Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 241/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 4a, art. 27 ust. 7, art. 37 ust. 1 pkt. 1, art. 122 ust. 1 pkt. 1, art. 125, art. 126, art. 136
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 7, art. 25, art. 76 par. 2, art. 77, art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi Gminy D. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie pozwolenia na szczególne korzystanie z wód oddala skargę /-/ E. Brychcy /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Szaniecka


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia (...) sierpnia 2006 roku Przedsiębiorstwo Powlekania Tkanin "A" R. Spółka Jawna z siedzibą w P. (dalej w skrócie Spółka "A") zwróciło się do Prezydenta Miasta P. o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych z ujęcia mioceńskiego zlokalizowanego na terenie spółki przy ul. (...) w P. Do wniosku dołączono operat wodnoprawny, powołano się także na istniejącą dokumentację hydrogeologiczną, znajdującą się w zasobach archiwalnych Urzędu Miasta - Wydziału Ochrony Środowiska.

W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego uzyskano pozytywne stanowisko Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej odnośnie warunków korzystania z wód regionu, a po przeprowadzeniu rozprawy, stanowisko Gminy D., iż nie wyraża ona zgody na pobór wód z planowanego ujęcia, z uwagi na zwiększające się zużycie wody pitnej przez mieszkańców S. oraz możliwy wpływ zwiększającego się poziomu depresji studziennej na eksploatacje ujęcia w .

Decyzją z dnia (...) stycznia 2007 r. nr (...) Prezydent Miasta P. – działający z jego upoważnienia Z-ca Dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska, odmówił udzielenia wnioskowanego pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód obejmujące pobór wód podziemnych z utworów mioceńskich trzeciorzędowych, z ujęcia wody zlokalizowanego przy ul. (...) w P. W uzasadnieniu decyzji, podjętej na podstawie art. 37 pkt 1, art. 32, art. 122 ust. 1 pkt ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) wskazano, iż zakład wykonał otwór geologiczny zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia (...) lipca 2004 r. – zatwierdzeniem projektu prac geologicznych, zakład pobiera wodę do celów socjalno-bytowych, technologicznych i podlewania zieleni, a projektowane ujęcie zlokalizowane jest na obszarze Dorzecza Warty, dla którego w czerwcu 1999 r. wód zwiększył się z uwagi na powstanie nowych ujęć. Najbliższe z tych ujęć wykonano dla wsi S., planowany jest również wzrost poboru z ujęcia w P. Obszar zasobowy ujęcia graniczy z obszarami zasobowymi obu tych ujęć. Wskazano, że została opracowana dokumentacja hydrologiczna, zawierająca ustalenie zasobów odnawialnych i dyspozycyjnych wód podziemnych z utworów czwartorzędowych i trzeciorzędowych, a zasoby określone w tej dokumentacji zostały zatwierdzone przez Ministra Środowiska. Rozpatrywane ujęcie znajduje się w podrejonie A, w którym zasoby rezerwowe określone zostały na poziomie Q=1243 m3/h, a dyspozycyjne na poziomie Q=939 m3/h. Pobór w latach 1997/1998 wyniósł Q=305 m3/h, projektowany oszacowano na Q=378 m3/h. Wskazano, iż zgodnie z art. 32 tej ustawy wody podziemne wykorzystuje się przede wszystkim do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia, na cele socjalno – bytowe oraz na potrzeby produkcji artykułów żywnościowych i farmaceutycznych. Ponieważ wnioskodawca ubiegał się o pozwolenie na pobór wody wyłącznie dla celów przemysłowych, teren Spółki posiada zaopatrzenie z miejskich sieci wodociągowych, a Gmina D. nie wyraziła zgody na udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, nie mogło ono zostać wydane.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Spółka "A" argumentując, iż z badań modelowych dokonanych w ramach dokumentacji hydrogeologicznej wynika, iż zasoby eksploatacyjne nowoplanowanego ujęcia w ilości Q=6,0m3 mają pokrycie w obszarze zasilania, a obszar ten i obszar zasobowy ujęcia w żaden sposób nie koliduje z obszarem zasobowym ujęcia wody w S. jak i w P. Podniesiono również, iż stanowisko Gminy D. nie jest wiążące dla decyzji o wydaniu pozwolenia, a nadto zakwestionowano przyjęty do rozstrzygnięcia cel udzielenia pozwolenia, bowiem zgodnie z wnioskiem celem tym są także potrzeby socjalno – bytowe dla pracowników zakładu.

Wojewoda decyzją z dnia (...) marca 2007 r., Nr (...), na podstawie art. 138 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł co do istoty, wydając pozwolenie wodnoprawne zgodne z wnioskiem Spółki "A". Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wskazano, iż zasoby eksploatacyjne ujęcia w ilości Q=6,0 m3/h i obszaru zasobowego F=3,6 km2 mają pokrycie w obszarze zasilania. Opierając się na treści operatu wodnoprawnego organ stwierdził, iż obszary powyższe w żaden sposób nie kolidują z obszarem zasobowym ujęcia w S. i innych, np. w P. Podkreślono, iż zgodnie z treścią art. 126 ustawy Prawo wodne tylko istnienie przesłanek z tegoż artykułu obliguje do wydania orzeczenia o odmowie udzielenia zezwolenia, co w niniejszym stanie faktycznym nie miało miejsca. Organ odwoławczy uznał też, iż wobec braku wpływu planowanego ujęcia na ujęcia sąsiednie, w tym mieszczące się na nieruchomościach należących do Gminy D. – zgodnie z treścią art. 127 ust 7 powyższej ustawy, podmiot ten nie ma statusu strony. Uznano ponadto, iż powołanie się przez organ I instancji na treść art. 32 Prawa wodnego nie ma znaczenia, gdyż artykuł ten umożliwia korzystanie z wód także na inne cele niż wskazane w tym przepisie.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gmina D. podtrzymując argumenty zawarte w odwołaniu oraz poszerzając zakres skargi o argumenty związane z nieuznaniem tegoż podmiotu za stronę postępowania, wskazała uchybienia procesowe organu związane z przebiegiem postępowania oraz prawidłowością sporządzenia decyzji. W skardze zakwestionowano treść operatu wodnoprawnego i dołączono do niej, w ramach uzasadnienia, opinię prof. dr hab. J. G. zawierającą polemikę z treścią dokumentacji hydrogeologicznej załączonej do akt.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Po 488/07, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody. Sąd podzielił stanowisko organu, co do wykładni art. 32 ustawy Prawo wodne, wskazując, że użyte w treści tego przepisu wyrażenie "przede wszystkim" nie wyłącza korzystania z tych wód na inne cele, jeżeli zasoby wody podziemnej występują w takiej ilości, że mogą zaspokajać również inne potrzeby, bez ograniczenia korzystania z wody przeznaczonej do spożycia. Za trafnie uznano również uznanie przez organ, iż ustalenie w toku postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego istnienia którejkolwiek z wymienionych w art. 126 ustawy Prawo wodne przesłanek obliguje do wydania orzeczenia o odmowie jego wydania. Tym samym w zaskarżonej decyzji organ dokonał właściwej wykładni art. 125 i 126 powyższej ustawy, jednakże wadliwe stwierdził, iż nie zostały ujawnione okoliczności, które zgodnie z cytowanym przepisem dawałyby podstawę do odmowy udzielenia takiego pozwolenia. Organy obu instancji w tym zakresie nie poczyniły ustaleń, o których mówi art. 125 ustawy Prawo wodne, a dotyczących zgodności treści pozwolenia wodnoprawnego z przepisami systemu obowiązującego prawa. W dalszej kolejności podkreślono, że pozwolenie wodnoprawne określa zasady wspólnego i zależnego od siebie korzystania z wód, stąd w takim właśnie postępowaniu podmioty korzystające ze wspólnych obszarów wodnych są stronami postępowania w myśl postanowień art.127 ust. 7 Prawa wodnego. Dlatego organ II instancji winien wyznaczyć krąg stron postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia, albowiem udzielone pozwolenie może oddziaływać na jego prawa i obowiązki. Tymczasem organ II instancji odmawiając Gminie D. statusu strony oparł się na jedynie na sformułowaniu operatu wodnoprawnego, iż "eksploatacja ujęcia nie wpłynie negatywnie na znajdujące się w sąsiedztwie ujęcia wsi S. i byłego "B" w P.". Ta część operatu w powiązaniu z dokumentacją hydrogeologiczną, która wskazała jednie, iż zasoby eksploatacyjne mają pokrycie w obszarze zasilania i że obszar zasobowy dokumentowanego ujęcia graniczy z obszarem zasobowym ujęcia S. i ujęciem po byłym "B" – wbrew twierdzeniom organu nie stanowiły, zdaniem Sądu, jednoznacznie o braku oddziaływania planowanego ujęcia na ujęcia już istniejące. Podniesiono również, że kwestia wpływu pozwolenia wodnoprawnego na inne przedsięwzięcia, ma znaczenie dla sformułowania określonych warunków jego wykonywania i obowiązków korzystającego z wody. Stąd uściślenie pojęcia zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód w aspekcie niniejszej sprawy wymagało albo powołania biegłego, albo dodatkowego operatu, dostarczonego przez stronę, gdyż organ odwoławczy nie może, powołując się na własną wiedzę, podważać operatu wodnoprawnego. Sąd zobowiązał Wojewodę, aby ponownie rozpoznając sprawę ustalił prawidłowo zakres wniosku, w tym cel korzystania z wód, a przede wszystkim ustalił, czy brak jest przesłanki negatywnej udzielenia pozwolenia wodnoprawnego oraz określił prawidłowo strony postępowania, a także wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości okoliczności oddziaływania zamierzonego korzystania z wód.

Decyzją z dnia (...) kwietnia 2008 r., znak (...), Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia (...) stycznia 2007 r. i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia (...) listopada 2007 r. konieczne stało się uchylenie decyzji organu I instancji. Jednocześnie Wojewoda zobowiązał Prezydenta do zbadania zgodności pozwolenia wodnoprawnego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy, ustalenia zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, prawidłowego ustalenia stron postępowania oraz ustalenia zakresu wniosku, w tym oznaczenie celu korzystania z wód oraz określenia, czy brak jest przesłanki negatywnej dla udzielenia pozwolenia.

Pismem z dnia (...) lipca 2008 r. Prezydent Miasta P. wezwał Spółkę "A" do uzupełnienia "Operatu wodnoprawnego na pobór wody podziemnej z utworów mioceńskich z ujęcia "A" Przedsiębiorstwo Powlekania Tkanin Spółka Jawna, ul. (...) P.", opracowanego w czerwcu 2006 r.

W odpowiedzi na powyższe Spółka "A" przedstawiła w dniu (...) lipca 2008 r. dwa egzemplarze uzupełniającego operatu wodnoprawnego na pobór wody podziemnej z utworów mioceńskich. Zgodnie z przedstawionym dokumentem obszar zasilania ujęcia należącego do "A" Spółka Jawna graniczy z obszarami zasilania ujęć w S. i P., ale nie narusza ich stanu i nie ma wpływu na eksploatację ujęć sąsiednich ujmujących wody z trzeciorzędowego – mioceńskiego poziomu wodonośnego.

Zgodnie ze złożonymi w dniu (...) sierpnia 2008 r. przez pełnomocnika zarządu Spółki wyjaśnieniami, woda z ujęcia dla "A" jest wykorzystywana do celów socjalno – bytowych, zraszania zieleni i schładzania procesu technologicznego. Wskazano, że ujęcie zostało wykonane jesienią 2005 r. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Spółka złożyła wniosek o legalizację wykonanego ujęcia. Fakt wykonania ujęcia został potwierdzony podczas trwania wizji lokalnej w dniu (...) sierpnia 2008 r. Zgodnie z uzyskanymi informacjami wydajność studni od (...) maja 2006 r. do (...) lipca 2008 r. wynosiła Q=11,6 m3/h.

W dniach (...) sierpnia 2008 r. oraz (...) sierpnia 2008 r. strony postępowania zostały powiadomione o ponownym wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych z utworów trzeciorzędowych z ujęcia na terenie Przedsiębiorstwa Powlekania Tkanin "A" Spółka Jawna. Zawiadomienie powyższe zostało również podane do publicznej wiadomości.

Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej pismem z dnia (...) września 2008 r. nie zgłosił zastrzeżeń co do możliwości udzielenia pozwolenia wodnoprawnego.

Pismem z dnia (...) września 2008 r. "A" Spółka Jawna poinformowała Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Miasta P. iż według przeprowadzonego przez Spółkę rozeznania w rejonie hydrogeologicznym, w którym zlokalizowane jest ujęcie znajduje się około 200 innych ujęć wody z utworów trzeciorzędowych. Stąd przygotowanie bilansu wód podziemnych regionu uznać należało za trudne, czasochłonne i wysoce kosztowne.

"A" Spółka Jawna pismem z dnia (...) października 2008 r. wprowadziła korektę w ilości wód, wskazując, że maksymalna wielkości poboru wyniesie Q=11,6 m3/h.

Decyzją z dnia (...) października 2008 r., znak (...), Prezydent Miasta P. – działający z upoważnienia Prezydenta Z-ca Dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska udzielił Przedsiębiorstwu Powlekania Tkanin "A" R. Spółka Jawna w P. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód obejmujących pobór wód podziemnych z utworów trzeciorzędowych – mioceńskich z ujęcia zlokalizowanego na terenie przedsiębiorstwa przy ul. (...) w P. – działka nr (...) ark. (...) obręb P. w wielkości Qhśr=1,13 m3/h oraz Qhmax=11,6 m3/h, przy nieprzkraczalnym poborze wód w roku w ilości 7473,3 m3/rok, przeznaczonej na potrzeby socjalno – bytowe pracowników, technologiczne zakładu oraz cele regeneracyjne złoża filtracyjnego, określając termin ważności pozwolenia wodnoprawnego na dzień (...) października 2018 r. W decyzji określono szczegółowe warunki poboru wód, ich wykorzystania oraz sposób i zakres prowadzenia pomiarów ilości i jakości pobieranej wody. W uzasadnieniu decyzji opisano dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazano zebrane środki dowodowe, które uzasadniały wydanie przedmiotowego pozwolenia. Odwołując się do przedłożonego przez inwestora operatu wodnoprawnego wskazano, iż dla ujęcia Spółki wyznaczono obszar zasilania przy średnim poborze 1,3 m3/h, a granice tego obszaru wyznaczają zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód. W obszarze tym obecnie nie są zlokalizowane inne czynne ujęcia, które eksploatowałyby wody podziemne z mioceńskiego poziomu wodonośnego, a mała depresja studzienna na ujęciu Spółki świadczy o znikomym wpływie tego ujęcia na ujęcia sąsiednie. Zaznaczono, że obecna eksploatacja sąsiednich ujęć w ilości 51 m3/h decyduje o wielkości depresji rejonowej. Obszar zasilania Spółki nie narusza stanu obszaru zasilania ujęć w S. i P., a eksploatacja przedmiotowego ujęcia nie ma negatywnego wpływu na eksploatacje tych ujęć. Wskazano także, że z uwagi na ochronę ilościową zasobów wód podziemnych ograniczono cele, na które pobór wody może zostać przeznaczony. Wskazano, że dla obszaru, na którym znajduje się sporne ujęcie, nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Czas udzielenia pozwolenia oznaczono z uwzględnieniem ewentualnego przyszłego wzrostu poboru wód dla celów bytowych ludności.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł w dniu (...) listopada 2008 r. do Wojewody Wójt Gminy D., argumentując, że kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 77 kpa poprzez błędne uznanie, że obszar zasilania ujęcia "A" nie narusza stanu ujęcia w S. i P. oraz nie ma na nie wpływu. Ponadto organ nie uzgodnił istnienia, określonej w art. 125 pkt 2 ustawy Prawo wodne, przesłanki tj. treści decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego albo decyzji o warunkach zabudowy. Zdaniem skarżącego organ I instancji wydał pozwolenie wodnoprawne na rzecz podmiotu nielegalnie korzystającego z wód, gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie przepisu art. 136 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy powinno prowadzić do wniosku, że wydanie pozwolenia było niedopuszczalne, wobec nielegalnego eksploatowania ujęcia od stycznia 2007 r. bez pozwolenia. Wniesiono o powołanie biegłego rzeczoznawcy na okoliczność ustalenia, czy eksploatacja ujęcia wnioskodawcy będzie wpływać na ujęcia w S. i P.

Postanowieniem z dnia (...) grudnia 2008 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. przekazał odwołanie Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w P., jako organowi wyższego stopnia w stosunku do starostów realizujących kompetencje organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. decyzją z dnia (...) lutego 2009 r. Nr (...), podjętą na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia (...) października 2008 r. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wskazano, że Prezydent Miasta P. zastosował się do wytycznych zawartych w rozstrzygnięciach uchylających jego pierwszą decyzję w przedmiotowej sprawie. Wskazano, iż organ I instancji ustalił zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód poprzez uzupełniony operat wodnoprawny, z którego wynika, że obszar zasilania ujęcia graniczy z obszarami ujęć w S. i w P., ale nie narusza ich stanu. Eksploatacja ujęcia ma być przeznaczona na potrzeby socjalno – bytowe pracowników, technologiczne zakładu oraz cele regeneracyjne złoża filtracyjnego. Tym samym nie zaistniały negatywne przesłanki udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. Odnosząc się do wniosku o powołanie biegłego organ II instancji wskazał, że Prezydent nie miał obowiązku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, bowiem wszelkie wątpliwości zostały wyjaśnione w przedstawionym w dniu (...) lipca 2008 r. uzupełnieniu do operatu wodnoprawnego na pobór wody podziemnej z utworów mioceńskich sporządzonym przez Zakład Geologiczno – Wiertniczy "C". Ponadto Gmina nie wnosiła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w trakcie trwania postępowania, stąd organ wyższego stopnia nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w toku postępowania administracyjnego. Wskazano, iż stosownego przeciwdowodu Gmina D. nie przedłożyła. Odnosząc się do zarzutu nie przedstawienia przez wnioskodawcę decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego albo decyzji o warunkach zabudowy, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej wskazał, że w treści rozstrzygnięcia z dnia (...) października 2008 r. organ I instancji podał, że dla przedmiotowego terenu nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a konieczność uzyskania decyzji o warunkach zabudowy odnosi się do wykonania urządzenia wodnego, natomiast wniosek Spółki "A" dotyczył poboru wód. Wskazano również, że istniejące urządzenie wodne – studnia nr 1 – nie wymagało uzyskania decyzji o warunkach zabudowy oraz zostało zalegalizowane decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia (...) października 2008 r. znak (...). Ujęcie zlokalizowane jest na terenie miasta P., a więc poza granicą administracyjną gminy D., i pobiera wodę podziemną mioceńską ze strumienia płynącego w kierunku wschodnim od Warty. Ujęcie to ma ustalone własne zasoby eksploatacyjne i jest najbardziej na wschód wysuniętym ujęciem względem ujęć sąsiednich, usytuowane jest przy tym poniżej tych ujęć o ok. 500 m. Pobór wody podziemnej realizuje się z obszaru zasilania o wielkości Fz=1,03 km2, który zapewnia odnawialność zasobową wód pobieranych przez Spółkę. Wskazano, iż prowadzone pomiary wskazują na brak negatywnego wpływu prowadzonej eksploatacji na szczerpywania wody, co wskazuje, że ujęcie korzysta z własnego obszaru zasilania i nie pobiera nawet wody, jaka nie została przechwycona przez ujęcia sąsiednie. Zauważono, że ujęcia gminne nie mają technicznych możliwości do pobrania całej wody płynącej w strumieniu wody podziemnej, pozostaje wic pewna ilość wody do pobrania przez ujęcia położone poniżej tych ujęć.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Gmina D.. W treści skargi podtrzymano zarzuty iż organy administracji dopuściły się naruszenia art. 7 kpa oraz art. 77 kpa poprzez błędne uznanie, że obszar zasilania ujęcia Spółki nie narusza stanu ujęcia w S. i P., a w konsekwencji nie wpływa na ochronę zdrowia ludzi. Zdaniem skarżącej przedstawione uzupełnienie do operatu wodnoprawnego nie stanowiło dowodu z opinii biegłego, lecz stanowiła jedynie dokument prywatny. Podtrzymano również zarzut naruszenia art. 136 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne poprzez wydanie pozwolenie wodnoprawnego na rzecz podmiotu nielegalnie korzystającego z wód. Wskazano, iż skoro zgodnie z art. 192 ust. 1 ustawy możliwe jest cofnięcie lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego w przypadku zmiany celu i zakresu korzystania z wód lub warunków wykonywania uprawnień, to brak jest podstaw do wydawania pozwolenia na rzecz podmiotu, który przed uzyskaniem pozwolenia korzysta z wód niezgodnie z prawem. Zarzucono wreszcie kwestionowanej decyzji naruszenie art. 24 § 1 pkt 1 w zw. z art. 26 § 3 kpa poprzez orzekanie w sprawie przez organ podlegający wyłączeniu w sprawie, bowiem Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w P. był oznaczony w postępowaniu jako strona postępowania, co w konsekwencji winno skutkować wyłączeniu wszystkich pracowników tego organu w oparciu na wskazane powyżej przepisy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do podnoszonych zarzutów dotyczących charakteru uzupełnienia do operatu wodnoprawnego wskazano, że nie stanowiła ona dla organu opinii biegłego, lecz jedynie dodatkową dokumentację stanowiącą uzupełnienie operatu. Sporządzona dokumentacja hydrogeologiczna ujęcia wód podziemnych została przyjęta przez Prezydenta Miasta P. pismem z dnia (...) kwietnia 2005 r. i stanowi dokumentację geologiczną. Odnosząc się do zarzutu wydania decyzji przez organ podlegający wyłączeniu, organ wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 4 i 4a ustawy Prawo wodne, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 03 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227), Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej stał się organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów kpa w stosunku do starostów realizujących zadania z zakresu administracji rządowej, przy czym art. 127 ust. 7 ustawy Prawo wodne utrzymał udział powyższego organu w postępowaniu w przedmiocie wydania pozwolenia wodnoprawnego. Tym samym organ II instancji działał zgodnie z przepisami ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sąd Administracyjny w zakresie swej właściwości przeprowadza kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, biorąc pod uwagę stan prawny i faktyczny istniejący w dacie jej podjęcia. Jednocześnie, zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego i procesowego.

Uchylając wydaną wcześniej w tej sprawie decyzję sąd administracyjny wskazał na konieczność uściślenia pojęcia zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód poprzez skorzystanie z opinii biegłego, albo sporządzenie dodatkowego operatu, dostarczonego przez stronę. Sąd zobowiązał Wojewodę, aby ponownie rozpoznając sprawę ustalił prawidłowo zakres wniosku, w tym cel korzystania z wód, określił prawidłowo strony postępowania, wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości okoliczności oddziaływania zamierzonego korzystania z wód oraz ustalił, czy brak jest przesłanki negatywnej udzielenia pozwolenia wodnoprawne, w aspekcie wymogów określonym przepisem art. 125 przedmiotowej ustawy. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę zaskarżona decyzja wydana została z uwzględnieniem powyższych wskazań.

W rozpatrywanej sprawie decyzja udzielająca pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód obejmujące pobór wód podziemnych z ujęcia zlokalizowanego przy ul. (...) w P. została oparta na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne, a zatem przedmiotowe pozwolenie wodoprawne obejmuje swoim zakresem szczególne korzystanie z wód, wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe – poprzez pobór wód podziemnych, zgodnie z wnioskiem Spółki "A" z dnia (...) sierpnia 2006 roku. Jednocześnie w toku ponownego postępowania zapewniono czynny udział gminom D. i K., na których zlokalizowane są ujęcia wód podziemnych dla potrzeb bytowych ludności, najbliższe w stosunku do ujęcia Spółki.

Podstawowy zarzut skargi dotyczy naruszenia przez rozpatrujące sprawę organy administracji art. 7 kpa oraz art. 77 kpa poprzez błędne uznanie, że obszar zasilania ujęcia Spółki "A" nie narusza stanu ujęć w S. i P. Zdaniem strony skarżącej przedstawione przez Spółkę uzupełnienie do operatu wodnoprawnego nie stanowiło dowodu z opinii biegłego, lecz stanowiło jedynie dokument prywatny, na którym swoje rozstrzygnięcie oparły rozpatrujące sprawę organy administracji. Zarzut ten w ocenie Sądu jest chybiony. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wyrokiem z dnia 15 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Po 488/07 Sąd nie zobowiązał organu do skorzystania z opinii biegłego na okoliczność ustalenia zasięgu oddziaływania spornego ujęcia. Organ administracji mógł skorzystać w tym zakresie z środka dowodowego, jakim jest uzupełnienie operatu wodnoprawnego, zobowiązując wnioskodawcę do jego przedłożenia do akt sprawy. W ponownym postępowaniu Spółka "A" przedłożyła do akt sprawy "Uzupełnienie do operatu wodnoprawnego na pobór wody podziemnej z utworów mioceńskich przy ul. (...) w P." z lipca 2008 r., który to dokument w ocenie rozpatrujących sprawę organów w sposób wystarczający wyjaśnił kwestie istotne dla sprawy. Ocenę tę Sąd podziela. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zarówno operat wodnoprawny, jak i jego uzupełnienie, sporządzone zostały przez osoby legitymujące się stosownymi uprawnieniami – wymaganymi przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 228 poz. 1947 ze zm.), zaś sam Operat wodnoprawny sporządzony został w oparciu o Dokumentację hydrogeologiczną sporządzoną dla przedmiotowego ujęcia w marcu 2005 r., która to dokumentacja została przyjęta bez zastrzeżeń przez uprawniony organ do zasobów Państwowego Instytutu Geologicznego. Jednocześnie uzupełnienie operatu stanowi wyjaśnienie kwestii, o których stanowi wcześniejszy Operat wodnoprawny oraz Dokumentacja hydrogeologiczna, co oznacza, że w tym zakresie nie była wymagana procedura przestawienia tego dokumentu do zbioru dokumentacji geologicznej. Dokumenty te są przy tym środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 76 § 2 kpa, który podlega ocenie organu jak każdy środek dowodowy. W zaskarżonej decyzji dokonano stosownej analizy wskazanych dokumentów, stosownie do art. 107 kpa, a w uzasadnieniach decyzji wydanych w obu instancjach w sposób wystarczający wyjaśniono, jaki jest zasięg oddziaływania spornego ujęcia oraz z jakich przyczyn uznano, iż nie narusza ono stanu ujęć w S. oraz w P. Opierając się na powyższej dokumentacji, w tym na analizie załączonych do niej map, należy bowiem uznać, iż ujęcie na terenie Spółki przy ul. (...) pobiera wodę podziemną ze strumienia płynącego w kierunku wschodnim od Warty, ma ustalone własne zasoby eksploatacyjne i jest najbardziej na wschód wysuniętym ujęciem względem ujęć sąsiednich, usytuowane jest przy tym poniżej tych ujęć o ok. 500 m. W konsekwencji pobór wody podziemnej realizuje się z obszaru zasilania, który zapewnia odnawialność zasobową wód pobieranych przez Spółkę, a prowadzone pomiary wskazują na brak negatywnego wpływu prowadzonej eksploatacji, w szczególności z tego ujęcia jest pobierana woda, która nie została przechwycona przez ujęcia sąsiednie. W tym stanie rozpatrujące sprawę organy prawidłowo przyjęły, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki negatywne, określone w art. 125 i 126 ustawy Prawo wodne. Jednocześnie strona skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie przedłożyła do akt sprawy dokumentu o takiej samej mocy dowodowej, który stanowiłby przeciwdowód dla dokumentacji hydrogeologicznej przedłożonej przez Spółkę "A". Należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, iż organ ten nie miał obowiązku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, jeżeli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu (por. powołany w zaskarżonej decyzji wyrok NSA z 5 maja 1998 r. sygn. akt III SA 193/97 Lex nr 35474).

Zgodnie z art. 125 pkt 2 ustawy Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzji o warunkach zabudowy. Przeprowadzając ponownie postępowanie w sprawie organ I instancji ustalił, iż dla obszaru, na którym zlokalizowane jest sporne ujęcie, nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Z akt sprawy wynika ponadto, iż ujęcie zostało wykonane w 2005 roku w warunkach samowoli, a przedmiotowy wniosek dotyczył udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody, tymczasem konieczność uzyskania decyzji o warunkach zabudowy odnosi się do wykonania urządzenia wodnego, które w tym przypadku zostało już wykonane. Istniejące urządzenie wodne nie wymagało przy tym uzyskania decyzji o warunkach zabudowy oraz zostało zalegalizowane decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia (...) października 2008 r. znak (...). W świetle powyższego uznać należy, iż kwestia oceny wymogów określonych w art. 125 pkt 2 ustawy Prawo wodne nie ma znaczenia dla wyniku sprawy.

Wskazać nadto należy, iż udzielone zaskarżoną decyzją pozwolenie wodnoprawne nałożyło na uprawnioną Spółkę rygorystyczne warunki jego wykonywania, przewidując równocześnie środki kontroli prawidłowości tego wykonywania, między innymi przez obowiązek stałego monitorowania poboru.

W ocenie Sądu prawidłowa jest również ocena, że organ administracji orzekający w drugiej instancji nie podlegał wyłączeniu w przedmiotowej sprawie. Zważyć należy, iż zaskarżona decyzja wydana została przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P., który z dniem (...) listopada 2008 r. na mocy art. 4 ust. 4 i 4a ustawy Prawo wodne, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 03 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227), stał się organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów kpa w stosunku do starostów realizujących zadania z zakresu administracji rządowej. Tym samym organ ten działał w ramach przyznanych mu przez ustawodawcę kompetencji do orzekania w trybie odwoławczym w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. Jednocześnie zgodnie z art. 27 ust. 7 ustawy Prawo wodne ten sam organ jest stroną postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, a przepis ten nie uległ zmianie wraz z nałożeniem na Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej spornej kompetencji.

Kwestię wyłączenia organu reguluje przepis art. 25 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy, która spełnia łącznie dwie przesłanki - dotyczy a) interesów majątkowych, b) osób wymienionych w art. 24 § 1 pkt 1 i 2. Wyłącznie następstwem wystąpienia tych przesłanek jest utrata właściwości organu do załatwienia sprawy. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w tym przypadku, bowiem wyrażając stanowisko w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego wskazany organ nie działa w sprawie dotyczącej jego interesów majątkowych. Pojęcie strony, jakim posługuje się kpa, może być wywiedzione tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. W tym stanie rzeczy wskazany organ mógłby zostać uznany za stronę postępowania administracyjnego w rozumieniu kpa, gdyby znajdował się w sytuacji podmiotu żądającego czynności od starosty, albo gdy na tych samych zasadach co obywatel, stanie się podmiotem administrowanym w związku z realizacją określonej kompetencji właściwego organu administracji publicznej. Na mocy art. 27 ust. 7 ustawy Prawo wodne Dyrektor jest co prawda uczestnikiem procesu decyzyjnego, lecz jego stanowisko podlega ocenie przez Starostę, w konsekwencji uznać należy, iż od tego stanowiska nie zależy treść decyzji, bowiem Starosta rozstrzyga sprawę o wydanie pozwolenia wodnoprawnego w oparciu o przepisy art. 125 i 126 ustawy Prawo budowlane. W ocenie Sądu w ustawowej roli organu orzekającego w tym przypadku nie ma miejsca na jego własny interes prawny lub obowiązek, a badana decyzja w żaden sposób nie dotyka jego praw lub obowiązków. Tymczasem wyłącznie taka pozycja organu wyłącza możliwość równoczesnego występowania w charakterze strony kierującej się własnym interesem i zabiegającej o uzyskanie korzystnej dla siebie decyzji.

Sąd nie podziela również zarzutu skargi co do naruszenia art. 136 ust. 1 pkt 1 czy 2 ustawy Prawo wodne. Strona skarżąca wskazuje, iż skoro pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli zakład zmienia cel i zakres korzystania z wód lub warunki wykonywania uprawnień ustalonych w pozwoleniu, a także gdy urządzenia wodne wykonane zostały niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym lub nie są należycie utrzymywane, to nie można udzielić pozwolenia w sytuacji, gdy urządzenia wykonano w warunkach samowoli i przystąpiono do poboru wody bez wymaganego pozwolenia. Sąd w tym zakresie podziela stanowisko wyrażone przez organ II instancji w odpowiedzi na odwołanie, iż przepis art. 136 ustawy Prawo wodne dotyczy sankcji za niezastosowanie się do warunków określonych w wydanym stronie pozwoleniu wodnoprawnym, nie ma więc zastosowania w badanym przypadku, gdy doszło do zalegalizowania wybudowanego ujęcia, a strona ma obowiązek wystąpienia o wydanie pozwolenia na pobór wód podziemnych. W takim przypadku sprawa o wydanie przedmiotowego pozwolenia podlega rozpatrzeniu w oparciu o przepisy art. 122 i następne ustawy Prawo wodne, natomiast sankcje związane z naruszeniem przepisów ustawy w tym zakresie określone zostały w art. 192 tej ustawy.

Z wymienionych przyczyn i na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd skargę oddalił, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.

/-/ E. Brychcy /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Szaniecka