Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SAB/Ol 11/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy: article: art. 46 ust. 6, art. 46a ust. 1-3, art. 46c ust. 1-3, art. 46d ust. 1, art. 46e ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1683
law: Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi G. J. na bezczynność Koła Łowieckiego w E. w zakresie dokonania oszacowania ostatecznego za szkody łowieckie wyrządzone przez dziki w uprawach i płodach rolnych I. zobowiązuje Koło Łowieckie w E. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 23 sierpnia 2019 roku o oszacowanie ostateczne szkód - w terminie 14 dni; II. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. nie przyznaje skarżącemu sumy pieniężnej; IV. zasądza od Koła Łowieckiego w E. na rzecz skarżącego kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

G. J. (dalej jako: "skarżący"), reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Koła Łowieckiego nr [...] (dalej jako: "Koło Łowieckie", "organ") w zakresie dokonania oszacowania ostatecznego w przedmiocie ustalenia odszkodowania za szkody wyrządzone przez dziki w uprawach i płodach rolnych, z naruszeniem art. 46c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. prawo łowieckie. Wniósł o: stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie organu do dokonania oszacowania ostatecznego

w przedmiocie ustalenia odszkodowania; przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych dokumentów oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego, na które składają się m.in. działki nr [...] położone w J. W marcu 2019 r. na wymienionych działkach skarżący zasadził ziemniaki. Po upływie około 7 dni od zasadzenia ziemniaków na działce nr [...] zaczęły żerować dziki. Dewastacji uległo 100% uprawy na tej działce. Następnie dziki swoje żerowisko przeniosły na działkę nr [...], gdzie w okresie od 14-25 kwietnia 2019 r. zniszczyły 80% powierzchni uprawy. W dniu 7 maja 2019 r. skarżący zgłosił powstałą szkodę Kołu Łowieckiemu, będącemu dzierżawcą obwodu łowieckiego. W żaden sposób jednak nie zareagowano na wniosek skarżącego o dokonanie oględzin zdewastowanych działek. W dniu 6 czerwca 2019 r. skarżący wystosował do organu kolejne wezwanie. Pierwsze wspólne oględziny z udziałem skarżącego i organu zostały dokonane dopiero 14 czerwca 2019 r. Z oględzin tych nie sporządzono jednak protokołu ani nie dokonano żadnych poważniejszych ustaleń. Skarżący wielokrotnie proponował organowi inne terminy dokonania oględzin. W dniu 6 sierpnia 2019 r. skarżący wystosował do Koła Łowieckiego kolejne wezwanie wskazując na potrzebę jak najszybszego dokonania oględzin i ustalenia wiążącego strony stanowiska. Miało to miejsce już w okresie, w którym skarżący przystępował do częściowych zbiorów swoich upraw z uwagi na potrzebę zapewnienia sobie zbytu i dochodu. Kolejne oględziny zostały dokonane 28 sierpnia 2019 r., podczas których przedstawiciele Koła Łowieckiego stwierdzili, że w istocie skarżący doznał szkody polegającej na zniszczeniu upraw przez dziki i w związku z tym zaoferowali skarżącemu odszkodowanie w kwocie 5000 zł. Skarżący z ustaleniami tymi się nie zgodził, uznając, iż jest to kwota rażąco niska, nie kompensująca mu w całości wartości poniesionych przez niego nakładów pracy oraz przewidywanego zysku ze sprzedaży swoich plonów. Na poczet przyszłego odszkodowania skarżący przyjął kwotę 5000 zł jako zaliczkę i wystosował odwołanie od protokołu sporządzonego w toku oględzin do Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Lasy Państwowe. Na skutek odwołania - 16 września 2019 r. dokonano ponownych oględzin i sporządzono protokół. W protokole stwierdzono, iż oszacowane zostało 0,834 ha upraw (0,05 ha Bellarosa, 0,19 ha Madeira, 0,59 Jelly) z uwagi na fakt, iż część została wykopana przez skarżącego. Skarżący zaznaczył, że wykopanie części uprawy wynikało z potrzeby normalnej eksploatacji gospodarstwa. Oszacowano, iż uprawa została zniszczona w 61% (88% - Bellarosa, 57% - Madeira, 51% - Jelly). Dokonano również szkicu sytuacyjnego uszkodzonej uprawy na działce [...]. Skarżący wskazał, że szkicu sytuacyjnego na pozostałych działkach nie dokonano z uwagi na fakt, iż Nadleśniczy bezpodstawnie przyjął, iż nie były one objęte wnioskiem. Zauważył, że odpowiedzialność dzierżawcy obwodu łowieckiego istnieje niezależnie od jakiegokolwiek wniosku w tym przedmiocie. Tak więc oględziny winny być dokonane na całości upraw, na których wystąpiła szkoda. Dalej skarżący argumentował, że w wyniku opieszałości Koła Łowieckiego został całkowicie pozbawiony na chwilę obecną prawa do uzyskania stosownego odszkodowania. Obstrukcja organu w początkowym okresie postępowania doprowadziła do tego, że na dzień dzisiejszy nie jest możliwe wyznaczenie dnia sprzętu uprawy i dokonanie szacowania ostatecznego, bowiem pole zostało już przygotowane pod kolejne sezony upraw. W opinii skarżącego, Koło Łowieckie jest w stanie dokonać oszacowania ostatecznego w przedmiocie odszkodowania, bowiem sam przepis bezpośrednio wskazuje, że katalog dowodów mających być tego podstawą ma charakter otwarty, tak więc nie jest wymagane, aby organ był w posiadaniu wszystkich możliwych protokołów, ze wszystkich postępowań, w sytuacji gdy z będących w jego posiadaniu protokołów wynika procent uszkodzenia uprawy. Pomimo tego, do chwili obecnej nie dokonano oszacowania ostatecznego, co uniemożliwia podjęcie dalszych czynności w sprawie, uzyskania stosownego odszkodowania, jak również wystąpienia na drogę powództwa cywilnego. Skarżący wskazał, że skierował ponaglenie, jednak również ono nie przyniosło żadnego efektu.

