Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 460/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od decyzji administracyjnej - art 64a ppsa
Powołane przepisy: article: art. 151a par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 19 marca 2024 r. sprawy ze sprzeciwu A. B. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia uchwały i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oddala sprzeciw


UZASADNIENIE

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (dalej: "organ", "Prezydium KRRP") uchwałą z 19 grudnia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: "K.p.a.") po rozpatrzeniu odwołania A. B. (dalej: "Strona", "Skarżąca"), uchyliło uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. (dalej: "ROIRP"), z 25 września 2023 r. nr [...] w sprawie odmowy wpisu Strony na listę radców prawnych prowadzoną przez ROIRP i przekazało sprawę ROIRP do ponownego rozpoznania.

Prezydium KRRP wyjaśniło w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, że ROIRP uchwałą z 25 września 2023 r. odmówiła wpisu Strony na listę radców prawnych prowadzoną przez ROIRP z powodu niespełniania przez nią przesłanki o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1166, dalej: "u.r.p.") tj. niespełniania przez nią przesłanki nieskazitelnego charakteru i dawania swym dotychczasowym zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Prezydium KRRP wyjaśniło, że wnioskiem z 14 czerwca 2023 r., Strona zwróciła się z prośbą o wpisanie jej na listę radców prawnych prowadzoną przez ROIRP. Do wniosku załączyła m.in. informację o osobie z Krajowego Rejestru Karnego z 12 czerwca 2023 r., odpis notarialny dyplomu ukończenia studiów na kierunku prawo na Wydziale Prawa Uniwersytetu w B., kartę ewidencyjną, zaświadczenie z 29 maja 2023 r. z ORA w B. potwierdzające wpis na listę adwokatów, dowód uiszczenia opłaty z tytułu wpisu na listę radców prawnych oraz oświadczenie w którym wskazała, że wobec niej nie toczą się postępowania dyscyplinarne. Ponadto do akt sprawy przedłożono oświadczenia z 23 czerwca 2023 r., w których Strona wskazała, że wobec niej toczyło się postępowanie karne oraz dyscyplinarne - oba zostały umorzone, że nie składała uprzednio innych wniosków o wpis na listę radców prawnych, że jej miejscem zamieszkania jest B. oraz że korzysta z pełni praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych. 2 sierpnia 2023 r., Strona złożyła do akt sprawy CV oraz kserokopię książeczki wojskowej.

Prezydium KRRP wskazało następnie, że 9 sierpnia 2023 r., odbyło się spotkanie Strony z Zespołem ds. rozpatrzenia wniosków o wpis oraz, że 13 września 2023 r., do akt sprawy wpłynęła informacja o osobie z Krajowego Rejestru Karnego z 1 września 2023 r. oraz zaświadczenie z ORA w B. potwierdzające, że Strona wykonywała zawód adwokata od 4 stycznia 2010 r. do 23 lipca 2013 r. 15 września 2023 r., do akt sprawy przedłożono opinię ORA w B.z 14 września 2023 r.

Rozpatrując odwołanie Strony od uchwały I instancji, Prezydium KRRP wyjaśniło, że nie ulega wątpliwości, że Strona spełnia przesłanki o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt. 1 - 4 oraz 6 u.r.p. w zw. z art. 25 ust. 1 pkt. 3 u.r.p. Wątpliwości budzi natomiast to, czy spełnia Ona przesłankę o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt. 5 u.r.p. tj. czy jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Prezydium KRRP doszło do wniosku, że uchwała I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. ROIRP w toku postępowania oparła się bowiem wyłącznie na opinii ORA w B. z 14 września 2023 r., w tym w szczególności na zawartym tam zwrocie "W związku z tym, że Pani adw. A.A. B. nie wykonuje zawodu adwokata od 2013 roku Okręgowa Izba Adwokacka w B. nie może zająć stanowiska odnośnie staranności w działalności zawodowej adwokata", w następstwie czego stwierdziła, że Pani A. B. nie spełnia przesłanki o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt. 5 u.r.p. Zdaniem Prezydium KRRP, oparcie się przez ROIRP wyłącznie na opinii ORA w B. z 14 września 2023 r. powoduje, że poczynione w zaskarżonej uchwale ustalenia odnoszące się do braku spełniania przez Stronę przesłanki o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt. 5 u.r.p. są całkowicie dowolne oraz naruszają ogólne reguły prowadzenia postępowania dowodowego wyrażone w K.p.a. (art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a.).

Skarżąca pismem z 28 stycznia 2024 r. wniosła sprzeciw od uchwały Prezydium KRRP z 19 grudnia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie wniosku Skarżącej o wpisanie na listę radców prawnych, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił zaskarżonej uchwale rozpoznanie sprawy wbrew zasadom Kodeksu postępowania administracyjnego: naruszenie min. art. 6, art. 76 K.p.a.

Ponadto Skarżąca zarzuciła naruszenie zasady równości stron polegające na:

1. powołano KOMISJĘ z członków OIRP w B. na dzień 9 sierpnia 2023 r., w celu sprawdzenia znajomości etyki. Teraz OIRP- nie uznaje działań swojej własnej komisji i jej wyników. Otrzymałam wynik pozytywny.

2. żądaniu dowodów nie wymienionych w art. 24 ustawy o radcach prawnych. Po pierwsze brak podstawy prawnej w powszechnie obowiązujących przepisach prawa do żądania "opinii" z Adwokatury - brak ustosunkowania się przez KRRP do postawionego zarzutu. Samorząd radcowski wewnątrz korporacji również musi przestrzegać powszechnie obowiązującego prawa.

3. OIRP żądała bez podstawy prawnej złożenia "opinii z Adwokatury"- dowód pismo z dnia 25 sierpnia 2023 r. Poniosłam negatywne konsekwencje z tego tytuł - opóźnienie rozpoznania mojej sprawy o 1 miesiąc. Wiązało się to z koniecznością przedstawienia kolejnej informacji z KRK poniesienie kosztu kolejnych 30 zł.,- bo wniosek z kompletem dokumentów został złożony w czerwcu 2023 r.

4. brak podstawy prawnej do twierdzenia zawartego w piśmie z dnia 25 sierpnia 2023 r., iż cytuję "w przypadku nie złożenia "opinii" Adwokatury- mój wniosek o wpis na listę radców prawnych pozostanie bez rozpoznania". ( mimo, iż przedłożyłam wszelkie wymagane przepisami ustawy radcach prawnych dokumenty i zapłaciłam za jego rozpoznanie). Byłam zmuszona do złożenia opinii z Adwokatury- nie mając żadnego trybu odwoławczego- albowiem pismo zatytułowane było "wezwanie do uzupełnienia braków wniosku".

5. gdy już zmuszona byłam złożyć "opinię z Adwokatyry" i moja sprawa miała zostać rozpoznana- okazało się, że treść "opinii" nie odpowiada oczekiwaniom OIRP. Świadczy to o całkowitej dowolności podejmowanych decyzji wewnątrz Okręgowej Izby Radców Prawnych w B.. Odmówiono mi wpisu na listę radców prawnych na podstawie wymagania, aby Adwokatura w sprawach różnych adwokatów wydawała jednakowo brzmiące opinie- to jest skrajne nadużycie swojej pozycji. Podkreślam, że trzymałam Medal na 60 lecie Adwokatury w 2011 r- gdy już wykonywałam zawód Adwokata- o czym nie wiedziała osoba sporządzająca "opinię"- co świadczy o jej zupełnie przypadkowej treści. Nie trzymaliby mnie w samorządzie tyle lat, gdybym nie wypełniała obowiązków korporacyjnych.

6. wniosek o wpis na listę radców prawnych jest rozstrzygany na chwile obecna 2023-24 r. Nie byłam karana dyscyplinarnie, nie byłam karana karnie- przedstawiłam dwa wypisy z KRK na datę złożenia wniosku i na datę jego rozpoznania we wrześniu 2023 r. Byłam żołnierzem Wojska Polskiego w służbie czynnej od XII 2017 r. do sierpnia 2022 r., obecnie jestem żołnierzem rezerwy. Od 2019 r. pracuję w Wojskowym Oddziale Gospodarczym w B. - nie ciążą na mnie żadne zarzuty mające podważać moją wiarygodność.

7. bezprawne zlecanie uzupełnienia sprawy o materiały ze sprawy karnej str. 6 uzasadnienia to jawne przekroczenie uprawnień 231 kk. Ustawa o radcach prawnych pozwala jedynie na zapoznanie się ze sprawa dyscyplinarną i aktami osobowymi kandydata. Znowu KRRP nie stosuje się do obowiązującego prawa. KRRP nie zna skutków umorzenia sprawy? Definicja umorzenia - postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego-powoduje wygaśniecie prawa oskarżyciela publicznego do oskarżania...

Skarżąca podkreśliła m.in., że ma nieskazitelny charakter - właśnie on i konsekwentne przestrzeganie prawa pozwoliło jej na sukces zarówno w postępowaniu karnym jak i dyscyplinarnym, co jest świadectwem na rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu.

W odpowiedzi na sprzeciw Prezydium KRRP wniosło o jego oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd uznał, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Wyjaśnienia wymaga, że rozpoznając sprzeciw wniesiony w trybie art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "P.p.s.a."), Sąd ocenia jedynie, zgodnie z art. 64e P.p.s.a., istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Kontrola sądowa zaskarżonej decyzji dotyczy zatem wyłącznie jej zgodności z art. 138 § 2 K.p.a., czyli oceny czy w realiach konkretnej sprawy organ drugiej instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Sąd nie weryfikuje zaś w tym trybie prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego, w ramach których organ odwoławczy stwierdził potrzebę wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., nie ocenia istoty sprawy, ani nie przesądza o kierunku ostatecznego rozstrzygnięcia.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zatem zastosowanie przez Prezydium KRRP art. 138 § 2 K.p.a., na podstawie którego organ uchylił uchwałę ROIRP z 25 września 2023 r. w sprawie odmowy wpisu Strony na listę radców prawnych prowadzoną przez ROIRP i przekazał sprawę ROIRP do ponownego rozpoznania.

Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Skarżąca zaskarżając uchwałę Prezydium KRRP podniosła zarzuty dotyczące wadliwości postępowania przeprowadzonego przez ROIRP, podnosząc bezprawność żądania przez ROIRP opinii o Skarżącej ORA w B., zaskarżonej uchwale natomiast zarzuciła bezprawne zlecanie uzupełnienia sprawy o materiały ze sprawy karnej, która była prowadzona wobec Skarżącej. Skarżąca podniosła, że złożyła wniosek w czerwcu 2023 r., na datę rozpoznawania wniosku o wpis w sierpniu 2023 r., znajdowały się tam wszystkie dowody prawem przewidziane.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 u.r.p., na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto: 1) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej; 2) (uchylony); 3) korzysta w pełni z praw publicznych; 4) ma pełną zdolność do czynności prawnych; 5) jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego; 6) odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację radcowską i złożył egzamin radcowski, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 1 i 2.

Zgodnie natomiast z art. 25 ust. 1 pkt. 3 u.r.p. wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się do osób, które zajmowały stanowisko sędziego, prokuratora lub wykonywały zawód adwokata albo notariusza.

Z art. 24 ust. 2 u.r.p. wynika, że wpis osoby na jej wniosek w drodze uchwały , dokonuje rada okręgowej izby radców prawnych właściwa odpowiednio ze względu na - miejsce odbycia aplikacji radcowskiej, miejsce złożenia wniosku lub miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o wpis. W ust. 2a, ustawodawca unormował katalog dokumentów jaki należy dołączyć do wniosku o wpis na listę radców prawnych. Należy jednak zauważyć, że nie są to dokumenty, na podstawie których rada okręgowej izby radców prawnych może w wyczerpujący sposób ocenić spełnienie przez osobę składającej wniosek o wpis na listę radców prawnych, przesłanki nieskazitelności charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Tym bardziej, że w orzecznictwie "nieskazitelność charakteru" definiuje się jako cechy wartościujące konkretną osobę, ale nie w sferze intelektualnej i profesjonalnej, lecz wyłącznie etyczno-moralnej, a zatem chodzi o przymioty osobiste, takie jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialność za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm. Rękojmię natomiast prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego ocenia się na podstawie "dotychczasowego zachowania", które zgodnie z orzecznictwem oznacza zachowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę (w tym przypadku) radcy prawnego do czasu jego dokonania i to takie, które, odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu (w tym przypadku) radcy prawnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 725/00, z 11 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 2052/12, z 8 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2074/13, z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1791/16, z 10 października 2018 r. sygn. akt II GSK 3404/16).

Spełnienia zatem przez osobę wnioskującą o wpis na listę radców prawnych przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. – nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego – nie da się ocenić w rzetelny sposób tylko na podstawie dokumentów, o których mowa w art. 24 ust. 2a u.r.p. Ocena tej przesłanki wymaga bowiem oceny postępowania danej osoby tak w sferze zawodowej jak i prywatnej niejednokrotnie w dłuższym okresie. Dlatego w ocenie Sądu, samo dążenie przez ROIRP do pozyskania opinii o Skarżącej ORA w B. nie stanowi naruszenia prawa, a Prezydium KRRP ma rację stwierdzając, że dokonując ustaleń w zakresie spełniania przez stronę przesłanki o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt. 5 u.r.p. organ ma do dyspozycji wszystkie środki dowodowe przewidziane przez K.p.a. Prezydium KRRP ma również rację stwierdzając, że ROIRP opierając się przy ocenie tej przesłanki wyłącznie na opinii ORA w B. z 14 września 2023 r., naruszyła przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Powyższa opinia bowiem – zawierająca stwierdzenie, że Skarżąca: "(...) nie wykonuje zawodu adwokata od 2013 roku Okręgowa Izba Adwokacka w B. nie może zająć stanowiska odnośnie staranności w działalności zawodowej adwokata" – nie dostarcza żadnych danych, w oparciu o które można dokonać oceny spełnienia przez Skarżącą przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. W istocie rzeczy ROIRP odmówiła wpisu Skarżącej na listę radców prawnych ze względu na niespełnienie przez Skarżącą przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., ponieważ nie posiadał wystarczających danych na stwierdzenie, że Skarżąca przesłankę tę spełniła. Stanowi to jednak całkowite pominięcie przez organ I instancji ciążących na nim obowiązków dowodowych. Organ wpisowy może bowiem odmówić wpisu na listę radców prawnych ze względu na niespełnienie przez osobę wnioskująca przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., jeżeli w sposób niezbity wykaże, że osoba ta nie spełnia analizowanej przesłanki. W niniejszej sprawie natomiast ROIRP nie przeprowadziła rzetelnego postępowania dowodowego w zakresie spełnienia przez Skarżącą, warunkującej wpis na listę radców prawnych, przesłanki nieskazitelności charakteru oraz dawania, swym dotychczasowym zachowaniem, rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Ten natomiast zakres postępowania administracyjnego, jest kluczowy w niniejszej sprawie, ponieważ pozostałe przesłanki z art. 24 ust. 1 u.r.p., jak stwierdziło Prezydium KRRP, zostały przez Skarżącą spełnione w sposób nieulegający wątpliwości. Uchwała I instancji została zatem wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Prezydium KRRP rozpoznając sprawę co do istoty, musiałoby w zasadzie przeprowadzić całościowo postępowanie dowodowe w zakresie przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., co z kolei godziłoby w istotę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Sąd stwierdza w związku z powyższym, że Prezydium KRRP zasadnie uchyliło na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchwałę I instancji i przekazało ROIRP sprawę do ponownego rozpoznania. Organ wnikliwie wyjaśnił przyczyny takiego rozstrzygnięcia oraz precyzyjnie wskazał okoliczności jakie ROIRP weźmie pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Podkreślenia wymaga, że Prezydium KRRP nie zakwestionowało twierdzenia Skarżącej, że Skarżąca ma nieskazitelny charakter, który wraz z konsekwentny przestrzeganiem prawa pozwolił Skarżącej na sukces zarówno w postępowaniu karnym jak i dyscyplinarnym, co jest zdaniem Skarżącej świadectwem na rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu. Organ uchylił uchwałę, w której ROIRP bez wnikliwego postępowania dowodowego zaprzeczył temu twierdzeniu Skarżącej i wskazał zakres postępowania, jakie należy przeprowadzić w celu zupełnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rzetelnego załatwienia sprawy.

Z tych też względów za nieuzasadnione należy uznać zarzuty podniesione w sprzeciwie dotyczące naruszenia przez organ art. 6, art. 76 K.p.a. oraz zasady równości.

W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 151a § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.