Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 220/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 195
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędzia WSA Katarzyna Radom Protokolant: Z-ca Kierownika Sekretariatu Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 marca 2024 r. spraw ze skarg – C. sp. z o.o. z siedzibą w J. i Fundacji [...] z siedzibą w J. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 16 marca 2023 r. nr ZNS.906.1.2023.MS w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie oceny prowadzenia gospodarki ściekowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 marca 2023 r., po rozpoznaniu odwołań wniesionych przez – Fundację G., Fundację C. oraz C. sp. z o.o. z/s w J., organ drugiej instancji czyli Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu (dalej także: DPWIS) działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 138 § 1 pk1 1 ustawy kodeks postepowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję z dnia 12 stycznia 2023 r. wydaną przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Jeleniej Górze (dalej: organ pierwszej instancji, PPIS) i dotyczącą umorzenia w całości postępowania administracyjnego w sprawie oceny prowadzenia gospodarki ściekowej w nieruchomości przy "ul. [...]" w J.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji, PPIS w dniu 10 marca 2020 r. wszczął postępowanie w przedmiocie przed chwilą wspomnianym na wniosek dwóch podmiotów tj. Fundacji G. i Fundacji C.. Zdaniem strony inicjującej postępowanie administracyjne na nieruchomości objętej wnioskiem dochodziło do zalewania gruntu oraz budynków ściekami kanalizacyjnymi, co stwarzało zagrożenie epidemiologiczne.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 30 czerwca 2020 r. przedstawiciele PPIS przeprowadzili wizję terenu przy "ul. [...]" w J. w ogólnodostępnych jego częściach. Łącznie dokonano oględzin 10 obiektów, w tym budynków i terenów wokół nich. Podczas przeprowadzonej wizji w żadnym przypadku nie stwierdzono zastoin ani śladów po wylaniu ścieków, a także nie wyczuwano odoru ścieków. Podczas wizytacji obiektów, w których zlokalizowane są firmy prowadzące działalność gospodarczą przeprowadzano rozmowy dotyczące problemów z gospodarką ściekową. Osoby wynajmujące pomieszczenia oświadczyły, że nie odnotowano wycieków nieczystości w pomieszczeniach i na terenie wokół budynków

Dodatkowo, w dniu 2 lipca 2020 r. przedstawiciele PPIS przeprowadzili wizję budynku przy "ul [...]" (co wynika ze sporządzonej w tym dniu notatki służbowej). W trakcie tej wizji ustalono, że na pierwszym piętrze budynku znajduje się 9 mieszkań wynajmowanych od Z. S.A. Obecni tym dniu lokatorzy 3 mieszkań oświadczyli, że nie korzystają z piwnic i nie stwierdzili wycieku ścieków. W przedsionkach, suterenach, w których znajdują się wyjścia do piwnic (zamknięte w trakcie wizji) nie stwierdzono zastoin ani śladu po wylaniu ścieków oraz odoru ścieków. Wobec powyższego, organ pierwszej instancji doszedł do przekonania, że twierdzenie strony inicjującej odnośnie do wspomnianego zalewania gruntu i budynków ściekami kanalizacyjnymi, a co za tym idzie także zagrożenia epidemiologicznego nie są zasadne, albowiem nie znalazły potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Z tych powodów decyzją z dnia 31 lipca 2020 r. organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w sprawie oceny prowadzenia gospodarki ściekowej w nieruchomości przy "ul. [...]" w J.

Od tej decyzji zarówno Fundacja C. jak i Fundacja G. wniosły odwołanie.

Organ drugiej instancji czyli DPWIS decyzją z dnia 26 października 2020 r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji z dnia 31 lipca 2020 r. i sprawę przekazał organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu uchylającej wskazano na konieczność ustalenia przez organ pierwszej instancji, które budynki spośród tych położonych pod adresem: "ul. [...]" J., mają być przedmiotem postępowania tj. co do których należy badać sposób odprowadzania z nich ścieków, ustalenia właściciela albo zarządcę nieruchomości tychże budynków w celu ustalenia kręgu stron postępowania oraz ustalenia sposobu odprowadzania z nich ścieków. DPWIS wskazał dodatkowo w jaki sposób PPIS powinien ustalić istotne w sprawie okoliczności, w tym poprzez wezwanie wnioskodawcy o wskazanie budynków przez podanie ich adresu, numeru działki, na której się znajdują oraz o przedłożenie mapy sytuacyjnej, na której zaznaczone będą przedmiotowe budynki, o wskazanie właścicieli budynków lub zarządzających budynkami, które są przedmiotem postępowania i przedłożenie dokumentów potwierdzających własność budynków lub prawo do zarządzania budynkami, które stanowiły będą dowód w sprawie, oraz zażądać od P. Spółka z o. o. w J. przedłożenia np. umów na odbiór ścieków z przedmiotowych budynków, w których przedstawiony byłby sposób odprowadzania ścieków czy dokumentów odbiorowych przyłączy, ewentualnie planów sytuacyjnych z uzbrojeniem terenu, w tym w sieci kanalizacyjnej sanitarnej z przyłączami, ewentualnie przesłuchanie przedstawiciela P.

