Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 494/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 64 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1270
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
article: art. 12 ust. 16
journal: Dz.U. 2021 poz 1326
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tj

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2023r. sprawy ze skargi Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 13 lutego 2023 r. nr SKO-62-14/22 w przedmiocie umorzenia opłaty rocznej za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu na rzecz Ś. kwotę 680 zł ( sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2022 r. [...] (dalej także: Strona, Skarżący, Związek) zwrócili się do Wójta Gminy C. o umorzenie opłaty rocznej za rok 2022 naliczonej decyzją Starosty [...] z dnia [...] września 2015 r. znak: [...] w sprawie zwolnienia na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji w związku z budową parkingu w miejscowości S. w gminie C. na działce nr [...]. Wójt Gminy C. przychylając się do ww. wniosku pismem z dnia [...] lipca 2022 r. wystąpił do Marszałka Województwa [...] z prośbą o umorzenie ww. opłaty rocznej.

Decyzją z dnia [...] września 2022 r. Marszałek Województwa [...] (dalej także: Marszałek Województwa, organ I instancji) odmówił umorzenia opłaty rocznej za rok 2022, w łącznej kwocie [...]zł, w tym opłatę roczną w kwocie [...]zł oraz odsetki w kwocie [...]zł, przysługującej Województwu [...] w związku z wyłączeniem gruntu rolnego z produkcji, które nastąpiło pod budowę parkingu na działce nr [...] w miejscowości S., gmina C., naliczonej na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2015 r., znak: [...], należnej od [...] w [...] Komitet Oddziału w N. .

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie formułuje przepis art. 12 ust. 16 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1326 ze zm.) – dalej: "u.o.g.r.l.". Podkreślił, że w sprawie zostały spełnione warunki określone w tym przepisie, jednak przepis ten nie wprowadza obowiązku umorzenia opłaty rocznej, a zastosowanie tej ulgi lub odmowa jej przyznania opiera się na uznaniu administracyjnym. Marszałek Województwa wskazał, że jest zobowiązany do racjonalnego wyważenia interesu strony i interesu publicznego. Dodał, że instytucja umorzenia ma nadzwyczajny charakter i nie może być ono formą subsydiowania. Skarżący nie wskazał na wyjątkowość sytuacji mogącej skutkować umorzeniem zapłaty. Zastosowanie ulgi zdaniem organu musi wynikać z trudności lub niemożności zapłaty należności przez zobowiązanego, na którą to sytuację podatnik nie ma wpływu, z kolei ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie takiej ulgi spoczywa na wnioskodawcy, który to powinien swój wniosek odpowiednio uzasadnić, a także aktywnie powinien uczestniczyć w postępowaniu dowodowym i przedstawić takie okoliczności, które przemawiają za udzieleniem wnioskowanej ulgi. Podkreślono, że zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z takiego obowiązku. Zdaniem Marszałka Województwa Skarżący podejmując decyzję o budowie parkingu musiał mieć na uwadze koszty z tym związane, w tym koszt budowy. Koszty takie nie stały się podstawą do odstąpienia od inwestycji. Organ dodał, że Skarżący był w posiadaniu decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2015 r., na podstawie której 2 lat wnioskodawca miał prawo do zrezygnowania w całości lub części z uzyskanego prawa wyłączenia gruntów z produkcji rolnej. Z decyzji tej wynikało, że Skarżący przez 10 lat zobowiązany jest do uiszczania opłat rocznych.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Skarżący i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie w tym zakresie co do istot y sprawy przez uwzględnienie w całości wniosku Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 2022 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem wytycznych organu odwoławczego.

Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także: SKO, organ, Kolegium) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że zasadą wynikającą z art. 12 ust. 1 u.o.g.r.l. jest obowiązek wnoszenia należności i opłat rocznych za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, gdyż zgodnie z tym przepisem osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne. Z kolei na mocy art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., organ może umorzyć opłaty roczne w przypadku inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego oraz ochrony zdrowia i opieki społecznej, jeżeli inwestycja taka służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności oraz dotyczącej powiększenia lub założenia cmentarza, jeżeli obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1ha i nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną.

