Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 744/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 5 w zw. z art. 2 oraz art. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1255
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca), Protokolant: Specjalista Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 marca 2023 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 października 2022 r. nr DSE3-K0918-D19632-7/22 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: Szef Urzędu, organ) z dnia 28 października 2022 r., nr DSE3-K0918-D19632-7/22 wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm. - dalej: k.p.a.) oraz art. 5 w związku z art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tj.: Dz. U. z 2021 poz. 1255 – dalej: ustawa), którą - po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. P. (dalej strona, skarżący) - organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 31 sierpnia 2022 r., nr DSE2-K1027-D19632-5D/22 o odmowie potwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Skarżący przedłożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W załączeniu złożył zaświadczenie, że w okresie od 3 stycznia 1984 r. do 14 grudnia 1984 r. odbył długotrwałe przeszkolenie wojskowe absolwentów szkół wyższych oraz zaświadczenie, iż w roku akademickim 1983/1984 był studentem [...] roku kierunku [...], na Wydziale [...] Uniwersytetu Wrocławskiego.

Szef Urzędu wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej (dalej: IPN) o przekazanie informacji dot. wnioskodawcy, który pismem z dnia 4 lipca 2022 r. poinformował, że w zasobach archiwalnych Instytutu nie odnaleziono akt oraz innych materiałów dotyczących działalności strony w strukturach zorganizowanych opozycji antykomunistycznej lub informacji o doznanych przez wnioskodawcę represjach.

Decyzją z dnia 31 sierpnia 2022 r. Szef Urzędu odmówił stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu podał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyznania stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych określonych w art. 2 oraz art. 3 ustawy. Skarżący bowiem nie przestawił żadnych dowodów, które potwierdzałby, że przez minimum 12 miesięcy prowadził, w zorganizowanych strukturach lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną działalność mającą na celu odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie politycznych praw człowieka, lub że był represjonowany z powodu prowadzonej działalności lub udziału w wystąpieniu o charakterze wolnościowym, pomimo wezwania ze strony organu. Dowody takie nie znajdują się także w zasobach archiwalnych IPN.

W ocenie organu złożone do wniosku zaświadczenie stwierdzające, że w okresie od 3 stycznia 1984 r. do 14 grudnia 1984 r. skarżący odbył przeszkolenie wojskowe absolwentów szkół wyższych oraz zaświadczenie, że w roku akademickim 1983/1984 był studentem [...] roku kierunku [...], na Wydziale [...] Uniwersytetu Wrocławskiego, nie potwierdza, iż do odbycia służby wojskowej został skierowany w ramach represji za prowadzoną działalność antykomunistyczną.

Strona nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy, powtarzając argumentację zawartą we wcześniejszych wystąpieniach.

Szef Urzędu, po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 28 października 2022 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 31 sierpnia 2022 r.

W uzasadnieniu podał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Po przeprowadzeniu analizy akt sprawy uznał, że skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających, ani w toku postępowania nie ustalono by prowadził działalność opozycyjną określoną w art. 2 ustawy lub podlegał represji podaną w art. 3 ustawy.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do tut. Sądu. Podał, że w latach 1979 - 1983 był aktywnym działaczem struktur K. na terenie W. i z tego powodu w trakcie odbywania studiów dziennych na [...] roku [...] na Wydziale [...] został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej. W trakcie odbywania służby wojskowej został skreślony z listy studentów i przez to nie ukończył studiów, co miało też wpływ na późniejsze życie i pracę.

Zdaniem skarżącego powołanie do wojska w trakcie odbywania studiów w systemie dziennym i w trakcie roku akademickiego oraz skreślenie z listy studentów spełnia przesłanki określone w art. 3 ustawy jako osoby represjonowanej.

Dalej skarżący wskazał, że zajmował się kolportażem ulotek i pism z tzw. drugiego obiegu na terenie Wrocławia np. na Wydziale [...] Uniwersytetu Wrocławskiego. Była to działalność konspiracyjna i trudno mu w chwili obecnej przedstawić świadków jego działalności, gdyż ze względów konspiracji nie miał legitymacji oraz dokumentów poświadczających przynależność do K. lub innej organizacji niepodległościowej, a tym bardziej nie znał nazwisk innych członków, oprócz powszechnie znanych lub będących zwierzchnikami jak np. powołany T. J. niestety już nieżyjący.

