Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 364/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 113 ust. 1, art. 122a, art. 233
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 7, art. 11, art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Asesor sądowy WSA Michał Ilski (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody z dnia 13 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości, 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 08 listopada 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z 8 listopada 2022 r., nr [...] umorzył postępowanie o wywłaszczenie nieruchomości położonej w [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] (dawna działka nr [...]) z arkusza mapy [...], obrębu [...] zapisanej w KW nr [...]

Ustalono, że pismem z 13 lutego 1957 r. Komisja Planowania przy Radzie Ministrów działając na podstawie art. 4 i 5 dekretu z dnia 29 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 nr 4, poz. 31) zezwoliła P. w P. (dalej zwanej również F. ) jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych na nabycie pod budowę domu mieszkalnego nieruchomości położonych w P. przy ul. [...] oznaczonych na planie sytuacyjnym lit. [...]-[...]-[...]-[...]-[...] o łącznej pow. 1096 m2.

Postępowanie o wywłaszczenie nieruchomości stanowiącej parcelę nr [...] wszczęte zostało na wniosek P. w P. złożony 18 marca 1957 r. i prowadzone było przez Prezydium Rady N. miasta [...]. Prezydium decyzją z 19 kwietnia 1960 r., nr [...] orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] o pow. 562 m2 ([...]). Nieruchomość ta stanowiła współwłasność K. W. oraz S. W.. Celem wywłaszczenia było wybudowanie domu mieszkalnego dla Pracowników P. w P..

P. K. (spadkobierczyni K. W. oraz S. W.) pismem z 24 kwietnia 1960 r., nadanym 26 kwietnia 1960 r. złożyła w ustawowym terminie odwołanie od ww. decyzji. Odwołanie to nie zostało nigdy przekazane przez organ pierwszej instancji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych w [...] Prezydium Rady N. m. [...] 14 maja 1960 r. stwierdziło, że wskazana wcześniej decyzja jest prawomocna i podlega wykonaniu.

Pismem z 9 lutego 2021 r. M. B. (dalej zwany również skarżącym) będący następcą prawnym P. K. i K. W. wystąpił do Wojewody o rozpatrzenie odwołania P. K. od decyzji Prezydium Rady N. [...] z 19 kwietnia 1960 r.

Wojewoda decyzją z 18 sierpnia 2021 r., nr [...] uchylił decyzję 19 kwietnia 1960 r. w zakresie jej pkt 1. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Stwierdzono, że uchylona decyzja została skierowana do osoby nieżyjącej, czyli S. W., która zmarła 3 września 1960 r. W konsekwencji uchylenie decyzji organu pierwszej instancji uznano za niezbędne ze względu na konieczność zapewnienia w sprawie udziału następcom prawnym zmarłej strony postępowania.

W toku powtórnego postępowania Starosta ustalił, że granice działki ewidencyjnej nr [...], arkusz mapy [...], obręb [...] pokrywają się z granicami parceli katastralnej nr [...]. Zgodnie z informacjami zapisanymi w KW nr [...] działka nr [...] z obrębu [...], arkusz mapy [...] stanowi własność M. P. w udziale wynoszącym [...] części, a w udziale wynoszącym [...] części stanowi własność właściciela wyodrębnionego lokalu mieszkalnego, tj. A. M. B.. Prawo własności M. P. zostało wpisane na podstawie decyzji Wojewody [...] z 19 maja 1993 r., znak [...].

Na podstawie elektronicznych dokumentów z Archiwum Państwowego w [...] ustalono, że 1 stycznia 1952 r. [...] daw. J. S. przestała istnieć jako jednostka samodzielna i przeszła kilkanaście reorganizacji, wskutek których przekształca się w [...] Sukcesorem całości dokumentacji [...] zostały [...]. Ustalono również, że SR [...] postanowieniem z 21 grudnia 2021 r., [...] ukończył postępowanie upadłościowe S. S.A. w likwidacji w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w [...].