Organ podkreślił, że decyzją z dnia [...] września 2015 r. Starosta T. zezwolił Skarżącemu na wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego zaliczanych do klasy III b o pow. 0,0428 ha na działce nr 20/4 położonej w miejscowości S.. Decyzja wydana została w związku z planowanym zamierzeniem inwestycyjnym polegającym na budowie parkingu. W związku z wyłączeniem gruntów z produkcji rolniczej Stronę zobowiązano do uiszczania opłat rocznych przez okres 10 lat w wysokości [...] zł. SKO dodało, że opłaty roczne z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej mają charakter należności publicznoprawnych.

Kolegium stanęło na stanowisku, że zastosowanie ulgi we wnoszeniu opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji ma charakter uznaniowy, tak co do samego faktu umorzenia przedmiotowej należności jak i do jego zakresu. Podkreśliło, że stosowanie ulg w spłacie tego rodzaju zobowiązań powinno mieć charakter wyjątkowy, uzasadniony wystąpieniem po stronie podmiotu zobowiązanego szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie wnioskowanej ulgi. Z kolei ulga taka zdaniem organu nie może stać się zasadą niweczącą instytucję opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej.

Organ nie podzielił poglądu prezentowanego w pismach Strony, które kierowane były do organu I instancji, albowiem uznał, że brak jest podstaw do tego, by przyjąć, że organ administracyjny winien badać jakiekolwiek inne przesłanki poza enumeratywnie wyliczonymi przez ustawę, ponieważ spełnienie warunków określonych przepisem art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. nie musi wprost prowadzić do przyznania wnioskowanej ulgi. Zdaniem Kolegium brak spełnienia tych warunków "a priori" wyklucza możliwość jakiejkolwiek dyskusji nad możliwością przyznania ulgi, a przepisy i warunki z art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. winny być wobec tego interpretowane ścieśniająco, a nie rozszerzająco. SKO stanęło na stanowisku, że odmienna interpretacja przywołanego przepisu prowadziłaby do sytuacji, w której opisana w nim ulga miałaby charakter powszechny. Ustawodawca bowiem, mając na uwadze ochronę szczególnie cennych gruntów rolnych i leśnych, jedynie na zasadzie wyjątku wprowadził możliwość umorzenia należności i opłaty rocznej za wyłączenie gruntów z produkcji, która jest oparta na zasadzie uznania administracyjnego. Nie wprowadził obligatoryjnego umorzenia opłat w przypadkach określonych w art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., na co wprost wskazuje treść tego przepisu i użycie zwrotu "mogą umorzyć", a nie "umarzają". W dalszej kolejności organ wskazał, że próbując ustalić, czy w sprawie wystąpiły jakiekolwiek szczególne okoliczności, organ I instancji pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r. wystąpił do Wójta [...] o uzupełnienie wniosku o wskazanie dodatkowych informacji, w tym m.in. powierzchni gruntów objętych szczególną ochroną wyłączonych z produkcji rolnej na działkach nr [...], liczby członków Związku korzystających z obiektu kultu religijnego, liczbie stałych mieszkańców budynku usytuowanego na działce nr [...], liczby miejsc parkingowych na działce nr [...], liczby miejsc parkingowych wykorzystywanych przez mieszkańców obiektu usytuowanego na działce nr 20/3 oraz liczby miejsc parkingowych wykorzystywanych przez członków wspólnoty w związku z praktykami religijnymi, dokumentów związanych z budową parkingu, wskazanie kwoty podatków i opłat nałożonych przez Gminę C. na właścicieli działek nr [...] oraz dokumenty dotyczące ewentualnych ulg i zwolnień z podatków i opłat na rzecz Gminy C. oraz wskazanie dochodów i wydatków Związku. Kolegium podkreśliło, że w odpowiedzi na powyższe wystąpienie Strona, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2022 r. podniosła, że możliwość przyznania wnioskowanej ulgi została ściśle powiązana z przedmiotem czy też charakterem prawnym inwestycji, a nie z samym podmiotem wnioskującym o takie umorzenie bądź jego sytuacją finansową oraz, że to charakter inwestycji decyduje, czy takie zwolnienie zostanie przyznane. W ocenie Strony uznaniowy charakter decyzji nie oznacza dowolności w jej podejmowaniu, a w szczególności nie oznacza, że organ administracji publicznej może dowolnie rozszerzać katalog przesłanek warunkujących umorzenie, czy też nakładać na Stronę dodatkowe obowiązki nieprzewidziane wyraźnie jako przesłanka, od której spełnienia zależy przyznanie ulgi w postaci umorzenia opłaty. organ.

