Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 184/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 § 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności ekologicznej na rok 2021 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

A. P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (Spółka) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (organ odwoławczy, Dyrektor OR ARiMR) z dnia [...] r. nr [...], którą utrzymała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności ekologicznej za 2021 r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika następujący stan sprawy.

W dniu 11.06.2021 r. spółka A. P. złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2021 tj. jednolitej płatności obszarowej, płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych, płatności ONW oraz płatności ekologicznej.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] r. odmówił spółce płatności ekologicznej. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ponownie oceniając zgromadzony materiał dowodowy Kierownik BP ARiMR stwierdził, że mając na uwadze strukturę osobową, powiązania organizacyjne poszczególnych podmiotów, sposób funkcjonowania, spółka A. P. nie udowodnia samodzielności funkcjonowania. Prowadzenie działalności przez spółkę ma charakter pozorny i stanowi jedynie zabieg gwarantujący uzyskanie dopłat obszarowych. W konsekwencji, organ I instancji uznał, iż w sprawie należy zastosować art. 60 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549, z późn. zm., dalej jako: rozporządzenie nr 1306/2013).

W postępowaniu odwoławczym organ II instancji wskazał, że Kierownika BP ARiMR prawidłowo rozstrzygnął sprawę, opierając ją na właściwych przepisach prawa i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Po rozpoznaniu skargi na ww. decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z 29.11.2023 r. sygn. akt I SA/Go 209/23, uchylił zaskarżoną decyzję w całości.

W ocenie Sądu, w sprawie należało dokonać oceny ustalonych w postępowaniu administracyjnym okoliczności faktycznych. Oznaczało to konieczność wykazania przez organy, że po pierwsze, skarżąca stworzyła wraz z pozostałymi, powiązanymi podmiotami sztuczne warunki do uzyskania płatności i, po drugie, że uzyskanie tych korzyści jest sprzeczne z celami sektorowego prawodawstwa rolnego (wyrok NSA w sprawie o sygn. akt I GSK 657/18). Organ powinien zatem nie tylko ocenić, czy działania strony nakierowane były na uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, ale także czy można je wspólnie przypisać wszystkim wspomnianym w decyzji podmiotom, z którymi, jak twierdzą organy, skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne. Zdaniem Sądu, przedstawiona przez organy ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie jest kompleksowa i wszechstronna, a w konsekwencji nie uprawnia do jednoznacznego uznania, że skarżąca wraz z pozostałymi wymienionymi przez organy podmiotami tworzą jedno gospodarstwo rolne, a warunki uzyskania przez skarżącą korzyści w postaci dopłat, zostały stworzone sztucznie.

Dalej Sąd wskazał, że w ocenie organu odwoławczego zamiarem M. J., pod kontrolą którego pośrednio bądź bezpośrednio - znajdował się areał około 2721 ha gruntów uprawowych, było zmultiplikowanie podmiotów mogących ubiegać się o dopłaty obszarowe, w celu uzyskiwania ich w wyższej wysokości, poprzez ominięcie limitów kwotowych i powierzchniowych oraz przepisów o degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa. Jednakże te zmultiplikowane podmioty nie mogły być uznane za samodzielne gospodarstwa, albowiem są ze sobą powiązane w aspekcie właścicielskim, zarządzane przez wąską grupę osób, nie posiadają (poza gruntami) zaplecza technicznego oraz kadrowego, a działalność rolnicza jest realizowana pełnym systemem zlecania (przy pomocy powiązanych podmiotów wspomagających)". Następnie WSA wymienił okoliczności, które zdaniem organu miały potwierdzać ww. tezę. Najważniejszymi z nich były:

1. W kierownictwie wszystkich spółek powtarzały się te same osoby: I. O., K. S., Ł. P., M. Ja., A. S. , M. P., W. K., z nadrzędną rolą M. J. (poprzez P. S.A.).

2. Udziałowcem wszystkich spółek, poza I. sp. z o.o. oraz A.-B. sp. z o.o., była P. S.A. Z kolei udziałowcem I. sp. z o.o. była A.-B., a jej udziałowcami Ł. P. i A. S. .

3. Spółka A. P. sp. z o.o. poddzierżawiła działki pozyskane od Syndyka Masy Upadłości K. S.A. spółce A.-B. oraz R. K.

4. Utworzenie grup spółek (T., E. G. W., P.) w tym samym czasie oraz przypisywanie poszczególnym spółkom w grupach jednej lub dwóch działek ewidencyjnych leżących blisko siebie.

5. Spółki dzierżawiły działki od innych powiązanych podmiotów.

6. Spółki nie posiadały własnego sprzętu rolniczego i zlecały prace rolne tym samym podmiotom powiązanym tj.: I. sp. z o.o., R. K. oraz S. B. Umowy na te usługi była zawierane w tym samym czasie i według wspólnego wzoru. Z kolei cena wykonanych przez I. sp. z o.o. usług siewu i kombajnowania była znacznie zaniżona.

7. Ubiegające się o płatności podmioty nie posiadały własnych magazynów i środków transportu zlecając usługi magazynowe I. sp. z o.o. oraz R. K..

8. R. K. wykonywał usługi na rzecz powiązanych podmiotów pomimo zawieszenia działalności gospodarczej.

9. Spółki nie przedstawiły potwierdzeń przelewów za wykonane usługi.

10. Wszystkie opisane podmioty miały podobny, zawężony zakres produkcji roślinnej.

11. Jedynie 9 z 26 podmiotów kupowało olej napędowy.

12. Wszystkie spółki miały jedynie kilka, grupowo przypisanych, adresów siedzib i adresów korespondencyjnych.

13. Część wskazanych w decyzji podmiotów dzierżawiło pomieszczenia biurowe od podmiotów powiązanych.

14. Kredyt udzielony przez I. dla P. S.A. został przeznaczony na pożyczki dla 17 wymienionych w decyzji spółek, a jego zabezpieczeniem jest hipoteka nieruchomości będących ich własnością.

15. Większość wymienionych w decyzji podmiotów osiąga dochód jedynie dzięki dopłatom.

W ocenie Sądu, powyższe okoliczności nie świadczyły jednak o tym, że w przypadku samej skarżącej można w sposób jednoznaczny postawić tezę, że nie można jej uznać za samodzielne niezależne gospodarstwo rolne. Konfrontacja argumentów stanowiska organu ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i twierdzeniami strony potwierdza zarzut skargi o pominięciu przez organy okoliczności i dowodów, które indywidualnie odnosiły się do strony. Taki stan rzeczy, nie daje na obecnym etapie podstaw do wyprowadzenia oceny, że skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności rolniczej i odmowy przyznania płatności. Organ nie przedstawił żadnego dowodu wskazującego jednoznacznie, że decyzje skarżącej, dotyczące rodzaju i zakresu produkcji, hodowli czy upraw, doboru kontrahentów nie były samodzielne, że to inne podmioty miały wpływ na działalność skarżącej. Okoliczność występowania tych samych osób wśród członków zarządu skarżącej oraz spółki P. SA i spółek, w której ma ona udziały, nie jest w tym zakresie wystarczająca. Uchybienia w zakresie kompleksowego zbadania i ocenienia materiału dowodowego nie pozwalają na obecnym etapie na przesądzenie, czy naruszono art. 60 rozporządzenia 1306/2013 i pozostałe wymienione w skardze przepisy prawa materialnego. Wskazane wyżej uchybienia stanowiły o naruszeniu art. 27 ust. 1 i 2 ustawy PROW.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego oraz okoliczności podniesionych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w wyroku z dnia 29.11.2023 r. sygn. akt I SA/Go 209/23 organ stanął na stanowisku, że spółka A. posiada potencjał aby prowadzić samodzielną działalność rolniczą. Jednakże, mając na uwadze ogólne zaangażowanie spółki w funkcjonowanie szeregu podmiotów powiązanych z osobą M. J. organ podtrzymał, że spółka jest czynnym uczestnikiem procederu tworzenia sztucznych warunków ukierunkowanych na pozyskiwanie płatności w kwotach większych niż faktycznie przysługujące.

Organ wskazał, że A. P. sp. z o.o. w przeciwieństwie do wielu innych spółek, w których beneficjentem rzeczywistym jest M. J., nie jest finansowana z pożyczki udzielonej przez P. S.A. Z deklaracji ZUS DRA oraz bilansu za rok 2021 wynika, że spółka A. P. zatrudnia pracowników (zatrudnienie 2,92 etatu), wypłaca wynagrodzenia oraz uiszcza opłaty z tytułu ubezpieczeń społecznych. Spółka posiada pełną infrastrukturę, w tym odpowiednie maszyny (wykaz środków trwałych) do wykonywania koniecznych czynności agrotechnicznych na uprawianych przez nią gruntach. Spółka samodzielnie, przy wykorzystaniu własnego parku maszynowego i paliwa zakupionego na rzecz spółki wykonywała w roku 2021 czynności rolnicze i nie zlecała w tym zakresie usług podmiotom zewnętrznym. W miejscowości S. posiada magazyn, w którym przechowuje swoje płody rolne. Wyprodukowane towary sprzedaje we własnym imieniu i na własny rachunek podmiotom niezależnym (K. L. - faktura z dnia [...] r. nr [...]). Spółka ponosi ciężar podatkowy związany z zapłatą podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości, jak również finansowy związany z zapłatą za ubezpieczenie upraw. W przypadku nieruchomości dzierżawionych od Syndyka Masy Upadłości K. S.A. w upadłości Spółka uiszcza czynsz oraz równowartość kwoty z tytułu podatków. Ponadto za rok 2021 posiada dodatni bilans działalności spółki.

