Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 170/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono decyzję II i I instancji
określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana
Powołane przepisy: article: art. 48 , 52
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Protokolant: specjalista Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi D.P. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 3 grudnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej D.P. kwotę 740 (siedemset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 3 grudnia 2014 Nr [...] , znak [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 20 stycznia 2014r. znak [...] , którą nakazano inwestorowi J.P. rozbiórkę garażu na nieruchomości w K. [...] , Gm. K. - działka o nr ewid. [...] , polegającą na rozebraniu pokrycia dachu, konstrukcji dachu, ścian budynku, fundamentów budynku oraz zasypaniu gruntem powstałego wykopu i uporządkowanie terenu. Decyzja organu drugiej instancji została wydana po rozpatrzeniu odwołania D.P. i J.P. , a w jej podstawie prawnej wskazano art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 k.p.a., art. 48 ust. 1 oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 - Prawo budowlane (tekst jednol. Dz. U. z 2013r., poz. 1409 ze zm. dalej ).

Orzekając w ten sposób organ odwoławczy wskazał na nastepujące okoliczności.

PINB w M. za pismem z dnia 3 lutego 2014r., znak [...] , przesłał odwołanie od powyższej decyzji wraz z aktami sprawy oraz 3 egzemplarze opracowania pn. "Inwentaryzacja z Ekspertyzą" autorstwa K.W. . Materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie stanowi:

- protokół kontroli z dnia 2 lipca 2010r. wraz ze szkicem sytuacyjnym i dokumentacją fotograficzną;

- kopia aktu notarialnego repertorium A numer [...] z 26 kwietnia 2004r.;

- wypis skrócony z rejestru gruntów wg stanu na dzień 14 marca 2011r.;

- postanowienie PINB w M. z dnia 8 września 2011r., którym na podstawie art. 61 § 4 k.p.a organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie "budowy budynku garażu przez J.P. na nieruchomości w K. - działka nr ewid. [...] ";

- postanowienie PINB w M. z 8 września 2011r., znak [...] , którym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 p.b. wstrzymano inwestorowi roboty budowlane budowy garażu usytuowanego na nieruchomości w K. - działka nr ewid. [...] , oraz nałożono obowiązek przedstawienia w terminie do 31 grudnia 2013r. stosownej dokumentacji;

- pismo D. i J.P. z dnia 30 grudnia 2013r. wraz z załącznikiem "Inwentaryzacja z ekspertyzą dotycząca projektu Budowa budynku garażowego z uwzględnieniem istniejącego stanu zaawansowania robót" autorstwa mgr inż. K.W. ;

- pismo D. i J.P. z dnia 2 stycznia 2014r. zawierające prośbą o wydłużenie terminu do złożenia zaświadczenia Wójta Gminy K. o zgodności budowy z uwagi na brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

- pismo PINB w M. z dnia 2 stycznia 2014r., znak [...] stanowiące odpowiedź na wniosek z 2 stycznia 2014r.;

- pismo organu pierwszej instancji z dnia 3 stycznia 2014r., znak [...] , którym na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. zawiadomiono o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.

W oparciu o powyższy materiał dowodowy PINB w M. wydał zaskarżoną decyzję od której odwołanie złożyli w ustawowym terminie D. i J.P. .

W postępowaniu odwoławczym ustalono, że Wójt Gminy K. w dniu 17 września 2014r. r. wydał decyzję znak [...] , którą ustalił warunki zabudowy dla "budowy zbiornika na ścieki sanitarne, dokończenie budowy budynku garażowego wraz z budową wewnętrznej linii zasilania WLZ, dokończenie budowy budynku gospodarczego - drewnianej stodoły w miejscowości K. , działka nr [...] ". Po uzyskaniu tego materiału, pismem z dnia 6 listopada 2014r. znak [...] , MWINB zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.

Uwzględniając powyższe Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wskazał, że zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo. Przedmiotem postępowania jest budowa garażu parterowego, konstrukcji murowanej z pustaków żużlobetonowych, dach konstrukcji drewnianej, pokrycie z płyt falistych azbestowo-cementowych, o wymiarach 5,10 m x 11,00 m, wyposażonego w instalację elektryczną. Inwestorem przedmiotowych robót jest J.P. .

Zgodnie z przepisami, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 p.b.). Ustawodawca w art. 29-31 p.b. wskazał obiekty budowlane oraz roboty budowlane, które nie wymagają pozwolenia na budowę. Budowa garażu nie mieści się w katalogu wskazanym przez ustawodawcę w powyższych wyłączeniach, w związku z powyższym jego realizacja wymagała od inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę.

Z akt sprawy wynika, iż inwestor takiej decyzji nie posiada. Tym samym inwestycja jest samowolą budowlaną, a zastosowanie będzie mieć przepis art. 48 p.b.

Cytując następnie treść tego przepisu organ odwoławczy stwierdził, że obiekt wybudowany lub będący w budowie bez pozwolenia na budowę podlega rozbiórce. Jeżeli zaistnieją okoliczności wskazane w art. 48 ust. 2 p.b. organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest do wszczęcia procedury legalizacyjnej. Z uwagi na to, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione powyższe przesłanki, organ pierwszej instancji wydał w dniu 8 września 2011r. postanowienie znak [...] którym działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego zobowiązał inwestora do przedłożenia w terminie do 31 grudnia 2013r. stosownych dokumentów niezbędnych do legalizacji przedmiotowego obiektu Inwestor w terminie nie przedłożył stosownej dokumentacji. Stosownie do art. 48 ust. 4 p.b. PINB w M. zobowiązany był zatem do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego. Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w wyniku uchybienia terminu strona traci przyznane jej prawo do legalizacji samowoli budowlanej i w efekcie sprawa zostaje załatwiona w trybie zwykłym, tj. przez wydanie decyzji o nakazie rozbiórki.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wyjaśnił, że określony postanowieniem z 8 września 2011 r. ponad dwuletni termin na przedłożenie stosownej dokumentacji był wystarczający, by inwestor przy zachowaniu należytej staranności mógł zadośćuczynić temu obowiązkowi. Wniosek inwestora o przedłużenie terminu nie mógł odnieść skutku, gdyż został złożony po upływie terminu. Również wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu został złożony po upływie terminu wyznaczonego postanowieniem z dnia 8 września 2011 r. Ponadto decyzja Wójta Gminy K. z dnia 17 września 2014r., znak [...] , dotyczy dokończenia budowy budynku garażowego wraz z budową wewnętrznej linii zasilania WLZ, zatem określa ona warunki zabudowy dla zamierzenia przyszłego, a nie dla już zrealizowanego obiektu, który jest przedmiotem niniejszego postępowania.

Jednocześnie organ odwoławczy poinformował, że przepisy prawa budowlanego nie przewidują możliwości rozbiórki tej części obiektu budowlanego, "którą wykonano poza zakres zgłoszenia". W przypadku wybudowania obiektu budowlanego innego, niż zgłaszany stanowi on w całości samowolę budowlaną. W przedmiotowej sprawie inwestor wybudował obiekt zarówno o innych parametrach jak i funkcji (zgłaszano budowę budynku gospodarczego, zrealizowano garaż) od obiektu, o którym mowa w piśmie Wójta Gminy K. z 26 kwietnia 1996r., znak: [...]

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się D.P. wniosła w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w którym domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 3 grudnia 2014 Nr [...] , znak [...]

Skarżąca podnosiła, że sporny garaż stanowi własność jej i jej męża. Podała, że nie zgadza się z decyzją i nie pozwoli mężowi ani innym osobom na wyburzenie garażu, który stanowi również jej własność i powstał w trakcie trwania związku małżeńskiego. Pomimo toego PINB w M. pominął skarżącą w postępowaniu, a powinien umożliwić jej np. legalizację obiektu i kierować do niej pisma związane z legalizacją. Również organ odwoławczy nie umożliwił skarżącej legalizacji.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Akcentował ponadto, że skarżąca była stroną postępowania i miała możliwość podjęcia czynności koniecznych dla legalizacji garażu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Prowadzone przez organy nadzoru budowlanego postępowanie dotyczyło garażu, którego powierzchnia zabudowy wynosi 53,97 m2, powierzchnia użytkowa – 50,79m2, a wymiary budynku to 10,97 m x 4,92 m (inwentaryzacja z ekspertyzą, [...] ). Z akt sprawy wynika również, że inwestor J.P. dokonał zgłoszenia zamiaru budowy budynku gospodarczego o wymiarach 8,5 x 4 m (odpowiedź organu administracji architektoniczno budowlanej, [...] ). W sprawie nie było kwestionowane i nie budzi zastrzeżeń w ramach kontroli sądowej wskazanie, że zbudowany w roku 1996 budynek gospodarczy to całkowicie inny obiekt niż ten, który był objęty zgłoszeniem zamiaru wykonania robót budowlanych. Dokonane przez J.P. zgłoszenie w żaden sposób nie uprawniało go zatem do wykonania takiego obiektu budowlanego, jaki w rzeczywistości powstał. Faktycznie wykonany budynek gospodarczy, potem użytkowany jako garaż, ze względu na swoje gabaryty nie mógł zostać uznany za budowany na podstawie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (w brzmieniu pierwotnym, obowiązującym w czasie wykonania spornego obiektu – Dz. U. Nr 89, poz. 414), pozwolenia na budowę nie wymagała budowa parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2 przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80m związanych z produkcją rolną, uzupełniających istniejącą zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej. Wykonanie obiektów o większych gabarytach i powierzchni wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, której w odniesieniu do spornego obiektu nie wydano. Sporny obiekt został zatem wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę.

W konsekwencji słusznie organy nadzoru budowlanego stosowały w sprawie przepisy art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (w obecnym brzmieniu - tekst jednol. Dz. U. z 2013r., poz. 1409 ze zm., dalej oznaczona jako P.b.).

Stosownie do art. 48 ust. 1 P.b., właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Zgodnie z art. 48 ust. 2 P.b., jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:

1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:

a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo

b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem

- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.

W myśl art. 48 ust. 3 P.b., w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:

1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.

Jak stanowi art. 48 ust. 4 P.b., w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. Natomiast przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona, co wynika z art. 48 ust. 5 P.b.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że skoro faktycznie wykonany został zupełnie inny obiekt, niż objęty zgłoszeniem, nie było w niniejszej sprawie możliwości nakazania rozbiórki "w tej części, którą wykonano poza zakresem zgłoszenia do 35m", jak postulowali D. i J.P. w odwołaniu (k. [...] akt organu drugiej instancji). Skoro chodzi o całkowicie inny obiekt, należy go uznać za wykonany w całości poza zakresem zgłoszenia, ponieważ takiego obiektu budowlanego zgłoszenie nie dotyczyło. Słusznie zatem organy nadzoru budowlanego nie wzięły pod uwagę takiej opcji.

Co do zasady prawidłowe było wydanie w niniejszej sprawie postanowienia w oparciu o art. 48 ust. 2 i ust. 3 P.b. Rację mają również organy nadzoru budowlanego podnosząc, że w istocie nie został przedłożony projekt budowlany, wymagany zgodnie z art. 48 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 1 P.b. Opracowanie złożone przez J.P. stanowi w istocie inwentaryzację architektoniczno-budowlaną i nie spełnia wymogów wynikających z rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. poz. 462). Opracowanie nie zawiera projektu instalacji elektrycznej, projektu instalacji wentylacji budynku, opisu technicznego wyposażenia instalacyjnego budynku, opisu technicznego przeznaczenia i programu użytkowania budynku, wymaganych opinii, uzgodnień i sprawdzeń. Słusznie wskazano, że nie zostało dołączone zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Inwestor nie przedłożył również oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oświadczenia takiego nie mogą zastąpić zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, jak np. wypis z ewidencji gruntów ( [...] ). Wolą ustawodawcy było bowiem, aby prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane było wykazywane w pierwszej kolejności oświadczeniem inwestora. Potwierdza ono bowiem m. in. aktualność tytułu prawnego na dzień złożenia wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na budowę czy też – jak w sprawie niniejszej – wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych.

Rację mają również organy nadzoru budowlanego, że wskazany w postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 8 września 2011r., znak [...] termin przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 P.b. co do zasady uznać należy za wystarczający. Organ pierwszej instancji określił J.P. ponad dwuletni termin – nakazując przedstawienie dokumentów do dnia 31 grudnia 2013r. Termin ten nie może być jednocześnie uznany w realiach niniejszej sprawy za nadmiernie długi. Należy bowiem mieć na uwadze, że w wypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla ewentualnej legalizacji samowoli budowlanej niezbędne jest uzyskanie przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy, wydawanej w trybie art. 61 i in. ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednol. Dz. U. z 2015r., poz. 199). Postępowanie o ustalenie warunków zabudowy może być w konkretnych sprawach długotrwałe, a zatem wyznaczenie stronie zbyt krótkiego terminu oznaczałoby postawienie przed nią wymagań, których nie byłaby w stanie spełnić. Zauważyć jednak należy, że D.P. i J.P. złożyli wniosek o ustalenie warunków zabudowy dopiero w dniu 5 lutego 2014r., a zatem już po upływie terminu wyznaczonego przez organ nadzoru budowlanego (k. [...] akt organu drugiej instancji).

Na marginesie trzeba jednak zaznaczyć, że wbrew pouczeniom kierowanym do stron przez organ pierwszej instancji, termin o którym mowa w art. 48 ust. 3 P.b., jako wyznaczany przez organ administracji publicznej może być zmieniany w zależności od stanu faktycznego konkretnej sprawy. W orzecznictwie słusznie wskazuje się, że realizacja nałożonych na inwestorów obowiązków, określonych w art. 48 ust. 3 P.b., uzależniona jest nie tylko od inicjatywy i aktywności zobowiązanego, ale - wobec konieczności przedłożenia dokumentów określonych w pkt 1 tego przepisu - uwarunkowana jest działaniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Termin określony w art. 48 ust. 3 p.b. jest terminem instrukcyjnym i dlatego może on być przez organ przedłużany, skracany i zawieszany (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 3 kwietnia 2014r., sygn. akt II SA/Ke 143/14, Lex Omega nr 1458007). Zatem w tym zakresie organ dysponuje tzw. luzem decyzyjnym, gdyż zakres i bieg terminu nie wynika wprost z przepisu prawa, lecz z woli organu administracji. Dlatego też uznanie przez organ, nawet po upływie terminu, iż obowiązek został wykonany daje podstawę do legalizacji zabudowy, która nie narusza prawa ani interesów prawnych skarżącego (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 27 marca 2014r., sygn. akt IV SA/Po 1230/13, Lex Omega nr 1453287). Nic nie stoi na przeszkodzie temu aby organ administracji przedłużył termin, po zbadaniu wniosku inwestora w tym zakresie (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia: 26 marca 2013r., sygn. akt VIII SA/Wa 959/12, Lex Omega nr 1299634; z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt VII SA/Wa 2186/10, Lex Omega nr 996679; podobnie: Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt II SA/Wr 708/10, Lex Omega nr 994112; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 2 lipca 2009r., sygn. akt II SA/Rz 117/09, Lex Omega nr 553185; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 22 października 2008r., sygn. akt II SA/Łd 390/08, Lex Omega nr 505895; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 12 sierpnia 2008r., sygn. akt II SA/Ol 302/08, Lex Omega nr 454327 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 10 kwietnia 2008r., sygn. akt II SA/Go 122/08, Lex Omega nr 570371).

Podsumowując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że prawidłowe było uznanie spornej inwestycji za samowolę budowlaną, wydanie postanowienia o nałożeniu obowiązków mających służyć legalizacji obiektu, a nadto stwierdzenie, że w wyznaczonym terminie J.P. tych obowiązków nie zrealizował.

Wadą kontrolowanego postępowania jest jednak to, że zarówno postanowienie o nałożeniu obowiązków, jak i decyzja kończąca postępowanie, wyrażająca nakaz rozbiórki, zostały skierowane wyłącznie do J.P. , nie zaś do niego oraz do skarżącej D.P. .

Uwzględniając brzemienie art. 52 P.b. obowiązki wymienione m. in. w art. 48 P.b. mogą być nakładane na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Jak wynika z akt sprawy, sporny budynek został wybudowany w roku 1996 (protokół kontroli, [...] ). Wówczas D.P. i J.P. byli już małżonkami, co potwierdza pośrednio akt notarialny sporządzony w roku 1994 ( [...] . Również obecnie są właścicielami działki nr [...] w K. na której znajduje się garaż ( [...] ). Jak podniosła w skardze D.P. , garaż został wybudowany w czasie trwania małżeństwa. Z treści skargi wyraźnie wynika przy tym, że D.P. wyraża wolę legalizacji tego obiektu i jest przeciwna jego rozbiórce. Nadto skarżąca razem z J.P. podejmowała w toku postępowania czynności, zmierzające do legalizacji, które potwierdzają niezmienność takiego jej stanowiska (pismo przewodnie do inwentaryzacji [...] wniosek o wydłużenie terminu [...] , odwołanie [...] ), wspólnie z mężem wystąpiła też o ustalenie warunków zabudowy.

Wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jest prezentowany pogląd, zgodnie z którym nakaz rozbiórki powinien być w pierwszej kolejności skierowany do inwestora, dopiero w drugiej kolejności obowiązkami obciążany powinien być właściciel albo właściciele nie będący inwestorami (zob. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu, z dnia 14 maja 2014r., sygn. akt II SA/Po 43/14, Lex Omega nr 1474194 oraz we Wrocławiu z dnia 25 lipca 2012r., sygn. akt II SA/Wr 167/12, Lex Omega nr 1229042). Zważyć należy, że powołane orzeczenia zapadały na gruncie specyficznych, odmiennych od niniejszego stanów faktycznych. W przypadku postępowania dotyczącego samowoli budowlanej na nieruchomości pozostającej we współwłasności kilku osób należy rozróżnić dwie sytuacje: pierwszą, gdy wszyscy współwłaściciele są jednocześnie inwestorami oraz drugą, gdy część z nich inwestorami nie jest. W pierwszym przypadku nakaz rozbiórki (a także wcześniejsze postanowienie na podstawie art. 48 ust. 3 P.b.) winien być nałożony na wszystkich współwłaścicieli, będących jednocześnie inwestorami. W przypadku drugim o tym, do kogo należy skierować nakaz rozbiórki winien decydować stosunek do inwestycji tych współwłaścicieli, którzy nie są inwestorami. Co do zasady bowiem również w takim wypadku nakaz rozbiórki należy skierować do wszystkich współwłaścicieli. Jeżeli jednak inwestor działa wbrew woli pozostałych współwłaścicieli, nakaz winien być ograniczony wyłącznie do niego.

W niniejszej sprawie D.P. została słusznie uznana przez organy nadzoru budowlanego za stronę postępowania, w związku z czym doręczono jej postanowienie o wszczęciu postępowania ( [...] ), postanowienie o wstrzymaniu robót i nałożeniu na J.P. obowiązku przedłożenia dokumentów ([...] ), zawiadomiono ją o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów [...] ), a nadto doręczono decyzje organów obu instancji. Miała zatem możliwość czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego etapie, co więcej – z tej możliwości aktywnie korzystała.

Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, D.P. powinna być ponadto wprost adresatem obowiązków określonych w postanowieniu z 8 września 2011r . o wstrzymaniu robót budowlanych i nałożeniu obowiązków.

W czasie wybudowania spornego garażu była współwłaścicielką terenu inwestycji, jest nią nadal. Inwestor (J.P ) wybudował garaż nie tylko bez jej sprzeciwu, ale najwyraźniej zgodnie z jej wolą, skoro skarżąca konsekwentnie deklaruje, że nie zgadza się na jego rozbiórkę. W tej sprawie należało zatem nałożyć obowiązki w oparciu o art. 48 ust. 3 P.b. zarówno na J.P. , jak i na D.P. . Nie dopełniając tego obowiązku organy nadzoru budowlanego naruszyły art. 48 ust. 3 P.b. w związku art. 52 P.b., a wydana w konsekwencji decyzja o nakazie rozbiórki – również nieprawidłowo skierowana wyłącznie do J.P. – musi być uznana za przedwczesną.

Nałożenie na J.P. obowiązku przedłożenia dokumentów uznać należy za skuteczne. Wobec niego termin przedstawienia dokumentów zakończył już bieg, a zatem utracił on możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej. Taki termin nie rozpoczął jednak biegu wobec D.P. , ponieważ żadnego obowiązku w tym postępowaniu na nią nie nałożono.

Rozpatrując sprawę ponownie organy nadzoru budowlanego wydadzą postanowienie w trybie art. 48 ust. 3 P.b., kierując je do D.P. . W razie przeszkód w legalizacji spornego obiektu, ewentualna decyzja o nakazie rozbiórki winna być skierowana zarówno do J.P. , jak i do D.P. .

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Podstawę prawną orzeczenia zawartego w punkcie II. sentencji wyroku stanowi art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono w punkcie III. sentencji wyroku, zgodnie z treścią art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.