Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 631/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1, ust. 7 w zw. z lp. 9.1 i lp. 6.6.8 załącznika nr 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Dnia 13 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2023 roku sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa S. Sp. z o.o. w S. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia 24 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 06 czerwca 2023 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201, z późn. zm., dalej także jako u.t.d.) nałożył na Przedsiębiorstwo S. Sp. z o.o. w S. karę pieniężną w wysokości [...] zł na, za następujące naruszenia:

1) art. 92 a ust. 1, ust. 7 i ust. 11 u.t.d. w związku z lp. 9.1 zał. nr 3 do u.t.d. polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego (kara pieniężna [...] zł),

2) art. 92 a ust. 1, ust. 7 i ust. 11 u.t.d. w związku z lp. 6.3.8 zał. nr 3 do u.t.d. polegające na niespełnieniu wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy (kara pieniężna 4 x [...] zł).

Przedsiębiorstwo S. Sp. z o.o. w S. w odwołaniu wniesionym od ww. decyzji wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej jako: k.p.a.) oraz art. 78 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. – poprzez nieprzeprowadzenie dowodów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. pominięcie wyjaśnień złożonych 24 kwietnia 2023 r., nieprzeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów oraz zaniechanie obowiązku zebrania całego materiału dowodowego i niezbadanie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, a przez to niezebranie w sposób wyczerpujący dowodów w sprawie i uznanie a priori, iż dowody te nie wniosłyby niczego do sprawy, a tym samym niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;

2. art. 78 § 1 w zw. z art. 10 k.p.a. polegające na pominięciu wniosku dowodowego strony o przesłuchanie świadków w tym ewentualnego ich skonfrontowania;

3. art. 9 k.p.a. polegające na zaniechaniu przez organy administracji publicznej obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a przez to niewezwanie odwołującego do przedłożenia innych dowodów, które mogłyby potwierdzić wystąpienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność odwołującego – co zdaniem spółki niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik postępowania.

Nadto zarzuciła spółka naruszenie przepisów prawa materialnego:

4.art. 92a ust. 1 i 2 oraz art. 93 ust. 1 u.t.d. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zachodziły podstawy do nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające zastosowanie ww. przepisów, określone w art. 92b ust. 1 pkt 1 lit. a), b), c) i pkt 2 oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a polegające na tym, że skarżący:

a) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, którego dopuścił się kierowca i inni wyznaczeni pracownicy, a naruszenie to nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć;

b) zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006, rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 409);

c) zapewnił prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że spółka prowadzi w przedsiębiorstwie rejestr terminów przeglądów technicznych i ważności ubezpieczeń. W kilku miejscach w biurze oraz na warsztacie znajduje się tablica informacyjna z zestawieniem, które obrazuje termin ważności badań technicznych wszystkich pojazdów mechanicznych. Na bieżąco jest aktualizowana i weryfikowana z system CEPIK. Ponadto każdy z kierowców przejmujący pojazd lub naczepę również zobowiązany jest do kontrolowania terminów ważności badań technicznych i okresów polis ubezpieczeniowych oraz zgłoszenie ewentualnego końca ważności danych do biura. Dodatkowo w przedsiębiorstwie zostały wprowadzone dokumenty wewnątrzzakładowe, a kierowcom przekazano informację i zobowiązanie do bezwzględnego przestrzegania procedur związanych z pilnowaniem i nadzorem terminów badań technicznych. Wszyscy kierowcy potwierdzili własnoręcznym podpisem, że zostali zapoznani i otrzymali wszystkie ww. dokumenty.

W związku z kontrolą drogową na kierowcę nałożono karę nagany wg art. 108 Kodeksu Pracy za nieprzestrzeganie ustalonego porządku i dyscypliny pracy.

Nadesłany organowi materiał dowody potwierdza, że strona nadzoruje czas pracy kierowców i odpowiednio go rozlicza, sama jak i przy pomocy firm zewnętrznych. Strona poinformowała pracowników, że ich obowiązkiem jest prawidłowa obsługa tachografu, przestrzeganie norm czasu jazdy i odpoczynku, a wszelkie ich fałszowanie jest nie dopuszczalne.

Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 24 lipca 2023 r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 4 pkt 22, art. 48 ust. 1, art. 50, art. 92a ust. 1, art. 92c ust. 1 u.t.d. oraz lp. 6.3.8 i lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 22, art. 23, art. 32 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, zwanego dalej "rozporządzeniem 165/2014" (Dz. Urz. UE L 60 z 28.2.02014, str. 1), art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1054 z dnia 15 lipca 2020 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 w odniesieniu do minimalnych wymogów dotyczących maksymalnego dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu, minimalnych przerw oraz dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 165/2014 w odniesieniu do określania położenia za pomocą tachografów (Dz. Urz. UE L Nr 249, str. 1), art. 71, art. 81, art. 82 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450 z późn. zm., dalej jako Prawo o ruchu drogowym, P.r.d.); § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. 2019 poz. 2141, dalej jako rozporządzenie w sprawie kontroli ruchu drogowego), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że naruszenia za które nałożono karę pieniężną stwierdzono w dniu 07 kwietnia 2023 r. na drodze ekspresowej nr [...], w miejscowości R., podczas kontroli drogowej zestawu pojazdów składającego się z pojazdu marki [...] nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] nr rej. [...] Pojazd prowadził R. Ż., wykonując krajowy transport drogowy rzeczy na trasie R. - P..

Odnośnie naruszenia polegającego na niespełnieniu wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy - lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d. organ wskazał między innymi, że zgodnie z art. 34 ust. 1 rozporządzenia 165/2014 kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Wykresówki ani karty kierowcy nie wyjmuje się z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów lub jest konieczne do wprowadzenia symbolu państwa po przekroczeniu granicy. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona.

Konsekwencją obowiązku wprowadzania danych jest treść lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d., który karą pieniężna w wysokości [...] zł sankcjonuje niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy - za każdy wpis.

Analiza okazanych do kontroli danych cyfrowych wykazała, iż kierowca, R. Ż., nie spełnił wymogu dokonywania wpisów manualnych na karcie kierowcy dotyczących swojej aktywności w okresach:

- od 10.03.2023 r. od godz. 17:45 do 13.03.2023 r. o godz. 07:06,

- od 14.03.2023 r. od godz. 18:05 do 20.03.2023 r. o godz. 04:04,

- od 24.03.2023 r. od godz. 14:38 do 28.03.2023 r. o godz. 07:15,

- od 31.03.2023 r. od godz. 20:51 do 03.04.2023 r. o godz. 06:11

Łącznie kierowca nie dokonał 4 wpisów manualnych; nie okazał dokumentów dotyczących swojej aktywności w ww. terminach. Organ ocenił, że kara pieniężna w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d. została nałożona na stronę zasadnie.

Odnośnie naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. organ wskazał, że stosownie do § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie kontroli ruchu drogowego, podczas wstępnej drogowej kontroli technicznej kontrolujący sprawdza wymaganą dokumentację dotyczącą dopuszczenia pojazdu do ruchu drogowego, a w szczególności dowód poddania pojazdu wymaganemu badaniu okresowemu, oraz ostatni protokół kontroli drogowej, o którym mowa w § 6 ust. 10, jeżeli kierujący pojazdem posiada go przy sobie.

Zgodnie z art. 71 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Przepis ten nie dotyczy pojazdów, o których mowa w ust. 3 (pojazd niewymieniony w ust. 1, przyczepa motocyklowa oraz przyczepa specjalna przeznaczona do ciągnięcia przez ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny).

W myśl art. 81 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu, badania techniczne dzieli się na badania okresowe, badania dodatkowe oraz badania co do zgodności z warunkami technicznymi. Okresowe badanie techniczne po raz pierwszy jest przeprowadzane przed pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 3). W myśl ust. 5 okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie, z zastrzeżeniem ust. 6-10.

Stosownie do art. 82 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, organ dokonujący rejestracji pojazdu wpisuje do dowodu rejestracyjnego termin badania technicznego pojazdu. Zgodnie natomiast z ust. 2, jeżeli pojazd jest zarejestrowany, kolejny termin badania technicznego wpisuje do dowodu rejestracyjnego uprawniony diagnosta po stwierdzeniu pozytywnego wyniku badania technicznego.

Konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - za każdy pojazd karą pieniężną w wysokości [...] zł.

Podczas kontroli drogowej przeprowadzonej 07 kwietnia 2023 r. stwierdzono, że kontrolowany pojazd marki [...] nie posiada ważnego badania technicznego. Zgodnie z informacjami z systemu CEPIK badanie techniczne było ważne do dnia 28 marca 2023 r. Organ ocenił, że kara pieniężna w wysokości [...] zł za stwierdzone naruszenie określone w lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. została nałożona na stronę zasadnie.

Odnośnie zarzutów odwołania organ stwierdził, że pomimo wdrożenia w przedsiębiorstwie różnorodnych procedur, stwierdzone w sprawie naruszenia jednoznacznie wskazują, że nadal dochodzi do nieprawidłowości.

W przypadku naruszenia opisanego w lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d., do którego doszło czterokrotnie podczas kontrolowanego okresu, tj. w dniach 10.03.2023 r. - 13.03.2023 r., 14.03.2023 r. - 20.03.2023 r., 24.03.2023 r. - 28.03.2023 r. oraz 31.03.2023 r. - 03.04.2023 r., właściwie sprawowany nadzór nad pracą kierowcy pozwoliłby ujawnić nieprawidłowości w zakresie obsługi tachografu i zapobiec ich ponownemu powstawaniu w przyszłości.

Akceptacja poglądu, że przestrzeganie terminowości wykonania aktualnego badania technicznego to obowiązek kierowców, prowadziłaby natomiast do skutków niemożliwych do zaaprobowania tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, z przedsiębiorcy na jego kierowców.

Przedsiębiorstwo S. Sp. z o.o. w S. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu , w której domagając się uchylenia obu decyzji wydanych w sprawie, ewentualnie o uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzuciło naruszenie:

1. art. 6, art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 81 k.p.a. polegające na nie wyjaśnieniu sprawy co do istoty, zaniechanie rozpatrzenia sprawy, które spowodowało wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego przez organ i wadliwe rozstrzygnięcie;

2. art. 107 § 1 k.p.a. polegające na nie odniesieniu się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich faktów i dowodów zgromadzonych w trakcie postępowania zarówno przez organ I instancji jaki i organ II instancji,

3. art. 75 § 1 oraz art. 78 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. - poprzez nieprzeprowadzenie przez organy administracyjne dowodów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. pominięcia złożonych wyjaśnień z 24 kwietnia 2023 r., nieprzeprowadzenia dowodu z załączonych dokumentów oraz zaniechanie obowiązku zebrania całego materiału dowodowego i niezbadanie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, a przez to niezebranie w sposób wyczerpujący dowodów w sprawie i uznanie a priori, iż dowody te nie wniosłyby niczego do sprawy, a tym samym niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;

4. art. 78 § 1 w zw. z art. 10 k.p.a. polegającym na pominięciu wniosku dowodowego strony o przesłuchanie świadków w tym ewentualnego ich skonfrontowania;

5. art. 9 k.p.a. polegającym na zaniechaniu przez organy administracji publicznej obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a przez to niewezwanie skarżącego do przedłożenia innych dowodów, które mogłyby potwierdzić wystąpienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącego - co niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik postępowania;

6. art. 92a ust. 1 i 2 oraz art. 93 ust. 1 u.t.d. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zachodziły podstawy do nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające zastosowanie ww. przepisów, określone w art. 92b ust. 1 pkt 1 lit. a), b), c) i pkt 2 oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a polegające na tym, że skarżący:

a) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, którego dopuścił się kierowca i inni wyznaczeni pracownicy, a naruszenie to nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć;

b) zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006, rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 409);

c) zapewnił prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego,

7. art. 92c u.t.d. poprzez jego błędne zastosowanie i niezasadne stwierdzenie, iż: "właściwie sprawowany nadzór nad pracą kierowcy pozwoliłby ujawnić nieprawidłowości w zakresie obsługi tachografu i zapobiec ich ponownemu powstawaniu w przyszłości" - które to stwierdzenie jest błędne, albowiem w niniejszej sprawie pracownik był dyscyplinowany, a zachowanie pracownika nie wynikało z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych:

8. art. 92c u.t.d. poprzez jego błędne zastosowanie i niezasadne stwierdzenie, iż: "Samowolne działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności, w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w istocie rzeczy jest ono wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika " - podczas gdy skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, którego dopuścił się kierowca i inni wyznaczeni pracownicy, a naruszenie to nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć; zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006, rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 409); zapewnił prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 łub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego,

9. art. 92c u.t.d. poprzez jego błędne zastosowanie i niezasadne stwierdzenie, iż: "Samo powołanie się przez skarżącego kasacyjnie na przeprowadzone szkolenia oraz na to, że skarżący nie miał wpływu na naruszenia, a kierowca przyznał się do samowolnego, bez jakiejkolwiek wiedzy skarżącego, wykorzystania magnesu, a także został ukarany karą porządkową, jest niewystarczające do uznania, że powstałe naruszenia nie mogły być racjonalnie przewidziane przez niego jako przedsiębiorcę, "podczas gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, a nadto w niniejszej sprawie zachowanie pracownika nie wynikało z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Inspektor Transportu Drogowego z 21 lipca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 6 czerwca 2023 r., nakładającą na Przedsiębiorstwo S. Sp. z o.o. w S. karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Podstawę materialnoprawną decyzji o nałożeniu na stronę skarżącą kary pieniężnej stanowi art. 92a ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie.

Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. określa odpowiedzialność podmiotów wykonujących przewóz drogowy za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, która oparta jest na zasadach odpowiedzialności administracyjnej. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku niezależnie od tego, kto prowadził pojazd. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi ono odpowiedzialność. Na nim też spoczywa odpowiedzialność za skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (por.: wyrok NSA o sygn. akt II GSK 716/10 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. stwarza więc domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń.

Ustawodawca umożliwił obalenie tego domniemania przy spełnieniu, m. in., przesłanek z art. 92c ust. 1 u.t.d., których - jako stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz - nie można interpretować rozszerzająco.

Stosownie do art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Przedsiębiorca nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia. W szczególności sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń z uwagi na ich nadzwyczajny charakter. Wskazany wyżej przepis odnosi się więc do wyjątkowych sytuacji, których podmiot wykonujący przewozy drogowe, przy zachowaniu staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Przepisy art. 92c u.t.d. nakładają na przedsiębiorcę bezwzględny obowiązek kontroli i właściwej organizacji pracy kierowców, w celu przeciwdziałania naruszeniom wymogów ustawy.

Prawodawca wyraźnie wskazał cel podejmowanych przez przedsiębiorcę działań, tj. zorganizowanie pracy kierowców tak, aby mogli oni przestrzegać przepisów prawa. W zdecydowanej większości przypadków kierowca samodzielnie realizuje swoje obowiązki. Jednak okoliczności tej nie można kwalifikować w kategoriach braku wpływu czy okoliczności, których nie można przewidzieć, gdyż przedsiębiorca ma obowiązek organizowania pracy w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Wyłączenie odpowiedzialności w przypadku, który należy uznać za typowy, godziłoby w specyfikę obowiązku nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem przepisów, z którego to obowiązku przedsiębiorca powinien się wywiązać. Brak stosowania przez przedsiębiorcę w tym zakresie właściwych rozwiązań obciąża go jako pracodawcę.

Na zakres obowiązków przewoźnika zwrócił uwagę również Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt SK 75/06 (30/2/A/2008). Podkreślił w nim, że regulacje zawarte w u.t.d. (art. 5) zmierzają do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, aby odbywała się ona bezpiecznie, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Sprawą przedsiębiorcy jest zawarcie umów i przyjęcie organizacyjnych rozwiązań dyscyplinujących osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem na podstawie stosunku pracy czy nawet na zasadzie samozatrudnienia. W art. 92b i art. 92c u.t.d. chodzi wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne. W dyspozycji art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 u.t.d. nie mieszczą się sytuacje, które są skutkiem zachowania kierowcy, ale wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych po stronie pracodawcy, w zakresie umożliwienia pracownikom przestrzegania przepisów i dyscyplinowania do ich przestrzegania. Na przedsiębiorcy ciążą obowiązki właściwego doboru osób z nim współpracujących, zachowania należytej staranności, właściwego systemu motywacyjnego, szkoleniowego czy innego rodzaju środków dyscyplinujących, aby nie dochodziło do naruszeń przepisów u.t.d.

Przepisy u.t.d. przewidują odpowiedzialność administracyjną podmiotu wykonującego przewóz drogowy z tytułu naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Istota tego rodzaju odpowiedzialności administracyjnej sprowadza się do tego, że podlega jej podmiot charakteryzujący się cechami wyrażonymi w normie prawnej stanowiącej podstawę odpowiedzialności, po wyczerpaniu określonych w tej normie znamion działania lub zaniechania, lub też znamiona tego zachowania muszą zostać wyczerpane przez inny podmiot, o ile norma prawna przypisuje zachowanie innego podmiotu lub skutek tego zachowania wspomnianemu podmiotowi administrowanemu (delikt administracyjny). Zaistnienie powyższych przesłanek jest co do zasady wystarczające, aby podmiot administrowany obciążony został z tytułu popełnionego deliktu administracyjnego sankcją administracyjną. Zbędne staje się w takim przypadku badanie jakichkolwiek innych dodatkowych okoliczności, np. winy podmiotu administrowanego, nie mają one bowiem wpływu ani na poniesienie przez niego odpowiedzialności ani na wymiar nakładanej na niego sankcji administracyjnej. Wymienione przepisy statuują odpowiedzialność obiektywną. Podmiot wykonujący przewóz drogowy jest zobowiązany do działań organizacyjnych gwarantujących bezpieczeństwo innych użytkowników dróg, w tym w zakresie doboru kierowców i ułożenia planu ich pracy. Do uwolnienia się od odpowiedzialności nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest udowodnione podjęcie wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Nie wystarcza wykazanie zastosowania wszystkich normalnych, rutynowych środków zabezpieczających, jeżeli sytuacja wymagała środków dodatkowych.

