Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 200/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 lipca 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 12 marca 2024 r. nr WOP.7721.18.2024.MW w przedmiocie nakazania wykonania robót budowlanych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bielsku Podlaskim z dnia 11 stycznia 2024 r. znak 5160.7.2023.


UZASADNIENIE

Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bielsku Podlaskim (dalej: PINB) z 11 stycznia 2024 r. nr 5160.7.2023 nałożono na M. Ż. obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami prawa budynku mieszkalnego na działce nr [...] przy ul. [...]w Bielsku Podlaskim, polegających na:

- w terminie do 29 lutego 2024 r.

1) zainstalowaniu na całej długości połaci dachowej od strony działki nr [...] urządzeń zapobiegających niekontrolowanemu zsuwaniu się śniegu z tej połaci na teren działki własnej i sąsiedniej w postaci tzw. płotków przeciwśniegowych,

2) likwidację daszku nad drzwiami wejściowymi do pomieszczeń piwnicznych budynku od strony działki nr [...];

- w terminie do dnia 31 lipca 2024 r.:

3) likwidację otworów okiennych istniejących w ścianie zewnętrznej budynku od strony działki nr [...], bądź wypełnienie ich materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie o klasie odporności ogniowej nie mniejszej niż El- 30,

4) likwidację otworów drzwiowych istniejących w ścianie zewnętrznej budynku od strony działki nr [...] bądź wbudowanie w miejsce zamknięć obecnie istniejących, drzwi o klasie odporności ogniowej nie mniejszej niż EI-30.

Zaskarżoną decyzją z 12 marca 2024 r. nr WOP.7721.18.2024.MW Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: PWINB) uchylił decyzję PINB w części dotyczącej terminu wykonania obowiązków i ustalił nowy termin do 30 maja 2024 r. - w zakresie obowiązków wymienionych w punktach 1 i 2, w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję PINB.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

PINB dwukrotnie (20 sierpnia 2019 r. oraz 14 października 2022 r.) dokonał czynności kontrolnych na działce nr [...] przy ulicy [...]w Bielsku Podlaskim należącej do M. Ż. (dalej: inwestor, skarżący).

Z protokołu kontroli z 2019 r. wynika, że na działce znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny o wymiarach 10,30 x 10,65 m, wybudowany w konstrukcji tradycyjnej z drewnianą więźbą dachową dwuspadową. Budynek posiada trzy kondygnacje: piwnica ponad poziomem terenu, wysoki parter i poddasze użytkowe. Według oświadczenia inwestora złożonego do protokołu, budynek mieszkalny wybudowali jego rodzice pod koniec lat 80- tych XX w. na podstawie pozwolenia na budowę, jednak nie posiada on żadnych dokumentów potwierdzających tę okoliczność. Z czynności sporządzono szkic lokalizacyjny z pomiarami oraz fotografie.

Z informacji uzyskanej przez PINB (pismo Starosty Bielskiego z 23 sierpnia 2019 r.) wynika, że brak jest dokumentów potwierdzających uzyskanie pozwolenia na budowę na ww. inwestycję.

W protokole kontroli z 2022 r. zapisano, że na podstawie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych z 18 sierpnia 2021 r. inwestor wymienił pokrycie dachowe na budynku mieszkalnym z płyt azbestowo-cementowych na blachę oraz wyposażył budynek w rynny i rury spustowe. W trakcie robót prowadzonych w budynku mieszkalnym, od strony działki nr [...] nad schodami wejściowymi na wysoki parter wykonano zadaszenie oparte na dwóch słupach stalowych o wymiarach w rzucie około 3,00 x 1,60 m ze spadkiem i geometrią dopasowaną do istniejącej połaci dachowej. Od strony działki nr [...] zamontowano również daszek (bez podpór) nad drzwiami wejściowymi do pomieszczeń piwnicy. Zapisano, że z uwagi na odległość ściany budynku mieszkalnego od ogrodzenia z działką nr [...] - 1,05 m, montaż daszka narusza przepisy techniczno-budowlane.

Zawiadomieniem z 19 czerwca 2023 r. PINB z urzędu wszczął postępowanie administracyjne w sprawie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] położonej przy ulicy [...]w Bielsku Podlaskim.

Postanowieniem z 14 sierpnia 2023 r. wydanym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: p.b.) PINB wstrzymał budowę tego budynku prowadzoną bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację i konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Organ powiatowy uznał, że w związku z wykonaniem zadaszenia opartego na dwóch słupach stalowych o wymiarach w rzucie około 3,00 x 1,60 m ze spadkiem i geometrią dopasowaną do istniejącej połaci dachowej zwiększona została powierzchnia zabudowy budynku. Dokonano rozbudowy, co z uwagi na zbliżenie do granicy działki wymagało uzyskania pozwolenia na budowę (obszar oddziaływania budynku nie mieści się w całości na działce własnej). Wątpliwości organu wzbudziła też zgodność z przepisami techniczno-budowlanymi stolarki okiennej i drzwiowej w ścianie budynku mieszkalnego (od strony działki nr [...]) w poziomie piwnicy i wysokiego parteru.

Zażalenie inwestora na to postanowienie PWINB uwzględnił postanowieniem z 5 września 2023 r. i sprawę przekazał organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Nie zgodził się z kwalifikacją zadaszenia nad schodami jako rozbudowy budynku wymagającej wdrożenia trybu legalizacji na podstawie art. 48 p.b. Zalecił również sprawdzenie legalności powstania spornego budynku, ewentualne rozważenie wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.

W trakcie ponownego rozpoznawania sprawy przez PINB wpłynęło stanowisko właścicielki działki nr [...] I. G., która zwróciła się o sprawdzenie czy dom na działce inwestora "został prawidłowo wybudowany". Wskazała też, że zimą z całej powierzchni dachu tego budynku spada śnieg na jej działkę niszcząc rosnące przy granicy tuje. To samo ma miejsce w przypadku zadaszenia nad wejściem do piwnicy.

Decyzją z 11 stycznia 2024 r. PINB – na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. – nałożył na inwestora obowiązki wskazane na wstępie, tj. zainstalowania płotków przeciwśniegowych na dachu, likwidacji daszku nad wejściem do piwnicy, likwidację otworów okiennych i drzwiowych w ścianie zewnętrznej od strony działki nr [...] i zainstalowanie innego przeszklenia bądź wbudowanie drzwi o stosownej odporności ogniowej.

Zdaniem PINB prawdopodobne jest, że budynek mieszkalny wybudowany został przez wstępnych obecnego właściciela w latach 80-tych XX wieku na podstawie pozwolenia na budowę. Okres budowy potwierdzają dane zawarte w informacji o działce nr [...] opublikowane na stronie geoportalu przez Starostwo Powiatowe w Bielsku Podlaskim. Dokumentacji z procesu budowlanego nie posiada jednak ani Starosta Bielski, ani właściciel. PINB zdecydował o wdrożeniu trybu naprawczego doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, tj. trybu z art. 50-51 p.b. Oceniono w związku z tym, że:

- z uwagi na odległość ściany budynku mieszkalnego od ogrodzenia z działką nr [...] wynoszącą 1,05 m montaż daszka nad drzwiami wejściowymi do pomieszczeń piwnicy od strony tej działki nie odpowiada wymogom z § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej: rozporządzenie WT), zgodnie z którym odległość od granicy działki nie może być mniejsza niż 1,5 m od daszku nad wejściem zwróconego w stronę tej granicy;

- usytuowanie budynku na działce budowlanej w odległości mniejszej niż 3 m od granicy działki powoduje objęcie sąsiedniej działki obszarem oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.b.;

- istnieje niezgodność z przepisami techniczno-budowlanymi wbudowanej w ścianie ww. budynku mieszkalnego (od strony działki nr [...]) stolarki okiennej i drzwiowej w poziomie piwnicy i wysokiego parteru. Wobec braku jakiejkolwiek dokumentacji, w tym pozwolenia na budowę, niemożliwym jest jednoznaczne stwierdzenie, że stolarka ta powstała legalnie. PINB wskazał na regulację § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (dalej: rozporządzenie z 1980 r., które obowiązywało w okresie 1 stycznia 1981 r. - 1 kwietnia 1995 r.), a także wskazał na § 12 ust. 1 rozporządzenia WT z 2002 r. i na ich podstawie wywiódł, że żadna z tych norm, obowiązujących zarówno w dacie budowy budynku jak i obecnie, nie dopuszczała takiej lokalizacji ściany budynku z otworami okiennymi bądź drzwiowymi. Dodał, że kwestię ewentualnych zamknięć i wypełnień otworów w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego regulują przepisy §232 ust. 4 i 6 rozporządzenia WT z 2002 r.;

- zasada poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich dotyczy również procesu projektowania i budowy obiektów budowlanych, dlatego nie może być zaakceptowane istnienie daszka nad wejściem do piwnicy oraz fakt zsuwania się śniegu. Wymaga to likwidacji daszka i zamontowania płotków przeciwśniegowych.

Uzasadniając podstawę prawną rozstrzygnięcia PINB wyjaśnił, że roboty budowlane zostały już zakończone, dlatego zastosowano art. 51 ust. 7 p.b., zaś przesłanka ingerencji organu nadzoru budowlanego wynika z art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. (niezgodność obiektu z przepisami).

Odwołanie złożył M. Ż. Wywodził, że brak jest dowodów na wybudowanie budynku niezgodnie z pozwoleniem na budowę. Od czasu budowy minęło około 35 lat. Nie sądzi, aby jego ojciec wybudował dom niezgodnie z prawem. Wskazał, że na działce sąsiedniej nr [...] budynek mieszkalny znajduje się w odległości około 1,10 m od granicy jego działki. Zwrócił uwagę na regulację § 12 ust. 1 rozporządzenia WT z 1980 r., który – w jego ocenie - dopuszcza usytuowanie budynków w odległości mniejszej niż 4,0 i 3,0 m od granicy działki sąsiedniej i nie nakłada obowiązku wykonania ścian bez otworów okiennych i drzwiowych. W sprawie daszku nad drzwiami poinformował, że został on kupiony w sklepie jako gotowy i zamontowany nad drzwiami do istniejącej ściany bez naruszenia konstrukcji budynku. Zgodnie z art. 3 pkt. 9 p.b. daszek stanowi urządzenie budowlane, a jego montaż nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia zgodnie z art. 29 ust. 4 pkt 3 p.b. Daszek jest zamontowany na wysokości mniejszej niż 3,0 m, co jest akceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odwołujący za zbyteczny uznał obowiązek zainstalowania urządzeń zapobiegających niekontrolowanemu zsuwaniu się śniegu z dachu. Wskazał, że więźba dachowa nie była wymieniana i jest w nienajlepszym stanie technicznym. W przypadku zamontowania płotków śnieg będzie zalegał na dach obciążając jego konstrukcję i grożąc zawaleniem. Podkreślił, że żaden przepis budowlany nie zobowiązuje do wykonywania takich urządzeń na dachu.

W dniu 26 lutego 2024 r. PWINB przeprowadził oględziny budynku na działce nr [...] i sporządził dokumentację fotograficzną.

Ponownie stanowisko w sprawie przedstawiła właścicielka działki sąsiedniej (pismo z 11 lutego 2024 r.). Dołączyła plan zagospodarowania działek przy ulicy [...] sporządzony w 1977 r. oraz pozwolenie na budowę z 3 listopada 1986r. wydane dla budynku mieszkalnego na działce nr [...].