Skarżący podniósł, że zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. 11 OSK 865/20, sporządzenie protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin)

i sporządzenie protokołu, o jakim mowa w art. 46c ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - prawo łowieckie (protokół szacowania ostatecznego), są czynnościami

z zakresu administracji publicznej dotyczącymi obowiązków i uprawnień wynikających

z przepisów prawa, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zaznaczył, że bez znaczenia pozostaje okoliczność niepowiadomienia Koła o sprzęcie przed oszacowaniem. Ewentualne uchybienie poszkodowanego w tym zakresie nie może bowiem tamować dokonania oszacowania ostatecznego, które powinno zostać sporządzone w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, tj. protokół oględzin Koła i czynności podjęte w tym zakresie przez Nadleśnictwo na skutek skargi. Jedynym czynnikiem warunkującym odpowiedzialność jest w tym przypadku szkoda. Szkoda niewątpliwie wystąpiła, została ona udokumentowana stosownymi protokołami

i powinna stanowić o odpowiedzialności Koła Łowieckiego za jej wysokość.

Jednocześnie skarżący wskazał, że podjął już próbę ponaglenia samego Nadleśnictwa do wydania decyzji administracyjnej, a w związku z odmową, wniósł również powództwo do sądu cywilnego. Sąd Okręgowy w Gdańsku oraz Sąd Apelacyjny w Gdańsku zgodnie jednak stwierdziły, że skarżący (powód) nie wyczerpał drogi administracyjnej w zakresie szkód łowieckich, w świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, przez co jego pozew został odrzucony, z uwagi na jego niedopuszczalność. Skarżący podał, że Nadleśnictwo uznało, że nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 46e ust. 2 prawa łowieckiego, stając jednocześnie na stanowisku, że postępowanie administracyjne zostało zakończone sporządzeniem protokołu oględzin z dnia 16 września 2019 r. Z uwagi zaś na brak oszacowania ostatecznego nie może wydać stosownej decyzji administracyjnej. Według stanowiska ww. sądów, przepisy prawa łowieckiego oraz postępowania administracyjnego przewidują instrumenty, które dają skarżącemu w takiej sytuacji możliwość żądania usunięcia uchybień i doprowadzenia do wydania decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wskazał, że roszczenie o odszkodowanie związane z wyrządzeniem szkody przez zwierzynę łowną oraz związane z tym ustalenie wielkości szkody – kierowane do kół łowieckich – ma charakter cywilny. Organ przedłożył kserokopie akt sprawy, w tym postanowienia sądów cywilnych wydanych z powództwa skarżącego oraz postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa z 3 marca 2022 r. stwierdzające, że Koło Łowieckie nie dopuściło się bezczynności w sprawie. Zdaniem Nadleśniczego, skarżący nie spełnił warunków dla sporządzenia szacowania ostatecznego, gdyż nie złożył wniosku o dokonanie oszacowania ostatecznego oraz nie powiadomił w formie pisemnej o terminie planowanego sprzętu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje co do zasady orzekanie w sprawie skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak. Z treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że bezczynność to stan niezałatwienia sprawy w określonym przepisami terminie. Przewlekłość zaś występuje, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). W orzecznictwie przyjmuje się w związku z tym, że bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Natomiast przez przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej należy rozumieć brak należytego zaangażowania organu w załatwieniu sprawy. Właściwość Sądu w tym zakresie dotyczy niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych wymienionych w pkt 1-4, tj. aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego z mocy art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Na zasadzie wymienionych przepisów ochronie sądowej podlega terminowość wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, a także innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę praw strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia czynności kończących postępowanie w sprawie (art. 149 § 1 p.p.s.a.), jednakże bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. Dlatego też w orzecznictwie zgodnie wskazuje się na specyfikę badania takich skarg, która polega na tym, że sąd ogranicza się do skontrolowania, czy organ rzeczywiście nie podjął stosownych działań w załatwieniu wniosku, do którego był zobowiązany. Oznacza to, że rozpatrując skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd nie wnika jaka decyzja powinna zapaść w sprawi, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenie administracyjne albo została dokonana stosowna czynność (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1628/14, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA").

