Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1991/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 17 ust. 1, ust. 1b, art. 17b ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 18 października 2023 r. nr SKO.4111/859/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 1 września 2023 r. nr GOPS.552.8.2023.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 18 października 2023 r. nr SKO.4111/859/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, SKO, Kolegium), po rozpoznaniu odwołania M.B. (dalej: skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: Wójt, organ I instancji) z 1 września 2023 r. nr GOPS.552.8.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika z akt sprawy, 21 lipca 2023 r. skarżąca zwróciła się do Wójta z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką H.N., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...] czerwca 2023 r., z którego wynika, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 10 maja 2023 r.

W trakcie postępowania organ I instancji ustalił, że osoba wymagająca opieki ma troje dzieci: M.B., A.Z. i Ł.N. Skarżąca zamieszkuje w wraz z matką, druga córka zamieszkuje po sąsiedzku natomiast syn na stałe zamieszkuje w Anglii i nie utrzymuje kontaktu z rodziną. Osoba wymagająca opieki jest wdową.

Z akt sprawy wynika, że osoba wymagająca opieki ze względu na schorzenia wymaga wsparcia osób bliskich. Skarżąca mieszka wraz ze swoją matką i pomaga matce w czynnościach życia codziennego, takich jak: przygotowywanie posiłków, sprzątanie, jazda do apteki, mycie naczyń, robienie prania, podawanie i segregowanie leków. W trakcie wywiadu ustalono, że H.N. jest osobą chodzącą, przy poruszaniu się nie korzysta z pomocy laski czy chodzika, wymaga częściowej pomocy przy ubieraniu się, korzysta również z częściowej pomocy gdy bierze kąpiel, sama korzysta z toalety, po mieszkaniu porusza się samodzielnie, sama spożywa wcześniej przygotowane przez córkę posiłki.

Po tak przeprowadzonym postępowaniu, Wójt Gminy [...] decyzją z 1 września 2023 r. nr GOPS.552.8.2023 odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Jako powód odmowy, organ I instancji wskazał brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki oraz fakt, że niepełnosprawność H.N. nie powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub 25 roku życia, o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.; dalej: u.ś.r.).

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzuciła:

– błędne zastosowanie przepisu art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r., poprzez przyjęcie że w przypadku skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad H.N. nie przysługuje, ponieważ osoba niepełnosprawna ma troje dzieci, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i powinni się dzielić tą opieką, podczas gdy wyłącznie skarżąca może sprawować opiekę nad chorą matką. Pozostałe rodzeństwo nie może się opiekować niepełnosprawną matką, ponieważ nie mieszkają z nią i z uwagi na inne obowiązki fizycznie nie są w stanie sprawować stałej opieki a ww. przepis ma zastosowanie w przypadku ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne osoby w sytuacji, gdy bliżsi stopniem krewni mogliby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym, co w niniejszym przypadku nie zachodzi;

– błędne zastosowanie przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., poprzez stwierdzenie, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli daty niepełnosprawności nie da się określić, mimo iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 przedstawił jasne stanowisko, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad dorosłą osobą niepełnosprawną ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji;

– błędne zastosowanie przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez stwierdzenie, że H.N. jest w miarę sprawną osobą i nie wymaga stałej opieki, bowiem czynności w których potrzebuje pomocy nie są czasochłonne i nie determinują konieczności całkowitej rezygnacji zatrudnienia podczas gdy stan zdrowia H.N. wymaga ciągłej opieki i nie ma możliwości pogodzić tego z zatrudnieniem.

Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpatrzeniu złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisaną na wstępie decyzją z 18 października 2023 r. nr SKO.4111/859/2023, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775; dalej: k.p.a.) oraz art. 17 u.ś.r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy odnosząc się do pierwszej przesłanki odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia dotyczącego art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazał, że wyrokiem z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Powyższe oznacza, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, art. 17 ust. 1b jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Wyrok TK nie spowodował utraty mocy obowiązującej art. 17 ust. 1b u.ś.r., lecz zrodził konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. Niedokonanie przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b ustawy zgodnie z wyrokiem TK powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu od tej daty wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek badać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia.

Wobec powyższego Kolegium uznało, że wskazany przez organ I instancji powód, dla którego odmówiono przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w rzeczywistości nie zachodzi. Przeszkody w tym zakresie nie stanowi bowiem moment powstania niepełnosprawności u matki skarżącej.

Niezależnie od powyższego, w ocenie organu II instancji w niniejszym stanie faktycznym zasadna jest przesłanka odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką.

