Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 145/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 98 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
article: art. 2 pkt 8, art. 24 ust. 2a i 2b lit. h
journal: Dz.U. 2023 poz 1752
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
article: art. 156 par. 1 pkt 3, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Karolina Chrapkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia 5 lutego 2024 r. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego i odmowy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach zaskarżoną decyzją z 5 lutego 2024 r., po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza [...] i G. C. od decyzji Starosty Kieleckiego z 21 listopada 2023 r. rozstrzygającej o:

1. umorzeniu jako bezprzedmiotowego, postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obręb 0023 - [...], gm. C., w części dotyczącej działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] wykazanych w jednostce rejestrowej nr [...], polegającej na wykreśleniu ujawnionego jako właściciel podmiotu ewidencyjnego G. C. i ujawnienie w jego miejsce pierwotnego właściciela;

2. odmówieniu aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obręb 0023 - [...], gm. C., w części dotyczącej działek nr [...] i [...], wykazanych w jednostce rejestrowej nr [...], polegającej na wykreśleniu ujawnionego jako właściciel podmiotu ewidencyjnego G. C. i ujawnienie w jego miejsce pierwotnego właściciela

- na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że pismem z 8 grudnia 2023 r. znak: [...] Starosta Kielecki, przesłał odwołanie Burmistrza Miasta i Gminy [...] od decyzji z 21 listopada 2023 r. znak: [...] wraz z aktami sprawy: [...] Na podstawie przesłanych dokumentów Wojewódzki Inspektor ustalił co następuje.

Pismem z 25 września 2023 r., Burmistrz [...] i G. C. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Kielcach o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] Duży, w odniesieniu do działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z jednostki rejestrowej nr [...] oraz działek nr [...] i [...] z jednostki rejestrowej nr [...], polegających na usunięciu aktualnie wykazanej w tych jednostkach jako właściciel G. C. i ujawnieniu w to miejsce M. S., również jako właściciela. Wnioskodawca wskazał, że zmiana miałaby obejmować ww. działki, które "zostały zarejestrowane jako drogi gminne na podstawie decyzji Burmistrza [...] i G. C. z dnia 17.08.2011 roku znak: [...] w sprawie podziału działki nr [...] i nr [...], ponieważ decyzja ta oraz poprzedzające ją postanowienie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, co zostało potwierdzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach". Do wniosku zostały załączone: kopia postanowieniem SKO w Kielcach z 16 sierpnia 2023 r., kopia decyzji SKO w Kielcach z 11 września 2023 roku, zaświadczenie z Urzędu Miasta i G. C. stwierdzającego, że zgodnie z uchwałą nr [...] z dnia 22 listopada 2013 r. Rady Miejskiej w C. w sprawie zmiany nr [...] Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego sołectwa [...] i części sołectwa [...], działki położone w obrębie Ś. D. oznaczone numerami ewidencyjnymi: [...], [...] położone są na terenach oznaczonych w planie jako tereny dróg wewnętrznych, [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położone są na terenach oznaczonych w planie jako tereny dróg wewnętrznych, [...] położona jest na terenach oznaczonych w planie jako tereny zabudowy mieszkaniowej.

Zawiadomieniem z 17 października 2023 r. znak: [...] Starosta [...] podjął postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu 0023 [...], gm. C., w odniesieniu do działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wykazanych w jednostce rejestrowej nr [...] oraz w [...] i [...] wskazanych w jednostce rejestrowej nr [...]; polegającej na wykreśleniu aktualnie ujawnionego jako właściciela podmiotu ewidencyjnego G. C. i ujawnieniu w jego miejsce pierwotnego właściciela. Następnie Starosta wydał opisaną na wstępie decyzję z 21 listopada 2023 r. Rozpatrując odwołanie od tej decyzji Wojewódzki Inspektor zaznaczył, że organ ewidencyjny może wpisać do ewidencji gruntów i budynków tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie, w sposób niewątpliwy wynika z dokumentów wskazanych w ustawie, nie może zaś takiego prawa ustanowić ani wyinterpretować, to jest przyjąć, że wprawdzie danego prawa nie poświadcza w sposób bezpośredni żaden dokument, niemniej jego istnienie można wywieść z przesłanek pośrednich. Dodał też, że podmiot zgłaszający zmiany obowiązany jest dostarczyć dokumenty niezbędne do ich wprowadzenia.

Następnie organ II instancji wskazał, że postanowieniem z 22 marca 2011 r. Burmistrz [...] i G. C. pozytywnie zaopiniował projekt podziału nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów obrębu [...] jako działki nr [...] i nr [...] stanowiących własność M. S.. Z uzasadnienia postanowienia wynikało, że planowane do wydzielenia działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] były oznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego sołectwa [...] i części sołectwa [...] gm. C. jako gminne drogi klasy dojazdowej. Następnie decyzją z 17 sierpnia 2011 r. zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów obrębu [...] jako działki nr [...] i [...]. W wyniku podziału tych nieruchomości wydzielono między innymi działki oznaczone numerami [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] pod drogi gminne. W myśl punktu 3 decyzji 17 sierpnia 2011 r. działki te zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przeszły na własność G. C. z dniem, w którym decyzja ta stała się ostateczna - 2 września 2011 r. Zmiany jakie wprowadził podział działek o nr [...] oraz [...] zostały ujawnione w ewidencji gruntów 10 października 2011 r.

Organ odwoławczy zauważył, że podczas zatwierdzania podziału działek nr [...] i [...] obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego sołectwa [...] i części sołectwa [...], który został zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej w C. Nr [...] z dnia 28 stycznia 2010 roku ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Ś. Nr [...]. poz. 730, z dnia 19 marca 2010 r.

Decyzją z 22 grudnia 2011 r. Burmistrz [...] i G. C. zmienił treść punktu 3 decyzji z 17 sierpnia 2011 r. Następnie decyzją z 5 kwietnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach stwierdziło nieważność decyzji z 17 sierpnia 2011 r. w części dotyczącej punktu 3 tej decyzji, oraz decyzją z 5 kwietnia 2013 r. stwierdziło również nieważność decyzji Burmistrz [...] i G. C. z 22 grudnia 2011 r. Z kolei 21 stycznia 2019 r. SKO w Kielcach po rozpatrzeniu wniosku Prokuratora Rejonowego w Busku-Zdroju w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza [...] i G. C. z 17 sierpnia 2011 r., w związku z tym, że wyrokiem WSA w Kielcach z 24 sierpnia 2016 r., II SA/Ke [...] stwierdzono nieważność uchwały Rady Miejskiej w C. z dnia 28 stycznia 2010 r. nr [...] zatwierdzającej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla sołectwa [...] oraz części Sołectwa [...] G. C., którego zapisy stanowiły podstawę do zatwierdzenia podziału działek nr [...] i [...] z obrębu [...], wydało decyzję, którą odmówiło stwierdzenia nieważności. Następnie WSA w Kielcach wyrokiem z 27 czerwca 2019 roku, II SA/Ke [...] uchylił decyzję SKO w Kielcach z 21 stycznia 2019 r., a NSA oddalił skargi kasacyjne od tego wyroku z 5 stycznia 2023 r. I OSK [...].

Rozpatrując sprawę ponownie decyzją z 11 września 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza [...] i G. C. z 17 sierpnia 2011 r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości nr działki [...] i [...], z uwagi na fakt, że od jej doręczenia upłynęło 10 lat i jednocześnie stwierdziło, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa.

Wojewódzki Inspektor także zaznaczył, że wnioskiem z 9 sierpnia 2016 r. G. C. zwróciła się do Starosty [...] o wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów i budynków polegającej na ujawnieniu w odniesieniu do gruntów stanowiących działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], miejsce podmiotu ewidencyjnego - G. C., pierwotnego ich właściciela. Starosta [...] po rozpatrzeniu wniesionego żądania wydał 23 listopada 2016 r. decyzję, którą odmówił wprowadzenia oczekiwanych zmian, ponieważ nie zaistniała żadna okoliczność uzasadniająca wprowadzenie żądanej zmiany w danych ewidencyjnych. Od tej decyzji odwołanie złożyła G. C., a organ odwoławczy po jego rozpatrzeniu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji decyzją z 11 stycznia 2017 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 4 maja 2017 r., II SA/Ke 122/17 oddalił wniesioną przez G. C. skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24 maja 2019 r. I OSK 2212/17 oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.

Ponadto 30 września 2021 r. Starosta Kielecki wydał decyzję umarzającą wszczęte na wniosek G. C. z 21 stycznia 2021 r. postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] w odniesieniu do działek nr [...], [...], [...], [...]. [...], [...], [...], [...], [...] polegającej na wykreśleniu ujawnionego jako właściciel podmiotu ewidencyjnego, t.j. G. C. i ujawnieniu w jego miejsce pierwotnego właściciela. Organ uzasadnił swoje rozstrzygnięcie tym, że w przedmiotowej sprawie zostało już wydane rozstrzygnięcie w decyzji z 23 listopada 2016 r. Decyzja z 30 września 2021 r. stała się ostateczna 20 października 2021 r.

Organ odwoławczy zwrócił nadto uwagę, że w aktualnie prowadzonej ewidencji gruntów obrębu [...] w jednostce rejestrowej nr [...] jako właściciel działek nr [...] i [...] wykazana jest G. C., podobnie jak w jednostce rejestrowej nr [...] w odniesieniu do działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Działki nr [...], [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] są objęte księgą wieczystą, w której w dziale drugim stanowiącym o własności widnieje M. S.. Jednak w dziale trzecim tej księgi widnieje ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Reasumując takie ustalenia, organ II instancji stwierdził, że Starosta Kielecki wydał prawidłowe rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie jest możliwe dokonanie oczekiwanej aktualizacji danych ewidencji gruntów, ponieważ nie zostały przedstawione dokumenty, wymienione w art. 24 ust. 2a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, które stanowiłyby o przeniesieniu prawa własności z G. C. na rzecz pierwotnego właściciela. Przedłożone dokumenty wskazują jedynie na fakt, że decyzja z 17 sierpnia 2011 r. była po raz kolejny poddawana kontroli administracyjnej i mimo stwierdzenia naruszeń w jej wydaniu, w dalszym ciągu pozostaje w obrocie prawnym, a zmiany jakie wprowadziła pozostają w mocy. Zatem dane ewidencyjne w zakresie podmiotowym w odniesieniu do działek objętych wnioskiem z 25 września 2023 r. są zgodne z aktualnym stanem prawnym. Organ powołał orzeczenie NSA z 24 maja 2019 r. I OSK 2212/17, z którego wynika, że stwierdzenie nieważności uchwały w przedmiocie przyjęcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wywołuje skutków w sferze prawa rzeczowego. Decyzja podziałowa jest w dalszym ciągu częścią obowiązującego porządku prawnego. Decyzja ta wydzieliła w/w działki z przeznaczeniem pod drogi gminne, a w dniu, w którym stała się ostateczna, skutek w postaci przejścia prawa własności wystąpiło ipso iure. Tym samym ich cofnięcie nie nastąpiło w chwili prawomocnego stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miasta i G. C. z 28 stycznia 2010 r. Natomiast wnioskowana zmiana danych w ewidencji sprowadza się w przedmiotowej sprawie do wykazania innego stanu prawnego niż tego, który wynika z wyżej opisanych dokumentów prawnych. Taka aktualizacja danych ewidencji gruntów i budynków nie jest dopuszczalna, ponieważ ewidencja gruntów jest tylko publicznym rejestrem obejmującym dane o gruntach wynikające z odpowiedniej dokumentacji urzędowej, który powinien być utrzymywany w stałej aktualności co do stanu faktycznego i prawnego. Ewidencja ta służy do wpisywania zmian wynikających z innych dokumentów, a nie samodzielnego tworzenia nowego stanu prawnego dotyczącego samej działki, jak i jej właściciela.

Organ II instancji także podkreślił, że biorąc pod uwagę, że część żądania G. C. wyrażona w piśmie z 25 września 2016 r. jest tożsama z żądaniem, które zostało rozpatrzone przez Starostę Kieleckiego decyzją z 23 listopada 2016 r. i stan faktyczny w tym zakresie nie uległ zmianie, to należy uznać, że Starosta Kielecki wydał właściwe rozstrzygnięcie, którym umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w części dotyczącej działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wykazanych w jednostce rejestrowej nr [...].

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji z 21 listopada 2023 r., G. C. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że nie istnieją podstawy do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków poprzez wykreślenie gminy ujawnionej w ewidencji jako właściciel działek wydzielonych w wyniku podziału w sytuacji, gdy nie został spełniony ustawowy warunek wydzielenia tych działek pod drogi publiczne;

2. przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy - art. 105 § 1 kpa poprzez jego błędne zastosowanie i umorzenie jako bezprzedmiotowego postępowania w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w części dotyczącej działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w sytuacji, gdy w sprawie nie wystąpiła powaga rzeczy osądzonej.

W uzasadnieniu strona skarżąca zarzuciła, że w sentencji zaskarżonej decyzji organ wskazał, że utrzymuje w mocy decyzję Starosty Kieleckiego z 21 listopada 2023 r., znak: [...], podczas gdy odwołanie zostało wniesione od decyzji Starosty [...] z 21 listopada 2023 r., znak: [...] Tym samym zachodzi wątpliwość, co do jakiej decyzji orzekł organ odwoławczy. W ocenie skarżącego, powyższego nie można uznać za oczywistą omyłkę.

Dalej autor skargi podał, że utrzymanie w mocy decyzji Starosty Kieleckiego z 21 listopada 2023 r., prowadziłoby do sytuacji, w której działki gruntu powstałe w wyniku podziału działek ewidencyjnych nr [...] i [...], pozostałyby ujawnione w ewidencji gruntów i budynków jako własność G. C. z naruszeniem art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Strona stwierdziła, że na skutek stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej w C. z dnia 28 stycznia 2010 roku Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa [...] i części sołectwa [...], działki wydzielone na mocy decyzji z 17 sierpnia 2011 r. pod drogi publiczne znalazły się na terenach oznaczonych w obecnie obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem KDW4 (tereny dróg wewnętrznych), KDW5 (tereny dróg wewnętrznych) oraz MN2 (tereny zabudowy mieszkaniowej). Tym samym nie został spełniony wynikający z art. 98 ust. 1 powyższej ustawy warunek wydzielenia działek gruntu pod drogi publiczne, co znalazło odzwierciedlenie w przedłożonych Staroście Kieleckiemu orzeczeniach SKO w Kielcach z 16 sierpnia 2023 r. i z 11 września 2023 r.

Zdaniem skarżącej Gminy, mając na względzie, że odmowa stwierdzenia nieważności zarówno postanowienia opiniującego pozytywnie projekt podziału działek, w wyniku którego miało dojść do wydzielenia działek gruntu pod drogi publiczne, jak i decyzji o zatwierdzeniu tego projektu, nastąpiła wyłącznie z uwagi na upływ 10 lat od dnia doręczenia tych orzeczeń, oraz że oba te orzeczenia zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, sama okoliczność, że przedmiotowe orzeczenia nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, nie może stanowić podstawy do odmowy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, a w konsekwencji prowadzić do sytuacji, w której, pomimo zmiany stanu faktycznego i prawnego w sprawie G. C. pozostanie ujawniona w ewidencji jako właściciel wydzielonych pod drogi publiczne działek.

Odnosząc się natomiast do kwestii umorzenia postępowania, wnoszący skargę uznał, że organ błędnie przyjął, że zachodzi tożsamość spraw rozpatrywanych przez Starostę Kieleckiego w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obręb 0023 - [...], w części dotyczącej działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Od chwili bowiem wydania decyzji z 23 listopada 2016 r. stan faktyczny i prawny sprawy uległ zmianie z uwagi na wydanie przez SKO w Kielcach postanowienia z 16 sierpnia 2023 r. oraz decyzji z 11 września 2023 r. Choć na mocy tych orzeczeń nie doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia Burmistrza [...] i G. C. z 22 marca 2011 roku, jak również decyzji tego organu z 17 sierpnia 2011 roku, to organy rozstrzygające były zobowiązane do uwzględnienia okoliczności, że akty te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Tym samym stan faktyczny i prawny uległ zmianie, co powinno skutkować merytorycznym rozpoznaniem wniosku.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalanie.

W piśmie procesowym z 5 kwietnia 2024 r. uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi jako opartej na bezpodstawnych argumentach.

Na rozprawie sądowej 18 kwietnia 2024 r. pełnomocnik organu i pełnomocnik uczestnika postępowania wnieśli o oddalenie skargi. Pełnomocnik G. C. poparł skargę. Wskazał że Gmina upatruje podstawy prawnej do dokonania aktualizacji ewidencji gruntów zarówno w postanowieniach aktualnie obowiązującego planu miejscowego, jak i w decyzji SKO z 11 września 2023 r., która stwierdziła, że zostało naruszone prawo przy wydawaniu decyzji podziałowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga została oddalona.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja utrzymująca w mocy odmowę aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu 0023 - [...], gm. C., w części dotyczącej działek nr [...] i [...], wykazanych w jednostce rejestrowej nr [...], polegającej na wykreśleniu ujawnionego jako właściciel podmiotu ewidencyjnego G. C. i ujawnienie w jego miejsce pierwotnego właściciela oraz umarzenie jako bezprzedmiotowego, postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obręb 0023 - [...], gm. C., w części dotyczącej działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wykazanych w jednostce rejestrowej nr [...], polegającej na wykreśleniu ujawnionego jako właściciel podmiotu ewidencyjnego G. C. i ujawnieniu w jego miejsce pierwotnego właściciela.

Wymienione wyżej działki powstały w wyniku podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu [...] nr działki [...] i nr [...], projekt podziału nieruchomości Burmistrz [...] i G. C. zatwierdził decyzją z 17 sierpnia 2011 r. Natomiast 2 września 2011 r. – w dniu kiedy decyzja stała się ostateczna, wydzielone działki zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (aktualnie tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.), dalej: "ugn" przeszły na własność G. C..

Zasadniczy problem w sprawie dotyczył możliwości dokonania opisanej powyżej aktualizacji na podstawie dokumentów przedstawionych organowi ewidencyjnemu przez skarżącą. Dokumentami tymi były:

- postanowienie z 16 sierpnia 2023 r., którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia Burmistrza [...] i G. C. z 22 marca 2011 r., opiniującego pozytywnie projekt podziału działki położonej w miejscowości Ś. D., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...], oraz działki położonej w miejscowości Ś. D., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...], z uwagi na fakt, że od jego doręczenia upłynęło 10 lat, i jednocześnie stwierdziło, że postanowienie z 22 marca 2011 r., zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa;

- decyzja z 11 września 2023 r., którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza [...] i G. C. z 17 sierpnia 2011 r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu [...] nr działki [...] oraz nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu [...] nr działki [...] stanowiących własność M. S., z uwagi na fakt, że od jej doręczenia upłynęło 10 lat i jednocześnie stwierdziło, że ww. decyzja Burmistrza [...] i G. C. została wydana z naruszeniem prawa.

Skarżąca powoływał się także na okoliczność, że na skutek stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej w C. z dnia 28 stycznia 2010 roku Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa [...] i części sołectwa [...], działki wydzielone na mocy decyzji Burmistrza [...] i G. C. z 17 sierpnia 2011 r. pod drogi publiczne znalazły się na terenach oznaczonych w obecnie obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Miejskiej w C. nr [...] z dnia 22 listopada 2013 r.) symbolem KDW4 (tereny dróg wewnętrznych), KDW5 (tereny dróg wewnętrznych) oraz MN2 (tereny zabudowy mieszkaniowej). Tym samym nie został spełniony wynikający z art. 98 ust. 1 ugn warunek wydzielenia działek gruntu pod drogi publiczne.

Z uwagi na charakter sporu prowadzonego w niniejszej sprawie wymaga wyjaśnienia w pierwszej kolejności, że stosownie do art. 2 pkt 8 ustawy z ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. 2023.1752 ze zm.), dalej: Prawo geodezyjne, ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) stanowi system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W odniesieniu do gruntów, ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 Prawa geodezyjnego). Wskazuje ona także właściciela lub władającego gruntem (art. 20 ust. 2 pkt 1). Podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 22 ust. 2).

Stosownie do art. 24 ust. 2a Prawa geodezyjnego, informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

2b. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

2c. Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Wyżej wymienione przepisy wskazują, że głównym celem ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z jej nazwą, jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2015 r., I OSK 1718/13, wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która mając charakter techniczno-deklaratoryjny rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy.

Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty, takie jak odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także akty notarialne. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego dotyczących ewidencji gruntów i budynków nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2016 r., I OSK 1377/14 oraz z 1 marca 2022 r., I OSK 865/21). Z tego powodu poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Służą temu takie postępowania jak rozgraniczenie nieruchomości, uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo o ochronę własności. Organy ewidencyjne są uprawnione jedynie do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów uzasadnione jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Podkreślić należy, że dokonując aktualizacji ewidencji gruntów, organy ewidencyjne nie mają kompetencji do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów wydanych przez uprawnione do tego podmioty.

Objęte wnioskiem zmiany danych ewidencyjnych, powinny być udokumentowane przez wnioskodawcę, co wynika z art. 24 ust. 2b lit. h Prawa geodezyjnego. W przypadku nieprzedstawienia przez wnioskodawcę dokumentów uzasadniających wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów, wniosek o dokonanie zmiany nie może być uwzględniony.

Biorąc pod uwagę powyższy stan prawny należało zgodzić się ze stanowiskiem organu, że żądanie skarżącej Gminy nie może być uwzględnione, ponieważ nie przedstawiła ona dokumentów, które uzasadniałyby zaktualizowanie danych w ewidencji gruntów w sposób wskazywany we wniosku, czyli takich, które stanowiłyby o przeniesieniu prawa własności z G. C. na rzecz poprzedniego właściciela M. S..

Z przedstawionych przez stronę skarżąca aktów administracyjnych - postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 16 sierpnia 2023 r. oraz decyzji tego organu z 11 września 2023 r., nie wynika bowiem jakiekolwiek prawo poprzedniego właściciela do nieruchomości powstałych w wyniku podziału działek nr [...] i [...] (nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]). Akty te nie rozstrzygają o stanie prawnym powyższych nieruchomości i w niczym tego stanu nie dotyczą. Przedłożone dokumenty wskazują jedynie na fakt, że postanowienie Burmistrza [...] i G. C. z 22 marca 2011 r. oraz decyzja Burmistrza [...] i G. C. z 17 sierpnia 2011 r. zostały poddane kontroli administracyjnej w trybie nadzwyczajnym i mimo stwierdzenia naruszeń w ich wydaniu - w dalszym ciągu pozostają w obrocie prawnym, a zmiany jakie wprowadziły pozostają w mocy. Dlatego rozstrzygnięcia SKO w Kielcach nie mogą stanowić dla organu ewidencyjnego podstawy do zmiany ewidencji, a w konsekwencji dane ewidencyjne w zakresie podmiotowym w odniesieniu do działek objętych wnioskiem z 25 września 2023 r. są zgodne z aktualnym stanem prawnym, o czym słusznie orzekły w niniejszej sprawie organy obu instancji.

Naniesienia żądanych przez skarżącą zmian w ewidencji nie może również uzasadniać powoływana przez skarżącą okoliczność stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej w C. z dnia 28 stycznia 2010 roku Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa [...] i części sołectwa [...]. Podstawowe znaczenie ma bowiem treść decyzji podziałowej z 17 sierpnia 2011 r., gdyż to na podstawie tej decyzji doszło do wydzielenia działki gruntu z przeznaczeniem na drogi publiczne, które stosownie do art. 98 ust. 1 ugn przechodzą na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna. Przy czym skutek prawny w postaci przejścia własności następuje w sposób bezpośredni z mocy prawa. Przejście prawa własności działek przeznaczonych pod drogi gminne było więc skutkiem prawnym wywoływanym bezpośrednio przez decyzję podziałową. Nie było ono zaś skutkiem prawnym obowiązywania uchwały z dnia 28 stycznia 2010 r. w przedmiocie przyjęcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla spornych nieruchomości. Skutki prawne uchwalenia bądź stwierdzenia nieważności uchwały w przedmiocie miejscowego planu odnoszą się tylko do sfery posiadania mocy powszechnie obowiązującej przez plan miejscowy w przypadku uchwalenia lub jej utraty w przypadku stwierdzenia nieważności. Nie rozciągają się one natomiast na skutki wywołane decyzją podziałową, mimo, że podział dokonany został w oparciu o plan miejscowy (zob. wyrok NSA z 24 maja 2019 r., I OSK 2212/17). Tak więc pomimo stwierdzenia nieważności uchwały w przedmiocie miejscowego planu, G. C. nadal pozostaje właścicielem powyższych działek z wszystkimi tego konsekwencjami, a organy ewidencyjne nie są władne rozstrzygać ewentualnych wątpliwości w tym przedmiocie.

Należy także uznać, że prawidłowo organ I instancji, a w ślad za nim organ odwoławczy uznały, że w sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania i w rezultacie umorzyły postępowanie administracyjny zainicjowane wnioskiem skarżącej Gminy z 25 września 2023 r. w części, w której wniosła ona o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] Duży, gm. C., w odniesieniu do działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z jednostki rejestrowej nr [...], polegających na usunięciu aktualnie wykazanej w tych jednostkach jako właściciela G. C. i ujawnieniu w to miejsce pierwotnego właściciela.

Ta część żądania strony skarżącej jest tożsama z jej żądaniem zawartym we wniosku z 9 sierpnia 2016 r., które zostało rozpatrzone przez Starostę Kieleckiego. Decyzją z 23 listopada 2016 r., organ ten orzekł o odmowie wprowadzenia zmiany w części opisowej ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gm. C., w odniesieniu do działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] polegającej na wykreśleniu ujawnionej jako właściciela tych działek G. C. i wpisaniu w jej miejsce pierwotnego właściciela. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 11 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 4 maja 2017 r. oddalił skargę na powyższą decyzję, a następnie NSA w wyroku z 24 maja 2019 r. I OSK 2212/17 oddalił skargę kasacyjną wywiedziona od tego wyroku.

Ponadto Starosta Kielecki decyzją z 30 września 2021 r., umorzył jako bezprzedmiotowe, wszczęte na wniosek G. C. z 21 stycznia 2021 r. postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gm. C., w odniesieniu do działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] polegającej na wykreśleniu ujawnionej jako właściciela tych działek G. C. i wpisaniu w jej miejsce pierwotnego właściciela.

Wobec powyższych okoliczności nie budzi wątpliwości, że w niniejszej sprawie oraz w sprawach poprzednio prowadzonych i zakończonych decyzjami ostatecznymi bezspornie zachodzi tożsamość podmiotowa (wniosek skarżącej Gminy i ten sam organ) i przedmiotowa (sprawy dotyczyły tego samego żądania) oraz ten samym stan prawny. Należy także przyjąć, że nie nastąpiła zmiana stanu faktycznego sprawy, skoro dokumenty załączone do wniosku inicjującego niniejsze postępowanie nie zmieniły stanu prawnego dotyczącego działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Zasadnym jest podkreślenie, że wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do meritum, w sytuacji gdy żądanie dotyczyło rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej już uprzednio decyzją ostateczną, byłoby obarczone wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Prawidłowo więc w sprawie został zastosowany art. 105 § 1 kpa.

Nie ma także racji strona skarżąca, że wskazanie przez organ odwoławczy w sentencji zaskarżonej decyzji, że utrzymuje w mocy decyzję Starosty Kieleckiego z 21 listopada 2023 r. "znak: [...]" zamiast "znak: [...]", nie stanowi oczywistej omyłki. We wstępnej części zaskarżonej decyzji Wojewódzki Inspektor wskazał bowiem, że została ona wydana po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Starosty Kieleckiego z 21 listopada 2023 r. znak: [...], a także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołuje ten znak. Nie ma więc wątpliwości, jaką decyzję organ odwoławczy kontrolował i jaka sprawa została przez niego rozstrzygnięta.

Mając to wszystko na uwadze, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.).