W tych okolicznościach zaskarżoną decyzją PWINB utrzymał w mocy decyzję PINB z 11 stycznia 2024 r. reformując ją wyłącznie w zakresie terminu wykonania obowiązków. Organ wskazał, że prawidłowo zastosowano procedurę naprawczą z art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 p.b., zaś wydane rozstrzygnięcie odpowiada stanowi faktycznemu i prawnemu sprawy, w tym odnośnie warunków technicznych i zgodności z nimi istniejącego obiektu. Zdaniem PIWNB istnieje możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem na zasadzie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. mimo niezgodności z przepisami, której nie da się potwierdzić ani wykluczyć w sposób jednoznaczny z uwagi na brak dokumentacji budowlanej. Organ wyjaśnił, że - nawet jeśli zezwolono w dacie budowy na zbliżenie budynku do granicy na odległość mniejszą niż 4 m, uwzględniając szerokość działki (15, 10 m) - to z pewnością wyłącznie ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych. Nadto, przepisy §12 ust. 6 i 7 rozporządzenia WT z 2002 r. umożliwiają w wyjątkowych przypadkach zbliżenie na odległość mniejszą od granicy działki niż 1,5 m, ale nadal przy zachowaniu odległości okapu od granicy działki jako 1m. Zmierzona odległość w terenie wyniosła 9 cm. Przytaczane w odwołaniu orzeczenia NSA dotyczą innego stanu faktycznego, a dokładnie zabudowy balkonów i logii.

PWINB zaakceptował ustalenie, iż daszek nad wejściem do piwnicy jest urządzeniem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 9 p.b., które można zdemontować bez naruszania jego konstrukcji, nadto jego zamontowanie nie wymagało pozwolenia na budowę ani zgłoszenia - jednak istnienie daszku powinno być zgodne z warunkami technicznymi, a takiej zgodności w stanie faktycznym sprawy nie ma. W ocenie PWINB sam fakt naruszenia warunków technicznych przez wystawanie okapu praktycznie do granicy z działką sąsiednią, jak również występowanie otworów okiennych i drzwiowych w ścianie w odległości około 1,03 m od strony działki sąsiedniej, uzasadnia nałożenie obowiązku wykonania robót naprawczych.

Organ odwoławczy podkreślił, że przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. przewiduje doprowadzenie obiektu nie do stanu zgodnego z pozwoleniem na budowę ale ze stanem prawnym. Nie udało się jednak odnaleźć dokumentów dotyczących budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...]. Z informacji uzyskanych z geoportalu wynika, że budynek wybudowano w 1967 r. Uzyskane zdjęcia lotnicze z różnych lat wykazały, że przybudówka podpiwniczona z garażem istniała już w latach 80-tych, co może oznaczać, że została wybudowana razem z budynkiem. Brak jest dokumentów świadczących o wykonaniu budynku w ramach samowoli budowlanej. Dokumenty mogły zaginąć, zostać zarchiwizowane, zutylizowane po okresie archiwizacji. Z pewnością budynek mieszkalny istnieje w aktualnej lokalizacji od wielu lat, bowiem istniał już w 1992 r., gdyż został naniesiony na kopii mapy zasadniczej z 1992 r. oraz planie zagospodarowania działki budowlanej przy ul. [...].

PWINB uznał zarzuty odwołania za niezasadne. Naruszeniem przepisów zarówno w latach realizacji obiektu, jak i obecnych, było wykonanie czterech okien otwieralnych, przezroczystych, w ścianie znajdującej się mniej niż 4 m od granicy z działką sąsiednią oraz dwóch drzwi zewnętrznych. Wydanie pozwolenia na budowę przy granicy nieruchomości stanowi istotny wyjątek i jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy istnieją ku temu szczególnie uzasadnione przyczyny. Skoro jest to wyjątek, to wszelkie przepisy, które dopuszczają sytuowanie budynku w granicy lub blisko granicy należy interpretować w sposób ścisły. W przypadku inwestycji planowanej w zbliżeniu do granicy działki, organy administracji muszą szczegółowo zbadać kwestię dopuszczalności takiej zabudowy i co najmniej równoważnie potraktować interes właściciela nieruchomości sąsiedniej.

W ocenie organu wojewódzkiego zbliżenie ściany budynku do granicy z nieruchomością przy ul. [...]na około 1,03 m stanowi odstępstwo od §12 ust. 1 pkt 2 i ust. 6 pkt 1 rozporządzenia WT z 2002 r., a nie wykazano, by została wydana zgoda na podstawie upoważnienia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 27 kwietnia 2022 r. do wyrażenia zgody na odstępstwo, w trybie art. 9 ust. 3 p.b. pod warunkiem wykonania tych ścian jako ścian oddzielenia przeciwpożarowego. Organ podkreślił, że również w latach 80-tych obowiązywało rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. odnośnie nadzoru techniczno-budowlanego oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie rodzajów i zakresu opracowań geodezyjno-kartograficznych i czynności geodezyjnych obowiązujących w budownictwie - regulujące szczegółowo jak winny być wyznaczane w terenie obiekty budowlane przez geodetów - na podstawie zatwierdzonych planów realizacyjnych oraz projektów. Plany realizacyjne powinny były być opracowane na aktualnych mapach w skali dostosowanej do rodzaju i wielkości inwestycji - z częścią graficzną obejmującą m.in. granice terenu inwestycji, usytuowanie i obrysy oraz układy projektowanych obiektów budowlanych ze wskazaniem charakterystycznych elementów, wymiarów, rzędnych i wzajemnych odległości tych obiektów oraz ich przeznaczenia, oznaczenia elementów istniejącego zagospodarowania terenu.

