Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 766/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 333
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t.j.
article: art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 120, art. 121 par. 1, art. 122, art. 180 par. 1 , art. 187 par. 1, art. 191, art. 194
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 766/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grzegorz Klimek, Sędzia: WSA Waldemar Michaldo (spr.), Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: st. sekr. sąd. Renata Trojnar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2023 roku, sprawy ze skargi F.J. przy uczestnictwie Z.M., S.M. i J.K., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, z dnia 26 czerwca 2023 roku nr SKO.Pod/4140/594/2023, w przedmiocie podatku rolnego za 2023 rok, I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 2 lutego 2023 r. nr FK.3121.3-0116.2023.MM Wójt Gminy W. ustalił F.J., J.K., S.M. oraz Z.M. wysokość podatku rolnego za rok 2023 w kwocie 43,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wysokość zobowiązania podatkowego ustalono na podstawie złożonej Informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, informacji o gruntach, informacji o lasach oraz danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków.

W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji F.J. wskazał, że w dniu 3 grudnia 2018 r. w Urzędzie Gminy W. złożył wniosek o rozgraniczenie działki nr [...], położonej w miejscowości L. Tymczasem do dnia złożenia odwołania Wójt Gminy W. nie podjął żadnych czynności w sprawie. Brak rozgraniczenia uniemożliwia dojazd i korzystanie z działki objętej decyzją podatkową. Pismem z dnia 3 kwietnia 2023 r. F.J. uzupełnił odwołanie, ponownie wskazując na brak rozgraniczenia działki nr [...], będącą drogą dojazdową do jego dóbr.

Decyzja z dnia 26 czerwca 2023 r. nr SKO.Pod/4140/594/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia 2 lutego 2023 r. nr FK.3121.3-0116.2023.MM. Uzasadniając swoją decyzję Kolegium przytoczyło treść art. 6a ust. 5 ustawy o podatku rolnym, art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 21 § 5 Ordynacji podatkowej i stwierdziło, że jak wynika z akt sprawy F.J., J.K., S. oraz Z. M. są współwłaścicielami działki nr [...] o pow. 1,62 ha fizycznych, położonej w miejscowości L. Zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów działka ta skalsyfikowana jest w następujący sposób: "RlVb" – 3.200 m2, "RV" – 3.800 m2, "RVI" – 1.000 m2, "S-ŁIV" - 300 m2, "ŁIV" - 800 m2, "ŁV" – 1.300 m2, "S-PslV" – 3.400 m2, "dr - PSIV" - 800 m2, "PsV" - 700 m2, "Br -PsV" - 200 m2, "dr - PSV" - 700 m2. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, zwalnia się od podatku rolnego użytki rolne klasy V, VI i VIz oraz grunty zadrzewione i zakrzewione ustanowione na użytkach rolnych. W tym zakresie działka nr [...] jest zwolniona z opodatkowania.

Kolegium wskazało, że ponieważ należące do F.J., J.K. oraz S. i Z. M. użytki rolne stanowią gospodarstwo rolne (ich łączna powierzchnia przekracza 1 ha), podstawą ustalenia wysokości podatku jest równowartość pieniężna 2,5 q żyta, a więc 185,13 zł. Podatek rolny należny jest od użytków rolnych o powierzchni 0,5760 ha przeliczeniowych, gdyż działka położna jest w 4 okręgu podatkowym. Podatek rolny wynosi 106,63 zł.

W ocenie organu II instancji, w przedmiotowej sprawie należało zastosować ulgę górską. Zgodnie bowiem z art. 13b ustawy o podatku rolnym, podatek rolny od gruntów położonych na terenach podgórskich i górskich obniża się o 30% dla gruntów klas I, II, IIla, III i IIIb, a o 60% dla gruntów klas IVa, IV i IVb (ust. 1), przy czym za miejscowości położone na terenach podgórskich i górskich uważa się miejscowości, w których co najmniej 50% użytków rolnych jest położonych powyżej 350 m nad poziomem morza. Wykaz tych miejscowości w danym województwie ustala sejmik województwa (ust. 2). Kolegium stwierdziło, że zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia nr 22/03 Wojewody Małopolskiego z dnia 17 lipca 2003 r. w sprawie wykazu miejscowości województwa małopolskiego położonych na terenach podgórskich i górskich (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2003 r. nr 340, poz. 3747), miejscowość L., w której położona jest działka nr [...], położona jest na terenach górskich i podgórskich, tak więc ustalając podatek rolny należy uwzględnić ulgę górska w wysokości 60%. W konsekwencji należy podatek rolny wyniósł 42,65 zł, a po uwzględnieniu regulacji art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że kwoty podatków zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, iż końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych - 43,00 zł.

Odnosząc się natomiast do zarzutu odwołania dotyczącego braku podjęcia czynności dotyczących rozgraniczenia działki nr [...] położonej w L., Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja dotyczy działki nr [...]. Ponadto obowiązek podatkowy w podatku rolnym nie jest uzależniony od możliwości korzystania z nieruchomości. Okoliczność ewentualnego braku dostępu do drogi może zostać rozstrzygnięta w postępowaniu cywilnym. Organ odwoławczy podkreślił, że zaskarżona decyzja dotyczyła wysokości podatku rolnego, a ewentualne zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego nie mogą rzutować na prawidłowość decyzji dotyczącej podatku rolnego. Kolegium uznało zatem, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa i należy utrzymać ją w mocy.

Pismem z dnia 23 lipca 2023 r. F.J. wniósł skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie podnosząc, że nie kwestionuje on wysokości podatku ani sposobu jego wyliczenia, lecz fakt, że Wójt Gminy W. pobiera podatek od gruntu stanowiącego jego współwłasność, do którego uniemożliwia mu dojazd, poprzez unieważnienie rozgraniczenia działki [...] jako jedynej drogi dojazdowej do działki [...] wraz z zabudowaniami. Skarżący dodał, że nie jest jedynym współwłaścicielem nieruchomości, który przez nieodpowiedzialne działanie Wójta Gminy W. został pozbawiony prawa korzystania ze swojej własności (współwłasności), czyli dojazdu przez drogę działka nr [...] do działki [...].

Autor skargi stwierdził, że Wójt Gminy W. w piśmie nr [...] z dnia 20 marca 2023 r. wskazał, że dokonując ustaleń podatkowych, organ jest związany zakresem podmiotowym zapisów zawartych w ewidencji gruntów i nie jest uprawniony do dokonywania własnych ustaleń w tym zakresie, tym bardziej, że ustalenia te są zgodne z istniejącym stanem prawnym. Dalej Wójt Gminy W., powołując się na wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 25 marca 2010 r. l SA/Gd 856/09, WSA w Krakowie z dnia 11 marca 2011 r. l SA/Kr 1503/10 stwierdził, że skoro podatnik jest we władaniu konkretnych działek, to organy podatkowe zobowiązane są do uwzględnienia tych zapisów przy wymiarze podatku. Skarżący stwierdził, że zgodnie z treścią powyższego wyroku jest właścicielem nieruchomości, ale nie jest we władaniu tych nieruchomości, gdyż uniemożliwił mu to Wójt Gminy W. decyzjami z dnia 25 listopada 2013 r., 6 grudnia 2013 r, 30 maja 2014 r. Ponadto zdaniem skarżącego ustalenia dotyczące działki nr [...], związanej z działką nr [...] nie były zgodne ze stanem prawnym. F.J. podkreślił, że pomimo wielu pism o rozgraniczenie działki [...] jako jedynej drogi dojazdowej do działki [...] w celu władania tą własnością jak właściciel, Wójt dalej uniemożliwia mu korzystania z tego prawa. Dlatego też zaskarżona decyzja jest, w ocenie skarżącego, niezgodna ze stanem faktycznym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z przyczyn w niej bezpośrednio podniesionych. W ocenie Sądu, organ podatkowy II instancji dopuścił się bowiem naruszeń przepisów postępowania podatkowego, skutkujących potrzebą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Wskazać bowiem należy, że zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.

Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma również treść art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm., zwanej dalej: P.g.k.), zgodnie z którym podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń co do przedmiotu opodatkowania, jak i podmiotu podatkowego. Od zasady tej, wynikającej z art. 21 ust. 1 P.g.k., ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków, co oznacza, że organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie mają kompetencji do przyjęcia w zasadzie innej podstawy wymiaru podatku niż dane wynikające z ewidencji gruntów (por. uchwała NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt II FPS 1/09, wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 1243/08, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt II FSK 1410/07 – opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Podważenie tych zapisów bądź też ich zmiana może nastąpić w odrębnie wszczętym postępowaniu prowadzonym przed właściwymi w sprawie prowadzenia ewidencji gruntów i budynków organami administracji. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FSK 372/07, CBOSA). Organ podatkowy nie może załatwiać spraw dotyczących wzruszania danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, gdyż te leżą w kompetencjach innego organu administracyjnego. Zasadą jest, że to podatnik kwestionujący prawidłowość danych z ewidencji gruntów i budynków, powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję, którym obecnie jest starosta, a dopiero zmienione dane w ewidencji gruntów i budynków stanowią dla organu podatkowego podstawę do orzekania w przedmiocie wymiaru podatku. Obowiązek zgłaszania właściwemu staroście zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków spoczywa na właścicielach (art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.k.). Na konieczność uwzględniania przy wymiarze podatku danych z ewidencji gruntów i budynków wskazał także ustawodawca w cytowanym powyżej art. 1 ustawy o podatku rolnym, nakazując opodatkowanie podatkiem rolnym gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne.

Zgodnie z treścią art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., zwanej dalej O.p.), dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego. W wyroku z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Ke 411/11 (CBOSA) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził, że: "(...) dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej i zgodnie z treścią tego przepisu, stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji."

Mając zatem na względzie treść art. 21 ust. 1 P.g.k. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie może się ostać albowiem narusza ona przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Tylko bowiem prawidłowo przeprowadzone postępowanie jest warunkiem koniecznym do właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego i w konsekwencji wydania trafnego rozstrzygnięcia.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 120 O.p. organy podatkowe powinny działać praworządnie, a zatem na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa. Przepis art. 121 § 1 O.p. obliguje organy do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, natomiast wyrażona w art. 122 O.p. zasada prawdy obiektywnej oznacza obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Stosownie do treści art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie z art. 187 § 1 O.p. organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przypomnieć również trzeba, że art. 191 O.p. formułuje jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego - swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z nią organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego, jednak owa swoboda nie oznacza całkowitej dowolności. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, a ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Kolegium nie zebrało w niniejszej sprawie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, naruszając tym samym opisane powyżej normy regulujące podstawowe zasady dotyczące postępowania dowodowego w postępowaniu podatkowym.

W aktach sprawy brak jest bowiem zasadniczego dowodu jaki powinien być przeprowadzony w postępowaniu wymiarowym dotyczącym podatku rolnego, to jest aktualnego wypisu z ewidencji gruntów i budynków (w tym przypadku aktualnego według stanu na rok 2023). Na k. 10-11 akt administracyjnych znajduje się jedynie dokument zatytułowany "Wypis z rejestru gruntów", na którym widnieją jednak adnotacje, że "Dokument bez mocy prawnej!" (k. 11) oraz "Udostępniane informacje nie są dokumentami w postępowaniach administracyjnych i innych" (k. 10). Dokumentu tego nie można zatem uznać za wymagany wypis z ewidencji gruntów i budynków, gdyż nie ma on mocy prawnej ani charakteru dokumentu urzędowego. Brak aktualnego wypisu nie pozwala na ustalenie prawidłowości dokonanego przez organy podatkowe wymiaru podatku rolnego należnego od skarżącego.

Na podstawie więc art. 153 p.p.s.a., przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy będzie zobowiązany do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej i uzupełnienia postępowania dowodowego o wskazany wypis.

Wobec braku możliwości zweryfikowania prawidłowej identyfikacji przez organy przedmiotu opodatkowania, ustalonego kręgu podatników, a także podstawy opodatkowania, a w końcu samego wyliczenia podatku rolnego, Sąd uznał za przedwczesne odnoszenie się do zarzutu i argumentacji skargi, na tym etapie postępowania.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję – jak w pkt I wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania dla skarżącego Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535). Na koszty te składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł.