Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 243/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 21 ust. 1, 2 i 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Ke [...]

UZASADNIENIE

Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach (dalej też jako "Dyrektor") po rozpatrzeniu odwołania S. O. decyzją z 12 kwietnia 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kazimierzy Wielkiej (dalej "Kierownik") z 15 marca 2023 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę".

W uzasadnieniu powyższej decyzji Dyrektor wskazał, że wnioski o udzielenie powyższej pomocy dla rolników rozpatrywane są w oparciu o ustawę z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2422, ze zm.), zwaną dalej "ustawą" oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (Dz. U. 2022, poz. 2742), zwanego dalej "rozporządzeniem". Organ powołał się w szczególności na treść art. 4, art. 22 i art. 26 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy, § 2 rozporządzenia, a także art. 44 ust. 4 rozporządzenia nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013" i wyjaśnił, co następuje.

Wnioskiem z 24 stycznia 2023 r. skarżący zwrócił się do Biura Powiatowego ARiMR w Kazimierzy Wielkiej o udzielenie przedmiotowej pomocy dla rolników. W dniu 31 stycznia 2023 r. złożył prośbę o wstrzymanie rozpatrywania sprawy do czasu poprawienia błędu we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022, w którym wskazał, że 25 stycznia 2023 r. złożył odwołanie od decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Następnie 13 lutego 2023 r. wycofał ww. prośbę. Po przeprowadzeniu postępowania Kierownik decyzją z 15 marca 2023 r. odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy, stwierdzając, że strona nie spełniła warunków jej przyznania w zakresie wymogów określonych w § 2 pkt 4 lit. c rozporządzenia. Zgodnie z art. 39c ust. 6 rozporządzenia nr 1305/2013, przyznając wsparcie, należy uwzględnić pomoc przyznaną w ramach innych krajowych i unijnych instrumentów wsparcia bądź prywatnych programów, których celem jest odpowiedź na wpływ rosyjskiej inwazji na Ukrainę. W kontekście tego wymogu należy rozważyć wsparcie dla sektora świń udzielane jako wyjątkową pomoc, o której mowa w rozporządzeniu Nr 2022/467. Należy mieć jednak na uwadze, że wsparcie, o którym mowa w ww. rozporządzeniu, jest udzielane do konkretnych zwierząt urodzonych w drugim kwartale 2022 r. jako doraźna rekompensata zwiększonych w tym czasie kosztów. Tymczasem niniejsze wsparcie w ramach PROW 2014-2020 i jego wysokość odnosi się do gospodarstwa jako całości, ma na celu zachowanie płynności finansowej w dłuższym okresie, a jego wysokość jest zależna od skali produkcji w sposób skokowy. Liczba zwierząt oraz okresy, w których te zwierzęta się urodziły, jest ustalana przez organ według danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Jak wskazał Dyrektor, w tej sprawie bezspornie S. O. jest hodowcą świń i spełnił pierwsze trzy warunki przyznania pomocy określone w § 2 rozporządzenia. Bezspornym jest również fakt, że skarżący ubiegał się o przyznanie pomocy bez uwzględnienia zwierząt będących w posiadaniu odpowiednio jego małżonka i małżonka osoby, która przekazała gospodarstwo rolne w całości, jeżeli odpowiednio ten małżonek i małżonek osoby, która przekazała gospodarstwo rolne w całości, prowadził działalność rolniczą w zakresie chowu lub hodowli zwierząt gatunku świnia (Sus scrofa) wspólnie z odpowiednio rolnikiem i z osobą, która przekazała to gospodarstwo rolne.

Zdaniem Dyrektora, w kontrolowanej sprawie skarżący nie spełnia warunków przyznania pomocy określonych w § 2 ust. 4 lit. a, b, d, e, f, g i h rozporządzenia. S. O. prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni mniejszej niż 10 ha gruntów ornych i wystąpił o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a zatem weryfikacji wymagało, czy spełnia warunek określony w § 2 ust. 4 lit. c rozporządzenia. W trakcie kontroli administracyjnej wniosku strony, Kierownik stwierdził, że w oparciu o złożony na rok 2022 wniosek powierzchnia gruntów ornych w gospodarstwie strony wynosiła 6,05 ha, na której strona zadeklarowała uprawę główną (pszenicę ozimą) na powierzchni 4,87 ha, co stanowi powyżej 80 % powierzchni gruntów ornych. W oparciu o powyższe stwierdzono, że nie został spełniony warunek, że uprawa główna nie zajmuje więcej niż 75% tych gruntów ornych. Stwierdzono, że strona w 2022 r. zgłosiła uprawę główną, która zajmowała więcej niż 75% powierzchni gruntów ornych. Na rok 2021 strona przedmiotowy warunek spełniła. Dyrektor zaznaczył, że aby otrzymać wsparcie, należy wypełnić łącznie (a nie połowicznie) wszystkie warunki jego otrzymania, stanowiące kryteria dostępu dla ubiegających się o wsparcie w ramach działania określonego w rozporządzeniu.

Dyrektor podniósł, że niewątpliwie straty w gospodarstwie rolnym skarżącego miały wpływ na płynność finansową jego gospodarstwa, jednak pomoc finansowa, o której mowa w rozporządzeniu, została skierowana do ściśle określonej grupy rolników spełniających kryteria dostępu, nie zaś do wszystkich producentów rolnych, którzy odnieśli straty w produkcji rolnej. Jednym z warunków dla gospodarstw, w których grunty orne stanowią mniej niż 10 ha jest, aby we wnioskach złożonych w 2021 r. i 2022 r. rolnik lub jego małżonek podał co najmniej dwie różne uprawy, a uprawa główna nie zajmowała więcej niż 75% tych gruntów ornych. Warunek ten nie był konieczny do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na lata 2021 i 2022 dla gospodarstw, w których grunty orne stanowiły mniej niż 10 ha, ale jest konieczny do przyznania pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę w ramach ww. działania. Przepisy prawa nie przewidują żadnej tolerancji, dlatego nawet niewielkie przekroczenie poziomu 75% skutkuje odmową płatności.

W ocenie Dyrektora, skarżący nie spełnił jednego z podstawowych warunków udzielenia pomocy wskazanego w § 2 ust. 4 lit. c rozporządzenia, co w konsekwencji spowodowało odmowę przyznania wnioskowanej pomocy. Dyrektor nie dał wiary zapewnieniom strony, że omyłkowo na działkach ewid. nr [...] zadeklarowała pszenicę zamiast jęczmienia i uznał, że przedstawiona wraz z odwołaniem umowa ubezpieczenia i oświadczenia świadków nie stanowią dowodu, że na ww. działkach był jęczmień, tym bardziej, że strona we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022 deklarowała pszenicę ozimą. Pszenica ozima wysiewana jest jesienią i jej zbiór następuje w kolejnym roku, a więc w okresie składania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na 2022 r. uprawa ozima definitywnie była już na polu. Dyrektor podkreślił, że strona jest zobowiązana podać we wniosku o przyznanie płatności faktycznie uprawiane rośliny i wniosek ten może podlegać kontroli na miejscu. Wskazał, że Kierownik decyzją nr [...] z 10 stycznia 2023 r. przyznał skarżącemu wszystkie wnioskowane płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Natomiast skarżący odwołał się od ww. decyzji, ponieważ chciał zmienić błędnie wprowadzony rodzaj zboża uprawianego na działce rolnej. Po wnikliwej analizie zebranego materiału dowodowego Dyrektor stwierdził, że odwołanie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie i decyzją Nr [...] z 24 lutego 2023 r. utrzymał w mocy ww. decyzję wskazując, że gatunek uprawianego na spornych działkach zboża nie wpływa na zaskarżone rozstrzygnięcie. W tym miejscu Dyrektor podkreślił, że argumenty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie, bowiem zmienił on zdanie w przedmiocie uprawianego zboża na ww. działkach dopiero, gdy dowiedział się, że nie spełnia warunków do przyznania pomocy w niniejszej sprawie. Uznał, że przedstawiona umowa ubezpieczenia potwierdza jedynie, jakie uprawy strona ubezpieczyła, ale nie potwierdza, że one faktycznie w okresie ubezpieczenia znajdowały się na spornych gruntach. Natomiast oświadczenia świadków nie zostały uznane za wiążące, zwrócono uwagę szczególnie na to, że ich treść jest jednakowa (są sporządzone przez tą samą osobę) i zostały jedynie podpisane przez świadków, wobec tego Dyrektor nie dał im wiary.

Końcowo Dyrektor wskazał, że przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu prawa do przyznania pomocy. Przyznanie skarżącemu pomocy prowadziłoby do nierównego traktowania producentów spełniających takie same warunki, co stałoby w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, ale również z jedną z naczelnych zasad Unii Europejskiej, zasadą konkurencyjności. Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa będące przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji.

Sumując, ocena Dyrektora jest co do istoty taka sama jak rozstrzygnięcie Kierownika, a odmowa przyznania pomocy jest uzasadniona w świetle ustalonych okoliczności faktycznych i prawnych.

S. O. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję Dyrektora, w której wniósł o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o "dofinansowanie do świń" biorąc pod uwagę dokumenty wyjaśniające do wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022.

W uzasadnieniu skargi jej autor powtórzył argumenty wskazane w odwołaniu, podnosząc w szczególności, że we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022 omyłkowo wpisał niewłaściwy gatunek zboża uprawiany na działkach ewid. nr [...], tj. zamiast pszenicy ozimej (którą zgłosił) uprawiał jęczmień i wobec tego uprawa główna w 2022 r. zajmowała mniej niż 75% powierzchni gruntów ornych. Skarżący załączył polisę nr [...] oraz oświadczenia Z. P. i C. N., w których potwierdzają oni, że w 2022 r. na ww. działkach skarżący uprawiał jęczmień. Skarżący wyjaśnił, że o błędnej deklaracji uprawy na tych działkach dowiedział się 24 stycznia 2023 r. i że złożył zmianę do wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprawiając deklarację co do upraw. Zmiana do wniosku została złożona 7 lutego 2023 r., zaś decyzja w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznająca stronie płatności w pełnej wysokości została wydana 10 stycznia 2023 r. Od decyzji tej skarżący odwołał się w terminie prawem przepisanym, ponieważ chciał zmienić błędnie wprowadzony rodzaj zboża uprawianego na działce rolnej. W odpowiedzi organ odwoławczy decyzją z 24 lutego 2023 r. utrzymał w mocy ww. decyzję z 10 stycznia 2023 r., wskazując, że gatunek uprawianego na spornych działkach zboża nie wpływa na zaskarżone rozstrzygnięcie.

Skarżący podniósł, że zrobił co mógł w celu wykazania, jaka uprawa w rzeczywistości była posiana na jego działkach w 2022 r. Zarzucił, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie wzięły po uwagę wniosku o przyznanie płatności za rok 2022 po jego zmianie dokonanej 7 lutego 2023 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego aktu i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie 13 lipca 2023 r. skarżący poparł skargę, zaś pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(tekst jedn. Dz.U. z 2023 poz. 259 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym - co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonana w tej sprawie kontrola sądowoadministracyjna zaskarżonego aktu pokazała, że nie narusza on prawa.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że przepisy art. § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2742, dalej "rozporządzenie") formułują warunki do przyznania wnioskowanej w tej sprawie przez skarżącego pomocy finansowej. W szczególności rolnik musi spełnić co najmniej jeden z warunków określonych w punkcie 4 § 2 rozporządzenia. W niniejszym przypadku skarżący uważa, że spełnił warunek wskazany w § 2 pkt 4 lit. c rozporządzenia, który brzmi: "temu rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność za zazielenienie na podstawie przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na podstawie wniosku złożonego w 2021 r. oraz ten rolnik lub jego małżonek złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie tej płatności, z tym że w przypadku gdy grunty orne rolnika lub jego małżonka obejmują mniej niż 10 hektarów, to we wnioskach złożonych w 2021 r. i 2022r. rolnik lub jego małżonek podał co najmniej dwie różne uprawy w rozumieniu art. 44 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.), a uprawa główna w 2021 r. i 2022 r. nie zajmuje więcej niż 75% tych gruntów ornych. Rozporządzenie wprowadza wymóg, aby we wniosku złożonym w 2022 r. rolnik lub jego małżonek podał co najmniej dwie różne uprawy w rozumieniu art. 44 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, a uprawa główna w 2022r. – zgodnie z wnioskiem - nie zajmowała więcej niż 75% tych gruntów ornych.

Organ ustalił, że skarżący spełnił powyższy warunek na rok 2021, niemniej nie spełnił tego warunku odnośnie do roku 2022, ponieważ w 2022 roku rolnik zgłosił uprawę główną, która zajmowała więcej niż 75%. Skarżący wyjaśnił, że we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022 omyłkowo wpisał niewłaściwy gatunek zboża uprawiany na działkach nr ewid.[...] i [...], tzn. zamiast pszenicy ozimej, którą zgłosił uprawiał jęczmień i wobec tego uprawa główna zajmowała mniej niż 75% powierzchni gruntów ornych. Skarżący, jak stwierdził, o błędnej deklaracji dowiedział się 24 stycznia 2023 r. i złożył zmianę do wniosku o przyznanie płatności, poprawiając deklarację co do rodzaju upraw.

Tryb składania wniosków o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 r. określały przede wszystkim: ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1775 ze zm., dalej jako "ustawa"), rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 maja 2022 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2022 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 985), Rozporządzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (dalej jako rozporządzenie Komisji (UE) Nr 640/2014").

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Zgłoszenia zmian we wnioskach o przyznanie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego dokonuje się w terminie do dnia 31 maja roku, w którym dany wniosek został złożony (art. 21 ust. 1a ww. ustawy). Terminy, o których mowa w ust. 1 i 1a, nie podlegają przywróceniu (art. 21 ust. 2 ustawy). Zgodnie z § 1 pkt 1 przywołanego powyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 maja 2022 r., termin na złożenie przedmiotowego wniosku w 2022 r. został przedłużony do dnia 31 maja, nadto określił, że zgłoszenie zmian do wniosków, o których mowa w pkt 1, składa się w terminie do dnia 15 czerwca.

Zgodnie natomiast z regulacją art. 13 ust. 1 akapit pierwszy i trzeci rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014, z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. Jeśli takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.

Zatem ostateczny termin złożenia wniosku (jego zmian) o przyznanie płatności bezpośrednich w roku 2022 (dopuszczający opóźnienie do 25 dni, z sankcją 1% za każdy dzień opóźnienia) przypadał na dzień 10 lipca 2022 r.

