Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1568/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 10 ust. 2a pkt 1 oraz par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19
article: art.7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi F. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 września 2021 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 marca do 30 kwietnia 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

F. wnioskiem skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29.06.2021 r. domagała się zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres marzec-kwiecień 2021 r. W złożonym wniosku, jako przeważającą działalność gospodarczą Fundacji wskazana została działalność oznaczona kodem PKD 90.01.Z tj. działalność związana z wystawianiem przedstawień artystycznych

W rozpoznaniu złożonego żądania Prezes ZUS decyzją z dnia 12.07.2021 r. (znak [...]) odmówił F. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za wskazany wyżej okres. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że obowiązujące przepisy precyzyjnie określają działalność, oznaczoną konkretnymi kodami PKD, której prowadzenie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. W ocenie organu, podany przez Fundację w złożonym wniosku kod PKD prowadzonej działalności (90.01.Z) nie był przeważającym rodzajem działalności tego podmiotu. Kod ten bowiem nie został potwierdzony przez GUS. Wg ustaleń organu, na dzień 31.03.2021 r. przeważającą działalnością F. była działalność oznaczona kodem PKD 9499.Z, który nie uprawniał do zwolnienia z opłacania składek.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Fundacja podniosła m.in., że kontrola ZUS w zakresie prowadzenia przez wnioskodawcę rodzajów działalności oznaczonej odpowiednimi kodami PKD nie może odbywać się wyłącznie poprzez rejestr prowadzony przez Główny Urząd Statystyczny.

Prezes ZUS decyzją z dnia 20.09.2021 r. (znak [...]) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Podzielił poglądy i ustalenia zawarte w decyzji objętej wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. Dodał m.in., że działalność gospodarcza organizacji wpisanych do rejestru stowarzyszeń KRS jeżeli zostanie wpisana do rejestru sądowego, jest wpisywana także do rejestru REGON jako drugorzędna. Wówczas wpis następuje na podstawie danych przekazywanych z KRS. Organ odwoławczy wskazał, że fundacje, jeżeli prowadzą działalność gospodarczą, to działalność ta posiada charakter głównie akcesoryjny względem standardowej działalności oraz podstawowych źródeł finansowania tych podmiotów. Spełnienie warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności jako podstawowej dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON. Ten zaś rejestr wskazywał, że na dzień 30.03.2021 r. przeważającą działalnością Fundacji była działalność wg PKD kodem 94.99.Z. Powyższe natomiast wyklucza prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres 1.03-30.04.2021 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisane wyżej rozstrzygnięcie wniosła F. . Zarzuciła naruszenie:

1. art. 7, art. 75 par. 1 i art. 77 par. 1 k.p.a. w zw. z art. 76 par. 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że Fundacja nie jest typowym uczestnikiem obrotu gospodarczego, a prowadzona przez nią działalność ma jedynie akcesoryjny charakter, a co za tym idzie, że wpisy w KRS nie mają znaczenia dla oceny spełnienia kryterium uprawniającego do uzyskania pomocy;

2. art. 40 pkt 1 i art. 15 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym i art. 40 ust. 2 ustawy o statystyce publicznej w zw. z par. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności Gospodarczej poprzez przyjęcie, że dla oceny czy wnioskodawca prowadzi działalność uprawniającą do skorzystania z pomocy, kluczowe są dane zawarte w rejestrze REGON;

3. art. 5 ust. 5 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników – poprzez uznanie, że skarżący ma możliwość zgłoszenia przeważającej działalności statutowej za pośrednictwem Urzędu Skarbowego, w sytuacji, gdy skarżący na potrzeby REGON może zgłosić wyłącznie PKD z działu 94.

Skarga domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS domagał się jej oddalenia, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna i skutkowała uchyleniem zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS z dnia 20.09.2021 r.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. poz. 371 ze zm.). Przepis ten przewiduje zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych m.in. za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodem m.in. 90.01.Z (tj. kodem wskazanym we wniosku skarżącej Fundacji, a odnoszącą się do działalności związanej z wystawianiem przedstawień artystycznych), którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. Zgodnie z § 10 ust. 3 wskazanego rozporządzenia, oceny spełnienia warunku, o którym mowa m.in. w cytowanym wyżej przepisie, tj. w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r.

W badanej sprawie Prezes ZUS oceniając spełnienie przez skarżącą warunku oznaczenia przeważającej działalności gospodarczej według PKD na miarodajny dzień stwierdził, że skarżąca Fundacja prowadziła przeważającą działalność o kodzie PKD 94.99.Z., który to kod ujawniony został w rejestrze REGON. Wg organu, wskazany w rejestrze REGON kod nie uprawnia Fundacji do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek za analizowany okres. Zwrócić jednak należy uwagę, że z przedłożonego przez skarżącą odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, iż przeważającą działalnością Fundacji jest jednak działalność oznaczona kodem PKD 90.01.Z. Jest to zatem kod, który podany został w złożonym przez Fundację do ZUS wniosku o zwolnienie z opłacania składek i który wymieniony został w powołanym wyżej przepisie jako uprawniający do uzyskania przedmiotowego zwolnienia. Opisywany wpis do KRS obejmujący wskazany rodzaj przeważającej działalności gospodarczej Fundacji miał miejsce w dniu 27.11.2020 r. (k. 6v a.s.) i nie uległ zmianie do czasu złożenia wniosku inicjującego kontrolowane postępowanie. Z jednej zatem strony kod ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym Fundacji pokrywa się z kodem objętym prawem do uzyskania zwolnienia ze składek, z drugiej zaś, w rejestrze REGON strony skarżącej widnieje inny kod, który nie uprawnia do uzyskania ocenianego zwolnienia. Jak przy tym wyżej już wskazano, cytowany § 10 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. stanowi, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, 2 i 2a w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na dzień 31 marca 2021 r., na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON.

