Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 16/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 80,  art. 107 par. 3,  art. 11,  art. 75-76
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej M. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] października 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa W. -[...] z siedzibą w W. Nr [...] z [...] maja 2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2013 rok.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu [...] maja 2013 r. (data nadania) M. M. (dalej: skarżąca, beneficjent, strona, wnioskodawca) złożyła do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: Kierownik BP B.) wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej także: płatność ONW) na 2013 rok. We wniosku strona zadeklarowała powierzchnię gruntów rolnych wynoszących 58,11 ha.

Pismem z [...] marca 2014 r. strona na wezwanie organu złożyła kserokopie następujących dokumentów: faktury Vat [...] z [...] grudnia 2013 r. (opłata za usługi rolnicze za 2013 r.), 2 umów o dzieło z [...] czerwca 2013 r. nr 1 zawartą

z B. Ł. i nr 2 zawartą z C. Z., certyfikatu wydanego przez PNG, faktury Vat nr [...] z [...] października 2013 r. (certyfikacja produkcji ekologicznej), dowodu wewnętrznego z [...] maja 2013 r. (zakup prosa) oraz [...] kwietnia 2013 r. (zakup soczewicy), protokołu nr [...] z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi z [...] października 2013 r., 2 umów dzierżawy nieruchomości, zawartych w dniu [...] maja 2012 r. między Agencją Nieruchomości Rolnej (dalej: ANR) a skarżącą, dotyczących działek oznaczonych numerami: [...] i [...], położonych w województwie [...], powiecie [...], w obrębie miasta C., umowy poddzierżawy/użyczenia nieruchomości rolnej, oznaczonej numerem [...], położonej

w obrębie T., zawartej między skarżącą a A. M., umowy poddzierżawy/użyczenia nieruchomości rolnych z [...] maja 2012 r., oznaczonych numerami: [...] i [...], położonych w obrębie K..

W piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. Kierownik BP w B. wystąpił do ANR z prośbą o przekazanie informacji dotyczącej oddania przez ANR w roku 2013

w posiadanie działek ewidencyjnych deklarowanych przez beneficjenta. W odpowiedzi na powyższe [...] lipca 2014 r. wpłynęła informacja z ANR w zakresie wydzierżawienia gruntów rolnych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przez skarżącą wraz

z załącznikami: umowami dzierżawy działek o numerach: [...] i [...], pełnomocnictwem dla P. M. z [...] marca 2014 r., protokołami zdawczo-odbiorczym z [...] marca 2014 r. dotyczącymi działek nr [...] i [...], protokołem zdawczo-odbiorczym z [...] sierpnia 2013 r. dotyczącym działki nr [...], umową dzierżawy z dnia [...] czerwca 2013 r., zawartą między ANR Oddział Terenowy (dalej: OT) w G. a Spółką [...] Sp. z o.o. z siedzibą w F., obejmującą m.in. działkę nr [...], położoną

w województwie [...], obrębie W., gmina U. oraz protokołem z dnia [...] czerwca 2013 r. z przekazania nieruchomości rolnych ww. spółce.

Pismem z dnia [...] października 2014 r. beneficjent złożył do Kierownika BP

w B. informację dotyczącą zmiany adresu zamieszkania. W związku z tym, zawiadomieniem z [...] października 2014 r. Kierownik BP w B. przekazał akta niniejszej sprawy do Biura Powiatowego W. -[...] z/s w W. (dalej: Kierownik BP, organ I instancji) do rozpatrzenia zgodnie z właściwością miejscową.

W dniu [...] kwietnia 2015 r. skarżąca złożyła w organie I instancji materiał dowodowy w postaci fotografii, rejestru wykonywanych czynności/zabiegów agrotechnicznych 2013/2014, umowy poddzierżawy z dnia [...] kwietnia 2014 r., umowy o dzieło nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., płyty CD (2 sztuki). Jednocześnie

w piśmie wnosiła o przesłuchanie w charakterze świadków: D. M., M. D., C. Z., P. M., A. R. i M. P. na okoliczność prowadzenia przez stronę gospodarstwa rolnego przez cały rok 2013, spełnienia wymogów do dopłat przez cały ten rok kalendarzowy, a w szczególności utrzymywania w tym czasie gruntów zgodnie

z normami, prowadzenia działalności rolnośrodowiskowej zgodnie ze stosowanymi wymogami i planem działalności rolnośrodowiskowej.

Decyzją Nr [...] z [...] maja 2015 r. Kierownik BP, działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173, zwana dalej: ustawą

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) w związku z § 3 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329 ze zm., zwanego dalej: rozporządzeniem ONW) oraz art. 16 ust. 5 akapit trzeci i ust. 7, art. 22 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28 stycznia 2011 r., str. 8, zwanego dalej: rozporządzeniem 65/2011) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwana dalej: k.p.a.), orzekł o odmowie przyznania płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu Nizinne strefa I na 2013 rok i nałożeniu sankcji w wysokości [...] zł.

