednocześnie na uwadze wytyczne WSA w Krakowie - nie istniały dokumenty potwierdzające prawo zarządu. Organ podjął działania w celu odnalezienia powyższych dokumentów. Przeprowadzono szczegółową kwerendę akt archiwalnych Archiwum Narodowego w Krakowie, Starostwa Powiatowego w Krakowie, Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego oraz Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Kolegium nie podzieliło stanowiska strony skarżącej, że o odmowie wydania decyzji pozytywnej przesądza brak dokumentu, który powinien znajdować się w archiwum miejskim i który najpewniej spłonął w jego pożarze. W wyniku kwerendy nie zostało stwierdzone, żeby istniały dokumenty potwierdzające prawo zarządu do działki nr [...], a których istnienie pozwoliłoby na stwierdzenie, iż poprzednik prawy wnioskodawcy sprawował w dniu 5 grudnia 1990 r. zarząd nieruchomością wskazaną w złożonym wniosku. Nadto osoby pracujące w strukturach Spółki od lat 90- tych XX wieku zostały przesłuchane w charakterze świadków. Z ich zeznań wynika, iż nie mają wiedzy na temat ustanowienia prawa zarządu rzecz T. D. jej poprzednika prawnego. Również świadek J. S. nie potwierdził istnienia prawa zarządu. Traktowanie budynku przy ul[...] w K. jako zakładowego nie przesądza bowiem o istnieniu przedmiotowego prawa. Ustalenie prawa zarządu nie może być wynikiem luźnych domniemań i w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja strony skarżącej przedstawiona w uzasadnieniu. Brak jest bowiem jednoznacznego w swojej treści zeznania świadka potwierdzającego istnienie takiego dokumentu. Organ I instancji po uzupełnieniu oraz weryfikacji materiału dowodowego prawidłowo zatem wywiódł, że przeprowadzone kwerendy akt nie pozwoliły na ustalenie istnienia dokumentacji, które mogłoby być podstawą do wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie uwłaszczenia. Ponadto, wykazanie prawa zarządu w sposób wskazany w § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia mogło mieć miejsce tylko wtedy, gdy powyższa czynność dotyczyła gruntu państwowego, a z akt sprawy wynika, że działka nr [...] stała się własnością Skarbu Państwa na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla K. - Ś. w K. z dnia 9 grudnia 1999 r., sygn. akt I Ns 1117/95/S, którym to postanowieniem Sąd stwierdził zasiedzenie na rzecz Skarbu Państwa z dniem 1 stycznia 1985 r. prawa własności ww. działki. Tym samym nie jest możliwe wykazanie prawa zarządu do przedmiotowego gruntu. Kolegium podzieliło pogląd, że w trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony wnikliwie w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. W szczególności dokonano wszechstronnej oceny okoliczności niniejszej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego. W efekcie podjętych czynności, nie zostało stwierdzone, iż objęta wnioskiem nieruchomość pozostawała w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie wnioskodawcy bądź jego poprzednika prawnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sformułowano analogiczne zarzuty, co w odwołaniu sprowadzające się do oceny przeprowadzonego postępowania dowodowego, a to naruszenia art. 7 k.p.a., art. 76 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z § 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r., poprzez wybiórczą ocenę materiału dowodowego zebranego w toku prowadzonego postępowania oraz przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, jak również naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niepełne, nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji, niewymienienie w treści uzasadnienia decyzji szczegółowych okoliczności, które w ocenie organu II instancji doprowadziły w korelacji z zebranym materiałem dowodowym (w tym zeznaniami świadków) do wydania decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie obydwu zaskarżonych decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:

1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,

2) dochowania wymaganej prawem procedury,

3) respektowania reguł kompetencji.

Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023, poz.1634, dalej: p.p.s.a.) sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).

Ramy prawne kontroli sądowej skarżonej decyzji wyznaczają przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2023 poz. 344 ze zmianami) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. z 1998 r. nr 23 poz. 120 ze zmianami).

Zgodnie z art. 200 ust. 1 w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady:

1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych;

2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy;

3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2;

4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty.

W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością ,

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

W myśl § 4 ust. 2 rozporządzenia jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie.

W myśl § 4 ust. 3 rozporządzenia jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.

W myśl § 4 ust. 4 rozporządzenia dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2 u.g.n.

W świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych regulując "uwłaszczenie" państwowych i komunalnych osób prawnych na majątku państwowym i komunalnym ustawodawca ograniczył możliwość dowodzenia legitymowania się przez podmiot uwłaszczany prawem zarządu. Ma to swoje uzasadnienie w tym, że nabycie prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 83, poz. 373) dotyczyło nie wszystkich nieruchomości pozostających w faktycznym władaniu państwowych i komunalnych osób prawnych, ale wyłącznie tych, którymi jednostki te władały na określonej podstawie prawnej (tak wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 412/22; zob także wyrok NSA z 9 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 3317/18). Dalej w powołanym wyroku NSA wskazał, że katalog środków dowodowych wskazanych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. służących wykazaniu prawa zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r. został przez prawodawcę ograniczony, co dało też podstawę do postawienia w orzecznictwie trafnej tezy, że prawa zarządu nie można domniemywać. Dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę ustanowienia prawa zarządu (użytkowania) jedynie wówczas, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione to prawo, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu (tak wyrok NSA 6 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 731/20). Jak wskazywał tut. Sąd o bycie prawa zarządu nie świadczy ani przeznaczenie gruntu, ani wykorzystywanie nieruchomości pod określoną infrastrukturę, ani samo faktyczne władanie takim gruntem (wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 659/20).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, co następuje:

Sąd nie neguje faktu, że przedmiotowa nieruchomość nieprzerwanie przez okres 50 lat była w posiadaniu państwowych przedsiębiorstw energetycznych (Centralnego Zarządu Energetyki Zjednoczenia Energetycznego Okręgu Krakowskiego, Zjednoczenia Energetycznego Okręgu Krakowskiego, Zakładu Energetycznego Kraków). Przedsiębiorstwa te działały we własnym imieniu, lecz na rachunek Skarbu Państwa, cechowała je odrębność organizacyjna i samodzielność w realizacji zadań. Sąd wziął także pod uwagę rozpoznając niniejszą sprawę dokumenty, na które powołuje się skarżący, to jest: protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 11 lipca 1950 r., książkę nieruchomości z lat 1951-1955 wskazująca, że Zjednoczenie Energetyczne Okręgu Krakowskiego jest zarządcą nieruchomości, decyzję Prezydium Rady Narodowej z 15 lutego 1969 r. ustalająca opłatę roczną za użytkowanie terenu państwowego, zeznania świadka, który wskazuje, że kojarzy dokument o oddanie działki [...] w zarząd. Jednak w ocenie Sądu w/w dokumenty nie wykazują okoliczności istotnej dla wydania decyzji o nabyciu z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz własności budynku położonego w K. przy ul. [...]. W szczególności z powoływanej decyzji Prezydium Rady Narodowej z 15 lutego 1969 r. znak GKM.ZGT.6206-3/68 ustalającej opłatę roczną za użytkowanie terenu państwowego nie wynika tytuł prawny uiszczenia tej opłaty. Ponadto opłata dotyczy jedynie części działki, t.j. 257 m˛. (k. 39 , tom 1 administracyjnych akt sprawy). Także zeznania świadka J. S. nie wskazują jednoznacznie na istnienie decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd. Mowa jest tam jedynie o pożółkłym dokumencie o bliżej nieokreślonej sygnaturze, na którym była "data, miejsce i organ, który wydał dokument" (k. 758 tom 3 administracyjnych akt sprawy).

