Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 4871/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Protokolant Marta Koźlik, , po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Bk 206/21 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 15 lutego 2021 r. nr 2001-IEW.4123.15.2020 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od W. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

III FSK 4871/21

| | |UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 206/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę W. K. (dalej jako: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 15 lutego 2021 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.

Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy w sprawie zaistniały przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej skarżącej jako byłego członka zarządu za zaległości podatkowe S. sp. z o.o. za marzec, kwiecień i maj 2015 r. z tytułu podatku od towarów i usług, a także tego, czy organy podatkowa prowadząc postępowanie podatkowe uczyniły zadość wymogom ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540, dalej jako: O.p.). Odnosząc się do przesłanek odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej wynikającej z art. 116 O.p., WSA w Białymstoku zauważył w pierwszej kolejności, że zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym skarżąca w oświadczeniu z 29 stycznia 2015 r. wyraziła zgodę na przyjęcie i pełnienie obowiązków Prezesa Zarządu S. Sp. z o.o. Z Protokołu z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników, sporządzonego 22 stycznia 2015 r. aktem notarialnym Rep A Nr [...] w obecności notariusza wynika, że uchwałą Nr 2 powołano skarżącą do Zarządu Spółki i powierzono jej funkcję Prezesa Zarządu. Następnie zgodnie z Protokołem z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników S. Sp. z o. o. z 14 czerwca 2016 r., uchwałą nr 1 odwołano skarżącą z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu ww. Spółki. Natomiast zaległości ww. Spółki w podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień i maj 2015 r. są wynikiem decyzji ostatecznych Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia 22 czerwca 2017 r. Termin płatności podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. przypadał na 27 kwietnia 2015 r., za kwiecień 2015 r. na 25 maja 2015 r., zaś za maj 2015 r. na 25 czerwca 2015 r., a zatem w okresie, kiedy skarżąca pełniła w Spółce funkcję Prezesa Zarządu. Sąd dodał również, że z akt postępowania wynika, iż egzekucja z majątku spółki okazała się w całości bezskuteczna. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego ustalono, iż Spółka nie posiada żadnego majątku, z którego można by było przeprowadzić skuteczną egzekucję. Postępowania egzekucyjne wobec Spółki zostały umorzone postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z 28 marca 2019 r. WSA w Białymstoku zauważył, że przy ocenie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółek należy brać pod uwagę faktyczne, a nie tyko formalne sprawowanie funkcji członka zarządu. Podkreślił, że zakładając nawet, iż skarżąca w dniu 23 kwietnia 2020 r. skutecznie uchyliła się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu i podstępu, co w konsekwencji musiałoby oznaczać, iż oświadczenie o wyrażeniu zgody na pełnienie funkcji Prezesa Zarządu z 29 stycznia 2015r. jest nieważne w rozumieniu prawa cywilnego, to jednak okoliczność ta, zgodnie z obowiązującym orzecznictwem, nie przeczy temu, iż skarżąca w okresie, w którym upływał termin płatności w podatku VAT za marzec, kwiecień i maj 2015 r., pełniła funkcję Prezesa Zarządu S. sp. z o.o. w rozumieniu art. 116 § 2 O.p.

Sąd pierwszej instancji zauważył także, że w okresie pełnienia funkcji prezesa przez skarżącą wystąpiły przesłanki do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, a konkretny termin do wykonania tej czynności przypadał na 8 czerwca 2015 r. Zgodnie z informacjami uzyskanymi z KRA nigdy taki wniosek nie został złożony. Nadto skarżąca dobrowolnie zrezygnowała z obowiązków osoby pełniącej funkcję Prezesa Zarządu, w tym nadzoru nad pełnomocnikiem, zrezygnowała też ze sprawowania nadzoru i badania dokumentów finansowych Spółki pod kątem jej wypłacalności. Natomiast odnośnie do przesłanki z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. WSA w Białymstoku zaznaczył, że w toku postępowania podatkowego skarżąca nie wskazała mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).

Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną na podstawie art. 173 i następne ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) złożył pełnomocnik skarżącej, który zaskarżył go w całości. Zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 w związku z art. 247 § 1 pkt 3 O.p. przez błędną wykładnię i uznanie, że decyzje organów podatkowych nie naruszały prawa w stopniu rażącym, w sytuacji, gdy ustalone w niniejszej sprawie okoliczności faktyczne wskazują, iż skarżąca nie sprawowała faktycznych funkcji członka zarządu spółki S. Sp. z o.o. oraz nie miała rzeczywistego wpływu na jej działalność, ani wgląd w jej stan finansowy, wobec czego nie miała żadnego wpływu na powstanie zobowiązań podatkowych w/w podmiotu,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. przez błędne przyjęcie, iż skarżąca nie wykazała, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jej winy, w sytuacji, gdy skarżąca wskutek działań M. P. oraz V. Z. nie miała wglądu do dokumentacji spółki, ani rzeczywistego wpływu na jej działanie;

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 § 2 O.p przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej członka zarządu za zaległości podatkowe nie jest istotne, czy członek zarządu faktycznie pełnił funkcję w okresie, gdy zaległości podatkowe powstały, a nadto, że dla orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej członka zarządu nie jest istotne, czy członek zarządu faktycznie zajmował się interesami spółki i czy w ogóle taką możliwość posiadał oraz, że odsunięcie członka zarządu od prowadzenia spraw spółki nie zwalnia go od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe, która to błędna wykładnia doprowadziła do uznania za możliwe w niniejszej sprawie przypisanie skarżącej w oparciu o art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe spółki;

4. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 § 3 O.p. przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji tego jego niezastosowanie, poprzez uznanie przez Sąd I Instancji, iż nawet w przypadku stwierdzenia skuteczność złożonego przez skarżącą oświadczenia o uchyleniu się od skutków wyrażenia zgody na powołanie jej osoby na członka zarządu S. Sp. z o.o., nie ma znaczenia, gdyż skarżąca faktycznie sprawowała funkcję członka zarządu, w sytuacji gdy, skuteczne uchylenie się przez skarżącą od skutków swojego oświadczenia woli w rzeczywistości skutkuje tym, iż w okresie od 29.01.2015r. do 14.06.2016r. w spółce S. Sp. z o.o. nie był powołany zarząd, w konsekwencji czego za zobowiązania podatkowe spółki powinien odpowiadać jej pełnomocnik, tj. M. P.;

5. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. na skutek niewłaściwej realizacji funkcji kontrolnej i oddalenia skargi, mimo naruszenia przez organy art. 122 O.p w związku z art. 187 O.p i art. 188 O.p. w wyniku braku dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego oraz niezebrania wystarczającego materiału dowodowego, mającego istotne znaczenie w zakresie ustalenia faktycznej roli skarżącej w strukturach spółki S. Sp. z o.o. oraz pozorności powołania jej osoby na funkcję członka zarządu w/w spółki, braku możliwości aktywnego kierowania jej spraw, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

6. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd, że organy administracji nie naruszyły prawa (w szczególności art. 7, 77, 80 i 107 k.p.a.) wydając decyzje w niniejszej sprawie i niedostrzeżeniu nieprawidłowości w działaniu organu administracyjnego II instancji, który będąc do tego zobowiązanym nie naprawił przeoczenia organu administracyjnego I instancji polegającego na: - braku oparcia działań o obowiązujące normy prawne, nieprawidłowym ustaleniu znaczenia tych norm i wadliwym dokonaniu subsumcji, - wybiórczą ocenę materiału dowodowego oraz niedostateczne wyjaśnienie okoliczności przedmiotowej sprawy co skutkowało błędnym przyjęciem, że Skarżąca pełniła aktywną funkcję członka zarządu spółki S. Sp. z o.o. dysponowała a możliwością wglądu do dokumentacji spółki S. Sp. z o.o. oraz miała decyzyjny wpływ na jej działania, w konsekwencji czego, fakt niezłożenia wniosku o ogłoszeń e upadłości nastąpił z jej winy, co wyłącza zastosowanie przesłanki egzoneracyjnej, wskazanej w art. 116 § 1 ust. 1 pkt. 2) O.p.

