Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 417/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2023 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 22 marca 2023 r., znak: SKO.PS/40/768/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z dnia 22 marca 2023 r., znak: SKO.PS/40/768/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu (dalej jako: Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania P. B. (dalej także jako: skarżący) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Biłgoraja (dalej jako: Burmistrz) z dnia 30 listopada 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Skarżący w dniu 31 października 2022 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną – M. B., która zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 7 października 2022 r. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym

Burmistrz decyzją z dnia 30 listopada 2022 r. odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że niepełnosprawność powstała, gdy M. B. miała 38 lat, a ponadto zakres sprawowanej opieki nie wymaga rezygnacji z pracy przez opiekuna.

Kolegium utrzymując powyższą decyzję w pierwszej kolejności zakwestionowało oparcie decyzji na art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2023 r., poz. 390, dalej jako: u.ś.r.). Organ odwoławczy wskazał, że zgodność tego przepisu z Konstytucją RP została zakwestionowana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. W świetle aktualnego, ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Kolegium podzieliło jednakże stanowisko Burmistrza w zakresie, w jakim decyzję oparto o niespełnienie wymogu z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organ podkreślił, że główną przesłanką w nim wskazaną jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę bądź jej niepodejmowaniem w tymże celu. Istotne jest, aby zaniechanie podjęcia pracy lub rezygnacja z pracy zarobkowej wymuszała konieczność sprawowania permanentnej opieki nad osobą niepełnosprawną, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby.

Kolegium wskazało, że w złożonych oświadczeniach z dnia 31 października 2022 r. i z dnia 16 listopada 2022 r. (trzy oświadczenia) oraz w odwołaniu z dnia 7 grudnia 2022 roku skarżący wskazał następujący zakres opieki nad żoną: pomoc w zakupach, pomoc w umówieniu wizyt i zawiezienie do lekarza do L., sprzątanie, opieka nad dziećmi, prasowanie, pranie, zaprowadzanie dzieci do szkoły i przyprowadzanie (zaznaczając, że rodzina mieszka na czwartym piętrze i jest problem z wyjściem i zejściem po schodach), asysta przy wyjeździe do lekarza, w tym do L., asysta przy załatwieniu spraw urzędowych i w innych czynnościach potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania. W oświadczeniu z dnia 16 listopada 2022 r. wskazał, iż żona porusza się samodzielnie, natomiast przy dłuższym poruszaniu wymaga asysty; skarżący przygotowuje posiłki, które żona spożywa samodzielnie, żona samodzielnie utrzymuje higienę osobistą, natomiast jak ją boli noga wymaga pomocy przy kąpaniu. W odwołaniu z dnia 7 grudnia 2022 r. wyjaśnił, że prowadzi żonę do łazienki, chodzi z dziećmi do lekarza, gdyż żona nie może przebywać z chorymi w przychodni, pomaga żonie przy chodzeniu, czynnościach higieniczno-pielęgnacyjnych.

Kolegium zleciło organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego. Wywiad środowiskowy przeprowadzono w dniu 21 lutego 2023 r. We wnioskach pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad (część D), które mają charakter weryfikacji wątpliwości dotyczących sprawowanej opieki i niewymagających akceptacji zainteresowanego, stwierdzono, że podczas przeprowadzania wywiadu M. B. poruszała się samodzielnie, nie wymagała pomocy ze strony męża (podtrzymywania), samodzielnie wypełniała druki dokumentów. Ustalono, że prowadzi auto osobowe, a mąż nie posiada uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. W ocenie pracownika socjalnego zakres niezbędnej opieki wymaganej stanem zdrowia M. B. nie wyklucza podjęcia zatrudnienia przez skarżącego. W trakcie wywiadu żona skarżącego samodzielnie poruszała się po mieszkaniu. Zdaniem pracownika socjalnego M. B. ma możliwość samodzielnego wykonywania czynności samoobsługowych.

