Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1197/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1, art.  9,  art. 36, art.  73 par. 1,  art. 74 par. 1,  art. 76 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 1946 nr 3 poz 17
law: Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.
article: par. 75
journal: Dz.U. 1947 nr 16 poz 62
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o. o. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Zarządzeniem Ministra Informacji i Propagandy z dnia [...] lutego 1947 r. przedsiębiorstwo pn. [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P., zostało umieszczone w drugim wykazie przedsiębiorstw przechodzących na własność Państwa na zasadzie art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej, ogłoszonym w Monitorze Polskim Nr 39 z dnia 24 marca 1947 r.

[...] sp. z o.o. w P. zgłosiła, pismem z dnia 22 kwietnia 1947 r., zarzuty przeciwko umieszczeniu [...] sp. z o.o. w P. w wykazie przedsiębiorstw do upaństwowienia.

Po przeprowadzeniu postępowania przed Wojewódzką Komisją ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w P. i Główną Komisją ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W., postanowieniem z dnia [...] maja 1949 r., Nr rep. [...] Główna Komisja ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. postanowiła przedstawić Ministrowi Przemysłu Lekkiego wniosek o wydanie orzeczenia w przedmiocie upaństwowienia przedsiębiorstwa [...] " Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P.

W konsekwencji w dniu 5 sierpnia 1949 r. Minister Przemysłu Lekkiego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, wydał orzeczenie Nr [...], na mocy którego przejęto na własność Państwa, m.in. przedsiębiorstwo pn. [...] firmy [...], Spółka z o.o. w P.

Zarządzeniem Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1949 r., [...] - Przedsiębiorstwo Państwowe w P. zostały wyznaczone do objęcia przedsiębiorstwa pn. [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P.

Objęcie poszczególnych składników majątkowych ww. przedsiębiorstwa nastąpiło protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] marca 1950 r. Ogłoszenie o terminie jego sporządzenia zostało opublikowane, na podstawie § 73 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62), w [...] Dzienniku Wojewódzkim z dnia 25 lutego 1950 r., Nr 4 str. 58 i 59.

Orzeczeniem z dnia [...] października 1950 r. Minister Przemysłu Lekkiego, działając w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, zatwierdził protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] marca 1950 r. stwierdzając, że składniki majątkowe nim objęte stanowią część składową przedmiotowej [...] i zostają przejęte na własność Państwa. Tym samym protokół ten stał się integralną częścią orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r.

[...] sp. z o.o. w P. wystąpiła o stwierdzenie nieważności uprzednio wskazanego orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] października 1950, w części oraz ww. orzeczenia Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1949 r.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] Minister Gospodarki, po rozpatrzeniu wniosku [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P., nie stwierdził nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r., wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. [...] firmy [...], Spółka z o.o. w P. w zakresie [...] oraz orzeczenia Ministra Przemysłu [...] z dnia [...] października 1950 r., wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa: [...] firmy [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P.

W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ orzekający stwierdził, że omawiana [...] spełniała kryteria nacjonalizacyjne określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r. w przedmiocie określenia kategorii przedsiębiorstw poligraficznych i drukarń przechodzących na własność Państwa oraz trybu postępowania przy przekazywaniu drukarń w użytkowanie (Dz. U. Nr 26, poz. 193). Przy czym mając na uwadze argumentację wnioskodawców, że nie wszystkie maszyny należące w dniu [...] lutego 1946 r. do przedmiotowej drukarni stanowiły własność spółki będącej właścicielem tego przedsiębiorstwa, lecz pochodziły z innych, głównie poniemieckich przedsiębiorstw, organ orzekający wskazał, że w świetle poglądów wyrażanych, m.in. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy ocenie spełniania przez przedsiębiorstwo kryteriów upaństwowienia, powinny być brane pod uwagę nie tylko maszyny należące do byłego właściciela, ale wszelkie maszyny włączone do tego przedsiębiorstwa. Dodatkowo organ stwierdził, że biorąc pod uwagę wyłącznie maszyny stanowiące własność byłego właściciela znacjonalizowanej [...] (jak wynika z pisma Centralnego Zarządu X w Polsce z dnia 20 sierpnia 1945 r., zawierającego opis [...] ze stanu parku maszyn drukarskich z 1939 r. zostały 3 maszyny płaskie, 1 aparat dociskowy (tygiel) rozbity na złom, zaś 2 linotypy wywieziono) przedmiotowa [...] posiadała park maszynowy w ilości pozwalającej na objęcie jej nacjonalizacją (posiadała bowiem więcej niż dwie maszyny płaskie o formacie mniejszym niż 61 cm długości i 86 cm szerokości).

Organ uznał, że orzeczenie z dnia [...] sierpnia 1949 r., Nr [...] nie narusza w sposób rażący prawa. W ocenie Ministra Gospodarki, przyjęcie, że ww. orzeczenie zostało wydane zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami oznacza, że skutki jego wydania rozciągają się na orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego, wydane w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, z dnia [...] października 1950 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa pn. [...] firmy [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. - co w konsekwencji sprawia, że również to orzeczenie nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Ponadto organ podniósł, że argumentacja wnioskodawcy - dotycząca znacjonalizowania wraz z omawianą drukarnią nieruchomości położonych przy ul. [...], które były częściowo wykorzystywane jako domy czynszowe dla pracowników oraz innych osób i w związku z tym nie były związane z działalnością produkcyjną [...], w świetle przedstawionego w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2007 r., sygn. akt I OPS 2/07 podmiotowego ujęcia przedsiębiorstwa - nie ma znaczenia dla ustalenia, czy nacjonalizacja tych nieruchomości nastąpiła z naruszeniem prawa.

Wnioskiem z dnia 30 stycznia 2012 r., [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. wystąpiła do Ministra Gospodarki o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., zarzucając:

1) naruszenie przepisu art. 156 k.p.a., polegające na błędnym przyjęciu, że orzeczenia nacjonalizujące [...] nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a w konsekwencji - na odmowie stwierdzenia ich nieważności;

2) naruszenie przepisu § 1 ust. 1 lit. A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r., polegające na błędnym przyjęciu, że [...] w dniu [...] lutym 1946 r. znajdowała się w posiadaniu maszyn wymienionych w przedmiotowym przepisie;

3) naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 99 ustawy z dnia 17 marca 1921 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez uznanie, że nacjonalizacja [...] mogła objąć maszyny pochodzące z innych przedsiębiorstw i tym samym, że orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r. było zgodne z prawem;

4) naruszenie przepisu art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62, ze zm.), poprzez błędną ocenę legalności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1950 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego i uznanie, że nie narusza ono w sposób rażący prawa;

5) naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z § 75 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. polegające na odmówieniu stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1950 r., wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego;

6) naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa niektórych gałęzi przemysłu (Dz. U. Nr 3, poz. 17, ze zm.), dalej: ustawa nacjonalizacyjna, poprzez uznanie, że omawiana drukarnia spełniła przesłanki do nacjonalizacji, podczas gdy miała ona charakter stowarzyszenia użyteczności publicznej, zaś nacjonalizacji podlegały przedsiębiorstwa;

7) naruszenie przepisu art. 35 k.p.a., poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie.

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...], L. dz. [...] uzasadniając, że nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r.

W dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, tj. w dniu [...] lutego 1946 r., przedmiotowa drukarnia stanowiła własność osoby prawnej - spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. Powyższe ustalenia nie pozostają w sprzeczności z prezentowanym przez odwołującą się stanowiskiem, że w okresie okupacji [...] została włączona przez okupanta w skład kombinatu pod nazwą [...], który po zakończeniu II wojny światowej, został objęty zarządem państwowym. Z tego faktu w szczególności nie sposób wywodzić, że znacjonalizowane zostało inne przedsiębiorstwo niż [...] prowadzona w okresie przedwojennym przez [...] sp. z o.o. Na własność Państwa przejęto to samo przedsiębiorstwo stanowiące, zgodnie z wpisem w rejestrze handlowym R.H.B nr [...], własność odwołującej się spółki, lecz nie takie samo przedsiębiorstwo, ze względu na zmianę stanu ilościowego i jakościowego jego "zamaszynowienia". Również wskazywana przez odwołującą się okoliczność funkcjonowania drukarni na nieruchomościach zlokalizowanych przy ul. [...], niezwiązanych z [...] sp. z o.o., nie świadczy w ocenie organu o nacjonalizacji innego przedsiębiorstwa niż przedsiębiorstwo stanowiące własność ww. spółki.

W protokole zdawczo-odbiorczym z dnia [...] marca 1950 r. z przejęcia [...] firmy [...] na własność Państwa, jako składniki majątkowe przedsiębiorstwa, wskazano wyłącznie nieruchomości stanowiące własność [...]sp. z o.o., a zatem na podstawie kwestionowanych orzeczeń nacjonalizacyjnych przejęte zostały wyłącznie te nieruchomości. O ile zatem do znacjonalizowanego przedsiębiorstwa włączono również inne nieruchomości, co mogło być niezbędne ze względu na zwiększenie produkcji i zatrudnienia, to należy wnioskować, że nastąpiło to w trybie innych przepisów lub bez podstawy prawnej, co nie świadczy, że znacjonalizowano przedsiębiorstwo inne niż drukarnię spółki [...] sp. z o.o.

Podkreślił, że prowadzona przez [...] działalność skupiała się przede wszystkim na nieruchomościach tej spółki, które wykorzystywane były dla celów przedsiębiorstwa, w tym w szczególności celów produkcyjnych. Przedłożona przez odwołującą się dokumentacja z postępowania przeciwko Skarbowi Państwa o zaniechanie używania firmy oraz okoliczność zmiany w 1961 r. statutu omawianej spółki polegającej na zmianie firmy z [...] na [...] dowodzi wyłącznie, że na własność Państwa nie przejęto całego mienia spółki, bo nie to było celem ustawy nacjonalizacyjnej, lecz zorganizowane przedsiębiorstwo – [...].

Fakt, iż spółka dysponowała również innym majątkiem, w oparciu o który podejmowała działalność gospodarczą pod dotychczasową firmą, pozostaje bez wpływu na ustalenia dotyczące przejęcia drukarni, będącej pierwotnie własnością odwołującej się spółki.

Organ wskazał, że z dokumentacji archiwalnej wynika, że ówcześnie sama spółka, realizując uprawnienia wynikające z przysługującego jej prawa własności, ubiegała się o zwrot znacjonalizowanego przedsiębiorstwa w trybie przewidzianym przez przepisy nacjonalizacyjne, w tym zgłaszała zarzuty przeciwko umieszczeniu drukarni w wykazie przejmowanych przedsiębiorstw oraz zastrzeżenia do protokołu zdawczo-odbiorczego z przejęcia. Aktualne kwestionowanie przez odwołującą tytułu własności do znacjonalizowanej drukarni może co najwyżej poddawać w wątpliwość istnienie po jej stronie interesu prawnego zarówno w postępowaniu nacjonalizacyjnym, jak i postępowaniu nieważnościowym.

Na potrzeby przedsiębiorstwa, w tym na cele produkcyjne, wykorzystywano następujące nieruchomości stanowiące własność ww. spółki:

1) nieruchomość położoną w P. przy ul. [...], obręb [...], nr [...], nr działki [...], zapisaną w księdze wieczystej [...], wykaz karta [...] Sądu Grodzkiego w P. o łącznej powierzchni [...] m2;

2) nieruchomość położoną w P. przy ul. [...], obręb [...], nr [...], nr działki [...], zapisaną w księdze wieczystej P. tom [...], wykaz karta [...] Sądu Grodzkiego w P., o łącznej powierzchni [...] m2;

3) nieruchomość położoną w P. przy ul. [...], narożnik ul. [...], obręb [...], nr mapy [...], nr działki [...], zapisaną w księdze wieczystej [...] tom [...], wykaz liczba [...], o łącznej powierzchni [...] m2;

4) nieruchomość położoną w P. przy ul. [...], obręb [...], nr mapy [...], nr działki [...], zapisaną w księdze wieczystej P. [...] tom [...] karta [...], o łącznej powierzchni [...] m2;

5) nieruchomość położoną w P. przy Al. [...], obręb [...], nr [...], nr działki [...], zapisaną w księdze wieczystej P., wykaz liczba [...], o łącznej powierzchni [...] m2.

Przedmiotowe postępowanie nacjonalizacyjne zostało wszczęte w dniu 24 marca 1947 r., tj. w ustawowym terminie, określonym w art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 1 dekretu z dnia 20 grudnia 1946 r. o zmianie ww. ustawy (Dz. U. z 1946 r. Nr 105, poz. 66), czyli przed dniem 31 marca 1947 r. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych (por. wyrok SN z dnia 8 marca 2001 r., sygn. akt III RN 176/00; wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2004 r., sygn. akt IV SA 2477/03) datą wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego jest data ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa wykazu przedsiębiorstw przechodzących na rzecz Państwa lub innych osób prawnych prawa publicznego oraz przejmowanych na własność Państwa.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej bądź z rażącym naruszeniem prawa. Ostatnia ze wskazanych przesłanek zachodzi wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu prawa oraz gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Wada będąca przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji powinna przy tym tkwić w samej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 27 października 1998 r., sygn. akt II SA 1202/980 i z dnia 8 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1646/97).

Jako podstawę prawną przejęcia omawianego zakładu powołany został art. 3 ust. 1 lit. A pkt 17 i ust. 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej oraz § 65 ust. 1 pkt c) i § 71 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. A pkt 17 ustawy nacjonalizacyjnej, za odszkodowaniem przejmuje Państwo na własność przedsiębiorstwa górnicze i przemysłowe, w tym przemysł poligraficzny i drukarnie. Zawarte zaś w art. 3 ust. 1 lit. c in fine tej ustawy upoważnienie ustawowe, zobowiązywało Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia, które kategorie wielkiego i średniego przemysłu poligraficznego przechodzą na własność Państwa, a co do drukarń również, które z nich mają być przekazane na własność organizacji politycznych lub społecznych.

W dniu 22 kwietnia 1949 r. Rada Ministrów wydała rozporządzenie w sprawie określenia kategorii przedsiębiorstw przemysłu poligraficznego i drukarń, przechodzących na własność Państwa oraz trybu postępowania przy przekazywaniu drukarń w użytkowanie, które weszło w życie z dniem ogłoszenia, tj. w dniu 30 kwietnia 1949 r. § 1 ust. 1 lit. A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r. przewidywał, że na własność Państwa zostaną przejęte zakłady graficzne, drukarnie oraz litografie posiadające:

a) maszynę rotacyjną lub maszynę do składania (linotyp, monotyp i intertyp) albo maszynę płaską o formacie 61 cm długości i 86 cm szerokości, bądź też większym,

b) więcej niż dwie maszyny płaskie o formacie mniejszym niż 61 cm długości i 86 cm szerokości.

Przesłanki te wbrew twierdzeniom odwołującej się nie muszą zostać spełnione łącznie, co wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2233/06), jak również zasad logiki. Racjonalny ustawodawca nie przewidziałby konieczności łącznego spełnienia dwóch wykluczających się przesłanek.

Wbrew twierdzeniom odwołującej się, zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, przy ocenie kryteriów nacjonalizacyjnych powinny być brane pod uwagę wszystkie maszyny i urządzenia składające się na park maszynowy przejmowanego przedsiębiorstwa w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, tj. w dniu [...] lutego 1946 r. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1090/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2004 r., sygn. IV SA/Wa 253/04).

Tym niemniej, mając na uwadze argumentację odwołującej się, która powołała się na poglądy wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2007 r., sygn. akt I OPS 2/07, twierdząc, iż w ówcześnie obowiązującym porządku prawym brak było podstaw do nacjonalizacji maszyn i urządzeń niestanowiących własności właściciela przedsiębiorstwa, organ dokonał również szczegółowej analizy znajdujących się w aktach sprawy dokumentów archiwalnych celem ustalenia, jakie maszyny będące w okresie przedwojennym własnością [...] sp. z o.o. znajdowały się w przedsiębiorstwie w dniu [...] lutego 1946 r.

Minister podkreślił, że ocena, czy w skład parku maszynowego omawianej [...] wchodziły maszyny i urządzenia pozwalające na przejęcie jej na własność Państwa, powinna nastąpić przede wszystkim w oparciu o dokumentację archiwalną z daty nacjonalizacji, jako najbardziej wiarygodną i nie wymagającą wiedzy specjalnej, a w konsekwencji - powoływania biegłego, na podstawie art. 84 § 1 k.p.a.

Organ wyjaśnił , że w myśl tego przepisu, wyłącznie wtedy gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Jednocześnie Minister podkreślił, że z oczywistych względów nie sposób przyjąć, że dokonanie oceny wartości dowodowej zgromadzonych dokumentów archiwalnych wymaga specjalistycznej wiedzy. Przepisy k.p.a. przewidują uprawnienie, a jednocześnie obowiązek organu administracji publicznej do dokonania takiej oceny. Wobec tego wniosek dowodowy odwołującej się o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu analizy ekonomicznej przedsiębiorstwa lub księgowości rachunkowości i finansów przedsiębiorstwa pod kątem posiadanych środków trwałych, w tym maszyn [...], na okoliczność nieposiadania przez drukarnię maszyn niezbędnych do nacjonalizacji, został przez organ rozpatrzony negatywnie.

W wyniku ponownej analizy materiału dowodowego, Minister stwierdził, że zgromadzone w sprawie materiały archiwalne potwierdzają, że przejmowane przedsiębiorstwo było drukarnią, posiadającą w dniu [...] lutego 1946 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, park maszynowy w ilości, która według rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r. - § 1 ust. 1 lit. A pkt a) - uzasadniał objęcie jej nacjonalizacją.

W aktach sprawy znajduje się pismo Centralnego Zarządu [...] w Polsce z dnia 20 sierpnia 1945 r. zawierające opis [...], w którym zawarto informację, że drukarnia ta jest [...] w Polsce i z tego tytułu stanowi obiekt szczególnie ważny dla interesu Państwa. W piśmie tym dodatkowo stwierdzono, że jeśli chodzi o park maszyn tej drukarni z 1939 r., to został on przez Niemców zdekompletowany i przedstawia się w stosunku do dnia dzisiejszego w około 55%. Reszta została przez okupanta zdemolowana i wywieziona w niewiadomym kierunku. Między innymi zostało zlikwidowane całkowite urządzenie działów litograficznych, offsetowych i chemigraficznych. Ze stanu parku maszyn [...] z roku 1939 r. zostały 3 maszyny płaskie, 1 aparat dociskowy (tygiel) rozbity na złom; 2 linotypy wywieziono. W dokumencie tym znajduje się również informacja, że w ten sposób zdekompletowaną drukarnię uzupełnił okupant, maszynami z innych [...] "popolskich", względnie maszynami niemieckimi tak, że w składzie [...] znajduje się duża część mienia porzuconego i mienia opuszczonego. "Maszyn pośpiesznych średniego i dużego formatu posiada drukarnia obecnie 15 oraz 11 automatów i tygli (maszyny szybkie, mniejszego formatu). Ze względu na dużą ilość zamówień [...] pracują na 2 a czasem 3 zmiany. Wykonuje się 2 dzienniki, 3 tygodniki, 5 różnych periodyków".

Także z pisma z dnia 24 sierpnia 1945 r. skierowanego do Głównego Urzędu Tymczasowego Zarządu Państwowego w L. wynika, że w objętej zarządem drukarni, oprócz pozostałych maszyn i urządzeń, znajdują się 3 maszyny należące w 1939 r. do drukarni stanowiącej własność spółki [...].

Organ dokonał szczegółowej analizy dokumentów archiwalnych i stwierdził, że zawierają opis stanu "zamaszynowienia" przedsiębiorstwa począwszy od roku 1945 do 1951, a zatem obejmujący datę wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, tj. [...] lutego 1946 r. W większości tych dokumentów została szczegółowo określona ilość maszyn poszczególnych rodzajów, a w przedstawionych zestawieniach maszyn i urządzeń dodatkowo wymieniono konkretne maszyny i opisano parametry techniczne. Wartość dowodową tych dokumentów podwyższa fakt, że w wielu z nich znajdują się niewątpliwie te same maszyny, które następnie wskazał organ.

W szczególności Minister dokonał dogłębnej analizy zestawienia maszyn i urządzeń będących przedwojenną własnością [...], które to zestawienie pełnomocnik [...], adwokat S. R: załączył do pisma skierowanego do Głównej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W., dokumentu zatytułowanego inwentura z dnia [...] lutego 1945r. dokumentu zatytułowanego inwentura z dnia [...] lutego 1946r., protokołu zdawczo – odbiorczego z przejęcia przedsiębiorstwa z dnia [...] marca 1950 r. , załącznika nr [...] do tego protokołu , paszportu techniczno- produkcyjnego z dnia [...] grudnia 1951r., oraz szeregu innych w tym m. in. publikacji "[...] P. 1945-1946 pod zarządem państwowym. Zdajemy raport 9.II.1945-1946", pisma adwokata W. M. z dnia 16 sierpnia 1946r., pisma W. B. z dnia 23 czerwca 1945r.

Minister rozważył również argumentację odwołującej, że część maszyn i urządzeń, która w dniu 5 lutego 1946 r. znajdowała się w [...], stanowiła pierwotnie własność innych przedsiębiorców prowadzących polskie drukarnie.

Wobec dokonanych ustaleń, nie zgodził się z odwołującą, że wszelkie zestawienia i spisy maszyn nie mogą stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie.

Za bezsporne uznał, że [...] posiadała maszyny w ilości uzasadniającej jej nacjonalizację. Organ wskazał maszyny, które w jego ocenie znajdowały się w znacjonalizowanej [...] i wchodziły przed dniem 1 września 1939 r. w skład parku maszynowego drukarni. Zauważył, że wymienione one zostały przez pełnomocnika [...] w przedłożonym przez niego wykazie maszyn i urządzeń oraz znajdują się w inwenturach [...] lutego 1945 r. i [...] lutego 1946 r. oraz zał. nr 2 do protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] marca 1950 r. Większość z nich została zidentyfikowana w "Paszporcie techniczno-produkcyjnym Zakładów [...] im. [...] z siedzibą przy ul. [...]" z dnia [...] grudnia 1951 r., jako maszyny zainstalowane w przedsiębiorstwie w okresie przedwojennym.

Tym samym, ponownie rozpatrując sprawę, organ wziął pod uwagę wyłącznie te maszyny, które stanowiły pierwotnie własność [...] i co do których nie zostały zgłoszone roszczenia windykacyjne przez podmioty prowadzące inne polskie [...], jak również nie wliczał żadnych maszyn niemieckich, które w ocenie odwołującej się przeszły na własność Państwa z mocy prawa na podstawie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich.

W rezultacie ustalił, że znacjonalizowana drukarnia nawet w tym przypadku spełniała przesłanki określone w § 1 ust. 1 lit. A pkt a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r., tj. posiadała 1 maszynę rotacyjną (maszyna rotacyjna rotograwiurową "Koenig & Bauer, Wuerzburg nr [...], rok budowy 1930), co stanowiło podstawę do nacjonalizacji na podstawie ww. przepisu, a dodatkowo - maszynę płaską o formacie 61 cm długości i 86 cm szerokości bądź też większym (przykładowo maszyna płaska "Europa", fabrykat Albert & Co. Frankenthal, nr [...][...], format 76 x 110 cm, wałków 11, ram 3, maszyna płaska "Universal - Rapid" wytwórnia: Albert & Co, Frankenthal, rok budowy 1927, rok kupna 1927, nr [...]).

Odnosząc się do złożonych w sprawie przez odwołującą oświadczeń osób, które wg jej oświadczenia były pracownikami [...], organ dokonał ich analizy i uznał, że nie mogą one stanowić podstawy do zmiany stanowiska organu z uwagi na brzmienie sprzeczne z treścią materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Podkreślił ponadto , że zostały one pozyskane w trakcie toczącego się postępowania , na jego użytek , po upływie 50 lat od daty wydania kontrolowanych orzeczeń.

Minister z przytoczonych powodów dokonał także negatywnej oceny przedłożonych przez Skarżącą oświadczeń W. D, R. T., oświadczenia zarządu [...] spółka z.o. z dnia [...] czerwca 2006r. oraz oświadczeń złożonych przez L. R.

Z kolei ustosunkowując się do wniosku [...] sp. z o.o., wskazującego na zmianę statutu spółki, z którego wynika, że w 1950 r. produkcja poligraficzna nie została podjęta, co świadczy, że w dacie nacjonalizacji spółka nie posiadała maszyn, które uzasadniałyby jej przejęcie na własność Państwa, Minister wyjaśnił, że prezentowana argumentacja jest nietrafna i nie wpływa na ocenę spełnienia przez przejętą drukarnię kryteriów nacjonalizacyjnych.

W odniesieniu do kwestionariusza o przedsiębiorstwie poligraficznym z dnia [...] lipca 1945 r. organ za błędny uznał wywód odwołującej, że wskazane w nim maszyny i urządzenia stanowiły pierwotnie własność niemieckiej [...] "[...] ".

Kwestionariusz dotyczył bowiem urządzenia [...], w części dotyczącej zakładu zlokalizowanego przy ul. [...]. Ponadto przyjęta przez odwołującą się interpretacja przeczy pozostałym dokumentom znajdującym się w aktach, z których wynika, że urządzenie niemieckiej [...] zostało przewiezione do centralnego zakładu przy ul. [...] i weszło w skład parku maszynowego znacjonalizowanej drukarni w dniu [...] lutego 1946 r.

Dokument "Opis szkód wyrządzonych przez okupanta [...]", z którego w ocenie odwołującej się wynika, że wnioskodawca był w czerwcu pozbawiony co najmniej 2 linotypów i 7 maszyn płaskich (4 maszyny płaskie i 3 maszyny dociskowe) nie może w ocenie organu orzekającego stanowić dowodu potwierdzającego, jakie maszyny wchodziły w skład parku maszynowego drukarni. Na jego podstawie nie sposób nawet jednoznacznie ustalić, którymi konkretnie maszynami przedsiębiorstwo nie dysponowało.

W odniesieniu do nadesłanej "opinii stwierdzającej stan posiadania maszyn przez [...] na dzień [...] lutego 1946 r., opracowanej przez archiwistę mgr A. F. wskazał, że pomimo, że nie stanowi ona opinii w rozumieniu art. 84 § 4 kpa., została dopuszczona, jako dowód w sprawie, na podstawie art. 75 § 1 kpa. Dokumenty, do których odnosiła się autorka, nie zostały załączone do opracowania. Ogólne twierdzenia zaczerpnięte z dokumentów źródłowych wskazujące, że reprywatyzacja maszyn skutkowałaby rozbiciem całości [...], nie przesądzają, że znacjonalizowana drukarnia nie posiadała maszyn w ilości uzasadniającej jej nacjonalizację. Prezentowane w opracowaniu założenie, że wszystkie inwentury i spisy maszyn znacjonalizowanej [...] sporządzone po II wojnie światowej "nie są dowodem prawa własności [...] " jest nieuzasadnione. Podkreślenia wymaga również, że A: F. wskazując, że przedsiębiorstwo posiadało 3 maszyny płaskie jednocześnie błędnie wywodzi, że nie spełniało ono kryteriów nacjonalizacyjnych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1947 r.

Ustosunkowując się do dokumentów, mających w szczególności świadczyć o możliwości wielokrotnego umieszczania tych samych maszyn w protokołach zdawczo-odbiorczych różnych [...], Minister wyjaśnił, że nie można na ich podstawie stwierdzić, aby wskazane w nich maszyny były tożsame z maszynami wyszczególnionymi przez organ orzekający, jako maszyny stanowiące przedwojenną własność [...] sp. z o.o., na podstawie innych wiarygodnych dokumentów archiwalnych.

W odniesieniu do spisu maszyn pod zarządem państwowym w 1945 r. sporządzonym, jak wynika z odręcznego i komputerowego zapisu na dokumencie, przez M: L. w dniu [...] czerwca 2012 r. organ podniósł, że nie dysponuje wiedzą kim jest osoba która opracowała ten dokument, na jakiej podstawie to nastąpiło. Na podstawie jakich dokumentów wykonane zostało to opracowanie. Niezależnie od powyższego, wskazany spis dowodzi, że w 1945 r. w [...] znajdowały się maszyny i urządzenia, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1947 r.

Odwołująca się nadesłała dodatkowo do akt sprawy cztery ekspertyzy sporządzone na jej zlecenie, których przedmiotem jest określenie stanu ilościowego maszyn [...] w przedsiębiorstwie [...] w dniu [...] lutego 1946 r. Wskazane ekspertyzy , zdaniem Ministra , nie stanowią opinii w rozumieniu art. 84 k.p.a. . Będąca podstawą dokonanego rozstrzygnięcia ocena dokumentacji archiwalnej nie wymagała bowiem posiadania wiadomości specjalnych, a ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stanowi obowiązek organu administracji stosownie do treści art.80 k.p.a.

Autorem pierwszego opracowania przedłożonego przez odwołującą się jest mgr inż. W. R., będący biegłym sądowym przy Sądzie Okręgowym w P. w dziedzinie wyceny przedsiębiorstw, nieruchomości oraz maszyn i urządzeń, rzeczoznawca majątkowy, który sporządził opinię z dnia [...] lipca 2008 r., w zakresie określenia stanu ilościowego maszyn i urządzeń (środków trwałych) w przedsiębiorstwie [...] w dniu [...] lutego 1946 r. W opracowaniu tym we wnioskach końcowych ekspert stwierdził, że drukarnia w momencie przejmowania na własność Państwa nie posiadała maszyn i urządzeń wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r. Organ wskazał , że analiza tej ekspertyzy pozwala przede wszystkim stwierdzić, że nie został zrealizowany cel dla którego opinia ta została opracowana, tj. ekspert nie ustalił, jakie maszyny i urządzenia znajdowały się w omawianej drukarni w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej. Dodatkowo brak zobrazowania toku rozumowania eksperta, uniemożliwia weryfikację prawidłowości wniosków końcowych.

Druga nadesłana przez odwołującą się ekspertyza z dnia [...] listopada 2010 r., sporządzona przez rzeczoznawcę majątkowego mgr inż. M: M., będącego biegłym sądowym przy Sądzie Okręgowym w P. w dziedzinie wyceny przedsiębiorstw i nieruchomości nie została sporządzona na podstawie całości dokumentacji obrazującej stan parku maszynowego znacjonalizowanej [...], o czym świadczy chociażby pominięcie istotnego dowodu, jaki w ocenie organu stanowi Zestawienie maszyn i urządzeń będących przedwojenną własnością [...] sp. z o.o. w P., pozostałych w obecnej [...] pod zarządem państwowym, przesłane w toku postępowania nacjonalizacyjnego tej spółki. Powyższa okoliczność w zasadzie dyskwalifikuje to opracowanie, jako wiarygodny dowód w sprawie.

Trzecia nadesłana przez wnioskodawcę ekspertyza, z dnia [...] czerwca 2011 r. została sporządzona przez rzeczoznawcę majątkowego mgr inż. M. R. , specjalność: obrabiarki i technologia procesów wytwarzania oraz projektowanie i organizacja zakładów przemysłowych, wydana w przedmiocie ustalenia stanu ilościowego maszyn drukarskich w dniu [...] lutego 1946 r. zlokalizowanych na terenie "[...] w P., ul. [...], nie określa jakie konkretnie maszyny znajdowały się na wyposażeniu omawianej drukarni w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, a tym samym nie realizuje celu, dla którego została sporządzona, co znacznie obniża jej wiarygodność.

Minister ocenił, że powyższe ekspertyzy posiadają niewielką wartość dowodową. Zawierają przytoczenie dokumentów archiwalnych , jednakże nie koncentrują się na odpowiedzi na pytanie czy maszyny w nich opisane spełniają kryteria nacjonalizacyjne , lecz na dowodzeniu , że maszyn tych w przedsiębiorstwie nie było.

Odnosząc się do nadesłanego do akt sprawy "pisma stanowiącego syntetyczne kompendium informacji, dotyczące ustalenia stanu ilościowego maszyn [...], wg stanu na dzień [...] lutego 1946 r., zlokalizowanych w [...] w P. przy ul. [...]" z dnia [...] września 2011 r. sporządzonego przez ww. eksperta mgr inż. M. R. organ dokonał jego szczegółowej analizy w konsekwencji , której stwierdził, że przeczy ono informacjom zawartym w wielu dokumentach archiwalnych i nie może stanowić bezpośredniego i wiarygodnego dowodu w sprawie.

Odnosząc się do zarzutów odwołującej się, iż organ bezzasadnie kwestionuje ww. ekspertyzy wyłącznie ze względu na fakt, iż nie zostały one sporządzone na zlecenie organu i stanowią dokumenty prywatne, wskazał, że odmowa uznania ww. dokumentów za wiarygodne dowody w sprawie nie wynika faktu przyznania im charakteru dowodu prywatnego, lecz z faktu ich nieprzydatności dla dokonywanych przez organ ustaleń, w szczególności ze względu na nierzetelny sposób ich sporządzenia.

Organ odniósł się również do ekspertyzy nadesłanej przez Prezydenta Miasta P., sporządzonej na jego zlecenie przez inż. W. F. i J. I. - rzeczoznawców z Centrum [...], Oddział w P. sp. k., o specjalności "Maszyny i technologie poligraficzne". Wskazał, że jej przedmiotem był stan ilościowy maszyn i urządzeń (środków trwałych) w przedsiębiorstwie pn. [...] sp. z o.o. w P., na dzień [...] lutego 1946 r. i uznał, że nie posiada ona waloru dowodu bezpośredniego. Ekspertyza ta, oparta o analizę dokumentów archiwalnych , nie stanowi opinii biegłego w rozumieniu przepisów k.p.a., a dokument o walorze wyłącznie dowodu poglądowego. Opracowanie dokonane zostało w sposób pobieżny . Natomiast wniosek [...] o nieuwzględnienie ekspertyzy z uwagi na zawodowe powiązanie jej autorów z [...] S.A. organ uznał za niezasadny z tej przyczyny, że opracowanie to jest dokumentem prywatnym, nie stanowi dowodu z opinii biegłego , a tym samym do wskazanych osób nie mają zastosowania przepisy odnoszące się do wyłączenia biegłego.

Na etapie postępowania w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy do akt sprawy przedłożona została również Ekspertyza w zakresie szczegółowego określenia stanu maszyn i urządzeń istniejącego w przedsiębiorstwie "[...] sp. z o.o." w P. w dniu [...] lutego 1946 r., sporządzona na zlecenie odwołującej się w dniu [...] stycznia 2013 r. przez inż. A: J: rzeczoznawcę SIMP w zakresie maszyn i technologii poligraficznych, eksploatacji i remontów maszyn oraz wyceny maszyn, urządzeń i pojazdów. Ekspert ustalił, że nie zidentyfikował 6 spośród wskazywanych przez odwołującą się 8 maszyn, a co do 2 z nich stwierdził, że były bezużyteczne. Oceniając wskazaną ekspertyzę organ uznał, że ekspert nie ustalił jakie maszyny znajdowały się przedsiębiorstwie w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, co de facto stanowiło przedmiot ekspertyzy. Nie dokonał również jednoznacznych ustaleń w odniesieniu do wskazanych przez niego maszyn, wobec braku wystarczających danych.

Minister podkreślił , że w celu zgromadzenia pełnej dokumentacji w sprawie organ I instancji zwracał się o jej nadesłanie do Archiwum Państwowego w P. Także w trybie art. 131 k.p.a. organ orzekający informował strony o obowiązku przedstawienia nieujawnionych dotychczas dokumentów.

Organ dodał, że negatywnie rozpatrzył wniosek odwołującej się o zawieszenie niniejszego postępowania, na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., wobec kompletowania przez nią dokumentacji wskazującej na stan ilościowy parku maszynowego [...], bowiem w ocenie tej strony przedkładana przez odwołującą się dokumentacja nie wpływa na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy i przyczynia się do przewlekania postępowania.

Mając na uwadze całość materiału dowodowego, zgromadzonego w aktach sprawy, a w szczególności dowody z dokumentów archiwalnych, określające stan zamaszynowienia przedmiotowej [...], które organ uznał za dowody kluczowe w przedmiotowej sprawie, Minister stwierdził , że omawiane przedsiębiorstwo w dacie [...] luty 1946 r. spełniało kryteria nacjonalizacji określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r. w przedmiocie określenia kategorii przedsiębiorstw poligraficznych i drukarń przechodzących na własność Państwa, a więc istniały przesłanki do jego przejęcia na własność Państwa .

W tym stanie rzeczy, organ orzekający stwierdził, że powołane w sentencji niniejszej decyzji orzeczenie Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r. wydane w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. [...], Spółka z o.o. w P. w zakresie [...] - zostało wydane zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami.

Zarządzeniem Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1949 r., [...] Zakłady [...] - Przedsiębiorstwo Państwowe w P. zostały wyznaczone do objęcia przedsiębiorstwa pn. "[...] " Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P..

Objęcie poszczególnych składników majątkowych ww. przedsiębiorstwa nastąpiło protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] marca 1950 r. Ogłoszenie o terminie jego sporządzenia zostało opublikowane, na podstawie § 73 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62), w [...] Dzienniku Wojewódzkim z dnia 25 lutego 1950 r., Nr 4 str. 58 i 59.

Orzeczeniem z dnia [...] października 1950 r. Minister Przemysłu Lekkiego działając w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zatwierdził protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] marca 1950 r., stwierdzając, że składniki majątkowe nim objęte stanowią część składową przedmiotowej [...] i zostają przejęte na własność Państwa. Tym samym protokół ten stał się integralną częścią orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r.

Organ stwierdził, że w świetle zgromadzonych w niniejszej sprawie dokumentów w skład przedmiotowego przedsiębiorstwa w dniu upaństwowienia wchodziły ruchomości (maszyny i urządzenia techniczne) oraz wymienione poniżej następujące nieruchomości stanowiące własność ww. spółki:

1) nieruchomość położona w P. przy ul. [...], obręb [...], nr [...], nr działki [...], zapisana w księdze wieczystej [...]tom [...], wykaz karta [...] Sądu Grodzkiego w P., o łącznej powierzchni [...] m2;

2) nieruchomość położona w P. przy ul. [...], obręb [...], nr mapy [...], nr działki [...], zapisana w księdze wieczystej [...] tom [...], wykaz karta [...] Sądu Grodzkiego w P., o łącznej powierzchni [...] m2;

3) nieruchomość położona w P. przy ul. [...], narożnik ul. [...], obręb [...], nr mapy [...], nr działki [...], zapisana w księdze wieczystej [...] tom [...], wykaz liczba [...], o łącznej powierzchni [...] m2;

4) nieruchomość położona w P. przy ul. [...], obręb [...], nr mapy [...], nr działki [...], zapisana w księdze wieczystej [...] tom [...] karta [...], o łącznej powierzchni [...] m2;

5) nieruchomość położona w P. przy Al. [...], obręb [...], nr mapy [...], nr działki [...], zapisana w księdze wieczystej [...] tom [...], wykaz liczba [...] o łącznej powierzchni [...] m2.

Przedsiębiorstwo pn. "[...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P., obejmowało wszystkie te składniki przedsiębiorstwa, jako zorganizowanej całości, które zostały szczegółowo wymienione w protokole zdawczo-odbiorczym z dnia [...] marca 1950 r.

Z uwagi na to, że orzeczenie Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r. zostało wydane zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami, to skutki jego wydania rozciągają się również na orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego, wydane w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] października 1950 r., w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa pn. [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P.

Podstawę prawną omawianego orzeczenia z dnia [...] października 1950 r. stanowił § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, zgodnie z którym osoba lub organizacja gospodarcza wyznaczona do sporządzenia protokołu zdawczo-odbiorczego winna przedstawić właściwemu ministrowi do zatwierdzenia protokół zdawczo-odbiorczy wraz ze zgłoszonymi uwagami i zarzutami. Stosownie do pkt 2 ww. §, zatwierdzając protokół zdawczo-odbiorczy, właściwy minister zobowiązany był do rozpatrzenia zgłoszonych uwag i zarzutów oraz ustalenia, które składniki majątkowe objęte tym protokołem stanowią część składową przedsiębiorstwa i przechodzą lub zostają przejęte wraz z nim na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego. Zatwierdzony protokół zdawczo-odbiorczy stawał się integralną częścią orzeczenia właściwego ministra o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego.

Analiza całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że przy podejmowaniu ww. orzeczenia z dnia [...] października 1950 r., w zakresie całości mienia wymienionego w ww. protokole zdawczo-odbiorczym z dnia [...] marca 1950 r. - nie zostało rażąco naruszone prawo.

W dotychczasowym orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W orzecznictwie tym wyrażone były także poglądy, że jako "rażącego" nie można traktować takiego rozstrzygnięcia, które wynika z odmiennej interpretacji danej normy. Rażące naruszenie prawa jest bowiem z reguły wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa.

Stosownie do art. 6 ust 1 ustawy nacjonalizacyjnej, przedsiębiorstwa przejęte na zasadzie przepisu art. 2 lub art. 3 tej ustawy przechodzą na rzecz Państwa lub polskich osób prawnych prawa publicznego w całości wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem i wszelkimi prawami (prawo do firmy, patenty, licencje, znaki towarowe, użytkowe itp.), wolne jednak od obciążeń i zobowiązań z wyjątkiem zobowiązań o charakterze publiczno-prawnym, zobowiązań na rzecz polskich osób prawnych prawa publicznego, zobowiązań na rzecz osób prawnych, stanowiących własność polskich osób prawnych prawa publicznego, służebności gruntowych oraz zobowiązań, mających swe źródło w stosunku najmu pracy lub odpowiedzialności za czyny niedozwolone.

Wymienione wyżej znacjonalizowane nieruchomości stanowiły składnik majątkowy przedsiębiorstwa tej spółki w rozumieniu art. 40 Kodeksu handlowego. W świetle poglądu zawartego w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2007 r., sygn. akt I OPS 2/07, w której Sąd ten opowiedział się za podmiotowym ujęciem przedsiębiorstwa, argumentacja odwołującej się, że nieruchomości przy ul. [...], ul. [...], Al. [...], były częściowo wykorzystywane jako domy czynszowe dla pracowników i innych osób i nie były związane z działalnością produkcyjną [...], nie ma znaczenia dla ustalenia, czy nacjonalizacja tych nieruchomości nastąpiła z naruszeniem prawa. Istotna jest tu okoliczność, że do wszystkich tych nieruchomości tytuł własności przysługiwał właścicielowi znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. W przypadku spółki z o.o., której wszystkie aktywa i pasywa ujmowane są w jednym bilansie, a dochody z majątku spółki wykorzystywane są w dalszej działalności spółki, poza dywidendą, nieuprawnione jest twierdzenie, że jakaś część działalności osoby prawnej nie jest związana z prowadzonym przez tę osobę prawną przedsiębiorstwem i pozostaje poza działalnością tego przedsiębiorstwa.

Ujęcie w ww. protokole zdawczo - odbiorczym, zatwierdzonym orzeczeniem Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1950 r., parku maszynowego drukarni oraz nieruchomości stanowiących własność - spółki [...] sp. z o.o. w P., będących składnikami majątkowymi tego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 40 Kodeksu handlowego, nie zostało zatem dokonane z naruszeniem art. 6 ustawy nacjonalizacyjnej, tym bardziej w sposób rażący.

Odnosząc się do podnoszonych przez odwołującą się zarzutów dotyczących wad postępowania nacjonalizacyjnego Minister wskazał, że w myśl orzecznictwa sądowoadministracyjnego nie mogą one stanowić o tym, że kwestionowana decyzja nacjonalizacyjna w sposób rażący narusza prawo. Nawet jeżeli na etapie postępowania nacjonalizacyjnego wystąpiłyby pewne nieprawidłowości, lecz przedsiębiorstwo zostało upaństwowione zgodnie z przepisami ustawy nacjonalizacyjnej, nie można oceniać decyzji nacjonalizacyjnej, jako naruszającej prawo w sposób kwalifikowany.

W odniesieniu do zarzutów w przedmiocie nieprawidłowego sporządzenia protokołu zdawczo-odbiorczego w związku z niewskazaniem, wbrew treści § 75 ust. 3, skąd, kiedy i na jakiej zasadzie maszyny i urządzenia techniczne osób trzecich zostały włączone do znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, wyjaśnił, że faktycznie obowiązek ten został wypełniony wyłącznie w części, tj. w odniesieniu do maszyny, co do której zgłoszone zostały w toku sporządzania tego protokołu prawa właścicielskie. Tym niemniej, tego rodzaju naruszenie procedury nie może być rozważane w kategorii rażącego naruszenia prawa, o ile nie doprowadziło do upaństwowienia przedsiębiorstwa pomimo niespełnienia przesłanek nacjonalizacyjnych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ orzekający art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 99 ustawy z dnia 17 marca 1921 r. - Konstytucji RP, poprzez uznanie, że nacjonalizacja [...] mogła objąć maszyny pochodzące z innych przedsiębiorstw, Minister podkreślił, że, orzekając jako organ kasacyjny nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z przepisami konstytucyjnymi przepisów ustawy nacjonalizacyjnej, jak również rozporządzeń wykonawczych, wydanych na jej podstawie.

Nie zgodził się ponadto z argumentacją odwołującej się, że wobec przewidzianej w art. 3 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej możliwości przekazania części drukarń organizacjom politycznym lub społecznym, stowarzyszeniom lub spółdzielniom na własność oraz faktu, że [...] "według swojego statusu miała charakter stowarzyszenia użyteczności publicznej", należało pozostawić drukarnię w rękach pierwotnych właścicieli. Przepisy ustawy nacjonalizacyjnej przewidywały jedynie możliwość określenia, które drukarnie zostaną przekazane wskazanym powyżej instytucjom.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących przewlekłości postępowania wskazał, że okres prowadzenia postępowania pozostaje bez wpływu na merytoryczne rozpatrzenie sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 października 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1154/08).

[...] sp. z o.o. z/s w P. zaskarżyła w całości powyższą decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. przepisu art. 156 k.p.a., polegające na błędnym przyjęciu, że ww. orzeczenia nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a w konsekwencji na odmowie stwierdzenia ich nieważności,

2. przepisu § 1 ust. 1 lit. A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r. w sprawie określenia kategorii przedsiębiorstw przemysłu poligraficznego i drukarń, przechodzących na własność Państwa, oraz trybu postępowania przy przekazywaniu drukarń w użytkowanie polegające na błędnym przyjęciu, że [...] sp. z o.o. w dniu [...] lutego 1946 r. znajdowała się w posiadaniu maszyn wymienionych w przedmiotowym przepisie,

3. przepisu art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. w zw. z § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. R.P. Nr 16, poz. 62), poprzez błędną ocenę legalności orzeczenia Ministra Przemysłu lekkiego z dnia [...] października 1950 r., wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego, w odniesieniu do składników majątkowych przedsiębiorstwa i uznanie, że nie zostało rażąco naruszone prawo,

4. przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 99 ustawy z dnia 17 marca 1921 roku - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z dnia 1 czerwca 1921 r. ze zm.), poprzez uznanie, iż nacjonalizacja [...] sp. z o.o. w P. mogła objąć maszyny pochodzące z innych przedsiębiorstw i tym samym orzeczenie Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r. było zgodne z prawem,

5. przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z § 75 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62 ze zm.) polegające na odmówieniu stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1950 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa [...] firmy [...] sp. z o.o. w P.,

6. przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 40 kodeksu handlowego w zw. z art. 1 i art. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, poprzez uznanie, że przejęcie przez Państwo wszystkich nieruchomości stanowiących własność [...] sp. z o.o. w P., także tych nie służących prowadzeniu działalności drukarskiej, było zasadne i zgodne z obowiązującym prawem,

7. przepisu art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie przez organ administracji publicznej wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności zaniechanie wyznaczenia rozprawy celem przesłuchania zawnioskowanych świadków oraz stron oraz nie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu analizy ekonomicznej przedsiębiorstwa lub księgowości, rachunkowości i finansów przedsiębiorstwa pod kątem posiadania środków trwałych, na okoliczność nieposiadania przez drukarnię maszyn niezbędnych do nacjonalizacji,

8. przepisu art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w nieobiektywny sposób, nie budzący zaufania do organów władzy publicznej, w szczególności poprzez niezawiadomienie o możliwości zaznajomienia się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym bezpośrednio przez wydaniem zaskarżonej decyzji,

9. przepisu art. 9 k.p.a., poprzez nie poinformowanie strony postępowania o ustalonych okolicznościach stanu faktycznego i uniemożliwienie zaznajomienia się z materiałami zgromadzonymi w toku postępowania,

10. przepisu art. 36 k.p.a., poprzez niezawiadomienie strony o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu sprawy w szczególności, poprzez niewydanie decyzji częściowej dotyczącej nieruchomości,

11. przepisu art. 66a k.p.a., poprzez założenie i prowadzenie niekompletnej metryki sprawy,

12. przepisu art. 73 § 2 k.p.a., poprzez uznanie, że strona niniejszego postępowania nie miała interesu prawnego w uzyskaniu uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy,

13. przepisu art. 75 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i niedopuszczenie dowodów zawnioskowanych przez stronę postępowania, które przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy i w żadnym stopniu nie były sprzeczne z prawem,

14. przepisu art. 76 § 1 k.p.a., poprzez uznanie paszportów technicznych za dokument urzędowe, pomimo iż w aktach sprawy nie znajdują się oryginały, a wykonane kserokopie zostały zakwestionowane przez stronę,

15. przepisu art. 80 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że z całokształtu zebranego materiału dowodowego wynika, że istniały przesłanki uzasadniające nacjonalizację przedsiębiorstwa,

16. art. 10 k.p.a., poprzez uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz materiałów przed wydaniem decyzji w sprawie, a także poprzez zaniechanie zawiadomienia Skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem zaskarżonej decyzji,

17. art. 77 k.p.a., poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie,

18. art. 84 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie powołania biegłego w sytuacji, w której do rozpoznania sprawy konieczne były wiadomości specjalne,

19. art. 85 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia oględzin nieruchomości, co utrudniło wykazanie, że nieruchomości nie mogły być wykorzystywane do celów związanych z prowadzeniem działalności poligraficznej,

20. art. 78 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącej, a w szczególności o powołanie biegłych rzeczoznawców, podczas gdy miały one istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz poprzez naruszenie art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez uznanie, że ustalenie kryteriów nacjonalizacyjnych tj. posiadania przez drukarnię maszyn określonego rodzaju, nie wymaga wiedzy specjalnej,

21. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez odmowę wiarygodności dowodom przedłożonym przez stronę i brak podania przyczyn, dlaczego tym dowodom odmówił przymiotu wiarygodności,

22. naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 110 k.p.a., poprzez wydanie decyzji w dniu 15 marca 2013 r., podczas gdy w tej dacie istniał stan faktyczny sprawy nie pozwalający na jej wydanie,

23. błędne zastosowanie § 1 ust. 1 lit. A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r. w sprawie określenia kategorii przedsiębiorstw przemysłu poligraficznego i drukarń, przechodzących na własność Państwa, oraz trybu postępowania przy przekazywaniu drukarń w użytkowanie poprzez uznanie, że w posiadaniu [...] sp. z o.o. znajdowały się maszyny skutkujące jej nacjonalizacją, podczas gdy skarżąca wskutek przejścia pod zarząd państwowy i sprawowanie tego zarządu przez [...] utraciła posiadanie wszelkich nieruchomości i rzeczy ruchomych, a w szczególności maszyn poligraficznych, a także poprzez błędne przypisanie posiadania maszyn drukarskich przez drukarnię [...], które w rzeczywistości mogły być wyłącznie w posiadaniu kombinatu [...], Zakłady [...].

W związku z powyższym wniosła o uchylenie decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 2013 r. oraz poprzedzającej jej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 2012 r.

W obszernym uzasadnieniu skargi strona skarżąca przedstawiła w sposób szczegółowy powyższe zarzuty, wskazując przy tym, że Minister Gospodarki powielił swoje błędy z decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r., która jest wadliwa, albowiem nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym i stoi w rażącej sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa. Organ popełnił błędy proceduralne, powodujące, że zaskarżona decyzja nie może się ostać. Strona powołała na poparcie swoich tez orzeczenia sądów administracyjnych oraz doktryny.

Skarżąca podniosła, że w omawianym czasie na terenie drukarni nie było żadnych maszyn, które umożliwiałyby upaństwowienie, zgodnie z ustawą nacjonalizacyjną z dnia 3 stycznia 1946 r. Znajdowały się w przeważającej mierze maszyny należące do Skarbu Państwa, które nie podlegały nacjonalizacji, i które nie mogły stanowić podstawy do uznania drukarni jako podmiotu podpadającego pod przepisy ustawy nacjonalizującej.

Mając na uwadze przesłanki, których ziszczenie się implikuje możliwość orzeczenia nacjonalizacji, zwróciła uwagę na fakt, który wyeksponował w jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 1 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2484/98), a mianowicie, że z przepisu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 72, poz. 394) nie wynikało uprawnienie do przejęcia całego majątku właściciela nacjonalizowanego przedsiębiorstwa, ale wyłącznie takiego, który należał do przedsiębiorstwa podlegającego przejęciu na podstawie art. 2 lub 3 tej ustawy. Wobec powyższego nacjonalizacji podlegało tylko takie przedsiębiorstwo, które posiadało określone składniki majątkowe (wskazane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r.) i którego własność te składniki stanowią.

Wskazała na dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunał Praw Człowieka określający, że w celu zachowania zasady legalności, stanowiącej warunek dopuszczalności pozbawienia mienia, Państwo musi udowodnić, że jego działanie jest zgodne z prawem. Zasada legalności zakłada także, iż odpowiednie przepisy ustaw krajowych powinny być dostatecznie dostępne, precyzyjne i stosowane w sposób przewidywalny (Sprawa Malone przeciwko Wielkiej Brytanii, wyrok z dnia 2 sierpnia 1984r., § 66). Polskie organy administracji publicznej nie powinny tracić zatem z pola widzenia dorobku orzeczniczego ww. Trybunału, który odnosi się także do realiów niniejszej sprawy i powinny interpretować polskie przepisy nacjonalizacyjne w zgodzie z postanowieniami prawa międzynarodowego.

Poinformowała, że przy piśmie z dnia 24 kwietnia 2013 r. nadesłała opinię uzupełniającą w zakresie organizacji przedsiębiorstwa [...] w P. w dniu [...] lutego 1946 r., sporządzoną w kwietniu 2013 r. przez A. J. .

Odpowiadając na skargę Minister Gospodarki wniósł o oddalenie skargi, z uwagi na bezzasadność i bezprzedmiotowość przedstawionych przez skarżącą zarzutów.

Z kolei przy piśmie procesowym z dnia 9 września 2013 r. skarżąca przedłożyła:

- ekspertyzę w zakresie szczegółowego określenia stanu maszyn i urządzeń istniejącego w przedsiębiorstwie "[...] sp. z o.o." na dzień 5[...] lutego 1946 r.,

- opinię uzupełniającą w zakresie organizacji przedsiębiorstwa "[...] sp. z o.o." na dzień [...] lutego 1946 r.,

- opinię dotyczącą ustalenia czy nieruchomości należące do [...] sp. z o.o. przeznczone były w głównej mierze na cele mieszkaniowe.

Wymienione opinie sporządzone zostały przez członków Stowarzyszenia [...] Oddział W.

W piśmie z dnia 15 maja 2014 r. [...] sp. z o.o. podniosła dodatkowo zarzut naruszenia przez organ przepisu art. 77 k.p.a., poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całości koniecznego do dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych materiału dowodowego, w szczególności poprzez brak dokonania przesłuchania prof. dr hab. inż W. G. oraz dr inż W. C., podczas gdy, jak wynika chociażby z załączonej do niniejszej sprawy recenzji ww. autorów, przeprowadzenie ich przesłuchania było niezbędne dla dokonania właściwego wyjaśnienia istoty sprawy.

W tym samym dniu skarżąca przedłożyła recenzję sporządzoną przez wskazanych uprzednio naukowców dotyczącą opinii J. I. i W. F.

Z kolei przy piśmie opatrzonym datą 23 maja 2014 r. skarżąca przedłożyła Sądowi kopie aktów notarialnych, z których - w jej opinii - w sposób jednoznaczny wynika, że nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa mocą orzeczenia Nr [...] oraz orzeczenia z 1950 r. nie miały nic wspólnego z przedsiębiorstwem [...] sp. z o.o. i nie wchodziły w skład zakładu drukarskiego – nie służyły do produkcji drukarskiej.

W przedłożonym Sądowi piśmie procesowym z dnia 28 maja 2014 r. [...] uzupełniła, że z treści złożonych do akt niniejszej sprawy przez [...] sp. z o.o. opinii:

- Ekspertyzy w zakresie szczegółowego określenia stanu maszyn i urządzeń istniejącego w przedsiębiorstwie "[...] sp. z o.o." w P. w dniu [...] lutego 1946 r. ze stycznia 2013 roku sporządzonej przez inz. A. J. oraz mgr inż. A. S.,

- Opinii dotyczącej ustalenia, czy nieruchomości należące do [...]sp. z o.o. położone w P. przy ul. [...], ul. [...], Al. [...] w okresie od 1939 r. do 1950 r. przeznaczone były w głównej mierze na cele mieszkaniowe z lutego 2013 roku, sporządzonej przez mgr inż. Z. M. oraz mgr inż. A. S.,

- Opinii uzupełniającej w zakresie organizacji przedsiębiorstwa "[...] sp. z o.o. w P. w dniu [...] lutego 1946 roku z kwietnia 2013 roku sporządzonej przez inż. A. J.,

- Recenzji prof. dra hab. inż. W. G. oraz dra inż. W. C.

w sposób niezbity wynika potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego w niniejszej sprawie o dowód z przesłuchania autorów ww. opinii. Wobec braku możliwości uzupełnienia materiału dowodowego na etapie postępowania przed sądem administracyjnym (poza dokonywanym wyjątkowo dowodem z dokumentu), wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Z kolei w dniu 3 czerwca 2014 r. skarżąca przedłożyła do akt sprawy oświadczenie W. D., dotyczące kamienic położonych przy ul. [...] , [...],[...],[...] oraz [...] w P.

W piśmie z dnia 5 października 2015 r. skarżąca poinformowała o zmianie firmy pod którą działała spółka na "[...]" sp. z o.o., zaś w piśmie z dnia 20 października 2015 r. wniosła o zobowiązanie do przedłożenia oryginałów załączników do opinii z dnia 21 września 2010 r. sporządzonej przez inż. W. F. i J. I. oraz oryginału Paszportu Techniczno-Produkcyjnego Zakładów [...] im. [...] z dnia 1 grudnia 1951 r.

W pismach z dnia 28 października 2015 r. skarżąca powtórzyła twierdzenia dotyczące charakteru mieszkalnego wskazanych w piśmie nieruchomości, wykazywała wadliwości, które dotknęły zaskarżoną decyzję oraz ponownie wniosła o zobowiązanie do przedłożenia oryginałów wskazanych powyżej dokumentów.

W kolejnym piśmie z dnia 30 października 2015 r. przedłożyła opinię wydaną na podstawie ekspertyzy kryminalistycznej z zakresu technicznych badań dokumentów P. L. z dnia [...] września 2015 r., wskazującą w jej ocenie, że jedynie badania oryginału mogą potwierdzić autentyczność Paszportu Techniczno-Produkcyjnego z dnia 1 grudnia 1951 r.

Na rozprawie skarżąca przedłożyła załączniki do protokołu rozprawy, podtrzymując wniosek o uchylenie decyzji i ustosunkowała się do opinii inż. W. F. i J. I.

Zgodnie z przedstawionymi wnioskami Sąd dopuścił dowody z treści wymienionych dokumentów w trybie art.106 § 3 p.p.s.a. , oraz oddalił wnioski odnoszące się do zobowiązania strony do przedłożenia oryginałów załączników do opinii z dnia [...] grudnia 2010r. oraz oryginału Paszportu Techniczno – Produkcyjnego z dnia 1 grudnia 1951r., uznając, że wykraczają one poza zakres treści tego przepisu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.dalej także: P.p.s.a.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] stycznia 2012r. r., nie naruszają prawa.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest jej ocena pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., lub czy spełnia inne przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a.

Postępowanie takie ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 7 marca 1996 r. (IIIARN 70/95 OSNP 1996/18/258), w którym stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy.

Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było również wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (m.in. orzeczenie NSA z 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04 Lex 165717 ).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.

W innym miejscu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził natomiast, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok z 30 marca 2004 r. IVSA 3763/03 Lex 156952).

Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. A zatem nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo w sytuacji - gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło.

W konsekwencji takiego stanowiska w orzecznictwie sądowoadministracyjnymi utrwalił się pogląd, że dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny (tak m.in. WSA w Warszawie wyrok z dnia 4 marca 2004 r. IVSA 3121/02 Lex 156916).

Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza natomiast, że decyzja nie ma podstawy w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawnym o charakterze materialnym zawartym w ustawie lub w akcie wydanym z wyraźnego upoważnienia ustawowego. Przyjmuje się zatem, że wydanie decyzji bez podstawy prawnej ma miejsce w sytuacji, gdy w obowiązującym systemie prawnym brak jest przepisu uprawniającego organ administracji państwowej do rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto, przez brak podstawy prawnej rozumie się fakt, że decyzja rzeczywiście takiej podstawy nie posiada, nie zaś to, iż jej nie wymienia bądź wymienia niewłaściwy przepis (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 1983 r. I SA 1294/82).

W myśl art. 158 § 2 k.p.a. jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a - tj. upływ określonego czasu, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne – organ ograniczy się do stwierdzenia wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. W tej sytuacji rozstrzygnięcie organu nadzorczego nie usuwa z obrotu prawnego wadliwej decyzji, ale m. in. daje podstawę do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym.

Przedmiotem kontroli z punktu widzenia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a w niniejszej sprawie było :

- orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r. wydane w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa , w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. [...] " firmy [...] spółka z o.o. w P. , w zakresie [...]

- orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1950 r. , wydane w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo – odbiorczego przedsiębiorstwa pn. [...] spółka z o.o. w P." .

Podstawą prawną wydania w/w orzeczeń był art. 3 ust. 1 lit. A pkt. 17 i ust. 5 i art.6 ustawy z dnia z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 17 dalej: ustawa nacjonalizacyjna) oraz § 65 ust.1pkt.c i § 71 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa.

Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 lit. A pkt. 17 ustawy nacjonalizacyjnej za odszkodowaniem przejmuje Państwo na własność:

A. Przedsiębiorstwa górnicze i przemysłowe w następujących gałęziach gospodarki narodowej:

(...) pkt. 17 przemysł poligraficzny i drukarnie.

Jednocześnie Rada Ministrów została zobowiązana do określenia , w drodze rozporządzenia , które kategorie wielkiego i średniego przemysłu poligraficznego przechodzą na własność Państwa, a co do drukarń , które z nich mają być przekazane na własność organizacji politycznych lub społecznych.

