Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 19/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 145 par. 1 pkt 4,
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c,
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz [...] kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. znak. [...], Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach po rozpatrzeniu odwołania M. L. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 1332 ze zm. – zwanej dalej: ustawą, Prawo budowlane) utrzymał w mocy decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce z 30 sierpnia 2017 r. nakazującą M. L., K. P., M. M. i K. S., jako współwłaścicielom, usunąć w terminie do dnia 30 czerwca 2018 r. stwierdzone nieprawidłowości przez zamurowanie dwóch otworów wentylacyjnych wbudowanych w granicznej ścianie szczytowej na poddaszu budynku od strony działki nr ewid. [...] przy ul. [...].

W uzasadnieniu organ podniósł, iż w odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji M. L. zarzucił naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony. Wyraził pogląd, że w niniejszej sprawie najistotniejszą kwestią było jednoznaczne ustalenie daty budowy kamienicy, a nie daty oddania jej do użytkowania. Wskazał, że przepisy obowiązującej na ziemiach polskich pod zaborem rosyjskim ustawy budowlanej rosyjskiej (Zbiór praw ces. ros. tom XII część I), które utraciły moc na podstawie art. 419 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, nie zawierały żadnego zakazu urządzania okna w ścianie granicznej i co więcej, nie regulowały tej kwestii. Ponadto ustawa budowlana rosyjska w przepisie art. 206 oddawała Radom Miejskim kompetencje do stanowienia w sprawach między innymi środków ostrożności przeciw pożarom.

Zdaniem strony należało przeprowadzić stosowną kwerendę archiwalną, która wykaże datę powstania przedmiotowego obiektu, ówczesny kształt działki oraz decyzji organów administracji, które ukształtowały ją w sposób obecny.

M. L. zauważył, że brak jest podstaw, aby uznać, że w odniesieniu do kamienicy znajduje zastosowanie rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r., bądź przepisy późniejsze, a organ nie ustalił, który przepis znajduje zastosowanie, na wszelki wypadek wyliczając wszystkie możliwe regulacje prawne, co zdaniem skarżącego jest sprzeczne z wynikającym z kpa wymogiem powołania podstawy prawnej.

W ocenie strony garaż usytuowany przy ścianie budynku - co do którego może istnieć wg wcześniejszych ustaleń organu zagrożenie pożarowe - został postawiony samowolnie, a na współwłaścicieli budynku przerzuca się negatywne konsekwencje związane z tą samowolą. W sytuacji braku tego garażu brak byłoby podstaw do użycia trybu określonego w art. 207 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i zastosowania obowiązujących obecnie przepisów przeciwpożarowych.

Zarzucił, że organ, wbrew zaleceniom z poprzedniej decyzji, nie uzyskał informacji o innym przebiegu południowej granicy nieruchomości w przeszłości.

Pierwotnie działka była bowiem większa, także od południowej strony. Natomiast w wyniku dokonanych w latach pięćdziesiątych wywłaszczeń, a następnie podziałów działki, zmniejszył się odstęp pomiędzy południową ścianą szczytową budynku, a sąsiednią działką, czego śladem jest odstęp w kształcie trójkąta, jaki oddziela kamienicę od sąsiedniej działki od strony południowej, widoczny na mapie.

M. L. wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o zastosowanie trybu z art. 138 § 2 Kpa.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym ŚWINB ustalił, że T. F. wystąpił do PINB dla Miasta Kielce z prośbą o doprowadzenie ściany budynku przy ul. P. [...] do stanu zgodnego z przepisami poprzez likwidację otworów w tej ścianie.

W toku dalszych działań organ I instancji przeprowadził w dniu 3 kwietnia 2014 r. kontrolę stwierdzając, że na działce nr ewid. [...] przy ul. P. [...] w Kielcach znajduje się budynek mieszkalny wielorodzinny, murowany z dachem drewnianym dwuspadowym, posiadający trzy kondygnacje nadziemne oraz strych nieużytkowy. W budynku istnieje 6 lokali mieszkalnych. Od strony południowej przedmiotowy budynek usytuowany jest ścianą szczytową w granicy z działką nr ewid. [...] .

