Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 756/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21, art. 67a, art. 92
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 3a, art. 6, art. 18, art. 26, art. 26c, art. 26d, art. 59
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 107 par 3, art. 126
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi K. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej: DIAS, organ II instancji) postanowieniem z dnia 8 maja 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego B. (dalej: NUS, organ egzekucyjny) z dnia 12 marca 2018 r. nr [...], odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Zobowiązanych K. T. (dalej: Zobowiązany, Skarżący) oraz K. K. (Zobowiązana) jako małżonków odpowiedzialnych solidarnie za zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego za 2012 r.

Z akt sprawy wynika, że powyższe postępowanie prowadzone było na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez NUS na Zobowiązanych, z dnia 4 sierpnia 2017 r. nr [...] oraz nr [...] i z dnia 11 sierpnia 2017 r. nr [...] w łącznej kwocie należności głównej w wysokości [...] zł. Odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu doręczono Zobowiązanemu w dniu 23 sierpnia 2017 r.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 16 sierpnia 2017 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę Zobowiązanego u W. W., ul. [...], [...].

W dniu 9 listopada 2017 r. Zobowiązany złożył do NUS wniosek, w którym zawarł żądania:

1. umorzenia postępowania egzekucyjnego,

2. wstrzymania wykonania obowiązku, z którego wynikają należności i zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego rozpoznania niniejszego wniosku,

3. przedstawienia rozliczenia dotychczas wyegzekwowanych kwot,

4. zwrotu na rzecz Zobowiązanego dotychczas wyegzekwowanych kwot w ramach postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu wniosku Zobowiązany zakwestionował prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec Zobowiązanego za należności wynikające z rocznego rozliczenia podatku za 2012 r. - PIT-36, złożonego przez małżonków, dlatego że Sąd Okręgowy w T. w dniu 29 października 2013 r. orzekł rozwiązanie przez rozwód małżeństwa K. T. i K. T.. Dodatkowo wskazał, że wierzyciel nie był uprawniony do wystawienia ww. tytułów wykonawczych dotyczących należności z tytułu podatku dochodowego za 2012 r., wobec uprzedniego wystawienia tytułu wykonawczego w zakresie tożsamych należności w 2014 r. wobec Zobowiązanej. Ponadto w ocenie Zobowiązanego w przypadku konieczności prowadzenia egzekucji wobec małżonka rozwiedzionego podatnika, wymagane jest wydanie decyzji określającej odpowiedzialność podatkową rozwiedzionego małżonka zgodnie z art. 110 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 201, ze zm., obecnie Dz.U z 2018 r., poz. 800, ze zm.; dalej: O.p.).

NUS postanowieniem z dnia 6 grudnia 2017 r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Zobowiązany pismem z dnia 8 grudnia 2017 r. złożył zażalenie na ww. postanowienie.

DIAS postanowieniem z dnia 12 lutego 2018 r. nr [...] uchylił postanowienie NUS z dnia 6 grudnia 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, z uwagi na niewystarczające powołanie podstawy prawnej w sentencji, brak uzasadnienia prawnego oraz nieodniesienie się do jednego z żądań strony.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, NUS opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 12 marca 2018 r. ponownie odmówił umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że rozpatrując złożony wniosek w oparciu o stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy, nie znalazł przesłanek do jego uwzględnienia.

Zobowiązany pismem z dnia 29 marca 2018 r. wniósł zażalenie na ww. postanowienie. W zażaleniu Zobowiązany zarzucił organowi egzekucyjnemu brak rozpoznania istoty sprawy oraz błędne ustalenie jej stanu faktycznego. Podniósł również, że w zaskarżonym postanowieniu merytoryczne rozpoznanie sprawy zostało ograniczone tylko do obligatoryjnych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazanych w art. 59 § 1 pkt 4 i pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., obecnie t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314; dalej: u.p.e.a.), pomijając bezpodstawnie pozostałe przesłanki. Zobowiązany podniósł, że organ I instancji wydając zaskarżone rozstrzygnięcie pominął określenie podstawy obowiązku, który miałby być podstawą wystawienia ww. tytułów wykonawczych tj. czy było nim zobowiązanie mające oparcie w treści deklaracji PIT-36 za 2012 r., czy też decyzja z dnia 26 lipca 2013 r. o rozłożeniu na dziesięć rat zaległości podatkowej. Poruszył kwestię związaną z niedopuszczalnością wystawienia tytułów wykonawczych w oparciu o decyzję ratalną, która wygasła w części dotyczącej rat niezapłaconych w terminie. Stwierdził, że obowiązek stwierdzony decyzją ratalną nie istniał w momencie wystawienia tytułów wykonawczych, a postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone obligatoryjnie z urzędu zgodnie z art. 59 § 1 pkt.2 u.p.e.a. Wskazał, że nie starał się o wydanie decyzji ratalnej w zakresie obejmującym deklaracje PIT-36 za 2012 r., jak również nie udzielał umocowania byłej żonie do podjęcia takiego działania. Ponadto zażądał zwrotu dotychczas wyegzekwowanych kwot.

