Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 294/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1, art. 33 par. 2 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 13 ust. 1 pkt 1 lit.a, art. 13b ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 1985 nr 14 poz 60
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Sędzia WSA Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 października 2024 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 marca 2024 r., znak: SKO.41/6680/EG/2023 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej: SKO lub Kolegium) postanowieniem z 19 marca 2024 r. nr SKO.41/6680/EG/2023 po rozpatrzeniu zażalenia J. P. (dalej: skarżący) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta L. (dalej: wierzyciel) z 20 listopada 2023 r. nr BK-OW.3152.II.367.2023 w przedmiocie oddalenia zarzutu nieistnienia obowiązku w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 23 października 2023 r.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 13 września 2022 r. pracownik (kontroler) strefy płatnego parkowania w Lublinie, odnotował postój pojazdu marki Toyota nr rej. [...] bez uiszczenia należnej opłaty w konsekwencji czego wystawił zawiadomienie - wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej w kwocie 100 zł w terminie 14 dni, pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi skarżący złożył reklamację w której podniósł, że jest współposiadaczem pojazdu, a nie kierowcą. Ponadto jest osobą niepełnosprawną, niedowidząca i niesamodzielną. Pojazd zaparkowany był w miejscu dla osób niepełnosprawnych na podstawie posiadanej przez niego karty parkingowej dla osób niepełnosprawnych.

Pismem z 13 października 2022 r. wierzyciel odpowiedział, że nie widzi podstaw do anulowania przedmiotowej opłaty, wskazując, że posiadanie przez osobę niepełnosprawną karty parkingowej uprawnia do parkowania wyłącznie na wyznaczonym i oznakowanym miejscu parkingowym, a nie poza jego obrysem, co miało miejsce w sprawie.

Następnie wierzyciel wystosował do skarżącego upomnienie, wzywające do zapłaty opłaty dodatkowej za nieopłacony postój wskazanego pojazdu, a wobec nieuregulowania tej należności wystawił 23 października 2023 r. tytuł wykonawczy, który skierował do organu egzekucyjnego tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. .

Pismem z 5 listopada 2023 r. skarżący wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, domagając się umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Jak wskazał, jest osobą niepełnosprawną, nie zna dostatecznie L. i był tam wożony przez opiekunów na leczenie i potrzebne diagnozy. W dniu kontroli korzystał z miejsc wyznaczonych dla osób niepełnosprawnych, zwolnionych od opłat.

Po rozpoznaniu podniesionego przez skarżącego zarzutu, wierzyciel postanowieniem z 20 listopada 2023 r. oddalił zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie egzekucji administracyjnej.

W motywach rozstrzygnięcia wyjaśnił, że pojazd skarżącego zajął większą częścią płatne miejsce postojowe, wobec czego kierowca powinien uiścić opłatę za postój. Najechanie na kopertę wyznaczającą miejsce parkingowe dla osób niepełnosprawnych, nie może zostać uznane za postój na miejscu wyznaczonym dla osób niepełnosprawnych. Miejsce to było zajęte przez inny pojazd, a sposób pozostawienia samochodu przez kierującego pojazdem skarżącego mógł uniemożliwić osobie niepełnosprawnej prawidłowe korzystanie z miejsca postojowego. Nadto dodał, że nie ma możliwości prowadzenia postępowania wyjaśniającego, celem ustalenia osoby kierującej pojazdem w związku z czym ma prawo domniemywać, że był nim właściciel pojazdu. Do obalenie tego domniemania niezbędne jest wykazanie, kto konkretnie kierował pojazdem w określonym dniu i czasie. Tym samym w ocenie wierzyciela - wbrew stanowisku skarżącego - powstał obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacony postój pojazdu skarżącego.

Od powyższego postanowienia, skarżący wniósł zażalenie w którym powtórzył, że jest osobą niepełnosprawną wymagająca pomocy i stałej opieki, a nadto, że pojazd znajdował się na miejscu dla niepełnosprawnych. Ponadto krótkotrwały postój był konieczny, wynikał z niepełnosprawności i przyczyn fizjologicznych dotyczących jego osoby i posiadanej choroby. W oparciu o powyższe wniósł o "oddalenie postępowania" i zwrot wyegzekwowanej kwoty.

Po rozpoznaniu zażalenia, SKO przywołanym na wstępie postanowieniem utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela.

W jego uzasadnieniu stwierdziło, że postanowienie to jest prawidłowe i nie ma podstaw do jego zmiany lub uchylenia.

