Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 524/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Inne
Skarżony organ: Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: w art. 96 ust. 1 pkt 1, art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a)
journal: Dz.U. 2022 poz 2554
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu  oraz o spółkach publicznych (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del.WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant asystent sędziego Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 695/20 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 17 grudnia 2019 r. nr DPS-WPO.456.41.2018.JP w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Komisji Nadzoru Finansowego na rzecz P. S. 10917 (dziesięć tysięcy dziewięćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

I. Przedmiot kontroli kasacyjnej.

Wyrokiem z dnia 28 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 695/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P.S. (skarżący, strona) na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (KNF, Komisja, organ) z dnia 17 grudnia 2019 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

II. Stan sprawy, której dotyczy kontrolowany wyrok.

Decyzją z dnia 4 września 2018 r. KNF, działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz art. 96 ust. 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz spółkach publicznych (ustawa o ofercie), w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (ustawa zmieniająca), w zw. z art. 58 ust. 2 ustawy zmieniającej, po rozpoznaniu sprawy o nałożenie na skarżącego kary pieniężnej, o której mowa w art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, za rażące naruszenie obowiązków w zakresie przekazania informacji okresowych (raportu rocznego za 2014 rok, skonsolidowanego raportu rocznego za 2014 rok, skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze 2015 r.) KNF, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości, w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa (członka) zarządu spółki H. S.A. w Warszawie (spółka), nałożyła na skarżącego karę pieniężną w wysokości 90.000 zł, wobec stwierdzenia rażącego naruszenia ww. obowiązków informacyjnych w okresie, w którym skarżący ww. funkcję, w związku z nienależytym wykonaniem obowiązku, o którym mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy o ofercie w zakresie:

I) sporządzenia skonsolidowanego raportu rocznego za rok 2014:

1. w zw. z § 3 ust. 1 i 3, § 82 ust. 2 oraz § 92 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 lutego 2009 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim (Dz.U. z 2014 r. poz. 133 ze zm.) w zw. z § 19 oraz 74 Międzynarodowego Standardu Rachunkowości 1 "Prezentacja Sprawozdań Finansowych", stanowiącego załącznik do Rozporządzenia WE Nr 1126/2008, przyjętego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1126/2008 z dnia 3 listopada 2008 r. przyjmującym określone międzynarodowe standardy rachunkowości zgodnie z rozporządzeniem nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.Urz. UE L 320 z 29 listopada 2008 r. str. 1-481, ze zm.), poprzez brak przeklasyfikowania zobowiązania z tytułu pożyczki inwestycyjnej w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy 2014 z zobowiązań długoterminowych do zobowiązań krótkoterminowych w związku z naruszeniem kowenantów umowy oraz bezzasadne zastosowanie odstępstwa od wymogów Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej oraz Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (MSSF) przysługującego w przypadkach, w których spełnienie wymogu MSSF mogłoby być na tyle mylące, iż spowodowałoby, że sprawozdanie finansowe nie spełniłoby swojego celu określonego w Założeniach koncepcyjnych sporządzania i prezentacji sprawozdań finansowych;

2. w zw. z § 3 ust. 1 i 3, § 82 ust. 2 oraz § 92 ust. 1 pkt 3 lit. b Rozporządzenia, w zw. z par. 25 MSR 1. poprzez brak ujawnienia w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy 2014 informacji o istnieniu istotnych niepewności dotyczących zdarzeń lub okoliczności, które mogą nasuwać poważne wątpliwości co do zdolności jednostki do kontynuowania działalności;

3. w zw. z § 3 ust. 1 i 3, § 82 ust. 2 oraz § 92 ust. 1 pkt 3 lit. b Rozporządzenia oraz w zw. z par. 39 lit. a i c Międzynarodowego Standardu Sprawozdawczości Finansowej 7 "Instrumenty finansowe: ujawnianie informacji", stanowiącego załącznik do Rozporządzenia WE Nr 1126/2008, § B11 i B 11E Załącznika B stanowiącego integralną część MSSF 7, a także § 31, 32A i 33 MSSF 7, poprzez niezamieszczenie rzetelnych i kompletnych ujawnień związanych z ryzykiem płynności w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy 2014;

4. w zw. z § 3 ust. 1 i 3, § 82 ust. 2 oraz § 92 ust. 1 pkt 4, § 92 ust. 3, w zw. z § 91 ust. 6 pkt 11 Rozporządzenia, poprzez niezamieszczenie oceny, wraz z jej uzasadnieniem, dotyczącej zarządzania zasobami finansowymi, ze szczególnym uwzględnieniem zdolności wywiązywania się z zaciągniętych zobowiązań, oraz określenia ewentualnych zagrożeń i działań jakie emitent podjął lub zamierza podjąć w celu przeciwdziałania tym zagrożeniom w sprawozdaniu z działalności grupy kapitałowej Emitenta za rok 2014;

5. w zw. z § 3 ust. 1 i 3. § 82 ust. 2 oraz § 92 ust. 1 pkt 3 lit. b Rozporządzenia oraz w zw. z par. 79 oraz 81 lit. c i g Międzynarodowego Standardu Rachunkowości (MSR) 12 "Podatek dochodowy", stanowiącego załącznik do Rozporządzenia WE Nr 1126/2008, poprzez nieujawnienie kwot aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku dochodowego w odniesieniu do każdej różnicy przejściowej i nierozliczonej straty podatkowej oraz niewyjaśnienie związków zachodzących między obciążeniem podatkowym a wynikiem finansowym brutto w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy 2014;

II) sporządzenia raportu rocznego za rok 2014:

1. w zw. z § 3 ust. 1 i 3, § 82 ust. 1 pkt 3 oraz § 91 ust. 1 pkt 3 lit. b Rozporządzenia, w zw. z par. 25 MSR 1, poprzez brak ujawnienia w sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy 2014 informacji o istnieniu istotnych niepewności dotyczących zdarzeń lub okoliczności, które mogą nasuwać poważne wątpliwości co do zdolności jednostki do kontynuowania działalności;

2. w zw. z § 3 ust. 1 i 3, § 82 ust. 1 pkt 3 oraz § 91 ust. 1 pkt 3 lit. b Rozporządzenia oraz w zw. z par. 39 lit. a i c MSSF 7, par. B11 i B 11E Załącznika B stanowiącego integralną część MSSF 7, a także par. 31, 32A i 33 MSSF 7, poprzez niezamieszczenie rzetelnych i kompletnych ujawnień związanych z ryzykiem płynności w sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy 2014;

3. w zw. z § 3 ust. 1 i 3, § 82 ust. 1 pkt 3 oraz z § 91 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 91 ust. 6 pkt 11 Rozporządzenia, poprzez niezamieszczenie oceny, wraz z jej uzasadnieniem, dotyczącej zarządzania zasobami finansowymi, ze szczególnym uwzględnieniem zdolności wywiązywania się z zaciągniętych zobowiązań, oraz określenia ewentualnych zagrożeń i działań, jakie emitent podjął lub zamierza podjąć w celu przeciwdziałania tym zagrożeniom, w sprawozdaniu z działalności Emitenta za rok 2014;

III) sporządzenia skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze 2015 roku:

1. w zw. z § 3 ust. 1 i 3, § 82 ust. 2 oraz § 90 ust. 1 pkt 2 lit. b Rozporządzenia, w zw. z par. 28 MSR 34 oraz w zw. z par. 90 i 104 lit. b) Międzynarodowego Standardu Rachunkowości 36 "Utrata wartości aktywów", stanowiącego załącznik do Rozporządzenia WE Nr 1126/2008, z uwzględnieniem par. 105-107 MSR 36, oraz w zw. z par. 28 Międzynarodowego Standardu Rachunkowości 34 "Śródroczna sprawozdawczość finansowa", stanowiącego załącznik do Rozporządzenia WE Nr 1126/2008, poprzez nieprawidłowe ustalenie (oszacowanie) wartości godziwej pomniejszonej o koszty zbycia aktywów należących do ośrodka wypracowującego środki pieniężne, którym jest przedsiębiorstwo spółki z ograniczoną odpowiedzialnością H. sp. z o.o. jako całość, w związku z możliwą utratą wartości tych aktywów oraz brak przypisania odpisu aktualizującego do aktywów innych niż wartość firmy, należących do wyżej wymienionego OWŚP. przy sporządzaniu skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za I półrocze roku obrotowego 2015;

2. w zw. z § 3 ust. 1 i 3, § 82 ust. 2 oraz § 90 ust. 1 pkt 2 lit. b Rozporządzenia, w związku z par. 15 i 15C MSR 34, w zw. par. 25 MSR 1. poprzez niezamieszczenie rzetelnych i kompletnych ujawnień w zakresie istnienia istotnych niepewności dotyczących zdarzeń lub okoliczności, które mogą nasuwać poważne wątpliwości co do zdolności jednostki do kontynuowania działalności w skróconym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za I półrocze roku obrotowego 2015,

3. w zw. z § 3 ust. 1 i 3, § 82 ust. 2 oraz 90 ust. 1 pkt 1 lit b Rozporządzenia, w związku z § 15 i 15C MSR 34 w zw. § 39 lit a i c MSSF 7 , § B11 i B11E Załącznika B do MSSF 7 oraz par. 31, 32A i 33 MSSF poprzez niezamieszczenie rzetelnych i kompletnych ujawnień związanych z ryzykiem płynności w skróconym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za I półrocze roku obrotowego 2015;

4. w zw. z § 3 ust. 1 i 3, § 82 ust. 2, par. 83 ust. 3 i 5, a także § 87 ust. 7 pkt 10. par. 89 ust. 1 pkt 3 oraz odpowiednio par. 90 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia, poprzez brak ujawnienia specyficznych dla Emitenta i jego grupy kapitałowej informacji, które są istotne dla oceny możliwości realizacji zobowiązań w sprawozdaniu z działalności grupy kapitałowej emitenta za I półrocze 2015 roku;

5. w zw. z § 3 ust. 1 i 3, § 82 ust. 2 oraz § 90 ust. 1 pkt 2 lit. b Rozporządzenia, w zw. z par. 15 i 15C MSR 34, poprzez nieumieszczenie wyjaśnień dotyczących pozostałych kosztów operacyjnych w skróconym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za I półrocze roku obrotowego 2015;

6. w zw. z § 3 ust. 1 i 3, § 82 ust. 2 oraz § 90 ust. 1 pkt 2 lit. b Rozporządzenia, w zw. z par. 10 oraz 15 i 15C MSR 34 i par. 81 lit. c MSR 12 poprzez brak zamieszczenia wyjaśnień dotyczących związków między wynikiem podatkowym a wynikiem finansowym brutto grupy kapitałowej w skróconym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za I półrocze 2015 r.

Decyzja ta została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją z 17 grudnia 2019 r. nr DPS-WPO.456.41.2018.JP.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji albo jej uchylenie wraz decyzją ją poprzedzającą i zasądzenie koszów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Komisja Nadzoru Finansowego wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę, wskazał, że w postępowaniu dotyczącym spółki, Komisja na podstawie całokształtu, wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego, materiału dowodowego, w sposób nie budzący wątpliwości ustaliła, że działania spółki doprowadziły do opisanego powyżej wielokrotnego, rażącego naruszenia przepisów. Nałożenie na skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 96 ust. 6 w zw. z art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie, było zatem naturalną konsekwencją tych ustaleń. WSA wskazał, że przepisy nie przewidują w tym zakresie taryfikatora, umożliwiającego swego rodzaju wycenę poszczególnych zachowań karanego podmiotu, składających się na sankcjonowane naruszenie. Przepisy przewidują karę maksymalną, a zadaniem organu jest dokonanie – w tak wyznaczonych granicach – niezbędnej jej indywidualizacji przez odniesienie wysokości kary do konkretnej sytuacji, jaka zaistniała w danej sprawie.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zdaje sobie sprawę, że nałożona kara jest dotkliwa dla skarżącego, niemniej jednak tylko taka kara może przymusić go do bezwzględnego respektowania prawa w przyszłości, a także stanowić formę represji za już dokonane naruszenie określonych obowiązków ustawowych przez spółkę, której skarżący był członkiem zarządu. Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organu zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Organ zbadał sprawę we wszystkich jej aspektach, natomiast zarzuty skargi mają charakter polemiczny, a podnoszona w nich argumentacja nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy. WSA uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić.

IV. Skarga kasacyjna i stanowisko strony przeciwnej.

1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

1) art. 96 ust. 7 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (ustawa o ofercie), w brzmieniu obowiązującym przed wejście w życie ustawy z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (ustawa zmieniająca), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym nałożeniu na stronę kary pieniężnej po upływie ustawowego terminu 6 miesięcy od dnia wydania decyzji Komisji wobec spółki, datowanej na dzień 27 marca 2018 r. (sygn. DSP-WNA.456.13.2018, dalej: "Decyzja wobec H."), stwierdzającej naruszenie przez spółkę obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 56 ustawy o ofercie, co skutkuje tym, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej, a w konsekwencji jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ("KPA");

2) art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed wejście w życie ustawy zmieniającej poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że 6-miesięczny termin do nałożenia kary pieniężnej na członka zarządu został zachowany, przyjmując jako początek biegu 6-miesięcznego terminu datę "wydania" pierwszej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na członka zarządu, a nie datę wydania ostatecznej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, podczas gdy wyłącznie uostatecznienie się decyzji pozwala na przyjęcie, że "kara została nałożona" w rozumieniu tego przepisu, co skutkuje tym, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej, a w konsekwencji jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 KPA;