Następnie Kolegium podkreśliło, że ustalenie stanu faktycznego sprawy w zakresie niezbędnym dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie wymaga współdziałania strony z organami administracji publicznej w celu ustalenia, czy poza spełnieniem warunków koniecznych dla przyznania wnioskowanej ulgi, w sprawie występują dodatkowe szczególne okoliczności przemawiające za jej przyznaniem. Organ stanął na stanowisku, że ogólną zasadą postępowania w sprawach ulg i zwolnień o charakterze uznaniowym jest to, że ciężar udowodnienia okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca w swoim wniosku spoczywa na samym zainteresowanym. Kolegium wskazało, że w jego ocenie przedstawiciele wspólnoty wyznaniowej [...] nie przedstawili żadnych okoliczności wskazujących na istnienie ważnego interesu uzasadniającego przyznanie wnioskowanej ulgi. Z kolei samo oczekiwanie umorzenia należności nie może być utożsamiane z istnieniem ważnego interesu strony. Ze środków z tytułu należności i opłat rocznych za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej finansowane są ochrona, rekultywacja i poprawa jakości gruntów rolnych oraz wypłata odszkodowań przewidzianych ustawą. Realizacja tych celów wymaga odpowiednich środków finansowych. Wskazuje to na istnienie interesu publicznego w pełnej realizacji tego rodzaju dochodów. Ostatecznie organ stwierdził, że umorzenie opłaty rocznej, o które ubiega się Skarżący, nastąpiłoby kosztem realizacji zadań związanych z ochroną gruntów rolnych, co mogłoby doprowadzić do sytuacji, że ochrona gruntów rolnych, bez właściwego zabezpieczenia finansowego, byłaby iluzoryczna.

Skargę do tutejszego Sądu złożył Skarżący, który wniósł o uchylenie decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a) art. 1 u.o.g.r.l., przez jej błędną wykładnię polegającą na mylnym przyjęciu jakoby norma ta stanowić miała samodzielną podstawę do reglamentacji uprawnienia, o którym mowa w dyspozycji normy art. 12 ust. 16 tejże ustawy, choć wniosku takiego wywieść się z niej nie da;

b) art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., przez błędną wykładnię polegającą na mylnym przyjęciu jakoby zastosowanie w dyspozycji tej normy instytucji uznania administracyjnego, uprawniać miało Organ do wykreowania własnych, nieznanych ustawie kryteriów oceny zasadności wniosku (w tym związanych z sytuacją finansową strony), podczas gdy - w świetle przywołanej normy, organ ustalić ma czy kryteria zwolnienia wskazane w ustawie są w ocenie organu spełnione w takim stopniu, aby uwzględnienie wniosku było uzasadnione (uznanie administracyjne), czy też spełnione one nie są w ogóle lub stopień ich spełnienia jest w ocenie organu niedostateczny, przy czym to organ obowiązany jest uzasadnić ewentualną odmowę uwzględnienia wniosku;

c) art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., przez błędną wykładnię polegającą na pominięciu okoliczności, że wskazane w dyspozycji tej normy kryteria zwolnienia z opłaty dotyczą wyłącznie charakteru inwestycji, a nie właściwości lub sytuacji strony wnioskującej o zwolnienie jej z opłaty;

d) art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., poprzez błędną wykładnię polegającą na mylnym przyjęciu jakoby dopuszczalnym czynnikiem wpływającym na ocenę zasadności wniosku miały być plany inwestycyjne województwa i wpływ uwzględnienia wniosku na możliwość realizacji tych planów.

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – dalej "k.p.a.", przez jej niewłaściwe zastosowanie znajdujące wyraz w zaniechaniu poczynienia przez organ własnych ustaleń faktycznych w sprawie i w miejsce tego poprzestanie na stwierdzeniu jakoby na podmiocie żądającym umorzenia spoczywał obowiązek wykazania "dodatkowe, szczególne okoliczności przemawiające za jego uwzględnieniem" i poczynienia przez organ ogólnych wywodów i opinii organu na temat instytucji umorzenia opisanej normą art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. z pominięciem argumentów przytoczonych przez Związek;

b) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jej niewłaściwe zastosowanie tj. rezygnację z zajęcia przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiska względem zarzutów podniesionych przez Skarżącego w treści jego odwołania od decyzji Marszałka Województwa [...] z 22 września 2022 roku oraz znajdujące wyraz w pominięciu w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji kluczowych motywów rozstrzygnięcia w tej konkretnej sprawie i w miejsce tego sformułowanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - niezwiązanych ze stanem faktycznym sprawy - ogólnych wywodów i opinii organu na temat instytucji umorzenia opisanej normą art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na zdalnej rozprawie.

Kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie poddana została decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, w której odmówiono umorzenia opłaty rocznej przysługującej Województwu [...] z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolnej za 2022 r.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo w stopniu, który nakazuje wyeliminować ją z obrotu prawnego.

Jako materialnoprawną podstawę wydanego rozstrzygnięcia Kolegium przyjęło art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., zgodnie z którym na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego marszałek województwa - w odniesieniu do gruntów rolnych, dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych - w odniesieniu do gruntów leśnych, a w odniesieniu do obszarów wchodzących w skład parków narodowych - dyrektor parku, mogą umorzyć całość lub część należności i opłat rocznych, a w odniesieniu do gruntów leśnych również jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu w przypadku inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego oraz ochrony zdrowia i opieki społecznej, jeżeli inwestycja ta służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności, oraz w przypadku inwestycji dotyczącej powiększenia lub założenia cmentarza, jeżeli obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha i nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną.

Przesłankami umorzenia opłaty rocznej stosownie do art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. jest zatem łączne spełnienie następujących warunków:

1) złożenie wniosku o umorzenie przez organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego;

2) inwestycje, których dotyczy wniosek, mają charakter przedsięwzięć użyteczności publicznej z zakresu: oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego, ochrony zdrowia i opieki społecznej, służące zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności, powiększeniu lub założeniu cmentarza;

3) obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha;

4) nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną.

Niespełnienie powyższych przesłanek oznacza brak możliwości umorzenia opłaty rocznej, natomiast spełnienie ich nie przesądza o obligatoryjnym umorzeniu opłaty. Wynika to z tego, że organ administracji rozstrzygając wniosek o umorzenie opłaty rocznej w przypadku zaistnienia łącznie wszystkich przesłanek wskazanych w art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. korzysta ze swobody w ramach tzw. uznania administracyjnego.

