Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 86/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Sędzia WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi P.R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] lutego 2024 r. P.R. (dalej: skarżący, strona), reprezentowany przez doradcę podatkowego, wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: organ, DIAS)z [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: NUS, organ I instancji, organ egzekucyjny) z dnia [...] w odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W sprawie wystąpił następujący stan faktyczny.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...]prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych o numerach: [...] i [...], wystawionych [...] lipca 2022 r. na zaległości strony w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2012 i 2013. Doręczenie odpisu tytułów wykonawczych skarżącemu nastąpiło [...] lipca 2022 r.

W wyniku dokonywanych przez stronę wpłat na rachunek wierzyciela, [...] października 2022 r. skarżący spłacił w całości należność główną wraz z odsetkami i kosztami upomnienia, które były egzekwowane na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Natomiast do [...] stycznia 2023 r. spłacił należności główne wraz z odsetkami oraz kosztami upomnienia, egzekwowane na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W związku z dokonanymi wpłatami NUS ograniczył tytuły wykonawcze do nieuregulowanych kosztów egzekucyjnych.

W dniu [...] lutego 2023 r. do Urzędu Skarbowego w [...] wpłynął wniosek strony o umorzenie części kosztów egzekucyjnych, naliczonych w związku z egzekucją zaległego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2012-2013, tj. opłaty naliczonej powstałej od zapłaconych wierzycielowi środków pieniężnych naliczonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych z [...] lipca 2022 r. We wniosku skarżący wskazał, że przesłanką uzasadniającą umorzenie są okoliczności, w jakich powstały naliczone koszty egzekucyjne oraz stosunek wielkości tych kosztów do czynności poczynionych przez organ egzekucyjny w celu wyegzekwowania zaległego zobowiązania podatkowego. Podniósł, że NUS zawiesił prowadzone na wniosek z [...] października 2018 r. postępowanie w sprawie rozłożenia na raty zaległości do czasu rozstrzygnięcia prawomocnymi wyrokami spraw dot. wymiaru zobowiązania podatkowego z tytułu nieujawnionych źródeł przychodów za 2012 r. i 2013 r. Po oddaleniu skarg kasacyjnych strony, wyrokami NSA z 7 września 2021 r., organ egzekucyjny podjął zawieszone postępowanie, a następnie decyzją z [...] maja 2022 r. odmówił rozłożenia zaległości na raty. Pomimo złożonego odwołania od tej decyzji organ egzekucyjny [...] lipca 2022 r. wystawił tytuły wykonawcze w celu wyegzekwowania "spornego zobowiązania". Skarżący wskazał, że NUS nie dokonał skutecznie żadnej czynności egzekucyjnej, w wyniku której wyegzekwowałby zaległe zobowiązanie podatkowe od strony, bowiem skarżący dobrowolnie wpłacał na konto wierzyciela, w miarę swoich finansowych możliwości, regularnie środki pieniężne, a po otrzymaniu decyzji o odmowie rozłożenia podatku na raty, spłacił całe zobowiązanie podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami upomnienia. Strona ponadto podniosła, że wysokość ustalonej opłaty egzekucyjnej wynoszącej ponad 10 000 zł jest rażąco wysoka w stosunku do czynności, których podjął się organ egzekucyjny w celu wyegzekwowania zobowiązania podatkowego za lata 2012-2013. Czynności organu egzekucyjnego ograniczyły się bowiem jedynie do czynności technicznych polegających na przelaniu środków pieniężnych z konta wierzyciela na konto organu egzekucyjnego, który dodatkowo jest tym samym organem. W jego ocenie wysokość ustalonej przez organ opłaty powinna być miarkowana, tj. uzależniona od stopnia trudności czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny.

Pismem z [...] kwietnia 2023 r. skarżący, wykonując zobowiązanie organu egzekucyjnego, przedłożył oświadczenie o sytuacji finansowej i majątkowej podatnika nie będącego przedsiębiorcą. Wskazał, że główną przesłanką umorzenia kosztów egzekucyjnych nie jest sytuacja materialna, lecz interes publiczny, tj. okoliczności

w jakich powstały przedmiotowe koszty, które uzasadniają wniosek o ich umorzenie.