W ocenie Starosty jeżeli F. , której pracownicy mieli otrzymać mieszkania w wyniku wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej ówcześnie jako działka nr [...] nie istnieje, to cel wywłaszczenia również przestał istnieć. Nawet jeśli F. istniałaby nadal, to z uwagi na fakt, że stanowiła ona przed upadłością podmiot prywatny, to nie mogłaby zostać wnioskodawcą wywłaszczenia. Ewentualne wywłaszczenie mogłoby nastąpić na rzecz Skarbu Państwa lub M. P., a następnie wykonanie celu wywłaszczenia byłoby powierzone podmiotowi prywatnemu. Tego rodzaju sytuacja jednak nie zachodzi. Nie zgodzono się również z twierdzeniem skarżącego wskazującym, że on sam mógł być wnioskodawcą w przedmiotowej sprawie. Uznano, że powołany przez skarżącego art. 113 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.g.n.") nie znajduje zastosowania w sprawie. Uznano, że cel na jaki dokonano wywłaszczenia, został już spełniony, a brak istnienia F. skutkuje niemożliwością ponownego zrealizowania tego celu. W konsekwencji w sprawie brak jest przedmiotu postępowania. Zgodnie bowiem z u.g.n. wywłaszczenie może zostać dokonane na cel publiczny, którego obecnie brak. Ponadto właścicielem nieruchomości jest obecnie M. P., a Skarb Państwa nie zgłosił chęci przejęcia przedmiotowej nieruchomości na swoją rzecz. Wskazano również, że w sprawie nie znajdują zastosowania postanowienia art. 122a u.g.n.

Skarżący wniósł odwołanie od wymienionej na wstępie decyzji Starosty [...]. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości. Ewentualnie zaś wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Wojewoda decyzją z 13 marca 2023 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...].

Wyjaśniono, że obecnie działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb [...] jak wynika z działu II KW nr [...] stanowi własność M. P. w [...] części oraz własność osoby fizycznej - właściciela wyodrębnionego lokalu w [...] części. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, że skarżący występował z wnioskami wieczystoksięgowymi o wpis na jego rzecz prawa własności, co do udziału wynoszącego [...] części jednakże sąd wieczystoksięgowy oddalał te wnioski z uwagi na brak dokumentacji, która mogłaby potwierdzić, że przysługuje mu prawo własności. W ślad za organem pierwszej instancji wskazano, że wnioskodawcą wywłaszczenia była [...], która jest obecnie podmiotem nieistniejącym na mocy postanowienia SR [...] z 21 grudnia 2021 r., [...] o stwierdzeniu zakończenia postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku S. S.A. z siedzibą w [...] Nie podzielono zarzutu odwołania wskazującego, że to Skarb Państwa powinien wywłaszczyć nieruchomość, ponieważ to on wcześniej był wywłaszczającym jako że F. była przedsiębiorstwem państwowym lub wniosek o wywłaszczenie mogłoby złożyć M. P.. W ocenie Wojewody brak jest w aktualnym stanie faktycznym i prawnym możliwości aby Skarb Państwa lub M. P. mogło wnioskować o przeprowadzenie procedury wywłaszczenia, ponieważ cel wywłaszczenia został zrealizowany. Wyjaśniono w tym kontekście, że w ubiegłym wieku wybudowano budynek, który do dziś pełni funkcje mieszkaniowe. Wydawanie kolejnej decyzji w celu wywłaszczenia nieruchomości byłoby bezprzedmiotowe, skoro nie jest planowana realizacja żadnego nowego celu publicznego.

Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę na wskazaną ostatnio decyzję Wojewody. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie od Wojewody na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) rażące naruszenie art. 7, art. 7b, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p.a.") w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1728) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez:

– zaniechanie wyczerpującego zebrania, zbadania, i całościowej oceny materiału dowodowego sprawy, i wydanie decyzji umarzającej postępowanie w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości w oparciu o całkowicie błędne i kontrfaktyczne ustalenia;

– rażąco nieprawidłową ocenę w zakresie przysługiwania prawa własności nieruchomości objętej postępowaniem M. P., i zignorowanie wpisów w dziale II i dziale III księgi wieczystej nr [...] oraz pominięcie wiążącego organy wyroku SO w [...] z 28 grudnia 2009 r., [...] (zawnioskowanego w odwołaniu, wraz z wnioskiem dowodowym dotyczącym akt sprawy przed SO w [...], [...] oraz [...] [...] oraz przed SA w [...], [...] [...]) z których wynika prawo własności M. B. względem [...] nieruchomości;

– całkowite pominiecie, że decyzje będące podstawa wpisu w księdze wieczystej prawa własności na rzecz najpierw Skarbu Państwa, a następnie M. P., zostały wyeliminowane z obrotu, mimo iż wyraźnie wynika to z treści ww. księgi wieczystej;

– pominięcie jednej z kluczowych okoliczności w sprawie, jaką jest wcześniejsze stwierdzenie nieważności decyzji stanowiących podstawy wpisu w KW na rzecz M. P.;

– pominięcie ostrzeżenia wpisanego w dziale III księgi wieczystej nr [...] o niezgodności treści tej księgi z rzeczywistym stanem prawnym, i kluczowej okoliczności jaką jest przysługiwanie prawa własności nieruchomości skarżącemu M. B.;

– zaniechanie skierowania zapytania co do wniosku o wywłaszczenie do M. P., mimo, iż tego rodzaju ustalenie miało istotne znaczenie dla zastosowania przepisów u.g.n. dotyczących wywłaszczenia nieruchomości;

– brak skierowania jakiegokolwiek zapytania do właściwych jednostek, odpowiedzialnych za ocenę zasadności wywłaszczenia po stronie Skarbu Państwa, i dokonanie ustaleń w tym zakresie w oparciu o "wątpliwości" po stronie organu pierwszej instancji, co do tego czy Skarb Państwa byłby zainteresowany wywłaszczeniem;

– kontrfaktyczną i sprzeczną z treścią księgi wieczystej i własnymi ustaleniami organu pierwszej instancji ocenę, jakoby postępowaniem wywłaszczeniowym miała być objęta całość nieruchomości;

– całkowicie bezpodstawne przyjęcie, iż jakąkolwiek wartość dowodową istotną dla sprawy ma kwestia istnienia następcy dawnego przedsiębiorstwa państwowego, które w imieniu Skarbu Państwa wnioskowało o wywłaszczenie, podczas gdy podmiot ten działał wówczas jedynie jako statio fisci Skarbu Państwa;

2) rażące naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 11, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., poprzez:

– sformułowanie uzasadnienia w sposób niezgodny z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., tj. oparcie się w nim na arbitralnych stwierdzeniach i niczym niepopartych ocenach co do stanu faktycznego sprawy;

– zaniechanie realizacji w uzasadnieniu zasady wyjaśniania, i sformułowanie go w sposób podważający zasadę zaufania do organów administracji publicznej, podczas gdy tak sformułowane uzasadnienie wskazuje wyraźnie, iż podstawowe okoliczności sprawy nie zostały zbadane, a tym samym decyzja nie poddaje się kontroli instancyjnej;

– niedostrzeżenie licznych naruszeń, jakich dopuścił się Starosta [...] przy wydawaniu decyzji pierwszoinstancyjnej;

– brak odniesienia się przez Wojewodę do zarzutów odwołania;

3) naruszenie art. 115 ust. 1 u.g.n. poprzez pominięcie, jakie podmioty mogą być wnioskodawcami wywłaszczenia, a także pominięcie podstawowej okoliczności, iż postępowanie wywłaszczeniowe nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa toczy się z urzędu, co w konsekwencji doprowadziło do uznania postępowania wywłaszczeniowego w niniejszej sprawie za bezprzedmiotowe;

4) naruszenie art. 113 ust. 3 u.g.n. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że przepis ten nie znajduje zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy, mimo iż warunkiem jego zastosowania jest możliwość wykorzystania częściowo wywłaszczonej nieruchomości na dotychczasowe cele, co w świetle treści wpisów w księdze wieczystej nr [...] jest w pełni uzasadnione.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Rozstrzygnięcie sporu wymaga dokonania kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W ocenie organów należało orzec o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie wywłaszczenia wszczętego na wniosek P. w P. złożony 18 marca 1957 r. Skarżący kwestionuje powyższe zapatrywanie.

W realiach niniejszej sprawy istotne znaczenie mają postanowienia art. 233 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem, sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Przepis ten wprowadza zasadę bezpośredniego stosowania nowej ustawy do postępowań administracyjnych wszczętych przed jej wejściem w życie, lecz do jej wejścia w życie niezakończonych wydaniem ostatecznej decyzji. W konsekwencji w realiach niniejszej sprawy rozpatrzenie wniosku o wywłaszczenie złożonego 18 marca 1957 r. musi nastąpić w oparciu o przepisy u.g.n. Podkreślić przy tym należy, że z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika, iż do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie doszło do zakończenia postępowania administracyjnego wywołanego wnioskiem o wywłaszczenie.