W kontrolowanej sprawie, strona skarżąca, co wynika z zarzutów podniesionych w skardze, nie kwestionuje, że wykazane w zaskarżonej decyzji naruszenia polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego oraz niespełnieniu wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy, miały miejsce.

Zgodnie z lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. naruszenie przepisów o zdatności technicznej pojazdów, polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, karane jest karą pieniężną w wysokości 2 000 zł za każdy pojazd. Organ zasadnie wskazał w zaskarżonej decyzji, że to skarżąca spółka jest właścicielem naczepy ciężarowej nr rej. [...], zgodnie z danymi z dowodu rejestracyjnego (k. 48) oraz sprawdzeniem w CEPIK (k. 57-58). Organ trafnie ocenił, że akceptacja poglądu spółki prowadziłaby do niemożliwych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za zaniedbanie spółki w prowadzeniu działalności gospodarczej, z przedsiębiorcy na kierowcę. Działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności, polegające w tym przypadku na prowadzeniu przewozu przy użyciu pojazdu bez ważnego badania technicznego, w istocie rzeczy jest wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa. To właściciela pojazdu dotyczy obowiązek dbania, żeby pojazd miał aktualne badania techniczne. Także na spółce ciąży obowiązek ustalenia, czy zatrudnieni kierowcy dopuszczają się naruszeń i to właśnie przedmiotowe przedsiębiorstwo obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub działań świadomych - konsekwencją których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że wpływ przedsiębiorcy na pracę zatrudnionych przezeń kierowców polega przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło (por. wyrok NSA z 10 października 2019 r. II GSK 3116/17; Lex). Chybiony jest argument skargi, z którego wynika, że w świetle wskazanego wyroku Sądu Rejonowego w P. spółka ma bardzo małe możliwości dyscyplinowania pracowników, sprowadzający się do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, bowiem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia nie jest jedynym sposobem doboru kadry.

Z kolei, jak wynika z lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d. naruszenie przepisów o stosowaniu tachografów, polegające na niespełnieniu wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy, karane jest karą pieniężną w wysokości [...] zł za każdy wpis. Organ zasadnie ocenił, że w przypadku naruszenia lp. 6.3.8, do którego doszło czterokrotnie podczas kontrolowanego okresu, na przestrzeni niemal miesiąca, właściwie sprawowany nadzór nad pracą kierowcy pozwoliłby ujawnić nieprawidłowości w zakresie obsługi tachografu i zapobiec ich ponownemu powstawaniu w przyszłości. Co do zasady obowiązkiem skarżącej spółki, jako pracodawcy jest takie zorganizowanie pracy, żeby nie dochodziło do naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Zdaniem Sądu, w świetle wskazanych wyżej przepisów, w oparciu o dokonane w przedmiotowej sprawie ustalenia organy trafnie oceniły, że nie wystąpiły okoliczności zwalniające przedsiębiorcę od odpowiedzialności za stwierdzone ww. naruszenia. Jednocześnie strona skarżąca nie wykazała, aby zaistniały konkretne okoliczności, które uniemożliwiały jej wykonywanie stałego nadzoru i kontroli.

Jednocześnie, w ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że pomimo wdrożenia w przedsiębiorstwie różnorodnych procedur, doszło do naruszenia wskazanych wyżej przepisów, za które odpowiedzialność ponosi strona skarżąca, zatem wnioskowane w skardze przeprowadzenie dowodu z dokumentów stanowiących załączniki do pisma z 24 kwietnia 2023 r. (k. 71-104 akt adm.) nie było konieczne.

Wobec powyższego Sąd uznając, że obie decyzje wydane w sprawie są zgodne z prawem, gdyż organy nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów postępowania i prawa materialnego oraz podjęły wszelkie konieczne czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, czemu dano stosowny wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.