Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 584/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26b ust. 3, art. 21 ust. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2587
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda WSA Grzegorz Wałejko Protokolant specjalista Marta Wawrzecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi N. sp. z o.o. z siedzibą w G. na odmowę wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 4 sierpnia 2023 r. nr 0671-SPZ-1.4100.1088.2022.10 opinii o stosowaniu preferencji - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Lubelskiego Urzędu Skarbowego w Lublinie (dalej: "organ") w dniu 4 sierpnia 2023 r. odmówił Płatnikowi N. (dalej: " Spółka") wydania opinii o stosowaniu preferencji w poborze zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych od odsetek od pożyczek wypłacanych na rzecz M. , Rumunia (dalej: "M. ") na podstawie: 1. umowy pożyczki z dnia 22 czerwca 2021 r. na kwotę 53.000.000 EUR, 2. umowy pożyczki z dnia 11 października 2021 r. na kwotę 29.338.755 EUR, których łączna kwota przekroczy kwotę określoną w art. 26 ust. 2e ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2587 ze zm. dalej: "u.p.d.o.p.").

Spółka we wniosku wskazała, że wraz Podatnikiem - M. należy do międzynarodowej grupy kapitałowej M. G. (dalej: "Grupa M.") będącej europejskim inwestorem oraz operatorem na rynku nieruchomości. Grupa działa od 2008 r. i jest obecna w Rumunii, Bułgarii, Polsce, Niemczech i Wielkiej Brytanii. Głównym przedmiotem działalności spółek należących do Grupy M. jest działanie na rynku nieruchomości (wynajem, dzierżawa, zarządzanie aktywami i nieruchomościami mieszkalnymi, przemysłowymi, handlowymi i komercyjnymi). Podmiotem dominującym w Grupie M. jest notowana na głównym parkiecie Giełdy Papierów Wartościowych

w J. spółka M. P. (dawniej - M. R. .) z siedzibą na Malcie.

Oceniając spełnienie warunków uprawniających do zastosowania zwolnienia,

o których mowa w art. 21 ust. 3-9 u.p.d.o.p. organ stwierdził, że:

1. Wypłacającym odsetki (dalej: należności) jest Spółka, a więc podmiot mający siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co potwierdzają wpisy zawarte

w informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Tym samym spełniony jest wymóg określony w art. 21 ust 3 pkt 1 u.p.d.o.p.;

2. Bezpośrednio uzyskującym przychód z odsetek jest M., która, co wynika z wyciągu z rejestru handlowego prowadzonego przez Krajowy Urząd Rejestru Handlowego Rumunii (rum. Oficiile Registrului Comertului, dalej: ORC) została zarejestrowana

4 września 2018 r. W ORC jako działalność przeważającą (wg. odpowiednika polskiego PKD) wskazano "6492 – pozostałe formy udzielania kredytów" Na potwierdzenie rezydencji podatkowej M. został przedłożony certyfikat rezydencji podatkowej wydany przez rumuńskie władze podatkowe 25 stycznia 2022 r., z którego wynika, że M.

posiada status rezydenta podatkowego w Rumunii w myśl umowy polsko-rumuńskiej

o unikaniu podwójnego opodatkowania. Fakt opodatkowania dochodów w Rumunii potwierdza oświadczenie M. z 5 sierpnia 2022 r., z którego wynika, że podlega

w Rumunii opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania. Tym samym spełniony jest wymóg określony w art. 21 ust. 3 pkt 2 i ust. 3a u.p.d.o.p.

3. Spółka wraz z wnioskiem przesłała oświadczenie z 5 sierpnia 2022 r., w którym M. stwierdziła, że jest rzeczywistym właścicielem należności odsetkowych otrzymywanych od Spółki, gdyż:

• otrzymuje należności dla własnej korzyści, w tym decyduje samodzielnie o ich przeznaczeniu;

• ponosi ryzyko ekonomiczne związane z ich utratą lub ich części;

• nie jest pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym do przekazania otrzymanych należności (lub ich części) innemu podmiotowi;

• prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w państwie swojej siedziby tj. Rumunii, z którą wiążą się uzyskane przez spółkę należności z tytułu odsetek (...).

Spółka oraz M. w 2021 r. zawarły między sobą umowy pożyczek: z dnia 22 czerwca 2021 r. na kwotę 53.000.000 EUR (dalej: Pożyczka 1, Umowa 1) i z dnia 11 października 2021 r. na kwotę 29.338.755 EUR (dalej: Pożyczka 2, Umowa 2).

Pożyczka 1 została zawarta w celu refinansowania kredytu bankowego w kwocie 53 mln EUR udzielonego na mocy umowy z 1 lipca 2017 r. pomiędzy Spółką, E. oraz R. Całkowita kwota pożyczki wynosiła 45.001.244,55 EUR. Oprocentowanie pożyczki zostało ustalone w wysokości 4,9855% w skali roku od kwoty głównej niespłaconego kredytu, pomniejszonej o ewentualne spłaty lub przedpłaty, w każdym dniu płatności odsetek. Data zapadalności pożyczki została ustalona na 5 maja 2026 r.

Pożyczka 2 została zawarta 11 października 2021 r. w związku z pierwotną umową pożyczki z 10 marca 2017 r. zawartą między spółką P. , działającą

w roli pożyczkodawcy, a Spółką, działającą w roli pożyczkobiorcy. 11 października 2021 r. strony Pożyczki 2 dokonały cesji wierzytelności, na mocy której wszelkie prawa

i obowiązki wynikające z pierwotnej umowy pożyczki zostały przeniesione przez P. na M. . Transfer wierzytelności pomiędzy P. wynikał z toczącego się procesu restrukturyzacji Grupy, w ramach którego nastąpiła zmiana podmiotu finansującego w Grupie. Pożyczka 2 weszła w życie z datą wsteczną - od 30 września 2021 r. Maksymalna kwota pożyczki w ramach umowy wyniosła 29.338.755 EUR. Oprocentowanie zostało ustalone wg. stawki 5,9% rocznie od kwoty głównej niespłaconego kredytu. Data płatności odsetek przypada na 15 grudnia każdego roku. Data zapadalności Pożyczki 2 została ustalona na 15 grudnia 2037 r.

Z wyjaśnień Spółki z 17 lipca 2023 r. wynika, że źródłami finansowania udzielonej Pożyczki 1 była część środków uzyskanych z tytułu umowy niezabezpieczonej pożyczki odnawialnej, zawartej przez M. z M. S. pożyczkę w wysokości 300 mln EUR w celu udzielenia pożyczek na kwoty potrzebne każdej spółce zależnej M. C. (w tym Spółce) na:

1. refinansowanie kredytów bankowych obowiązujących w odniesieniu do posiadanych Projektów Kwalifikowanych;

2. sfinansowanie reorganizacji istniejących posiadanych Projektów Kwalifikowanych, lub

3. sfinansowanie nabycia nowych Projektów Kwalifikowanych, w zależności od okoliczności.

Natomiast M. S. na potrzeby udzielenia pożyczki M., 19 maja 2021 r. wyemitował Gwarantowane Obligacje o wartości 300 mln EUR gwarantowane przez M. z oprocentowaniem w wysokości 4,25% i terminem wykupu 19 maja 2026 r.

Spółka wskazała, że M. S. przeznaczył całość lub część wpływów

z obligacji na finansowanie lub refinansowanie Kwalifikowanych Projektów. Okoliczności te zostały wskazane w punktach A i B preambuły umowy pożyczki z 22 czerwca 2021 r. Z kwoty 300 mln EUR, M. udzielił 45.001.244,55 EUR pożyczki Spółce.

W odniesieniu do odsetek uzyskiwanych na podstawie Umowy 1 i Umowy

2 organ powziął uzasadnione wątpliwości co do posiadania statusu beneficjenta ostatecznego przez M..

Na wstępie organ zwrócił uwagę na zbieżność czasową dat zapadalności przedmiotowych pożyczek oraz dat zapadalności (terminu wykupu obligacji obligacji) pożyczek, na podstawie których M. otrzymał finansowanie. W przypadku Pożyczki

1 data zapadalności pożyczki uzyskanej przez M. od M. S. nie została wskazana przez Spółkę, lecz termin wykupu obligacji określony na 19 maja 2026 r. M. S. gwarantowanych przez M. pokrywa się z datą zapadalności Pożyczki 1-5 maja 2026 r. W przypadku Pożyczki 2 również termin zapadalności pożyczki podporządkowanej ostatecznie został ustalony na 15 grudnia 2037 r., co również pokrywa się z datą zapadalności Pożyczki 2 w tym samym dniu. Przedstawione fakty świadczą o tym, że M. nie otrzymuje należności dla własnej korzyści, ponieważ finansowana jest przez swoich wspólników i to tam trafiają lub będą trafiały należności od spółek zależnych M., w tym od Spółki.

Zdaniem organu, taka zbieżność dat zestawiona z faktem, że M. nie posiadała w dacie zawarcia tych umów własnych środków, z których mogłaby udzielić pożyczki świadczy o tym, że nie jest beneficjentem ostatecznym płatności z tytułu Umowy 1 i 2. Za chybiony został uznany argument Spółki zawarty w wyjaśnieniach z 17 lipca 2023 r., a mówiący o tym, że źródłem finansowania M. jest kapitał własny, co wynika z faktu, że kwota 69.287.400 LEI (14 mln EUR) kapitału zapasowego M. pochodzi

z dokapitalizowania przez wspólników na mocy uchwały zgromadzenia wspólników

z 14 grudnia 2021 r., czyli kilka miesięcy po zawarciu ze Spółką Umowy 1 oraz przejęciu wierzytelności określonej w Umowie 2. Ponadto, kwota 14 mln EUR nie pozwalałaby na udzielenie dwóch pożyczek w łącznej wysokości 82.338.755 EUR ze względu na to, że M. w momencie, gdy stał się stroną umów nie posiadał własnego kapitału w takiej wysokości. Jak wynika z wyjaśnień Spółki z 17 lipca 2023 r., ze środków uzyskanych na mocy pożyczek uzyskanych od podmiotów powiązanych, M. sfinansowała koszty zatrudnienia i ubezpieczeń społecznych zatrudnionych pracowników. Przemawia to jednoznacznie za tym, że beneficjentem ostatecznym należności wypłacanych przez Spółkę nie jest M., a także że nie prowadzi ona rzeczywistej działalności gospodarczej w Rumunii.

Ponadto, jak wynika z rachunku zysków i strat będących integralną częścią sprawozdania finansowego za 2022 r., M. osiągnęła dochód z tytułu odsetek

w wysokości 86.796.104 LEI (2021 – 29.669.077 LEI), jednocześnie w sprawozdaniu wykazała koszty finansowe związane z odsetkami w wysokości 80.301.880 LEI (2021 r. – 29.173.040 LEI). Oznacza to, że M. prawie cały uzyskany przychód z tytułu odsetek od pożyczek zawartych z podmiotami powiązanymi przekazała tytułem spłat pożyczek otrzymanych od swoich wspólników. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku wpłat otrzymanych przez M. opisanych w rachunku zysków i strat jako "inne przychody finansowe". Przychody te również prawie całkowicie zostały wykazane w kosztach. Ostatecznie zysk M. wyniósł w 2022 r. 6 052 768 LEI, a podatek w stawce 16% wyniósł 871.599 LEI. Oznacza to, że faktycznie dochód z tytułu odsetek nie został opodatkowany w Rumunii (pomimo tego, że M. nie podlega zwolnieniu

z opodatkowania), albowiem był transferowany do M. , dalej do M. P. i następnie do M. C. z siedzibą na Malcie.

Na potwierdzenie prowadzenia przez M. rzeczywistej działalności gospodarczej w Rumunii Spółka wskazała, że M. posiada lokal, pracowników i kadrę zarządzającą oraz samodzielnie wykonuje swoje funkcje. Rzeczywiście M. posiada lokal, pracowników oraz dwóch dyrektorów, jednak fakt ten nie przesądza

o prowadzeniu rzeczywistej działalności. M. wynajmuje biuro pod adresem rejestracyjnym na podstawie umowy podnajmu z 27 maja 2022 r., ze skutkiem prawnym od 1 marca 2022 r. Jakkolwiek Spółka we wniosku wskazała, że M. wynajmuje powierzchnię biurową wraz z umeblowaniem, lecz w przedłożonej umowie nie ma żadnej wzmianki o tym, że przedmiotem najmu jest również umeblowanie, co jest standardem przy zawieraniu umów tego typu. Z rejestru środków trwałych również nie wynika, żeby M. dysponowała odpowiednim sprzętem biurowym, takim jak biurka, drukarki, telefony, krzesła i inne sprzęty niezbędne przy prowadzeniu działalności

w biurze. Jedynymi środkami trwałymi posiadanymi przez M. są cztery laptopy wpisane do rejestru 28 kwietnia 2022 r. (2 szt.) i 24 maja 2022 r. (2 szt.). Zgodnie

z wyjaśnieniami Spółki z 9 maja 2023 r., M. przed tą datą korzystała z tego samego adresu siedziby nieodpłatnie.

Organ zwrócił uwagę, że M. najmuje powierzchnię biurową od spółki P. powiązanej z jednym z akcjonariuszy spółki M. P. – P. H. z siedzibą na Wyspie Man. M. zatrudnia 4 pracowników

i to znajduje odzwierciedlenie w przedstawionej dokumentacji, ponadto posiada dwóch członków zarządu. Z wyjaśnień Spółki z 9 maja 2023 r. wynika, że członkowie zarządu nie otrzymują wynagrodzenia z tytułu pełnionych funkcji. Według ogólnodostępnych informacji (profili członków zarządu na portalu Linkedln) M. P. oraz S. M. są zatrudnione w spółce M. P. i to dla niej świadczą pracę, dlatego nie otrzymują wynagrodzenia z tytułu zasiadania w zarządzie M.. Powyższe wynika również ze sprawozdania finansowego za 2022 r., w którym takie koszty nigdzie nie zostały ujęte. Tak zarysowany stan faktyczny wymownie świadczy o niesamodzielności zarządu w podejmowaniu decyzji w zakresie prowadzenia spraw M., w tym udzielania pożyczek podmiotom powiązanym, sposobie wydatkowania środków otrzymanych

z tytułu odsetek od pożyczek, a także o braku motywacji do ponoszenia ryzyka z tym związanego, czy też brania odpowiedzialności za podejmowanie takich decyzji.

W przedstawionych okolicznościach organ stwierdził, że rzeczywiste decyzje dotyczące strategii inwestycyjnych, dotyczące określenia sposobu i zasad finansowania spółek zależnych czy też wypłaty odsetek bezsprzecznie musiały być podejmowane na wyższym szczeblu. Zwrócił przy tym uwagę na zbieżność czasową podejmowanych przez M. działań. Umowa najmu biura została zawarta 27 maja 2022 r. ze skutkiem od 1 marca 2022 r. Również od 1 marca 2022 r. M. zatrudniła dwóch pracowników.

Z kolei 28 kwietnia 2022 r. M. wpisała dwa laptopy do ewidencji środków trwałych,

a kolejne dwa – 24 maja 2022 r. Dwaj kolejni pracownicy zostali zatrudnieni 16 maja

i 20 czerwca 2022 r. Wniosek o wydanie opinii został złożony 13 października 2022 r., jednakże pełnomocnicy otrzymali umocowanie do reprezentacji Spółki 6 lipca 2022 r. Taka zbieżność czasowa również pozwala podjąć uzasadnione przypuszczenie, że działania podjęte przez M. w kwestii zatrudnienia pracowników, wynajmu lokalu

i zaopatrzenia w środki trwałe miały jedynie służyć upozorowaniu prowadzenia rzeczywistej działalności gospodarczej w celu uzyskania zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym w Polsce. Ponadto, M. jest zarejestrowana od 2018 r., ale do 2022 r. nie prowadziła działalności gospodarczej w Rumunii.

W momencie zawarcia Umowy 1 oraz ośmiu innych umów pożyczek z innymi podmiotami powiązanymi, a także zawarcia Umowy 2 M. nie posiadała żadnego substratu majątkowo-osobowego, nie zatrudniała żadnych pracowników, nie posiadała środków trwałych oraz podnajmowała nieodpłatnie adres rejestracyjny w Bukareszcie od podmiotu powiązanego.

Z tego powodu, zdaniem organu, M. pełni jedynie rolę pośrednika pomiędzy Spółką a spółką będącą beneficjentem ostatecznym i nie przysługuje jej status beneficjenta ostatecznego należności wypłacanych przez Spółkę. Zatem przesłanka określona w art. 21 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.p. nie została spełniona.

4. Zgodnie z informacją pochodzącą z wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego Spółki, 22 października 2021 r. zarejestrowano wpis nr [...] w przedmiocie zmiany jedynego wspólnika, którym został M. C. . Jednocześnie, zgodnie z wyciągiem z ORC, spółka M. C. jest wspólnikiem M. w 30%. Ponadto, M. oświadczył, że udziałowiec zamierza posiadać te udziały przez okres co najmniej dwóch lat, zarówno w Spółce, jak i w M.. Tym samym spełnione są wymogi określone w art. 21 ust. 3a, ust. 4-5 u.p.d.o.p.

5. M. co do zasady podlega opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania, co potwierdził przedłożony przez Spółkę certyfikat rezydencji (wraz z tłumaczeniem na język polski), wydany przez rumuńskie organy podatkowe 25 stycznia 2022 r. W oświadczeniu z 5 sierpnia 2022 r. Spółka wskazała, że nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania.

Z rachunku zysków i strat będącego integralną częścią sprawozdania finansowego za 2022 r. wynika, że M. osiągnęła zysk w wysokości 6 052 768 LEI, składający się głównie z odsetek od pożyczek od podmiotów powiązanych nieprzekazanych do udziałowców pomniejszony o stratę z działalności operacyjnej. Podatek za ten okres wyniósł 871.599 LEI. To oznacza, że M. podlega efektywnemu opodatkowaniu w odniesieniu do swoich zysków; tym samym jest spełniony wymóg określony w art. 21 ust. 3c u.p.d.o.p.

6. M. jest wpisana do rumuńskiego ORC pod numerem [...], funkcjonuje jako spółka prawa Rumunii określana jako societap cu raspundere limitata, zatem spełniony jest warunek określony w art. 21 ust. 8 u.p.d.o.p., bowiem societap cu raspundere limitata jest podmiotem wymienionym w załączniku nr 5 do u.p.d.o.p.

7. Zgodnie z art. 27 Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Rumunii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzonej

w Warszawie dnia 23.06.1994 r. (Dz. U. z 1995 r. nr 109, poz. 530) istnieje podstawa prawna, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od rumuńskiego organu podatkowego. Warunek z art. 22b u.p.d.o.p. jest zatem spełniony.

8. Zgodnie z art. 21 ust. 7 u.p.d.o.p., jeżeli w wyniku powiązań w rozumieniu art. 11 ust. 1 pkt 5 między podmiotem wpłacającym i uzyskującym należności, o których mowa

w ust. 1 pkt 1, zostaną ustalone lub narzucone warunki różniące się od warunków, które ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane w rozumieniu art. 11 ust. 1 pkt 3,

w wyniku czego kwota wypłaconych należności jest wyższa od tej, jakiej należałoby oczekiwać, gdyby powiązania te nie istniały, zwolnienie, o którym mowa w ust. 3, stosuje się tylko do kwoty należności określonej bez uwzględniania warunków wynikających z tych powiązań. Przepis art. 11d stosuje się odpowiednio. Tym samym zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 3 u.p.d.o.p., ma zastosowanie tylko do tej kwoty odsetek, która została ustalona na zasadach rynkowych. Zebrana dokumentacja nie wskazuje, aby w odniesieniu do wyżej wspomnianych umów zachodziły okoliczności wskazujące na nierynkowy charakter transakcji.

Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że w niniejszej sprawie występują negatywne przesłanki do wydania opinii o stosowaniu preferencji w postaci zwolnienia

z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych od odsetek wypłacanych przez Spółkę, o których mowa w art. 26b ust. 3 pkt 1-4 u.p.d.o.p., gdyż:

1. Nie został spełniony przez M. warunek określony w art. 21 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.p.,

z uwagi na to, że w przedmiotowym stanie faktycznym M. nie jest beneficjentem ostatecznym należności uzyskiwanych na mocy przedmiotowych umów pożyczek,

a także nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej.

2. W kontekście zgromadzonej dokumentacji istnieją uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonego do akt sprawy oświadczeń M. z 5 sierpnia 2022 r., w zakresie posiadania statusu rzeczywistego właściciela otrzymywanych należności odsetkowych oraz prowadzenia rzeczywistej działalności gospodarczej w Rumunii.

3. Istnieje uzasadnione przypuszczenie wydania decyzji z zastosowaniem art. 22c u.p.d.o.p., ponieważ z czynności opisanych we wniosku oraz zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że skorzystanie ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 3 u.p.d.o.p. było głównym celem dokonanych czynności skutkujących zawarciem przedmiotowych umów pożyczek, a sposób działania był sztuczny.

W dalszej kolejności organ odwołał się do stanowiska zawartego w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 26 lutego 2019 r. w sprawach połączonych C-115/16, C-118/16, C-119/16, C-299/16, w którym uznano, iż "Za sztuczną konstrukcję można uznać grupę spółek, która nie została utworzona ze względów odzwierciedlających rzeczywistość ekonomiczną; której struktura jest czysto formalna i której głównym celem łub jednym z głównych celów jest uzyskanie korzyści podatkowej sprzecznej

z przedmiotem lub celem mającego zastosowanie prawa podatkowego. Tak jest

w szczególności w przypadku, gdy dzięki podmiotowi pośredniczącemu wprowadzonemu do struktury grupy pomiędzy spółką wypłacającą odsetki

a podmiotem, który jest ich właścicielem; unika się zapłaty podatku od odsetek. Przesłankę wskazująca na istnienie konstrukcji mającej na celu nienależne skorzystanie ze zwolnienia przewidzianego w art. 1 ust 1 dyrektywy 2003/49 stanowi zatem okoliczność, że rzeczone odsetki są wypłacane dalej, w całości łub prawie w całości

i w bardzo krótkim czasie po ich otrzymaniu, przez spółkę, która je otrzymała, na rzecz podmiotów niespełniających przesłanek do zastosowania dyrektywy 2003/49, ponieważ podmioty te nie mają siedziby w żadnym państwie członkowskim lub ponieważ nie są one utworzone w żadnej z form wymienionych w załączniku do tej dyrektywy, czy też ponieważ nie podlegają żadnemu z podatków wymienionych w art. 3 lit. a ppkt (iii) wspomnianej dyrektywy bez korzystania ze zwolnienia, albo ponieważ nie są uznawane za spółki powiązane w rozumieniu art. 3 lit. b tej dyrektywy (...). W sprawach C-115/16

i C-299/16 uznano, że gdyby odsetki zostały zapłacone bezpośrednio przez duńskie przedsiębiorstwo będące dłużnikiem na rzecz podmiotów otrzymujących, które według ministerstwa do spraw podatków były właścicielami tych odsetek, Królestwo Danii mogłoby pobrać podatek u źródła. Dowód istnienia praktyki stanowiącej nadużycie wymaga z jednej strony zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności; z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w uregulowaniu Unii cel, jakiemu służy to uregulowanie, nie został osiągnięty, a z drugiej strony — wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej

z uregulowania Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania. Spełnienie się szeregu przesłanek może potwierdzać istnienie nadużycia prawa, pod warunkiem że przesłanki te są obiektywne i spójne. Takimi przesłankami mogą być w szczególności, istnienie spółek pośredniczących niemających gospodarczego uzasadnienia oraz czysto formalny charakter struktury grupy spółek, konstrukcji finansowych i pożyczek. Okoliczność, że państwo członkowskie, z którego pochodzą odsetki, zawarło umowę z państwem trzecim, którego rezydentem jest spółka będąca właścicielem tych odsetek, nie ma wpływu na ewentualne stwierdzenie nadużycia prawa".

Zdaniem organu, z powyższych orzeczeń Trybunału wynika, że na nadużycie prawa składają się dwa elementy: (i) okoliczności obiektywne, wskazujące na to, że nie został osiągnięty cel określony w dyrektywach, pomimo spełnienia wymogów formalnych oraz (ii) zamiar uzyskania przywileju podatkowego poprzez sztuczne stworzenie warunków, które mają umożliwić realizację tego zamiaru. TSUE wskazuje na niektóre czynniki, mogące stanowić przesłanki nadużycia prawa ("oznaki sztucznego scenariusza"), takie jak między innymi transfer odsetek w bardzo krótkich terminach do spółek pozaeuropejskich, nieuzasadnione dzielenie operacji, brak uzasadnienia ekonomicznego lub rzeczywistej działalności gospodarczej w spółkach pośrednich (oprócz transferu dochodów), czysto formalny charakter struktury grupy kapitałowej, ocena funduszy własnych spółek pośrednich lub istnienie umów umożliwiających przepływy środków pieniężnych pomiędzy poszczególnymi spółkami uczestniczącymi

w strukturze. Według TSUE, w celu potwierdzenia istnienia działalności gospodarczej należałoby zwrócić uwagę między innymi na takie czynniki, jak struktura zarządzania spółką pośrednią, skład bilansu tej spółki, struktura jej kosztów, rzeczywiście ponoszone wydatki, pracownicy, a także zaplecze i urządzenia, jakimi spółka dysponuje.

W zakresie dotyczącym w szczególności zastosowania dyrektywy Rady 2011/96/UE, zgodnie ze stanowiskiem zawartym w wyroku Trybunału Sprawiedliwości

z dnia 26 lutego 2019 r. C-116/16 i C-117/16, "Za sztuczną konstrukcję można uznać grupę spółek, która nie została utworzona ze względów odzwierciedlających rzeczywistość ekonomiczną, której struktura jest czysto formalna i której głównym celem lub jednym z głównych celów jest uzyskanie korzyści podatkowej sprzecznej

z przedmiotem lub celem mającego zastosowanie prawa podatkowego. Tak jest

w szczególności w przypadku, gdy dzięki podmiotowi pośredniczącemu wprowadzonemu do struktury grupy pomiędzy spółką wypłacającą a spółką z grupy, która jest ich właścicielem, unika się zapłaty podatku. Dalej w uzasadnieniu wyroku Trybunał wskazał, że "przesłankę wskazującą na istnienie konstrukcji mającej na celu nienależne skorzystanie ze zwolnienia przewidzianego w art. 5 dyrektywy 90/435 stanowi zatem okoliczność, że rzeczone są wypłacane dalej w całości lub prawie

w całości i w bardzo krótkim czasie po ich otrzymaniu, przez spółkę, która je otrzymała, na rzecz podmiotów niespełniających przestanek do zastosowania dyrektywy 90/435, ponieważ podmioty te nie mają siedziby w żadnym państwie członkowskim lub ponieważ nie są one utworzone w żadnej z form wymienionych w tej dyrektywie, czy też ponieważ nie podlegają żadnemu z podatków wymienionych w art. 2 lit c) wspomnianej dyrektywy, lub ponieważ nie są uznawane za "spółkę dominującą" i nie spełniają przesłanek przewidzianych w art. 3 tej dyrektywy (...) Podobnie sztuczny charakter danej konstrukcji może potwierdzać okoliczność, że dana grupa spółek jest skonstruowana w taki sposób, że spółka otrzymująca wypłacone przez spółkę będącą dłużnikiem sama musi wypłacić dalej te trzeciej spółce niespełniającej przestanek do zastosowania dyrektywy 90/435, w konsekwencji czego ta pierwsza spółka realizuje jedynie nieznaczny zysk podlegający opodatkowaniu, gdy działa jako spółka pośrednicząca w celu umożliwienia przepływu finansowego ze spółki będącej dłużnikiem do podmiotu; który jest właścicielem zapłaconych kwot".

Dyrektywa ta - jak wynika między innymi z jej motywu trzeciego – poprzez wprowadzenie wspólnego systemu podatkowego ma bowiem na celu wyeliminowanie wszelkich niedogodności we współpracy między spółkami różnych państw członkowskich w porównaniu ze współpracą między spółkami z tego samego państwa członkowskiego, a także ułatwienie konsolidacji spółek na szczeblu Unii (wyrok z dnia 8 marca 2017 r., Wereldhave Belgium i in., C-448/15, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo). Jak zaznaczono w pkt 78 niniejszego wyroku, rzeczona dyrektywa służy w ten sposób zapewnieniu neutralności w aspekcie podatkowym wypłaty zysków przez spółkę zależną z siedzibą w jednym państwie członkowskim na rzecz jej spółki dominującej z siedzibą w innym państwie członkowskim, ponieważ z art. 1 tej dyrektywy wynika, że dotyczy ona jedynie wypłat otrzymywanych przez spółki z danego państwa członkowskiego, a pochodzących od ich spółek zależnych mających siedzibę w innych państwach członkowskich (zob. podobnie postanowienie z dnia 4 czerwca 2009 r., KBC Bank i Beleggen, Risicokapitaal, Beheer, C -439/07 i C-499/07, pkt 62 i przytoczone tam orzecznictwo).

Dodatkowo zgodnie z przywołanymi stanowiskami TSUE przesłankami wskazującymi na istnienie sztucznej konstrukcji wykluczającej status rzeczywistego właściciela mogą być także różnego rodzaju umowy funkcjonujące między spółkami zaangażowanymi w transakcje finansowe, prowadzące do wewnątrzgrupowych przepływów finansowych, których przedmiotem jest wytransferowanie dochodów (odsetek lub/i) ze spółki operacyjnej do podmiotów będących ich udziałowcami w celu uniknięcia lub zmniejszenia do minimum obciążenia podatkowego. Zgodnie

z powyższymi rozważaniami brak możliwości skorzystania ze zwolnienia z podatku

u źródła na gruncie dyrektyw powinien dotyczyć jedynie sytuacji, w których podatnicy korzystają ze sztucznych struktur w celu nadużycia tego zwolnienia (tj. w sytuacji, gdyby zapłata lub odsetek z pominięciem spółek holdingowych bezpośrednio do właściciela nie mogłaby korzystać ze zwolnienia, a zatem dzięki wykorzystaniu takich spółek następuje uniknięcie opodatkowania).

Podobne podejście (oparte m. in. o powyżej cytowane wyroki) przedstawione zostało w projekcie objaśnień podatkowych z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie zasad poboru podatku u źródła wydanego przez Ministerstwo Finansów. Odnosząc się do specyfiki podmiotów holdingowych, Ministerstwo wskazało, że: w świetle orzecznictwa TSUE, za sztuczną konstrukcję – a przez to wykluczając status rzeczywistego właściciela - należy uznać grupę spółek, która nie została utworzona ze względów odzwierciedlających rzeczywistość ekonomiczną, której struktura jest czysto formalna

i której głównym celem lub jednym z głównych celów jest uzyskanie korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem lub celem mającego zastosowanie prawa podatkowego.

Organ zaznaczył, że celem dyrektywy 2003/49/WE jest zwolnienie należności odsetkowych i licencyjnych wypłacanych przez spółki zależne ich spółkom dominującym z podatku potrącanego u źródła dochodu oraz wyeliminowanie podwójnego opodatkowania takiego dochodu na poziomie spółki dominującej, określenie zasad opodatkowania, które są neutralne z punktu widzenia konkurencji, aby umożliwić przedsiębiorstwom dostosowanie się do wymogów rynku wewnętrznego, zwiększyć ich produktywność oraz zwiększyć ich siłę konkurencyjną na poziomie międzynarodowym. Niewątpliwie przepisy rzeczonej dyrektywy mają zastosowanie wyłącznie do spółek mających siedzibę na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej oraz których działalność gospodarcza wykonywana jest na terytorium Unii Europejskiej. Powyższe dotyczy również "łańcucha spółek", w którym każda spółka prowadzi działalność

w rożnych państwach członkowskich.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, w pierwszej kolejności organ zaznaczył, że odpowiednie zastosowanie w zakresie sztuczności znajdują ustalenia poczynione w pkt 3 odnoszącym się do braku statusu rzeczywistego beneficjenta. Za sztucznością konstrukcji, w której uczestniczy M. przemawia przede wszystkim wzajemne powiązanie pożyczek otrzymanych przez M. w celu finansowania pożyczek udzielonych Spółce, udzielonych między podmiotami w Grupie tj. pożyczkami udzielonymi M. przez jego wspólnika i pożyczkami zawieranymi na wyższych szczeblach Grupy tj. pomiędzy M. a M. C. z siedzibą na Malcie, M. S. z siedzibą w Holandii oraz M. P. ([...] Biorąc pod uwagę, ustalenia poczynione w pkt 5 co do spełnienia przesłanek art. 21 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.p., otrzymane przez M. odsetki od pożyczek posłużą sfinansowaniu spłat pożyczek na rzecz M. S. (a przez nią spłacie obligacji gwarantowanych przez M. P. w J. ) oraz sfinansowaniu pożyczki udzielonej przez M. C. H. L.. Dodatkowo wskazać należy, że w celu odmowy uznania danej spółki za właściciela odsetek organ krajowy nie jest zobowiązany do zidentyfikowania podmiotu, którego uważa za właściciela tych odsetek, co znajduje potwierdzenie w wyroku TSUE w sprawach połączonych C-115/16, C-118/16, C-119/16 i C-299/16.

Organ zwrócił nadto uwagę na status podmiotu dominującego w Grupie M. – M. P. , która jest spółką publiczną notowaną na giełdzie w J. (RPA). Głównymi akcjonariuszami są P. H. i jednostki stowarzyszone (wspomniana wyżej w ramach analizy umowy podnajmu biura M.), G. (południowoafrykański fundusz emerytalny), A. (południowoafrykański fundusz typu REIT), A. z siedzibą na Wyspie Man [...] dostąp 25.07.2023 roku). W ramach restrukturyzacji korporacyjnej, M. P. przeniosła swoją siedzibę prawną z Brytyjskich Wysp Dziewiczych na Maltę, zmieniając rezydencję podatkową z Wyspy Man na Maltę oraz nazwę. Było to zdaniem organu - pokłosiem wyroków TSUE w tzw. sprawach duńskich oraz zmianą przepisów dotyczących rzeczywistego właściciela należności w u.p.d.o.p. Zarówno wyroki, jak i zmiany w prawie zwracają uwagę na substrat osobowy, lokalowy

i rzeczowy spółek w kontekście prowadzonej przez nie działalności gospodarczej.

Ponadto, do kwietnia 2021 r. M. P. miała siedzibę na terytorium Brytyjskich Wysp Dziewiczych – kraju określonego rozporządzeniem Ministra Finansów z 28 marca 2019 r. w sprawie określenia krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (Dz. U. z 2019 roku, poz. 600) jako stosujący szkodliwą konkurencję podatkową. Rezydencja podatkowa Wyspy Man posiada zerową stawkę podatku dochodowego od osób prawnych (źródło: [...], dostęp 25.07.2023 r.).

Zdaniem organu, w sprawie występują również elementy wskazujące, że przyjęty sposób działania był sztuczny. Doszło do nieuzasadnionego dzielenia operacji, gdyż:

• w przypadku Umowy 1 – M. S. wyemitował obligacje z gwarancją wykupu przez M. P. o wartości 300 mln EUR, następnie ze środków uzyskanych

z emisji udzielił pożyczki M. w wysokości 300 mln EUR, a następnie M. udzielił pożyczki Spółce w wysokości 45.001.244,55 EUR,

• w przypadku Umowy 2 - M. C. udzieliła pożyczki M. w celu sfinansowania przeniesienia praw i obowiązków (cesji) wynikającej z pierwotnej pożyczki w wysokości 400 mln EUR, z czego M. przejął za wynagrodzeniem wierzytelność wobec Spółki w wysokości 29.338.755 EUR oraz udzielił ośmiu pożyczek na rzecz innych podmiotów powiązanych, podczas, gdy w obu przypadkach dochodziło do przekazania tych samych środków. Sposób wytransferowania odsetek do M. S. , M. C. oraz M. P. w ramach zapłaty odsetek od pożyczek w przyszłości wypełnia znamiona nieuzasadnionego dzielenia operacji.

W dalszej kolejności organ zwrócił uwagę na strukturę, w której uczestniczący M. ma wyłącznie formalny charakter, bowiem brak jest jakichkolwiek przesłanek uzasadniających z ekonomicznego punktu widzenia prowadzenie rzeczywistej działalności gospodarczej.

Ze względu na spełnienie wszystkich negatywnych przesłanek wydania opinii

o stosowaniu preferencji, określonych w art. 26b ust. 3 pkt 1-4 u.p.d.o.p., organ odmówił jej wydania.

W skardze do Sądu, pełnomocnik domagając się uchylenia zaskarżonej odmowy oraz zasądzenia kosztów postępowania, zarzucił naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, tj.

1. art. 26b ust. 3 pkt 1, pkt 2 i pkt 4 w zw. z art. 21 ust. 3 pkt 4 lit. a w zw. z art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p. poprzez ich błędną interpretację polegającą na nieznajdującym oparcia

w przepisach podatkowych utożsamieniu pojęcia "rzeczywistego właściciela"

z "ostatecznym beneficjentem" oraz poprzez bezpodstawne przyjęcie skutkujące odmową wydania opinii o stosowaniu preferencji, że M. z siedzibą w Bukareszcie (od dnia 11 sierpnia 2023 r. jako [...] z siedzibą w Bukareszcie) nie może być uznana za podmiot, któremu przysługuje status rzeczywistego właściciela odsetek, podczas, gdy spełnia on wszystkie ustawowe przesłanki, o których mowa

w art. 4a pkt 29 u.o.p.d.p, gdyż otrzymuje odsetki dla własnej korzyści, tj. samodzielnie decyduje o ich przeznaczeniu i ponosi ryzyko ekonomiczne związane z utratą tych należności i nie jest pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym do przekazania całości lub części należności innemu podmiotowi i prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w Rumunii;

2. art. 26b ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 22c ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym uznaniu skutkującym odmową wydania opinii o stosowaniu preferencji, że zachodzi sytuacja powzięcia uzasadnionego przypuszczenia o możliwości wydania decyzji z zastosowaniem art. 22c u.p.d.o.p. ze względu na uznanie, że głównym celem dokonanych czynności skutkujących zawarciem przedmiotowych umów pożyczek było skorzystanie ze zwolnienia podatkowego a sposób działania był sztuczny, w sytuacji, gdy transakcja została zrealizowana w ramach działalności gospodarczej, a cel i charakter działalności ma uzasadnienie ekonomiczne, a więc zwolnienie nie byłoby sprzeczne z celem ustawy;

3. art. 21 ust. 3c w świetle art. 3 lit. a pkt (iii) dyrektywy rady 2003/49/WE poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że art. 21 ust. 3c u.p.d.o.p. ustanawia obowiązek efektywnego opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych w państwie rezydencji podatnika, podczas gdy przepis ten wymaga, aby spółka uzyskująca przychody z odsetek podlegała opodatkowaniu tym podatkiem oraz nie korzystała ze zwolnienia z opodatkowania od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania;

II. przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1. art. 120, art. 121 § 1, art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 26b ust. 9 u.p.d.o.p. przez wydanie odmowy zawierającej wadliwie sporządzone uzasadnienie prawne, w szczególności przyjęcie sprzecznej i niedopuszczalnej rozszerzającej wykładni przepisów prawa podatkowego w zakresie warunku przewidzianego w art. 21 ust. 3c u.p.d.o.p. oraz z naruszeniem zasady zaufania do organów podatkowych oraz zasady legalizmu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2. art. 120, art. 121 § 1, art. 187 § 1, art. 187 § 3 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej

w zw. z art. 26b ust. 9 u.p.d.o.p. poprzez wydanie odmowy naruszającej przepisy postępowania, objawiające się w szczególności nierozpatrzeniem w sposób wyczerpujący zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokonanie błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, dokonanie niekorzystnych domniemań faktycznych wpływających na rozstrzygnięcie sprawy oraz przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do stronniczych i sprzecznych

z materiałem dowodowym ustaleń, w szczególności błędnego:

- ustalenia terminu zapadalności pożyczek;

- ustalenia, że ze środków uzyskanych na mocy pożyczek od podmiotów powiązanych M. sfinansował koszty zatrudnienia i ubezpieczeń społecznych zatrudnionych pracowników,

- ustalenia, że wynajmowany lokal jest nieumeblowany i M. nie dysponował odpowiednim sprzętem biurowym do prowadzenia działalności finansowej,

- bezpodstawnego założenia o niesamodzielności zarządu w podejmowaniu decyzji,

- bezpodstawnego, że wszystkie działania M., tj. zatrudnienie pracowników, wynajem lokalu oraz zaopatrzenie w środki trwałe miałyby służyć jedynie upozorowaniu prowadzenia działalności gospodarczej w celu uzyskania zwolnienia działalności gospodarczej w Rumunii co doprowadziło do błędnego uznania, że:

- nie jest właścicielem rzeczywistym otrzymywanych odsetek;

- istnieją uzasadnione wątpliwości, że złożone oświadczenia nie są zgodne ze stanem rzeczywistym;

- M. nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w Rumunii;

- istnieje uzasadnione przypuszczenie wydania decyzji z zastosowaniem art. 22c u.p.d.o.p., a sposób działania jest sztuczny.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Spółka wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonych do skargi dokumentów dotyczących połączenia M. P. , skutkującego prawno-podatkową sukcesją i wstąpienia M. P. w miejsce M..

W obszernym uzasadnieniu skargi, pełnomocnik po przedstawieniu stanu faktycznego i przebiegu postępowania przedstawił argumentacje, mającą wykazać słuszność postawionych zarzutów.

W szczególności zarzucił, że aby uznać dany podmiot za rzeczywistego właściciela, należy stwierdzić, że otrzymuje on należności dla własnej korzyści (w tym decyduje samodzielnie o ich przeznaczeniu i ponosi ekonomiczne ryzyko związane z utratą należności), nie jest pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym do przekazania w całości lub części należności innemu podmiotowi oraz prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby. Do wykazania uprawnienia do otrzymania należności znaczenie mają fakty wskazujące na określoną rzeczywistość ekonomiczną, a wskazane warunki uznania danego podmiotu za rzeczywistego właściciela należności muszą być spełnione łącznie. Co istotne, używanie przez organ w treści odmowy sformułowania "ostateczny beneficjent" –

w domyśle "ostateczny odbiorca" w odniesieniu do badania statusu rzeczywistego właściciela danej spółki nie jest właściwe, gdyż trudno jest uznać, żeby jakakolwiek spółka mogła zostać uznana za ostatecznego beneficjenta, którym ze względu na konstrukcję prawną spółki mogłaby być tylko osoba fizyczna, która jest jej właścicielem. Ze względu na powyższe, organ nie powinien badać, czy dany podmiot spełnia kryteria "ostatecznego beneficjenta", lecz kryteria zawarte w definicji "rzeczywistego właściciela" według 4a pkt 29 u.p.d.o.p. Tymczasem sformułowanie użyte w odmowie może świadczyć o błędnej interpretacji pojęcia "rzeczywisty właściciel", które nie powinno być utożsamiane z "ostatecznym" właścicielem - beneficjentem.

Pełnomocnik podkreślił, że M.:

- ma tytuł prawny do odsetek na podstawie zawartych umów pożyczek oraz ma pełne

i wyłączne prawo do wyegzekwowania przychodów z odsetek należnych od Spółki,

- działa we własnym imieniu i nie jest zobowiązana do przekazywania przychodu

z odsetek otrzymanych od Spółki własnym pożyczkodawcom, oraz

- może dysponować przychodami z odsetek otrzymanymi od Spółki według własnego uznania i decyzją swojego zarządu może rozdysponować taki przychód np. na inne spółki w ramach Grupy, które w danym momencie potrzebują finansowania na spłatę własnych wierzytelności, czy koszty swojej działalności.

Spółka wywodziła, że kwota 69.287.400 LEI (14 mln EUR) kapitału zapasowego M. pochodzi z dokapitalizowania przez wspólników na mocy uchwały zgromadzenia wspólników z 14 grudnia 2021 r., czyli kilka miesięcy po zawarciu ze Spółką Umowy 1 oraz przejęciu wierzytelności określonej w Umowie 2. Ponadto, kwota 14 mln EUR nie pozwalałaby na udzielenie dwóch pożyczek w łącznej wysokości 82.338.755 EUR ze względu na to, że M. w momencie, gdy stał się stroną umów nie posiadał własnego kapitału w takiej wysokości". Nadto, wbrew stanowisku organu, daty zapadalności pożyczek nie pokrywają się w tym samym dniu, lecz dzieli je niemal roczny okres. Błąd organu polega na interpretowaniu pojęcia "pożyczka podporządkowana" jako "pożyczka zależna", szczególnie w odniesieniu do pożyczki z dnia 11 października 2021 r. zawartej między Spółką a M. i pożyczki z dnia 11 października 2021 r. zawartej między M. C. a M., podczas gdy te pożyczki są całkowicie niezależne względem siebie.

O tym, iż M. jest niezależna w zarządzaniu swoimi finansami świadczy również dodany aneksem zapis w umowach pożyczki, zgodnie z którym Spółka jest zobowiązana do zapłaty odsetek karnych za opóźnienie. Wynika to z faktu, iż M. musi pozyskiwać finansowanie od innych pożyczkobiorców, aby wywiązywać się ze swoich zobowiązań wobec własnych pożyczkodawców. Świadczy to o faktycznym ryzyku ponoszonym przez M.. Bliskość dat zapadalności pożyczek nie może być postrzegana jako dowód jakiegokolwiek "szkodliwego" porozumienia typu back to back.

M. jest jedynym podmiotem decydującym o należnych odsetkach oraz nie ma tu miejsca automatyczny transfer środków do innych spółek w strukturze Grupy. Działa jako podmiot pełniący funkcję finansową, zarządzający pożyczkami wewnątrz Grupy,

a do jego zadań należy m.in. wprowadzanie nowych umów kredytowych, dostosowywanie: kwoty kredytów, stóp procentowych i okresów kredytowania, biorąc pod uwagę aktualne warunki rynkowe (w tym zaktualizowaną analizę porównawczą), podporządkowanie poprzez odniesienie do istniejących kredytów, jak również monitorowanie zdolność kredytobiorców (podmiotów z Grupy) do spłaty kredytów.

W ocenie Spółki, nie powinien ulegać wątpliwości fakt, że odsetki są otrzymywane dla własnej korzyści i M. jest podmiotem ponoszącym ryzyko w tym zakresie. W razie braku spłaty zobowiązań pożyczkowych przez spółki zależne (w tym polskie spółki) ponosi ryzyko kredytowe, a w związku z powyższym, otrzymuje ustalone na warunkach rynkowych wynagrodzenie w postaci odsetek za pełnioną funkcję, zaangażowane aktywa oraz za ponoszone ryzyko, które jest opodatkowane w Rumuni. W związku z powyższym należało uznać, że Spółka działa jako niezależny pożyczkodawca, co zostało pominięte przez organ. Fakt, że środki wykorzystane do udzielenia pożyczek Spółce pochodziły w dużej mierze z funduszy pozyskanych wcześniej od innych podmiotów, nie może stanowić przesłanki uznania, iż M. nie posiada statusu rzeczywistego właściciela.

Zdaniem pełnomocnika, organ błędnie przyjął, że ze środków uzyskanych na mocy pożyczek od podmiotów powiązanych M. sfinansował koszty zatrudnienia

i ubezpieczeń społecznych zatrudnionych pracowników, co rzekomo wynikać miało

z wyjaśnień Spółki z 17 lipca 2023 r. W istocie taka konkluzja musiała wynikać z braku zrozumienia przedstawionej argumentacji oraz sprawozdania finansowego, z których wynikało jedynie, że kwota zobowiązań z zaciągniętych pożyczek, kwota wydatków związanych ze składkami na ubezpieczenie społeczne oraz koszty wynagrodzeń zostały wykazane łącznie pod pozycją 117 sprawozdania finansowego, tj. "Inne pożyczki" i odpowiadające im odsetki. Nie implikuje to jednak w żaden sposób związku między powyższymi wydatkami. Co również ważne, rumuńskie sprawozdania finansowe oparte są na szablonie opublikowanym przez tamtejsze Ministerstwo Finansów i sposób ujęcia danych kosztów jest podyktowany wymogami wynikającymi z tych wymogów.

Spółka argumentowała, że dane zawarte w sprawozdaniu finansowym dowodzą jednak czegoś zupełnie przeciwnego, niż wywiódł to organ. M. osiąga bowiem znaczące przychody z tytułu odsetek, które są wykazywane dla celów księgowych

(i podatkowych) w Rumunii. Jednocześnie Spółka jest uprawniona do odliczenia związanych ze swoją działalnością kosztów finansowych – typowych dla tego rodzaju działalności. Oczywiste jest, że tylko różnica między przychodami a kosztami stanowi podstawę opodatkowania (tak samo jak w Polsce). Co więcej, dane te świadczą

o marży generowanej przez M. na transakcjach na poziomie globalnym w oderwaniu od badania oddzielnych pożyczek. Wobec tego określenie, że "prawie cały przychód został przekazany" należy uznać za spore nadużycie. Organ oceniając wysokość wynagrodzenia powinien brać pod uwagę profil działalności danej spółki oraz odpowiednie dane rynkowe, a nie dokonywać arbitralnych ocen wyniku M., która. posiada dokumentację cen transferowych uzasadniającą poziom oprocentowania jej należności. W konsekwencji zarzut, jakoby dochód z tytułu odsetek nie został faktycznie opodatkowany w Rumunii jest bezpodstawny.

W ocenie pełnomocnika, organ niesłusznie nadto przyjął, że standardem przy zawieraniu umów najmu lokalu jest zawieranie w treści umowy postanowienia, że przedmiotem najmu jest również umeblowanie. Należało bowiem zauważyć, że umowa podnajmu lokalu z dnia 27 maja 2022 r. (ze skutkiem prawnym od 1 marca 2022 r.), zawarta pomiędzy M. a P. , podlega prawu rumuńskiemu (zgodnie z punktem 19.1. "Lege aplicabila" tejże umowy). Bez znajomości prawa właściwego dla tejże umowy nie należy wyprowadzać wniosku, jakie postanowienia stanowią essentialia negotii danej umowy. Znaczenie ma również praktyka funkcjonująca na rynku rumuńskim. Ponadto, nawet brak takiego zapisu

w umowie, nie dowodzi tego, że lokal jest nieumeblowany, a w szerszej perspektywie, że jego stan nie pozwala na prowadzenie działalności gospodarczej, polegającej na działalności finansowej. W rzeczywistości meble zostały zakupione przez M., a związane z nimi wydatki zostały zaksięgowane w 2022 r. w rachunku zysków i strat. Nie zostały ujęte jako środki trwałe i amortyzowane (ponieważ zgodnie z rumuńskim prawem tylko aktywa o wartości powyżej 2.500 RON muszą być rejestrowane jako środki trwałe). Wydatki te w wysokości 21.944 RON można zidentyfikować

w sprawozdaniu finansowym za 2022 r. w wierszu 17 "8.a) Cheltuieli cu materiile prime si materiale consumabile", co oznacza "Wydatki na surowce i materiały eksploatacyjne".

Podobnie, najem lokalu od spółki P. powiązanej

z jednym z akcjonariuszy spółki M. P., nie dowodzi, że M. nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej. Najem lokalu w ramach Grupy stanowi praktykę całkowicie dopuszczalną rynkowo, korzystną dla obu stron. Zwrócenie uwagi na ten fakt przez organ niczego nie dowodzi. Posiadanie laptopów wskazuje, że M. jest wyposażony w sprzęt oraz oprogramowanie pozwalające na prowadzenie działalności finansowej, w tym na podejmowanie decyzji oraz realizowanie swoich funkcji przykładowo dokonywanie analizy rentowności inwestycji. W dobie komunikacji cyfrowej, w działalności o profilu M. nie są konieczne dodatkowe sprzęty.

Spółka we wniosku wskazała, że czynsz w ramach umowy podnajmu obejmuje także koszty utrzymania obiektu, tj. wydatki operacyjne, media oraz wszelkie inne płatności należne wynajmującemu, w tym: podatek od nieruchomości, ubezpieczenia, zużycie energii elektrycznej, gazu, ogrzewania, wody i innych mediów związanych

z pomieszczeniami wspólnymi w obiekcie, koszty konserwacji i napraw, sprzątania pomieszczeń wspólnych, koszty obsługi recepcji budynku, co potwierdza, że M. ponosi koszt najmu biura, jak i typowych opłat, przenoszonych zwykle przez wynajmującego na najemcę. Fakt korzystania w przeszłości z lokalu nieodpłatnie, nie wskazuje, że na dzień wydania rozstrzygnięcia (4 sierpnia 2023 r.) M. nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej, a dalej – nie stanowi o braku statusu rzeczywistego właściciela odsetek.

Pełnomocnik stwierdził dalej, że prawo rumuńskie nie wymaga, aby członkowie zarządu otrzymywali wynagrodzenie, jest to kwestia całkowicie irrelewantna dla niniejszej sprawy. Członkowie zarządu nie są zatrudnieni przez M. P., a jedynie pełnią funkcje członków zarządu w spółkach M. P.. Ten sam skład zarządu w kilku podmiotach Grupy umożliwia spójne i efektywne zarządzanie spółkami i inwestycjami.

Z tego względu zarzuty organu w tym zakresie nie znajdują żadnego potwierdzenia

w rzeczywistości gospodarczej. Organ nie dowiódł, że członkowie zarządu M. są niesamodzielni w podejmowaniu decyzji. Nie może o tym świadczyć także sam brak wynagrodzenia.

Odnosząc się do argumentacji organu, że w chwili zawarcia umów pożyczek M. nie posiadał żadnego substratu majątkowo-osobowego, pełnomocnik zwrócił uwagę, że funkcja finansowania była przenoszona stopniowo w ramach reorganizacji Grupy. W jej konsekwencji M. stał się w 2021 r. spółką finansującą Grupy dla Europy Środkowo-Wschodniej (tj. rumuńskich, bułgarskich i polskich spółek nieruchomości). Rola M. była sukcesywnie rozbudowywana, zaś w momencie zawierania przedmiotowych umów pożyczek w stosunku do przedmiotu i skali działalności M. wystarczające było podejmowanie odpowiednich decyzji i działań przez członków zarządu, którzy są managerami, posiadającymi wykształcenie ekonomiczne, dysponującymi odpowiednią wiedzą, doświadczeniem i kompetencjami do podejmowania tego typu działań. M. ponadto w tym czasie dysponowała adresem rejestrowym w B. – tym samym adresem, gdzie obecnie wynajmuje biuro. Wraz z rozbudową funkcji M. w ramach Grupy, konieczne stało się zatrudnienie pracowników – pierwsi zostali zatrudnieni 1 marca 2022 r. i od tego czasu konieczny stał się również wynajem przestrzeni biurowej. Umowa podnajmu z dnia 27 maja 2022 r. została zawarta ze skutkiem prawnym od 1 marca 2022 r. Kolejni pracownicy zatrudnieni zostali w maju i w czerwcu. Decyzja o złożeniu wniosku o stosowaniu preferencji była zatem przejawem realizowania zadań w ramach normalnej działalności M. i wynikała bezpośrednio z odwieszenia właśnie w tamtym czasie tzw. mechanizmu my and refund, czyli stosowania art. 26 ust 2e u.p.d.o.p. do płatności takich jak odsetki od 2022 r. Wniosek w niniejszej sprawie został złożony przed jakąkolwiek wypłatą odsetek, aby zarówno M., jak i Spółka miały pewność, że płatności zostaną prawidłowo rozpoznane podatkowo.

Pełnomocnik podkreślił, że spełnienie warunków do zastosowania zwolnienia

z art. 21 ust. 3 u.p.d.o.p. powinno nastąpić dopiero na moment wypłaty odsetek, natomiast, w przypadku wyprzedzającego moment wypłaty odsetek, wystąpienia podmiotu o wydanie opinii o stosowaniu preferencji, stosownie do art. 26b ust. 1 u.p.d.o.p. Jeżeli we wniosku zostało wykazane spełnienie warunków określonych w art. 21 ust. 3-9, organ podatkowy jest obowiązany wydać opinię o stosowaniu preferencji.

Zdaniem pełnomocnika, błędne jest więc kwestionowanie spełnienia przez M. przesłanki wynikającej z art. 21 ust. 4 pkt 4a u.p.d.o.p. na podstawie analizy przeszłości. W niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja powzięcia uzasadnionego przypuszczenia o możliwości wydania decyzji z zastosowaniem art. 22c u.p.d.o.p. ze względu na uznanie, że głównym celem dokonanych czynności skutkujących zawarciem przedmiotowych umów pożyczek było skorzystanie ze zwolnienia podatkowego a sposób działania był sztuczny. W ocenie pełnomocnika, błędem organu było oparcie argumentów przemawiających za odmową wydania opinii o stosowaniu preferencji na wyrokach TSUE w tzw. "sprawach duńskich", tj. orzeczeniach wydanych w sprawach połączonych, które zapadły w zakresie sytuacji całkowicie odmiennych niż sytuacja M., a mianowicie - w odniesieniu do spółek, których powstanie uznano za sztuczne, mające wyłączenie na celu uzyskanie korzyści podatkowej w formie zwolnienia z zapłaty podatku u źródła.

Pełnomocnik jeszcze raz podkreślił, że w przedmiotowej sprawie M. jest finansowany przez podmioty mające siedzibę i podlegające opodatkowaniu CIT

w państwie członkowskim Unii Europejskiej. W związku z tym nie ma tutaj mowy

o podmiocie niespełniającym przesłanek do zastosowania dyrektywy 2003/49. W związku z powyższym odwoływanie się do wyroków duńskich w powyższej sprawie nie ma żadnego uzasadnienia, jako że stany faktyczne są całkowicie odmienne. Zdaniem pełnomocnika, organ próbuje obrócić na niekorzyść sprawy fakt, iż podmiot dominujący w Grupie M. – M. P. – jest spółką publiczną notowaną na giełdzie

w J. . Pomijając fakt, iż jest to okoliczność zupełnie nierelewantna dla niniejszej sprawy, organ zdaje się nie dostrzegać, iż powszechnie uznaje się, że spółki publiczne uznaje się za wyjątkowo wiarygodne, ze względu na ich szerokie zobowiązania raportowe i informacyjne, a także ze względu na fakt, iż ich funkcjonowanie na giełdzie generuje odpowiedzialność przed akcjonariuszami.

Mimo że na gruncie niniejszej sprawy organ wskazał, że M. podlega efektywnemu opodatkowaniu, a tym samym jest spełniony wymóg określony w art. 21 ust. 3c u.p.d.o.p., to w innym miejscu zarzucił M., że prawie cały uzyskany przychód z tytułu odsetek od pożyczek zawartych z podmiotami powiązanymi przekazał tytułem spłat pożyczek otrzymanych od swoich wspólników. Organ sam sobie przeczy, wskazując raz, że podmiot podlega efektywnemu opodatkowaniu i spełnia warunek

z art. 21 ust. 3c, innym razem zaś stwierdzając, że "faktycznie dochód z tytułu odsetek nie został opodatkowany w Rumunii" – przy ocenie spełnienia przesłanki rzeczywistego właściciela.

Pełnomocnik wywodził, że na gruncie niniejszej sprawy nie powinno ulegać wątpliwości, iż M. podlegał efektywnemu opodatkowaniu w Rumunii. Pogląd organu

o wymogu "efektywnego opodatkowania" jest sprzeczny z dyrektywą 2003/49/WE, która

w żadnym miejscu nie zakłada takiego wymogu, a przesłanka taka nie wynika też

z przepisów u.p.d.o.p.

Uzasadniając naruszenie przepisów postępowania wskazanych w skardze pełnomocnik stwierdził, iż organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonał błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego jak również niekorzystnych dla Spółki domniemań faktycznych wpływających na rozstrzygnięcie sprawy, a tym samym przekroczył zasadę swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do stronniczych i sprzecznych z materiałem dowodowym ustaleń.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym akcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu jest zasadność odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji podatkowej w postaci zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych u źródła od dochodu z wypłat odsetek należnych

z tytułu umów pożyczek, pochodzących od spółki mającej siedzibę w Polsce (N. sp. z o.o. będącej równocześnie wnioskodawcą w sprawie) na rzecz spółki M. z siedzibą w Rumunii.

Spółka we wniosku wskazała, że wraz Podatnikiem – M. należy do międzynarodowej grupy kapitałowej M. G. (dalej: "Grupa M.") będącej europejskim inwestorem oraz operatorem na rynku nieruchomości. Grupa działa od 2008 r. i jest obecna w Rumunii, Bułgarii, Polsce, Niemczech i Wielkiej Brytanii. Głównym przedmiotem działalności spółek należących do Grupy M. jest działanie na rynku nieruchomości (wynajem, dzierżawa, zarządzanie aktywami i nieruchomościami mieszkalnymi, przemysłowymi, handlowymi i komercyjnymi). Podmiotem dominującym w Grupie M. jest notowana na głównym parkiecie Giełdy Papierów Wartościowych

w J. spółka M. P..

Zgodnie z art. 26b ust. 1 u.p.d.o.p. organ podatkowy na wniosek złożony przez podatnika, płatnika lub podmiot dokonujący wypłaty należności za pośrednictwem podmiotów prowadzących rachunki papierów wartościowych albo rachunki zbiorcze, wydaje opinię o stosowaniu przez płatnika zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego, od wypłacanych na rzecz podatnika należności, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub art. 22 ust. 1 lub stosowaniu stawki podatku wynikającej

z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobraniu podatku zgodnie z taką umową (opinia o stosowaniu preferencji), jeżeli zostaną spełnione określone warunki.

Jak wynika z art. 26b ust. 4 u.p.d.o.p., na odmowę wydania opinii o stosowaniu preferencji przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

W myśl art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność,

o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji w całości lub części następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jak natomiast stanowi art. 151 powołanej ustawy, w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę, odpowiednio w całości albo w części.

Z uwagi na fakt, że prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego uwarunkowane jest prawidłowym działaniem organu podatkowego pod względem formalnoprawnym, stąd w pierwszej kolejności należy ocenić stawiane przez stronę zarzuty procesowe. Spółka zarzuciła bowiem w skardze naruszenie art. 120, art. 121 §1, art. 180, art. 187 § 1 i § 3, art. 191 i art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 26b ust. 9 u.p.d.o.p. poprzez wydanie odmowy zawierającej wadliwie sporządzone uzasadnienie prawne, w szczególności przyjęcie sprzecznej i niedopuszczalnej rozszerzającej wykładni przepisów prawa podatkowego w zakresie warunku przewidzianego w art. 21 ust. 3c u.p.d.o.p., z naruszeniem zasady zaufania do organów podatkowych oraz zasady legalizmu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, twierdząc, że organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonał błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego oraz niekorzystnych domniemań faktycznych wpływających na rozstrzygnięcie sprawy, a tym samym przekroczył zasadę swobodnej oceny dowodów.

W ocenie Sądu zarzuty te nie mają uzasadnionych podstaw. Przeprowadzone przez organ postępowanie wbrew zarzutom skargi ich nie naruszyło.

Organ uwzględnił bowiem i poddał ocenie z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów wszystkie dokumenty, które złożyła Spółka, która uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów postępowania, zaoferowała natomiast własną – odmienną – ocenę dowodów zebranych w toku postępowania. Nie oznacza to jednak, że organ uchybił standardom postępowania, bowiem zarzut naruszenia art. 191 czy art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej może zostać skutecznie podniesiony, jeśli zostanie jednocześnie wykazane (czego w sprawie nie dokonano), że organy podatkowe działały wbrew zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego.

Przepis art. 26b ust. 9 u.p.d.o.p. stanowi, że do postępowania w sprawie wydania opinii o stosowaniu preferencji i odmowy wydania takiej opinii mają odpowiednie zastosowanie przepisy działu IV Ordynacji podatkowej, w tym rozdziału 11, w zakresie nieuregulowanym w art. 26b ust. 1-8 u.p.d.o.p. Z przepisów art. 26b, zwłaszcza zawartych w ust. 1 i 3 wynika, jakie okoliczności powinny być w postępowaniu wykazane i na kim ciąży obowiązek dowodowy.

Stosownie do art. 26b w ust. 1 u.p.d.o.p. opinię o stosowaniu preferencji stosuje się, jeśli we wniosku zostało wykazane spełnienie warunków do zastosowania zwolnienia. Z przepisu tego wynika więc wprost, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających zastosowanie zwolnienia podatkowego, inaczej niż

w postępowaniu podatkowym, spoczywa na wnioskodawcy. Co do zasady postępowania dowodowego, zgodnie z regułami wynikającymi z Ordynacji podatkowej, organ zaś nie jest zobowiązany do dochodzenia do prawdy materialnej. Nie jest więc rzeczą organu poszukiwanie z urzędu dowodów na okoliczności wskazywane we wniosku o wydanie opinii, gdyż to wnioskodawca ma je obowiązek w sprawie zgłosić już na etapie składania wniosku lub jego uzupełnienia. Organ jest natomiast zobowiązany uwzględnić w rekonstrukcji faktów i stosownie ocenić materiał dowodowy zaoferowany przez wnioskodawcę tak, by równocześnie poddać kontroli prawnopodatkowe wnioski, które strona z nich wywiodła. Temu też (a nie dążeniu do prawdy obiektywnej, bowiem – z mocy wskazanych przepisów - w postępowaniu Ordynację podatkową, a zatem i art. 122 stosuje się wyłącznie odpowiednio) służą ewentualne działania organu, polegające na wystąpieniach do strony o uzupełnienie lub doprecyzowanie niezbędnych danych, czy też korzystanie z innych źródeł informacyjnych, w tym powszechnie dostępnych informacji publikowanych w Internecie.

Wbrew stanowisku Spółki, organ nie dokonał w sprawie ustaleń dowolnych, ale inaczej niż ona sama ocenił przedstawione przez nią dowody z dokumentów. Przed wydaniem opinii zwracał się o uzupełnienie wniosku i złożenie stosownych dokumentów oraz o przedstawienie tych informacji, które w jego ocenie miały zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika była zatem świadoma potrzeb i oczekiwań w sferze dowodowej oraz zakresu zainteresowania organu.

Przepisy regulujące wydawanie opinii o stosowaniu preferencji, tj. art. 26b ust. 1 w zw. z art. 26b ust. 9 u.p.d.o.p., wymagają od wnioskodawcy wykazania spełnienia warunków do zastosowania preferencji w postaci zwolnienia lub obniżonej stawki podatku u źródła na podstawie właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Podstawy odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji zawiera natomiast art. 26b ust. 3 u.p.d.o.p. Odmowa wydania opinii może zostać wydana, gdy podatnik nie spełnia warunków określonych w art. 21 ust. 3-9 czy art. 22 ust. 4-6 u.p.d.o.p., gdy istnieją uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonej do wniosku dokumentacji lub oświadczenia podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności oraz, gdy zastosowanie może znaleźć art. 22c u.p.d.o.p. Celem opinii jest potwierdzenie, że podatnik spełnia wszystkie warunki do zastosowania zwolnienia, ale jednocześnie nie zachodzi podejrzenie nadużycia prawa.

Jak wynika z treści art. 21 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., podatek dochodowy z tytułu uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2, niemających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, i w związku z tym podlegających obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przychodów m.in.

z odsetek – ustala się w wysokości 20% przychodów, przy czym, jak wynika z treści ustępu 2. powołanego artykułu, wskazaną regulacje stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.

Zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 u.p.d.o.p. osoby prawne, dokonujące wypłat należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 są obowiązane jako płatnicy pobierać, z zastrzeżeniem ust. 2, 2b, 2d i 2e, w dniu dokonania wypłaty zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat, z uwzględnieniem odliczeń przewidzianych w art. 22 ust. 1a-1e. Zastosowanie stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobranie przez płatnika podatku zgodnie z taką umową jest możliwe pod warunkiem udokumentowania siedziby podatnika dla celów podatkowych uzyskanym od podatnika certyfikatem rezydencji. Przy weryfikacji warunków zastosowania stawki podatku innej niż określona w art. 21 ust. 1 u.p.d.o.p., zwolnienia lub warunków niepobrania podatku, wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, płatnik jest obowiązany dochować należytą staranność. Przy ocenie należytej staranności uwzględnia się zaś charakter, skalę działalności prowadzonej przez płatnika oraz powiązania w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 5 płatnika z podatnikiem.

W myśl art. 21 ust. 3 u.p.d.o.p., zwalnia się od podatku dochodowego przychody, o których mowa w ust. 1 pkt 1, a zatem przychody z odsetek, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:

1) wypłacającym należności jest spółka będąca podatnikiem podatku dochodowego mająca siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) uzyskującym przychody, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest spółka podlegająca w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania;

3) spółka, o której mowa w pkt 2, posiada bezpośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) w kapitale spółki, o której mowa w pkt 1;

4) rzeczywistym właścicielem należności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest spółka, o której mowa w pkt 2.

Wskazane zwolnienie stosuje się, stosownie do zastrzeżenia wynikającego z art. 21 ust. 3b i 3d, jeżeli posiadanie udziałów (akcji) o którym mowa, wynika z tytułu własności oraz jeżeli spółka uzyskująca odsetki nie korzysta ze zwolnienia

z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania. Jak zaś wynika z ustępu 4., zwolnienie ma zastosowanie jeśli spółka będąca podatnikiem posiada udziały w spółce będącej płatnikiem nieprzerwanie przez okres dwóch lat.

Przytoczone regulacje u.p.d.o.p., zwalniające z opodatkowania wypłaty z tytułu odsetek przy spełnieniu podanych warunków, stanowią implementację rozwiązań wynikających z dyrektywy rady 2003/49/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do odsetek oraz należności licencyjnych między powiązanymi spółkami różnych Państw Członkowskich (Dz. U. UE. L. 2003.157.49). W art. 1 ust. 1 przewiduje ona m.in. zwolnienie z wszelkich podatków odsetek powstających w państwie członkowskim pod warunkiem, że właściciel odsetek jest spółką innego państwa członkowskiego. Uzasadnieniem takiego rozwiązania, jak to wynika z pkt 1 i 2 preambuły, jest znoszenie w ramach jednolitego rynku barier

w swobodzie przepływu kapitałów. Dlatego, na co wskazuje pkt 3., niezbędne jest zapewnienie, aby odsetki były opodatkowane w państwie członkowskim tylko raz.

Odnotować więc należy, że dyrektywa 2003/49/WE w art. 5 ust. 1 dopuszcza stosowanie przepisów krajowych lub postanowień umownych mających na celu zapobieganie oszustwom i nadużyciom. Bardziej szczegółowe rozwiązania w tym zakresie, mające na celu zapobieganie szkodliwym zjawiskom erozji podstawy opodatkowania oraz transferu zysków z wykorzystaniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w celu uniknięcia zapłaty należnego podatku (base erosion and profit shifting – BEPS) podjęte zostały z inicjatywy Organizacji Współpracy Gospodarczej

i Rozwoju. Znalazły one wyraz w propozycjach sformułowanych przez tę Organizację,

a także w regulacjach dyrektywy Rady (UE) 2016/1164 z dnia 12 lipca 2016 r. ustanawiającej przepisy mające na celu przeciwdziałanie praktykom unikania opodatkowania, które mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego (Dz. U. UE. L. 2016.193.1 z dnia 19 lipca 2016 r.), zmienionej dyrektywą Rady (UE) 2017/952 z dnia 29 maja 2017 r. (Dz. U. UE. L .2017.144.1 z dnia 7 czerwca 2017 r.). Pkt 1. uzasadnienia ostatniej z powołanych dyrektyw wskazywał, że konieczne jest przywrócenie zaufania do sprawiedliwości systemów podatkowych i umożliwienie rządom faktycznego korzystania z suwerenności podatkowej. Dalej, w motywach wyrażonych w powołanym punkcie dyrektywy, prawodawca unijny wskazał, że Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) wydała w tym celu zalecenia dotyczące konkretnych działań w ramach inicjatywy dotyczącej przeciwdziałania erozji bazy podatkowej i przenoszeniu zysków (BEPS).

Wyrazem działań legislacyjnych mających na celu zapobieganie szkodliwym zjawiskom erozji podstawy opodatkowania oraz transferu zysków była w Polsce modyfikacja zasad poboru podatku u źródła przez płatników mających siedzibę w kraju, wypłacających należności na rzecz spółek mających siedzibę w innym państwie, dokonana przepisami ustawy z dnia z dnia 23 października 2018 r. o zmianie ustawy

o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 2193), zmieniającej ustawę podatkową z dniem 1 stycznia 2019 r. oraz następnie ustawy z dnia z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Wprowadzona została, jak to wynika z treści art. 26 ust. 2e u.p.d.o.p., zasada obowiązku poboru podatku przez płatnika, jeżeli wypłacana należność przekracza równowartość 2.000.000 zł, połączona jednak z procedurą zwrotu pobranego podatku. Wynika to z treści art. 28b ust. 1 i 2 u.p.d.o.p. Zgodnie z tymi przepisami, organ podatkowy zwraca, na wniosek, podatek pobrany zgodnie z art. 26 ust. 2e. Wysokość tego zwrotu określa się zaś na podstawie zwolnień lub stawek wynikających

z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Z wnioskiem o zwrot nadpłaty wystąpić zaś może zarówno podatnik, jak i płatnik, jeżeli wpłacił podatek z własnych środków i poniósł ekonomiczny ciężar podatku.

Zaznaczyć trzeba, że zasada poboru podatku i jego zwrotu nie eliminuje rozwiązań wynikających z regulacji unijnych lub umów międzynarodowych, przewidujących opodatkowanie na określonych szczeblach struktury organizacyjnej holdingów lub zastosowanie obniżonych stawek opodatkowania u źródła zgodnie

z treścią odpowiednich umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Ma ona natomiast na celu, w stosunku do wypłat o wskazanej wysokości, uprzednią weryfikację warunków dla skorzystania z preferencyjnych zasad opodatkowania na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub zwolnień wynikających z przepisów implementujących rozwiązania dyrektyw unijnych. Nadal możliwe jest zastosowanie zwolnienia z poboru podatku u źródła lub zastosowanie innego rozwiązania wynikającego z umowy międzynarodowej, o ile na wniosek płatnika bądź podatnika wydana zostanie opinia o stosowaniu preferencji.

Ustawodawca w art. 26 ust. 2e u.p.d.o.p. przyjął natomiast, że jeżeli łączna kwota należności wypłacanych z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 1 oraz w art. 22 ust. 1 na rzecz podmiotu powiązanego, przekroczyła w roku podatkowym obowiązującym u wypłacającego te należności łącznie kwotę 2.000.000 zł na rzecz tego samego podatnika, płatnicy obowiązani są pobrać, z zastrzeżeniem ust. 2g, w dniu dokonania wypłaty, zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat według stawki podatku określonej w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub art. 22 ust. 1 od nadwyżki ponad kwotę 2.000.000 zł:

1) z uwzględnieniem odliczeń przewidzianych w art. 22 ust. 1a-1e; (co nie ma zastosowania w niniejszej sprawie),

2) bez możliwości niepobrania podatku na podstawie właściwej umowy

o unikaniu podwójnego opodatkowania, a także bez uwzględniania zwolnień lub stawek wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Jednak, jak wynika z treści ustępu 2g, jeżeli łączna kwota należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 1 oraz art. 22 ust. 1 wypłacona podatnikowi w obowiązującym u płatnika roku podatkowym przekracza kwotę, o której mowa w ust. 2e, płatnicy mogą nie pobrać podatku na podstawie właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, zastosować stawkę wynikającą z takiej umowy bądź zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 3 lub art. 22 ust. 4, na podstawie opinii o stosowaniu preferencji, o której mowa

w art. 26b.

Z kolei powoływany już art. 26b ust. 1 u.p.d.o.p. przewiduje, że organ podatkowy na wniosek złożony przez podatnika, płatnika lub podmiot dokonujący wypłaty należności za pośrednictwem podmiotów prowadzących rachunki papierów wartościowych albo rachunki zbiorcze, wydaje opinię o stosowaniu przez płatnika zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od wypłacanych na rzecz podatnika należności, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub art. 22 ust. 1, lub stosowaniu stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobraniu podatku zgodnie z taką umową (opinia o stosowaniu preferencji), jeżeli we wniosku zostało wykazane spełnienie warunków określonych

w art. 21 ust. 3-9 lub w art. 22 ust. 4-6 albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Jak zaś stanowi ustęp 3. cytowanego przepisu, odmawia się wydania opinii

o stosowaniu preferencji w przypadku:

1) niespełnienia przez podatnika warunków określonych w art. 21 ust. 3-9 lub art. 22 ust. 4-6 albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania;

2) istnienia uzasadnionych wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonej do wniosku dokumentacji lub oświadczenia podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności;

3) istnienia uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a Ordynacji podatkowej, środków ograniczających umowne korzyści lub art. 22c, przy czym w przypadku uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji

z zastosowaniem art. 119a Ordynacji podatkowej lub środków ograniczających umowne korzyści, przepis art. 14b § 5c tej ustawy stosuje się odpowiednio;

4) istnienia uzasadnionego przypuszczenia, że podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 2, tj. niemający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, nie prowadzi zeczywistej działalności gospodarczej w kraju siedziby tego podatnika dla celów podatkowych. Co istotne, wskazane przesłanki mają charakter rozłączny. Oznacza to, że spełnienie choćby jednej z nich powoduje, że organ ma podstawę do wydania odmowy.

Konstruując przesłanki uzasadniające odmowę wydania opinii o stosowaniu preferencji, ustawodawca odwołał się m.in. do pojęć "rzeczywistego właściciela należności" oraz prowadzenia przez podatnika "rzeczywistej działalności" w kraju jego siedziby.

W Komentarzu do art. 10 Modelowej Konwencji w sprawie podatku od dochodu

i majątku wskazuje się, że eliminacja szkodliwego zjawiska erozji podstawy opodatkowania oraz transferu zysków z wykorzystaniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w celu uniknięcia zapłaty należnego podatku, co polega niekiedy na powoływaniu nieuzasadnionych ekonomicznie struktur organizacyjnych tylko po to, by skorzystać z określonych rozwiązań podatkowych niezgodnie z celem tych rozwiązań, wymaga uwzględnienia szerszego kontekstu relacji między podmiotami uczestniczącymi w przekazywaniu należności. Kontekst taki mogą zaś tworzyć okoliczności o charakterze faktycznym. Oparcie się na tych przesłankach pozwala przeciwdziałać sytuacjom, w których wykorzystywane są podmioty podstawione (pośredniczące) w celu uzyskania korzyści podatkowych przez podmioty do tego nieuprawnione. Komentarz do powołanego przepisu Konwencji Modelowej wskazuje bowiem, że państwo źródła nie jest zobowiązane do rezygnacji z prawa do opodatkowania dochodu z dywidend jedynie dlatego, że taki dochód został wypłacony bezpośrednio osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w państwie, z którym państwo źródła zawarło Konwencję. Pojęcie rzeczywistego właściciela, jak wskazuje Komentarz do Konwencji Modelowej, musi być rozumiane nie w wąskim i technicznym znaczeniu, ale w świetle celu i przedmiotu Konwencji, w szczególności w celu unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylania się od opodatkowania oraz oszustwom podatkowym. Dalej Komentarz podaje, że w świetle art. 10 Konwencji Modelowej, spółka podstawiona nie może być uważana za rzeczywistego właściciela, ponieważ mimo że formalnie jest właścicielem dochodu, to posiada ograniczone uprawnienia, które czynią z niej zwykłego powiernika lub zwykłego zarządcę, działającego na rachunek zainteresowanych stron. Wyjaśniając rozumienie pojęcia ograniczonych uprawnień podmiotu niebędącego rzeczywistym właścicielem do dysponowania dywidendą Komentarz zwraca uwagę, że to ograniczenie może wynikać z odnośnych dokumentów, ale także może istnieć na podstawie faktów i okoliczności, które wskazują, że zasadniczo odbiorca nie ma prawa korzystać i rozporządzać dywidendą, choćby – co trzeba podkreślić – nie był w tym zakresie ograniczony obowiązkiem kontraktowym. Analogiczne uwagi sformułowane zostały w Komentarzu do art. 11 Konwencji Modelowej, mającego zastosowanie do opodatkowania odsetek. Także w tym przypadku nie chodzi o uprawnienie do otrzymywania odsetek rozumiane wąsko, w sposób techniczny. Również w odniesieniu do opodatkowania odsetek, zgodnie z Komentarzem, należy odmówić zastosowania obniżki lub zwolnienia osobie, wprawdzie mającej miejsce zamieszkania w jednym z umawiających się państw, ale działającej jako osoba podstawiona za inną osobę, faktycznie otrzymującą dochód. Spółka podstawiona nie może być uważana za osobę uprawnioną, mimo że jest formalnym właścicielem dochodu, ponieważ w praktyce dysponuje ona ograniczonymi uprawnieniami, które czynią z niej powiernika lub zwykłego zarządcę, działającego na rachunek zainteresowanych stron. Analogicznie, jak w odniesieniu do opodatkowania dywidend wskazano, że ograniczenie prawa dysponowania dochodami wynikać może nie tylko z odpowiednich dokumentów, ale także z faktów i okoliczności wskazujących, że w istocie odbiorca nie ma prawa do korzystania i rozporządzania odsetkami, mimo braku zobowiązań kontraktowych lub ustawowych w tym zakresie.

Taki kierunek działania wskazują prawodawcy krajowemu regulacje zawarte

w art. 5 ust. 2 dyrektywy 2003/49/WE, stanowiącej, że państwa członkowskie,

w przypadku transakcji, których zasadniczą przyczyną lub jedną z zasadniczych przyczyn jest uchylenie się od podatków, unikanie płacenia podatków lub nadużycie, mogą cofnąć korzyści wynikające z tej dyrektywy lub odmówić jej zastosowania.

Pojęcie "rzeczywistego właściciela" zostało zdefiniowane w art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p.. Zdaniem Sądu, zostało ono ujęte w sposób odpowiadający intencjom wyrażonym zarówno w Konwencji Modelowej, jak i dyrektywie 2003/49/WE. Zgodnie

z tym przepisem rzeczywisty właściciel to podmiot, który spełnia łącznie następujące warunki:

a) otrzymuje należność dla własnej korzyści, w tym decyduje samodzielnie o jej przeznaczeniu i ponosi ryzyko ekonomiczne związane z utratą tej należności lub jej części,

b) nie jest pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym do przekazania całości lub części należności innemu podmiotowi,

c) prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby, jeżeli należności są uzyskiwane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, przy czym przy ocenie, czy podmiot prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą, uwzględnia się charakter oraz skalę działalności prowadzonej przez ten podmiot w zakresie otrzymanej należności.

Niezależnie od powyższego, ustawodawca – realizując przedstawione wyżej wskazania dotyczące konieczności przeciwstawienia się nadużyciom podatkowym – w art. 22c u.p.d.o.p. postanowił, że m.in. regulacji zawartej w art. 21 ust. 3 oraz art. 22 ust. 4, a zatem zwolnienia z podatku przychodów z tytułu odsetek oraz z tytułu dywidendy, nie stosuje się, jeżeli skorzystanie ze zwolnienia byłoby:

1) sprzeczne w danych okolicznościach z przedmiotem lub celem tych przepisów;

2) głównym lub jednym z głównych celów dokonania transakcji lub innej czynności albo wielu transakcji lub innych czynności, a sposób działania był sztuczny.

Jak wynika z treści ust. 2., przyjmuje się, że sposób działania nie jest sztuczny, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności należy przyjąć, że podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami zastosowałby ten sposób działania w dominującej mierze z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych. Do przyczyn,

o których mowa w zdaniu pierwszym, nie zalicza się celu skorzystania ze zwolnienia określonego m.in. w 21 ust. 3 oraz art. 22 ust. 4, sprzecznego z przedmiotem lub celem tych przepisów.

Należy mieć przy tym na uwadze, że regulacje zawarte w art. 26 ust. 2e u.p.d.o.p. nie znoszą zwolnień podatkowych wynikających z art. 21 ust. 3 oraz art. 22 ust. 4 powołanej ustawy, a także regulacji wynikających z odpowiednich umów

w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Przewidują natomiast inny tryb ich realizacji, jeżeli wypłacane kwoty przekraczają 2.000.000 zł (jak ma to miejsce w stanie niniejszej sprawy). Jak była o tym mowa, zgodnie z treścią art. 28b ust. 1 i 2 oraz 26 ust. 2e polega on na pobraniu zryczałtowanego podatku przez płatnika według odpowiedniej stawki wynikającej z przepisów u.p.d.o.p., a następnie zwrocie podatku, po weryfikacji, że spełnione zostały warunki do zastosowania zwolnienia bądź warunki do zastosowania stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobraniu podatku zgodnie z taką umową.

Zdaniem organu, w niniejszej sprawie Spółka spełniła przesłanki z art. 21 ust 3 pkt 1, art. 21 ust. 3 pkt 2 i ust. 3a, art. 21 ust. 3a, ust. 4-5, art. 21 ust. 3c, art. 21 ust. 8 art. 22b u.p.d.o.p. Zaszły jednak negatywne przesłanki do wydania opinii o stosowaniu preferencji w postaci zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych od odsetek wypłacanych przez Spółkę, o których mowa w art. 26b ust. 3 pkt 1-4 u.p.d.o.p., gdyż:

1. nie został spełniony przez M. warunek określony w art. 21 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.p.,

z uwagi na to, że nie jest on beneficjentem ostatecznym należności uzyskiwanych na mocy przedmiotowych umów pożyczek, a także nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej,

2. w kontekście zgromadzonej dokumentacji istnieją uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonego do akt sprawy oświadczeń M. z 5 sierpnia 2022 r. w zakresie posiadania statusu rzeczywistego właściciela otrzymywanych należności odsetkowych oraz prowadzenia rzeczywistej działalności gospodarczej w Rumunii,

3. istnieje uzasadnione przypuszczenie wydania decyzji z zastosowaniem art. 22c u.p.d.o.p., ponieważ z czynności opisanych we wniosku oraz zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że skorzystanie ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 3 u.p.d.o.p. było głównym celem dokonanych czynności skutkujących zawarciem przedmiotowych umów pożyczek, a sposób działania był sztuczny.

Rację ma organ, że zaistniały negatywne przesłanki wydania opinii o stosowaniu zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych od odsetek wypłacanych przez Spółkę na rzecz spółki rumuńskiej, albowiem zachodzą uzasadnione wątpliwości co do tego, że M. jest ich rzeczywistym właścicielem. Wynikają one z kształtu struktury organizacyjnej grupy, w której uczestniczy M., jak również z przepływu środków finansowych w ramach Grupy M..

Przedłożony materiał dowodowy wskazuje, że pomiędzy Spółką oraz M.

w 2021 r. doszło do zawarcia umowy pożyczek:

1. z dnia 22 czerwca 2021 r. na kwotę 53.000.000 EUR,

2. z dnia 11 października 2021 r. na kwotę 29.338 .755 EUR.

Pożyczka 1 została zawarta w celu refinansowania kredytu bankowego w kwocie 53 min EUR udzielonego na mocy umowy z 1 lipca 2017 r. pomiędzy Spólką, E. , R. Całkowita kwota pożyczki wynosiła 45.001.244,55 EUR. Oprocentowanie pożyczki zostało ustalone w wysokości 4,9855% w skali roku od kwoty głównej niespłaconego kredytu, pomniejszonej o .ewentualne spłaty lub przedpłaty, w każdym dniu płatności odsetek. Data zapadalności pożyczki została ustalona na 5 maja 2026 r. Pożyczka 2 została zawarta w związku z pierwotną umową pożyczki z 10 marca 2017 r. zawartą między spółką P. , działającą

w roli pożyczkodawcy, a Spółką jako pożyczkobiorcą. W dniu 11 października 2021 r. strony Pożyczki 2 dokonały cesji wierzytelności, na mocy której wszelkie prawa

i obowiązki wynikające z pierwotnej umowy pożyczki zostały przeniesione przez P. na M. Transfer wierzytelności pomiędzy P. wynikał z toczącego się procesu restrukturyzacji Grupy, w ramach którego nastąpiła zmiana podmiotu finansującego w Grupie. Pożyczka 2 weszła w życie z datą wsteczną – od 30 września 2021 r. Maksymalna kwota pożyczki w ramach umowy wynosi 29.338.755 EUR. Oprocentowanie zostało ustalone wg. stawki 5,9% rocznie od kwoty głównej niespłaconego kredytu. Data płatności odsetek przypada na 15 grudnia każdego roku. Data zapadalności Pożyczki 2 została ustalona na 15 grudnia 2037 r.

W zakresie ustalenia źródła finansowania, organ uwzględnił wyjaśnienia Spółki

z 17 lipca 2023 r., z których wynika, że źródłami finansowania udzielonej Spółce Pożyczki 1 była część środków uzyskanych z tytułu umowy niezabezpieczonej pożyczki odnawialnej, zawartej przez M. z M. S. pożyczki w wysokości 300 mln EUR w celu udzielenia pożyczek na kwoty potrzebne każdej spółce zależnej M. C. . Natomiast M. S. na potrzeby udzielenia pożyczki M., 19 maja 2021 r. wyemitował obligacje o wartości 300 mln EUR, gwarantowane przez M. z oprocentowaniem w wysokości 4,25% i terminem wykupu 19 maja 2026 r. Spółka wskazała, że M. S. przeznaczył całość lub część wpływów z obligacji na finansowanie lub refinansowanie "Kwalifikujących się Projektów". Okoliczności te wynikają z punktów A i B preambuły umowy pożyczki z 22 czerwca 2021 r. Z kwoty 300 mln EUR, M. udzielił Spółce tytułem pożyczki 45.001.244,55 EUR.

Wbrew zarzutom skargi na ocenę wątpliwości co do posiadania statusu beneficjenta ostatecznego przez M. do odsetek uzyskiwanych na podstawie umów

1 i 2 wpłynęło szereg okoliczności.

Zdaniem Sądu, organ zasadnie zwrócił uwagę na zbieżność czasową dat zapadalności przedmiotowych pożyczek oraz dat zapadalności (terminu wykupu obligacji obligacji) pożyczek, na podstawie których M. otrzymał finansowanie.

W przypadku Pożyczki 1 data zapadalności pożyczki uzyskanej przez M. od M. nie została wskazana przez Spółkę, lecz termin wykupu obligacji (19 maja 2026 r.) M. S. gwarantowanych przez M. pokrywa się z datą zapadalności Pożyczki 1-5 maja 2026 r. W przypadku Pożyczki 2 również termin zapadalności pożyczki podporządkowanej ostatecznie został ustalony na 15 grudnia 2037 r., co również pokrywa się z datą zapadalności Pożyczki 2 w tym samym dniu.

Spółka nie przedstawiła żadnej argumentacji, pozwalającej wykluczyć ustalenia organu, że zbieżność dat zestawiona z faktem, iż M. nie posiadała w dacie zawarcia tych umów własnych środków, z których mogłaby udzielić pożyczki uzasadniają wątpliwości co do tego, czy M. jest beneficjentem ostatecznym płatności z tytułu Umowy 1 i 2. Tym samym budzi wątpliwości oświadczenie M. co do tego, że jest rzeczywistym właścicielem takich należności odsetkowych. Za logiczny należy uznać wniosek organu, że niewiarygodne jest wyjaśnienie Spółki, że źródłem finansowania M. jest kapitał własny. Kwota 69.287.400 LEI (14 mln EUR) kapitału zapasowego M. pochodzi bowiem z dokapitalizowania przez wspólników na mocy uchwały zgromadzenia wspólników podatnika z 14 grudnia 2021 r., czyli kilka miesięcy po zawarciu ze Spółką Umowy 1 oraz przejęciu wierzytelności określonej w Umowie 2. Ponadto, kwota 14 mln EUR nie pozwalałaby na udzielenie dwóch pożyczek w łącznej wysokości 82.338.755 EUR ze względu na to, że M. w momencie, gdy stał się stroną umów nie posiadał własnego kapitału w takiej wysokości. Jak wynika z wyjaśnień Spółki z 17 lipca 2023 r., z pożyczek uzyskanych od podmiotów powiązanych M. sfinansował koszty zatrudnienia i ubezpieczeń społecznych zatrudnionych pracowników. Ta okoliczność również przemawia za oceną, że M. nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w Rumunii, skoro koszty z tego tytułu pokrywa

z udzielonych pożyczek.

Organ dokonał oceny informacji zawartych w rachunku zysków i strat, będących integralną częścią sprawozdania finansowego M. za 2022 r. Wynika z niego, że M. osiągnął dochód z tytułu odsetek w wysokości 86.796.104 LEI (2021 r. – 29.669.077 LEI). Jednocześnie w sprawozdaniu wykazał koszty finansowe związane z odsetkami w wysokości 80.301.880 LEI (2021 r. – 29.173.040 LEI). Oznacza to, że M. prawie cały uzyskany przychód z tytułu odsetek od pożyczek zawartych z podmiotami powiązanymi przekazał tytułem spłat pożyczek otrzymanych od swoich wspólników.

W tych warunkach nie sposób podważyć jego oceny co do tego, że M. zysk transferował do M. S. , a następnie do M. P. i dalej do M. C. z siedzibą na [...].

Nie ma sporu co do tego, że M. posiada lokal, pracowników oraz dwóch dyrektorów, jednak – jak słusznie wskazał organ – fakty te same w sobie nie przesądzają o prowadzeniu rzeczywistej działalności. M. jest najemcą biura pod adresem rejestracyjnym na podstawie umowy podnajmu. Jedynymi posiadanymi środkami trwałymi są cztery laptopy. Spółka sama wyjaśniła (pismo z 9 maja 2023 r.), że przed 1 marca 2022 r. M. korzystała z tego samego adresu siedziby nieodpłatnie. Ustalono również, że M. najmuje powierzchnię biurową od spółki P. powiązanej z jednym z akcjonariuszy spółki M. P. - P. H. z siedzibą na Wyspie Man. Kwestia braku w umowie ustaleń co do umeblowania lokalu nie ma dla oceny organu w jej całokształcie żadnego znaczenia.

Znamienne jest także i to, że dwóch członków zarządu M. z tytułu pełnionych funkcji nie otrzymuje wynagrodzenia (sprawozdanie finansowe za 2022 r., pismo

z 9 maja 2023 r.). Spółka nie zakwestionowała ustalenia organu, że członkowie zarządu są zatrudnione w spółce M. P.. Zasadna pozostaje zatem ocena co do niesamodzielności zarządu w podejmowaniu decyzji w zakresie prowadzenia spraw M., w tym udzielania pożyczek podmiotom powiązanym, sposobie wydatkowania środków otrzymanych z tytułu odsetek od pożyczek, a także o braku motywacji do ponoszenia ryzyka z tym związanego czy też brania odpowiedzialności za podejmowanie takich decyzji.

Zważyć nadto trzeba, że umowa najmu biura została zawarta 27 maja 2022 r. ze skutkiem od 1 marca 2022 r. W dniu 16 maja 2022 r. M. zatrudnił dwóch pracowników, a dalszych dwóch od 20 czerwca 2022 r. W zbliżonym czasie, bo odpowiednio w dniu 28 kwietnia i 24 maja 2022 r. M. wpisał do ewidencji środków trwałych laptopy. Zatem eskalacja podejmowanych działań jest mocno zauważalna. Gdy zestawić te okoliczności ze złożeniem wniosku o wydanie opinii w dniu 13 października 2022 r. (pełnomocnicy otrzymali umocowanie do reprezentacji Spółki

6 lipca 2022 r.), to istotnie wskazana zbieżność czasowa podejmowanych przez M. skomasowanych działań może wskazywać na pozorowanie prowadzenia rzeczywistej działalności gospodarczej w celu uzyskania zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym w Polsce. Tym bardziej, że M. jest zarejestrowana od 2018 r., ale do 2022 r. nie prowadziła działalności gospodarczej w Rumunii.

Słusznie przy tym organ zwrócił uwagę, że w dacie zawierania umów pożyczek M. nie posiadała żadnego substratu majątkowo-osobowego, nie zatrudniała żadnych pracowników, nie miała środków trwałych oraz podnajmowała nieodpłatnie adres rejestracyjny w Bukareszcie od podmiotu powiązanego. Działania w zakresie pozyskania lokalu, pracowników i sprzętu podjęła natomiast intensywnie dopiero od marca 2022 r.

Wbrew zarzutom skargi, organ miał rację uznając, że M. pełni jedynie rolę pośrednika pomiędzy Spółką a podmiotem będącym beneficjentem ostatecznym.

W świetle orzecznictwa TSUE (C-115/16, C-118/16, C-119/16 i C-299/16), w celu odmowy uznania danej spółki za właściciela odsetek organ krajowy nie jest zobowiązany do zidentyfikowania podmiotu, którego uważa za ich właściciela.

Nie sposób zatem zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 26b ust. 3 pkt 1 i 2

w zw. z art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nie uwzględnieniu charakteru i skali działalności prowadzonej przez M.,

a w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie, polegające na uznaniu, że jej sposób funkcjonowania i charakter prowadzonej działalności gospodarczej powoduje istnienie uzasadnionego przypuszczenia, że nie prowadzi w Rumunii rzeczywistej działalności gospodarczej.

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut wadliwego uznania przez organ, że M. nie jest rzeczywistym beneficjentem odsetek (art. 21 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.p.).

W istocie bowiem na aprobatę zasługuje stanowisko organu, że M. jest podmiotem pośredniczącym, zobowiązanym do przekazania odsetek, a ponadto istnieją uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonego do akt sprawy oświadczenia w zakresie uznania za rzeczywistego właściciela należności oraz za prowadzenia rzeczywistej działalności na terytorium Rumunii.

W ocenie Sądu wprowadzona do art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p. definicja legalna pojęcia "rzeczywistego właściciela" dokonywana powinna być w kontekście dyrektywy Rady 2003/49/WE, z uwzględnieniem Komentarza do Modelowej Konwencji OECD, jak również z poszanowaniem orzecznictwa TSUE.

Zasadnie organ odwołał się również do wyroków TSUE w tzw. "sprawach duńskich" (wyrok w sprawach połączonych C-115/16), zgodnie którymi brak rzeczywistej działalności gospodarczej należy oceniać, uwzględniając szczególne cechy charakteryzujące daną działalność oraz analizując całokształt istotnych informacji, dotyczących w szczególności zarządzania spółką, jej bilansu księgowego, struktury kosztów i faktycznie poniesionych wydatków, zatrudnionych przez nią pracowników oraz pomieszczeń i wyposażenia, którymi dysponuje. Ocena organu, w kontekście powyższych ustaleń co do tego, że M. nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej, a jej rola sprowadza się do administrowania przekazanymi środkami jest prawidłowa.

Aby natomiast uznać dany podmiot za rzeczywistego właściciela należności należałoby w świetle art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p. stwierdzić, że otrzymuje on należności dla własnej korzyści (w tym decyduje samodzielnie o ich przeznaczeniu i ponosi ekonomiczne ryzyko związane z utratą należności), nie jest pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym do przekazania

w całości lub części należności innemu podmiotowi oraz prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby. Nie chodzi przy tym o wykazane uprawnienia do otrzymania należności dla siebie formalnym dokumentem, a braku obowiązku przekazania należności innemu podmiotowi – brakiem formalnego zobowiązania. Przeciwnie, dla oceny statusu rzeczywistego właściciela należności znaczenie mają fakty wskazujące na określoną rzeczywistość ekonomiczną. Podkreślić jednocześnie należy, że wskazane warunki uznania danego podmiotu za rzeczywistego właściciela należności muszą być spełnione łącznie.

Definicja rzeczywistego właściciela została wprowadzona do u.p.d.o.p. od 1 stycznia 2017 r. (Dz.U. z 2016 r., poz. 1550) i była nowelizowana od 1 stycznia 2019 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 2193), następnie od 1 stycznia 2022 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 2105). Przy kolejnych nowelizacjach zwracano uwagę na potrzebę weryfikacji uprawnień odbiorców należności, głębszej weryfikacji zasadności preferencji, substancji biznesowej rzeczywistego właściciela i w związku z tym na konieczność dookreślenia pojęcia rzeczywistego właściciela w celu zagwarantowania pewności prawa, wyeliminowania nadużyć podatkowych, sztucznych struktur (por. druki sejmowe VIII.2860, IX.1532 - system elektroniczny LEX). W szczególności ostatnia zmiana była istotnie motywowana prawem unijnym, w tym orzecznictwem TSUE.

W stanie prawnym obowiązującym do końca 2016 r. (nowelizacja od 1 stycznia 2017 r., Dz.U. z 2016 r., poz. 1550) art. 21 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.p. brzmiał inaczej. Wymagał bowiem, aby odbiorcą należności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, byli:

a) spółka, o której mowa w pkt 2, albo

b) zagraniczny zakład spółki, o której mowa w pkt 2, jeżeli dochód osiągnięty

w następstwie uzyskania tych należności podlega opodatkowaniu w tym państwie członkowskim Unii Europejskiej, w którym ten zagraniczny zakład jest położony.

W uzasadnieniu projektu wspomnianej nowelizacji od 1 stycznia 2017 r. (por. druk sejmowy VIII.669 - system elektroniczny LEX) powołano się na art. 1 ust. 4 dyrektywy 2003/49 i stwierdzono, że "(...) W obecnej redakcji przepisu art. 21 ust. 3 ustawy u.p.d.o.p ustawodawca posługiwał się pojęciem "odbiorcy należności", co mogło rodzić wątpliwości interpretacyjne, pomimo iż ustawodawca rozróżnia "odbiorcę należności" od "uzyskującego przychód". W związku z tym należało doprecyzować przepis, jednoznacznie przesądzając, iż spółka otrzymująca należności licencyjne

i odsetki musi być ich rzeczywistym właścicielem, co oznacza, że otrzymuje je dla własnej korzyści, a niejako pośrednik na rzecz innych podmiotów. Podobnie zagraniczny zakład dla skorzystania ze zwolnienia musi być właścicielem odsetek, co oznacza, że wierzytelność, prawo lub wykorzystanie informacji, w odniesieniu do których powstają odsetki i należności licencyjne, są rzeczywiście związane z tym zakładem (...)".

W rozpatrywanej sprawie organ na gruncie analizowanego zwolnienia z art. 21 ust.3 u.p.d.o.p. nie ograniczył się jedynie do zbadania, czy M. ma formalny status spółki państwa członkowskiego, do której wpływają należności odsetkowe od Spółki, ale ocenił, że M. organizacyjnie i finansowo jest instrumentem, "w rękach" innego podmiotu, w związku z czyn nie on decyduje o tym, jakie przedsięwzięcie, z kim i na jakich zasadach będzie realizować. Co więcej zgromadzony materiał pozwolił stwierdzić, że M. faktycznie realizuje zamierzenie ekonomiczne innego podmiotu

z grupy według reguł ustanowionych i kontrolowanych przez ten inny podmiot. Spowodowało to, że pojawiają się uzasadnione wątpliwości co do oświadczenia M. co do jego przymiotu rzeczywistego beneficjenta należności.

Dokonane przez organ ustalenia, pozwalają także – zdaniem Sądu – także na ocenę w zakresie sztuczności stworzonych konstrukcji. Podmiot, który stoi organizacyjnie i finansowo, a tym samym decyzyjnie i ekonomicznie za podatnikiem, zawsze chce wpisać się w system unikania podwójnego opodatkowania i w rozwiązania przyjęte w dyrektywie 2003/49/WE na zasadach przewidzianych dla spółek państw członkowskich, z odejściem od zasad właściwych dla tego podmiotu. W takiej sytuacji nie ma prawnego znaczenia, że spółka państwa członkowskiego o cechach spółki pośredniczącej formalnie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania. Natomiast kluczowe staje się spostrzeżenie, że spółka faktycznie przysporzona w ujęciu ekonomicznym nie jest spółką państwa członkowskiego, pozostaje poza systemem unikania podwójnego opodatkowania i jednocześnie chce uniknąć opodatkowania u źródła, a więc w istocie rzeczy chce uniknąć opodatkowania w ogóle. Odnosząc zatem efektywne opodatkowanie do rzeczywiście przysporzonego odsetkami podmiotu, którym nie jest podatnik, należy stwierdzić jego brak na terytorium UE i EOG.

Z treści przepisu art. 26b ust. 1 u.p.d.o.p. wynika, że opinia może być wydana, jeśli wnioskodawca wykazał spełnienie warunków zastosowania zwolnienia podatkowego lub zastosowania stawki wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. W rozpoznawanej sprawie zgodzić się zaś należy z organem, że M. nie wykazał spełnienia warunku ujętego w art. 21 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.p., tj. wymogu bycia rzeczywistym właścicielem należności z tytułu odsetek.

Treść art. 26b ust. 3 u.p.d.o.p. pozwala stwierdzić, że ustawodawca w kolejnych punktach sformułował samodzielne, odrębne przesłanki, z których każda zobowiązuje organ podatkowy do odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji. Z tego zaś konsekwentnie wynika, że skoro art. 26b ust. 3 pkt 2 u.p.d.o.p mówi o uzasadnionych wątpliwościach co do rzeczywistego właściciela należności, to art. 26b ust. 3 pkt 1 tej ustawy podatkowej nie obejmuje przesłanki zwolnienia podatkowego w postaci rzeczywistego właściciela należności. Nie można zasadnie przyjąć, aby ustawodawca przewidział jednocześnie wymóg analizy istnienia rzeczywistego właściciela należności

i istnienia uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistego właściciela należności. Skoro na potrzeby rozpatrzenia wniosku o wydanie opinii o stosowaniu preferencji wystarczy zbadanie, czy zaistniały uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistego właściciela należności, to w następstwie zbędne jest dalej idące ustalanie przez organ podatkowy, czy podatnik jest, czy też nie jest rzeczywistym właścicielem należności z punktu widzenia przesłanek zawartych w art. 21 ust. 3 u.p.d.o.p. Zatem odmowa wydania opinii o stosowaniu preferencji jest prawidłowa już wtedy, gdy organ podatkowy wykaże istnienie tylko uzasadnionych wątpliwości co do tego, że podatnik jest rzeczywistym właścicielem należności, bez konieczności definitywnego, stanowczego rekonstruowania prawdy obiektywnej w tym zakresie na takich zasadach, jak to się dzieje ściśle w postępowaniu podatkowym (por. wyrok WSA w Lublinie z 12 lipca 2023 r. sygn. I SA/Lu 269/23).

Niezależnie od tego trzeba mieć na względzie, że organ powinien odmówić wydania opinii o stosowaniu preferencji, jeśli zachodzi przynajmniej jedna z przesłanek wskazanych w przytoczonym wyżej ustępie 3. artykułu 26b. Oprócz m.in. niespełnienia przez podatnika warunków określonych w art. 21 ust. 3 albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania należą do nich: istnienie uzasadnionych wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonej do wniosku dokumentacji lub oświadczenia podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności, istnienie uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem m.in. art. 22c u.p.d.o.p. oraz istnienie uzasadnionego przypuszczenia, że podatnik nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w kraju jego siedziby dla celów podatkowych.

Odnosząc się zatem do sztuczności działania, polegającego na wprowadzeniu do struktury grupy spółki występującej w roli podatnika, które to kryterium ustawodawca ujął w art. 22c u.p.d.o.p., odnotować trzeba, że zgodnie ze stanowiskiem TSUE zawartym w wyrokach duńskich "Za sztuczną konstrukcję można uznać grupę spółek, która nie została utworzona ze względów odzwierciedlających rzeczywistość ekonomiczną, której struktura jest czysto formalna i której głównym celem lub jednym

z głównych celów jest uzyskanie korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem lub celem mającego zastosowanie prawa podatkowego. Tak jest w szczególności

w przypadku, gdy dzięki podmiotowi pośredniczącemu wprowadzonemu do struktury grupy pomiędzy spółką wypłacającą odsetki a podmiotem, który jest ich właścicielem, unika się zapłaty podatku od odsetek. Przesłankę wskazującą na istnienie konstrukcji mającej na celu nienależne skorzystanie ze zwolnienia przewidzianego w art. 1 ust. 1 dyrektywy 2003/49 stanowi zatem okoliczność, że rzeczone odsetki są wypłacane dalej, w całości lub prawie w całości i w bardzo krótkim czasie po ich otrzymaniu, przez spółkę, która je otrzymała, na rzecz podmiotów niespełniających przesłanek do zastosowania dyrektywy 2003/49, ponieważ podmioty te nie mają siedziby w żadnym państwie członkowskim lub ponieważ nie są one utworzone w żadnej z form wymienionych w załączniku do tej dyrektywy, czy też ponieważ nie podlegają żadnemu z podatków wymienionych w art. 3 lit. a ppkt (iii) wspomnianej dyrektywy bez korzystania ze zwolnienia, albo ponieważ nie są uznawane za spółki powiązane

w rozumieniu art. 3 lit. b tej dyrektywy."

Należy wskazać, że w wyroku w sprawach duńskich, TSUE nie podzielił opinii Rzecznik Generalnej (w tym pkt 83 i 84), jak również nie odwołał się do swoich wcześniejszych orzeczeń dotyczących podmiotów holdingowych (wyroki TS:

z 7 września 2017 r., C-6/16, Eqiom SAS, Enka SA przeciwko Ministre des Finances et des Comptes public, EU:C:2017:641; z 20 grudnia 2017 r., C-504/16 i C-613/16, Deister Holding przeciwko Bundeszentralamt für Steuern and Juhler Holding przeciwko Bundeszentralamt für Steuern, EU:C:2017:1009) przyjmując, że spółka – odbiorca płatności pasywnych – musi podlegać efektywnemu opodatkowaniu w państwie członkowskim swojej rezydencji podatkowej. Uzasadnił taką wykładnię, stwierdzając, że taką wykładnię zakresu trzeciej przesłanki wspomnianej w pkt 147 niniejszego wyroku potwierdza, po pierwsze, art. 1 ust. 5 lit. b dyrektywy 2003/49, z którego wynika, że stały zakład można uznać za właściciela odsetek w rozumieniu owej dyrektywy jedynie, «jeżeli odsetki [otrzymane przez ten zakład] stanowią przychód, w odniesieniu do którego zakład stały podlega w państwie członkowskim, w którym się znajduje, jednemu z podatków wymienionych w art. 3 lit. a [ppkt] (iii) [rzeczonej dyrektywy]» oraz, po drugie, cel tej dyrektywy, którym jest, jak w istocie przypomniano w pkt 85 niniejszego wyroku, zapewnienie, aby te odsetki były opodatkowane w jednym tylko państwie członkowskim, tylko raz". W tym kontekście TSUE zrównał sytuację prawnopodatkową stałego zakładu oraz spółki, gdzie taki wymóg jest literalnie przewidziany w dyrektywie 2003/49/WE jedynie względem stałego zakładu. W efekcie zarówno zwolnienie podmiotowe – ogólne dla spółki otrzymującej odsetki, jak i zwolnienie przedmiotowe – dla dochodu z tytułu otrzymywanych odsetek powinny zostać uznane za dyskwalifikujące taką spółkę z przywilejów płynących z tej dyrektywy. Na sztuczność działania w podanym rozumieniu wskazuje wzajemne powiązanie przekazywania środków finansowych między podmiotami w grupie.

Przypomnieć zatem trzeba, że zgodnie z art. 22c u.p.d.o.p. przepisów art. 20 ust. 3, art. 21 ust. 3, art. 22 ust. 4, art. 24n ust. 1 oraz art. 24o ust. 1 nie stosuje się, jeżeli skorzystanie ze zwolnienia określonego w tych przepisach było:

1) sprzeczne w danych okolicznościach z przedmiotem lub celem tych przepisów;

2) głównym lub jednym z głównych celów dokonania transakcji lub innej czynności albo wielu transakcji lub innych czynności, a sposób działania był sztuczny (art. 22c ust. 1).

Na potrzeby ust. 1 sposób działania nie jest sztuczny, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności należy przyjąć, że podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami zastosowałby ten sposób działania w dominującej mierze

z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych. Do przyczyn, o których mowa w zdaniu pierwszym, nie zalicza się celu skorzystania ze zwolnienia określonego w przepisach art. 20 ust. 3, art. 21 ust. 3, art. 22 ust. 4, art. 24n ust. 1 oraz art. 24o ust. 1 u.p.d.o.p., sprzecznego z przedmiotem lub celem tych przepisów (art. 22c ust. 2).

W aktualnym brzmieniu przesłanki zawarte w art. 22c ust. 1 u.p.d.o.p. są odrębne i samodzielne. Organ podatkowy wykazał, że stwierdził przypuszczenia realnie mogące świadczyć o tym, że aktywność podatnika w zakresie analizowanej przesłanki sztuczności konstrukcji, nie ma u podstaw istotnych względów gospodarczych, natomiast stanowi element unikania opodatkowania. Bazował w tym zakresie na twierdzeniach i wielkościach ekonomicznych oferowanych przez Spółkę i informacjach dostępnych drogą internetową.

Ocena zgromadzonego materiału dowodowego pozwoliła organowi dokonać kluczowych ustaleń, prowadzących do wydania odmowy na podstawie art. 26b ust.3 pkt 3 u.p.d.o.p. w związku z ustaloną specyfiką przepływu środków finansowych między udziałowcem M., M. i Spółką, strukturą kapitałową, przede wszystkim M. i Spółki opartej na rozbudowanym systemie pożyczek, które przecież nie były trwałymi przysporzeniami majątkowymi, ale jako pożyczki podlegały zwrotnym przepływom rozłożonym w czasie. Organ miał przy tym na uwadze powiązania organizacyjne

i personalne, warunki, w jakich M. podejmuje aktywność, które w dominującym zakresie wiążą go z jego udziałowcem i innymi spółkami powiązanymi w ramach Grupy M..

Zdaniem Sądu, skoro z ustępu 3. w art. 26b u.p.d.o.p. wynika, że odmawia się wydania opinii jeśli, poza niespełnieniem warunków określonych m.in. w art. 21 ust. 3 istnieją uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonej do wniosku dokumentacji lub oświadczenia podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności, istnieją uzasadnione przypuszczenia co do wydania decyzji m.in. na podstawie art. 22c oraz istnienia uzasadnionego przypuszczenia, że podatnik nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w kraju swojej siedziby dla celów podatkowych, to istnienie tych uzasadnionych wątpliwości oraz uzasadnionego przypuszczenia organ wykazał na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Sięganie po inny jeszcze materiał dla wykazania uzasadnionych wątpliwości

i uzasadnionego przypuszczenia we wskazanych zakresach było zbędne.

Ocena przez organ zgromadzonego materiału miała charakter kompleksowy

i dokonana została zgodnie z logiką oraz doświadczeniem życiowym. Organ nie pomijał także argumentacji Spółki, natomiast w świetle całokształtu zgromadzonego materiału, dokonał innej oceny co do zaistnienia przesłanek do odmowy wydania opinii

o stosowaniu preferencji niż prezentowana przez nią. Sama odmienność konkluzji organu w stosunku do prezentowanej przez Spółkę, nie oznacza jednak naruszenia prawa.

Mając powyższe na względzie i nie znajdując innych powodów do uchylenia zaskarżonego aktu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.