Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 890/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 pkt 1, 3, art. 61 § 1, 4
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń /spr./, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 6 września 2024 r., nr 2201-IEE.7192.2.204.2024.JM w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 września 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej "Dyrektor IAS"), działając na podstawie art. 17 § 1, art. 18, art. 27 § 1-2b, art. 59 § 1 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej "u.p.e.a."), art. 11 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie u.p.e.a. oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 556, dalej "ustawa zmieniająca") oraz art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia A. Z. (dalej "Skarżąca") na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej "Naczelnik US") z dnia 28 czerwca 2024 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

2.1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Lęborku w dniu 9 listopada 2016 r. wystawił tytuły wykonawcze od nr [...] do nr [...] dotyczące podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. Postanowieniami z dnia 29 grudnia 2016 r. organ uznał za bezzasadny zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2017 r. organ odwoławczy uchylił w całości postanowienia organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w Lęborku postanowieniem z dnia 2 czerwca 2017 r. uznał za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2017 r. organ odwoławczy utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Wyrokiem z dnia 13.12.2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1432/17 WSA w Gdańsku oddalił skargę na postanowienie organu odwoławczego z dnia 4 sierpnia 2017 r. Wyrokiem z dnia 28 października 2020 r. sygn. akt II FSK 1768/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku. Wyrokiem z dnia 10 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 104/21 WSA w Gdańsku uchylił postanowienie organu odwoławczego z dnia 4 sierpnia 2017 r. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2021 r. organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 2 czerwca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Lęborku postanowieniem z dnia 18 lutego 2022 r. uznał za zasadny zarzut nieistnienia obowiązku w części dotyczącej nieuwzględnienia w tytułach wykonawczych z dnia 9 listopada 2016 r. przerw w naliczaniu odsetek za zwłokę, a za niezasadny uznał zarzut braku wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi.

Postanowieniem z dnia 5 września 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Lęborku działając na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r.

Organ egzekucyjny (Naczelnik US) na wniosek wierzyciela (Naczelnika Urzędu Skarbowego w Lęborku) wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącej na podstawie nowych tytułów wykonawczych nr [...] z 26 lipca 2022 r. i nr [...] z 10 sierpnia 2022 r., które obejmują należność z tytułu podatku VAT, z tytułu wystawionej faktury za m-ce IV i V 2011 r. Odpisy ww. tytułów wykonawczych doręczono Skarżącej 22 listopada 2022 r.

Pismem z 15 kwietnia 2024 r., uzupełnionym na wezwanie organu pismem z 19 maja 2024 r., Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, dotyczącego zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r., prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...], wskazując, że wniosek oparty jest na przesłankach wynikających z art. 59 § 1 pkt 1 i 3 w związku z art. 61 § 4 u.p.e.a., tj. przedawnienie zobowiązań oraz niespełnienie w tytułach wykonawczych wymogów art. 27 u.p.e.a. Zdaniem Skarżącej, w myśl art. 61 § 4 u.p.e.a. podstawą ponownego wszczęcia egzekucji administracyjnej jest dotychczasowy tytuł wykonawczy bądź dalszy tytuł wykonawczy - nie zaś nowy tytuł wykonawczy.

2.2. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2024 r. w sprawie dotyczącej umorzenia postępowania z uwagi na przedawnienie zobowiązań, Naczelnik US umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej niedopuszczalności egzekucji w związku z przedawnieniem zobowiązań, z uwagi na fakt, iż okoliczność ta była już przedmiotem oceny organów.

2.3. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2024 r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej zarzutu niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca podniosła, że żaden przepis u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., nie uprawniał wierzyciela do wydania ponownych tytułów wykonawczych, obejmujących należności, co do których uprzednio wydano już tytuły wykonawcze, zaś konieczność ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, umorzonego uprzednio z uwagi na bezskuteczność egzekucji, winno nastąpić tylko na podstawie jednego, pierwotnie wystawionego tytułu wykonawczego. Wskazano ponadto, że również przepisy u.p.e.a. obowiązujące po tej dacie nakazują prowadzić postępowanie egzekucyjne w oparciu o dotychczasowy tytuł wykonawczy lub dalszy tytuł wykonawczy.

2.4. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Skarżącej, Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 6 września 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 25 marca 2024 r. weszła w życie nowelizacja u.p.e.a., która nadała nowe brzmienie m.in. art. 59 u.p.e.a. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie u.p.e.a. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie natomiast z art. 11 ust. 6 ww. ustawy, do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz skutków związanych z zastosowaniem środka egzekucyjnego w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed wejściem w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy u.p.e.a., w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W niniejszej sprawie zastosowanie mają wobec tego przepisy u.p.e.a. w brzmieniu nadanym nową ustawą, tj. w brzmieniu obowiązującym od 25 marca 2024 r.

Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, bowiem w jego ocenie nie wystąpiła w sprawie przesłanka określona w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. (w brzmieniu nadanym nową ustawą), zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza jego zakończenie bez osiągnięcia właściwego celu, czyli wyegzekwowania określonego obowiązku. Stosownie do przepisów u.p.e.a., umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym powodujące, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Przy czym, jak wynika z treści art. 59 u.p.e.a., umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne (na podstawie przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a.) albo fakultatywne (na podstawie przesłanki z art. 59 § 2 u.p.e.a.).

Wystąpienie przesłanki z art. 59 § 1 u.p.e.a obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to czy przesłanka ta zostanie stwierdzona z urzędu, czy też wyjdzie na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostanie zakomunikowana organowi egzekucyjnemu.

Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą pojawić się zarówno w trakcie toczącego się postępowania, jak i przed jego wszczęciem. Organ egzekucyjny, wydając postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, weryfikuje czy wskazane okoliczności miały miejsce w danym stanie faktycznym. W przypadku ich braku nie może dokonać umorzenia z innej przyczyny.

Dyrektor IAS poddał analizie treść tytułów wykonawczych poddanych egzekucji administracyjnej i stwierdził, że zawierają wszystkie elementy, określone w art. 27 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie ich wystawienia) i zgodne są ze wzorem określonym przez Ministra właściwego do spraw finansów i obowiązującym w dacie ich wystawienia. Zawierają m.in.: oznaczenie wierzyciela, oznaczenie zobowiązanego, oznaczenie organu egzekucyjnego, treść podlegającego egzekucji obowiązku, kwoty należności głównych oraz okres, za który należności zostały określone. Zawierają wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej, numer i datę wystawienia, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, a także klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej i podstawę prawną braku obowiązku doręczenia upomnienia. Tytuły zawierają również stosowne pouczenia.

Organ uznał za niezasadny argument, dotyczący nieprawidłowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych, z uwagi na ich wystawienie jako nowych pomimo, że dotyczą zaległości już wcześniej dochodzonych innymi tytułami wykonawczymi, co do których postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. (postanowieniem z 5 września 2019 r.).

W pierwotnie prowadzonej egzekucji, dotyczącej zaległości w podatku VAT za m-ce IV i V 2011 r., w obrocie prawnym funkcjonowały tytuły wykonawcze z 9 listopada 2016 r. nr [...] i [...]. W wyniku złożenia przez Skarżącą zarzutów, dotyczących egzekucji prowadzonej na podstawie m.in. ww. tytułów wykonawczych, ostatecznym postanowieniem z 18 lutego 2022 r. wierzyciel uznał za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku, poprzez nieuwzględnienie w przedmiotowych tytułach wykonawczych przerw w naliczaniu odsetek za zwłokę za okres od 23.11.2012 r. do 18.06.2016 r. i od 27.09.2016 r. do 01.04.2017 r., w pozostałym zakresie, dotyczącym braku wymagalności obowiązku objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, zarzuty oddalił. Z uwagi jednak na to, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie pierwotnych tytułów wykonawczych zostało już umorzone na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. - z uwagi na jego bezskuteczność - to w wyniku uznania zarzutu nieuwzględnienia przerw w naliczaniu odsetek za ww. okresy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Lęborku nie mógł umorzyć przedmiotowego postępowania po raz drugi. Z tego względu nie zawarł takiej informacji w wydanym postanowieniu zarzutowym (z 18 lutego 2022 r.).

