Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 571/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2021 r. sprawy ze skargi E. F., H. F., A. F., H. F. i I. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr [...] z [...] stycznia 2020 r. - po rozpatrzeniu wniosku E. F., H. F., A. F., H. F., I. F. i I. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie pkt 2 decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2019 r., nr [...] - utrzymał w mocy własną decyzję z [...] listopada 2019 r. w zaskarżonym zakresie.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

A. i J. małżonkowie F. dopuścili się w latach 1939-1945 odstępstwa od narodowości polskiej, gdyż byli wpisani w II grupie tzw. Volkslisty. W związku z tym odebrano im nieruchomość, liczącą [...] ha, położoną w [...], aktualnie stanowiącą część [...].

W gospodarstwie rolnym w [...] osiedlono zabużan – J. i W. małżonków T. Jednocześnie w części gospodarstwa pozostali poprzedni właściciele – A. i J. F. Osadnicy-zabużanie i poprzedni właściciele mieszkali w tym samym domu (siedlisku) i rywalizowali o grunty gospodarstwa rolnego. Wywołało to ostry konflikt sąsiedzki i prawny.

Postanowieniem z [...] marca 1946 r., sygn. akt [...], Sąd Grodzki

w [...], na podstawie art. 10 i 16 ustawy z dnia 6 maja 1945 r. o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów (Dz.U. R.P. 1945/17/96) uwzględnił wniosek rehabilitacyjny A. F., uznał jej prawa obywatelskie i nakazał zwolnienie jej majątku spod zajęcia, dozoru i zarządu. A. F. zmarła [...] maja 1946 r., a próby odzyskania gospodarstwa rolnego i usunięcia osadników T. rozpoczęli jej spadkobiercy, tj. mąż J. F. oraz dzieci B., A. i E. F.

W dniu 27 marca 1947 r. Prokurator Sądu Okręgowego w [...], zaniechał ścigania J. F., stosując art. 17 § 1 i art. 4 lit. a) dekretu z 28 czerwca 1946 r.

o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości w czasie wojny 1939-1945 (Dz.U .R.P. 1946/41/237).

Orzeczeniem z 19 grudnia 1947 r. Powiatowa Komisja Ziemska w [...] odrzuciła wniosek J. F. o usunięcie repatrianta i zwolnienie majątku spod zajęcia. Wskazała na właściwość drogi sądowej i niedopuszczalność postępowania administracyjnego.

Następnie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] decyzją z [...] czerwca 1951 r., nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1951 r., nr [...], oddaliło wniosek J. F. o zwrot gospodarstwa rolnego.

Organy powołały się na ustawę z dnia 20 lipca 1950 r. o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swą przynależność do narodowości niemieckiej (Dz.U. R.P. 1950/29/270) i na § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lipca 1950 r. w sprawie wykonania ustawy o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swą przynależność do narodowości niemieckiej (Dz.U. R.P. 1950/32/294). Podniosły, że J. F. nie posiadał wnioskowanej nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy rehabilitacyjnej, tj. dnia 22 lipca 1950 r.

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] orzeczeniem

z [...] listopada 1956 r., nr [...], uchyliło z urzędu orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1951 r. oraz Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] czerwca 1951 r. i jednocześnie "zwróciło na rzecz A. F. względnie jej spadkobierców niewydzieloną połowę" gospodarstwa rolnego, liczącego [...] ha. Organ wskazał na art. 99 rozporządzenia z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz.U. R.P. 1928/36/341), tj. brak nabycia prawa z decyzji z 1951 r., a także na brak rozdysponowania nieruchomości w trybie reformy rolnej.

Orzeczenie administracyjne nie zakończyło sporu F. i T., toteż zwrócili się oni do Sądu Powiatowego w [...], który postanowieniem z [...] marca 1960 r., sygn. akt [...], zniósł współwłasność pomiędzy spadkobiercami A. F. oraz J. i W. małżonkami T., zarówno w zakresie gruntów rolnych, jak i zabudowań.

Orzeczeniem PPRN w [...] z [...] września 1960 r., nr [...], utrzymanym w mocy decyzją PWRN w [...] z [...] marca 1961 r., nr [...], organy:

I. przejęły na własność Państwa część gospodarstwa rolnego rodziny F., obejmującą parcele [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] (liczące [...] ha)

i pgr [...] liczącą [...] ha;

II. przejęły na własność Państwa połowę z pgr [...] (liczącej [...] ha) z połową zabudowań i parcel dojazdowych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] (liczących [...] ha);

III. stwierdziły, że pgr nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] (liczące [...] ha), a także połowa zabudowań i parcel dojazdowych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] (liczących [...] ha) stanowią nadal własność J. F. i spadkobierców A. F.;

IV. stwierdziły bezprzedmiotowość orzeczenia PWRN w [...] z [...] listopada 1956 r. w części dotyczącej zwrotu połowy gospodarstwa rolnego na rzecz spadkobierców A. F.

Organy zastosowały art. 9 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. P.R.L. 1958/17/71 - dalej jako "uspnr"). Wskazały, że cywilne postanowienie działowe Sądu Powiatowego w [...] z [...] marca 1960 r. nie zostało wykonane, zatem jest bezskuteczne. Dokonały też przejęcia nieruchomości i rozgraniczyły interesy obu rodzin w trybie administracyjnym - zgodnie ze stanem władania gruntem przez Państwo za pośrednictwem państwa T.

Ostateczna decyzja PWRN w [...] z [...] marca 1961 r. została zakwestionowana sprzeciwem prokuratora – co spowodowało wznowienie postępowania nacjonalizacyjnego.

W efekcie, PWRN w [...] decyzją z [...] kwietnia 1962 r., nr [...], utrzymaną w mocy przez Ministra Rolnictwa decyzją z [...] września 1962 r., nr [...], uchylił ostateczne decyzje PWRN w [...] z [...] marca 1961 r. oraz PPRN w [...] z [...] września 1960 r., a jednocześnie na podstawie art. 9 ust. 1 uspnr organy:

I. przejęły na własność Państwa bez odszkodowania:

a) będącą dnia 5 kwietnia 1958 r. we władaniu Państwa część nieruchomości ziemskiej, należącej do J. F. i spadkobierców A. F., ujawnionej w kw [...] tom [...] karta [...] art. matrykuły [...] oraz w kw [...] tom [...] karta [...] art. matr. [...]; obejmującą parcele gruntowe [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] (liczące [...] ha) oraz pgr nr [...] i nr [...] (liczące [...] ha);

b) będącą dnia 5 kwietnia 1958 r. we władaniu Państwa, niewydzieloną połowę pgr [...] (liczącej [...] ha) z niewydzieloną połową zabudowań mieszkalnych

i gospodarczych oraz niewydzieloną połową parcel dojazdowych nr [...], nr [...],

nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] liczących [...] ha;

II. stwierdziły, że własność hipoteczną spadkobierców A. F. nadal stanowią:

a) parcele gruntowe nr [...], nr [...], nr [...], liczące [...] ha;

b) niewydzieloną połowa pgr [...] (liczącej [...] ha) z niewydzieloną połową zabudowań mieszkalnych i gospodarczych, oraz parcel dojazdowych nr [...], nr [...],

nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] liczących [...] ha;

III. stwierdziły bezprzedmiotowość orzeczenia PWRN w [...] z [...] listopada 1956 r. w części dotyczącej zwrotu połowy gospodarstwa rolnego na rzecz spadkobierców A. F.

Wyjaśniły, że "spadkobiercy A. F. do dnia 5 kwietnia 1958 r. weszli

w posiadanie tylko kilku działek rolnych nr [...], nr [...] i nr [...] o powierzchni około

[...] ha. Okoliczność ta nie była znana organom, które orzekając w 1960 i 1961 r. przyjęły aktualny stan użytkowania działek podzielonych między małżonków T.

i spadkobierców A. F. "Brak było podstaw do uznania J. F. i spadkobierców A. F. za właścicieli obszaru większego od faktycznie znajdującego się w ich posiadaniu w dniu 5 kwietnia 1958 r. [...]. W dniu 5 kwietnia 1958 r. małżonkowie T. użytkowali parcele gruntowe wskazane w punkcie I. niniejszej decyzji, a spadkobiercy A. F. użytkowali parcele gruntowe wskazane w punkcie II. niniejszej decyzji i dlatego w odniesieniu do nieruchomości użytkowanych przez T. zachodzą warunki do ich przejęcia na rzecz Państwa w oparciu o art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.".