Podkreślić przy tym należy, że w myśl art. 21 ust. 2 ustawy termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu. Jest więc terminem nieprzekraczalnym. Oznacza to zarazem, że termin ten ma charakter materialnoprawny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym zarówno termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, jak i termin do dokonania zmiany wniosku mają charakter materialnoprawny i nie podlegający przywróceniu (zob. wyroki NSA z 24 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 1020/09 i z 20 kwietnia 2011r., sygn. akt 497/10; wyroki: WSA w Lublinie z 5 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 631/13 i z 29 września 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 457/15 oraz WSA w Olsztynie z 5 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 616/15, dost. na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wynika z powyższego, że termin do złożenia wniosku o płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ma charakter materialny, prekluzyjny, którego upływ powoduje wygaśnięcie prawa do skutecznego wystąpienia z żądaniem przyznania tego rodzaju płatności, a skoro tak to termin ten nie podlega przywróceniu. Skutkiem upływu terminu materialnego jest wygaśnięcie prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Termin taki ogranicza w czasie możliwość dochodzenia (lub innej realizacji) prawa podmiotowego (zob. wyrok WSA w Łodzi z 25 lutego 2021 r., III SA/Łd 833/20, Lex nr 3156755). Jak wskazuje się w doktrynie "uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu", (vide: B. Adamiak (w B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wydanie 9, wyd. C.H. Beck, str. 336). Z tego względu materialny charakter terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności powoduje, że jego upływ skutkuje wygaśnięciem bądź niemożnością dochodzenia przed organem administracji roszczenia o przyznanie płatności. Terminy materialne nie podlegają przywróceniu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Za przyjęciem tezy o materialnym charakterze terminu, określonego w art. 21 ust. 1 i 2 ustawy, przemawia również art. 13 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014, określający konsekwencje dla rolnika w przepadku złożenia wniosku po terminie.

Z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia, po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. Jeśli zaś takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.

Z tych powodów dokonanie zmiany treści wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022, w tym płatności na zazielenienie, po upływie wyznaczonych terminów, a w tym przypadku dokonanie takiej zmiany w lutym 2023 r. przez skarżącego nie mogło w świetle przywołanych przepisów prawa powodować skutecznie zmiany treści wniosku o przyznanie płatności na zazielenienie na rok 2022 w zakresie rodzaju i powierzchni prowadzonych na gruntach ornych upraw.

Nie może być wątpliwości, w ocenie Sądu, że w świetle art. § 2 pkt 4 lit. c rozporządzenia Kierownik Biura Powiatowego ARMiR, rozpoznając wniosek o pomoc finansową na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę", ustala rodzaj i powierzchnię upraw - odnośnie do roku 2022 - w oparciu o treść wniosku o przyznanie płatności na zazielenienie złożonego na 2022 rok, przy czym chodzi tu wyłącznie o wniosek złożony zgodnie z prawem, czyli z zachowaniem wymaganych przepisami prawa terminów. Stąd, jeżeli skarżący zgłosił zmianę do wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 w dniu 7 lutego 2023 r., to działanie takie jest dalece spóźnione, nieskuteczne z punktu widzenia prawa, zważywszy na materialnoprawny charakter terminów na złożenie wniosku o płatność i na zgłoszenie zmian do wniosku - o czym wyjaśniono wyżej.

Okoliczności eksponowane przez skarżącego związane z rodzajem i powierzchnią uprawy faktycznie prowadzonej na działkach nr ewid.[...] i [...] w 2022 roku i omyłkowe wskazanie na tych działkach pszenicy ozimej zamiast jęczmienia poparte oświadczeniami świadków i polisą ubezpieczeniową nie mogły mieć zatem znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy, albowiem dla przyznania pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" znaczenie ma to, co zostało zgłoszone we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022. Niewątpliwie pomoc finansowa, o którą chodzi w tej sprawie, jest pomocą, szczególnego rodzaju i - jak w przypadku innych rodzajów pomocy finansowanej z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego - przyznawana jest pod warunkiem spełnienia konkretnych warunków określonych prawem. Wnioski i postępowania w sprawie przyznania czy to płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, czy też innych form finansowego wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, są niewątpliwie sformalizowane, a konsekwencje nieprzestrzegania tych wymagań niosą ze sobą restrykcyjne skutki. To jednak nie zwalnia rolników ubiegających się o takie wsparcie, organów rozpoznających wnioski o przyznanie tego wsparcia i Sądu od przestrzegania prawa. Często zdarza się, że rolnicy korzystają z pomocy podmiotów profesjonalnie zajmujących się poradnictwem przy występowaniu o pomoc finansową w celu uzyskania finansowego wsparcia z udziałem środków unijnych.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.