Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 359/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 4, art. 93 ust. 4 i 6
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Rektora Akademii [...] w D. z dnia 9 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do stypendium rektora oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 9 marca 2023 r., nr W/2023/00249 Rektor Akademii [...] w D. (dalej: Rektor) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego – dalej k.p.a. (Dz. U. z 1960 nr 30, poz. 168 z późn. zm.) oraz art. 86 ust. 4 w zw. z art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - dalej p.s.w.n. (Dz. U. 2018, poz. 1668 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku E. K. – dalej strona- o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Rektora Akademii [...] z dnia 17.01.2022r., którą uchylono decyzję Komisji Stypendialnej Akademii [...] z dnia 28.04.2022r. przyznającej stypendium rektora w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022 w kwocie 500,00 zł miesięcznie na okres: od 01.03.2022 r. do 30.06.2022 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan sprawy jest następujący;

28.04.2022r. Komisja Stypendialna przyznała stronie stypendium rektora w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022 w kwocie 500 zł na okres od 01.03.2022 r. do 30.06.2022r. Decyzją z dnia 17.01.2023r. Rektor Akademii [...] uchylił decyzję Komisji Stypendialnej z dnia 28.04.2022r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. K. zarzuciła organowi obrazę przepisów prawa materialnego, polegającą na naruszeniu art. 93 ust. 4 i 6 p.s.w.n., poprzez ich wadliwą wykładnię, polegającą na przyjęciu, że skoro skarżąca w dacie wydania decyzji przez Komisję Stypendialną z dnia 28.04.2022r. dotyczącej przyznania stypendium rektora w roku akademickim 2021/2022 w semestrze letnim była w [...] University studentem na studiach pierwszego stopnia przez 10 semestrów, a zatem nie należy się jej się stypendium, w sytuacji w której skarżącej przysługuje prawo do stypendium, skoro przed wydaniem decyzji Komisji Stypendialnej z dnia 28.04.2022r. nie przysługiwało jej to stypendium, nigdy go nie pobierała, nigdy się o takie nie ubiegała, nie składała wniosków o jego przyznanie, a stypendium przyznane na podstawie tej decyzji było stypendium przyznanym jej po raz pierwszy.

Rektor ponownie rozpoznając sprawę stwierdził, iż przestanki otrzymania stypendium rektora przez studenta określa art. 86 ust. 1 p.s.w.n. Dalej wskazał, iż zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 oraz art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich. Świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy: 1) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, 2) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia (art. 93 ust. 3 ustawy). Przywołał także art. 93 ust. 4 ustawy w myśl którego łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów. 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów,

Do okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 4, zgodnie z art. 93 ust. 6 wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w art. 93 ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr.

Rektor stwierdził, iż 28.03.2022r. wpłynął wniosek strony o przyznanie stypendium rektora w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022., gdzie w oświadczeniu studentka wskazała, iż nie ukończyła jeszcze studiów pierwszego stopnia i studiów magisterskich na żadnej uczelni oraz nie posiada jeszcze tytułu zawodowego magistra. Ponadto wskazała, iż łączna liczba rozpoczętych przez nią semestrów na studiach wynosi 3 i obejmuje okres studiowania na Akademii [...] od marca 2021 - do dnia złożenia wniosku, tj. marca 2022r., na kierunku Zarządzanie studia I stopnia). Z kolei informacje udostępnione w systemie POL-on prowadzonym przez Ministerstwo Edukacji i Nauki, wskazują, iż w dniu złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora strona była studentką Uniwersytetu [...] w K. w okresie 1.10.2011r. - 9.03.2013r. (łącznie 3 rozpoczęte semestry na studiach I stopnia, kierunek [...]) oraz w okresie 1.10.2013r. - 15.10.2015r. (łącznie 4 rozpoczęte semestry), a także pozostawała studentką Akademii [...] od dnia 27.02.2021r. i do dnia złożenia wniosku łączna liczba rozpoczętych przez nią semestrów wynosi 3.

Organ uznał za wiarygodne twierdzenia, iż strona nie ukończyła studiów pierwszego stopnia i studiów magisterskich na żadnej uczelni oraz nie posiada tytułu zawodowego magistra. Uznał także, iż w momencie złożenia wniosku łączna liczba rozpoczętych przez studentkę semestrów na studiach wynosiła 10, przy czym dotyczyły one studiów I stopnia.

W konsekwencji dokonanych ustaleń organ stwierdził, że decyzja wydana w I instancji nie została wydana z naruszeniem art. 93 ust. 4 i 6 p.s.w.n. poprzez jej wadliwą wykładnię. Zaznaczył, iż do wejścia w życie ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw, przepis art. 93 ustawy miał inne brzmienie i je przytoczył. Zwrócił uwagę, iż przepis w brzmieniu przed nowelizacją wymagał interpretacji pojęcia "przysługiwania świadczenia co należało rozumieć jako świadczenie, które zostało studentowi przyznane po spełnieniu wymaganych kryteriów. A do okresu 6-letniego należało zaliczać tylko okresy, w których student świadczenie pobierał.

Podsumowując organ wskazał, iż w momencie składania wniosku dot. przyznania stypendium rektora w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022 przez stronę obowiązywał przepis art. 93 ustawy który stanowi, że 1) łączny okres przysługiwania świadczenia na studiach I stopnia wynosi 9 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, 2) do okresu wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach. Skoro w momencie składania wniosku strona rozpoczynała 10 semestr na studiach I stopnia tym samym zachodziły negatywne przesłanki do przyznania świadczenia. W konsekwencji Komisja Stypendialna świadczenie przyznała niesłusznie i z naruszeniem art. 93 ust. 4 pkt 1 p.s.w.n. Taki stan rzeczy nakazywał zatem w ocenie Rektora słusznie usunięcie z obrotu prawnego decyzji Komisji Stypendialnej.

W skardze wniesionej do WSA w Gliwicach strona przez pełnomocnika postawiła organowi zarzuty obrazy przepisów prawa materialnego, polegającą na naruszeniu:

1. art. 86 ust. 1 pkt 1 i art. 93 ust. 4 i 6 p.s.w.n., poprzez ich wadliwą wykładnię i uznanie, że stypendium rektora przysługuje maksymalnie przez 6 lat studiowania, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że okres 6 lat należy liczyć jako okres pobierania stypendium, a pobieranie to stan prawny wynikający na podstawie wydanej w sprawie decyzji rektora, na podstawie uprzednio złożonego wniosku, a nie jako okres posiadania prawa do złożenia takiego wniosku;

2. art. 86 ust. 1 pkt 1 i art. 93 ust. 4 i 6 p.s.w.n. poprzez błędną wykładnię i zaliczenie do możliwości pobierania stypendium i studiowania okresu sprzed wejścia w życie ustawy (a to od dnia 1 października 2019 r.) w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia powinna prowadzić do wniosku, że należy rozdzielić te okresy i uwzględnić wyłącznie okres po wejściu w życie ustawy prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Postawiła także zarzut obrazy przepisów postępowania, mające wpływ na treść decyzji, polegające na naruszeniu:1. art. 77 k.p.a., ze względu na dowolną oraz niewyczerpującą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego sprawy; 2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji w której organ odwoławczy powinien stwierdzić zaistnienie przedstawionych wyżej naruszeń prawa i w konsekwencji tego zmienić zaskarżoną decyzję.

Postawiła także zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, polegający na: 1. wadliwym przyjęciu, iż skoro udostępnione w systemie POL-on dane dotyczące studentów, wskazują, iż w dniu złożenia wniosku skarżąca pozostawała studentką Uniwersytetu [...] im. [...] w K. na kierunku [...], na studiach pierwszego stopnia przez 8 rozpoczętych semestrów oraz studentką Akademii [...] na kierunku zarządzanie na studia pierwszego stopnia, przez trzy rozpoczęte semestry od roku akademickiego 2020/2021 semestru letniego do semestru letniego roku akademickiego 2021/2022, a w dacie składania wniosku o stypendium rektora uzyskała 10 rozpoczętych semestrów na studiach pierwszego stopnia, to wówczas wyczerpała limit semestrów jako studentka, która może ubiegać się o to stypendium, przy pominięciu faktu, że skarżąca po raz pierwszy w toku studiów złożyła wniosek o stypendium rektora i wobec skarżącej uprzednio nie wydano decyzji przyznającej prawo do stypendium rektora, a zatem skarżącej nigdy nie przysługiwało stypendium rektora i nigdy go nie pobierała oraz i nie mogła pobierać

W konsekwencji wniosła o o uchylenie w całości obu decyzji i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowo administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi przywołała obszernie orzecznictwo sądowoadministracyjne

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja z 9 marca 2023 r., którą to Rektor utrzymał w mocy decyzję swą z dnia 17 stycznia 2022r, którą uchylił decyzję Komisji Stypendialnej Akademii [...] z dnia 28 kwietnia 2022r. przyznającej stronie stypendium rektora w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022 w kwocie 500,00 zł miesięcznie na okres: od 01.03.2022 r. do 30.06.2022 r.

W wydanej decyzji organ stanął na stanowisku, iż po myśli art. 86. ust. 4 p.s.w.n który to przepis stanowi iż Rektor, w drodze decyzji administracyjnej, uchyla decyzję komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej niezgodną z przepisami prawa taki charakter ma decyzja Komisji Stypendialnej [...] z 28 kwietnia 2022r. w przedmiocie przyznania stronie stypendium rektora.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

W wyniku kontroli zgodności z prawem decyzji organów obu instancji Sąd doszedł do przekonania, że nie zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy Rektor zasadnie przyjął iż Skarżącej nie zasadnie przyznano wnioskowane świadczenie w formie stypendium rektora w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022 w kwocie 500,00 zł miesięcznie na okres: od 01.03.2022 r. do 30.06.2022 r.

Materialną prawną podstawę tego zagadnienia stanowiły przepisy p.s.w.n.

I tak, zgodnie z art. 86 ust. 1 przywołanej ustawy, student może ubiegać się o:

1) stypendium socjalne;

2) stypendium dla osób niepełnosprawnych;

3) zapomogę;

4) stypendium rektora;

5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego;

6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną.