Pismem z [...] maja 2016 r. spadkobiercy A. i J. małżonków F., tj. I. W., I. F., H. F., E. F., H. F. i A. F. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji w następującej kolejności:

1. decyzji Ministra Rolnictwa z [...] września 1962 r. w zakresie utrzymującym w mocy decyzję PWRN w [...] z [...] kwietnia 1962 r., tj. co do przejęcia nieruchomości rodziny F.;

2. decyzji PWRN w [...] z [...] marca 1961 r. oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji PPRN w [...] z [...] września 1960 r.;

3. decyzji PWRN w [...] z [...] września 1956 r. "w części, która nie odnosi się do nakazania zwrotu nieruchomości na rzecz A. F.";

4. decyzji PWRN w [...] z [...] sierpnia 1951 r. oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji PPRN w [...] z [...] czerwca 1951 r.

Wnioskodawcy wskazali, aby ich żądania rozpoznawać sukcesywnie (kaskadowo), tj. poczynając od decyzji z 1962 r. i uzależniając kolejne postępowanie od stwierdzenia nieważności decyzji aktualnie najnowszej. Nadzór ma dotyczyć tylko wybranego zakresu, tj. tylko tych części wymienionych decyzji, których rozstrzygnięcia były niekorzystne dla rodziny F. Wszystkim wskazanym decyzjom (ich wybranym częściom) wnioskodawcy zarzucają wydanie z rażącym naruszeniem prawa, gdyż miały one zalegalizować bezprawne przejęcie władztwa nad nieruchomością, należącą do rodziny F.

W pierwszej kolejności zażądali stwierdzenia nieważności nacjonalizacyjnych decyzji Ministra Rolnictwa z [...] września 1962 r. i PWRN w [...] z [...] kwietnia 1962 r. - zastrzegając, że wnoszą o stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części niekorzystnej, a nie co do pkt II decyzji (pozostawiającego prawo własności wskazanych parcel przy spadkobiercach A. F.).

Podnieśli, że repatrianci zostali wprowadzeni na gospodarstwo przed rehabilitacją A. i J. F., ale wtedy Państwo nie miało tytułu prawnego do tych gruntów. Sprzeciwili się zastosowaniu w tej sprawie art. 9 uspnr. - jednocześnie przyznając, że do dnia wejścia w życie tej ustawy (tj. do dnia 5 kwietnia 1958 r.) rodzina F. mimo faktycznych starań oraz uzyskania decyzji PWRN w [...] z [...] listopada 1956 r. nakazującej częściowy zwrot - z powodu wprowadzenia na teren ich gospodarstwa osób trzecich tj. repatriantów - nie zdołała wejść w posiadanie utraconych nieruchomości. Stwierdzili też, iż zastosowanie uspnr rażąco naruszało prawo i pozbawiło rodzinę F[...] prawa własności nieruchomości na podstawie nieadekwatnej ustawy, zaś decyzje wydano, aby zalegalizować bezprawne objęcie przez Państwo władztwa nad nieruchomością i przejąć jej prawo własności.

Skrytykowali także skierowanie decyzji do J. F. i "spadkobierców A. F.", wskutek czego ci "spadkobiercy" tj. dzieci A. F. nie brały udziału w postępowaniu, pomimo że były pełnoletnie i nie musiały być reprezentowane przez ojca – J. F.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku o stwierdzenie nieważności Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] listopada 2019 r., nr [...]:

1) stwierdził, że decyzję Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...]

z [...] kwietnia 1962 r., nr [...] i utrzymującą ją w mocy decyzję Ministra Rolnictwa z [...] września 1962 r., nr [...], wydano z naruszeniem prawa w części obejmującej parcele nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]; jednak nie stwierdził nieważności tych części decyzji, gdyż w opisanym zakresie wywołały one nieodwracalne skutki prawne;

2) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1962 r., nr [...] i utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Rolnictwa z [...] września 1962 r., nr [...], w pozostałej wnioskowanej części.

W uzasadnieniu wskazał, że żądanie I. W., l. F., H. F., E. F., H. F. i A. F. jest zasadne w części dotyczącej dawnych parcel gruntowych nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. W tym zakresie decyzja PWRN w [...] z [...] kwietnia 1962 r. (część z punktu la) oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra Rolnictwa z [...] września 1962 r. (część z punktu I) zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - jednak w zakresie tych parcel decyzje wywołały nieodwracalne skutki prawne, stanowiące przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji z art. 156 § 2 in fine k.p.a.

Natomiast pozostałe kwestionowane części decyzji nacjonalizacyjnych PWRN w [...] z [...] kwietnia 1962 r. (punkty I i III tej decyzji) oraz Ministra Rolnictwa z [...] września 1962 r. (punkty 1, 2 i 4 tej decyzji) nie są obciążone żadną z kwalifikowanych wad opisanych w art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji.

Minister podniósł, że nadzorowane decyzje podlegają ocenie nieważnościowej według stanu prawnego z dnia ich wydania. Kwestionowane części decyzji nacjonalizacyjnych Ministra Rolnictwa z [...] września 1962 r. i PWRN w [...] z [...] kwietnia 1962 r. zostały oparte na art. 9 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego - uspnr.

Regulacje te miały na celu pełne wykorzystanie gruntów i dostosowanie ich stanu prawnego do faktycznego. Środkiem do tego celu było przejęcie gruntu, którym nie władał właściciel i uwłaszczenie posiadacza. Jedyną przeszkodą dla przejęcia nieruchomości było jej przekazanie Państwu przez właściciela tylko w czasowe korzystanie na podstawie dekretu z 9 lutego 1953 r. (ten wyjątek nie zachodzi w tej sprawie).

Następnie odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazując, że nacjonalizacja z art. 9 ust. 1 uspnr była uwarunkowana samą utratą władania nieruchomością przez właściciela i objęciem władania przez Państwo (przez osoby trzecie osadzone na gruncie przez władzę). Zgodność z prawem objęcia nieruchomości we władanie, dobra wiara posiadaczy i w ogóle okoliczności zawładnięcia gruntem nie miały znaczenia dla dopuszczalności nacjonalizacji. Przejęcie nieruchomości przez Państwo było też niezależne od postawy właściciela, prób odzyskania nieruchomości

i przyczyn utraty posiadania gruntem.

Dlatego też ustawodawca nie honorował orzeczeń posesoryjnych, windykacyjnych i innych tytułów egzekucyjnych, które nie zostały wykonane do dnia wejścia w życie uspnr, tj. do 5 kwietnia 1958 r. Ten bezwzględny charakter nacjonalizacji wynika jednoznacznie z art. 9 ust. 4 uspnr. Nawiązuje do tego punkt 4 decyzji Ministra Rolnictwa z [...] września 1962 r. i pkt III decyzji PWRN w [...] z [...] kwietnia 1962 r. Organy nacjonalizacyjne mogły więc legalnie stwierdzić, że orzeczenie PWRN w [...] z [...] listopada 1956 r. (orzekające zwrot połowy z [...] ha nieruchomości na rzecz spadkobierców A. F.) stało się bezprzedmiotowe jako niewykonane do [...] kwietnia 1958 r. Administracyjne orzeczenie reprywatyzacyjne PWRN w [...] z [...] listopada 1956 r. i cywilne postanowienie działowe Sądu Powiatowego w [...] z [...] marca 1960 r., sygn. akt [...], nie stanowiły przeszkody do przejęcia nieruchomości z art. 9 ust. 1 uspnr, gdyż nie były wykonane.

