Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 526/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 73, art. 86  par. 1, art. 87  par. 2, art. 184, art. 197  par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 19 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 60/22 odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 10 listopada 2021 r. nr KO.411.1592.2021 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 30 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 60/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpatrzeniu wniosku P. S. (dalej jako skarżący) o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 24 maja 2022 r. odmówił przywrócenia terminu w ww. zakresie w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 10 listopada 2021 r. nr KO.411.1592.2021 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.

Na wstępie Sąd opisał okoliczności świadczące o skutecznym doręczeniu Skarżącemu odpisu sentencji wyroku Sądu z dnia 24 maja 2022 r. w trybie doręczenia zastępczego z art. 73 P.p.s.a. Stwierdził, że skoro doręczenie odpisu sentencji wyroku nastąpiło 13 czerwca 2022 r., to siedmiodniowy termin na zgłoszenie wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia upływał 20 czerwca 2022 r. Złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia 27 września 2022 r. nastąpiło zatem po upływie siedmiodniowego terminu. Nastąpiło zatem uchybienie terminu i zasadnym było złożenie wniosku o jego przywrócenie.

Następnie Sąd przytoczył treść art. 85, art. 86 § 1 i art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a., z których wynika jakie są warunki skutecznego wniesienia wniosku o przywrócenie terminu uchybionej czynności oraz przesłanki uwzględnienia tego wniosku, które muszą zostać spełnione łącznie.

Sąd odnosząc powyższe przepisy do realiów sprawy stwierdził, że 21 września 2022 r. (data rozmowy z pracownikiem Informacji Sądowej WSA w Bydgoszczy, z której skarżący dowiedział się, że wyrok w sprawie został już wydany, a ponadto został uznany za doręczony 13 czerwca 2022 r.) jest datą, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Zatem składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku w dniu 27 września 2022 r., skarżący dochował siedmiodniowego terminu. Wraz z tym wnioskiem dokonano też czynności, której nie dokonano w terminie, tj. złożono wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Spełnienie powyższych przesłanek formalnych umożliwiło merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu.

W ocenie Sądu, wniosek nie zasługiwał jednak na uwzględnienie, ponieważ nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy strony w uchybieniu terminu.

Uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu nie może być wskazanie, że skarżący nie znalazł w swojej skrzynce awiza dotyczącego przesyłki zawierającej odpis wyroku. Skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób, że doręczyciel faktycznie nie dopełnił swoich obowiązków i nie pozostawił awiza o oczekującej przesyłce.

Zgodnie z art. 17 ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1041 ze zm.), potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego. Jak natomiast wynika z art. 3 pkt 23 powołanej ustawy, przesyłką rejestrowaną jest przesyłka pocztowa przyjęta za pokwitowaniem przyjęcia i doręczenia za pokwitowaniem odbioru. W postanowieniu z 28.08.2019 r. I GZ 255/19 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (tak też: postanowienia NSA z 27.08.2013 r., II GZ 477/13; z 24.07.2018 r., I GZ 216/18; z 4.09.2019 r., I GZ 260/19; z 6.09.2019 r., II FZ 561/19, publ. CBOSA). Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego, należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące. Nie wystarczy zaś samo twierdzenie strony w tym zakresie (vide: postanowienie NSA z 4.09.2019 r. I GZ 260/19, pub. CBOSA). Wprawdzie do przywrócenia terminu wymagane jest jedynie "uprawdopodobnienie", a nie "udowodnienie" braku winy w jego uchybieniu, to jednak przywrócenie terminu tylko na podstawie oświadczenia, że awiza nie pozostawiono, w sytuacji gdy w aktach sprawy znajduje się zwrócona przesyłka wraz z adnotacjami, że była ona dwukrotnie prawidłowo awizowana, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej takiej sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo to nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (vide: postanowienie NSA z 12.04.2012 r., I FZ 12/12, publ. CBOSA).

Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy skarżący w żaden sposób nie obalił domniemania prawdziwości oświadczeń złożonych przez pracownika poczty na kopercie zwróconej do Sądu oraz na załączonym do koperty zwrotnym potwierdzeniu odbioru, w szczególności nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, że nie pozostawiono awiza o korespondencji oczekującej na odbiór w urzędzie pocztowym.

Skoro skarżący nie wykazał braku winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu.

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia w całości i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący zarzuca naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez uznanie, że w stanie faktycznym sprawy skarżący nie dowiódł, że bez swojej nie dochował terminu wniesienie wniosku o uzasadnienie wyroku.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazuje, że WSA w Bydgoszczy w żadnym zakresie nie odniósł się do pisma Poczty Polskiej, w którym Poczta Polska w żaden sposób nie zaprzeczyła twierdzeniom skarżącego. Rozpatrując reklamację skarżącego w zakresie dostarczenia wyroku w istocie potwierdziła, że nie jest w stanie w przedmiotowej sprawie potwierdzić doręczenia i awizowania przesyłki WSA w Bydgoszczy. Przywołuje jedynie zasady na jakich następuje doręczanie przesyłek zgodnie z obowiązującymi przepisami. Sąd przyjmuje natomiast, że skoro korespondencja wróciła do Sądu z adnotacją, że awizowanej przesyłki nie odebrano w terminie, to nie można przyjąć, że awizo w istocie nie dotarło do adresata. Według skarżącego nie jest wątpliwe, ze skoro wpierw złożył odwołanie od decyzji SKO, a następnie skargę na decyzję SKO, to jego intencją było skorzystanie ze wszystkich środków odwoławczych. Gdyby zatem posiadał wiedzę o wydanym wyroku niewątpliwie skorzystałby z prawa do skargi kasacyjnej, pierwotnie występując o uzasadnienie wyroku.

Uważa, że przyjęcie argumentacji Sądu I instancji w istocie uniemożliwiałoby korzystanie z prawa stanowionego przepisem art. 86 § 1 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas, nie kwestionując faktu upływu terminu, strona uprawdopodobnia brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności (zob. np. postanowienie NSA z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II GZ 452/18; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powołanego przepisu wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, co – jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym – jest podstawowym warunkiem umożliwiającym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu.

Brak winy w uchybieniu terminu w kontekście badania zasadności jego przywrócenia winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy, biorąc przy tym pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. Powyższe wynika z faktu, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i winno być traktowane w sposób ścisły – może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku (zob. np. postanowienia NSA z dnia: 15 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 832/14; 9 września 2014 r., sygn. akt I GZ 499/14; 2 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1011/14; 28 lutego 2018 r., sygn. akt II FZ 96/18). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny - wymagający od strony staranności (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99). Dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa wyłącza możliwość zastosowania art. 86 § 1 P.p.s.a.

Jak wynika z art. 87 § 2 P.p.s.a., na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie istnienia braku winy nie daje pewności, lecz wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, w wyniku tego postępowania bądź do zastępczego środka dowodowego. Strona zobowiązana jest sprostać złagodzonemu reżimowi procedowania dowodowego, niemniej – co należy w tym miejscu wyraźnie zaznaczyć – ocena, czy w realiach konkretnej sprawy rzeczone uprawdopodobnienie braku winy w istocie nastąpiło, pozostawione jest ocenie sądu. Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do jego przekonania przynajmniej o prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na ocenę niezawinienia w uchybieniu terminu. Podstawą tej oceny powinien być obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Nie jest to więc ocena dowolna, a stanowiąca wypadkową okoliczności powoływanych w sprawie oraz dyrektyw oceny dowodów - dokonywanej przy uwzględnieniu zasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, przez pryzmat specyfiki uprawdopodobnienia (postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt III FZ 652/21).

Zdaniem NSA, kontrolowane postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione zażalenie należy uznać za nieuzasadnione.

Za trafną bowiem należy uznać ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, że skarżący w złożonym wniosku o przywrócenie terminu do wystąpienia z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku poza własnym twierdzeniem, że awizo dotyczące przesyłki zawierającej sentencję wyroku nie zostało mu dostarczone przez Pocztę nie przedstawił żadnych okoliczności, które uprawdopodobniłyby przyjęcie, że nastąpiło to bez jego winy. Nie wykazano także, że adnotacje Poczty widniejące na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej odpis sentencji wyroku były nieprawidłowe.

Okazuje się, że przesyłka zawierająca odpis sentencji wyroku nr [...] nie została doręczona w sposób przewidziany w pkt 1 zpo, czego skutkiem było pozostawienie jej w placówce pocztowej 30 maja 2022 r. o czym tego samego dnia pozostawiono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Potwierdzają to adnotacje pracownika Poczty na zpo (k. 56 akt). Przesyłka ta była awizowana powtórnie 7 czerwca 2022 r. Z uwagi na jej niepodjęcie w terminie 14 dni od pierwszego awizo została zwrócona do nadawcy 15 czerwca 2022 r. W związku z powyższym Sąd słusznie uznał przesyłkę za skutecznie doręczoną 13 czerwca 2022 r. i od tej daty biegł 7 dniowy termin na złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku. Upłynął bezskutecznie 20 czerwca 2022 r. a wniosek o przywrócenie terminu do złożenie tegoż wniosku z 27 września 2022 r. został złożony po terminie.

W istocie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie zawierał żadnych okoliczności uprawdopodabniających brak winy skarżącego poza jego twierdzeniem o braku pozostawienia awizo przez pocztę. W tych okolicznościach Sąd nie mógł uznać, że twierdzenia skarżącego są bardziej wiarygodne niż okoliczności stwierdzone w zpo będącym dokumentem urzędowym. Oczywiście domniemanie prawdziwości stwierdzonych tam okoliczności podlega obaleniu ale należy uprawdopodobnić, że do takich zdarzeń nie doszło. Temu celowi służy reklamacja doręczenia przesyłki. Skarżący złożył ją 26 września 2022 r. w UP R. 1.

Na etapie rozpatrywania wniosku przez Sąd skarżący nie przedłożył odpowiedzi poczty na wskazaną reklamację bowiem korespondencja z Sądu wzywająca do przedłożenia dowodów braku winy nie została przez niego odebrana (zpo k. 83). Awizo 18 listopada i 28 listopada 2022 r., zwrot 6 grudnia 2022 r. Z adnotacji poczty na zpo wynika, że prawidłowo zastosowano doręczenie zastępcze. Okazuje się zatem, że korespondencja z Sądu mimo doświadczenia z uchybieniem terminu nie została odebrana. Jednak kolejną przesyłkę z Sądu (postanowienie) skarżący odebrał po awizowaniu 7 lutego 2023 r. ostatniego dnia terminu przechowywania w placówce pocztowej 21 lutego 2023 r. (zpo k. 96). Oczekiwanie do ostatniego dnia terminu jest o tyle zastanawiające, że małżonka będąca stroną niniejszego postępowania odebrała odpis postanowienia już 8 lutego 2023 r. czyli na 2 dzień po awizowaniu (zpo k. 98). Można zatem nabrać wątpliwości odnośnie do regularnego sprawdzania skrzynki i odbierania korespondencji przez skarżącego w terminach do tego przewidzianych. Praktykę taka potwierdza np. doręczenie odpowiedzi na skargę (awizo 4 luty 2022 r.) a odbiór przesyłki 17 lutego 2022 r. Jeśli przyjąć zasadę odbierania poczty pod koniec terminu lub w ostatnim jego dniu, to nie można wykluczyć, że mogło się zdarzyć iż, mimo pozostawiania awizo, przesyłki nie zostały odebrane przez skarżącego z uwagi na przekroczenie 14 dni na ich odbiór z placówki pocztowej.

Z dołączonego do zażalenia pisma poczty będącego odpowiedzią na reklamację skarżącego z 26 września 2022 r. wynika, że pracownik poczty każdorazowo podejmuje próbę doręczania przesyłek na adres adresata a w sytuacji jego nieobecności lub osoby uprawnionej do odbioru, pozostawiane jest zawiadomienie z informacją o miejscu i terminie odbioru przesyłki. Wskazano także, ze w większości przypadków listonoszka zastaje adresata lub osobę dorosłą pod tym adresem i doręcza korespondencję. Sporadycznie zdarza się, ze nie ma komu doręczyć przesyłki i wtedy pozostawia awizację w skrzynce. (k. 107 akt).

Poczta wskazuje, że nie ma procedur potwierdzających nieobecność adresata przesyłki czy procedury doręczenia awizo. Z tego powodu zweryfikowanie kwestionowanych zdarzeń jest realne jedynie w chwili ich wystąpienia a późniejsze bezsporne ustalenie stanu faktycznego i określenie wszystkich zdarzeń związanych z awizacją przesyłki nie jest możliwe.

Z powyższego wynika, że w razie nieobecności skarżącego lub dorosłej osoby w miejscu zamieszkania skarżącego zasadą jest pozostawianie awiza. Jednak trudno Poczcie zweryfikować sam przebieg awizacji bowiem procedury nie wymagają rejestrowania jego przebiegu.

W tym stanie rzeczy NSA podziela pogląd Sądu I instancji, że skarżący nie wykazał okoliczności, które poddawałyby w wątpliwość prawidłowe doręczenie zastępcze przez pocztę odpisu sentencji wyroku skarżącemu wskazane na zpo k. 57 akt. Wobec tego skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi co skutkować musiało oddaleniem jego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na podstawie art. 87 § 2 P.p.s.a.

Oceny tej nie zmienia argumentacja podniesiona w zażaleniu. Nie wskazano bowiem żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu i zakwestionować zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.