Podstawę powyższego stanowiło ustalenie, że deklarowane do płatności ONW działki ewidencyjne o numerach: [...],[...] i [...] o łącznej powierzchni 33,41 ha nie były w posiadaniu skarżącej przez cały rok kalendarzowy 2013, tym samym zostały wykluczone z tej płatności. Ponadto zadeklarowane działki rolne: A o powierzchni 50 ha, leżąca w granicach działki ewidencyjnej nr [...] i B o powierzchni 21,70 ha, leżąca w granicach działki ewidencyjnej nr [...], nie leżą na terenach ONW, wymienionych

w załączniku do rozporządzenia ONW.

Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek położonych na obszarze ONW strefa Nizinna I zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej wynosi 100%, co zgodnie z art. 16 ust. 5 akapit trzeci rozporządzenia 65/2011, wobec różnicy przekraczającej 50%, skutkowało wykluczeniem z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym. Kwota ta, zgodnie z art. 16 ust. 7 rozporządzenia 65/2011, będzie odliczana od wszystkich płatności związanych z powierzchnią, które są obsługiwane przez ARiMR, do których rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę. Ponadto wymierzono sankcję w wysokości [...] zł. Kierownik BP wyjaśnił przy tym, że zobowiązanie nr [...], podjęte zostało przez beneficjenta w dniu [...] lutego 2013 r. na powierzchnię równą 32,80 ha i taka była sumaryczna powierzchnia zobowiązań do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW w roku 2013.

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ

I instancji. Wydanej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania: art. 6 i art.107 § 1 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na nieobowiązujących przepisach prawa;

2. arbitralną, nierzetelną ocenę materiału dowodowego w sprawie;

3. błędy w ustaleniach faktycznych, które doprowadziły do nietrafnego, błędnego zastosowania prawa materialnego, tj. art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz § 3 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia ONW.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] października 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

w W. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, organ odwoławczy wskazał, że we wniosku na rok 2013 strona zadeklarowała m.in. działki rolne położone na działkach ewidencyjnych o numerach: [...],[...],[...],[...] i [...]. Jak ustalił organ I instancji na podstawie dokumentów przedstawionych przez ANR, działka ewidencyjna nr [...] użytkowana była przez stronę na podstawie umowy dzierżawy, zawartej na okres od [...] maja 2012 r. do [...] sierpnia 2013 r., nie została wydana w dniu wygaśnięcia umowy i użytkowana była bez tytułu prawnego do

[...] marca 2014 r. (wskazuje na to protokół zdawczo-odbiorczy). Od tej daty działka ta znajduje się w posiadaniu ANR. Działki ewidencyjne o numerach: [...] oraz [...] były dzierżawione przez D. M. w okresie od [...] maja 2012 r. do [...] maja 2013 r., ale nie zostały wydane w dniu wygaśnięcia umów, tylko użytkowane bez tytułu prawnego do [...] lipca 2013 r. Od [...] lipca 2013 r. do [...] kwietnia 2014 r. pozostawały

w dyspozycji ANR (OT w G., filia w Z.). Działka ewidencyjna nr [...] została podzielona na działki o numerach: [...],[...] i [...]. W dniu [...] lutego 2013 r. działki te zostały wydzierżawione A. M. na okres od [...] lutego 2013 do [...] sierpnia 2013 r. W dniu [...] sierpnia 2013 r. przedmiotowa nieruchomość została przejęta przez ww. OT ANR. Działka ewidencyjna nr [...] jest przedmiotem umowy dzierżawy zawartej w dniu [...] czerwca 2013 r. na okres do [...] września 2015 r. między ANR a spółką [...] Sp. z o. o. z siedzibą w F., reprezentowaną przez P. M.. Od dnia [...] maja 2013 r. działka ta znajdowała się w posiadaniu ANR.

W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że skarżąca nie mogła posiadać wszystkich gruntów rolnych zgłoszonych do płatności przez cały rok kalendarzowy, a tym samym nie mogła wywiązać się z obowiązku utrzymywania gruntów zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, co - zgodnie z przepisem § 2 ust. 5 rozporządzenia ONW w związku z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm., zwana dalej: ustawą OB), stanowi bezwzględny warunek do przyznania płatności ONW. Wyjaśnił przy tym, że przepisy prawa krajowego i unijnego nie formułują wymogu posiadania tytułu prawnego do gruntu, do którego ma być przyznana dopłata. Wymagają jedynie, aby wnioskodawca faktycznie posiadał grunty

i utrzymywał je zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Producent rolny, tracąc posiadanie w trakcie roku kalendarzowego, traci uprawnienie do przyznania płatności.

Podał dalej, że w toku postępowania organ I instancji uwzględnił prośbę strony zawartą w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. i wysłał do świadków: D. M., M. D., C. Z., P. M., A. R. oraz M. P. wezwania do złożenia wyjaśnień odnośnie posiadania przez wnioskodawcę zadeklarowanych we wniosku gruntów. W ocenie organu odwoławczego, oświadczenia złożone przez ww. świadków na okoliczność spełnienia przez skarżącą warunków do przyznania płatności ONW nie są wiarygodne, ponieważ są one identyczne w swej treści. Poza tym oświadczenie M. P., stanowiące odpowiedź na pytanie 4 dotyczące prowadzonych prac polowych oraz nazw upraw roślin, zostało dosłownie przekopiowane z oświadczeń A. R. i M. D.. Można w tej sytuacji stwierdzić, iż w celu zachowania pozorów składania niezależnych wyjaśnień, identyczne pisma, różniące się dosłownie kilkoma wyrazami, są podpisywane przez różne osoby. Dlatego więc organ I instancji odmówił ww. oświadczeniom waloru wiarygodności.