Jak również wynika z akt sprawy, w związku z ponagleniem wniesionym przez Fundację G., Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor sanitarny we Wrocławiu w postanowieniu z dnia 9 listopada 2022 r. stwierdził bezczynność PPIS w postępowaniu administracyjnym w sprawie oceny prowadzenia gospodarki ściekowej na nieruchomości przy "ul. [...]" w J. W postanowieniu tym wskazano, że w decyzji z dnia 26 października 2020 r. uchylającej decyzję organu pierwszej instancji z dnia 31 lipca 2020 r. i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ. DPWIS wskazał na okoliczności wymagające wyjaśnienia w toku ponownego rozpoznania sprawy, a mianowicie: które budynki są przedmiotem sprawy, kto jest ich właścicielem lub zarządzającym i w jaki sposób odprowadzane są ścieki z tychże budynków. W konsekwencji, w oparciu o te ustalenia należało dokonać oceny stanu faktycznego i zająć stanowisko w odniesieniu do art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Organ I instancji tych okoliczności nie wyjaśnił, a także nie przeprowadził dowodów na które wskazano w decyzji z dnia 26 października 2020 r. Zamiast tego organ podjął czynności mające na celu ustalenie informacji o toku postępowań a także podjętych rozstrzygnięciach w postępowaniach, które dotyczyły nakazania właścicielowi wykonania obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Jak podkreślono w tym postanowieniu, postępowania te nie są tożsame z postępowaniem administracyjnym w sprawie oceny prowadzonej gospodarki ściekowej na nieruchomości. W szczególności, toczące się postępowanie w przedmiocie nakazania właścicielowi wykonania obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej oraz wydane w nim rozstrzygnięcie nie stanowi kwestii warunkującej rozstrzygnięcie postępowania administracyjnego w sprawie oceny prowadzenia gospodarki ściekowej na nieruchomości oraz nie uniemożliwia poczynienie przez PPIS samodzielnych ustaleń w kwestiach wskazanych w decyzji DWPIS z dnia 26 października 2020 r.

W odpowiedzi, w piśmie z dnia 24 listopada 2022 r. M. G. reprezentujący Fundację C. podał następujące dane nieruchomości, które mają stanowić przedmiot sprawy informując, że na każdej wskazanej działce znajduje się jeden budynek:

1. "ul. [...]", Z., działka nr [...]/[...], KW [...]/[...],

prawa strona budynku jest odcięta od kanalizacji,

2. "ul. [...]", M., działka nr [...]/[...], KW [...]/[...],

97% budynku jest odcięta od kanalizacji, tylko przybudówka została wpięta,

3. "ul. [...]", B., działka nr [...]/[...], KW [...]/[...],

wszystko zasypane między B. a M.,

4. "ul. [...]", H., działka nr [...]/[...], KW [...]/[...],

studnie i oczyszczalnia na terenie firmy J. N. są zasypane,

5. "ul. [...]", K./warsztat działka nr [...]/[...] KW [...]/[...]/[...].

W drugim piśmie z dnia 24 listopada 2022 r. Fundacja G. podała następujące dane nieruchomości:

1. "ul. [...]", S., działka nr [...]/[...], KW [...]/[...]/[...],

aktualnym właścicielem jest C. Sp. z o.o.,

2. "ul. [...]", K., działka nr [...]/[...], KW [...]/[...],

szambo, z którego P. odbiera lekkie frakcje,

3. "ul. [...]", H., działka nr [...]/[...], KW [...]/[...]/[...],.

Odnośnie sposobu odprowadzania ścieków z wyżej wymienionych obiektów PPIS w Jeleniej Górze zwrócił się o informacje do przedsiębiorstwa W. oraz prowadził korespondencję z Urzędem Miejskim w Jeleniej Górze.

W trakcie prowadzonego postępowania strona składała liczne pisma, w których podnosiła, że stwierdzenia P. o korzystaniu ze starych poprzemysłowych sieci Z. S.A. w obrębie budynku tzw. S. nie są prawdziwe bowiem jak utrzymywała - sieci są zasypane, zawalone. Ze studni wskazanej na mapie, P. odpompowuje tylko część ścieków – kilkaset litrów a pozostała część - tysiące litrów wsiąka w grunt. Za studnią sieci zanikają. Z protokołu wizji przeprowadzonej przez P., zdaniem strony wynika, że sieci i studnie są zawalone. Dalej strona oświadczyła, że ustęp w budynku S. został przepięty do sieci deszczowej, którą zdaniem strony P. mylnie przyjmuje za ogólnospławną. Z budynku nazwanego K. ścieki odprowadzane są do zbiornika, z którego zdaniem Wnoszącego, P. nigdy nie odpompowywało ścieków co świadczy, że zbiornik jest dziurawy i większość ścieków przedostaje się z niego do gruntu. Tylko niewielka część ścieków poprzez 3 osadniki przelewowe odprowadzana jest do sieci deszczowej.

Zdaniem strony studnie są zawalone, a z faktu że P. fakturuje odbiór ścieków, odpompowuje ścieki ze studni, przetyka szambo wynika, że jest użytkownikiem sieci a zatem odpowiada za skażenie gruntu.

Trzeba też odnotować, że w dniu 18 listopada 2022 r. do organu wpłynął wniosek C. w J. (dalej: strona) w którym spółka zgłosiła swój udział w postępowaniu w związku z nabycie budynku starej dyrekcji.

