Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 223/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 par 1, art. 135, art. 145 par 1 pkt 1 li. c, art. 200, art. 205 par 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par 13zs ust. 1 i 7
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Asesor WSA Andrzej Mącznik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 lipca 2023 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 20 marca 2023 r. nr 9013-00000001726/23 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach na rzecz L. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach decyzją z 20 marca 2023 r.

nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sandomierzu z 2 lutego 2023 r.

nr [...] o odmowie przyznania L. G. pomocy finansowej w zakresie wsparcia finansowego rodziny, której zagraża utrata płynności finansowej w związku z wystąpieniem w gospodarstwie rolnym w 2022 r. szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi.

Organ ustalił, że 7 listopada 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR

w S. wpłynął wniosek L. G. o udzielenie pomocy finansowej w zakresie wsparcia finansowego rodziny, której zagraża utrata płynności finansowej w związku z wystąpieniem w gospodarstwie rolnym w 2022 r. szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi. Wraz z wnioskiem strona złożyła protokół Nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego.

Kierownik postanowieniem z 7 grudnia 2022 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania przedmiotowej pomocy. Od ww. postanowienia strona wniosła zażalenie, do którego dołączyła dziewięć faktur. W wyniku rozpatrzenia zażalenia dyrektor uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, kierownik 2 lutego 2023 r. wydał decyzję o odmowie przyznania pomocy. Organ stwierdził, że strona nie spełniła jednego z podstawowych warunków przyznania pomocy, tj. nie wykazała sprzedaży produktów rolnych z gospodarstwa rolnego.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję dyrektor wskazał, że wnioski

o udzielenie pomocy finansowej w zakresie wsparcia finansowego rodziny, której zagraża utrata płynności finansowej w związku z wystąpieniem w gospodarstwie rolnym w 2022 r. szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi rozpatrywane są w oparciu o Rozporządzenie Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r.

w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2015.187 ze zm.) dalej "rozporządzenie".

Zgodnie z § 13zs ust. 1 rozporządzenia w 2022 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, w zakresie wsparcia finansowego rodziny, której zagraża utrata płynności finansowej w związku

z wystąpieniem w gospodarstwie rolnym w rozumieniu przepisów o podatku rolnym szkód spowodowanych wystąpieniem w 2022 r.: 1) gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały oszacowane przez komisję,

o której mowa w § 5 ust. 5, lub 2) suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały obliczone za pośrednictwem publicznej aplikacji, o której mowa w § 13x ust. 6. Zgodnie z ust. 2 ww. § 13zs rozporządzenia pomoc, o której mowa w ust. 1, przysługuje rodzinie: 1) w skład której wchodzą osoby pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące

i gospodarujące; 2) w której co najmniej jedna osoba prowadzi gospodarstwo rolne

w rozumieniu przepisów o podatku rolnym; 3) w której co najmniej jednej osobie został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 4) która wykaże sprzedaż produktów rolnych z gospodarstwa rolnego, o którym mowa w pkt 2, od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 30 września 2022r. w wysokości co najmniej 5000 zł brutto.

Zgodnie z § 3 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z 21 listopada 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. poz. 2399) dalej "rozporządzenie zmieniające", członek rodziny, który złożył wniosek o przyznanie pomocy, o której mowa w § 13zs ust. 1 rozporządzenia zmienianego w § 1, przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, jest obowiązany złożyć do biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o przyznanie tej pomocy, kopie faktur lub inne dokumenty, o których mowa w § 13zs ust. 7 pkt 4 rozporządzenia zmienianego w § 1, do dnia 30 listopada 2022 r. Za datę złożenia tych kopii faktur lub innych dokumentów uważa się datę ich wpływu do biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o przyznanie tej pomocy. W przypadku niezłożenia w terminie, o którym mowa w ust. 1, kopii faktur lub innych dokumentów, o których mowa w § 13zs ust. 7 pkt 4 rozporządzenia zmienianego w § 1, pomocy, o której mowa w § 13zs ust. 1 rozporządzenia zmienianego w § 1, nie przyznaje się.

W niniejszej sprawie powodem odmowy stronie pomocy było stwierdzenie, że L. G. nie spełnił jednego z podstawowych warunków przyznania pomocy, a mianowicie nie wykazał w wymaganym terminie sprzedaży produktów rolnych z gospodarstwa rolnego w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 30 września 2022 r. w wysokości co najmniej 5000 zł brutto. Organ odwoławczy podkreślił, że to rolnik decyduje, o jakie płatności występuje, co znajduje odzwierciedlenie w treści wniosku. Na organach ARiMR spoczywa obowiązek zweryfikowania zgodności danych zgłoszonych we wniosku z warunkami kwalifikowalności zawartymi w przepisach prawa.

Wskazując na treść art 10a ust. 1b ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2022.2157 ze zm.) dalej "ustawa o Agencji" oraz § 13zs ust. 4 rozporządzenia wywiódł, że organ I instancji związany był wnioskiem strony. Określenie "na wniosek" oznacza, iż organ I instancji związany jest bezpośrednio zakresem wniosku, a rozstrzygnięcie wydawane jest w oparciu o zgromadzone we wniosku dane. W niniejszej sprawie wniosek strony sformułowany był jasno i wyraźnie, co do przedmiotu żądania jak i jego zakresu. Przedmiotowa pomoc jest pomocą, o którą producent ubiega się dobrowolnie, zatem to wyłącznie na nim spoczywa obowiązek złożenia wniosku w taki sposób, aby organ odczytał żądnie wnioskodawcy zgodnie z jego wolą. W ocenie Dyrektora ARiMR nie można przyjąć, że doszło do omyłki, którą można na każdym etapie postępowania naprawić, jak również nie jest możliwym w obecnym terminie tj. po upływie ostatecznego terminu na złożenie dokumentów potwierdzających sprzedaż produktów rolnych z gospodarstwa rolnego od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 30 września 2022 r. w wysokości co najmniej 5 000 zł brutto, uwzględnienia faktur złożonych w dniu 19 grudnia 2022 r. Ww. dokumenty nie mają znaczenia w sprawie, bowiem to wniosek strony inicjuje proces przyznania pomocy.

Nadto powołując się na przepis art. 10a ust. 1a ustawy o Agencji stwierdził, że

w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw

i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Wnioskodawca nie wystąpił do organu z żądaniem udzielania mu niezbędnych pouczeń co okoliczności faktycznych

i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Rolnik - potencjalny beneficjent, składając wniosek

o płatności składa również oświadczenie o znajomości prawa i reguł związanych

z przyznawaniem płatności. Rodzi to konsekwencje w postaci uznania, także przez organy, że jego autor zna prawo i reguły dotyczące uzyskiwania płatności. Instytucje takie jak Agencja mają służyć pewną pomocą rolnikom, ale tylko o tyle, o ile jednoznacznie o taką pomoc się zwracają.

Końcowo odnosząc się do argumentów odwołania w zakresie braku wezwania do usunięcia braków wniosku, wyjaśnił, że za datę złożenia wniosku uważa się datę wpływu prawidłowo wypełnionego i kompletnego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania członka rodziny ubiegającego się o pomoc, o czym stanowi § 13zs ust. 4 ww. rozporządzenia. W wyniku prowadzonego postępowania, zostało stwierdzone, że L. G. do złożonego wniosku nie załączył dokumentów potwierdzających sprzedaż produktów rolnych z gospodarstwa rolnego od dnia 1 stycznia 2021 r. do 30 września 2022 r. w wysokości co najmniej 5 000 zł brutto, co stanowi, że złożony 7 listopada 2022 r. wniosek był nieprawidłowo wypełniony. Sformułowany w rozporządzeniu wymóg złożenia prawidłowo wypełnionego i kompletnego wniosku zwalniał organ I instancji z wezwania strony do usunięcia braków.

Końcowo organ stwierdził, że przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu prawa do przyznania pomocy. Przyznanie stronie pomocy prowadziłoby do nierównego traktowania producentów spełniających takie same warunki, co stałoby w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, ale również z jedną z naczelnych zasad Unii Europejskiej, zasadą konkurencyjności.

Na powyższą decyzję L. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie wniosku oraz zwrot kosztów. Zarzucił:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania tj.:

1. art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 Nr 30, poz. 168 ze zm. - dalej: k.p.a. w zw. z art. 8 w zw. z art. 9 k.p.a w zw. z art. 14 § 1 w zw. z art. 6 i 7 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i w zw. z 126 k.p.a. poprzez działanie organu w sposób podważający zaufanie uczestników do władzy publicznej, naruszające zasady legalności, praworządności, polegające na braku poinformowania strony postępowania o zmianie przepisów rozstrzygających o jego uprawnieniu w trakcie trwania procesu oraz braku pisemnego wezwania skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o kopie faktur, podczas, gdy obowiązek taki spoczywał na organie, który

2. art. 7 k.p.a., 8 k.p.a. w zw. z art. art. 7 Konstytucji RP, art. 32 Konstytucji RP oraz art. 45 Konstytucji RP poprzez brak poinformowania strony skarżącej o zmianie przepisów określających zasady przyznania pomocy finansowej, po wszczęciu postępowania na wniosek strony, a co za tym idzie naruszenie obowiązków nałożonych na organy administracji publicznej w toku postępowania, w szczególności stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;

3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie przepisu i utrzymanie w mocy zaskarżonej, w sytuacji gdy zaistniały przesłanki do jej uchylenia;

II. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

1. § 13zs ust. 7 pkt. 4 rozporządzenia poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu, że do przyznania pomocy finansowej konieczne było dołączenie faktur, podczas gdy wniosek został złożony kompletnie zgodnie z wymogami określonymi aktualnym na dzień złożenia wniosku, kiedy jedynym wymaganym załącznikiem była kopia protokołu oszacowania szkód;

2. art.10a ust. 1 ustawy o Agencji w zw. z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie organ nie miał obowiązku poinformowania strony na piśmie o zmianie przepisów w trakcie wszczętego postępowania i nie miał obowiązku wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych, podczas gdy postępowanie w niniejszej sprawie stanowi kategorię postępowania dotyczącego wspierania rozwoju obszarów wiejskich, do którego w ramach wyjątku określonego w art. 10a ust. 6 pkt. 3) ustawy o ARiMR, nie stosuje się wyłączeń stosowania zasad k.p.a. w tym art. 9 k.p.a.

W uzasadnieniu strona przedstawiła przebieg postępowania w sprawie.

W ocenie skarżącego zważywszy na to, że obowiązek dołączenia faktur powstał z mocy prawa po pierwotnym terminie złożenia wniosku to organ miał obowiązek wezwać stronę do uzupełnienia braku. Wskazując na treść art. 9 k.p.a. oraz orzecznictwo (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 18 maja 2022 r., I SA/Gd 50/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 8 czerwca 2022 r., II SA/Ke 201/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2022 r., I SA/Gd 177/22 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 2022 r., I GSK 1536/21 podkreślił, że nie miał obowiązku monitorowania zmian w przepisach po złożeniu wniosku, bowiem to organ powinien poinformować o zmianach, które miały wpływ na wynik sprawy i wezwać do uzupełnienia braku.

Podniósł, że rozporządzenie zmieniające wymogi przyznania pomocy finansowej zostało przyjęte 22 listopada 2022 r., a pierwotny termin przyjmowania wniosków mijał 15 listopada 2022 r. Skarżący złożył wniosek 7 listopada 2022 r. na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów i nie miał świadomości zmian wprowadzonych rozporządzeniem kilka tygodni, po prawidłowym złożeniu wniosku.

Zdaniem strony kierownik naruszył art. 6 i 7 k.p.a., wykorzystując istniejące prawo w sposób sprzeczny z jego przeznaczeniem i zasadami współżycia społecznego, naruszając zasady praworządności. Działanie organu I instancji naruszyło art. 8 k.p.a., postępowanie prowadzono w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, w sposób stronniczy, z bardzo negatywnym stosunkiem organu do stron.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.)

i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023, poz. 259), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady- związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo.

Zdaniem sądu wydając zaskarżoną decyzję organy naruszyły bowiem: art. 8 k.p.a. oraz art. 10a ust 1 ustawy o Agencji, a w konsekwencji niewłaściwie zastosowały § 3 ust 1 i 2 rozporządzenia zmieniającego. Naruszenie powyższych przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do odmowy skarżącemu wnioskowanej pomocy z przyczyn formalnych – dołączenia faktur po terminie, podczas gdy istniały przesłanki do merytorycznej oceny złożonego wniosku, wraz z załącznikami – w tym fakturami.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja dyrektora odmawiająca skarżącemu pomocy finansowej w zakresie wsparcia finansowego rodziny, której zagraża utrata płynności finansowej w związku z wystąpieniem w gospodarstwie rolnym w 2022 r. szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi.

W sprawie poza sporem jest, że skarżący 7 listopada 2022 r. złożył prawidłowy i kompletny wniosek o przyznanie pomocy finansowej spełniający wymogi rozporządzenia. Niekwestionowany jest również fakt, że faktury wykazujące sprzedaż zostały złożone po terminie, tj. 19 grudnia 2022 r. jako załącznik do zażalenia na wydane jako pierwsze w toku sprawy postanowienie kierownika o odmowie wszczęcia postępowania.

Zdaniem sądu złożenie ww. faktur po terminie, w stanie faktycznym sprawy nie mogło skutkować dla skarżącego ujemnymi następstwami w postaci odmowy przyznania omawianej pomocy finansowej.

Istotna jest bowiem okoliczność, że wymóg dołączenia faktur wykazujących sprzedaż produktów rolnych z prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa został wprowadzony rozporządzeniem zmieniającym, to jest już po złożeniu przez skarżącego prawidłowego i kompletnego wniosku spełniającego wymogi rozporządzenia.

Na dzień złożenia wniosku przez skarżącego, tj. 7 listopada 2022 r.

§ 13 zs ust. 7 brzmiał:

Do wniosku, o którym mowa w ust. 3, dołącza się:

1) kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5, lub

2) wydruk protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 13x ust. 5, albo kalkulacji oszacowania szkód, o której mowa w § 13x ust. 6a - uwierzytelnione przez członka rodziny, o której mowa w ust. 2, ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1;

3) zgodę, o której mowa w ust. 13 - w przypadku gdy gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym jest przedmiotem współwłasności.

Po 7 listopada 2022 r. przepis ten został zmieniony dwukrotnie: rozporządzeniem z 14 listopada 2022 r. (Dz.U.2022.2315) zmieniającym rozporządzenie z dniem 15 listopada 2022 r. i rozporządzeniem z 21 listopada 2022r. (Dz.U.2022.2399) zmieniającego rozporządzenie z dniem 23 listopada 2022 r.

Zgodnie z ww. zmianami § 13 zs ust. 7 otrzymał brzmienie:

Do wniosku, o którym mowa w ust. 3, dołącza się:

1) kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5, lub

2) wydruk protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 13x ust. 5, albo kalkulacji oszacowania szkód, o której mowa w § 13x ust. 6a - uwierzytelnione przez członka rodziny, o której mowa w ust. 2, ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1;

3) zgodę, o której mowa w ust. 13 - w przypadku gdy gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym jest przedmiotem współwłasności.

4) kopie faktur lub inne dokumenty potwierdzające sprzedaż, o której mowa w ust. 2 pkt 4.

