Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 159/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Świadczenie socjalne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 323
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 7, 8 § 1, 77 § 1 i 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135, art. 153, art. 200 i art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1964
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 10 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 27 grudnia 2023 r. znak: SKO.4114.776.2023 w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 20 listopada 2023 roku, znak: [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącego M.W. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzją z dnia 27 grudnia 2023 r., znak: SKO. 4114.776.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi (dalej także: Kolegium, organ II instancji, organ odwoławczy) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) (dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 390) (dalej: u.ś.r.) - po rozpatrzeniu odwołania M. W. (dalej także: wnioskodawca, odwołujący, skarżący), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi (dalej także: organ I instancji) z dnia 20 listopada 2023 r., znak: [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wnioskiem złożonym dnia 3 lipca 2023 r. M.W. wystąpił do Prezydenta Miasta Łodzi o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad matką - B.W..

Prezydent Miasta Łodzi decyzją z dnia 18 sierpnia 2023 r. orzekł o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją z dnia 29 września

2023 r., po rozpoznaniu odwołania M. W., uchyliło ww. decyzję Prezydenta Miasta Łodzi i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta Łodzi decyzją z dnia 20 listopada 2023 r. odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad B.W. w okresie od dnia 24 lutego 2023 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż wnioskodawca jest osobą długotrwale bezrobotną, z uwagi na stan zdrowia oraz brak ofert pracy, a zatem nie można przyjąć, iż zrezygnował on z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką.

W odwołaniu od powyższej decyzji M.W. wskazał na naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, iż niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności z określonymi wskazaniami. Ponadto odwołujący wskazał na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a, art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, iż M.W. nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdyż udokumentował jedynie przebieg zatrudnienia do 2 marca 2004 r. Z podanych powodów odwołujący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 24 lutego 2023 r.

Kolegium, przywołaną na wstępie decyzją, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji opisał dotychczasowy przebieg postępowania i cytując treść przepisów, tj. art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 3a, ust. 3b, ust. 4 i ust. 5, jak i art. 27 ust. 5 u.ś.r., wyjaśnił, że B.W (ur. [...] r., wdowa) jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, co wynika z orzeczenia Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] maja 2023 r. nr [...]. Zgodnie z treścią ww. orzeczenia, nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności B.W., ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 24 lutego 2024 r. B.W mieszka wspólnie z synem – M.W., który udziela jej wsparcia i pomocy we wszystkich czynnościach dnia codziennego (pomaga przy ubieraniu, higienie, przygotowuje posiłki i leki, sprząta mieszkanie, robi zakupy itp.). Odwołujący nie pracuje zawodowo, jak wskazuje z powodu konieczności opieki nad swoją matką, która to opieka uniemożliwia mu podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

Kolegium odnosząc się do powyższych ustaleń wskazało, że kluczową przesłanką przyznania świadczenia jest nie tylko opieka nad osobą niepełnosprawną, ale przede wszystkim rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jaka następuje w związku z koniecznością sprawowania tejże opieki. Warunkiem przyznania świadczenia jest zatem nie tylko sama pomoc udzielana osobie niepełnosprawnej, ale przede wszystkim konieczność rezygnacji przez opiekuna z pracy zawodowej w związku ze sprawowaną opieką. Obydwie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Świadczenie jest formą rekompensaty dla osób aktywnych zawodowo, bądź chociażby gotowych do podjęcia zatrudnienia, które z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny zmuszone są zrezygnować z pracy zawodowej. Świadczenie nie może być postrzegane jako należne automatycznie wszystkim osobom nieaktywnym zawodowo, w których rodzinie jest osoba, wymagająca wsparcia ze względu na stan jej zdrowia czy też po prostu wiek i związane z nim ograniczenia.

W sprawie, nie budzi wątpliwości Kolegium, iż B.W, z uwagi na zaawansowany wiek wymaga pomocy i wsparcia w codziennych czynnościach. Poza sporem jest też, że M.W. nie pracuje zawodowo, ale - jak wskazało Kolegium - nie sposób przyjąć, iż zrezygnował on z pracy zawodowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż odwołujący nie jest aktywny zawodowo od blisko 20 lat. M.W. będąc w wieku pełnej aktywności zawodowej ([...] l.) nie pracuje od 2004 r. i jak sam zresztą stwierdza z uwagi na stan zdrowia (po dwóch zawałach) oraz brak ofert pracy. Z przedłożonych przez odwołującego dokumentów wynika, iż w 2004 r. pracował jedynie przez miesiąc na umowę zlecenie, wcześniej zaś przez [...] lat pracował na umowie o pracę (stosunek pracy ustał z dniem [...] grudnia 2000 r.). Od marca 2004 r., a faktycznie nawet od grudnia 2000 r., odwołujący w ogóle nie był aktywny zawodowo.

W ocenie Kolegium, nie można w sprawie mówić o rezygnacji z pracy zarobkowej bądź jej niepodejmowaniu z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką, bowiem jest to raczej wynik wyborów życiowych odwołującego, ewentualnie innych okoliczności, w tym związanych ze stanem jego zdrowia czy rynkiem pracy.

Kolegium, jak wyjaśniło, nie podziela argumentacji pełnomocnika odwołującego wywodzącego, że tenże od wielu lat nie pracował, ale aktualnie jest gotów do podjęcia aktywności zawodowej i jedynym powodem jej braku jest konieczność sprawowania opieki nad matką. Argumentacja ta - w świetle zgromadzonej dokumentacji - traktowana może być tylko w celu uzyskania korzystnego świadczenia. W zakresie tym nie ma zarazem potrzeby dokonywania żadnych dodatkowych ustaleń i uzupełniania materiału dowodowego o kolejne dokumenty. Poza sporem pozostaje bowiem, iż odwołujący nie był aktywny zawodowo przez ostatnie 20 lat, a brak zatrudnienia wynikał z przyczyn innych niż opieka nad matką. Okoliczność ta została właściwie udokumentowana, nie jest też zresztą kwestionowana przez samego odwołującego.

Z tego powodu - zdaniem Kolegium - brak jest podstaw do przyznania odwołującemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. W sprawie brak jest podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec niespełnienia przez odwołującego podstawowej przesłanki jaką jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze M.W., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wskazał na naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnię, co miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że syn niepełnosprawnej B.W. nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez niego z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką. Z tych powodów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Ponadto skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 119 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy; 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane

w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Wobec zgodnych wniosków stron o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 27 grudnia 2023 r., znak: SKO. 4114.776.2023, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 20 listopada 2023 r., znak: [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca

nie odpowiadają wymogom prawa.

Na wstępie należy jednak podkreślić, iż od dnia 1 stycznia 2024 r. nastąpiła znacząca zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429) – uchylono m.in. art. 17 ust. 1b u.ś.r., zmianie uległa również treść art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. Zgodnie jednak z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (ustawie o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Jednakże Sąd ocenia sprawę według stanu faktycznego i prawnego z chwili wydawania decyzji przez organ II instancji. Zatem późniejsza zmiana przepisów nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 stycznia 2024 r., III SA/Kr 705/23, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.) (dalej: u.ś.r.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania decyzji przez organ II instancji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że w kontrolowanej sprawie skarżący jest osobą uprawnioną do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Wystąpił bowiem o przyznanie prawa do tego świadczenia z uwagi na sprawowanie opieki nad swoją niepełnosprawną matką. Bezsporne w kontrolowanej sprawie jest, że, matka skarżącego, B.W (ur. [...] r., wdowa) jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, co wynika z orzeczenia Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] maja 2023 r. nr [...]. Zgodnie z treścią ww. orzeczenia, nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności B.W., ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 24 lutego 2024 r.

Należy jednak podkreślić, że celem uregulowania z art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym, na czas tej opieki, dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Niewątpliwie musi zatem istnieć związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a podjęciem opieki. Świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem ustawodawcy było zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej, ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą.

W ocenie Kolegium, co wynika z zaskarżonej decyzji, nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy oraz czasowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. Organy w treści decyzji podkreślały, że wnioskodawca przez ostatnie dwadzieścia lat nie podejmował zatrudnienia. Wniosek o przyznanie świadczenia złożony przez skarżącego wpłynął do organu w dniu 3 lipca 2023 r., a ostatnie zatrudnienie skarżącego ustało z dniem 2 marca 2004 r., co, zdaniem organów, wyraźnie świadczy o tym, że skarżący ani nie podjął ani nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z tych względów, zdaniem organów, nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, czy też niepodejmowaniem pracy przez skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji dokonały błędnej interpretacji art. 17 ust. 1 u.ś.r., co skutkowało niezasadną, a co najmniej przedwczesną, odmową przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na opiekę sprawowaną nad niepełnosprawną matką. Zważyć trzeba, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeśli wnioskodawca nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie chodzi zatem o bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy oraz czasowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a powstaniem znacznego stopnia niepełnosprawności jego matki. Wymaga podkreślenia, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. określa jako przesłankę przyznania świadczenia nie tylko rezygnację z zatrudnienia, ale także niepodejmowanie zatrudnienia i obie te przesłanki traktuje jako równorzędne. Opieka nad osobą niepełnosprawną musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, czyli powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W każdym razie, związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że dla oceny istnienia prawnie relewantnego związku pomiędzy (dalszym) "niepodejmowaniem zatrudnienia", a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, istotne znaczenie ma nie to, z jakiego powodu zakończył się ostatni okres zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) opiekuna i od kiedy nie pozostaje on już w zatrudnieniu, lecz to, z jakiego powodu ów opiekun aktualnie, nadal nie podejmuje zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) w czasie sprawowania opieki nad niepełnosprawnym podopiecznym i ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne - czy właśnie w związku ze sprawowaniem tej opieki, czy może z innej przyczyny. Ustawodawca nie określił bowiem, jaki czas może upłynąć (maksymalnie) od "popadnięcia" w stan "niepodejmowania zatrudnienia" do momentu rozpoczęcia opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 października 2021 r., IV SA/Po 729/21, CBOSA). Dla uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma znaczenia, od kiedy utrzymuje się taki stan rzeczy, a zatem rezygnacja z zatrudnienia podyktowana opieką mogła nastąpić w znacznym okresie czasu przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wymaga podkreślenia, że art. 17 ust. 1 in fine u.ś.r. nie wymaga bowiem, by opiekun zrezygnował z pracy zarobkowej, lecz wystarczy, by jej (aktualnie) nie podjął z uwagi na opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym osobą. Spełnienie tej przesłanki następuje także wówczas, jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki, przy czym cytowany przepis nie wyznacza żadnych ram czasowych dotyczących podejmowania aktywności zawodowej (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2022 r., I OSK 2156/21; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2022 r., I OSK 1939/21; wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., I OSK 940/19; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 lipca 2022 r., III SA/Gd 35/22; wszystkie wyroki dostępne w CBOSA).

