Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 310/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 63
journal: Dz.U. 2023 poz 1429
law: Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska - Ziołek (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 lipca 2024 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] na rzecz [...] kwotę [...] (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] Burmistrz M. i Gminy P. K. odmówił U. W. (Skarżącej) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym siostrą G. A.. Uzasadniając odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia organ wskazał na niespełnienie w sprawie przesłanki związanej z momentem powstania niepełnosprawności u wymagającej opieki siostry Skarżącej, określonej w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej powoływanej jako "u.ś.r.") oraz zaistnienie przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., ponieważ Skarżąca ma ustalone prawo do emerytury. Wyjaśnił jednocześnie, że bez wpływu na stwierdzenie zaistnienia w sprawie powyższej przesłanki uniemożliwiającej przyznanie wnioskowanego świadczenia pozostaje okoliczność wstrzymania wypłaty emerytury Skarżącej, której dokonano decyzją ZUS z dnia [...] listopada 2023 r., ponieważ - jak wskazał organ - Skarżąca nadal zachowuje prawo do emerytury, której wypłata może zostać wznowiona po złożeniu przez Skarżącą wniosku o podjęcie wypłaty.

Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie, podnosząc, że wydane rozstrzygnięcie jest dla niej krzywdzące i wskazując, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego (TK) z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części normy wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę na osobą niepełnosprawną ze względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Wobec tego w jej ocenie powinna mieć przyznane wnioskowane świadczenie.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO") decyzją z dnia [...] marca 2024 r. znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Za nieuzasadnione Kolegium uznało oparcie decyzji odmownej o niespełnienie przesłanki, określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r.., przedstawiając przy tym obszerną argumentację i wskazując, że z uwagi na wyrok TK stwierdzający niekonstytucyjność tego przepisu, nie może mieć on zastosowania w sprawie. Niemniej jednak, SKO stwierdziło, że z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Skarżącej nie przysługuje wnioskowane świadczenie, ponieważ ma ona ustalone prawo do emerytury. Powołał się przy tym na orzecznictwo, w którym wskazano na pogląd, że wstrzymanie wypłaty emerytury na wniosek osoby uprawnionej nie niweluje faktu, że osoba ta nabyła (posiada) prawo do emerytury i w którym to opowiedziano się za literalną wykładnią treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. 1 u.ś.r. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że należy mieć na uwadze, iż osoby osiągające wiek emerytalny są nieaktywne zawodowo i wątpliwym jest niepodejmowanie przez nich zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą, a także ich zdolność do sprostania tej opiece w sposób stały i ciągły. Wobec tego SKO stwierdziło, że wiek Skarżącej jest okolicznością wykluczającą zdolność do wykonywania przez nią pracy zarobkowej i tym samym że nie można w sprawie przyjąć spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Ponadto Kolegium wskazało, że aktualnie na gruncie przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. z uwagi na wiek osoby niepełnosprawnej nie zachodzą w sprawie przesłanki uprawniające Skarżącą do nabycia prawa do wnioskowanego świadczenia.

Na powyższe rozstrzygnięcie Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia obydwu wydanych w sprawie decyzji i podnosząc zarzuty naruszenia:

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez dokonanie błędnej wykładni tego przepisu, tj. wbrew zasadzie równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) i obowiązkowi udzielania szczególnej pomocy osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP) i przyjęcie, że mimo zawieszenia przez Skarżącą prawa do emerytury i wstrzymania jej wypłaty, ma ona nadal ustalone prawo do emerytury, a w związku z tym zachodzi negatywna przesłanka wyłączająca nabycie przez nią prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy prokonstytucyjna wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że zawieszenie emerytury skutkujące wstrzymaniem wypłaty eliminuje negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

- art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy Skarżąca jako osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawną siostrą nie podjęła w okresie za jaki domaga się świadczenia pielęgnacyjnego zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej właśnie ze względu na konieczność sprawowania osobistej opieki, a zatem zachodzi przesłanka pozytywna (przy braku występowania przesłanek wykluczających) do przyznania jej wnioskowanego świadczenia począwszy od dnia [...] grudnia 2023 r., tj. od momentu zawieszenia przez ZUS wypłaty emerytury.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca odniosła się ponadto do argumentacji organu dotyczącej jej wieku, wskazując w tym zakresie na orzecznictwo sądów administracyjnych, w których wyrażono pogląd, iż osiągnięcie wieku emerytalnego nie wyklucza możliwości przyznania opiekunowi prawnemu prawa do świadczenia, ponieważ nie jest on osobą wykluczoną z rynku pracy i pomimo pobierania świadczenia emerytalno-rentowego, co do zasady, może w każdym momencie podjąć pracę zarobkową. Odnośnie zaś powołania się przez SKO na przepisy u.ś.r. w nowym brzmieniu, podkreśliła, że złożyła wniosek [...] listopada 2023 r., wobec czego zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym – w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. stosuje się przepisy dotychczasowe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Sprawę rozpoznano posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej jako "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym został zgłoszony przez stronę skarżącą w skardze, a organ w zakreślonym przez ustawę terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Następnie wyjaśnić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że narusza ona przepisy prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że w następstwie wydania decyzji przez SKO, w sprawie zawisłej przed Sądem koniecznym było odniesienie się do legalności odmowy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze stwierdzeniem zaistnienia przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. oraz z uwagi na przyjęcie przez organ, że wiek Skarżącej wyklucza po jej stronie możliwość podjęcia zatrudnienia, co jest równoznaczne z brakiem spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Rozważenia przez Sąd nie wymagała natomiast przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ odwoławczy na skutek wniesionego odwołania prawidłowo zakwestionował bowiem odmowę przyznania Skarżącej świadczenia przez organ I instancji w oparciu o wskazaną przesłankę związaną z momentem powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki, przedstawiając w tym zakresie zasadną argumentację i konwalidując tym samym wadliwość decyzji organu I instancji w tej części. Sąd w całości podziela i przyjmuje jako swoje, stanowisko SKO wyrażone w tej kwestii na gruncie zaskarżonej decyzji.

Przechodząc zatem do kwestii wymagających rozstrzygnięcia w sprawie, w pierwszej kolejności, wskazać należy na podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, którą stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przy czym stosownie do treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia.

W niniejszej sprawie Skarżąca wystąpiła o przedmiotowe świadczenie w związku z opieką sprawowaną nad siostrą, która jest niepełnosprawna w stopniu znacznym, co potwierdza znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] listopada 2023 r. (k. 10 akt adm.). Ponadto w aktach sprawy znajduje się: oświadczenie Skarżącej z dnia [...] listopada 2023 r. (k. 9 akt adm.), w którym wskazała ona, że pobierała emeryturę z ZUS, którą zawiesiła od grudnia 2023 r.; kserokopia wniosku Skarżącej z dnia [...] listopada 2023 r. o zawieszenie emerytury od grudnia (k. 15 akt adm.); oraz decyzja ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury z dnia [...] listopada 2023 r. znak: [...] (k. 5 akt adm.), którą wstrzymano wypłatę emerytury od dnia [...] grudnia 2023 r.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest zatem, że Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu [...] listopada 2023 r., a więc po przedłożeniu do ZUS wniosku z dnia [...] listopada 2023 r. z prośbą o zawieszenie emerytury od grudnia 2023 r. Ponadto, jak wynika z akt, jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, Skarżąca dostarczyła organowi decyzję ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury od dnia [...] grudnia 2023 r., która to decyzja dołączona została do akt administracyjnych sprawy.

Ocena legalności zaskarżonej decyzji SKO wymaga więc w pierwszej kolejności oceny, czy w sytuacji gdzie Skarżąca, której przysługuje prawo do emerytury, przestała ją faktycznie pobierać i przedłożyła do organu decyzję o wstrzymaniu emerytury, zasadnym było przyjęcie przez SKO, że zachodzi przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., uniemożliwiająca przyznanie jej wnioskowanego świadczenia.