W piśmie z [...] sierpnia 2023 r. strona doprecyzowała przedmiotowy wniosek poprzez wskazanie, że wnosi o umorzenie kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości

10 628,10 zł, na którą składają się opłaty egzekucyjne w kwotach 4.917,17 zł oraz 5.710,93 zł naliczone od wyegzekwowanych kwot.

Postanowieniem z [...] NUS odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 10 628,10 zł powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z [...] lipca 2022 r. W uzasadnieniu wskazał, że nie zaistniały przesłanki ważnego interesu zobowiązanego oraz interesu publicznego.

W zażaleniu skarżący, ponawiając argumentację zaprezentowaną we wniosku

o umorzenie kosztów egzekucyjnych podniósł, że przesłanką uzasadniającą zgłoszone żądanie są okoliczności, w jakich powstały naliczone koszty egzekucyjne oraz stosunek wielkości tych kosztów do czynności poczynionych przez organ egzekucyjny w celu wyegzekwowania zaległego zobowiązania podatkowego. Podkreślił, że bez znaczenia pozostaje jego sytuacja majątkowa. Przesłanką uzasadniającą umorzenie powstałych kosztów egzekucyjnych jest bowiem sposób ich naliczenia, co jego zdaniem wypełnia przesłanki interesu publicznego.

Postanowieniem z [...] DIAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Organ podzielił ustalenia NUS w zakresie przesłanki ważnego interesu skarżącego wskazując, że sytuacja ekonomiczna i majątkowa strony pozwala na spłatę powstałych kosztów egzekucyjnych.

Organ podał, że skarżący jest osobą w wieku produkcyjnym (40 lat), a źródłem jego dochodów jest najem lokali mieszkalnych położonych w [...] przy ul. [...] oraz przy ul. [...]. Miesięczny dochód z tego tytułu wynosi łącznie 1.803,00 zł. Ponadto skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną P.R.1, która zatrudniona jest na umowę o pracę i z tego tytułu osiąga miesięczny dochód w wysokości 4.700 zł netto. Skarżący wraz z małżonką zamieszkuje w mieszkaniu własnościowym, położonym w [...] przy ul. [...], o powierzchni 60m2.

Ponadto skarżący jest właścicielem nieruchomości:

- lokalu mieszkalnego o powierzchni 60m2, położonego w [...] przy ul. [...], nr KW [...], o wartości szacunkowej około 300 000 zł;

- lokalu mieszkalnego o powierzchni 31,9m2, położonego w [...] przy ul. [...], nr KW [...], o wartości szacunkowej około 180 000 zł;

- lokalu mieszkalnego o powierzchni 31,87m2, położonego w [...] przy ul. [...], nr KW [...], o wartości szacunkowej około 150 000 zł;

- lokalu mieszkalnego o powierzchni 34m2, położonego w [...] przy [...], nr KW [...], otrzymanego w darowiźnie od matki z umową dożywocia (skarżący nie wskazał wartości nieruchomości).

Organ podał również, że skarżący posiada samochód marki A., rok produkcji 2005 o wartości szacunkowej około 13 tys. zł. Ponadto w lipcu 2006 r. złożył we właściwym Urzędzie Skarbowym zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (SD-2), w którym wykazał nabycie praw majątkowych o wartości 77 834 zł, tj. 1/3 udziału w lokalu mieszkalnym położonym przy ul [...] w [...], 1/3 udziału we własności samochodu osobowego marki D. rok produkcji 1998, 1/3 środków pieniężnych w P. S.A. Udziały w lokalu mieszkalnym położonym w [...] przy ul. [...] skarżący zbył [...] maja 2020 r. za kwotę 40 666 zł.

DIAS wskazał również, że skarżący nie posiada kapitałów pieniężnych i innych praw majątkowych, nie wystąpiły zdarzenia losowe, klęski żywiołowe mające wpływa na stan majątkowy, nie korzystał i nie korzysta z pomocy społecznej. Po stronie zobowiązań posiada do zapłaty koszty postępowania sądowego w wysokości 8.100 zł, zasądzone na rzecz DIAS, które są rozłożone na miesięczne raty w wysokości 235 zł.

