Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 560/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2011 nr 72 poz 380
law: Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz  osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
article: Art. 138 par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko WSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 października 2023 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt SKO.ŚR/4111/1324/2022, w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez A. W., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt SKO.SR/4111/1324/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 3 pkt 21 lit. a, art. 3 pkt 22, art. 17 ust. 1, 1b i 3-6 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. 2022 r. poz. 615 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia 27 września 2022 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad R. W., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 27 września 2022 r. nr [...] Burmistrz Miasta B. odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że mąż skarżącej ( lat 77) legitymuję się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 15 czerwca 2022 r., wydanym przez Sąd Rejonowy w C. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, a niepełnosprawność datuje się od dnia 4 lutego 2021 r. Ponadto, ustalił, że skarżąca była zatrudniona od 9 lutego 2007 r. do 31 sierpnia 2022 r. na podstawie umowy o pracę w firmie F. Sp. z o. o. Na dzień składania wniosku nie pozostawała w stosunku pracy; skarżąca jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy od dnia 7 września 2022 z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od grudzień 2022 r., nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych, nie wykonuje prac dorywczych.

Organ ustalił również, że skarżąca zamieszkuje razem z mężem prowadząc z nim wspólnie gospodarstwo domowe. Skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia z dniem 31 sierpnia 2022 r., aby sprawować osobistą opiekę nad mężem. Mąż skarżącej zmaga się z problemami zdrowotnymi z powodów schorzeń kardiologicznych, nefrologicznych, neurologicznych, urologicznych, jest po przebytej chorobie Heinego – Medina, dlatego ma problemy z poruszaniem się z powodu jednej krótszej kończyny dolnej (porusza się za pomocą laski). Skarżąca posiada czwórkę dorosłych dzieci, które pracują zawodowo i nie są w stanie pomóc przy opiece nad wymagającym opieki mężem.

Zdaniem organu pierwszej instancji bezspornym jest, że mąż skarżącej jest osobą niepełnosprawną. Jednakże jak sam deklaruje samodzielnie korzysta z toalety, sam załatwia swoje potrzeby fizjologiczne (w informacji załączonej do wniosku w czynnościach wymienionych podczas sprawowania opieki wpisano iż podczas prowadzenia do toalety używa się : kule, wózek, balkonik asysta) oraz samodzielnie prowadzi samochód osobowy w miejscowości B. W ocenie organu zachodzą wątpliwości co do przedłożonych przez skarżącą załączników, w których wymienia skrupulatnie czynności jakie wykonuje przy mężu, a których mąż nie potwierdził lub deklaruje ich samodzielność.

W konsekwencji organ przyjął, że mąż skarżącej nie jest osobą, która wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki we wszystkich czynnościach, które skarżąca wymieniła.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca, powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K38/13.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Kolegium, w uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia powołało treść przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wyjaśniło, że przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są: sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, wymagającym stałej pielęgnacji i niepodejmowanie z tego powodu pracy.

Podało, że celem instytucji świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód, wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Zarówno osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, jak też osoba opiekująca się innym członkiem rodziny, wobec którego obciążona jest obowiązkiem alimentacyjnym, wypełniają zobowiązanie o charakterze prawnorodzinnym, którego źródłem są przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obydwie te kategorie osób rezygnują, w związku z realizacją tego obowiązku z podjęcia lub kontynuowania zatrudnienia.

Kolegium podkreśliło, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z dniem 23 października 2014 r. uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W konsekwencji, zważywszy na orzecznictwo sadów administracyjnych przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych

może być stosowany, lecz z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Z powyższego wynika więc, że przepis art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia. Kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło więc przymiot konstytucyjności. Tak więc oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organ dokonuje z pominięciem tego kryterium.

Kolegium podniosło jednak, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica.

Przenosząc powyższe na realia rozpoznawanej sprawy Kolegium wskazało, że wymagający opieki mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca zamieszkuje wraz z mężem i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego skarżąca poinformowała, że sprawuje opiekę nad mężem w dzień jak również w miarę potrzeby w nocy. Wymieniła czynności jakie wykonuje: przygotowanie posiłku, podanie leków, ubieranie, pranie bielizny pościelowej i osobistej, realizacja recept i towarzyszenie podczas wizyty u lekarza. Z kolei z informacji uzyskanej od męża skarżącej wynika, że samodzielnie korzysta z toalety, sam załatwia potrzeby fizjologiczne, porusza się samochodem osobowym w miejscowości B. We wnioskach pracownika socjalnego zapisano, że nie jest on osobą, która wymaga pomocy we wszystkich czynnościach, które wymieniła skarżąca.

Zdaniem Kolegium wiele czynności związanych z opieką skarżącej nad mężem składa się de facto na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego. Są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Nie kwestionując złego stanu zdrowia męża skarżącej i konieczności wsparcia Kolegium wskazało, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. samodzielnej i wyłącznej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia, właśnie z powodu konieczności sprawowania tej opieki.

W ocenie Kolegium na podstawie dokonanych ustaleń podczas wywiadu środowiskowego, nie sposób przyjąć, że rozmiar obowiązków skarżącej związanych z opieką nad mężem uniemożliwia Jej podjęcia zatrudnienia, przynajmniej w częściowym wymiarze czasu pracy. Takie czynności jak: przygotowywanie posiłków, dawkowanie leków, sprzątanie czy realizacja recept nie mogą być bowiem uznane za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności skarżącej. Czynności te mogą być wykonane z pewnym wyprzedzeniem czasowym lub też stanowią zasadniczo czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego, co tym bardziej w sytuacji wspólnego zamieszkiwania z mężem nie może usprawiedliwiać powstrzymywania się (niepodejmowaniu czy rezygnacji) od zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i wiązania braku aktywności zawodowej z koniecznością sprawowania opieki nad mężem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Krakowie naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem pełnomocnika skarżącej, zawartym w skardze i postanowieniami art. 119 pkt 2 P.p.s.a..

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału

na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei, zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła osoba uprawniona - żona, a opieka sprawowana jest nad mężem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 15 czerwca 2022 r. wydanym przez Sąd Rejonowy w C. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, niepełnosprawność datuję się od dnia 4 lutego 2021 r.

Z powyższego wynika, że rzeczywiście niepełnosprawność męża skarżącej nie powstała w okresach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, niemniej jednak zasadnie, zdaniem Sądu, podniosło orzekające w drugiej instancji Kolegium, iż nie mogło to stanowić samodzielnej podstawy do odmowy przyznania skarżącej żądanego świadczenia.

Zasadnie zarzuciło Kolegium organowi pierwszej instancji, że ten nie uwzględnił przy interpretacji przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443).

Z całą mocą podkreślić zatem należy, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności powoduje, że art. 17 ust. 1b ustawy od momentu wejścia w życie wskazanego wyroku Trybunału, nie może być stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu. Wykładnia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna prowadzić zatem do takiego rozumienia tego przepisu, że w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd też w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Trafne były więc uwagi Kolegium w tej kwestii.

Nie ulega też wątpliwości, że pomimo tego, iż Kodeks rodzinny i opiekuńczy

nie przewiduje wprost istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy małżonkami, to bezsprzecznie wynikający z art. 23 i 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359, zwanej dalej w skrócie - k.r.o.) obowiązek wzajemnej pomocy małżonków, w tym obowiązek łożenia na utrzymanie współmałżonka, uzasadnia uwzględnienie tych regulacji przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, obok art. 128 i 129 k.r.o.

Niemniej Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Kolegium, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, podjęte rozstrzygnięcie przez organ pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącej żądanego świadczenia odpowiada prawu.

Trafnie zaakcentowało Kolegium, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale to z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, iż aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15). Podkreślić trzeba, że nie należy jednak rozumieć warunku "stałej" i "ciągłej" opieki, jako wykonywanie opieki "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością opiekowanej osoby, a więc koniecznością wykonywania takich, a nie innych czynności warunkujących jej egzystowanie w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19; LEX nr 2763205). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11).

Każdy przypadek wymaga w tym względzie, rzecz jasna indywidualnej, wnikliwej oceny. Organ musi więc stwierdzić, czy rzeczywiście czynności opiekuńcze przy niepełnosprawnym są tak absorbujące wnioskującego o przyznanie tego świadczenia z uwagi na niepełnosprawność podopiecznego i w związku z tym na jego możliwość samodzielności w życiu codziennym, że wykluczają podjęcie bądź wymuszają rezygnację z zatrudnienia lub jakiejkolwiek pracy zarobkowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnia, czy też rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą, a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem.

W ocenie Sądu Kolegium dokonało prawidłowej oceny zakresu i charakteru czynności opiekuńczych, jako elementu istnienia bądź nie, wskazanego związku przyczynowo- skutkowego.

Z ustaleń faktycznych sprawy nie wynika, aby zakres opieki jaki wykonuje skarżąca względem niepełnosprawnego męża był tego rodzaju, że uniemożliwia on jej rzeczywiście podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie godzinowym przy jednoczesnym wsparciu w postaci usług opiekuńczych. Tymczasem wykładnia art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi do stwierdzenia, że obligatoryjną przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej i długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że czynności takie jak: przygotowywanie posiłków, prowadzenie gospodarstwa domowego, pomoc w utrzymywaniu higieny osobistej, załatwianie spraw urzędowych i spraw w placówkach służby zdrowia nie odbiegają od czynności, które wykonują osoby zajmujące się opieką np. starszymi rodzicami i jednocześnie pracujące zawodowo. Czynności te (co do zasady) nie mają charakteru tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach – z reguły rano i wieczorem - a zatem trudno uznać ich wykonywanie uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy, chociażby w ograniczonym zakresie.

Rację ma Kolegium, że zasadnicza część wymienionych czynności podejmowanych przez skarżącą w gospodarstwie domowym, nie ma bezpośredniego związku tylko ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Zasadnie podniosło Kolegium, że czynności takie jak: przygotowanie posiłku, podawanie leków, ubieranie, pranie bielizny pościelowej i osobistej, realizacja recept i towarzyszenie podczas wizyty u lekarza, to nie tylko czynności dnia codziennego związane z prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego, ale przede wszystkim nie są one tego rodzaju, że wykluczają jakakolwiek aktywność zawodową skarżącej tym bardziej skoro mąż skarżącej samodzielnie korzysta z toalety i sam załatwia potrzeby fizjologiczne a nadto nawet porusza się samochodem osobowym po miejscowości B., co nie jest okolicznością bez znaczenia. Zwrócić zatem należy uwagę, że sytuacja zdrowotna osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności jest różna. W grupie tej są osoby, które z uwagi na stan zdrowia wymagają stałej, czy też natychmiastowej, ciągłej pomocy opiekuna, który musi wykonywać pilne, niecierpiące zwłoki czynności i takie, które umożliwiają egzystowanie i funkcjonowanie organizmu w życiu codziennym, a są też osoby, które nie potrzebują stałej opieki, ale będąc niezdolne do samodzielnej egzystencji, jak to potwierdza orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, są jednak w stanie w miarę samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie, umożliwiając opiekunom zarobkowanie. W tej drugiej sytuacji czynności związane z opieką mogą być wykonywane po zakończeniu pracy przez opiekuna. Trudno było zatem uznać, że w sytuacji gdy mąż skarżącej zmaga się co prawda z problemami zdrowotnymi z powodów schorzeń kardiologicznych, nefrologicznych, neurologicznych, urologicznych, jest po przebytej chorobie Heinego – Medina i z tego powodu ma problemy z poruszaniem się, gdyż ma jedną krótszą kończynę dolną (porusza się za pomocą laski), by były to takie dolegliwości zdrowotne i na tyle ograniczające go w samodzielnym funkcjonowaniu na co dzień, by był on wyłącznie zdatny na pomoc osób bliskich. Z akt sprawy nie wynikają bowiem takie okoliczności, które by wskazywały na taki stan zdrowia męża skarżącej, by musiała być ona w ciągłej dyspozycyjności albo taki stan, który by powodował niemożność jego samodzielnej egzystencji bez ciągłej i długotrwałej pomocy skarżącej. Ani Sąd, ani żaden z organów nie zanegował, że mąż skarżącej potrzebuje pomocy, ale nie w takim zakresie i nie takiego charakteru, żeby skarżąca nie mogła choćby w ograniczonym czasie pracy podjąć jakąś pracę, być może np. na umowę zlecenie bądź w innej formie.

Możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie wynika więc już z faktu wykonywania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności o określonej treści (którego nie mogą negować organy administracji publicznej), ale z konieczności rezygnacji, czy też podejmowania pracy lub innego rodzaju zatrudnienia z uwagi na niemożność pogodzenia z konieczną opieką nad osobą niepełnosprawną. Jak zasadnie akcentuje się w wyrokach sądów administracyjnych, rolą więc organów orzekających w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest weryfikacja samej potrzeby zapewnienia osobie niepełnosprawnej pomocy innych osób (w tej kwestii wiążąco wypowiada się właściwy organ w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności) ale, co istotne i decydujące, weryfikacja zakresu wymagającego rezygnacji z zatrudnienia bądź jego niepodejmowania. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 398/22).

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Kolegium miało wystarczające podstawy, do utrzymania w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Nawet bowiem w sytuacji sprzeczności, czy też niewłaściwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, decydujące znaczenie ma jego zasadność i prawidłowość. Kolegium mogło więc skorzystać ze swych kompetencji, przyznanych mu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego; Dz. U. z 2023 r., poz. 775).

Skarga nie mogła więc wywrzeć zamierzonego skutku, gdyż Sąd nie stwierdził takich uchybień przepisom postępowania i prawa materialnego, które by skutkowały koniecznością uchylenia kontrolowanych decyzji.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) orzekł, jak w sentencji wyroku.