Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 344/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 262 § 1 pkt 1 i 2, art. 264, art. 263 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 152
journal: Dz.U. 2023 poz 1610
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.)
article: art. 31 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1752
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 września 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 402/22 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 31 grudnia 2021 r. nr SKO- GiK-4161-6/21 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 września 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 402/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 31 grudnia 2021 r. nr SKO-GiK-4161-6/21 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżonym do Sądu postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu (dalej: SKO) utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Gorlice z dnia 24 listopada 2021 r., ustalające koszty postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 7 sierpnia 2017 r., za wykonanie dokumentacji geodezyjnej z rozgraniczenia działki nr [...] z działką [...] w miejscowości Klęczany w kwocie 8.856,00 zł brutto i zobowiązał do uiszczenia tych kosztów: [...] i [...] w wysokości 3.690,00 zł, [...] i [...] w wysokości 3.690,00 zł, Skarb Państwa Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Rzeszowie w wysokości 1.476,00 zł. W uzasadnieniu SKO stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo obliczył i obciążył kosztami postępowania rozgraniczeniowego właścicieli rozgraniczanych nieruchomości oznaczonych w częściach odpowiadających ich udziałowi w postępowaniu. Z akt sprawy wynika, że istniał spór graniczny, który nie został zakończony w postępowaniu administracyjnym lecz sprawa została przekazana do rozpatrzenia sądowi powszechnemu, a zatem nie można twierdzić, że rozgraniczenie to nie zostało przeprowadzone w interesie wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, a jedynie w interesie wnioskodawcy. Nie ma znaczenia dla sprawy fakt, że tylko jedna strona żądała przeprowadzenia postępowania, a pozostałe strony były temu przeciwne, gdyż uznawały, że znany jest im przebieg granicy. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli. SKO wyjaśniło, że dla rozstrzygnięcia sprawy istotny jest zatem fakt, iż toczyło się postępowanie rozgraniczeniowe, zakończone decyzją Wójta Gminy Gorlice z dnia 7 sierpnia 2017 r. SKO wyjaśniło dalej, mając na uwadze art. 31 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, że to organ upoważnia geodetę i pokrywa koszty po wykonaniu usługi, a dopiero po wydaniu decyzji kończącej postępowanie organ obciąża strony należnymi kosztami. Z akt sprawy wynika natomiast, że Henryka i [...] z własnej woli, przed zakończeniem postępowania rozgraniczeniowego zapłacili geodecie T. [...] kwotę 2.841,00 zł., pomimo, iż nie byli do tego zobowiązani. Nie mogą zatem obecnie żądać zaliczenia tej kwoty na poczet kosztów wykonanego rozgraniczenia, gdyż kwota ta nie zalicza się do kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Geodeta T. [...] zrezygnował z wykonania rozgraniczenia, a zatem nie było podstaw do uiszczania mu jakiejkolwiek zapłaty.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie wniósł [...].

Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu, organy obu instancji należycie wykonały wskazania zawarte w zapadłych wcześniej w niniejszej sprawie wyrokach WSA w Krakowie, nie naruszając tym samym art. 153 p.p.s.a. Zarówno zaskarżone postanowienie Kolegium, jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu I instancji w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a obciążenie kosztami tego postępowania właścicieli rozgraniczanych nieruchomości przy uwzględnieniu ilości punktów granicznych w kosztach postępowania rozgraniczeniowego, znajduje pełne oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Organy ustaliły i rozdzieliły koszty postępowania rozgraniczeniowego (obejmujące wynagrodzenie uprawnionego geodety za dokonane czynności geodezyjne) nie tylko w nawiązaniu do treści zawartej z nim umowy i na podstawie przedłożonego rachunku, ale po uwzględnieniu wyniku pracy geodety, tj. przedłożonej dokumentacji oraz oceny interesu prawnego stron postępowania jako właścicieli sąsiadujących gruntów.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo rażącego naruszenia art. 262 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 264 k.p.a. w zw. 263 § 2 k.p.a. , a to poprzez ustalenie, że koszty związane z wynagrodzeniem geodety [...], które opłacił skarżący nie należą do kosztów postępowania administracyjnego o rozgraniczenie nieruchomości, w sytuacji gdy koszty te zostały poniesione w interesie stron, a geodeta działał z upoważnienia właściwego organu, a w konsekwencji koszty te winny zostać wliczone w poczet kosztów postępowania i stosunkowo rozliczone pomiędzy uczestnikami.

2. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnie lub niewłaściwe zastosowanie, a to art. 152 k.c. poprzez nieobciążenie w postępowaniu rozgraniczeniowym wszystkich właścicieli gruntów sąsiadujących (uczestników postępowania) kosztami z tytułu wynagrodzenia geodety [...], w sytuacji gdy wynagrodzenie tego geodety również należy do kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

3. naruszenie przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo rażącego naruszenia art. 264 § 1 k.p.a. oraz 262 § 1 k.p.a. przez błędne ustalenie wysokości kosztów postępowania, a to poprzez zaakceptowanie rozliczenia geodety Janusza Sobczyka na kwotę 8.856 zł, w sytuacji gdy zakres i wymiar czasowy podejmowanych przez geodetę prac nie daje podstaw do zaakceptowania tego rozliczenia, które pozostaje rażąco nieproporcjonalne i zawyżone względem stawek rynkowych.

4. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnie oraz niewłaściwe zastosowanie, a to art. 31 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez upoważnienie przez Wójta Gminy Gorlice do czynności ustalenia przebiegu granic geodety, którego wynagrodzenie, obciążające strony jako koszt postępowania, pozostaje wygórowane i odbiegające od stawek rynkowych.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego i przyznanie wynagrodzenia tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu na zasadzie prawa pomocy oraz zrzeczono się rozprawy.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (środka odwoławczego), bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1–6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

W rozpoznawanej sprawie powołano się na naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć w ocenie skargi kasacyjnej istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga łącznego odniesienia się do zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną stwierdzić należy, iż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

W ramach wykonywanej sądowoadministracyjnej kontroli instancyjnej należy przypomnieć, że przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywanego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021r. sygn. akt II GSK 2187/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862).

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 30 września 2014 r., II GSK 1211/13), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. I OSK 2652/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2020, s. 612–620).

Wadliwość w sformułowaniu zarzutów nie musi jednocześnie uniemożliwiać rozpoznania skargi kasacyjnej i Naczelny Sąd Administracyjny może zbadać jej podstawy, przychylając się do stanowiska, że nie każde nieprawidłowe przedstawienie podstaw kasacyjnych wynikających z art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. dyskwalifikuje skargę kasacyjną (zob. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Poczynienie powyższych uwag było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada omówionym wyżej wymogom p.p.s.a. W zarzucie nr 1 dotyczącym naruszenia przepisów postępowania, które według środka odwoławczego miało istotny wpływ na wynik sprawy wskazano na naruszenie art. 264 k.p.a. pomijając okoliczność, że ta jednostka redakcyjna obejmuje trzy różnej treści jurydycznej § (paragrafy). W zarzutach nr 2 i nr 4 ograniczono się tylko do wskazania na naruszonych norm (przepisów) prawnych bez wymaganego powiązania z odpowiednimi normami (przepisami) ustawy procesowej (p.p.s.a.). Z kolei w zarzucie nr 3 sprawy wskazano na naruszenie art. 262 § 1 k.p.a. pomijając okoliczność, że ta jednostka redakcyjna obejmuje dwa różnej treści jurydycznej punkty.

Sąd kasacyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej – co wskazywano wyżej – nie jest m. in. uprawniony do formułowania czy doprecyzowywania (konkretyzowania) zarzutów kasacyjnych. Przykładowo przywołane niedociągnięcia (nieprawidłowości) są niewątpliwymi mankamentami (usterkami) środka odwoławczego.

Skarga kasacyjna jest przede wszystkim polemiką z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji i nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia.

Istota sporu w rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie dotyczy tego, czy zasadnie Sąd wojewódzki oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 31 grudnia 2021 r. nr SKO-GiK-4161-6/21 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego (dalej: postanowienie SKO z dnia 31 grudnia 2021 r., postanowienie SKO).

Przechodząc do rozpoznania zarzutów środka odwoławczego należy za Sądem wojewódzkim przypomnieć, że kontrolowana aktualnie sprawa kosztów postępowania rozgraniczeniowego – ukształtowanych postanowieniem SKO z dnia 31 grudnia 2021 r. – była przedmiotem prawomocnych orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przywoływanych w zaskarżonym wyroku.