Dyrektor ARiMR wskazał, iż wnioskujący o płatności ma obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym, który to stan posiadania ustalany jest na dzień 31 maja roku, za który ma być przyznana płatność. Jednakże, aby spełnić warunek otrzymania płatności, producent musi utrzymywać grunty rolne zgodnie

z normami przez cały rok kalendarzowy. Stan posiadania danej nieruchomości rolnej winien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o przyznanie płatności. Dla przyznania płatności ONW nie jest wystarczające bowiem posiadanie i utrzymywanie w dobrej kulturze rolnej gruntów rolnych jedynie przez część roku kalendarzowego, nawet wówczas, gdy jest to okres wystarczający do dokonania przez producenta rolnego czynności pozwalających na ich utrzymanie w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Jeżeli tak, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, posiadanie ustaje w roku kalendarzowym (a dokładnie w dniu [...] maja 2013 r., [...] lipca 2013 r. i [...] sierpnia 2013 r.), w którym złożono wniosek o płatność i ma to miejsce po dokonaniu tej czynności, a przed wydaniem decyzji w sprawie płatności, to nie jest spełniony warunek przyznania płatności. A zatem, posiadanie gruntów rolnych nie ogranicza się jedynie do "cyklu produkcyjnego", który nie odpowiada rokowi kalendarzowemu; podstawą przyznania wnioskowanych płatności jest trwałe posiadanie i utrzymywanie gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały "rok kalendarzowy". Zdaniem Dyrektora ARiMR, powyższe przesłanki przyznania płatności nie zostały spełnione przez stronę wnioskującą o pomoc. Należało zatem odmówić przyznania płatności oraz naliczyć sankcje wieloletnie w związku z przedeklarowaniem powierzchni.

Organ odwoławczy wywiódł, że łączna powierzchnia zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych do płatności ONW w strefie nizinnej I wynosiła 33,41 ha. Na tę powierzchnię składają się: działka rolna D, położona na działkach ewidencyjnych

o numerach: [...] i [...] oraz działka rolna E, położona na działce ewidencyjnej nr [...]. Po wykluczeniu działek rolnych położonych na ww. działkach ewidencyjnych, które były w posiadaniu jedynie przez część roku kalendarzowego, powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,00 ha. Ponadto zadeklarowane działki rolne: A o powierzchni 50 ha, położona w granicach działki ewidencyjnej nr [...] oraz B o powierzchni 21,70 ha, położona w granicach działki ewidencyjnej nr [...] nie znajdują się na terenach wymienionych w załączniku do rozporządzenia ONW. W związku z powyższym przedmiotowe działki również zostały wykluczone z płatności ONW.

Biorąc pod uwagę stawkę płatności ONW do 1 ha uprawy w strefie nizinnej I, która wynosi [...] zł, sankcje wieloletnie zostały naliczone na podstawie art. 16 ust. 5 akapit trzeci rozporządzenia 65/2011. Jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekracza 50%, płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Kwota ta będzie odliczana od wszystkich płatności realizowanych przez ARiMR w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. Matematyczne wyliczenie powyższego przedstawia się następująco: 33,41 ha (powierzchnia deklarowana we wniosku) - 0,00 ha (powierzchnia stwierdzona) = 33,41 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną i stwierdzoną - 33,41 ha x [...] zł (stawka płatności do 1 ha) = [...] zł, która stanowi wysokość sankcji wieloletnich dla strefy nizinnej I. Zdaniem organu odwoławczego, decyzja została wydana na podstawie przepisów prawa, a sankcje zostały naliczone prawidłowo.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Dyrektor ARiMR stwierdził, że nie są one zasadne. Wbrew twierdzeniom beneficjenta co do sposobu użytkowania gruntów rolnych i przedstawionym na tę okoliczność dokumentom (m. in. faktury VAT świadczące o poniesionych kosztach z prowadzenia i zagospodarowania gruntów

w roku 2013 i oświadczenia świadków pracujących na tych gruntach), w toku postępowania nie zebrano dowodów, które działałyby na korzyść strony.

W szczególności - co istotne w niniejszej sprawie – strona nie przedstawiła żadnego dowodu, że posiadała i utrzymywała zadeklarowane grunty zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Tym samym, mimo ciążącego na niej obowiązku wykazania faktów, z których wywodzi skutki prawne, nie udowodniła tej mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie okoliczności.

Odnosząc się do wniosku D. M. (pełnomocnika strony), zawartego w piśmie z dnia [...] września 2015 r. o przesłuchanie w charakterze świadków 7 wskazanych imiennie pracowników ANR na okoliczność, czy ANR w drugim półroczu wykonywało władztwo nad zgłoszonymi przez stronę działkami rolnymi, organ odwoławczy podał, że ta kwestia pozostaje bez znaczenia dla sprawy, ponieważ przedmiotem kontrolowanego postępowania jest posiadanie i użytkowanie przez skarżącą zgłoszonych do płatności działek rolnych przez cały rok kalendarzowy, a nie ustalanie, czy inny podmiot był w ich użytkowaniu. Takie działanie spowodowałoby tylko przedłużenie i tak już długo trwającego postępowania.

Za niezasadne organ odwoławczy uznał także przesłuchiwanie skarżącej

w charakterze strony postępowania, jak również wskazanego w ww. piśmie świadka Z. S., sąsiada gruntów zgłoszonych do płatności, a położonych

w K. (działki o numerach: [...] i [...]), na okoliczność ich użytkowania przez cały 2013 r. Na potwierdzenie tej okoliczności organy ARiMR posiadają już wystarczające dowody w postaci dokumentów urzędowych, tj. pisma ANR i przekazanych przez nią protokołów zdawczo-odbiorczych, z których wynika, że zgłaszane działki rolne nie były w faktycznym posiadaniu wnioskodawczyni przez cały rok kalendarzowy. Na protokołach zdawczo-odbiorczych były podpisy zarówno przedstawicieli ANR, jak również dzierżawcy-zdającego D. M., w którego imieniu działał pełnomocnik. Jednocześnie w aktach znajduje się pismo z dnia [...] lipca 2013 r. ANR OT w G., skierowane do L. OT, z którego wynika, że ANR podjęła czynności w stosunku do wymienionych w piśmie bezumownych użytkowników władających nieruchomościami bez tytułu prawnego,

w związku z czym D. M. zwrócił do zasobu ANR działki o numerach: [...]

i [...].

Z kolei działka nr [...] (zgodnie z informacją ANR) znajduje: się w dzierżawie [...] Sp. z o. o. z siedzibą w F., reprezentowanej przez P. M., zawartej w dniu [...] czerwca 2013 r. na okres do [...] września 2015 r., a więc w dniu [...] maja 2013 r. nie była w posiadaniu skarżącej, tylko ANR.

W odniesieniu do wyjaśnień strony z dnia [...] marca 2015 r. w zakresie działki ewidencyjnej nr [...], że objęła tę nieruchomość w posiadanie przed zawarciem umowy z [...] Sp. z o. o., kilka dni po wygraniu przetargu przez spółkę, tj. w dniu [...] maja 2013 r., kiedy to rozpoczęła na niej prace porządkowe i uprawowe, organ odwoławczy stwierdził, że kwestia ta potwierdzona została dokumentem urzędowym (umową) oraz protokołem zdawczo-odbiorczym i nie jest już celowe przeprowadzanie dodatkowych ustaleń. Zauważył, że zarówno skarżąca jak i jej pełnomocnik, który był jedną ze stron składających podpis na protokole zdawczo-odbiorczym, próbują wszelkimi sposobami podważyć treść powyższych dokumentów, aby dostosować stan faktyczny na potrzeby spełniania warunków do przyznania płatności ONW. Organ uznał jednak wyjaśnienia strony za niewiarygodne i niezgodne z istniejącymi w sprawie dokumentami, przyjmując za wykazane dane stwierdzone dokumentami urzędowymi.

Skargę na powołaną wyżej decyzję do sądu administracyjnego złożyła skarżąca, wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz zwrot kosztów postępowania. Skarżąca podniosła, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 - art. 8, art. 75 - art. 78, art. 80 i art. 86 k.p.a., a także prawa materialnego - § 2 ust. 5 rozporządzenia ONW oraz przepisów o nakładaniu tzw. sankcji wieloletnich.

Wskazała, iż organy błędnie przyjęły, iż korespondencja z ANR ma walor dokumentu urzędowego i odmawiały konsekwentnie przeprowadzania dowodów zgłaszanych przez stronę. Nawet gdyby korespondencja z ANR była dokumentem urzędowym, to - zgodnie z art. 76 ust. 3 k.p.a. - organ nie mógł odmówić przeprowadzenia dowodów, które stanowiły w swojej istocie przeciwdowód. Podniosła, że w piśmie z dnia [...] września 2015 r. wyraźnie wnosiła o przesłuchanie w charakterze świadków wskazanych pracowników ANR na okoliczność niewykonywania w drugim półroczu roku 2013 przez ANR władztwa nad zgłoszonymi przez nią do dopłat działkami obrębu K., niewykonywania przez ANR ani na jej zlecenie żadnych czynności agrotechnicznych w ww. okresie, ani żadnych innych czynności wskazujących na rzeczywiste fizyczne władztwo nad tymi gruntami. Wniosła także o wystąpienie do ANR OT Z. o szczegółową informację o wszelkich czynnościach dokonanych

w ww. terminie przez ANR lub na zlecenie ANR na działkach o numerach: [...] i [...]

z obrębu K.. Jako uzasadnienie ww. wniosków wskazała, że są one niezbędne, gdyż przesłany przez ANR protokół zdawczo-odbiorczy jest nieistotny dla sprawy przyznania jej wnioskowanych płatności. Protokół ten nie zmieniał faktycznego stanu posiadania i użytkowania przez nią przedmiotowych w sprawie gruntów. Skarżąca podkreśliła, iż ANR nie zależało na wykazaniu fizycznego władztwa jako koniecznego elementu posiadania zgłaszanych przez nią gruntów, jeśli oparła się tylko na formalnych zapisach protokołu zdawczo-odbiorczego. Podała także, że nawet z pisma ANR wynika, iż nie objęła ona spornych gruntów we władanie i nie prowadziła na nich jakichkolwiek czynności. ANR w żaden sposób nie przeczy utrzymywaniu tychże gruntów w dobrej kulturze, nie wiedząc praktycznie nic o tym, co się na przedmiotowych gruntach działo w przedmiotowym okresie (w II połowie 2013 r.).

Zdaniem skarżącej, organ I instancji dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych, gdyż to strona była rzeczywistym posiadaczem zgłoszonych gruntów, jej posiadanie miało charakter ciągły i nieprzerwany. To rzeczywisty stan władania gruntem, decydowanie o tym co i jaką metodą na gruncie jest uprawiane i zbierane przesądza o posiadaniu, a nie tzw. formalne tytuły ANR, stanowiące o stanie teoretycznym gruntów, sprzeczne z rzeczywistością. Dlatego organ był zobowiązany do przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez nią w piśmie z dnia [...] września 2015 r.

Ponadto organ nie wykonał żądania strony, aby przeprowadzić dowody

z przesłuchania świadków zgłoszonych w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. Wysłanie przez organ do świadków wezwań do złożenia pisemnych wyjaśnień, z pominięciem istoty tezy dowodowej, nie jest spełnieniem żądania dowodowego strony. Odrzucenie następnie tak odebranych pisemnych wyjaśnień jako podobnych, wobec treści sprzecznej z przyjętą zawczasu tezą organu, jest naruszeniem prawa strony do czynnego uczestnictwa w przeprowadzaniu dowodów. To samo należy odnieść do odmowy przesłuchania przez organ w charakterze świadka gospodarza mieszkającego w bezpośrednim sąsiedztwie wykluczonych z płatności gruntów z obrębu K., jak również do odmowy przesłuchania skarżącej w charakterze strony.

W konsekwencji skarżąca podniosła, że przeprowadzone przez organy ARiMR postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie jest oczywiście wadliwe w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Na wstępie należy zaznaczyć, że tryb składania wniosków o przyznanie płatności ONW reguluje cytowane wyżej rozporządzenie ONW, a także ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie z § 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW przyznaje się rolnikowi:

1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:

a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), albo

b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r.

w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.),

2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha,

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha,

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1,

z późn. zm.).

Zgodnie zaś z § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW jest przyznawana rolnikowi do działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach ONW, użytkowanych jako wykorzystywane użytki rolne, o których mowa w art. 37 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005, w wysokości [...] zł na 1 ha - na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej I oraz [...] zł na 1 ha na obszarze strefy nizinnej II.

Wskazać należy, iż w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku dotyczących powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia 65/2011.

Zgodnie z art. 18a ustawy ONW, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest spełnienie w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, o których mowa

w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającym rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, nr 247/2006 i nr 378/2007 oraz uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31 stycznia 2009 r., str. 16 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem nr 73/2009) oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, przez te wymogi i normy rozumie się normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.

Spełnienia przestrzegania powyższych warunków, obligatoryjnych do przyznania płatności ONW, należy zatem weryfikować na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (ustawy OB). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy OB, rolnikowi przysługuje płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, tj. 1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy ONW, do postępowań w sprawach dotyczących płatności ONW stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich stanowią inaczej. Art. 21 ust. 2 ww. ustawy stanowi, iż

w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności ONW organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności, 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Poza tym strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ustawy ONW).

Z treści powyższego przepisu wynika, że postępowanie przed organami ARiMR zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, w szczególności przez odejście od stosowania przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organy ARiMR zostały zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Konsekwencją zasady przyjętej w art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu wywodzi skutki prawne, co zmusza stronę do większej aktywności.

Nie wyklucza to jednak, w ocenie Sądu, stosowania w tym postępowaniu art. 75 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne

z prawem, przy czym w szczególności takim dowodem mogą być zeznania świadków. Natomiast zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Powyższe oznacza, że organ, co do zasady, musi dopuścić dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Niewątpliwie, jak wynika z cytowanych wyżej przepisów prawa materialnego,

w sprawie z wniosku o przyznanie płatności ONW istotne jest m.in. ustalenie, czy beneficjent posiadał zgłoszone grunty rolne w dacie 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, czy grunty te były utrzymywane zgodnie

z normami oraz czy przestrzegał on wymogów przez cały ten rok kalendarzowy.

Posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym, faktycznym korzystaniem z gruntów. Za takim rozumieniem tego pojęcia, przemawia także fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Skoro ustawodawca wiąże przyznanie płatności ONW z utrzymaniem gruntów

w dobrej kulturze, to nie sposób tego wymogu oddzielić od ich posiadania polegającego na faktycznym władaniu. Płatności mogą być przyznane zatem tym rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, zabiegach agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas.

Spośród zadeklarowanych przez skarżącą do płatności ONW działek ewidencyjnych organy ARiMR nie uznały za udowodnione jej posiadania działek oznaczonych numerami: [...],[...] i [...], co skutkowało tym samym ich wykluczenie

z płatności.

Jak wynika z akt administracyjnych, w przedmiotowej sprawie skarżąca brała aktywny udział w postępowaniu przed organami ARiMR celem wykazania rzeczywistego posiadania gruntów zgłoszonych do płatności ONW, współpracowała

z organem I instancji, odpowiadając na jego wszystkie wezwania. Po wstępnej formalnej kontroli tegoż wniosku organ I instancji pismami z dnia [...] września 2013 r. wezwał skarżącą oraz D. M. do złożenia wyjaśnień w celu ustalenia sposobu i okresu użytkowania (posiadania) gruntów rolnych, oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...], położonych w województwie [...], powiat [...], gmina B., obręb K.. W odpowiedzi na powyższe D. M. w piśmie z dnia [...] października 2013 r. wyjaśnił, że pomimo spisania przez jego pełnomocnika z przedstawicielem ANR w dniu [...] lipca 2013 r. formalnego protokołu zdawczo-odbiorczego ww. działek po upływie okresu, na który posiadał umowę dzierżawy (od [...] maja 2012 r. do [...] maja 2013 r.), pozostały one w posiadaniu skarżącej, która je uprawiała nieprzerwanie w tym roku, a dokładnie

w październiku 2013 r. pracował na tych działkach jego ciągnik, który pożyczył siostrze (k. [...] akt administracyjnych). Skarżąca w piśmie z dnia [...] października 2013 r. wskazała, że jest w posiadaniu ww. działek od poprzedniego roku, poddzierżawiała je od brata, zgłosiła do płatności jako obsiane prosem, które w 2013 r. zbierane było kilkakrotnie na zielonkę, a kolejny zbiór właśnie miał miejsce w pierwszej połowie października 2013 r. (k. [...] akt administracyjnych). Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżąca złożyła umowę poddzierżawy/użyczenia działek nr [...] i nr [...]

z dnia [...] maja 2012 r. zawartą między nią a D. M. (k. [...] akt administracyjnych).

Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. Kierownik BP w B. wezwał skarżącą do złożenia dokumentów potwierdzających tytuł prawny oraz posiadanie zadeklarowanych do płatności gruntów rolnych w 2013 r., jak również wskazania osób/firm wykonujących prace rolne na tych gruntach w ww. okresie. Skarżąca złożyła plik żądanych dokumentów oraz wyjaśniła, że w roku 2013 usługi w jej gospodarstwie wykonywała firma GPR [...] Spółka z o.o. oraz pomagali jej operatorzy C. Z. i B. Ł. z gminy B.. Odnośnie działki nr [...], położonej w województwie [...], gmina [...], obręb W., skarżąca złożyła umowę poddzierżawy zawartą w dniu [...] czerwca 2013 r. z M. P.– prezesem zarządu [...] Spółki z o.o. z siedzibą w Ł. z adnotacją, że przejęła ją od oddającego przed zawarciem umowy. Dodatkowo strona wskazała, że działkę tę przejęła w posiadanie i władanie kilka dni po wygraniu przetargu przez spółkę [...] Spółkę z o.o., tj. w dniu [...] maja 2013 r. (w tym czasie rozpoczęto prace porządkowe

i uprawowe).

W piśmie z dnia [...] października 2014 r. skarżąca na wezwanie organu złożyła wyjaśnienia na okoliczność posiadania zgłoszonych do płatności działek podnosząc, że zna ich położenie, była na nich w ciągu roku kilkanaście razy, nadzorowała i kierowała pracami w gospodarstwie. Wskazała, że pod koniec kwietnia 2013 r. została obsiana soczewicą działka w obrębie Wytowno, na działkach w K. i C. na początku maja 2013 r. miało miejsce talerzowanie, na działce w obrębie T. w maju 2013 r. talerzowaniu zasiano koniczynę. Następnie na początku lipca 2013 r.

w C. odbywało się mulczowanie chwastów, a na przełomie lipca i sierpnia koszenie i zbiór zielonki prosa. Te same prace były wykonywane w analogicznym okresie na działkach w K.. Na początku sierpnia i pod koniec października 2013 r. została zebrana koniczyna na działkach w T., a soczewica na działce

w W. pod koniec lipca 2013 r. Ponadto skarżąca wypowiedziała się co do przychodu z działek, zakupu materiału siewnego oraz osób, które jej pomagały

w uprawie gospodarstwa, obejmującego zgłoszone do płatności działki (k. [...] akt administracyjnych).

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. skarżąca (w aktach widnieje tylko pierwsza strona tego pisma) wnosiła o przesłuchanie wskazanych przez nią świadków na okoliczność posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego na zadeklarowanych do płatności działkach przez cały rok kalendarzowy 2013 oraz umożliwienie jej złożenia zeznań w sprawie w trybie art. 75 § 2 k.p.a. Organ I instancji uwzględnił ten wniosek

w ten sposób, że wezwał: M. P., P. M., A. R., D. M., C. Z. i M. D. do złożenia pisemnych wyjaśnień w trybie art. 50 § 1 k.p.a. na okoliczność posiadania przez skarżącą zadeklarowanych do płatności gruntów rolnych. Jednak nadesłane przez ww. świadków pisemne wyjaśnienia Kierownik BP ocenił jako niewiarygodne, ponieważ były "praktycznie identyczne w treści", a wyjaśnienia M. P. wręcz przekopiowane z wyjaśnień A. R. i M. D.. W ocenie organu, wersje tych wyjaśnień zostały ustalone między składającymi je osobami, których łączy więź prawna, ekonomiczna i personalna, tak więc całość materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącą, w tym dokumenty i płyty CD ze zdjęciami z działek nie potwierdzają, że skarżąca użytkowała i była w posiadaniu gruntów deklarowanych do płatności przez cały rok kalendarzowy.

Zdaniem Sądu, organy ARiMR obu instancji nie dokonały wszechstronnej

i swobodnej oceny materiału dowodowego zebranego w tej sprawie. Ta ocena dowodów jest dowolna, arbitralna i miejscami nielogiczna. Kierownik BP w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że skarżąca nie przedstawiła żadnych wyjaśnień co do sposobu użytkowania, pielęgnacji czy zbioru upraw deklarowanych do płatności działek ewidencyjnych. Wynika z tego, że pominął ocenę wyjaśnień skarżącej zawartych

w piśmie z dnia [...] października 2015 r. (k. [...] akt administracyjnych), jak również złożony przez nią rejestr wykonanych czynności i zabiegów agrotechnicznych na rok 2013/2014 (k. [...] akt administracyjnych). Poza tym Kierownik BP zanegował materiał fotograficzny złożony przez skarżącą na okoliczność posiadania przez nią spornych działek, zawarty na 2 płytach CD, co nie jest możliwe do zweryfikowania przez Sąd z uwagi na brak tych płyt w aktach sprawy.

Organ odwoławczy z kolei uznał, że wobec treści dokumentów z ANR z dnia [...] lipca 2013 r. i [...] lipca 2014 r. oraz protokołów zdawczo-odbiorczych dotyczących działek o numerach: [...], [...] i [...], stanowiących dokumenty urzędowe, nie jest już zasadne przeprowadzanie dodatkowych ustaleń na okoliczność posiadania

i użytkowania przez skarżącą spornych działek do końca roku 2013, jak również bez znaczenia pozostaje kwestia przesłuchania świadków, pracowników ANR, wskazanych przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z dnia [...] września 2015 r. na okoliczność ustalenia, czy działki o numerach: [...] i [...] były użytkowane przez ANR w drugim półroczu 2013 r. Sąd nie podziela stanowiska Dyrektora ARiMR, że uznane przez organ odwoławczy dokumenty są wystarczającym dowodem na ustalenie braku posiadania przez skarżącą działek o numerach: [...],[...] i [...], a tym samym podstawą do wykluczenia ich z płatności.

Z treści pisma ANR z dnia [...] lipca 2014 r. nie wynika bowiem jednoznacznie, aby skarżąca faktycznie nie użytkowała działek nr [...] i [...] od dnia [...] lipca 2013 r.,

a tę okoliczność jednoznacznie chciał ustalić Kierownik BP w B. w piśmie do ANR z dnia [...] lipca 2014 r. (k. [...] akt administracyjnych). Z treści cytowanego pisma ANR nie wynika również wprost, że w dacie [...] maja 2013 r. ANR faktycznie użytkowała działkę nr [...], jeśli skarżąca wyjaśniała, że przejęła ją w posiadanie już

w dniu [...] maja 2013 r., kiedy to rozpoczęła prace porządkowe i uprawowe.

Przepisy regulujące kwestię płatności do gruntów rolnych nie wiążą uprawnienia do przyznania płatności z tytułem prawnym do gruntu, lecz odnoszą się do stanu faktycznego, jakim jest posiadanie gruntów przez rolnika. Organy obu instancji przy ocenie dowodów w tej sprawie pominęły okoliczność, że producent może posiadać

i uprawiać gospodarstwo rolne nie tylko na podstawie tytułu własności czy formalnej umowy dzierżawy, poddzierżawy, użyczenia, ale również bez żadnego tytułu prawnego, nawet po formalnym zdaniu działek po zakończonej dzierżawie (bezumowny użytkownik). Poza tym rację ma skarżąca, że przepisy dotyczące dokumentów urzędowych, zawarte w art. 76 § 1 i § 1 k.p.a. nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści tych dokumentów (art. 76 § 3 k.pa.).

W tej sprawie jest to o tyle znamienne, że organy z jednej strony wskazują, że ciężar dowodu spoczywa na stronie wnioskującej o płatności, a kiedy ta strona wykazuje inicjatywę dowodową na istotne dla niej okoliczności potwierdzenia posiadania spornych działek w 2013 r., to wówczas zasłaniają się treścią dokumentów urzędowych, bez dogłębnej analizy dowodów zgłoszonych przez stronę.

Tymczasem ustalenie posiadania przez beneficjenta deklarowanego do płatności gospodarstwa rolnego jest kluczową czynnością w tego rodzaju sprawach. Należy tego dokonać w sposób niepozostawiający żadnych wątpliwości, dopuszczając jako dowód wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne

z prawem (art. 75 k.p.a.). W sytuacji, gdy organy ARiMR odmówiły wiarygodności pisemnym oświadczeniom złożonym w trybie art. 50 § 1 k.p.a., zachodziła konieczność przesłuchania tych osób w charakterze świadków (o co skarżąca od początku wnosiła), korzystając z procesowej formy przeprowadzenia takiego dowodu, najlepiej na rozprawie administracyjnej. Wówczas strona miałaby możliwość brania czynnego udziału w tych czynnościach i ewentualnego doprecyzowania zeznań przez zadawanie świadkom pytań. Organy odmówiły wiarygodności pisemnym wyjaśnieniom świadków sporządzonym pismem komputerowym, krytykując w szczególności ich tożsamą treść, co w ocenie Sądu nie jest jeszcze wystarczającym argumentem. Nie oceniły prawidłowo wyjaśnień M. P., z uwagi na pominięcie jej oświadczenia złożonego pismem ręcznym w dniu [...] kwietnia 2015 r. (k. [...] akt administracyjnych).

W ocenie Sądu, dla wszechstronnej oceny całości materiału dowodowego przedstawionego przez stronę na okoliczność ustalenia, czy skarżąca była

w posiadaniu trzech spornych działek (nr [...],[...] i [...]) w dacie [...] maja 2013 r. oraz czy je użytkowała przez cały rok kalendarzowy 2013 r., organ I instancji powinien przesłuchać wszystkich wnioskowanych przez nią świadków, tj. osób, którzy złożyli wyjaśnienia w trybie art. 50 § 1 k.p.a., świadków wskazanych w piśmie z dnia [...] września 2015 r. (7 pracowników ANR oraz Z. S., których – jak wynika

z protokołu rozprawy sądowej – organ I instancji przesłuchał w sprawie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, k.29-37v akt sądowych), po czym materiał ten skonfrontować z zeznaniami strony, którą również w tym charakterze należy przesłuchać, złożonymi przez nią dokumentami oraz informacją z ANR

z dnia [...] lipca 2014 r. i protokołami zdawczo-odbiorczymi. Organ I instancji winien też uzupełnić materiał dowodowy przez dołączenie do akt 2 brakujących płyt CD, złożonych przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego. Tylko takie dokładne postępowanie dowodowe w tej sprawie pozwoli na wyjaśnienie wszystkich spornych okoliczności i umożliwi właściwą ocenę dowodów zaoferowanych przez stronę.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji ustali na podstawie wszechstronnej oceny całego materiału dowodowego, czy posiadanie skarżącej

i utrzymywanie w dobrej kulturze rolnej gruntów rolnych położonych na działkach o numerach: [...] i [...] oraz [...] rzeczywiście ustało odpowiednio w datach: [...] lipca 2013 r. i [...] maja 2013 r., czy też trwało przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności ONW. Należy przy tym ustalić, czy skarżąca rzeczywiście zagospodarowała działki zgłoszone do płatności uprawami wskazanymi we wniosku oraz czy trwale je użytkowała przez okres wymagany do płatności.

W tym miejscu należy przypomnieć, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organ administracji w trybie art. 80 k.p.a. powinna być wszechstronna, a analiza poszczególnych dowodów pełna i logiczna. Wyniki oceny materiału dowodowego powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., przy uwzględnieniu poszanowania zasady przekonywania z art. 11 k.p.a.

Zdaniem Sądu, posiadanie działek na datę 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności ONW, należy czytać łącznie z wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, do czego może zobowiązać się tylko taka osoba, która gruntami faktycznie włada (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2010 r., V SA/Wa 11/10, Lex nr 643966). Organy ARiMR przy ustalaniu powyższej okoliczności powinny posługiwać się jedynie normami prawa krajowego i unijnego w zakresie przyznawania płatności ONW,

a nie cytować nieobowiązującą w sprawie uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 30 maja 1988 r., podjętą w sprawie III UZP 8/88 (strona [...] uzasadnienia decyzji organu I instancji). Niewątpliwie należy zgodzić się ze skarżącą, że w dobie dzisiejszej techniki nie trzeba mieszkać na terenie gospodarstwa rolnego, aby spełniać wymóg utrzymania go w dobrej kulturze rolnej. Kwestionowanie tego przez organ I instancji stoi w sprzeczności z wcześniej przyjętą tezą, że gospodarstwo rolne to wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (strona 6 uzasadnienia decyzji).

Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły art. 21 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania), art. 8 (zasada zaufania do organów państwa), art. 75, art. 76, art. 78, art. 80, art. 86 i art. 107 § 3 k.p.a. Dlatego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W punkcie drugim wyroku orzeczono o zwrocie kosztów postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Za przedwczesne, w sytuacji stwierdzenia uchybień procesowych organów, uznać należy odnoszenie się przez Sąd do naruszeń dotyczących przepisów prawa materialnego.