Jak argumentowało, zerowa stawka opłat za postój pojazdów samochodowych w strefie płatanego parkowania dla osób niepełnosprawnych posiadających karty parkingowe, dotyczy tylko pojazdu oznaczonego kartą parkingową zaparkowanego w miejscu dla tak oznakowanych pojazdów. Materiał dowodowy sprawy wskazuje zaś, że skarżący tylko częściowo wjechał na miejsce przeznaczone dla osób niepełnosprawnych, które było zajęte przez inny pojazd, pozostałą częścią zajmując płatne miejsce parkingowe położone obok w strefie płatnego parkowania. Słusznie zatem wierzyciel przyjął, że parkowanie odbywało się na płatnym miejscu postojowym.

Za niezasadny SKO uznało również zarzut dotyczący błędu co do osoby zobowiązanej do uiszczenia opłaty. Jak wskazało, skarżący nie wykazał, że kto inny parkował jego pojazd. Organ zasadnie zatem przedmiotowy obowiązek nałożył na skarżącego jako właściciela pojazdu.

W ocenie Kolegium, również pozostałe zarzuty opierające się na stanie majątkowym skarżącego i jego stanie zdrowia nie stanowią w świetle przepisów prawa podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wskazując, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest z wykorzystaniem niepoprawnych i niezgodnych z rzeczywistością danych oraz dotyczy obowiązku, który nie istniał, gdyż parkowanie odbywało się na miejscu dla osób niepełnosprawnych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Na wstępie podnieść należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Kierując się powyższymi regułami, sąd uznał, że skarga podlegała oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest postanowienie Kolegium z 19 marca 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie wierzyciela z 20 listopada 2023 r. oddalające w całości zarzuty wniesione przez skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej.

Podstawę prawną postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2023 r. poz. 2505 ze zm. dalej:u.p.e.a.), w brzmieniu obowiązującym po 30 lipca 2020 r., a w szczególności jej art. 33 § 1, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

Podstawą zarzutu - jak stanowi art. 33 § 2 u.p.e.a. - jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Przepis ten stanowią o wyłącznych podstawach zarzutu, który powinien dodatkowo określać istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.).

W niniejszej sprawie wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie wskazanego wyżej tytułu wykonawczego, obejmującego należności pieniężne z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie w L. na ul. [...] w dniu 13 września 2022 r.

Skarżący podważając zasadność wystawienia tytułu wykonawczego, zgłosił zarzuty w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 i 3, tj.:

1. nieistnienie obowiązku, z uwagi na prawidłowe zaparkowanie w miejscu wyznaczonym dla pojazdów osób niepełnosprawnych posiadających odpowiednią kartę parkingową.;

2. błąd co do zobowiązanego, z uwagi na kierowanie pojazdem przez inną osobę.

Przechodząc do pierwszego zarzuty wskazać należy, że w orzecznictwie podnosi się, że pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów (por. wyrok WSA w Łodzi 6 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 664/22).

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy należy wskazać, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania wynika z ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (dalej: u.d.p.).

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Na mocy art. 13b ust. 3 u.d.p. strefę taką może ustalić rada gminy (rada miasta) w stosownej uchwale. Opłatę, o której mowa w cytowanym wyżej przepisie pobiera się zgodnie z art. 13b ust. 1 u.d.p., za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Z kolei stosownie do treści art. 13f ust. 1 u.d.p. za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 pobiera się opłatę dodatkową. Rada gminy (rada miasta) określa wysokość tej opłaty oraz sposób jej pobierania (art. 13f ust. 2).

W sprawie bezsporne jest, że pojazd skarżącego został zaparkowany w L. przy ul. [...] w obszarze obowiązywania strefy płatnego parkowania, wyznaczonej w uchwale Rady Miasta L. z dnia 19 listopada 2015 r. nr 330/XI/2015 w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania na drogach publicznych na terenie miasta L. oraz wysokości opłat za postój i sposobu ich pobierania.

Zgodnie z treścią § 3 pkt 1 tej uchwały: "Wprowadza się zerową stawkę opłat za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania dla: 1) osób niepełnosprawnych posiadających karty parkingowe, jeżeli pojazd oznaczony kartą parkingową zaparkowany jest w miejscu przeznaczonym dla tak oznakowanych pojazdów;".

