Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 513/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 83 ust 1
journal: Dz.U. 2021 poz 291
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjej skargi kasacyjnej J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2146/21 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 26 października 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2146/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.K. (dalej: "Skarżący") na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS") z [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku – oddalił skargę.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Skarżący złożył wniosek do Prezesa ZUS o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] Prezes ZUS odmówił przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia, natomiast decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z [...] lipca 2019 r.

W następstwie rozpoznania skargi Skarżącego, WSA wyrokiem z 21 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2290/19 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z [...] lipca 2019 r.

W uzasadnieniu wyroku WSA stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm. – dalej: "k.p.a.") w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prezes ZUS stwierdził bowiem w decyzji, że w przerwach w zatrudnieniu, w tym m. in. od [...] stycznia 2006 r. do [...] lipca 2017 r., tj. do powstania całkowitej niezdolności do pracy, nie była orzeczona wobec Skarżącego całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. W ocenie WSA, Prezes ZUS nie wziął jednak pod uwagę i w konsekwencji nie rozważył, że wobec Skarżącego orzeczona była częściowa niezdolność do pracy zanim jeszcze stał się całkowicie niezdolny do pracy. W szczególności Prezes ZUS nie dokonał analizy orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS z [...] kwietnia 2009 r., orzeczeń Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w N. z [...] grudnia 2006 r., z [...] stycznia 2009 r., z [...] marca 2012 r. Skoro bowiem już w 2006 r. stan zdrowia Skarżącego kwalifikował go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem na konieczność wsparcia w samodzielnej egzystencji, to okoliczność ta nakazuje rozważyć, czy to nie stan zdrowia był przyczyną niewypracowania świadczenia w trybie zwykłym, a także, czy podnoszone przez niego trudności w poszukiwaniu pracy i uzyskaniu zatrudnienia mogły wynikać z istotnych ograniczeń zdrowotnych. W piśmie procesowym z [...] października 2019 r. Skarżący podniósł, że próbował podejmować pracę w zakładach pracy chronionej w charakterze portiera, Prezes ZUS powinien więc zwrócić się do strony o dokładne informacje w tym zakresie, pozwalające ocenić starania Skarżącego, z uwzględnieniem ograniczeń zdrowotnych. WSA podkreślił, że nie zawsze wyłącznie całkowita niezdolność do pracy stanowi szczególną okoliczność na gruncie art. 83 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 291 z późn. zm. – dalej: "u.e.r."). WSA nakazał ponadto dokonanie aktualnych na dzień wydawania decyzji ustaleń, czy spełniona jest przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania.

Decyzją z [...] marca 2021 r. wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 u.e.r. Prezes ZUS odmówił Skarżącemu przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS podał, że po szczegółowej analizie materiału dowodowego sprawy nie uznał istnienia szczególnych okoliczności uniemożliwiających wypracowanie prawa do świadczenia w trybie zwykłym. Całkowita niezdolność do pracy uniemożliwiająca Skarżącemu kontynuowanie zatrudnienia, została orzeczona dopiero od [...] lipca 2017 r., zatem przyczyną niespełnienia warunków do uzyskania uprawnień w trybie zwykłym nie był jego stan zdrowia. Częściowa niezdolność do pracy, orzeczona u Skarżącego od [...] lutego 2006 r. do [...] marca 2010 r. (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z [...] stycznia 2021 r.) jedynie ograniczała, a nie utrudniała pozostawanie w zatrudnieniu. Prezes ZUS podniósł ponadto, że Skarżący nie pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania (dochód na osobę w rodzinie wynosi 1.660,59 zł.).

W skardze do WSA na powyższą decyzję Skarżący podniósł, że nie zawsze wyłącznie całkowita niezdolność do pracy stanowi szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 u.e.r., uniemożliwiającą wypracowanie świadczenia w trybie zwykłym. Skarżący odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1968/16 i stwierdził, że przy ocenie posiadania przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku niezbędnych środków utrzymania, nie można pomijać stałych wydatków na leczenie. Tymczasem w niniejszej sprawie Organ przy ocenie tej przesłanki przyznania świadczenia zupełnie pominął tę okoliczność.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku WSA stwierdził, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji Prezes ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego, wyznaczonych art. 83 ust. 1 u.e.r., jakkolwiek przy jej wydaniu nie ustrzegł się pewnych uchybień.

WSA zauważył, że w zaskarżonej decyzji, wydanej w warunkach związania zapadłym orzeczeniem (art. 153 p.p.s.a.), Prezes ZUS nieprawidłowo stwierdził, że skoro Skarżący został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy dopiero od [...] lipca 2019 r., to nie ma powodów do przyjęcia, że we wcześniejszym okresie nie mógł pozostawać w zatrudnieniu ze względu na stan zdrowia. Wobec brzmienia art. 14 ust. 3 u.e.r. Prezes ZUS nie mógł przyjąć innej daty powstania niezdolności do pracy, niż podana w orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS, niemniej jednak, na co zwrócił uwagę Sąd w poprzednim wyroku w tej sprawie, nie zwalniało to Organu od zbadania, czy nie zaistniały szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Tymczasem Prezes ZUS nie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, jaki wpływ na brak zatrudnienia we wskazanych okresach miał stan zdrowia Skarżącego. Nie odniósł się również w żaden sposób do tego, że Skarżący już w 2006 r. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, a więc stosownie do art. 12 ust. 3 u.e.r., w znacznym stopniu utracił zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Prezes ZUS nie wyjaśnił, czy Skarżący w związku ze stanem zdrowia mógł znaleźć odpowiednie dla siebie zatrudnienie, biorąc pod uwagę, że z orzeczeń Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wynikają określone ograniczenia (wskazania) co do zatrudnienia. Jak wynika natomiast z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, tej kwestii nie poświęcono żadnej uwagi, przyjmując a priori, wbrew wyrokowi Sądu, za decydujące to, że wobec Skarżącego nie orzeczono przed 2004 r. całkowitej niezdolności do pracy.

WSA uznał jednak, że powyższe uchybienia natury procesowej nie mogły doprowadzić do uwzględnienia skargi, bowiem nie miały one istotnego wpływu na ostateczny wynik sprawy. Nawet bowiem uznanie przez Prezesa ZUS, że Skarżący nie mógł podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej z uwagi na szczególne okoliczności (stan zdrowia), nie mogło ostatecznie doprowadzić do pozytywnego załatwienia jego wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Z art. 83 ust. 1 u.e.r. wynika, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest dopuszczalne wówczas, gdy wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki (warunki) przyznania świadczenia, określone w tym przepisie, w tym nie ma niezbędnych środków utrzymania. W orzecznictwie sądowym i w doktrynie jednolicie przyjmuje się, że przez "niezbędne" środki utrzymania należy rozumieć kwotę najniższego świadczenia przyznawanego w trybie zwykłym, przyjmując, że to świadczenie umożliwia zabezpieczenie podstawowych czyli niezbędnych (a nie niewystarczających) potrzeb uprawnionej osoby. Oceniając spełnienie przez wnioskodawcę przesłanki nieposiadania niezbędnych środków utrzymania przez osobę ubiegającą się o świadczenie w trybie wyjątku, należy porównać jej sytuację materialną z wysokością świadczeń określonych w przepisach jako minimalne tj. minimalnej emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy i renty rodzinnej. Kryterium dochodowe powinno zostać ustalone w przeliczeniu na jednego domownika, z którym mieszka wnioskodawca, zaś w procesie dokonywania powyższej oceny nie można pomijać żadnych świadczeń pieniężnych otrzymywanych przez osobę ubiegającą się o świadczenie w drodze wyjątku.

Zdaniem WSA, Prezes ZUS prawidłowo stwierdził, że Skarżący nie jest osobą, która nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Skarżący w skardze nie zakwestionował ustaleń Organu, że na jednego członka jego rodziny przypada dochód w wysokości 1.660,59 zł brutto miesięcznie, a więc w wysokości przekraczającej kwotę najniższego świadczenia emerytalnego (1.250,88 zł brutto miesięcznie). Ponadto w rozpatrywanym przypadku nie mamy do czynienia z minimalnym przekroczeniem "progu dochodowego" uprawniającego do otrzymania świadczenia. W tej sytuacji stwierdzenie Skarżącego, że jego stan zdrowia i związana z tym konieczność ponoszenia znacznych wydatków na leczenie powinno prowadzić do uwzględnienia jego wniosku, jest nieuzasadnione.

WSA podkreślił, że świadczenie w drodze wyjątku nie stanowi świadczenia socjalnego, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione. WSA zwrócił również uwagę, że Skarżący był zarejestrowany w PUP do 31 grudnia 2006 r. (z przerwami), oraz że nie posiada dowodów z dokumentów na okoliczność poszukiwania pracy.

Skarżący wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku – zaskarżając to orzeczenie w całości, zarzucając na podstawie art. 173 § 1, art. 175 § 1 oraz art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 - dalej: "p.p.s.a.") naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 83 ust. 1 u.e.r. poprzez błędne ustalenie, iż Skarżący nie spełnia przesłanek (warunków) przyznania świadczenia określonych w powołanym przepisie art. 83 ust. 1 u.e.r. w szczególności na tle kryterium "i nie ma niezbędnych środków utrzymania".

Mając powyższe na uwadze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS, a ponadto o zasądzenie od Prezesa ZUS kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący wskazał, że Prezes ZUS bezpodstawnie w ramach oceny jego sytuacji materialnej przyporządkował dochody córki Skarżącego, która krótkotrwale zamieszkiwała wraz z nim w momencie sporządzania przez niego oświadczenia, jako osoby pozostającej w gospodarstwie domowym. Sytuacja materialna Skarżącego, winna zostać określona wyłącznie poprzez dochody jego oraz małżonki. Skarżący podkreślił, że na etapie prowadzonego przez Prezesa ZUS postępowania wyjaśnił obiektywny brak możliwości przedłożenia dokumentacji z uwagi na jej zniszczenie, deklarując jednocześnie możliwość przeprowadzenia dowodu z wyjaśnień świadków, co pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi ze strony Organu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wobec oświadczenia Skarżącego o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do postanowień art. 182 § 2 p.p.s.a.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

We wstępnych uwagach należy odnotować, że w skardze kasacyjnej sformułowano wyłącznie jeden zarzut: "naruszenia prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 83 ust. 1 u.e.r. poprzez błędne ustalenie, iż Skarżący nie spełnia przesłanek (warunków) przyznania świadczenia określonych w powołanym przepisie art. 83 ust. 1 u.e.r.". Konstrukcja przedmiotowego zarzutu jest wadliwa. Po pierwsze, art. 145 § 1 p.p.s.a. dzieli się na dalsze jednostki redakcyjne – punkty oraz litery, z których każda stanowi samodzielną podstawę jurysdykcyjną wojewódzkiego sądu administracyjnego w razie uwzględnienia skargi. Powołanie się wyłącznie na naruszenie art. 145 § 1 p.p.s.a. nie konkretyzuje więc podstawy kasacyjnej w sposób prawidłowy. Po drugie, wytknięcie "naruszenia prawa materialnego poprzez błędne ustalenie" jest z założenia nieskuteczne. W systematyce procesowej do naruszenia prawa materialnego może dojść w dwóch paradygmatach: poprzez błędną wykładnię lub poprzez błędne zastosowanie. Błędna wykładania prawa materialnego sprowadza się do wadliwego odtworzenia z przepisu prawa materialnoprawnej podstawy wydanego rozstrzygnięcia (błąd w derywacji). Może ona polegać albo na wadliwym odtworzeniu zakresu stosowania normy, a więc zbyt wąskim lub zbyt szerokim określeniu okoliczności faktycznych, w których ta norma znajduje zastosowanie (wadliwe odtworzenie hipotezy normy prawnej), albo na błędnym wyznaczeniu konsekwencji prawnych stosowania normy (wadliwe odtworzenie dyspozycji normy prawnej). W obu układach kwestia ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie pozostaje bez znaczenia, albowiem naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię ma charakter abstrakcyjny, dotyczy jedynie normatywnego wzoru, przez który dochodzi do kwalifikacji określonych faktów. Wadliwe zastosowanie prawa materialnego sprowadza się natomiast do błędnego przyjęcia, że określona norma prawna, z uwagi na zakres jej stosowania (hipotezę) jest adekwatnym wzorcem odniesienia do poczynionych w sprawie ustaleń. Wadliwe zastosowanie prawa materialnego sprowadza się zatem do niewłaściwego skorelowania danej normy prawnej z okolicznościami faktycznymi sprawy. Zasadniczo, zarzut błędnego zastosowania prawa materialnego powinien być powiązany z zarzutem naruszenia przepisów prawa procesowego regulujących zasady i tryb czynienia ustaleń faktycznych w sprawie. Kwestionowanie prawidłowości stosowania danej normy w sprawie z założenia bowiem wiąże się z podważeniem stanu faktycznego, który takie działanie uzasadniał.

Na gruncie niniejszej sprawy Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 83 ust. 1 u.e.r. poprzez błędne ustalenie, że nie spełnia określonych jego treścią wymogów przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W istocie więc Skarżący nie kwestionuje zastosowania art. 83 ust. 1 u.e.r., lecz poczynione przez Organ, a zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, ustalenia faktyczne świadczące o braku podstaw do jego zastosowania. Pomimo wykazanej wadliwości konstrukcyjnej podniesionego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny kierując się gwarancyjną zasadą działania na rzecz zachowania prawa do sądu, uwzględnił ogólne intencje Skarżącego ujawnione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej i na ich podstawie przyjął, że kwestionuje on ustalenia faktyczne, które w ocenie Sądu pierwszej instancji przesądzają o braku podstaw przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 u.e.r. ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia o wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Regulacja ta ma charakter szczególny, albowiem pozwala na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie. Z treści omawianego przepisu wynikają przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tą możliwość - wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2016 r., I OSK 2282/16, z 25 listopada 2015 r., I OSK 2271/15.

Z uzasadnienia kwestionowanego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Organu, iż Skarżący nie spełnia jednego z wymogów wymaganych do przyznania świadczenia w drodze wyjątku: brak podstaw by przyjąć, że nie ma niezbędnych środków utrzymania. Skarżący kasacyjnie wywodzi, że Organ wadliwie wyliczył dochód na członka rodziny, albowiem uwzględnił w nim dochód wypracowany przez córkę, która mieszkała z nim jedynie przejściowo i nie powinno się jej traktować jako członka gospodarstwa domowego Skarżącego. Skarżący kasacyjnie pozostaje w błędzie. Z akt sprawy wynika, że Organ obliczając dochód na członka rodziny uwzględnił wyłącznie dochód uzyskany przez żonę Skarżącego z ostatnich trzech miesięcy w łącznej wysokości 9963,52. Kwota dochodu na członka rodziny w wysokości 1660,59 zł. stanowi efekt podzielenia tej kwoty na trzy (dochód miesięczny) oraz na dwa (ilość członków rodziny: Skarżący i jego żona) – k. 163 akt adm. Wbrew tezom skargi kasacyjnej w obliczonym dochodzie nie uwzględniono dochodu osiąganego przez córkę.

W tym stanie rzeczy WSA zasadnie przyjął, że przesłankę braku posiadania niezbędnych środków utrzymania należy ocenić porównując sytuację materialną Skarżącego z wysokością świadczeń określonych w przepisach jako minimalne. Taka ewaluacja sytuacji materialnej osób ubiegających się o świadczenie na podstawie art. 83 ust. 1 u.e.r. przez pryzmat osiąganych dochodów jest najbardziej obiektywna. Uznaje się, że najniższe świadczenie przyznawane w trybie zwykłym umożliwia zabezpieczenie podstawowych potrzeb uprawnionej osoby. Chodzi przy tym jedynie o potrzeby natury podstawowej, które swym zakresem mogą znacznie odbiegać od potrzeb w szerszym znaczeniu. Z tego też powodu nie można było uwzględnić argumentacji Skarżącego eksponującej szczególne potrzeby związane z zakupem leków i procesem leczenia. Jedną z przesłanek uprawniających do przedmiotowego świadczenia jest bowiem brak niezbędnych środków utrzymania w znaczeniu podstawowym – w tej kwestii analogicznie NSA w wyroku z 30 lipca 2021 r., sygn. III OSK 1667/21. Minimalna emerytura na dzień wydania decyzji wynosiła 1250,88 zł., była więc o 400 zł. niższa od dochodu na członka rodziny Skarżącego.

Uwzględniając wyłożone oceny Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.