Jeśli chodzi o obowiązek zamontowania płotków przeciwśniegowych organ wyjaśnił, że po wymianie pokrycia dachowego z azbestu na blachę wydłużona została połać dachowa po całości od strony granicy z działką nr [...], z zachowaniem jednospadowego dachu. Większa jest zatem powierzchnia, po której zsuwa się śnieg z budynku oraz łatwiej się po takim rodzaju powierzchni ześlizguje. Przy dużych opadach nie ma możliwości kontrolowania ruchu mas śnieżnych, zatem zamontowanie barier śnieżnych jest konieczne. PWINB wyjaśnił, że masa czapy śniegowej zależy między innymi od długości połaci - im jest większa, tym więcej śniegu zbiera się przy okapie. Zgromadzony w jednym miejscu śnieg naraża dach na silne liniowe obciążenie, dlatego na stromych połaciach dłuższych niż 10 m (w sprawie 10,65 m) umieszcza się często dwa rzędy zabezpieczeń przeciwśniegowych. Pokrycie dachowe przy nachyleniu dachu około 38-40 stopni, z racji zastosowanego materiału (blacha), powoduje konieczność nałożenia takich urządzeń.

O wydłużeniu terminu przewidzianego na wykonanie obowiązków zdecydowano z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego.

Skargę do sądu administracyjnego wywiódł M. Ż. W jego ocenie obowiązek zainstalowania płotków przeciwśniegowych nie ma podstawy prawnej. Ponadto więźba dachowa nie była wymieniana i jest w nienajlepszym stanie technicznym. Skarżący chciał dom pokryć dachówką lecz bał się, że istniejąca więźba dachowa nie wytrzyma i może zawalić się, zatem tym bardziej przy zalegającym na dachu śniegu istnieje również takie ryzyko. Skarżący podkreślił, że śnieg z jego dachu nie spada na działkę sąsiada i nikomu nie zagraża, gdyż przy pomocy specjalnych grabi w razie potrzeby usuwa śnieg. W odniesieniu do obowiązku likwidacji daszka nad drzwiami skarżący powtórzył argumentację już prezentowaną w sprawie. Dodał, że daszek jest zamontowany na wysokości mniejszej niż 3 m i jest częściowo przysłonięty przez wystający dach, a przepis § 292 ust. 1 rozporządzenia WT z 2002 r. zobowiązuje do ochraniania wejścia do budynku takim daszkiem budynków powyżej dwóch kondygnacji nadziemnych. Budynek skarżącego posiada trzy kondygnacje nadziemne. Powołany wyżej przepis nie mówi o tym, żeby daszki montować tylko na wejściach głównych.

W nawiązaniu do obowiązku likwidacji otworów okiennych i drzwiowych skarżący zauważył, że brak jest dowodów świadczących o tym, że budynek został wybudowany niezgodnie z pozwoleniem na budowę. Na działce sąsiedniej nr [...] istniejący budynek mieszkalny znajduje się w odległości około 1,10 m od granicy jego działki i posiada otwory okienne. Zwrócił uwagę na wskazany przez PINB przepis §12 ust. 1 rozporządzenia WT z 1980 r., który dopuszcza sytuowanie budynków w odległości mniejszej niż 4,0 i 3,0 m od granicy działki sąsiedniej i nie nakłada obowiązku wykonania ścian bez otworów okiennych i drzwiowych. Zdaniem skarżącego jest możliwe, że organ wydający pozwolenia na budowę na jego działce i działce sąsiedniej brał pod uwagę ten przepis. W jego ocenie niejasne są wyjaśnienia PWINB odnośnie uzyskania zgody na odstępstwo.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że jeżeli nawet właściciel obiektu dostałby zgodę na odstępstwa od obowiązujących zasad, tj. zgodę na zbliżenie do granicy działki, to z całą pewnością ściana zbliżana do działki sąsiedniej musiała pozostać ścianą pełną (bez otworów okiennych i drzwiowych), z uwagi na warunki przeciwpożarowe.

W piśmie z 5 lipca 2024 r. skarżący dodatkowo wskazał, że poza zakresem rozważań pozostawiono jakie przepisy obowiązywały w dacie wydania pozwolenia na budowę. Tymczasem § 12 ust. 2 rozporządzenia WT z 1980 r. nie zawierał wymogu wykonania ściany budynku bez otworów. Budynek na sąsiedniej działce został usytuowany w odległości 1,10 m od granicy działki i również posiada otwory okienne. Organy nie odniosły się do obowiązujących w okresie wznoszenia budynku skarżącego planów zagospodarowania przestrzennego. Ich analiza pozwala na stwierdzenie, że wszystkie obowiązujące w różnych okresach czasu przepisy dotyczące warunków technicznych dopuszczały możliwość sytuowania budynków w bliższej odległości od granicy działki sąsiedniej. Zgodnie z § 13 rozporządzenia WT z 1980 r. możliwe było usytuowanie budynku nawet po granicy działki sąsiedniej lub w odległości mniejszej niż 3 m, pod warunkiem uzyskania pisemnej zgody jej właściciela. Do pisma skarżący załączył obszerną dokumentację zdjęciową wskazującą, że większość budynków przy tej ulicy posiada otwory okienne lub drzwiowe w bliskiej odległości od granicy, co może świadczyć o obowiązywaniu innych przepisów w dacie ich realizacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega uwzględnieniu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, co sąd w sprawie niniejszej podziela, że postępowanie w sprawie doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem rządzi się dwiema zasadniczymi regułami: ocenę, czy określone roboty budowlane stanowiły samowolę budowlaną przeprowadza się według stanu prawnego z daty wykonania robót (jeśli przepisy nie stanowią inaczej), natomiast samą procedurę legalizacyjną (bądź naprawczą) prowadzi się według stanu prawnego z daty, kiedy postępowanie to się toczy. O ile ten drugi warunek w sprawie jest spełniony, gdyż zastosowano procedurę naprawczą uregulowaną w art. 50-51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane z daty prowadzenia postępowania (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.), dalej: p.b., o tyle wątpliwości budzą ustalenia w ramach pierwszej wyżej opisanej reguły – daty wykonania otworów okiennych i drzwiowych w zbliżeniu do granicy działki sąsiedniej nr [...]. Bez wyjaśnienia tej okoliczności nie można uznać sprawy za gotową do rozstrzygnięcia. Materiał dowodowy budzi zbyt wiele wątpliwości, by można było uznać zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.