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Przesłanki stanu bezprzedmiotowości postępowania mogą mieć charakter zarówno podmiotowy, dotyczący układu podmiotowego konkretnego postępowania, jak i przedmiotowy, dotyczący samego przedmiotu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 113 ust. 1 u.g.n., nieruchomość może być wywłaszczona tylko na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie zaś z art. 115 ust. 1 powołanego aktu, wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego na rzecz Skarbu Państwa następuje z urzędu, a na rzecz jednostki samorządu terytorialnego - na wniosek jej organu wykonawczego. Wszczęcie postępowania z urzędu może także nastąpić na skutek zawiadomienia złożonego przez podmiot, który zamierza realizować cel publiczny.

W świetle powyższych regulacji nie budzi wątpliwości, że w aktualnym stanie prawnym wywłaszczenie nieruchomości może nastąpić jedynie na rzecz Skarbu Państwa bądź też jednostki samorządu terytorialnego. Wywłaszczenie nieruchomości nie może zostać dokonane na rzecz osoby prawa prywatnego. W konsekwencji powyższego postępowanie w przedmiocie wywłaszczenia nie może zostać zgodnie z prawem wszczęte, jak i następnie toczone na wniosek podmiotu prawa prywatnego. W przypadku złożenia wniosku o wywłaszczenie przez tego rodzaju podmiot brak jest przesłanek podmiotowych niezbędnych do zgodnego z prawem prowadzenia postępowania w przedmiocie wywłaszczenia. Okoliczność tego rodzaju, w świetle postanowień art. 61a § 1 i art. 105 § 1 k.p.a. winna skutkować w pierwszej kolejności odmową wszczęcia postępowania administracyjnego, a w przypadku jego wszczęcia umorzeniem postępowania.

Wniosek o wywłaszczenie został złożony przez P. w P.. Pomiędzy stronami nie ma sporu, że podmiot ten nie istniał w dniu wydawania zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Starosty.

W ocenie Sądu pierwszorzędne znaczenie dla załatwienia sprawy ma niebudzące wątpliwości ustalenie następcy prawnego wskazanej F.. W przypadku ustalenia, że jej następcą prawnym jest Skarb Państwa bądź też jednostka samorządu terytorialnego należałoby uznać, że postępowanie toczy się z udziałem podmiotu mogącego być beneficjentem wywłaszczenia. W przypadku ustalenia zaś, że następcą prawnym F. jest podmiot prawa prywatnego konieczne byłoby umorzenie postępowania. Należy również mieć na uwadze, że obowiązkiem organu jest skierowanie decyzji kończącej postępowania administracyjne, a więc również decyzji umarzającej postępowanie do wszystkich stron postępowania administracyjnego. Dla wywiązania się z powyższego obowiązku konieczne jest zaś poczynienie niebudzących wątpliwości ustaleń w przedmiocie tego kogo należy uznać za następcę prawnego F..

Istotne znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji mają regulacje k.p.a. Jak stanowi art. 7 tego aktu, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art. 11 powołanego aktu, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. W świetle zaś postanowień art. 15 k.p.a., postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z kolei z art. 107 § 3 powołanego aktu, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Na tle przytoczonego ostatnio przepisu wskazuje się, że uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Zasada ta nie jest jednak realizowana, gdy organ nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy.

Wydając zaskarżoną decyzję Wojewoda podzielił pogląd Starosty wskazujący, że następcą prawnym P. w P. była S. S.A. z siedzibą w [...] której to byt prawny ustał w wyniku zakończenia postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku.

Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji powołał się jedynie ogólnikowo na elektroniczne dokumenty z Archiwum Państwowego w [...]. Na ich podstawie ustalono, że F. daw. J. S. przestała istnieć jako jednostka samodzielna 1 stycznia 1952 r. Wskazano również, że F. ta przeszła kilkanaście reorganizacji, wskutek których przekształciła się w P. - P. Ostatnia reorganizacja miała miejsce w dniu 1 stycznia 1970 r. i wówczas [...] utraciły swą niezależność, stając się zakładami meblarskimi w ramach [...]. Wskazuje się również, że sukcesorem całości dokumentacji [...] zostały [...]. Następnie zaś Starosta powołuje się na postanowienie SR [...] z 21 grudnia 2021 r., [...] na mocy którego zakończono prowadzone względem S. S.A. postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku.