Organ odwoławczy, uwzględniając ustalony przez organ i deklarowany przez skarżącego zakres czynności wymaganych stanem zdrowia jego żony, a w szczególności ustalenie, iż skarżący nie wykonuje na rzecz żony czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej stanem zdrowia (nie wymaga specjalnych zabiegów pielęgnacyjnych lub terapii), doszedł do wniosku, że wskazane okoliczności nie potwierdzają stałego i tak dużego zaangażowaniu w opiekę nad osobą niepełnosprawną, by zainteresowany nie mógł podjąć zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu. Kolegium nie zakwestionowało tego, że M. B. wymaga pomocy osoby drugiej w czynnościach życia codziennego. Skarżący nie wykonuje jednakże przy żonie czynności ściśle pielęgnacyjnych w zakresie i rozmiarze uniemożliwiającym podjęcie przez niego jakiegokolwiek zatrudnienia.

P. B. wniósł skargę na powyższą decyzję, wskazując na trudną sytuację rodzinną. Wyjaśnił, że jego żona w 2021 r. przeszła operację usunięcia zmiany ("czerniak złośliwy kończyny prawej dolnej wraz z biodrem"). Następnie podjęto decyzję o przeprowadzeniu kolejnej operacji ("tym razem z usunięciem węzłów chłonnych"). Wyjaśnił, że u jego żony aktualnie występuje niedowład prawej nogi wraz z biodrem, co utrudnia chodzenie – zwłaszcza, że mieszkają na czwartym piętrze. Skarżący i jego żona mają pięcioro małoletnich dzieci, którymi opiekuje się skarżący. Wskazał, że przygotowuje żonie i dzieciom posiłki, pierze, sprząta, robi zakupy, w tym kupuje leki, podaje leki żonie, kontaktuje się z lekarzem, dba o higienę żony, pomaga jej przy wstawaniu, w nocy prowadzi do łazienki, pomaga w kąpieli. M. B. po mieszkaniu przemieszcza się wykonując małe krok, cierpi na ból nogi i biodra. Skarżący przyznał, że jego żona wypełnia druki urzędowe. Zakwestionował prawidłowość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Wyjaśnił, że żona rzeczywiście prowadzi samochód, ale skarżący asystuje jej przy przemieszczaniu się. Skarżący odwołał się do decyzji wydanej przez Kolegium w jego sprawie 18 października 2021 r.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi i rozpoznanie jej w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako p.p.s.a.), wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Na wstępie wskazać należy, że skarga w przedmiotowej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Na gruncie kontrolowanej sprawy wniosek w powyżej opisanym zakresie złożył organ, a skarżący nie wnosił o przeprowadzenie rozprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Kolegium prawidłowo skorygowało błąd organu I instancji co do jednej z podstaw odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Argumentacja organu I instancji, który oparł decyzję odmowną m. in. na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa, ze względu na to, że zgodność z Konstytucją RP tego przepisu została zakwestionowana wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13; OTK-A 2014, z. 9, poz. 104). Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności. Wypada przypomnieć, że wprawdzie prawodawca nie podjął działań w celu uchylenia lub zmiany art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się jednolity już pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. przykładowo wyroki NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; z 4 listopada 2016 r., I OSK 1578/16, z 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; z 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; z 11 lipca 2017 r., I OSK 1600/16, CBOSA). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje niezależnie od chwili powstania niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Nie ma przy tym znaczenia, czy opieka jest sprawowana nad małżonkiem, dzieckiem, czy rodzicem (por. analogiczne stanowisko wyrażone w wyrokach tutejszego sądu, tj. wyrok WSA w Lublinie z 7 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 55/19; wyrok z 28 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 87/19; wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 174/22; wyrok WSA w Lublinie z dnia 1 lutego 2022 r., II SA/Lu 20/22; wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 maja 2022 r., II SA/Lu 185/22; CBOSA). Sąd podziela zatem trafność oceny organu odwoławczego w odniesieniu do wyeliminowania powyższej negatywnej przesłanki odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Pomimo jednak powyższych wywodów, odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest zasadna.

Za negatywną przesłankę uzasadniająca odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego organy obu instancji uznały zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad żoną. Oznacza to w istocie zakwestionowanie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją, niepodejmowaniem przez skarżącego z pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad żoną. Ta kwestia stanowi istotę sporu w rozpoznawanej sprawie.

Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje wymienionym w tym przepisie osobom, innym niż matka, ojciec, opiekun faktyczny bądź osoba będąca rodziną zastępczą, jeśli nie podejmują one lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do jednoznacznego wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne ma stanowić pomoc ze strony państwa dla osoby zdolnej do pracy, lecz niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r., P 27/07, opubl. OTK-A 2008/6/107). Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje zatem osobom, których brak aktywności zawodowej wynika bezpośrednio i wyłącznie z konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Należy w tym miejscu podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną małżonką, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku męża względem żony, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

Jak wskazuje się w utrwalonym orzecznictwie, istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Celem zatem uregulowania art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym, na czas tej opieki, dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Musi zatem istnieć związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a podjęciem opieki. Świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Treść art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy jednoznacznie wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a podjęciem opieki nad osobą wskazaną w ustawie. Celem ustawodawcy było bowiem zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej, ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą. Wobec tego, samo posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności nie przesądza o tym, że opiekun osoby legitymującej się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uprawnia do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku podlega bowiem ocenie w każdej indywidualnej sprawie (por. wyrok NSA z 16 lutego 2023 r., I OSK 1822/22).

Należy zauważyć, że choć ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji pojęcia "sprawowanie opieki", to jednak z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu tego przepisu, musi ona mieć charakter stały bądź długoterminowy. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki całkowicie wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. przykładowo: wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20).

Organy obu instancji uznały, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad żoną nie wymaga rezygnacji z aktywności zawodowej. Sąd podziela oceną Kolegium uznając ją za prawidłową, opartą na prawidłowo i wszechstronnie ocenionym materiale faktycznym, nienaruszającą zasad postępowania dowodowego, w szczególności zasady prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) oraz swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).

W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżący podkreślał, że sprawuje w pełni opiekę nad pięciorgiem wspólnych dzieci jego i jego żony. Okoliczność ta nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. Tylko zakres opieki nad małżonką, uniemożliwiający podjęcie pracy, ma doniosłe znaczenie dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, że opieka nad dziećmi nie stanowi elementu opieki nad osobą niepełnosprawną. Innymi słowy zajmując się dziećmi, skarżący nie sprawuje opieki nad żoną, nie przejmuje jej obowiązków, lecz realizuje własne – ma bowiem prawny i moralny obowiązek sprawowania władzy rodzicielskiej nad dziećmi. Przyznania świadczenia nie uzasadniałaby nawet sytuacja, gdy z uwagi na stan zdrowia żony, wyłącznie skarżący opiekowałby się dziećmi i z tego względu nie mógł podjąć zatrudnienia. Niepodejmowanie zatrudnienia należałoby wówczas łączyć ze sprawowaniem opieki nad dziećmi, nie zaś opieką nad niepełnosprawną żoną.

Skarżący z małżonką i dziećmi prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Oczywistym jest zatem, że skarżący wykonuje zwykłe czynności życia codziennego, czyli gotuje, sprząta, robi zakupy itp. Są to jednak czynności, które wykonuje z korzyścią dla siebie, żony i dzieci, czyli dla całej rodziny. Jest to normalny zakres pracy w każdej prawidłowo funkcjonującej rodzinie. Okoliczność, że członkiem rodziny jest osoba niepełnosprawna nie wpływa na zakres tych czynności. Ponadto z okoliczności sprawy nie wynika, aby żona skarżącego w ogóle nie mogła podejmować prac domowych.

Niepełnosprawna nie porusza się o kulach czy przy pomocy innych sprzętów. W sprawie nie ustalono, aby całkowicie nie miała władzy w jednej nodze. Wskazywano jedynie, że jej możliwości poruszania się są ograniczone. Zgodnie z doświadczeniem życiowym osoby ograniczone ruchowo są w stanie przemieszczać się czy wykonywać proste czynności bez pomocy innych osób, nawet jeżeli wykorzystują do tego sprzęt pomocniczy taki jak np. laska. Żona skarżącego jest osobą młodą (ur. 1982 r.), mającą wyższą łatwość dostosowania się do nowej sytuacji niż osoby starsze i obciążone również innymi chorobami. W tym miejscu należy podkreślić, że w czasie przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu 16 listopada 2022 r., jak i 21 lutego 2023 r. M. B. poruszała się samodzielnie (k. 123v, k. 103v akt admin.). W wywiadach odnotowano, że wymaga ona asysty jedynie przy pokonywaniu dłuższych odległości.

Należy podkreślić, w odpowiedzi na zarzuty skargi, że osoba niepełnosprawna istotnie może prowadzić samochód i nie stanowi to samo w sobie negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jej opiekunowi. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że żona skarżącego jest na tyle sprawna i zachowuje przytomność umysłu, że jest w stanie prowadzić auto, nawet jeżeli zostało dostosowane do jej potrzeb. Taka okoliczność świadczy o przejawach samodzielności osoby niepełnosprawnej, a to przekłada się na kwestię zakresu opieki i związku przyczynowego między sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego.

Należy zgodzić się ze skarżącym, że jeżeli on i jego żona nie wyrażają woli udzielenia informacji o stanie zdrowia osoby niepełnosprawnej, to nie mają takiego obowiązku. Skarżący musi jednak liczyć się z tym, że takie stanowisko może zostać uznane za odmowę współpracy z organem, który nie ma możliwości ustalenia w inny sposób stanu zdrowia, a tym samym zakresu opieki, jakiego wymaga niepełnosprawna. To skarżący oczekuje pomocy społecznej, zatem powinien co najmniej współpracować z organem w ustalaniu okoliczności istotnych dla sprawy. Jeżeli skarżący nie zgadza się na ustalanie stanu faktycznego sprawy, musi godzić się z tym, że stawia się tym samym w gorszej sytuacji. W sytuacji, gdy w sprawie nie ustalono rzeczywistego stanu zdrowia i potrzeb M. B., nie można ocenić, jaki jest rzeczywisty, niezbędny i celowy zakres opieki. W świetle okoliczności niniejszej sprawy brak informacji w tym zakresie jest szczególnie doniosły w skutkach. Organy administracji powzięły uzasadnioną wątpliwość co do zakresu wymaganej pomocy i wsparcia, jakich wymaga żona skarżącego.

Należy w tym miejscu ponownie podkreślić, że samo legitymowanie się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności nie oznacza, że osoba niepełnosprawności wymaga opieki i to w takim wymiarze, który wymusza rezygnację z zatrudnienia przez opiekuna. Badanie zakresu uzasadnionej i sprawowanej opieki nie oznacza kwestionowania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Skarżący podnosił, że asystuje przy załatwianiu spraw urzędowych i wyjazdach do L. oraz wizyt u lekarzy (k. 102 akt admin). Należy przy tym zauważyć, że to nie było w sprawie kwestionowane, że niepełnosprawna wypełniała formularze związane ze świadczeniem. Nie jest to niedopuszczalne, ale wskazuje na samodzielność w załatwianiu tego rodzaju spraw. Niepełnosprawna ponadto prowadzi samochód, czego nie może robić skarżący. M. B. wykazuje zatem daleko idącą samodzielność w zakresie załatwiania spraw urzędowych i wizyt lekarskich, w związku z czym nie sposób stwierdzić, na czym miałaby polegać pomoc skarżącego.

W świetle ustaleń organów żona skarżącego nie wymaga żadnych szczególnych czynności rehabilitacyjnych, opiekuńczych czy pielęgnacyjnych. Wskazywana w toku postępowania konieczność nacierania kremem z filtrem jest okolicznością epizodyczną, dotyczącą wyłącznie opuszczania domu w słoneczny dzień, nie sposób także uznać, że M. B. nie jest w stanie wykonać tej czynności chociażby częściowo. Jak wprost przyznano w czasie wywiadu środowiskowego, żona skarżącego sama przeprowadza rehabilitację na rowerze stacjonarnym. Skarżący przygotowuje posiłki, które jego małżonka samodzielnie spożywa. Zakres obowiązków skarżącego zasadniczo sprowadza się do prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego i opieki nad wspólnymi dziećmi. Strona początkowo wskazywała, że żona wymaga asysty przy kąpieli, lecz zasadniczo sama dba o swoją higienę, później natomiast wywodzono, że skarżąca wymaga pomocy w zakresie utrzymywania podstawowej higieny. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób uznać, że M. B. nie powinna zostawać sama w domu czy też że nie może wykonywać żadnych czynności w ramach własnej higieny i w kwestiach medycznych albo z zakresu prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego.

Sąd nie traci z pola widzenia okoliczności, iż osoba niepełnosprawna doświadcza bólu. Oczywistym jest także, że żona skarżącego może wymagać asysty w określonych sytuacjach, np. przy wchodzeniu do wanny, a także poruszaniu się po schodach. Nie budzi wątpliwości, że może doznawać różnego rodzaju ograniczeń w życiu codziennym. Nie oznacza to jednak, że potrzebuje pomocy osoby, która musi całkowicie zrezygnować z aktywności zarobkowej na rzecz sprawowania nad nią opieki.

Mając na uwadze zakres czynności, w jakich osoba niepełnosprawna wymaga wsparcia oraz okoliczność, że organy trafnie zakwestionowały wywodzoną przez skarżącego niesamodzielność M. B., należało w pełni zgodzić się z konkluzją, że zakres sprawowanej opieki nad żoną pozwala na podjęcie pracy zarobkowej przez skarżącego, choćby w niepełnym wymiarze czasu. Sytuacja skarżącego nie jest nadzwyczajna, gdyż wiele osób godzi aktywność zawodową z opieką nad niepełnosprawnymi członkami rodziny, jak również wychowywaniem dzieci. Nie ma zatem bezpośredniego związku przyczynowego między rezygnacją z aktywności zarobkowej przez skarżącego, a sprawowaniem przez opieki nad niepełnosprawną żoną.

W ocenie Sądu zarzuty podniesione w skardze zasadniczo nie mają usprawiedliwionych podstaw. Nie można zarzucić Kolegium ani naruszenia przepisów postępowania, w szczególności dokonania wadliwych ustaleń faktycznych w sprawie, czy błędnej oceny zebranego materiału dowodowego, ani naruszenia przepisów prawa materialnego.

Pod wywiadem środowiskowym znajduje się podpis skarżącego, co sam potwierdził. Nie wykazał, aby doszło do nieprawidłowości przy sporządzaniu wywiadu – są to jedynie jego gołosłowne twierdzenia. Ponadto istotne dla sprawy oświadczenia o zakresie opieki zostały sporządzone na oddzielnych arkuszach (k. 124-122 akt admin.). Te dokumenty nie były kwestionowane przez skarżącego. Należy podkreślić, że Sąd nie wziął pod uwagę oświadczeń złożonych przez sąsiadów skarżącego, które zostały odnotowane w wywiadzie środowiskowym. Nie jest to właściwy tryb zbierania materiału dowodowego tego rodzaju. Wskazane uchybienie nie miało jednak doniosłego wpływu na wynik sprawy.

Decyzją z dnia 18 października 2021 r., znak: SKO.1130/21, Kolegium przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. Niewątpliwie od wydania ostatniej decyzji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego stan faktyczny, przede wszystkim stan zdrowia, zakres opieki nad niepełnosprawną, mógł ulec zmianie. Z tego względu konieczne jest ponowne zweryfikowanie czy na dzień wydania decyzji skarżący spełniał przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Należy przede wszystkim zauważyć, że upłynął znaczny czas od operacji, stan zdrowia niepełnosprawnej mógł się poprawić, a ponadto mogła ona się przystosować do nowej sytuacji, zwiększając swoją samodzielność. Ubocznie warto zauważyć, że zasada pogłębiania zaufania obywateli do organu nie oznacza, że obywatel może oczekiwać powielania błędów przez organ. Z tych względów okoliczność, że skarżącemu w poprzednim okresie przyznano świadczenie pielęgnacyjne nie determinuje wyniku postępowania.

Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że z akt wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i zajmuje się dziećmi. Jednakże okoliczności te nie mogą uzasadniać przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w przeważającej większości nie wiążą się one bezpośrednio z opieką, jaka jest wykonywana w stosunku do osoby niepełnosprawnej. Sąd nie neguje tego, iż żona skarżącego wymaga jego pomocy i wsparcia. Jednakże wykazany w sprawie zakres opieki nad M. B. nie wyklucza możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia. Przesłanka rezygnacji z zatrudnienia bądź niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej nie została spełniona.

Nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.