Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1308/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1, par. 2 pkt 1, par. 4, par. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Borys Marasek (spr.), Asesor WSA Piotr Pyszny, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi S. N. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 28 lipca 2023 r. nr COF.OUR.6375.34245.2019 ŁD.JJ.ZZ 01626866 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

S.N. (dalej: skarżący, zobowiązany) wniósł skargę na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: Poczta Polska, COF, wierzyciel, organ) z dnia 28 lipca 2023 r. nr COF.OUR.6375.34245.2019 ŁD.JJ.ZZ [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Poczta Polska postanowieniem z dnia 28 czerwca 2023 r. oddaliła zarzut nieistnienia obowiązku, zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że w 2015 r. poinformował wydział abonamentu RTV o zmianie adresu zamieszkania, którą ponowił w 2016 r. Pomimo tego została wszczęta egzekucja za nieuiszczony abonament za okres od 1 stycznia 2017 r. do 26 lipca 2021 r. używany pod adresem, którego nie zamieszkuje, a abonament płaciła jego żona. Nastąpiło zatem żądanie podwójnej zapłaty, czyli naruszenie ustawy karnoskarbowej. Dodatkowo zaznaczył, że do pisma z dnia 17 marca 2023 r. adresowanego do Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. załączył dowody na nieistnienie oraz na umorzenie z mocy prawa dochodzonych należności, którego kserokopię załączył do zażalenia. Na tej podstawie wniósł o nakazanie wycofania wszystkich tytułów wykonawczych w tym postępowaniu.

Po rozpoznaniu zażalenia, organ utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wskazał, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689 ze zm., dalej u.o.a. lub ustawa abonamentowa). Ustawy poprzedzające ww. ustawę to ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1722), która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r., ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r. Nr 54, poz. 275), która weszła w życie z dniem 1 marca 1985 r., ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o łączności (Dz. U. z 1961 r. Nr 8, poz. 48), która weszła w życie z dniem 14 lutego 1961 r. oraz wcześniejsza ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe przy domniemaniu, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Oznacza to, że każdy kto posiada odbiorniki radiowe i telewizyjne musi je zarejestrować i opłacać abonament (jeżeli nie jest z tego obowiązku ustawowo zwolniony).

Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).

Zdaniem organu w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo zajęto stanowisko w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku. Stwierdził istnienie obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, gdyż w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej znajduje się rejestracja odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego używanych pod adresem: ul. [...], [...] S., zgłoszona na imię i nazwisko zobowiązanego, której został nadany indywidualny numer identyfikacyjny [...].

Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zostało przesłane do zobowiązanego pismem z dnia 3 września 2008 r. na adres: ul. [...], [...] S., którym organ w danym czasie dysponował, gdyż nie dopełnił on formalności aktualizacji danych adresowych (jeśli odbiorniki posiadał), czy też nie wyrejestrował odbiorników (jeśli ich nie posiadał).

Organ zaznaczył, że w myśl § 5 ust. 2 zdanie drugie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342) Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Ponadto dla jego realizacji nie było wymagane powtórne zarejestrowanie odbiorników przez dotychczasowych posiadaczy, jak również potwierdzenie przez nich użytkowania odbiorników. Co więcej, wierzyciel nie był w tej sytuacji zobowiązany do obligatoryjnej kontroli posiadania przez abonenta odbiornika radiofonicznego czy telewizyjnego.

Przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 26 września 2007 r., normujące w przepisie § 5 tryb nadawania i przesyłania użytkownikom odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, nie odwoływały się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie miały zastosowania przepisy o doręczaniu pism w postępowaniu administracyjnym, zawarte w rozdziale 8 (art. 39-49) "Doręczenia" kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ wyraźnie zaznaczył różnicę pomiędzy przesyłką rejestrowaną (przesyłka polecona), a nierejestrowaną (przesyłka zwykła) - charakterystyką przesyłki zwykłej jest brak prowadzenia dla niej ewidencji, czy też pokwitowań dla nadawcy przesyłki celem potwierdzenia jej odbioru przez adresata.

Poczta Polska przyjęła formę wysyłania do abonentów zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesyłką zwykłą, gdyż skoro przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. nie normowały sposoby wysyłki, przesłanie informacji do abonenta w tej formie było prawidłowym działaniem (skoro poprzez dokonanie rejestracji abonent zobowiązany był do uiszczania opłaty abonamentowej). Wskazał, że powyższe stanowisko potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Podkreślił, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest postanowieniem ani decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze. Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane. Nie przydaje ono nowych praw i obowiązków, nie jest także oświadczeniem woli, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy o opłatach abonamentowych. Nawet w sytuacji gdyby skarżący rzeczywiście nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, to okoliczność ta i tak nie uwalniałaby go od obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej.

Tak więc nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych od obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych.

W świetle obowiązujących regulacji prawnych to na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej o zmianie stanu formalno-prawnego (zmianie danych adresowych, zaprzestaniu korzystania z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych lub posiadaniu uprawnień do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych). W przypadku zaistnienia okoliczności, z powodu których zaprzestano używać odbiorniki radiofoniczne/telewizyjne, czy też jeżeli pod adresem zamieszkania osoba z którą prowadzi abonent wspólne gospodarstwo domowe dokonała rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i wnosi opłaty abonamentowe, czy też dokonała rejestracji odbiorników i uzyskała zwolnienie od opłat abonamentowych, należało w placówce pocztowej dopełnić formalności wyrejestrowania zgodnie z obowiązującymi w danym okresie czasu aktami prawnymi. Nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu - w szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiorników. Jedynie podjęcie w stosownym czasie przez abonenta właściwych i wymaganych przepisami prawa działań, związanych z wyrejestrowaniem odbiorników i okazanie dokumentu potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela.

Organ wskazał, że zarówno rozporządzenie Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993 r. Nr 70, poz. 338), jak i rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 141, poz. 1190) oraz rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz.1342) zawierało delegacje ustawowe w dacie jego obowiązywania, które obligatoryjnie nakładało na użytkowników odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych obowiązek niezwłocznego powiadomienia Poczty Polskiej o zmianie miejsca pobytu stałego (siedziby), zagubieniu lub zniszczeniu książeczki radiofonicznej oraz o zaprzestaniu używania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych.

Zgodnie ze wskazaniem w ustawie abonamentowej minister właściwy do spraw łączności, w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji, określa w drodze rozporządzenia warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Doprecyzowanie przepisów dotyczących zgłaszania przez abonentów zmian formalno-prawnych, w tym wyrejestrowania odbiorników, znajdowało/znajduje się w treści rozporządzeń, które są i były aktami wykonawczymi wydawanymi w celu realizacji ustaw.

Ponadto zarówno w książeczkach radiofonicznych, jak i na formularzach, znajdowało się pouczenie dla abonenta wskazujące jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników. Zatem każdy użytkownik odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych miał dostęp do obowiązujących przepisów, a tym samym Poczta Polska spełniła wobec abonentów obowiązek informacyjny.

Obecnie, zgodnie z treścią § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676), o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego przez złożenie w placówce pocztowej zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub przesłanie przesyłką listową z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia.

Organ podniósł, że podejmuje wszelki kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jak również ma na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli i jest zobowiązany przede wszystkim w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy.

Mając na uwadze informacje zawarte na etapie prowadzonej sprawy, gdzie zobowiązany poinformował, że pod adresem: ul. [...] w S. opłaty wnosiła małżonka, wierzyciel pismem z dnia 10 maja 2023 r. wezwał zobowiązanego do usunięcia braków formalnych, tj. do dosłania oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego przez niego i małżonkę B.N. oraz dokumentów potwierdzających ten fakt.

Na powyższe pismo, które odebrane zostało w dniu 15 maja 2023 r. nie została udzielona odpowiedź. Zatem wierzyciel wydając rozstrzygnięcie opiera się na posiadanym w sprawie materiale dowodowym.

Mając na uwadze powyższe wierzyciel wskazał, że nie może uznać roszczenia, gdyż zobowiązany nie złożył oświadczenia i dokumentów potwierdzających prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego przez niego i jego małżonkę. Zatem zobowiązany nie może skorzystać z prawa wynikającego z art. 2 ust. 5 u.o.a.

Wobec powyższego organ stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo uznano, iż zarzut nieistnienia obowiązku należy oddalić.

W ocenie organu właściwie także został oddalony zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo części z uwagi na przedawnienie roszczeń.

Abonament radiowo-telewizyjny, zgodnie z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. K 24/08, jest rodzajem daniny publicznej niebędącej podatkiem, a jedynie zbliżonej do podatku. Nie jest on opłatą w klasycznej postaci, lecz ma charakter daniny publicznej związanej z możliwością korzystania z publicznych mediów i stanowi dochód celowy pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznej Polskiego Radia i TVP. Należności z tytułu opłat abonamentowych są więc należnościami publicznoprawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych. Za przyjęciem takiego charakteru opłat abonamentowych przemawia regulacja art. 7 u.o.a., w myśl którego do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym oraz że w przypadku opóźnienia w uiszczaniu opłaty abonamentowej naliczane są odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383, dalej o.p.). Opłata abonamentowa jest opłatą, o której mowa w art. 2 § 2 o.p., który stanowi, iż w przypadku gdy odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III Ordynacji podatkowej - Zobowiązania podatkowe, stosuje się również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są organy inne niż organy podatkowe. Zatem na mocy tego przepisu, do opłat abonamentowych będzie miał zastosowanie m.in. art. 70 § 1 o.p., który stanowi, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Natomiast art. 70 § 4 o.p. wskazuje, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Organ podniósł, że wobec dochodzonych należności wykazanych w przedmiotowym tytule wykonawczym nie nastąpiło wygaśnięcie obowiązku w całości albo części, ponieważ organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny w 2022 r., zatem nie doszło do przedawnienia należności za okres od stycznia 2017 r. do lipca 2021 r.

Ponadto w ocenie organu w zaskarżonym postanowieniu właściwie został oddalony zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.

Poczta Polska, wypełniając nałożony w myśl art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej u.p.e.a.) obowiązek, w dniu 2 sierpnia 2021 r. skierowała do zobowiązanego listem poleconym upomnienie wzywające do uregulowania należności z tytułu opłat abonamentowych, które zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 6 sierpnia 2021 r. Do zaskarżonego postanowienia załączono dowód w postaci kserokopii upomnienia z dnia 2 sierpnia 2021 r. oraz dokumentu elektronicznego potwierdzającego odbiór ww. upomnienia.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 3 u.o.a. Poczta Polska jest uprawniona do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej oraz opłaty pobieranej w przypadku stwierdzenia niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, przy zastosowaniu wprost przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie obowiązków o charakterze pieniężnym.

Organ wskazał, że zagadnienie poboru i egzekucji opłat abonamentowych opiera na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. K 24/08.

Końcowo organ wskazał, że przepis art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej k.p.a.), nakłada na organy administracji obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez podejmowanie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prowadzenia postępowania w taki sposób, aby ustalić okoliczności mające znaczenie dla sprawy oraz zebrać potrzebne dowody, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast zgodnie z art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany przede wszystkim w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (§ 1).

Powyższe postanowienie wierzyciela zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Skarżący wniósł o stwierdzenie nieistnienia wobec jego osoby obowiązku opłaty abonamentu RTV pod adresem ul. [...], S. w okresie od stycznia 2009 r. do września 2013 r. oraz od stycznia 2017 r. do lipca 2021 r. na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zasądzenie zwrotu kosztów sądowych oraz "zasądzenie zwrotu kwoty 129,07 zł zajętej z tytułu nadpłaty podatku dochodowego".

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że otrzymał od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we W. zawiadomienie z dnia 28 lutego 2014 r. o dokonaniu zajęcia nadpłaty z tytułu podatku dochodowego na rzecz osób fizycznych w kwocie 100 zł na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Pocztę Polską z tytułu abonamentu RTV za okres od stycznia 2009 r do września 2013 r. W odpowiedzi na powyższe pismo wskazał urzędowi skarbowemu, że nie uznaje zajętej wierzytelności z powodu niezamieszkiwania pod wskazanym adresem przez 10 lat. Wówczas urząd skarbowy wstrzymał egzekucję do czasu przedstawienia przez wierzyciela prawomocnego postanowienia w tej sprawie. Zaznaczył, że nie otrzymał takiego dokumentu, najprawdopodobniej urząd skarbowy też nie, albowiem następne zawiadomienie o zajęciu otrzymał w dniu 11 marca 2019 r. Zgodnie zatem z art. 70 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe (które nie powstało) winno się przedawnić po 5 latach, a zatem zostało umorzone.

Powołując się na treść art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wskazał, że w niniejszej sprawie obowiązek nie istniał i umorzył się na podstawie art. 189 § 3 k.p.a. (administracyjna kara pieniężna nie podlega egzekucji jeżeli minęło 5 lat od dnia, w którym powinna być wykonana) z powodu wystawienia pierwszego tytułu wykonawczego w dniu 25 marca 2009 r. i do tego braku jego prawomocności.

Podniósł, że urząd skarbowy przesyła w dniu 9 lutego 2017 r. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z tytułu abonamentu RTV, ale wskazuje wierzyciela Burmistrza Miasta i Gminy P. Podniósł, że decyzja ta, ani korespondencja z nią związana nie może być dowodem w jego sprawie, gdyż nie łączyła go żadna umowa z tym wierzycielem (dowód nr 1: zawiadomienie z dnia 9 lutego 2017 r.).

Podniósł, że w dniu 3 października 2022 r. wystąpił do Poczty Polskiej o przesłanie odpisu dokumentów z uwierzytelnionymi podpisami zawarcia zgłoszenia odbiorników RTV. Zaznaczył, że dokumenty przedstawiane przez Pocztę Polską jako dowód w sprawie, tj.: zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego z dnia 3 września 2008 r. oraz potwierdzenie rejestracji na dzień 29 czerwca 2005 r. są przez niego niepodpisane, a wydane bez potwierdzenia odbioru przez adresata, który nie mieszkał pod wskazanym adresem i nie mógł być ich adresatem. Zostały najprawdopodobniej sporządzone przez urzędników w ramach tzw. porządkowania dokumentów. Z tego powodu stwierdził, iż nie doszło do zgłoszenia przez niego użytkowania odbiorników RTV pod adresem S. ul. [...], a tym samym nie mógł zaistnieć obowiązek opłat abonamentu RTV. W aktach sprawy brak też jest korespondencji między wierzycielem a dłużnikiem, brak powiadomień i odbioru dokumentów, dlatego trudno określić datę wszczęcia egzekucji, a tym samym datę przedawnienia roszczeń wierzyciela (dowód nr 2: wydruk z bazy danych o abonamentach RTV z dnia 29 czerwca 2005 r., dowód nr 3: zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia 3 września 2008 r., dowód nr 4: pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we W. z dnia 7 maja 2014 r., w którym skarżący występuje do Poczty Polskiej o prawomocne postanowienie).

W dniu 7 marca 2023 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego wysyła zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku dochodowego na poczet opłat abonamentu RTV za okres od marca 2009 r. do września 2013 r. oraz od stycznia 2017 r. do lipca 2021 r.

Skarżący wskazał, że wniósł odwołanie wraz z dowodami, tj. kopią dowodu z adresem zameldowania w R., ul. [...] oraz zgłoszeniem przestępstwa przez Pocztę Polską w sprawie żądania podwójnej zapłaty za ten sam okres i za ten sam abonament w S., ul. [...] od niego i jego małżonki. Na dowód powyższego załączył kopie dowodów opłat abonamentu przez małżonkę w tym samym czasie, w którym Poczta Polska domaga się od niego opłat abonamentowych (dowód nr 5: kopia pisma z dnia 17 marca 2023 r., dowód nr 6: kopia dowodu skarżącego, dowód nr 7: kopie dowodów opłat abonamentu RTV małżonki skarżącego).

Skarżący podniósł, że informację o niezamieszkiwaniu pod wskazanym w postępowaniu adresem organ posiada od 7 marca 2014 r. Fakt ten powtarzany był przez niego w każdej następnej korespondencji. Niezgłoszenie wyrejestrowania odbiorników RTV spowodowane jest brakiem ich rejestracji. W ocenie skarżącego kuriozalnym jest domaganie się abonamentu RTV od osoby, która prawie 20 lat nie mieszka pod adresem, a organ od 10 lat ma wiedzę o fakcie niezamieszkiwania tam przez niego.

Podtrzymał wcześniejsze uzasadnienie niezgłaszania rejestracji odbiorników RTV, a tym samym obowiązku opłacania abonamentu RTV pod wskazanym adresem, przedawnienia ewentualnych roszczeń, braku wezwań do zapłaty ze strony Poczty Polskiej, czyli braku prawidłowości powiadomień ciągłości wcześniejszej korespondencji.

Za najważniejszy zarzut skarżący uznał przedstawienie przez Pocztę Polską po 10 latach korespondencji informacji o możliwości złożenia skargi na postępowanie Poczty Polskiej do sądu administracyjnego. Nastąpiło to po jego piśmie z dnia 17 marca 2023 r. W wieloletniej korespondencji urząd skarbowy zadawał pytanie czy sprawa była rozpatrywana przez Sąd, nie informując przy tym skarżącego o możliwości złożenia skargi do sądu administracyjnego. Wszelkie zarzuty ze strony skarżącego rozstrzygane były jednostronnie przez Pocztę Polską, która stała się sędzią we własnej sprawie.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Ponadto zaznaczył, że skarżący był informowany o zaległościach, jak również skorzystał z prawa do wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 14 października 2013 r., które nadal pozostają w realizacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia, uznać należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wskazuje, że art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) umożliwia wniesienie skargi na każde postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem, Dyrektor COF utrzymał w mocy własne postanowienie, którym uznano za niezasadne zarzuty nieistnienia obowiązku.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1 u.p.e.a.,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Z kolei w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu (art. 35 § 1 u.p.e.a.).

Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel natomiast rozpoznając zarzut wydaje postanowienie, w którym (art. 34 § 2 u.p.e.a.):

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 2 u.p.e.a., zobowiązany wnosząc zarzut:

1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje albo uległ wygaśnięciu lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny;

2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 2 pkt 2-4 u.p.e.a.)

W niniejszej sprawie skarżący zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia - na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) - dała podstawy do jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Spór w sprawie sprowadza się do ustalenia czy wierzyciel był uprawniony do obciążenia skarżącego opłatami abonamentowymi RTV, a co za tym idzie do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości z tego tytułu, a więc zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (nieistnienia obowiązku).

Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane na podstawie art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r. poz. 307 z późn. zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M. P. Nr 41, poz. 264, z późn. zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2004 r. poz. 2531 z późn. zm.). Jej przepisy regulowały kwestię opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca uregulował w niej zarówno obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych jak i posiadanie odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1689; dalej: u.p.e.a. lub ustawa abonamentowa). Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą bezpośredniego działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone. Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ww. ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Skarżący kwestionował fakt zarejestrowania odbiornika RTV na swoje nazwisko, twierdził, że opłaty abonamentowe pod wskazanym adresem regulowała jego żona a nie on.

Stosownie do art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej za używanie odbiorników rtv pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Po zarejestrowaniu odbiornika rtv uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego.

W przypadku zmiany miejsca zamieszkania, użytkownik odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązany jest zgłosić ten fakt w urzędzie pocztowym i po zaktualizowaniu danych adresowych, kontynuować opłaty abonamentowe. Natomiast jeżeli w nowym miejscu zamieszkania użytkownik z odbiorników nie korzysta, zobowiązany jest dopełnić formalności związane z wyrejestrowaniem odbiorników.

Przypomnieć należy, że w aktach sprawy brak jest dowodu rejestracji odbiornika telewizyjnego przez skarżącego. Organ przedstawił jedynie wydruk z bazy danych, z którego miałoby wynikać, że miał dokonać rejestracji odbiornika pod adresem ul. [...] w S. w dniu 1 stycznia 1994 r., z datą początku rejestracji z dniem 1 kwietnia 1995 r., co wydaje się mało prawdopodobne, zważywszy że 1 stycznia 1994 r. był dniem świątecznym i z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością urzędy pocztowe w S. były tego dnia nieczynne. Oczywiście rejestracji odbiornika można było dokonać w dowolnym urzędzie pocztowym, jednak organ winien był ten fakt wykazać wiarygodnymi dokumentami. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się jeden dowód wpłaty w 2008 r. na nazwisko skarżącego, jednak skarżący zaprzeczył aby był on wypełniony przez niego oraz przedstawił zaświadczenie o zmianie adresu miejsca pobytu stałego z dniem 17 maja 2004 r. z adresu ul. [...] w S., co podaje w wątpliwość dokonanie wpłaty przez skarżącego z adresem ul. [...] w S. ok. 4 lata później, do czego organ się nie ustosunkował. Skarżący natomiast wykazywał, że pod adresem [...] w S., rejestracji odbiornika telewizyjnego dokonała jego żona, a nie on.

Taki stan rzeczy organ winien uwzględnić ponownie rozpoznając niniejszą sprawę i w przypadku braku wiarygodnych dokumentów wykazujących, że skarżący istotnie dokonał rejestracji odbiornika telewizyjnego, uwzględnić zarzut skarżącego.

Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 tej ustawy.