Wymaga w tym miejscu podkreślenie, że regulacje w zakresie ograniczenia możliwości przyznania świadczeń i utraty prawa do nich zostały istotnie zmienione ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232). W poprzednim, nieobowiązującym już brzmieniu, przepis art. 93 ust. 2 p.s.w.n. stanowił, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Natomiast obecne brzmienie tego przepisu stanowi, że student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku. Na skutek powołanej wyżej nowelizacji zmieniono również brzmienie przepisu art. 93 ust. 4 ustawy, który - jak już wyżej wskazano - obecnie stanowi, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 (stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomoga i stypendium rektora) i art. 359 ust. 1 (stypendium ministra), wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:

1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;

2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.

Podkreślić w tym miejscu należy, że jest to bardzo istotna zmiana dotycząca uprawnień studentów do pobierania przez nich świadczeń z tego względu, że powołana nowelizacja całkowicie zerwała z powiązaniem okresu prawa do świadczeń z okresem bycia faktycznym ich beneficjentem. W obecnym stanie prawnym świadczenia zostały ściśle powiązane jedynie z okresem studiów, nie zaś z okresem w jakim student rzeczywiście ze świadczeń korzystał.

Wyjaśnić należy, że wskazana ustawa nie zawiera własnej definicji pojęcia "przysługiwania świadczeń". Dlatego w sytuacji braku definicji ustawowej pojęcie to należało niegdyś odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały już przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów i który był ich beneficjentem. Natomiast wskazana wyżej nowelizacja ewidentnie zmieniła ten stan rzeczy, ograniczyła bowiem okres, przez który przysługuje prawo do pobierania świadczeń do 12 semestrów (w przypadku studiów pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów, w przypadku studiów drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów), a najistotniejszą zmianą było wyraźne powiązanie wprost wyłącznie samego okresu studiowania przez studenta z uprawnieniem do ubiegania się przez niego o przyznanie świadczenia. Tym samym obecnie okres przez jaki student faktycznie korzystał już ze świadczeń przestał mieć znaczenie dla ustalenia okresu uprawniającego do ich pobierania (por. wyrok WSA w Gliwicach z 28 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 31/23; wyrok WSA w Gdańsku z 11 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 98/23; Wyrok WSA w Gdańsku z 15 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 110/23; wyrok WSA w Lublinie z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 134/23).

Z treści uzasadnienia do wskazanej wyżej ustawy zmieniającej wynika, że celem wprowadzenia zmiany w art. 93 ustawy było zróżnicowanie okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w zależności od czasu trwania studiów, a także doprecyzowanie sposobu ustalania tego okresu. Ponadto, w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń, doprecyzowano okresy przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego.

Zaznaczyć przy tym trzeba, że – co wynika z art. 93 ust. 5 p.s.w.n. - łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów.

Według art. 93 ust. 6 p.s.w.n. do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr.

Z akt sprawy wynika, iż E. K. była studentką Uniwersytetu [...] w K. na kierunku [...] w okresie 1.10.2011r. - 9.03.2013r. (3 rozpoczęte semestry na studiach I stopnia), w okresie 1.10.2013r. - 15.10.2015r. (łącznie 4 rozpoczęte semestry), a także od dnia 27.02.2021r. była studentką Akademii [...] i do dnia złożenia wniosku łączna liczba rozpoczętych przez nią semestrów wynosi 10. Łącznie zatem liczba rozpoczętych przez studentkę semestrów na studiach wynosiła 10, przy czym dotyczyły one studiów I stopnia gdyż strona nie ukończyła studiów pierwszego stopnia i studiów magisterskich na żadnej uczelni oraz nie posiada jeszcze tytułu zawodowego magistra.

Skoro zatem strona składając wniosek z 27 marca 2022r. o przyznanie stypendium rektora w roku akademickim 2021/2022 posiadała już zaliczony 9-semestrowy "staż studiów", to brak było podstaw do przyznania jej wnioskowanego stypendium. Strona w złożonym oświadczeniu w związku z ubieganiem się o przyznanie świadczeń pomocy materialnej w roku akademickim 2021/2022 w istocie rzeczy pominęła bowiem liczbę faktycznie rozpoczętych semestrów nauczania dot. Uniwersytetu [...] w K. na kierunku [...].

W konsekwencji nie ma racji strona podnosząc zarzut naruszenia art. 86 ust. 1 pkt 1 i art. 93 ust. 4 i 6 p.s.w.n. W sprawie organy zastosowały w sposób prawidłowo w/w przepisy prawa uchylając z obrotu prawnego decyzję z 17 stycznia 2023r. w przedmiocie przyznania stypendium rektora za rok akademicki 2021/2022 jako naruszająca prawo. W sprawie nie doszło także do naruszenia norm przepisów prawa procesowego a to art. 77 k.p.a. gdyż organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i w ten sposób go rozpatrzył.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach obowiązany był skargę jako bezzasadną oddalić, o czym - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł w sentencji wyroku.