3) art. 96 ust. 6 w zw. z art. 96 ust. 1 ustawy o ofercie w brzemieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej oraz art. 107 § 1 pkt 5 KPA poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym nałożeniu na stronę kary pieniężnej, w sytuacji stwierdzenia przez WSA, że "rażące" naruszenie prawa dotyczy obowiązków H. (a nie członka zarządu), zaś w rozstrzygnięciu Decyzji wobec H. nie stwierdzono "rażącego" naruszenia obowiązków, co skutkuje tym, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej, a w konsekwencji jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 KPA;

4) art. 96 ust. 6 w zw. z art. 96 ust.1 ustawy o ofercie w brzemieniu obowiązującym przed wejście w życie ustawy zmieniającej, poprzez błędną wykładnię i nieuzasadnione uznanie, że rażące naruszenie obowiązków informacyjnych przypisać należy Spółce, a nie członkowi zarządu tej Spółki, w sytuacji gdy art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie wskazuje na konieczność wykazania przesłanki "rażącego" naruszenia obowiązków po stronie osoby pełniącej funkcję członka zarządu spółki publicznej, czego potwierdzeniem jest również fakt braku stwierdzenia "rażącego" naruszenia przez H. obowiązków informacyjnych w rozstrzygnięciu wydanej Decyzji wobec H.;

5) art. 96 ust. 1 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed wejście w życie ustawy zmieniającej poprzez błędną wykładnię i nieuzasadnione uznanie, że naruszenie obowiązków informacyjnych przez H. było rażące, podczas gdy uchybienia te nie wyczerpują przesłanki "rażącego naruszenia prawa" po stronie H., co skutkuje bezzasadnym nałożeniem na stronę kary pieniężnej;

6) art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, poprzez błędną wykładnię i nieuzasadnione uznanie, że naruszenie obowiązków informacyjnych przez H., o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie, było rażące, podczas gdy uchybienia te nie wyczerpują przesłanki "rażącego naruszenia prawa" po stronie członka zarządu, co skutkuje bezzasadnym nałożeniem na stronę kary pieniężnej;

7) art. 4 ust.5 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący jako kierownik jednostki ponosił odpowiedzialności za wykonanie obowiązków informacyjnych, w sytuacji gdy w spółce sprawami finansowo-księgowymi zajmował się odrębny dział spółki, ponadto istniał zarząd wieloosobowy z podziałem obowiązków, a skarżący – z uwagi na specjalizację – zajmowała się poszukiwaniem nowych inwestorów dla spółki, nie zaś sprawami informacyjnymi i sprawozdawczymi;

II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 7 i art. 8 KPA w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 i 6 KPA poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu toczącym się przeciwko skarżącemu, z uwagi na przyjęcie, że na podstawie Decyzji wobec H. doszło do ustalenia "rażącego" naruszenia obowiązków informacyjnych, pomimo, że:

i. rozstrzygnięcie Decyzji wobec H. nie stwierdza "rażącego" naruszenia obowiązków przez H.,

ii. w treści uzasadnienia Decyzji wobec H. KNF stwierdziła o "nienależytym wykonaniu przez Emitenta obowiązków informacyjnych", a nie "rażącym naruszeniu obowiązków" co do naruszeń w okresie, w którym P. S. był członkiem organu H. – s.27, s.32, s.36, s.38, s.41, s.44, s.58, s.61, s.66, s.69, s.73 Decyzji wobec H.;

iii. zwroty o "rażącym naruszeniu obowiązków" pojawiające się w treści uzasadnienia Decyzji wobec H. w istocie dotyczą okresu, w którym skarżący nie był członkiem organu H.; jednocześnie zwroty te nie stanowią o "rażącym naruszeniu obowiązków" H., a rozstrzygnięcie to stoi w sprzeczności z uzasadnieniem, skutkiem czego za miarodajną należy przyjąć wyłącznie treść rozstrzygnięcia Decyzji wobec H.;

iv. w toku tego postępowania nie przeprowadzono postępowania dowodowego, podczas gdy w sprawie były wymagane wiadomości specjalne, tj. nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego celem dokonania analizy sprawozdań finansowych pod kątem ich prawidłowości i rzetelności na dzień ich sporządzania. KNF post factum arbitralnie przyjął istnienie naruszeń,

co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na uznaniu, że doszło do "rażącego" naruszenia obowiązków informacyjnych;

2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 7 i art. 80 KPA poprzez zaniechanie przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego celem wykazania, że naruszenie obowiązków informacyjnych po stronie skarżącego było "rażące", co z kolei doprowadziło do przekroczenia granic uznania administracyjnego przy wydawaniu decyzji, jakoby przesłanka "rażącego" naruszenia obowiązków po stronie skarżącego nie wymaga udowodnienia, chociaż o "rażącym" naruszeniu obowiązków mamy do czynienia w art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie, będącym podstawą toczącego się postępowania, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na uznaniu, że doszło do "rażącego" naruszenia obowiązków informacyjnych;

3) art. 151 PPSA w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 7, art. 80 oraz art. 81a § 1 KPA poprzez dowolną i fragmentaryczną ocenę materiału dowodowego, polegającą na:

a) przyjęciu sprzecznie ze zgromadzonym materiałem dowodowym, iż naruszenia obowiązków informacyjnych H. w okresie, w którym skarżący pełnił funkcję członka zarządu, stanowią rażące naruszenie prawa, podczas gdy naruszeniom tym nie można przypisać elementu definicji rażącego naruszenia prawa, wobec faktu niewykazania, aby naruszenie norm prawnych było oczywiste dla przeciętnego adresata tj. członka zarządu spółki publicznej, a strona wykonała prawidłowo obowiązki informacyjne i wyjawiła w sprawozdaniach finansowych sporne okoliczności, których niedopełnienie zarzuca Komisja, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na uznaniu, że doszło do "rażącego" naruszenia obowiązków informacyjnych;

b) dowolnym rozpatrzeniu materiału dowodowego, polegającym na uznaniu przez WSA, że jednoznacznie pozytywne opinie biegłego rewidenta z badania sprawozdań finansowych nie mogły uzasadniać przekonania skarżącego, że sprawozdania nie zawierały żadnych nieprawidłowości, w sytuacji gdy zgodnie z treścią art. 56 ust. 1 i 2 obowiązującej w czasie naruszeń ustawy z dnia 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym ("ustawa o biegłych rewidentach"), na biegłym rewidencie ciążył obowiązek wykonania czynności rewizyjnych zgodnie z zasadami etyki zawodowej, w tym uczciwości, obiektywizmu, zawodowych kompetencji i należytej staranności, zaś jego opinia co do badania sprawozdania musiała być bezstronna i niezależna, skutkiem czego naruszenia stwierdzone w niniejszym postępowaniu nie mogły być oczywiste dla przeciętnego adresata normy prawnej tj. członka zarządu spółki publicznej; tym bardziej naruszenia te nie mogły stanowić naruszeń "rażących", jeżeli nawet sam biegły rewident przeprowadzający badanie lub przegląd sprawozdań finansowych nie odnotował naruszeń, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na uznaniu, że doszło do "rażącego" naruszenia obowiązków informacyjnych;

c) niewszechstronnej ocenie materiału dowodowego i pominięciu wyjaśnień skarżącego w zakresie przesłanek zastosowania przepisu par. 19 Międzynarodowego Standardu Rachunkowości 1 "Prezentacja Sprawozdań Finansowych", stanowiące załącznik do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1126/2008 z dnia 3 listopada 2008 r. przyjmującego określone międzynarodowego standardy rachunkowości zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady ("MSR 1"), w następstwie którego spółka zastosowała odstępstwo od zastosowania przepisu par. 74 MSR 1, co doprowadziło do przyjęcia, że zastosowanie przepisu par. 19 MSR 1 stanowiło "rażące" naruszenie prawa, podczas gdy zastosowanie tego odstępstwa nie może być ocenione jako zachowanie oczywiście sprzeczne z obowiązkiem informacyjnym i oczywiste dla przeciętnego adresata normy prawnej tj. członka zarządu spółki publicznej, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na uznaniu, że doszło do "rażącego" naruszenia obowiązków informacyjnych;

d) niewszechstronnej ocenie materiału dowodowego i pominięciu przez WSA przedstawionej przez Spółkę w toku postępowania administracyjnego wyceny wartości odzyskiwalnej infrastruktury telekomunikacyjnej H. sp. z o.o. [...]), będącej spółką zależną H. oraz wyjaśnień skarżącego w odniesieniu do sprawozdania skonsolidowanego H. za I półrocze 2015 r., co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na uznaniu, że doszło do "rażącego" naruszenia obowiązków informacyjnych;

e) niewszechstronnej ocenie materiału dowodowego i pominięciu przez WSA faktu podziału obowiązków pomiędzy osobami, będącymi członkami zarządu Spółki w okresie naruszenia przez Spółkę obowiązków informacyjnych i sprawozdawczych, w sytuacji, gdy w zarządzie istniał podział obowiązków, zaś obowiązkiem skarżącego – z uwagi na specjalizację – były kwestie związane z pozyskiwaniem finansowania dla Spółki, a w zakresie przygotowywania sprawozdań finansowych w Spółce działała wyodrębniona struktura działu księgowości, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na uznaniu, że doszło do "rażącego" naruszenia obowiązków informacyjnych;

f) sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenie WSA, jakoby fakt pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu Spółki jedynie przez miesiąc przed publikacją raportów za rok 2014 nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, podczas gdy tak krótki okres pełnienia funkcji Prezesa Zarządu nie pozwalał na zapoznanie się z profesjonalną sztuką sporządzania sprawozdań i ich niuansami, tym bardziej mając na względzie fakt, że wymogi stosowania MSSF i MSR budzą wątpliwości interpretacyjne i z tej przyczyny Skarżący był zmuszony oprzeć się na pracy działu księgowości, w tym pracy R.Z. – Głównego księgowego i Dyrektora Finansowego pracującego w Spółce od 2007 r., zajmującego się sporządzaniem sprawozdań z punktu widzenia finansowego i księgowego oraz następnie na opinii i badaniach biegłego rewidenta R. B., co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na uznaniu, że doszło do "rażącego" naruszenia obowiązków informacyjnych;

4) art. 141 § 4 i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niewypowiedzenie się przez WSA co do podniesionych przez skarżącego w skardze argumentów uzasadniających zarzut naruszenia przez KNF art. 7, art. 80 oraz art. 81a § 1 KPA, tj. w zakresie prawidłowości wyceny wartości odzywkiwalnej infrastruktury telekomunikacyjnej H. oraz w zakresie wyjaśnień skarżącego co do zastosowania przesłanek par. 19 MSR 1, skutkiem czego uzasadnienie zaskarżonego Wyroku uniemożliwia przeprowadzenia kontroli instancyjnej w tym zakresie;

5) art. 141 § 4 i art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 84 § 1 KPA poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji brak odniesienia się przez WSA co do odmowy dopuszczenia przez KNF wnioskowanego przez skarżącego pismem z dnia 3 września 2018 r., dowodu z opinii biegłego, mającego istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na uznaniu, że doszło do "rażącego" naruszenia obowiązków informacyjnych;

6) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 84 § 1 KPA poprzez brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego (rewidenta) z zakresu finansów przedsiębiorstw i księgowości dotyczącego przeanalizowania skonsolidowanego raportu rocznego za rok 2014, raportu rocznego za rok 2014 i skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze 2015 roku, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na uznaniu, że doszło do "rażącego" naruszenia obowiązków informacyjnych;

7) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 84 § 1 KPA poprzez brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego (rewidenta) z zakresu wyceny maszyn i urządzeń oraz nieruchomości na okoliczność wyceny rzeczywistej wartości infrastruktury technicznej posiadanej przez H. w postaci rurociągów i sieci światłowodowej w latach 2014 i 2015 przy zastosowaniu metody DCF i w oparciu o wartość przepływów finansowych generowanych w oparciu o infrastrukturę przez okres jej technicznej zdatności do wykorzystania, poprawności wycen tej infrastruktury dokonywanej przez spółkę H.w latach 2012-2017, prawidłowości oświadczenia zarządu spółki H., że wartość rzeczywista tej infrastruktury jest wielokrotnie wyższa od wartości księgowej, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na uznaniu, że doszło do "rażącego" naruszenia obowiązków informacyjnych;

8) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1 oraz art. 77 § 1 KPA poprzez brak dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka R.Z.– Głównego Księgowego i Dyrektora Finansowego H. w latach 2007-2017 na okoliczność sposobu sporządzania skonsolidowanego raportu rocznego za rok 2014, raportu rocznego za rok 2014 i skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze 2015 roku, braku informowania członków zarządu Spółki o zastrzeżeniach i wątpliwościach dotyczących przedstawianych w sprawozdaniach danych, sposobu wyceny wartości H., przyczyn braku oceny co do ryzyka płynności H. i braku wątpliwości co do kontynuowania działalności, sposobie obliczania aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku za rok obrotowy 2014, oceny płynności H.w 2015 roku, przyczyn braku przeklasyfikowania zobowiązań z tytułu pożyczki inwestycyjnej w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy 2014, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na uznaniu, że doszło do "rażącego" naruszenia obowiązków informacyjnych;

9) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, art. 77 § 1 KPA poprzez brak dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka R. B. – biegłego rewidenta działającego w ramach P. sp. z o.o. ("[...]") na okoliczność potwierdzenia prawidłowości sposobu sporządzania skonsolidowanego raportu rocznego za rok 2014, raportu rocznego za rok 2014 i skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze 2015, braku zastrzeżeń i wątpliwości dotyczących przedstawianych w sprawozdaniach danych, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na uznaniu, że doszło do "rażącego" naruszenia obowiązków informacyjnych;

10) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, art. 77 § 1 KPA poprzez brak dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka A.P., pełniącego w 2015 r. funkcję członka Komitetu Audytu działającego w ramach Rady Nadzorczej H. na okoliczność przeprowadzanych przez Radę Nadzorczą H. weryfikacji poprawności i rzetelności sprawozdań finansowych spółki H. i grupy kapitałowej H., co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na uznaniu, że doszło do "rażącego" naruszenia obowiązków informacyjnych;

11) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 KPA poprzez oparcie się przez WSA w całości na stanie faktycznym ustalonym w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Komisję przeciwko Spółce, mimo że skarżący w całości kwestionuje ustalenia przedmiotowego postępowania w zakresie rzekomego dopuszczenia się przez Spółkę naruszeń obowiązków informacyjnych, zaś toczące się przeciwko skarżącemu postępowanie z art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie jest odrębnym postępowaniem od postępowania przeciwko Spółce, toczącego się z art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie i wymaga przeprowadzenia wyczerpującego i pełnego postępowania dowodowego "także w stosunku do postępowania przeprowadzonego" względem skarżącego, co doprowadziło do nienależytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy;

12) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 w zw. z 189d KPA poprzez nienadanie przez WSA istotnym okolicznościom takim jak: stan majątkowy strony, niski stopień przyczynienia się do powstania naruszenia prawa, braku uprzedniego ukarania za to samo zachowanie, braku niedopełnienia w przeszłości obowiązku tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku, brak pozyskania jakichkolwiek korzyści w związku z naruszeniami, właściwego znaczenia i w konsekwencji nałożenia kary pieniężnej, która jest rażąco niewspółmiernie dotkliwa dla skarżącego i nie spełnia dyrektyw wymiaru kary pieniężnej określonej w art. 189d KPA, podczas gdy należyte uwzględnienie i nadanie właściwego znaczenia ww. istotnym okolicznościom powinno skutkować odstąpieniem od wymierzenia kary pieniężnej, względnie nałożeniem znacznie niższej kary pieniężnej, aniżeli w górnej granicy określonej w tym przepisie.

Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez stwierdzenie nieważności decyzji KNF z dnia 17 grudnia 2019 r. w całości oraz poprzedzającej ją decyzji KNF z dnia 4 września 2018 r., ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

Skarżący wniósł ponadto o zawieszenie postępowania z urzędu do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego w sprawie popełnienia przez skarżącego dwóch czynów, o których mowa w art. 100 ust. 1 ustawy o ofercie.

2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną KNF wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej, oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

3. W piśmie procesowym z dnia 14 kwietnia 2021 r. (pn. "replika na odpowiedź na skargę kasacyjną") skarżący podtrzymał w całości stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej oraz podtrzymał wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 192 w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 lub 2 PPSA do czasu zakończenia postępowania karnego prowadzonego przeciwko skarżącemu z zawiadomienia Komisji.

V. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

1. Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu.

2. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – a więc niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.

Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania sądowego, jak również podstaw do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy – zgodnie z zasadą tantum devolutum, quantum iudicatum – do weryfikacji zarzutów kasacyjnych w odniesieniu do pełnego zakresu rozstrzygnięcia w związku z zaskarżeniem wyroku niższej instancji w całości.

3. Konieczną i wystarczającą podstawą do wzruszenia zaskarżonego wyroku jest stwierdzenie zasadności zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie wskazanym w pkt II ppkt 1) iv), ppkt 2, ppkt 6-8 petitum skargi kasacyjnej.

3.1. Po pierwsze, istotnie uzasadnione są ekscepcje dotyczące niepełnej (wadliwej) kontroli legalności proceduralnej zaskarżonej decyzji Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) z dnia 17 grudnia 2019 r. i przedwczesnego oddalenia skargi w świetle wzorców normatywnych wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zakresie, w jakim strona skarżąca kasacyjnie zakwestionowała kompletność oraz ocenę zgromadzonego przez skarżony organ materiału dowodowego będącego podstawą ustaleń faktycznych w sprawie nałożenia, w drodze zaskarżonej decyzji, na skarżącego, kary pieniężnej za rażące naruszenie obowiązków, o których mowa w art. 96 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (u.o.p.), w okresie, w którym pełnił on (od 9 lutego do 30 grudnia 2015 r.) w spółce publicznej (H.S.A. w W.) funkcję prezesa (członka) zarządu (art. 96 ust. 6 u.o.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 3 czerwca 2016 r., zgodnie z art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. poz. 615).

Przede wszystkim należy zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej, że prawidłowa i ostateczna ocena – czy i w jakim zakresie naruszenie przez byłego prezesa zarządu spółki publicznej obowiązków informacyjno-sprawozdawczych tej spółki jako emitenta papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym w zakresie równoczesnego przekazywania (KNF, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz publiczności) informacji bieżących i okresowych, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.o.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 3 czerwca 2016 r., może zostać zakwalifikowane jako "rażące" – nie jest możliwa bez specjalistycznej i szczegółowej analizy dokumentacji sprawozdawczej oraz rachunkowo-księgowej będącej podstawą do sporządzenia skonsolidowanego raportu rocznego za rok 2014, raportu rocznego za rok 2014 oraz skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze 2015 roku, w odniesieniu do działalności ww. emitenta (pkt I-III decyzji KNF z dnia 4 września 2018 r., utrzymanej w mocy decyzją KNF z dnia 17 grudnia 2019 r.).

Uwzględniając charakter, specyfikę oraz następczą perspektywę czasową oceny zaniechań oraz działań emitenta w zakresie realizacji obowiązków, o których mowa w 56 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.o.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 3 czerwca 2016 r., odniesionych bezpośrednio do skarżącego jako podmiotu upoważnionego do reprezentacji emitenta (prezes zarządu emitenta), w przedmiotowej sprawie należało przyjąć, że kwalifikacja niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków wskazanych w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.o.p. przez osobę, która pełniła funkcję członka zarządu w tym okresie, jako rażącego naruszenia prawa ("rażącego naruszenia obowiązków"), wymaga – co najmniej w zakresie oceny wpływu niektórych objętych raportami bieżącymi lub okresowymi szczegółowych "informacji odzwierciedlających specyfikę opisywanej sytuacji" na prawdziwość, rzetelność lub kompletność tych raportów oraz znaczenia tych informacji dla ukształtowania wśród inwestorów właściwego obrazu sytuacji gospodarczej, majątkowej i finansowej emitenta (zob. § 3 ust. 1-3 uchylonego z dniem 30 kwietnia 2018 r. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 lutego 2009 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim, Dz.U. Nr 33, poz. 259 ze zm.; por. § 3 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 marca 2018 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim, Dz.U. poz. 757 ze zm.) – wiadomości specjalnych z zakresu rachunkowości, a w szczególności z zakresu interpretacji i stosowania: MSR (Międzynarodowych Standardów Rachunkowości), Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej oraz związanych z nimi interpretacji ogłoszonych w formie rozporządzeń Komisji Europejskiej; akceptowanych standardów rachunkowości, o których mowa w art. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1569/2007 z dnia 21 grudnia 2007 r. ustanawiającego zgodnie z dyrektywami 2003/71/WE i 2004/109/WE Parlamentu Europejskiego i Rady mechanizm ustalenia równoważności standardów rachunkowości stosowanych przez emitentów papierów wartościowych z krajów trzecich (Dz.U.UE. L. z 2007 r. Nr 340, str. 66 ze zm.), oraz w decyzjach Komisji wydanych na podstawie art. 23 ust. 4 dyrektywy 2004/109/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie harmonizacji wymogów dotyczących przejrzystości informacji o emitentach, których papiery wartościowe dopuszczane są do obrotu na rynku regulowanym oraz zmieniającej dyrektywę 2001/34/WE (Dz.U.UE. L. z 2004 r. Nr 390, str. 38 ze zm.); standardów rachunkowości równoważnych z MSR (standardów rachunkowości wymaganych przepisami państw niebędących państwami członkowskimi, które zostały uznane za równoważne z MSR zgodnie z mechanizmem, o którym mowa w art. 3 rozporządzenia 1569/2007).

Dotyczy to w szczególności tych operacji finansowych lub rachunkowych (w tym klasyfikacji rachunkowych), których kwalifikacja może być sporna, natomiast informacje o ich zaistnieniu lub brak tego rodzaju informacji w raportach bieżących lub okresowych mogą być różnie oceniane z punktu widzenia kryteriów prawdziwości, rzetelności lub kompletności raportów lub ich znaczenia dla inwestorskiej oceny sytuacji gospodarczej, majątkowej i finansowej emitenta (§ 3 ust. 1 i 3 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 lutego 2009 r.). W takich sytuacjach opinia powołanego w ramach postępowania biegłego zakresu rachunkowości (biegłego rewidenta) może być nieodzowna, gdyż pracownicy organu nadzoru, nawet dysponujący wiedzą specjalistyczną, nie mogą w tym zakresie zastąpić zewnętrznego podmiotu fachowego wyznaczonego przez organ prowadzący postępowanie.

Odnosząc powyższe uwagi do stanu sprawy, której dotyczy skarga, należy stwierdzić, że niektóre ustalenia, oceny i końcowe wnioski KNF w zakresie kwalifikacji prawnorachunkowej lub prawnofinansowej określonych sytuacji lub zdarzeń istotnych z punktu widzenia obowiązków sprawozdawczo-informacyjnych, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.o.p., na tle przesłanki rażącego naruszenia przez stronę skarżącą obowiązków wskazanych w art. 96 ust. 6 w zw. z art. 96 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.o.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 3 czerwca 2016 r., mogą budzić uzasadnione wątpliwości wobec braku ich wyraźnego potwierdzenia przez specjalistyczne ustalenia i wnioski powołanego przez KNF biegłego z zakresu rachunkowości.

Zakresem powyższych wątpliwości są objęte, zawarte w osnowie zaskarżonej decyzji KNF, następujące stwierdzenia co do naruszenia art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.o.p., niepoparte oceną specjalistyczną powołanego przez organ biegłego z zakresu rachunkowości:

1) w zakresie skonsolidowanego raportu rocznego za rok 2014: a) pkt I.1. – na tle § 19 oraz § 74 Międzynarodowego Standardu Rachunkowości 1 (MSR 1) "Prezentacja Sprawozdań Finansowych", stanowiącego załącznik do rozporządzenia WE Nr 1126/2008, co do braku przeklasyfikowania zobowiązania z tytułu pożyczki inwestycyjnej w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy 2014 z zobowiązań długoterminowych do zobowiązań krótkoterminowych w związku z naruszeniem kowenantów umowy oraz bezzasadnego zastosowania odstępstwa od wymogów Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) oraz Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (MSR) przysługującego w przypadkach, "w których spełnienie wymogu MSSF mogłoby być na tyle mylące, iż spowodowałoby, że sprawozdanie finansowe nie spełniłoby swojego celu określonego w Założeniach koncepcyjnych sporządzania i prezentacji sprawozdań finansowych"; b) pkt I.2. – na tle § 25 MSR 1 co do braku ujawnienia w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy 2014 informacji o istnieniu "istotnych niepewności dotyczących zdarzeń lub okoliczności, które mogą nasuwać poważne wątpliwości co do zdolności jednostki do kontynuowania działalności"; c) pkt I.3. – na tle § 39 lit. a i c MSSF, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1126/2008 z dnia 3 listopada 2008 r. przyjmujące określone międzynarodowe standardy rachunkowości zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. UE. L. z 2008 r. Nr 320, str. 1 ze zm.; uchylonego z dniem 16 października 2023 r.), § B 11 i B 11E załącznika B stanowiącego integralną część MSSF 7, a także § 31, 32A i 33 MSSF 7 co do niezamieszczenia rzetelnych i kompletnych ujawnień związanych z ryzykiem płynności w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy 2014;

2) w zakresie raportu rocznego za rok 2014: a) pkt II.1. – na tle § 25 MSR 1 co do braku ujawnienia w sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy 2014 informacji o istnieniu "istotnych niepewności dotyczących zdarzeń lub okoliczności, które mogą nasuwać poważne wątpliwości co do zdolności jednostki do kontynuowania działalności"; b) pkt II.2. – na tle § 39 lit. a i c MSSF 7, § B 11 i B 11E załącznika B stanowiącego integralną część MSSF 7, a także § 31, 32 A i 33 MSSF 7 co do niezamieszczenia rzetelnych i kompletnych ujawnień związanych z ryzykiem płynności w sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy 2014;

3) w zakresie skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze 2015 roku: a) pkt III.1. – na tle § 28 MSR 34 oraz § 90 i 104 lit. b MSR 36, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1126/2008, z uwzględnieniem § 105-107 MSR 36 oraz w zw. z § 28 MSR 34, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1126/2008, co do nieprawidłowego ustalenia (oszacowania) wartości godziwej pomniejszonej o koszty zbycia aktywów należących do ośrodka wypracowującego środki pieniężne (OWŚP), którym jest przedsiębiorstwo spółki z ograniczoną odpowiedzialnością H. Sp. z o.o. jako całość, w związku z możliwą utratą wartości tych aktywów oraz braku przypisania odpisu aktualizującego do aktywów innych niż wartość firmy, należących do ww. OWŚP, przy sporządzaniu skróconego skonsolidowanego sprawozdania finansowego za I półrocze roku obrotowego 2015; b) pkt III.2. – na tle § 15 i 15C MSR 34 w zw. z § 25 MSR 1 co do niezamieszczenia rzetelnych i kompletnych ujawnień w zakresie istnienia istotnych niepewności dotyczących zdarzeń lub okoliczności, które mogą nasuwać poważne wątpliwości co do zdolności jednostki do kontynuowania działalności w skróconym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za I półrocze roku obrotowego 2015; c) pkt III.3. – na tle § 15 i 15C MSR 34 w zw. z § 39 lit. a i c MSSF 7 , § B 11 i B 11E załącznika B do MSSF 7 oraz § 31, 32A i 33 MSSF co do niezamieszczenia rzetelnych i kompletnych ujawnień związanych z ryzykiem płynności w skróconym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za I półrocze roku obrotowego 2015; d) pkt III.5. – na tle § 15 i 15C MSR 34 co do nieumieszczenia wyjaśnień dotyczących pozostałych kosztów operacyjnych w skróconym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za I półrocze roku obrotowego 2015; e) pkt III.6. – na tle § 10 oraz 15 i 15C MSR 34 i § 81 lit. c MSR 12 co do braku zamieszczenia wyjaśnień dotyczących związków między wynikiem podatkowym a wynikiem finansowym brutto Grupy Kapitałowej w skróconym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za I półrocze 2015 r.