Organ I instancji stwierdził, że na pierwszym piętrze budynku znajduje się między innymi lokal mieszkalny nr 2. W należącym do tego mieszkania pomieszczeniu salonu z kuchnią zamontowany jest piec gazowy dwufunkcyjny służący do podgrzewania ciepłej wody i centralnego ogrzewania. Jest to piec z zamkniętą komorą spalania, a rura pobierająca powietrze i odprowadzająca spaliny przeprowadzona jest przez ścianę graniczną budynku. Właścicielką mieszkania nr 2 jest K. P., która oświadczyła do protokołu, że piec gazowy do ogrzewania wody i centralnego ogrzewania zamontowała około 2001 do 2003r. przy remoncie mieszkania. Piec zamontował uprawniony hydraulik.

Ponadto organ I instancji w czasie kontroli stwierdził, że na drugim piętrze budynku znajduje się między innymi lokal mieszkalny nr 5. W należącej do tego mieszkania łazience zamontowany jest piec gazowy dwufunkcyjny służący do podgrzewania cieplej wody i centralnego ogrzewania z wyprowadzeniem spalin przez ścianę graniczną.

Ponadto w łazience znajduje się w ścianie granicznej niewielkie okno o wymiarach około 37 x 47 cm. W łazience brak jest kratki wentylacyjnej.

A. M. oświadczył do protokołu kontroli, że lokal mieszkalny nr 5 posiada według numeracji urzędowej nr 3 ale zwyczajowo od zawsze używany jest nr 5. Właścicielem tego lokalu był nieżyjący już J. K., a obecnie właścicielkami lokalu są spadkobierczynie po J. K. – M. M., która jest żoną A. M., oraz E. S,, przebywająca w Szwecji. Sprawa spadkowa zakończyła się wyrokiem, od którego składana jest apelacja.

A. M. oświadczył ponadto, że piecyk gazowy zainstalowany był przez J. K. około 15 lat wstecz (czyli około 1999r.), natomiast okienko było odkąd A. M. sięga pamięcią, być może od początku istnienia budynku.

Ze zdjęcia obiektu wynika, że oprócz opisanych wyżej trzech otworów, w ścianie granicznej znajdują się także dwa otwory opatrzone kratkami wentylacyjnymi na poziomie poddasza. Brak jest jakichkolwiek ustaleń organu, na temat tych otworów.

Organ ustalił na podstawie całokształtu informacji, że współwłaścicielami budynku są M. L., K. P., M. M., E. S. i K. S..

Decyzją z 12 czerwca 2014 r. PINB nakazał ww. usunąć w terminie do dnia 28 listopada 2014 r. stwierdzone nieprawidłowości w ww. budynku mieszkalnym przez zamurowanie otworu okiennego oraz dwóch otworów wentylacyjnych i dwóch otworów spalinowych wbudowanych w granicznej ścianie szczytowej budynku od strony działki nr ewid. [...] przy ul. S. [...] .

Od decyzji tej odrębne odwołania złożyli M. M., E. S. i M. L.. ŚWINB decyzją z 12 sierpnia 2014 r. uchylił decyzję z dnia 12 czerwca 2014 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Powodem uchylenia było wskazanie, że organ I instancji nie dokonał ustalenia daty wykonania wszystkich otworów w ścianie granicznej, objętych nakazem zamurowania oraz, że zgodnie z aktualnym orzecznictwem przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nie może stanowić podstawy prawnej do nakazywania przez organ usuwania nieprawidłowości takich, jak na przykład dokonane przez inwestora odstępstwa od udzielonego pozwolenia na budowę, czy samowolne roboty budowlane polegające na wykonaniu otworu w ścianie granicznej w istniejącym obiekcie budowlanym. Do takich przypadków stosować należy bowiem przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego i obciążać obowiązkami osoby określone w art. 52 Prawa budowlanego.

Zaznaczono, że organ winien też zweryfikować podawane przez skarżącego informacje o dacie budowy budynku i rzekomym istnieniu otworów od początku jego budowy, jak też informacje o innym przebiegu południowej granicy w przeszłości.