Oceniając kontrolowaną sprawę zauważyć jednak trzeba, że z brzmienia przepisów art. 31zq oraz art. 31zy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) jak też z przepisów wykonawczych do tej ustawy wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek tym przedsiębiorcom, którzy faktycznie prowadzą działalność gospodarczą w wybranych (wskazanych w przepisach) rodzajach branż. Paragraf 10 ust. 2a rozporządzenia, będący materialnoprawną podstawą kontrolowanej decyzji wskazuje, że omawiana ulga przysługuje tym przedsiębiorcom, którzy rzeczywiście prowadzą określoną działalność gospodarczą. W wymienionym przepisie jest bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Mieć przy tym trzeba na uwadze, że właściwe zdefiniowanie pojęcia "przeważającej działalności gospodarczej" winno odbywać się przy uwzględnieniu celu i znaczenia tzw. Tarczy Antykryzysowej. Stanowi ona reakcję na negatywne skutki epidemii COVID-19. Jak wynika z przepisów, cel tych regulacji prawnych nastawiony jest na realne - rzeczywiste wsparcie dla podmiotów, które skutki epidemii - COVID-19 faktycznie ponoszą (np. poprzez wprowadzone ograniczenia w prowadzeniu działalności). Chodzi zatem o to, aby wsparcie, też w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, otrzymały te podmioty, które faktycznie prowadzą na dany dzień, jako przeważającą - działalność oznaczoną według podanego PKD. W tym więc zakresie konieczną czynnością organu administracji jest ustalenie, czy strona skarżąca rzeczywiście prowadziła działalność gospodarczą o kodzie PKD, który – stosownie do miarodajnych przepisów - uprawniał ją do uzyskania zwolnienia od opłacania składek. Podkreślić przy tym należy, że w sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w rejestrze REGON, a faktycznie wykonywaną działalnością (potwierdzoną np. wpisem w KRS), pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej. W kontekście wskazanych wyżej celów Tarczy Antykryzysowej, nie sposób zaakceptować pogląd, iż weryfikacja uprawnień do uzyskania przez przedsiębiorcę przedmiotowej ulgi, odbywać by się miała jedynie poprzez formalne sprawdzenie kodu PKD ujawnionego w rejestrze REGON, bez ustalenia tego, czy odpowiada on realnie prowadzonej działalności przez dany podmiot. W tym miejscu należy również przypomnieć, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a., art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, czy także art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 mają zastosowanie przepisy Kodeksu Postępowania Administracyjnego. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowi natomiast, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien więc być kompletny, to jest dotyczący wszelkich istotnych okoliczności faktycznych, które mają kluczowe znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Z kolei art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. nakazuje, by decyzja administracyjna zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do rozstrzygnięcia. Ponadto, odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 k.p.a. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę poprawności jej rozstrzygnięcia, w tym również przez sąd administracyjny, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści.

Na kanwie kontrolowanej w tej sprawie decyzji ZUS z dnia 20.09.2021 r. stwierdzić należy, iż organ administracji de facto powtórzył argumentację zawartą we wcześniejszej wydanej w sprawie decyzji i w sposób wyjątkowo lapidarny, a przez to niewystarczający odniósł się do przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, jak również wyjaśnień strony skarżącej oraz dowodów przez nią przedstawionych dla wykazania faktu prowadzenia działalności gospodarczej uprawniającej do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Powyższe stwierdzenie odnosi się w szczególności do tych dowodów i twierdzeń skarżącej Fundacji, w których przedstawia ona rodzaj i skalę prowadzonej działalności gospodarczej. Zaoferowane przez Fundację w postępowaniu dowody i wynikające z nich dane nie zostały należycie ocenione przez organ administracji. Zwrócić przy tym należy uwagę, że dowody te ukierunkowane były na podważenie twierdzenia organu, iż "fundacje nie są typowymi uczestnikami życia gospodarczego, gdyż ich działalność gospodarcza ma charakter akcesoryjny względem ich standardowej działalności, a przez to nie ma znaczenia fakt, że w KRS Fundacji został wpisany PKD, który uprawnia do otrzymania pomocy". Wskazać należy, iż przedstawione rozważania organu pozbawione były znaczenia prawnego. "Nietypowy", w ocenie organu administracji, podmiot będący uczestnikiem życia gospodarczego (fundacja) – nie został bowiem pozbawiony możliwości domagania się zwolnią z obowiązku opłacania składek, o ile spełnia wymogi w zakresie prowadzenia wiodącej (przeważającej) działalności gospodarczej, której rodzaj (przedmiot) uprawnia, stosownie do miarodajnych przepisów – do uzyskania tego zwolnienia. Dlatego też cytowane wyżej konstatacje organu pozostają bez znaczenia dla oceny sprawy,

Ze względów wskazanych powyżej, zaskarżone rozstrzygnięcia ocenić zatem należało jako wadliwe, skoro wydane zostało bez należytej oceny przedłożonych w sprawie dowodów. Obowiązkiem zatem ZUS w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie szczegółowe odniesienie się do dowodów zaoferowanych przez skarżącą w tej sprawie, a odnoszących się do rodzaju prowadzonej przeważającej działalności gospodarczej i jej skali. Następnie organ dokona oceny tych dowodów zgodnie z regułami wynikającymi z art. 80 k.p.a. i przekonywująco (zgodne z art. 107 par. 3 k.p.a.) uzasadnieni wydaną decyzję.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzając naruszenie wskazanych powyżej przepisów (§ 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia, art. 7, art. 77 par. 1 k.p.a.), Sąd uchylił decyzję Prezesa ZUS z dnia 20.09.2021 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c) p.p.s.a.