W rozpoznawanej sprawie skarżący zarzucił Kołu Łowieckiemu bezczynność

w przeprowadzeniu oszacowania ostatecznego w związku ze zgłoszoną szkodą

w uprawach rolnych, spowodowaną wiosną 2019 r. przez dziki. Koło Łowieckie domaga się odrzucenia skargi, podnosząc, że sprawa ma charakter cywilnoprawny. Niemniej jednak, mające w sprawie zastosowanie przepisy rozdziału 9 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1173), zatytułowanego: "Szkody łowieckie" wskazują na mieszany tryb postępowania. W początkowej fazie cytowana ustawa przewiduje sformalizowany tryb administracyjnoprawny, który kończy się wydaniem przez Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe decyzji administracyjnej o ustaleniu wysokości odszkodowania (art. 46e ust. 1 ustawy). Wydanie takiej decyzji jest warunkiem koniecznym do wytoczenia powództwa do sądu powszechnego przez podmiot niezadowolony z odszkodowania. Stanowisko takie wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z 6 lipca 2021 r., sygn. akt III CZP 48/20, publ OSNC 2021/12/83, LEX nr 3193602, OSP 2022/2/13). W uchwale tej Sąd Najwyższy wyjaśnił, że bieg terminu, w którym poszkodowany i zobowiązany do zapłaty odszkodowania mogą wnieść powództwo do sądu powszechnego w tej sprawie, rozpoczyna się w dniu doręczenia im decyzji nadleśniczego. Decyzja administracyjna otwiera stronom tego postępowania drogę sadową przed sądem powszechnym. Wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie odszkodowania jest zatem warunkiem koniecznym do uruchomienia procesu cywilnego. Z tego powodu, na co także zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w powołanej uchwale, konieczna jest efektywna kontrola administracyjnego etapu postępowania o ustalenie odszkodowania za szkody łowieckie w celu uzyskania rozstrzygnięcia w sprawie podlegającej załatwieniu decyzją, z zastosowaniem rygoryzmu ponaglenia, skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania. Sąd Najwyższy podkreślił, że kontrola aktów i czynności procesowych poprzedzających wydanie decyzji, o której mowa w art. 46e ustawy Prawo łowieckie, należy do sądów administracyjnych i ostatecznie te sądy muszą wypracować zasady efektywnej kontroli etapu administracyjnego ustalania odszkodowania. W tym zakresie wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu powołanym przez skarżącego z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 865/20, publ. w CBOSA. Zgodnie z tezą tego postanowienia: "Sporządzenie protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) i sporządzenie protokołu, o jakim mowa w art. 46c ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (protokół szacowania ostatecznego), są czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi obowiązków i uprawnień wynikających z przepisów prawa, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a." Stanowisko to potwierdził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1896/21, podkreślając, że sporządzenie wymienionych protokołów objęte jest bezwzględnym obowiązkiem dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego, który bezpośrednio oddziałuje na uprawnienia właściciela lub posiadacza gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda.

Sporządzenie przedmiotowych protokołów jest warunkiem wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie odszkodowania, gdyż ich sporządzenie otwiera drogę do wniesienia odwołania do organu wyższego stopnia i wydania decyzji administracyjnej. Wynika to jednoznacznie z treści art. 46d ust. 1 ustawy Prawo łowieckie. Dlatego należało uznać, że sporządzenie wymienionych protokołów stanowi czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i bezczynność koła łowieckiego w tym zakresie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

W uchwale składu 7 sędziów z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07, publ. w CBOSA, Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Podobnie wyjaśniał Naczelny Sąd Administracyjny

w uchwale składu 7 sędziów z dnia 3 września 2013 r. sygn. akt I OPS 2/13. publ. w CBOSA

Skarżący wykazał też, że przed wniesieniem skargi wyczerpał tryb ponaglenia, po wniesieniu którego skarga na bezczynność może zostać wniesiona w każdym czasie. Stanowi o tym art. 53 § 2b p.p.s.a.

W związku z powyższym skarga na bezczynność Koła Łowieckiego podlegała merytorycznemu rozpatrzeniu. W orzecznictwie zgodnie wskazuje się, że koło łowieckie jest organem administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym w związku

z powierzeniem mu przez ustawodawcę realizacji zadań publicznych określonych

w ustawi Prawo łowieckie (por. wyrok WSA w Olsztynie z 28 grudnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Ol 164/21, publ. w CBOSA). Ciążą na nim więc obowiązki publicznoprawne, których zaniechanie może być dochodzone przed sądem administracyjnym.

Analiza przekazanych Sądowi akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż Koło Łowieckie pozostaje w bezczynności