W niniejszej sprawie sprawowana przez skarżącą opieka nad matką, z uwagi na czas wykonywania czynności wspomagających matkę w jej codziennym funkcjonowaniu nie spełnia wymogów opieki, o jakiej mowa w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. H.N. jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na czas określony do 30 czerwca 2024 r. (na okres 1 roku), leczy się w poradni [...], jest osobą chodzącą, przy poruszaniu się nie korzysta z pomocy laski czy chodzika. Wymaga częściowej pomocy przy ubieraniu, tj. nie potrafi samodzielnie zapiąć guzików, zasuwać zamków. Korzysta z częściowej pomocy gdy bierze kąpiel (pomoc przy wejściu do wanny, wytarciu). Samodzielnie korzysta z toalety, po mieszkaniu porusza się samodzielnie, sama spożywa wcześniej przygotowane posiłki. Samodzielnie przemieszcza się z łóżka na krzesło i z powrotem, samodzielnie zmienia pozycję na łóżku podczas snu, jest osobą kontaktową, dobrze ocenia czasoprzestrzeń, odpowiada logicznie na zadawane pytania. Na co dzień skarżąca pomaga mamie częściowo w ubieraniu, tj. zapina guziki, zasuwa zamki, częściowo w kąpieli, przygotowuje posiłki, podaje je, pilnuje przyjmowania leków przez mamę, mierzy jej [...] cztery dziennie, podaje [...]. Skarżąca prowadzi dom, tj. pranie, sprzątanie, zakupy, opłaty, zapewnia kontakty z lekarzem, rodziną tj. rejestruje na wizyty do lekarza, zawozi w odwiedziny do córki. Podczas nieobecności skarżącej opiekę nad matką sprawuje druga córka - A. Z powyższego wynika, że H.N. ze względu na schorzenia wymaga niewątpliwe wsparcia osób bliskich, jednak zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wymiar opieki, jakiej wymaga matka skarżącej (jej stan zdrowia i niepełnosprawność), nie jest na tyle angażujący, żeby wykluczał podjęcie przez skarżącą zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wskazany wyżej zakres opieki obejmuje raczej udzielanie pomocy oraz wsparcia osobie, której wiek i choroby mogą utrudniać, lecz nie uniemożliwiają samodzielnego funkcjonowania.

W ocenie Kolegium skarżąca nie wykonuje przy matce czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. Sprawowana przez skarżącą opieka ma charakter pomocy przy czynnościach dnia codziennego.

Zdaniem SKO wszystkie ww. czynności opiekuńcze, wykonywane przez skarżącą można świadczyć albo przed pójściem do pracy lub po powrocie do domu, są to wprawdzie czynności codzienne, ale jednak takie, które nie pochłaniają całego dnia i nie skutkują obowiązkiem notorycznego czuwania nad podopiecznym. Tym samym czynności jakie skarżąca wykonuje wobec swojej matki, potwierdzają, że skarżąca nie sprawuje nad matką stałej i długotrwałej opieki, a więc na tyle absorbującej codziennie w rozumieniu przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., że wykluczają podjęcie zatrudnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, M.B. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, a to:

a) art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że matka skarżącej nie wymaga takiej opieki, która nie pozwalałaby na podjęcie zatrudnienia chociaż w niepełnym wymiarze czasu pracy, podczas gdy stan zdrowia H.N. stale się pogarsza i wymaga ona stałego nadzoru i pomocy;

b) art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez nieprawidłowe przyjęcie przez organ, że skoro matka skarżącej porusza się samodzielnie to opiekun może podjąć zatrudnienie, podczas gdy H.N. większość czasu spędza w łóżku z uwagi na dolegliwości bólowe oraz stwierdzenie, że czynności opiekuńcze skarżąca może wykonywać przed pójściem do pracy lub po przyjściu z pracy, bowiem nie pochłaniają one całego dnia, w sytuacji gdy skarżąca w praktyce całą dobę pozostaje do dyspozycji matki i cała jej aktywność życiowa nakierowana jest na opiekę nad nią;

c) art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez dokonanie oceny sprawy przez pryzmat ogólnych tylko stwierdzeń i przyjęcie przez organ, iż brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaną przez nią opieką nad matką H.N., podczas gdy szczegółowa analiza sprawy a w szczególności pogarszający się stan zdrowia H.N. oraz rodzaj jej schorzenia dają podstawę twierdzić, iż stała obecność, pomoc i gotowość skarżącej jest nieodzowna i konieczna.

Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz o dopuszczenie dowodu z dokumentu, tj. zaświadczenia lekarskiego z [...] w [...] z [...] października 2023 r. o stanie zdrowia H.N., celem wykazania, że jej stan zdrowia wymaga stałej opieki.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując twierdzenia i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga podlega uwzględnieniu, gdyż Sąd nie podzielił oceny Organów co do charakteru opieki sprawowanej przez Skarżącą nad jej matką.

W niniejszej sprawie Organ I instancji stwierdził, że przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest data ustalenia niepełnosprawności H.N. Po drugie uznał, że zakres opieki sprawowanej przez Skarżącą wskazuje na brak związku przyczynowo - skutowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką nad niepełnosprawną matką. Kolegium w zaskarżonej decyzji prawidłowo stwierdziło natomiast, że przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może stanowić moment powstania niepełnosprawności matki Skarżącej. Kolegium utrzymało w mocy negatywne dla Skarżącej rozstrzygnięcie uznając, że sprawowana przez Skarżącą opieka nad matą z uwagi na czas wykonywania czynności wspomagających matkę w jej codziennym funkcjonowaniu nie spełnia wymogów opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Kontrolując zaskarżoną decyzję SKO w Rzeszowie stwierdzić należy, że Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego w zakresie dotyczącym przesłanki negatywnej, związanej z momentem powstania niepełnosprawności. Odnośnie art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy bowiem przypomnieć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wobec powyższego wyroku Trybunału, w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dorosłą osobą niepełnosprawną należy pominąć kryterium daty powstania niepełnosprawności. Wniosek taki wyprowadza się z brzmienia art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodząc w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego - co w przypadku istotnej w sprawie regulacji nie miało miejsca. Powyższe oznacza, że od 23 października 2014 r., kiedy to weszło w życie przedmiotowe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2017r., I OSK 1079/17, z 11 lipca 2017r. I OSK 5 1600/16, powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd nie podzielił stanowiska Organu I instancji oraz Kolegium kwestionującego, że Skarżąca sprawuje stałą i bezpośrednią opiekę nad matką.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z orzeczeniem z [...] czerwca 2023r. znak [...] wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7 orzeczenia).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 100 z późn. zm.), do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Jednym z kryteriów przyznania znacznego stopnia niepełnosprawności, zgodnie z § 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 857) jest konieczność sprawowania opieki - co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwianiu kontaktów ze środowiskiem. Zarówno z zasad doświadczenia życiowego jak i woli prawodawcy wynika, że prowadzenie gospodarstwa domowego - w tym przygotowywanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie domu, czy robienie zakupów są czynnościami niezbędnymi dla prawidłowego funkcjonowania osób wymagających opieki i wchodzą w zakres prawidłowo sprawowanej opieki (zob. wyroki WSA w Gdańsku z 10 lutego 2022r., sygn. akt III SA/Gd 967/21, z 8 kwietnia 2021 r., III SA/Gd 1203/20; dostępne w bazie CBOSA). Cały zakres wymienionych w § 29 ust. 1 ww. rozporządzenia czynności składa się na sprawowanie opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 699/21, dostępny w CBOSA).

W orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym wobec matki Skarżącej potwierdzono, że H.N. wymaga opieki stałej lub długotrwałej w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organy nie były więc uprawnione do kwestionowania zakresu sprawowanej opieki. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 maja 2020 r. (sygn. akt I OSK 1854/19, Lex nr 3300984) wyjaśnił, że treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka. W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że Skarżąca sprawuje osobistą opiekę nad matką, z którą wspólnie zamieszkuje, co potwierdza rodzinny wywiad środowiskowy.

Należy również wskazać, że opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie dotyczy wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21, zob. także wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 795/20, dostępny w CBOSA). Należy przy tym uwzględnić, że jak wynika z dokumentacji medycznej, dopuszczonej jako dowód na rozprawie w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a., matka Skarżącej ma zdiagnozowanego [...], jak również [...]. Ponadto w związku z przemieszczeniem [....] wymaga stałej opieki i kontroli związanej z dożywianiem, wynikającej ze wskazań medycznych. Powyższe zdaniem Sądu przesądza, że matka Skarżącej wymaga stałej pomocy w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, w tym specjalistycznej z zakresu odżywiania.

W niniejszej sprawie należy również uwzględnić znajdujący się w aktach sprawy Organu I instancji dowód z karty oceny stanu zdrowia pacjenta, z której wynika, że matka Skarżącej wymaga pomocy w spożywaniu posiłków, przemieszczaniu się z łóżka na krzesło i z powrotem, utrzymaniu higieny osobistej, korzystaniu z toalety, myciu i kąpieli, poruszaniu się, wchodzeniu po schodach, ubieraniu się i rozbieraniu.

Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy stwierdzić należy, że opieka Skarżącej nad jej matką ma charakter stały w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, czego wymaga art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku. Nie było też kwestionowane, że Skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką w związku z oświadczeniem złożonym w trybie art. 17b ust. 2 u.ś.r.

W związku z powyższym Organ I instancji rozpoznając sprawę ponownie na podstawie art. 153 P.p.s.a. związany będzie przedstawioną powyżej oceną prawną co do tego, że data ustalenia niepełnosprawności nie może stanowić przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz, że Skarżąca sprawuje nad matką stałą opiekę, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Ponadto stosownie do art. 63 ust. 2 ww. ustawy, osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.

Mając na względzie powyższe przepisy przejściowe związane ze zmianą zasad wspierania osób niepełnosprawnych i ich opiekunów stwierdzić należy, że o możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przesądzi spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 do 31 grudnia 2023r. W niniejszej sprawie Skarżąca złożyła wniosek w dniu 21 lipca 2023r. a zatem spełnienie przesłanek na dzień złożenia wniosku stosownie do art. 24 ust. 2 z uwzględnieniem ust. 2a u.ś.r., umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r.

Uznając więc, że w niniejszej sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. Skarżąca podlegała ustawowemu zwolnieniu od kosztów sądowych.