A. P. sp. z o. o. została zawiązana w 2004 r. W 2008 r. udziały (data wpisu w KRS [...].01.2008 r.) w spółce objęła G. sp. z o. o. (prezes zarządu Z. J., członkowie zarządu, do [...].01.2023 r., M. P. i K. S., prokurent M. J.. Od dnia [...].01.2014 r. jedynym udziałowcem w A. P. sp. z o. o. jest M. J.. Spółka wnioski o przyznanie płatności składała od 2004 r. do 2015 r. W 2016 r. spółka rozdzieliła ponad 330 ha gruntów na pięć podmiotów z grupy T., tj.:

- T6 sp. z o. o. (członkowie zarządu: I. O., K. S., A. S. , jedyny udziałowiec P. S.A.) weszła w posiadanie własności działek nr: [...],[...],[...] oraz [...] należących do A. P. sp. z o. o. na podstawie umowy przeniesienia prawa własności nieruchomości nr [...] z dnia [...]r., działki nr [...] na mocy umowy dzierżawy z dnia [...] r.;

- T1 sp. z o. o. (członkowie zarządu: I. O., Ł. P., M. P., aktualny członek zarządu M. P., jedyny udziałowiec P. S.A.) weszła w posiadanie własności działki nr [...] należącej do A. P. na postawie umowy przeniesienia prawa własności nieruchomości z dnia [...] r.;

- T3 sp. z o. o. (członkowie zarządu: I. O., K. S., A. S. , jedyny udziałowiec P. S.A.) weszła w posiadanie własności działek nr: [...] oraz [...] należących do A. P. sp. z o. o. na podstawie umowy przeniesienia prawa własności nieruchomości z dnia [...] r.;

- T5 sp. z o. o. (członkowie zarządu: I. O., Ł. P., A. S. , jedyny udziałowiec P. S.A.) weszła w posiadanie własności działek nr: [...] oraz [...] należących do A. P. sp. z o. o. na podstawie umowy przeniesienia prawa własności nieruchomości z dnia [...] r.

- T4 sp. z o. o. (członkowie zarządu: I. O., Ł. P., M. Ja., jedyny udziałowiec P. S.A.) weszła w posiadanie własności działek nr: [...] oraz [...] należących do A. P. sp. z o. o. na podstawie umowy przeniesienia prawa własności nieruchomości z dnia [...] r., ponadto spółka T4 na mocy umowy z dnia [...] r. podpisanej przez W. K. oraz Ł. P. i M. Ja. wydzierżawiła pomieszczenia biurowe zlokalizowane w [...], przy ul. [...].

W 2020 r. A. P. zawnioskowała o wsparcie z tytułu użytkowania działek zlokalizowanych w [...] oraz nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] o łącznej powierzchni użytkowanej 119,21 ha. Grunty te wchodzą w skład masy upadłościowej spółki K. S.A. (KRS nr [...]). W 2021 r. spółka weszła w posiadanie ponad 517 ha na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] r. zawartej z Syndykiem Masy Upadłości K. S.A. (w tym ww. działki).

Następnie spółka poddzierżawiła działki nr: [...], [...], [...] oraz [...] o sumarycznej powierzchni zgłoszonej do płatności 95,35 ha rzecz A.-B. sp. z o. o. (prezes zarządu Ł. P., członek zarządu I. O. - osoby współwystępujące w zarządach wielu spółek, w których beneficjentem rzeczywistym jest M. J. (mimo wezwania, spółka A. P. nie przedstawiła pełnej treści wskazanej umowy ani też dowodów jej realizacji w postaci np. potwierdzenia przelewów). Ponadto organ wskazał, że A.-B. sp. z o. o. została uznana jako część większej całości zarządzanej przez M. J., a o sztuczności warunków stworzonych do uzyskania płatności świadczył fakt, iż działalność zaangażowanych podmiotów, w tym A.-B. nie miała charakteru rzeczywistego (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. sygn. akt: I SA/Go 222/23 oraz I SA/Go 223/23).

Kolejne działki nr [...],[...] oraz [...] o łącznej powierzchni ponad 90 ha spółka poddzierżawiła R. K. tj. osoba udostępniająca swoją infrastrukturę do przechowywania plonów spółek: P. R. J. sp. z o. o. oraz R.-F. G. sp. z o. o. oraz wykonawca usług rolniczych dla spółek: R.-P. sp. z o. o., A.-P.sp. z o. o., F. P. sp. z o. o., T5 sp. z o. o., Ag sp. z o. o., R. G. sp. z o. o. P. R. J.sp. z o. o., E.G. M1 sp. z o. o, A.–B. sp. z o.o. Wszystkie wymienione podmioty również uznane przez sądy administracyjny za pozornie prowadzące działalność rolnicza na własny rachunek m.in. wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. sygn. akt: I SA/Go 252/23, I SA/Go 178/23 czy I SA/Go 228/23. Organ wskazał, że pomimo wezwania strona nie przedłożyła umowy poddzierżawy zawartej z R. K.. Ponadto działki: nr [...], nr [...] oraz nr [...] spółka poddzierżawiła na rzecz M. W. – A. oraz nr [...], nr [...], nr [...] nr [...] oraz nr [...] na rzecz T. B.). Pomimo wezwania strona nie przedstawiła umowy ani dokumentacji potwierdzającej dokonywanie płatności z tytułu poddzierżawy. Spółka również nie załączyła umowy dzierżawy zawartej z Syndykiem Masy Upadłości K. S.A.

Dalej organ wskazał, że w 2016 r. w nowopowstałych spółkach R. P. sp. z o. o., A.P. sp. z o. o., F.P. sp. z o. o. najpierw udziały obejmowała spółka A. P. (z udziałowcem M. J.). Finalnie udziały przejęła P. S.A., której jedynym akcjonariuszem od momentu założenia spółki jest M. J..

W ocenie organu działania podejmowane przez zarząd A. P. można uznać za powtarzający się schemat tj. zawiązanie spółki, przypisanie jej tylko i wyłącznie gruntów wydzielonych z potencjału należącego do spółki posiadającej zasoby gruntów, zawnioskowanie przez nowy podmiot o płatności w ARiMR. Schematyczne działania są synonimem stworzenia takich warunków, które w określonym stanie faktycznym nie mają żadnego innego racjonalnego uzasadnienia poza uzyskaniem korzystniejszej sytuacji w zakresie płatności od tej, jaką miałby beneficjent, gdyby takich warunków nie stworzył.

Dalej, organ przedstawił w odniesieniu do 2021 roku schemat powiązań w jakich działały podmioty powiązane kapitałowo czy personalnie z M. J., w tym podmioty w których utworzenie i wykreowanie na producentów rolnych zaangażowana była A. P. sp. z o. o. (tab. k. 29-32 decyzji).

Z analizy wynika, że P. S.A. posiada całość udziałów w: Ag. sp. z o.o., A.-Pa. sp. z o.o., A.Pł. sp. z o.o., E. G. B. sp. z o.o., E. G. M1 sp. z o.o., E. G. W1, E. G. W2, E. G. W3, E.G. W4, E. G. W5, E. G. W6, F. P. sp. z o.o., F. B.G. sp. z o.o., P. R. J. sp. z o.o., P. R.-P. S. sp. z o.o., R.-F. G. sp. z o.o., R.-G. sp. z o.o., R.-P. sp. z o.o., T1 sp. z o.o., T3 sp. z o.o., T4 sp. o.o., T5 sp. z o.o., T6 sp. z o.o., E. G. M2 sp. z o.o., F.-U. sp. z o.o., G. G. sp. z o.o., G. R. A.-Z. sp. z o.o., R.-D. sp. z o.o., T2 sp. z o.o., P. R. sp. z o.o., a także 50% w A. G. sp. z o.o. (ponadto M. J. posiada 100% udziałów w Spółce oraz 98%w G. sp. z o.o.). W ten sposób M. J. jako jedyny akcjonariusz P. S.A. pośrednio posiada dominujący wpływ na działalność wymienionych spółek, ma pełna kontrole nad ich działalnością. Organ zaznaczył, że M. J., jako jedyny akcjonariusz P. S.A. pośrednio posiada dominujący wpływ na działalność ww. spółek kapitałowych, ponieważ wszystkie udziały w tych spółkach (poza A.G. sp. z o. o. gdzie M. J. ma 50% udziałów) przypadają P. S.A. bądź bezpośrednio M. J. Tym samym on, jako pośredni udziałowiec ww. spółek z o. o. ma pełną kontrolę nad ich działalnością. Zwrócił uwagę na fakt, że w zarządach ww. spółek zasiadają, w różnych konfiguracjach, te same osoby tj. I. O., K. S., Ł. P., M. Ja., A. S. , M. P., W. K.. Ponadto w zarządzie P. S.A. do [...] listopada 2022 r. (data wpisu w KRS) zasiadali: K. S., M. W. oraz M. Ja. Odnosząc powyższe do Skarżącej organ wskazał, że beneficjent rzeczywisty wszystkich ww. spółek jest M. J., a wszystkie ww. spółki reprezentują zarządy, w obsadzie których powtarza się szereg tych samych osób w różnych układach.

Wszystkie ww. spółki aplikują o dopłaty z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak również o płatności w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, tj. płatności ONW, płatności PRSK i płatności RE (przy czym F. U. Sp. z o.o., R. D. Sp. z o.o. nie wnioskowały o płatności w 2021 r.), ponadto M. J., K. S., M. P., Skarżąca, W. K., również indywidualnie ubiegają się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W kwestii powiązań funkcjonalnych i ekonomicznych wszystkich ww. spółek organ zaznaczył, że spółki nie posiadają, poza A. P. oraz I. sp. z o. o., ruchomości w postaci sprzętu rolnego. Spółki zlecają przeprowadzenie zabiegów agrotechnicznych na deklarowanych gruntach podmiotom zewnętrznym wyspecjalizowanym w świadczeniu usług rolniczych. Przeważającym wykonawcą usług rolniczych na gruntach deklarowanych do płatności są zawsze tożsame podmioty tj. powiązana I. sp. z o. o., Usługi R. K. (osoba deklarująca m.in. grunty należące formalnie do skarżącej), sporadycznie inni wykonawcy (tab. k. 33-35 decyzji).

Zawierane umowy o świadczenie usług rolnych I. sp. z o. o. bądź Usługi R. K. były tożsame w swej treści. Wykonawcy zobowiązali się do przeprowadzenia usług agrotechnicznych w postaci talerzowania gruntu, siewu roślin oraz zbiorów wykonywanych kombajnem zbożowym.

Organ odwoławczy wskazał, że koncepcja prowadzenia działalności rolniczej przez spółki M. J. opiera się wyłącznie na produkcji roślinnej. Żaden (poza G. sp. z o. o.) z ww. podmiotów nie jest posiadaczem zwierząt gospodarskich. Spółki w 2021 r. prowadziły uprawę: roślin strączkowych (łubin biały oraz wąskolistny na nasiona, groch siewny, bobik), prosa, żyta, owsa oraz trwałych użytków zielonych (jak również traw na gruntach ornych). W produkcji brak podstawowych gatunków zbóż: pszenica, jęczmień, pszenżyto, brak kukurydzy, rzepaku, uprawy warzyw, roślin okopowych, sadów i plantacji trwałych. W ocenie organu strategia ww. spółek polega na uprawie tylko kilku gatunków roślin, ponieważ nie wymaga to użycia szerokiego wachlarza sprzętu agrotechnicznego, jak również wynika to z posiadanego przez osoby kierujące spółkami know-how w zakresie zasad uprawy, a także z posiadanych kanałów dystrybucji płodów rolnych oraz dostępu do środków produkcji. Ponadto wskazany rodzaj kierunków prowadzenia działalności rolniczej cechuje ponoszenie relatywnie niskich kosztów związanych z uprawą tych roślin.

Ponadto organ wskazał, że adresy podane jako siedziby spółek, jak i adresy do korespondencji przewijają się we wszystkich podmiotach prawa handlowego oraz wśród osób fizycznych, które zgłosiły do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2021 r. (tab. k. 39, 40). Podmioty zarejestrowane w ewidencji producentów ARiMR (w tym A. P.) wskazywały w 2021 r. miejsce swojej siedziby pod kilkoma powtarzającymi się adresami, a adresem korespondencyjnym jest zazwyczaj adres: ul. [...] Natomiast jeśli w tej materii jest inaczej, to każdy z ww. podmiotów posiada zarejestrowanego w ARiMR pełnomocnika (wyłącznie z grona wcześniej wielokrotnie wymienionych osób zasiadających w zarządach spółek), na którego ręce kierowana ma być korespondencja, również pod ww. adres. W ocenie organu ww. adres jest formalną siedzibą. Wprawdzie A. P. prowadzi również działalność w innych niż rolnicza branżach, lecz w zakresie płatności do gruntów rolnych wskazaną siedzibę uznać należy za wykreowaną na potrzeby umiejscowienia czynnego uczestnika procesu multiplikowania spółek z o.o.

Organ przedstawił również szacunki co do tego jakie zyski można osiągnąć poprzez sztuczny podział znacznego areału gruntów rolnych (2721,47 ha) i przypisania rozdzielonych gruntów na utworzone w tym celu podmioty. Określił ile w 2021 r. M. J. mógłby zyskać w przypadku: płatności ONW minimum 185 172,35 zł, płatności RDST 142 138,24 zł, płatności MR 308 590,00 zł, płatności bezpośrednich 4.444,83 zł, płatności JPO 634 086,42 zł. Organ zaznaczył, że nawet gdyby przyjąć wyliczenia wyłącznie do ilości gruntów (517 ha) jakie wydzierżawiła w 2021 r. spółka A. P. od Syndyka Masy Upadłości K. S.A., to po rozdzieleniu tego potencjału na A.-B. sp. z o. o. i wykonawcę usług (R. K.), wysokość płatności ONW dla podmiotów powiązanych z M. J. uległaby zwielokrotnieniu.

W dalszej kolejności organ uznał, że dla uwidocznienia ogromnej skali stworzonego procederu jest odniesienie się do okoliczności w jakich funkcjonują inne podmioty powiązane. W tym zakresie odniósł się do powoływania spółek w tym samym czasie:

- E. G. W1 sp. z o.o. - wpis do KRS listopad 2012 - deklaruje jedną działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 73,64 ha,

- E. G. W2 sp. z o.o. - wpis do KRS październik 2012 - deklaruje dwie działki ewidencyjne nr [...] oraz nr [...] o łącznej pow. 74,01 ha,

- E. G. W3 sp. z o.o. wpis do KRS październik 2012 - deklaruje dwie działki ewidencyjne nr [...] oraz nr [...] o łącznej powierzchni 69,10 ha,

- E. G. W4 sp. z o.o. - wpis do KRS październik 2012, deklaruje jedną działkę ewidencyjne nr [...] o powierzchni 44.14 ha,

- E. G. W5 sp. z o.o.- wpis do KRS październik 2012 - deklaruje jedną działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 49,20 ha.

Organ uznał, że przykład ten rażąco wskazuje jaki był zamiar powołania do życia ww. podmiotów przez M. J.. Każdej ze spółek przypisano jedną lub dwie działki ewidencyjne. Nadto, grunty przypisane ww. spółkom leżą obok siebie, tj. w tym samym obrębie ewidencyjnym. Co istotne, wszystkie te spółki (W.) realizują identyczną koncepcję prowadzenia działalności rolniczej.

Kolejnym przykładem sztucznego podziału bazy produkcyjnej są w ocenie Dyrektora OR działki zlokalizowane w obrębie ewidencyjnym [...]. Zostały zadeklarowane przez spółki spod znaku T.: T1 sp. z o.o. deklaruje działkę nr [...] o pow. 81,79 ha, T2 sp. z o.o. - działkę nr [...] o pow. 94,56 ha (żyto), T3 sp. z o.o. - działki nr [...] i [...] o pow. 71,85 ha (żyto i owies), T4 sp. z o.o. - działki nr [...] i [...] o pow. 67,12 ha (żyto, owies, łubin), T5 sp. z o.o. - działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...] o łącznej pow. 75,23 ha (owies i żyto) i T6 sp. z o.o. - działki nr [...],[...],[...],[...] oraz [...], o łącznej pow. 39,46 ha (łubin i owies).

Zaznaczył, że ww. działki nie tylko położone są w jednym obrębie ewidencyjnym, ale znacząca ich część graniczy ze sobą. I tak: uprawa deklarowana przez spółkę T3 sp. z o. o. na działce ewidencyjnej o nr [...] graniczy bezpośrednio z uprawą podawaną przez spółkę T2 sp. z o. o. na działce nr [...]. Natomiast uprawa zadeklarowana na działce nr [...] graniczy bezpośrednio z uprawą z działki ewidencyjnej nr [...] gdzie wnioskodawcą jest spółka T4 sp. z o. o. Z kolei uprawa z działki ewidencyjnej nr [...] łączy się bezpośrednio z uprawą na działce ewidencyjnej o nr [...] - ta z kolei graniczy z działką nr [...] gdzie beneficjentem płatności na obu działkach jest spółka T5 sp. z o. o. Uprawa zlokalizowana na działce nr [...] łączy się z kolei z uprawą na działce nr [...], którą do płatności podaje spółka T6 sp. z o. o. Działka deklarowana przez T1 Sp. z o. o. nie graniczy bezpośrednio z powyższymi działkami, jednak leży w bardzo bliskim sąsiedztwie i w całości obsiana jest żytem ozimym.

Ponad to podmiot T5 sp. z o. o. deklaruje w roku 2021 dwie działki własne oraz pięć działek dzierżawionych. Działki wydzierżawione zostały od:

- sp. z o. o (umowa z dnia [...] r. dzierżawy działki nr [...] podpisana przez: M. P., K. P. oraz Ł. P., A. S. ),

- T2 sp. z o. o. (umowa z dnia [...] r. dzierżawy działki nr [...] podpisana przez: M. P., K. P. oraz Ł. P., A. S. ),

- T3 sp. z o. o. (umowa z dnia [...] r. dzierżawy działki nr [...] podpisana przez: K. S., K. P. oraz Ł. P., A. S. ),

- T4 sp. z o. o. (umowa z dnia [...] r. dzierżawy działki nr [...] podpisana przez: M. Ja., K. P. oraz Ł. P., A. S. ),

- T6 sp. z o. o. (umowa z dnia [...] r. dzierżawy działki nr [...] podpisana przez: K. S., K. P. oraz Ł. P., A. S. ).

Grunty przypisane szeregowi spółek T. na bazie majątku A. P. sp. z o. o. leżą nie tylko w jednym obrębie ewidencyjnym, ale często bezpośrednio graniczą ze sobą, obsiane są tożsamymi uprawami; a wykonawcą zdecydowanej większości prac agrotechnicznych (nie licząc T5) jest spółka I..

Podobnie jest z gruntami zlokalizowanymi w [...], gdzie uprawę tych samych roślin na 2021 r. deklarują m.in.: R.-P. sp. z o.o., F.-P. sp. z o.o., A.-P. sp. z o.o. oraz R.-G. sp. z o.o. I tak, F.-P. sp. z o.o. deklaruje łubin (73,05 ha) na części działki nr [...], a na pozostałej jej części łubin (7,72 ha) deklaruje R.-G. sp. z o.o., która jednocześnie deklaruje łubin (2,03 ha) na bezpośrednio przylegającej działce nr [...]. Ta z kolei działka przylega bezpośrednio do działki nr [...], na części której łubin (66,48 ha) deklaruje R.-P. sp. z o.o., zaś na pozostałej jej części R.-P. sp. z o.o. deklaruje żyto (63,76 ha), a bezpośrednio do tej działki przylega działka nr [...], na której żyto (27,19 ha) deklaruje podmiot R.-G. sp. z o.o. Nadto, w bardzo bliskiej odległości, A.-P. sp. z o.o. deklaruje kolejny duży kompleks działek tj. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] (łącznie ponad 131 ha), na których zadeklarowano wyłącznie uprawy żyta i łubinu, przy czym dodać należy, że kolejny podmiot tj. A.-B. sp. z o.o. deklaruje szereg działek (nr [...],[...],[...] oraz nr [...]) o łącznym obszarze 95,35 ha poddzierżawione od A. P., która w tym samym deklaruje działki: nr [...],[...],[...] oraz [...].

Jednocześnie wykonawca usług dla A.-B. sp. z o. o, oraz szeregu innych -podmiotów deklarujących działki w [...] tj. R. K. deklaruje (również na zasadzie poddzierżawy od A. P.) do płatności na rok 2021 działki nr: [...],[...] oraz [...] bezpośrednio przylegające do działek deklarowanych przez A.-B. sp. z o. o. (na wszystkich opisanych gruntach deklarowany wyłącznie łubin i groch).

Dalej organ wskazał na rozliczenia prac wykonanych przez R. K. tj. poddzierżawcę gruntów wydzierżawionych formalnie spółce A. P. sp. z o. o. przez Syndyka Masy Upadłości K. S.A. Według danych zawartych w CEDiG R. K. miał zawieszone prowadzenie działalności gospodarczej od dnia [...].11.2020 r. Zdarzenie związane ze wznowieniem prowadzenia działalności gospodarczej nastąpiło wg systemu CEDiG w dniu [...].06.2022 r., ale jako datę przedmiotowego wznowienia wskazano dzień [...].03.2021 r.

R. K. w dniu w dniu [...].06.2022 r. wystawił szereg faktur VAT za usługi, które miał świadczyć w roku 2021 dla: A. B. sp. z o. o., E. G. M1 sp. z o. o., P. R. J.sp. z o. o., R. G. sp. z o. o., Ag. sp. z o. o., T5 sp. z o. o., A.Pł. sp. z o. o., F. – P. sp. z o. o. oraz R.P. sp. z o. o. Każdorazowo daty świadczenia usług odnoszą się do ich wykonywania w roku 2021. Z umów o świadczenie usług rolnych wynika, iż zapłata za usługi nastąpi na podstawie wystawionej faktury VAT. A w treści tychże faktur określono wyraźnie, iż formą płatności jest przelew. Natomiast żadna z ww. spółek nie wniosła do akt swoich spraw potwierdzenia, iż opłata za usługi, w formie przelewu, została na rzecz R. K. przekazana. Nie ma również dowodów na to, iż nastąpiła zmiana formy płatności np. na gotówkę. Organ stwierdził, że dziwi fakt, że przedsiębiorca świadczący usługi rolnicze dla kilku spółek już od pierwszego kwartału 2021 r. nie pobrał za to należnego wynagrodzenia, zaś żadna z tych spółek na przestrzeni całego 2021 r. nie zauważyła, że R. K. ma zawieszoną działalność gospodarczą.

Dalej organ zwrócił uwagę na dzierżawy pomieszczeń biurowych. Odbywało się to wyłącznie w kręgu powiązanych osób fizycznych i prawnych np.

- podmiot A.-P. sp. z o. o. dzierżawi od Fundacji "P. P. B." na mocy umowy z dnia [...] r. podpisanej przez A.Sz.i Ł.P.- 5m2 pomieszczenia biurowego zlokalizowanego w [...],

- A. G. sp. z o. o. dzierżawi od Fundacji "P. P. B." na mocy umowy z dnia [...] r. podpisanej przez A.Sz. oraz K.S. i Ł.P.- 2m2 pomieszczenia biurowego zlokalizowanego w [...]. Wskazana wyżej fundacja ma aktualnie swoją formalną siedzibę przy ul. [...], czyli dokładnie tam gdzie zlokalizowano siedziby spółek kapitałowych, w których beneficjentem rzeczywistym lub wspólnikiem jest M. J..

Kolejne umowy dzierżawy pomieszczeń biurowych:

- R. P. sp. z o. o. dzierżawi od G. sp. z o. o. (prokurent M. J.) na mocy umowy z dnia [...] r. podpisanej przez K.S. oraz M.P.- 2m2 pomieszczenia biurowego zlokalizowanego w [...],

- podmiot R. G. sp. z o. o. dzierżawi od G. sp. z o. o. (prokurent M. J.) na mocy umowy z dnia [...] r. podpisanej przez M.P. oraz Ł.P. i M.Ja. - 2m2 pomieszczenia biurowego zlokalizowanego w [...],

- podmiot Ag. sp. z o. o. dzierżawi od G. sp. z o. o. (prokurent M. J.) na mocy umowy z dnia [...] r. podpisanej przez M.P. oraz Ł.P. i K. S. - 2m2 pomieszczenia biurowego zlokalizowanego w [...].

Organ zauważył, że ww. umowy dzierżawy zawierane są zawsze w takiej samej formie oraz tylko i wyłącznie w gronie powiązanych osób prawnych, które reprezentowane są wyłącznie przez te same osoby fizyczne.

Dalej, organ na potwierdzenie, iż celowo doszło do multiplikacji podmiotów przez M. J. wskazał na chronologię ubiegania się przez M. J. o płatności obszarowe. W ramach poszczególnych kampanii deklarował następujące areały działek rolnych: 2008 r. - 145,40 ha; 2009 r. - 45,40 ha; 2010 r. - 143,50 ha; 2011 r. - brak wniosku; 2012 r. - 41,61 ha; 2013 r. - brak wniosku; 2014 r. - 18,00 ha; 2015 r. - 27,64 ha; 2016 r. - 9,64 ha; 2017 r. - 9,64 ha; 2018 r. - 9,60 ha; 2019 r. - 9,63 ha; 2020 r. - 8,40 ha; 2021 r. - 8,41 ha.

Od roku 2008 M. J. nie powiększał, a zmniejszał areał działek rolnych w ramach indywidualnie prowadzonego gospodarstwa rolnego. Do 2010 r. areał zgłaszany przekraczał pułap 100 ha. Od 2016 r. deklarował do płatności powierzchnię nieprzekraczającą 10 ha. Ponadto, grunty zgłaszane wcześniej do płatności indywidualnie przekazywał innym (także powiązanym) podmiotom, np. podmiotowi K. sp. z o.o. w którym posiada 50% udziałów (Regon [...]) – działkę nr [...] o pow. 60,00 ha, podmiotowi G. R. A. Z. Sp. z o.o. działkę nr [...] o pow. 18,00 ha.

Ponadto przekazywanie gruntów następowało także bezpośrednio pomiędzy spółkami. Jako przykład organ wskazał sprzedaż gruntów przez M. J. do podmiotu PRP S., transferowanie gruntów na linii z A.-B. sp. z o. o. do R. G. sp. z o. o. i z powrotem czy fakt, iż podmiot Ag. sp. z o. o., który w roku 2017 deklarował do płatności działki nr: [...],[...],[...],[...] oraz [...], a w roku kolejnym grunty te przekazane zostały do podmiotu F. U. sp. z o. o., który deklarował przedmiotowe grunty w latach 2018 - 2020. Natomiast Ag. sp. z o. o. od roku 2018 deklarowała do płatności zupełnie inne działki niż w/w. głównie w latach 2012-2016, pozyskiwał znaczne zasoby gruntowe celem prowadzenia na nich działalności rolniczej, lecz nie przeznaczał ich na powiększenie swojego gospodarstwa rolnego, a przypisywał nowo powołanym spółkom z o. o.

Podsumowując Dyrektor OR ARiMR stwierdza, iż w rozpoznawanej sprawie ustalone zostało, że A. P. sp. z o. o., jak również szereg podmiotów wymienionych pozostają pod wyłączną kontrolą M. J. oraz zamkniętej grupy osób pełniących funkcje zarządcze. Dokonana analiza powiązań pomiędzy podmiotami wskazuje na skoordynowanie działań polegających na przypisywaniu pozyskiwanych ziem do tworzonych w tym celu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością aby te pod pozorem samodzielnie działających gospodarstw rolnych zgłaszały je do płatności. Sposób funkcjonowania tych podmiotów jest tożsamy (brak pracowników, brak sprzętu, wyłącznie zlecenia do zewnętrznych podmiotów, podobny zakres kierunków prowadzenia produkcji roślinnej, centralne finansowanie działalności). W ocenie organu odwoławczego okoliczności te świadczą o zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów. Tym samym przyznanie płatności na rok 2021 na rzecz A. P. sp. z o. o. jako czynnego uczestnika procederu kształtowania pozornej rzeczywistości prawnej w celu kreowania podmiotów występujących o płatności stałoby w oczywistej sprzeczności z zasadami rzetelnego finansowania i wydatkowania środków unijnych.

W skardze wniesionej do tut. Sądu pełnomocnik skarżącej Spółki zarzucił naruszenie:

A. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2022.2000 t.j.) - dalej, jako k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 78 § 1 i 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji i poczynienie przez organ w zaskarżonej decyzji dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, która potwierdzała jego z góry założoną tezę o stworzeniu sztucznych warunków przez stronę, bowiem:

- Organ odmówił znaczeniu te dowody, które obrazują na samodzielne prowadzenie przez skarżącą gospodarstwa rolnego, uznając, iż strona takiego prowadzenia nie wykazała, podczas gdy strona przedstawiła dowód na każdy etap swojego funkcjonowania (od momentu powstania gospodarstwa rolnego, przez koszty jego utrzymania do dochodów sprzedaży plonów - co zostało szczegółowo opisane w dalszej części skargi);

- Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na tezach, które są niezgodne z rzeczywistością poprzez opisywanie wszystkich beneficjentów wymienionych w decyzji, jako działających w tym samym czasie, w ten sam sposób, bez parku maszynowego i pracowników, posiadających grunty w podobnej lokalizacji, przy pełnej zależności pomiędzy sobą, co stoi w sprzeczności z posiadanym przez organ materiałem dowodowym; • Organ uznał brak możliwości samodzielnego funkcjonowania skarżącej wraz z pełną zależnością funkcjonalną od podmiotów i osób trzecich powiązanych kapitałowo i osobowo, jednak okoliczności tej nie udowadnia, a jedynie powołuje się, że zdaniem organu skarżąca nie przedstawiła dowodów na samodzielne funkcjonowanie (podczas gdy ze zgromadzonych dowodów wynika, że gospodarstwo rolne prowadziła i prowadzi wyłącznie skarżąca na własne ryzyko i koszt) i że beneficjentem rzeczywistym skarżącej i innych beneficjentów płatności ma być Pan M. J., czego nie udowadnia a jedynie tworzy z tego podstawę do odmowy przyznania płatności na rzecz skarżącej.

- Organ uznał, że skarżąca stworzyła sztuczne warunki gospodarowania, bowiem opisał w decyzji powiązania osobowe i kapitale skarżącej z innymi rolnikami, podczas gdy nie wykazał, jak ci inny rolnicy mieliby wpływać na działalność rolniczą skarżącej i jej prawo do otrzymania płatności;

- Organ nie wykazał, że bez istnienia domniemanych powiązań skarżąca nie otrzymałaby płatności; tym bardziej, że skarżąca prowadzi działalność rolniczą wyłącznie na gruntach, które nabyła samodzielnie, które nigdy nie podzieliła ani nie przekazała innym podmiotom, które nabyła od osoby nie powiązanej, i które użytkuje samodzielnie (co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy);

2) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 1 pkt. 2 ustawy w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji przy przyjęciu za podstawę decyzji stanu faktycznego sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym sprawy oraz z zasadami swobodnej oceny dowodów, przez co organ na częściowym tylko odtworzeniu stanu faktycznego sprawy wyciągnął błędne wnioski co do tego, czy skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo rolne, czy nie.

3) art. 107 § 3 w zw. z art. 107 § 1 ust. 6 k.p.a. poprzez:

- brak wskazania w uzasadnieniu decyzji, na jakiej podstawie uznano, że istnieją powiązania pomiędzy podmiotami na tyle istotne, aby stwierdzić, że w niniejszej sprawie wystąpiło stworzenie sztucznych warunków i jaki wpływ na skarżącą ma fakt funkcjonowania pozostałych beneficjentów płatności. Fakt istnienia powiązań osobowych nie jest okolicznością przeświadczającą zasadność zarzutu, na co wskazał Europejski Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

- postawienie stronie zarzutu stworzenia sztucznych warunków przy braku wykazania, jakie korzyści miałaby strona uzyskać i w jaki sposób rzekomo tworząc takie warunki. Zamiar stworzenia warunków, korzyść, która byłaby sprzeczna z systemami wsparcia stanowi składowy element zarzutu stworzenia sztucznych warunków gospodarowania, a które nie zostały przez organ w żaden sposób udowodnione. Samo pisanie przez organ, że sztuczne warunki zostały stworzone nie powoduje, że one faktycznie zostały stworzone.

- brak uzasadnienia, dlaczego organ w ocenie praw skarżącej zignorował zgromadzony materiał dowodowy sprawy, jako dowodów potwierdzających samodzielność i niezależność skarżącej przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Pominięcie tego aspektu ma znaczenie dla sprawy, bowiem organ z tezy o braku możliwości samodzielnego funkcjonowania przez skarżącą wywodzi zarzut zależności skarżącej od innych podmiotów, a co za tym idzie, wywodzi zarzut stworzenia tzw. sztucznych warunków gospodarowania.

4) art. 75 § 1 k.p.a. poprzez:

4.1. oparcie rozstrzygnięcia na ocenie relacji Pana M. J. w kontekście wielu podmiotów, bez wezwania Pana M. J., jako świadka w tym konkretnym postępowaniu, i bez dopuszczenia dowodu z jego zeznań, które - dostrzegając walor funkcjonowania Pana M. J. - mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie i możliwość wyjaśnienia relacji w odniesieniu do samej skarżącej.

4.2. brak dopuszczenia dowodów, które miałyby zobrazować, jaki wpływ posiadają wymieniane w decyzji podmioty na samą skarżącą i jej gospodarstwo rolne. Organ stoi na stanowisku, że wymienione w decyzji podmioty są zależne od siebie, jednak nie przeprowadził w tym względzie żadnego dowodu, poza powołaniem się na zapisy KRS, (które nie potwierdzają "pełnej zależności funkcjonalnej").

5) art. 7, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez powoływanie się przez organ II instancji w sposób ogólnikowy na "zgromadzony w sprawie materiał dowodowy" podczas gdy organ wyciąga konkretny wniosek powinien był wskazać konkretny dowód, który był podstawą dla niego, tymczasem organ w niniejszej sprawie w ten sposób nie uzasadnił swojej decyzji, przez co Strona nie jest w stanie ustalić na podstawie jakich dowodów dokonywał poszczególnych ustaleń, a w konsekwencji naruszył zasadę przekonywania stron postępowania do zasadności przesłanek, którymi się kierował wydając zaskarżoną decyzję;

6) art. 7, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr485/2008 (dalej jako: "Rozporządzenie nr 1306/2013") poprzez dokonanie ustalenia sprzecznego z materiałem dowodowym i przyjęcie, że skarżąca działa w grupie, która dokonała rozdrobnienia potencjału produkcyjnego na rzecz spółek prawa handlowego, podczas z tego samego materiału dowodowego nie wynika, które działania skarżącej miałyby świadczyć o współdziałaniu z rolnikami wymienionymi w decyzji.

7) art. 7, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że M. J. wywiera dominujący lub realny wpływ na działalność Strony oraz innych podmiotów wskazanych w decyzji, podczas gdy nie przywołano żadnej okoliczności poprzedzonej dowodem na to, że faktycznie to M. J. decydował w danej kwestii, co czyni ten wniosek bezpodstawnym, ponieważ nie został poparty żadną konkretną okolicznością;

8) art. 7, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez nieuzasadnione ustalenie, że koniecznym do uzyskania pomocy publicznej w ramach niniejszej sprawy jest posiadanie własnego sprzętu agrotechnicznego i samodzielne jego użytkowanie, podczas gdy żaden przepis prawny nie nakazuje wnioskodawcy pobierającemu płatność, o której mowa w niniejszym postępowaniu, być właścicielem takiego sprzętu, wystarczającym jest bowiem, by rolnik był w stanie zapewnić, że takie zabiegi będą wykonanie na polach zgłaszanych do dotacji w celu prowadzenia uprawy w dobrej kulturze rolnej, a ten obowiązek Strona spełniła zlecając wykonanie tych zabiegów podmiotowi trzeciemu;

9) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez uznanie, że fakt sprawowania przez tę samą osobę funkcji członka zarządu w kilku spółkach i dzielenie tego samego adresu siedziby przesądza o stworzeniu sztucznych warunków, podczas gdy te okoliczności nie mogą uzasadniać takiego wniosku;

10) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez uznanie, że zarejestrowanie kilkunastu spółek świadczy o stworzeniu sztucznych warunków do uzyskania pomocy, podczas gdy prowadzenie spółek gospodarujących ponad 50 ha wiąże się ze znacznymi kosztami i nie daje maksymalnej pomocy w tego rodzaju działaniach pomocowych.

B. naruszenie przez zaskarżona decyzję przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ, iż skarżąca podjęła działania chcąc pozyskać korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, gdyż stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania tej korzyści, podczas gdy strona nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności i realizowała, jako samodzielny podmiot cele określone w przepisach prawa wspólnotowego, a zatem powinna otrzymać wnioskowane płatności.

2) art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s. 549) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, iż warunki wymagane do uzyskania wnioskowanych płatności zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa i nałożenie przewidzianej w nim sankcji pomimo braku zaistnienia przesłanek, podczas gdy skarżąca nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności i realizowała, jako samodzielny podmiot cele określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 i powinna otrzymać wnioskowane płatności.

3) art. 4 ust. 1 lit. a-c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 - poprzez przyjęcie niezgodnej z wyraźnie sformułowaną w ww. przepisach definicji rolnika i działalności rolniczej w celu uzasadnienia postawionej przez organ I instancji tezy o rzekomym niespełnieniu przez stronę kryterium faktycznego użytkowania deklarowanych gruntów rolnych.

4) art. 2 ust. 2 pkt 1) ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U,2022.593; dalej jako: "Ustawa AML") poprzez jego zastosowanie i skoncentrowanie całej sprawy wokół tego, że M. J. spełnia wymogi określenia go jako beneficjenta rzeczywistego na gruncie Ustawy AML, podczas gdy normy z tej ustawy nie powinny znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ jest to inna gałąź prawna, normy dotyczące pomocy publicznej związanej z działalnością rolniczą są kompleksowo uregulowane i nie przewidują takiej instytucji jak beneficjent rzeczywisty, instytucja beneficjenta rzeczywistego została określona na gruncie Ustawy AML w zupełnie innych celach dotyczących przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy, a poza tym P. G. R. S.A. nigdy nie wypłaciła swoim wspólnikom dywidendy, więc M. J. nie osiągnął finansowej korzyści z faktu bycia wspólnikiem P. S.A.

5) art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (dalej jako: "k.s.h."), art. 305 §1 k.s.h. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez brak rozróżnienia praw i obowiązków akcjonariusza i wspólnika spółki od spółki, brak dostrzeżenia, że Strona posiada osobowość prawną i jest podmiotem swoich praw i obowiązków, brak dostrzeżenia, że akcjonariusz nie odpowiada za zobowiązania spółki akcyjnej, a z pewnością nie odpowiada za zobowiązania spółek, w których wspólnikiem jest spółka, w której akcje posiada, co doprowadziło do nieuzasadnionego wniosku, że akcjonariusz wspólnika Strony posiada dominujący na nią wpływ co świadczy o stworzeniu poprzez taką konstrukcję sztucznych warunków.

6) art. 2 ust. 2 pkt. 1 lit a ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż beneficjent rzeczywisty jest osobą fizyczną, która w sposób faktyczny sprawuje władzę nad danym podmiotem i że Pan M. J. jako jedyny akcjonariusz spółki P.G. R. S.A posiada dominujący wpływ i pełną kontrolę nad działalnością Skarżącej.

7) art. 2 lit a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ( UE) nr 2019/2091 z dnia 19 lipca 2018 r. w sprawie zintegrowanych statystyk dotyczących gospodarstw rolnych oraz uchylenia rozporządzeń (WE) nr 1166/2008 i (UE) nr 1337/2011) poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż Skarżącej nie można przypisać statusu gospodarstwa rolnego stanowiącego oddzielną jednostkę zarówno pod względem technicznym, ekonomicznym, posiadającą własne odrębne kierownictwo podczas gdy z dokumentów - akt notarialnego rep. A nr [...] z dnia [...] r. bilans, potwierdzenie prowadzenia rachunku bankowego,

8) art. 60 rozporządzenie nr 1306/2013 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549 z dnia 2013.12.20) poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę przyznania płatności pomimo braku stworzenia sztucznych warunków, brak zamiaru uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek, brak sprzeczności korzyści z celami systemu wsparcia,

9) art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji odmowa przyznania płatności na rok 2021 na rzecz Skarżącej, podczas gdy Skarżąca nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do otrzymania takich płatności i nie uzyskała korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia.

10) Art. 33 ust 1 pkt. 1 i 39 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego Rady UE nr 1305/2013 poprzez jego błędną wykładnię i pominięcie, iż Skarżąca przyczynia się do wykonania celów wspólnej polityki rolnej w szczególności poprzez:

- zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej - Spółka wprost spełnia ten warunek, uprawiając i utrzymując w dobrej kulturze posiadane grunty oraz zatrudniając usługodawców którzy korzystają z coraz nowszych maszyn,

- zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie - Spółka zatrudnia usługodawców którzy zatrudniają osoby wychowane na wsi które są operatorami maszyn rolniczych, za pracę na gruntach R. F. G. otrzymują wynagrodzenie, a to poprawia poziom życia ludności wiejskiej,

- stabilizację rynków - dzięki produkcji ekologicznej zwiększa się dostępność produktów i zmniejsza ryzyko braku,

- zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw -j/w,

- zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów - zwiększenie produkcji ekologicznej objętej certyfikatami które posiada R. F. G. wpływa w pełni c, d, e (wprowadzenie do obrotu żywności ekologicznej stabilizuje rynek, wpływa na dostępność dostaw oraz zwiększa konkurencyjność rozsądnych cen).

11) art. 16 § 3 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżąca nie jest podmiotem samodzielnie funkcjonującym, podczas gdy taka teza wynika z ostatecznej i prawomocnej decyzji z dnia [...] r. o nadaniu skarżącej statusu producenta rolnego, gdzie w celu wydania takiej decyzji organ bada samodzielność funkcjonowania wnioskodawcy.

Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, oraz uchylenie decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 134 § 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: p.p.s.a), rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Stwierdzenie, że poddaną kontroli decyzję (postanowienie) wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.

Sprawa w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej płatności ekologicznej na 2021 rok, była już przedmiotem postępowania prowadzonego przez organy administracji oraz oceny Sądu administracyjnego.

Wyrokiem z dnia 29.11.2023 r. sygn. akt I SA/Go 209/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. w nr [...] ww. przedmiocie.

Wyrok uzyskał walor prawomocności, a to oznacza, że jest wiążący dla stron i sądu, który go wydał oraz sądów i innych organów państwowych, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także w stosunku do innych osób (art. 170 p.p.s.a.)

Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono to w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z 21.10.1999 r., I CKN 169/98). Skoro zaś związanie wynikające z przywołanego przepisu odnosi się do kolejnych postępowań, to tym bardziej odnosi się ono do sprawy, w ramach której zapadł prawomocny wyrok (wyrok WSA we Wrocławiu z 27 stycznia 2010 r., III SA/Wr 751/09).

Okoliczność wydania prawomocnego orzeczenia Sądu, uchylającego zaskarżony akt, powoduje również, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym orzeczeniu są wiążące zarówno dla organów, których działanie było przedmiotem zaskarżenia jak i sądów.

Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Związanie samego sądu administracyjnego oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Konsekwencją wyrażonej przez sąd oceny są również wskazania sądu skierowane do organu co do dalszego postępowania w sprawie celem zapobieżenia w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia oraz wytyczenie kierunku w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie (por. Komentarz do art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, C.H. Beck 2011, Legalis). W związku z powyższym, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez sąd I instancji, granice sprawy podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznano skargę poprzednio i wydano orzeczenie. Oznacza to, że w przypadku wnoszenia kolejnych skarg, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika zaś w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (vide: wyrok NSA z 10.09.2024 r., sygn. akt III OSK 3266/23).

Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie (...). Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawa oraz sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie (wyrok NSA z 1 września 2010 r., II OSK 518/09). Podkreśla się również, iż ocena prawna może dotyczyć w szczególności stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego oraz aspektu zastosowania okresowego przepisu prawa jako podstawy do wydania danej decyzji (zob. m in. wyrok WSA w Gliwicach z 10.12.2010 r., IV SA/Gl 131/10; wyrok WSA w Poznaniu z 12 sierpnia 2010 r. , IV SA/Po 234/10).

Uwzględniając powyższe uwagi, należy zauważyć zatem, że Sąd uchylając decyzję organu odwoławczego za trafny uznał zarzut naruszenia art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o PROW w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez brak wykazania okoliczności potwierdzających przyjmowaną przez niego tezę, że doszło do stworzenia sztucznych warunków.

Kwestia pojęcia sztucznych warunków była wyjaśniona przez Sąd w wydanym poprzednio wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Go 209/23. Przypomnieć należy jedynie, że w myśl art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.) - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 2988/95" działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Zgodnie natomiast z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 stanowi, że bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Przy wykładni regulacji Sąd zaznaczył, że pomocne jest odwołanie się do orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku o sygn. akt C-434/12 dokonano wprawdzie wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2011 r. nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. UE L 2011.25.8), ale jego treść odpowiada treści art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Trybunał wyjaśnił, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach elementu obiektywnego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danej sprawy pozwalające na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Z kolei w ramach elementu subiektywnego należy rozważenie dowodów pozwalających na stwierdzenie, że przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W powyższym względzie można oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna między osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji między tymi osobami.

Z kolei wyroku z 7 kwietnia 2022 r. w sprawie C-176/20 (CURIA) TSUE uściślił (pkt 75) – że ze sztucznymi warunkami mamy do czynienia wówczas, gdy "(...) z jednej strony z ogółu obiektywnych okoliczności wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków przewidzianych we właściwym uregulowaniu cel realizowany przez to uregulowanie nie został osiągnięty, a z drugiej strony wykazano wolę uzyskania korzyści wynikającej z uregulowania Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania".

WSA wskazał również, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, określa się, że użyty zwrot dotyczący tego, że warunki zostały sztucznie stworzone, ma niedookreślony charakter, wobec czego w każdej sprawie należy indywidualnie badać jego znaczenie na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy. Mimo braku definicji pojęcia warunków sztucznie stworzonych przyjmuje się, że dotyczy ono takich sytuacji, w których można przyjąć na podstawie istniejących okoliczności faktycznych, że nie miałyby one miejsca, gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia (por. wyrok w sprawie o sygn. akt I GSK 563/19 - orzeczenia dostępne w bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dalej, stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności to stworzenie takich warunków, które w określonym stanie faktycznym nie mają żadnego innego racjonalnego uzasadnienia poza uzyskaniem korzystniejszej sytuacji w zakresie płatności od tej, jaką miałby beneficjent, gdyby takich warunków nie stworzył (wyrok NSA, o sygn. akt II GSK 2576/14). Omawiana klauzula ma generalny charakter. Nie dotyczy więc konkretnych sytuacji zaistniałych na gruncie konkretnej płatności, lecz całości albo istotnej części zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanu faktycznego tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi - dla podmiotu tej manipulacji korzystniejszemu (wyrok NSA o sygn. akt I GSK 1621/18). Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania, prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w normalnym układzie rzeczy (wyrok NSA sygn. akt I GSK 917/18).

Ponadto WSA podkreślił, że stwierdzenie, iż doszło do sztucznego stworzenia przez beneficjenta warunków do uzyskania wnioskowanej pomocy unijnej możliwe jest dopiero w wyniku spójnego podsumowania zdarzeń wywołanych przede wszystkim działaniem zainteresowanej strony, ubiegającej się o tę pomoc. Konieczna jest także równoczesna wszechstronna i logiczna ocena tych wszystkich okoliczności wynikających z wniosku innego podmiotu czy podmiotów oraz ich innych działań, świadczących o zamiarze innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych ukierunkowanych wyłącznie na to, by osiągnąć zamierzony przez beneficjenta skutek prawny w postaci uzyskania środków pomocowych.

Jak zaznaczył zatem WSA orzekając poprzednio w sprawie, a co z racji art. 153 P.p.s.a. jest aktualne przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, dokonując oceny ustalonych okoliczności faktycznych, to na organie spoczywa obowiązek wykazania okoliczności potwierdzających przyjmowaną przez niego tezę, że doszło do stworzenia sztucznych warunków.

Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest uwzględnienie art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR, który stanowi, że jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Przy czym, z ust. 6 wynika, że art. 10a ust. 1 tej ustawy nie stosuje się do postępowań rozstrzyganych w drodze decyzji na podstawie przepisów dotyczących systemów wsparcia bezpośredniego oraz dotyczących wspierania rozwoju obszarów wiejskich. Ten zakres przedmiotowy regulują bowiem odrębne zasady.

Stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy PROW, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Ustawodawca uczynił wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku postępowań z wniosków o przyznanie płatności, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z 27 lutego 2020 r. I SA/Ol 790/19). Co jednak ważne, w sytuacji, kiedy organ zarzuca stronie wykreowanie sztucznych warunków, to na nim ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie przyjętej tezy. W szczególności dotyczy to spraw, w których następuje pozbawienie prawa do płatności ze względu na sztuczne tworzenie warunków. W sprawach tego rodzaju ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na organie, natomiast obowiązkiem strony jest wykazanie spełnienia warunków do przyznania płatności (wyrok NSA o sygn. akt I GSK 740/18).

Dokonując zatem oceny zaskarżonej decyzji, Sąd orzekający w niniejszej sprawie, stwierdza, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego oraz lektura zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że organy wykazały, iż skarżąca, wraz z powiązanymi podmiotami, współkreowała sztuczne warunki.

Słusznie organ przyjął, że sztuczność wspomnianych warunków może polegać nie tylko na sztucznym wykreowaniu podmiotu mającego otrzymać płatność. Tak utworzony podmiot w sztuczny sposób spełniałby warunek, umożliwiający przyznanie płatności "rolnikowi" w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.). Organ podkreślił, że sztuczność warunków do uzyskania płatności polega na działaniu zmierzającym do obejścia przepisów wprowadzających modulacje i degresywność płatności. Przyjął, że skarżąca w 2021 r. samodzielnie prowadziła działalności rolniczą, jednakże jest czynnym uczestnikiem procederu tworzenia sztucznych warunków poprzez rozdysponowanie swoich gruntów pomiędzy powiązane z nią strukturą właścicielską i zarządczą podmiotami. Z materiału dowodowego wynika, że na skutek decyzji podjętych przez spółkę, suma płatności uzyskanych przez poszczególne spółki powiązane z M. J., była większa, niż gdyby o płatność do wszystkich gruntów wystąpiła wyłącznie spółka.

Na potwierdzenie tej tezy organ wykazał sieć wzajemnych powiązań pomiędzy członkami zarządów poszczególnych spółek, a także strukturę właścicielską z naczelną rolą M. J.. Wykazał, że działania te były celowe, koordynowane i zmierzały do zwiększenia aktywów spółek.

Organ prawidłowo ustalił relacje pomiędzy spółkami i podmiotami pośrednio powiązanymi z M. J.. Ustalił prawidłowo powiązania kapitałowe, zasadnie również badając sposób powstania określonych zależnych osobowo i kapitałowo spółek. Trafnie wywnioskował, że wszystkie podmioty (z wyłączeniem I. sp. z o.o., co do której powiązań nie wykazano (wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. w sprawach I SA/Go 179/23, I SA/Go 180/23 I SA/Go 183/24 181/23 i I SA/Go 182/23), a ściślej: ich majątek, współtworzyły centralnie zarządzany organizm gospodarczy, a tym samym, że poprzez ukształtowanie struktury własności gruntów przez prawnie odrębne, lecz powiązane kapitałowo i osobowo oraz podporządkowane wspólnemu celowi gospodarczemu spółki, doszło do koordynacji działań, mających na celu osiągnięcie korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Organ prawidłowo ustalił i ocenił szereg okoliczności potwierdzających powyższe twierdzenie. Najważniejszymi z nich są:

1. W kierownictwie wszystkich wskazanych spółek powtarzały się te same osoby: I. O., K. S., Ł. P., M. Ja., A. S. , M. P., W. K., z nadrzędną rolą M. J. (poprzez P. S.A.).

2. Udziałowcem wszystkich spółek, poza I. sp. z o.o. oraz A.-B. sp. z o.o., była P. S.A. z kolei udziałowcem I. sp. z o.o. była A.-B., a jej udziałowcami Ł. P. i A. S. .

3. Utworzenie grup spółek (T., E. G. W., P.) w tym samym czasie oraz przypisywanie poszczególnym spółkom w grupach jednej lub dwóch działek ewidencyjnych leżących blisko siebie.

4. Spółki dzierżawiły działki od innych powiązanych podmiotów.

5. Spółki nie zatrudniały pracowników, nie posiadały własnego sprzętu rolniczego i zlecały prace rolne tym samym podmiotom powiązanym tj.: I. sp. z o.o. (m.in. przy użyciu sprzętu dzierżawionego od A. P.), R. K..

6. Ubiegające się o płatności podmioty nie posiadały własnych magazynów i środków transportu zlecając usługi magazynowe I. sp. z o.o. oraz R. K..

7. Wszystkie wskazane podmioty miały podobny, zawężony zakres produkcji roślinnej.

8. Wszystkie spółki miały jedynie kilka, grupowo przypisanych, adresów siedzib i adresów korespondencyjnych.

9. Wszystkie wskazane spółki (27 spółek) oraz W. K., A. S. , M. J. wnieśli o przyznanie płatności obszarowych na rok 2021.

Organ prawidłowo przyjął, że wymienione w decyzji podmioty działały w sposób zmierzający do obejścia, po pierwsze mechanizmów modulacji kwot płatności polegającej na zmniejszeniach kwot płatności poprzez zastosowanie pułapów powierzchniowych, współczynnika redukcji, współczynnika korygującego, po drugie szczeblowo degresywnych stawek płatności. Mechanizm ten polega na formalnym rozdzieleniu gruntów rolnych poprzez zawarcie w istocie pozornych umów np. dzierżawy, głównie z utworzonymi w tym celu spółkami i osobami fizycznymi, w warunkach istniejących powiązań osobowych pomiędzy wspólnikami tychże spółek i członkami ich zarządów. Działania te mają na celu uzyskanie przez wszystkie te podmioty łącznej kwoty płatności, która byłaby wyższa od tej, jaką uzyskano by bez podejmowania tego rodzaju zabiegów.

Organ trafnie dostrzegł i wykazał, że:

- skarżąca w 2016 r. dokonała podziału ponad 330 ha gruntów na rzecz spółek: T1, T3, T4, T5, T6 (powołanych w 2016 r.), w ramach umowy przeniesienia prawa własności bądź umowy dzierżawy (wykaz k. 19, 20 zaskarżonej decyzji),

- spółki z grupy T. to podmioty sztucznie wykreowane, jako część większej całości zarządzanej przez M. J.,

- członkami zarządu spółek z grupy T. zostały te same osoby, w różnych konfiguracjach, tj.: I. O., K. S., A. S. , Ł. P., M. P., M. Ja., jedynym udziałowcem we wszystkich spółkach pozostawała P. S.A. (jedyny udziałowiec M. J.),

- spółki z grupy T. od 2016 r. rozpoczęły zgłaszanie gruntów (obręb [...]) do płatności obszarowych,

- skarżąca w okresie od 2016 r. do 2020 r. zaprzestała wnioskować o płatności do gruntów rolnych,

- skarżąca na mocy umowy z dnia [...].04.2021 r. z Syndykiem Masy Upadłości K. S.A. objęła w dzierżawę ponad 517 ha gruntów rolnych, z czego 95,35 ha zostało poddzierżawione spółce A.-B., 90 ha zostało wydzierżawione wykonawcy usług R. K., oraz kolejne działki na rzecz M. W.-A., T. B.

Sąd podziela opinię organu, że wyłaniający się schemat działania, polegający na rozdysponowaniu gruntów spółki kapitałowej, prowadzącej samodzielną działalność rolniczą, na rzecz podmiotów niezdolnych do samodzielnego funkcjonowania, nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia, za wyjątkiem osiągnięcia korzystniejszej pozycji w porównaniu do sytuacji, jaką miałby beneficjent, gdyby takich warunków nie stworzył.

Zestawienie ww. działań z korzystniejszymi dla wszystkich zaangażowanych podmiotów skutkami finansowymi, uprawniało organ do stwierdzenia, że działania skarżącej pozwalały na ominięcie mechanizmów zmniejszenia płatności i miały na celu korzyści sprzeczne z celami wsparcia. W zaskarżonej decyzji organ prawidłowo określił hipotetyczną wartość takich korzyści, wykazując to na tle poszczególnych płatności (decyzja k. 45-47). Na przykładzie płatności ONW ocenił, że do grupy osób fizycznych i prawnych powiązanych z M. J. mogłyby wpłynąć płatności ONW za rok 2021 w kwocie większej o minimum 185 172,35 zł od faktycznie przysługujących, a więc pomoc finansowa zostałaby w sposób nieuprawniony rażąco zwielokrotniona. Nawet jeśli przyjąć wyliczenia wyłącznie do ilości gruntów 517 ha wydzierżawionych przez skarżącą w 2021 r., to po rozdzieleniu areału na spółkę A. B. i R. K., wysokość płatności ONW dla podmiotów powiązanych z M. J. uległyby zwielokrotnieniu. Trafnie zatem stwierdził organ, że tworzenie przez M. J. i powiązane z nim osoby wielu spółek zgłaszających grunty jako odrębne podmioty ma charakter działania ukierunkowanego na obejście przepisów prawa m.in. § 3 ust. 4 rozporządzeniem ONW, a co za tym idzie zwielokrotnienie wysokości uzyskanych płatności.

Ponadto spółka tych wniosków nie podważyła argumentami opartymi o twierdzenie o innym podłożu zdarzeń poddanych analizie organu. Skarżąca nie przedstawiła żadnego wiarygodnego uzasadnienia wskazującego na racjonalność rozdysponowania (rozdrobnienia) areału własnościowego czy wydzierżawionego. Nie złożyła żadnych dowodów świadczących o tym, że podział gruntów nie był sztuczny. W sprawie istotne jest, że ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować, w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku (wyrok NSA z 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GSK 1772/18). Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika, że działania podejmowane przez zarząd spółki wskazują na jej zaangażowanie w praktykę powiększania aktywów spółek z o.o. ubiegających się o płatności w ARiMR, co ma na celu obejście przepisów modulacyjnych i uzyskanie płatności przekraczających należne kwoty.

Zdaniem Sądu działania skarżącej nie wypełniały celów wspólnej polityki rolnej określonych w art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. Urz UE C 115 z dnia 9 maja 2008 r.) oraz w art. 4 lit. a) rozporządzenia nr 1305/2013.Działanie skarżącej i podmiotów powiązanych nie służyło podnoszeniu konkurencyjności. Wyjaśnić bowiem trzeba, że cel jakim jest poprawa konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku(tak NSA w wyr. z 15 lutego 2017 r. II GSK 1518/15). Sąd wnioski te podziela w całości.

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy brak jest wątpliwości, że ustalony schemat maksymalizacji wsparcia z obejściem: mechanizmów modulacji, zakazu łączenia przysługujących alternatywnie płatności, ograniczeń kwotowych i powierzchniowych, stawia beneficjenta (tu rozumianego jako podmiot zawiadujący zagregowanym areałem) w sytuacji ekonomicznie lepszej od producentów unikających optymalizacji, niepożądanej z punktu widzenia celów wsparcia. Tym samym konkurencyjność w aspekcie szerszym, nie indywidualnym, w istocie zaburza.

Sąd uznaje jednocześnie za trafną ocenę, że zestawienie ww. zdarzeń z korzystnymi skutkami finansowymi polegającymi na zwiększeniu globalnej sumy płatności, uprawniało sformułowany przez Dyrektora Oddziału Regionalnego wniosek, iż opisane powyżej zdarzenia skutkujące przesunięciami gruntów wskutek których nowi beneficjenci uzyskiwali grunty o areale ograniczonym wielkościowo do wartości optymalnej z punktu widzenia korzyści finansowych płynących ze wsparcia, jako że pozwalały na ominięcie mechanizmów zmniejszenia płatności, miały na celu korzyści sprzeczne z celami wsparcia.

W ocenie Sądu nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia, z przytoczeniem przepisów prawa, na których opierał się organ oraz wskazaniem ich interpretacji. Organ przytoczył okoliczności faktyczne, które uzasadniały odmowę przyznania płatności ekologicznej.

Pozostałe zarzuty spółki znalazły bezpośrednią lub pośrednią odpowiedź we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia.

Z opisanych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.