Wyjaśnienia zatem wymaga, że regulacja ta wprowadza zwolnienie z opłaty parkingowej dla pojazdów osób niepełnosprawnych, jednakże pod określonymi warunkami. Pierwszy to oznaczenie zaparkowanego pojazdu kartą parkingową osoby niepełnosprawnej oraz drugi, zaparkowanie pojazdu w miejscu przeznaczonym dla tak oznakowanych pojazdów. W przedmiotowej sprawie tylko pierwszy warunek został spełniony.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci dokumentacji fotograficznej w jednoznaczny sposób wskazuje, że pojazd skarżącego mimo, że posiadał aktualną kartę parkingową osoby niepełnosprawnej nie został zaparkowany w całości w miejscu oznaczonym i przeznaczonym dla pojazdów osób niepełnosprawnych. Mianowicie tylko jego część (w przybliżeniu połowa) została zaparkowana na miejscu dla osób niepełnosprawnych. Pozostała część pojazdu zajęła ogólnodostępne płatne miejsce parkingowe. Jak wynika z akt sprawy, zachowanie takie było spowodowane tym, że miejsce parkingowe dla osób niepełnosprawnych było już zajęte przez inny pojazd i nie było możliwości zaparkowania samochodu skarżącego w całości na tym miejscu.

Oczywistym zatem jest, że skarżący zajął płatne miejsce parkingowe uniemożliwiając z niego korzystanie innym parkującym. Bez znaczenia jest, że doszło tylko do częściowego zajęcia płatnego miejsca parkingowego, gdyż nawet takie działanie wyłączyło to miejsce z możliwości zaparkowania tam innych pojazdów. Sytuacja taka obligowała zatem skarżącego do uiszczenia opłaty za parkowanie. Zajmując to miejsce, nawet w części stał się osobą której nie dotyczą wyłączenia z opłat za parkowanie, te mają miejsce tylko w przypadku zajęcia miejsca przeznaczonego dla oznakowanych pojazdów osób niepełnosprawnych.

Podsumowując, z jednoznacznych ustaleń oraz przywołanych regulacji wynika, że skarżący miał obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie samochodu w strefie płatnego parkowania, że z powodu zaparkowania samochodu w tej strefie bez takiej opłaty miał obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej w kwocie 100 zł. Obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej wynika z mocy prawa, dlatego też na wniosek wierzyciela (zarządcy drogi) organ egzekucyjny był uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W żadnym razie nie można zgodzić się ze skarżącym, że nie istniał (nie istnieje) obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, obecnie dochodzonej na drodze egzekucji administracyjnej łącznie z kosztami i opłatami egzekucyjnymi. Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej oparty o art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. nie jest zasadny. Prawidłowo więc został oddalony.

Trafnie za bezpodstawny organy uznały również zarzut wskazujący na błąd co do zobowiązanego z uwagi na wskazywaną przez skarżącego okoliczność kierowania pojazdem przez inną osobę niż on.

W tym zakresie należy wskazać, że parkowanie w strefie płatnego parkowania rodzi z mocy prawa obowiązek poniesienia opłaty parkingowej. Nieuregulowanie jej z kolei po otrzymaniu upomnienia/wezwania do zapłaty stanowi podstawę dochodzenia opłaty dodatkowej w drodze egzekucji administracyjnej. Nie ma prawnego znaczenia dla sprawy zawinione bądź nie zawinione działanie właściciela pojazdu w braku podania faktycznego użytkownika pojazdu. W tym przedmiocie orzecznictwo jest ugruntowane, czego przykładem mogą być poglądy zawarte w:

- wyroku NSA z 9 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1678/15, stwierdzającym, że "Ani organ egzekucyjny, ani też Sąd I instancji nie jest zobowiązany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej i nieuiszczającej opłaty za postój w strefie płatnego parkowania, gdyż to na właścicielu pojazdu spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne. Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich jej danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie od niej należnych prawnie opłat, a powinno to nastąpić w odpowiednim czasie, fazie i etapie postępowania";

- wyroku NSA z 9 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1681/15, w którym stwierdzono, że: 1. "Wierzyciel ma prawo domniemywać, iż korzystającym z drogi publicznej jest z reguły właściciel pojazdu i, w związku z tym, to na nim spoczywa obowiązek ponoszenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. 2. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to na nim spoczywa ciężar obalenia domniemanie, iż nie był "korzystającym" z pojazdu stosownie do art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p".

Powyżej zacytowane wyroki w sposób nie budzący wątpliwości przesądzają, że co do zasady "korzystającym" z drogi publicznej jest właściciel pojazdu, a w odmiennym przypadku to na nim spoczywa ciężar obalenia domniemanie, iż nim nie był. Tymczasem skarżący nie przedstawił żadnych dowodów pozwalających uznać, że w przedmiotowym przypadku, to kto inny niż on był "korzystającym" z drogi publicznej.

Mając to wszystko na uwadze sąd doszedł do wniosku, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszeń prawa procesowego lub prawa materialnego, które stanowiłyby podstawę do uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Z uwagi na powyższe sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 p.p.s.a.