T. F. wystąpił do organu I instancji pismem z dnia 28 sierpnia 2014r. informując, że właściciele budynku przy ul. P. [...] kwestionowali przebieg południowej granicy działki nr [...] i usiłowali zasiedzieć niewielki obszar 0,003 ha, ale wniosek o zasiedzenie został oddalony a współwłaściciele budynku przy ul. P. [...] zostali usunięci ze spornego fragmentu działki nr [...] załączonym do pisma wyrokiem Sądu Rejonowego w Kielcach Wydział I Cywilny z dnia 22.05.2013r. sygn. akt I [...].

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce pismem z 2 października 2014 r. wystąpił do Urzędu Miasta Kielce o pomoc w ustaleniu daty budowy budynku przy ul. P. [...] w Kielcach.

W odpowiedzi poinformowano, że co do budynku numer [...] na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków miasta Kielc w obrębie 0016 numerem działki [...] , w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta Kielce figuruje zapis rok zabudowy 1938.

Decyzją z 23 maja 2016 r. PINB na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie z uwagi na konieczność wszczęcia odrębnych postępowań w sprawie poszczególnych otworów.

M. L. wystąpił do organu I instancji pismem z dnia 16 sierpnia 2017r. informując, że otwory wentylacyjne w ścianie szczytowej budynku przy ul. P. [...] istnieją od momentu powstania budynku. Stwierdził, że wiedzę tę posiada od swojej babci, J. L., która budowała tę kamienicę.

PINB, po rozpatrzeniu sprawy, wydał decyzję z 30 sierpnia 2017 r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, stanowiącą przedmiot postępowania odwoławczego.

Analizując sprawę w trybie odwoławczym ŚWINB zgodził się ze stwierdzeniem, iż przedmiotowy budynek mieszkalny zrealizowany został na podstawie pozwolenia na budowę, na co wskazuje fakt istnienia w obecnej ewidencji budynków informacji o ukończeniu budowy budynku w okresie do 1938r. oraz informacje T. F. o dokumentach składanych do spraw sądowych świadczących o budowie budynku od 1931 r. Samo pozwolenie na budowę i inne dokumenty związane z budową budynku przy ul. P. [...] w Kielcach nie zostały przedstawione organom nadzoru budowlanego.

Organ odwoławczy zauważył, że budynek wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę z około 1931 r. musiał powstawać na podstawie zatwierdzonego pozwoleniem na budowę projektu, natomiast projekt musiał spełniać warunki techniczne obowiązujące w tamtym czasie.

W omawianym okresie warunki techniczne uregulowane były w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928r o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (j.t. w obwieszczeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 19[...] r. Dz.U. z 19[...] r. Nr 34 poz. 216).

Przepisy rozporządzenia określały w części II w tytule 1 przepisy policyjno- budowlane dla gmin miejskich i uzdrowisk, uznanych za posiadające charakter użyteczności publicznej. Znajdujący się w tym zbiorze przepis art. 1[...] powyższego rozporządzenia, właściwy dla gmin miejskich i uzdrowisk, stanowił, że budynki ogniotrwałe, wznoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów, jako też budynki nieogniotrwałe, wznoszone w odległości mniejszej od 4 metrów od tej granicy, powinny być zaopatrzone od strony granicy w mur ogniochronny bez otworów i próżni, grubości równającej się co najmniej długości jednej cegły, wykonany z cegły palonej lub innego materiału ogniotrwałego, wyprowadzony od fundamentów przez wszystkie kondygnacje, a wystający 30 centymetrów ponad dach.

Ubocznie ŚWINB zauważył, że organ I instancji w swojej decyzji wskazał przepis art. 278 pkt b wymienionego wyżej rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928r o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, który jednak znajduje się w Tytule II "Przepisy dla gmin wiejskich" i nie może znaleźć zastosowania do budynku położonego w gminie miejskiej, jaką Kielce bez wątpienia były w łatach trzydziestych.

