Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1422/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 73  ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 156  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi K.G. i E.E. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] czerwca 2012 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po rozpatrzeniu odwołania M.G., K.G. i E. E. od decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2011 r., nr [...], sprostowanej postanowieniem z [...] września 2011 r., nr [...], stwierdzającej nabycie przez K., miasto na prawach powiatu z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...]ha, wydzielona z działki nr [...], obręb [...], objętej księgą wieczystą KW nr [...], zajętej pod drogę publiczną powiatową ul. [...] w K., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) decyzją z [...] sierpnia 2011 r., sprostowaną postanowieniem z [...] września 2011 r. stwierdził nabycie przez K., miasto na prawach powiatu wyżej wskazanej nieruchomości. Od decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2011 r., nr [...] odwołanie wnieśli M. G., K. G. i E. E., podnosząc brak wypłaty odszkodowania.

Rozpatrując odwołanie oraz mając na uwadze, że na podstawia rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (Dz. U. Nr 248, poz. 1494) od 18 listopada 2011 r. właściwym w sprawie jest Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, organ ten stwierdził, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne stają się z dniem 1 stycznia 1999 r., z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy nastąpiło zatem, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie przesłanki, tj.:

- nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,

- nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną,

- nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego.

Minister wyjaśnił, że organ wojewódzki orzekając w trybie art. 73 ustawy bada stan prawny nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Stroną tego postępowania jest właściciel nieruchomości, jak również osoby, które wywodzą swój interes prawny ze zdarzeń lub czynności o charakterze prawnorzeczowym, zaistniały po 31 grudnia 1998 r., bowiem decyzja wydana w wyniku tego postępowania będzie rzutować na uprawnienia rzeczowe tych osób względem przedmiotowej nieruchomości.

Minister wskazał, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona nr [...] (z której wydzielono działkę nr [...]) stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność M. G., K. G. i E. E.

Na podstawie rozporządzenia Ministra Komunikacji z 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. z 1986 r., nr 30, poz. 151 ze zm.) ul. [...] w K. zaliczono do kategorii dróg wojewódzkich (zał. nr [...]).

Zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy dotychczasowe drogi krajowe i wojewódzkie, nie wymienione w ust. 1, ustają się drogami powiatowymi, a więc ul. [...] w K. stała się drogą powiatową.

Organ wyjaśnił, że przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1, w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r. do definicji pasa drogowego (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych), jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowaną całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych. O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r. bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym.

Organ wskazał, że z mapy z projektem podziału działki nr [...], przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 13 października 2010 r., pod nr [...], wynika że z podziału przedmiotowej nieruchomości dokonano zgodnie z art. 73 ustawy z 13 października 1998 r., w celu wydzielenia działki zajętej pod drogę. Z adnotacji na mapie wynika, że mapa jest aktualna na dzień [...] września 2010 r., jednakże z treści wniosku Dyrektora Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w K. z 27 października 2010 r. wynika, że stan zajętości uwidoczniony na mapie z projektem podziału jest zgodny ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r.

Minister wyjaśnił, że na drodze tej sprawowane było również władztwo publiczne, co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy kopie pism Dyrektora Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w K. z 5 grudnia 2001 r., wraz z wykazem ulic, na których kanalizacja deszczowa była utrzymywana przez miasto K. oraz wykazem ulic, na których oświetlenie uliczne było utrzymywane przez miasto K. obejmujące ul. [...] oraz oświadczenie z 27 października 2010 r.

Zdaniem Ministra, skoro w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 ustawy, Wojewoda [...] obowiązany był wydać stosowną decyzję.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ I instancji wskazał, że nabycie własności nieruchomości przez podmiot publiczny nastąpiło z mocy prawa, a zaskarżoną decyzją potwierdzono jedynie ten fakt. Stosując przepis art. 73 ustawy organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych. Decyzja wydana na podstawie art. 73 nie stanowi legalizacji działań podejmowanych przed 1 stycznia 1999 r., lecz potwierdza tylko to, co na ten dzień wynika z art. 73 ust. 1 ustawy. Przedmiotem niniejszego postępowania prowadzonego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy nie jest więc ocena podstaw podejmowanych na nieruchomości działań przed dniem 1 stycznia 1999 r., ale prawne uregulowanie prawa własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne.

Postępowanie prowadzone w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. ma wyłącznie na celu uregulowanie sytuacji, w których na gruncie prywatnym jest urządzona i użytkowana droga publiczna. Postępowanie to nie obejmuje kwestii odszkodowawczych.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli K. G. i E. E. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 73 ustawy, poprzez pominięcie prawa do odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że właścicielowi na jego wniosek złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. wypłaca się odszkodowanie. W ocenie skarżących decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa własność nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, powinna być wydana dopiero po ustaleniu odszkodowania na rzecz właściciela. Wniosek o odszkodowanie złożyli oni 5 stycznia 2004 r., jednakże odszkodowanie nie zostało dotychczas wypłacone. Skarżący podnieśli, że należy im się także odszkodowanie za 10 lat wstecz, z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej ,,ppsa’’, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i z urzędu obowiązany jest uwzględnić wszelkie naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione.

Jak wynika ze złożonego do akt sądowych odpisu aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] listopada 2011 r. sporządzonego w Kancelarii Notarialnej – [...] w K. nr [...], spadkobierczyni po właścicielu nieruchomości – M. G. zmarła [...] kwietnia 2011 r., tj. po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie. Organy obydwu instancji skierowały do niej decyzje. M. G. również została wskazana (oprócz pozostałych spadkobierców właściciela) jako wnosząca odwołanie.

Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa bowiem z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie można wydawać decyzji.

Skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, to decyzja taka obarczona jest wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych (por. wyroki NSA z 27 IV 1983 r. II S.A. 261/83, LEX nr 10693; z 14 XI 2001 r. I S.A. 2462/99, LEX nr 82653; wyrok WSA w W-wie z 20 VII 2006 r. IV SA/Wa 1973/05, LEX nr 258282; wyrok NSA z 11 III2008 r. I OSK 1959/06 LEX 505429, wyrok NSA z 6 VI 2012 r. I OSK 829/11 LEX 1216580, Małgorzata Stahl - glosa do wyroku NSA, sygn. 261/83 – OSPiKA 1984 r., Z. 5, poz. 108). Wskazać należy, że nie ma przy tym znaczenia, czy organ administracji prowadząc postępowanie wiedział, o śmierci strony czy też nie. W niniejszej sprawie wiedzy takiej organy nie miały, gdyż dzieci M. G., będący również stronami postępowania, nie powiadomiły o jej śmierci.

Mając powyższe na uwadze Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 2) i art. 152 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

Wobec stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, z przyczyn wyżej omówionych, przedwczesne jest odnoszenie się przez Sąd do zarzutów skargi.