Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 691/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 12
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 23 sierpnia 2024 r., Nr 0401-IEE1.7113.4.2024.2 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] stycznia 2024 r., nr [...] wystawionego przez Wojewodę [...], obejmującego grzywnę w celu przymuszenia. W toku postępowania, organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. Ponadto, zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2024 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu bieżących i przyszłych nadpłat w podatku.

W odpowiedzi na powyższe, skarżący wniósł do organu egzekucyjnego pismo z dnia [...] kwietnia 2024 r. zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego". Podanie zakwalifikowane zostało jako zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i przekazane do rozpatrzenia wierzycielowi. Ponadto, pismem z dnia [...] kwietnia 2024 r. skarżący wniósł skargę na czynność egzekucyjną, wskazując, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie jest wymagalny.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2024 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. oddalił skargę na czynność egzekucyjną zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu bieżących i przyszłych nadpłat w podatku, dokonaną na podstawie zawiadomienia z dnia [...] kwietnia 2024 r. Organ egzekucyjny wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowano jeden ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."), tj. egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych. Zaskarżona czynność egzekucyjna zajęcia innej wierzytelności pieniężnej przeprowadzona została zgodnie z art. 89 u.p.e.a. Stwierdzono, że zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej spełnia wszystkie wymogi wynikające z obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Brak zatem było podstaw do uznania skargi za zasadną.

Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ podał, że zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2024 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w [...] Urzędzie Skarbowym w T., przez przesłanie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty z tytułu bieżących i przyszłych nadpłat podatku bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Skarżący zawiadomienie o zajęciu otrzymał w dniu [...] kwietnia 2024 r. Podstawę dokonania zajęcia stanowił tytuł wykonawczy z dnia [...] stycznia 2024 r., nr [...], którego odpis zobowiązany otrzymał w dniu [...] stycznia 2024 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Podstawę zastosowanego środka egzekucyjnego stanowiło prawidłowo sporządzone zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, które zawierało wszystkie wymagane dla tego dokumentu elementy określone w art. 67 § 2 i § 2a u.p.e.a. Odpowiada również wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w załączniku nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 marca 2024 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że organ egzekucyjny, stosując środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., nie naruszył przepisów tej ustawy, a zatem brak jest podstaw do uznania zasadności złożonej skargi. Pod względem proceduralnym i formalnym zaskarżona czynność egzekucyjna przeprowadzona została prawidłowo. Organ jednocześnie podał, że skarżący w przedmiotowej sprawie złożył zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania, które stanowiły przedmiot rozpoznania w odrębnym postępowaniu i zostały oddalone. Rozpatrzone tam zarzuty nie mogą podlegać ponownej ocenie w trybie skargi złożonej na podstawie art. 54 u.p.e.a.

W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. przez egzekwowanie grzywny, mimo że podlega ona umorzeniu, gdyż wydano ją w postępowaniu wszczętym na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją. Skarżący podniósł, że egzekwowane należności dotyczą nieuiszczonej grzywny w celu przymuszenia do zaszczepienia małoletniego dziecka zobowiązanego oraz kosztów egzekucyjnych. W toku postępowania egzekucyjnego przymuszającego do zaszczepienia dziecka zobowiązany złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także wniósł skargi do sądu administracyjnego. Do dnia dzisiejszego nie ma ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. Wskazując na wyrok NSA z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 845/16 skarżący stwierdził, że obowiązek uiszczenia grzywny jest niewymagalny, a postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu. Ponadto egzekwowana grzywna powinna zostać uchylona ze względu na jej nałożenie w oparciu o przepisy uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją. W tym zakresie skarżący wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. Skarżący jednocześnie podniósł, że konieczność umorzenia postępowania wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego jeszcze w czasie obowiązywania niekonstytucyjnych przepisów i w konsekwencji uchylenia postanowienia o nałożeniu grzywny, potwierdził NSA w wyroku z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1709/23.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17).

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] stycznia 2024 r., nr [...] obejmującego grzywnę w celu przymuszenia. Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2024 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu bieżących i przyszłych nadpłat podatku. W odpowiedzi na to, pismem z dnia [...] kwietnia 2024 r. skarżący wniósł skargę na czynności egzekucyjne. Podniósł, że w toku postępowania przymuszającego do zaszczepienie dziecka złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Odwołał się do wyroku NSA z dnia 20 lipca 2016 r., I OSK 845/16 dotyczącego zawieszenia postepowania egzekucyjnego z mocy prawa w związku z wniesionymi zarzutami. Skarżący przywołał też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19, w którym przyjęto, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2024 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. oddalił skargę. Po wniesieniu zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał to postanowienie w mocy. W skardze do tut. Sądu zobowiązany stwierdził, że obowiązek uiszczenia grzywny nie jest wymagalny, a postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

W myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga, o której mowa przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania zastosowanego środka egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Skarga ma charakter subsydiarny, co oznacza, że nie jest możliwe jej wniesienie w sytuacji, gdy zobowiązanemu przysługuje inny środek zaskarżenia, w tym zarzuty na podstawie art. 33 § 2 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2016 r., III SA/Wa 554/15; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok NSA z dnia 25 października 2016 r., II FSK 2833/14; wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r., II FSK 1200/18). W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Nie ma bowiem podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2024 r., III FSK 161/24).

Powyższe oznacza, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane kwestie związane z bezpodstawnym, zdaniem strony, egzekwowaniem uiszczenia grzywny, z uwagi na brak wymagalności tego obowiązku. Zarzut ten nie może być przedmiotem badania w postępowaniu wszczętym w trybie skargi na czynności egzekucyjne, bowiem wykracza poza ramy tego postępowania. Natomiast może on być on przedmiotem odrębnego postępowania, prowadzonego w trybie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 § 2 u.p.e.a.

Wyjaśnić też należy, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Środek egzekucyjny jest niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Niedopuszczalne jest również stosowanie środków egzekucyjnych wobec osoby niepodlegającej jurysdykcji polskich organów administracyjnych, zwłaszcza korzystających z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może też polegać na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 września 2024 r., I SA/Gd 525/24).

W rozpoznanej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 1a pkt 12 u.p.e.a.) i dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej na podstawie regulacji zawartych w art. 89 u.p.e.a. Stosując wskazany środek organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu w dniu [...] kwietnia 2024 r. zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia [...] kwietnia 2024 r. (k. 16-17a akt adm.). Wskazane zawiadomienie spełniało wymogi wynikające z art. 67 § 2 i 2a u.p.e.a. Podjęte przez organ egzekucyjny czynności nie naruszały zatem obowiązującego prawa. Skarżący nie wskazał żadnych uchybień podważających prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności i nie sformułował zarzutu naruszenia art. 89 u.p.e.a.

Zastosowany środek egzekucyjny nie był także zbyt uciążliwy dla zobowiązanego. W skardze na czynność egzekucyjną oraz w skardze do tut. Sądu nie przytoczono żadnej argumentacji, która wskazywałaby, że zastosowany środek w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej był zbyt uciążliwy.

Podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, gdyż odnoszą się one do braku wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny w celu przymuszenia. Jak to już wskazano w postępowaniu wszczętym w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.