Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1152/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 262 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), asesor WSA Anna Milicka-Stojek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2023 r. sprawy ze skargi B. P. i J. R. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 kwietnia 2023 r. nr DNI.rn.625.31.2023 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania administracyjnego i zobowiązania do ich uiszczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody Łódzkiego z 20 lutego 2023 r., nr GN-II.7511.11.2017; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz B. P. i J. R. solidarnie kwotę 614 (sześćset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 14 kwietnia 2023 r., nr DNI.rn.625.31.2023, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej również jako "Minister/organ"), po rozpatrzeniu zażalenia B. P. i J. R. (dalej również jako "Skarżące"), reprezentowanych przez adwokata, na postanowienie Wojewody L. (dalej również jako "Wojewoda/organ I instancji") z 20 lutego 2023 r., nr GN-II.7511.11.2017, w sprawie ustalenia kosztów postępowania oraz zobowiązania do ich uiszczenia – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody.

Postanowienie Ministra zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z 20 lutego 2023 r., nr GN-II.7511.11.2017, Wojewoda L. stwierdził, że działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], pochodzące z majątku ziemskiego W., podpadają pod działanie art. 2 ust 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Postanowieniem również z 20 lutego 2023 r., nr GN-II.7511.11.2017, Wojewoda [...], działając na podstawie art. 264 § 1 w związku z art. 262 § 1 pkt 2 i art. 263 § 1 k.p.a. w zw. z § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej: 1) ustalił koszty postępowania administracyjnego na kwotę 3 958 zł.; 2) do uiszczenia kosztów zobowiązał strony postępowania – B. P. i J. R.; 3) ustalił termin uiszczenia kosztów na 14 dni od daty otrzymania decyzji; 4) wskazał numer rachunku bankowego L. Urzędu Wojewódzkiego w L. do uiszczenia kosztów postępowania.

Na postanowienie z 20 lutego 2023 r. zażalenie (pismem z 2 marca 2023 r.) wniosły Skarżące.

Postanowieniem z 14 kwietnia 2023 r., nr DNI.rn.625.31.2023, Minister, po rozpatrzeniu zażalenia Skarżących, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody.

W uzasadnieniu swojego postanowienia organ wskazał, że Wojewoda zasadnie zobowiązał B. P. i J. R. do poniesienia kosztów opinii, wykonanej 20 grudnia 2022 r. przez geodetę uprawnionego V. W. W ocenie organu, opracowanie biegłego V. W. ma bezpośredni związek z rozstrzygnięciem spraw w rozumieniu art. 263 § 2 k.p.a. in fine, a nie sprowadza się tylko do opinii geodezyjnej, czy synchronizacji działek. Opracowanie analizuje przydatność rolną działek, a nie tylko identyfikuje ich pochodzenie z majątku W. Organ zwrócił przy tym uwagę, że w piśmie z 18 czerwca 2021 r. Skarżące wskazały numery aktualnych działek, odpowiadających przejętej nieruchomości, stąd wykonanie samej opinii geodezyjnej nie było już konieczne (synchronizacja działek nie była już konieczna, ponieważ te dane były już znane). Organ zauważył, że strony zażądały jednak jej zlecenia i deklarowały pokrycie kosztów z nią związanych. Wobec powyższego, zdaniem organu, strona ubiegająca się o wyłączenie jej majątku spod reżimu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu rolnego może być obciążona kosztem sporządzenia opinii o tak szerokim zakresie, co wynika z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z § 6 rozporządzenia rolnego. Organ podniósł, że wprawdzie Skarżące eksponują zasady, według których koszty postępowania obciążają organ, obowiązany do prowadzenia czynności wyjaśniających, ale w tej sprawie w ocenie Ministra aktualne są wyjątki, obciążające strony aktywnością dowodową i kosztami postępowania (a w istocie tylko częścią kosztów, poniesioną w interesie i na żądanie wnioskodawczyń). Wbrew zarzutom zażalenia organ uznał, że § 6 rozporządzenia rolnego stanowi uzupełnienie art. 77 § 1 k.p.a. i koreluje z art. 7 in medio k.p.a., art. 75 § 1, art. 78 § 1 i art. 84 § 1, art. 262-264 k.p.a. Powyższe przesądza, zdaniem Ministra o tym, iż zostały spełnione warunki, o których mowa w art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż Skarżące zostały obciążone kosztami postępowania, które zostały poniesione w ich interesie, a nie wynikały z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie. Wskazał jednocześnie, iż koszty, którymi Skarżące zostały obciążone są takiego rodzaju kosztami, które zalicza się do kosztów postępowania (należności biegłego).

Końcowo organ wyjaśnił, że niewykonalności postanowienia nie można kwalifikować jednocześnie jako rażącego naruszenia prawa, gdyż niewykonalność nie zawsze jest oczywista, natomiast musi być trwała. Dlatego wady nieważnościowe są stypizowane odrębnie w art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a., nie mogą być utożsamiane i powoływane zamiennie. W tym kontekście organ wskazał, że zarówno decyzja i zaskarżone postanowienie orzekające o kosztach postępowania zostały wydane tego samego dnia – 20 lutego 2023 r., czyli jednocześnie, tak jak stanowi o tym art. 264 § 1 k.p.a. Co więcej, decyzję i postanowienie o kosztach postępowania doręczono w tej samej kopercie do pełnomocnika wnioskodawczyń – adwokata dra J. F. W tej sytuacji, zdaniem organu, doręczenie tej decyzji mogło rozpocząć bieg terminu do uiszczenia kosztów postępowania, określony w punkcie 3 postanowienia, wydanego i doręczonego jednocześnie właśnie z tą decyzją.

Na powyższe postanowienie Ministra z 14 kwietnia 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawartą w piśmie z 18 maja 2023 r., wniosły Skarżące, zarzucając naruszenie następujących przepisów prawa, tj.:

1) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy postanowienia Wojewody L. z 20 lutego 2023 r., nr GN-II.7511.11.2017, podczas gdy organ winien był zastosować art. 138 § 2 k.p.a., a tym samym uchylić postanowienie Wojewody L. z 20 lutego 2023 r., nr GN- II.7511.11.2017, albowiem w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do obciążenia stron kosztami postępowania w postaci wydatków na poczet wynagrodzenia biegłego geodety V. W., na podstawie art. 262 § 1 pkt. 2 k.p.a. a to z uwagi na to, że obowiązek sporządzenia takiej opinii wynika wprost z ustawowego obowiązku gromadzenia przez organ administracji publicznej materiału dowodowego w sprawie dotyczącej niepodpadania lub podpadanie pod działanie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej;

2) rażące naruszenie art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. (w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) poprzez utrzymanie w mocy postanowienia, którym błędnie obciążono strony kosztami postępowania, mimo braku istnienia ku temu jakichkolwiek podstaw prawnych w okolicznościach niniejszej sprawy, podczas gdy prawo do ustalenia przez organ administracji publicznej wysokości kosztów postępowania dotyczy wyłącznie wyjątkowych i ściśle określonych przypadków, o których mowa w art. 262 § 1 k.p.a., a z których żaden tu nie zachodzi, jak też koszt sporządzenia opinii geodezyjnej, który stanowił punkt wyjścia do wydania zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim postanowienia organu I instancji, nie jest kosztem, o którym mowa w art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż obowiązek sporządzenia takiej opinii wynika wprost z ustawowego obowiązku gromadzenia przez organ administracji publicznej materiału dowodowego w sprawie dotyczącej niepodpadania lub podpadanie pod działanie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, w tym w zakresie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego (art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.);

3) rażące naruszenie art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. (w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) a także § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1945 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a to poprzez całkowicie błędne utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji opierającego się na nieobowiązującej regulacji, wydanej bez właściwego upoważnienia ustawowego dotyczącej kosztów postępowania podczas gdy § 6 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. został w całości zastąpiony wydanym w 1960 roku, tj. już 63 lata temu Kodeksem postępowania administracyjnego, zawierającym całościową, kompletną regulację w zakresie zasad ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego; brak jest aktualnie jakichkolwiek podstaw do stosowania względem stron prowadzonego na gruncie k.p.a. postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia niepodpadania pod przepisy dekretu PKWN o reformie rolnej wymogu opłacania przez wnioskodawcę kosztów opinii geodezyjnej, który to wymóg stanowił jeden z elementów systemowej opresji państwa totalitarnego względem pokrzywdzonych nacjonalizacją byłych właścicieli, próbujących dochodzić swoich praw do bezprawnie przejętego majątku; brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do przyznawania rozporządzeniu z 1 marca 1945 roku pierwszeństwa przed wydaną wiele lat później regulacją k.p.a. w zakresie kosztów i pomijania zasady ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego przez organ;

4) rażące naruszenie art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 124 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, którym ustalono termin wykonania postanowienia na "14 dnia od dnia doręczenia decyzji", nie precyzując przy tym od doręczenia jakiej decyzji termin ten rozpoczyna bieg, co stanowi wadę powodującą niemożność wykonania decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

5) rażące naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 124 § 2 k.p.a., poprzez brak uzasadnienia w zaskarżonym postanowieniu spełnienia podstawowej i koniecznej przesłanki obciążenia stron kosztami postępowania, w postaci "braku wynikania z ustawowych obowiązków organu prowadzącego postępowanie", podczas gdy brak wykazania, iż ww. przesłanka została w danej sprawie spełniona, całkowicie wyklucza możliwość zastosowania art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 264 § 1 k.p.a.;

6) rażące naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 3 k.p.a., poprzez wyłączenie stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie obejmującym zasady ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego, mimo, iż z art. 3 k.p.a. nie wynika, aby sprawy o niepodpadanie pod przepisy dekretu o reformie rolnej były z zakresu k.p.a. wyłączone.

Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżące wniosły o:

1) stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 kwietnia 2023 r., nr DNI.rn.625.31.2023, oraz poprzedzającego go postanowienia Wojewody L. z 20 lutego 2023 r., nr GN-II.7511.11.2017, względnie o ich uchylenie w całości;

2) zasądzenie od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych;

3) o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim postanowienia Wojewody L. z 20 lutego 2023 r., nr GN-II.7511.11.2017.

W uzasadnieniu skargi wskazano natomiast szczegółowe argumenty na poparcie postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Postanowieniem z 30 maja 2023 r., nr DNI.rn.625.79.2023, Minister wstrzymał wykonanie własnego postanowienia oraz postanowienia Wojewody z 20 lutego 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienia organów obu instancji nie odpowiadają prawu - organy dopuściły się bowiem naruszenia art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd stosuje przy tym przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W sprawie w istocie nie jest kwestionowana wysokość kosztów postępowania administracyjnego, a spór dotyczy określenia kręgu podmiotów zobowiązanych do ich poniesienia.

Na wstępie należy wskazać, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia kosztów postępowania zastosowanie ma art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W postanowieniu wydanym w tym przedmiocie organ określa osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.). Z treści art. 262 § 1 k.p.a. wynika, że podstawową przesłanką obciążenia strony kosztami postępowania jest stwierdzenie, że są to koszty, które nie powstały w wyniku działań organu administracji w zakresie jego ustawowych obowiązków. Zasadą jest zatem, że koszty postępowania administracyjnego ponosi organ - w takich granicach, w jakich wypełnia swoje ustawowe obowiązki. Dopiero uznanie, że dane koszty nie zostały poniesione wskutek wypełniania przez organ jego ustawowych obowiązków, pozwala na podjęcie rozważań, czy koszty te zostały poniesione "w interesie" lub "na żądanie" strony. Tylko w przypadku ustalenia, że także któraś z tych przesłanek zachodzi - możliwe jest obciążenie jej kosztami postępowania. W doktrynie przyjmuje się, że wykładnia art. 262 § 1 k.p.a. powinna być wąska, bowiem omawiane uregulowanie prawne jest istotnym wyjątkiem od zasady, że koszty postępowania ponosi organ administracji publicznej (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. A. M., Gdańsk 2008, s. 578, oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 czerwca 2011 r., I OSK 1546/10).

Wskazać następnie wypada, że organy administracji orzekając na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51, dalej również jako "rozporządzenie"), powinny zbadać czy dana nieruchomość jest nieruchomością ziemską, która mogła być przeznaczona na cele rolnicze, czy stanowiła własność lub współwłasność osób fizycznych lub prawnych i jaki obejmowała obszar. Stosownie natomiast do § 6 rozporządzenia strona, ubiegająca się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 pkt e dekretu, winna przedłożyć wojewódzkiemu urzędowi ziemskiemu dowody, stwierdzające dokładny obszar tej nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju, a w braku takich dowodów zwrócić się do wojewódzkiego urzędu ziemskiego o sporządzenie dowodów pomiarowych na swój koszt. Jednak, zarówno dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm., dalej również jako "dekret") ani rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nie przewidują działania organów z urzędu w sprawie wyłączenia nieruchomości spod działania postanowień art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Oznacza to, że inicjatywa wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie należy wyłącznie do uprawnionej strony. Dopiero zatem w wyniku złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w trybie przepisów § 5 i § 6 rozporządzenia przez uprawniony podmiot, organy będą zajmować się kwestią czy dany grunt nadaje się do realizacji zadań wskazanych w art. 1 ust. 2 dekretu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lipca 2009 r., I OSK 1259/08).

Zgodzić się należy więc z organami, że ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek wyłączenia przejętej nieruchomości spod działania dekretu spoczywa na wnioskodawcy, w tym przypadku na Skarżących.

Wypada jednak podnieść, że jak wynika z akt sprawy takich jednoznacznych dowodów nie udało się zgromadzić w toku postępowania. Stąd, w ocenie organu I instancji, zachodziła konieczność sporządzenia opinii geodezyjnej w zakresie ustalenia położenia zespołu dworsko-parkowego W. oraz rodzaju i powierzchni poszczególnych użytków wchodzących w skład tego majątku ziemskiego (vide: pismo Wojewody z 24 sierpnia 2018 r.).

Sąd zwraca uwagę, że bez ustalenia tej okoliczności nie było możliwe stwierdzenie, że spełnione zostały warunki do przejęcia przedmiotowego zespołu dworsko-parkowego na cele związane z reformą rolną. A zatem, dopiero od wyniku dalszych ustaleń, które w niniejszej sprawie przybrały formę opinii, wykonanej 20 grudnia 2022 r. przez biegłego geodetę uprawnionego V. W., zależało wydanie rozstrzygnięcia przez Wojewodę, co jasno wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji z 20 lutego 2023 r.

Oznacza to, że kosztami postępowania można by obciążyć Skarżące wyłącznie wtedy, gdyby Wojewoda spełnił ich żądanie w sprawie przeprowadzenia dowodu (opinii biegłego), nie posiadając jednocześnie jakichkolwiek wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i stwierdzając, że przeprowadzenie takiego dowodu jest całkowicie zbędne, a z taką sytuacją, zdaniem Sądu, nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Sam bowiem Wojewoda miał wątpliwości gdzie dokładnie zlokalizowany jest zespół dworsko-parkowy W. oraz jakiego rodzaju użytki oraz o jakiej powierzchni wchodzą w jego skład. Z kolei, zupełnie odwrotne stanowisko zajął Minister który uznał, że opinia biegłego geodety nie służyła synchronizacji działek, ponieważ ta była już organom znana.

Natomiast zakres czynności, które powinien podjąć organ administracji w ramach ustawowych obowiązków, określa art. 77 § 1 k.p.a. Zgodnie z nim, organ jest zobowiązany w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy - niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy (art. 7 k.p.a.).

Wskazać należy również, że w orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż co do zasady zespoły dworsko-parkowe nie podlegały pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Od tej reguły możliwe jest odstępstwo, w sytuacji gdy rezydencja nie pełniła wyłącznie funkcji mieszkalnych lecz stanowiła także centrum zarządcze i gospodarcze majątku. Sytuacja taka mogła zachodzić, jeżeli na terenie majątku ziemskiego nie było innego miejsca do zarządzania pracami rolnymi, a w dworze (pałacu) znajdowało się biuro, z którego wykonywany był zarząd pracami w części gospodarczej majątku, znajdowały się tam księgi rachunkowe lub dokonywano bieżących płatności pracownikom i dostawcom. Powyższe musi zatem prowadzić do wniosku, że cześć rezydencjalna majątku jest funkcjonalnie związana z częścią rolniczą majątku w takim znaczeniu, że nie może ona bez niej prawidłowo funkcjonować i na odwrót.

Aby jednak móc poczynić powyższe ustalenia w sprawie musi być w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości ustalony przebieg granicy przedmiotowego zespołu. Brak pewności co do dokładnych granic zespołu dworsko-parkowego powoduje, że wszelkie rozważania na temat funkcjonalnego powiązania zespołu z resztą majątku ziemskiego tracą w sposób oczywisty na znaczeniu. Dopiero więc gdy materiał dowodowy sprawy zostanie zgromadzony w sposób właściwy, zgodnie z wymogami wspomnianych powyżej przepisów k.p.a. (art. 7 i art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a.), możliwe stanie się dokonanie jego oceny, z uwzględnieniem całokształtu okoliczności niniejszej sprawy. Powyższe wprost wynika z obowiązków dowodowych organu.

Nie sposób zatem przyjąć za organami obu instancji, że opinia geodezyjna z 20 grudnia 2022 r. służyła wyłącznie stwierdzeniu dokładnego obszaru nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju, jak tego wymaga § 6 rozporządzenia. Przeciwnie – odnosiła się do kwestii znacznie szerszych tematycznie – łącznie ze wspomnianą synchronizacją dawnych parcel gruntowych, na których znajdował się przedmiotowy zespół, z obecnymi numerami działek ewidencyjnych, bez czego organ wojewódzki nie był w stanie ocenić wspomnianego związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem dworsko-pałacowym a resztą majątku ziemskiego W.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, obciążenie Skarżących kosztami postępowania (należności biegłego) jest w realiach niniejszej sprawy niezasadne. Dopiero uznanie, iż dane koszty nie zostały poniesione wskutek wypełniania przez organ jego ustawowych obowiązków, pozwala na podjęcie rozważań, czy koszty te zostały poniesione "w interesie" lub "na żądanie" strony postępowania.

Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione łącznie wszystkie wynikające z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanki tj. powołanie biegłego i koszty z tym związane zostały poniesione przez organ w interesie Skarżącej (a nie wynikały z obowiązku organu).

Z powyżej wskazanych powodów, postanowienia organów orzekających w niniejszej sprawie należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.