Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 224/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 19, art. 18
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 586/23 oddalające wniosek W. N. o wyłączenie Sędziego NSA Sławomira Kozika od orzekania w sprawie ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr 2201-IER.7010.19.2023 w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 19 października 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 586/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek W. N. (dalej: strona, skarżący, wnioskodawca) o wyłączenie Sędziego NSA Sławomira Kozika od orzekania w sprawie ze skargi strony na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2023 r. w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że pismem złożonym elektroniczne w dniu 17 października 2023 r. skarżący wniósł o wyłączenie od rozpoznania sprawy Sędziego NSA Sławomira Kozika z powodu uprzedzenia i braku bezstronności, który został wykazany przy rozpoznawaniu innych spraw strony. W przekonaniu skarżącego wskazany Sędzia jeszcze przed zamknięciem rozprawy i wydaniem wyroku ma już wyrobione stanowisko, które w sposób niekorzystny może wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącego, po raz kolejny wszelkie składane dowody w sprawie zostaną całkowicie zignorowane.

W związku ze złożonym wnioskiem Sędzia NSA Sławomir Kozik złożył do akt oświadczenie, że w sprawie zawisłej przed WSA w Gdańsku pod sygnaturą I SA/Gd 586/23 ze skargi skarżącego nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), uzasadniające wyłączenie go jako sędziego od udziału w sprawie.

Sąd stwierdził, iż podnoszone przez skarżącego argumenty nie mogą prowadzić do uznania jego skuteczności. W niniejszej sprawie skarżący nie wskazał Sądowi przyczyn wyłączenia określonych w art. 18 P.p.s.a. (a które Sąd jest obowiązany wziąć pod uwagę również z urzędu), a także nie wskazał okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wskazanego sędziego w danej sprawie na podstawie art. 19 P.p.s.a. Przedłożony wniosek nie zawiera obiektywnych i realnych podstaw wyłączenia sędziego. Za okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego nie mogą być bowiem uznane kwestie dotyczące zastrzeżeń co do sposobu procedowania przez sędziego czy też jego udziału w wydawaniu orzeczeń w innych sprawach, z których strona jest niezadowolona.

W aktach sprawy znajduje się pisemne oświadczenie Sędziego, z którego wynika, że po jego stronie nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, ani nie zachodzą przesłanki wyłączenia go od rozpoznania sprawy z mocy prawa, określone w art. 18 P.p.s.a. W ocenie Sądu prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, a argumentacja przedstawiona przez skarżącego nie podważyła wiarygodności tego oświadczenia.

Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie, wnioskując o jego uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wnoszący zażalenie argumentował, że nie zgadza się z poglądem, że do stwierdzenia niezaistnienia przesłanek do wyłączenia sędziego wystarczy jego pisemne oświadczenie w sprawie, ponadto nie jest prawdą, że nie przedstawił dowodów do podjęcia decyzji o wyłączeniu wskazanych sędziów (do każdej z przywołanych spraw - poza tymi wskazanymi w/s sędziego NSA Małgorzaty Gorzeń - zostały wydane uzasadnienia od wydanych wyroków).

Zdaniem skarżącego, całkowite pomijanie przedkładanych dowodów, tak jakby nigdy nie istniały, bez jakiegokolwiek wyjaśnienia czy też uzasadnienia na ich pominiecie przy wydawaniu orzeczenia, trudno jest uznać za przykład bezstronności Sądu i sędziów. Prawa obywateli RP przed sądem są tylko i wyłącznie iluzoryczne, a fakty i dowody przez nich przedkładane nie są nic warte.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 19 P.p.s.a., wyłączenie sędziego na wniosek strony następuje wówczas, gdy zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. Przepis ten łącznie z art. 18 § 1-3 P.p.s.a. ustanawia instytucję wyłączenia sędziego, będącą gwarancją procesową zasady obiektywizmu i bezstronności, a więc gwarancją tego, że rozstrzygnięcie w sprawie zawisłej przed sądem nie będzie determinowane przez osobiste zapatrywania, uprzedzenia lub interesy osoby wydającej rozstrzygnięcie. Stosownie zaś do treści art. 20 § 1 P.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie sędziego obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny, na które wskazują art. 18 § 1-3 i art. 19 P.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sędziego od rozpoznawania jej sprawy, ale okoliczność przewidzianą ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Okoliczności, o których mowa w art. 19 P.p.s.a. obejmują zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem, jak i inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego. Analizowany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą zatem mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie podstaw wskazanych w art. 19 P.p.s.a.

Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w składzie, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli związków z rozpoznawaną sprawą, które uzasadniałaby wyłączenie od orzekania. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt I FZ 133/24, CBOSA).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy w całości podzielić stanowisko WSA w Gdańsku co do tego, że wniosek strony o wyłączenie Sędziego NSA Sławomira Kozika od orzekania w sprawie nie zasługiwał na uwzględnienie, albowiem nie zawierał obiektywnych i realnych podstaw wyłączenia.

Za okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego nie mogą być bowiem uznane kwestie dotyczące zastrzeżeń co do sposobu procedowania przez sędziego czy też jego udziału w wydawaniu orzeczeń w innych sprawach, z których strona jest niezadowolona. Pogląd prawny wyrażony przez sąd w innej sprawie skarżącego podlega kontroli przez sąd wyższej instancji w postępowaniu zażaleniowym lub kasacyjnym dotyczącym tej sprawy, a nie w postępowaniu dotyczącym wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie na podstawie art. 19 P.p.s.a.

Wbrew stanowisku strony, nie same złożone przez Sędziego NSA Sławomira Kozika wyjaśnienia (art. 22 § 2 P.p.s.a.) były podstawą do stwierdzenia niezaistnienia przesłanek do wyłączenia sędziego, lecz całokształt okoliczności sprawy i analiza przesłanek opisanych w art. 18 i art. 19 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.

Bartosz Wojciechowski (spr.)

sędzia NSA