Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 92/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 602  ceny
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 271,  ust. 5a i 5 b
journal: Dz.U. 2022 poz 2625
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Protokolant: asystent sędziego Artur Stefański po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi S. sp. z o. o. w K. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Lwówku Śląskim Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 15 grudnia 2022 r., nr WR.ZUO.3.4700.686.2021.DG.D w przedmiocie określenia opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do potoku I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w Lwówku Śląskim Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wywiedzionej przez S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej - strona, skarżącą, spółka) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest decyzja Dyrektor Zarządu Zlewni w Lwówku Śląskim Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 15 grudnia 2022 r., nr WR.ZUO.3.4700.686.2021.DG.D określająca skarżącej za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021r. opłatę stałą w wysokości 584,00 zł za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do potoku J. w km [...] jego biegu - wylot W1; w km [...] jego biegu - wylot W2; w km [...] - wylot W3. Stan prawny i faktyczny przedmiotowej sprawy wynikający z akt sprawy kształtuje się następująco.

Pismem z dnia 1 lutego 2021 r. znak: WR.ZUO.3.4700.686.2021.DG Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w Lwówku Śląskim ustaliło w formie informacji rocznej dla spółki za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. opłatę stałą w wysokości 584,00 za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do potoku J. w km [...] jego biegu - wylot W1; w km [...] jego biegu - wylot W2; w km [...] wylot W3. Spółka nie zgodziła się z przekazaną jej informacją i wniosła od niej reklamację.

Decyzją z dnia 8 marca 2021 r. znak: WR.ZU0.3.4700.686.2021.DG Dyrektor Zarządu Zlewni w Lwówku Śląskim Państwowego Gospodarstwa Wodnego pozostawił bez zmian swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie w zakresie informacji rocznej ustalającej dla skarżącej wysokość opłaty stałej za usługi wodne. Strona nie zgodziła się z zapadłym rozstrzygnięciem i oprotestowała ją skargą do sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 15 marca 2022 r. (sygn. akt II SA/Wr 234/21) uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Z uzasadnienia wyroku wynika, że organ, zdaniem Sądu, nie ustalił jaki charakter mają urządzenia, na które zostało wydane pozwolenie wodnoprawne. Wskazał, że samo wykonanie urządzenia wodnego w postaci wylotu wód opadowych i roztopowych, bez możliwości doprowadzenia do tego urządzenia w jakiś sposób orurowania, lub innego elementu, którym woda zostanie odprowadzana z terenu, czy budynku nie znajduje żadnego uzasadnienia ekonomicznego. Kanalizacja deszczowa składa się z różnorodnych elementów (przewodów kanalizacyjnych z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi odprowadzane są wody opadowe), połączonych ze sobą w taki sposób, aby zgodnie z wymogami techniki, nadawały się do określonego użytku, to jest do odprowadzania wód opadowych i roztopowych z danego terenu. Nie można więc przyjąć, że wylot kanalizacji deszczowej stanowi autonomiczny obiekt. Co do zasady, jeśli nie praktycznie zawsze wylot taki nie jest urządzeniem samodzielnym, istniejącym bez odprowadzającej do niego sieci kanalizacji deszczowej. W konsekwencji rzeczą organu będzie, przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonanie ustalenia, czy w sprawie mamy do czynienia w istocie z obiektem liniowym.

Po powrocie akt sprawy do organu Dyrektor Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie pismem z dnia 8 września 2022 r. wystąpił do spółki z żądaniem przedłożenia ważnego pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji. Nadto zawiadomił o planowanej na dzień 17 listopada 2022 r. wizji w terenie. Z kolei przy piśmie z dnia 8 listopada 2022 r. Starosta Karkonoski poinformował organ, że spółce w 2015 r. wydano pozwolenie na budowę dla inwestycji ,,budowa [...]". W aktach znajduje się także protokół z wizji terenowej z dnia 17 listopada 2022 r.

W dniu 15 grudnia 2022 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Lwówku Śląskim Państwowego Gospodarstwa Wodnego na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 4, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2625) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 200 – dalej: k.p.a.) wydał decyzję nr WR.ZU0.3.4700.686.2021.DG, którą określił skarżącej za okres 1 stycznia 2021r. - 31 grudnia 2021 r. opłatę stałą w wysokości 584,00 zł za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do potoku J. w km [...] jego biegu - wylot W1; w km [...] jego biegu - wylot W2; w km [...] - wylot W3.