W ocenie Sądu Wojewoda jak i Starosta wydając swoje rozstrzygnięcia nie wskazali precyzyjnie konkretnych dowodów pozwalających na niebudzące wątpliwości przyjęcie, że wskazana ostatnio spółka akcyjna jest następcą prawną F.. Za dowód w tym zakresie nie może zostać uznany wydruk opisujący zawartość akt P. w P. złożonych w Archiwum Państwowym w [...] Wydruk ten obrazuje jedynie w przybliżeniu zawartość akt F. nie będącym sam w sobie dowodem na jakiekolwiek następstwo prawne. Wydruk ten w sekcji przedstawiającej dzieje ustrojowe F. wskazuje również jedynie "sukcesora jej dokumentacji", a nie jej następcę prawnego.

W konsekwencji za trafne należy uznać twierdzenie skargi wskazujące, że nie sposób zweryfikować podstaw ustaleń organów w przedmiocie następstwa F.. Powyższe zaniechanie stawia również pod znakiem zapytania prawidłowość ustaleń w powyższym zakresie. Starosta jak i Wojewoda nie wskazali na podstawie jakich konkretnie dokumentów poczynione zostały przyjęte za podstawę orzekania ustalenia w przedmiocie następstwa P. w P.. Wskazać również należy, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy są ustalenia w przedmiocie tego kto jest następcą prawnym wskazanej F. nie zaś kto jest "sukcesorem całości dokumentacji". W swoim wywodzie Starosta nie odwołał się również do jakichkolwiek regulacji prawnych uzasadniających jego pogląd w kwestii następstwa prawnego wskazanej F.. Twierdząc, że następcą prawnym F. była w ostatecznym rozrachunku S. S.A. nie dokonano analizy akt rejestrowych wskazanej spółki. W przypadku gdy istotnie wskazana spółka była następcą prawnym F. to w aktach rejestrowych spółki mogły znajdować się dokumenty potwierdzające to zapatrywanie.

W konsekwencji zgodzić należy się ze skarżącym, że stanowisko organu pierwszej instancji w przedmiocie następstwa prawnego F. ma w istocie arbitralny charakter. Niezależnie od zarzutów skargi dostrzec należy kontrast pomiędzy sposobem w jaki przedstawione zostało następstwo prawne P. w P. względem następstwa prawnego pozostałych adresatów orzeczenia Prezydium Rady N. [...] z 19 kwietnia 1960 r. Obrazując ustalenia we wskazanym ostatnio przedmiocie organy w sposób precyzyjny powołały się na orzeczenia sądów w przedmiocie stwierdzeń nabycia spadków. Z dokumentów tych w niebudzący wątpliwości sposób wynikało, że skarżący jest następcą prawnym adresatów orzeczenia z 19 kwietnia 1960 r. W ocenie Sądu z uwagi na zasadę przekonywania w analogiczny sposób organy winny podejść do kwestii następstwa prawnego podmiotu, który wystąpił z wnioskiem o wywłaszczenie. Również w tym zakresie do obowiązków organów należało precyzyjne wskazanie dokumentów bądź też przepisów prawa pozwalających na wywiedzenie tego, że następcą prawnym P. w P. była S. S.A. z siedzibą w [...]

Mimo powyższych mankamentów uzasadnienia decyzji Starosty, Wojewoda podzielił ustalenia w przedmiocie następstwa P. w P.. Powyższe świadczy o naruszeniu przez Wojewodę zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wojewoda nie wywiązał się bowiem z obciążających go obowiązków wynikających z powyższej zasady. Uzasadnienie decyzji wskazanego organu nie pozwala na przyjęcie, że organ ten zweryfikował ustalenia organu pierwszej instancji w przedmiocie następstwa podmiotu, który wystąpił z wnioskiem o wywłaszczenie. Wojewoda analogicznie jak Starosta nie wskazał żadnych konkretnych dowodów, jak i nie przytoczył żadnych regulacji prawnych pozwalających na przyjęcie, że następcą prawnym P. w P. była S. S.A.

Uchybienie w powyższym zakresie należy uznać za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy w świetle twierdzeń skargi podnoszących, że F. była przedsiębiorstwem państwowym niemającym odrębnego statusu od Państwa, jak i twierdzeń wskazujących na to, że F. nie była nigdy uwidoczniona w księdze wieczystej jako właściciel spornej nieruchomości. Podkreślić w tym kontekście należy, że wywłaszczenie, które miało nastąpić na mocy orzeczenia Prezydium Rady N. [...] z 19 kwietnia 1960 r. miało nastąpić na rzecz Skarbu Państwa nie zaś na rzecz P. w P.. Tego rodzaju wskazanie beneficjenta wywłaszczenia przemawia za przyjęciem, że w dacie wydawania wskazanego orzeczenia F. nie miała odrębnej osobowości prawnej od Skarbu Państwa.