W związku z faktem uznania tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzone było postępowanie egzekucyjne, za wadliwe, organ nie mógł na ich podstawie ponownie wszcząć egzekucji. Z tego względu w omawianej sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 61 § 1 u.p.e.a., a organ zobowiązany był do wystawienia nowych tytułów wykonawczych, w oparciu o które uprawniony był do ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:

- art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art. 6 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie, że prowadzenie egzekucji jest zasadne;

- art. 59 § 1 pkt 1 w związku z art. 61 § 1 - § 5 u.p.e.a. poprzez uznanie, że w sprawie było dopuszczalne wystawienie nowych tytułów wykonawczych.

4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

5.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej "p.p.s.a."), gdyż przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Badając rozpoznawaną sprawę, Sąd stwierdził naruszenie prawa, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

5.2. Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest kontrola pod względem zgodności z prawem postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Zgodnie z tym przepisem, postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Jedną z takich przyczyn, skutkujących koniecznością umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny, jest niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Przepis art. 27 u.p.e.a. określa bowiem elementy, jakie powinien zawierać tytuł wykonawczy. Ich wyliczenie ma charakter enumeratywny, brak któregokolwiek z nich stanowi istotne naruszenie prawa skutkujące koniecznością umorzenia, wszczętego na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego, postępowania egzekucyjnego.

W rozpatrywanej sprawie sporna kwestia sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w sytuacji, w której organ egzekucyjny wszczyna na podstawie art. 61 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umorzone uprzednio na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. dopuszczalne jest wystawienie nowego (kolejnego) tytułu wykonawczego, czy też egzekucja powinna być prowadzona w oparciu o pierwotny tytuł wykonawczy. Inaczej rzecz ujmując, spór dotyczy możliwości wystawienia "nowych" tytułów wykonawczych w obliczu wcześniejszego umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność.

Wskazania wymaga, że w niniejszej sprawie pierwotne tytuły wykonawcze zostały wystawione w dniu 9 listopada 2016 r., a postępowanie egzekucyjne prowadzone na ich podstawie zostało umorzone postanowieniem z dnia 5 września 2019 r. na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Organ egzekucyjny miał podstawy do ponownego wszczęcia, uprzednio umorzonego, postępowania egzekucyjnego. Rozpatrzenia zatem wymaga, czy prawidłowo (zgodnie z prawem) wystawiono w dniach 26 lipca 2022 r. i 10 sierpnia 2022 r. nowe tytuły wykonawcze (jak twierdzi Dyrektor IAS), czy też egzekucja powinna być prowadzona w oparciu o pierwotne tytuły wykonawcze z 9 listopada 2016 r. Kluczem do rozstrzygnięcia powyższej kwestii jest wskazanie, w jaki sposób w stanie prawnym obowiązującym w okresie wystawienia nowych tytułów wykonawczych (26 lipca – 10 sierpnia 2022 r.) należało wszcząć ponowną egzekucję w razie uprzedniego umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a. (bezskuteczności egzekucji).

Stosownie do art. 61 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym od 20 lutego 2021 r.), w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 postępowanie egzekucyjne wszczyna się ponownie:

1) na wniosek wierzyciela o ponowne wszczęcie egzekucji administracyjnej - jeżeli organ egzekucyjny nie jest jednocześnie wierzycielem,

2) z urzędu, poprzez wydanie zawiadomienia o ponownym wszczęciu egzekucji administracyjnej, o którym mowa w § 4 - jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem

- po ujawnieniu przez wierzyciela majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.

