Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1333/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156-158,  art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1  ust. 1 i  art. 2  ust. 1
journal: Dz.U. 1948 nr 20 poz 138
law: Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1954 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] października 1949 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K., objętej lwh [...] księgi gruntowej katastralnej K. Dz. [...], oznaczonej jako pgr. [...] kat. [...] o pow. [...] m kw., stanowiącej własność W. C.

Z uzasadnienia decyzji organu wynika, że orzeczeniem Wojewody [...] z dnia [...] października 1949 r. nr [...] , na wniosek Centralnego Zarządu [...] w K., wywłaszczono - na podstawie art. 1 ust. 2, art. 2 pkt. 1 lit. c i f oraz art. 4 pkt. 3 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 -1945 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 138) - na rzecz Skarbu Państwa, nieruchomość położoną w K. objętą [...] księgi gruntowej katastralnej K. Dz. [...], oznaczonej jako pgr. [...] kat. [...] o pow. [...] m kw., stanowiącej własność W. C.

Orzeczenie Wojewody zostało utrzymane w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1954 r. nr [...].

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww orzeczeń wystąpili spadkobiercy byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...], utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] Minister Budownictwa zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww wymienionych orzeczeń do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1079/05.

Wyrokiem z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1807/06 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w którym Sąd wskazał, że "stwierdzenie "na cele wojskowe’’ świadczy o tym, że nieruchomość mogła być zajęta na każdy cel wojskowy, gdyż dekret nie określał dokładnie i konkretnie tego celu. W okresie wojny w latach 1939-1945 tylko wojska niemieckie lub radzieckie mogły w sposób władczy zajmować nieruchomości w Polsce, zatem oczywiste jest, że w dekrecie z dnia 07.04.1948r. chodzi o nieruchomości zajęte przez obce wojska, a nie przez wojsko Polskie’’. Jednocześnie Sąd wskazał, że błędne jest stanowisko, iż cel wojskowy musi być jednocześnie celem użyteczności publicznej, bowiem cele użyteczności publicznej zostały odrębnie określone pod literą f art. 2 pkt 1 dekretu.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. Minister Infrastruktury podjął zawieszone postępowanie i decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] października 1949 r. oraz utrzymującej go w mocy decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej z dnia [...] lutego 1954 r. w części nieruchomości oznaczonej jako parcela [...]. Kat. [...].

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnieśli: M. Z., A. C., G. J., M. K., M. C., P. C., M. J., T. C., T. L., R. L., B. W., B. B., J. S., R. S., M. S. i M. S. podnosząc, że odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości nie zostało wypłacone, a ponadto, że nie zgadzają się z decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Dodatkowo w piśmie z dnia 21 listopada 2011 r. M. S. podniósł, że zajęcie nieruchomości w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. tylko na cele wojskowe, czy to przez okupanta niemieckiego, czy też wojska radzieckie nie wypełnia przesłanki wywłaszczenia w trybie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Ponadto podniósł, że wniosek o wywłaszczenie złożony przez Centralny Zarząd [...] K. dotyczył Centrali Zaopatrzenia Materiałowego i został zatwierdzony przez Ministra Górnictwa i Energetyki. Wymagane zaś obwieszczenie dotyczyło Przedsiębiorstwa Państwowego [...], co oznacza zdaniem strony konieczność uzyskania ponownego zatwierdzenia wniosku przez Ministra. Podniesiono również, że orzeczenie Wojewody [...] nie zawiera podpisu osoby uprawnionej.

Ponownie rozpatrując sprawę niniejszą Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził, że na podstawie dekretu z 7 kwietnia 1948 r. wywłaszczeniu podlegały nieruchomości zajęte w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele określone w art. 2 dekretu, jeżeli znajdowały się w dniu jego wejścia w życie we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Natomiast ust. 2 powołanego artykułu dopuszczał także wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od dnia 1 września 1939 r. do dnia 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 i przewidzianych w dniu wejścia w życie dekretu na budowę, rozbudowę i przebudowę przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa. Minister wskazał, że wywłaszczeniu podlegały nieruchomości zajęte w ww okresie na cele: budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi – lub przejętych na własność Państwa, cele wojskowe, pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki sportowe i cmentarze, pod zalesienia lub na melioracje, na cele użyteczności publicznej. Organ nadzoru ustalił, że przedmiotowa nieruchomość od roku 1941 używana była przez wojska niemieckie na cele policji niemieckiej, następnie od 18 stycznia 1945 r. do lutego 1947 r. zajmowały ją wojska radzieckie na swoje cele, po czym przejęta została przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny, który przekazał ją we Władanie Centralnemu Zarządowi [...], który z kolei oddał ją w użytkowanie podlegającemu mu przedsiębiorstwu państwowemu pn. "Centrala [...]".

W związku z powyższym Minister stwierdził, że spełnione zostały przesłanki z art. 1 i art. 2 dekretu z 7 kwietnia 1948 r. Organ wskazał, że w wyroku z dnia 20 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1079/05, dotyczącym orzeczenia wywłaszczeniowego wydanego w wyniku przeprowadzenia tego samego postępowania wywłaszczeniowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że każdy z celów określonych w art. 2 ust. 1 lit. a-f dekretu stanowi samodzielną podstawę wywłaszczenia. Dlatego też zdaniem Ministra zajęcie nieruchomości przez wojska radzieckie wyłącznie na cel wojskowy nie naruszało przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Ponadto jak ustalił Minister przedmiotowa nieruchomość od 1947 r. znajdowała się we władaniu Centralnego Zarządu [...], co wypełnia przesłankę władania nieruchomością przez przedsiębiorstwo państwowe w dniu wejścia w życie dekretu, a ponadto była ona przewidziana na rozbudowę przedsiębiorstwa państwowego pn. " Centrala [...]’’ Przedsiębiorstwo Państwowe Wyodrębnione z siedzibą w K. W związku z powyższym organ nadzoru uznał, że zostały spełnione wszystkie przesłanki wywłaszczenia nieruchomości wynikające z przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie ma podstaw do stwierdzenia, że kwestionowane orzeczenia wywłaszczeniowe rażąco naruszały prawo, co obligowałoby organ do stwierdzenia ich nieważności.

Minister podniósł, że zgodnie z art. 3 ust. 1 w/w dekretu ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był zgłosić wniosek do właściwego wojewody do 31 grudnia 1950 r., a wnioski urzędów, instytucji i przedsiębiorstw powinny być zatwierdzane przez właściwego ministra (art. 3 ust. 2). Organ ustalił, że w niniejszej sprawie wnioskiem z 13 czerwca 1949 r. Centralny Zarząd [...] w K. wystąpił do Wojewody [...] o wywłaszczenie kompleksu gruntów położonych w K. przy ul. [...] pod nazwą "[...]", a wśród wskazanych gruntów znajdowała się także nieruchomość o pow. [...] m kw., należąca do W. C. Do wniosku załączono, zgodnie z art. 4 dekretu, plan sytuacyjny, a także 17 wyciągów hipotecznych wraz z wykazem właścicieli. Minister wskazał, że zbiorczy wniosek zgodny był z przepisem art. 4 ust. 1 pkt 1 dekretu. Ponadto pismem z dnia 9 czerwca 1949 r. Minister Gospodarki i Energetyki zatwierdził wniosek Centralnego Zarządu [...] o wywłaszczenie na rzecz " [...]"- przedsiębiorstwa państwowego wyodrębnionego w K., nadzorowanego przez Centralny Zarząd [...]. Ostatecznie Centralny Zarząd [...] złożył do Wojewody [...] wniosek z dnia 13 czerwca 1949 r., w którym ubiegał się o wywłaszczenie przedmiotowych nieruchomości na rzecz, również podlegającego mu przedsiębiorstwa państwowego pn. " [...]"- przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione w K., któremu w międzyczasie przekazano w zarząd i użytkowanie wspomniane grunty. W ocenie Ministra powyższe nie narusza jednak przepisów w stopniu rażącym, bowiem ubiegającym się o wywłaszczenie był nadal Centralny Zarząd [...], a jedynie zmienił się podmiot mu podległy, na rzecz którego wnioskowano o dokonanie wywłaszczenia. Nie zmienił się również przedmiot wywłaszczenia, czyli nieruchomość, ani przeznaczenie zawnioskowanego do wywłaszczenia gruntu, nie uległy także zmianie w stosunku do pierwotnego, zatwierdzonego przez Ministra Górnictwa i Energetyki wniosku. Zawiadomieniem z dnia 24 czerwca 1949 r. dokonanym w drodze obwieszczenia poinformowano o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, m.in. w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. Obwieszczenie wywieszono na tablicy ogłoszeń Zarządu Miejskiego w K. w dniach 04.07.1949r. – 18.07.1949 r., jak również dokonano jego ogłoszenia w [...] Dzienniku Wojewódzkim nr [...], poz. [...] z dnia [...] lipca 1949 r.

Orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...] października 1949 r. zostało wydane po przeprowadzeniu 6 września 1949 r. rozprawy wywłaszczeniowej. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że odszkodowanie ustalone zostanie odrębnym orzeczeniem oraz uzasadniono przyczyny odrzucenia sprzeciwów.

Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej z [...] lutego 1954 r.

Minister zaznaczył, że przedmiotem niniejszego postępowania jest badanie prawidłowości orzeczenia wywłaszczeniowego, a nie kwestia zrealizowania bądź nie zobowiązań wynikających z odrębnej decyzji o odszkodowaniu.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego podpisania orzeczenia wywłaszczeniowego przez osobę nieuprawnioną, organ nadzoru wskazał, że widnieje na nim stwierdzenie " [...]’’ i podpis kierownika oddziału [...]. Wprawdzie w aktach sprawy nie znajduje się pełnomocnictwo lub inny dokument świadczący o legitymacji do działania przez ww osobę w imieniu Wojewody [...], jednakże, zdaniem Ministra, zważywszy na fakt, że przedmiotowe orzeczenie podlegało weryfikacji przed organem II instancji, który utrzymał je w mocy, należy uznać, iż osoba podpisana na nim posiadała legitymację do działania w imieniu organu. A ponadto pełnomocnictwa do działania w imieniu organu nie były dołączane do akt postępowania administracyjnego, lecz były przechowywane w aktach osobowych pracownika.

Mając powyższe na uwadze oraz wyrażoną w art.16 k.p.a. zasadę trwałości decyzji administracyjnych Minister wskazał, że brak jest podstaw do uznania, aby badane rozstrzygnięcia w powyższym zakresie naruszały prawo. Ponadto organ nadzoru podniósł, że stwierdzenie, iż decyzja administracyjna rażąco narusza prawo możliwe jest jedynie w sytuacji bezspornego ustalenia na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ocenianej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa, na podstawie których decyzja ta została wydana, jak i w sytuacji, gdy ustalenia organu wydającego ocenianą decyzję nie znajdują potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Zgromadzony zaś w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw w ocenie Ministra do stwierdzenia, że kwestionowane orzeczenia rażąco naruszają prawo. Organ nie stwierdził także by naruszały one pozostałe przesłanki stwierdzenia nieważności określone w art. 156 § 1 k.p.a.

Skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. S. zarzucając jej naruszenie :

I. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:

1) art. 156 § 1 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa;

2) art. 156 § 1 w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez brak zbadania całości orzeczeń wywłaszczeniowych oraz poprzedzających ich wydanie postępowań administracyjnych, w szczególności w świetle faktu, że w orzeczeniu Wojewody [...] jako podstawę prawną wywłaszczenia wskazano art.1 ust. 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., a Minister odniósł się wyłącznie do przesłanek określonych w ust. 1 tego przepisu;

3) art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak ustalenia na jakie cele nieruchomość stanowiąca własność W. C. została przejęta przez wojska radzieckie i ograniczenie się do wskazania, że wojska przejęły tę nieruchomość na" swoje cele’’;

4) art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak ustalenia co działo się z nieruchomością w dniu wejścia w życie dekretu i poprzestanie jedynie na stwierdzeniu, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się od 1947 r. we władaniu Centralnego Zarządu [...], w szczególności w świetle twierdzeń skarżącego, że znajdowała się ona w użytkowaniu I. C.;

5) art. 7, 77§ 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że nieruchomość była przewidziana w dniu wejścia w życie dekretu na rozbudowę przedsiębiorstwa państwowego Centrala [...], w sytuacji gdy okoliczność ta nie wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a stanowi jedynie powtórzenie uzasadnienia orzeczenia o wywłaszczeniu, które zostało oparte wyłącznie na twierdzeniach podmiotu wnioskującego o wywłaszczenie, a to zwłaszcza w świetle faktu, że z dołączonej do akt mapy oraz informacji posiadanych przez skarżącego, nieruchomość nie była wykorzystywana na cele wskazane w orzeczeniu o wywłaszczeniu, nie była zabudowana magazynami ani garażami, lecz była przedmiotem uprawy rolnej;

6) art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak ustalenia czy osoba, która podpisała decyzję Wojewody [...] była osobą upoważnioną do jej podpisania;

7) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej wydanego przez organ rozstrzygnięcia;

II. przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

1) art. 1 w zw. z art. 2 dekretu poprzez jego błędną wykładnię, tj. przyjęcie, że zajęcie majątku najpierw przez wojska niemieckie na cele policji niemieckiej, a następnie przez wojska radzieckie oznacza, że spełnione były przesłanki wywłaszczenia, w sytuacji gdy brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że przejęcie nieruchomości przez armię niemiecką czy radziecką może być uznane za zajęcie na cele użyteczności publicznej;

2) art. 4 ust. 1 dekretu w zw. z art. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym poprzez jego niezastosowanie, tj. nieuwzględnienie podstawowej przesłanki dopuszczającej wywłaszczenie – "względów wyższej użyteczności’’;

3) art. 3 ust. 2 dekretu poprzez brak uwzględnienia rażącego naruszenia przepisów postępowania przez organy prowadzące postępowanie wywłaszczeniowe, a polegającego na braku tożsamości podmiotów, na rzecz których ma nastąpić wywłaszczenie wskazanych we wniosku o wywłaszczenie oraz decyzji wywłaszczeniowej.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto ww. zarzuty i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. O oddalenie skargi wniósł również uczestnik postępowania [...] "[...]" Sp. z o. o.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył , co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1954 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] października 1949 r. w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. o pow. [...] m kw. stanowiącej własność W. C.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie art.156-158 kpa i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa.

Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art.156 § 1 pkt 2 kpa organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić, czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania.

Wśród przyczyn skutkujących stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, ustawodawca wymienił "rażące naruszenie prawa" - art.156 § 1 pkt 2 kpa. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest przy tym pogląd, iż rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie. Oznacza to, iż decyzje administracyjne, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym podlegają domniemaniu legalności chyba, że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone.

Rozpoznając sprawę niniejszą Sąd uznał, że zasadnie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] października 1949 r. wywłaszczającego na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w K. oraz decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej z dnia [...] lutego 1954 r. utrzymującej je w mocy, ponieważ orzeczeniom tym nie można zarzucić, że rażąco naruszają prawo.

W niniejszej sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie dekretu z 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 138), zwanego dalej "dekretem".

Zgodnie z art. 1 ust 1 tegoż dekretu możliwe było wywłaszczenie nieruchomości, jeżeli została ona zajęta w okresie wojny 1939-1945 r. na jeden z celów określonych w art. 2 ust.1 i znajdowała się w dniu wejścia w życie dekretu we władaniu Skarbu Państwa, związku samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych lub w dniu wejścia w życie dekretu przewidziana była na budowę, rozbudowę i przebudowę przedsiębiorstw państwowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi albo przejętych na własność Państwa (ust. 2).

Natomiast z art. 2 w/w dekretu wynika, że wywłaszczenie dotyczyć może tylko tych nieruchomości, które zostały zajęte na wymienione pod literami " a – f" cele, oraz są nadal użytkowane na cele wymienione w pkt. 1 lub w planach zagospodarowania przestrzennego bądź w wytycznych do tych planów są przewidziane na cele wymienione w pkt. 1 i zostały częściowo lub całkowicie zagospodarowane z funduszów publicznych bądź też zagospodarowanie ich jest przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu.

Art. 2 ust. 1 w/w dekretu pod literami "a - e" dokładnie precyzuje i określa cele, na które nieruchomość musiała zostać zajęta, aby podlegać wywłaszczeniu i cele te nie wymagają w zasadzie interpretacji, są określone przy użyciu konkretnych pojęć. Natomiast cele pod literą "f" są określone bardzo ogólnie – " na cele użyteczności publicznej" i w każdej sprawie należy je dokładnie badać, tym bardziej, że nie ma ścisłej definicji pojęcia "cele użyteczności publicznej", co oznacza, że cele te muszą być interpretowane wąsko i zawężająco. Poza tym przed literą "f" nie użyto określenia " na inne cele użyteczności publicznej", co świadczy o tym, że poprzednie cele określone literami "a - e" nie są podane jedynie przykładowo, a są to cele stanowiące samodzielną podstawę wywłaszczenia.

Sąd podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1079/05, że stwierdzenie w pkt. c – " na cele wojskowe" świadczy o tym, że nieruchomość mogła być zajęta na każdy cel wojskowy, gdyż dekret nie określał dokładnie i konkretnie tego celu. Przepis art. 2 ust. 1 lit. c dekretu nie odwołuje się do jakichkolwiek przesłanek podmiotowych, tj. nie wskazuje, jakie podmioty mogły dokonywać zajęcia nieruchomości. Znaczenie ma jedynie cel zajęcia (cel wojskowy), bez potrzeby dokonywania oceny tego faktu. W okresie wojny w latach 1939 – 1945, tylko wojska niemieckie lub radzieckie mogły w sposób władczy zajmować nieruchomości w Polsce, zatem oczywiste jest, że w dekrecie z 7 kwietnia 1948 r. chodzi o nieruchomości zajęte przez obce wojska, a nie przez wojsko polskie.

Przy interpretacji pojęcia "nieruchomości zajęte w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele wojskowe" należy mieć na uwadze także fakt, że przedmiotowy dekret został wydany już po wojnie - w dniu 7 kwietnia 1948 r. - i dotyczył wywłaszczenia polegającego na odjęciu prawa własności z dniem 9 maja 1945 r. Dotyczył więc on sytuacji, które zaszły w przeszłości, sankcjonował stan faktyczny, który był mu znany - bo już zaistniał, nie określał zaś przesłanek wywłaszczenia na przyszłość.

W niniejszej sprawie niewątpliwym jest fakt, że przedmiotowa nieruchomość w okresie wojny zajęta była najpierw przez policję i armię niemiecką, które korzystały ze znajdujących się tam garaży i magazynów, a po wyzwoleniu K. - w dniu

18 stycznia 1945 r. - nieruchomość została zajęta przez armię radziecką i pozostawała w jej władaniu do 1947 r.

Fakt ten wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych.

Tak więc zajęcie i użytkowanie przedmiotowej nieruchomości przez armię niemiecką, a następnie - od 18 stycznia 1945 r. - przez armię radziecką spowodowało, że została spełniona przesłanka zajęcia nieruchomości w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cel wojskowy. Jak wynika ponadto z uzasadnienia orzeczenia wywłaszczeniowego przedmiotowa nieruchomość była przewidziana w dniu wejścia w życie dekretu na rozbudowę przedsiębiorstwa państwowego pn. "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe Wyodrębnione z siedzibą w K.

Ponieważ zostały spełnione przesłanki z art.1 i art.2 w/w dekretu, dlatego też Sąd uznał, że słusznie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1954 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] października 1949 r. wywłaszczającego na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w K.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd nie podzielił poglądu, że cel wojskowy określony w art.2 ust. 1 lit. "c" dekretu musi być jednocześnie celem użyteczności publicznej - gdyż wynika tak z nazwy dekretu. Nazwa aktu prawnego nie jest prawotwórcza, nie stanowi prawa jak również nie jest podstawą orzekania w sprawie

- są nią tylko przepisy prawa skonkretyzowane w poszczególnych artykułach. Jeżeli przepis art. 2 pkt. 1 lit. "c" używa określenia "na cele wojskowe", to należy rozumieć je dosłownie – na każde cele wojskowe. Cele te nie muszą być jednocześnie celami użyteczności publicznej, bo takie cele zostały określone pod literą "f". Gdyby ustawodawca chciał, aby wywłaszczenie dotyczyło tylko nieruchomości zajętych na cele użyteczności publicznej, to nadałby art. 2 inne brzmienie. Nie wymieniałby pięciu konkretnych celów, tylko po prostu wskazał jeden cel – cel użyteczności publicznej lub przed literą " f" dodałby słowa - " oraz inne cele publiczne". Skoro tego nie zrobił, to świadczy to o tym, że należy pojmować to określenie dosłownie, bez żadnych dodatkowych kontekstów.

Analogiczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt I SA/Wa1079/05 - dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 marca 2008 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1807/06 oddalił skargi kasacyjne.

Podsumowując, Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, jednocześnie brak jest w sprawie okoliczności, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu. Należy dodać, że zarzuty skargi zmierzają w istocie do tego by organ nadzoru ponownie przeprowadził postępowanie wyjaśniające w przedmiocie zasadności dokonanego wywłaszczenia, do czego jednak jak wskazano na wstępie uprawniony nie jest. Należy jeszcze raz podkreślić, że w postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Organ badając, czy w sprawie zachodzą przesłanki wymienione w art.156§ 1 k.p.a. nie gromadzi nowego materiału dowodowego, który prowadziłby do nowych ustaleń faktycznych w sprawie. Niezasadne jest ponadto powoływanie się przez skarżącego na mapę pochodzącą z 1979 r., z której miałby wynikać stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości, wykluczający wywłaszczenie, gdyż istotny w sprawie jest stan nieruchomości na datę wywłaszczenia, a więc na 25 października 1949 r. Niezasadny jest również zarzut dotyczący braku ustalenia przez organ nadzoru czy osoba, która podpisała kwestionowane orzeczenie Wojewody [...] była osobą upoważnioną do podpisania decyzji z upoważnienia Wojewody. W ocenie Sądu brak powołania się na upoważnienie nie uzasadnia stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż po upływie kilkudziesięciu lat od wydania kwestionowanego orzeczenia nie można w sposób oczywisty i nie budzący wątpliwości stwierdzić, że takie upoważnienie nie istniało.

Sąd podziela stanowisko Ministra, że w kwestionowanym postępowaniu wywłaszczeniowym nie doszło do naruszenia przepisów w stopniu rażącym poprzez zmianę podmiotu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie, ponieważ jak słusznie podniósł Minister wnioskującym o wywłaszczenie był Centralny Zarząd [...], a zarówno Centrala Zaopatrzenia Materiałowego- przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione w K. jak i przedsiębiorstwo państwowe pn. [...] stanowiły podmioty mu podległe.

Również wszystkie pozostałe zarzuty skargi Sąd uznał za niezasadne jednocześnie stwierdzając, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej - oceniając w postępowaniu nadzorczym zgodność z prawem decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej z dnia [...] lutego 1954 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Wojewody [....] z dnia [...] października 1949 r. wywłaszczającego na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w K. - słusznie przyjął, że kontrolowane orzeczenia nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, nie zachodzą również pozostałe przesłanki do stwierdzenia ich nieważności, określone w art. 156 § 1 k.p.a. Należy też podkreślić, że wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie rozpatrzył on stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco i szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy, uzasadnił też przekonująco swoje decyzje, zgodnie z art. 107 §3 kpa - a Sąd w całości podzielił jego stanowisko.

Dodać należy, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 września 2001 r. sygn. akt III RN 214/00 wyraził pogląd, że stwierdzenie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważności decyzji (orzeczenia) wywłaszczeniowej wydanej na podstawie dekretu

z 7 kwietnia 1948 r. wymaga bezspornego ustalenia, że w dniu wydania takiej decyzji nie była spełniona przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek wywłaszczenia.

Stwierdzić należy, że organ nadzoru w niniejszym postępowaniu dokonał prawidłowej oceny przebiegu postępowania wywłaszczeniowego, które doprowadziło do wydania kwestionowanych rozstrzygnięć.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.