Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 434/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 62 par. 1, art. 62b par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Gminy B. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 stycznia 2024 r. nr 380000/71/2023/RED/MA/EM/37520 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Gmina B. (dalej: skarżąca) wniosła skargę na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (dalej: ZUS lub organ) z 30 stycznia 2024 r. nr 380000/71/2023/RED/MA/EM/37520 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

2. Stan sprawy.

2.1. Pismem z 12 października 2023 r. skarżąca złożyła wniosek w sprawie postępowania egzekucyjnego (skarga na czynności egzekucyjne) prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr W222-61/2023, 222-62/2023 W222-63/2023, W222-64/2023, W222- 65/2023, W222-66/2023, W222-67/2023, W222-68/2023, W222-69/2023, W22270/2023, W222-71/2023, W222-72/2023, W222-73/2023, W222-74/2023, W222- /752023, W222-76/2023, W222-77/2023, W222-78/2023, W222-79/2023, W222-80/2023, W222-81/2023, W222-82/2023, W222-83/2023, W222-84/2023 – wskazując jako podstawę skargi dokonanie czynności z naruszeniem prawa, tj. zajęcie wierzytelności powyżej wartości ustalonej w spisie inwentarza stanu czynnego spadku.

ZUS uznał, że przedawnione przez skarżącą w ww. piśmie uzasadnienie wyczerpuje przesłankę z art. 33 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm. - u.p.e.a.), tj. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku

wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu.

Wobec powyższego ww. pismo zostało rozpatrzone jako zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.

Postanowieniem z 17 listopada 2023 r. ZUS działając jako wierzyciel, uznał zarzut zgłoszony na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr W222-73/2023, W222-74/2023, W222-75/2023, W222-76/2023, W222-77/2023, W222-78/2023, W222-79/2023, W222-80/2023, W222-81/2023, W222-82/2023, W222-83/2023, W222-84/2023 oraz oddalił zarzut zgłoszony na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr W222-61/2023, W222-52/2023, W222-63/2023, W222-64/2023, W222-65/2023, W222-66/2023, W222-67/2023, W222-68/2023, W222-69/2023, W222-70/2023, W222-71/2023, W222-72/2023.

W uzasadnieniu wskazał, że dnia 16 marca 2023 r. wydano decyzję nr [...] o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek, określono w niej wysokość zobowiązań płatnika składek J.T. zmarłego 2 maja 2018 r. i orzeczono, że jako spadkobierca Gmina B. ponosi odpowiedzialność za zobowiązania zmarłego. Odpowiedzialność ta ograniczona została do wartości ustalonej w spisie inwentarza stanu czynnego spadku, tj. do kwoty 52.305,64 zł.

Przedmiotowa decyzja została doręczona skarżącej 21 marca 2023 r. W związku z uprawomocnieniem się decyzji [...] oraz brakiem spłaty wskazanych w niej zaległości, w dniu 5 lipca 2023 r. wystawiono upomnienia o numerach od [...] do [...], w których pouczono skarżącą, że należności należy uregulować w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia, w przypadku nieopłacenia należności we wskazanym terminie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. W przypadku wszczęcia egzekucji administracyjnej będą stosowane środki egzekucyjne i powstanie obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych. Ponieważ obowiązek nie został przez skarżącą spełniony 20 września 2023 r. ZUS wystawił tytuły wykonawcze o numerach: W222-61/2023, W222-62/2023, W222-63/2023, W222-64/2023, W222- 65/2023, W222-66/2023, W222-67/2023, W222-68/2023, W222-69/2023, W222-70/2023, W222- 71/2023, W222-72/2023, W222-73/2023, W222-74/2023, W222-/752023, W222-76/2023, W222- 77/2023, W222-78/2023, W222-79/2023, W222-80/2023, W222-81/2023, W222-82/2023, W222-83/2023, W222-84/2023.

Na podstawie ww. tytułów wykonawczych 9 października 2023 r. Dyrektor ZUS skierował zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego do I S.A oraz do B w B1. Zgodnie z informacją zwrotną otrzymaną z I S.A., brak środków stanowił przeszkodę w realizacji zajęć. Natomiast z B w B1., organ egzekucyjny nie otrzymał odpowiedzi na dokonane zajęcia.

W odpowiedzi na wezwanie Dyrektora ZUS, pismem z 18 grudnia 2023 r. I S.A. przesłał wykaz transakcji za okres od 2 marca 2023 r. do 6 grudnia 2023 r. Z powyższego dokumentu wynika, iż bank 5 czerwca 2023 r. w całości zrealizował zajęcie o sygn. akt [...] dokonane przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B1. P.S.

Po przeanalizowaniu poprawności wystawienia tytułów wykonawczych ZUS stwierdził, że poprawnie zostały wystawione tytuły o numerach od W222-61/2023 do W222/72/2023. Kwota należności głównej w przedmiotowych tytułów wyniosła 27.542,79 zł, odsetki za zwłokę naliczone na dzień wystawienia zajęcia 24.247 zł. Razem 52.015,79 zł. Ponad kwotę wartości ustalonej w spisie inwentarza stanu czynnego spadku, tj. ponad 52.305,64 zł zostały wstawione tytuły wykonawcze o numerach W222-73/2023 do W222-84/2023.

2.2. Dnia 5 grudnia 2023 r. wpłynął do ZUS złożony przez skarżącą wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej postanowieniem z 17 listopada 2023 r.

2.3. Mocą zaskarżonego w nn. sprawie postanowienia, ZUS utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji. Organ uznał, że stanowisko wyrażone w pierwszej instancji jest zasadne. Nadto wskazał, że w momencie dokonania 9 października 2023 r. przez Dyrektora ZUS zajęcia rachunku bankowego w I S.A. zajęcia Komornika zostały zrealizowane, a tym samym zbieg nie zachodził. O powyższym świadczy również fakt, iż bank w odpowiedzi na zajęcia dokonane przez Dyrektora ZUS poinformował tylko o braku środków na rachunku, w odpowiedzi nie było żadnej informacji o czynnych zajęciach dokonanych przez inny organ. W związku z powyższym nie było i nie ma podstaw do przekazania przez Dyrektora ZUS akt do Komornika celem prowadzenia łącznej egzekucji.

3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w części, w której zarzuty zostały oddalone.

Zarzucono mu:

- naruszenie przepisów stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności, a to naruszenie art. 62 § 1 u.p.e.a. poprzez brak przyłączenia się organu do toczącego się postępowania egzekucyjnego pod sygnaturą akt [...] prowadzonego przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B1. P.S., mimo poinformowania przez skarżącą o toczącej się egzekucji, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - k.p.a.),

- ewentualnie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) naruszenie art. 62 § 1 u.p.e.a. poprzez nie przyłączenie się organu do toczącego się postępowania egzekucyjnego pod sygn. akt: [...] prowadzonego przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B1. P.S. mimo poinformowania przez skarżącą o toczącej się egzekucji,

b) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu pierwszej instancji, podczas gdy organ na podstawie art. 62 § 1 u.p.e.a. powinien przyłączyć się do toczącego się postępowania egzekucyjnego pod sygn. akt: [...] prowadzonego przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B1. P.S..

Wniesiono o:

- stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w części, tj. w przedmiocie oddalenia zarzutu zgłoszonego na postępowanie egzekucyjne,

- zobowiązanie organu do wydania w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu postanowienia w przedmiocie zwrotu na rachunek skarżącej, z którego organ dokonał zajęcia wierzytelności, kwoty 52.305,64 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia zajęcia wierzytelności do dnia jej zwrotu na rachunek skarżącej oraz w przedmiocie przyłączenia się organu do postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B1. P.S., sygn. akt: [...] jako organu, który pierwszy dokonał zajęcia,

- na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.) rozważenie stwierdzenia nieważności w części, tj. w przedmiocie oddalenia zarzutu zgłoszonego na postępowanie egzekucyjne postanowienia organu pierwszej instancji. Nadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca pismem z dnia 23 sierpnia 2023 r. poinformowała organ, że prowadzona jest przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B1. P.S., sygn. akt: [...] egzekucja za długi spadkowe po zmarłym J.T. Nadto, że ww. postępowanie na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B1., sygn. akt: [...] zostało zawieszone, a zajęte środki pieniężne z rachunku bankowego skarżącej znajdującego się w I S.A. zostały zdeponowane na rachunku depozytowym Sądu Rejonowego w B1. Co więcej to sam dłużnik zwrócił się do organu o wszczęcie postępowania egzekucyjnego jako wierzyciela, który w pierwszej kolejności powinien zostać zaspokojony ze stanu czynnego spadku po zmarłym J.T.

