Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 2483/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 10; art. 11 ust. 1 i 2; art. 21.
journal: Dz.U. 2015 poz 233
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk - Wisniewska, po rozpoznaniu w dniu 10 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 1570/19 w sprawie ze skargi S.C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 24 czerwca 2019 r., nr 2201-IEW-1.4123.267.2019/MB w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; 2) zasądza od S.C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 610 (słownie: sześćset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 26 maja 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 1570/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor") z 24 czerwca 2019 r. w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki oraz zasądził na rzecz S.C. (dalej: "Skarżący") zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan faktyczny sprawy wyjaśnił, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku (dalej: "Naczelnik") po przeprowadzeniu postępowania podatkowego wydał 18 lutego 2019 r. decyzję, którą orzekł o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego - byłego członka zarządu P. Sp. z o.o. - solidarnie ze spółką za zaległość podatkowe tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. w kwocie 41993,83 zł wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości w wysokości 12821 zł. Dyrektor po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 24 czerwca 2019 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Zdaniem WSA w Gdańsku w niniejszej sprawie okoliczności faktyczne są niesporne. Skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki kapitałowej w okresie od 20 lutego 2014 r. do 11 stycznia 2016 r. W tym okresie powstało zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. Egzekucja prowadzona wobec spółki okazała się bezskuteczna. Spółka wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, jednak z uwagi na brak środków umożliwiających poniesienie kosztów postępowania upadłościowego wniosek został oddalony postanowieniem Sądu Rejonowego G. w G. z 29 lipca 2015 r.

Natomiast istotne w opinii Sądu pierwszej instancji jest ustalenie organu, że najpóźniej w dniu 31 grudnia 2013 r. zaistniały przesłanki ogłoszenia upadłości, bowiem w tej dacie spółka zaprzestała regulowania wymaganych zobowiązań – działając jako płatnik nie dokonała przekazania w ustawowym terminie na rachunek właściwego urzędu skarbowego kwot pobranych zaliczek na podatek dochodowy od wypłacanego wynagrodzenia. W sprawie nie jest sporne zadłużenie za okres od stycznia do kwietnia 2015 r. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Powyższe stanowiło podstawę do ustalenia, że skoro 17 lutego 2015 r. upływał termin płatności zobowiązań z tego tytułu, najpóźniej wówczas wystąpiła przesłanka zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na stanowisko organów, że skoro w dniu objęcia przez Skarżącego funkcji członka zarządu spółka nie była wypłacalna, Skarżący w terminie 2 tygodni od objęcia spółki powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Wskazana przez organ najpóźniejsza data zgłoszenia przez Skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości to [...] r.

W ocenie WSA w Gdańsku w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do wskazania jako właściwy czas wystąpienia przesłanek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości dat 31 grudnia 2013 r. lub 6 marca 2014 r. Organ wskazał, że Skarżący w dacie objęcia funkcji prezesa zarządu spółki kapitałowej powinien uwzględnić znany bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2013 r. Wskazał ponadto, że wniosek o ogłoszenie upadłości Skarżący powinien złożyć w terminie 14 dni od momentu objęcia funkcji [...].

Sąd pierwszej instancji powołując się na akta sprawy wskazał, że stan bilansowy porównania wartości majątku spółki i zobowiązań nie wpłynął na realizację przez spółkę zobowiązań za okres do listopada 2014 r. Okoliczności tej organy nie kwestionują. Z ustaleń wynika, że jako najwcześniejsze przypisano spółce nieregulowanie zobowiązań wobec Naczelnika z tytułu niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za grudzień 2014 r. Zdaniem WSA trudno pominąć, że nie jest w sprawie sporna kwota rozbieżności pomiędzy majątkiem spółki a zobowiązaniami ustalona w bilansie sporządzonym na dzień 31 grudnia 2013 r. Kwota ta wynosiła 79,99 zł, a kwota zobowiązań – 20 zł.

W ocenie Sądu kwota ta nie miała istotnego znaczenia ekonomicznego. Sąd pierwszej instancji wskazał bowiem, że kwoty wykazane w bilansie uzasadniają stwierdzenie, że Skarżący nie był zobowiązany do składania wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie wskazanym w zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że stan upadłości dotyczy podmiotów, które trwale zaprzestały regulowania zaległości. W sprawie rozpoznawanej w czasie pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu spółki przesłanki złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiły w czasie późniejszym.

Zdaniem WSA w Gdańsku organ odwoławczy nie wykazał w zaskarżonej decyzji w należyty sposób, że w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu spółki, wystąpiły przesłanki uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie jej upadłości, a w rezultacie nie stwierdzono poprawnie powstania podstaw do orzeczenia o odpowiedzialności podatnika za zaległości podatkowe spółki. Wadliwe ustalenie przez organ właściwej daty, w której skarżący był zobowiązany do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wyklucza rozważania przez Sąd, czy wniosek zgłoszony w dniu 10 kwietnia 2015 r. został zgłoszony we właściwym czasie.

Tym samym Sąd pierwszej instancji nakazał Dyrektorowi ponownie rozpatrującemu sprawę, by ten ustalił datę zaprzestania przez spółkę zaprzestania działalności lub datę istotnej ekonomicznie rozbieżności pomiędzy wartością zobowiązań spółki, a wartością jej majątku.

Dyrektor reprezentowany przez radcę prawnego na podstawie art. 173 § 1 i 2 i art. 175 § 1 w związku z art. 174 pkt ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie:

I. przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy rozpoznawanej przez Sąd I instancji (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) t.j.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi, pomimo jej bezzasadności; błędne zastosowanie środków określonych w ustawie i uznanie skargi za zasadną w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie nie zawierało podstaw prawnych uzasadniających jego uchylenie, zatem skarga winna być oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a;

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; dalej: "o.p.") w związku z art. 10, art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 233; dalej: "p.u.n.") w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r., poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w związku z przyjęciem że organ błędnie ustalił "właściwy czas" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz że przesłanka egzoneracyjna (w postaci braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości) powinna być badana również w sytuacji, gdy wniosek został zgłoszony w niewłaściwym czasie;

2. art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez oparcie rozstrzygnięcia na błędnie przyjętym stanie faktycznym i uznaniu, że organ wadliwie ustalił datę, w której Skarżący był zobowiązany do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie wykazał podstaw do orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki;

3. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku błędnej oceny prawnej postępowania i błędnych wskazań co do dalszego postępowania organu poprzez

- nakazania przez Sąd ustalenia daty zaprzestania przez spółkę działalności lub datę istotnej ekonomicznie rozbieżności pomiędzy wartością zobowiązań spółki a wartością jej majątku w sytuacji gdy z akt przedmiotowej sprawy (w tym z treści decyzji) jednoznacznie wynika, że wniosek o zgłoszenie upadłości spółki był wnioskiem spóźnionym,

- nakazanie przez Sąd ustalenia czy zaistniały obiektywne okoliczności dotyczące szans uzyskania przez spółkę w możliwym do przewidzenia krótkim czasie uzyskania środków pozwalających na prowadzenie działalności,

- nakazanie przez Sąd badania winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości w sytuacji, gdy wniosek został zgłoszony w niewłaściwym czasie;

II. przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a )poprzez:

1. błędną wykładnię oraz zastosowanie art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. w związku z art. 10, art. 11 ust 1 i 2 p.u.n. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i dowolne przyjęcie, że organ błędnie ustalił "czas właściwy" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości;

2. błędną wykładnię oraz zastosowanie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. poprzez przyjęcie, iż przesłanka egzoneracyjna (w postaci braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości) powinna być badana również w sytuacji, gdy wniosek został zgłoszony w niewłaściwym czasie.

W oparciu o tak postawione zarzuty, Dyrektor reprezentowany przez swojego pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Gdańsku celem ponownego rozpoznania. Organ zawnioskował również o zasądzenie od Skarżącego na rzecz Dyrektora kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zarządzeniem z 18 września 2020 r. wniesiona odpowiedź na skargę kasacyjną została zwrócona pełnomocnikowi Skarżącego wraz z odpisami, zgodnie z treścią art. 66 § 1 p.p.s.a.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, wydanym 5 lipca 2023 r. na podstawie art. 15zzs[4] ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne. O powyższym strony zostały zawiadomione przy jednoczesnym pouczeniu co do możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym. Zawiadomienie to Skarżący otrzymał 6 września 2023 r., natomiast organ 16 sierpnia 2023 r. Przed wyznaczonym terminem posiedzenia niejawnego (10 października 2023 r.) strony nie zgłosiły sprzeciwu co do trybu jej rozpatrzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest częściowo zasadna, dlatego też zasługiwała na uwzględnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa przed oceną zasadności zarzutów, że autor skargi kasacyjnej w ramach zarzutów, które przyporządkował do podstawy wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a zatem naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy wskazał naruszenie art. 145 § pkt 1 lit. a p.p.s.a., a zatem unormowanie poprzez które należy określić naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Należy zatem podkreślić, że zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jednym z wymogów skargi kasacyjnej jest przytoczenie podstaw kasacyjnych, co odnosi się bezpośrednio do wskazania konkretnej kwestionowanej regulacji wraz z jej prawidłowym przyporządkowaniem do podstawy zarzutów skargi kasacyjnej, z jej zakwalifikowaniem jako naruszenie prawa materialnego, bądź też naruszenie przepisów postępowania.

Zgodnie z art. 116 § 1 o.p., w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: (pkt 1) nie wykazał, że (lit. a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), (lit. b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; (pkt 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Z przepisu art. 116 § 2 o.p. wynika natomiast, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Z powyższego wynika, że w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organy podatkowe obowiązane są wykazać, iż zaległości wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu oraz, że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części nieskuteczna (tak zwane pozytywne przesłanki odpowiedzialności członka zarządu). Z kolei orzeczenie odpowiedzialności jest wykluczone w razie stwierdzenia, że we właściwym czasie zgłoszony został wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu nastąpiło bez winy członka zarządu. Ponadto, orzeczenie odpowiedzialności członka zarządu eliminuje wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (tak zwane przesłanki negatywne odpowiedzialności członka zarządu).

W realiach niniejszej sprawy usprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia poprzez błędną wykładnię oraz zastosowanie art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. w związku z art. 10, art. 11 ust 1 i 2 p.u.n.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, znikome kwoty wykazane w bilansie na dzień 31 grudnia 2013 r. uzasadniają stwierdzenie, że Skarżący nie był zobowiązany do składania wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie wskazanym w zaskarżonej decyzji. Sąd stwierdził, że stan upadłości dotyczy podmiotów, które trwale zaprzestały regulowania zaległości. Natomiast w sprawie rozpoznawanej w czasie pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu spółki przesłanki złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiły w czasie późniejszym.

Z przepisu art. 116 § 1 pkt 1 o.p. wynika, co wyżej już podkreślono, że przesłankami wyłączającymi możliwość orzekania o odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest także wykazanie przez taką osobę trzecią, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe, bądź też niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy.

Jednakże jak się przyjmuje w orzecznictwie, postawienie tezy, że członek zarządu nie wystąpił we właściwym czasie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości, wobec czego nie zaistniała przesłanka ekskulpacyjna, o jakiej mowa w art. 116 § 1 pkt 1 o.p., wymaga w pierwszej kolejności ustalenia, czy w ogóle zaistniały okoliczności uzasadniające zwrócenie się z takim wnioskiem, a jeśli tak, to jaki był właściwy moment na jego wniesienie (wyrok NSA z 10 września 2014 r., II FSK 2256/12).

Stosownie do powyższej tezy, również w niniejszej sprawie organy podjęły się ustalenia, czy i kiedy zaistniały przesłanki uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Podjęcie próby ustalenia daty, w jakiej członek zarządu powinien wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości jest podyktowane potrzebą zbadania i oceny, czy zaniechanie w zgłoszeniu wniosku może być przypisane temu członkowi zarządu, to znaczy, czy okoliczności uzasadniające wystąpienie z wnioskiem zaistniały w czasie pełnienia przez niego funkcji w zarządzie.

Równocześnie zaznaczyć jednak trzeba, że członek zarządu może być uwolniony od odpowiedzialności, także wtedy, gdy to nie on, ale inny uprawniony podmiot, złoży wniosek o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie (na przykład wierzyciel), albowiem w takim przypadku również realizuje się funkcja gwarancyjna unormowania art. 116 o.p. Przepis art. 116 § 1 tej ustawy stanowi, że "członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości", co wskazuje, że wniosek ów nie musi być złożony w wyniku jego działania (tego członka zarządu). W ramach omawianej przesłanki chodzi więc o stwierdzenie, czy członek zarządu wykazał się należytą starannością w złożeniu przedmiotowego wniosku.

Pojęcie "właściwego czasu", o którym mowa w art. 116 § 1 o.p. musi uwzględniać regulację p.u.n. Według art. 10 tej ustawy, upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny, natomiast zgodnie z art. 11 ust. 1 p.u.n., dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Z kolei na podstawie art. 21 ust. 1 p.u.n. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosi się, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nie ma znaczenia to, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy tylko niektóre z nich. Nie ma też znaczenia wielkość niewykonanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet bowiem niewykonanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 ust. 1 p.u.n. Dla określenia, czy istnieją podstawy ogłoszenia upadłości istotne znaczenie ma wyłącznie to, czy dłużnik nie wykonuje wymagalnych zobowiązań (wyroki NSA z: 15 maja 2019 r., II FSK 1427/17; 12 kwietnia 2018 r., I FSK 1359/16; 17 maja 2016 r., II FSK 798/14; 24 lutego 2016 r., I FSK 1864/14). Ponadto w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że w art. 11 ust. 1 p.u.n. ustawodawca nie powiązał stanu niewypłacalności ze stanem majątku dłużnika, lecz z konkretnym zaniechaniem, zaprzestaniem płacenia długów (wyroki NSA: z 10 kwietnia 2015 r. II FSK 853/13; 11 kwietnia 2014 r., I FSK 656/13; z 25 października 2016 r., II FSK 2557/14).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż ,,znikome kwoty wykazane w bilansie uzasadniają stwierdzenie, że skarżący nie był zobowiązany do składania wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie wskazanym w zaskarżonej decyzji’’. Należy bowiem przypomnieć, że w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie, art. 11 ust. 1 p.u.n. wskazywał, że dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Przywołane brzmienie przepisu oraz orzecznictwo nie uzasadniają takiego stanowiska, jakie zaprezentował Sąd pierwszej instancji, bowiem dla określenia czy istnieją podstawy ogłoszenia upadłości istotne znaczenie ma wyłącznie to, czy dłużnik nie wykonuje wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił również zarzut postawiony w skardze kasacyjnej, dotyczący naruszenia przez WSA prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. poprzez błędną wykładnię przepisu polegającą na przyjęciu, że przesłanka egzoneracyjna (w postaci braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości) powinna być badana również w sytuacji, gdy wniosek został zgłoszony w niewłaściwym czasie. Wskazać bowiem należy, że do badania istnienia przesłanki winy, bądź jej braku w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, można przejść jedynie wtedy, gdy ustalono, że nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości. Gdy wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony, to art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. nie znajduje w ogóle zastosowania i nie ma potrzeby rozważania przesłanki winy (jej braku) po stronie członka zarządu spółki (por. wyroki NSA z: 28 maja 2019 r, II FSK 3437/17 i II FSK 1846/17; 17 maja 2017 r., II FSK 1052/15; 5 kwietnia 2017 r., II FSK 679/15; 29 listopada 2012 r., I FSK 91/12; 26 lutego 2013 r., II FSK 3204/12; 29 listopada 2012 r., I FSK 91/12; 19 kwietnia 2011 r., I FSK 637/10). Analizie podlega wówczas przesłanka zachowania "właściwego czasu".

Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zobligowany będzie do uwzględnienia przedstawionej oceny prawnej i zajmie stanowisko, czy w świetle zgromadzonych przez organy podatkowe dowodów, zaistniał stan niewypłacalności spółki w okresie piastowania przez Skarżącego funkcji członka zarządu.

Ponieważ skarga kasacyjna zawierała usprawiedliwione podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Anna Juszczyk-Wiśniewska Paweł Borszowski (spr.) Wojciech Stachurski