Zatem nie można uznać, aby podważane części decyzji nacjonalizacyjnych

(pkt 4 decyzji Ministra Rolnictwa z [...] września 1962 r. i punkt III decyzji PWRN

w [...] z [...] kwietnia 1962 r.) zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa - jak to zarzucają wnioskodawcy.

Miały bowiem oparcie w art. 9 ust. 4 uspnr oraz w braku wykonania decyzji reprywatyzacyjnej z 1956 r. Stanowi to zresztą potwierdzenie dla kryterium nacjonalizacji z art. 9 ust. 1 uspnr - którym były okoliczności faktyczne, a nie tytuł prawny. Poprzez przejęcie nieruchomości tytuł prawny miał być właśnie dostosowany do stanu władania gruntem, niezależnie od czynności prawnych (umów, decyzji, orzeczeń itd.)

Minister wskazał, że nacjonalizacji na podstawie art. 9 ust. 1 uspnr podlegały wszelkie nieruchomości rolne i leśne pozostające poza władztwem właściciela, niezależnie od źródła ich nabycia przez właściciela oraz okoliczności zawładnięcia nimi przez Państwo. Wbrew twierdzeniom wnioskodawców, ustawodawca nie chronił tu mienia osób zrehabilitowanych, ani też nie uzależniał nacjonalizacji od zawładnięcia tymi gruntami przy okazji przeprowadzenia reformy rolnej czy osadnictwa rolnego. Sam eksponowany we wniosku tytuł ustawy (o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych i uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego) nie może mieć znaczenia przesądzającego dla zakresu nacjonalizacji, wbrew jednoznacznej treści przepisów, w tym art. 9 ust. 1 uspnr. Sam tytuł ustawy nie kreuje zatem dodatkowego warunku, ani przeszkody do nacjonalizacji nieruchomości (wyrok NSA z 8 maja 2015 r., l OSK 2176/13).

Dodał, że w tej sprawie takie dodatkowe przesłanki przejęcia - mające wynikać z tytułu ustawy – również byłyby spełnione. Nieruchomość rolna A. i J. małżonków F. mogła być przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. R.P. 1945/3/13), gdyż następowało to automatycznie i nie wymagało wydania decyzji czy ujawnienia w księdze wieczystej, niezależnie czy taka podstawa prawna okazała się w ostateczności prawidłowa. Po drugie, gospodarstwo rolne małżonków F. bezspornie zostało przydzielone repatriantom-zabużanom J. i W. małżonkom T., co stanowiło przejaw "osadnictwa rolnego". Przecież ostateczne uwłaszczenie W. T. nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. ws. wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. R.P. 1945/10/51).

Dlatego też zarzuty wnioskodawców, jakoby tytuł ustawy z 12 marca 1958 r. sprzeciwiał się przejęciu nieruchomości małżonków F., są więc chybione pomijając, że zakres zastosowania uspnr był zdeterminowany jej treścią i bardzo szeroką hipotezą art. 9

ust. 1 uspnr, a nie samą tylko nazwą aktu normatywnego.

Zdaniem Ministra, bezzasadne są także twierdzenia wnioskodawców, jakoby nacjonalizacja gospodarstwa rolnego małżonków F. była wykluczona ze względu na cel ustawy z 12 marca 1958 r. Wręcz przeciwnie - celem ustawy odzwierciedlonym w jej tytule, w treści art. 9 ust. 1 uspnr, w drastycznym trybie i w daleko idących skutkach było "uporządkowanie" stanu prawnego nieruchomości poprzez jego dostosowanie do stanu faktycznego zastanego na gruncie 5 kwietnia 1958 r. Zatem celem uspnr było sanowanie władania gruntem przez Państwo. Ustawa z 12 marca 1958 r. była jednym z mechanizmów pełnego zagospodarowania gruntów rolnych i pozbawienia prawa tych właścicieli, którzy gruntem nie władali, niezależnie od przyczyn tego stanu faktycznego. Można więc było przejąć także takie nieruchomości, których nie porzucono i których właściciele mieli kwalifikacje rolne. Porządkujący cel ustawy miał być osiągnięty powszechnie. Dlatego art. 9 uspnr operował kryterium przedmiotowym, oderwanym od przesłanek subiektywnych (władanie gruntem przez Państwo niezależnie od jego podstawy i przyczyn niewładania przez właściciela) - zob. wyroki NSA z 13 kwietnia 2018 r., l OSK 2402/17; z 7 grudnia 2004 r., OSK 914/04 oraz WSA w Warszawie z 10 października 2012 r., IV SA/Wa 1113/12.

Wskazał także, iż kontestowany przez wnioskodawców cel ustawy miał odzwierciedlenie w art. 9 ust. 1 uspnr i determinuje treść ujętej tam normy prawnej. Przepis umożliwiał nacjonalizację nieruchomości rolnych "objętych we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. do 5 kwietnia 1958 r.) [...] jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym".

Wykładnia językowa i porządkujący cel ustawy wskazują na konieczność władania gruntem przez Państwo kumulatywnie w dwóch momentach: dnia 5 kwietnia 1958 r. (w dniu wejścia w życie uspnr) i w dniu wydania decyzji o przejęciu nieruchomości. Drugi subokreślnik temporalny (moment istotny do oceny władania gruntem) wynika ewidentnie ze sformułowania "jeżeli znajdują się one [nieruchomości] nadal we władaniu Państwa". Celem ustawy było przecież usunięcie rozbieżności pomiędzy stanem prawnym i faktycznym poprzez przejęcie gruntów posiadanych przez Państwo bez tytułu prawnego, a nie sama nacjonalizacja nieruchomości, którymi właściciel włada (a którymi Państwo już nie włada). Niewystarczające było zatem władanie cudzym gruntem przez Państwo w dniu 5 kwietnia 1958 r., jeżeli po tej dacie wejścia w życie uspnr, a przed wydaniem decyzji nacjonalizacyjnej, właściciel odzyskał władanie gruntem (wyroki WSA w Warszawie z 24 stycznia 2018 r., I SA/Wa 1532/17, z 10 marca 2017 r., I SA/Wa 1537/16).

Następnie Minister - odnosząc opisane konstrukcje prawne do okoliczności faktycznych sprawy - stwierdził, że decyzje PWRN w [...] z [...] kwietnia 1962 r. i Ministra Rolnictwa z [...] września 1962 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 9 ust. 1 uspnr w części dotyczącej parcel nr [...] (liczącej [...] ha), nr [...] (liczącej [...] ha), nr [...] (liczącej [...] ha) i nr [...] (liczącej [...] ha). Decyzje te są bowiem oparte na błędnym założeniu, jakoby przesądzające znaczenie dla zakresu nacjonalizacji miał stan władania gruntem wyłącznie z dnia wejścia w życie uspnr,

tj. zasięg władania przez Państwo dnia 5 kwietnia 1958 r., niezależnie od stanu posiadania właścicieli z dnia wydania decyzji o przejęciu nieruchomości. Organy nacjonalizacyjne pominęły warunek, aby przejmowane grunty "znajdowały się nadal we władaniu Państwa".

Tymczasem w okolicznościach faktycznych sprawy poprzedni właściciele z rodziny F. sukcesywnie odzyskiwali władanie coraz większą częścią gospodarstwa rolnego, liczącego [...] ha. Uogólniając złożony stan faktyczny sprawy, to rodzina F. od 1945 r. do 1962 r. odzyskała władanie najpierw "około [...] ha" gruntów, a finalnie uzyskała władanie niemal połową gruntów tego gospodarstwa w 1962 r. A co dla wyniku sprawy jest najważniejsze, to rodzina F. już po 5 kwietnia 1958 r. (po wejściu w życie uspnr), a przed 21 września 1962 r. uzyskała władanie kolejnych czterech parcel gruntowych. Ówczesne parcele nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] były wprawdzie we władaniu Państwa w dniu 5 kwietnia 1958 r., ale już nie dnia [...] września 1962 r. ("nie znajdowały się nadal we władaniu Państwa" w dniu wydania decyzji nacjonalizacyjnej), jak tego wprost wymagał art. 9 ust. 1 zdanie pierwsze in medio uspnr.

