Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 152/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2008-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.5 ust 1 , art. 2 ,art.4, art. 6, art. 10
journal: Dz.U. 1951 nr 46 poz 340
law: Dekret z dnia 6 września 1951 r. o  ochronie  i  uregulowaniu  własności  osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych
article: art. 30 ust. 1 , art. 21
journal: Dz.U. 1946 nr 49 poz 279
law: Dekret z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Protokolant Tomasz Korpal po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2008r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o wykonaniu aktu nadania oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] roku Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.

z 2000 r. Nr 98, poz. 1024 ze zm.), po wszczęciu na wniosek A. D. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia byłego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. z dnia [...] roku, znak: [...] o wykonaniu aktu nadania, w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa (działki) - Nr [...] o pow. 0,12 ha, położonej w S., gmina M., nadanej w 3/5 części M. O., 1/5 części M. D. i w 1/5 części stanowiącej własność Skarbu Państwa odmówiło stwierdzenia nieważności tego orzeczenia.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło następujący stan faktyczny sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda Z. przekazał według właściwości do rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławczemu

w S. wniosku A. D. z dnia [...] roku o stwierdzenie nieważności " Orzeczenia o wykonaniu aktu nadania" z dnia [...] r., znak: [...] wydanego przez b. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej

w M., w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa (działki) -- Nr [...] o pow. [...] ha, położonego w S., gmina M., nadanej w 3/5 części M. O., w 1/5 części M. D. i w 1/5 części stanowiącej własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu swojego wniosku, wnioskodawczyni podniosła, iż przedmiotowe orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa ponieważ obejmuje stodołę, która znajdowała się na sąsiedniej działce o nr [...] należącej wyłącznie do M. O., a nie na działce nr [...] (dawniej [...]). Zdaniem wnioskodawczyni spowodowało to zawyżenie udziału do 3/5 części na rzecz M. O., cyt. "Przez to, że stodoła została wciągnięta do szacunku i wyceny gospodarstwa i przypisana cała jej wartość O. - to właśnie spowodowało zawyżenie jego udziału. "

Jak wynika z akt sprawy, M. O. od dnia [...] roku został osiedlony na gospodarstwie rolnym o obszarze [...] ha, w gromadzie S., gmina N., powiat M., województwo s. (zaświadczenie Starosty M. z dnia [...] roku). Osiedlenie to nastąpiło na podstawie protokołu nr [...] w sprawie "Przekazania osadnikowi wojskowemu gospodarstwa

w posiadanie przez Państwowy Urząd Repatriacyjny" w którym określono, że przekazywane gospodarstwo obejmuje obszar [...] ha gruntów oraz budynki

i inwentarz. Wśród budynków wymieniono: dom mieszkalny o wymiarach 11,90 x 10, stodołę o wymiarach. 11.70 x.12.50, oborę o wymiarach 8,70 x 6,25 oraz drwalnię

o wymiarach 6,50 x 5,20. Na wniosku M. O. (bez daty) "o przyznanie prawa własności nieruchomości ziemskiej (rolnej) na Ziemiach Odzyskanych", w którym wskazał te same budynki i ich rozmiary, widnieje adnotacja "Rozmiary są już po połowie", co sugerowałoby, że wniosek dotyczy 1/2 części każdego z wymienionych budynków. Jednak z pisma zainteresowanego z dnia 23 lutego 1961 roku wynika, że użytkuje on jedynie 1/2 budynku mieszkalnego i całość stodoły, obory i drwalni, które samodzielnie wyremontował. W akcie nadania Nr [...]z dnia [...] r. wymieniono te same zabudowania i ich wymiary oraz inwentarz martwy, jak również wskazano, że nadane gospodarstwo obejmuje około [...] ha gruntów. Następnie dopiero w dniu [...] roku wydano na rzecz M. O. "Orzeczenie o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa (działki)", znak: [...] z którego wynika, że nadane gospodarstwo o nr [...] obejmuje obszar [...] ha bez wskazanych powyżej zabudowań. Z treści niniejszego orzeczenia wynika, że granice tego gospodarstwa zostały ustalone prawomocnym orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] Nr [...]. Niezależnie od orzeczenia z dnia [...] M. O. otrzymał ponadto zaskarżone "Orzeczenie o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa (działki)" z dnia [...] roku, znak: [...] dot. tzw. działki siedliskowej. Z niniejszego orzeczenia wynika, że "działka siedliskowa utworzona z gospodarstwa nr [...] i [...] została nadana M. O. w udziałach wynoszących 3/5 części, M. D. w 1/5 części oraz Skarbowi Państwa w 1/5 części. Z treści niniejszego orzeczenia wynika ponadto, że działka niniejsza obejmowała powierzchnię [...] ha gruntów położonych w S. oraz dom, oborę i stodołę. Tak jak poprzednio granice gospodarstwa (a ściślej działki siedliskowej) zostały ustalone tym samym prawomocnym orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] roku, Nr [...].

Zgromadzone w aktach sprawy dokumenty pozwalają stwierdzić, iż również od 1946 roku we wsi S. osiedlił się M. D. Zwracał się on kilkakrotnie do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. o wydanie mu aktu nadania na