W dniach 2 i 5 grudnia 2022 pracownicy inspektoratu sanitarnego przeprowadzili kontrole nieruchomości wskazanych powyżej, wyniki której przedstawiono w trzech protokołach (o numerach 616/HK/22, 617/HK/22 i 618/HK/22), sporządzonych oddzielnie dla poszczególnych nieruchomości. Z protokołu nr 616/HK/22 wynika, że przedmiotem kontroli była nieruchomość przy "ul.[...]" w J. na działce nr [...]/[...], której użytkownikiem wieczystym jest C. Sp. z o. o. Nieruchomość stanowi budynek tzw. S. Budynek składa się z części frontowej, równoległej do "ul. [...]" oraz prawego i lewego skrzydła. Na końcu lewego skrzydła (patrząc od strony ulicy), na poziomie -1 znajduje się zakład obróbki kamienia K. Właściciel zatrudnia 1 pracownika. Osoby te korzystają z toalety znajdującej się na wyższej kondygnacji i nie zgłosiły żadnych zastrzeżeń dotyczących kanalizacji w budynku. Według oświadczenia pełnomocnika ścieki z tej toalety odprowadzane są do studzienki kanalizacji deszczowej (oznaczonej numerem SD1 na planie sytuacyjnym nr 1) i wsiąkają do gruntu. We frontowej części budynku znajdują się trzy firmy: R., B. i A., w których łącznie, wg. oświadczenia pełnomocnika pracuje 20 osób oraz na I piętrze mieszkają trzy rodziny liczące razem 6 osób. Pracownicy firm korzystają z dwóch ustępów ogólnodostępnych znajdujących się na I piętrze budynku. Według oświadczenia pełnomocnika ścieki bytowe z tej części budynku odprowadzane są do studzienki (oznaczonej numerem S7 na planie sytuacyjnym nr 1) znajdującej się na terenie dziedzińca budynku (dz. nr [...]/[...]), która była dawniej przelotową, poprzez którą ścieki były odprowadzane do oczyszczalni ścieków dawnego zakładu C. Obecnie oczyszczalni nie ma. Studzienka pełni rolę zbiornika na ścieki, którą opróżniał P. z częstotliwością raz w miesiącu. W przypadku przepełnienia studzienki ścieki wypływały w węźle ciepłowniczym znajdującym się w piwnicy budynku. W czasie wizji w węźle ciepłowniczym nie stwierdzono zastoin ani śladów po wylaniu ścieków, nie stwierdzono odoru ścieków. Pełnomocnik nie przedstawił umowy na odprowadzenie ścieków ani faktur za ich odbiór. W protokole odnotowano, że gospodarka ściekami w kontrolowanym budynku nie jest prowadzona prawidłowo, co stanowi naruszenie przepisu art. 22 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 z późn. zm.). Z protokołu nr 617/HK/22 wynika, że przedmiotem kontroli były nieruchomości w J. przy "ul. [...]": (bud. Z.) działka nr [...]/[...], - nr [...] (bud. M.) działka nr [...]/[...], - nr [...] (bud. B.) działka nr [...]/[...], - nr [...] (bud. H.) działka nr [...]/[...], - nr [...] (bud. K.) działka nr [...]/[...], których użytkownikiem wieczystym jest Fundacja C.. Nieruchomość przy "ul. [...]" obejmuje grunt z budynkiem tzw. M., który nie jest obecnie użytkowany. Według oświadczenia S. J. ścieki z tego budynku były odprowadzane do studzienki przy budynku S. (oznaczonej numerem SN9 na planie sytuacyjnym nr 1 – karta 267 akt postępowania). Nieruchomość przy "ul. [...]" obejmuje grunt z budynkiem tzw. H., który nie jest obecnie użytkowany. Według oświadczenia S. J. ścieki z tego budynku były odprowadzane do czterech studzienek (oznaczonych numerami SN15, SN16, SN17 i SN18 na planie sytuacyjnym nr 2) znajdujących się wzdłuż drogi prowadzącej do działki nr [...]/[...], na której znajdowała się wcześniej oczyszczalnia ścieków. Obecnie studzienki zasypane są śmieciami, nie mają pokryw. Według oświadczenia S. J. w budynku Z. znajdują się trzy firmy: A. zatrudniająca 6 osób, K. S. C. zatrudniająca 2 osoby i S. zatrudniający 1 osobę. Ponadto w budynku mieszka 6 rodzin liczących razem 12 osób. W czasie wizji pracownicy firm i mieszkańcy nie zgłosili żadnych zastrzeżeń dotyczących kanalizacji w budynku. Według oświadczenia S. J. ścieki bytowe odprowadzane są z budynku do zbiornika (oznaczonego numerem Zb.2 na planie sytuacyjnym nr 1) znajdującego się na granicy działek [...]/[...] i [...]/[...], z którego ścieki wsiąkają do gruntu. Wymiary zbiornika zmierzone przez S. J. podczas kontroli wynoszą: dł. 2,7 m, szer. 1 7 m i gł. 1,2 m. W czasie wizji w zbiorniku na dnie były widoczne ścieki i czuć było ich odór. W budynku K. znajdują się 3 podmioty: M. będący właścicielem części budynku posiadający indywidualne podłączenie do sieci kanalizacji miejskiej, Firma P. Poland oraz warsztat Fundacji C. zatrudniający 2 osoby. Firma P. jest właścicielem środkowej części budynku. Ścieki z tej części budynku oraz ścieki z warsztatu odprowadzane są do studzienki (oznaczonej numerem SN14 na planie sytuacyjnym nr 1) znajdującej się przy narożniku budynku B. u zbiegu działek o numerach [...]/[...], [...]/[...] i [...]/[...]. Na studzience ustawiono drewnianą paletę i paletopojemnik o pojemności 1000 l, który przykryto paletą drewnianą. Według oświadczenia S. J. w budynku B. znajduje się szwalnia zatrudniająca 2 osoby oraz zamieszkuje 5 rodzin liczących razem 7 osób. Ścieki z tego budynku odprowadzane są do studzienki oznaczonej numerem SN14 na planie sytuacyjnym nr 1. Pracownicy szwalni oraz mieszkańcy nie zgłosili żadnych zastrzeżeń dotyczących kanalizacji w budynku. S. J. nie przedstawił umów na odbiór ścieków z ww. budynków ani faktur za ich odbiór. W trakcie wizji wokół przedmiotowych budynków na terenie ww. działek nr [...]/[...], nr [...]/[...], nr [...]/[...], nr [...]/[...] i nr [...]/[...] nie stwierdzono zastoin ani śladów po wylaniu ścieków, nie stwierdzono odoru ścieków. W protokole odnotowano, że gospodarka ściekami w nieruchomości na działce nr [...]/[...], nr [...]/[...] i nr [...]/[...] nie jest prowadzona prawidłowo, co stanowi naruszenie przepisu art. 22 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 z późn. zm.). Z protokołu nr 618/HK/22 wynika, że przedmiotem kontroli były nieruchomości w J. przy "ul. [...]" na działce nr [...]/[...] (bud. K.) oraz przy "ul. [...]" na działce nr [...]/[...] H. (bud. H.), których wieczystym użytkownikiem jest Fundacja G. Nieruchomość przy "ul. [...]" obejmuje 3 kondygnacyjny budynek tzw. K. i grunt wokół budynku. Według oświadczenia pełnomocnika w budynku znajduje się jedna firma O. zatrudniające 2 lub 3 osoby oraz mieszka 7 rodzin liczących razem 14 osób. W czasie kontroli mieszkańcy i pracownicy O. nie byli obecni. Według oświadczenia pełnomocnika ścieki bytowe z budynku odprowadzane są do studzienki (oznaczonej numerem S4 na planie sytuacyjnym nr 1) znajdującej się na działce nr [...]/[...] należącej do H. i dalej poprzez 2 studzienki (oznaczone numerami S5 i S6 na planie sytuacyjnym nr 1) do szamba znajdującego się na działce nr [...]/[...], na wprost dużego komina przemysłowego przy końcu budynku S. Nieruchomość przy "ul. [...]" obejmuje grunt z budynkiem tzw. H., który nie jest obecnie użytkowany. Według oświadczenia pełnomocnika ścieki z nieruchomości były odprowadzane do studzienki (oznaczonej numerem SN 12 na planie sytuacyjnym nr 1) znajdującej się na styku działek [...]/[...], [...]/[...] i [...]/[...] w pobliżu budynku H. Obecnie studzienka jest częściowo zasypana gruzem i śmieciami bez pokrywy. Pełnomocnik nie przedstawił umowy na odprowadzenie ścieków z budynku K. ani faktur za ich odbiór. W trakcie wizji na terenie działek nr [...]/[...] i nr [...]/[...] nie stwierdzono zastoin ani śladów po wylaniu ścieków, nie stwierdzono odoru ścieków. W protokole odnotowano, że gospodarka ściekami w nieruchomości na działce nr [...]/[...] nie jest prowadzona prawidłowo, co stanowi naruszenie przepisu art. 22 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Na telefoniczny wniosek M. G. - adnotacja służbowa nr 1 i nr 2 z dnia 05 grudnia 2022 r. - w dniu 05 grudnia 2022 r. pracownicy upoważnieni przez PPIS w Jeleniej Górze przeprowadzili wizję lokalną nieruchomości gruntowej przy "ul. [...]", działka nr [...]/[...], wyniki której opisano w protokole nr 622/HK/22. Użytkownikiem wieczystym nieruchomości jest Fundacja C. w likwidacji "ul. [...]", [...]-[...] J. Likwidatorem reprezentującym Fundację jednoosobowo jest M. G., który telefonicznie upoważnił S. J. do reprezentowania kontrolowanego podmiotu. Na terenie działki u podstawy dużego komina, przy lewym skrzydle budynku S. znajduje się zbiornik ze ściekami (oznaczony numerem Zb. 1 na planie sytuacyjnym nr 1). Wymiary zbiornika zmierzone w dniu kontroli przez Pełnomocnika wynoszą: dł. 4,5 m, szer. 2,6 m i gł. 2,3 m. Zbiornik wypełniony był ściekami do ok. 1/3 jego głębokości. Według oświadczenia pełnomocnika do tego zbiornika, który nigdy nie był opróżniany, odprowadzane są ścieki bytowe z budynku K. poprzez 6 studzienek oznaczonych numerami S1, S2, S3, S4, S5 i S6 na planie sytuacyjnym nr 1. Na działce tej znajduje się również studzienka oznaczona numerem S7 na planie sytuacyjnym nr 1, której wymiary zmierzone w dniu kontroli przez pełnomocnika wynoszą: średnica 0,8 m i gł. 1,8 m. Studzienka ta, do której odprowadzane są ścieki bytowe z frontowej części budynku S. wypełniona była ściekami do ¼ jej głębokości. Na kontrolowanej działce znajdują się jeszcze wg oświadczenia pełnomocnika 2 studzienki kanalizacji deszczowej (oznaczone numerami SD4 i SD5 na planie sytuacyjnym nr 1) oraz 3 nieczynne studzienki kanalizacyjne (oznaczone numerami SN8, SN9 i SN10, na planie sytuacyjnym nr 1). Studzienki kanalizacyjne i jedna deszczowa SD5 są wypełnione śmieciami.

