Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 80/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-08-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 11, art. 39 ust. 1-3, art. 107 ust. 4a
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
article: art. 7, art. 8, art. 10 par. 1, art. 41, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 14 sierpnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 31 października 2023 roku nr SKO.4115.233.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku celowego oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 31 października 2023 r. nr SKO.4115.233.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775), powołanej dalej jako: "k.p.a.", a także art. 39 ust. 1 i 2 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 4, art. 107 ust. 4 i 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 901), powołanej dalej jako: "u.p.s.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 25 sierpnia 2023 r. nr I WPŚ.4131.15903.2023, odmawiającą M. M. prawa do przyznania zasiłku celowego w miesiącu lipcu 2023 r. z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu".

W uzasadnieniu do tej decyzji Kolegium wskazało, że w dniu 28 czerwca 2023 r. do organu I instancji wpłynął wniosek M. M. o przyznanie pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego na posiłek w miesiącu lipcu 2023 r. W związku ze złożonym wnioskiem pracownik socjalny podjął czynności celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W dniach 6 lipca 2023 r. i 10 lipca 2023 r. pracownik socjalny nie zastał M. M. pod wskazanym adresem (protokół w aktach sprawy). W dniu 4 lipca 2023 r. wysłano do strony wiadomość mailową dotyczącą konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony - brak odpowiedzi (kopie screenów z komputera w aktach sprawy). W dniach 11 lipca 2023 r. i 17 lipca 2023 r. pracownik socjalny próbował nawiązać z M. M. kontakt telefoniczny. Nie odebrała telefonu i nie oddzwoniła (protokół w aktach sprawy). W dniu 11 lipca 2023 r. wysłano wezwanie pocztowe do strony z prośbą osobistego stawiennictwa w organie I instancji zgodnie z art. 50 k.p.a. W wiadomościach SMS w dniach 17-20 lipca 2023 r. z pełnomocnikiem strony - radcą prawnym A. K. pracownik socjalny nie doszedł do porozumienia w kwestii przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu pobytu M. M. (kopie screenów z telefonu w aktach sprawy). W dniu 26 lipca 2023 r. nastąpiło wysłanie pisma przez organ I instancji do Kancelarii radcy prawnego A. K. do wiadomości M. M.. W dniu 27 lipca 2023 r. pracownik socjalny próbował nawiązać z M. M. kontakt telefoniczny. Nie odebrała telefonu i nie oddzwoniła (protokół w aktach sprawy). W dniu 28 lipca 2023 r. organ I instancji zweryfikował w monitoring.poczta-polska, iż M. M. odebrała wezwanie z dnia 11 lipca 2023 r. o godzinie 16.17 i w tym samym dniu złożyła kolejny wniosek o przyznanie pomocy. Do dnia wydania przez organ I instancji zaskarżonej decyzji strona nie stawiła się w organie. W dniach 3 sierpnia 2023 r. i 4 sierpnia 2023 r. pracownik socjalny nie zastał M. M. pod wskazanym adresem zamieszkania. W dniu 3 sierpnia 2023 r. wysłano do strony wiadomość SMS - brak odpowiedzi. W dniach 4 sierpnia 2023 r. i 9 sierpnia 2023 r. pracownik socjalny próbował nawiązać z M. M. kontakt telefoniczny. W dniu 11 sierpnia 2023 r. w rozmowie telefonicznej z pracownikiem socjalnym strona nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania informując, że wszelkie informacje przesłała drogą pocztową i wcześniej mailową i oczekuje przeprowadzenia wywiadu w formie telefonicznej.

Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, że organ I instancji informował stronę, iż z uwagi na fakt, że w chwili złożenia wniosku zagrożenie epidemiczne było znacznie mniejsze, sporządzenie wywiadu nastąpi w miejscu zamieszkania (a nie jak w okresie pandemii, zgodnie z art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w szczególności z osobą lub rodziną, które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub chorób zakaźnych wywiady przeprowadzane były drogą telefoniczną) i zapewnił o zachowaniu ostrożności poprzez użycie środków ostrożności w postaci maseczki i rękawiczek (zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2023 r. noszenie maseczek obowiązywało wówczas jedynie w przychodniach lekarskich i szpitalach).

W dalszej kolejności Kolegium wskazało, że z powodu braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony, decyzją z dnia 25 sierpnia 2023 r. nr: I WPŚ.4131.15903.2023 organ I instancji odmówił M. M. prawa do przyznania zasiłku celowego w miesiącu lipcu 2023 r. z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu", powołując się na art. 107 ust. 4 i ust. 4a u.p.s.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że pełnomocnik M. M. -radca prawny A. K. w odwołaniu od decyzji organu I instancji podniósł, iż cyt: ,,(...)Przede wszystkim nie jest prawdą, że wnioskodawczyni odmówiła i nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Skarżącej nic nie jest wiadomo o tym, aby w dniach 06.07.023 i 10.07.2023 r. "pracownik podjął czynności celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego., lecz nie zastał skarżącej pod jej adresem". Nikt się z nią na wizyty w tych dniach nie umawiał, nie uprzedzał o takich wizytach, nie informował o nich. Nikt z MOPS nie informował w żaden sposób o tym, że się odbyły, czy telefoniczne, smsem, czy pisemnie. Nieprawdą jest, że pracownik MOPS próbował nawiązać ze skarżąca kontakt telefoniczny w dnia 10.07.2023 oraz 17.07..2023. Nieprawdą jest też 17.07-20.07.2023 pracownik MOPS nie doszedł do porozumienia z pełnomocnikiem w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni, gdy kontakt nie dotyczył w żadnym razie ustalania takiego terminu(...)".

Kolegium wskazało, że z dniem 1 lipca 2023 r. odwołano na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - Dz.U.2023.1118) oraz przytoczyło art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).

Organ II instancji podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, rodzinny wywiad środowiskowy jest szczególnym rodzajem dowodu przewidzianym w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i pełni on w sprawach pomocowych niezwykle ważną rolę. Przeprowadza się go w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. Jest on ustawowo określonym sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), szczególnym rodzajem postępowania dowodowego. Rodzinny wywiad środowiskowy ma ukazać w sposób wszechstronny sytuację osoby i rodziny starającej się o przyznanie świadczenia lub korzystającej z pomocy. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu i formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obligatoryjną czynnością organu przed dokonaniem rozstrzygnięcia w sprawie w drodze decyzji administracyjnej przyznającej prawo do świadczenia z pomocy społecznej lub takiego prawa odmawiającej. Utrudnianie lub uniemożliwianie przez wnioskodawcę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może być potraktowane jako brak jego współdziałania z pracownikiem socjalnym, a przez to może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia. Nie można czynności wywiadu środowiskowego zastąpić innymi środkami dowodowymi, co oznacza, że strona musi się liczyć z koniecznością ścisłej aktywności podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego. Warunkiem wydania decyzji przyznającej zasiłek celowy jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacja niezależnie od przyznania i korzystania przez uprawnioną ze stałej pomocy.

Ponadto Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 107 ust. 4 u.p.s., w razie ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W odniesieniu do osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych.

Organ odwoławczy, w kwestii przyczyn nieprzeprowadzenia wywiadu środowiskowego, podkreślił, że organ I instancji podjął właściwe, niezbędne kroki w celu jego przeprowadzenia, a postawa M. M. - pozorująca chęć współdziałania z organem - była przyczyną, która uniemożliwiała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przed wydaniem decyzji w przedmiocie zasiłku celowego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pracownik socjalny wielokrotnie próbował podjąć kontakt z wnioskodawczynią celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

W ocenie zatem organu II instancji, unikanie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, uniemożliwiało dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych będących podstawą do wydania decyzji w przedmiocie zasiłku celowego. W takiej sytuacji wnioskodawczyni nie może kwestionować negatywnych skutków wynikających ze swojej biernej czy negatywnej postawy.

Ponadto, zdaniem Kolegium, brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego może przejawiać się nie tylko w jednoznacznym formułowaniu odmowy udziału w jego przeprowadzeniu, ale także w unikaniu ustalenia terminu jego przeprowadzenia, czy też uniemożliwiania pracownikowi socjalnemu bezpiecznego kontaktu ze stroną w jej miejscu zamieszkania. Organy orzekające w sprawach z zakresu pomocy społecznej są zobowiązane do wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zgodnie z art. 7 k.p.a., tym niemniej jednak na osobie ubiegającej się oświadczenie z pomocy społecznej również spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z art. 4, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1, 4a, 5 i 5b u.p.s.

Odwołując się do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 712), organ II instancji wskazał, że wywiad rodzinny służy do ustalenia przez pracownika socjalnego sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby zainteresowanej. Wywiad środowiskowy jest szczególnym środkiem dowodowym mającym zastosowanie w postępowaniu w sprawach z zakresu pomocy społecznej. Wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu, w dniach roboczych, w godzinach pracy ośrodka pomocy społecznej lub powiatowego centrum pomocy rodzinie albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej (§ 2 ust. 3 rozporządzenia).

Końcowo Kolegium podniosło, że zgadza się, iż sytuacja życiowa M. M. jest niewątpliwie trudna oraz bez wątpienia jest ona osobą schorowaną. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że zasiłek celowy zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej, doraźnej (a nie każdej) potrzeby bytowej, a strona musi dostrzegać, że załatwienie sprawy — z zakresu pomocy społecznej — winno nastąpić zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Zgodnie z wolą ustawodawcy ocena warunków i możliwości udzielania określonego rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń, stosownie do okoliczności określonej sprawy, należy do organu administracji, któremu pozostawiono określony zakres swobody. Pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o nią jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości. Ponadto, aby otrzymać pomoc społeczną, należy w tym kierunku powziąć pewne wysiłki. Pierwszym wysiłkiem, jaki powinien uczynić ubiegający się o pomoc społeczna, jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej. Uchylanie się od przeprowadzenia tej czynności np. poprzez niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego), może stanowić samodzielną podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Akceptując powyższe stanowisko Kolegium wskazało, że jest ono utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła M. M., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzucając naruszenie przepisów:

a) postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez ocenę faktów i materiału dowodowego zebranego w sprawie, sprzecznie z rzeczywistością i faktyczną treścią materiału w sprawie i oparcie rozstrzygnięcia na nieprawdziwych okolicznościach, które nie miały miejsca, akceptację naruszeń organu I instancji w tym zakresie;

b) postępowania, tj. art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw poprzez oparcie rozstrzygnięcia na fałszywych okolicznościach, które nie miały miejsca oraz odstąpienie od utrwalonej, stałej praktyki przeprowadzania wywiadów środowiskowych u wnioskodawczyni telefonicznie, za czym przemawiała i nadal przemawia sytuacja życiowa, zdrowotna oraz sytuacja epidemiologiczna w kraju, akceptację naruszeń organu I instancji w tym zakresie,

c) art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4, art. 11 ust. 2 oraz art. 38 u.p.s.,

d) art. 107 ust. 4 i 4a u.p.s.,

e) art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych,

- poprzez ich niezastosowanie i brak przyznania świadczeń mimo spełnienia warunków do ich przyznania i przeprowadzenia wywiadu oraz jego aktualizacji i ustalenia wszystkich wymaganych objętych nimi informacji, w tym nieuwzględnienie formy telefonicznej aktualizacji, która wobec sytuacji skarżącej, w tym zagrożenia jej zdrowia i ponownego wzrostu zachorowania na COVID była dopuszczalna, wskazana i możliwa i o której zapewnił sam pracownik organu,

f) postępowania, tj. art 10 k.p.a. poprzez niezapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, oraz przez brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania przed wydaniem decyzji przez co umożliwiono stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W odniesieniu do powyższego pełnomocnik skarżącej dodał, że przepisy wymienione powyżej w punktach a-f zostały naruszone poprzez odmowę przyznania zasiłku okresowego z powołaniem się na odmowę przez wnioskodawczynię przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, w sytuacji, gdy:

- nie było podstaw do wymagania takiego wywiadu w miejscu zamieszkania, wywiad taki był już przeprowadzony (w okresie krótszym niż 6 miesięcy) i od tego czasu nie zmieniły się żadne okoliczności, które wymagałyby przeprowadzenia kolejnego wywiadu ani jego aktualizacji (o czym oświadczyła pisemnie wraz z wnioskami), oraz w sytuacji, gdy ze względu na sytuację epidemiologiczną w kraju oraz sytuację zdrowotną i życiową wnioskodawczyni uzasadnione (oraz wystarczające) było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (aktualizacji) w formie telefonicznej,

- skarżąca prosiła o telefoniczną aktualizację wywiadu do czego miała prawo w jej sytuacji, a MOPS sukcesywnie to uniemożliwia ignorując jej sytuację zdrowotną, w tym choroby zakaźne (a w ostatnim czasie także grypę), kilkudniowe migreny, bezsenność, ostre problemy gastryczne i jelitowe (biegunki, wymioty), zawroty głowy obniżoną odporność, zagrożenie COVID, oraz sytuację bytową (to, że mieszka sama),

- wnioskodawczyni spełniała i spełnia wszystkie przesłanki przyznania zasiłku okresowego,

- wywiad środowiskowy został faktycznie przeprowadzony przed wydaniem decyzji 11 sierpnia 2023 r. (czego pełnomocnik był świadkiem),

- wnioskodawczyni nie odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ani jego aktualizacji ani nie unikała jego przeprowadzenia.

Mając na uwadze powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wskazał, że od dnia złożenia wniosków do dnia otrzymania decyzji nikt z MOPS nie kontaktował się telefonicznie ze skarżącą. To skarżąca dzwoniła do M. K. (oraz napisała smsa) jeszcze w czerwcu 2023 r., ale M. K. nie odebrała, nie oddzwoniła i nie odpisała na sms. Pełnomocnik skarżącej dodał przy tym, że zapoznał się z wykazem połączeń w telefonie skarżącej i we wskazanych dniach ani innych nie było żadnych takich telefonów, na które wskazuje decyzja. Nadto pełnomocnik skarżącej wskazał, że skarżącej nie wiadomo też nic o telefonicznych kontaktach w lipcu 2023 r. w datach wskazanych w decyzji oraz, że ani ze skarżącą ani z jej pełnomocnikiem nikt z MOPS nie kontaktował się w celu ustalenia terminu wywiadu środowiskowego.

Odnośnie informacji zawartej w wydanej decyzji organu I instancji o wysłaniu wiadomości email do wnioskodawczyni pełnomocnik skarżącej wskazał, że skarżąca już w lutym pisała o pierwszej awarii komputera, a w kwietniu o drugiej całkowitej awarii komputera i w kolejnych wnioskach np. z 26 maja, następnie czerwca wskazywała, że kontakt mailowy może być niemożliwy, dlatego prosiła o kontakt telefoniczny.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że skarżąca nigdy nie odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jego aktualizacji, ani go nie unikała. Wskazywała jedynie wcześniej w swoich pismach na swoją sytuację zdrowotną i życiową oraz sytuację epidemiologiczną w kraju, która uniemożliwia przyjmowania przez nią ludzi w domu i przemawiała za zasadnością przeprowadzenia wywiadu w formie telefonicznej.

W odniesieniu do powyższego pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że w dniu 11 sierpnia 2023 r. K. W. dzwoniła do M. M., która szczegółowo opowiedziała o swojej sytuacji życiowej, zdrowotnej i bytowej oraz jej

pogorszeniu. Tym samym – zdaniem pełnomocnika skarżącej - wywiad został odebrany.

Mając na uwadze pismo z dnia 11 lipca 2023 r., wskazane w zaskarżonej decyzji, zawierające wezwanie M. M. do osobistego stawiennictwa w placówce przy ul [...], w sprawie wniosku o pomoc, pełnomocnik skarżącej podniósł, że M. M. ze względu na stan jej zdrowia, w szczególności jego znaczne pogorszenie, odebrała wskazane pismo w dniu 28 lipca 2023 r. W związku z tym wyznaczony na 21 lipca 2023 r. ostateczny termin wyznaczony na stawiennictwo M. M. upłynął.

Pełnomocnik skarżącej wskazał, że M. M. była ofiarą przemocy przez co doznała trwałego znacznego uszczerbku na zdrowi (10%- PTSD) o czym MOPS ma wiedzę, a mimo to kontynuuje przemocowe działania wobec skarżącej (presja, naciski, nachodzenie).

Zdaniem pełnomocnika skarżącej, w takiej sytuacji, w jakiej znajduje się skarżąca, jedyną możliwą formą przeprowadzenia wywiadu była forma telefoniczna. Wynika to z obowiązujących przepisów, sytuacji epidemiologicznej w kraju oraz sytuacji życiowej i zdrowotnej wnioskodawczyni, w szczególności jej bardzo obniżonej odporności, bardzo ciężkiego przejścia COVID 19, grypy oraz chorowania na choroby zakaźne skóry.

Pełnomocnik skarżącej podniósł również, że skarżąca bardzo ciężko przeszła COVID, na który zachorowała we wrześniu 2022 r. i którego skutki odczuwa do dziś, takie w szczególności jak męczliwość, duże osłabienie, zawroty głowy. Istnieje u niej poważne ryzyko ponownego zarażenia COVID i inną chorobą zakaźną (tym bardziej że z powodu braku środków z MOPS znacznie pogorszyła się sytuacja zdrowotna i bytowa skarżącej - nie ma nawet podstawowych środków higieny, gdyż ma bardzo niską odporność ze względu na bardzo trudną sytuację zdrowotną, m.in. osłabienie, wiele chorób w tym ortopedyczne, dermatologiczne, poważne problemy gastryczne, neurologiczne, w tym częste nieraz kilkudniowe migreny, bezsenność, częste odwodnienie, bardzo duże osłabienie. Jest to więc dla niej ryzyko utraty nie tylko zdrowia, ale nawet i życia. Już samo występowanie tych chorób wyklucza przyjmowanie osób postronnych w domu, a tym bardziej gdy tym domem jest jednopokojowe bardzo małe mieszkanie. Pełnomocnik w dalszym motywach skargi szeroko i szczegółowo przedstawił stan zdrowia skarżącej.

Nadto, w ocenie pełnomocnika skarżącej, w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację wywiadu sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy. Dodał przy tym, że żadne okoliczności nie zmieniły się na korzyść wnioskodawczyni, a jedynie uległy pogorszeniu, tym samym nie było potrzeby ich aktualizacji, skoro nic się w tym zakresie nie zmieniło na lepsze. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że złożone zostały do MOPS wszystkie oświadczenia i dokumenty medyczne na dowód jej sytuacji.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej, nadal obowiązuje przepis art. 15o ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i przeciwdziałaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z nim wywiad środowiskowy przeprowadza się telefonicznie z przyczyn uzasadnionych zagrożeniem COVID. Zagrożenie to nie minęło. Jest tym większe w stanie zdrowia skarżącej i drastycznym obniżeniu odporności. Co więcej we wskazanej sytuacji w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy, u których nie nastąpiła zmiana danych, aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego nie sporządza się w ogóle, pomimo upływu ustawowego terminu. W takim przypadku aktualizację rodzinnego wywiadu środowiskowego sporządza się niezwłocznie po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

W dalszych motywach skargi pełnomocnik skarżącej wskazał, że skarżąca zgłosiła się po pomoc do MOPS już w 2018 r. i od tamtej pory cały czas co miesiąc składa wnioski, więc jej sytuacja życiowa, bytowa i zdrowotna jest pracownikom MOPS doskonale znana, ponieważ co miesiąc otrzymywali oświadczenia i wnioski z dokładnym uzasadnieniem. Z tych wszystkich przyczyn dotychczas wnioskodawczyni składała wnioski do MOPS to prosiła o przeprowadzenie wywiadu telefonicznie i wywiady były przeprowadzane telefonicznie bez żadnych problemów ze strony MOPS.

Pełnomocnik skarżącej wyjaśnił również, że ostatni wywiad odbył się w marcu 2023 r. zatem, zgodnie z zasadą wywiadów co 6 miesięcy, w ogóle nie było potrzeby go powtarzać. Natomiast już od maja 2023 r. pracownicy MOPS przy ulicy [...] utrzymują, że zmieniły się przepisy i wywiad w formie osobistej jest wymagany.

Pełnomocnik skarżącej podniósł, że decyzją z dnia 13 czerwca 2023 (nr 1 WPŚ.417.11659.2023) a następnie z dnia 30 sierpnia 2023 r (nr 1WPŚ.417.17075).2023) MOPS na [...] (dyrektor [...]) potwierdził prawo skarżącej do świadczeń opieki zdrowotnej (na okres od 26 maja 2023 do 23 sierpnia 2023 r. a następnie od 24 sierpnia do 21 listopada 2023 r) bez potrzeby przeprowadzania aktualizacji wywiadu środowiskowego, a w praktyce opierając się na wcześniej dokonanych czynnościach jako przeprowadzonym wywiadzie.

Pełnomocnik skarżącej wskazał, że w stosunku do skarżącej w dniu 1 września 2023 r. orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności, który kwalifikuje do zasiłku stałego, a ponadto przesadza o tym, że M. M. wymaga konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i urządzenia techniczne ułatwiające funkcjonowanie, a ponadto wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując przy tym stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 22 lutego 2024 r. pełnomocnik skarżącej w uzupełnieniu skargi przedstawił pogarszający się stan zdrowia skarżącej (zdiagnozowano różę) i wskazał, że stanowi to dodatkowe uzasadnienie do przeprowadzenia wywiadu w formie telefonicznej. Pełnomocnik ponownie wniósł o uchylenie decyzji i pilne przyznanie wnioskowanego świadczenia oraz przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.)- powoływanej dalej jako: "u.p.s.".

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym niemożliwym do pokonania przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości osób i rodzin przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (ust. 2). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3).

Z powyższych przepisów wynika, że celem pomocy społecznej jest wspieranie osób w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, nie zaś ich trwałe wyręczanie w zaspokajaniu potrzeb bytowych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, od osób znajdujących się w niepomyślnym położeniu i ubiegających się o świadczenia oczekuje się aktywności w pokonywaniu trudności. Wsparcie udzielane przez organy ma na celu niesienie tym osobom pomocy w przezwyciężeniu trudności życiowych, a nie uzależnienie ich od takiej pomocy (por. m.in. wyroki NSA: z 23 września 2008 r., I OSK 1511/07; z 5 września 2017 r., I OSK 2031/16; wyrok WSA w Warszawie z 23 marca 2022 r., I SA/Wa 2647/21; wyrok WSA w Gliwicach z 5 maja 2022 r., II SA/Gl 571/22 – orzezcenia.nsa.gov.pl).

Zasiłek celowy, stosownie do art. 39 ust. 1-3 u.p.s., może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opalu, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne.

Treść powyższej regulacji nakłada na organ powinność ustalenia w konkretnych uwarunkowaniach danej sprawy, czy wskazywany przez wnioskującego cel świadczenia mieści się w zakresie pojęcia "niezbędnej potrzeby bytowej". Należy przy tym podkreślić, że decyzja podejmowana w trybie art. 39 u.p.s. jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że nawet spełnienie ustawowych kryteriów uzyskania pomocy i ustalenie, że wnioskowana pomoc dotyczy niezbędnej potrzeby bytowej, nie przesądza o tym, że pomoc taka zostanie przyznana. Po stronie wnioskodawcy nie istnieje zatem roszczenie o przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Konsekwencją uznaniowego charakteru decyzji jest także zakres kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny. Rolą sądu jest zbadanie, czy w sprawie zachodziły warunki materialnoprawne uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, w tym postępowaniem wyjaśniającym.