w dokonaniu oszacowania ostatecznego, czego skarżący domagał się szczególnie

we wniosku z 23 sierpnia 2019 r. Zważyć należy, że było to kolejne pismo w sprawie złożone przez skarżącego wobec ewidentnego uchylania się przez organ od obowiązku sporządzenia protokołu oględzin. Z akt sprawy bezspornie wynika, że już 7 maja 2019 r. skarżący złożył do organu wniosek o szacowanie szkód, który organ pozostawił bez odpowiedzi. Podczas gdy zgodnie z art. 46a ust. 2 Prawa łowieckiego Koło łowieckie zobowiązane było najpóźniej w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku przeprowadzić oględziny i sporządzić z nich protokół. Dopiero w czerwcu 2019 r. organ przeprowadził oględziny działek objętych szkodą, na skutek ponowienia wniosku przez skarżącego, ale nie sporządził protokołu z oględzin, czym uniemożliwił stronie poznanie stanowiska organu i ewentualnie kwestionowanie ustaleń przed organem wyższego stopnia. Okoliczność przeprowadzenia oględzin w czerwcu 2019 r. bez sporządzenia protokołu, potwierdził sam organ w treści protokołu z 28 sierpnia 2019 r. Zrozumiałe jest w związku z tym, że w piśmie z 23 sierpnia 2019 r. skarżący domagał się konsekwentnie przeprowadzenia zarówno oględzin nieruchomości, jak i ostatecznego oszacowania szkody. Podkreślić należy, że w treści tego pisma skarżący domagał się od organu stawienia się na nieruchomości w celu dokonania ostatecznych oględzin

i oszacowania poniesionych szkód. Pismo to należy właśnie uznać za zawiadomienie, o którym mowa w art. 46c ust. 3 ustawy Prawo łowieckie. Zostało ono bowiem wystosowane w czasie, kiedy planuje się już sprzęt upraw. Zgodnie zaś z art. 46c ust. 2 ustawy Prawo łowieckie, szacowania ostatecznego dokonuje się najpóźniej w dzień sprzętu, przed dokonaniem sprzętu uszkodzonej uprawy. Istotne jest zatem, aby organ został wezwany do szacowania ostatecznego przed sprzętem uszkodzonej uprawy.

I tak właśnie uczynił skarżący. Tłumaczenie, że organ nie może dokonać oszacowania ostatecznego z powodu braku zawiadomienia przez skarżącego o planowanym sprzęcie stanowi ewidentny przejaw braku woli zrozumienia intencji skarżącego

i współpracy w ustaleniu szkody, co uniemożliwiło skarżącemu w sposób oczywisty dochodzenie roszczeń. W toku postępowania przed nadleśniczym akcentowano skarżącemu, że szacowanie szkody w myśl art. 46 ust. 6 omawianej ustawy wymaga bezwzględnie: 1) oględzin i 2) szacowania ostatecznego. Podawano te czynności jako niezbędne do wydania decyzji administracyjnej. Tłumaczono, że wnioskodawca musi odpowiednio wyczerpać tryb odwoławczy od oględzin, jak i szacowania ostatecznego. W związku z tym niezrozumiała jest bierność Koła Łowieckiego w sporządzeniu protokołu szacowania ostatecznego, skoro to organ dopuścił się licznych nieprawidłowości, zaburzając przepisany tryb ustalania szkody. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w dacie sporządzenia protokołu z 28 sierpnia 2019 r. organ miał możliwość przeprowadzenia szacowania ostatecznego, był to już bowiem czas bliski sprzętu uprawy. Potwierdza to protokół oględzin przedstawiciela nadleśniczego z 16 września 2019 r., w którym stwierdzono już wykopywanie uprawy.

W cytowanej uchwale Sądu Najwyższego wskazano również na istotność sporządzenia protokołu oględzin, zauważono przy tym, że tylko sporządzenie protokołu ostatecznego oszacowania szkody może uzasadniać rozpoczęcie biegu terminu do wydania decyzji w warunkach przewidzianych w art. 46e ust. 2 Prawa łowieckiego. Porównanie treści art. 46a ust. 1 i art. 46c ust. 1 Prawa łowieckiego prowadzi do wniosku, że szacowanie ostateczne to w istocie powtórne oględziny terenu szkody, służy weryfikacji ustaleń poczynionych zaraz po stwierdzeniu szkody i ocenie rzeczywistych rozmiarów szkody przy uwzględnieniu płodu rolnego. Zauważyć trzeba przy tym, że zarówno oględziny i szacowanie ostateczne to czynności sformalizowane. Powinny odpowiadać wymogom rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w uprawach i płodach rolnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 776). Rozporządzenie to określa wzory protokołów oględzin i oszacowania ostatecznego, szczegółowy sposób dokonywania oględzin