W ocenie Sądu dla możliwości zastosowania w ogóle ulgi w spłacie należności w postaci umorzenia całości lub części przedmiotowej opłaty rocznej istotny nie jest wyłącznie charakter inwestycji użyteczności publicznej, w tym z zakresu kultu religijnego, lecz równie istotne są pozostałe warunki. Zatem w pierwszym rzędzie obowiązkiem organów administracji było właściwe i odpowiadające wskazanym przepisom ustalenie na podstawie wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego czy ziściły się wszystkie warunki ustawowe. Jakkolwiek należy zgodzić się z SKO, że zastosowanie ulgi we wnoszeniu opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji ma charakter uznaniowy, tak co do samego faktu umorzenia przedmiotowej należności jak i do jego zakresu, niemniej jednak nie zwalnia to organu od dokonania analizy wystąpienia przesłanek przewidzianych w art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. W rozpoznawanej sprawie Kolegium obowiązkom tym istotnie uchybiło nie przedstawiając oceny wystąpienia przesłanek sformułowanych w tym przepisie, przedwcześnie przystępując do rozważań dotyczących zaistnienia podstaw do umorzenia należnej opłaty rocznej w aspekcie interesu publicznego i ważnego interesu podmiotu zobowiązanego do jej uiszczenia.

Odnosząc się natomiast do przesłanek umorzenia opłaty rocznej w postaci interesu społecznego i słusznego interesu podmiotu, to należy wskazać, że zgodnie z art. 22b ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.o.g.r.l. opłaty roczne stanowiące dochód budżetu województwa są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publiczno-prawnym w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm.) – dalej: "u.f.p.". Z normą tą koresponduje treść art. 60 pkt 7 u.f.p., który stanowi, że środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są m.in. dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Z kolei stosownie do art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego:

a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym,

b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.

Kolegium pominęło powyższe przepisy kreujące przesłanki umorzenia opłaty rocznej w swoich rozważaniach błędnie wywodząc ich istnienie (ważny interes strony, interes publiczny) wyłącznie wprost z art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. Z przepisu tego wynika jednakże co najwyżej brak obowiązku umorzenia opłaty rocznej w całości lub w części.

Błędne przy tym stanowisko Skarżącego, że analiza wystąpienia przesłanek umorzenia opłaty rocznej sprowadza się wyłącznie do rozważenia przesłanek z art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. Przy rozważaniu przesłanek umorzenia opłaty rocznej należy odnieść się również do art. 64 ust. 1 u.f.p. Nie ma przy tym podstaw do zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej o umorzeniu zaległości, ponieważ ustawa o finansach publicznych przewiduje stosowną regulację w przedmiotowym zakresie. Dopiero jej brak uzasadniałby odpowiednie stosowanie przepisów działu III Ordynacji podatkowej, jak stanowi art. 67 ust. 1 u.f.p. W zakresie badania przesłanek umorzenia wynikających z art. 64 ust. 1 u.f.p. organy są przy tym uprawnione do gromadzenia dowodów na zaistnienie ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materiał dowodowy sprawy nie został w sposób wyczerpujący rozpatrzony, w niedostatecznym stopniu dokonano wyjaśnienia i analizy podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności zaistnienia wszystkich wskazanych wyżej przesłanek warunkujących co do zasady możliwość zastosowania w okolicznościach indywidualnej sprawy ustawowego wyjątku w postaci umorzenia w całości lub w części opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntu rolnego z produkcji rolnej.

Jednocześnie Sąd zaznacza, że czyniąc powyższe uwagi nie przesądza kwestii merytorycznej zasadności umorzenia opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolnej.

Reasumując opłata roczna, której dotyczy wniosek Strony, stanowi niepodatkową należność budżetową a w konsekwencji jej umorzenie wymaga rozważenia zaistnienia przesłanek przewidzianych w art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. oraz ważnego interesu zobowiązanego czy interesu publicznego, stosownie do art. 64 ust. 1 u.f.p. Rozważania w tym zakresie winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji wraz z wyjaśnieniem treści znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów, jak również powołaniem ich w podstawie prawnej decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania stosownie do art. 153 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 ze zm.). Na koszty te złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) i uiszczony wpis od skargi (200 zł).

J. Ziołek T. Wójcik U. Wiśniewska