Problem prawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. był już wielokrotnie analizowany przez sądy administracyjne, w tym także Naczelny Sąd Administracyjny, przy czym aktualnie w orzecznictwie wskazuje się na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej. Wprawdzie proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się jedynie do nich ograniczać. Pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych jest obecnie dominujący w nauce prawa i orzecznictwie (por. np. uchwała NSA (7) z 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09, M. Zirk-Sadowski: Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4 s. 204 i nast., M. Gutowski, P. Kardas: Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji. W-wa 2017 s. 275 i nast. oraz powołana w tych publikacjach literatura i orzecznictwo). Jasność przepisów może zależeć od wielu czynników i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów, czy istotnej zmiany sytuacji społecznej czy ekonomicznej, mimo że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie. W analizowanym przypadku potrzeba uzupełnienia wyników wykładni językowej wynika zaś m.in. ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość emerytury czy innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r. kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł, a następnie było waloryzowane i w momencie złożenia wniosku przez Skarżącą wynosiło 2458 zł. Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe.

Ponadto zwrócić uwagę należy na to, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę czy rentę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury/renty opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej (por. wyroki NSA: z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 702/21; z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 1080/21 – dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Na tle powyższych rozważań Sąd wyraża stanowisko, że wbrew literalnemu brzemieniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. posiadanie prawa do emerytury nie stanowi bezwarunkowej przesłanki do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu osoba pobierająca emeryturę może zrealizować uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego poprzez dokonanie wyboru, któregoś z konkurencyjnych świadczeń. Sąd nie podzielił zatem stanowiska SKO, jakoby wnioskodawca nie miał możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a pobieraną emeryturą. Prawidłowa, prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., dokonywana w kontekście art. 17 ust. 1 i art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.) prowadzi do wniosku odmiennego. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji przez osobą uprawnioną do emerytury jest zatem co do zasady możliwe, jeżeli dokona ona wyboru jednego konkurencyjnego świadczenia kosztem drugiego, co może zrealizować poprzez złożenie do organu emerytalnego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS).

Przy czym, z uwagi na okoliczności sprawy, w których to wobec Skarżącej została już wydana decyzja ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury, podkreślenia wymaga, że co prawda - jak wskazuje SKO - emerytura jest prawem niezbywalnym, jednak, co istotne, zawieszenie tego prawa i wstrzymanie jej wypłaty skutkuje odpadnięciem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., tj. posiadania prawa do emerytury, które w tym wypadku wiązane być musi nie tylko z samym prawem, ale i z realizacją tego prawa w postaci wypłaty emerytury. W realiach sprawy Skarżąca przed wydaniem decyzji dotyczącej wnioskowanego świadczenia przedłożyła decyzję wstrzymującą wypłatę emerytury. W związku z tym, za nieprawidłowe uznać należy odgórne założenie SKO o braku możliwości przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia, które wynikało z wadliwego przekonania, że okoliczność wstrzymania faktycznej wypłaty emerytury nie niweluje przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Błędna wykładnia ww. przepisu spowodowała, że organ poprzestał na stwierdzeniu, że w sprawie pomimo wstrzymania wypłaty emerytury istnieje przeszkoda dla przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia, jaką jest sama okoliczność przysługującego jej prawa do emerytury i w konsekwencji nie zbadał sprawy w dalszym zakresie, m.in. pod kątem art. 24 ust. 2 u.ś.r.

Odnosząc się zaś do argumentacji organu odwoławczego, że wiek Skarżącej, tj. 65 lat, dyskwalifikuje ją jako osobę, która może podejmować pracę, wskazać należy, że ani art. 17, ani żaden inny przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego nie zawiera odesłania do ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, która w art. 6 pkt 7 definiuje niezdolność do pracy jako ukończone 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę. Literalna wykładnia przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, w tym także art. 17 ust. 1 pkt 2, prowadzi do wniosku, że ustawodawca w celu ustalenia zdolności bądź niezdolności do pracy zarobkowej przy sprawowaniu opieki nad osobą niepełnosprawną nie posłużył się kryterium wieku. Zdolność do zatrudnienia lub podjęcia pracy zarobkowej nie została zatem ograniczona przesłanką wieku. Okoliczność tę organ winien ocenić każdorazowo na podstawie indywidualnych okoliczności sprawy. Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Związek ten determinowany jest natomiast po pierwsze zakresem i wymiarem faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, gdyż stanowi on podstawę oceny czy zakres czynności składających się na sprawowaną opiekę wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia, a po drugie zaś oceną tego czy okoliczność niepodejmowania / rezygnacji z zatrudnienia wynika bezpośrednio z konieczności sprawowania opieki czy też z innych przyczyn osobistych zaistniałych po stronie opiekuna (np. stanu jego zdrowia). Tymczasem na gruncie przedmiotowej sprawy organ poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że już sam wiek Skarżącej powoduje brak jej zdolności do podejmowania pracy i tym samym brak związku pomiędzy sprawowaną opieką a rezygnacją z zatrudnienia. Powyższą interpretację oraz argumentację SKO Sąd uznaje zatem za nieuzasadnioną i niedającą podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, które – co należy podkreślić – nie przesądza kwestii ustalenia Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ad meritum. Dopiero bowiem po pozytywnym zweryfikowaniu wszystkich kwestii związanych z tym, czy Skarżącej przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym również po jednoznacznym ustaleniu w jakiej dacie Skarżąca przedłożyła do organu decyzję o wstrzymaniu emerytury i w związku z tym – zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. – kiedy złożony przez Skarżącą wniosek należałoby uznać za kompletny.

Jednocześnie na uwadze należy mieć, że od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe przepisy zakresie zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego – na co uwagę zwróciło SKO. Na mocy art. 43 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429, dalej powoływanej jako "u.ś.w.") zmieniano treść m.in. art. 17 ust. 1 u.ś.r., w ten sposób, że określono, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w związku z opieką sprawowaną nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia. W obecnym stanie prawnym ustawodawca przewidział zatem, że o świadczenie pielęgnacyjne można ubiegać się w związku z opieką jedynie nad osobą niepełnosprawną, która nie ukończyła 18 roku życia. Tym samym wyraźnie zawężono krąg uprawnionych. Wcześniej wiek osoby wymagającej opieki nie warunkował uprawnienia do świadczenia.

Przy czym, w niniejszej sprawie Skarżąca domaga się przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną siostrą, która urodziła się [...] lipca 1966r. Nie ulega wątpliwości zatem, że z racji na wiek osoby wymagającej opieki, świadczenie to w obecnym stanie prawnym nie mogłoby być przyznane Skarżącej.

Jednak zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Wobec tak sformułowanych przez ustawodawcę przepisów przejściowych uznać należało, że o możliwości przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przesądzi spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1b u.ś.r. na dzień złożenia wniosku stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r. Jeżeli więc rozpatrujący ponownie sprawę organ dojdzie do przekonania, że Skarżąca spełniła przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w okresie do dnia 31 grudnia 2023 r. w konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych w oparciu o art. 63 ust. 1 u.ś.w. (wyrok WSA w Olsztynie z 30 stycznia 2024 r., sygn. akt: II SA/Ol 912/23, CBOSA).

Wobec tego SKO powinno na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego zweryfikować, czy po stronie Skarżącej zachodzą przesłanki do przyznania jej świadczenia, skupiając się w szczególności na tym, czy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją przez Skarżącą z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną siostrą oraz – mając na uwadze treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. oraz art. 63 ust. 1 u.ś.w. – czy w okresie do dnia 31 grudnia 2023 r. Skarżąca przedłożyła do organu kompletny wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Ustalenia te winny znaleźć odzwierciedlenie na gruncie uzasadnienia wydanej decyzji. Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał, że wystarczającym będzie uchylenie wyłącznie zaskarżonej decyzji. wobec tego to organ odwoławczy zobligowany będzie do przeprowadzenia stosownej analizy i wyciągnięcia na tej podstawie wniosków. Przy czym, w razie potrzeby organ odwoławczy na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. może przeprowadzić postępowanie uzupełniające. Następnie zaś, stosownie do poczynionych w sprawie ustaleń i mając na uwadze treść art. 63 u.ś.w. SKO przyzna świadczenie w razie spełnienia przez Skarżącą wszystkich przesłanek koniecznych dla przyznania jej wnioskowanego świadczenia przed dniem 31 grudnia 2023 r. lub w przeciwnym przypadku - odmówi.

Mając zatem na uwadze powyższe Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji, stwierdzając przede wszystkim, że na skutek błędnej wykładni przepisów art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., doszło do przedwczesnej odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, w sytuacji gdy nie wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały odpowiednio przeanalizowane.