Ponadto, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia zmieniającego z 21 listopada 2022 r. członek rodziny, który złożył wniosek o przyznanie pomocy, o której mowa

w § 13zs ust. 1 rozporządzenia zmienianego w § 1, przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, jest obowiązany złożyć do biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, do którego został złożony wniosek

o przyznanie tej pomocy, kopie faktur lub inne dokumenty, o których mowa w § 13zs ust. 7 pkt 4 rozporządzenia zmienianego w § 1, do dnia 30 listopada 2022 r. Za datę złożenia tych kopii faktur lub innych dokumentów uważa się datę ich wpływu do biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, do którego został złożony wniosek o przyznanie tej pomocy.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na okoliczność, że do wszczęcia postępowania w sprawie o przyznanie wnioskowanej pomocy doszło z chwilą złożenia przez skarżącego wniosku, czyli w dniu 7 listopada 2022 r.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu o wnioskowym charakterze postępowania w sprawie przyznania pomocy określonej rozporządzeniem, co nakłada na wnioskodawcę odpowiedzialność za jego treść i wymaga od rolnika staranności przy wypełnianiu wniosku i znajomości prawa.

Stwierdzić zatem trzeba, że skarżący składając 7 listopada 2022 r. wniosek sprostał tym wymaganiom. Jak bowiem wyżej wskazywano, złożony w tym dniu wniosek spełniał wymogi formalne, jakie były przewidziane w rozporządzeniu, w brzmieniu na dzień złożenia wniosku.

Innymi słowy, na dzień 7 listopada 2022 r. wniosek spełniał wszystkie warunki formalne przyznania pomocy.

Ta okoliczność jest istotna z perspektywy dokonanych następnie zmian przepisów rozporządzenia, w których treści dodano obowiązek załączenia do wniosku kopii faktur lub innych dokumentów potwierdzających sprzedaż produktów rolnych z gospodarstwa rolnego we wskazanym czasie.

Zdaniem sądu dokonana po wpływie wniosku zmiana przepisów prawa nakładająca dodatkowe obowiązki dołączenia opisanych dokumentów rodziła po stronie organu obowiązek poinformowania o tym wnioskodawcy i umożliwienia mu tym samym uzupełnienia wniosku. Zauważyć należy, że pierwsze Rozporządzenie Rady Ministrów (z dnia 14 listopada 2022 r., Dz. U. z 2022 r., poz. 2315) zmieniające rozporządzenie poprzez wprowadzenie wymogu dołączenia do wniosku kopii faktur potwierdzających sprzedaż weszło w życie 15 listopada 2022 r. Rozporządzeniem tym wydłużono też termin składania wniosków (do 23 listopada) oraz zobowiązano osoby które już wniosek złożyły do dołączenia kopii faktur w tym samym terminie. Kolejnym rozporządzeniem zmieniającym terminy wydłużono do 30 listopada.

Doszło zatem do takiego stanu, w którym określono pierwotnie termin składania wniosków do 15 listopada 2022 r. Skarżący dotrzymując tego terminu złożył wniosek 7 listopada 2022 r., spełniając wymogi określone przepisami prawa na ten dzień. Skarżący pozostawał więc w uzasadnionym przekonaniu – po analizie odpowiednich dla wnioskowanej pomocy przepisów prawa – że sprostał formalnym wymogom wniosku.

W ostatnim dniu terminu – 15 listopada 2022 r. dochodzi do wprowadzenia znaczących zmian w formalnych wymogach wniosku, albowiem dodany zostaje nowy obowiązek, którego wypełnienie warunkuje możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku.

Zdaniem sądu obciążenie ujemnymi konsekwencjami wnioskodawcy – skarżącego spowodowanymi zmianą przepisów narusza art. 8 k.p.a.

Stosowania tego przepisu nie wyłącza natomiast art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji. Zgodnie z treścią art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

Zasada zaufania obywateli ma na celu nie tylko kształtować etykę administrowania (będącą także elementem zasady dobrej administracji), ale również ma pozwolić na uniknięcie tworzenia sytuacji procesowych, które są dla stron zaskakujące, niedogodne, wskazują na zmienność ocen faktów lub uprawnień, powodują powstanie nierówności ich pozycji w postępowaniu bez należytego uzasadnienia w stanie faktycznym lub prawnym sprawy.

Jakkolwiek zasada ta nie ma charakteru jednorodnego, to z przepisu art. 8 k.p.a. rekonstruuje się zasadę wiarygodności działania organu prowadzącego postępowanie oraz zasadę ochrony zaufania obywatela do organów państwa.

Przypomnieć również należy o zasadzie pewności prawa, która wymaga, aby podmioty poddane działaniu prawa, nie były stawiane w sytuacji niepewności co do ich praw i obowiązków.

Strona nie może być – tym bardziej już po wszczęciu postępowania administracyjnego – zaskakiwana nowymi rozwiązaniami prawnymi, bez możliwości dostosowania swoich zachowań do nowego stanu prawnego. Nie jest przy tym wystarczające przyjęcie, że są to przepisy prawa powszechnie obowiązującego, z którymi strona mogła się zapoznać.

W niniejszej sprawie zastosowanie przez organ administracji przepisów rozporządzenia zmieniającego spowodowało niekorzystne dla skarżącego skutki.

Zarzucono mu niekompletność wniosku wynikającą z niezłożenia faktur dokumentujących sprzedaż produktów z gospodarstwa. Taki obowiązek nie spoczywał natomiast na stronie w dniu złożenia wniosku.

Istotne przy tym jest, że adresatem zmiany przepisów była grupa zawodowa rolników, czyli osób nie zajmujących się na co dzień analizą przepisów prawa i ich ewentualnych zmian. Wnioskodawcy jako osoby nie będące prawnikami i w większości nie korzystające z profesjonalnej pomocy prawnej nie były w stanie, bez interwencji organu, dostosować się do nowej regulacji prawnej.

Uwzględniając te okoliczności sąd stwierdza, że w realiach sprawy wnioskodawca nie powinien ponieść negatywnych konsekwencji złożenia załączników wniosku – faktur, po terminie.

Tym samym, okoliczność niezłożenia przez skarżącego faktur do 30 listopada 2022 r. nie mogła skutkować odmową przyznania wnioskowanej pomocy z powodu uchybienia wymogom formalnym wniosku.

Sąd stwierdza bowiem, że organy, po wszczęciu postępowania – nie podejmując jakiejkolwiek próby poinformowania skarżącego o zmianach przepisów będących podstawą do przyznania wnioskowanej pomocy, a określających nowe obowiązki dowodowe dla wnioskodawcy – przyczyniły się do sytuacji procesowej złożenia koniecznych załączników po terminie.

Pomimo obowiązywania § 3 ust 1 i 2 rozporządzenia zmieniającego, w realiach sprawy organ winien odstąpić od jego zastosowania, uwzględniając chronologię zdarzeń, w tym złożenie wniosku 7 listopada 2022 r., wprowadzenie zmian 15 i 23 listopada 2022 r., a zatem już w toku trwającego postępowania administracyjnego oraz zaniechanie ze strony organu poczynienia jakichkolwiek prób kontaktu z wnioskodawcą, celem poinformowania go o nowych – nieznanych na dzień wszczęcia postępowania – obowiązkach, których spełnienie warunkowało przyznanie wnioskowanej pomocy.

Organ ponownie rozpoznając wniosek strony uwzględni ocenę prawną dokonaną przez sąd. Tym samym dokona merytorycznej analizy wniosku strony, wraz z dołączonymi fakturami.

Sąd natomiast nie stwierdził, aby wydane przez organy decyzje rażąco naruszały prawo, stąd nie uwzględnił wniosku skargi o stwierdzenie ich nieważności. Wniosku takiego strona również nie uzasadniła.

Z tych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą uznając, że jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Na podstawie art. 200 w zw.

z art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzono od organu odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (wpis od skargi).