2 ha ziemi oraz dom, w którym zamieszkuje od jesieni 1946 roku ( dowód: podanie z grudnia 1956 roku), gdyż sąsiad, który zajmuje drugą połowę domu posiada już akt nadania. Z adnotacji sporządzonej przez sekretarza Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej, na kolejnym podaniu M. D. z dnia 14 sierpnia 1957 r. wynika, że zajmował on 1/4 budynku, zaś pozostała 1/4 budynku była wówczas zajęta przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. W wyniku tych interwencji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. pismem z dnia 17 lipca 1957 roku poinformowało M. D., iż przydzieliło na jego rzecz, cyt. "w użytkowanie gospodarstwo robotnicze położone we wsi S. składające się z 1/4 domu oraz około 1,75 ha gruntów." W dniu [...] roku Powiatowa Komisja Ziemska wydała M. D. akt nadania Nr [...] na działkę robotniczą o pow. [...] ha wraz z budynkami: dom, obora - wspólne. Następnie, w dniu [...] roku, wydano na rzecz M. D. "Orzeczenie o wykonaniu aktu nadania w części dot. ustalenia ceny gospodarstwa (działki), znak: [...] , z którego wynika, że nadane gospodarstwo o nr [...] obejmuje obszar [...] ha bez wskazanych powyżej zabudowań. Tak jak poprzednio, granice przedmiotowego gospodarstwa zostały ustalone prawomocnym orzeczeniem Prezydium PRN z dnia [...]. Niezależnie od niniejszego orzeczenia z dnia [...] roku, M. D. otrzymał ponadto, podobnie jak M. O. orzeczenie z dnia [...] roku, znak: [...] , dotyczące wspólnej działki siedliskowej z zabudowaniami.

Przedstawiając powyższy stan faktyczny Kolegium podkreśliło, że zarówno M. O., jak również M. D., otrzymali do wyłącznego władania przez nich i ich rodziny dwa odrębne osadnicze gospodarstwa chłopskie, tj. M. O. gospodarstwo robotnicze o nr [...], a M. D. - gospodarstwo rolne o nr [...] oraz wspólną działkę siedliskową o pow. [...] ha, zabudowaną domem mieszkalnym

i zabudowaniami gospodarczymi, utworzoną z części niniejszych gospodarstw.

Kolegium po przeanalizowaniu całości akt sprawy stwierdziło, że zaskarżone orzeczenie z dnia 27 lutego 1961 roku wydane zostało w oparciu o następujące przepisy:

1/ art. 21 dekretu z dnia 6 września 1946 roku o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze ziem odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 49, poz. 279),

2/ art. 6 dekretu z dnia 6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340).

Organ wskazał nadto, że przepisy dekretu z dnia 6 września 1946 roku o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego miasta Gdańska są podstawowym aktem regulującym stosunki własnościowe na obszarze Ziem Odzyskanych ustalając odpowiedni tryb - procedurę w tym zakresie. I tak, przepis art. 14 ust 1 dekretu stanowił, że nabywcami gospodarstw rolnych (działek) mogli być obywatele polscy, którzy przybyli w ramach akcji osiedleńczej, m. in. zdemobilizowani żołnierze i inwalidzi wojska polskiego, którzy brali udział w walkach o Polskę oraz repatrianci. Wyznaczenie nabywcy gospodarstwa następowało w drodze orzeczenia właściwej władzy, zwanego aktem nadania (art. 25 ust. 1 dekretu z 1946 r.). Osoba, która otrzymała akt nadania gospodarstwa miała prawo do objęcia tego gospodarstwa w posiadanie celem korzystania i pobierania z niego bezpłatnie pożytków (art. 26 dekretu). "Właściwe" przeniesienie prawa własności nadanego gospodarstwa na nabywcę następowało dopiero w drodze orzeczenia, zwanego orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania. Natomiast osoby, które weszły w posiadanie gospodarstwa rolnego i prowadziły je osobiście lub przez członków rodziny, żyjących z nimi we wspólności gospodarczej, a do dnia 7 września 1951 roku nie nabyły ich własności na podstawie dekretu z dnia 6 września 1946 roku, stawały się właścicielami tych gospodarstw z mocy samego prawa na podstawie art.2 ust. 1 dekretu z 1951r. Wówczas w celu poświadczenia własności gospodarstwa rolnego i jego przynależności, powiatowa komisja ziemska wydawała z urzędu akty nadania (art. 5 ust 1 dekretu). Z kolei akty nadania wydane na podstawie dotychczasowych przepisów stawały się poświadczeniem własności gospodarstwa rolnego będącego w posiadaniu danego osadnika (art. 5 ust. 2 dekretu).

Kolegium podniosło nadto, że zgodnie z przepisem art. 6 ust.1 dekretu z 1951 roku, granice gospodarstw rolnych oraz ich szacunek ustalało orzeczenie o wykonaniu aktu nadania. Orzeczenie to wydawało z urzędu prezydium powiatowej rady narodowej. Prawomocne orzeczenie o wykonaniu aktu nadania stawało się podstawą wpisu w księdze wieczystej prawa własności i wierzytelności z tytułu należności przypadającej za gospodarstwo rolne.

Kolegium zwróciło również uwagę, że zgodnie z przepisem art. 7 ust 1 dekretu

z 1951 roku, władza nie mogła zmienić granic gospodarstwa rolnego po wydaniu aktu nadania. Jednak przed wydaniem tego orzeczenia granice gospodarstwa rolnego mogły być zmienione w związku z regulacją i jedynie w tym przypadku, gdy to było potrzebne dla racjonalnego rozmieszczenia gospodarstw. Dekret z 1951 roku sankcjonował stany faktyczne pod względem prawnym, istniejące w dniu 7 września 1951 roku. Te stany faktyczne to posiadanie i prowadzenie gospodarstw rolnych (działek) stanowiących dotąd własność Państwa, przez osoby fizyczne, które do dnia 7 września 1951 r. nie nabyły ich na własność. Tak więc akt nadania z dekretu z 1951 roku nie stwarzał nowego stanu prawnego, lecz jedynie potwierdzał istnienie stanu prawnego stworzonego przepisami dekretu. Tym różnił się charakter prawny aktu nadania z dekretu z 1951 roku od dekretów nadania z 1946 roku, które miały charakter prawotwórczy, mimo, że nie przenosiły własności gospodarstwa przed 7 września 1951 roku. Własność przenosiły na nabywców dopiero orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Dopiero po wejściu w życie dekretu z 1951 r. akty nadania wydane na podstawie dekretu z dnia 1946 roku stały się również poświadczeniem nabycia własności (art. 5 ust. 2 dekretu z 1951 r.). Akt nadania wydany na podstawie dekretu z 1951roku, jak również na podstawie dekretu z 1946 roku dopiero po dniu 7 września 1951 roku przenosił bezpośrednio prawo własności gospodarstwa na jego posiadacza. Ściślejsze określenie przedmiotu nadania oraz ustalenie ceny gospodarstwa następowało w orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania. Z faktu, że akt nadania przenosi własność na nabywcę wynikała tego rodzaju konsekwencja, że w orzeczeniu nie mógł być np. pomniejszony obszar gospodarstwa, czy wielkość zabudowań tamże uwidoczniona. Jednak należy zwrócić uwagę na przepisy art. 2 i 4 dekretu z 1951 roku, które zawężały nabycie prawa własności z mocy prawa. Zgodnie z przepisem art. 2 dekretu wraz z gospodarstwem rolnym przechodzą na własność posiadaczy gospodarstw: inwentarz żywy oraz zabudowania i inwentarz martwy, stanowiące przynależność gospodarstwa i potrzebne do jego prowadzenia. Stosownie do przepisu art. 4 dekretu, prawo własności nie rozciąga się na część gospodarstwa rolnego przekraczającego odpowiednio 15 ha lub 20 ha użytków jak również na te zabudowania, urządzenia gospodarcze i inne przedmioty inwentarza martwego, które nie są potrzebne do prowadzenia gospodarstwa rolnego w tych rozmiarach. Niniejszy przepis miał szczególnie zastosowanie do sytuacji nabycia z mocy prawa własności zabudowań, w przypadku gdy zabudowania te były zbyt duże a użytkował je w całości jeden względnie dwóch osadników. W przypadku braku możliwości dokonania fizycznego podziału zabudowań użytkowanych przez dwóch lub więcej użytkowników ustalano współwłasność w częściach idealnych (1/2, 1/4, 1/3 itd.). Z kolei zgodnie z przepisem pkt 3 Zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia

10 września 1951 roku w sprawie wydawania aktów nadania na Obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Min.Rolnictwa Nr 14, poz.85), w przypadku "gdy osadnicy zajmują budynki nadające się dla dwu lub więcej rodzin, należy nadawać osadnikom taką część budynków jaka jest niezbędna do pomieszczenia rodziny osadnika oraz inwentarzy żywych i zbiorów, odpowiednio do wielkości gospodarstwa".

W oparciu o powyższe przepisy prawa Kolegium stwierdziło, że skoro M. O. otrzymał akt nadania w dniu [...] roku, tak więc w świetle przepisów art. 5 ust.2 dekretu z 1951 roku stanowił on poświadczenie własności gospodarstwa rolnego w nim wymienione tj. obejmującego około [...] ha gruntów oraz budynki: mieszkalny w 1/2 części, stodoła, obora i drwalnia. Uściślenie przedmiotu nadania nastąpiło w dwóch orzeczeniach: w pierwszym z dnia [...] roku o nadaniu samodzielnego gospodarstwa o nr [...], obejmującego ostatecznie obszar [...] ha gruntów bez zabudowań oraz w drugim zaskarżonym orzeczeniu z dnia [...] roku dot. działki siedliskowej utworzonej z gospodarstw nr [...] i nr [...], obejmującej zabudowania. Z niniejszych orzeczeń wynika, że w stosunku do wielkości gospodarstwa, M. O. poświadczono prawo własności do [...] ha gruntów obejmujących samodzielne gospodarstwo rolne plus do [...] ha gruntów w udziale do 3/5 części związanych z działką siedliskową podczas gdy akt nadania z [...] roku określał powierzchnię tego gospodarstwa na około [...] ha. Zdaniem Kolegium, poświadczenie mniejszej wielkości powierzchni gruntów wprawdzie nie wynikało z ograniczenia gospodarstwa do maksymalnej wielkości jak stanowił przepis art. 4 dekretu z 1951 roku, ale z przeprowadzonych dopiero w późniejszym okresie dokładnych pomiarów zasiedlonych gospodarstw osadniczych (z regulacji wsi,) co nie naruszało przepisów prawa w tym zakresie (art. 7 ust. 1 dekretu).

W stosunku do zabudowań, w zaskarżonym orzeczeniu poświadczono M. O. prawo własności do 3/5 części budynku mieszkalnego pomimo, że użytkował - co jest bezsporne - tylko 1/2 jego części oraz do 3/5 części pozostałych zabudowań, tj. stodoły i obory podczas, gdy użytkował je w całości. Ograniczenie prawa własności do 3/5 części zabudowań gospodarczych wynikało z wyżej cytowanych przepisów art.2 i 4 dekretu z 1951 roku, które stanowiły o możliwości zawężenia wielkości zabudowań do części zabudowań niezbędnych do prowadzenia danego rozmiaru gospodarstwa. Natomiast poświadczenie prawa własności do 3/5 części budynku mieszkalnego znajdowało potwierdzenie w przepisach zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 10 września 1951 roku, zgodnie z którymi należało nadawać osadnikom taką część budynków jaka była niezbędna do pomieszczenia rodziny, odpowiednio do wielkości gospodarstwa. Niewątpliwie M. O. posiadał większe gospodarstwo ([...] ha) niż M. D. ([...]ha), stąd zróżnicowanie udziałów.

Kolegium stwierdziło, że M. D. w dniu wejścia w życie dekretu 1951 roku stał się z mocy prawa właścicielem gospodarstwa rolnego, które dotychczas posiadał

w użytkowaniu. Tak więc akt nadania wydany w dniu 6 lutego 1961 roku, w świetle przepisu art. 2 ust.1 dekretu z 1951 roku winien był sankcjonować stan posiadania pod względem prawnym istniejący, w dniu 7 września 1951 roku. Przedmiotowy akt objął działkę robotniczą o pow. [...] ha oraz wspólny dom i oborę.

Uściślenie przedmiotu nadania nastąpiło również, tak jak w przypadku M. O., w dwóch orzeczeniach: w pierwszym z dnia [...] roku o nadaniu samodzielnego gospodarstwa o nr [...] obejmującego ten sam obszar [...] ha gruntów bez zabudowań oraz w drugim - zaskarżonym orzeczeniu z dnia [...] roku dotyczącym działki siedliskowej utworzonej z gospodarstw nr [...] i nr [...]. Z treści drugiego orzeczenia wynika, że działka obejmująca powierzchnię [...] ha oraz dom, oborę i stodołę została ostatecznie nadana M. D. w 1/ 5 części.

Z treści drugiego zaskarżonego orzeczenia wynika, że M. D. potwierdzono prawo własności w stosunku do innych składników gospodarstwa niż było to zapisane w akcie nadania z [...] r. obejmującym poza gruntem wspólny dom i oborę, ale także do stodoły w 1/5 części, która jak wynika z akt sprawy nigdy nie była ani użytkowana przez M. D., ani nie była przedmiotem jego wniosku o nadanie na własność. Ponadto w zaskarżonym orzeczeniu M. D. potwierdzono również prawo własności do 1/5 części domu mieszkalnego, podczas gdy zajmował on wraz z rodziną ¼ część domu. Przyznanie M. D. stodoły oznaczało, że w istocie otrzymał więcej niż posiadał, a w przypadku domu mieszkalnego nieco mniej, niż wynikało to z posiadania. Podobnie jak w sytuacji M. O., ustalenie niniejszych udziałów znajdowało uzasadnienie w przepisach zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 10 września 1951 roku, zgodnie z którymi osadnikom należało nadawać taką część budynków jaka była niezbędna do pomieszczenia rodziny osadnika oraz inwentarzy żywych i zbiorów, odpowiednio do wielkości gospodarstwa. M. D. posiadał mniejsze gospodarstwo ([...] ha) niż M. O. ([...] ha), stąd zróżnicowanie udziałów.

Nadto, w przedmiotowym akcie nadania z 1961 r., który zgodnie ze wskazanymi przepisami powinien był sankcjonować stan posiadania istniejący w dniu [...] roku poświadczono na rzecz M. D. prawo własności do wspólnej obory, a w zaskarżonym orzeczeniu uszczegółowiono to prawo do 1/5 jej części. Wprawdzie z zachowanych akt sprawy zgromadzonych do 7 września 1951 roku nie wynika jednoznacznie, aby M. D. użytkował niniejszą oborę i tak jak stodoła nie była ona nigdy przedmiotem jego wniosku o nadanie na własność. Z późniejszej opinii z dnia 30 listopada 1971 roku w sprawie ustalenia sposobu użytkowania działki siedliskowej wynika jednak, że obora niniejsza była do tej pory użytkowana wspólnie. W tej sytuacji ustalenie przysługujących udziałów w wysokości 1/5 części w stosunku do obory znajduje również uzasadnienie w przepisach cyt. zarządzenia z dnia 10 września 1951 roku.

Ustosunkowując się do zarzutów A. D. Kolegium wyjaśniło, że "objęcie" stodoły zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...] roku nie miało wpływu na ustalenie, a tym bardziej jak twierdzi skarżąca, na zawyżenie udziałów do 3/5 części na rzecz M. O. Jak wcześniej wykazano, ustalenie udziałów w wysokości 3/5 części na rzecz M. O. wynikało z wielkości posiadanego gospodarstwa, a nie z wartości poszczególnych składników tego gospodarstwa. Natomiast ustalenie wartości poszczególnych składników gospodarstwa było niezbędne do ustalenia ceny całego gospodarstwa. Zgodnie bowiem z przepisem, który został wskazany w podstawie prawnej zaskarżonego orzeczenia, tj. art. 21 ust. 1 dekretu z 1946 r., i który zachował moc obowiązującą po wejściu w życie dekretu z 1951 roku, gospodarstwa nabywa się odpłatnie za cenę odpowiadającą szacunkowi gospodarstwa. Stosownie do przepisu § 1 7 ust. 1 rozporządzenia Ministrów: Rolnictwa i Reform Rolnych, Ziem Odzyskanych oraz Administracji Publicznej z dnia 22 listopada 1947 roku (Dz. U. Nr 74, poz. 471), wartość zabudowań ustala się na podstawie szacunku dokonanego przez Powszechny Zakład Ubezpieczeń Wzajemnych według poziomu cen przyjętych do norm szacunkowych tego zakładu z 1938 r. W przedmiotowej sprawie ustalenie ceny działki siedliskowej nie miało i tak większego znaczenia, gdyż obaj osadnicy zostali zwolnieni od obowiązku uiszczenia tak ustalonej ceny nabycia.

Ustosunkowując się dalej do zarzutu skarżącej, że przedmiotowa stodoła znajdowała się na sąsiedniej działce nr [...] należącej wyłącznie do M. O., a nie na działce nr [...] (dawniej [...]) organ stwierdził, że powyższe nie stanowiło naruszenia prawa, a wyłączność do działki nr [...] przedstawiała się inaczej. Stodoła leżąca na działce nr [...] była w całości własnością M. O. jedynie do czasu wydania zaskarżonego orzeczenia, ale tak jak wskazano wcześniej, właściwe władze ustalając granice działki siedliskowej i jej składniki przyznały 1/5 części tej stodoły na rzecz M. D. i 1/5 części na rzecz Skarbu Państwa, pozostawiając M. O. na własność jedynie 3/5 jej części. Dalej należy zwrócić uwagę, że część działki nr [...] wchodziła w skład działki siedliskowej, co zapewne było konsekwencją powyższego. Działka siedliskowa, (jak wynika z zaskarżonego orzeczenia) powstała bowiem z części dwóch gospodarstw rolnych, tj. z gospodarstwa nr [...] należącego do M. O. i z gospodarstwa nr [...] należącego do M. D. Jak wynika z akt sprawy, granice niniejszych gospodarstw ustaliła dokonana w latach 1957 - 1960 regulacja gruntów wsi S.. Gospodarstwo nr [...] składało się z działek nr: [...]

, a w skład gospodarstwa nr [...] wchodziły działki nr: [...]. Ze szkicu polowego pomiaru wspólnego siedliska oznaczonego jako działka nr [...] wnioskować można, że działka siedliskowa powstała z części działki nr [...] i z części działki nr [...] oraz z całej działki nr [...] należącej do Skarbu Państwa. Natomiast z arkusza obliczeń powierzchni działki wynika jednoznacznie, że z działki nr [...]do wspólnego siedliska włączono 8 arów terenu zabudowanego, z działki nr [...] do wspólnego siedliska włączono 2 ary terenu zabudowanego oraz całą powierzchnię działki nr [...], tj. 2 ary. Wprawdzie arkusz obliczeń nie precyzuje jakie zabudowania mieściły się na włączonych częściach wymienionych działek jednak powyższe, zdaniem Kolegium może potwierdzać fakt, że włączona do siedliska stodoła znajdowała się właśnie, jak twierdzi skarżąca, na działce nr 236 co nie zmienia faktu że "włączenie to", jak wykazano wcześniej, było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Kolegium stwierdziło na podstawie dokonanych ustaleń, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż zaskarżone orzeczenie byłego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. z dnia [...] roku znak: [...] o wykonaniu aktu nadania w części dol. ustalenia ceny gospodarstwa - nr [...] dotyczące działki siedliskowej zostało wydane bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu przepisów art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

A. D. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Kolegium.

W uzasadnieniu wniosku podała, że od ponad 40 lat podejmuje starania o sprostowanie nieprawidłowości w orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania. Domagała się przeprowadzenia "wizji lokalnej na wspólnej działce nr [...]. Sporna stodoła w chwili wydania orzeczenia o wykonaniu aktu nadania, dotyczącego wspólnego siedliska znalazła się na działce nr [...], należącej do M.O.. Orzeczenie zostało wydane bez oszacowania wspólnego gospodarstwa. Protokół w sprawie oszacowania nie zawiera natomiast daty jego sporządzenia, nazwiska osoby przeprowadzającej tę czynność, nie wymieniono osób biorących udział w czynności szacowania, w tym osób zainteresowanych czy osób bezstronnych. Protokół nie zawiera nadto podstawy prawnej, wyszczególnienia numerów działek, rejestrów pomiarowych działek, podpisów stron zainteresowanych oraz przeprowadzających szacunek.

A. D. zarzuciła nadto, że w akcie nadania dotyczącym M. D. wymieniono dom i oborę do wspólnego użytkowania oraz wspólną stodołę, w sytuacji, gdy nie było racjonalnych podstaw do orzeczenia o wspólnym użytkowaniu stodoły.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po ponownym rozpatrzeniu wniosku A. D. w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia byłego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. z dnia [...] o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa, decyzją z dnia [...] Nr [...], utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...]

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że zgodnie z przepisem art. 156 § 1 ust. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdza się nieważność tylko takiej decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Tak jak wskazano w poprzedniej decyzji, rażące naruszenie prawa obejmuje dwie postacie naruszenia prawa, a mianowicie wydanie decyzji w dziedzinie nie podlegającej regulacji prawnej oraz wydanie decyzji wbrew treści obowiązującego prawa. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w ocenie Kolegium, żadna z tych przesłanek w przedmiotowej sprawie nie występuje.

Organ podkreślił, że naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma "rażący" charakter, tzn. gdy decyzja została wydana wbrew zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. W dniu wydania zaskarżonego orzeczenia, M. O. dysponował aktem nadania Nr [...] z dnia [...] w sprawie nadania około [...] ha gruntów oraz budynków mieszkalnego, stodoły, obory i drwalni, który w świetle przepisów art. 5 ust.2 dekretu z dnia 6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych stał się, z dniem 7 września 1951 roku poświadczeniem własności gospodarstwa rolnego będącego w posiadaniu danego osadnika. Natomiast w orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania następowało uściślenie przedmiotu nadania oraz ustalenie ceny gospodarstwa (art. 6 ust.1 dekretu z 1951 r.). Orzeczenie takie, o wykonaniu aktu nadania, M. O. otrzymał w dniu [...] roku, z którego wynika, że M. O. poświadczono prawo własności do mniejszej powierzchni samodzielnego gospodarstwa rolnego oznaczonego nr [...], tj. do [...] ha gruntów, co nie było jednak sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa, bowiem zgodnie z przepisem art. 7 ust.1 dekretu z 1951 roku, granice gospodarstwa mogły być zmienione z powodu ich regulacji, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Podobnie przedstawia się sytuacja z zabudowaniami. Zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...] M. O. poświadczono prawo własności do 3/5 części zabudowań, co znajdowało uzasadnienie w przepisach art. 2 i 4 dekretu z 1951 roku, zgodnie z którymi nabycie prawa własności mogło być zawężone do niezbędnych zabudowań. Z niniejszego wynika, że do prowadzenia gospodarstwa rolnego o wymiarach [...] ha gruntów, wystarczającym pozostawało posiadanie domu mieszkalnego i zabudowań gospodarczych w udziale wynoszącym 3/5 części, tym bardziej że organ musiał również zapewnić możliwość prowadzenia racjonalnej gospodarki przez drugiego osadnika, M. D. zajmującego pozostałą część domu mieszkalnego na wspólnej działce siedliskowej oraz mającego

w posiadaniu [...] ha gruntów. M. D. bowiem do dnia wejścia w życie dekretu

z 1951 roku nie posiadał aktu nadania, tak więc w świetle przepisu art.2 ust.1 dekretem z 1951 roku, z dniem 7 września 1951 roku stał się z mocy prawa właścicielem gospodarstwa rolnego, które dotychczas posiadał w użytkowaniu. Akt nadania wydany dopiero w dniu [...] roku poświadczył na jego rzecz własność [...] ha gruntów oraz wspólną własność domu i obory. Natomiast zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...] roku właściwy organ dokonał uściślenia przedmiotu własności w części dot. zabudowań poprzez określenie, że M. D. nabywa 1/5 część domu mieszkalnego, obory i stodoły, dodatkowo wskazując na stodołę. Przyznanie 1/5 części zabudowań, w tym stodoły na rzecz M. D., nie pozostawało w sprzeczności z przepisami zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 10 września 1951 roku, zgodnie z którymi osadnikom należało nadawać taką część budynków jaka była niezbędna do pomieszczenia rodziny osadnika oraz inwentarzy żywych i zbiorów, odpowiednio do wielkości gospodarstwa. Posiadanie obory i stodoły w ocenie Kolegium było zatem niezbędne do prawidłowego prowadzenia gospodarstwa robotniczego o powierzchni [...] ha, stąd uściślenie prawa własności objęło niniejsze zabudowania. Fakt, że sporna stodoła posadowiona była na odrębnej działce nr [...] należącej wcześniej wyłącznie do M. O. nie stanowiło naruszenia prawa bowiem działka siedliskowa, której granice ustalono po regulacji wsi, powstała z części gospodarstwa nr 14 należącego do M. O. oraz z części gospodarstwa nr [...] należącego do M. D. Należy zatem zauważyć, że w świetle postanowień niniejszego orzeczenia M. D. miał prawo do korzystania z 1/5 części przedmiotowej stodoły, jednak jak wynika z późniejszego, przywołanego przez skarżącą protokołu z dnia 30 listopada 1971 roku w sprawie ustalenia sposobu korzystania z nieruchomości wspólnej, M. D. nigdy z niej nie korzystał. Nie przesądza to oczywiście o nieprawidłowości zaskarżonego orzeczenia, a jedynie o nie wypełnieniu jego postanowień przez strony tego orzeczenia.

Ustosunkowując się do zarzutu A. D., że zaskarżone orzeczenie zostało wydane bez prawidłowego przeprowadzenia szacowania gospodarstwa rolnego należy zgodzić się, że protokół z szacowania zawiera wiele błędów jednak nie wpłynęło to w żaden sposób na prawa czy obowiązki osadników tam osiedlonych zawarte w zaskarżonym orzeczeniu, bowiem zarówno M. O. jak i M. D. zostali zwolnieni od obowiązku uiszczenia ustalonej niniejszym szacunkiem ceny nabycia działki siedliskowej wraz zabudowaniami. Przeprowadzenie szacunku wartości przedmiotowej działki nie miało żadnego wpływu na ustalenie udziałów w prawie własności do niniejszej działki i zabudowań tam posadowionych, bowiem w pierwszej kolejności organ ustalał stosowne udziały w danej działce siedliskowej, a następnie cenę gospodarstwa należną od każdego z osadników biorąc pod uwagę ustalone wcześniej udziały. Z tych względów Kolegium stwierdziło, że zaskarżone orzeczenie z dnia [...] roku nie naruszało przepisów prawa obowiązujących w dniu jego wydania.

A. D. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie domagając się uznania przez Sąd, że orzeczenie byłego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. z dnia [...] Nr [...] o wykonaniu akty nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa zostało wydane z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skargi A. D. podniosła, że w zaskarżonym orzeczeniu zostało ujawnione prawomocne orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] Nr [...] ustalające granice gospodarstwa (działki). Orzeczenie to zostało uchylone przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w S. orzeczeniem z dnia [...] Nr [...] w części dotyczącej granic gospodarstw. Na podstawie tego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. wydało w dniu [...] kolejne orzeczenie Nr [...], gdzie w pkt 2 zostały wyszczególnione gospodarstwa i działki, w których znajduje się gospodarstwo nr [...] działka nr [...].

W piśmie z dnia 30 czerwca 2008 r. złożonym na rozprawie w dniu 2 lipca 2008 r. skarżąca domagała się uznania, że orzeczenie z dnia [...] zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, zwrotu kosztów postępowania oraz zasądzenia odszkodowania w kwocie 100000 zł.

W piśmie skarżąca wskazała na nieprawidłowości proceduralne dotyczące orzeczenia z dnia [...] A. D. podniosła, że od tego orzeczenia M. D. wniósł odwołanie w dniu 20 lutego 1961 r. Tymczasem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. w dniu [...] złożyło wniosek do Sądu Powiatowego w S. S. o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości objętej orzeczeniem.

Skarżąca zakwestionowała nadto protokół szacunkowy stanowiący podstawę wydania kwestionowanego orzeczenia. Zarzucała, że protokół ten posiada szereg uchybień zarówno co do formy, jak i co do stanu faktycznego, który zawiera. Nadto ustalenia faktyczne w odniesieniu do stodoły znajdującej się na działce nr [...] są fałszywe. Zarzuty zawarte w piśmie dotyczyły również nieprawidłowości w całej procedurze uwłaszczeniowej, w szczególności zaś do braku w którymkolwiek z orzeczeń rozstrzygnięcia co do sposobu korzystania z budynków skoro zostały nadane w częściach.

Uzasadniając żądanie odszkodowania A. D. podniosła , że jej udział w domu zamiast ustalonych 2/5 winien wynosić ½ .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest tylko pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do wydania orzeczenia o zmianie decyzji poprzez przyznanie skarżącej określonego prawa bądź uprawnienia, wynikającego z przepisów prawa normujących określoną dziedzinę spraw. Sąd administracyjny nie dokonuje bowiem kontroli decyzji wydanych w granicach danej sprawy wedle kryterium celowości i słuszności podjętego rozstrzygnięcia, z punktu widzenia życiowych potrzeb strony, lecz ocenia, czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] prawa nie narusza.

Organ w oparciu o obszerne akta administracyjne ustalił, że M. D. aktem nadania nr [...] z dnia [...] wydanym przez Powiatową Komisję Ziemską w M. na podstawie przepisów dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46, poz. 340) otrzymał "działkę robotniczą" we wsi S. w skład której wchodzą grunty o pow. [...] ha oraz dom i obora do wspólnego użytku.

Orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. z dnia

[...] Nr [...] oszacowano wartość nadanych M. D. gruntów ornych, a orzeczeniem z dnia [...]. Nr [...] ustalono wartość siedliska oznaczonego działkami nr [...] o pow. [...] ha położonego w S. doliczając do tego wartość domu, obory i stodoły.

W orzeczeniu stwierdzono również, że udział M. D. we współwłasności siedliska wraz z budynkami stanowi 1/5 jego wartości, Skarbu Państwa 1/5, natomiast udział M. O. - 3/5.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. z dnia [...] wystąpiła A. D., następca prawny M. D. twierdząc, że przy ustalaniu wartości działki siedliskowej bezpodstawnie doliczono wartość stodoły, która mieściła się poza tym siedliskiem, na działce nr [...] należącej wyłącznie do M. O., a nie na działce nr [...] ( dawniej [...]).

W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym- w postępowaniu

o stwierdzenie nieważności decyzji organ ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 Kpa, a zatem nie może rozpatrzyć sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Działanie organu w tym trybie zasadniczo różni się od postępowania zwykłego, albowiem obowiązkiem organu jest wyłącznie ocena kwestii ściśle prawnych, w tym ustalenie, czy kwestionowana decyzja dotknięta jest którąś z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa, a w tej sprawie, czy wystąpiło rażące naruszenie prawa, przy czym taka ocena dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny z daty wydania kwestionowanej decyzji. W takim postępowaniu organ dokonujący nadzoru nie jest uprawniony do dokonywania samodzielnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego. Rażącym naruszeniem prawa jest wyłącznie naruszenie prawa materialnego, które zaważyło na treści decyzji, a katalog wad skutkujących nieważnością jest enumeratywnie wymieniony i odwoływanie się do innych, nie wymienionych w art. 156 § 1 Kpa przesłanek jest niedopuszczalne. Tak więc przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie są związane z postępowaniem w którym wydano decyzję, lecz wynikają z samej decyzji. Rażące naruszenie prawa jest zjawiskiem o wyjątkowym charakterze, gdyż prowadzi ono w konsekwencji do odstąpienia w konkretnej sprawie od ogólnej zasady stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, a jego cechą jest to, ze treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą. Inaczej rzecz ujmując- gdy na pierwszy rzut oka widać, że nie można było danego przepisu zastosować w konkretnej sytuacji. Racje ekonomiczne lub gospodarcze nie mogą przesądzać o rażącym naruszeniu prawa. Rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest to, że rodzaj tego naruszenia i jego skutki powodują, że taka decyzja nie może być zaakceptowana przez organy praworządnego państwa.

Materialnoprawną podstawę orzeczenia, którego stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca stanowiły przepisy dekretu z dnia 6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych ( Dz.U. z 1951 roku, Nr 46, poz. 340 w brzmieniu obowiązującym na datę wydania orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa tj. aktów nadania i orzeczeń o wykonaniu aktów nadania). Podkreślenia wymaga, iż przedmiotem regulacji dekretu były gospodarstwa rolne, faktycznie nadane już w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych. Celem dekretu było usankcjonowanie stanów faktycznych zaistniałych w tej sferze przed jego wejściem w życie. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 dekretu w celu poświadczenia własności gospodarstwa rolnego ( także działki ) i jego przynależności powiatowa komisja ziemska wydawała z urzędu akty nadania, które powinny zawierać określenie osób uprawnionych oraz wskazanie powierzchni gruntów i innych składników gospodarstwa rolnego. W myśl art. 2 tego dekretu osoba, która posiadała i prowadziła gospodarstwo rolne, a do dnia wejścia w życie tego aktu prawnego ( tj. do 7 września 1951 roku ) nie nabyła jego własności stawała się z mocy prawa właścicielem tego gospodarstwa. Wraz z gospodarstwem na własność takiej osoby przechodził inwentarz żywy oraz zabudowania i inwentarz martwy, stanowiące przynależność gospodarstwa i potrzebne do jego prowadzenia. Z regulacji zawartej w art. 2 wynika, iż osoba, o jakiej mowa w tym przepisie, mogła nabyć na podstawie aktu nadania jedynie to co w dniu wejścia w życie dekretu faktycznie otrzymała i posiadała. Stosownie zaś do przepisu art. 4 dekretu prawo własności gospodarstwa nie rozciągało się na te zabudowania, urządzenia gospodarcze i inne przedmioty inwentarza martwego, które nie były potrzebne do prowadzenia tego gospodarstwa rolnego. Z punktu widzenia celu dekretu, akt nadania posiada znaczenie priorytetowe potwierdzając własność gospodarstwa z jego przynależnościami oraz jego powierzchnię. Drugi z aktów administracyjnych przewidziany dekretem tj. orzeczenie o wykonaniu aktu nadania ma wobec aktu nadania zasadniczo charakter wykonawczo-techniczny. Jego celem jest zindywidualizowanie treści wynikających z aktu nadania i umożliwienie na tej podstawie dokonania ich zamieszczenia w księdze wieczystej urządzonej dla nieruchomości rolnej. Tym samym jest to akt subsydiarny i związany ściśle z aktem nadania, który wykonuje. Zgodnie z art. 6 dekretu ustalenie granic nadanego gospodarstwa rolnego oraz jego szacunek następowało w orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania, wydawanym z urzędu przez prezydium powiatowej rady narodowej. Prawomocne orzeczenie o wykonaniu aktu nadania było podstawą do wpisu w księdze wieczystej prawa własności i wierzytelności z tytułu należności przypadających za gospodarstwo rolne. Wniosek o wpis do księgi wieczystej zgłaszało z urzędu wskazane prezydium. Poprzez zawarte w art. 10 dekretu z dnia 6 września 1951 roku odwołanie do dekretu z dnia 6 września 1946 roku o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska

( Dz.U. z dnia 1946 r. Nr 49 poz. 279), a tym samym również do art. 30 ust. 1 zdanie drugie dekretu z 6 września 1946 roku, możliwym było wydanie dwóch orzeczeń

o wykonaniu aktu nadania. Jeżeli bowiem w chwili wydania aktu nadania gospodarstwo nie było jeszcze wydzielone, to w takiej sytuacji właściwy organ wydawał orzeczenie o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia granic gospodarstwa rolnego. Dopiero następnie wydawane było orzeczenie o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej oszacowania i ustalenia ceny tegoż gospodarstwa. Te dwa akty stanowiły dopiero podstawę do wpisu w księdze wieczystej prawa własności i obciążeń związanych z nabyciem gospodarstwa. Oznacza to w konsekwencji, że w przypadku gdy w chwili wydawania aktu nadania gospodarstwo nie było jeszcze wydzielone geodezyjnie, to wydawane były dwa akty administracyjne - wykonawcze w stosunku do aktu nadania, a przedmiot każdego z nich był ograniczony rzeczowo i odmienny. Pierwszy określał granice nadanego gospodarstwa, drugi jego cenę. W takiej więc sytuacji "orzeczenie o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia granic gospodarstwa" w sposób konstytutywny określało granice nadanego gospodarstwa i precyzowało działki ewidencyjne gruntu wchodzące w jego skład. Tym samym też dopiero to orzeczenie precyzowało ostatecznie granice gospodarstwa, a tym samym i jego rzeczywistą powierzchnię. Zatem powierzchnia gospodarstwa wskazana uprzednio w akcie nadania, w sytuacji gdy nie nastąpiło jeszcze jego geodezyjne wyodrębnienie, miała charakter orientacyjny, ulegając ostatecznemu skonkretyzowaniu w "orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia granic gospodarstwa". Dopiero w dalszej kolejności wydawane było drugie orzeczenie

o wykonaniu aktu nadania czyli "orzeczenie o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa", którego przedmiotem był już tylko szacunek gruntów wchodzących w skład gospodarstwa oraz budynków stanowiący podstawę ustalenia jego ceny.

Orzeczenie z dnia [...] o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa (działki) zostało wydane na podstawie art. 21 ustawy z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych b. Wolnego Miasta Gdańska, na podstawie art. 6 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych oraz w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 22 listopada 1947 r. w sprawie norm obszarowych szacunku , odliczenia od ceny na rzecz osadników wojskowych oraz spłaty należności za gospodarstwa rolne nadane na podstawie dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych oraz b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz.U. Nr 74, poz. 471 ze zm).

W orzeczeniu ustalono cenę gospodarstwa biorąc pod uwagę prawomocne orzeczenie dotyczące granic działki siedliskowej ( orzeczenie z dnia [...]), powierzchnię tej działki ( [...] ha) oraz wchodzące w jej skład budynki: dom, oborę i stodołę. Wyodrębniona jako działka siedliskowa działka oznaczona nr [...] obejmowała 8 arów działki nr [...] należącej do M. O., 2 ary

z działki [...] przypisanej M. D. oraz 2 ary z działki nr [...] należącej do Skarbu Państwa. Wymienione w tym akcie budynki wynikały z rzeczywistego posadowienia ich na gruncie rolników, których orzeczenie dotyczyło oraz potwierdzenia ich posiadania w akcie nadania. Okolicznością w sprawie bezsporną jest, iż rzeczona stodoła została przypisana M. O. w akcie nadania z dnia [...] Skoro jednak orzeczenie z dnia [...] Nr [...] o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa (działki) dotyczyło ustalenia ceny w odniesieniu do wszystkich budynków należących do współwłaścicieli działki siedliskowej, to stodoła nie mogła zostać w tym orzeczeniu pominięta, tym bardziej, że była posadowiona na działce nr [...], której część weszła w skład działki siedliskowej. Ze względu na zwolnienie wszystkich właścicieli od obowiązku uiszczenia ceny nabycia, nie można przyjąć za zasadne twierdzenia, że M. D. został zobowiązany do uiszczenia ceny stodoły, co tym samym pomniejszało jego udział w działce siedliskowej i znajdujących się na niej budynkach.

Skoro działka siedliskowa była użytkowana przez kilka podmiotów, to oczywistym było wskazanie części ułamkowych, w jakich podmioty te mają obowiązek uiszczenia należności przypadającej za gospodarstwo, adekwatnej do wielkości posiadanego gospodarstwa.

Reasumując, zdaniem Sądu organ orzekający w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] należycie ocenił zaskarżone pod kątem wystąpienia rażącego naruszenia prawa i właściwie uznał, że takie naruszenia nie wystąpiło.

Podnoszone w skardze argumenty nie znalazły oparcia w zebranym materiale dowodowym, jak również nie naruszają zasady praworządności jako zasady ogólnej postępowania administracyjnego, której realizacje stanowi m.in. możliwość wzruszania zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych poprzez stosowanie w obrębie tego postępowania trybów nadzwyczajnych.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w wyroku.