Mając na uwadze powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości na podstawie art. 188 p.p.s.a. zaskarżonego orzeczenia oraz rozpoznanie skargi i orzeczenie co do istoty sprawy przez uchylenie decyzji organu II instancji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, ewentualnie o uchylenie w całości, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. zaskarżonego orzeczenia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniósł również o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych ewentualnie, w razie oddalenia skargi kasacyjnej, odstąpienie od obciążania skarżącej kosztami zastępstwa procesowego strony przeciwnej, a także o przyznanie pełnomocnikowi skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu według norm przepisanych, które nie zostały uiszczone ani w całości ani w części. Stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a. wniósł także o rozpoznanie sprawy na rozprawie w obecności skarżącej, a co najmniej jej pełnomocnika, oświadczając, że skarżąca nie korzysta z prawa zrzeczenia się z rozprawy, o którym mowa w art. 182 § 2 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. W myśl art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności należało ocenić zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania, oznaczone w skardze kasacyjnej numerami 5 i 6.

Co do zarzutu oznaczonego jako 6, wskazać należy przede wszystkim, że wskazano w nim - jako niedostrzeżone przez sąd naruszenia – uchybienia przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. Tak postawiony zarzut jest z gruntu chybiony, ponieważ przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie znajdują zastosowania w sprawach podatkowych. Wynika to wprost z art. 3 § 1 pkt 2) tego Kodeksu, zgodnie z którym jego przepisów nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), z wyjątkiem przepisów działów IV i VIII. Przedmiotem postępowania było orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej, a więc sprawa należała do zakresu wyłączonego od stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego. Prowadząc tę sprawę organy podatkowe nie mogły zatem naruszyć przepisów tego Kodeksu. W konsekwencji stawiany sądowi pierwszej instancji zarzut skargi kasacyjnej (nr 6) naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. oparty na niedostrzeżeniu przez WSA naruszeń przepisów K.p.a., jest bezzasadny.

Zarzut oznaczony nr 5 dotyczy naruszenia art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. na skutek – jak wskazano w skardze kasacyjnej - niewłaściwej realizacji funkcji kontrolnej i oddalenia skargi, mimo naruszenia przez organy art. 122 O.p w związku z art. 187 O.p i art. 188 O.p. w wyniku braku dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego oraz niezebrania wystarczającego materiału dowodowego, mającego istotne znaczenie w zakresie ustalenia faktycznej roli skarżącej w strukturach spółki S. Sp. z o.o. oraz pozorności powołania jej osoby na funkcję członka zarządu w/w spółki, braku możliwości aktywnego kierowania jej spraw, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej powołano się na to, że 23 kwietnia 2020 r. skarżąca złożyła względem spółki i wspólnika (Zgromadzenia Wspólników) oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych swojego oświadczenia woli w przedmiocie wyrażenia zgody na przyjęcie i pełnienie obowiązków prezesa zarządu spółki jako złożonego "pod wpływem błędu i podstępu (dla pozoru)". W skardze kasacyjnej powołano się na podnoszoną przez Skarżącą okoliczność, że zgodę tę wyraziła ulegając namowom swego ówczesnego partnera, nie wiedziała o przestępczej działalności spółki, nie miała wglądu do pełnej dokumentacji, a jedynie do wybranych dokumentów przedkładanych jej do podpisania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji nie dopuścił się zarzucanych uchybień w zakresie prawa procesowego. Sąd pierwszej instancji wnikliwie i prawidłowo rozpatrzył i odniósł się do podnoszonej w skardze do tego sądu kwestii braku zebrania materiału dowodowego oraz odmowy przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez Skarżącą w odwołaniu, na okoliczności przeciwne do ustaleń poczynionych przez organ administracji. Sąd ten zajął właściwe stanowisko nie stwierdziwszy naruszenia art. 180, 188 i 187 §1 O.p. Wskazał, że organy podatkowe zgodnie z art. 188 O.p. obowiązane są dopuścić każdy dowód, który może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, co oznacza, że postępowanie dowodowe ma być ukierunkowane na ustalenie okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia w sprawie. Dlatego też organ nie ma obowiązku przeprowadzania wszelkich zgłaszanych przez stronę dowodów. Zgłoszenie wniosków dowodowych nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia. Nakaz przeprowadzenia wszelkich wnioskowanych dowodów nie wynika z treści art. 188 O.p., a organy podatkowe nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody, a zgłaszany dowód nie mógłby przyczynić się do dokonania przydatnych dla sprawy ustaleń. Sąd pierwszej instancji ocenił właściwie, że organy podatkowe prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, a mianowicie w sposób wyczerpujący zebrały, a następnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy istotny dla ustalenia stanu faktycznego oraz prawnego, a w konsekwencji do rozstrzygnięcia o odpowiedzialności podatkowej Skarżącej. Sąd zwrócił trafnie uwagę na to, że w materiale dowodowym znajdowały się m.in. odpis pełny z KRS z 29 października 2019 r., protokoły z nadzwyczajnych zgromadzeń wspólników S. sp. z o.o. z 22 stycznia 2015 r. i 14 czerwca 2016 r., protokół z przesłuchania Strony z 30 czerwca 2020 r. oraz świadka M. P. z 7 września 2020 r., a także dowody z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania prowadzonego wobec S. przez NUC-S w B., zakończonego decyzją z dnia 22 czerwca 2017 r., tj. faktur VAT oraz umów o świadczenie usług na rzecz Spółki, podpisanych przez Stronę jako Prezes Zarządu w okresie od 22 stycznia 2015 do 14 czerwca 2016 r., sprawozdanie finansowe S. za 2015 r. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarżąca w toku postępowania podatkowego nie była w stanie wskazać czy i ewentualnie jakie dokumenty zgromadzone w aktach sprawy prowadzonych przez Prokuraturę Okręgowej w O. Wydział [...] Do Spraw Przestępczości Gospodarczej w sprawie o sygn. akt [...] i [...] oraz Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatury w B. Wydziału Zamiejscowego w O. mogą być istotne dla ustalenia przesłanek odpowiedzialności podatkowej Skarżącej. Pomimo to, w zakresie zawnioskowanych przez pełnomocnika niezbędnych do wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego, organ I instancji przesłuchał świadka M. P. oraz Skarżącą, a ponadto przeprowadził szereg innych dowodów niezbędnych do zbadania okoliczności sprawy, w tym co do okoliczności wyłączających odpowiedzialność Skarżącej. Sąd pierwszej instancji miał podstawy, aby przyznać rację organowi podatkowemu, że nie było zasadnym występowanie do ABW o dostarczenie protokołów przesłuchań, skoro organ samodzielnie zastosował ów środek dowodowy w celu wyjaśnienia okoliczności podnoszonych przez pełnomocnika we wniosku dowodowym. Dowody, których nieuwzględnienie zarzuca autor skargi, nie były niezbędne do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Tym samym Dyrektor IAS nie dopuścił się obrazy art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 188 O.p., która - w świetle zarzutu skargi kasacyjnej - miała nie zostać dostrzeżona przez WSA.

Zarzut skargi kasacyjnej oznaczony jako 1 odnosi się do naruszenia prawa materialnego ze wskazaniem na art. 116 § 1 O.p. oraz art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. Uzasadniając go autor skargi kasacyjnej twierdzi, iż okoliczności faktyczne wskazują na to, że Skarżąca nie sprawowała "faktycznych funkcji członka zarządu spółki" i nie miała wpływu na jej działalność ani wglądu w jej stan finansowy, wobec czego nie miała wpływu na powstanie zobowiązań podatkowych spółki. Zarzut tak uzasadniony jest chybiony. Do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 O.p. nie jest konieczne stwierdzenie, że dana osoba miała wpływ na powstanie zobowiązań podatkowych spółki. Odpowiedzialność opiera się na tym, że dana osoba była członkiem zarządu. Ustalenie, że Skarżąca była członkiem zarządu, dokonane na podstawie uchwał i wpisów do KRS, nie zostało skutecznie podważone, albowiem w skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutu procesowego odnoszącego się do naruszenia art. 191 O.p., tj. oceny dowodów.

Zarzut oznaczony numerem 2 wskazuje na naruszenie prawa materialnego tj. art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie wykazała, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jej winy, w sytuacji, gdy skarżąca wskutek działań M. P. oraz V. Z. nie miała wglądu do dokumentacji spółki, ani rzeczywistego wpływu na jej działanie. Zarzut tak skonstruowany jest chybiony. Zarzutem naruszenia prawa materialnego nie można skutecznie podważyć ustaleń faktycznych, tj. tego, że skarżąca w ocenie organu (co zaakceptował sąd pierwszej instancji) nie wykazała braku swojej winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. To ustalenie (ocena dowodów) nie zostało skutecznie podważone, albowiem w skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutu procesowego odnoszącego się do naruszenia art. 191 O.p., tj. oceny dowodów. Niezależnie od tego należy wskazać, że w świetle argumentacji podnoszonej przez samą Skarżącą, zgodziła się ona na propozycję objęcia funkcji i takiego ułożenia relacji, że "miała figurować jedynie w rejestrze, zaś sprawami spółki miały się zajmować inne osoby" (s. 5 skargi kasacyjnej). W skardze kasacyjnej jak też już wcześniej, w toku postępowania podnoszono, że skarżąca nie miała świadomości co do jej roli i była wprowadzona w błąd przez swego partnera. Takie argumenty nie świadczą jednak o braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość we właściwym czasie, nie świadczą o niemożności zorientowania się co do sytuacji w Spółce. Brak aktywności oraz bierna postawa w wykonywaniu przez skarżącą obowiązków prezesa zarządu nawet w świetle argumentacji przedstawianej w skardze kasacyjnej jawi się jako dobrowolny i świadomy. Nawet jednak pomijając i to, należy odnotować w ślad za sądem pierwszej instancji, że pani B. K. podpisała roczne sprawozdania finansowe za 2014 r. i 2015 r. Zatem miała wgląd i wiedzę na temat sytuacji finansowej spółki. W sprawozdaniu finansowym za 2015 r. wykazano stratę przekraczającą 50% kapitału Spółki, zatem Skarżąca podpisując je miała wiedzę o złej sytuacji finansowej Spółki. Pomimo tego zaakceptowała decyzję o dalszym prowadzeniu działalności przez S. Sp. z o.o. Brak zainteresowania się sprawami firmy nie oznacza braku możliwości wykonywania swoich zadań. WSA w Białymstoku zasadnie podzielił w tej kwestii stanowisko organów, dodając przy tym, iż nie zachodzą obiektywne okoliczności (np. stan zdrowia), które mimo pełnienia funkcji członka zarządu uniemożliwiłyby skarżącej pracę lub zgłoszenie rezygnacji. Podnoszony przez skarżącą brak wykształcenia w zakresie prawa i spraw administracyjnych nie może stanowić okoliczności zwalniającej członka zarządu od odpowiedzialności. Przepisy nie wymagają od członka zarządu specjalistycznego wykształcenia, ani spełnienia żadnych innych wymogów. Pełnienie funkcji członka zarządu spółki z o.o. jest zaś funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko, przy czym członek zarządu może w każdym czasie zrezygnować ze swojej funkcji.

To, co wyżej powiedziano, każe zarazem ocenić jako bezzasadny zarzut oznaczony jako 3, odnoszący się do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 § 2 O.p. Ustalenie, że skarżąca sprawowała funkcję członka zarządu nie zostało podważone odpowiednim zarzutem procesowym, wobec czego bezskuteczny jest zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 116 § 2 O.p. Prawidłowo uznał WSA, że "pełnić obowiązki" w rozumieniu art. 116 § 2 O.p. oznacza posiadać legitymację do tego, aby realizować wszystkie czynności związane z pełnioną funkcją. Jest to kompetencja do realizowania funkcji członka zarządu, istniejąca w określonym czasie. Dla odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki nie ma znaczenia ani kwestia podziału zadań między członkami zarządu, czy też niezajmowanie się przez jednego członka zarządu sprawami spółki. Tego typu okoliczności nie stanowią przesłanek do wyłączenia tej odpowiedzialności. Osoba podejmująca się piastowania funkcji członka zarządu powinna zdawać sobie sprawę, że charakter prawny tej funkcji oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, ale także odpowiedzialność za sprawy spółki. Członek zarządu nie może się uwolnić od odpowiedzialności z racji udzielenia innej osobie pełnomocnictwa do wykonywania zadań wchodzących w zakres obowiązków członka zarządu. Sąd pierwszej instancji słusznie w tym kontekście przypomniał stanowisko NSA zaprezentowane w wyroku z 10 marca 2020 r., II FSK 1104/18, iż "dobrowolne oddanie zarządzania spółką osobom spoza zarządu, nie zwalnia członka zarządu ani z jego obowiązków wynikających z pełnienia funkcji w tym organie, ani od odpowiedzialności za ich niedopełnienie."

Bezzasadnie zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 § 3 O.p. przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji jego niezastosowanie. W skardze kasacyjnej prezentowany jest argument, że skuteczne uchylenie się przez skarżącą od skutków swojego oświadczenia woli miałoby skutkować tym, że w okresie od 29.01.2015r. do 14.06.2016r. w spółce S. Sp. z o.o. nie był powołany zarząd, w konsekwencji czego za zobowiązania podatkowe spółki powinien odpowiadać jej pełnomocnik, tj. M. P.. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa jednak, że forsowana przez stronę skarżącą teza, iż W. K. nie była prezesem zarządu spółki stoi w całkowitej sprzeczności z postulatem uznania M. P. za pełnomocnika Spółki, odpowiedzialnego za jej zaległości podatkowe na podstawie art. 116 § 3 O.p. Jeśli bowiem przyjąć, że W. K. nie była prezesem zarządu spółki, a spółka ta nie miała zarządu - to wówczas pełnomocnictwo udzielone przez spółkę reprezentowaną przez W. K. byłoby nieskuteczne. Jeśli osoba ta nie byłaby członkiem zarządu, to nie mogłaby skutecznie ustanowić pełnomocnika spółki w osobie M. P.. Konkludując, jeśli Skarżąca nie byłaby członkiem zarządu uprawnionym do reprezentacji spółki, to M. P. nie mógłby być pełnomocnikiem, a w konsekwencji nie byłoby podstawy do jego odpowiedzialności na podstawie art. 116 § 3 O.p. Nawet zatem przy przyjęciu wersji prezentowanej przez stronę skarżącą o skutecznym uchyleniu się od skutków oświadczenia woli o wyrażeniu zgody na powołanie na prezesa zarządu, nie mogłoby być mowy o zastąpieniu jej odpowiedzialności odpowiedzialnością M. P. jako pełnomocnika spółki na podstawie art. 116 § 3 O.p. Przepis ten zatem nie mógł zostać i nie został naruszony z powodów wskazywanych w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że nie miała miejsca sytuacja określona w hipotezie normy wyrażonej w art. 116 § 3 O.p., tj. brak zarządu w spółce. Nie podważono skutecznie ustalenia faktycznego, że Skarżąca w oświadczeniu z 29 stycznia 2015 r. wyraziła zgodę na przyjęcie i pełnienie obowiązków prezesa zarządu S. Sp. z o.o. i pełniła je aż do odwołania 14 czerwca 2016 r., kiedy to uchwałą nr 1 została odwołana z funkcji prezesa zarządu Spółki, a zatem pełniła funkcję w tym okresie ze skutkami wynikającymi z art. 116 § 1 i § 2 O.p. Twierdzenie, że skarżąca nie wykonywała obowiązków członka zarządu, jest - na marginesie - bezpodstawne w świetle podpisywania sprawozdań finansowych, faktur oraz umów, co sąd pierwszej instancji trafnie uwypuklił. Zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za marzec kwiecień i maj 2015 r. wynikają z decyzji ostatecznych Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia 22 czerwca 2017 r., a termin płatności podatku od towarów i usług S. Sp. z o.o. z za marzec 2015 r. przypadał na 27 kwietnia 2015 r., za kwiecień 2015 r. na 25 maj 2015 r., zaś za maj 2015 r. na 25 czerwiec 2015 r. - zatem w czasie, kiedy W. K. pełniła w S. sp. z o.o. funkcję prezesa zarządu.

Wobec niezasadności wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1) P.p.s.a.

Anna Dalkowska Bogusław Dauter Agnieszka Olesińska (spr.)