Taki stan faktyczny na parcelach nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] był znany organom wydającym decyzje nacjonalizacyjne z [...] kwietnia 1962 r. i z [...] września 1962 r. Został bowiem dokładnie ustalony w pismach PPRN w [...] z [...] września 1960 r. i [...] grudnia 1961 r., referujących stan posiadania każdej z parcel pochodzących ze spornego gospodarstwa i wskazujących nawet lata, kiedy poszczególnymi parcelami zawładnęły rodziny T. i F. Pisma stanowią dokumenty urzędowe, sporządzone przez wyspecjalizowane organy administracji rolnej na potrzeby postępowania nacjonalizacyjnego. Zostały jednak opacznie wykorzystane przez PWRN w [...] i Ministra Rolnictwa, gdyż organy poprzestały na zidentyfikowaniu działek będących we władaniu Państwa w dniu 5 kwietnia 1958 r., a zanegowały znaczenie prawne faktu, którymi parcelami Państwo nadal władało w dniu wydania decyzji nacjonalizacyjnej (tj. dnia [...] września 1962 r.)

Konkludując, organy wiedziały, że parcele nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] w dniu wydania decyzji nacjonalizacyjnej są już we władaniu właścicieli z rodziny F. (a nie we władaniu osadników z rodziny T. i Państwa). Pomimo braku spełnienia przesłanki nacjonalizacyjnej i świadomości stanu faktycznego na gruncie, organy przejęły bez odszkodowania prywatną własność nieruchomości - co stanowi oczywiste i dotkliwe w skutkach (tj. rażące) naruszenie art. 9 ust. 1 zdanie pierwsze uspnr.

Minister podniósł, że choć wskazaną część decyzji nacjonalizacyjnych PWRN

w [...] z [...] kwietnia 1962 r. i Ministra Rolnictwa z [...] września 1962 r. obciąża kwalifikowana wada z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. - to nie można stwierdzić nieważności tych decyzji w opisanej części, lecz trzeba ograniczyć się do stwierdzenia ich wydania z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.), gdyż wywołały one nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 in fine k.p.a.

Nieodwracalne skutki prawne zakwestionowanej części decyzji nacjonalizacyjnych wynikają z aktualnego stanu prawnego nieruchomości, ukształtowanego licznymi czynnościami cywilnoprawnymi, aktami własności ziemi i innymi zdarzeniami prawnymi, które nie podlegają weryfikacji w trybie administracyjnym. Jak to bowiem wynika z wykazu zmian gruntowych przedłożonego przez wnioskodawców, cała znacjonalizowana nieruchomości (a więc również część odpowiadająca dawnym parcelom przejętym bezprawnie) stanowi własność licznych osób fizycznych i nie odnotowuje praw rzeczowych przysługujących podmiotom publicznym.

Zatem - mając na uwadze okoliczności towarzyszące nacjonalizacji nieruchomości (ostry konflikt sąsiedzki), niedopuszczalność weryfikowania cywilnych praw podmiotowych osób trzecich, których liczny udział w sprawie uniemożliwiłby jej zakończenie, a także uwzględniwszy upływ 60 lat od przejęcia nieruchomości – należało poprzestać na stwierdzeniu wydania decyzji nacjonalizacyjnych z naruszeniem prawa. Zresztą, takie właśnie ograniczone żądanie formułowali wnioskodawcy, aczkolwiek z innym uzasadnieniem, eksponującym wyrok TK z 12 maja 2015 r., P [...], którego racje dodatkowo uzasadniają zastosowanie w tej sprawie art. 156 § 2 in fine i art. 158 § 2 k.p.a.

W dalszej części uzasadnienia Minister wskazał, że w pozostałym kwestionowanym zakresie, nacjonalizacyjne decyzje PWRN w [...] z [...] kwietnia 1962 r. i Ministra Rolnictwa z [...] września 1962 r. nie zostały wydane

z rażącym naruszeniem prawa i nie są obarczone żadną inna kwalifikowaną wadą

z art. 156 § 1 k.p.a., prokurującą stwierdzenie ich nieważności.

Jego zdaniem, przejęcie gospodarstwa rolnego rodziny F. zasadniczo nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, gdyż miało oparcie w art. 9 ust. 1 uspnr.

Poza wskazanymi czterema parcelami zawładniętymi przez rodzinę F. pomiędzy [...] kwietnia 1958 r. a [...] września 1962 r., nie ma jednoznacznych dowodów wskazujących, aby pozostałe parcele wskazane przez Ministra Rolnictwa (punkt 1 i 2 decyzji z [...] września 1962 r.) i PWRN w [...] (punkty la i Ib decyzji z [...] kwietnia 1962 r.) nie pozostawały we władaniu Państwa, wykonywanemu przez osadników-zabużan J. i W. małżonków T. Odnośnie do większości parcel nie było oczywistych dowodów negujących władanie tą częścią nieruchomości przez władzę, tj. udokumentowanych przeszkód ewidentnie wykluczających zastosowanie art. 9 ust. 1 uspnr.

Wskazał, że przeciwnie, nawet w samym wniosku nieważnościowym

z 4 maja 2016 r. wnioskodawcy przyznają, iż rodzina F. utraciła posiadanie gruntu

w 1945 r. Pomimo rehabilitacji "nie doszło do faktycznego wydania posiadania zajętego majątku tymże osobom", "władze państwowe faktycznie przekazały posiadanie gospodarstwa rodzinie T.", Państwo usiłowało zalegalizować ten stan faktyczny kolejnymi decyzjami nacjonalizacyjnymi, "decyzja PWRN w [...] z dnia [...] listopada 1956 r. w części dotyczącej nakazu zwrotu nieruchomości nigdy nie została wykonana", "mimo faktycznego orzeczenia PWRN w [...] z dnia [...] listopada 1956 r. nakazującego zwrot części nieruchomości, a także stanowiska Ministra Rolnictwa wyrażonego w piśmie z dnia [...] listopada 1958 r. władze państwowe uniemożliwiły wejście w posiadanie gospodarstwa rolnego przez rodzinę F.", "postanowienie Sądu Powiatowego w [...] o zniesieniu współwłasności z dnia [...] marca 1960 r. sygn. [...], które jednak nigdy nie zostało wykonane, a to wobec oporu władz - utrzymujących wbrew własnym orzeczeniom - repatriantów na terenie nieruchomości rodziny F.", "wszelkie dalsze działania, wykonane po 1947 r. przez organy państwowe utrzymywały status quo stan bezprawnego posiadania Skarbu Państwa i dysponowania nieruchomościami A. i J. F. na rzecz rodziny J. i W. T.". Wnioskodawcy konkludują, że "do dnia wejścia w życie uspnr tj. do 5 kwietnia 1958 r. - rodzina F. mimo faktycznych starań oraz uzyskania decyzji PWRN w [...] z dnia [...] listopada 1956 r. nakazującej częściowy zwrot - z powodu faktycznego wprowadzenia na teren ich gospodarstwa osób trzecich tj. repatriantów - nie zdołali wejść w posiadanie utraconych nieruchomości".

Zdaniem Ministra, zebrane w aktach dokumenty potwierdzają kluczową przesłankę nacjonalizacji tj. władanie przejętą częścią nieruchomości przez Państwo za pośrednictwem osadników-zabużan z rodziny T. i brak władania tym gruntem przez właścicieli z rodziny F. Najdokładniejsze i najbliższe dacie nacjonalizacji są ustalenia PPRN w [...] utrwalone w piśmie z [...] września 1960 r., a zwłaszcza w piśmie z [...] grudnia 1961 r., referujących stan poszczególnych parcel wraz z opisem historii ich posiadania od 1945 r. Oba dokumenty urzędowe wskazują, że tylko co do czterech parcel (nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]) spośród przejętych kwestionowanymi decyzjami nacjonalizacyjnymi z 1962 r. można jednoznacznie stwierdzić ich władanie na rzecz rodziny F. do dnia 21 września 1962 r., a zatem ewidentny brak podstawy do ich przejęcia. Natomiast pozostałe przejęte parcele posiadali osadnicy-zabużanie T. i nieprzypadkowo zostały im przyznane dokumentem nadania ziemi z 3 listopada 1962 r. i decyzją z [...] listopada 1962 r., a zatem niezwłocznie po przejęciu tych parcel kosztem rodziny F.