Stosownym rozporządzeniem z dnia 22 kwietnia 1949r. Rada Ministrów przesądziła , że przejęciu na własność Państwa podlegają zakłady graficzne, drukarnie oraz litografie posiadające :

- maszynę rotacyjną lub maszynę do składania ( linotyp, monotyp, intertyp) albo maszynę płaską o formacie 61 cm długości i 86 szerokości, bądź też większym

- więcej niż dwie maszyny płaskie o formacie mniejszym niż 61 cm długości i 86 szerokości

Kluczowym zagadnieniem , wymagającym rozważenia w niniejszej sprawie , było zatem rozstrzygnięcie , czy [...] spółka z o.o. w P. w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej , to jest 5 lutego 1946 r. posiadała park maszynowy , który uzasadniał jej przejęcie na własność Państwa.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej, nie podziela stanowiska organu , że w ramach nacjonalizacji zamiarem ustawodawcy było przejęcie z mocy samego prawa wszystkich obiektów stanowiących składniki przedsiębiorstwa w momencie przejścia na rzecz Skarbu Państwa , bez względu na to czyją stanowiły własność, jeżeli były niezbędne do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa i włączone do niego przed datą wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej.

W tej kwestii stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego początkowo wprawdzie nie było jednolite jednakże dominował pogląd, który następnie został skonkretyzowany w , przywołanej także przez Ministra Gospodarki , uchwale NSA z dnia 5 listopada 2007 r. (I OPS 2/07, lex 322565), w uzasadnieniu , której stwierdzono, że przejęcie przez Państwo na własność przedsiębiorstwa, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm.) w związku z art. 6 ust. 1 tej ustawy, nie obejmowało przejęcia własności nieruchomości włączonej do tego przedsiębiorstwa, która nie należała do przedsiębiorcy, lecz stanowiła własność osoby trzeciej.

Z zastrzeżeniem powyższego, zdaniem Sądu, Minister Gospodarki rozpoznając sprawę prawidłowo ocenił dokumenty w niej zgromadzone , w następstwie czego ustalił , że przedsiębiorstwo pn. [...] spółka z o.o. w P. , zasadnie zostało objęte nacjonalizacją.

Podzielając w pełni ustalenia i oceny dokonane przez Ministra Gospodarki , Sąd zwraca uwagę , że taki pogląd przede wszystkim znajduje oparcie w treści dokumentów archiwalnych zgromadzonych w aktach sprawy.

Na podstawie ich analizy wywnioskować można , że w szczególności , wyposażenie w/w [...] stanowiła stanowiąca jej przedwojenną własność , maszyna rotacyjna rotograwiurowa " Koenig &Bauer," Wuerzburg nr [...], rok budowy 1930. Jej istnienie potwierdza szereg niezależnych od siebie pism wytworzonych w różnych datach. W tym:

1. pismo Centralnego Zarządu Państwowych Zakładów Graficznych w Polsce z dnia 20 sierpnia 1945r. zawierające opis [...], z zaznaczeniem jej stanu istniejącego w 1939r.

2. zestawienie maszyn i urządzeń będących przedwojenną własnością [...] spółka z o.o. w P. , sporządzone przez pełnomocnika tej spółki adw. [...] i dołączone do jego pisma z dnia 17.11.1947r. , skierowanego Głównej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W.

3. załącznik nr [...] do protokołu zdawczo-odbiorczego z przejęcia przedmiotowego przedsiębiorstwa z dnia [...] marca 1950r.

4. paszport techniczno-produkcyjny Zakładów Graficznych im. [...] z dnia [...].12.1951r.

5. inwentura z dnia 10.02.1945r.

Zasadnicze znaczenie dla ich pozytywnej oceny dowodowej dokonanej przez organ administracji , mają zdaniem Sądu dokumenty oznaczone nr 1 oraz nr 2. Pierwszy z nich, sporządzony w zasadzie bezpośrednio po zakończeniu wojny, odnotowuje przede wszystkim aktualny stan faktyczny istniejący w tej dacie w odniesieniu do znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Zawiera nie tylko opis [...] , jako największego tego typu obiektu w przedwojennej Polsce, ale wskazuje na jej konkretne zamaszynowienie w 1939r. Koresponduje on przy tym w pełni z pismem pełnomocnika [...] - adw. R. , opisanym w pkt.2. Jako osoba działająca w dacie upaństwowienia w imieniu i na rzecz znacjonalizowanej spółki , adwokat S.R. miał bowiem najpełniejszą wiedzę o składzie jej majątku, w tym także dotyczącą przedwojennych maszyn i urządzeń. Zarzuty Skarżącego odnoszące się do treści wskazanego pisma są , zdaniem Sądu niezrozumiałe i nielogiczne . Twierdzenie, że pełnomocnik wymienił wyposażenie [...] istniejące w dacie wybuchu wojny , nie zdając sobie sprawy , że potwierdzenie jego posiadania będzie stanowiło podstawę jej upaństwowienia Sąd ocenia jako szczególnie chybione. Sugeruje ono bowiem , że osoba zaufania publicznego jaką jest wykonujący swoje obowiązki adwokat, miałaby świadomie i z rozmysłem działać wbrew obowiązującym przepisom prawa.

Prawidłowość powyższych ustaleń Ministra potwierdzają również dokumenty wymienione w pkt 3-5 , które stanowią uzupełnienie przyjętej argumentacji.

Niezależnie od udowodnienia , że [...] spółka z o.o. w P., w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej posiadała stanowiącą jej majątek i uzasadniającą przejęcie przedsiębiorstwa na własność Państwa, maszynę rotacyjną rotograwiurową "[...]," [...] nr [...], rok budowy 1930, organ administracji trafnie wskazał, że wymieniona spółka dysponowała także więcej niż dwiema stanowiącymi jej własność maszynami płaskimi o formacie [...] cm długości i [...] cm szerokości bądź większym , których posiadanie także determinowało jej upaństwowienie.

Wskazane okoliczności Minister Gospodarki prawidłowo ustalił na podstawie potwierdzającej fakt posiadania przez spółkę 6 maszyn płaskich inwentury z dnia 10.02.1945r. Jej treść nie tylko koresponduje z wymienionymi przez Ministra dokumentami, ale została także wyczerpująco uzupełniona danymi wynikającymi z wymienionego wyżej:

1. pisma Centralnego Zarządu Państwowych Zakładów [...] w Polsce z dnia [...] sierpnia 1945r. zawierającego opis [...], z zaznaczeniem jej stanu istniejącego w 1939r. a w szczególności

2. zestawienia maszyn i urządzeń będących przedwojenną własnością [...] spółka z o.o. w P., sporządzonego przez adw. S. R. , dołączonego do pisma z dnia 17.11.1947r. , skierowanego Głównej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W

Ich istnienie znalazło ponadto potwierdzenie w treści przywołanych wyżej

3. załącznika nr 2 do protokołu zdawczo-odbiorczego z przejęcia przedmiotowego przedsiębiorstwa z dnia [...] marca 1950r. także

4.paszportu techniczno-produkcyjnego Zakładów [...] im. [...] z dnia 1.12.1951r.

5. inwentury z dnia 10.02.1945r.

Jak trafnie wskazał organ , [...] spółka z o.o. w P., w chwili wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej dysponowała bardzo obszernym parkiem maszynowym , którego typ uzasadniał jej upaństwowienie , niemniej brak jest jednoznacznych dowodów na potwierdzenie po jej stronie prawa do ich własności. Stanowiły one bowiem własność innych przedsiębiorców polskich, a także dawną własność niemiecką sprowadzoną dla obsługi przedsiębiorstwa przez okupanta niemieckiego. Prawidłowo zatem Minister pominął je w swojej ocenie jako stanowiące podstawę do nacjonalizacji.

Sąd orzekający w sprawie niniejszej w całej rozciągłości podziela i akceptuje pogląd Ministra Gospodarki , że w sprawie niniejszej brak było uzasadnionych podstaw do czynienia ustaleń faktycznych, a w szczególności dokonywania ich oceny , w oparciu o dowód z opinii biegłego lub zespołu biegłych.

Przedmiotem postępowania było bowiem ustalenie, czy w chwili dokonywanego upaństwowienia [...] spółki z o.o. w P. na podstawie przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę orzeczeń kontrolowanych w tej sprawie , wskazana spółka dysponowała parkiem maszynowym , który w świetle tych przepisów uzasadniał jej upaństwowienie.

Dokonanie oceny powyższego słusznie nastąpiło w oparciu o analizę dokumentacji archiwalnej dotyczącej jej wyposażenia, jako że nie wymagało wiedzy o charakterze szczególnym i w pełni mieściło się w zakresie kompetencji nadzorczych organu administracji . W konsekwencji za całkowicie uzasadnione uznać należy , że Minister Gospodarki przedłożone do akt sprawy przez wszystkie strony postępowania ekspertyzy potraktował jako dokumenty prywatne mające znikomą wartość dowodową wynikającą jedynie z treści dokumentów w oparciu o , które zostały sporządzone. Ponad wszelką wątpliwość żadna z nich nie posiada także waloru opinii biegłego , w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego oraz ustawy w sprawie biegłych sądowych z dnia [...] stycznia 2005r. Nie tylko nie były niezbędne dla potrzeb prawidłowego rozpoznania sprawy , ale także nie zostały zlecone ani przez sąd ani przez organ administracji.

Wskazane uwagi dotyczą opracowania wykonanego zarówno przez mgr inż. W. R. , mgr inż. M. M. , mgr inż. M. R. , inż. W. F. i J. I. oraz inż. J.. Wymienione dokumenty zostały szczegółowo opisane i ocenione przez organ , a Sąd w całości te ustalenia oraz oceny akceptuje nie widząc potrzeby ich ponownego przytaczania . Analogiczną wartość dowodową dla potrzeb rozpoznania sprawy posiadają , zdaniem Sądu, wymienione wyżej dokumenty złożone przez [...], w toku postępowania sądowego. Wobec niebudzących wątpliwości ustaleń dokonanych przez Ministra , pozostają one bez wpływu na ocenę prawidłowości dokonanego rozstrzygnięcia. Powyższe stanowisko uzasadnia tym samym ocenę , że nietrafny okazał się zarzut Skarżącego zarówno w odniesieniu do jego wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego jak również dopuszczenia dowodu z wyjaśnień poszczególnych rzeczoznawców oraz przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w tym zakresie , jako nieprzydatnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Przytoczona argumentacja jest tym bardziej uzasadniona , że wg wnioskowanej tezy dowodowej , ekspert ds analizy ekonomicznej przedsiębiorstwa lub księgowości , rachunkowości i finansów przedsiębiorstwa , miałby wydać opinię pod kątem posiadania przez [...] środków trwałych , w tym maszyn drukarskich, na okoliczność nieposiadania przez ta [...] maszyn uzasadniających jej nacjonalizację.

W odniesieniu do złożonych przez Skarżącego dowodów z oświadczeń osób określonych jako " byli pracownicy [...]" , na okoliczność , że nie posiadała ona maszyn wskazanych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949r. , co do zasady podnieść należy , że w trybie nadzoru niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania dowodowego właściwego dla rozpoznania sprawy w trybie zwykłym. Organ administracji zobowiązany jest do dokonania oceny prawidłowości badanej decyzji wyłącznie w oparciu o archiwalny materiał dowodowy , który był podstawą jej wydania.

Powyższe oznacza , że brak jest podstaw prawnych do prowadzenia nowego postępowania dowodowego , którego celem byłoby udokumentowanie stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania kontrolowanej decyzji . Uwaga ta pozostaje aktualna także w odniesieniu do innych dowodów przedstawionych przez Skarżącego na te same okoliczności , m.in. oświadczenia L. R. zajmującego się historią introligatorstwa i drukarstwa wielkopolskiego , a także kolekcjonera maszyn drukarskich i introligatorskich.

W pozostałej części , postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Ministra Gospodarki oraz wnioski z niego wyciągnięte , zyskały pełną aprobatę Sądu. Zarówno materiały dowodowe zachowane w aktach sprawy, jak i przedłożone przez strony w toku postępowania , zostały przedstawione i szczegółowo omówione w zakresie , co do którego organ oparł na nich swoje ustalenia lub też odmówił im mocy dowodowej. Wskazana konkluzja uzasadnia odstąpienie od powielania ich treści.

Wbrew stanowisku Skarżącego organ nadzoru nie dopuścił się także naruszenia przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z § 75 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. polegającego na odmówieniu stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1950 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego.

Orzeczeniem tym zatwierdzony został protokół zdawczo – odbiorczy z dnia 15 marca 1950r., potwierdzając , że objęte nim składniki majątkowe stanowią część drukarni podlegającej nacjonalizacji i stał się integralną częścią orzeczenia nr 8 wydanego przez Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1959 r. Z uwagi na fakt , że orzeczenie nr [...] wydane przez Ministra Przemysłu Lekkiego w dniu [...] sierpnia 1959 r. zostało wydane zgodnie z przepisami stanowiącymi podstawę jego rozstrzygnięcia , skutki jego wydania rozciągają się , w ocenie Sądu , także na orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1950 r.

Niezależnie jednak podkreślenia wymaga, że cytowany § 75 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa stanowił , że osoba lub organizacja gospodarcza wyznaczona do sporządzenia tego protokołu winna przedstawić właściwemu ministrowi ten protokół do zatwierdzenia wraz ze zgłoszonymi uwagami i zarzutami . Stosownie do § 2 właściwy minister był zobowiązany do ich rozpatrzenia oraz ustalenia , które składniki majątkowe objęte tym protokołem stanowią część składową przedsiębiorstwa i przechodzą na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego.

Jak wynika z akt sprawy , wskazany wyżej tryb postępowania został zachowany, w następstwie czego, wymienione w protokole zdawczo- odbiorczym składniki mienia ruchomego oraz nieruchomości stanowiące własność [...] spółka z o.o. w P., przeszły na własność Państwa.

Wbrew stanowisku skargi , powyższe nastąpiło w zgodzie z art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej , którego treść przesądza, że przedsiębiorstwa przejmowane w oparciu o art. 2 i 3 tej ustawy , przechodziły na własność Państwa lub polskich osób prawa publicznego w całości , wraz z majątkiem ruchomym i nieruchomym oraz wszelkimi prawami związanymi , jak prawo do firmy , patentu, licencji, znaków towarowych lub użytkowych , wolne od zobowiązań lub obciążeń ( z wyłączeniem publicznoprawnych zobowiązań na rzecz polskich osób prawa publicznego , zobowiązań na rzecz osób prawnych stanowiących własność , służebności gruntowych oraz zobowiązań mających swoje źródło w stosunku najmu, w stosunku pracy lub odpowiedzialności za czyny niedozwolone. )

W związku z tym natomiast , że w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej obowiązywał Kodeks handlowy , wprowadzony rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934r. , analizując, co wchodziło w skład przejmowanego przedsiębiorstwa jako zorganizowanej całości, sięgnąć należy do zawartej tam definicji . Z treści art. 40 § 1 Kodeksu handlowego wynika zaś , że w skład przedsiębiorstwa wchodzą różne, stanowiące określoną, wymierną wartość składniki takie jak firma, znaki towarowe, nieruchomości i ruchomości należące do przedsiębiorstwa, towary, a także wierzytelności i prawa wynikające z umów (najmu, dzierżawy).

Wszystkie wymienione w treści kontrolowanego orzeczenia nieruchomości , stanowiły ponad wszelką wątpliwość , własność [...] spółka z o.o. w P.. Argumenty Skarżącego , że nieruchomości usytuowane przy ul. [...],[...] oraz Al. [...] , nie były wykorzystywane bezpośrednio przy działalności produkcyjnej tej [...], ponieważ stanowiły częściowo domy czynszowe dla pracowników i innych osób , pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości kontrolowanych orzeczeń.

W odniesieniu do tej kwestii Sąd w całości podziela pogląd Ministra Gospodarki wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że [...] jako spółka prawa handlowego stanowiła podmiot prawny w postaci przedsiębiorstwa jako zorganizowanej całości , którego poszczególne składniki uczestniczyły w tworzeniu jej ogólnego bilansu jako wypadkowej prowadzonej działalności , oraz jej inwestycji i rozwoju . Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania, że część tej działalności np. w postaci wynajmu lokali pracowniczych, pozostawała poza zakresem ogółu funkcjonowania przedsiębiorstwa. Tym samym , Sąd w pełni akceptuje pogląd prawny nawiązujący do przedmiotowego ujęcia przedsiębiorstwa , wyrażony w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2007r. sygn. I OPS2/07.

Także pozostałe zarzuty wskazane przez Skarżącego w skardze , nie są zdaniem Sądu uzasadnione.

Analiza przebiegu postępowania w sprawie przeczy twierdzeniu, że organ administracji dopuścił się naruszenia przepisu art. 8 k.p.a., poprzez jego prowadzenie w sposób nieobiektywny , niebudzący zaufania do organów władzy publicznej, w szczególności poprzez niezawiadomienie o możliwości zaznajomienia się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym bezpośrednio przed wydaniem zaskarżonej decyzji oraz art. 9 k.p.a., poprzez niepoinformowanie strony postępowania o ustalonych okolicznościach stanu faktycznego i uniemożliwienie zaznajomienia się z materiałami zgromadzonymi w toku postępowania, jak również art. 10 k.p.a., poprzez uniemożliwienie Skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz materiałów przed wydaniem decyzji w sprawie, a także poprzez zaniechanie zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań .

Wskazane zarzuty są w ocenie Sądu chybione. Z akt sprawy wynika , że w toku postępowania organ administracji w zawiadomieniu o wyznaczeniu terminu z dnia 23 listopada 2012 r., wskazał stronom ostateczny termin składania dokumentów. Skarżący przejawiał przy tym , przez cały czas prowadzenia postępowania , nadzwyczajną aktywność procesową , która polegała zarówno na składaniu dokumentów istotnych, zdaniem strony, do jej prawidłowego rozpoznania, na zgłaszaniu rozlicznych wniosków dowodowych w postaci ekspertyz, twierdzeń świadków , wniosków o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych oraz innych . Skarżący na bieżąco monitorował przebieg postępowania, a organ , jak wskazano w odpowiedzi na skargę, umożliwiał przeglądanie akt sprawy, z którego to uprawnienia strona korzystała raz w tygodniu, co znajduje potwierdzenie w zapisach kart przeglądowych . W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, Sąd podziela pogląd Ministra Gospodarki , że fakt, iż w okresie pomiędzy ostatnim wyznaczeniem terminu rozpatrzenia przedmiotowej sprawy określonym na dzień [...] lutego 2013 r. a dniem wydania zaskarżonej decyzji, organ nie informował już stron postępowania o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, stosownie do treści art. 10 k.p.a., nie miał żadnego wpływu na ewentualne naruszenie praw Skarżącego. Także w treści skargi brak jest wskazania jakie to ewentualnie twierdzenia i dowody byłyby przedstawione gdyby nie doszło do opisanego uchybienia, oraz jaki mogłyby one wywrzeć wpływ na wynik postępowania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ art. 36 k.p.a., poprzez niezawiadomienie strony o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu sprawy w szczególności poprzez niewydanie decyzji częściowej w zakresie nieruchomości, Sąd zwraca uwagę , że zaistnienie w toku postępowania okoliczności wskazujących , że organ administracji pozostaje w bezczynności lub przewlekłości uzasadnia skorzystania przez stronę z instytucji złożenia stosownej skargi do sądu na bezczynność organu bądź przewlekłość postępowania.

Sąd nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutu Skarżącego , naruszenia przez organ orzekający, przepisu art. 66a k.p.a., poprzez założenie i prowadzenie niekompletnej metryki sprawy . Uchybienie to pozostaje bowiem bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Jednocześnie jednak Sąd nie akceptuje stanowiska organu ,że powyższa wadliwość zaistniała w wyniku nadmiernej częstotliwości składania przez Skarżącego dokumentów do akt postępowania , co znacznie utrudniało bieżące uzupełnianie metryki sprawy. Wskazany argument jest niemerytoryczny i nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach postępowania.

Odnośnie naruszenia przepisu 73 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że Skarżący nie miał interesu prawnego w uzyskaniu uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, Sąd zauważa okoliczność podniesioną przez organ , że w uzasadnieniu skargi nie zostały opisane okoliczności dotyczące konkretnej odmowy w tym przedmiocie. Obowiązek wydania odpisu uwierzytelnionego dokumentu wynika z art. 74 § 2 k.p.a., a jego odmowa wymaga wydania zaskarżalnego postanowienia o odmowie wydania odpisu uwierzytelnionego dokumentu. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów na zaistnienie takiego przebiegu postępowania.

Minister Gospodarki rozpoznając sprawę w trybie nadzoru, nie dopuścił się zdaniem Sądu naruszenia art. 76 § 1 k.p.a., poprzez uznanie paszportów technicznych za dokumenty urzędowe, pomimo że do akt sprawy nie zostały złożone ich oryginały , co zostało przez Skarżącego zakwestionowane. Zauważyć w tym miejscu należy , że wobec kwestionowania wartości dowodowej tego dokumentu ze względu na jego nienależyte uwierzytelnienie, w następstwie wezwania organu, pełnomocnik [...] Zakładów [...] S.A. w likwidacji nadesłał kopie potwierdzoną za zgodność z oryginałem zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa wraz z oświadczeniem likwidatora wskazującym na wiarygodność tego dokumentu.

Podkreślenia wymaga , że w sprawie niniejszej brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przez organ art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Analiza uzasadnień zaskarżonych decyzji jednoznacznie potwierdza, że organ orzekający szczególnie starannie odniósł się do wszystkich przedłożonych do akt sprawy dokumentów oraz złożonych wniosków dowodowych , precyzując przy tym jednoznacznie swoje stanowisko i jego umocowanie w obowiązujących przepisach prawa.

W ocenie Sądu powyższe przesądza, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Z tych względów – na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji