Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 510/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 145, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 2 pkt 26, art. 5 ust. 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 1657
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 47, art. 31 ust. 3, art. 87, art. 190 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: § 5, § 8
journal: Dz.U. 2022 poz 2172
law: Rozporządzenie Ministar Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 6 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Asesor WSA Anna Dębowska, , po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 25 maja 2023 roku nr 85/2023/II w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 25 maja 2023 r. nr 85/2023/II Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, dalej: ŁPWIS, po rozpoznaniu zażalenia M.P. utrzymał w mocy postanowienie nr 6/2023 Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, dalej: PPIS w Zduńskiej Woli, z 11 kwietnia 2023 r. oddalające zarzuty zobowiązanego.

W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia organ odwoławczy ustalił i zważył, co następuje.

W związku z nieszczepieniem dziecka M.P., ur. 21 lutego 2017 r., PPIS w Zduńskiej Woli upomnieniem z 21 grudnia 2023 r. wezwał ojca dziecka M.P. do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych.

W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka PPIS w Zduńskiej Woli 17 stycznia 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy, zobowiązując stronę do poddania dziecka ww. obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz wystosował do ŁPWIS jako organu egzekucyjnego wniosek z 17 stycznia 2023 r. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do strony.

ŁPWIS rolę organu egzekucyjnego przejął od Wojewody Łódzkiego na mocy porozumienia zawartego 12 lutego 2015 r. pomiędzy Wojewodą Łódzkim i Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Łodzi w sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień ochronnych (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego z 2015 r. poz. 676) w oparciu o art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2023, poz. 190).

Na podstawie art. 119 § 1 i nast. u.p.e.a. ŁPWIS 13 lutego 2023 r. wydał postanowienie o nałożeniu grzywny w wysokości 2000 zł w celu przymuszenia strony do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 17 stycznia 2023 r., wystawionego przez PPIS w Zduńskiej Woli.

Zobowiązany wniósł 28 lutego 2023 r. do ŁPWIS zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny z 21 lutego 2023 r., które zawierało zarzut braku wymagalności obowiązku, wynikający ze zgłoszenia się z dzieckiem do placówki medycznej przy jednoczesnym odroczeniu terminu szczepienia z powodu choroby.

ŁPWIS postanowieniem z 13 marca 2023 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec strony w całości od 28 lutego 2023 r.

ŁPWIS pismem z 9 marca 2023 r. przesłał do PPIS w Zduńskiej Woli jako wierzyciela obowiązku ww. zażalenie, zawierające zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, a także pismem z 7 marca 2023 r. przesłał ww. zażalenie do Ministra Zdrowia jako organu odwoławczego celem rozpoznania.

PPIS w Zduńskiej Woli postanowieniem z 11 kwietnia 2023 r. oddalił zarzuty strony. Na ww. postanowienie strona wniosła zażalenie, podnosząc:

1) dotknięcie postanowienia wadą nieważności w postaci niewykonalności obowiązku w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez naruszenie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowiącego, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z uwagi na to spełnienie obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest niemożliwe, gdyż przeprowadzenie szczepienia bez wykonania badania byłoby niezgodne z prawem;

2) naruszenie art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia bez powiadomienia stron o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz o możliwości zgłoszenia żądań i wniosków;

3) naruszenie przepisów postępowania art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestnika do władzy publicznej, nieczuwanie organu władzy publicznej, aby strona postępowania administracyjnego nie poniosła szkody z powodu niezwłocznego działania organu, który nie zwrócił się do Gminnego Ośrodka w Widawie o przedstawienie aktualnego stanu zdrowia M.P., co doprowadziło do niezapoznania się z zaświadczeniem lekarskim wystawionym przez lekarza specjalistę pediatrii i neurologii A.B. o przeciwwskazaniu do wykonania szczepień do maja 2023 r.

Reprezentujący zobowiązanego profesjonalny pełnomocnik uzasadniając zażalenie "na marginesie" wskazał, że organ nieprawidłowo zakwalifikował pismo zatytułowane "zażalenie na postanowienie o nałożenie grzywny" jako zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie z dnia 13 lutego 2023 r. przysługiwało zobowiązanym zażalenie do Ministra Zdrowia za pośrednictwem organu I instancji. Tak też uczynili zobowiązani i zatytułowali swoje pismo zażalenie. W przypadku wątpliwości, czy dane pismo jest zażaleniem, czy też zarzutami należało na podstawie art. 64 k.p.a. wezwać skarżących do uzupełnienia braku lub wyjaśnienia pisma. Natomiast w dalszej kwestii po przekazaniu pism zobowiązanych jako zarzutów Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny winien uczynić wszelkich starań celem zbadania sprawy. Niezgodne z prawdą jest stwierdzenie organu o braku przedstawienia przez zobowiązanych dokumentu o przeciwwskazaniu córki do wykonania obowiązkowych szczepień. Dnia 22 lutego 2023 r. lekarka specjalistka pediatrii i neurologii wydała zaświadczenie o zwolnieniu córki ze szczepień do maja 2023 r. Zaświadczenie niezwłocznie zostało przesłane do placówki zdrowotnej prowadzącej dziecko, tj. Gminnego Ośrodka Zdrowia w Widawie. Ze względu na powyższe nie można wysnuć wniosku, że zobowiązani w jakikolwiek sposób uchylali się bezpodstawnie od wykonania obowiązkowych szczepień swojej córki. W ocenie zobowiązanych został naruszony przez organ art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez naruszenie art. 17 ust. 2 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowiącego, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z uwagi na to spełnienie obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest niemożliwe, gdyż przeprowadzenie szczepienia bez wykonania badania byłoby niezgodne z prawem. W dniu wystawienia tytułu wykonawczego, a także w dniu wydania przedmiotowego postanowienia dziecko skarżących nie miało wykonanego ważnego badania kwalifikacyjnego.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonego obecnie postanowienia przytoczył treść art. 33 § 2 u.p.e.a. i stwierdził, że podmiot leczniczy przesłał do PPIS w Zduńskiej Woli zgłoszenie zobowiązanego jako osoby uchylającej się od obowiązku szczepień dziecka. A zatem wierzyciel posiadał dowody wskazujące na to, że zobowiązany nie wykonuje obowiązku szczepień dziecka. Wierzyciel wystawiając upomnienie, a następnie tytuł wykonawczy, uwzględnił również kartę uodpornienia dziecka, z której wynika, że dziecko nie przyjęło szczepień ochronnych już na oddziale noworodkowym po urodzeniu w 2017 r. Z posiadanej dokumentacji w postaci "zgłoszenia rodziców uchylających się od szczepień swojego dziecka" wynika, iż "matka sporadycznie pojawia się na wizytach szczepiennych w POZ, jednak odmawia wyrażenia zgody na szczepienie". W związku z powyższym uznać należy, iż do niezaszczepienia dziecka doszło z uwagi na brak zgody rodzica, a nie przez niedopełnienie obowiązku przez lekarza sprawującego opiekę nad dzieckiem. ŁPWIS wyjaśnił, iż brak jest podstawy prawnej do uzależnienia zgody na wykonanie szczepienia od wypisania przez lekarza zaświadczenia o braku przeciwwskazań do szczepienia, czy też złożenia przez lekarza pisemnego oświadczenia o gwarancji braku możliwości wystąpienia powikłań poszczepiennych u dziecka. ŁPWIS poinformował, że nawet dzieci z obciążeniami i problemami zdrowotnymi mogą być szczepione przeciwko chorobom zakaźnym.

ŁPWIS uznał za bezzasadny zarzut dotknięcia postanowienia wadą nieważności w postaci niewykonalności obowiązku w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. Strona w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny wskazała, iż stawiła się z córką w placówce leczniczej w Widawie celem wykonania szczepienia, jednak córka nie została zakwalifikowana do szczepienia z powodu choroby. W tej sytuacji istniały podstawy do uznania, iż pismo strony zawiera także elementy zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazane w art. 33 § 2 u.p.e.a., tj. art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) brak wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu obowiązku wynikający ze zgłoszenia się z dzieckiem do placówki medycznej przy jednoczesnym odroczeniu terminu szczepienia z powodu choroby. Z uwagi na powyższe ŁPWIS przekazał pismo także do wierzyciela obowiązku w celu ustosunkowania się do podniesionych w nim zarzutów w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a.