W uzasadnieniu decyzji organ opisał stan sprawy, w tym zapadłe wcześniej rozstrzygnięcia i wyrok sądu administracyjnego. W szczególności wskazano, że skarżąca uzyskała pozwolenie na budowę dotyczące odwodnienia terenu stacji poprzez odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do potoku J. w km [...] jego biegu - wylot W1; w km [...] jego biegu - wylot W2; w km [...] - wylot W3 (dz. nr [...] obręb [...] K.). Nadto strona uzyskała pozwolenie na budowę nr 321/2015 dotyczące zatwierdzenia projektu zagospodarowania dla całej inwestycji pn. "budowa [...]" i udzielenia pozwolenia na budowę I etapu w K. na działkach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] ... . Na potrzeby powyższego pozwolenia na budowę Starosta Jeleniogórski wydał decyzję znak: OŚR-IV.6341.2.7.2015 z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie pozwolenia wodnoprawnego w zakresie budownictwa wodnego na wykonanie dwóch wylotów kanalizacji deszczowej i jednego wylotu odprowadzającego wody opadowe i roztopowe do potoku J. w km [...] jego biegu, w km [...] i w km [...] (na dz. nr [...] w K.).

W dniu 17 listopada 2022 r. została przeprowadzona wizja terenowa podczas, której uczestniczyli pracownicy PGW Wody Polskie oraz pełnomocnik S. Sp. z o.o. W trakcie wizji terenowej zlokalizowano istniejący wylot rowu uchodzącego do potoku J. w km [...] - wylot W2, natomiast wyloty do potoku J. w km [...] - W1 oraz w km [...] - W3 nie są wykonane co wynika z dołączonej do protokołu dokumentacji fotograficznej. Pełnomocnik strony przedłożył również dziennik budowy nr [...] wydany dnia 11 czerwca 2018 r., w którym wpisu w dniu 11 czerwca 2018 r. dokonał geodeta w zakresie wyznaczenia linii regulacyjnej i stałych punktów odniesienia (znaków geodezyjnych) oraz wyznaczenia położenia obiektu budowlanego na gruncie.

W związku z powyższym, organ dokonał analizy dokumentów znajdujących się w jego posiadaniu w tym:

- decyzji - pozwolenia wodnoprawnego znak WR.ZUZ.3.4210.124.2020.RK z dnia 29 czerwca 2020 r. wydanego przez Dyrektora PGW Wody Polskie Zarządu Zlewni w Lwówku Śląskim,

- reklamacji S. Sp. z o.o. z dnia 15 lutego 2021 r.,

- operatu wodnoprawnego opracowanego w dniu 31 marca 2020 r.

- pisma Starosty Karkonoskiego znak: [...] z dnia 8 listopada 2022 r.

- protokołu z wizji terenowej z dnia 17 listopada 2022 r.

W oparciu o wskazane dokumenty organ stwierdził, iż brak jest przesłanek do uznania zasadności reklamacji S. Sp. z o.o. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ wyjaśnił, że warunkiem naliczenia opłaty stałej jest obowiązujące pozwolenie wodnoprawne i wynikające z niego prawo do odprowadzania maksymalnej ilości wód wyrażonej w m3/s. Wysokość opłaty stałej uzależniona jest od treści pozwolenia wodnoprawnego, a dokładniej od maksymalnej ilości odprowadzanych wód do wód przewidzianej w przedmiotowej decyzji. Jest ona zatem ustalona na podstawie wartości maksymalnej określonej w pozwoleniu wodnoprawnym, które stanowią niejako treść rozstrzygnięcia ujęte w kategorię pozwolenia wodnoprawnego.

W ocenie organu, zgodnie z art. 271 ust 5a Prawa wodnego "opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę". Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2170) i obowiązuje od dnia 23 listopada 2019 r. W związku z tym, o ile przed wejściem w życie tej regulacji mogły istnieć wątpliwości odnośnie sposobu naliczenia opłaty, o tyle obecnie jednoznacznie można stwierdzić, że opłata stała naliczana jest nawet wówczas, gdy nie następuje korzystanie z usług wodnych objętych danym pozwoleniem wodnoprawnym. Stanowi ona swoisty abonament za korzystanie z usług wodnych i jest odzwierciedleniem gotowości środowiska wodnego do udostępnienia lub obciążenia zasobów wodnych.

Wody Polskie zaznaczyły, że skarżąca spółka uzyskała pozwolenie wodnoprawne decyzją Dyrektora PGW Wody Polskie Zarządu Zlewni w Lwówku Śląskim znak: WR.ZUZ.3.4210.124.2020.RK w dniu 29 czerwca 2020 r., a tym samym w okresie nowej regulacji Prawa wodnego. Tym samym w ocenie organu cytowana w reklamacji linia orzecznicza i argument dotyczący zrzeczenia się pozwolenia wodnoprawnego są chybione.

PGW Wody Polskie po przywołaniu treści art. 271 ust. 5a i ust. 5b ustawy Prawo wodne zaprezentowało definicję obiektu liniowego wynikającą z art. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351). Dalej zaznaczyła, że strona wnioskiem z dnia 6 kwietnia 2020 r. wystąpiła o wydanie pozwolenia wodnoprawnego w zakresie budownictwa wodnego na wykonanie urządzeń wodnych w postaci wylotów wód opadowych do potoku J. oraz korzystnie z usług wodnych polegających na odprowadzeniu wód opadowych i roztopowych do potoku J. Przedmiotowy wniosek odnosi się do usług wodnych w zakresie odprowadzenia wód opadowych i roztopowych. Odprowadzenia wód opadowych i roztopowych niniejszego terenu nie należy utożsamiać z przedsięwzięciem z zakresu obiektów liniowych o którym jest mowa w art. 271 ust. 5b ustawy Prawa wodnego.

W przedmiotowej sprawie obiektem, z powstaniem którego związane jest korzystanie z usług wodnych (odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych) i budowa przedmiotowych wylotów jest odwodnienie działek w K. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] ..., na których zgodnie z powołaną dokumentacją mają mieścić się obiekty stacji sportów zimowych. Wedle organu odwodnienie działek, jako takie nie stanowi obiektu liniowego w rozumieniu art. 3 pkt 3a Prawa budowalnego. Przyjęcie przeciwnej interpretacji oznaczałoby, iż każde odwodnienie, niezależnie od tego, czy dotyczy obiektu liniowego takiego jak np. droga czy też zwykłego obiektu, takiego jak np. fabryka przemysłowa jest samo w sobie obiektem liniowym, ponieważ charakterystycznym parametrem systemu odwadniającego jest długość. Wskazywana przez stronę kanalizacja deszczowa zakończona wylotami jest wprawdzie elementem planowanej inwestycji, ale sama w sobie nie stanowi przedsięwzięcia, z którym związane jest korzystanie z usług wodnych. Jest ona jedynie funkcjonalnie związana z przedsięwzięciem, jednak obiektem liniowym nie jest. Ponadto wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania wody do wód są urządzeniami wodnymi (art. 16 pkt 65 Prawa wodnego), a nie obiektami budowlanymi. W związku z tym zdaniem organu w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 271 ust. 5b Prawa wodnego.

S. sp. z o.o. zaskarżyła wywiedzioną skargą decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Lwówku Śląskim Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, umorzenie postępowania oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W złożonej skardze podtrzymała swoją argumentację przytoczoną na etapie postępowania administracyjnego. Dodatkowo uzasadniając wystąpienie ze skargą do sądu administracyjnego zaznaczyła, że skoro urządzenia wodne nie zostały wybudowane, odprowadzanie wód opadowych i roztopowych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego nie był możliwy, opłata stała została naliczona nienależnie, przynajmniej za wyloty, które nie zostały wybudowane.

Jednocześnie skarżąca bardzo mocno zaakcentowała fakt (wynikający jej zdaniem z ugruntowanej linii orzeczniczej), że sam fakt posiadania pozwolenia wodnoprawnego nie powinien implikować obowiązku zapłaty opłaty stałej. Dopiero realne korzystanie z wód rodzi ten obowiązek. Spółka stanęła także na stanowisku, że przedstawiona w reklamacji jak i w skardze linia orzecznicza, wbrew temu, co twierdzi zaskarżony organ, nie uległa zmianie po 23 listopada 2019 r., tj. w wyniku wprowadzenia nowelizacji Prawa Wodnego (ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2170) - zob. np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 979/20 dotyczący okresu od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r.

Skarżąca wskazuje także na wynikający ze zwykłych zasad logiki fakt, że skoro urządzenia wodne nie zostały wybudowane, to odprowadzenie wód opadowych i roztopowych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego nie było w ogóle możliwe, a zatem opłata stała została naliczona nienależnie. Nawet stosując odmienną wykładnię, należy zauważyć, iż zgodnie z art. 271 ust. 5b Prawa wodnego: "w przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych." Podsumowując argumentację wyrażoną w całości skargi spółka konkluduje iż nawet, jeżeli organ powziął w tej sprawie wątpliwości, co do treści art. 271 ust. 5b ww. ustawy, w szczególności znaczenia wyrażenia "przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych" to zgodnie z art. 7a k.p.a. wątpliwości te winny być rozstrzygnięte na korzyść Spółki, co nie zostało uczynione.

Dyrektor Zarządu Zlewni w Lwówku Śląskim Państwowego Gospodarstwa Wodnego w odpowiedzi na skargę wniósł o: jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w niniejszym postępowaniu według norm prawem przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2023 r., poz. 259) dalej - p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sprawowanej w oparciu o przedstawione powyżej kryteria kontroli w rozpoznawanej sprawie jest opisana na wstępie decyzja, w której organ rozpoznając reklamację od informacji rocznej określił stronie opłatę stałą w wysokości 584 zł za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych za 2021 r.

Na początku należy zauważyć, że instytucja opłat za usługi wodne nie była znana ustawie Prawo wodne z 2001 r., która tylko szczątkowo odnosiła się do instrumentów ekonomicznych w gospodarce wodami, w tym opłat (w szczególności opłata za użytkowanie obwodu rybackiego z art. 13 ust. 3, opłata roczna za użytkowanie gruntów państwowych pokrytych wodami - art. 20 ust. 1). Dopiero wejście w życie w dniu 1 stycznia 2018 r. obowiązującej ustawy Prawo wodne wprowadziło do polskiego systemu prawnego rozbudowany katalog instrumentów ekonomicznych, w tym opłat za usługi wodne.

Stanowiło to realizację celów określonych Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. 2000/60/WE ustanawiającą ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. U. UE. L. 2000. 327.1), która w art. 9 nakazuje uwzględniać zasadę zwrotu kosztów usług wodnych, w szczególności zgodnie z zasadą “zanieczyszczający płaci".

Dyrektywa jako usługi wodne definiuje usługi umożliwiające pobór, piętrzenie, magazynowanie, uzdatnianie i dystrybucję wód powierzchniowych lub podziemnych, odbieranie i oczyszczanie ścieków, które są następnie odprowadzane do wód powierzchniowych (art. 2 pkt 38).

Zasada “zanieczyszczający płaci" oznacza obowiązek zanieczyszczającego ponoszenia wszelkich kosztów zanieczyszczeń, i ma swoją genezę w aktach prawa międzynarodowego (w literaturze prawniczej zob. M. Pchałek (w:) M. Górski, M. Pchałek, W. Radecki, J. Jerzmański, S. Urban, J. Jendrośka, Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 2011, s. 170).

Trzeba zaznaczyć, że strona skarżąca, co wynika z akt administracyjnych, posiada decyzję z dnia 29 czerwca 2020 r., nr WR.ZUO.3.4210.124.2020RK, którą Dyrektor Zarządu Zlewni w Lwówku Śląskim Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wygasił wcześniejsze pozwolenie wodnoprawne i udzielił pozwolenia wodnoprawnego w postaci wykonania urządzeń wodnych tj. wylotów wód opadowych i roztopowych W1 i W3 a także usługę wodną związaną z odprowadzaniem wód opadowych i roztopowych. Z kolei w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ wskazał m.in. na art. 271 ust. 4 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód:

1) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast,

2) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast

- ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód.

Ze względu na kształt zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia oraz ocenę Sądu prawidłowości zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego zwrócić należy na dwa następne ustępy wskazanego przepisu, a mianowicie ust. 5a który stanowi, że opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. Z kolei w ust. 5b zastrzeżono, że w przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych.

Jak potwierdzają akta administracyjne w dniu 27 lipca 2020 r. stała się ostateczna decyzja właściwego organu z dnia 29 czerwca 2020 r. udzielająca stronie skarżącej pozwolenie wodnoprawne. W tych okolicznościach niewątpliwie oceniając sprawę uwzględniając wyłącznie treść art. 271 ust. 5a Prawa wodnego można by uznać, że organ zasadnie naliczył opłatę roczną. Nie należy jednak tracić z pola widzenia tego, że zapisy zawarte w art. 271 ust. 5a i 5b omawianej ustawy dotyczą odmiennych stanów faktycznych. Skarżąca zarówno w reklamacji jak i w skardze podnosi, że odprowadzanie wód następuje w związku z przedsięwzięciem z zakresu inwestycji liniowej i podaje, że nie przystąpiła do użytkowania tejże, z czego wyprowadza, że opłata stała za pobór wód została naliczona niezasadnie.

Sąd w składzie orzekającym uznał, że organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób jednoznacznie potwierdzający brak ziszczenia się przesłanki wynikającej z art. 271 ust. 5b Prawa wodnego wykluczającej możliwość naliczenia opłaty stałej za odprowadzanie wód. W aktach administracyjnych znajduje się decyzja, którą udzielono pozwolenia wodnoprawnego i sporządzony wcześniej operat wodnoprawny. Co prawda organ podjął próbę ustalenia czy inwestycja została zrealizowana lecz dokumentacja tej okoliczności jest mocno pobieżna. Do akt administracyjnych włączono nieczytelne kopie dziennika budowy, z których nie wynika czy roboty zostały rozpoczęte lub też na jakim etapie się znajdują. Z kolei w protokole z wizji terenowej z dnia 17 listopada 2022 r. poza odnotowaniem, że zlokalizowano istniejący wlot rowu uchodzącego do potoku J. oraz niewykonaniu wylotów W1 i W3 nie zamieszczono żadnych zapisów. Z dokumentacji fotograficznej i zamieszczonych na mapie wylotów także nie wynika stopień realizacji przedsięwzięcia. Stąd też mankamentem postępowania jawi się brak ustalenia przez organ czy przystąpiono do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych. Nie została zatem w adekwatny sposób zweryfikowana jedna z przesłanek, o których mowa w art. 271 ust. 5b Prawa wodnego.

Mimo to w uzasadnieniu decyzji Dyrektor PGW Zarządu Zlewni w Lwówku Śląskim definicję obiektu liniowego wyprowadził z art. 3 pkt 3a ustawy Prawo budowlane, po czym lapidarnie podał, że strona uzyskała pozwolenie wodnoprawne na usługę wodną w postaci wykonania urządzeń wodnych w postaci wlotów wód opadowych do potoku J. oraz usług wodnych polegających na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do potoku J. Odprowadzania wód opadowych i roztopowych niniejszego terenu nie należy utożsamiać z przedsięwzięciem z zakresu obiektów liniowych o którym jest mowa w art. 271 ust. 5b ustawy Prawa wodnego.

Po tym stwierdzeniu organ skonkludował, że ,,W przedmiotowej sprawie obiektem, z powstaniem którego związane jest korzystanie z usług wodnych (odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych) i budowa przedmiotowych wylotów jest odwodnienie działek w K. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] ..., na których zgodnie z powołaną dokumentacją mają mieścić się obiekty stacji sportów zimowych

Odwodnienie działek, jako takie nie stanowi obiektu liniowego w rozumieniu art. 3 pkt 3a Prawa budowalnego. Przyjęcie przeciwnej interpretacji oznaczałoby, iż każde odwodnienie, niezależnie od tego, czy dotyczy obiektu liniowego takiego jak np. droga czy też zwykłego obiektu, takiego jak np. fabryka przemysłowa jest samo w sobie obiektem liniowym, ponieważ charakterystycznym parametrem systemu odwadniającego jest długość".

W ocenie Sądu zarówno poglądy doktryny jak i judykatura w sposób jednoznaczny odnoszą się do definicji obiektu liniowego wskazanej w art. 3 pkt 3a ustawy Prawo budowlane uznając, że dokonane tam wskazanie obiektów liniowych ma otwarty katalog i podane tam obiekty liniowe mają charakter przykładowy. Tymczasem w niniejszej sprawie organ w żaden sposób nie skonfrontował inwestycji strony skarżącej z definicją ustawową zawartą w ustawie Prawo budowlane.

Dość w tym miejscu wskazać, że organ w decyzji deklaruje, że ,,Wskazywana przez stronę kanalizacja deszczowa zakończona wylotami jest wprawdzie elementem planowanej inwestycji, ale sama w sobie nie stanowi przedsięwzięcia, z którym związane jest korzystanie z usług wodnych. Jest ona jedynie funkcjonalnie związana z przedsięwzięciem, jednak obiektem liniowym nie jest. Ponadto wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania wody do wód są urządzeniami wodnymi (art. 16 pkt 65 Prawa wodnego), a nie obiektami budowlanymi. W związku z tym w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 271 ust. 5b Prawa wodnego".

Skoro już sam organ dokonał swoistego powiązania kanalizacji deszczowej zakończonej wlotami z inwestycją polegającą na naśnieżaniu stoku narciarskiego, nieznane są przyczyny dlaczego zagadnienie to nie zostało odpowiednio zweryfikowane w uzasadnieniu decyzji. Sąd uznał, że organ nie podjął w tym zakresie właściwych ustaleń poprzedzonych stosownym postępowaniem dowodowym, które to potwierdziło lub wykluczyło by kwalifikację odprowadzania wód opadowych i roztopowych wód w związku z realizacją przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych. Także i w tym miejscu należy wyrazić pogląd o pominięciu przez organ ustalenia istnienia przesłanki z art. 271 ust. 5b ustawy Prawo wodne.

Wskazać jednak trzeba na jedyną czynność jaką organ przeprowadził w sprawie w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, którą była wizja terenowa z dnia 17 listopada 2022 r. Skoro już mowa o oględzinach, czy jak to określił organ ,,wizji terenowej" to z całą pewnością tego rodzaju czynność mieści się w szerokim spektrum dowodowym wynikającym z art. 75 k.p.a. Pamiętać jednak trzeba, że zadaniem każdego prowadzonego w sprawie dowodu jest ustalenie stanu faktycznego, co wiąże się z koniecznością przeprowadzenia go w sposób rzetelny. Przykładowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 lipca 2019 r., (sygn. akt VIII SA/Wa 335/19) wyraził pogląd, iż ,,Zgodnie z art. 67 § 1 k.p.a. czynność postępowania mająca istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy powinna być utrwalona protokołem, a tylko inne czynności (mniej istotne), z których nie sporządza się protokołu, mogą być zgodnie z art. 72 k.p.a. utrwalone w formie adnotacji podpisanej przez pracownika (notatki służbowej). Należy wskazać, że protokół, jeśli ma stanowić dokument urzędowy, powinien odpowiadać zasadom wynikającym z art. 67 i 68 k.p.a. Powinno więc z niego wynikać, kto, gdzie i kiedy jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze przy tym był obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono. Zasadniczo protokół z czynności postępowania powinien być sporządzony z zapewnieniem stronie czynnego udziału. Nie oznacza to jednak, że materiały zgromadzone w toku przeprowadzania tych czynności nie mogą być przedmiotem dowodu. Zgodnie bowiem z treścią art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.", patrz - LEX nr 2725813. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 7 lutego 2018 r., (sygn. akt II SA/Rz 1305/17) wskazał, że ,,Czynności postępowania należy prowadzić w taki sposób by pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa. W szczególności organ winien dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przepisami k.p.a. Motywy decyzji powinny być tak sformułowane, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Niewyjaśnienie wszystkich mających istotne znaczenie w sprawie okoliczności oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji.", patrz - LEX nr 2491735

Nadto wskazać trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lutego 2022 r., (sygn. akt III OSK 4653/21) podał, że ,,Nie można ograniczać kwalifikacji danego obiektu jako liniowego jedynie do analizy pozwolenia wodnoprawnego, gdyż urządzenia wodne, które są nim objęte, nie będą stanowić - co do zasady - tego rodzaju obiektu.", patrz - LEX nr 3330572. Tymczasem orzekający w sprawie organ nie tylko nie ocenił charakteru inwestycji planowanej przez skarżącą przez pryzmat pozwolenia wodnoprawnego lecz w istocie zagadnienia tego nie ocenił w żaden sposób, nie dokumentując w aktach sprawy żadnego materiału dowodowego.

