Postanowienie NSA, sygn. akt III OSK 4686/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyłączenie sędziów
Powołane przepisy: article: art. 19
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M. G. o wyłączenie sędziego NSA Tamary Dziełakowskiej, sędziego NSA Rafała Stasikowskiego oraz sędziego del. WSA Dariusza Chacińskiego od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 608/20 w sprawie ze skargi M. G. na zarządzenie zastępcze Wojewody Podkarpackiego z dnia 26 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Tamary Dziełakowskiej, sędziego NSA Rafała Stasikowskiego oraz sędziego del. WSA Dariusza Chacińskiego od orzekania w sprawie o sygn. akt III OSK 4686/21.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 23 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 608/20 oddalił skargę M. G. (dalej: skarżąca) na zarządzenie zastępcze Wojewody Podkarpackiego z dnia 26 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z dnia 6 lipca 2022 r. sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2022 r., w składzie sędzia sprawozdawca: sędzia NSA Tamara Dziełakowska, sędzia NSA Rafał Stasikowski, sędzia del. WSA Dariusz Chaciński.

Wnioskiem z dnia 4 października 2022 r., który wpłynął do NSA w dniu 11 października 2022 r., skarżąca wniosła o wyłączenie w/w sędziów od orzekania w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu wniosku wskazała, że posiada uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności oraz niezawisłości sędziów rozpoznających jej sprawę z uwagi na fakt powołania sędziego NSA Rafała Stasikowskiego (sędziego sprawozdawcy) na urząd w NSA na wniosek KRS wyłonionej na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. W stosunku do sędziego NSA Tamary Dziełakowskiej oraz sędziego del. WSA Dariusza Chacińskiego, skarżąca wskazała, że również oni nie będą bezstronnie rozpoznawać jej sprawy, z uwagi na postanowienie NSA z dnia 26 maja 2021 r., którym Sąd umorzył postępowanie z wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zarządzenia zastępczego Wojewody Podkarpackiego. Skarżąca podkreśliła, że obawia się nastawienia składu sędziowskiego do wydania wyroku po wydaniu powyższego postanowienia, które w jej odczuciu jest nieuzasadnione i rodzi po jej stronie negatywne konsekwencje.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej zwanej "P.p.s.a." Przepisy powołanej ustawy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2560/17, LEX nr 2725313 i z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2627/17, LEX nr 2725258). Natomiast na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Powyższy przepis odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 P.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1917/18 (pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie Sąd ten wskazał, iż "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 P.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 P.p.s.a." (zob. także postanowienie NSA z 22 czerwca 2022 r., III OZ 413/22, LEX nr 3361996 i orzecznictwo tam wskazane).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest podstaw do przyjęcia, iż w sprawie wystąpiły okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego NSA Rafała Stasikowskiego. Skarżąca swój wniosek w tym zakresie uzasadniła wyłącznie wątpliwościami co do prawidłowości dokonanego powołania sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. tymczasem kwestionowanie sposobu ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa nie przekłada się automatycznie na możliwość uznania, że w sprawie zachodzą przesłanki do wyłączenia sędziego z art. 19 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem do wyłączenia sędziego może dojść, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Brak wskazania przez skarżącą, z jakich przyczyn uznaje, że sędziowie, których wyłączenia się domaga, mogą nie zachować bezstronności w jej sprawie powoduje, że sąd nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku. Wniosek nie zawiera bowiem argumentacji, która wskazywałaby na uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wskazanych sędziów w przedmiotowej sprawie.

W dotychczasowym orzecznictwie, które skład orzekający w pełni podziela, wskazuje się, że nie stanowi wystarczających podstaw do uwzględnienia zgłoszonego wniosku okoliczność powołania sędziego na wniosek nowej KRS. Nie opiera się ona na okolicznościach związanych z indywidualną oceną zachowania sędziego lub jego związku ze stronami postępowania (postanowienie NSA z 27 stycznia 2020 r., I OSK 1917/18). NSA w składzie orzekającym nie podziela zawartego we wniosku stwierdzenia, iż podstawą wyłączenia sędziego mogą być potencjalne wątpliwości strony w odniesieniu do statusu sędziego sprawozdawcy. Wątpliwość co do bezstronności sędziego musi mieć charakter realny, a nie potencjalny.

Podsumowując, należy stwierdzić, iż stanowisko skarżącej kwestionujące legitymację sędziego NSA Rafała Stasikowskiego z uwagi na powołanie go do pełnienia urzędu przez tzw. "nową KRS", pozostaje bez znaczenia dla tej sprawy.

Skarżąca nie wskazała również na wątpliwości co do bezstronności sędziów, o których wyłączenie wnosiła, szczególnie wobec faktu, że objęci wnioskiem sędziowie nie podejmowali jakichkolwiek czynności w niniejszej sprawie. Natomiast postanowienie z dnia 26 maja 2021 r., na które wskazuje skarżąca, zostało wydane przez sędziego NSA Małgorzatę Masternak-Kubiak, a samo odczucie skarżącej, iż rozstrzygnięcie to jest nieuzasadnione oraz rodzi po jej stronie negatywne konsekwencje, nie może stanowić podstawy do wyłączenia sędziów w niniejszej sprawie. Nie jest bowiem dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, że wnioskodawca kwestionuje zasadność i prawidłowość rozstrzygnięć podejmowanych w danej sprawie.

Zatem, skoro skarżąca nie powołała we wniosku żadnych okoliczności, które mieściłyby się w granicach przesłanek wskazanych w art. 18 oraz art. 19 P.p.s.a., a przy tym sędziowie, których żądanie strony dotyczyło, w złożonych przez siebie oświadczeniach nie dopatrzyli się podstaw do wyłączenia, a także sąd orzekający przesłanek takich się nie dopatrzył w granicach wniosku ani z urzędu – to wniosek skarżącej należało oddalić

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.