ŁPWIS wyjaśnił również kwestię kwalifikacji lekarskiej przed poddaniem dziecka szczepieniu ochronnemu. Zdaniem organu oczywista jest konieczność dokonania kwalifikacji lekarskiej, jednakże możliwa jest ona tylko wówczas, gdy dziecko stawi się na szczepienie, bowiem kwalifikacja lekarska odbywa się tuż przed szczepieniem zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1657 ze zm.) w ciągu maksymalnie 24 godzin. Skoro rodzice z dzieckiem na szczepienie się nie stawili, nie była możliwa też kwalifikacja lekarska. W tym jednak przypadku powoływanie się na niewykonalność szczepień jest nadużyciem prawa i jako takie nie korzysta z ochrony i nie może stanowić argumentu przeciw szczepieniom. Ponadto ŁPWIS wyjaśnił, że obowiązek wystawienia oddzielnego zaświadczenia o przeprowadzanym badaniu kwalifikacyjnym do szczepień tyczy się sytuacji, kiedy kwalifikacja do szczepień i zabieg podania preparatu szczepionkowego odbywają się w dwóch różnych podmiotach leczniczych. W przypadku wykonywania w jednym podmiocie leczniczym badania kwalifikacyjnego do szczepień i zabiegu podania preparatu szczepionkowego nie jest wymagane wystawienie przez lekarza zaświadczenia o wykonanym badaniu kwalifikacyjnym, gdyż wynik tego badania jest wpisany do dokumentacji medycznej dziecka prowadzonej przez podmiot.

Jak wskazał ŁPWIS o szczepieniu dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzedniej kwalifikacji, dotyczącej stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem lub prawnym opiekunem. Jedynie dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadku czasowych przeciwwskazań wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ich ustania. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dziecko do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.) lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Odnośnie dowodu w postaci zaświadczenia lekarskiego dopuszczonego do sprawy postanowieniem ŁPWIS z 25 maja 2023 r. ŁPWIS wskazał, że przesłana z zażaleniem na postanowienie z 11 kwietnia 2023 r. kserokopia zaświadczenia lekarskiego, zawierająca zapis o odroczeniu szczepień do maja 2023 r., została wystawiona 22 lutego 2023 r., czyli po wystawieniu przez PPIS w Zduńskiej Woli tytułu wykonawczego 17 stycznia 2023 r. Ponadto zaświadczenie to jest czasowe (bez wskazania dokładnego terminu odroczenia wykonania szczepień) oraz nie zawiera informacji wymaganych w § 8 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, tj. dokładnego okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Dotychczas skarżąca nie przedstawiła wierzycielowi ani ŁPWIS kolejnego zaświadczenia o odroczeniu szczepień u dziecka. W związku z powyższym ŁPWIS stwierdził, że na dzień wydania tytułu wykonawczego obowiązek wykonania szczepień ochronnych u dziecka M.P.był wymagalny.

Wbrew zarzutowi strony zdaniem organu odwoławczego nie doszło do naruszenia przepisów art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów. Analiza korespondencji między zobowiązaną a organami inspekcji sanitarnej, a także wykorzystane przez stronę środki zaskarżenia, wskazują, że prawa skarżącej do udziału w postępowaniu nie były w żadnym momencie ograniczone. Organ zauważył, że postępowanie dotyczące egzekucji administracyjnej jest regulowane ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie wszystkie przepisy k.p.a. mają do niej zastosowanie. Zdaniem ŁPWIS stosowanie w postępowaniu egzekucyjnym art. 10 k.p.a. jest ograniczone z uwagi na brak zbierania dowodów w tym postępowaniu. Organ wyczerpująco rozpoznał sprawę kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W sprawie został rozpoznany cały materiał, który dotyczył dokumentacji medycznej małoletniej i to on był podstawą do nałożenia obowiązku szczepień.