Z ww. przepisu art. 1[...] rozporządzenia wynika, że w latach trzydziestych nie było możliwe wydanie na terenie miasta Kielce zgodnego z przepisami pozwolenia na budowę przewidującego jakiekolwiek otwory w ścianie usytuowanej w granicy działki.

M. L. stwierdził w piśmie z 16 sierpnia 2017 r., że posiada wiedzę o istnieniu w budynku przedmiotowych otworów na poddaszu już od momentu zbudowania budynku. Nie można dać wiary gołosłownemu twierdzeniu, że budynek został oddany do użytkowania z otworami w ścianie w granicy, można natomiast podaną informację zinterpretować w ten sposób, że otwory wykonane zostały bezpośrednio po wybudowaniu budynku i po wydaniu pozwolenia na jego użytkowanie w myśl art. 357 wymienionego wyżej rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. Zatem roboty polegające na wykonaniu przedmiotowych otworów wykonane musiały być około 1938 r.

Wykonanie otworu w dowolnej ścianie nie mogłoby być zrealizowane bez uprzedniego stosownego pozwolenia na budowę, ale pozwolenie na wykonanie otworu w ścianie usytuowanej w granicy nie mogłoby być wydane z uwagi na konieczność istnienia w granicy ściany bez otworów.

W ocenie organu II instancji roboty budowlane polegające na wykonaniu dwóch otworów wentylacyjnych w poziomie poddasza w ścianie budynku przy ul. P. [...] w Kielcach, wykonane zostały samowolnie i niezgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie ich powstania i z tego powodu budynek narusza przepisy obowiązujące w czasie jego budowy.

Obecne przepisy także nie pozwalają na istnienie otworów w ścianie usytuowanej w granicy działki, o czym przesądza przepis § 272 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Ponadto przepisy art. 66 Prawa budowanego mogą być stosowane wyłącznie do usuwania nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania obiektu np. na skutek upływu czasu, natomiast w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem zastosowanie znajduje tylko przepis art. 51 Prawa budowlanego.

W związku z tym zasadnym jest prowadzenie postępowania w stosunku do nieprawidłowego stanu obiektu jako efektu robót polegających na wykonaniu otworów na podstawie przepisów art. 50 i 51 Prawa budowlanego z 1994 r.

ŚWINB zauważył, że organ I instancji nie powołał w swojej decyzji przepisu art. 51 ust. 7, lecz podanie niepełnej podstawy prawnej nie prowadzi do uchylenia decyzji jeśli jest ona merytorycznie zasadna. Podniósł, iż nawet gdyby otwory wentylacyjne zostały wykonane później niż w czasie budowy budynku, nie mogłoby to nastąpić zgodnie z przepisami, ponieważ każde przepisy techniczno - budowlane obowiązujące po wejściu w życie Prawa budowlanego z 1928 r. także nie dopuszczały istnienia otworów w ścianie w granicy. Przepisy te wymienił w uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji.

Zatem zasadna jest decyzja organu I instancji nakazująca zamurowanie dwóch otworów wentylacyjnych wbudowanych w granicznej ścianie szczytowej na poddaszu budynku przy ul. P. [...] od strony działki nr ewid. [...] .

Odnosząc się do zarzutów odwołania Świętokrzyski Inspektor stwierdził, że strona wskazuje przepisy obowiązujące przed wprowadzeniem Prawa budowlanego z 1928 r., które nie znajdują zastosowania do przedmiotowej sprawy. Powołuje też w niewłaściwym kontekście przepis art. w art. 207 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Z uwagi na treść § 330 rozporządzenia przepisów obecnych warunków technicznych nie stosuje się tylko do obiektów wybudowanych na podstawie pozwolenia na budowę w okresie przed wydaniem rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. W takim przypadku obiekty zbudowane na podstawie wcześniej wydanych pozwoleń na budowę, muszą być zgodne z warunkami określonymi w tych pozwoleniach, czyli muszą być zgodne z przepisami techniczno - budowlanymi istniejącymi w dacie wydawania pozwolenia na budowę.

