Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 341/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2025-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.6o
journal: Dz.U. 2023 poz 1469
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia 2018 roku do października 2023 roku oraz od listopada 2023 roku oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

T. K. (skarżący) pismem z dnia [...] listopada 2024 r. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (organ odwoławczy, SKO) z dnia [...] października 2024 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Zarządu Związku [...] (organ I instancji) z dnia [...] listopada 2023 r. w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okresy od stycznia 2018 r. do października 2023 r. oraz od listopada 2023 roku.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika następujący stan sprawy.

Organ I instancji pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. zwrócił się do podatnika o złożenie wyjaśnień dotyczących nieruchomości położonej pod adresem Ś. [...], [...] L. lub złożenia deklaracji o gospodarowaniu odpadami. Bez skutecznie.

W dniu [...] października 2023 r. w biurze organu M. K. wskazała, że ww. nieruchomość zamieszkują 3 osoby. tj. T. K., M. K. oraz ich córka. Jednocześnie odmówiła złożenia deklaracji.

W związku z powyższym organ wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla ww. nieruchomości. W toku postępowania organ ustalił, że T. K. wraz z rodziną mieszka ww. nieruchomości. Na podstawie danych uzyskanych m.in. z Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności, Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., Zakładu Usług Komunalnych oraz E S.A. organ potwierdził, że trzyosobowa rodzina zamieszkuje nieruchomość w okresie objętym postępowaniem. Przyjął, że na ww. nieruchomości od dnia [...] stycznia 2018 r. prowadzona jest selektywna zbiórka odpadów komunalnych.

W piśmie z dnia [...] listopada 2023 r. T. K. poinformował, że "na mojej posesji nie są gromadzone odpady, nie posiadam śmieci, które należałoby wywozić. Nigdy nie otrzymałem pojemników do ich wywozu. Nikt nie odbierał z mojej posesji odpadów komunalnych - taka usługa nie miała miejsca.".

Decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. organ I instancji określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z terenu nieruchomości znajdującej się w miejscowości Ś. [...], [...] L. w wysokości za okres od dnia 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w kwocie 52,00 zł miesięcznie, za okres od dnia 1 stycznia 2019 r. do31 grudnia 2019 r. w kwocie 60,00 zł miesięcznie, za okres od dnia 1 stycznia 2020 r. do 31 marca 2020 r. w kwocie 45,00 zł miesięcznie, za okres od dnia 1 kwietnia 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. w kwocie 72,00 zł miesięcznie, za okres od dnia 1 lipca 2021 r. do 31 października 2023 r. w kwocie 96,00 zł miesięcznie, za okres od dnia 1 listopada 2023 r. w kwocie 114,00 zł miesięcznie. Organ decyzję wydał m. in. na podstawie uchwały nr IV/17/2015 Zgromadzenia Związku [...] z dnia 31 marca 2015 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty (Dz. Urz. Woj. z 2015 r. poz. 667), oraz uchwał zmieniających ww. uchwałę.

W postępowaniu odwoławczym SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że właściciel każdej nieruchomości zamieszkałej ma obowiązek poddać się rygorom gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi i nie zwalnia takiego właściciela samodzielne zagospodarowanie odpadami komunalnymi czy też brak podpisania jakiejkolwiek umowy. Taki obowiązek dotyczy wszystkich obywateli i wynika z mocy ustawy. Podmioty zobowiązane do uiszczenia ww. opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, jej obniżenia lub odstąpienia od jej pobrania. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie. Źródłem omawianego obowiązku jest sam fakt zamieszkiwania danej nieruchomości a nie sposób gospodarowania w tej nieruchomości w tym zakresie powstających w związku z tym odpadów.

T. K. nie zgodził się z decyzją SKO i wywiódł od niej skargę do tutejszego Sądu. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszanie art. 8 i art. 9 K.p.a. Zdaniem skarżącego decyzja została wydana w sposób dyskrecjonalny bez uwzględnienia interesu skarżącego. Organ rozpatrując sprawę w oparciu art. 67a § 1 pkt 3 mógł wziąć pod uwagę, że zgodnie z wyrokiem WSA w Kielcach z dnia 7 grudnia 2023 r., I SA/Ke450/23 "choroba może wypełniać przesłanki ważnego interesu podatnika, ale gdy pozbawia możliwości zarobkowania, gdy z powodu choroby podatnik nie jest w stanie zapewnić sobie źródła utrzymania oraz gdy skutkuje zwiększonym wydatkiem na leczenie".Wskazał, że w Konstytucji RP nie tylko jest art. 84, na który powołuje się SKO w uzasadnieniu, ale również art. 71, który w ogóle nie został wzięty pod uwagę. Ponadto obydwoje z żoną leczą się, co wiąże się z dodatkowymi kosztami na dojazdy do szpitala i do lekarzy na badania kontrolne. W okresie od 2018 r. do [...] 2023 r. korzystali ze świadczeń pomocy społecznejz przeznaczeniem na jedzenie, a nie na opłatę za wywóz odpadów komunalnych. Ponadto zgodnie z Uchwałą Wójta Gminy L. nie są stosowane żadne ulgi w związku z opłatami za wywóz odpadów komunalnych. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasową argumentację i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z zm., dalej jako: P.p.s.a.) rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Stwierdzenie, że poddaną kontroli decyzję (postanowienie) wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.

Spór w sprawie dotyczy ustalenia, czy organy zasadnie obciążyły skarżącego opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Skarżący nie złożył deklaracji, ponieważ w jego ocenie "nie są gromadzone odpady, nie posiada śmieci, które należałoby wywozić."Jednocześnie nie zakwestionował ustalonego przez organ w trakcie postępowania stanu faktycznego sprawy, co potwierdza, że nieruchomość jest zamieszkana przez jego trzyosobową rodzinę.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (DZ. U. z 2023 r., poz. 1469 z zm., dalej jako: u.p.c.g.) właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku między innymi przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie (pkt 3) oraz pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnym (pkt 3b). Natomiast na gminie ciąży obowiązek zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 u.c.p.g.). Właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, są w związku z tym obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o czym stanowi art. 6h u.c.p.g. Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i pkt 1 u.c.p.g.).Właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m u.c.p.g.).Zgodnie natomiast z art. 6o wskazanej ustawy w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez gminy metody, a w przypadku ich braku – uzasadnione szacunki.

Z powyższych przepisów wynika, że każdy właściciel nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, obowiązany jest ponieść opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi i to niezależnie od tego czy odpady te posiada czy też nie. Ustawodawca przyjął założenie, że zamieszkiwanie na nieruchomości jest równoznaczne z wytwarzaniem odpadów. Zatem samo zamieszkiwanie na nieruchomości rodzi obowiązek ponoszenia przedmiotowej opłaty.Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów.

Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter ekwiwalentnego świadczenia obowiązkowego, które obowiązkowo należy uiszczać dopóty, dopóki spełnia się ustawowe przesłanki, precyzowane w odpowiednich uchwałach będących aktami prawa miejscowego. Taką przesłanką jest bycie właścicielem nieruchomości zamieszkałej (wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt II FSK 2599/16 - powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązkiem gminy jest zorganizowanie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. W konsekwencji nieruchomość skarżącego również jest objęta przewidzianym systemem odbioru odpadów komunalnych przez gminę. Bez znaczenia pozostają okoliczności podnoszone przez skarżącego wskazujące na brak gromadzenia odpadów komunalnych.Samo zamieszkiwanie na nieruchomości rodzi obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.Obowiązek uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami w przypadku nieruchomości, na której zamieszkuje mieszkaniec nie jest uzależniony od przekazania przez mieszkańca odpadów komunalnych (w przeciwieństwie do nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, odnośnie których obowiązek uiszczenia opłaty powstaje dopiero w sytuacji powstania na nieruchomości takich odpadów).Należy również wskazać, że gmina świadczy usługę odbierania odpadów komunalnych nie tylko, gdy fizycznie odpady odbierane są z danej nieruchomości, ale także gdy oferuje odebranie tych odpadów zgodnie z obowiązującymi zasadami, lecz ich fizycznie nie odbiera w szczególności z tego powodu, że nie zostały do odbioru przygotowane przez właściciela nieruchomości.Podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają swobody w decydowaniu o potrzebie (obowiązku) jej ponoszenia. Opłata wynika z ustawowego obowiązku partycypowania przez właścicieli nieruchomości w kosztach gospodarowania odpadami komunalnymi ponoszonymi przez gminę, na terenie której położona jest nieruchomość stanowiąca przedmiot własności podmiotu zobowiązanego do zapłaty tej opłaty.

Warto również dodać, że sporna opłata jest niekiedy nazywana "podatkiem śmieciowym". Ma ona, tak jak podatek, charakter przymusowy i bezzwrotny. Jednak z uwagi na wskazanie w art. 6r ust. 2u.c.p.g., że z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi gmina pokrywa koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, opłata ta ma element odpłatności odróżniający ją od podatków.

Z niespornych okoliczności sprawy wynika, że skarżący, właściciel zamieszkałej nieruchomości, w ogóle nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zaś nieruchomość w wskazanym w decyzji okresie była zamieszkana przez 3 osoby, co potwierdza sam skarżący. Oznacza to naruszenie przez skarżącego art. 6m pkt 1 u.c.p.g., a zarazem zobowiązuje organ I instancji do wydania decyzji na podstawie art. 6o u.c.p.g., określającej skarżącemu wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Przepis art. 6o ust. 1 u.c.p.g. uprawnia organ do określenia opłaty w przypadku, gdy właściciel nieruchomości nie stosuje się do obowiązków wynikających z ustawy bądź naliczył opłatę w nieprawidłowej wysokości. W wypadku stwierdzenia rozbieżności organ zobowiązany jest ustalić prawidłową wysokość opłaty za okresy, w którym powstał i uległ konkretyzacji obowiązek jej uiszczenia. Z tego punktu widzenia należy uznać za dopuszczalne określenie wysokości opłaty wstecz - za okresy, co do których potwierdziły się wątpliwości organu odnośnie do danych zawartych w złożonej deklaracji.Ustawodawca zobowiązuje organ do określenia wysokości opłaty, jeśli właściciel nieruchomości nie wykonał ciążącego na nim obowiązku samoobliczenia opłaty, a więc gdy nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w której zobowiązany był obliczyć należną opłatę, albo też złożył deklarację, ale wyliczona w niej wysokość opłaty jest nieprawidłowa. Podkreślenia przy tym wymaga, że wydania w tym trybie decyzja zastępuje deklarację, której nie złożono, i to niezależnie od przyczyn, jakie legły u podstaw niewywiązania się przez właściciela nieruchomości z obowiązku złożenia deklaracji.Przepis art. 6o ust. 1 u.c.p.g. określa kompetencje organu samorządowego do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wskazując jednocześnie metodę jej dokonania.

W niniejszej sprawie organ ustalając wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zobowiązany był stosować przyjęte przepisy prawa miejscowego zawarte w uchwale nr IV/17/2015 Zgromadzenia Związku [...] z dnia 31 marca 2015 r. w sprawie wyboru ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty, z uwzględnieniem jej zmian. We wskazanej uchwale przyjęto, że opłata miesięczna stanowi iloczyn liczby osób zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Z uwagi na podnoszoną przez Stronę argumentację, wskazać należy, że obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje niezależnie od sytuacji finansowej czy też majątkowej właściciela nieruchomości zamieszkałej. Przepisy u.c.p.g. nie przewidują możliwości samego zwolnienia z opłaty bądź też różnicowania jej stawki według cech wyróżniających mieszkańców danej miejscowości, takich jak np.: wiek, płeć, ich sytuacja bytowa, czy też okoliczność zameldowania. Ustawodawca założył, że sam fakt zamieszkiwania na danej nieruchomości powoduje obowiązek uiszczania opłaty, bez względu na to czy na nieruchomości odpady powstają i w jakiej ilości.

W ocenie Sądu organy prawidłowo zastosowały wymienione przepisy ustaw oraz aktów prawa miejscowego i zasadnie obciążyły skarżącego opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Poczynione przez nie ustalenia w zakresie niniejszej sprawy, co do którychskarżącyniezgłosiłzastrzeżeń, wynikają z prawidłowo zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów naruszenia zasady zaufania, informowania (art. 121 O.p.) i czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 123 O.p.).

Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, że "zgodnie z Uchwałą Wójta Gminy L. nie są stosowane żadne ulgi w związku z opłatami za wywóz odpadów komunalnych".Wskazać należy, że według art. 6q u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego.

Zatem do opłat, o których mowa zastosowanie mają m.in. przepisy dotyczące ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, w tym art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.).

Zgodnie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, możeodroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty (pkt 1), odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek (pkt 2), umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (pkt 3).Na tej podstawie wskazać należy, że do Zarządu Związku [...] należy ocena możliwości zastosowania ulgiw zakresie zaległości obciążających skarżącego z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi i do tego organu skarżący powinien ewentualnie złożyć odpowiedni wniosek.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.