Ponadto ŁPWIS w oparciu o posiadaną kserokopię karty uodpornienia dziecka zwrócił uwagę, że dziecko aktualnie będąc w 7 roku życia nie zostało zaszczepione przeciw aż dziesięciu chorobom zakaźnym, którym można zapobiegać poprzez szczepienia ochronne. Każda z tych chorób zakaźnych może u dzieci mieć ciężki przebieg i prowadzić do stałych następstw zdrowotnych, a nawet zgonu. ŁPWIS poinformował, iż w upomnieniu i tytule wykonawczym wskazane zostało także szczepienie przeciw inwazyjnemu zakażeniu Hameophilus influenzae typu b, którego obowiązek wygasł wraz z ukończeniem przez dziecko 6 roku życia.

Skargę na powyższe postanowienie wniosła strona, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.:

1) dotknięcie postanowienia wadą nieważności w postaci niewykonalności obowiązku w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez naruszenie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowiącego, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z uwagi na to spełnienie obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest niemożliwe, gdyż przeprowadzenie szczepienia bez wykonania badania byłoby niezgodne z prawem;

2) dotknięcie postanowienia wadą nieważności w postaci niewykonalności obowiązku w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez zastosowanie przepisów art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172), który zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, w zakresie w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

3) naruszenie przepisów postępowania art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestnika do władzy publicznej, nieczuwanie organu władzy publicznej, aby strona postępowania administracyjnego nie poniosła szkody z powodu braku niezwłocznego działania organu, który nie zwrócił się do Gminnego Ośrodka w Widawie o przedstawienie aktualnego stanu zdrowia M.P., co doprowadziło do niezapoznania się z zaświadczeniem lekarskim wystawionym przez lekarza specjalistę pediatrii i neurologii A.B. o przeciwwskazaniu do wykonania obowiązkowych szczepień do maja 2023 r., oraz otrzymaniu pierwszego zaświadczenia o kwalifikacji szczepiennej dopiero 3 lipca 2023 r.;

4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a., poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji organu I instancji w mocy, w sytuacji gdy w sprawie zachodziły przesłanki do jej uchylenia w całości i orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwagi na wydanie z rażącym naruszeniem prawa i konieczność wyjaśnienia sprawy w całości;

b) art. 154 k.p.a. poprzez uznanie, iż decyzja nie może zostać uchylona ze względu na to, że nie przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, w przypadku gdy przemawia za tym to, iż M.P. do 3 lipca 2023 r. ani razu nie była prawidłowo zakwalifikowana do szczepienia, ponadto obowiązek szczepień jest do 19 roku życia wobec powyższego skarżący mieli prawo później zaszczepić córkę;

c) art. 11, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na całkowicie wadliwym uzasadnieniu decyzji przez organy obu instancji, a w szczególności błędne ustalenie stanu faktycznego, a mianowicie uznanie, iż skarżący nie podejmowali działań celem zaszczepienia córki M.P., w przypadku gdy skarżący celem zapewnienia prawidłowej opieki medycznej poszukiwali odpowiedniego lekarza specjalisty, który odpowie na wszelkie pytania i wątpliwości skarżących co do szczepień, w tym przedstawi ulotkę szczepienia i wykona badanie kwalifikacyjne M.P.;

d) art. 11, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na całkowicie wadliwym uzasadnieniu decyzji przez organy obu instancji, a w szczególności nie odniesienie się do konkretnej okoliczności sprawy, a mianowicie zaświadczenia od lekarza neurologa o przeciwwskazaniu do dokonania szczepienia do maja 2023 r.;

e) art. 80 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. polegające na przyjęciu ustaleń faktycznych i przypisaniu im rozstrzygającego znaczenia wyłącznie w oparciu o subiektywną ocenę zachowań skarżących niepopartą żadnymi dowodami;

f) art. 33 § 2 pkt 2 c) u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, w przypadku gdy zgodnie z orzeczeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., SK 81/19, niezgodności z Konstytucją art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172).