Wszystkie dokumenty, którymi dysponowały organy nacjonalizacyjne referują objęcie całości gruntów we władanie Państwa i osadników T., a następnie sukcesywne odzyskiwanie władania kolejnych parcel przez właścicieli z rodziny F. Wynika z nich jednoznacznie, że F. nie odzyskali władania całego swego gospodarstwa przed 21 września 1962 r. Najpierw bowiem dnia 28 czerwca 1945 r. polecono wprowadzić repatriantów T. na całe gospodarstwo J. F. W odwołaniu złożonym przez J. F. z dnia [...] lipca 1951 r. i w piśmie PPRN w [...] z [...] lipca 1951 r. opisano uprawianie [...] ha ziemi przez J. F. Koresponduje z tym pismo PPRN w [...] z [...] stycznia 1960 r. referujące użytkowanie przez J. F. [...] ha gruntu ornego. Następnie PPRN

w [...] w pismach z [...] września 1960 r. i [...] grudnia 1962 r. odnotowuje wykorzystywanie przez rodzinę F. już [...] ha samego gruntu ornego. Jednocześnie oba ostatnie dokumenty urzędowe wyliczają parcele posiadane przez osadników T. do dnia 5 kwietnia 1958 r. i do końca 1961 r. Właśnie te parcele posiadane przez T. zostały następnie wymienione w decyzjach nacjonalizacyjnych z 1962 r. i przejęte kosztem F. (aczkolwiek cztery parcele przejęto bezpodstawnie, co wynika właśnie z tych obiektywnych i dokładnych dokumentów).

Nie można więc uznać, aby ustalenia dotyczące stanu władania nieruchomością przez osadników T. i Państwo były oczywiście dowolne, arbitralne, co byłoby przejawem rażącego naruszenia prawa. Przeciwnie - kluczowa przesłanka nacjonalizacji nieruchomości, tj. stan i data władania gruntem, były przedmiotem wnikliwych wyjaśnień, utrwalonych w licznych wystąpieniach organów orzekających. Te ustalenia, kluczowe do zastosowania art. 9 ust. 1 uspnr, były dokonywane także dlatego, że sprawą interesowała się prokuratura, Ministerstwo Sprawiedliwości, ambasada ZSRR i inne podmioty, do których interweniowały rodziny F. i T.

Tymczasem w aspekcie prawnym - do przejęcia nieruchomości na podstawie

art. 9 ust. 1 uspnr - wystarczające było właśnie samo władanie gruntem przez Państwo lub osoby trzecie władające za aprobatą Państwa, a także pozbawienie posiadania właściciela. Z niczego nie wynika, aby te kluczowe przesłanki nie były spełnione odnośnie do większości parcel przejętych decyzjami z 1962 r.

Minister wskazał również, że decyzje nacjonalizacyjne nie są obarczone innymi wadami nieważnościowymi z 156 § 1 k.p.a.

Nadzorowane decyzje Ministra Rolnictwa i PWRN w [...] nie naruszały przepisów o właściwości w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 9 ust. 3 zdanie pierwsze uspnr. Zostały bowiem wydane po wznowieniu postępowania, zakończonego decyzją PWRN w [...] z [...] marca 1961 r. Ta ostateczna decyzja został uchylona właśnie przez PWRN w [...] decyzją z [...] kwietnia 1962 r., a sprawa była kontynuowana zgodnie z art. 132 k.p.a. w ówczesnym brzmieniu.

Nie można też uznać, aby decyzje nacjonalizacyjne PWRN w [...] z [...] kwietnia 1962 r. i Ministra Rolnictwa z [...] września 1962 r. wydano w kwestionowanej części bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 in principio k.p.a.). W obu decyzjach powołano ówcześnie obowiązujące i adekwatne w sprawie podstawy materialnoprawne (art. 9 uspnr) i proceduralne (kpa w pierwotnym brzmieniu).

Z niczego również nie wynika, aby sprawa była uprzednio rozstrzygnięta decyzją ostateczną lub aby decyzje skierowano do osoby postronnej (art. 156 § 1 pkt 3-4 k.p.a.).

Zaś dokładny opis przejętych parcel wyklucza przypisanie nadzorowanym decyzjom wady niewykonalności z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.

Na zakończenia Minister stwierdził, że pozostałe zarzuty wniosku są bezzasadne lub nie mają wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutu - że organy nacjonalizacyjne "procedowały wyłącznie wobec J. F. oraz - bliżej nieokreślonej i nieopisanej - grupy spadkobierców A. F.", tymczasem dzieci A. F., tj. A., E. i B. F. byli pełnoletni – wskazał, że jest on nieadekwatny do trybu postępowania nieważnościowego.

Pozbawienie udziału w postępowaniu może bowiem stanowić przyczynę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie zaś z zasadami niekonkurencyjności nadzwyczajnych środków prawnych i racjonalności ustawodawcy, ta sama okoliczność nie może być przyczyną wznowienia postępowania i jednocześnie uzasadniać stwierdzenie nieważności decyzji. W przeciwnym razie, terminy wznowienia postępowania z art. 148 i art. 146 § 2 można byłoby omijać, żądając stwierdzenia nieważności decyzji

Po drugie, rażące naruszenie prawa, które wnioskodawcy upatrują w rzekomym pozbawieniu udziału w postępowaniu dzieci A. F. (tj. E., A. i B. braci F.) ma stanowić ewidentne, oczywiste, bezdyskusyjne naruszenie prawa, potencjalnie wpływające na wynik sprawy. Nie może więc być efektem "domysłów", jak to określają sami wnioskodawcy.

Po trzecie, J. F. i pozostali spadkobiercy A. F. byli reprezentowani

w sprawie nacjonalizacyjnej przez zawodowego pełnomocnika - adwokata E. S. Zresztą, wszelkie orzeczenia (także korzystne dla rodziny F.) kierowano do "J. F. i spadkobierców po A. F.", a nie do samego tylko J. F. Świadczą o tym podważane decyzje, ich rozdzielniki i nieliczne zachowane zwrotne potwierdzenia odbioru. Takie określenie adresatów nie miało dla nich żadnych negatywnych skutków, skoro nie przeszkodziło B. F. złożyć odwołania od decyzji PPRN w [...] z [...] września 1960 r. Nie mogło więc stanowić rażącego naruszenia prawa.

Podsumowując Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - mając na względzie, że PWRN w [...] i Minister Rolnictwa miały kompetencyjne, proceduralne i materialne podstawy prawne i faktyczne, aby decyzjami z [...] kwietnia 1962 r. i [...] września 1962 r. przejąć część gospodarstwa rolnego rodziny F., będącego we władaniu Państwa i osób trzecich - odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanych części decyzji, które nie są obciążone żadną z kwalifikowanych wad wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a. Natomiast w zakresie parcel, które w dniu wydania decyzji nacjonalizacyjnych były już we władaniu właścicieli, a nie we władaniu Państwa, stwierdził, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa, jednak wywołały nieodwracalne skutki prawne.

Nie zgadzając się z decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada

2019 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli E. F., H. F., A. F., H. F., I. W. i I. F. w zakresie pkt 2 tej decyzji - o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji PWRN w [...] z [...] kwietnia 1962 r., nr [...] i utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Rolnictwa z [...] września 1962 r., nr [...], w pozostałej wnioskowanej części.

Zdaniem odwołujących się, organ nadzorczy pominął ich argumentację odnośnie celu uspnr, która dotyczyła tylko reformy rolnej, a nie służyła do legalizacji osadnictwa rolnego na prywatnych nieruchomościach, podlegających zwrotowi osobom zrehabilitowanym. Wskazali na uchwałę siedmiu sędziów NSA z 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10 - wywodząc, że art. 9 uspnr nie konwalidował wszelkich wadliwych przejęć nieruchomości, które nie podlegały reformie rolnej. Ich zdaniem, art. 9 uspnr dotyczył tylko nieruchomości, które po wykonaniu reformy rolnej przekroczyły normę obszarową z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu rolnego.

Wskazali także, że przeciwne stanowisko TK wyrażone w uchwale z 20 lutego 1991 r., W 5/90, jest już nieaktualne, gdyż uchwały TK utraciły moc powszechnie obowiązującej wykładni prawa, natomiast "NSA w obecnie dominującej linii orzeczniczej nakazuje przy interpretacji odwołać się również do tytułu ustawy z dnia 12 marca 1958 r., a zwłaszcza do sformułowania "uporządkowania niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego"."

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...] - utrzymał w mocy własną decyzję

z [...] listopada 2019 r. w zaskarżonym zakresie.

W uzasadnieniu wskazał, że kryterium nadzoru decyzji nacjonalizacyjnych PWRN w [...] z [...] kwietnia 1962 r. i Ministra Rolnictwa z [...] września 1962 r. stanowi art. 156 § 1 k.p.a., który zawiera zamknięty katalog wad skutkujących nieważnością decyzji. Wyjątkowy charakter i konieczność zawężającego wykładania przyczyn nieważnościowych wynika z zasady trwałości decyzji, unormowanej w art. 16 § 1 kpa.

Skoro odwołujący się ukierunkowują zarzuty na rażące naruszenie prawa, to nadzorowane decyzje należy poddać analizie przez pryzmat art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., gdyż decyzje te ewidentnie nie są dotknięte żadną inną kwalifikowaną wadą nieważnościową.

Taki zabieg jest uzasadniony również w kontekście stanu faktycznego sprawy, który jest dość rozbudowany, ale jednak bezsporny i poddaje się uproszczeniu. Można go sprowadzić do ciągu zdarzeń, w którym poprzedni właściciele z rodziny F. od 1945 r. (utraty władania gospodarstwem rolnym) przez 1958 r. (wejście w życie uspnr) aż do wydania decyzji nacjonalizacyjnych z 1962 r. sukcesywnie odzyskiwali władanie kolejnymi parcelami. Wskutek opisanej tendencji, władanie parcelami tracili osadnicy-zabużanie z rodziny Te., wprowadzeni w posiadanie gruntu przez Państwo. W efekcie, władanie parcelami nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] odzyskali państwo F. (dlatego Państwo nie władało tymi gruntami, ich przejęcie było wadliwe i w tej części decyzje nacjonalizacyjne były bezprawne), zaś władanie parcelami nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], niewydzielonej połowy parceli nr [...], zabudowań mieszkalnych i gospodarczych oraz parcel dojazdowych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] wykonywali osadnicy państwo T. (dlatego przejęcie tych parcel nie naruszało rażąco prawa i w tej części decyzje nacjonalizacyjne nie są nieważne).

Minister podniósł, że mając na uwadze, iż zarysowany stan faktyczny sprzed 60 lat jest dobrze udokumentowany i nie jest przez strony kwestionowany, to rozstrzygnięcie sprawy zależy od płaszczyzny prawnej. Przy tym podtrzymał ocenę, że art. 9 ust. 1 uspnr mógł być podstawą prawną przejęcia ww. parcel rodziny F. i nie podzielił zarzutów odwołujących się.

Art. 9 ust. 1 i 3 uspnr dopuszczał przejęcie nieruchomości pozostającej we władaniu Państwa lub przekazanej przez Państwo we władanie osobom trzecim.

Nie ulega wątpliwości, że w 1945 r. w gospodarstwie rolnym A. i J. małżonków F. zostali osadzeni zabużanie państwo T. Bezspornie też nie zaszła przeszkoda do nacjonalizacji z art. 9 ust. 2 uspnr, gdyż J. F. nie oddał nieruchomości Państwu tylko w tymczasowe użytkowanie celem zagospodarowania na podstawie dekretu z 9 lutego 1953 r. Utrata władania gruntem nastąpiła w związku z podpisaniem Volkslisty przez J. F., ucieczką z Polski przed nadchodzącymi wojskami radzieckimi i osadzeniem na nieruchomości zabużan. Wszystko to nastąpiło przed wejściem w życie dekretu z 9 lutego 1953 r., statuującego jedyną przeszkodę do nacjonalizacji. Natomiast próby odzyskania nieruchomości nie wykluczały jej przejęcia na podstawie art. 9 ust. 1 uspnr, skoro nawet sądowe tytuły egzekucyjne traciły skuteczność w obliczu orzeczenia nacjonalizacyjnego (art. 9 ust. 4 uspnr).

Tymczasem samo znajdowanie się nieruchomości we władaniu Państwa lub użytkowaniu osób trzecich w dniu 5 kwietnia 1958 r. (wejściu w życie uspnr) i w dniu 21 września 1962 r. (wydaniu decyzji nacjonalizacyjnej) było wystarczające do orzeczenia o przejęciu nieruchomości, niezależnie od świadomości właściciela i choćby nawet próbował on sądownie odzyskać nieruchomość (uchwała TK z 20 lutego 1991 r., W 5/90; wyrok NSA z 24 marca 2015 r., I OSK 1610/13).

Dlatego nie miało znaczenia, czy rodzina F. opuściła (porzuciła) nieruchomość, skoro samodzielną i wystarczającą przesłanką nacjonalizacji z art. 9 ust. 1 uspnr było samo władanie nieruchomością przez Państwo (a zatem brak władania przez właściciela własną nieruchomością), niezależnie od przyczyny tego stanu (wyroki NSA z 1 kwietnia 2015 r., I OSK 436/14; WSA w Warszawie z 9 marca 2015 r., I SA/Wa 3368/14; z 30 grudnia 2014 r., SA/Wa 2897/13; z 11 marca 2004 r. IV SA 3978/02 i IV SA 3979/02).

Organy orzekające o nacjonalizacji nieruchomości w 1962 r. oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako organ nadzorczy, nie musiały ustalać podstawy prawnej zawładnięcia nieruchomością przez Państwo. Nacjonalizacja z art. 9 ust. 1 uspnr była bowiem skuteczna także w przypadku objęcia władania nieruchomością bezprawnie, tj. bez tytułu prawnego (wyroki WSA w Warszawie z 15 marca 2013 r., I SA/Wa 1529/12; WSA w Poznaniu z 4 września 2013 r., IV SA/Po 251/13; WSA w Białymstoku z 19 kwietnia 2007 r., II SA/Bk 63/07).

Art. 9 uspnr miał na celu radykalne uporządkowanie stanu własnościowego gruntów poprzez dostosowanie stanu prawnego do faktów, niezależnie w jakich okolicznościach Państwo zawładnęło gospodarstwem rolnym. Dlatego oprócz dekretu z 9 lutego 1953 r. (którego zastosowanie w tej sprawie nie znalazło żadnego potwierdzenia), nie miało wcale znaczenia, z jakich przyczyn i na jakiej podstawie prawnej J. F. utracił władanie gospodarstwem rolnym, a zabużanie T. zostali w nim osadzeni - skoro dla przejęcia własności gospodarstwa wystarczało właśnie samo uzyskanie władania przez Państwo, choćby nawet bezprawnie (wyroki NSA z 8 maja 2015 r., I OSK 2176/13; WSA w Warszawie z 9 marca 2015 r., I SA/Wa 3369/14, z 12 marca 2013 r., IV SA/Wa 1961/11).

Ponadto w trybie stwierdzenia nieważności decyzji bada się wyłącznie zaistnienie kwalifikowanych błędów przy stosowaniu prawa, a nie ocenia się legalności samego prawa. Dlatego bezwzględność reżimu art. 9 uspnr nie oznacza automatycznie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego wydanego na tej podstawie prawnej (wyroki NSA z 7 lutego 2017 r., I OSK 2649/16, z 22 stycznia 2009 r., I OSK 161/08; WSA w Warszawie z 21 października 2014 r., I SA/Wa 1985/14, z 6 lutego 2013 r., IV SA/Wa 1077/12, z 10 października 2012 r., IV SA/Wa 1113/12; WSA w Gdańsku z 5 sierpnia 2009 r., II SA/Gd 236/09, z 21 maja 2009 r., II SA/Gd 630/08).

Tymczasem nie ma wątpliwości, że jedyna przesłanka przejęcia nieruchomości na podstawie art. 9 ust. 1 uspnr była spełniona - skoro rodzina F. do 4 kwietnia

1958 r. a nawet do dnia wydania decyzji nacjonalizacyjnej z [...] września 1962 r. nie odzyskała władania spornych parcel. Dlatego też mogły one zostać znacjonalizowane bez rażącego naruszenia prawa.

Minister uznał też za bezzasadne zarzuty wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wskazał, że chybione są argumenty odwołujących się, eksponujące nazwę i cel ustawy z 12 marca 1958 r., która miała regulować "całkowicie inne kwestie (dotyczące właśnie reformy rolnej), aniżeli legalizacja nielegalnego zajęcia nieruchomości przez państwo [...] umieszczania repatriantów na nieruchomości należącej do osób trzecich".

Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma bowiem treść art. 9 ust. 1 uspnr, zgodnie z którym wystarczającym warunkiem do przejęcia nieruchomości było wykonywanie władania gruntem przez Państwo choćby za pośrednictwem osoby trzeciej. Natomiast sam tytuł ustawy nie przesądza jej treści i przesłanek zastosowania instytucji prawnych, które są tam szczegółowo uregulowane.

Ponadto, nie można uznać za rażące zastosowanie w tej sprawie ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. "Reforma rolna" nie ograniczała się do odjęcia prawa własności nieruchomości przekraczających 100 ha powierzchni ogólnej w województwie śląskim (art. 2 ust. 1 lit. e dekretu rolnego), lecz obejmowała również rozdysponowanie gruntów przejętych na różnych podstawach prawnych. Równie szeroki zakres miało "osadnictwo rolne", które można było odnosić do osadzenia na gruncie zabużan z rodziny T. Co więcej, W. T. został decyzją z [...] listopada 1962 r. uwłaszczony na spornych parcelach odebranych rodzinie F., a nastąpiło to na podstawie rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN z [...] września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Niniejsza sprawa nie była więc całkiem oderwana od "reformy rolnej" i "osadnictwa rolnego", wskazanych w tytule omawianej ustawy.

Poza tym - abstrahując od tytułu uspnr - w tej sprawie spełnione były przesłanki nacjonalizacyjne i cel tej ustawy, którym było ustabilizowanie stanu prawnego nieruchomości, poprzez jego dostosowanie do stanu faktycznego na gruncie wg kryterium władania (wyrok NSA z 13 lutego 2009 r., I OSK 7/08).

Natomiast przedmiotu sprawy nie stanowiły: ocena legalności osadzenia na gruncie repatriantów T., okoliczności wpisania do II grupy [...]

i opuszczenia gospodarstwa przez J. F. w 1945 r. oraz zaniechania jego ścigania w 1947 r. Istotny był jedynie status prawnorzeczowy nieruchomości, który był zdeterminowany utratą władania gruntem przez właściciela.

Minister nie podzielił też tezy odwołujących się jakoby "zasadniczym celem ustawy z 1958 r. była konwalidacja wyłącznie takich przejęć, które następowały na skutek powiększenia - po wejściu w życie art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu PKWN (tj. po 13 września 1944 r.) - obszaru nieruchomości ziemskich, pierwotnie niepodlegających reformie rolnej, ponad normy obszarowe zawarte w tym przepisie dekretu, co było działaniem niezgodnym z dekretem".

Taka wykładnia nie ma jakiegokolwiek oparcia w art. 9 uspnr, który obejmował wszelkie grunty rolne i leśne, a nie tylko nieruchomości duże (tzw. obszarnicze). Przeciwnie. Jak stanowił art. 9 ust. 1 zdanie pierwsze uspnr, przejmowane były nieruchomości "bez względu na ich obszar". Z niczego nie wynika, aby art. 9 uspnr był sprzężony jedynie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu rolnego. Przecież dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej wywołał jednorazowy skutek nacjonalizacyjny (dnia 13 września 1944 r.), którego kontynuacji nie można domniemywać w art. 9 uspnr, operującym innymi przesłankami przejęcia. Kiedy ustawodawca chciał nawiązać do kryteriów obszarowych dekretu rolnego, to uczynił to wprost w art. 4-5 i art. 7 ustawy z 13 lipca 1957 r. o obrocie nieruchomościami rolnymi (Dz.U. z 1957 r. nr 39 poz. 172). Trudno więc racjonalnie uzasadnić, po co ustawodawca miałby powielić ten zabieg w niewiele późniejszej ustawie z dnia 12 marca 1958 r., gdy zupełnie to nie wynika z brzmienia art. 9 uspnr.

Ponadto, wykładnia prezentowana we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wcale nie jest znana w judykaturze. Odwołujący się dowolnie piszą o "obecnie dominującej linii orzeczniczej NSA" w tym zakresie. Tymczasem wykładnia art. 9 uspnr i cel tej ustawy eksponowane na stronie 5 wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w ogóle nie występują w orzecznictwie, a przede wszystkim nie były znane w 1962 r. w czasie wydawania ocenianych decyzji nacjonalizacyjnych.

Nawet gdyby taka interpretacja art. 9 uspnr rzeczywiście się pojawiła, to rozbieżność wykładni byłaby przeszkodą, aby zakwalifikować badane decyzje jako naruszające prawo rażąco, tj. bezspornie, ewidentnie, oczywiście (wyrok NSA z 22 stycznia 2009 r., I OSK 161/08).

Nieuprawnione jest też wskazanie przez odwołujących się na uchwałę 7 sędziów NSA z 10 stycznia 2011 r., I OPS 3/10. Jest ona bowiem wiążąca jedynie w zakresie zastosowania § 5 ust. 1 rozporządzenia rolnego i art. 2 ust. 1 lit. e dekretu rolnego, natomiast uspnr była tu zaledwie wzmiankowana przy okazji i wyłącznie na potrzeby omawiania reformy rolnej.

Tymczasem art. 9 uspnr był przedmiotem osobnej analizy przeprowadzonej

w uchwale TK z 20 lutego 1991 r., W 5/90. Trybunał wskazał, że już sama utrata władania nieruchomością przez właściciela i zawładnięcie gruntem przez Państwo umożliwiało zastosowanie art. 9 uspnr. Ta niekorzystna dla odwołujących się argumentacja Trybunału, jest powszechnie aprobowana w orzecznictwie, niezależnie, że uchwały TK utraciły moc formalnie wiążącą (wyrok NSA z 23 lipca 2009 r., I OSK 1017/08).

Skargę na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli E. F., H. F., A. F., H. F., I. W. i I. F. - zarzucając zaskarżanej decyzji naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę stwierdzenia nieważności decyzji kontrolowanej (względnie stwierdzenie, że kontrolowane decyzje wydano z rażącym naruszeniem prawa, z jednoczesną odmową stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji wobec nieodwracalnych skutków prawnych) - mimo, że w toku wydawania kontrolowanej decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W obszernym uzasadnieniu skarżący przedstawili argumentację na jej poparcie.

Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2019 r. - w zakresie punktu 2) tej decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodał, że uwzględnił wniosek nieważnościowy skarżących w granicach dopuszczalnych przez art. 156 § 1 k.p.a. oraz opisaną wykładnię art. 9 ust. 1 uspnr.

Prawomocnym postanowieniem z 21 stycznia 2020 r. Sąd odrzucił skargę I. F.

Pismem [...] 4 marca 2021 r. pełnomocnik skarżących przedstawił dodatkową argumentację na poparcie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2020 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z [...] listopada 2019 r. w zakresie jej pkt 2 o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji PWRN w [...] z [...] kwietnia 1962 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Rolnictwa z [...] września 1962 r., w pozostałej wnioskowanej części.