Raz jeszcze trzeba podkreślić, że regulując "uwłaszczenie" państwowych i komunalnych osób prawnych na majątku państwowym i komunalnym ustawodawca ograniczył możliwość dowodzenia legitymowania się przez podmiot uwłaszczany prawem zarządu. Ma to swoje uzasadnienie w tym, że nabycie prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa na podstawie ustawy z 29 września 1990 r. dotyczyło nie wszystkich nieruchomości pozostających w faktycznym władaniu państwowych i komunalnych osób prawnych, ale wyłącznie tych, którymi jednostki te władały na określonej podstawie prawnej. Dlatego kluczowe jest w świetle obowiązujących przepisów prawa wykazanie istnienia prawa zarządu przedmiotową nieruchomością, które to prawo przysługiwało poprzednikom prawnym wnioskodawcy. Jak już wskazano powyżej okoliczność, że prawo to wnioskodawcy przysługiwało nie zostało wykazane. Podkreślenia wymaga, że organowi I, jak i II instancji nie można zarzucić braku zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego. Organy przeprowadziły kwerendę dokumentów archiwalnych (k. 398-410 tom 1 administracyjnych akt sprawy, k. 448-459, tom 2 administracyjnych akt sprawy) oraz oceniły dokumenty przedłożone przez stronę (k. 527-546 tom 2 administracyjnych akt sprawy), a także przeprowadziły dowody z przesłuchania świadków (k. 755-758, tom 3 administracyjnych akt sprawy). Także zalegająca w aktach sprawy decyzja komunalizacyjna z 23 marca 2005 r. wskazuje na brak decyzji potwierdzającej, że poprzednikom prawnym T. D. S.A. przysługiwało prawo zarządu przedmiotowej nieruchomości.

Wszystkie zgromadzone w sprawie dokumenty zostały prawidłowo ocenione przez organy obu instancji, iż nie dokumentują one przekazania poprzednikom prawnym T. D. S.A. w/w nieruchomości w zarząd. Stanowisko to podziela Sąd rozpoznający sprawę.

W kwestii zarzutów skargi stwierdzić należy, co następuje. Z przedstawionych powyżej rozważań wynika, że Sąd nie podziela zarzutów skargi. W szczególności w ocenie Sądu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania (art.7, art. 76, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.) przez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Organy obu instancji zgromadziły wyczerpujący materiał dowodowy, przeprowadziły dowody z dokumentów, jak i z zeznań świadków. Poszczególne dowody zostały ocenione przez organy, w szczególności wyjaśniły one dlaczego dokumenty te nie mogą stanowić dowodu ustanowienia zarządu.

Sąd nie podziela także zarzutów naruszenia § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. Zarówno decyzja Prezydium Rady Narodowej z 15 lutego 1969 r., jak i zeznania świadka J. S. nie stanowią dowodu ustanowienia zarządu na przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji szczegółowo wyjaśnił, z jakich powodów uznaje, że nie mogą one stanowić dowodu na ustanowienie prawa zarządu. Ustalenia te słusznie zaaprobował organ II instancji.

W ocenie Sądu nie doszło także do naruszenia art. 8 k.p.a. Wbrew stanowisku skarżącego organy nie tyle rozbieżnie oceniły ten sam dowód, co ponownie rozpatrując sprawę uwzględniły stanowisko sądów co do znaczenia decyzji o ustaleniu opłaty. Dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę ustanowienia prawa zarządu (użytkowania) jedynie wówczas, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione to prawo. Tej ostatniej okoliczności pierwotnie nie uwzględniły organy, dokonując tym samym błędnej oceny dokumentu. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia, że przedmiotowa działka jako majątek opuszczony w rozumieniu dekretu z 1946 r. o majątkach poniemieckich i opuszczonych mogła zostać oddana w zarząd instytucjom użyteczności publicznej, a bez wątpienia taką był Centralny Zarząd Energetyki Zjednoczonej Energetyki Okręgu Krakowskiego, stwierdzić należy, co następuje. Także i do tych dokumentów odniosły się organy w przedmiotowej sprawie. W szczególności organ I instancji wyjaśnia, że sporządzony protokół przekazania nie jest dokumentem, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. Ponadto wskazano, że protokół nie dokumentuje czynności między państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Skarb Państwa bowiem w momencie przekazania nie nabył jeszcze własności w/w nieruchomości. Sąd podziela stanowisko, że dokumenty te nie mogły stanowić podstawy ustalenia prawa zarządu na przedmiotowej nieruchomości.

Ponieważ sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, jak również nie stwierdzono podstaw do wznowienia postępowania bądź stwierdzenia nieważności, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.