Za nietrafne należało przy tym uznać zarzuty skargi wskazujące na naruszenie postanowień art. 113 ust. 3 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem wywłaszczeniem może być objęta cała nieruchomość albo jej część. Jeżeli wywłaszczeniem jest objęta część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystywania na dotychczasowe cele, na żądanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości nabywa się tę część w drodze umowy na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, w zależności od tego, na czyją rzecz następuje wywłaszczenie. Wyrażona w tym przepisie norma prawna znajduje zastosowanie w sytuacji wywłaszczenia części nieruchomości. Okoliczność tego rodzaju nie miała w sprawie miejsca z uwagi na orzeczenie w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie wywłaszczenia oraz uchylenie na wcześniejszym etapie postępowania nieostatecznego orzeczenia Prezydium Rady N. [...] z 19 kwietnia 1960 r.

Zgodzić należy się również, że Starostą co do tego, że w sprawie nie mogą znaleźć zastosowania postanowienia art. 122a u.g.n. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli cel publiczny został zrealizowany, a postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji orzeka o nabyciu praw na rzecz Skarbu Państwa albo właściwej jednostki samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej przed wszczęciem postępowania wyznacza dwumiesięczny termin do zawarcia umowy. Po bezskutecznym upływie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy odszkodowanie ustala się według przepisów rozdziału 5. Wskazany przepis wszedł w życie 27 listopada 2010 r. na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 200, poz. 1323). Co przy tym istotne na mocy art. 2 wskazanej ustawy nowelizującej, w sprawach wszczętych i niezakończonych, prowadzonych na podstawie przepisów działu III ustawy, o której mowa w art. 1, stosuje się przepisy dotychczasowe. W konsekwencji powyższego mając na uwadze, że postępowanie w przedmiocie wywłaszczenia zostało wszczęte na wniosek złożony 18 marca 1957 r. nie może budzić wątpliwości brak możliwości zastosowania w sprawie normy wyrażonej w art. 122a u.g.n.

W kontekście zarzutów skargi podkreślić również należy, że badanie kwestii własności spornej nieruchomości jest uzasadnione dopiero w sytuacji niebudzącego wątpliwości ustalenia, że brak jest przesłanek podmiotowych niedopuszczalności postępowania w przedmiocie wywłaszczenia. Warunkiem przyjęcia braku tego rodzaju przesłanek jest zaś ustalenie, że postępowanie toczy się z udziałem podmiotu mogącego być w aktualnym stanie prawnym beneficjentem wywłaszczenia. Z uwagi na powyższe za niemogące wywrzeć istotnego wpływu na wynik sprawy należało w chwili obecnej uznać nie odniesienie się przez organ do argumentów skarżącego ukierunkowanych na wykazanie, że zapisy księgi wieczystej spornej nieruchomości nie obrazują jej rzeczywistego stanu prawnego.

Rekapitulując całokształt powyższych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji nie odpowiadają prawu. Wydając wskazane rozstrzygnięcia nie wywiązano się z obowiązków wynikających z zasady przekonywania. Powyższe nastąpiło na skutek nieprzedstawienia dowodów pozwalających na niebudzące wątpliwości zaaprobowanie poglądu odnośnie tego, że następcą prawnym P. była S. S.A. z siedzibą w [...]. W toku powtórnego postępowania obowiązkiem organów będzie uwzględnienie wykładni prawa przedstawionej w niniejszym wyroku. W szczególności obowiązkiem organów będzie szczegółowe przedstawienie ustaleń organów leżących u podstaw uznania wskazanej ostatnio spółki akcyjnej za następcę prawnego podmiotu, na wniosek którego wszczęte zostało postępowanie wywłaszczeniowe. Uzasadnienie decyzji organów w tym zakresie winno odnosić się do konkretnych dokumentów jak przepisów prawa pozwalających na niebudzące wątpliwości ustalenie powyższej kwestii.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) należało orzec, jak w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanego aktu. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składa się: wpis od skargi w kwocie [...]zł, równowartość opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa procesowego w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie [...]zł należne na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.).