Należy w tym miejscu wskazać, że szczególnym rodzajem dowodu przewidzianym w ustawie o pomocy społecznej jest rodzinny wywiad środowiskowy, który organ przeprowadza w ramach postępowania wyjaśniającego przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej zasiłku celowego. Zdaniem NSA rola wywiadu środowiskowego w sprawach pomocowych jest niezwykle ważna. Jest on bowiem sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), swoistym trybem postępowania dowodowego (wyrok NSA z 7 maja 2002 r., I SA 3337/01, CBOSA). W myśl art. 107 ust. 5 u.p.s., pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Wskazana forma postępowania wyjaśniającego wymaga od osoby zainteresowanej uzyskaniem świadczeń z pomocy społecznej czynnego udziału w postępowaniu o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Wobec tego osoba zainteresowana musi się liczyć z koniecznością ścisłej aktywności podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego. O tym, że ustawodawca zwraca uwagę na konieczność współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej świadczy także treść art. 4 u.p.s., zgodnie z którym osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z kolei przepis art. 11 ust. 2 wymienia szereg okoliczności, związanych z brakiem współpracy zainteresowanych z organami pomocy społecznej, które mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych. W świetle tych unormowań nie budzi wątpliwości, że brak aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych ze strony wnioskodawcy uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia. Odmowa udzielenia pomocy społecznej może być następstwem negatywnych zachowań świadczeniobiorcy. (por. przykładowo wyrok NSA z 17 listopada 2009 r., I OSK 554/09; wyrok WSA w Rzeszowie z 25 maja 2022 r., II SA/Rz 84/22). Na stronie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych w formie wywiadu środowiskowego. Co do zasady ta forma postępowania wyjaśniającego nie może zostać zastąpiona innymi środkami dowodowymi (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2019 r., sygn. I OSK 3598/18). Jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym jest uniemożliwienie mu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2016 r., sygn. I OSK 2186/16; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. I OSK 60/11). W orzecznictwie podkreśla się również, iż uwzględnienie jedynie wykładni językowej powołanego przepisu art. 107 ust. 4 zd. 1 u.p.s. prowadziłoby do wniosku, że każdorazowo po złożeniu wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej organ ma obowiązek przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zakładając jednak domniemanie racjonalności prawodawcy oraz cel tego przepisu - zapoznanie się przez organ z aktualną sytuacją życiową wnioskodawcy, należy przyjąć, iż wolą ustawodawcy było - o czym świadczy treść zdania drugiego art. 107 ust. 4 u.p.s. - by wniosek złożony przez osobę będącą pod stałą opieką organu pomocy społecznej, nie wiązał się za każdym razem z obowiązkową, kolejną aktualizacją wywiadu, a następował on nie rzadziej, niż co 6 miesięcy (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 października 2023 r., sygn. III SA/Kr 1775/22). Niemniej jednak, w ocenie Sądu, rozpoznającego przedmiotową skargę, użyty przez ustawodawcę zwrot "nie rzadziej niż co 6 miesięcy", nie wyłącza uprawnienia organu pomocowego do wcześniejszego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, czy też jego aktualizacji między innymi w przypadku powzięcia wiedzy o zmianie istotnych dla danej sprawy okoliczności faktycznych dotyczących osoby objętej pomocą społeczną, czy też w celu weryfikacji zasadności udzielanej pomocy. Konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, czy też jego aktualizacji przed upływem wskazanego 6 miesięcznego okresu winna być oceniania każdorazowo, z uwzględnieniem okoliczności danej sprawy. Tym bardziej, iż jak wskazuje się w orzecznictwie, aktualizacja wywiadu środowiskowego ma być sporządzana nie tylko w razie zmiany danych zawartych w wywiadzie, a korzystanie ze stałych form pomocy nie ogranicza organu do przeprowadzenia wywiadu raz na 6 miesięcy (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2021 r., sygn. I OSK 501/21).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu.