Ze złożonego przez stronę oświadczenia wynika, że miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą łącznie 5.234,69 zł, w tym: wydatki na: żywność, odzież, czynsz za mieszkanie położone przy ul. [...] i ul. [...], energia elektryczna ochrona zdrowia, kultura i oświata, telewizja i Internet, telefony, transport, podatek dochodowy od najmu, środki czystości, utrzymanie samochodu. Ponadto spłaca w miarę swoich możliwości zaciągniętą u siostry pożyczkę w wysokości 70 000 zł.

Oceniając przesłankę ważnego interesu podatnika, DIAS przychylił się do ustaleń organu egzekucyjnego, że pomimo wieku produkcyjnego skarżącego, nie uzyskiwał dochodów z tytułu zatrudnienia, ani nie wykazał przyczyny zdrowotnej uniemożliwiającej podjęcie pracy. Głównym zaś źródłem jego dochodu od 2017 r. był najem. Podkreślił jednocześnie, że dochód gospodarstwa domowego strony pozwala na pokrycie bieżących kosztów utrzymania, a z nadwyżki – dokonywanie spłat pozostałych ciążących na skarżącym należności. W ocenie organu odwoławczego w sprawie niewątpliwie wykazano, że skarżący posiada majątek oraz zasoby finansowe, które umożliwiają mu spłatę powstałych kosztów egzekucyjnych. Ponadto w bardzo krótkim czasie dokonał całkowitej spłaty zobowiązań z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, co świadczy o tym, że jest w posiadaniu znacznych środków finansowych.

DIAS podzielił również argumenty organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie nie występują żadne szczególne okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie kosztów egzekucyjnych z uwagi na interes publiczny. Nie wynikają one bowiem z poczynionych przez organ egzekucyjny ustaleń, ani też nie zostały wskazane przez stronę na żadnym etapie postępowania. Obciążenie kosztami egzekucyjnymi ma na celu pokrywanie przez skarżącego, a nie przez Skarb Państwa, kosztów z tytułu jego prowadzenia.

W interesie publicznym leży dążenie przez organy do sprawiedliwego traktowania wszystkich obywateli, także w ponoszeniu ciężarów publicznoprawnych. DIAS zaakcentował, że organ egzekucyjny nie może odstąpić od dochodzenia należności, dopóki istnieją realne szanse jej spłaty. W sprawie zaś nie zaistniała wyjątkowa sytuacja, w której umorzenie kosztów egzekucyjnych leżałoby w interesie ogólnospołecznym. W interesie publicznym nie leży bowiem udzielenie ulgi w spłacie należności, gdy do jej powstania nie przyczyniły się wyjątkowe okoliczności.

Organ odwoławczy zauważył przy tym, że inicjując postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych w części skarżący, pomimo że deklaruje, że nie kwestionuje ustalonych przez organ egzekucyjny opłat egzekucyjnych, de facto podejmuje próbę podważenia wysokości naliczonej opłaty egzekucyjnej, uznając ją za zbyt wysoką

w stosunku do podjętych przez organ egzekucyjny działań. DIAS w tym zakresie wyjaśnił, że w toku prowadzonej egzekucji strona wniosła do organu egzekucyjnego

o wydanie postanowienia w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych, powstałych

w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułów wykonawczych. NUS postanowieniem z [...] marca 2023 r. odmówił wszczęcia postępowania, zaś postanowieniem z [...] kwietnia 2023 r. DIAS utrzymał je

w mocy. W wydanych rozstrzygnięciach organy obu instancji powołując się na przepisy art. 64c § 9 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) wskazały, że kwestionowanie wysokości kosztów egzekucyjnych będzie możliwe dopiero po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, a jak wynika z akt sprawy postępowanie to nadal trwa. Zaakcentowały, że postępowanie w sprawie kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 7 u.p.e.a.) oraz w sprawie umorzenia w całości lub w części przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych (art. 64e u.p.e.a.) są odrębnymi postępowaniami pod kątem materialnoprawnym. W toku postępowania dotyczącego umorzenia kosztów egzekucyjnych nie może być bowiem oceniana kwestia prawidłowości ustalenia ich wysokości.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gorzowie Wielkopolskim strona zarzuciła obrazę art. 64e § 2 pkt 1a ustawy

z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, przez odmowę umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości 10.628,10 zł pomimo, że za umorzeniem przemawia ważny interes skarżącego oraz ważny interes publiczny. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu

I instancji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania sądowego oraz kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei na podstawie 134 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podsta

ą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Ponieważ przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym,

na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 64e § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne. Z przepisu tego wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy, o czym świadczy użycie określenia "organ (...) może". Istota uznania administracyjnego polega na tym, że samo stwierdzenie przez organ ziszczenia się ustawowych przesłanek umożliwiających przyznanie wnioskowanej ulgi może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. Nie może to jednak oznaczać dowolności organu egzekucyjnego. Powinien on bowiem rzetelnie, z poszanowaniem zasad procesowych, wyjaśnić w ustalonym stanie faktycznym, motywy swego rozstrzygnięcia. Tak więc nawet w przypadku, gdy

organ egzekucyjny stwierdzi istnienie przesłanek z art. 64e § 2 pkt 1-3 u.p.e.a. może, działając w ramach uznania administracyjnego, odmówić ich umorzenia, co oznacza,

że odmowa umorzenia nie narusza prawa zarówno wówczas, gdy wystąpią

przesłanki do ich umorzenia jak i wtedy, gdy nie mają one miejsca (por. np. wyrok

NSA z 23 lutego 2016 r. sygn. II FSK 3740/13, wszystkie orzeczenia dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w przypadkach stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W tym wypadku rola sądu administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organy egzekucyjne w sposób wyczerpujący zgromadziły materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych znajdują uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, a także czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zgodnie z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a. (por. prawomocny wyrok WSA w Krakowie z 14 września 2023 r., sygn.

akt I SA/Kr 654/23).

W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie uczyniły zadość dyspozycjom wynikającej z treści ww. przepisów. Nie uchybiły zasadom gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Wyczerpująco ustaliły zarówno sytuację rodzinną, jak

i materialną skarżącego. Prawidłowo ustalony stan faktyczny stał się zaś podstawą oceny tego, czy w rozpoznawanej sprawie ziściły się przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem strony z [...] marca

2023 r. Jego podstawę stanowił art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a. Zgodnie

z tym przepisem, koszty egzekucyjne mogą być umorzone, na wniosek zobowiązanego, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny.

Rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności na podstawie wskazanego

przepisu nakłada na organ obowiązek ustalenia w pierwszym rzędzie tego,

czy w okolicznościach faktycznych danej sprawy występuje "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny", jako dwie równorzędne przesłanki w tym przepisie wymienione. Zaznaczyć przy tym należy, że ustawodawca nie zdefiniował

w ustawie wskazanych wyżej pojęć. Z tego względu ich treść ustalać należy

z uwzględnieniem okoliczności rozpoznawanej sprawy. Niemniej jednak o istnieniu ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości.

Przyjąć należy, że przez "ważny interes zobowiązanego" rozumiane są zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne, czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Przy czym pojęcia "ważny interes zobowiązanego" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonych należności, bowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków.

Z kolei przesłankę "interesu publicznego" interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego (por. wyrok WSA w Łodzi z 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 760/22). Przy czym, ochrona interesu publicznego to nie tylko dbałość o priorytetowe regulowanie należności na rzecz Skarbu Państwa lecz również minimalizowanie wydatków z budżetu Państwa, pojawiających się w następstwie konieczności uregulowania przez zobowiązanego należności podatkowych.

Organy weryfikując sprawę pod kątem wystąpienia przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego" wskazały, że skarżący jest osobą w wieku produkcyjnym (40 lat),

a źródłem jego utrzymania stanowi najem nieruchomości, z których uzyskuje dochód

w wysokości 1.803 zł miesięcznie. Skarżący jest właścicielem 4 nieruchomości położonych w [...] oraz pojazdu marki A. o wartości 13.000 zł. W zgłoszeniu o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (SD-2) przedłożonym przez skarżącego do Urzędu Skarbowego wykazał nabycie praw majątkowych o wartości 77.834 zł, tj. 1/3 udziału w lokalu mieszkalnym położonym przy ul [...] w [...] (udziały zbył [...] maja 2020 r. za kwotę 40.666 zł), 1/3 udziału we własności samochodu osobowego marki D. rok produkcji 1998, 1/3 środków pieniężnych w P. S.A. Organy ustaliły, że skarżący nie posiada kapitałów pieniężnych i innych praw majątkowych, nie wystąpiły też zdarzenia losowe, klęski żywiołowe mające wpływa na jego stan majątkowy, a on sam nie korzystał i nie korzysta z pomocy społecznej. Po stronie zobowiązań posiada do zapłaty koszty postępowania sądowego w wysokości 8.100 zł, które są rozłożone na miesięczne raty w wysokości 235 zł. Spłaca również, w miarę swoich możliwości, zaciągniętą u siostry pożyczkę w wysokości 70 000 zł. Ponadto organy ustaliły, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, która zatrudniona jest na umowę o pracę i z tego tytułu osiąga miesięczny dochód w wysokości 4.700 zł (netto). Akcentowały, że dochód gospodarstwa domowego strony pozwala na pokrycie bieżących kosztów utrzymania wynoszących na dzień [...] kwietnia 2023 r. 5.234,69 zł,

a z nadwyżki – dokonywanie spłat pozostałych ciążących na stronie należności.

Organy uznały, że dokonane ustalenia w zakresie okoliczności uwzględnianych przy ocenie ważnego interesu zobowiązanego w uzyskaniu wnioskowanej ulgi w spłacie kosztów egzekucyjnych nie pozwalają na stwierdzenie, że w sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu strony.

Zdaniem składu orzekającego w sprawie, zajęte stanowisko zostało prawidłowo

i obszernie umotywowane. Odniesiono się wyczerpująco do sytuacji życiowej

i finansowej skarżącego.

Podobnie, prawidłowo organy zdefiniowały przesłankę ważnego interesu publicznego. W istocie, dyrektywa postępowania nakazuje mieć na uwadze wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy, czy zapłata spowoduje konieczność sięgania przez wnioskodawcę do środków pomocy Państwa. Słusznie też zwrócono uwagę, że w okolicznościach konkretnego przypadku zasadne jest również uwzględnienie charakteru i celu, jakiemu służą środki wpłacane przez zobowiązanych

z tytułu kosztów egzekucyjnych. Koszty egzekucyjne, których dotyczy przedmiotowe postępowanie, są należnością związaną z zaległością w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2012-2013 (decyzje wydane w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu dochodów nieznajdujących pokrycia

w ujawnionych źródłach przychodów). Zasadą jest, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie (art. 84 Konstytucji RP). Obciążenie kosztami egzekucyjnymi ma na celu pokrywanie przez zobowiązanego - a nie przez Skarb Państwa - kosztów należnych z tytułu jego prowadzenia.

Zaznaczenia wymaga, że zastosowanie ulgi umorzenia, w praktyce oznacza zwolnienie zobowiązanego z obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych. Stosowanie ulg jest wyjątkiem od zasady powszechności i równości opodatkowania. W przypadku umorzenia kosztów egzekucyjnych związanych z ich dochodzeniem należy rozważyć zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie społeczeństwa kosztami udzielonej

w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej strony. Umorzenie kosztów egzekucyjnych jest więc instytucją szczególną i może nastąpić jedynie w przypadkach, gdy występuje rzeczywisty brak możliwości zapłaty przez zobowiązanego tych należności. Takie zaś okoliczności nie wystąpiły w sprawie. W tym kontekście zasadnie organy argumentowały, że nie można odstąpić od dochodzenia należności, dopóki istnieją realne szanse jej spłaty.

Tymczasem, konfrontując przedstawione powyżej uwagi z argumentami powoływanym przez skarżącego konsekwentnie w toku przedmiotowego postępowania, jak w samej skardze konieczna jest uwaga, że w istocie - zasadniczo i jedynie - kwestionowana jest przez skarżącego wysokości kosztów egzekucyjnych. Uznaje je za zbyt wysokie w stosunku do podjętych przez organ egzekucyjny działań. Według bowiem jego stanowiska przesłanką uzasadniającą pozytywne uwzględnienie jego wniosku winny były być okoliczności w jakich powstały naliczone przedmiotowe koszty egzekucyjne oraz stosunek wielkości tych kosztów do czynności poczynionych przez organ egzekucyjny, w celu wyegzekwowania zaległego zobowiązania podatkowego. Wywody skargi sprowadzają się przede wszystkim do wykazywania tego, że w jego ocenie naliczone w sprawie koszty postępowania egzekucyjnego są znacząco zawyżone i nieadekwatne do podejmowanych działań egzekucyjnych. Zdaniem strony wysokość ustalonej opłaty egzekucyjnej jest bowiem w rażący sposób wysoka

w stosunku do czynności, których podjął się organ egzekucyjny w celu wyegzekwowania zobowiązania podatkowego za lata 2012-2013. Podkreśla też, że wysokość ustalonej przez organ egzekucyjny opłaty powinna być miarkowana, uzależniona od stopnia trudności czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz zaangażowania podatnika w dobrowolną spłatę zaległości. Jednocześnie skarżący podkreślił, że nie kwestionuje ustalonych przez organ pozostałych opłat egzekucyjnych, tj. opłaty manipulacyjnej oraz kwoty wydatków egzekucyjnych. Akcentował też,

że w sprawie bez znaczenia pozostaje jego sytuacja majątkowa.

W tym stanie rzeczy Sąd zwraca uwagę, że kontrolowane obecnie postępowanie nie służyło i nie mogło służyć weryfikacji wysokości kosztów egzekucyjnych. Postępowanie prowadzone w tej sprawie, zostało zainicjowane wnioskiem strony

z [...] marca 2023 r. wniesionym na podstawie art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a. i dotyczyło umorzenia kosztów egzekucyjnych. W konsekwencji, nie mogło służyć weryfikacji wysokości kosztów egzekucyjnych, albowiem poza ramami postępowania dotyczącego umorzenia kosztów egzekucyjnych, znajduje się kwestia prawidłowości i zasadności ich ustalenia oraz wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych. Nie są tożsamymi - umorzenie kosztów egzekucyjnych oraz ocena prawidłowości ich ustalenia. Prawodawca w sposób odrębny uregulował kwestię zaskarżenia postanowienia

w sprawie kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 7 u.p.e.a.) oraz kwestię umorzenia

w całości lub w części przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych (art. 64e u.p.e.a.). Są to dwa odrębne postępowania. O zróżnicowaniu pod kątem materialnoprawnym świadczą różne przesłanki rozstrzygania w obu sprawach. Co do zasady więc, w toku postępowania dotyczącego umorzenia kosztów egzekucyjnych nie może być oceniana kwestia prawidłowości ustalenia ich wysokości. Przepis art. 64e u.p.e.a., stanowiący podstawę prawną dla rozpatrzenia przez organ kwestii umorzenia kosztów egzekucyjnych, nie zawiera bowiem regulacji uprawniających do oceny ich wysokości lub prawidłowości ich ustalenia (por. wyroki NSA: z 20 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 537/21, z 14 kwietnia 2023 r. sygn. akt III FSK 1882/21).

W świetle całokształtu poczynionych uwag Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie DIAS wydane w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa. Organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepis art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a. i uwzględniając realia sprawy wyczerpująco umotywowały brak wystąpienia zarówno przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, jak i interesu publicznego. To zaś uprawniało organ do odmowy udzielenia przedmiotowej ulgi.

W nawiązaniu do powyższego za słuszne należy uznać wyjaśnienie organu, że postanowienie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, w myśl ww. przepisów, podejmowane jest zgodnie z zasadami tzw. uznania administracyjnego.

W istocie - działanie w ramach tej instytucji oznacza -że nawet gdy organy stwierdzą, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, umożliwiających umorzenie kosztów egzekucyjnych, to i tak mogą odmówić udzielenia tej ulgi. Oczywiście takie stanowisko musi być poparte odpowiednio jasnym, przekonywującym uzasadnieniem. Prawem do umorzenia kosztów egzekucyjnych dysponuje organ egzekucyjny. Potwierdza to sformułowanie - "organ egzekucyjny może umorzyć (...) koszty egzekucyjne".

Natomiast jeśli jest tak jak w tej sprawie, to jest, że nie stwierdzono wystąpienia żadnej z ustawowych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego - organ egzekucyjny nie jest uprawniony do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości.