Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SAB/Wr 354/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ
Powołane przepisy: article: art. 6, 7, 7a, 8, 12, 35 par. 1,3,  art. 36 par. 1,  art. 37 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 100c, 100d
journal: Dz.U. 2022 poz 583
law: Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
article: art. 112a, 210, 223
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Marta Semiczek, Asesor WSA Tomasz Trybuszewski, po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi V. F. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłości; II. stwierdza, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie co do zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do wydania aktu; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 500 zł (słownie: pięćset) złotych; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Postępowanie przed organem administracji.

1.1. V. F. – obywatel U. (dalej Strona/ Skarżący/ Cudzoziemiec) w dniu 22 lipca 2022 r. złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej wraz ze stosownymi dokumentami.

1.2. W tym samym dniu Cudzoziemcowi wręczono wezwanie do uzupełnienia dokumentacji poświadczającej okoliczności wymagane dla uwzględnienia wniosku.

1.3. W dniu 8 sierpnia 2022 r. do organu wpłynęła przesyłka zawierająca dokumenty, których dotyczyło wręczone Cudzoziemcowi ww. wezwanie z dnia 22 lipca 2022r.

1.4. Pismem z dnia 26 sierpnia 2022 r. wystąpiono do Komendy Wojewódzkiej Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Komendy Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt Strony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

1.5. W dniach 12 i 24 października 2022 r. do organu wpłynęły odpowiedzi z Komendy Wojewódzkiej Policji i Oddziału Straży Granicznej. W aktach administracyjnych brak jest dowodu, że zastrzeżenia zgłosiła Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

1.6. Pismem z dnia 4 sierpnia 2023 r. Strona wniosła ponaglenie.

1.7. W dniu 31 sierpnia 2023 r. organ wydał decyzję odmowną motywując rozstrzygnięcie nieprzebywaniem przez Cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej legalnie i nieprzerwanie co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku oraz niewykazaniem odpowiednim dokumentem posiadania znajomość języka polskiego.

2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

2.1. W skardze nadanej w dniu 25 sierpnia 2023 r. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej Wojewoda) w sprawie ww. wniosku zarzucono naruszenie art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej KPA). Wniesiono o stwierdzenie przewlekłości; zobowiązanie organu do załatwienia sprawy; zasądzenie kosztów postępowania.

2.2. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu powołał art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 583 ze zm.; dalej upoU) i podniósł, że z przytoczonych przepisów wynika, iż w okresie, którego dotyczy skarga Strony na przewlekłość organu, bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. Nadto w ww. okresie w spawach tych nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. Organowi nie wymierza się także grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych. Zaprzestanie czynności w tego typu postępowaniach lub ich dokonywanie z opóźnieniem we wskazanych w ww. przepisach okresach nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

3.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie z wniosku Skarżącego. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej PPSA).

3.2. Przewlekłość postępowania została zdefiniowana przez ustawodawcę w art. 37 § 1 pkt 2 KPA, który stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W piśmiennictwie wskazuje się, że z "przewlekłym postępowaniem" mamy do czynienia w sytuacji, gdy postępowanie to nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy. Organ administracyjny wprawdzie podejmuje działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to też sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodne z procedurą, w sposób nieefektywny, w dużym odstępie czasu lub też dokonuje czynności pozornych, powodujących, że formalnie nie jest bezczynny, ewentualnie mnoży czynności dowodowe ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45-46).

3.3. Stosownie do treści art. 12 § 1 KPA organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 KPA). W myśl art. 35 § 1 KPA organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 KPA). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 KPA). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 KPA).

3.4. Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r., poz. 2354 ze zm.) przewiduje dłuższe terminy na załatwienie sprawy dotyczącej pobytu cudzoziemca (art. 112a, art. 210, art. 223 ustawy o cudzoziemcach). Zgodnie z art. 210 i art. 223 ustawy o cudzoziemcach decyzję w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt stały lub rezydenta długoterminowego UE wydaje się w terminie 6 miesięcy, przy czym termin ten rozpoczyna swój bieg od momentu złożenia wniosku lub uzupełnienia braków formalnych i niezbędnych dokumentów lub od upływu terminu wyznaczonego cudzoziemcowi przez organ do uzupełnienia braków formalnych wniosku i przedłożenia brakujących dokumentów (przepisy przytoczone w zakresie istotnym w niniejszej sprawie).

3.5. Natomiast, w ocenie Sądu w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę, powołane w odpowiedzi na skargę przepisy art. 100c upoU i art. 100d upoU, zawieszające bieg terminu do załatwienia sprawy cudzoziemca ubiegającego się o zezwolenie na pobyt oraz wykluczające stosowanie przepisów o bezczynności i zakazujące wywodzenia środków prawnych dotyczących przewlekłości i bezczynności - nie mogą mieć w przedmiotowej sprawie zastosowania. W myśl art. 1 ust. 1 upoU ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa [...]. W zakresie legalizowania pobytu dotyczy zatem wyłącznie obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium RP od dnia 24 lutego 2022 r. szukając schronienia na terytorium Polski przed wojną. Wskazane przepisy nie mogą dotyczyć cudzoziemców innej narodowości, a także obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium RP przed wybuchem konfliktu zbrojnego lub bez związku z konfliktem zbrojnym.

Podobnie kolejny przepis upoU regulujący kwestię legalności pobytu, odnosi się wprost do związku z wojną oraz konkretnym obywatelstwem. Zgodnie z art. 2 ust. 1 upoU jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 30 czerwca 2024 r. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez matkę, która jest osobą określoną w zdaniu pierwszym, w okresie dotyczącym matki. Dalsze przepisy upoU dotyczące legalizacji pobytu cudzoziemca na terytorium RP wskazują na związek modyfikacji wskazanej procedury legalizacyjnej z osobami uciekającymi przed wojną w Ukrainie i będącymi obywatelami tego państwa: art. 3 upoU - zarejestrowanie pobytu obywatela Ukrainy na terytorium RP; art. 100b upoU – unieważnienie zaświadczenia ogólnego potwierdzającego korzystanie z ochrony czasowej, wydanego cudzoziemcowi, o którym mowa w art. 1 ust. 1 lub 2 upoU.

W ocenie Sądu, świadczy to, iż modyfikacja procedury administracyjnej dokonana przez art. 100c upoU i art. 100d upoU, dotyczy tylko obywateli Ukrainy, którzy masowo schronili się na terytorium RP przed wojną od dnia 24 lutego 2024 r. Tej kategorii cudzoziemców ustawodawca przyznał natomiast inną ochronę w postaci automatycznej legalizacji pobytu (art. 2 ust. 1 upoU). W zakresie innych cudzoziemców procedura administracyjna dotycząca terminów załatwienia sprawy oraz instytucji przewlekłości i bezczynności, pozostaje bez zmian.

Wskazaną wykładnię potwierdza wykładnia językowa przepisu § 3 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r., poz. 283), zgodnie z którym w ustawie nie zamieszcza się przepisów, które regulowałyby sprawy wykraczające poza wyznaczony przez nią zakres przedmiotowy (stosunki, które reguluje) oraz podmiotowy (krąg podmiotów, do których się odnosi). Oceniając wprowadzone regulacje Sąd stwierdza, iż wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 upoU zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach oraz PPSA, przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą w niniejszej sprawie, jak i w konsekwencji kontroli legalności tego postępowania dokonywanej przez sąd administracyjny. Zatem Sąd mógł orzec o przewlekłości postępowania w przedmiotowej sprawie pomimo, iż zaistniała ona po wejściu w życie upoU, jak i po wejściu w życie później dodanych do niej art. 100c i art. 100d.

3.6. Sąd wskazuje nadto, że inne rozumienie tych przepisów w praktyce oznaczałoby akceptację następującego z czasem – o czym niżej - powszechnego i całkowitego odebrania cudzoziemcom prawa do sądu (w zakresie prawa do uzyskania wypowiedzi organu administracji i uregulowania sytuacji prawnej), o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W powołanych przepisach przez Wojewodę w odpowiedzi na skargę, ustawodawca formalnie jedynie czasowo zezwala Wojewodom na zaniechanie rozpoznawania wniosków cudzoziemców o zezwolenia na pobyt. Do tego bowiem w praktyce sprowadza się regulacja, iż – formalnie do określonej w art. 100d upoU daty - bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres, a nadto w ww. okresie w sprawach tych nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz, że zaprzestanie czynności w tego typu sprawach lub ich dokonywanie z opóźnieniem we wskazywanym przez ustawodawcę okresie nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. W praktyce trzeba uznać, że ustawodawca sukcesywnie poprzez stałą nowelizację art. 100d upoU zablokował terminy oraz przedłużył stosowanie przepisów o bezczynności – według stanu prawnego z daty rozpoznania sprawy do dnia 30 czerwca 2024 r., a więc przez ponad 2 lata.

Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Akceptacja powyżej wskazanej praktyki ustawodawcy oraz stosowanie tych przepisów przez wojewodów oznaczałaby, że w sprawach o zezwolenie na pobyt cudzoziemca wszczętych od dnia 15 kwietnia 2022 r. – o czym niżej – sądowa kontrola sprawy w zakresie prawa do uzyskania rozstrzygnięcia organów, byłaby niemożliwa. Organy mogłyby dowolnie odwlekać rozstrzygnięcie w sprawie. Sądy formalnie przyjmując do rozpoznania skargi na przewlekłość i bezczynność, zmuszone byłyby automatycznie do odmowy stwierdzenia bezczynności/przewlekłości organów i odmowy przymuszenia ich do załatwienia sprawy z uzasadnieniem, iż żadne terminy do załatwienia sprawy nie biegną. Taki automatyzm, jak wyżej przedstawiony byłby jedynie iluzją prawa do sądu. Tymczasem prawo do Sądu, nie może mieć waloru iluzorycznego lecz rzeczywisty, co można wywieść nie tylko z treści art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, lecz również z art. 6 i art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284; dalej EKPCz; zobacz: J. Chlebny, Sądownictwo administracyjne w Polsce z perspektywy art. 47 KPP, EPS 2022/10/29-34; R. Hauser, W. Sawczyn, Wpływ europejskich standardów ochrony praw jednostki na kształtowanie się polskiego modelu sądowej kontroli administracji, EPS 2022/10/19-23). Europejski Trybunał Praw Człowieka (dalej ETPCz) zawsze podkreślał wagę czołowego miejsca, jakie w demokratycznym społeczeństwie zajmuje prawo do rzetelnego procesu sądowego (wyrok ETPCz z dnia: 9 października 1979 r. Airey p-ko Irlandii, § 24, skarga nr 6289/73; 17 stycznia 2012r. Stanev p-ko Bułgarii [GC], § 231, skarga nr 36760/06). Gwarancja ta jest jedną z fundamentalnych zasad funkcjonowania każdego demokratycznego społeczeństwa w rozumieniu Konwencji (wyrok ETPCz z dnia 8 grudnia 1983 r., Pretto i Inni p-ko Włochom, § 21, skarga nr 7984/77).

Mając na względzie powyższe za nietrafne należy uznać wnioski przedstawiane w wyrokach NSA z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 639/23 i z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1045/23, CBOSA, iż akceptacja poglądu organu o stosowaniu art. 100c upoU i art. 100d upoU nie pozbawia cudzoziemców prawa do sądu (w zakresie prawa do uzyskania wypowiedzi organu administracji w postaci formalnej oceny wniosku i tym samym uregulowania sytuacji prawnej).

3.7. Przypomnieć trzeba, że art. 100c upoU został dodany ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2022 r., poz. 830). Zgodnie z art. 100c ust. 1 upoU, w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie wskazanych w nim spraw w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Ponieważ nie został w nim wskazany początek okresu, od którego termin nie rozpoczyna swojego biegu, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, należy przyjąć, że jego datą początkową jest data wejścia art. 100c w życie, tj. dnia 15 kwietnia 2022 r. (art. 33 pkt 2 ustawy zmieniającej z dnia 8 kwietnia 2022 r.). Czynności dokonane w tym okresie w postępowaniach w sprawach, o których mowa w tym przepisie, są jednak skuteczne. Art. 116 upoU o obowiązywaniu upoU (z nielicznymi wyjątkami) od dnia 24 lutego 2024 r. ma zastosowanie do pierwotnych regulacji, a nie do późniejszych nowelizacji upoU. W art. 100c ust. 3 upoU przyjęto zatem, że w okresie od dnia 15 kwietnia do dnia 31 grudnia 2022 r.:

1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;

2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

Nadto zgodnie z art. 100c pkt 4 upoU zaprzestanie czynności w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt lub ich dokonywanie z opóźnieniem w ww. okresie, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Następnie na mocy ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie upoU oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 185) został wprowadzony - z mocą od dnia 1 stycznia 2023 r. - art. 100d upoU, będący powieleniem regulacji art. 100c upoU, ale wskazujący nowy graniczny okres zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych przez wojewodów, na okres do dnia 24 sierpnia 2023 r.

Kolejną zmianą upoU (ustawa zmieniająca z dnia 14 kwietnia 2023 r., Dz. U. z 2023 r., poz. 1088) przedłużono ten termin do dnia 4 marca 2024 r.

Kolejną zmianą (ustawa zmieniająca z dnia 9 lutego 2024 r., Dz. U. z 2024 r., poz. 232) przedłużono ten termin do dnia 30 czerwca 2024 r.

Z powyższego wynika, że akceptacja prawnego poglądu Wojewody oznaczałaby, iż ustawodawca w zakresie wniosków złożonych od dnia 15 kwietnia 2022 r., w rzeczywistości pozbawił wszystkich cudzoziemców prawa do sądu w ich sprawach o zezwolenie na pobyt (w zakresie prawa do uzyskania wypowiedzi organu administracji w postaci formalnej oceny wniosku), obecnie przez okres ponad 2 lat z możliwością dowolnego przedłużenia pozbawienia tego prawa. W ocenie Sądu, praktyka ustawodawcy i w konsekwencji Wojewody jest sprzeczna z zasadą prawa do sądu z art. 45 Konstytucji RP i nie może być zaakceptowana.

Postulowana przez Wojewodę wykładnia art. 100c upoU i art. 100d upoU stanowi ograniczenie konstytucyjnej zasady do sądu naruszające istotę tego prawa, a tym samym jest sprzeczna z tzw. klauzulą limitacyjną z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Zatem, mając na względzie ww. przedmiot regulacji upoU, celowościową wykładnię ustawy (pomoc właściwym organom, przy jednoczesnym udzieleniu uchodźcom innej ochrony), uznając, iż ustawodawca zamierzał interweniować w procedurę organu tylko w zakresie spraw uchodźców wojennych z Ukrainy, zapewniając im jednocześnie inną ochronę w postaci automatycznej legalizacji (zgodnie z obecnym brzmieniem art. 2 ust. 1 upoU jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 30 czerwca 2024 r.), zdaniem Sądu art. 100c upoU i art. 100d upoU nie będą miały zastosowania do spraw w przedmiocie zezwolenia na pobyt Ukraińców, którzy nie są uchodźcami wojennymi oraz nie będą miały zastosowania do tego typu spraw cudzoziemców z innym obywatelstwem.

3.8. W tych okolicznościach szczegółowe rozważania w przedmiocie ewentualnej wstecznej mocy art. 100c upoU i art. 100d upoU od dnia 24 lutego 2024 r. na podstawie art. 116 upoU są zbędne.

3.9. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Cudzoziemiec przebywa i pracuje na terytorium RP od blisko 5 lat. Nie jest więc uchodźcą wojennym i w związku z tym ww. art. 100c upoU i art. 100d upoU nie mogą mieć zastosowania do jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt długoterminowego rezydenta UE.

3.10. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że Wojewoda dopuścił się przewlekłości w sprawie z wniosku Skarżącego złożonego w dniu 22 lipca 2022 r., naruszając zasady i terminy określone w art. 35 § 1 i 2 KPA i art. 210 i art. 223 ustawy o cudzoziemcach, art. 36 KPA, oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 12 KPA, a w konsekwencji art. 6 KPA i art. 7 KPA.

Czynnościami, które Wojewoda wykonał w sprawie do dnia wniesienia skargi było wręczenie Skarżącemu w dniu złożenia ww. wniosku wezwania do uzupełnienia dokumentów (które Cudzoziemiec uzupełnił w dniu 8 sierpnia 2022 r.) oraz wystosowanie do organów bezpieczeństwa zapytań z dnia 26 sierpnia 2022 r. W dniu 24 października 2022 r. wpłynęło ostatnie pismo z odpowiedzią. Z akt administracyjnych wynika, że jedynym działaniem po zgromadzeniu dokumentów, które organ musiał podjąć w celu załatwienia sprawy, była analiza dokumentów oraz podjęcie, sporządzenie i doręczenie rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 210 ust. 1 i art. 223 ustawy o cudzoziemcach 6-miesięczny termin na załatwienie sprawy Skarżącego rozpoczął swój bieg w dniu 8 sierpnia 2022 r. (uzupełnienie dokumentów). Pomimo niewyartykułowania wprost w ustawie o cudzoziemcach instytucji przewidzianej w art. 35 § 5 KPA, należy przyjąć, że do 6-miesięcznego terminu nie należy zaliczać okresu oczekiwania na odpowiedź od organów bezpieczeństwa. Z uwagi na wykorzystanie przez organy bezpieczeństwa przyznanego im przez ustawodawcę czasu na udzielenie odpowiedzi, termin na załatwienie sprawy faktycznie uległ wydłużeniu do 7 miesięcy, tj. do dnia 8 marca 2023r. Organ zwlekał zaś z wydaniem decyzji dodatkowo jeszcze ponad 6 miesięcy, tj. do dnia 31 sierpnia 2023 r.

Nadto bez potrzeby ustalania dokładnych dat odbioru pism przez i od organów bezpieczeństwa (brak odpowiednich dokumentów w aktach administracyjnych) można założyć, że od początku listopada 2022 r. Wojewoda dysponował wszystkimi niezbędnymi do załatwienia sprawy dokumentami i w związku z tym mógł i powinien przystąpić do ich analizy (wystosowanie zapytań w dniu 26 sierpnia 2022 r., wpływ ostatniego pisma e dniu 24 października 2022 r.). Wynika z tego, że analiza zebranego materiału zajęła organowi blisko 10 miesięcy (1 listopada 2022 r. – 31 sierpnia 2023 r.). Przewlekłość postępowania niekoniecznie musi się zaś wiązać z przekroczeniem terminu, choć przeważnie, tak jak w niniejszej sprawie, tak jest. Zgodnie z przytoczoną wcześniej definicją przewlekłość zachodzi, gdy organ działa opieszale, podejmuje czynności w sposób nieefektywny, w dużym odstępie czasu, prowadzi postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie niezależnie od przekroczenia przez Wojewodę ustawowego 6-miesięcznego terminu, analiza nieobszernego materiału dowodowego przez 10 miesięcy z pewnością wyczerpuje ustawową definicję przewlekłości z art. 37 § 1 pkt 2 KPA rozumianej jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Stwierdzenie prostych okoliczności takich jak posiadanie przez Cudzoziemca miejsca zamieszkania, objęcie ubezpieczeniem społecznym, posiadanie stabilnego źródła dochodu, zliczenie okresów pobytu Cudzoziemca na terytorium RP czy brak dokumentu potwierdzającego znajomość języka polskiego oczywiście nie wymagało wielu miesięcy pracy.

Z tych też względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 PPSA stwierdził, że organ prowadził postępowanie przewlekle (pkt I sentencji wyroku).

3.11. Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania oraz błędny sposób postępowania sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak też z art. 2 Konstytucji RP (zasadą demokratycznego państwa prawa), art. 30 (godnością człowieka) i art. 37 ust. 1 Konstytucji RP (korzystaniem z wolności i praw konstytucyjnych przez cudzoziemców) Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania miała miejsce niewątpliwie z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do treści art. 149 § 1a PPSA (pkt II sentencji wyroku).

3.12. Wobec wydania w dniu 31 sierpnia 2023 r. decyzji Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania stosownego rozstrzygnięcia, stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 PPSA (pkt III sentencji wyroku).

3.13. Sąd na podstawie art. 149 § 2 PPSA z urzędu przyznał od organu na rzecz Skarżącego sumę pieniężną w wysokości 500 zł (pkt IV sentencji wyroku). Należy uznać, że kwota ta będzie adekwatna w kontekście okoliczności faktycznych sprawy oraz sposobu postępowania organu pozostającego w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak zasadą demokratycznego państwa prawa i prawem do dobrej administracji.

3.14. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 PPSA, art. 205 § 2 PPSA oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Na kwotę kosztów składa się kwota wpisu sądowego w wysokości 100 zł, kwota opłaty skarbowej w wysokości 17 zł oraz kwota wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 480 zł (pkt V sentencji wyroku).