W dalszej części skargi podniósł, że ze względu na działalność opozycyjną był wielokrotnie zatrzymywany i przesłuchiwany przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa we W., ale z tych zdarzeń nie dostawał zaświadczeń.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie jest zasadna.

Ustalając stan faktyczny w sprawie, organ związany jest zasadami postępowania administracyjnego tj. m.in. określoną w art. 7 k.p.a., z której wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W tym celu obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Realizacja zasady ogólnej prawdy obiektywnej musi znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej stanowi art. 5 w związku z art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: Prezes IPN), iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 tej ustawy.

Do wydania decyzji o potwierdzeniu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych konieczne jest przedstawienie dowodów potwierdzających spełnienie warunków określonych w art. 2 lub art. 3 ustawy oraz decyzji administracyjnej Prezesa IPN w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4 ustawy, albo dokumentu potwierdzającego nadanie Krzyża Wolności i Solidarności.

Zgodnie z art. 2 ustawy, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym do okresu 12 miesięcy, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.

Stosownie do art. 3 ustawy osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r. :

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy

wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres

dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni,

za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2019 r. poz. 1882), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Z decyzji Prezesa IPN-u z dnia 8 grudnia 2021 r. wynika, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, oraz że w archiwach IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. A zatem w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki negatywne wyłączające przyznanie spornego statusu.

Skarżący we wniosku o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych podniósł, że za swoją działalność w ramach K. został powołany do odbycia służby wojskowej w trakcie studiów dziennych. Na potwierdzenie tego do wniosku dołączył zaświadczenie przeszkolenia wojskowego absolwentów szkół wyższych w okresie od 3 stycznia 1984 r. do 14 grudnia 1984 r. oraz zaświadczenie, że był studentem [...] roku kierunku [...], na Wydziale [...] Uniwersytetu Wrocławskiego w roku akademickim 1983/1984. W załączonym do wniosku życiorysie podał, że od listopada 1979 r. brał udział w spotkaniach członków i sympatyków K. nie wskazując na jakiekolwiek szczegóły swojej działalności, ani fakt formalnej przynależności do ich struktur. Wobec oświadczenia skarżącego o baraku przynależności do podziemnych struktur opozycyjnych, informacji uzyskanych z IPN oraz braku jakichkolwiek innych dokumentów, należy stwierdzić, że skarżący nie prowadził działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy. Również powołania skarżącego do odbycia przeszkolenia wojskowego dla absolwentów szkół wyższych nie można uznać, że miało związek z przyczyn politycznych, ponieważ związane było z realizacją ówcześnie obowiązujących przepisów o powszechnym obowiązku służby wojskowej. Prowadzone postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło represyjnego charakteru odbywania przez stronę zasadniczej służby wojskowej, a sam skarżący nie powołał żadnych konkretnych okoliczności świadczących o spełnieniu przesłanki z art. 3 pkt 2 ustawy. Również brak jest dowodów, że strona została skreślona z listy studentów. Sam zainteresowany wskazał, że zmuszony był przerwać studia, jednak brak jest dowodu, iż zostały spełnione przesłanki z art. 3 pkt 3 lit. e ustawy.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego, należy stwierdzić, że są one niezasadne. Szef Urzędu przeprowadził postępowanie, podejmując wszelkie niezbędne czynności do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wystąpił do IPN-u, jak też prawidłowo ocenił dowody złożone przez skarżącego.

Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić korzystne dla strony postępowania okoliczności. Strona nie jest zwolniona z obowiązku dostarczania takich materiałów, z których chce wywieść korzystne dla siebie skutki, zwłaszcza w sytuacji, gdy ze względu na charakter sprawy, organ nie ma możliwości zdobywania z urzędu dowodów świadczących na rzecz przyznania żądanego przez skarżącego statusu, a który ma pełną wiedzę co do wszelkich okoliczności, od których przyznanie tego statusu uzależniają przepisy ustawy (art. 2 i art. 3 ustawy). Skoro organ podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia okoliczności sprawy w sposób wszechstronny, a ze strony wnioskodawcy nie uzyskał takich informacji i dokumentów, które potwierdziłyby spełnienie przesłanek, z powodu których powinien uzyskać wnioskowany status, to nie sposób zarzucić organowi naruszenia przepisów prawa procesowego.

Należy zaznaczyć, że inicjatywa dowodowa w zakresie wykazania swojej działalności opozycyjnej zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy należy do wnioskodawcy.

Mając na uwadze powyższe, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.