Dlatego trafnie przyjął Sąd I instancji, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wskazany przepis dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Podmiotami tymi są przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe. W trakcie ponownego rozpoznania sprawy organy, a na obecnym etapie postępowania także i Sąd orzekający w nin. sprawie muszą przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak zostało to stwierdzone w ww. prawomocnych wyrokach (Zob. B. Dauter, Komentarz do art. 170, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2020, s. 577–582).

W związku z powyższym również trzeba zauważyć w okolicznościach sprawy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ocena prawna, o której stanowi zacytowany przepis, to wyjaśnienie treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w o odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie; musi pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci na przykład braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. T. Woś, Komentarz do art. 153, [w:] T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 895; A. Kabat, Komentarz, [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el.2019, art. 153). Zarówno organ administracji, jak i sąd rozpoznając sprawę ponownie, obowiązani są zastosować się do tak rozumianej oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Działania naruszające zasadę wyrażoną w art. 153 p.p.s.a. muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną przez sąd administracyjny (por. wyroki NSA z dnia: 21 października 1999 r., akt IV SA 1681/97 oraz 1 września 2010 r., I OSK 920/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadniczo ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia, zawierającego ocenę prawną (zob. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2022 r. III FSK 1531/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednocześnie przepis art. 153 p.p.s.a. – co doniosłe dla sformułowanych w niniejszej sprawie zarzutów kasacyjnych – ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnym wymiarze oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organów administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2024 r. III FSK 667/23, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe w okoliczności rozpoznanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy, należy zauważyć, że słusznie Sąd I stwierdził, że orzekające ponownie w niniejszej sprawie organy oraz Sąd I instancji związane były wykładnią wyrażoną w motywach wyroku z dnia 1 sierpnia 2018 r. oraz wyrokach z dnia 13 kwietnia 2021 r. albowiem po ich wydaniu nie doszło ani do zmiany prawa, ani istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Oznacza to, że ocena legalności zaskarżonego postanowienia oraz zasadności podniesionych w skardze zarzutów odbywać się musiała poprzez pryzmat oceny prawnej wyrażonej już we wskazanych wyżej wyrokach, a więc pod kątem oceny realizacji zaleceń zawartych w ich uzasadnieniach. Tym samym rolą Sądu wojewódzkiego kontrolującego kolejne postanowienie w sprawie kosztów postępowania rozgraniczającego, była weryfikacja, czy organy w pełni zastosowały się do zaleceń i wskazań wyroków poprzednio wydanych w tej sprawie.

Z poczynionych prawidłowo ustaleń Sądu wojewódzkiego wynika – wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie wyrażanego w zarzutach środka odwoławczego, że w wyroku z dnia 1 sierpnia 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 350/18 oraz w wyrokach z dnia 13 kwietnia 2021 r. o sygn. akt: III SA/Kr 487/20, III SA/Kr 488/20 i III SA/Kr 489/20 Sąd nie zakwestionował, że kosztami przedmiotowego postępowania są koszty poniesione w związku z czynnościami geodety Janusza Sobczyka. Ponadto w przywoływanym wyżej prawomocnym wyroku z dnia 13 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 489/20 stwierdził, że "(...). Nie ma też racji skarżący stawiając organom zarzut, że nie uwzględniły w kosztach postępowania rozgraniczeniowego poniesionych przez skarżącego i małżonkę kosztów w kwocie 2 841,00 zł za wykonaną pracę rozgraniczeniową przez geodetę [...]. Zasadna jest argumentacja organów, że skoro geodeta [...] zrezygnował z wykonania czynności rozgraniczenia, to nie było podstaw do uiszczania mu jakiejkolwiek zapłaty za rozgraniczenie. Fakt więc dobrowolnej wpłaty skarżącego i jego małżonki geodecie [...] kwoty 2 841,00 zł., pomimo, że nie byli do tego zobowiązani, nie mógł być uwzględniony (...)".

Tym samym, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione bowiem dotyczą już kwestii (zagadnień) uprzednio prawomocnie rozstrzygniętych i wiążących po myśli art. 153 i art. 170 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, bowiem przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a., mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258–261 p.p.s.a.