i szacowania ostatecznego szkód łowieckich oraz szczegółowy sposób ustalania wysokości i wypłaty odszkodowania za szkody łowieckie. Mimo obowiązywania tych przepisów i wniosku skarżącego domagającego się przeprowadzenia szacowania ostatecznego, Koło Łowieckie zaniechało tej czynności, co nie może szkodzić skarżącemu. Zauważyć można, że odpowiedzią organu na wniosek skarżącego

z 23 sierpnia 2019 r. o sporządzenie oględzin i oszacowania ostatecznego, był protokół datowany 28 sierpnia 2019 r., w którym organ nie sprecyzował, jakiej konkretnie czynności on dotyczy, tj. czy oględzin, czy szacowania ostatecznego. Wyjaśniono

w nim, że został on spisany "w sprawie szkody w ziemniakach". W protokole tym organ uznał szkodę na powierzchni 0,76 ha uprawy ziemniaka i z tego tytułu zaoferował skarżącemu 5.000 zł. Protokół ten został potraktowany przez wnioskodawcę i organ wyższego stopnia jako protokół oględzin. Koło Łowieckie zaprzecza też, aby dokonywało szacowania ostatecznego. W takiej sytuacji należy uznać, że Koło Łowieckie pozostaje w bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego z 23 sierpnia 2019 r. w zakresie dokonania szacowania ostatecznego. Zgodzić należy się ze skarżącym, że wobec dotychczasowego zaniechania organu, szacowanie ostateczne może być dokonane na podstawie dotychczas zgromadzonych materiałów obrazujących ustalenia Koła Łowieckiego i nadleśniczego w terenie, a także innych dokumentów pozwalających na szacowanie szkody. Jak stwierdził Sąd Najwyższy

w cytowanej uchwale zaniedbania stron, gdy chodzi o czynności, które zgodnie

z ustawą powinny być podjęte w celu rozstrzygnięcia sprawy o odszkodowanie, muszą być uwzględniane w ramach oceny obciążającego je obowiązku dowodowego. Oznacza to, że Koło Łowieckie powinno wyjaśnić w protokole szacowania ostatecznego w jaki sposób ustaliło wysokość szkody, co umożliwi skarżącemu i organowi wyższego stopnia zweryfikowanie zajętego stanowiska i wydanie decyzji administracyjnej otwierającej następnie drogę do wytoczenie powództwa. W związku z tym Sąd orzekł jak w pkt I wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a Sąd orzekł, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przekonuje co do tego upływ ponad trzech lat od złożenia wniosku, w którym to czasie skarżący bezskutecznie próbował dochodzić swoich praw, natomiast organ jawnie zignorował obowiązującą procedurę. Skarżący wielokrotnie musiał prosić organ o podjęcie wymaganego przepisami działania. Mimo to organ podejmował nieformalne czynności, które wprowadzały skarżącego w błąd co do intencji organu. Z działania organu wynikało lekceważenie sprawy skarżącego, brak woli współpracy i przekonanie o niezasadności roszczenia ponad uznaną przez Koło Łowieckie kwotę. Przez co uniemożliwiono skarżącemu weryfikację twierdzeń organu, co jest niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa (art. 2 Konstytucji RP).

Sąd nie przyznał skarżącemu żądanej sumy pieniężnej zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Przepis ten pozostawia do uznania Sądu taką ewentualność. Sąd miał na uwadze kompensacyjny charakter rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Skarżący zaś nie wykazał, aby stwierdzona bezczynność wywołała konkretną szkodę.

O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżącego uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100, kosztów zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł i opłaty od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, rozstrzygnięto zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Skarga rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.