W konkluzji skarżący wniósł o zasądzenie od organu administracji kosztów postępowania, uchylenie zaskarżonego postanowienia ŁPWIS oraz poprzedzającego je postanowienia PPIS, uznanie zarzutów w całości poprzez umorzenie nałożonej kary grzywny oraz dopuszczenie dowodu z dokumentów: pismo skarżących z 3 grudnia 2018 r. do Zespołu Poradni Zdrowie w Zduńskiej Woli na okoliczność chęci zaszczepienia dzieci skarżących po uzyskaniu odpowiedniej opieki medycznej, przedstawieniu przeciwwskazań oraz skutków ubocznych szczepienia, wystąpienia u syna skarżących niepożądanego odczynu poszczepiennego, na skutek którego dwa tygodnie po szczepieniu przeciwko pneumokokom odbył leczenie szpitalne; karty medycznej M.P. na okoliczność leczenia szpitalnego na skutek niepożądanego odczynu poszczepiennego po szczepieniu przeciwko pneumokokom; zaświadczenia z 3 lipca 2023 r. o zakwalifikowaniu do szczepienia M.P. na okoliczność zakwalifikowania córki skarżących do szczepienia dopiero 3 lipca 2023 r.; zaświadczenia z 4 lipca 2023 r. na okoliczność przyjęcia szczepienia przez M.P.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Postanowieniem z 6 września 2023 r., sygn. III SPP/Łd 110/23, starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Na wstępie konieczne jest ustalenie, czy organ miał podstawy do uznania pisma zobowiązanych z dnia 21 lutego 2023 r. jednocześnie za zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym i zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny.

Pismo zatytułowano "zażalenie na ostanowienie o nałożeniu grzywny". W jego treści jako przyczynę niewykonania obowiązku wskazano aktualny stan zdrowia córki zobowiązanych, uniemożliwiający zakwalifikowanie jej do sczepienia. Do pisma załączono informację lekarza o udzieleniu porady lekarskiej w dniu 4 stycznia 2023 r., w związku z występującym u dziecka zapaleniem nosa i gardła (przeziębienie).

Podana przez zobowiązanych w piśmie z dnia 21 lutego 2023 r. przyczyna niezaszczepienia dziecka, w ocenie sądu, prawidłowo została zinterpretowana jako jedna z podstaw zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, to jest brak wymagalności obowiązku - art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. Powyższą kwalifikację uznać należy za korzystną dla zobowiązanych, bowiem jej konsekwencją było zawieszenie postępowania egzekucyjnego i umożliwienie przeprowadzenia przez organ analizy powołanych przez zobowiązanych przyczyn niewykonania obowiązku.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Zduńskiej Woli wystawił tytuł wykonawczy, wskazując jako akt normatywny art. 5 ust. 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657), dalej ustawa, oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172), dalej rozporządzenie. W tytule organ wskazał obowiązek skarżącego do poddania córki określonym obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Na tej podstawie wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi. Skarżący natomiast wniosła w sprawie zarzut braku wymagalności obowiązku wynikający ze zgłoszenia się z dzieckiem do placówki medycznej przy jednoczesnym odroczeniu terminu szczepienia z powodu choroby.

Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy).

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy zamieszczone w rozdziale 4 - poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 ustawy osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanymi dalej: "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

W myśl art. 17 ust. 10 ustawy minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2).

Zgodnie z art. 17 ust. 11 ustawy Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym, został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 ustawy

Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.

Należy podkreślić, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Należy bowiem uwzględnić treść § 5 ww. rozporządzenia, który wskazuje, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia, przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Poszczególne terminy określone w tym akcie nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanemu prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej jako terminy, których upływ stanowi dopiero o wymagalności tego obowiązku. Niweczyłoby to cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, tj. zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowanie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest to, że córka strony do dnia wydania zaskarżonego do sądu postanowienia nie została poddana wszystkim szczepieniom adekwatnym do jej wieku, pomimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego. W sytuacji, gdy wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły, zaś córka nie została zaszczepiona przeciwko określonym chorobom zakaźnym, to obowiązek poddania jej szczepieniom stał się wymagalny.

Sąd podkreśla, że obowiązek szczepienia jest obowiązkiem znajdującym swoje umocowanie w obowiązujących przepisach prawa. Zgodnie z cyt. wcześniej art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych. Stosownie natomiast do treści art. 17 ust. 1 ustawy, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1. W art. 17 ust. 10 ustawy została udzielona delegacja ustawowa ministrowi właściwemu do spraw zdrowia do określenia, w drodze rozporządzenia:

1) wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych;

2) osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby.

W wykonaniu tej delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W § 3 rozporządzenia uregulowano przedział okresu, w którym jest wymagane zrealizowanie obowiązku szczepienia. To, że został wyznaczony termin maksymalny wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagany i podlega egzekucji administracyjnej. Należy bowiem uwzględnić regulację § 5 rozporządzenia, który stanowi, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia, przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie przez zobowiązanego czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. W komunikacie Głównego Inspektora Nadzoru Sanitarnego czas, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego.

W powyższym zakresie konieczne jest odwołanie się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., SK 81/19. Trybunał orzekł, że:

I. Art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, z późn. zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

II. Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.

Trybunał Konstytucyjny wyjaśniając skutki wyroku wskazał, że stwierdzenie niezgodności art. 17 ust. 11 ustawy w związku z § 5 rozporządzenia w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) na dany rok, ogłaszanym przez GIS w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji, powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. Trybunał Konstytucyjny bowiem pełni rolę sądu prawa i zgodnie z wolą ustrojodawcy nie ma kompetencji prawotwórczych.

W ocenie Trybunału - wobec stwierdzenia niezgodności z Konstytucją normy - nie zaś art. 17 ust. 11 ustawy, jak i § 5 rozporządzenia jako takich - zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Istotne jest jednak to, że ingerencja ustawodawcy może nie być konieczna w razie odpowiedniego działania organu upoważnionego do wydania rozporządzenia. Trybunał był świadomy, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował w pierwszej kolejności dostosowanie stanu prawnego poprzez zmianę rozporządzenia i rozważenie przez ministra właściwe ds. zdrowia określenia terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w formie załącznika do rozporządzenia.

Wyrok Trybunału nie pozbawia zatem GIS kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, PSO na dany rok, ani nie ogranicza zakresu treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie. Innymi słowy, termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być - w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa - wskazane w PSO na dany rok, jednakże komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy.

TK wyjaśnił także, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Jako że wyrok w niniejszej sprawie nie odnosił się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, konieczne było zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Trybunał dostrzegł więc, że dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych niezbędne jest określenie innego czasu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanej regulacji wskazując na termin 6 miesięcy, który w ocenie Trybunału, powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian prawnych.

W ocenie sądu Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9 maja 2013 r., SK 81/19, nie zakwestionował obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podziela stanowisko prezentowane w doktrynie i orzecznictwie, że w przypadku zastosowania klauzuli odraczającej akt normatywny wskazany w orzeczeniu TK pozostaje częścią systemu prawa i w związku z tym ma być zasadniczo stosowany, tak jak każdy obowiązujący akt prawny (TK-K 53/07 - I CSK 390/17). Tym niemniej sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny uznał dany przepis za niekonstytucyjny wraz z odroczeniem terminu jego mocy obowiązywania, oznacza wprawdzie jego obowiązywanie, ale jego stosowanie w tym okresie winno być zawsze przedmiotem analizy. Sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2018 r., II OSK 87/18, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz pod redakcją Piotra Tulei, wyd. II - LEX).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że regulacja objęta wyrokiem TK dotyczy szczególnie istotnej ze względów społecznych i medycznych kwestii zapobiegania chorobom zakaźnym. Prawidłowa realizacja szczepień ochronnych zapewnia wysoki odsetek osób posiadających odporność przeciw chorobom zakaźnym, a ty samym zmniejsza ryzyko szerzenia się tych chorób. Na powyższe okoliczności zwrócił uwagę TK wyjaśniając, że wyrok nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się sczepieniom ochronnym. Odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów wynika z konieczności zapewnienia ciągłości obowiązkowych szczepień. W tym okresie minister właściwy do spraw zdrowia jest zobligowany rozważyć określenie w drodze rozporządzenia terminów wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych i liczbę dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych. Jeśli jednak zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją w drodze nowelizacji rozporządzenia okaże się niemożliwe bez uszczegółowienia upoważnienia wynikającego z art. 17 ust. 10 ustawy lub zmiany innych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych konieczne będzie działanie ustawodawcy w tym zakresie.

Ewentualne przyjęcie przez sąd, że w niniejszej sprawie nie mogą być stosowane zakwestionowane przez TK przepisy, których termin utraty mocy obowiązującej odroczono, byłoby równoznaczne z akceptacją postaw rodziców niezgłaszających się na szczepienia ochronne dzieci, choć szczepienia te w świetle orzeczenia TK są obowiązkowe i istnieje konieczność zapewnienia ich ciągłości.

Mając na uwadze powyższe, jako niezasadne należało ocenić zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia córki przez skarżącego. Skarżący nie poddając dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie okazał dokumentacji potwierdzającej długotrwałe odroczenie szczepienia ochronnego.

W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, w przypadku której badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązku sczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 9 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Przedstawiony przez stronę "wynik konsultacji" lekarza specjalisty z dnia 22 lutego 2023 r. zawiera zaświadczenie o zwolnieniu dziecka ze szczepień "do maja 2023 r.". Nie dotyczy jednak okresu między 5 stycznia 2023 r. (data porady lekarskiej) i początków lutego, a także miesiąca maja 2023. Ponadto zaświadczenie to, jak trafnie wskazał organ administracji, nie spełnia warunków określonych ww. § 8 ust. 1 zarządzenia Ministra Zdrowia.

Należy wyjaśnić, że w niniejszej sprawie istotne znaczenie posiadają następujące okoliczności: niewykonanie ważnego badania kwalifikacyjnego dziecka oraz niezaszczepienie dziecka przez okres ponad 6 lat mimo braku istnienia w tym okresie przeciwwskazań lekarskich do szczepienia. Wobec powyższego do czasu wydania postanowienia organu odwoławczego dziecko nie zostało zaszczepione przeciwko wielu chorobom, a obowiązek jednego ze szczepień już wygasł (przeciw inwazyjnemu zakażeniu Hameophilus influenzae typu b). Wskazać również trzeba, że tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyrok NSA z 10 lutego 2021 r. II OSK 1622/18 oraz wyrok NSA z 23 czerwca 2022 r., II OSK 3090/19). Zatem poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem poddania się obowiązkowi szczepienia ochronnego (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r. II OSK 3322/17; II OSK 43/18 i z 18 stycznia 2022 r. II OSK 459/19).

Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze, uznając że nie zmierzają one do wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności. Dokumentacja medyczna nie dotyczy córki skarżącego, lecz jego syna M.P. Pismo z 3 grudnia 2018 r. skierowane do Zespołu Poradni Zdrowie w Zduńskiej Woli zawiera jedynie ogólne uwagi dotyczące ewentualnych negatywnych skutków zaszczepienia dzieci. Natomiast zaświadczenie z dnia 4 lipca 2023 r. wydane zostało już po zakończeniu postępowania administracyjnego. Sąd natomiast kontroluje prawidłowość wydania orzeczenia w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w trakcie postępowania administracyjnego.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy obu instancji powołanych w skardze przepisów k.p.a. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób staranny i wnikliwy, zaś ocena prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona została zgodnie z art. 80 k.p.a. Ponadto uzasadnienia postanowień nie naruszają przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Za błędny należy uznać zarzut skargi niezapoznania się przez organ z zaświadczeniem lekarski wystawionym przez lekarza A.B. Organ odwoławczy zapoznał się z tym dokumentem i ocenił jego wartość dowodową, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia ((strona 6).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

d.j.