Materialnoprawną podstawę stanowił art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. P.R.L. 1958/17/71 - dalej jako "uspnr").

W myśl tego przepisu, nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przejmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa łub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne (ust. 1). Przepis ust. 1 nie dotyczy gruntów wymienionych w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych oraz gruntów objętych we władanie Państwa na podstawie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (ust. 2). O przejęciu nieruchomości rolnych na własność Państwa orzeka organ administracji rolnej prezydium powiatowej rady narodowej, a o przejęciu nieruchomości leśnych - rejon lasów państwowych. O uznaniu służebności za niezbędne orzeka organ właściwy do wydania orzeczenia o przejęciu nieruchomości na własność Państwa (ust. 3). Postępowanie sądowe o przywrócenie posiadania lub wydanie nieruchomości określonych w ust. 1 podlega umorzeniu, a nie wykonane tytuły egzekucyjne zasądzające te roszczenia są pozbawione skutków prawnych (ust. 4).

Z art. 9 ust. 1 uspnr ewidentnie wynika, że przejęcie nieruchomości na własność Państwa wymagało łącznego spełnienia dwóch przesłanek: objęcia nieruchomości we władanie Państwa przed wejściem w życie ustawy, tj. przed dniem 5 kwietnia 1958 r. oraz pozostawania tej nieruchomości we władaniu Państwa lub przekazania jej osobom fizycznym lub prawnym do dnia 5 kwietnia 1958 r.

Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Z akt sprawy wynika bowiem, że

w 1945 r. w gospodarstwie rolnym A. i J. małżonków F. zostali wprowadzeni osadnicy-zabużanie państwo T.

Fakt utraty władania gospodarstwem rolnym przez rodzinę F. w 1945 r. przyznają sami skarżący zarówno we wniosku o stwierdzenie nieważności z 4 maja 2016 r., jak i w skardze. W skardze wskazują na to, że "z gospodarstwa rodzina F. została przepędzona - częściowo przez ówczesne władze, które "dokwaterowały"

repatriantów, a częściowo przez samych repatriantów, którzy poprzez działania faktyczne "wypchały z części nieruchomości A. F. i jej małoletnie dzieci (a to do czasu zanim jej mąż nie powrócił zza granicy)...".

Zatem bezsporny jest fakt utraty władania gospodarstwem rolnym przez rodzinę F. i w konsekwencji objęcia nieruchomości we władanie Państwa, które następnie przekazało nieruchomość osadnikom-zabużanom.

Z powyższego wynika, że prawidłowo Minister uznał, iż została spełniona pierwsza z przesłanek określonych w art. 9 ust. 1 uspnr odnosząca się do objęcia nieruchomości we władanie Państwa przed wejściem w życie ustawy, tj. przed

dniem 5 kwietnia 1958 r. Skoro bowiem objęcie gospodarstwa we władanie nastąpiło

w 1945 r., to nie ulega wątpliwości, że nastąpiło to przed wejściem w życie ustawy, tj. przed 5 kwietnia 1958 r.

Z ustalonego stanu faktycznego sprawy jasno też wynika, iż została spełniona również druga przesłanka z art. 9 ust. 1 uspnr - a więc władanie przejętą częścią nieruchomości przez Państwo za pośrednictwem osadników-zabużan z rodziny T. i brak władania tą częścią nieruchomości przez właścicieli z rodziny F. w dniu wydania decyzji nacjonalizacyjnej.

Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika bowiem,

że rodzina F. - z wyjątkiem czterech parcel wchodzących w skład gospodarstwa:

nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] - nie odzyskała władania nad pozostałą częścią gospodarstwa przed dniem 21 września 1962 r. Ta właśnie pozostała cześć gospodarstwa, na którą składały się parcele: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], niewydzielona połowa parceli nr [...], niewydzielona połowa zabudowań mieszkalnych i gospodarczych oraz niewydzielona połowa parcel dojazdowych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] - znajdowała się w posiadaniu rodziny T.

Zatem, jak zasadnie wskazał organ nadzoru, zarówno w dniu 5 kwietnia 1958 r., jak i w dniu wydania orzeczenia - [...] września 1962 r. nieruchomość ta znajdowała się w części we władaniu osób fizycznych - rodziny T., którym przekazało ją Państwo.

Brak jest także wątpliwości co do tego, że nieruchomość ta miała charakter rolny.

Zatem zachodziły wszelkie przesłanki przejęcia na własność Państwa części nieruchomości na podstawie art. 9 ust. 1 uspnr. Skarżący natomiast nie przedstawili żadnych okoliczności, które Sąd mógłby uwzględnić w kontroli zaskarżonej decyzji.

Jak słusznie wskazał Minister nie wystąpiła również przeszkoda do nacjonalizacji spornej nieruchomości wynikająca z art. 9 ust. 2 uspnr - albowiem nieruchomość należąca do J. F. nie została oddana Państwu wyłącznie w tymczasowe użytkowanie celem zagospodarowania na podstawie dekretu z 9 lutego 1953 r. Utrata władania nieruchomością nastąpiła w związku z wojną i osadzeniem na nieruchomości osadników-zabużan. Wszystko to nastąpiło przed wejściem w życie dekretu z 9 lutego 1953 r. statuującego jedyną przeszkodę do nacjonalizacji.

Wbrew zarzutom skargi - na co prawidłowo zwrócił uwagę organ nadzoru

w zaskarżonej decyzji - bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje kwestia, w jakich okolicznościach Państwo weszło w posiadanie spornej nieruchomości, czy też przyczyny i okoliczności, w których właściciele utracili władanie nad nieruchomością. Przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji orzecznictwo sądów administracyjnych oraz orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie pozostawiają w tym względzie żadnych wątpliwości.

Wskazać także należy, że ani we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani

w zarzutach skargi skarżący nie zaprzeczyli ustaleniom organu nadzoru. Nie przywołali też jakichkolwiek okoliczności, czy dowodów stanowiących przeciwwagę dla stanu faktycznego i prawnego określonego w zaskarżonej decyzji.

Podzielić należy również stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji o tym, że decyzje nacjonalizacyjne PWRN w [...] z [...] kwietnia 1962 r. i Ministra Rolnictwa z [...] września 1962 r. nie są dotknięte żadnymi innymi kwalifikowanymi wadami określonymi w art. 156 § 1 k.p.a.

Nie mogło odnieść zamierzonego skutku powoływanie się przez skarżących na uchwałę siedmiu sędziów NSA z 10 stycznia 2011 r., I OPS 3/10. Dotyczyła ona bowiem tego, że § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia

[...] marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa

w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Przedmiot tej uchwały nie odnosił się zatem do art. 9 uspnr. Przepis ten został jedynie powołany w jej treści na potrzeby omawiania reformy rolnej.

Skarżący wskazują, że w obecnie dominującej linii orzeczniczej NSA nakazuje przy interpretacji odwołać się również do tytułu ustawy z dnia 12 marca 1958 r.,

a zwłaszcza na sformułowanie "uporządkowanie niektórych spraw związanych

z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego". Nie powołują jednak żadnych orzeczeń NSA na poparcie swej tezy. Teza ta jest zatem gołosłowna.

Podsumowując Sąd uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sposób wnikliwy, rzetelny i wszechstronny rozważył zebrany i zgromadzony materiał dowodowy, wyczerpująco i szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy, uzasadnił też przekonująco swoje decyzje zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. - uzyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Dodatkowo należy wyjaśnić, że wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym,

w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem

COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

(Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r.

o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku

z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875).

Zgodnie z nim, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość

z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na podstawie powołanego przepisu Przewodnicząca Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z 11 lutego 2021 r. skierowała niniejszą sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym - o czym zawiadomiono strony lub ich pełnomocników umożliwiając im przedstawienie dodatkowych argumentów. Przy czym - poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok - sądowa kontrola niczym nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw na rozprawie.