W ocenie Sądu okoliczność, że skarżący nie był w istocie aktywny zawodowo przed złożeniem wniosku o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie wyklucza, co do zasady, przyznania świadczenia w związku z niepodejmowaniem zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki.

Zdaniem Sądu, z grona osób uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie można wykluczyć a priori osób biernych zawodowo. U takich osób może wszak dojść do takiej zmiany sytuacji w zakresie przyczyn i charakteru niepodejmowania zatrudnienia, która uzasadniałaby twierdzenie, że od określonej daty, pojawiły się inne (niż występujące wcześniej) przyczyny rezygnacji z aktywności zawodowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że nie ma podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie świadczenia. Może się zdarzyć taka sytuacja, w której osoba niepełnosprawna z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności nie wymaga opieki, która absorbuje opiekuna w taki sposób, aby rezygnował z zatrudnienia lub z tego powodu jej nie podejmował. Dlatego istotne jest, czy w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wnioskująca osoba spełnia ustawowe przesłanki do jego przyznania (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2022 r., I OSK 1939/21, CBOSA; wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 marca 2023 r., III SA/Kr 1365/22, CBOSA). Nie tylko rezygnacja z zatrudnienia stanowi o spełnieniu przesłanki niezbędnej do uzyskania świadczenia. Wystąpienie drugiej z przesłanek - niepodejmowanie zatrudnienia w celu sprawowania opieki, jest okolicznością wystarczającą do spełnienia przesłanki przyznania świadczenia, wymaganej przez normę art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jak już wyżej wskazano, ocena spełnienia przesłanek

z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym skarżący wystąpił o przyznanie świadczenia. W orzecznictwie wskazuje się, że organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Należy mieć bowiem na uwadze, że przyznanie świadczenia jest niemożliwe w sytuacji, gdy o niepodejmowaniu zatrudnienia zadecydowały inne przyczyny, zwłaszcza leżące po stronie wnioskodawcy (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2023 r., I OSK 1557/22, CBOSA; wyrok NSA z dnia 16 listopada 2023 r., I OSK 1899/22, CBOSA).

Organy w toku postępowania nie ustaliły zaś jednoznacznie, czy skarżący mógłby podjąć zatrudnienie i jest gotowy znaleźć pracę, a jedyną przesłanką, która mu to uniemożliwia, jest konieczność sprawowania opieki nad matką oraz jej zakres. Przyjąć zatem należy, że rozstrzygnięcie organów nie zostało wydane na podstawie wszechstronnie i kompletnie zgromadzonego materiału dowodowego.

Zdaniem Sądu w tej sytuacji trudno uznać, iż organy orzekające w sprawie wydały rozstrzygnięcia w oparciu o należycie i wyczerpująco zgromadzony materiał dowodowy, a w konsekwencji iż ustaliły aktualny na dzień wydania decyzji stan faktyczny. Stanowiło to naruszenie art. 7, 8 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyło ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Sąd orzekł o kosztach postępowania na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 480 zł składa się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w osobie adwokata ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).

W toku ponownie prowadzonego postępowania organy powinny uwzględnić wskazania wynikające z powyższych uwag (art. 153 p.p.s.a.) biorąc pod uwagę treść oświadczenia skarżącego z dnia 14 listopada 2023 r., w którym wskazał on, że nie podejmował pracy z uwagi na stan zdrowia i brak ofert pracy, ale aktualnie - co należy podkreślić - z uwagi na konieczność zajmowania się matką. Organ ponownie rozpoznając sprawę dokona oceny jaki charakter ma opieka sprawowana przez skarżącego nad matką mając na uwadze ugruntowane poglądy judykatury w kwestii wykładni pojęcia "sprawowania opieki" uprawniającej do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane w związku z samą opieką nad osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz w związku z faktycznym brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub rezygnacją z zatrudnienia. W sprawie konieczne jest zatem ustalenie związku między niepodejmowaniem zatrudnienia (pracy zarobkowej) przez skarżącego, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, a więc ustalenie wymiaru opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy.