Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 297/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 162 § 1-2
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Joanna Zdzienicka – Wiśniewska, Sędzia NSA Alicja Stępień, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 11 października 2021 r. nr 2201-IOV-1.4103.247.2021/11/08 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz skarżącej kwotę 580,- zł (pięćset osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 października 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako "Dyrektor IAS") odmówił J. M. (dalej jako "Skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chojnicach (dalej jako "Naczelnik US") z dnia 27 lipca 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do grudnia 2018 r.

2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

2.1. Naczelnik US decyzją z dnia 27 lipca 2021 r. dokonał rozliczenia Skarżącej w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do grudnia 2018 r. w sposób odmienny niż wykazano to w deklaracjach VAT-7 złożonych za te miesiące. Decyzja została sprostowana postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2021 r. Decyzja Naczelnika US została skutecznie doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 27 lipca 2021 r., a postanowienie o sprostowaniu - w dniu 19 sierpnia 2021 r.

2.2. Pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 11 sierpnia 2021 r. pełnomocnik strony złożył odwołanie oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika US z dnia 27 lipca 2021 r.

2.3. Postanowieniem z dnia 11 października 2021 r. Dyrektor IAS odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że pełnomocnik strony, jako przyczynę uzasadniającą przywrócenie terminu wskazał na okoliczność braku możliwości terminowego wniesienia odwołania z uwagi na swoją chorobę, a potwierdzeniem zaistnienia tego stanu rzeczy miało być złożone zaświadczenie lekarskie. Dyrektor IAS zwrócił uwagę, że niezdolność pełnomocnika do pracy miała mieć miejsce w okresie od 10 do 13 sierpnia 2021 r., przy czym zwolnienie zostało wystawione 11 sierpnia 2021 r., zatem w jeden dzień po upływie terminu do wniesienia odwołania. Ze zwolnienia wynika również, że "chory powinien leżeć" a tymczasem pełnomocnik w dniu 11 sierpnia 2021 r. stawił się osobiście w Urzędzie Skarbowym. Zdaniem organu wskazuje to na to, że stan zdrowia pełnomocnika nie uniemożliwiał mu poruszania się pomiędzy miastami, więc nie był przeszkodą do nadania w Urzędzie Pocztowym wniosku oraz odwołania.

Organ wskazał ponadto, że odwołanie datowane jest na dzień 7 sierpnia 2021 r., a z twierdzeń pełnomocnika wynika, iż zostało ono przez niego "dokończone". Zdaniem organu świadczy to o tym, że przynajmniej w części odwołanie zostało sporządzone przed upływem terminu do jego wniesienia. Zdaniem organu możliwym było posłużenie się osobą trzecią do nadania odwołania np. pracownikiem Kancelarii.

W ocenie organu argumentacja dotycząca choroby pełnomocnika nie stanowi usprawiedliwienia dla przywrócenia terminu. Istotne jest bowiem uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia profesjonalnego pełnomocnika na niemożność działania, czego w sprawie nie uczyniono.

3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:

1) art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej "O.p.") poprzez jego błędną wykładnię oraz niezastosowanie, pomimo, że Skarżąca uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika US z dnia 27 lipca 2021 r., nastąpiło bez jej winy oraz w terminie 7 dni od ustania przyczyny wraz z dopełnieniem wymaganych czynności, dla której był określony termin;

2) art. 122 i art. 187 O.p. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co miało wpływ na ustalenia faktyczne i na wynik sprawy;

3) art. 13 w zw. z art. 32 oraz art. 19 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) poprzez nieuwzględnienie standardu ochrony prawa do skutecznego środka odwoławczego zgodnie z treścią wynikająca z orzecznictwa ETPCz oraz art. 162 § 1 O.p. poprzez dokonanie jego wykładni sprzecznie ze standardem wypowiedzianym przez ETPCz, to jest w sposób nadmiernie formalistyczny, a w konsekwencji uniemożliwiający faktyczną realizację prawa do skutecznego środka odwoławczego oraz prawa do sądu;

4) art. 191 O.p. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, i przyjęcie, że odwołanie od decyzji mogło zostać złożone w terminie, nawet bez uzupełnienia i za pomocą osoby trzeciej, czyli pracowników pełnomocnika, podczas gdy materiał dowody w sprawie nie dawał podstaw do takiego wnioskowania, ponieważ treść odwołania na dzień nagłego pogorszenia stanu zdrowia pełnomocnika, nie zawierała w swojej treści sprecyzowanych zarzutów, które odnosiły się do wydanej decyzji a także, właściwego uzasadnienia, a ocena nagłej nieprzewidzianej sytuacji pogorszenia stanu zdrowia uniemożliwiała podjęcie racjonalnych bieżących decyzji nie tylko w tej sprawie, zatem bezzasadne było wysyłanie odwołania, które nie dotykało w sposób właściwy wydanej decyzji, a pracownicy pełnomocnika, nie mają uprawnień ani kompetencji do sporządzania treści takiego odwołania.

4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

5. Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 1621/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, stwierdzając, iż jest ona niezasadna. Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu, że pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił, aby przy zachowaniu maksimum staranności i dołożeniu największego w danych warunkach wysiłku, był pozbawiony możliwości terminowego wniesienia odwołania. Sąd I instancji zauważył, że w treści wniosku pełnomocnik jedynie lakonicznie powołał się na fakt zachorowania w ostatnim dniu terminu do wniesienia odwołania. Nie rozwinął argumentacji dotyczącej problemów zdrowotnych, nie opisał okoliczności im towarzyszących i nie wyjaśnił, co w istocie spowodowało niemożność wniesienia pisma 10 sierpnia 2021 r. Podobnie w treści skargi pełnomocnik wskazał jedynie, że jego stan zdrowia we wskazanym dniu nagle się pogorszył, niemniej jednak nie określił, jakiego rodzaju były to dolegliwości, co w istocie nie pozwala stwierdzić, czy były tego rodzaju, że rzeczywiście uniemożliwiały mu podejmowanie jakichkolwiek działań, a w konsekwencji, że nie ponosi winy w nieterminowym wniesieniu odwołania. Sąd I instancji zwrócił nadto uwagę, iż także z zaświadczenia lekarskiego nie można wywieść, czy stan zdrowia pełnomocnika był tego rodzaju, że niemożliwe było dokonanie materialno-technicznej czynności w postaci wysłania bądź złożenia pisma. Samo zaś powołanie się na chorobę bez wskazania jej rodzaju i uwiarygodnienia braku możliwości wyręczenia się inną osobą jest niewystarczające do wykazania braku zawinienia w opóźnieniu. Zdaniem Sądu I instancji wiedza na temat rodzaju dolegliwości była o tyle istotna, że już w dniu 11 sierpnia 2021 r. pełnomocnik stawił się osobiście w siedzibie Urzędu Skarbowego.

Wątpliwości Sądu wzbudziło także stwierdzenie pełnomocnika o braku możliwości zlecenia innej osobie dokonania czynności materialno-technicznej, a to w świetle ustaleń, iż uiścił on zaliczki na podatek dochodowy od wypłacanych w sierpniu 2021 r. wynagrodzeń. Sąd I instancji zwrócił też uwagę na fakt odbioru adresowanej do pełnomocnika przesyłki przez inną osobę, wskazując, iż nic nie stało na przeszkodzie temu, aby pełnomocnik zlecił wykonanie czynności nadania odwołania na poczcie tej właśnie osobie.

Sąd wskazując na datę sporządzenia środka odwoławczego, tj. 7 sierpnia 2021 r., uznał, że pełnomocnik co najmniej rozpoczął pracę nad tym pismem w tym dniu. Tym samym, nawet jeśli w dniu 10 sierpnia 2021 r. odwołanie było niekompletne, to nic nie stało na przeszkodzie temu, aby pełnomocnik zlecił nadanie takiego niezupełnego odwołania osobie trzeciej. W ten sposób pełnomocnik uniknąłby wystąpienia negatywnych skutków związanych z uchybieniem terminu.

6. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 162 O.p. poprzez jego błędną wykładnię oraz niezastosowanie, pomimo, że Skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy oraz w terminie 7 dni od ustania przyczyny wraz z dopełnieniem wymaganej czynności, dla której był określony termin;

2) art. 122 i art. 187 O.p. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co miało wpływ na ustalenia faktyczne i na wynik sprawy;

3) art. 13 w zw. z art. 32 oraz art. 19 Konwencji poprzez nieuwzględnienie standardu ochrony prawa do skutecznego środka odwoławczego zgodnie z treścią wynikającą z orzecznictwa ETPCz oraz art. 162 § 1 O.p. poprzez dokonanie jego wykładni sprzecznie ze standardem wypowiedzianym przez ETPCz, to jest w sposób nadmiernie formalistyczny, a w konsekwencji uniemożliwiający faktyczną realizację prawa do skutecznego środka odwoławczego oraz prawa do Sądu;

4) art. 191 O.p. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, i przyjęcie, że odwołanie od decyzji mogło zostać złożone w terminie, nawet bez uzupełnienia i za pomocą osoby trzeciej, czyli pracowników pełnomocnika, podczas gdy materiał dowodowy w sprawie nie dawał podstaw do takiego wnioskowania, ponieważ treść odwołania na dzień nagłego pogorszenia stanu zdrowia pełnomocnika, nie zawierała w swojej treści sprecyzowanych zarzutów, które odnosiły się do wydanej decyzji a także, właściwego uzasadnienia, a ocena nagłej nieprzewidzianej sytuacji pogorszenia stanu zdrowia uniemożliwiała podjęcie racjonalnych działań w tym szukania innych zastępczych metod, które umożliwiłyby wysłanie korespondencji.

7. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora IAS wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

8. Wyrokiem z dnia 29 grudnia 2022 r. sygn. akt I FSK 1152/22 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

NSA stwierdził, że wniesiona skarga kasacyjna zawierała usprawiedliwione zarzuty. Przedstawione przez pełnomocnika zaświadczenie lekarskie uprawdopodabnia chorobę (niezdolność do pracy) i stwierdza istnienie tej okoliczności. Prawdą jest – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – że profesjonalny pełnomocnik zobowiązany jest do szczególnej staranności oraz dochowania odpowiednio wysokich standardów w swoim działaniu, niemniej nie można z racji tego, że chodzi o chorego profesjonalnego pełnomocnika wymagać od niego nadludzkiego wręcz wysiłku, w tym napisania i wysłania odwołania. Nie można też czynić koronnego argumentu przemawiającego przeciwko przywróceniu terminu do wniesienia odwołania, z tego, że już w dniu 11 sierpnia 2021 r. pełnomocnik stawił się osobiście w siedzibie urzędu skarbowego. Nie da się przecież wykluczyć, że istotnie po zażyciu lekarstw stan zdrowia poprawił się na tyle, by móc pojawić się w urzędzie skarbowym, czy złożyć odwołanie. Pełnomocnik Skarżącej wskazał, że nie miał możliwości zlecić zadania dokończenia odwołania jakiemukolwiek pracownikowi, gdyż nie posiadają oni wiedzy i wykształcenia. Nie wydaje się też, by wymaganie od pełnomocnika by ten – dla dochowania terminu - wysłał do organu podatkowego niekompletne odwołanie, było nieodzownym warunkiem wykazania braku winy w uchybieniu terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

9.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie.

9.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie uchyla się w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 p.p.s.a. jest do dopuszczalne, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie – co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził naruszenie prawa, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

9.3. Na wstępie rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności należy wskazać, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku złożonej przez Skarżącą skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 29 grudnia 2022 r. sygn. akt I FSK 1152/22 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

Uchylenie zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skutkuje powrotem do takiej sytuacji, która istniała przed wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Stosownie jednak do treści art. 190 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Podkreślić należy, że rozpatrując ponownie sprawę wojewódzki sąd administracyjny, a w ślad za nim również organ, związani są nie tylko wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny, ale również wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu ocenami prawnymi i wskazaniami co do dalszego postępowania.

Sąd w składzie orzekającym ponownie rozpatrując sprawę związany został stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowanym w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 grudnia 2022 r. sygn. akt I FSK 1152/22.

Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r. sygn. akt I PKN 226/98, OSNAP 1999, nr 15, poz. 486), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny (tak: H. Knysiak-Molczyk [w:] H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005).

Odnosząc przedstawione powyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu będą prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji.

9.4. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest to, czy w realiach niniejszej sprawy wskazywane przez pełnomocnika Skarżącej okoliczności, poparte zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym jego niezdolność do pracy, były wystarczające, by uznać, że uprawdopodobnił on brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania.

W myśl art. 162 § 1 i § 2 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić ten termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Z powyższego wynika zatem, że przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia łącznie czterech przesłanek, tj.:

- po pierwsze uchybienia terminowi,

- po drugie złożenia przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem terminu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia,

- po trzecie uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy,

- po czwarte dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której ustanowiony był termin.

Przesłankę uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu należy pojmować w sposób obiektywny, wymagając od dokonującego czynności staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a od profesjonalnego pełnomocnika – należytej staranności w prowadzeniu spraw swego mocodawcy, wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności.

W rozpoznanej sprawie pełnomocnik Skarżącej, uprawdopodobniając brak winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania, powołał się na to, że w ostatnim dniu tego terminu zachorował, a prowadząc jednoosobową działalność nie miał możliwości zlecenia wykonania tej czynności innej osobie. W ocenie Dyrektora IAS pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

Rozpatrujący niniejszą sprawę Sąd nie zgadza się z takim stanowiskiem. Przypomnieć należy, że uprawdopodobnienie nie oznacza udowodnienia. W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest zatem jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II FSK 178/12). Także w doktrynie przyjmuje się, że przy ocenie winy pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2003, s. 323).

W niniejszej sprawie pełnomocnik Skarżącej do wniosku o przywrócenie terminu przedłożył zaświadczenie lekarskie stwierdzające jego niezdolność do pracy w dniach od 10 do 13 sierpnia 2021 r. Zaświadczenie to nie tylko uprawdopodabnia chorobę (niezdolność do pracy), ale stwierdza istnienie tej okoliczności. Nie ma bowiem podstaw, by powątpiewać w zawartą w nim treść. Stan chorobowy (niezdolności do pracy) stwierdzony został przez osobę fachową w tym zakresie - lekarza. Natomiast organ podatkowy nie ma dostatecznej wiedzy medycznej, aby to negować i prognozować, bądź w sposób kategoryczny się wypowiadać, jakie działania i w jakim zakresie mogły i powinny być podjęte przez chorego.

Nieprawidłowym było dokonanie przez organ krytycznej oceny braku szczegółowego opisania przez pełnomocnika Skarżącej swoich problemów zdrowotnych, tj. określenia jakiego rodzaju dolegliwości go dotknęły w dniu 10 sierpnia 2021 r. i czy mogły one zostać wyleczone np. przy zastosowaniu silnych środków przeciwbólowych w tak krótkim czasie, by już 11 sierpnia 2021 r. pełnomocnik mógł stawić się osobiście w siedzibie urzędu skarbowego. Brak owej szczegółowości nie może uzasadniać negowania przez organ istnienia takiego stanu chorobowego, który uniemożliwiał pełnomocnikowi podejmowanie jakichkolwiek działań w dniu 10 sierpnia 2021 r. Tym samym nie znajdowała uzasadnionych podstaw konkluzja organu, iż pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił, aby przy zachowaniu najwyższej staranności i dołożeniu największego w danych warunkach wysiłku, był pozbawiony możliwości terminowego wniesienia odwołania.

Chociaż istotnie profesjonalny pełnomocnik zobowiązany jest do szczególnej staranności oraz dochowania odpowiednio wysokich standardów w swoim działaniu, to niemniej jednak nie można z racji tego, że chodzi o chorego profesjonalnego pełnomocnika wymagać od niego nadludzkiego wręcz wysiłku, w tym napisania i wysłania odwołania.

Nie można też czynić koronnego argumentu przemawiającego przeciwko przywróceniu terminu do wniesienia odwołania, z tego, że już w dniu 11 sierpnia 2021 r. pełnomocnik stawił się osobiście w siedzibie urzędu skarbowego. Nie da się przecież wykluczyć, że istotnie – jak twierdzi – po zażyciu lekarstw stan zdrowia poprawił się na tyle, by móc pojawić się w urzędzie skarbowym, czy złożyć odwołanie. Nie jest to niczym dziwnym, zważywszy na charakter nękających pełnomocnika dolegliwości, które tenże ujawnił w piśmie z 10 października 2022 r., a które zmusiły go do całkowitego nieopuszczania domu. Pełnomocnik tłumaczył, że dokonał w następnym dniu czynności mimo, że jeszcze się źle czuł, choć lepiej, niż w dniu poprzednim. Nie można zatem czynić z faktu podjęcia przezeń czynności niezwłocznie następnego dnia po lekkiej poprawie stanu zdrowia, argumentu obciążającego pełnomocnika.

Nie mogą również przemawiać za trafnością stanowiska organu podatkowego, czynione uwagi, że pełnomocnik zatrudniał w kancelarii co najmniej jednego pracownika, który mógł go wyręczyć w czynności nadania (nawet niezupełnego) odwołania na poczcie. Odnosząc się do tego pełnomocnik Skarżącej wskazał bowiem, że nie miał możliwości zlecić zadania dokończenia odwołania jakiemukolwiek pracownikowi, gdyż nie posiadają oni wiedzy i wykształcenia.

Nie jest również nieodzownym warunkiem wykazania braku winy w uchybieniu terminu wymaganie od pełnomocnika, by ten – dla dochowania terminu – wysłał do organu podatkowego niekompletne, tj. niespełniające wymagań z art. 222 O.p. odwołanie. Nie można bowiem abstrahować od realiów konkretnej sprawy, a te w niniejszej sprawie są takie, że z powodu choroby pełnomocnik Skarżącej nie był w stanie wykonać nawet najprostszych czynności, czy – jak podnosi w piśmie z 10 października 2022 r. – nie był zdolny do podejmowania jakiejkolwiek decyzji.

Tym samym za zasadny należało uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 162 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie, albowiem – wbrew wywodom organu – pełnomocnik Skarżącej uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, to zaś jest wystarczające dla jego przywrócenia.

Powyższe skutkuje uznaniem, że na uwzględnienie zasługują również podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż organ dopuścił się obrazy przepisów regulujących zasady ogólne postępowania podatkowego, w tym zasadę swobodnej oceny dowodów (wskutek dokonania dowolnej i nieznajdującej oparcia w przedłożonych dokumentach oceny materiału dowodowego) oraz zasadę przekonywania (poprzez nieprawidłową argumentację podjętego rozstrzygnięcia).

9.5. W konsekwencji wobec stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania, w szczególności art. 162 § 1 O.p., a także art. 124, art. 127 i art. 190 O.p., w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, zaskarżone postanowienie podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy będzie zobowiązany uwzględnić wskazania co do dalszego postępowania oraz ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Z przedstawionych wyżej powodów zarzuty skargi okazały się zasadne, toteż na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS.

W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zgodnie ze złożonym wnioskiem, zasądził na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania w wysokości 580 zł, w tym kwotę 100 zł tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego oraz kwotę 480 zł tytułem kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, którego wysokość ustalono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265).