Przepis § 207 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. nakazuje doprowadzenie do zgodności z obecnymi przepisami w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, wymiarów schodów i oświetlenia awaryjnego obiektów zagrażających życiu ludzi, nawet w przypadku gdy obiekty te wybudowane zostały w latach ubiegłych zgodnie z pozwoleniem na ich budowę, czyli też zgodnie z przepisami techniczno - budowlanymi obowiązującymi w dacie ich budowy.

Natomiast budynek przy ul. P. [...] w Kielcach jest niezgodny w zakresie otworów w ścianie granicznej z przepisami obowiązującymi w czasie jego budowy i stan ten jest niezgodny także z przepisami obecnymi.

Odnośnie twierdzeń strony, że granica w stosunku do ściany południowej budynku przebiegała inaczej organ podniósł, że są to twierdzenia sprzeczne ze wskazanym przez T. F. wyrokiem Sądu Rejonowego w K. Wydział I Cywilny z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt [...].

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze L. L. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wskazując, że w prowadzonym postępowaniu nie brała bez własnej winy udziału, pomimo, że wykonanie nakazanych robót wiąże się z poniesieniem również przez nią znacznych nakładów finansowych. W rezultacie organ uniemożliwił jej przedstawienie własnych racji w tym zakresie. W jej ocenie decyzje zostały podjęte z naruszeniem prawa materialnego oraz art. 7, 77, 80 kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 18 września 2018 r. L. L. wyjaśniła, że zaskarżona decyzja została doręczona jedynie M. L., K. P., M. M. i K. S., z pominięciem skarżącej, która jest współwłaścicielką budynku, którego dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Tymczasem zaskarżona decyzja sankcjonuje sytuację, w której również skarżąca, jako współwłaściciel nieruchomości, zobowiązana byłaby do ponoszenia znacznych nakładów finansowych koniecznych do doprowadzenia nieruchomości do stanu wymaganego decyzjami. Nie miała przy tym możliwości obrony swoich praw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w powyżej zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że wydanie zgodnej z prawem decyzji powinno być poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym. Wymóg taki określony został w art. 6 kpa, stanowiącym, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że przy rozpoznawaniu i rozstrzyganiu konkretnej sprawy organ prowadzący postępowanie administracyjne zobligowany jest do właściwego zastosowania przepisów nie tylko prawa materialnego, ale i procesowego. Podstawową zasadą postępowania administracyjnego jest, wyrażona w art. 10 kpa, zasada uczestnictwa w nim stron tego postępowania. Przestrzeganie tej zasady obwarowane jest sankcją z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, który przewiduje, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała w nim udziału; jednocześnie naruszenie jej wyczerpuje hipotezę art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., który przewiduje uwzględnienie skargi wniesionej do sądu administracyjnego w razie naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania.

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ustawodawca, regulując kompetencje sądu do uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia przewidział dwie różne konstrukcje przepisów prawnych: jedną w przepisach art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c i drugą w przepisie oznaczonym jako lit. b, która jest normą odsyłającą wprost do przypadków kwalifikowanych wad prawnych ustanowionych w ustawach odrębnych jako przesłanki wznowienia postępowania.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa wznawia się postępowanie zakończone decyzją ostateczną, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przepis ten powinien być oceniany łącznie z unormowaniem zawartym w art. 147 zd. drugie kpa stanowiącym, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 i w art. 145a następuje tylko na żądanie strony oraz uregulowaniem zawartym w art. 184 § 4 kpa, który stanowi, że jeżeli podstawą sprzeciwu prokuratora jest naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 4 kpa, to jego wniesienie wymaga zgody strony. Powyższe świadczy o tym, że tylko wola podmiotu, którego to naruszenie dotyczy, wyrażona w żądaniu wznowienia postępowania decyduje o czynnościach procesowych prowadzących do ponownego rozpatrzenia sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 2009r. sygn. akt II OSK 1628/08 wyraził pogląd, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa należy wykładać w ten sposób, że również w postępowaniu przed sądem administracyjnym należy uwzględniać wolę podmiotu, którego prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym zostało naruszone. W związku z tym sąd administracyjny, rozpoznający skargę wniesioną przez podmiot, który brał udział w postępowaniu administracyjnym, nie może uwzględnić skargi wyłącznie z powodu naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. bez uprzedniego umożliwienia osobie, której prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym zostało naruszone, wzięcia udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym w celu zajęcia stanowiska co do ewentualnego uwzględnienia skargi.