W niniejszej sprawie protokół z dnia 17 listopada 2022 r. poza wskazaniem osób uczestniczących w czynności, podaniem, że wyloty W1 i W3 są niewykonane oraz wydrukami fotografii, nie zawiera kluczowych w sprawie informacji. Oczywiście zadaniem organu poza stwierdzeniem czy przystąpiono do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych było także potwierdzenie lub wykluczenie, że mamy do czynienia z obiektem liniowym. W tym zakresie protokół nie zawiera żadnych ustaleń. Należy też zastrzec, że odnośnie tej przesłanki z art. 271 ust. 5b Prawa wodnego organ nie wskazał na żaden inny dowód. Niemniej jednak w uzasadnieniu decyzji zawiera ocenę tej okoliczności, która wszakże może jedynie poza samym stanowiskiem organu nie została potwierdzona dowodowo.

W tym stanie rzeczy nie tylko mamy do czynienia z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 271 ust. 5b Prawa wodnego ale także przepisów procedury administracyjnej. Wszczynając odpowiednie postępowanie w zakresie wymierzenia opłaty stałej za odprowadzanie wód organ zobowiązany jest do dogłębnego przeanalizowania istniejącego stanu faktycznego i jest to zasada wprost określona w art. 7 k.p.a., a skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. Pierwszy z tych przepisów wskazuje, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jest tym bardziej konieczne, gdy mamy do czynienia z nałożeniem na stronę postępowania określonego obowiązku. W rozpoznawanej sprawie należy ustalić czy obowiązek daniny publicznej winien być nałożony bądź to od dnia w którym pozwolenie wodno-prawne stało się ostateczne, bądź to od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego w przypadku obiektu liniowego). Natomiast art. 77 § 1 k.p.a. stwierdza, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2022 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 2443/21 zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 k.p.a., skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje, iż organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są także w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Działania podejmowane w ramach wskazanych obowiązków mają na celu dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Oznacza to, że to normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczają tym samym zakres po-stępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy. W postępowaniu Dyrektora Zarządu Zlewni w Lwówku Śląskim tych działań niewątpliwie zabrakło. Tym samym, zdaniem Sądu, dotychczasowe braki w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, nie pozwalają na jednoznaczne uznanie, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją informacji rocznej może być art. 271 ust. 5a Prawa wodnego. Prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może doprowadzić organ do wniosku, że w stanie faktycznym sprawy będzie miał zastosowanie art. 271 ust. 5b ustawy Prawo wodne.

Końcowo należy jeszcze podkreślić, że orzekający w sprawie organ mocą art. 153 p.p.s.a. został związany oceną prawną i wskazaniem zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 marca 2022 r., (sygn. akt II SA/Wr 234/21). W wyroku tym w sposób jednoznaczny zobligowano organ do ustalenia charakteru urządzeń, na które wydano pozwolenie wodnoprawne. Co prawda organ poczynił w tym kierunku czynności procesowe, jednak okazały się one niewystarczające, gdyż kluczowe w sprawie zagadnienie nie zostało w sposób jednoznaczny potwierdzone dowodowo. Stąd też w ocenie Sądu organ nie zastosował się do wskazań zawartych w przywołanym wyroku. Względem związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu bardzo trafnie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 2 marca 2023 r., (sygn. akt II SA/Gd 906/22), podając, że ,,Pojęcie "ocena prawna" oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Organy są związane nie tyko oceną prawną, ale i wskazaniami co do dalszego postępowania. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą sposobu działania organów w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie wadliwości w postępowaniu prowadzonym po wydaniu wyroku. Związanie wyrażonymi w orzeczeniu sądu wskazaniami co do dalszego postępowania obliguje organ do wykonania wytycznych sądu.", patrz - LEX nr 3505232.

W konsekwencji naruszenie przez organy administracyjne zasady związania oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji (bądź innego aktu czy czynności).

Przystępując do ponownego zbadania sprawy rolą organu będzie przeprowadzenie postępowania dowodowego nakierowanego na zweryfikowanie twierdzeń strony skarżącej podnoszonych w toku postępowania i w skardze odnoszących się do realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 ww. ustawy.