Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 6359/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 3, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Dorota Brzozowska Protokolant spec. Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 6 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżaną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transporu Drogowego z 15 lutego 2022 r.; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 1037 (jeden tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ") decyzją z 6 października 2023 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej: "K.p.a."), art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1a, ust. 3a pkt 1 i ust. 4, art. 140ab ust. 3 pkt 1, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm., dalej: "P.r.d."), § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych z dnia 23 maja 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 629, dalej: "rozporządzenie w sprawie pilotowania"), utrzymał w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z 15 lutego 2022 r. o nałożeniu na [...] Sp. z o. o. z siedzibą w B. B. (dalej: "Strona", "Spółka", "Skarżący"), kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wyjaśnił, że 9 listopada 2022 r. w miejscowości K., na drodze krajowej nr [...], został zatrzymany do kontroli drogowej 3 - osiowy samochód ciężarowy marki M. o nr rej. [...], którym kierował R.Ś., wykonujący w dniu kontroli krajowy transport rzeczy w postaci złomu umieszczonego w kontenerze, na trasie [...] – [...] - w imieniu i na rzecz Strony. Kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał do kontroli, żadnego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Ustalenia kontroli zostały zawarte w - Protokole kontroli drogowej nr [...] z 9 listopada 2022 r.

Rozpoznając odwołanie od decyzji I instancji GITD po przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa, wyjaśnił, że w wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów, stwierdzono, że wysokość pojazdu wyniosła 4,93 (bez odjęcia korekty 1%), przekroczenie o 0,93 cm, co stanowi 23,35%. Organ dodał, że norma dotycząca wysokości pojazdu jest identyczna na wszystkich kategoriach dróg, zatem ich przekroczenie powoduje konieczność posiadania przez podmiot wykonujący przejazd zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Kierowca podczas kontroli nie okazał żadnego zezwolenia.

GITD następnie powołując się na treść § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie pilotowania, stwierdził, że przekroczenie dopuszczalnej wysokości ponad 4,50 m, determinuje obowiązek pilotowania przez jeden pojazd wykonujący pilotowanie, czego Strona nie dochowała. GITD dodał, że brak wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego (jak w niniejszym przypadku), czy też przewóz pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny (który nawet przy posiadaniu zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego traktuje się jako wykonywany bez zezwolenia), nie mają żadnego wpływu na obowiązek pilotowania takiego przejazdu.

GITD uznał, że organ I instancji nałożył na Stronę karę pieniężną w prawidłowej wysokości zgodnie z art. 140ab ust. 3 pkt 1 P.r.d.

GITD uznał za niezasadne zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji I instancji i stwierdził, że należało decyzję organu I instancji utrzymać w mocy.

Decyzję GITD z 6 października 2023 r. Skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w całości, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz decyzji I instancji i umorzenie postępowania, a także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a., wyrażające się w błędnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, które skutkowało nałożeniem na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 3.000,00 zł, w sytuacji gdy:

a) w rzeczywistości kierowca, który dokonywał przedmiotowego przewozu informował podmiot wykonujący czynności ładunkowe o elemencie ładunku, który wystawał ponad dopuszczalną wysokość, przez co zwrócił się on o zgniecenie tego elementu, do czego nie doszło wskutek braku podjęcia odpowiednich działań przez podmiot dokonujący załadunku, co z kolei zostało potwierdzone protokołem z przesłuchania świadka tj. kierowcy pojazdu przewożącego towar, a co w konsekwencji winno doprowadzić organ do konstatacji, iż zachowanie przewoźnika odpowiadało wymaganiom zawartym w obiektywnym wzorcu postępowania Skarżącego, który uwzględnia również jego zawodowy charakter działalności, a tym samym świadczy o dochowaniu przez niego należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem z 9 listopada 2021 r.,

b) zgodnie z treścią art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d., karę pieniężną organ nakłada na podmiot wykonujący czynności ładunkowe, jeżeli wykonał te czynności w sposób powodujący przekroczenie któregokolwiek z wymiarów, nacisków osi lub masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów, w stosunku do wartości dopuszczalnych lub wartości określonych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1 wskazywanego przepisu, co z kolei zostało potwierdzone protokołem z przesłuchania świadka tj. kierowcy pojazdu przewożącego towar, który to zgłaszał nieprawidłowości w zakresie dokonania przez ten podmiot czynności ładunkowych, tym samym podmiot ten miał świadomość o przekroczeniu dozwolonej prawem wysokości załadunku,

c) kara nałożona na Skarżącego pozostaje kolejną karą administracyjną, której podstawą jest tożsamy przejazd z 9 listopada 2021 r. (sprawa o znaku [...]), której nałożenie stanowi jedynie nadmierną dolegliwość dla Strony, nieadekwatną do naruszenia prawa w sprawie,

2) art. 8 § 1 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i naruszenie zasady proporcjonalności, którego skutkiem jest brak pogłębienia zaufania Skarżącego do organów administracji publicznej, w sytuacji gdy Skarżący działał w usprawiedliwionym przekonaniu, iż dokonał wszelkich czynności związanych z przedmiotowym przewozem, tym samym dochował wymaganej od niego należytej staranności, uwzględniającej również zawodowy charakter jego działalności, a ponadto natychmiastowo po wykryciu omawianych nieprawidłowości, Skarżący podjął czynności zmierzających do uniknięcia w przyszłości podobnej sytuacji, a zatem zaskarżone orzeczenie jawi się jako krzywdzące i narusza jego zaufanie do organów władzy publicznej, w szczególności ze względu, iż organ nie dostrzega ww. okoliczności podnoszonych przez Skarżącego, przemawiających za nieznacznym charakterem przedmiotowego przewinienia, na którego przebieg bądź sam fakt wystąpienia zdarzenia nie miał jakiegokolwiek wpływu,

3) art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit a i b P.r.d., poprzez błędną jego wykładnię, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej na Skarżącego, w sytuacji gdy waga naruszenia prawa pozostawała w niniejszej sprawie znikoma, sam Skarżący natomiast podjął szereg czynności mających na celu uniknięcie hipotetycznych sytuacji jak niniejsza w przyszłości, co świadczy o marginalnym charakterze zachowania Skarżącego, prowadzącego do powstania omawianego naruszenia prawa, na które de facto nie miał wpływu ze względu na dokonywanie czynności załadunkowych przez inny podmiot, co z kolei obligowało organ do odstąpienia od nałożenia kary na Skarżącego i umorzenia niniejszego postępowania administracyjnego, co w realiach przedmiotowej sprawy wyczerpałoby działania prewencyjne i byłoby zgodne z zasadą proporcjonalności,

4) art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 z późn. zm., dalej: "u.t.d."), poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieumorzenie wszczętego postępowania w sytuacji, gdy okoliczności sprawy oraz dowody wskazywały, że Skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia i nie mógł przewidzieć zdarzeń oraz okoliczności będących jego przyczyną.

W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumentację popierającą zarzuty skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja I instancji naruszają przepisy prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Jak wynika z ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy, który Sąd przyjął jako miarodajny do orzekania w niniejszej sprawie, 9 listopada 2022 r. w miejscowości K., na drodze krajowej nr [...], został zatrzymany do kontroli drogowej 3 - osiowy samochód ciężarowy marki M. o nr rej. [...], którym wykonywany był transport rzeczy w postaci złomu umieszczonego w kontenerze, a więc ładunek podzielny, na trasie [...] – [...] - w imieniu i na rzecz Spółki. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu stwierdzono, że wysokość pojazdu wyniosła 4,93 m, co stanowiło przekroczenie o 0,93 cm, a więc o 23,35% dopuszczalnej normy wynoszącej 4,5 m.

Organy obu instancji uznały, że ponieważ w niniejszej sprawie doszło do przekroczenia dopuszczalnej wysokości pojazdu miał zastosowanie art. 64 ust.1 pkt 3 P.r.d. oraz § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie pilotowania.

Zgodnie z art. 64 ust.1 P.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem: 1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy; 2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1; 3) pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego na warunkach i w sposób określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2, w tym przez wymaganą liczbę pojazdów wyposażonych i oznakowanych zgodnie z tymi przepisami; 4) zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym.

Jak wynika natomiast z § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie pilotowania, pojazd nienormatywny, który przekracza co najmniej jedną z wymienionych w tym przepisie wielkości, w tym w pkt 3 – wysokość – 4,50 m, powinien być pilotowany przez jeden pojazd wykonujący pilotowanie.

Wskazania jednak wymaga, że w świetle art. 64 ust. 2 P.r.d., co do zasadny niemożliwy jest przewóz pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych. Zgodnie z tym przepisem, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I.

Jak wynika z art. 64b ust. 1 P.r.d., zezwolenie kategorii I jest wydawane na przejazd nienormatywnego pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdów składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej. Zezwolenie tej kategorii nie mogło być zatem wydane w niniejszej sprawie.

W przedmiotowej zatem sprawie przewóz ładunku podzielnego spornym pojazdem, nie mógł być dokonywany pojazdem nienormatywnym. Przewóz ten odbył się z naruszeniem przepisów prawa był zatem nielegalny. Norma wynikająca z art. 64 ust. 2 P.r.d., wyklucza możliwość legalnego przewozu pojazdem nienormatywnym, który nie mieści się w kategorii pojazdów wymienionych w art. 64b ust. 1 P.r.d., ładunku podzielnego, natomiast art. 64 ust. 1 P.r.d., ma zastosowanie do przejazdów nienormatywnych dopuszczalnych prawnie, a więc przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków niepodzielnych, a także podzielnych, ale tylko na podstawie zezwolenia kategorii I. W konsekwencji nie można przyjąć, że w niniejszej sprawie miał zastosowanie art. 61 ust. 1 pkt 3 P.r.d. oraz § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie pilotowania, ponieważ nienormatywność spornego pojazdu w ogóle nie była prawnie dopuszczalna w trakcie dokonywania przewozu.

Należy w związku z tym stwierdzić, że sporny przejazd miał miejsce z naruszeniem art. 64 ust. 2 P.r.d., a nie z naruszeniem art. 61 ust. 1 P.r.d. Sankcję prawnoadministracyjną za niedopuszczalny przejazd pojazdem nienormatywnym przewożącym ładunek podzielny, a więc z naruszeniem art. 64 ust. 2 P.r.d. przewiduje art. 140ab ust. 2 P.r.d., zgodnie z którym w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Sankcję prawnoadministracyjną za przejazd pojazdu nienormatywnego, z naruszeniem warunku określonego w art. 64 ust. 1 pkt 3 P.r.d., a więc bez wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie, normuje art. 140aa ust. 1a pkt 1 w związku z art. 140ab ust. 3 pkt 1 P.r.d. Zgodnie z tymi przepisami, w przypadku braku wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie, nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej (art. 140aa ust. 1a pkt 1). Karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1a, ustala się w wysokości 3000 zł - za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie (art. 140ab ust. 3 pkt 1). Jak jednak powyżej zostało to wyjaśnione art. 64 ust. 1 P.r.d., nie mógł mieć w niniejszej sprawie zastosowania, co oznacza, że organy nie mogły nałożyć na Skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 140aa ust. 1a pkt 1 w związku z art. 140ab ust. 3 pkt 1 P.r.d.

Należy ponadto zauważyć, że zgodnie z art. 140aa ust 3 P.r.d., karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na: 1) podmiot wykonujący przejazd; 2) podmiot wykonujący czynności ładunkowe, jeżeli wykonał te czynności w sposób powodujący przekroczenie któregokolwiek z wymiarów, nacisków osi lub masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów, w stosunku do wartości dopuszczalnych lub wartości określonych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1; 3) podmiot wykonujący inne niż wymienione w pkt 2 czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. Z treści pkt 3 przytoczonego przepisu wynika, że katalog podmiotów odpowiedzialnych za przejazd pojazdu nienormatywnego ma charakter otwarty. Oznacza to, że ponieważ pilotowanie pojazdu nienormatywnego stanowi inną niż wymieniona w pkt 2 (czynność ładunkowa) czynność związaną z przejazdem pojazdu nienormatywnego, na podstawie tego przepisu (art. 140aa ust. 3 pkt 3 P.r.d.) w związku z art. 140aa ust. 1 i art. 140ab ust. 2 P.r.d., podmiot dokonujący pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego nie zaliczanego do kategorii pojazdów z art. 64b ust. 1 P.r.d., przewożącego ładunek podzielny, ponosi równie odpowiedzialność administracyjną na podstawie tych przepisów. Prowadzi to do wniosku, którego nie można zaakceptować w państwie prawa, że na Skarżącego została nałożona kara pieniężna w wysokości 3000 zł, za niezapewnienie wykonania nielegalnej – w warunkach stanu faktycznego niniejszej sprawy – czynności pilotowania, za której wykonanie karze pieniężnej podlegałby również podmiot dokonujący pilotowania spornego pojazdu.

Z powyższego względu sama literalna interpretacja art. 64 ust. 1, art. 64e oraz art. 140aa ust. 1a i ust. 3a oraz art. 140ab ust. 3 P.r.d., której dokonał GITD w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prowadzi do nieracjonalnego wniosku, zgodnie z którym organ zobowiązany jest do nałożenia na dany podmiot kary pieniężnej za niezapewnienie wykonania przez inny podmiot niezgodnej z prawem czynności pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego, nie zaliczanego do kategorii pojazdów z art. 64b ust. 1 P.r.d., przewożącego ładunek podzielny. W związku z powyższym, w sytuacji, gdy literalna wykładnia powyższych przepisów prowadzi do nieracjonalnych wniosków, konieczne jest odwołanie się do przeprowadzonej powyżej wykładni systemowej oraz funkcjonalnej powyższych przepisów uwzględniającej treść art. 64 ust. 2, art. 140aa ust. 1 w związku z ust. 3 pkt 3 oraz art. 140ab ust. 2 P.r.d., i prowadzącej do wniosku, że racjonalny ustawodawca nie unormował przepisów, w świetle których na podmiot wykonujący przejazd pojazdem nienormatywnym, nie zaliczanym do kategorii pojazdów z art. 64b ust. 1 P.r.d., przewożącym ładunek podzielny, a więc dokonujący nielegalnego przejazdu, nakłada się karę pieniężną za niewykonanie kolejnej nielegalnej czynności, czyli niezapewnienie wykonania przez inny podmiot pilotowania przejazdu tego pojazdu.

W świetle powyższego, Sąd stwierdza, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 64 ust 1 pkt 3 i art 64 ust 2 P.r.d. uznając, że pomimo treści art. 64 ust 2 P.r.d., art. 64 ust 1 pkt 3 P.r.d. ma również zastosowanie do przejazdu pojazdów nienormatywnych, nie zaliczanych do kategorii pojazdów z art. 64b ust. 1 P.r.d., przewożących ładunek podzielny. W konsekwencji organy dokonały błędnej subsumcji przepisów prawa materialnego art. 64 ust 1 pkt 3, P.r.d. i § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie pilotowania, do ustalonego w sprawie stanu faktycznego sprawy i nieprawidłowo nałożyły na Skarżącego karę pieniężną na podstawie art. 140aa ust. 1a pkt 1 w związku z art. 140ab ust. 3 pkt 1 P.r.d.

W związku z opisanym powyżej naruszeniem przez organy obu instancji przepisów prawa materialnego w rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja, która nie wymaga dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "P.p.s.a."), orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku, a na podstawie art. 145 § 3 tej ustawy, umorzył postępowanie administracyjne (pkt 2). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), zasądzając od GITD na rzecz Skarżącego kwotę 1037 zł, na którą składał się uiszczony wpis sądowy od skargi (120 zł), wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem (900 zł) oraz opata skarbowa (17 zł).