Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1534/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6540
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1575
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
article: art. 151, art. 132
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Przemysław Szustakiewicz Sędzia WSA – Piotr Borowiecki Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant specjalista – Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia dokumentów – oddala skargę –


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2017 r. B. S. złożył, na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575), w Oddziale Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] wniosek o udostępnienie do wglądu dotyczących go dokumentów.

Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, udostępnił skarżącemu B. S. kopię dokumentu znajdującego się w aktach o sygn.[...], na stronie 11 dotyczącego skarżącego i wytworzonego przez niego, w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora, o czym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy, udostępnienie kopii dokumentów, w przypadku, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1, w zakresie udostępnienia dokumentów dotyczących wnioskodawcy i wytworzonych przez niego lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa, albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji, następuje w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja ta jest równoznaczna z odmową realizacji praw określonych w art. 37 ust. 1 i 2 ustawy. Wśród materiałów dotyczących skarżącego odnaleziono dokument wytworzony przez wymienionego w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora (art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy), a to zobowiązanie z dnia [...] stycznia 1982 r. – s. 11 do współpracy skarżącego B. S. z organami bezpieczeństwa państwa pod pseudonimem [...]

W odwołaniu z dnia [...] czerwca 2017 r. do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i w uzasadnieniu przedstawił fakty z jego życia i rodziny od czasu I wojny światowej, do upadku reżimu komunistycznego oraz w chwili obecnej konkludując, że odnaleziony dokument jest "nieporozumieniem lub został podstępnie sfabrykowany".

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny oraz argumentację organu pierwszej instancji – podał, że w myśl art. 30 ust. 1 ustawy, każdy ma prawo wystąpić z wnioskiem do Instytutu Pamięci Narodowej o udostępnienie do wglądu dotyczących go dokumentów będących w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej, zaś na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy, Instytut Pamięci udostępnia dokumenty, o których mowa w ust. 1, dotyczące wnioskodawcy lub kopie tych dokumentów, jeżeli stan fizyczny zachowania dokumentów nie pozwala na ich udostępnienie lub jeżeli o dostęp do tych samych dokumentów ubiega się jednocześnie wiele osób lub gdy dysponuje wyłącznie kopiami tych dokumentów, przy czym:

1) Instytut Pamięci udostępnia kopie dokumentów, o których mowa w ust. 1, dotyczących wnioskodawcy i wytworzonych przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji.

W przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek określonych w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, organ jest władny, na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy, wydać decyzję o udostępnieniu jedynie kopii wnioskowanych dokumentów. W rozpoznawanej sprawie w wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono teczkę personalną skarżącego B. S. – tajnego współpracownika ps. [...], sygn. akt IPN [...] i dokument ten, tj. zobowiązanie do współpracy skarżącego z organami bezpieczeństwa państwa z dnia [...] stycznia 1982 r., spełnia kryteria dokumentu opisanego w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, tj. został wytworzony przez skarżącego w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora. Dokument znajdujący się na stronie 11 teczki personalnej TW [...] został wytworzony przez skarżącego w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora, gdyż po pierwsze został własnoręcznie napisany przez niego, po drugie został podpisany imieniem i nazwiskiem, a także pseudonimem [...]. Nie ulega zatem wątpliwości – w ocenie organu – że sporządzony przez skarżącego dokument został wytworzony przez niego w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego współpracownika. Reasumując, w zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji prawidłowo wytypował dokument, który został udostępniony skarżącemu w kopii, prawidłowo wskazał w sentencji decyzji na art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy jako podstawę rozstrzygnięcia, a także prawidłowo podał w uzasadnieniu, że objęty decyzją dokument został wytworzony przez skarżącego w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora. Jak wynika z analizy dokumentów, faktyczną przesłanką do udostępnienia dokumentu w kopii była okoliczność, że został on wytworzony przez skarżącego w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa. Odnosząc się zaś do z odwołania wskazano, że organ w postępowaniu dotyczącym udostępnienia dokumentów na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy, nie bada prawdziwości dokumentów, ani faktów w nich opisanych, a jedynie na podstawie ich treści ocenia, czy dotyczyły one skarżącego oraz czy zostały wytworzone przez niego lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą łub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora łub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. Zatem w tym postępowaniu organ nie bada oryginalności i prawdziwości stwierdzeń zawartych w tych dokumentach i nie jest uprawniony do ich weryfikowania oraz prowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie prawdziwości zdarzeń podanych w dokumentach, a jedynie formułuje wnioski z treści odnalezionych dokumentów.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący B. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie przedstawionych wniosków dowodowych, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu – powołując się obszernie na zarzuty z odwołania – raz jeszcze podał, że odnaleziony w wyniku kwerendy dokument objęty zaskarżoną decyzją jest nieporozumieniem lub został sfabrykowany, a on sam był dwukrotnie przesłuchiwany; pierwszy raz w roku 1978 – 1979 na posterunku MO w [...], podczas którego do niczego się nie przyznał; drugi raz po stanie wojennym. Po wprowadzeniu stanu wojennego brał udział w strajku w bazie remontowo – naprawczej [...] na ulicy [...], uczestniczył w rozprawach sądowych oskarżonych działaczy [...]. Kilka dni po uczestnictwie w rozprawie został wezwany na przesłuchanie, z którego, jak mu się wydawało, podpisał protokół. Dalej wskazał, że nikogo nie zdradził, nie uzyskał żadnych korzyści majątkowych, nikt przez niego nie był inwigilowany, zatrzymany, rewidowany i opisał swoje uczestnictwo w uroczystościach upamiętniających rocznice Sierpnia, wprowadzenia stanu wojennego, porozumień [...]. Jako wójt gminy skarżący podejmował działania na rzecz upamiętniania członków WiN, AK, NSZ, a od czasu opublikowania jego nazwiska na stronie IPN, jest brutalnie oskarżany o współpracę z SB, donoszenie na księży, członków "Solidarności i branie pieniędzy.

W odpowiedzi na skargę Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (tekst jedn. z 2016 r., poz. 152), każdy ma prawo wystąpić z wnioskiem do Instytutu Pamięci o udostępnienie do wglądu dotyczących go dokumentów będących w zasobach Instytutu Pamięci.

W rozpoznawanej sprawie skarżący B. S. korzystając z tego uprawnienia, w dniu [...] kwietnia r. złożył w Oddziale Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] wniosek o udostępnienie do wglądu dotyczących go dokumentów, bowiem zaznaczył we wniosku podstawę prawną z art. 30 ust. 1 ustawy.

Z kolei w myśl ust. 2 pkt 1 tegoż przepisu, Instytut Pamięci udostępnia dokumenty, o których mowa w ust. 1, dotyczące wnioskodawcy lub kopie tych dokumentów, jeżeli stan fizyczny zachowania dokumentów nie pozwala na ich udostępnienie lub jeżeli o dostęp do tych samych dokumentów ubiega się jednocześnie wiele osób lub gdy dysponuje wyłącznie kopiami tych dokumentów, przy czym Instytut Pamięci udostępnia kopie dokumentów, o których mowa w ust. 1, dotyczących wnioskodawcy i wytworzonych przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji.

Natomiast w rozpoznawanej sprawie w trakcie przeprowadzonej kwerendy ustalono, że wśród materiałów dotyczących skarżącego B. S. odnaleziono dokument wytworzony przez wymienionego w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora (art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy), mianowicie zobowiązanie z dnia [...] stycznia 1982 r. – s. 11 do współpracy skarżącego z organami bezpieczeństwa państwa pod pseudonimem [...].

Skoro zaś w aktach o sygn. [...] na stronie 11, odnaleziono własnoręcznie napisane oraz podpisane imieniem i nazwiskiem, jak również pseudonimem zobowiązanie z dnia [...] stycznia 1982 r. do współpracy skarżącego z organami bezpieczeństwa państwa pod pseudonimem [...], to organ związany ustawowym sformułowaniem "udostępnia", nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego i był zobowiązany przekazać kopie powyższego dokumentu B. S. w drodze decyzji administracyjnej, o czym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy.

W tym miejscu należy wskazać skarżącemu, że Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu będąc zobowiązana do udostępnienia dokumentów, o ile odnajdzie je w trakcie prowadzonej kwerendy, nie posiada jakichkolwiek uprawnień do badania ich autentyczności, co znajduje swoje uzasadnienie w stanowisku judykatury (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 551/15). Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie oceniano, czy doszło do współpracy w rozumieniu art. 3a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2013 r. poz. 1388 ze zm.).

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.