Jak również wynika z akt sprawy, strony żądały wpisania do sporządzonych protokołów jako podmiotu odpowiedzialnego za gospodarkę ściekową na przedmiotowym terenie Gminę Jelenia Góra, na rzecz której na mocy umowy z dnia 30 kwietnia 1998 r. ustanowiono prawo nieodpłatnego użytkowania istniejących sieci do czasu wybudowania przez Gminę Jelenia Góra nowych sieci przesyłowych, nie dłużej niż na okres 3 lat. Jak podnosiły, w tym czasie nowe sieci miały zastąpić stare a użytkownik był zobowiązany do remontowania i konserwacji sieci. Dalej strony żądały wpisania do protokołu informacji, że Gmina i P. nie zwróciły stronom sieci wodno-kanalizacyjnych i zażądały zwrotu stronom sieci wodno-kanalizacyjnych w stanie niepogorszonym. Następnie strony żądały ustalenia w jaki sposób i kiedy P. wpięło studnię deszczową znajdującą się przy kominie na działce nr [...]/[...] do kolektora w "ul. [...]". Zażądały również zaznaczenia na planach załączonych do protokołu przebiegu sieci kanalizacyjnej na odcinkach wskazanych we wnioskach, włączenia do protokołu przykładowych faktur P. za odbiór ścieków, nałożenie mandatu na P. za zdewastowanie sieci kanalizacyjnej. W punkcie protokołu dotyczącym stwierdzonych nieprawidłowości strony zażądały dopisania zasypanych studni wskazanych we wniosku, natomiast w punkcie dotyczącym zaleceń, uwag i wniosków zażądały dopisania, że P. jako posiadacz sieci winien przywrócić sieć do stanu użytkowego.

Z kolei, w piśmie z dnia 20 grudnia 2022 r., będącym odpowiedzią na zapytanie PPIS w sprawie odprowadzania ścieków z budynków będących przedmiotem postepowania, P. poinformował, że wszelkie podmioty na terenie "[...]", w imieniu których występuje M. G. od wielu lat odmawiają podpisania umów. W zakresie przyłączenia wymienionych obiektów, odprowadzanie ścieków jest realizowane z wykorzystaniem i za pośrednictwem istniejących tzw. "starych" poprzemysłowych przewodów kanalizacyjnych usytuowanych na terenie byłych zakładów C. przy "ul. [...]" w J. Przewody te są wpięte do sieci kanalizacyjnej będącej własnością P. i odbiór ścieków jest realizowany. Przedsiębiorstwo W. nie jest właścicielem starych poprzemysłowych sieci kanalizacyjnych i do jego obowiązków nie należy, ani ich konserwacja, ani wymiana.

W dniu 22 grudnia 2022 r. została przeprowadzona rozmowa z Kierownikiem Działu Biuro Obsługi Klienta P. sp. z o.o. ( celu uzupełnienia informacji zawartych w powyższym piśmie), który oświadczył, że odprowadzanie ścieków jest realizowane z wykorzystaniem i za pośrednictwem istniejących tzw. "starych" poprzemysłowych przewodów kanalizacyjnych, usytuowanych na terenie byłych zakładów C. Na pytanie, co jest powodem skarg M. G. w zakresie wycieku ścieków w budynku "[...]" odpowiedział, iż przewody kanalizacyjne na tym terenie są przestarzałe i nie konserwowane, więc co jakiś czas dochodzi do awarii. Studzienka kanalizacyjna, do której odprowadzane są ścieki z tego budynku, jest połączona przewodem kanalizacyjnym ze studzienką znajdującą się przy końcu lewego ramienia owego budynku (przy zakładzie K.) na terenie należącym do jednej z fundacji lub spółki M. G.

W decyzji z 23 stycznia 2023 r. organ pierwszej instancji umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie oceny prowadzenia gospodarki ściekowej w nieruchomości przy "ul. [...]" w J.

W podstawie prawnej organ powołał się na art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022r., poz. 2000 z poźn.zm.) w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2021r., poz. 195 zpoźn.zm.)

W uzasadnieniu tej decyzji PPIS podniósł, że toku wszczętego postępowania organ podjął szereg czynności celem sprawdzenia zasadności twierdzeń przedstawiciela stron o skażeniu gruntu i budynków ściekami i wiążącym się z tym zagrożeniem sanitarno-epidemiologicznym. W toku zbierania materiału dowodowego organ wystąpił o wyjaśnienia podmiotów posiadających lub mogących posiadać wiedzę mającą znaczenie dla załatwienia sprawy i przeprowadził wizje lokalne obiektów. Podniósł, że dla ustalenia czy w kontrolowanych nieruchomościach, należących do stron, doszło do naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych przewidzianych przepisami prawa powszechnie obowiązującego pierwszorzędne znaczenie odgrywają metody organoleptyczne. Z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie nie wynika, aby występowały przesłanki do wydania przez organ decyzji nakazującej osobom odpowiedzialnym odpowiednio usunięcie stwierdzonych uchybień czy podjęcie lub zaprzestanie działań w celu

wyeliminowania zagrożenia. W żadnym z kontrolowanych obiektów nie stwierdzono ani zastoin, ani śladów po wylaniu ścieków, ani odoru ścieków, co w sumie prowadzi do wniosku, że w sprawie nie stwierdzono uchybień sanitarno-higienicznych, mogących w konsekwencji prowadzi do wniosku, że w sprawie nie stwierdzono uchybień sanitarno-higienicznych, mogących w konsekwencji stanowić przesłankę do wydania decyzji nakazującej w trybie art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Stanowisko przedstawione w tej decyzji podzielił DPWIS, który w decyzji z dnia 16 marca 2023 r. (nr ZNS.906.1.2023.MS), wydanej na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 195 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję PPIS z dnia 12 stycznia 2023 r.

Decyzja DPWIS została zaskarżona (w drodze odrębnych skarg) przez – C. sp. z o.o. z siedzibą w J. oraz przez Fundację "[...]" z siedzibą w J. Skargi te zostały zarejestrowano pod sygn. akt odpowiednio – IV SA/Wr 220/23 i IV SA/Wr 222/23

W treści tych skarg zawarto polemikę ze stanowiskiem organów, zarzucając organom sanitarnym kłamstwo oraz wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargi złożonych w sprawie o sygn. IV SA/Wr 220/23 i IV SA/Wr 222/23 DPWIS wniósł o ich oddalenie.

Postanowieniem wpisanym do protokoły rozprawy z dnia 26 marca 2024 r. Sąd działając na podstawie art. 111§ 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) zarządził połączenie spraw o sygn. akt IV SA/Wr 220/23 i IV SA/Wr 222/23 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia z uwagi na to, że mogły być objęte jedną skargą i prowadzenie dalej sprawy pod sygn. akt IV SA/Wr 220/23.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zaskarżoną decyzją Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr 58/23 z dnia 12 stycznia 2023 r., wydaną w sprawie umarzenia w całości postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie oceny prowadzenia gospodarki ściekowej w nieruchomości przy "ul. [...]", [...]-[...] w J.

Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 10 marca 2020 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zawiadomił - w powołaniu na: art. 61 § 4 k.p.a., art. 2 i 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 59) w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239) - o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie oceny prowadzenia gospodarki ściekowej w nieruchomości przy "ul. [...]" w J. Zawiadomienie to zostało doręczone – Fundacji "[...]" i Fundacji "[...]" (oba podmioty z siedzibą przy "ul. [...]" w J.). Co się tyczy szczegółowej treści przepisów powołanych w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, to brzmią one następująco: Przepis art. 61 § 1 k.p.a. stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei w myśl art. 61 § 4 k.p.a. o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie.

Przepis art. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stanowi, że wykonywanie przez Państwową Inspekcję Sanitarną zadań określonych w art. 1 polega na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także na prowadzeniu działalności oświatowo-zdrowotnej.

Natomiast w myśl art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących:

1) higieny środowiska, a zwłaszcza wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, powietrza w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, gleby, wód i innych elementów środowiska w zakresie ustalonym w odrębnych przepisach;

2) utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości, zakładów pracy, instytucji, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, dróg, ulic oraz osobowego i towarowego transportu kolejowego, drogowego, lotniczego i morskiego;

Z kolei w myśl art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, właściciel, posiadacz lub zarządzający nieruchomością są obowiązani utrzymywać ją w należytym stanie higieniczno-sanitarnym w celu zapobiegania zakażeniom i chorobom zakaźnym, w szczególności: 1) prowadzić prawidłową gospodarkę odpadami i ściekami; 2) zwalczać gryzonie, insekty i szkodniki; 3) usuwać padłe zwierzęta z nieruchomości; 4) usuwać odchody zwierząt z nieruchomości.

W ramach uwag wstępnych trzeba też wskazać na treść art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w myśl którego, w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje w drodze decyzji usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. Jak podkreśla się w piśmiennictwie, decyzja państwowego inspektora sanitarnego jest kierowana do zewnętrznego, indywidualnie oznaczonego podmiotu, który dopuścił się naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych (Mateusz Kaczocha, Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Komentarz, wyd. II, opublikowano: LEX/el. 2023).

Odczytanie przesłanki materialnej zastosowania przepisu art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej prowadzi do wniosku, że naruszenie wymagań sanitarnych lub zdrowotnych to nic innego jak naruszenie obowiązku zachowania przez adresatów normy prawnej wymagań higienicznych i zdrowotnych. Niedochowanie tego obowiązku skutkuje konkretyzacją stosunku prawnego między organem a niepodporządkowanym organowi adresatem normy, a więc zaistnieniem konkretnej sprawy administracyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt II OSK 194/16).

W sprawie, zasadnie organ inspekcji sanitarnej w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania powołał się na art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który stanowi o tym, że właściciel, posiadacz lub zarządzający nieruchomością są obowiązani utrzymywać ją w należytym stanie higieniczno-sanitarnym w celu zapobiegania zakażeniom i chorobom zakaźnym, w szczególności - prowadzić prawidłową gospodarkę odpadami i ściekami. Z treści wskazanego przepisu wynika, że obowiązek utrzymania nieruchomości w należytym stanie obciąża wszystkie wskazane w tym przepisie podmioty, a więc zarówno właściciela (współwłaścicieli) nieruchomości, jak i jej posiadacza lub zarządzającego nieruchomością. W przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązków wskazanych w tym przepisie, każdy z tych podmiotów może być adresatem decyzji wydawanej przez organ sanitarny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Jednocześnie, wspomniany wcześniej przepis nie wyjaśnia tego, jak należy rozumieć prawidłową gospodarkę ściekami. Niewątpliwie, w tej kwestii należy sięgnąć do przepisów ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2023 r. poz. 537), do ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1469), a nadto również, do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022r.. poz. 1225).

Odnosząc się do tego zagadnienia organ pierwszej instancji w treści decyzji z dnia 12 stycznia 2023 r. wskazał, że przez prawidłową gospodarkę ściekami należy rozumieć przyłączenie budynku do istniejącej sieci kanalizacyjnej, co wynika z art. 5

ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który to przepis

nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek zapewnienia utrzymania czystości i porządku przez m.in. przyłączenie nieruchomości do istniejących przewodów kanalizacyjnych, którymi odprowadzane są ścieki, będących w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Dalej podniósł, że odprowadzenie ścieków do zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe w sytuacji, gdy jest możliwość przyłączenia budynku do sieci kanalizacyjnej nie jest rozwiązaniem dopuszczalnym, co wynika z § 36 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nadmienił, że za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy kanalizacyjnych odpowiada odbiorca usług, na mocy art. 5 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków z dnia 7 czerwca 2001r (Dz.U. z 2020r., poz. 2028 z poźn.zm.). W przypadku jednak, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych (vide art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). W przytoczonym fragmencie uzasadnienia PPIS ogranicza się jedynie zacytowanej argumentacji, bez odniesienia się do stanu faktycznego na tle którego organ poczynił wspomniane rozważania, a nadto, bez konkluzji w zakresie (ewentualnego) wypływu tego uchybienia na kwestię prawidłowej gospodarki ściekowej na nieruchomości, w tym , kontekście wymagań higieniczno-sanitarnych.

Bardziej pogłębione rozważania organ czyni w nawiązaniu do stwierdzonego w protokołach kontroli sanitarnej nr 616/HK/22, 617/HK/22 i 618/HK/22 naruszenia wymagań formalnych przewidzianych przepisami prawa powszechnie obowiązującego, tj. brak umowy na odbiór ścieków i brak faktur. Jak odnotował przy tej okazji organ, stwierdzone uchybienia nie stanowią wystarczającej przesłanki do wydania decyzji nakazującej. Mimo braku umów na odbiór ścieków oraz faktur, w żadnym z kontrolowanych obiektów nie stwierdzono uchybień sanitarno-higienicznych mogących stanowić przesłankę do wydania decyzji w trybie art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

W powołaniu na podjęte w sprawie czynności wyjaśniające, których wynika zostały utrwalone w protokołach kontrolnych z oględzin nieruchomości organ skonstatował, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby występowały przesłanki do wydania przez organ inspekcji sanitarnej decyzji nakazującej osobom odpowiedzialnym odpowiednio usunięcie stwierdzonych uchybień, czy podjęcie lub zaprzestanie działań w celu wyeliminowania zagrożenia.