Według treści przepisu art. 61 § 4 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym od 20 lutego 2021 r.) podstawą ponownego wszczęcia egzekucji administracyjnej jest dotychczasowy tytuł wykonawczy albo dalszy tytuł wykonawczy, zaś do ponownego wszczęcia egzekucji administracyjnej stosuje się odpowiednio przepisy o wszczęciu egzekucji administracyjnej, z tym że zamiast odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu doręcza się zawiadomienie organu egzekucyjnego o ponownym wszczęciu egzekucji administracyjnej.

Zdaniem organu w przypadku wyjścia na jaw okoliczności świadczących o istnieniu majątku zobowiązanego umożliwiającego prowadzenie egzekucji, wierzyciel był zobowiązany do wystawienia nowych tytułów wykonawczych (obejmujących należności, których egzekucja toczyła się już w postępowaniu egzekucyjnym, umorzonym postanowieniem z dnia 5 września 2019 r.) i skierowania tych tytułów wykonawczych do organu egzekucyjnego celem wszczęcia egzekucji.

Zdaniem Skarżącej natomiast, wystawienie nowych tytułów wykonawczych było niezgodne z prawem, bowiem skutkowało tym, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym tej samej wierzytelności, tego samego zobowiązanego i tego samego wierzyciela funkcjonują dwa różne tytuły wykonawcze.

Zdaniem Sądu, rację należy przyznać stronie skarżącej, albowiem wystawienie kolejnych (nowych) tytułów wykonawczych co do tej samej należności jest prawnie niedopuszczalne. Możliwość ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego w stosunku do zobowiązanego w celu wyegzekwowania należności, która była już przedmiotem egzekucji, a która została umorzona wobec jej nieskuteczności, może nastąpić na podstawie tylko jednego, pierwotnie wystawionego tytułu wykonawczego (oryginału). W ocenie Sądu, stanowi to ochronę przed wielokrotnym dochodzeniem jednej i tej samej należności.

Odnosząc się do stanowiska organu wskazać należy, że przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 20 lutego 2021 r. nie stały na przeszkodzie wystawieniu "nowego" tytułu wykonawczego w obliczu wcześniejszego umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność. Jednakże, należy przypomnieć, że podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie przepisów zmieniających wynikających z ustaw z dnia 4 lipca 2019 r. i z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz innych ustaw (odpowiednio: Dz. U. z 2019 r., poz. 1533 oraz Dz. U. z 2019 r., poz. 2070).

Kwestia dopuszczalności prowadzenia egzekucji w tej samej sprawie egzekucyjnej na podstawie nowych tytułów wykonawczych została rozwiązana normatywnie - poprzez nowelizację u.p.e.a. wprowadzoną ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553, u.p.e.a.), która weszła w życie z dniem 20 lutego 2021 r. W aktualnym brzmieniu art. 61 u.p.e.a. stanowi wprost w § 4, że podstawą ponownego wszczęcia egzekucji administracyjnej jest dotychczasowy tytuł wykonawczy albo dalszy tytuł wykonawczy.

W niniejszej sprawie, a więc w stanie prawnym obowiązującym od 20 lutego 2021 r., wierzyciel nie mógł, po umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność, wystawić nowych tytułów wykonawczych, a organ egzekucyjny nie mógł na ich podstawie prowadzić postępowania egzekucyjnego. Nowelizacja u.p.e.a. z dnia 4 lipca 2019 r., która weszła w życie 20 lutego 2021 r., jednoznacznie uregulowała to zagadnienie, a ponowne wszczęcie egzekucji – wcześniej umorzonej z uwagi na jej bezskuteczność – od 20 lutego 2021 r. następuje w oparciu o pierwotny tytuł wykonawczy.

W sprawie nie jest sporne, że organ egzekucyjny w pierwotnie prowadzonej egzekucji ustalił, iż nie uzyska kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że postępowanie to zostało umorzone na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. W ocenie Sądu, przez "zakończenie sprawy egzekucyjnej" należy uznać nie tylko wyegzekwowanie należności ale również każde umorzenie postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt III FSK 4596/21, LEX nr 3734617). Postępowanie egzekucyjne nie kończy się tylko w efekcie wyegzekwowania należności, ale i jego umorzenia. Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest jej formalnym zakończeniem, chociaż z uwagi, że egzekwowane zobowiązanie nadal istnieje - nie jest jej merytorycznym zakończeniem. Inne rozumienie umorzenia postępowania egzekucyjnego czyniłoby niemożliwym skuteczne wyegzekwowanie obowiązku w przypadkach, gdy prowadzenie kolejnej egzekucji jest jak najbardziej dopuszczalne w świetle obowiązujących zasad prawa - co oczywiście dotyczy także przypadku pierwotnego umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a.

Wskazać należy, że odmienne są skutki umorzenia postępowania egzekucyjnego w związku ze stwierdzeniem, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne od skutków umorzenia postępowania w związku z uwzględnieniem zarzutu (-ów). Umorzenie postępowania z uwagi na wystąpienie jednej z przesłanek określonych w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a. w następstwie uwzględnienia stosownego zarzutu, skutkuje co do zasady uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych, w szczególności zwrotem wyegzekwowanej kwoty. Skutek taki nie występuje w związku z umorzeniem postępowania w następstwie stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W tym ostatnim przypadku nie ma mowy o wadliwości postępowania egzekucyjnego, zaś przesłanką umorzenia jest wyłącznie nieopłacalność ponoszenia środków publicznych na postępowanie, które nie zrealizuje swojego celu. Prawidłowość prowadzonej egzekucji nie zostaje zakwestionowana, zaś powrót do egzekucji jest możliwy w przypadku wystąpienia okoliczności, o której mowa w art. 61 u.p.e.a.

Jak już wcześniej wskazano, w stanie prawnym obowiązującym od 20 lutego 2021 r. wskazane jest w jaki sposób należało wszcząć ponowną egzekucję w sytuacji zaistnienia przesłanki określonej w art. 61 u.p.e.a. Ustawodawca użył sformułowania "dotychczasowy tytuł wykonawczy", co w ocenie Sądu oznacza, że jest ona kontynuacją egzekucji umorzonej wcześniej, prowadzonej na podstawie pierwotnie wystawionego tytułu wykonawczego. Przy czym na marginesie zaznaczenia wymaga, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły wskazane w art. 26c § 1 u.p.e.a. podstawy do wystawienia dalszego tytułu wykonawczego, o którym również mowa w art. 61 § 4 u.p.e.a. jako podstawie ponownego wszczęcia egzekucji administracyjnej.

Reasumując, Sąd stwierdza, że w rozpatrywanej sprawie wystawienie nowych tytułów wykonawczych nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa.

W świetle powyższego zasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty dokonania przez organ błędnej wykładni art. 61 § 1 i 4 u.p.e.a., co skutkowało nieprawidłową oceną ziszczenia się wskazanych przez Skarżącą we wniosku z dnia 15 kwietnia 2024 r. przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W konsekwencji wobec stwierdzonego powyżej naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, zaskarżone postanowienie podlegało wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany uwzględnić wskazania co do dalszego postępowania (ponowne poddanie ocenie okoliczności ziszczenia się wskazanych w art. 59 § 1 pkt 1 i 3 u.p.e.a. przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego) oraz ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Sąd jednocześnie nie stwierdził konieczności uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji, bowiem zalecenia sądu mogą zostać wykonane w toku postępowania odwoławczego.

5.3. Z przedstawionych wyżej powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.

W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zgodnie ze złożonym wnioskiem, zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w wysokości 597 zł, w tym kwotę 100 zł tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego, kwotę 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwotę 480 zł tytułem kosztów wynagrodzenia pełnomocnika.