Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 289/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 par. 3, art. 18, art. 27 par. 1, art. 29 par. 2, art. 33 par. 2, art. 34 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 2 pkt 26,  art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2,  art.  17 ust. 1 i 2, 3,4,5,,7,9,11, art. 11, art. 18  ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 7, art. 7a, art. 8 par. 1, art. 12, art. 77,  art. 80, art. 81, art. 104 par. 2, art. 107, art. 124 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 31 ust. 3, art. 47, art. 68 ust. 4, art. 87 ust. 1, art. 190  ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie z dnia 29 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. W. K. – przedstawiciel małoletniego L. K., (dalej przywoływany jako "Skarżący"), pismem z dnia 11 grudnia 2023 r., wniósł zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 18 października 2023 r., nr PPIS.90226.14.2023, który doręczono stronie w dniu 7 grudnia 2023 r. wraz z postanowieniem o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia 22 listopada 2023 r., znak: WZPS-1.3151.645.2023.MK.

Skarżący podniósł następujące zarzuty:

brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego schematu szczepień, brak wskazania przez wierzyciela podstawy faktycznej prawnej określenia wymagalności obowiązku;

określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284, 90, dalej: u.z.z.ch.), poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazania do szczepienia;

na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3 e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu;

naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnienia wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy, tj.:

- niewłaściwe podanie przez wierzyciela podstawy prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkująca pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi,

- wskazanie jako podstawy prawnej obowiązku art. 17 ust. 11 u.z.z.ch., który został uznany za niezgodny z Konstytucją,

- błędnie wskazanie przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości, ewentualnie o jego zawieszenie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy.

2. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., postanowieniem z dnia 18 stycznia 2024 r., znak: EP.907.9.2.2004, oddalił złożone przez Skarżącego zarzuty, zaznaczając przy tym w treści uzasadnienia, że rozpoznaniu podlegały wyłącznie zarzuty zawarte w pkt 1-3 (jak wyżej), albowiem zarzuty zawarte w pkt 4 nie mieszczą się w zamkniętym katalogu podstaw zarzutów wynikającym z art. 33 § 2 u.p.e.a..

3. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie z dnia 29 stycznia 2024 r., w którym podtrzymał dotychczasowe zarzuty oraz zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów:

- art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak merytorycznego odniesienia się organu co do zarzutów, a ograniczenie rozpoznania jedynie do wskazania w uzasadnieniu postanowienia przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, w szczególności stronie nie są znane dokumenty, na które powołuje się wierzyciel;

- art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez oddalenie zarzutów co nie znajduje merytorycznego uzasadnienia w treści postanowienia;

- na podstawie art. 18 u.p.e.a. naruszenie art. 124 § 2 w zw. z art. 7, 8 § 1 i 12 k.p.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku, braku doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a.

4. Postanowieniem z dnia 29 lutego 2024 r., nr NEP.906.12.2024, Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Szczecinie (dalej przywoływany jako: "Wojewódzki Inspektor Sanitarny" lub "Organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 123 i 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 338 ze zm.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), dalej jako "u.p.e.a.", utrzymał w mocy ww. postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia 18 stycznia 2024 r.

Organ odwoławczy, odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu w zakresie braku wymagalności obowiązku szczepień wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych, był wymagalny w dniu wystawienia tytułu wykonawczego nr PPIS.90226.10.2023 z dnia 18.10.2023 r. przez PPIS w G..

Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że poddanie się szczepieniu ochronnemu zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm.), dalej jako "u.z.z.z", jest obowiązkowe dla osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, za wyjątkiem osób przebywających na terytorium RP przez okres krótszy niż trzy miesiące, która to okoliczność nie dotyczy niniejszej sprawy. Przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na dzień wystawienia tytułu wykonawczego oraz na dzień wydania niniejszego orzeczenia określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 2077, dalej jako "rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych", w szczególności Załącznik 1 do rozporządzenia oraz Charakterystyka Produktu Leczniczego. Jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego może zostać stwierdzone wystąpienie przeszkód wynikających ze stanu zdrowia, uniemożliwiających wykonanie szczepienia, na co brak jest dowodów w aktach sprawy w odniesieniu do dziecka skarżącego.

Organ odwoławczy nadmienił, że zgodnie z treścią § 11 rozporządzenia o szczepieniach ochronnych lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, co znajduje potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2358/21.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny podał dalej, że podczas wizyty kwalifikacyjnej przedstawiciel ustawowy dziecka lub opiekun faktyczny, jeżeli posiada dodatkowe informacje lub dodatkową dokumentację medyczną dziecka, które mogą stanowić o ewentualnych przeciwskazaniach do szczepień, powinien poinformować o tym lekarza. To w interesie Strony jest, aby dobrowolnie wybranemu przez siebie lekarzowi POZ takie informacje i dokumentację przedstawić.

Organ odwoławczy zaznaczył, że mimo, iż badanie kwalifikacyjne dziecka stanowi integralną część procesu szczepienia ochronnego, nie stanowi pełnej realizacji obowiązku. Wykonanie obowiązku może nastąpić dopiero w momencie uzupełnienia wszystkich zaległych szczepień określonych w kalendarzu szczepień. Wymagalność obowiązku następuje z chwilą wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych, które w § 3 ust. 1 określa grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym uwzględniając ich wiek, a załącznik 1 doprecyzowuje schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania, wymagane dla danego szczepienia uwzględniając wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.

Ponadto, decydując się na odmowę szczepień ochronnych należy mieć świadomość ograniczania prawa dziecka do profilaktycznego świadczenia zdrowotnego służącego zapobieganiu wystąpienia chorób zakaźnych, co naraża dziecko na zagrożenia związane zarówno z przechorowaniem, jak i możliwością wystąpienia poważnych powikłań zdrowotnych. Narusza to dobro dziecka, a tym samym istotę jego praw.

Organ wyjaśnił, że dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy (m. in. karta uodpornienia dziecka, pismo PPIS w G. skierowane do Skarżącego znak: EP.9074.7.2022 z dnia 16.05.2022 r., pismo z "Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...]" ul. [...], G. z dnia 03.06.2022 r. oraz upomnienie nr EP.9074.7.2022 z dnia 07.09.2023 r.) przy jednoczesnym braku w tej dokumentacji dowodów na długotrwałe odroczenie obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego L. K., jak również nieprzedłożenie przez Skarżącego zaświadczenia lekarskiego uzasadniającego odroczenie wykonania szczepień ochronnych u dziecka, świadczą o uchylaniu się od obowiązku wykonania szczepień ochronnych u małoletniego.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu, organ odwoławczy w całości zgodził się ze stanowiskiem Organu I instancji przedstawionym w postanowieniu z dnia 18 stycznia 2024 r.

W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, Organ I instancji prawidłowo przytoczył podstawę prawną obowiązku o charakterze niepieniężnym w brzmieniu na dzień wystawienia tytułu wykonawczego i wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej, tj. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1, ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych oraz rozporządzenia w sprawie szczepień ochronnych. Przepisy te wskazują bowiem na obowiązek szczepień ochronnych dla osób przebywających na terenie Rzeczpospolitej Polskiej na zasadach określonych w ustawie oraz precyzują w rozporządzeniu w sprawie szczepień ochronnych przedziały wiekowe poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym do 19 roku życia. Organ I instancji - jako wierzyciel obowiązku, prawidłowo sformułował w tytule wykonawczym treść ww. obowiązku, ustalając zakres szczepień, niezrealizowanych u dziecka L. K. w dniu wystawienia tytułu wykonawczego. Ponadto, z dokumentacji wprost wynika, że podczas badań kwalifikacyjnych do szczepień w dniu 22.12.2021 r., 24.11.2021 r., i 04.10.2023 r., mimo braku przeciwskazań do szczepień stwierdzonych przez lekarza POZ, rodzice nie wyrazili zgody na realizację szczepień. Powyższe oznacza, że obowiązek szczepień ochronnych wynika wprost z przepisu prawa, a ww. zarzut należy uznać za bezzasadny.

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, Organ odwoławczy wskazał, że Organ I instancji słusznie ocenił, że upomnienie z dnia 7 września 2023 r. zostało Stronie dostarczone, w dniu 8 września 2023 p. N. K., która podjęła się dostarczenia przesyłki adresatowi. Ponadto, powołując się na uzasadnienie wyroku WSA w Łodzi z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt IIISA/Łd 346/23, organ odwoławczy wyjaśnił, że okoliczność braku zawarcia numeru PESEL w przedmiotowym upomnieniu nie miała wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, ponieważ numer ten był wierzycielowi znany. Potwierdzeniem jest zamieszczenie go w tytule wykonawczym nr PPIS.90226.14.2023 z dnia 18 października 2023 r.

Z kolei, w kwestii zarzutu niespełnienia wymogów tytułu wykonawczego w myśl artykułu 27 § 1 u.p.e.a., organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji prawidłowo stwierdził, że kwestia ta nie znajduje się w katalogu zarzutów wynikających z art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. u.p.e.a. Jednocześnie po przeanalizowaniu akt sprawy, wskazał, że podstawa prawna prowadzonej egzekucji administracyjnej została przedstawiona Skarżącemu zarówno w tytule wykonawczym nr PPIS.90226.14.2023 z dnia 18 października 2023 r., jak i w poprzedzającym go upomnieniu znak: EP.9074.7.2021 z dnia 13 marca 2023 r.

Końcowo Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że Organ I instancji ustosunkował się merytorycznie do zarzutów oraz okoliczności podnoszonych w zarzutach, uwzględniając przy tym sytuację indywidualną zobowiązanego, istotne okoliczności faktyczne i prawne mające wpływ na wynik postępowania, jak również zebrał obszerny materiał dowodowy, współpracując w tym zakresie z wybranym przez Skarżącego do realizacji szczepień dziecka POZ. Powyższe zostało wyrażone szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, gdzie zostały dokładnie opisane podstawy prawne, na podstawie których prowadzone jest przedmiotowe postępowanie oraz podjęte działania w stosunku do Skarżącego, w związku z uchylaniem się od szczepienia jego małoletniego syna.

5. Pismem z dnia 3 kwietnia 2024 r., Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższe postanowienie, zarzucając:

1) naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku;

2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że nie wykonał obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak określenia wymagalności obowiązku przez lekarza, ponadto brak jest jego oświadczenia dotyczącego odmowy szczepień;

3) naruszenie art. 7, 7a, 77 i 81 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na jego niekorzyść, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;

4) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a on podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W uzasadnieniu skargi Skarżący zauważył, że każdorazowo wymagalność szczepień musi być określona przez lekarza. Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przedstawiciel ustawowy stawiał się z małoletnim dzieckiem na lekarskie badania kwalifikacyjne. W trakcie tych badań lekarz ograniczył się do pobieżnej oceny aktualnego stanu zdrowia, natomiast nie zostały wykluczone żadne przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych. Co więcej, zarówno upomnienie, jak i tytuł wykonawczy wskazuje, że schemat obowiązkowych szczepień ochronnych zostanie ustalony przez lekarza dokonującego badania kwalifikacyjnego do szczepień. Schemat taki nigdy nie został dla dziecka ustalony. Co więcej, w trakcie badania kwalifikacyjnego, które miało miejsce w dniu 22 grudnia 2021 r. i 4 października 2023 r., dla małoletniego również nie został powyższy schemat ustalony.

Zarzucił, że Organ odwoławczy nie ustosunkował się w żaden sposób do wskazanych przez niego twierdzeń dotyczących braku schematu szczepień. W aktach sprawy brak jest dowodu na pozytywną kwalifikację dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych, mimo istnienia i przedstawienia organom dowodu na wypełnienie przez przedstawiciela ustawowego obowiązku.

Skarżący wskazał, że nigdy nie kwestionował obowiązku szczepień, jednakże ograniczenie podstawy prawnej obowiązku do art. 5 u.z.z.ch., jego zdaniem, uznać należy za niewystarczające. Ponadto, w tytule wykonawczym nie została wskazana podstawa prawna prowadzonej egzekucji, co jest istotnym uchybieniem. Organ I instancji, rozpoznając zażalenie w ogóle się do tej kwestii nie odniósł.

Ponadto podniósł, że organ II instancji odnosząc się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia mu upomnienia pomija kwestie wadliwości tego dokumentu. Zaznaczył, że nie kwestionuje doręczenia mu dokumentu zatytułowanego upomnienie. Jednakże nie zostało mu doręczone upomnienie, o którym mowa w przepisach, tj. w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3 e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy I Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu.

Zdaniem Skarżącego, wymogi zawarte w przepisach dotyczących upomnienia są istotne - gdyby nie były nie zostałyby wskazane jako obowiązkowe elementy tego dokumentu.

6. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

7. Sprawa jako dotycząca postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym i kończącego postępowanie podlegała rozpatrzeniu w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

8. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie wierzyciela - Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oddalające zarzut zgłoszony w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym przez Wojewodę Zachodniopomorskiego (jako organ egzekucyjny) oraz podtrzymujące zasadność prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Nie jest przy tym sporne, że wystawienie tytułu egzekucyjnego z dnia 18 października 2023 r., nr PPIS.90226.14.2023, nastąpiło po potwierdzeniu, że dziecko skarżącego nie zostało poddane szczepieniom ochronnym przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (I, II, III dawka), błonicy, tężcowi i krztuścowi (I, II, III, IV dawka), poliomyelitis (I, II, III dawka), inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzale typu B (I, II, III, IV dawka), inwazyjnemu zakażeniu Streptococcus pneumoniae (I, II, III dawka), odrze, śwince i różyczce (I dawka). Jednocześnie Skarżący w toku całego postępowania nie dostarczył zaświadczenia lekarskiego uzasadniającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji powyższych szczepień u dziecka.

9. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.

Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym, organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel zaś wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.z.z.z. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych.

Jako podstawę prawną obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 i art. 17 ust. 1 i ust. 11 u.z.z.z. oraz przepisy rozporządzenia w sprawie szczepień ochronnych. Tymczasem Skarżący zarzucił organowi brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku

Sąd podziela stanowisko Organów, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. W tytule wykonawczym wskazano w sposób wystarczający właściwe przepisy prawa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 u.z.z.z. oraz rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych.

Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 ze zm.).

Z powyższych przepisów wynika, że obowiązku szczepienia dziecka nie może wykonać inna osoba niż ta, której ten obowiązek dotyczy.

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy stawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 poświęconym szczepieniom ochronnym.

Z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5).

Zgodnie z art. 17 ust. 7 u.z.z.z. urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 9 tej ustawy do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.

Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinięte zostały w przepisach wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2077, dalej przywoływane jako: "rozporządzenia w sprawie szczepień"), wydanym na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z. Rozporządzenie to określiło:

1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych;

2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych;

3) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia;

4) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne;

5) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych;

6) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej dla osób, w przypadku których lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego;

7) wzory:

a) zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym,

b) książeczki szczepień,

c) karty uodpornienia;

8) sposób prowadzenia dokumentacji medycznej dotyczącej obowiązkowych szczepień ochronnych i jej obiegu;

9) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania;

10) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, o którym mowa w art. 17 ust. 9b u.z.z.z., oraz terminy i sposób jego przekazywania.

I tak, wskazane rozporządzenie określa w § 3 ust. 1 grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. W § 3 ust. 2 zawarto regulację, zgodnie z którą schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

10. Ze znajdującej się w aktach sprawy informacji pochodzącej od podmiotu leczniczego, tj. z "Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...]" ul. [...], G. wynika, że małoletni L. K. został poddany lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, lekarz nie stwierdził przeciwskazań do szczepień, mimo to rodzice nie wyrazili zgody na realizację szczepień. Z akt sprawy wynika również, że między innymi podczas wizyty w przychodni w dniu 24 listopada 2021 r., 22 grudnia 2021 r., czy 4 października 2023 r. rodzice odmówili przeprowadzenia szczepień ochronnych dziecku. Podkreślenia przy tym wymaga, że u dziecka Skarżącego nie wykonano ani jednego szczepienia, nawet szczepień noworodka w szpitalu, na co wskazuje "Karta uodpornienia" małoletniego.

Świadczy to tym, że Skarżący z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Wbrew argumentacji podniesionej w treści skargi, podkreślenia wymaga, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem ustawowym. Uchybienie termu obowiązkowi powoduje w konsekwencji konieczność jego wyegzekwowania.

Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym, jak zasadnie wskazał NSA w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11 wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami kodeksu wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu.

11. Zdaniem Sądu, dokonana powyżej ocena pozostaje również aktualna po wydaniu w dniu 9 maja 2023 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt SK 81/19, którym Trybunał orzekł, że artykuł 17 ust. 11 u.z.z.z. w związku z § 5 rozporządzenia MZ z 2011 r. w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP. Trybunał orzekł jednocześnie, że wymienione przepisy we wskazanym tam zakresie, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Z uzasadnienia wyroku Trybunału wynikało, że uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki winno być unormowane wyłącznie rozporządzeniem, a sytuacja, w której treść obowiązku szczepienia jest współkształtowana komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji RP), jest niedopuszczalna. Trybunał wskazał, że wydany wyrok powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. W ocenie Trybunału – wobec stwierdzenia niezgodności z Konstytucją normy – nie zaś art. 17 ust. 11 u.z.z.z., jak i § 5 rozporządzenia jako takich – zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Trybunał podkreślił, że wyrok nie pozbawia Głównego Inspektora Sanitarnego kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ani nie ogranicza zakresu treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie.

Termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być – w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa – wskazane w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, jednakże komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy.

Jednocześnie Trybunał wskazał, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W tym zakresie Trybunał wyjaśnił, że z uwagi na to, iż wyrok w niniejszej sprawie nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Trybunał dostrzegł potrzebę dostosowania stanu prawnego, a określenie w wyroku innego terminu utraty mocy obowiązującej uznano za niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Termin 6 miesięcy, w ocenie Trybunału, powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian.

Zdaniem Sądu, z treści uzasadnienia wyroku wynika tym samym, że Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował w żaden sposób wprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych, zaś jako wzorzec kontroli przyjął przepisy o prawie do ochrony prawnej życia prywatnego (art. 47 Konstytucji RP), o zasadzie proporcjonalności przy ograniczaniu w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) oraz o źródłach powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 ust. 1 Konstytucji RP).

W ocenie Sądu, wskazana przez Trybunał Konstytucyjny okoliczność konieczności zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych stanowi wartość przemawiającą za dalszym stosowaniem zakwestionowanych przez Trybunał przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałoby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych.

Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909. Przedmiotowy tytuł wykonawczy wystawiono w dniu 18 października 2023 r. i doręczono go Skarżącemu w dniu 27 listopada 2023 r.

W związku z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wydane zostało rozporządzenie MZ z 2023 r.

Wskazać należy również, że obecnie obowiązujące rozporządzenie MZ

z 2023 r. posiada schemat szczepień (załącznik nr 1) oraz nie zawiera zmian dotyczących wieku i obowiązku poddania się konkretnym szczepieniom w stosunku

do regulacji poprzednio obowiązujących. Zarówno przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, jak i po nim syn skarżącego podlegał obowiązkowemu szczepieniu.

Reasumując, w świetle powyższych rozważań, Sąd nie ma wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie choroby objęte tytułem wykonawczym są objęte obowiązkowym szczepieniem ochronnym, a syn Skarżącego – jako osoba małoletnia podlega obowiązkowi tych szczepień.

W rezultacie jako niezasadne należało zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego.

12. W kwestii zarzutu braku sporządzenia Indywidualnego Kalendarza Szczepień wskazać trzeba, że wiek w jakim dziecko musi być zaszczepione na poszczególne choroby dawkami podstawowymi i przypominającymi został określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Indywidualny Kalendarz Szczepień stanowi ułożony dla danego dziecka program szczepień ochronnych. Kalendarz układa lekarz w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych. Ustalenie dla dziecka skarżącej indywidualnego kalendarza szczepień mogło zostać dokonane jedynie podczas wizyty lekarskiej.

Z akt sprawy nie wynika aby Skarżący w toku postępowania zainteresowany był ułożeniem indywidulanego programu szczepień dla syna. Podmiot leczniczy wielokrotnie bowiem próbował nawiązać kontakt z rodzicami dziecka w celu udzielenia informacji o konieczności realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych oraz konsekwencjach prawnych wynikających z odmowy poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym poprzez rozmowy edukacyjne przeprowadzone przez świadczeniodawcę w placówce POZ między innymi w dniu 2 sierpnia 2021r. i w dniu 15 września 2021r., 24 listopada 2021 r. Ponadto za pośrednictwem Poczty Polskiej wzywał do wykonania obowiązku szczepień w dniu 19 listopada 2021r. oraz 1 lutego 2022 r. Lekarz POZ w dniach 21.11.2021 r. i 22.12.2021 r. badaniu podmiotowym i przedmiotowym nie stwierdził przeciwwskazań do szczepień, ale rodzice nie wyrazili zgodny na szczepienie.

W związku z powyższym trudno uznać, że niewykonanie obowiązku wykonania szczepień ochronnych syna spowodowane było brakiem ułożenia przez lekarza indywidulanego kalendarza szczepień dla dziecka. Tym samym zarzuty w kwestii braku oświadczenia o odmowie szczepień w materiale dowodowym sprawy nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

13. Wbrew zarzutom postawionym w skardze, w niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 7a, art. 77, art. 80 i art. 81a k.p.a.

W ocenie Sądu Organy obu instancji w sposób wyczerpujący i poprawny wyjaśniły stan faktyczny oraz oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień odnosząc się do kwestii wymagalności obowiązku poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Należy zaznaczyć, że obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców obowiązek poddania dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Skarżący jako rodzic nie wywiązał się z tego obowiązku i jednocześnie w toku postępowania nie przedstawił żadnych lekarskich przeciwwskazań stwierdzających konieczność odroczenia szczepień dziecka.

Z wymienionych wyżej względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są na stronie www.nsa.orzeczenia.gov.pl.