Należy wskazać, że skarga będąca przedmiotem niniejszego postępowania jest jedną z kilkunastu skarg, tożsamych pod względem podniesionych zarzutów i przedstawionej argumentacji, wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na podjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi rozstrzygnięcia odmawiające przyznania skarżącej wnioskowanych przez nią form pomocy społecznych, w zbieżnym okresie. Analiza akt administracyjnych przesłanych do Sądu wraz z przedmiotową skargą, jak i akt załączonych do pozostałych skarg pokazuje, że w okresie następującym po złożeniu przez skarżącą wniosku o przyznanie zasiłku celowego w miesiącu lipcu 2023, do dnia wydania decyzji organu I instancji z kontrolowanej sprawie, organ pomocowy wielokrotnie podejmował próby nawiązania kontaktu zarówno ze skarżącą, jak i z ustanowionym przez nią pełnomocnikiem, celem ustalenia dogodnej dla strony daty przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. O powyższym świadczą między innymi przedłożone przez organ kserokopie protokołów kontroli w miejscu zamieszkania skarżącej, kserokopie sporządzonych notatek służbowych pracownika organu pomocowego na okoliczność bezskutecznych prób przeprowadzenia wywiadu w środowisku skarżącej, czy też wydruki dokumentujące przebieg rozmów telefonicznych oraz korespondencji sms ze skarżącą oraz jej pełnomocnikiem, z których wprost wynika, iż strona miała wiedzę, co do konieczności przeprowadzenia tego wywiadu w miejscu i w formie wskazywanej przez organ, jako niezbędny warunek rozpatrzenia zgłoszonego przez nią żądania. Na podstawie treści przedłożonych dokumentów można ustalić, że pracownik organu pomocowego wielokrotnie proponował zachowanie wszelkich dostępnych środków ostrożności, lecz pomimo tego strona skarżąca konsekwentnie odmawiała przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, argumentując to złym stanem zdrowia i żądała przeprowadzenia tego wywiadu, tak jak dotychczas w drodze telefonicznej. Powyższe ustalenia potwierdza także, znane Sądowi z urzędu, złożone na rozprawie, w dniu 15 maja 2024 r. w sprawie o sygnaturze akt II SA/Łd 100/24 stanowisko pełnomocnika skarżącej, który oświadczył do protokołu rozprawy, iż "według jego wiedzy pracownicy organu pomocowego przychodzili do domu skarżącej i kontaktowali się z nią telefonicznie, w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W jednym przypadku, w dniu 11 sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej był świadkiem nawiązania tego kontaktu" (...) "wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącej nie mógł być przeprowadzony bądź to z uwagi na stan zdrowia skarżącej bądź też z uwagi na jej nieobecność" (...) "skarżąca nie jest w stanie przewidzieć, czy nawet w przypadku umówienia się na konkretną datę z pracownikami organu pomocowego w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jego przeprowadzenie będzie możliwe, co wynika z jej stanu zdrowia". Także na rozprawie w dniu 4 czerwca 2024 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 98/24 pełnomocnik skarżącej wskazał, że "skarżąca ze względu na swoją sytuację zdrowotną i osobistą nie jest w stanie przyjąć pracownika socjalnego w domu i wnosiła o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w oparciu o przepisy covidowe. Do dzisiaj skarżąca nie miała możliwości przyjęcia pracownika socjalnego w miejscu zamieszkania. W żadnym z terminów proponowanych przez pracowników socjalnych nie było możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skarżąca podejmowała próby kontaktu z organem pomocowym, ale pełnomocnik nie może wskazać dat ani częstotliwości tych prób. Skarżąca obawia się kontaktu z osobami z zewnątrz ze względu na swoją sytuację zdrowotną. Jednocześnie w sytuacjach, w jej ocenie, wyjątkowych kontaktuje się z osobami z zewnątrz. Przykładem są wizyty lekarskie w przychodni, czy zakupy w sklepie osiedlowym. Skarżąca stoi na stanowisku, że wywiad środowiskowy powinien być przeprowadzony na podstawie art. 15 ustawy covidowej, czyli w formie rozmowy telefonicznej." Tym samym za nieuzasadnioną uznać należy argumentację skargi, co do braku wykazania przez organ administracji podejmowanych prób nawiązania kontaktu ze skarżącą w celu umówienia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. Przeczą temu dokonane w sprawie, udokumentowane ustalenia faktyczne, które nie zostały skutecznie podważone przez stronę skarżącą.

W ocenie Sądu zarzut niewykazania przez organ podejmowanych prób nawiązania kontaktu pozostaje w wewnętrznej sprzeczności z przedstawioną w dalszej części skargi argumentacją strony, co do zasadności i skuteczności podejmowanych w tym zakresie działań procesowych organu pomocowego, jak i z zacytowanymi wyjaśnieniami złożonymi do protokołów rozpraw. Za niezasadne Sąd uznał także twierdzenia odnośnie braku uprzedniego telefonicznego poinformowania skarżącej o zamiarze wysłania na wskazany przez nią adres pisma procesowego, jak również brak uprzedniego ustalenia, czy skarżąca przebywa pod wskazanym adresem i czy ma możliwość podjęcia korespondencji. Należy zgodzić się z poglądem przywoływanym przez tut. Sąd w innych sprawach ze skargi skarżącej, że obowiązujące przepisy nie obligują organów administracji do wcześniejszego "anonsowania" kierowanych do stron postępowania pism procesowych, a negatywne skutki nieodebrania korespondencji, kierowanej do strony na prawidłowy, wskazany przez nią adres obciążają tę stronę (art. 41 k.p.a.).

Materiał zgormadzony w aktach sprawy administracyjnej pozwala na ustalenie, iż organy zasadnie stwierdziły, że skarżąca nie wykazała woli współdziałania. W toku postępowania była informowana o obowiązku przeprowadzenia wywiadu i skutkach niedochowania tej czynności. Pomimo tego skarżąca poprzestaje na twierdzeniu, że przeprowadzenie wywiadu w miejscu zamieszkania, w jej ocenie, nie jest możliwe, zasadne i nie ma takiego obowiązku. Jednocześnie, jak wynika z wyjaśnień pełnomocnika, skarżąca opuszcza miejsce zamieszkania i naraża się na kontakt z innymi osobami, jeżeli jest to potrzebne celem np. zrobienia zakupów w osiedlowym sklepie.

W związku z powyższym należało ustalić, że procedujące w sprawie organy administracji obu instancji zasadnie uznały, iż postępowanie strony skarżącej wypełnia przesłankę braku współdziałania z organem, które jak wcześniej wskazano jest obowiązkiem osób korzystających z pomocy społecznej (art. 4 u.p.s.), a w świetle brzmienia art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 4a u.p.s. może stanowić powód wydania decyzji odmownej. Podkreślić przy tym należy, że odmawiając skarżącej pomocy, organy w żaden sposób nie kwestionowały jej trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, a jedynie uznały, że konieczne jest przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego, wskazując w tym zakresie na podnoszone przez stronę pogorszenie sytuacji w jakiej się znajduje, jak również na konieczność przeprowadzenia oceny rzeczywistych potrzeb skarżącej oraz ich zakresu w miejscu zamieszkania strony, co dotychczas nie było możliwe z uwagi na ogłoszony w Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii, a następnie stan zagrożenia epidemicznego wirusem Coivid 19 (odwołany z dniem 1 lipca 2023 r.) i wynikające z tego ograniczenia.

Wobec powyższego niezasadne okazały się zarzuty skargi odnośnie naruszenia art. 7, art. 77 § 1 w zw. art. 80 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a.

W związku z zarzutem naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. wskazać należy, iż zgodne z ugruntowanym poglądem orzecznictwa, sam fakt pozbawienia strony czynnego uczestnictwa w toku postępowania administracyjnego nie oznacza, że decyzja taka, choć naruszająca zasadę postępowania administracyjnego, będzie musiała zostać uchylona w trybie sądowej kontroli. Uchylenie bowiem takiej decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona skarżąca wykaże, że umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu, a w szczególności przedsięwzięcie konkretnych czynności procesowych, mogłoby mieć istotny wpływ na treść wydawanej decyzji. A contrario, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji sam brak zawiadomienia strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sytuacji, gdy jej czynny udział i tak nie mógłby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmiennego niż to wydane bez jej aktywnego uczestnictwa. W tak przedstawionej sytuacji uchylenie decyzji, z uwagi na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie będzie miało racjonalnych podstaw i mogłoby prowadzić do przewlekłości postępowania. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2024 r., sygn. I GSK 287/23; wyrok NSA z dnia 23 listopada 2023 r., sygn. II OSK 563/21; wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2023 r., sygn. II OSK 2157/20). W rozpoznawanej sprawie strona wywodząc zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. nie wykazała jednocześnie, iż naruszenie to uniemożliwiło dokonanie jej jakiejkolwiek czynności procesowej.

Zważywszy na wskazane powyżej prawidłowe ustalenia odnośnie braku współpracy skarżącej z organem pomocowym, Sąd za nieuzasadnione uznał również zarzuty skargi, co do naruszenia wskazanych w niej przepisów art. 2 ust. 1, art. 4, art. 11 ust. 2 art. 38, art. 107 ust. 4 i ust. 4a u.p.s. Sąd dostrzega, iż powołany w skardze art. 38 u.p.s. reguluje instytucję zasiłku okresowego, a przedmiotem skargi jest odmowa przyznania skarżącej zasiłku celowego, jednakże przyjmuje, iż powyższe stanowi pomyłkę pisarską strony skarżącej.

Natomiast, co do zarzucanego naruszenia art. 15o ustawy covidowej wskazać należy, iż zgodnie z brzmieniem tej normy z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, ilekroć zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wymagane jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, w szczególności z osobą lub rodziną, które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej, ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zamiast przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może nastąpić na podstawie: 1) rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym, a w przypadku osób niepełnosprawnych z powodu dysfunkcji narządu słuchu przy wykorzystaniu środków wspierających komunikowanie się, o których mowa w art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz. U. z 2017 r. poz. 1824), oraz, 2) dokumentów lub oświadczenia, o których mowa w art. 107 ust. 5b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także ich kopii, w tym elektronicznych, uzyskanych od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc lub 3) informacji udostępnionych przez podmioty, o których mowa w art. 105 tej ustawy. Z treści przywołanego przepisu wynika zatem, że możliwość odstąpienia od przeprowadzenia wywiadu w sposób określony w ustawie o pomocy społecznej wystąpi w sytuacji uzasadniającej izolację osób zobowiązanych z uwagi na Covid-19. Z uwagi na charakter omawianych czynności i ich znaczenia dla prowadzonych postępowań, odstąpienie od wywiadu przeprowadzanego w miejscu zamieszkania podmiotów zobowiązanych i z ich bezpośrednim udziałem musi być traktowane jako wyjątek od reguły. W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie wskazywały organy administracji, wskazany wyjątek nie wystąpił, gdyż w dacie złożenia przez skarżącą wniosku z dnia 25 kwietnia 2023 r. na terenie kraju obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego, który został już w dużej mierze opanowany, a z dniem 1 lipca 2023 r. stan ten został odwołany. Stąd też zarzut naruszenia art. 15o ustawy covidowej nie znajduje uzasadnienia.

W ocenie Sądu zasadnie zatem organy odmówiły skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego.

Sąd w niniejszej sprawie nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł w wyroku o oddaleniu skargi w całości.

dj