Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 471/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1, ust. 4 i art. 35
journal: Dz.U. 2021 poz 510
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Joanna Karpińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2023 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 10 marca 2022 r., nr SO-IX.621.1.10.2022.KS w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 10 marca 2022 r., nr SO-IX.621.1.10.2022.KS w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Pismem z dnia 2 września 2021 r., nr O.5343.1.63.2021, zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej w skrócie: "k.p.a."), Prezydent Miasta Sopotu zawiadomił I. B. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy Alei [...] w S. Postępowanie zostało wszczęte z urzędu na skutek informacji z Wydziału Lokalowego, że I. B. w ww. lokalu nie zamieszkuje.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 510 ze zm., zwanej dalej w skrócie: "u.e.l." lub "ustawą") oraz art. 104 k.p.a. Prezydent Miasta Sopotu wydał w dniu 11 stycznia 2022 r. decyzję, nr O.5343.1.63.2021, którą orzekł o wymeldowaniu I. B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy Alei [...] w S.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono bezsprzecznie, iż I. B. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Z uwagi na uzyskanie informacji od samego zainteresowanego, że przebywa w zakładzie karnym organ meldunkowy poprosił stronę, aby w formie pisemnej odniosła się do zagadnień niezbędnych dla prowadzonego postępowania. I. B. wyjaśnił, że jest w omawianym lokalu zameldowany od urodzenia i jest nadal z nim emocjonalnie związany. W jego ocenie, nigdy tego lokalu nie opuścił i uważa, że jest współuprawniony do zamieszkiwania w nim wraz ze swoją matką - E. P., którą zamierza się opiekować i dlatego ma zamiar powrotu do tego mieszkania. Jednocześnie zaznaczył, że w 2019 r. rozpoczął odbywanie 6-letniej kary pozbawienia wolności. W kolejnym piśmie I. B. podkreślił, że po opuszczeniu zakładu karnego zamierza zabrać swoją matkę z domu opieki i wraz z nią zamieszkać w omawianym lokalu.

W ocenie organu, I. B. celowo nie udzielił jednak odpowiedzi na szczegółowe pytania dotyczące konkretnych dat, terminów oraz okoliczności swoich czasookresów pobytu w lokalu tłumacząc to brakiem pamięci w zakresie tych zagadnień. Natomiast we wcześniejszych pismach, które kierował do Wydziału Lokalowego Urzędu informował, że przebywa w zakładzie karnym co pozostaje w niezgodzie z twierdzeniem, jakoby nigdy nie opuścił przedmiotowego lokalu. Celem potwierdzenia stanu faktycznego organ zwrócił się do Krajowego Rejestru Karnego oraz wezwał sąsiadów. W dniu 29 listopada 2021 r. uzyskano informację z Krajowego Rejestru Karnego, z której wynika, że w dniu 9 lutego 2021 r. Sąd Okręgowy w G. wydał orzeczenie, sześciu lat pozbawienia wolności w stosunku do I. B. Przy czym już od 2017 r. był pozbawiony wolności. Przesłuchani w sprawie świadkowie (U. J. i E. S.) również zeznali, że strona nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Świadkowie znają i kojarzą I. B. oraz wiedzą, że kiedyś w tym lokalu mieszkał, nawet zrobił w nim remont i kupił meble, ale od kilku lat już w nim nie zamieszkuje. Według świadków strona dawniej zamieszkiwała w Niemczech, odwiedzała wówczas matkę, ale rzadko, generalnie matka mieszkała sama. Matka strony przebywa od dawna w domu opieki i gdy tam trafiła, jej syn już w lokalu nie zamieszkiwał.

Aktualnie z informacji uzyskanej od pracownika Wydziału Lokalowego wynika, że E. P. nie jest już najemcą przedmiotowego lokalu. Umowa najmu tego lokalu została wypowiedziana ze skutkiem prawnym na dzień 30 listopada 2021 r. i lokal stoi pusty. Z uwagi na specyficzny charakter sprawy oraz jasne i niepodważalne przesłanki opuszczenia przedmiotowego lokalu przez I. B. organ odstąpił od przeprowadzenia dodatkowych czynności wyjaśniających i postępowanie zostało zakończone.

Powołując się na art. 35 u.e.l. organ wskazał, że do wymeldowania konieczne jest pozytywne zweryfikowanie dwóch okoliczności, to jest opuszczenia lokalu

i niedokonania wymeldowania. Samo wymeldowanie ma charakter wyłącznie ewidencyjny, a więc ma w założeniu jedynie potwierdzać stan faktyczny, zgodnie z którym dana osoba nie przebywa w miejscu swojego dotychczasowego pobytu i tym samym usuwać rozbieżność pomiędzy tym faktem, a informacją zaewidencjonowaną, która z kolei poświadcza, że ta sama osoba przebywa w danym lokalu. Organ zaznaczył, że przyczyny opuszczenia lokalu, a w szczególności ustalenia dotyczące rozumienia dobrowolności tego działania nie są w sprawie przesądzające. Powołując się na orzecznictwo organ dodał, że ustalenie dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest wymagane w każdej sprawie o wymeldowanie. Jeśli osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu (bez względu na to, czy opuszczenie tego miejsca miało charakter dobrowolny, czy też przymus opuszczenia wynikał z czynności prawnych właściwego organu) i nie wykonała obowiązku wymeldowania istnieją podstawy do orzeczenia o wymeldowaniu. Przepisy meldunkowe nie mogą bowiem służyć utrzymaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która rzeczywiście w nim nie przebywa.

Ponadto, w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że w niektórych sprawach,

z uwagi na okoliczności nietypowe, cecha dobrowolności zastępowana jest przez stwierdzenie przymusowego opuszczenia lokalu, gdy przymus ten oparty jest na prawie, a jednocześnie wyłączone są legalne możliwości powrotu do lokalu (wykonanie wyroku eksmisyjnego, pobyt w zakładzie karnym, konkretne nakazy lub zakazy orzeczone wyrokami sądowymi, brak prawnych możliwości powrotu lub podjęcie bezskutecznych środków prawnych celem powrotu do lokalu). Na równi z opuszczeniem dobrowolnym traktuje się więc przymusowe opuszczenie lokalu następujące na skutek wykonania prawem nakazanych czynności. Należy też podzielić pogląd, że odbywanie kary pozbawienia wolności co do zasady wiąże się z opuszczeniem miejsca stałego pobytu i potwierdza wystąpienie przesłanki związanej z ustaniem pobytu, a brak dobrowolności w takiej sytuacji opuszczenia miejsca pobytu stałego, nie stanowi przeszkody do wymeldowania. W tym przypadku opuszczenie lokalu jest bowiem zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności. Warunku dobrowolności nie należy więc ograniczać wyłącznie do subiektywnego przekonania strony, ale również odnosić do zobiektywizowanych okoliczności faktycznych sprawy i uwarunkowań prawnych.

W sprawie ustalono natomiast, że I. B. w przedmiotowym lokalu od kilku lat nie przebywa, bowiem odbywa karę pozbawienia wolności. Obecnym miejscem jego pobytu jest zakład karny. Ustalenia te są zatem wystarczające do przyjęcia, że w realiach rozpoznawanej sprawy opuszczenie miejsca stałego pobytu należy traktować na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Ponieważ na skutek swoich działań strona została skazana na karę pozbawienia wolności, a następnie osadzona w zakładzie karnym, nie sposób również przyjąć, że opuszczenie lokalu nie ma charakteru trwałego. W zaistniałym stanie rzeczy organ stwierdził więc, że obie przesłanki niezbędne do wydania decyzji o wymeldowaniu zostały spełnione. Ponadto, organ wyjaśnił, że strona nie posiada żadnych praw do przedmiotowego lokalu, posiadała je jedynie E. P., która obecnie nie jest jego najemcą.

W wyniku rozpoznania odwołania I. B., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 35 u.e.l., Wojewoda Pomorski decyzją z dnia 10 marca 2022 r., nr SO-IX.621.1.10.2022.KS utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 11 stycznia 2022 r., nr O.5343.1.63.2021.

W uzasadnianiu wydanego rozstrzygnięcia Wojewoda Pomorski wyjaśnił,

że z akt sprawy wynika, iż jedynym najemcą spornego lokalu była E. P., matka strony. Urząd Miasta S. wypowiedział jej jednak umowę ze skutkiem na dzień 30 listopada 2021 r. Aktualnie sporny lokal stoi pusty. I. B., jak sam twierdzi od wielu lat nie mieszka w tym lokalu z uwagi na odbywanie kary pozbawienia wolności (od 2017 r.). Zdaniem organu odwoławczego, posiadanie pobytu stałego związane jest z przebywaniem pod danym adresem z zamiarem pobytu stałego. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Oznacza to, że dany lokal jest miejscem, w którym koncentruje się ogół spraw życiowych zainteresowanej osoby, a więc posiada ona w nim tzw. centrum życiowe. Zamiar przebywania osoby w takim lokalu musiałby być połączony z faktycznym przebywaniem w tym lokalu z zamiarem pobytu stałego i koncentrowaniu w tym miejscu swoich interesów życiowych.

Instytucja zameldowania ma natomiast charakter rejestracyjny i ewidencyjny,

a celem zameldowania jest wyłącznie potwierdzenie zamieszkiwania w danym lokalu. Strona od kilku lat nie mieszka w miejscu pobytu stałego. Co prawda, I. B. wielokrotnie podnosił, że po opuszczeniu zakładu karnego zamierza ponownie w spornym lokalu zamieszkać, jednakże sam zamiar powrotu do tego lokalu w bliżej nieokreślonej przyszłości nie mógł mieć wpływu na wynik przedmiotowej sprawy. Dodatkowo deklarowany przez skarżącego zamiar powrotu do lokalu w obecnym stanie faktycznym i prawnym nie będzie możliwy do zrealizowania w przyszłości, bowiem nie posiada on tytułu prawnego do lokalu, a zatem nie ma możliwości ponownego w nim zamieszkania. Organ podkreślił, że rozstrzygnięcie sprawy miało miejsce na podstawie stanu faktyczno-prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji, a więc organ nie mógł uzależniać rozstrzygnięcia, od zdarzeń przyszłych i niepewnych. Ponadto, zamiar przebywania osoby w lokalu musiałby być połączony z faktycznym przebywaniem

w tym lokalu z zamiarem pobytu stałego i koncentrowaniu w tym miejscu swoich interesów życiowych, a taka sytuacja nie ma miejsca.

Jednocześnie w ocenie organu w sprawie nie wystąpiły podstawy do wnioskowanego w odwołaniu zawieszenia postępowania. W sprawie o wymeldowanie

z pobytu stałego niezbędne jest bowiem ustalenie, że osoba nie mieszka w danym lokalu, i że miejsce pobytu stałego opuściła w sposób dobrowolny i trwały. Podczas prowadzonego postępowania organ nie jest ograniczony zajęciem stanowiska przez inny organ, ponieważ ma prawne możliwości samodzielnie zebrać i rozpatrzyć całość zgromadzonego materiału dowodowego. Organ pierwszej instancji w ramach postępowania administracyjnego dysponował szeregiem środków dowodowych, które mogły posłużyć właściwemu ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W tej sprawie bezspornie ustalono, że przedmiotowy lokal nie stanowi centrum życiowego skarżącego, a jego ponowne zamieszkanie w tym lokalu w przyszłości jest niemożliwe do zrealizowania z uwagi na brak posiadania praw do spornego lokalu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku I. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zbadanie jeszcze raz sprawy ponieważ są w niej duże uchybienia.

Zdaniem skarżącego, organy obu instancji dokonały błędnych ustaleń faktycznych dotyczących tytułu prawnego do lokalu. Skarżący wskazał bowiem na stan zdrowia mamy, który uniemożliwiał jej samodzielne podejmowanie czynności prawnych. Ponadto, skarżący wskazał na zamiar zawarcia umowy najmu przedmiotowego lokalu i ponownego w nim zamieszkania z powodu m.in. trudnej sytuacji życiowej. Podkreślił, że ma konkubinę i czworo dzieci, nie chce być bezdomny po opuszczeniu zakładu karnego. Podniósł również, że jest niewinny i został wrobiony. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

W piśmie procesowym z dnia 8 sierpnia 2022 r. poprzez ustanowionego dla skarżącego pełnomocnika z urzędu, zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, to jest:

1) naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu prawnego i faktycznego sprawy,

2) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego

w zakresie istotnym dla sprawy i nierozważenia w sposób wszechstronny

i wnikliwy całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, zasadniczo opierając się m.in. na informacjach przedstawionych przez sąsiadów nie próbując ich nawet zweryfikować w własnym zakresie,

3) błędną wykładnię prawa materialnego, a to art. 35 u.e.l. poprzez niezasadne przyjęcie, że fakt długotrwałego i ciągłego przebywania strony w zakładzie karnym poza miejscem jej zameldowania w przedmiotowej sprawie jest opuszczeniem lokalu o charakterze dobrowolnym.

W uzasadnianiu tego pisma zaakcentowano, że opuszczenie lokalu przez niego nie było dobrowolne lecz przymusowe i mające swą podstawę w wykonaniu prawomocnego wyroku sądowego. Przyjmuje się natomiast, że jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest fakt opuszczenia przez tę osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie

do przebywania w tym lokalu. Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu, oznaczające faktyczne nieprzebywanie w lokalu. Postępowanie w sprawie o wymeldowanie nie wkracza w sferę stosunków cywilnoprawnych, a jego celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu faktycznego, tj. miejsca pobytu oznaczonej osoby. Ma wyłącznie charakter porządkowy i nie jest formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Opuszczenie miejsca pobytu

w rozumieniu przepisu ustawy oznacza opuszczenie trwałe i dobrowolne.

Znaczenie pojęć dobrowolności i trwałości ocenia się jednak mając na uwadze okoliczności konkretnej i indywidualnej sprawy. Powołując się na orzecznictwo skarżący wskazał, że przepisy pozwalają na przyjęcie, iż sformułowanie "opuszczenie miejsca pobytu stałego" nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w tym innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego.

Zasadniczo przyjmuje się, że aby późniejsze wymeldowanie danej osoby było możliwe opuszczenie przez nią lokalu musi być dobrowolne. Jest to powszechne

i ugruntowane stanowisko sądów administracyjnych. W przedmiotowej sprawie organ nie podjął wszelkich czynności, istotnych dla dokładnego wyjaśnienia sprawy. Organ nie zwrócił się także do zakładu karnego o informacje, kiedy skarżący powinien go opuścić w przypadku przedterminowego warunkowego zwolnienia, czy skarżący korzystał

z czasowych zwolnień z zakładu karnego, czy przewidywane są w najbliższej przyszłości takie zwolnienia. Ponadto, organ całkowicie dał wiarę zeznaniom sąsiadów pomimo, że skarżący nie utrzymywał z nimi kontaktu, w zasadzie sąsiedzi nie mieli pełnej wiedzy co do tego, gdzie znajduje się skarżący oraz jego matka, a także od kiedy skarżący nie przebywa w przedmiotowym lokalu.

Uczestnik postępowania Urząd Miasta w S. nie przedstawił swojego stanowiska w sprawie. Odpisy skargi i odpowiedzi na skargę zostały doręczone uczestnikowi postępowania w dniu 20 lipca 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Pomorskiego z dnia 10 marca 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 11 stycznia 2022 r. o wymeldowaniu I. B. (dalej zwany również - "skarżącym") z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego nr [...] przy Alei [...] w S.

Zgodnie z art. 35 ustawy, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1,

wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W świetle wskazanej regulacji normatywnej decyzja w sprawie wymeldowania ma charakter związany i zapada, gdy jednocześnie spełnione zostaną przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienia obowiązku wymeldowania się.

Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). Z treści przytoczonego przepisu wynika, że o pobycie stałym przesądzają takie elementy jak fizyczne przebywanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu w sposób stały. Należy podzielić aktualny na gruncie obowiązującej obecnie ustawy pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05, w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami.

Ocena czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, nie może być oparta na dosłownym rozumieniu trwałości jako stanu, który nie ulega zmianie i być pojmowane jako opuszczenie lokalu na zawsze. Wystarczające, jest jeżeli okres ten jest dostatecznie długi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 210/19).

Zgodnie zaś z przepisem art. 28 ust. 4 ustawy, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Obowiązek meldunkowy służy zatem, według obowiązujących przepisów prawa, celom wyłącznie ewidencyjnym i określenie miejsca zameldowania danej osoby na pobyt stały - co należy podkreślić - nie ma żadnego wpływu na sferę praw majątkowych tej osoby czy też jej prawa do lokalu.

Z treści przywołanych przepisów wynika, że obowiązek wymeldowania powstaje w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, a działanie takie związane jest z koniecznością utrzymania aktualnych wpisów w ewidencji ludności. Jak orzekł Trybunał Konstytucyjny w kwestii charakteru i celu obowiązku meldunkowego oraz ewidencji ludności, w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (publ. OTK- A 2002/3/34), "ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu".

Mając na uwadze treść art. 28 ust. 4 ustawy oraz zaprezentowane stanowisko Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić trzeba, że celem instytucji wymeldowania jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Postępowanie to ma zatem na celu ustalenie czy dana osoba - w zależności od charakteru posiadanego meldunku - koncentruje nadal pod określonym adresem na stałe czy też czasowo swoje życiowe interesy czy też opuściła miejsce swojego zameldowania na pobyt stały czy czasowy. Kwestie dotyczące znaczenia pojęcia "opuszczenia" przez osobę zameldowaną lokalu w kontekście jej wymeldowania w oparciu o przepisy ustawy o ewidencji ludności, zostały wypracowane m.in. przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (także to odnoszące się do uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych; tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.). Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy następuje, gdy opuszczenie to ma charakter trwały, i co do zasady, dobrowolny. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany, przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego związane jest zazwyczaj z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać co do zasady za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce.

W rozpatrywanej sprawie bezsporne było, że skarżący od kilku lat nie przebywa w lokalu nr [...] przy Alei [...] w S. albowiem odbywa karę pozbawienia wolności. Niniejsze postępowanie zostało wszczęte z urzędu (po otrzymaniu informacji, o niezamieszkiwaniu skarżącego w przedmiotowym lokalu).

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się zatem do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy odbywanie przez skarżącego kary pozbawienia wolności (kilkuletni pobyt w zakładzie karnym) może być uznane za dobrowolne opuszczenie lokalu?, a także czy opuszczenie ma charakter trwały? Na tak postawione pytania, zdaniem Sądu, należy udzielić pozytywnych odpowiedzi.

Przede wszystkim w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana. Innymi słowy, chodzi tu o wszystkie te sytuacje, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu czy zakaz zbliżania się do rodziny. Z taką zaś sytuacją mamy niewątpliwie do czynienia w niniejszej sprawie.

W wyroku z dnia 19 marca 2014 r., II OSK 2556/12 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że odbywanie kary pozbawienia wolności,

co do zasady, wiąże się z opuszczeniem miejsca pobytu stałego i potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W tej sytuacji brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania się. Opuszczenie lokalu jest bowiem zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności

(por. wyroki NSA: z dnia 26 września 2007 r. sygn. akt II OSK 1251/06, z dnia 18 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1396/08, z dnia 15 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 2143/10, z dnia 19 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1976/11 i z dnia 11 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OSK 2407/11). Przywołany pogląd zmaterializował się wprawdzie jeszcze pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jednak pozostaje on aktualny do dziś, to jest pod rządami aktualnie obowiązującej ustawy regulującej zasady i sposób prowadzenia ewidencji ludności i jest powszechnie prezentowany w orzecznictwie.

Stanowisko wskazujące, że opuszczenie miejsca stałego pobytu na skutek odbywania kary pozbawienia wolności należy traktować na równi z opuszczeniem lokalu w sposób dobrowolny Naczelny Sąd Administracyjny zajmował w ostatnim czasie chociażby w wyrokach: z dnia 18 stycznia 2022 r., II OSK334/19; z dnia 15 czerwca 2021 r., II OSK 339/21; z dnia 31 stycznia 2018 r., II OSK 1593/17; z dnia 26 maja 2015r., II OSK 2590/13. Takie stanowisko reprezentują także Wojewódzkie Sądy Administracyjne (por. także wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 11 stycznia 2023 r., II SA/Rz 940/22; wyrok WSA w Lublinie z dnia 23 lutego 2017 r.,

III SA/Lu 1193/1, czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 lipca 2020 r., IV SA/Wa 288/20). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę aprobuje powyższe poglądy.

Z ustalonego, i co ważne z niespornego stanu faktycznego wynika, że lokal nr [...] przy Alei [...] w S., stoi pusty. Skarżący opuścił bowiem miejsce stałego zameldowania, i jak sam przyznaje od kilku lat nie mieszka w nim, gdyż odbywa karę pozbawienia wolności. W toku postępowania administracyjnego toczącego się przed organami skarżący nadal przebywał w zakładzie karnym. Koniec kary miał przypadać na dzień 9 marca 2023 r. (vide: - k. 60 zaświadczenie z Zakładu Karnego w C. z dnia 8 lutego 2022 r. w aktach administracyjnych). Trzeba zaznaczyć, że sąd administracyjny, badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny z daty wydania tej decyzji.

Zatem w świetle poglądów judykatury i w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, uprawnione jest stanowisko organów obu instancji, że odbywanie kary pozbawienia wolności przez skarżącego należy traktować na równi z dobrowolnym opuszczeniem miejsca pobytu stałego. Powyższe ustalenie było wystarczające do przyjęcia, że w realiach rozpoznawanej sprawy opuszczenie miejsca stałego pobytu przez skarżącego pozbawionego wolności prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego ma charakter dobrowolny. To na skutek zawinionych działań skarżący został skazany na wieloletnią karę pozbawienia wolności, a następnie osadzony w zakładzie karnym, nie sposób więc również przyjąć, że opuszczenie lokalu nie miało charakteru trwałego. Tym bardziej, że nie było kwestionowane w sprawie, iż nie posiada on tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu, zaś matka skarżącego nie jest już jego najemczynią. Jak powyżej podniesiono, zameldowanie nie ma żadnego wpływu na prawa czy na tytuł prawny do lokalu i nie kreuje praw majątkowych, to nie może jednak ujść uwadze, że najemczynią lokalu nr [...] przy Alei [...] w S. była matka skarżącego, E. P. Matka skarżącego, nie mieszka również w tym lokalu, gdyż została umieszczona w ośrodku pomocy (okoliczność poza sporem). Ponadto, z ustaleń organów obu instancji wynika, że umowa najmu została z nią rozwiązana ze skutkiem na dzień 30 listopada 2021 r. (vide: - k. 44, notatka służbowa z dnia 10 stycznia 2022 r. w aktach administracyjnych). Ponadto, trzeba zauważyć, że przesłuchiwani przez organ pierwszej instancji świadkowie potwierdzili, że skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od dłuższego czasu. Będące sąsiadkami najemczyni przedmiotowego lokalu, E. S. i U. J. słuchane w charakterze świadka zeznały zgodnie, że wprawdzie kojarzą skarżącego, aczkolwiek już w okresie poprzedzającym zatrzymanie przebywał on w przedmiotowym lokalu jedynie sporadycznie, przy czym jego wizyty miały raczej charakter odwiedzin samotnie zamieszkającej w nim mamy. Remont mieszkania został przeprowadzony przez skarżącego dla mamy, zaś z relacji świadków nie wynika, aby miał z nią zamieszkać (vide: - k. 31 i 39, protokoły przesłuchania ww. świadków w aktach administracyjnych). Tym samym należy uznać, że podstawowe przesłanki warunkujące wymeldowanie zostały w niniejszej sprawie spełnione.

W tak ustalonym stanie faktycznym decyzje organów obu instancji jawią się jako prawidłowe. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdził, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez skarżącego bez wymeldowania się, faktycznie nastąpiło i ma charakter trwały. Jednocześnie aktualnie prezentowane w orzecznictwie stanowisko, które należy w pełni podzielić, nakazuje traktować odbywanie kary pozbawienia wolności na równi z opuszczeniem lokalu w sposób dobrowolny. Organy orzekające prawidłowo zastosowały zatem art. 35 u.e.l. uznając, że w sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego. Zarzut naruszenia tego przepisu ustawy, nie zasługiwał tym samym na uwzględnienie.

Przechodząc do oceny procedowania organów orzekających w sprawie, to

Sąd nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu dowodowym, które mogłyby przemawiać za wyeliminowaniem zapadłych decyzji z obrotu prawnego. Wbrew podnoszonym w skardze zarzutom, materiał dowodowy był kompletny, spójny

i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie opisane ustalenia faktyczne są prawidłowe i nie naruszają zasady swobodnej oceny dowodów.

Sąd stoi na stanowisku, że postępowanie zostało przeprowadzone w zgodzie

z przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Skarżący nie przedstawił przekonywującej argumentacji na poparcie zasadności twierdzeń dotyczących istnienia istotnych naruszeń proceduralnych, zaś znaczna część jego argumentacji nie odnosi się w ogóle do stanowiących istotę sporu przesłanek wymeldowania z pobytu stałego. Uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji zawierają z kolei odniesienie się do przeprowadzonych dowodów, stanowiska oraz wywodów skarżącego. Wyczerpująco opisano w nich nadto podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia. Uzasadnienia te spełniają zatem wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Odnosząc się do argumentacji skargi, w tym do zapewnień o zamiarze ponownego zamieszkania przez skarżącego w spornym lokalu, nadmienić należy, że materiał dowodowy, w gromadzeniu którego skarżący miał zagwarantowany udział, nie wskazuje aby skarżącemu przysługiwał tytuł prawny uprawniający do ponownego w nim zamieszkania. Przeciwnie, umowa najmu przedmiotowego lokalu przestała wiązać. Celem natomiast decyzji o wymeldowaniu jest wyłącznie doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem rejestracji, co też wyraźnie akcentowano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wydawana na podstawie art. 35 u.e.l. decyzja administracyjna służy jedynie aktualizacji, to jest doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania danej osoby. Meldunek nie wpływa w żaden sposób na stosunki właścicielskie, w tym również na uprawnienie do korzystania z lokalu. Są to dwie niezależne kwestie, wynikające z odmiennych dziedzin prawa. Obowiązek meldunkowy stanowi domenę prawa administracyjnego i znajduje rozwinięcie w ustawie o ewidencji ludności. Wymeldowanie skarżącego z przedmiotowego lokalu nie rzutuje więc w żaden sposób na sferę praw związanych z przedmiotowym lokalem. Można dodać, że podstawę faktyczną zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu nie stanowiło zameldowanie w nim, lecz umowa najmu. Deklarowany przez skarżącego zamiar powrotu do lokalu w obecnym stanie faktycznym i prawnym, jak słusznie zauważył organ meldunkowy, nie będzie możliwy do zrealizowania w przyszłości. Także okoliczności przywołane w uzasadnieniu skargi, dotyczące między innymi wątpliwości, co do prawidłowości rozwiązania umowy najmu z E. P., zasadności prawomocnego skazania, czy sytuacji rodzinnej i bytowej skarżącego, nie dotyczą bezpośrednio przesłanek meldunkowych, to jest opuszczenia miejsca pobytu stałego i niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Okoliczności te, jako nieistotne z punktu widzenia prawidłowego rozpoznania sprawy nie mogły doprowadzić do uwzględnienia skargi. Brak było również podstaw do zawieszenia postępowania na czas odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności.

Trzeba też wskazać, że nie każde stwierdzenie naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylenie kontrolowanych decyzji w całości lub w części. Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 a, b, c p.p.s.a. - stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w świetle poczynionych uwag, nie pozwala na stwierdzenia istnienia takiego rodzaju wadliwości w niniejszej sprawie. Kontrola Sądu w rozpoznawanej sprawie obejmowała przede wszystkim ocenę legalności zapadłego rozstrzygnięcia i co do zasady sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W ocenie Sądu orzekającego, brak było podstaw do stwierdzenia naruszeń prawa skutkujących wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Jak już podniesiono, Sąd uchyla zaskarżoną decyzję tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Istnienia takiego charakteru naruszeń w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał.

Podsumowując dokonane rozważania należy uznać, że brak było podstaw do wzruszenia i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne,

jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje

są niezgodne z prawem (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).