DIAS postanowieniem z dnia 8 maja 2018 r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., obecnie Dz.U. z 2018 r. poz. 2096; dalej: K.p.a.) oraz art. 17, art. 18 oraz art. 59 u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie NUS z dnia 12 marca 2018 r.

W uzasadnieniu DIAS wskazał, że art. 59 u.p.e.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania. Umorzenie postepowania może nastąpić wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Tym samym organ egzekucyjny nie może wydać postanowienia o umorzeniu w razie, gdy żadna z przesłanek określonych w art 59 u.p.e.a. nie wystąpi.

Dalej DIAS wskazał, że organ egzekucyjny na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a. nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym i jest obowiązany w tym względzie opierać się na stanowisku wierzyciela. Organ egzekucyjny dokonał samodzielnej kwalifikacji wniosku, uznając, że argumenty podniesione przez pełnomocnika Skarżącego, jak również treść wniosku odpowiadają przesłankom umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazanym w art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (błędu co do osoby zobowiązanego) i art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. (niedopuszczalności egzekucji).

DIAS wskazał, że w sprawie małżonkowie K. T. (obecnie K. ) oraz K. T. złożyli roczne zeznanie PIT-36 za 2012 r. Z uwagi na fakt, że rozliczyli wspólnie dochody za 2012 r. oraz pozostawali w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, ponosili solidarną odpowiedzialność za zobowiązania wynikające ze złożonego zeznania. Zapłata powyższego zobowiązania wskutek wniosku Zobowiązanej została przez NUS rozłożona na raty. W wyniku niedotrzymania terminu płatności rat określonych w decyzji ratalnej, nastąpiło wygaśnięcie przedmiotowej decyzji - w części dotyczącej rat niezapłaconych w terminie. Wskutek nieuregulowania należności z tytułu podatku dochodowego za 2012 r., NUS wystawił tytuły wykonawcze na małżonków, zatem przesłanka z art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie wystąpiła.

DIAS podzielił stanowisko organu egzekucyjnego odnośnie niewystąpienia przesłanki niedopuszczalności egzekucji wynikającej z przepisu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., stwierdzając, że badając kwestię dopuszczalności egzekucji, organ egzekucyjny bada istnienie przesłanek o charakterze podmiotowym (osoba zobowiązanego) oraz przedmiotowym (przedmiot i podstawa egzekucji).

DIAS podkreślił, że że małżonkowie podlegający obowiązkowi podatkowemu, między którymi istnieje przez cały rok podatkowy wspólność majątkowa, pozostający w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, mogą być, na ich wspólny wniosek wyrażony w zeznaniu podatkowym, opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów.

Wskutek nieuregulowania należności z tytułu podatku dochodowego za 2012 r., (wynikającego z rocznego zeznania PIT-36 za 2012 r. złożonego przez małżonków) NUS wystawił ww. tytuły wykonawcze na małżeństwo, gdzie jako małżonka wpisano K. T.. Małżeństwo Zobowiązanych zostało rozwiązane przez rozwód

dopiero w 2013 r. Przepis art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. stanowi, że egzekucji administracyjnej podlegają podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III O.p. Zalicza do nich się podatek dochodowy od osób fizycznych, co oznacza, że stanowi on obowiązek podlegający egzekucji. Został on wpisany jako rodzaj należności określony w części E 2 ww. tytułów wykonawczych. Dlatego egzekucja administracyjna prowadzona wobec Zobowiązanego jest dopuszczalna.

W ocenie organu II instancji, organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu odniósł się do wszystkich argumentów i żądań podniesionych przez Skarżącego we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Następnie DIAS odniósł się do zarzutu sformułowanego w zażaleniu, dotyczącego braku merytorycznego rozpoznania wszystkich przesłanek umorzenia wynikających z art. 59 u.p.e.a., wskazując, że Zobowiązany, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wskazał wprost żadnej przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionej w art. 59 § 1 u.p.e.a., czy w art. 59 § 2 u.p.e.a. Organ egzekucyjny był zatem zobligowany do samodzielnej kwalifikacji wniosku na podstawie jego treści oraz argumentacji w nim podniesionej. Dokonując kwalifikacji pisma, wziął także pod uwagę, że we wniosku o umorzenie postępowania można skutecznie podnosić tylko nowe okoliczności, które pojawiły się w trakcie postępowania egzekucyjnego. Zarzut, że "obowiązek stwierdzony decyzją ratalną nie istniał w momencie wystawienia tytułów wykonawczych", mógł być podnoszony w terminie otwartym do zgłoszenia zarzutów, czyli w fazie początkowej postępowania egzekucyjnego. Poza tym należności objęte ww. tytułami wykonawczymi nie wynikają z decyzji ratalnej, tylko nieuregulowanego zobowiązania wynikającego z rozliczenia podatku dochodowego za 2012 r.

DIAS odnosząc się do twierdzeń zawartych w zażaleniu, że organ I instancji wydając zaskarżone rozstrzygnięcie "pominął (...) określenie podstawy obowiązku, który miałby być podstawą wystawienia tytułów wykonawczych w sprawie tj. czy było nim zobowiązanie mające oparcie w treści deklaracji PIT-36 za 2012 r., czy też decyzja z dnia 26.07.2013 r. o rozłożeniu na dziesięć rat zaległości podatkowej" stwierdził, że są one bezpodstawne. W celu egzekucji zaległości podatkowej za rok 2012, NUS sporządził tytuły wykonawcze o nr [...], [...] oraz [...], na obowiązującym wzorze zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 27 lutego 2017 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie określenia tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 469), gdzie w części E.3, jako podstawę obowiązku wskazał dokument, o którym mowa w art. 3a § 1 ustawy, tj. deklarację. Jako identyfikację podstawy prawnej obowiązku został wskazany nr [...], co stanowi znak identyfikacyjny zeznania podatkowego PIT-36 za 2012 r. w systemie organu egzekucyjnego. Numer decyzji ratalnej [...] nie widnieje natomiast w żadnej pozycji zaskarżonych tytułów wykonawczych. Dlatego też zarzut Zobowiązanego, że znak [...] identyfikuje decyzję ratalną, której nie był adresatem, jak również, iż decyzja ta stanowi podstawę prowadzonej egzekucji, jest chybiony.

DIAS odpowiadając natomiast na zarzut, że zobowiązanie wynikające z deklaracji PIT-36 ma charakter jednorodny i niedopuszczalny jest jego podział na rożne tytuły wykonawcze, wyjaśnił, że należność wynikająca z nieuregulowanego zeznania podatkowego została podzielona na części zgodnie z ratami ustalonymi w decyzji ratalnej. Wystawienie przez wierzyciela kilku tytułów wykonawczych było wynikiem braku dokonania wpłat poszczególnych rat ustalonych decyzją. Nie zmienia to jednak faktu, że tytuły zostały wystawione w celu egzekucji zaległości wynikającej ze wspólnego zeznania małżonków, co do których istnieje odpowiedzialność solidarna, a podstawą wszczęcia egzekucji w stosunku do dłużnika były tytuły wykonawcze sporządzone na oboje małżonków.

DIAS odnosząc się do wniosku Zobowiązanego dotyczącego zwrotu dotychczas wyegzekwowanych kwot, stwierdził, że u.p.e.a. nie zawiera środka prawnego, który skutecznie pozwalałby wnioskować o zwrot prawidłowo wyegzekwowanych należności objętych tytułem wykonawczym. Zwrot kwot wyegzekwowanych jest możliwy tylko wówczas, gdy zostanie wcześniej stwierdzone, że kwoty wyegzekwowano pomyłkowo (np. więcej niż wskazano w zajęciu) lub zostanie prawomocnie stwierdzona niezasadność prowadzonej egzekucji. W przedmiotowej sytuacji zdarzenia takie nie miały jednak miejsca.

Podsumowując DIAS wskazał, że z zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, iż organ egzekucyjny dopełnił ciążącego na nim obowiązku dołożenia wszelkich niezbędnych starań w celu dokładnego wyjaśnienia, czy zaistniały przesłanki podnoszone we wniosku z dnia 9 listopada 2017 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Weryfikacja przesłanek odnoszących się do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 4 oraz art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. została dokonana przez organ egzekucyjny w sposób prawidłowy i organ zasadnie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając postanowieniu naruszenie przepisów:

- art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 7 K.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wyciągnięcie wniosków i ustalenie stanu faktycznego na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, co skutkowało naruszeniem nakazu podejmowania przez organ podatkowy w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na przyjęciu, że tytuły wykonawcze nr: [...],[...], [...] wydane były w oparciu o deklarację PIT-36 za 2012 r., gdy faktycznie zostały wystawione w oparciu o decyzję ratalną z dnia 26 lipca 2013 r.,

- art. 26 § 1 w zw. z art. 26b § 1, art. 26c § 1 i art. 26d § 1 u.p.e.a., poprzez uznanie dopuszczalności wydawania wielu tytułów wykonawczych dla jednego zobowiązania w okolicznościach, gdy brak jest podstaw dla zastosowania art. 26b § 1, art. 26c § 1 i art. 26d § 1 u.p.e.a.,

- art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego mimo przesłanek jego umorzenia.

Na podstawie powyższych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie "zaskarżonej decyzji w całości" i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

DIAS w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie DIAS, którym utrzymał w mocy postanowienie NUS odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się do oceny, czy organy prawidłowo przyjęły, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest jego przerwanie i uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Instytucja ta kończy postępowanie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały wymienione enumeratywnie w art. 59 § 1 u.p.e.a., przy czym wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania, na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a.

Stosownie do art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:

1. jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2. jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3. jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4. gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5. jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6. w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7. jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8. jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9. na żądanie wierzyciela;

10. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu. W przypadku żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przesłanki określone w art. 59 § 1 u.p.e.a., w sytuacji gdy zobowiązany nie wskazuje konkretnej przesłanki, organ egzekucyjny jest władny samodzielnie ocenić, czy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie. Nie ulega zaś wątpliwości, iż Skarżący w swoim wniosku nie powołał się wprost na żadną przesłankę, opisując jedynie, że organ nie był uprawniony do wystawienia tytułów wykonawczych ze względu na wcześniej toczące się postępowanie egzekucyjne w stosunku do K. K.. Organ egzekucyjny zakwalifikował podane we wniosku okoliczności jako okoliczności, które należy rozpatrzyć w kontekście spełnienia przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego określonych w art. 59 § 1 pkt 4 i pkt 7 u.p.e.a. Po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie stwierdził, że nie zachodzi podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o te przesłanki.

W ocenie Sądu stanowisko organów jest prawidłowe, a w sprawie nie doszło do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów.

Bezspornym w sprawie jest, że K. K. (dawniej T. ) i K. T. do dnia 20 listopada 2013 r. pozostawali w związku małżeńskim i w związku z tym skorzystali z uprawnienia przewidzianego w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., obecnie t.j. Dz.U. z 2018 r. poz.1509; dalej: u.p.d.o.f.), składając w dniu 2 maja 2013 r. wspólne rozliczenie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. [...], w którym wykazali zobowiązanie podatkowe z tytułu tego podatku oraz kwotę do zapłaty w wysokości [...] zł. Korzystając z art. 6 ust. 2 u.p.d.o.f. i składając wspólne zeznanie z podatku dochodowego od osób fizycznych wyrazili wolę łącznego opodatkowania swoich dochodów. Konsekwencją łącznego opodatkowania jest solidarna odpowiedzialność małżonków za dług podatkowy wynikający z należności podatkowej uwidocznionej we wspólnym zeznaniu podatkowym. Wynika to wprost z przepisu art. 92 § 3 O.p., zgodnie z którym małżonkowie opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów na podstawie odrębnych przepisów, ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe oraz solidarna jest ich wierzytelność o zwrot nadpłaty podatku od sumy dochodów małżonków, z zastrzeżeniem § 3a. Oznacza to, że w stosunku do każdego z małżonków może być skierowana egzekucja dotyczącą zobowiązania wynikającego z tak złożonego zeznania, bez konieczności orzekania o odpowiedzialności za to zobowiązanie. Zasadnym jest zatem prowadzenie przez organ egzekucyjny w stosunku do Skarżącego postępowania egzekucyjnego, tym samym nie zachodziła w niniejszej sprawie przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego określona w art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Bezspornym w sprawie jest także, że NUS prowadził postępowanie egzekucyjne w stosunku do K. K. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 4 lipca 2014 r. nr [...] dotyczącego zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie [...]zł, która to kwota stanowiła równowartość raty określonej decyzją z dnia 26 lipca 2013 r. Należność objęta tym tytułem została wyegzekwowana.

Bezspornym w sprawie jest również to, że tytuły wykonawcze z dnia 4 sierpnia 2017 r. nr [...] oraz nr [...] i z dnia 11 sierpnia 2017 r. nr [...], dotyczącą zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych i zostały wystawione na K. K. i K. T.. W tytułach tych jako podstawę prawną obowiązku wskazano "dokument o którym mowa 3a § 1" u.p.e.a., a jako identyfikację podstawy prawnej obowiązku wskazano "PIT 36/206/13".

Zgodnie z art. 3a § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zakresie zobowiązań powstałych w przypadkach określonych w art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (....), stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika. Niewątpliwie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 O.p., czyli w związku z zaistnieniem zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. W rozpatrywanej sprawie podstawę prawną dochodzonego obowiązku stanowi dokument, o którym mowa w art. 3a § 1 pkt 1 u.p.e.a., czyli deklaracja PIT-36 złożona przez małżonków T. i zasadnie w tytułach wykonawczych wskazana została jako podstawa prawna obowiązku w rubrykach E.3 poszczególnych tytułów wykonawczych.

Zatem za całkowicie nieuzasadnione Sąd uznał zarzuty skargi, dotyczące kwestionowania wykazanej w tytułach podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku. W kontekście powyższego zarzutu Sąd wyjaśnia, że decyzja wydana w trybie art. 67a §1 pkt 2 O.p. nie może być podstawą egzekwowanego obowiązku. Dotyczy ona rozłożenia zaległości podatkowej, która powstała w wyniku niezapłacenia zobowiązania podatkowego powstałego, tak jak w niniejszej sprawie, w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 O.p. Wynika to wprost z przepisu art. 51 §1 O.p., który stanowi, że zaległością podatkową jest niezapłacony w terminie płatności podatek. Rozłożenie zaległości podatkowej na raty nie zmienia faktu, że podstawą prawną egzekwowanego obowiązku, dalej jest deklaracja (zeznanie), o której mowa w art. 3a § 1 pkt 1 u.p.e.a.

W kontekście stawianych zarzutów wskazać należy, że zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a., w razie uchylania się Zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowany został pogląd, zgodnie z którym przepis ten nie pozostawia organowi wyboru, nakładając na niego prawny obowiązek podjęcia odpowiednich kroków w celu wszczęcia egzekucji w przypadku zaistnienia przesłanek w nim wskazanych. Zastosowany w tym przepisie zwrot "powinien" oznacza "ma obowiązek" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2001 r., sygn. akt I SA/Lu 452/00, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.), a "uchylanie się od wykonania obowiązku" to nie podjęcie przez zobowiązanego działań zmierzających do jego wykonania; w przypadku obowiązku o charakterze pieniężnym - nie wywiązanie się z niego w terminie płatności.

Z uwagi na brak ustawowej definicji "uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku", przyjmuje się na podstawie całokształtu przepisów u.p.e.a., że organ egzekucyjny przystępuje do czynności mających na celu przymusowe wykonanie obowiązku w każdym przypadku, gdy obowiązek jest wymagalny, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania. Na gruncie administracyjnego postępowania egzekucyjnego obowiązuje zatem zasada obligatoryjnego podejmowania egzekucji, a skutkiem podjętych przez wierzyciela "czynności" jest zasadniczo powstanie obowiązku wszczęcia przez organ egzekucyjny postępowania i przystąpienia do egzekucji (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 1069/15; wyrok NSA z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II FSK 797/10). Wymagalność obowiązku oznacza istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność i jej nie wykonuje, a organy mają możność żądania przymusowego spełnienia tej powinności.

W rozpoznawanej sprawie termin płatności podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. przypadał na dzień 30 kwietnia 2013 r. W związku z tym, że zarówno Skarżący jak i była małżonka K. K. nie uiścili należności (także po wydaniu decyzji ratalnej), organ był uprawniony przyjąć, że Zobowiązani uchylają się od obowiązku i wszcząć postępowanie egzekucyjne. Jeszcze raz należy przypomnieć, że podatek niezapłacony w terminie staje się zaległością podatkową, a powstanie zaległości podatkowej powoduje możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1722/09). Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że wierzyciel wystawił trzy tytuły wykonawcze stosownie do każdej z rat wynikających z decyzji ratalnej i tym samym organ egzekucyjny doręczając te tytuły, na podstawie tych tytułów wszczął egzekucję. Wystawienie każdego z kwestionowanych przez Skarżącego tytułów wykonawczych zostało poprzedzone doręczeniem do każdego tytułu wykonawczego upomnienia, co wynika z rubryk E.9 każdego tytułu wykonawczego. W każdym tytule wykonawczym wskazano, kwotę odpowiadającą części zaległości (raty podatku) powstałej w związku z nieuregulowaniem przez Zobowiązanych zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych. Inaczej rzecz ujmując wystawienie przez wierzyciela trzech tytułów wykonawczych było wynikiem braku dokonania wpłat poszczególnych rat ustalonych decyzją ratalną. Istotne jest to, aby łączna kwota zaległości objęta tymi tytułami nie przekraczała kwoty zaległości, która istniała na dzień wystawienia tytułów wykonawczych. Ta ostania okoliczność nie zachodziła w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu nie jest naruszeniem art. 26 § 1 u.p.e.a. równoległe prowadzenie trzech postępowań egzekucyjnych dotyczących określonych części zaległości podatkowej (raty podatku), wynikającej z tego samego zobowiązania podatkowego (wynikającej z tego samego obowiązku o charakterze pieniężnym).

Przywołane przez Skarżącego jako naruszone w związku z wystawieniem trzech tytułów wykonawczych przepisy art. 26c § 1 i art. 26d § 1 u.p.e.a., nie mogły zostać przez organ egzekucyjny naruszone, ponieważ nie znajdowały zastosowania w sprawie.

Podsumowując, organy zasadnie stwierdziły, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia określone zarówno w art. 59 § 1 pkt 4 jak i w pkt 7 u.p.e.a. Za zupełnie pozbawiony podstaw Sąd uznał zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Jak już wskazano powyżej obowiązek istnieje i jest wymagalny, tym samym w żadnym wypadku nie zachodziła podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego określona w tym przepisie.

W ocenie Sądu nie są też uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania, określających zasady prowadzenia postępowania dowodowego, w tym oceny dowodów oraz sporządzania uzasadnienia wydawanych aktów. W ocenie Sądu organy nie uchybiły żadnej z zasad prawidłowego procedowania w sprawie, w tym nie pominęły w ramach ocen żadnego z zebranych dowodów. Należy mieć na względzie fakt, że postępowanie dowodowe w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego jest z natury rzeczy ograniczone do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzyganego przez organ zagadnienia. Skarżący nie sprecyzował swego zarzutu co do selektywności w dokonaniu oceny dowodów przez organ, trudno zatem w sposób pełny odnieść się do niego. Analiza akt sprawy oraz treści uzasadnienia postanowienia przemawia jednak za tym, by uznać działanie organów za prawidłowe. Uzasadnienia postanowień zawierają wbrew twierdzeniu Skarżącego wszystkie niezbędne elementy wynikające z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. i poddają się kontroli sądowej. Dotyczy to również właściwego ustalenia stanu faktycznego i należytej oceny prawnej.

Z tych względów na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.