3.2. Po drugie, należało uwzględnić zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niepełną kontrolę legalności proceduralnej zaskarżonej decyzji KNF z dnia 17 grudnia 2019 r. i przedwczesne oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżony organ nie rozważył i nie wyjaśnił w sposób dostateczny, w świetle pełnego materiału dowodowego (zob. uwagi powyżej – 2.A), wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla oceny realizacji wskazanej w art. 96 ust. 6 w zw. z art. 96 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.o.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 3 czerwca 2016 r., przesłanki "rażącego naruszenia" obowiązków przez skarżącego jako byłego członka (prezesa) zarządu spółki publicznej. Sam fakt uprzedniego nałożenia, w drodze decyzji KNF z dnia 27 marca 2018 r., na reprezentowaną przez skarżącego spółkę sankcji, o których mowa w art. 96 ust. 1 u.o.p., nie uzasadniał stosowania jakichkolwiek uproszczeń lub schematyzmów aplikacyjnych w stosunku do skarżącego jako podmiotu odrębnej sankcji.

Wyjaśniając bliżej przesłanki stojące u podstaw powyższej oceny, należy zauważyć, że jakkolwiek w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu wyrażano stanowisko, że istnieje ścisły materialnoprawny i funkcjonalny związek pomiędzy sankcjami przewidzianymi w art. 96 ust. 1 i art. 96 ust. 6 u.o.p., przyjmujący postać konstrukcji tzw. sankcji sprzężonych (nałożenie sankcji podstawowej lub pierwotnej na emitenta, sprzedającego lub podmiot ubiegający się o dopuszczenie instrumentów finansowych niebędących papierami wartościowymi do obrotu na rynku regulowanym jest warunkiem nałożenia sankcji zależnej lub wtórnej na byłego członka zarządu spółki publicznej lub innego podmiotu odpowiedzialnego), a zatem stwierdzenie rażącego naruszenia obowiązków przez podmiot sankcji pierwotnej jest podstawą wtórnej odpowiedzialności sankcyjnej byłych członków organu zarządzającego tego podmiotu (por. np. wyrok NSA z dnia 20 września 2019 r., II GSK 2372/17, LEX nr 2725226; wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2023 r., II GSK 610/20, LEX nr 3631072; wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2023 r., II GSK 1122/20, LEX nr 3662620; wyrok NSA z dnia 19 marca 2024 r., II GSK 1574/23, LEX nr 3698725), to jednak nie jest uzasadnione przyjmowanie w tym zakresie jakiegokolwiek automatyzmu i obiektywizacji odpowiedzialności byłych członków organu zarządzającego podmiotu sankcji pierwotnej.

O ile więc dla organu nadzoru (KNF) decyzja sankcyjna o nałożeniu na podmiot obrotu na rynku regulowanym kary niepieniężnej albo pieniężnej (art. 96 ust. 1 u.o.p.) jest swoistym prejudykatem (por. np. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2019 r., II GZ 473/18, LEX nr 2609769; postanowienie NSA z dnia 19 marca 2024 r., II GZ 81/24, LEX nr 3698736) dla decyzji o nałożeniu kary pieniężnej dla byłego członka organu tego podmiotu (art. 96 ust. 6 u.o.p.), co stanowi podstawę do wydania tego rodzaju decyzji, po uprzednim stwierdzeniu, że naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 96 ust. 1 u.o.p., miały charakter rażący (por. jednak treść art. 96 ust. 6 u.o.p. w brzmieniu nadanym przez art. 7 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. poz. 724, obowiązującym od 6 maja 2017 r.), o tyle brak jest podstaw do bezpośredniego i automatycznego oraz pozbawionego indywidualizacji oraz koniecznej subiektywizacji przenoszenia odpowiedzialności podmiotu rynku regulowanego na osoby działające jako organy zarządzające tego podmiotu, nawet jeśli naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 96 ust. 1 u.o.p., zostały zakwalifikowane jako rażące naruszenia prawa.

Z woli prawodawcy odpowiedzialność administracyjnoprawna podmiotów rynku regulowanego (art. 96 ust. 1 u.o.p.) została bowiem oddzielona od odpowiedzialności osób fizycznych pełniących funkcje organów tych podmiotów (art. 96 ust. 6 u.o.p.), a zatem ocena, czy i w jakim zakresie naruszenia obowiązków wskazanych w art. 96 ust. 1 u.o.p. mogą być kwalifikowane jako "rażące", wymaga powiązania z okolicznościami działania lub zaniechania oraz warunkami indywidualnymi podmiotu nakładanej sankcji wtórnej. Jest oczywiście prawdą, że podmiot rynku regulowanego będący osobą prawną działa przez ustawowe lub statutowe organy (art. 38 k.c.), a zatem zachowania osób pełniących funkcje tych organów są przypisywane bezpośrednio temu podmiotowi (por. np. art. 368 § 1 i art. 371 § 1 k.s.h.), jednak w przypadku rozdzielenia odpowiedzialności sankcyjnej osoby prawnej i członków jej organów, którzy działają w obrocie prawnym jako osoby fizyczne, konieczne jest uwzględnienie strony podmiotowej (subiektywnej) okoliczności i warunków działania tego rodzaju osób fizycznych oraz indywidualizacja oceny ich odpowiedzialności sankcyjnej.

Konieczność analizy i oceny sfery subiektywnej zachowania byłych członków organu ww. podmiotu jest oczywiście uprzednia względem etapu wymiaru kary administracyjnej, albowiem wiąże się z etapem przypisania tym osobom odpowiedniego stopnia winy oraz umyślności lub nieumyślności naruszenia obowiązków. Również strona przedmiotowa sankcjonowanego zachowania wymaga szczegółowego zbadania oraz wartościowania, gdyż kwalifikacja określonych działań lub zaniechań w zakresie realizacji obowiązków, o których mowa w art. 96 ust. 1 u.o.p., jako rażących naruszeń prawa musi być – w tego rodzaju złożonych i wysoce skomplikowanych sprawach – poprzedzona specjalistycznymi ocenami w zakresie charakteru, stopnia oraz zakresu konsekwencji dla bezpieczeństwa obrotu i uczestników rynku regulowanego naruszeń reguł i zasad publicznego udostępnienia informacji na temat sytuacji gospodarczej, majątkowej i finansowej podmiotu rynku regulowanego (np. emitenta) w świetle wiążących standardów rachunkowości i sprawozdawczości finansowej.