Przedstawioną wyżej argumentację prawną jaką zaprezentował organ pierwszej instancji nie sposób uznać za czyniącą zadość wymogowi z art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji z dnia 12 stycznia 2023 r. jest bowiem w warstwie merytorycznych rozważań bardzo ogólnikowe (obszerność decyzji zawierającej 13 stron wynika przede wszystkim z rozbudowanej tzw. części historycznej (do str. 10 włącznie) obrazującej przebieg postępowania i ustalenia pomieszczone w protokołach z wizji nieruchomości) i w istocie sprowadza się do wniosku organu, że poczynione "metodą organoleptyczną" ustalenia w zakresie – zastoin ścieków, śladów po ich wylaniu, czy odoru ścieków, miały pierwszorzędne znaczenie dla oceny, czy w sprawie wystąpiły dostateczne dowody na to by stwierdzić nieprawidłowy stan higieniczno-sanitarny w kontrolowanych nieruchomościach.

Argumentację przedstawioną w decyzji organu pierwszej instancji w większości powtórzył organ drugiej instancji, uzupełniając dodatkowo uzasadnienie prawne o kwestię zasypanych studzienek (do czego organ pierwszej instancji odniósł się w sposób zdawkowy) oraz o ustalenia w zakresie sposobu w jakim następuje odprowadzanie ścieków z budynków będących przedmiotem postępowania. Jak czytamy w decyzji DPWIS z dnia 16 marca 2023 r., w trakcie wizji lokalnych ustalono, że "część studzienek, oznaczonych na planach numerami SN8, SN9, SN10, SN12, SN15, SN16, SN17, SN 18 jest zasypana odpadami. Z ustaleń wynikało, że studzienki te są przyłączone do budynków obecnie nieużytkowanych, a zatem ich stan nie stwarza obecnie zagrożenia wylania się z nich ścieków. Niedrożność tych studzienek nie jest spowodowana zniszczeniem na skutek eksploatacji kanalizacji lecz zewnętrznego działania destrukcyjnego. Ustalenie kto dokonał tego działania nie wnosi do sprawy istotnych informacji i nie jest przedmiotem postępowania".

Z kolei w nawiązaniu do oświadczenia, obecnego podczas kontroli S. J., że ze zbiornika oznaczonego na planie numerem Zb.2, do którego odprowadzane są ścieki z budynku Z. i ze studzienki oznaczonej na planie numerem SD1, do której odprowadzane są ścieki z lewego skrzydła budynku S. ścieki wsiąkają do gruntu, a ze studzienki oznaczonej numerem S7, do której ścieki są odprowadzane z frontowej części budynku S., ścieki są częściowo odpompowywane przez P. a częściowo wsiąkają do gruntu, DPWIS wskazał, że PPIS pisemnie zwrócił się do P. z zapytaniem w sprawie odprowadzania ścieków z budynków będących przedmiotem postępowania. W odpowiedzi uzyskał informację, że ścieki bytowe z omawianych budynków są odprowadzane poprzez istniejącą poprzemysłową siec kanalizacyjna do sieci miejskiej. W treści wydanej decyzji DPWIS podkreślił, że powyższe informacje zostały potwierdzone w trakcie rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z przedstawicielem P. Konstatując DPWIS podniósł, że wobec stwierdzenia, że stan faktyczny nie narusza wymagań higienicznych i zdrowotnych nie było podstaw do podjęcia działań mających na celu zapobieżenie zagrożeniu zdrowia ludzi, a więc do wydania decyzji w trybie art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej czyli nakazującej usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień, co uzasadniało umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego.

Na tle tych uwag trzeba wskazać, że zaprezentowana w obu decyzjach argumentacja prawna nie przekonała Sądu do tego by uznać, że w sprawie organy wykazały wystąpienie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania. Konstatacja ta czyni przyjętą przez organy przesłankę bezprzedmiotowości postępowania za przedwczesną. Stwierdzona przez Sąd przedwczesność wydanych w sprawie rozstrzygnięć po części wynika ze stopnia wnikliwości przedstawionej w decyzjach obu instancji argumentacji merytorycznej mającej uzasadniać taki stan rzeczy (która Sąd uznał za niewystarczającą), ale również jest następstwem stanowiska Sądu odnośnie do potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego o dodatkowe ustalenia.

W kwestii naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. była już mowa. Jedynie dla przypomnienia należy w tym miejscu wskazać, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W treści wydanych w sprawie decyzji przede wszystkim brak wyartykułowanego stanowiska organów sanitarnych w zakresie tego czy gospodarka na nieruchomościach usytuowanych na terenie po byłych Z. jest prowadzona w sposób prawidłowy. Oba organy skupiają się w wydanych decyzjach przede wszystkim na przedstawieniu ustaleń faktycznych, w nawiązaniu do tych ustaleń nie przedstawiają jednak merytorycznej konkluzji, bądź przedstawiają ją w sposób bardzo ogólnikowy, która dodatkowo ogniskuje się wokół stwierdzenia, że "metodą organoleptyczną" nie stwierdzono - zastoin ścieków, śladów po ich wylaniu, czy odoru ścieków, nie odnosi się natomiast w szerszej perspektywie do oceny, czy na terenie nieruchomości, objętych sporem, gospodarka ściekowa jest prowadzona w sposób prawidłowy, czy też nie. Prowadzone przez organy inspekcji sanitarnej postępowanie z zakresu bieżącego nadzoru sanitarnego, wymaga natomiast wskazania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne badanego obiektu a następnie odniesienia wpływu badanego obiektu na wcześniej wymienione elementy składające się na standard higieniczno-sanitarny.