Skarżący wskazał w trakcie kontroli 20 sierpnia 2019 r., że budynek mieszkalny razem z budynkiem gospodarczym zostały wzniesione przez jego rodziców w latach 1988-1989 na podstawie pozwolenia na budowę i od tamtej chwili istnieją w takim samym stanie. W związku z tym organy nadzoru budowlanego przyjęły, że odnośnie legalności wykonania otworów okiennych i drzwiowych od strony działki nr [...] należy rozważyć regulacje rozporządzenia WT z 1980 r. oraz obecnie obowiązującego rozporządzenia WT z 2002 r. Te przepisy wykluczały zbliżenie tych otworów do granicy działki sąsiedniej, jak ma to miejsce w sprawie, na odległość 1,05 m.

Ustalenie powyższe i ocena prawna są niepełne, co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materiał dowodowy nie pozwala bowiem na tak jednoznaczne przyjęcie daty budowy budynku wraz ze spornymi otworami, zakładając – jak twierdzi skarżący – że powstały one w momencie jego wznoszenia i od tamtego momentu nic się nie zmieniło.

Kilka dowodów podważa treść ww. oświadczenia skarżącego.

Na s. 7 zaskarżonej decyzji PWINB wskazał, że "z informacji uzyskanych z portalu internetowego Geoportal wynika, że rok budowy budynku to 1967", a z uzyskanych zdjęć lotniczych wynika, że przybudówka podpiwniczona z garażem istniała już w latach 80-tych, co "zdaniem PINB może oznaczać, że powstała razem z budynkiem". Dokumenty te wskazują więc zupełnie inne daty niż skarżący.

Ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku informacji o działce nr [...] z 24 października 2022 r. wynika z kolei, że rok budowy zarówno budynku mieszkalnego jak i gospodarczego to 1980. Nadal więc nie znajduje potwierdzenia oświadczenie skarżącego co do lat budowy jako 1988-1989. Jest to o tyle istotne, że skoro budynek zakończono w 1980 r. w stanie jaki mamy obecnie, to nie może znaleźć zastosowania rozporządzenie WT z 1980 r., które zaczęło obowiązywać 1 stycznia 1981 r. Nie stosuje się go bowiem do budynków istniejących w dniu wejścia w życie rozporządzenia, nie odpowiadających jego przepisom, jeżeli zostały zbudowane zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie ich wznoszenia i nie zagrażają bezpieczeństwu ludzi i mienia, z uwzględnieniem przepisów § 2 (§ 3 pkt 1 rozporządzenia WT z 1980 r.). Jak stanowi § 2 tego aktu prawnego, przepisy rozporządzenia stosuje się także przy odbudowie, przebudowie, rozbudowie i połączonym z modernizacją lub wymianą elementów remoncie: 1) w całości - w stosunku do nowo budowanych części budynków i urządzeń, 2) w zakresie związanym z koniecznością usunięcia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz poprawą warunków zdrowotnych, ochrony środowiska i warunków pracy - w stosunku do istniejących części budynków i urządzeń, 3) w miarę technicznych możliwości - w stosunku do nowych elementów zastosowanych w istniejących budynkach lub urządzeniach. A zatem z § 2 i § 3 rozporządzenia WT z 1980 r. wynika, że znajduje ono zastosowanie do istniejących części budynków i urządzeń budynków – ale wyłącznie gdy konieczne jest usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz poprawa warunków zdrowotnych, ochrony środowiska i warunków pracy w ramach robót budowlanych takich jak odbudowa, przebudowa, rozbudowa i wskazany w tym przepisie remont. Do nowych zaś elementów istniejących budynków rozporządzenie WT z 1980 r. stosuje się w miarę możliwości technicznych. Inaczej rzecz ujmując jeśli budynek istniejący nie powodował ww. zagrożenia, został wybudowany przed 1980 r. zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jego wznoszenia oraz nie były wobec niego po roku 1980 prowadzone roboty budowlane takie jak odbudowa, przebudowa, rozbudowa i wskazany w tym przepisie remont – przepisy rozporządzenia WT z 1980 r. nie miały zastosowania. Tymczasem dotychczasowe dokumenty wskazują, że budynek mieszkalny mógł powstać przed 1980 r.

Dalej wskazać trzeba, że w aktach sprawy znajduje się załączona przez właścicielkę działki sąsiedniej nr [...] mapa zasadnicza w skali 1:500 (k. 29 akt PWINB), na której znajduje się data 8 października 1977 r. i na której w miejscu wejścia do budynku mieszkalnego skarżącego ze schodów zewnętrznych (na wysoki parter) i nad częścią piwniczną nadziemną znajduje się wyrysowany prawdopodobnie balkon tożsamy z balkonem, jaki do chwili obecnej znajduje się w budynku mieszkalnym na działce nr [...] od strony działki skarżącego. Innymi słowy, zadaszone obecnie schody zewnętrzne budynku skarżącego prowadziły wówczas prawdopodobnie na taras, z którego dopiero odbywało się wejście do budynku. Ten sam taras w budynku skarżącego powtarza się na kopii mapy zasadniczej z roku 1994, która stanowiła załącznik w formie projektu zagospodarowania działki budowlanej do pozwolenia na budowę budynku gospodarczego na działce nr [...].

Powyższe, zdaniem sądu oznacza, że w innej dacie mogła powstać piwnica nadziemna (jako część budynku mieszkalnego) – już wówczas z otworami drzwiowymi i okiennymi lub bez nich, a w innej otwory okienne nad nią, przy czym dalej nie wiadomo w jakim czasie mogło to mieć miejsce i czy decydująca jest tu data budowy budynku czy też część wskazanych wyżej robót budowlanych wykonano w innym czasie niż budowa budynku mieszkalnego.

Może to mieć istotne znaczenie w sprawie, gdyż – skoro ze zgromadzonych dokumentów i ustaleń organów wynika, że budynek w zasadzie mógł powstać w latach 1967-1980, a część z otworami okiennymi i drzwiowymi do której prowadzą schody zewnętrzne po roku 1994 – to organ powinien rozważyć, które przepisy w sprawie znajdą zastosowanie, tj. do całości przepisy obowiązujące po 1980 r. czy jednak również wcześniejsze. Nie można tego pominąć, gdyż na przestrzeni wyżej wymienionych lat obowiązywały różne przepisy techniczne, w tym różnie regulujące odległości od granicy. O ile pewną zasadą było niezbliżanie budynku z otworami okiennymi i drzwiowymi do granicy działki sąsiedniej, o tyle też obowiązywały regulacje umożliwiające wyjątki od powyższego.

I tak skoro budowa budynku mieszkalnego miała mieć miejsce w latach 60-tych (PWINB wskazał na rok 1967), to warunki dopuszczalności wykonania okien w ścianie granicznej były uregulowane w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. nr 23, poz. 202 z późn. zm.; dalej: p.b. z 1928 r. oraz rozporządzeniu Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. nr 38, poz. 196; dalej: rozporządzenie WT z 1961 r.). Co prawda przepisy p.b. z 1928 r. wymagały odległości 4 m odległości od granicy działki sąsiedniej przy ścianie z otworami a co najmniej 3 od granicy przy ścianie bez otworów (art. 277 lit. "b" i "c"), a rozporządzenie z 1961 r. nie przewidywało udzielania indywidualnych zgód na wykonanie okien, ale już uzależniały takie rozwiązanie od obiektywnych kryteriów. Zgodnie bowiem z § 9 w związku z § 20 ust. 1 i 2 rozporządzenia WT z 1961 r. – odległość budynku od granicy z sąsiednią nieruchomością zależała od odporności ogniowej ścian i dachów tych budynków. W przypadku braku zabudowy na sąsiedniej nieruchomości odległość ta mogła wynosić nie mniej niż od 3 m do 7,5 m. Jednak już z § 76 ust. 5 rozporządzenia z 1961 r. wynikało, że otwory w ścianie przeciwpożarowej są dopuszczalne przy zachowaniu szczegółowych warunków określonych w pkt 1-3, w tym powinny być zaopatrzone w drzwi samoczynnie zamykające się o odporności ogniowej co najmniej klasy C lub wypełnione cegłą szklaną albo szkłem zbrojonym w niepalnej oprawie. Dodatkowo, §78 ust. 1 rozporządzenia WT z 1961 r. stanowił, że wymienione warunki techniczne powinny być spełnione przez ściany zewnętrzne położone przy granicy nieruchomości w zabudowie zwartej albo w odległości od granicy mniejszej niż ustalono to w § 20 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Jeśli jednak na sąsiedniej nieruchomości nie było istniejącej zabudowy to odległość budynku od granicy nieruchomości może być zmniejszona do połowy odległości określonej w § 20 ust. 1.

Podobne regulacje obowiązywały na podstawie rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. nr 26, poz. 157), które weszło w życie 20 października 1966 r. Zawierały one podobne regulacje jak rozporządzenie WT z 1961 r. (§ 9, § 20 ust. 2). Trzeba jednak zwrócić uwagę, że umożliwiono w obydwu ww. aktach prawnych złagodzenie warunków co do odległości między ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi od granicy działki, ograniczając obowiązek zachowania odległości od granicy w zależności od szczegółowych okoliczności nawet do 1 metra (§ 20 ust. 12 w związku z ust. 2 rozporządzenia WT z 1961 r. i § 20 ust. 14 w związku z ust. 2 zarządzenia WT z 1966 r.). Przepisy zarządzenia WT z 1966 r. utraciły moc w 1980 r. Wskazane regulacje zamieszczone w § 20 ust. 13 i §20 ust. 14 ww. aktów prawnych brzmiały podobnie: w razie gdy wymaga tego prawidłowa zabudowa sąsiadujących ze sobą nieruchomości i zachowane zostaną obowiązujące odległości między budynkami, właściwy organ państwowego nadzoru budowlanego może zezwolić na usytuowanie budynków wymienionych w ust. 1 i 2 na granicy nieruchomości albo w odległości co najmniej 1 m od granicy.

Przypomnieć wypada, że w sprawie niniejszej budynek na działce skarżącego został wyrysowany na mapie pochodzącej z 1977 r. a część nadziemnej piwnicy znajduje się w odległości około 1,05 m od granicy. Podobna odległość występuje w przypadku budynku mieszkalnego na działce nr [...]. Nadto, usytuowanie budynków mieszkalnych przy ulicy [...] w Bielsku Podlaskim każe zwrócić szczególną uwagę na ten fragment § 20 ust. 14, który brzmi: "w razie gdy wymaga tego prawidłowa zabudowa sąsiadujących ze sobą nieruchomości i zachowane zostaną obowiązujące odległości między budynkami". Analiza sposobu usytuowania niektórych budynków mieszkalnych przy ww. ulicy jest tymczasem specyficzna (vide mapa topograficzna na stronie geoportal2.gov.pl). Na wąskich działkach (nr [...], [...] i [...], a także nr [...], której szerokość wynosi 15,10 m oraz na działce nr [...]) – budynki mieszkalne zostały usytuowane tak, że tworzą pewną szachownicę – według schematu kolejno: bliżej ulicy, dalej ulicy, bliżej ulicy. Jeśliby budynek na działce nr [...] powstał w latach obowiązywania zarządzeń z 1961 r. bądź z 1966 r. – nie da się wykluczyć, że mogły znaleźć zastosowanie § 20 ust. 12 i § 20 ust. 14 aktów prawnych z 1961 r. i 1966 r., w tym co najmniej do części piwnicznej. Sąd bowiem zwraca uwagę, że akty te nie wprowadzały ścisłych odległości od granicy, ale norma określająca usytuowanie budynku składała się z normy odległościowej uwarunkowanej bezpieczeństwem ppoż oraz ewentualną zgodą wynikającą z ww. przepisów. Bez pogłębionych ustaleń faktycznych (co do daty wykonania oraz co do obowiązujących w tj dacie przepisów technicznych) nie da się jednoznacznie powiedzieć, że wszystkie otwory (okienne i drzwiowe) budynku mieszkalnego skarżącego od strony działki nr [...] powstały w sposób nielegalny. Natomiast ma to o tyle znaczenie, że jeśli okazałoby się, iż nie wszystkie elementy są nielegalne (są niezgodne z warunkami technicznymi) – ingerencja w ten budynek byłaby możliwa po stwierdzeniu we właściwy prawem sposób (ekspertyza techniczna uwzględniająca przepisy odrębne), że budynek zagraża zdrowiu lub życiu ludzi.

Reasumując tę część rozważań wskazać trzeba, że w istocie nie wiadomo kiedy wybudowano budynek, w jakim kształcie pierwotnie była jego bryła, kiedy powstała część prowadząca ze schodów zewnętrznych do wnętrza budynku – a w konsekwencji jakie przepisy o odległościach i ppoż obowiązywały w dacie wykonywania otworów okiennych i drzwiowych w każdej z jego części oddzielnie, na co wskazują mapy archiwalne w aktach sprawy. Nie można więc co do zasady zakwestionować legalności ich istnienia bez wniknięcia w daty ich powstania oraz obowiązujące wówczas przepisy, a następnie bez ewentualnego dopuszczenia dowodu z opinii rzeczoznawcy przeciwpożarowego. Przepisy o bezpieczeństwie pożarowym uregulowane w rozporządzeniu WT z 2002 r. można bowiem stosować do obiektów, które powstały legalnie przed jego wejściem w życie, gdy obiekt (lub jego część) zagraża życiu ludzi i tylko po sporządzeniu stosownej ekspertyzy technicznej w zakresie ppoż (§ 2 ust. 2 i § 207 ust. 2 tego rozporządzenia).

Natomiast nie znajdują zastosowania przepisy techniczne wskazane w piśmie pełnomocnika skarżącego z 5 lipca 2024 r. Zgodnie z powoływanym tam §12 ust. 2 rozporządzenia WT z 1980 r. przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m. Tymczasem w sprawie niniejszej istniejąca zabudowa na sąsiedniej działce nie znajduje się w odległości większej niż 4 m od granicy działki, a szkic do protokołu kontroli z 24 lutego 2024 r. wskazuje na odległość między budynkami wynoszącą około 6 m.

Z kolei zgodnie z również powoływanym w ww. piśmie skarżącego § 13 ust. 1 rozporządzenia WT z 1980 r. dopuszcza się sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej, a ponadto jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Na terenach zabudowy zagrodowej w indywidualnych gospodarstwach rolnych zgodę na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy wyraża terenowy organ administracji państwowej, właściwy w sprawach pozwoleń na budowę. Zdaniem sądu przepis ten dotyczy wprost budynku gospodarczego, podczas gdy mamy do czynienia w sprawie z budynkiem mieszkalnym. Nie ma zatem potrzeby badania obowiązującego w dacie wybudowania budynku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Sąd natomiast w całości podziela ustalenia i ocenę prawną organów odnośnie konieczności likwidacji daszka nad wejściem do części piwnicznej nadziemnej. Bez naruszenia prawa organ wskazał na § 12 ust. 7 rozporządzenia WT z 2002 r., z którego w powiązaniu ze wskazaną w nim regulacją ust. 2 i 4 tego przepisu wynika, że najmniejsza odległość okapu zwróconego w stronę granicy działki budowlanej może wynosić 1 m. Okap skarżącego znajduje się od granicy działki nr [...] w odległości 9 cm, co jest niedopuszczalne niezależnie od tego, czy był on zamontowany jako gotowy i czy wymagało to naruszenia konstrukcji budynku. Przepis § 12 ust. 7 nie warunkuje zachowania odległości 1 m w żaden sposób, w tym w szczególności nie uzależnia jej od okoliczności wskazywanych przez skarżącego związanych z montażem daszku. Natomiast skarżący zwrócił też uwagę na § 292 rozporządzenia WT z 2002 r., który w ustępie pierwszym nakłada obowiązek montowania zadaszeń przy wejściach do budynków a w ustępie drugim zawiera wymagania konstrukcyjne i użytkowania takich zadaszeń. Jednak, w ocenie sądu, przepis ten dotyczy sytuacji, które spełniają wymagania wynikające z § 12 tego rozporządzenia w zakresie odległości budynku od granicy ścianą bez okien i drzwi co najmniej 1,5 od granicy, co w sprawie niniejszej nie zachodzi.

Odnośnie obowiązku zamontowania płotków przeciwśniegowych to wskazać należy, że obawy skarżącego co do nośności i wytrzymałości więźby dachowej nie zostały w żaden sposób wykazane, np. ekspertyzą techniczną. Trudno też zgodzić się z argumentem, iż powinna być akceptowana sytuacja, w której śnieg z dachu skarżącego może spadać na działkę sąsiednią nr [...] i niszczyć krzewy na tej działce (vide załączona przez właścicielkę tej działki dokumentacja zdjęciowa) tylko dlatego, że skarżący wyraża obawy o wytrzymałość więźby dachowej. Skoro w nieodległym czasie wymieniał pokrycie dachu, którego powierzchnię dodatkowo powiększył – powinien uwzględnić stan więźby dachowej i liczyć się z koniecznością zatrzymania śniegu na własnym terenie, co wynika też z zasad doświadczenia życiowego.

Natomiast istotnie z prawnego punktu widzenia organ nie wskazał wprost podstawy prawnej zamontowania płotków przeciwśniegowych. Rozważania PWINB o długości połaci dachowej, po której śnieg się zsuwa, nie są stricte prawne, nie wskazują przepisu, który mógłby być podstawą nałożonego obowiązku. Nie jest to jednak kwestia pozaprawna. Organy bowiem i sąd stosują normy prawne, które wynikają z przepisów. Norma może być wyprowadzona z kilku przepisów. Odnośnie spadającego śniegu z połaci dachowej wskazać wypada na przepisy warunków technicznych z 2002 r.: § 28 ust. 2 i § 29 oraz § 319 ust. 1, z których wynika, że w przypadku budynków niskich dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych; dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione, a dachy i tarasy powinny mieć spadki umożliwiające odpływ wód opadowych i z topniejącego śniegu do rynien i wewnętrznych lub zewnętrznych rur spustowych. A zatem wody opadowe (w tym pośniegowe) powinny być odprowadzane na własny teren a nie na sąsiednią nieruchomość, zaś jeśli chodzi o śnieg – tak samo powinien być on zatrzymany na własnej nieruchomości inwestora. Po to też przewidziane są wymagania odległościowe budynków od granicy, aby niekontrolowanemu zsuwaniu się śniegu na działkę sąsiednią zapobiec. Trudno przyjąć, że o ile wody opadowe należy na własnej działce budowlanej zatrzymywać, o tyle nie dotyczy to spadającego z dachu własnego budynku śniegu oraz że w tym ostatnim właściciela sąsiedniej nieruchomości należy odsyłać wyłącznie na drogę procesu cywilnego o immisje.

Wyżej wskazane powody uzasadniały uchylenie zaskarżonych decyzji w całości. Ponownie prowadząc postępowanie organy ustalą datę (ewentualnie daty) zrealizowania robót budowlanych, w wyniku których doszło do powstania otworów okiennych w ścianie zewnętrznej budynku mieszkalnego na działce nr [...] od strony działki nr [...]. Będzie to miało na celu niebudzące wątpliwości ustalenie, czy jest to działanie wprost niezgodne z prawem, zwłaszcza że – jak sąd wyjaśnił – w różnych okresach obowiązywały różne przepisy odległościowe i kwestia nie jest tak oczywista, jak przedstawił to organ. W dalszej kolejności, w zależności od przyjętych ustaleń, należy zdecydować czy mamy do czynienia z robotami budowlanymi niezgodnymi z prawem (wskazać przepisy obowiązujące na datę zakończenia robót), co uzasadniałoby wprost tryb naprawczy z art. 50-51 p.b., czy – jeśli jednak wykonanymi w warunkach legalności (w całości lub w części) - z przypadkiem uregulowanym w § 207 ust. 2 w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia WT z 2002 r. Przepisy te dotyczą budynków już istniejących, wybudowanych przed wejściem w życie tego rozporządzenia, co do których nie ma ono zastosowania poza sytuacją, gdy zagrażają one życiu ludzi pod względem pożarowym. Wówczas konieczne jest przeprowadzenie dowodu z ekspertyzy technicznej w zakresie właśnie przepisów regulujących bezpieczeństwo ppoż. Sąd nie kwestionuje przy tym ustalenia organu o legalności powstania budynku co do zasady. Ma w polu widzenia ustalony brak dokumentacji obiektu jako całości, wsparty informacją od Starosty Bielskiego o niemożności znalezienia takiej dokumentacji. Nie oznacza to jednak, że brak dokumentacji sanuje istnienie otworów okiennych i drzwiowych w zbliżeniu do granicy działki, ale też nie świadczy, że wszystkie powstały nielegalnie – zważywszy na regulacje wyżej opisane i to, że w części piwnicznej oraz wysokiego parteru mogły powstać w różnym czasie. W tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Podobna sytuacja jak w sprawie niniejszej występuje tymczasem na działce nr [...] oraz – jak wynika z akt – prawdopodobnie kilku innych. Można sięgnąć do dokumentacji tamtych obiektów (w szczególności obiektu na działce nr [...]), przesłuchać świadków, przesłuchać strony konfrontując ich zeznania z dostępnymi mapami i danymi z geoportalu – w zakresie dotyczącym wykonania otworów okiennych i drzwiowych. Na marginesie sąd też zwraca uwagę, że powoływanie się przez organ na zdjęcia lotnicze czy dane z geoportalu wymaga włączenia tych dokumentów do akt sprawy z metryczką lub ewentualnie opisem daty wydruku. Ponadto organ powinien formułować ocenę na podstawie wszystkich znajdujących się w aktach sprawy materiałów.

Z uwagi na konstrukcję i sposób sformułowania zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, a także z uwagi na czytelność rozstrzygnięcia sąd zdecydował o uchyleniu decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.). O kosztach postępowania sądowego nie orzekano, bowiem skarżącemu przyznano prawo pomocy w całości.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.