W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreślono, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 kpa może zostać podniesiony jedynie przez osobę (podmiot), która w skutek naruszenia tych przepisów nie została dopuszczona (pominięty) do udziału w postępowaniu. Zauważyć należy, że przesłanka wznowieniowa polegająca na niezapewnieniu stronie udziału w postępowaniu administracyjnym bez jej winy (art. 145 § 1 pkt 4 kpa), wiąże się ściśle z art. 147 kpa, stosownie do którego wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony. Takie rozwiązanie ustawowe powoduje, że tylko od woli strony, która została pominięta w postępowaniu zależy, czy skorzysta z prawa do żądania wznowienia, ewentualnie podniesienia zarzutu zaistnienia przesłanki wznowieniowej w skardze wniesionej do sądu administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OSK 911/05; z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 665/07; z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1109/07; z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 51/08; z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 832/08, z dnia 26 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 51/08, z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 7[...] /09, z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1886/10 dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko to skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

W rozpoznawanej sprawie kontrolą sądową została objęta decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce z 30 sierpnia 2017 r. nakazującą M. L., K. P., M. M. i K. S., jako współwłaścicielom, usunąć w terminie do dnia 30 czerwca 2018 r. stwierdzone nieprawidłowości przez zamurowanie dwóch otworów wentylacyjnych wbudowanych w granicznej ścianie szczytowej na poddaszu budynku od strony działki nr ewid. [...] przy ul. S. [...] . Podstawę prawną decyzji organu I instancji stanowił art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego zgodnie z którym, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art.50 ust.1, właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania (...).

Z mocy art. 51 ust. 7 przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo 49b, zostały wykonane w sposób o którym mowa w art.50 ust.1.

Z kolei zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48,art.49b,art.50a oraz art.51.

W sprawie niniejszej organ ustalił, że osobami zobowiązanymi do usunięcia nieprawidłowości w obiekcie budowlanym poprzez zamurowanie dwóch otworów wentylacyjnych wybudowanych w ścianie granicznej szczytowej na poddaszu przedmiotowego budynku są M. L., K. P., M. M. i K. S. – jako współwłaściciele budynku mieszkalnego i dał temu wyraz w osnowie decyzji. Organy obu instancji nie dostrzegły jednak, że współwłaścicielką budynku jest również L. L., co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy odpis z księgi wieczystej nr [...].

Podkreślić należy, że nakaz wykonania robót budowalnych mających na celu doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, którego podstawę prawną stanowi art. 50 i 51 Prawa budowalnego wymaga prawidłowego ustalenia wszystkich współwłaścicieli obiektu budowalnego. Wymogu tego nie spełnia nałożenie obowiązku tylko na niektórych współwłaścicieli budynku mieszkalnego.

Podkreślić należy, że stosownie do art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (tekst jedn. Dz. U. z 2018r.poz. 716) w razie wyodrębnienia własności lokali, właścicielowi samodzielnego lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokalu. Nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia służące wyłącznie do użytku właścicieli lokali. W myśl przyjętych w doktrynie i judykaturze poglądów za elementy takie uważa się fundamenty, dach, ściany nośne, klatkę schodową, przewody, instalacje wodne, grzewcze itp. (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2006r.,sygn. akt II OSK 858/06).

Analiza akt sprawy niniejszej dowodzi, że strona skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, co czyni skargę w pełni uzasadnioną.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy wyeliminują wskazane nieprawidłowości i rozstrzygną sprawę zgodnie z obowiązującymi przepisami, zapewniając stronom czynny udział w postępowaniu.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach postępowania (pkt II) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te, w łącznej wysokości 497 zł, złożyły się: opłata od pełnomocnictwa – 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 265r.).