Z tym ostatnim zarzutem Sądu koresponduje dostrzeżona przez Sąd konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o ustalenia, których w sprawie zabrakło, a które Sąd ocenia jako istotne w sprawie. W tym miejscu trzeba zaznaczyć, że niedopatrzenie się bezpośrednich zagrożeń dla życia i zdrowia ludzi, nie czyni bezprzedmiotowym postępowania organów inspekcji sanitarnej, o ile stwierdzają one mniej dotkliwe w skutkach uchybienia wymogom higienicznym lub zdrowotnym w badanym obiekcie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 sierpnia 2004 r., sygn. akt II SA/Bk 291/04). W świetle podnoszonych zarzutów przez podmioty domagające się przeprowadzenia kontroli w zakresie prowadzenia gospodarki ściekowej na terenie nieruchomości usytuowanych w obrębie terenu po byłych Z. istotnym elementem stanu faktycznego było to, czy na terenie tych nieruchomości dochodzi do wycieku ścieków, czy też nie. Niewątpliwie, wyciek ścieków bytowych nie jest zjawiskiem akceptowanym z punktu widzenia wymogów higienicznych i zdrowotnych, a tym samym, z punktu widzenia prawidłowej gospodarki ściekowej. Niewątpliwie również, w protokołach oględzin nieruchomości których dotyczy przedmiot postępowania nie odnotowano – zastoin ścieków, śladów po ich wylaniu, czy odoru ścieków. Trzeba przy tym w tym miejscu odpowiedzieć na pytanie, czy przeprowadzone oględziny a za nimi sporządzone protokoły z tych oględzin mogą stanowić wyczerpujący dowód na to, że okoliczności podnoszone przez M. G. a dotyczące wycieku ścieków były nieuprawnione. W ocenie Sądu, zakres przeprowadzonych oględzin nie daje podstaw do twierdzenia, by w sposób pozbawiony wątpliwości podzielić stanowisko organów orzekających w sprawie odnośnie do tego, że na nieruchomościach objętych postępowaniem gospodarka ściekami prowadzona jest w sposób prawidłowy. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest to, że jak wynika z protokołów oględzin, w ich toku nie skontrolowano stanu piwnic (jako że drzwi do piwnic były zamknięte). Sam, akcentowany przez organ, brak odoru, brak stwierdzenia zastoin oraz śladów ścieków w obrębie kontrolowanych nieruchomości (pomieszczeń) nie wyklucza tego, że stan piwnic może być odmienny od tego, jaki zastali pracownicy organu podczas oględzin nieruchomości. Należy zwrócić uwagę, że z oświadczeń osób z którymi rozwiali pracownicy organu podczas oględzin wynika, że nie korzystają oni z piwnic. W istocie, stan higieniczno-sanitarny tych pomieszczeń rozważany pod kątem prawidłowej gospodarki ściekowej jest nieustalony. Już tylko ta kwestia świadczy w ocenie Sądu o potrzebie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w sprawie.

W świetle podnoszonych przez M. G. na rozprawie w dniu 26 marca 2024 r. okoliczności, dla wyczerpującego oglądu sprawy niewątpliwie pożądane byłoby zweryfikowanie przez organ, czy w istocie oraz jak często następuje wypompowywanie ścieków z nieruchomości objętej oględzinami, w szczególności zaś z budynku S. Do ustalenia tych okoliczności niewątpliwie mogłoby przyczynić się zobowiązanie P. sp. z o.o. do wskazania z jaką częstotliwością przedsiębiorstwo to zaangażowane było (w okresie mającym znaczenie w sprawie) w wypompowywanie ścieków na terenach dawnych Z. w J., ze szczególnym uwzględnieniem interwencji zgłaszanych w związku z problemami z gospodarką ściekową przy budynku tzw. S. Niewątpliwie, dla pełnego obrazu stanu faktycznego sprawy pożądane jest także zwrócenie się do M. G. o udokumentowanie ewentualnie poniesionych kosztów związanych z koniecznością regularnego, prawie codziennego wypompowywania ścieków z uwagi na przepełnienie studni ściekami. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że na te okoliczności M. G. wskazywał na rozprawie w dniu 26 marca 2024 r.

Na marginesie dotychczasowych rozważań Sąd dodatkowo zwraca uwagę, że aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo P. sp. z o.o. z/s w J., adresowane do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej i datowane na 17 stycznia 2018 r., z prośbą o podjęcie w myśl art. 4 pkt 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej czynności kontrolnych w budynku przy "ul. [...]" w J. z uwagi na podejrzenie, że pod tym adresem dochodzi do odprowadzania lub wprowadzania do urządzeń kanalizacyjnych cieczy niebezpiecznych, ścieków o charakterze przemysłowym i odpadów, które swoim składem mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi i stanu środowiska.

Kwestie poruszone w tym zgłoszeniu także wymagają zweryfikowania przez organ kontroli sanitarnej, albowiem w aktach sprawy brak jest informacji o ustaleniach poczynionych przez organy kontroli sanitarnej w tej sprawie. Z uwagi na powyższe, do poddania rozwadze organu leży kwestia ewentualnego wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie oceny gospodarki ściekowej na terenach po byłych Z. w J.

W sprawie, wymaga również pogłębionej analizy to, czy fakt zasypania studzienek może mieć wpływ na okoliczności podnoszone przez stronę postępowania. Argumentacja organów obu instancji w tym zakresie ograniczała się jedynie do wskazania, że studzienki te są przyłączone do budynków nieużytkowanych, a zatem ich stan nie stwarza obecnie zagrożenia wylania się z nich ścieków. Nadto także zaakcentowania, że nie jest przedmiotem postępowania ustalenie tego, kto dokonał działania destrukcyjnego tych studzienek. Stanowisko organów w tym zakresie Sąd uznaje za niewystarczające z punktu widzenia okoliczności podnoszonych przez M. G., a wskazujących na to, że zasypane studzienki rzutują na gospodarkę ściekową na przedmiotowych nieruchomościach.

Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję dochodząc do przekonania, że w świetle dotychczas zebranego materiału dowodowego oraz argumentacji pomieszczonej w decyzji organu pierwszej instancji, DPWIS nie był uprawniony do wydania decyzji w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W toku ponownego rozpoznania sprawy, organ, po myśli art. 153 p.p.s.a., związany jest wyrażonym w sprawie stanowiskiem Sądu.