W dalszej kolejności trzeba stwierdzić, że zupełność, wnikliwość i szczegółowość ocen oraz ustaleń faktycznych w zakresie istnienia podstaw, zakresu i stopnia odpowiedzialności byłego członka organu podmiotu rynku regulowanego warunkuje prawidłowość wykonania kompetencji uznaniowej ustanowionej w art. 96 ust. 6 u.o.p.

Nie może być zatem uznana za legalną decyzja sankcyjna o nałożeniu kary na byłego członka organu podmiotu, o którym mowa w art. 96 ust. 1 u.o.p., która jest pozbawiona ustaleń, rozważań i ocen związanych ze stroną subiektywną odpowiedzialności osoby fizycznej, która pełniła funkcję organu (członka organu) w okresie, w którym miały miejsce naruszenia obowiązków wskazanych w powyższym przepisie.

Nawiązując do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w świetle zajętego powyżej stanowiska szczególnie istotna jest okoliczność, iż skarżący był członkiem (prezesem) zarządu ukaranej uprzednio spółki jedynie w okresie od 9 lutego do 30 grudnia 2015 r., a zatem – co było przedmiotem zarzutów zgłaszanych w toku postępowania – powstaje konieczność dokonania wnikliwej analizy – także na tle obszerności i stopnia skomplikowania spornej dokumentacji sprawozdawczej oraz raportów rocznych i raportu półrocznego – oraz oceny możliwości przypisania skarżącemu odpowiedzialności za określone działania lub zaniechania byłych członków zarządu w okresie przed dniem 9 lutego 2015 r. w odniesieniu do określonych elementów dokumentacji sprawozdawczo-rachunkowej za rok 2014 r. oraz oceny realizacji spornych obowiązków w świetle ustanowionego w § 90 ust. 1 pkt 5 (skonsolidowany raport półroczny), § 91 ust. 1 pkt 4 (raport roczny) i § 92 ust. 1 pkt 5 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 lutego 2009 r. kryterium "najlepszej wiedzy" skarżącego jako prezesa zarządu emitenta, z uwzględnieniem określonych w § 101 ust. 7 i 9 ww. rozporządzenia maksymalnych terminów przekazania spornych raportów rocznych i raportu półrocznego.

3.3. Po trzecie, częściowemu uwzględnieniu podlegały zarzuty naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. przez wadliwą kontrolę legalności zaskarżonej decyzji w zakresie odmowy dopuszczenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów z zeznań świadków na okoliczności mające istotne znaczenie z punktu widzenia obiektywnych i subiektywnych przesłanek jego odpowiedzialności jako byłego prezesa zarządu. W oddalonych przez KNF wnioskach dowodowych (dotyczących przesłuchania jako świadków: b. Głównego Księgowego i Dyrektora Finansowego H. S.A. w latach 2007-2017, biegłego rewidenta działającego w ramach P. sp. z o.o., b. członka Komitetu Audytu działającego w 2015 r. w ramach Rady Nadzorczej H. S.A.), wskazano wyraźnie zakres okoliczności będących przedmiotem dowodu oraz ich znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy nałożenia sankcji na skarżącego.

Fakt obowiązywania decyzji KNF z dnia 27 marca 2018 r. rozstrzygającej odrębną sprawę odpowiedzialności spółki reprezentowanej przez skarżącego nie wyłącza, jak już stwierdzono, uwzględnienia dalszych okoliczności, które mają lub mogą mieć wpływ na ocenę zakresu lub stopnia przypisania odpowiedzialności skarżącemu jako osobie fizycznej.

W tym zakresie należy mieć na względzie, że skarżący jako b. członek (prezes) zarządu emitenta nie został uznany przez KNF za stronę postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 96 ust. 1 u.o.p., a zatem był pozbawiony możliwości procesowej obrony swych praw, pomimo iż rozstrzygnięcie w sprawie odpowiedzialności sankcyjnej spółki skarżony organ traktował jako bezpośrednią przesłankę i podstawę rozstrzygnięcia o odpowiedzialności skarżącego na podstawie art. 96 ust. 6 u.o.p. Przyjęcie przez KNF takiego stanowiska skutkuje koniecznością zapewnienia skarżącemu w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności sankcyjnej wtórnej szerokich gwarancji procesowych w celu wykazywania okoliczności podmiotowych i przedmiotowych, które mogą wyłączyć albo ograniczyć jego odpowiedzialność administracyjną jako byłego członka organu emitenta.

4. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia zasadności części zarzutów kasacyjnych oraz uznania, że istota sprawy sądowoadministraycjnej została dostatecznie wyjaśniona dla potrzeb przejęcia skargi do rozpoznania oraz jej uwzględnienia na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., zaskarżony wyrok oraz zaskarżona decyzja podlegały uchyleniu.

Na obecnym etapie postępowania, wobec konieczności uzupełnienia administracyjnego postępowania wyjaśniającego, w zgodzie z ustalonymi powyżej oceną prawną oraz wytycznymi procesowymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zachodzi natomiast potrzeba odnoszenia się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej oraz skargi.

5. Oddaleniu podlegał natomiast zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o zawieszenie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. niniejszego postępowania kasacyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego w sprawie odpowiedzialności skarżącego za przestępstwo z art. 100 ust. 1 u.o.p. Jest bowiem oczywiste, że rozstrzygnięcie sprawy odpowiedzialności karnoprawnej skarżącego w tym zakresie nie jest zagadnieniem prejudycjalnym dla sprawy, o której mowa w art. 96 ust. 6 w zw. z art. 96 ust. 1 u.o.p. Zawiązek spraw rozwija się bowiem w kierunku odwrotnym: to prawomocne przesądzenie na drodze sądowoadministracyjnej sankcyjnej odpowiedzialności administracyjnoprawnej skarżącego może mieć wpływ na rozstrzygnięcie o jego odpowiedzialności karnoprawnej na podstawie art. 100 ust. 1 u.o.p.

6. Jednocześnie należy zastrzec, że uchylenie zaskarżonej decyzji nie stoi na przeszkodzie uchyleniu decyzji KNF z dnia 4 września 2018 r. i umorzeniu postępowania, zmianie jej treści na korzyść skarżącego (przed redukcję nałożonej kary) lub utrzymaniu jej w mocy, w ponownie prowadzonym postępowaniu. Skarżony organ skonkretyzował bowiem obowiązek sankcyjny w zakresie wyznaczonym przez ww. decyzję z dnia 4 września 2018 r. przed upływem terminu przedawnienia kompetencji do nałożenia kary, o której mowa w art. 96 ust. 6 u.o.p. (art. 96 ust. 7 w brzmieniu obowiązującym do dnia 3 czerwca 2016 r. w zw. z art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. poz. 615).

7. Mając na względzie całość przedstawionej argumentacji oraz działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 203 pkt 1, art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2, art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 ust. 1 pkt 6 i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.