Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 220/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 220 § 1, art. 184 w zw. z art. 197 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 110/23 wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 3 listopada 2022 r. nr NSP-VIII.7581.1.183.2022.AR w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem z dnia 10 marca 2023 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 110/23 wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 3 listopada 2022 r. nr NSP-VIII.7581.1.183.2022.AR w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę, ustalając wpis w oparciu o przepis § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.),

Skarżąca na powyższe zarządzenie wniosła zażalenie, domagając się jego uchylenia i ustalenia, ze od sprawy wpis jest stały, i powinien być pobrany w kwocie 200 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej p.p.s.a.), Sąd nie podejmie żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania.

Wysokość należnego wpisu ustalana jest w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 231 p.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne.

Rozporządzenie w § 1 pkt 4, który stał się podstawą wyznaczenia należnej w sprawie kwoty wpisu, stanowi, że wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i (w tym przypadku) stanowić będzie 1 % wartości przedmiotu zaskarżenia, jednak nie mniej niż 2000 zł.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na uchwałę NSA z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt: I OPS 1/16. Zgodnie z jej sentencją, od skargi na decyzję o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczenie własności nieruchomości wydanej na podstawie art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.) pobiera się wpis stosunkowy, o którym mowa w art. 231 p.p.s.a. Teza ta aktualna jest również w sprawie niniejszej.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił we wskazanej uchwale, że jeżeli zaskarżony akt (czynność) przyznaje lub odbiera (ogranicza) uprawnienie bądź też nakłada lub zdejmuje (ogranicza) obowiązek, których przedmiotem jest skonkretyzowana w tym akcie (czynności) kwota pieniężna, to przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna w rozumieniu art. 231 i art. 216 p.p.s.a. Zatem strona powinna wówczas uiścić od pisma wszczynającego postępowanie w danej instancji wpis stosunkowy ustalony na podstawie wcześniej oznaczonej w tym piśmie wartości przedmiotu zaskarżenia. NSA zaznaczył też, że "w sprawie, w której przedmiotem jest wyłącznie odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, choć znajduje ona podstawę w stosunku publicznoprawnym, rozstrzyga się wyłącznie o uprawnieniu właściciela nieruchomości do żądania naprawienia szkody. Wywłaszczenie nie jest zatem przedmiotem takiej sprawy w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, ale ustalenie odszkodowania. Badanie zgodności wywłaszczenia z prawem, może być przedmiotem odrębnych postępowań. Zasadniczym przedmiotem zaskarżonej decyzji w takiej sprawie nie jest pozbawienie prawa własności nieruchomości, ale należność pieniężna w przedstawionym wyżej rozumieniu przepisów art. 216 i art. 231 p.p.s.a., bowiem skarżący może kwestionować tylko ustalenie wysokości odszkodowania zawarte w decyzji o odszkodowaniu. Decyzja ta kończy odrębne postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, choć oczywiście dla jej wydania konieczne jest uprzednie wydanie decyzji, której skutkiem jest wywłaszczenie. Uznać zatem należy, że decyzja o ustaleniu odszkodowania posiada odrębny byt, jest formalnie i materialnie odrębną sprawą od sprawy w przedmiocie wywłaszczenia i jako taka bezpośrednio wiąże się z ustalanymi świadczeniami pieniężnymi, określając jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania. Decyzja taka kreuje jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania. Z takiej decyzji można wprost wyprowadzić obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej".

Przedmiotem skargi w tej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia 3 listopada 2022 r. nr NSP-VIII.7581.1.183.2022.AR ustalająca odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę.

Powyższe doprowadziło Naczelny Sąd Administracyjny do konkluzji, że skoro przedmiotem sprawy jest wyłącznie odszkodowanie, odnosi się bowiem tylko do sumy pieniężnej, jaką jest kwota odszkodowania, nie zaś także do faktu wywłaszczenia nieruchomości, to wpisem od skargi należnym w takiej sprawie jest wpis stosunkowy określony w art. 231 p.p.s.a. w zw. z § 1 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zależny od wartości przedmiotu zaskarżenia, zaś jego wysokość wyliczono zgodnie z wytycznymi rozporządzenia..

Należy także zwrócić uwagę na treść art. 218 p.p.s.a, zgodnie z którym Przewodniczący może sprawdzić wartość przedmiotu zaskarżenia oznaczoną w piśmie i zarządzić w tym celu dochodzenie. Przepis ten dopuszcza bowiem sprawdzenie wartości przedmiotu zaskarżenia. W związku z powołanym przepisem zarządzeniem z dnia 3 lutego 2023 r. Przewodniczący Wydziału II wezwał skarżącą między innymi do wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia. W odpowiedzi na to wezwanie w piśmie z dnia 6 marca 2023 r. skarżąca wskazała kwotę 560.000 zł.

Skoro przedmiotem decyzji jest należność pieniężna oraz wobec wskazania kwoty wartości przedmiotu zaskarżenia - prawidłowo ustalono wysokość należnego wpisu od skargi na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyjmując, że znajduje zastosowanie art. 231 p.p.s.a. (wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały), tj. 1 % wartości przedmiotu zaskarżenia, co daje kwotę 5600 zł.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.