Zatem skoro jako pierwszy zajęcia dokonał Komornik sądowy, zasadnym było wszczęcie przez organ postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej oraz wobec posiadanej wiedzy organ powinien był przyłączyć się do toczącej się egzekucji sądowej, czego nie uczynił, czym rażąco naruszył prawo prowadząc samodzielnie egzekucje mimo posiadanej wiedzy o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym z tego samego majątku.

Wbrew twierdzeniom organu w przedmiotowej sprawie doszło do zbiegu egzekucji, bowiem były prowadzone dwie egzekucje przeciwko temu samemu dłużnikowi, dotyczące obowiązków tego samego rodzaju i były skierowane do tego samego majątku (uchwała SN z 25.06.1997 r., III CZP 29/97, OSNC 1997/11, poz. 164; uchwała SN z 21.02.2003 r., III CZP 89/02, OSNC 2003/11, poz. 147; uchwała SN z 25.10.2006 r., 111 CZP 62/06, OSNC 2007/6, poz. 87), a nadto sądowe postępowanie egzekucyjne w dalszym ciągu się toczy (brak postanowienia o zakończeniu postępowania egzekucyjnego), a środki zdeponowane są w depozycie sądowym.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

4. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie ZUS Oddział w S. w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej wydane w następstwie wniesienia zarzutów.

5. Zgodnie z art. 33 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (§ 1). Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (§ 2 tego przepisu).

Przedstawione w art. 33 § 2 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty.

Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie. Badaniu więc podlega tylko to, czy wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 5 września 2018 r. sygn. akt II FSK 304/18, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Postępowanie w zakresie zarzutów nie jest środkiem służącym do badania zasadności przyłączenia się organu egzekucyjnego do toczącego się postępowania prowadzonego przez Komornika sądowego. Artykuł 62 § 1 u.p.e.a. stanowi, że w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego egzekucje do tej rzeczy albo prawa majątkowego prowadzi łącznie sądowy organ egzekucyjny albo organ egzekucyjny, który jako pierwszy dokonał zajęcia, a w razie niemożności ustalenia tego pierwszeństwa - organ, który dokonał zajęcia na poczet należności w wyższej kwocie.

Natomiast art. 62b § 1 pkt 1 u.p.e.a. obliguje administracyjny organ egzekucyjny do przekazania dokumentacji, będącej podstawą prowadzonej egzekucji, komornikowi właściwego sądu. Sformułowanie "sporządza i przekazuje sądowemu organowi egzekucyjnemu" oznacza, że administracyjny organ egzekucyjny powinien przesłać posiadane dokumenty do dyspozycji komornika sądowego właściwego dla kontynuowania egzekucji z majątku zobowiązanego.

Taka czynność jest jednakże czynnością techniczną mającą na celu umożliwienie komornikowi sądowemu prowadzenie łącznej egzekucji. Nie jest ona czynnością egzekucyjną, gdyż z tą czynnością nie wiąże się w żaden sposób stosowanie przymusu egzekucyjnego. Czynności tej nie można uznać także za czynność o charakterze wykonawczym czy też za działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zrealizowania środka egzekucyjnego. Działanie administracyjnego organu egzekucyjnego polegające na przekazaniu egzekucji w przypadku jej zbiegu sądowemu organowi egzekucyjnemu, jest spowodowane utratą prawa do dalszego prowadzenia egzekucji i jest wyrazem przestrzegania właściwości ustawowej z urzędu. W przypadku zaistnienia przesłanek zbiegu egzekucji, o którym mowa w przepisie art. 62 § 1 u.p.e.a., następuje przewidziana w tym przepisie zmiana właściwości rzeczowej. Administracyjny organ egzekucyjny traci uprawnienie do prowadzenia egzekucji, natomiast sądowy organ egzekucyjny przejmuje to uprawnienie. Tym samym czynność przekazania egzekucji ma charakter czynności materialno-technicznej, służącej wykonaniu przepisu art. 62 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 19 k.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Ustawodawca zdecydował, że zmiana ta dokonywana jest ex lege, według reguł ściśle wskazanych w art. 62 § 1 u.p.e.a. Nie wprowadził nadto jakiegokolwiek środka zaskarżenia, który poddawałby kontroli instancyjnej czynność przekazania sprawy sądowemu organowi egzekucyjnemu przez administracyjny organ egzekucyjny, o której mowa w art. 62b § 1 pkt 1 u.p.e.a. lub czynności zawiadomienia, o której mowa w art. 62c u.p.e.a. (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2021, str. 457; M. Ćwikła, Czynności organu egzekucyjnego, str. 6) – por. wyrok WSA w Lublinie z 1.02.2023 r., I SA/Lu 489/22, LEX nr 3502216.

Brak jest także podstaw do zastosowania w nn. sprawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., czego domaga się strona skarżąca, albowiem zgodnie z tym przepisem, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca upatruje rażącego naruszenia prawa w nieprzyłączeniu się organu egzekucyjnego do toczącej się egzekucji sądowej.

Jednakże oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W nn. sprawie taka sprzeczność nie występuje. W sprawie tej ZUS uznał, że przedstawione przez skarżącą w piśmie z dnia 12 października 2023 r. uzasadnienie wyczerpuje przesłankę z art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a., tj. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu.

Wobec powyższego ww. pismo zostało rozpatrzone jako zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.

Postanowieniem z 17 listopada 2023 r. wierzyciel ZUS uznał zarzut zgłoszony na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr W222-73/2023, W222-74/2023, W222-75/2023, W222-76/2023, W222-77/2023, W222-78/2023, W222-79/2023, W222-80/2023, W222-81/2023, W222-82/2023, W222-83/2023, W222-84/2023 oraz oddalił zarzut zgłoszony na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr W222-61/2023, W222-52/2023, W222-63/2023, W222-64/2023, W222-65/2023, W222-66/2023, W222-67/2023, W222-68/2023, W222-69/2023, W222-70/2023, W222-71/2023, W222-72/2023.

Po przeanalizowaniu poprawności wystawienia tytułów wykonawczych ZUS zasadnie stwierdził, że zasadnie zostały wystawione tytuły o numerach od W222-61/2023 do W222/72/2023. Kwota należności głównej w przedmiotowych tytułów wyniosła 27.542,79 zł, odsetki za zwłokę naliczone na dzień wystawienia zajęcia 24.247 zł. Razem 52.015,79 zł. Ponad kwotę wartości ustalonej w spisie inwentarza stanu czynnego spadku, tj. ponad 52.305,64 zł zostały wstawione tytuły wykonawcze o numerach W222-73/2023 do W222-84/2023. Dnia 16 marca 2023 r. wydano, albowiem decyzję nr [...] o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek. Określono w niej wysokość zobowiązań płatnika składek J.T. zmarłego 2 maja 2018 r. i orzeczono, że jako spadkobierca Gmina B. ponosi odpowiedzialność za zobowiązania zmarłego. Jednakże odpowiedzialność ta ograniczona została do wartości ustalonej w spisie inwentarza stanu czynnego spadku tj. do kwoty 52.305,64 zł.

Zasadnie zatem ZUS uznał zarzut zgłoszony na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr W222-73/2023, W222-74/2023, W222-75/2023, W222-76/2023, W222-77/2023, W222-78/2023, W222-79/2023, W222-80/2023, W222-81/2023, W222-82/2023, W222-83/2023, W222-84/2023 oraz oddalił zarzut zgłoszony na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr W222-61/2023, W222-52/2023, W222-63/2023, W222-64/2023, W222-65/2023, W222-66/2023, W222-67/2023, W222-68/2023, W222-69/2023, W222-70/2023, W222-71/2023, W222-72/2023.

7. Reasumując, w ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów obowiązującego prawa w stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie skargi i podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Z tego też powodu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.