Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 242/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 2 lutego 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., dalej jako: Kolegium, działając na podstawie art. 1 ust 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. – dalej jako: K.p.a.) w zw. z art. 5 ust.1 i ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001. o dodatkach mieszkaniowych (tj. Dz.U.2021, poz.2021 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania K. Z. utrzymało mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 9 listopada 2020 r., nr [...] odmawiająca przyznawania dodatku mieszkaniowego.

Argumentując podjęte rozstrzygnięcie, po zaprezentowaniu według chronologii zdarzeń dotychczasowego przebiegu postępowania, Kolegium wskazało prawne regulacje przedmiotu stanowiące podstawę orzekania.

Kolegium zaznaczyło następnie, że zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach reguluje ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.

Kolegium podkreśliło, że decyzje w sprawach dodatków mieszkaniowych nie mają charakteru uznaniowego, a organy administracyjne przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie dodatków mieszkaniowych zobowiązane są do ścisłego przestrzegania przepisów zawartych w ww. akcie prawnym. Jak wynika z przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych - osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy, aby otrzymać to świadczenie musi łącznie spełniać wymogi przewidziane w wymienionych przepisach, a mianowicie:

- posiadać tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponosić wydatki związane z jego utrzymaniem,

- osiągać niskie dochody,

- zajmowane mieszkanie spełniać kryterium metrażowe.

Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i zajmuje 4 pokojowe mieszkanie o powierzchni użytkowej 53 m2. Natomiast sama powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 49,3 m2.

Powierzchnia normatywna, uprawniająca do przyznania wnioskowanego dodatku, w przeliczeniu na jednoosobowe gospodarstwo nie może przekraczać 35,00 m2 - art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Jest to warunek niezbędny do otrzymania dodatku mieszkaniowego, którego odwołująca nie spełnia.

Jednakże regulacja zawarta w art. 5 ust. 5 ww. ustawy daje możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli powierzchnia użytkowa lokalu (w tym wypadku 53m2) zajmowanego przez jedną osobę przekracza powierzchnię normatywną (35m2) o nie więcej niż 30 %. W przypadku strony ten warunek również nie został spełniony ponieważ maksymalna powierzchnia normatywna mieszkania strony powiększona o 30% wynosi: 45,50m2 (35m2x30%) i przekracza ustawowe kryterium o 7,5 m2 (53-45,50).

Z kolei w myśl art. 5 ust. 5 pkt 2 dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Kolegium podniosło, że w sytuacji skarżącego, z akt sprawy wynika, że również udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej przekracza ustawowy wskaźnik 60%. Powierzchnia kuchni i pokoi wynosi bowiem 49,3 m2 powierzchni użytkowej lokalu i niewątpliwie przekracza ustawowe 60% (60% z 53m2=31,8 m2).

Kolegium wskazało też, że skarżący nie jest osobą niepełnosprawną poruszającą się na wózku inwalidzkim lub osobą niepełnosprawną, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju.

Wobec powyższego Kolegium przyjęło, że Prezydent Miasta P. zgodnie z obowiązującymi go przepisami art. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych - odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia. W ocenie Kolegium skarżący przekroczył bowiem ustawowe kryterium metrażowe. Zgodnie z ustawą o dodatkach mieszkaniowych nie ma znaczenia, o ile przekroczona została powierzchnia normatywna lokalu - czy o 30 metrów, czy o 30 centymetrów. Liczy się sam fakt przekroczenia powierzchni.

Odnosząc się do treści odwołania Kolegium wskazało, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że na mocy umowy najmu lokalu mieszkalnego z dnia 1 stycznia 2020 r. K.Z. wynajmuje całe mieszkanie o pow. 53 m2 położone w P. na os. [...] i to on jest wyłącznie zobowiązany ponosić wszelkie koszty związane z eksploatacją tego mieszkania. Natomiast w pkt 5 umowy zastrzeżono, że odwołujący może oddać mieszkanie w podnajem i bezpłatne używanie żonie oraz jej synowi.

Z kolei w dniu 1 stycznia 2023 r. odwołujący zawarł z żoną umowę opłat za lokal mieszkalny. Zgodnie z nią, z racji separacji i prowadzenia osobnych gospodarstw żona strony zajmować będzie pokój nr [...] o pow. 9,4 m2 i płacić z tego tytułu 20% całości opłat za mieszkanie. Pozostałe pomieszczenia będą w dyspozycji K. Z..

Z materiału dowodowego wynika także, że Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 23 stycznia 2023 r. sygn. akt [...] orzekł separację pomiędzy odwołującym, a jego żoną. Przy czym w pkt 2 ww. orzeczenia Sąd nie orzekł o sposobie korzystania przez strony ze wspólnego mieszkania.

W tej sytuacji zdaniem Kolegium skarżący zgodnie z zawartą umową najmu jest wyłącznym najemcą całego lokalu mieszkalnego o pow. 53 m2 położonego w P. na os. [...]. Tym samym nie można przyjąć, że jest najemcą jedynie 44m2 z 53m2 przedmiotowego lokalu mieszkalnego, a co za tym idzie, że nie przekracza ustawowego kryterium dopuszczalnej powierzchni normatywnej dla gospodarstwa jednoosobowego.

Po drugie należy wskazać, że umowa z dnia 1 stycznia 2023 r. nie jest umową podnajmu części lokalu oraz pomieszczeń wspólnych: kuchni, łazienki i korytarza. Jest jedynie określeniem wysokości partycypacji w opłatach za mieszkanie i de facto określeniem sposobu korzystania przez strony ze wspólnego mieszkania - o czym nie orzekł Sąd w postanowieniu z dnia 23 stycznia 2023 r. Natomiast porozumienie małżonków w sprawie sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania po orzeczeniu separacji nie zostało wskazane w ustawie o dodatku mieszkaniowym, jako zmniejszające powierzchnię normatywną najemcy lokalu ubiegającego się o dodatek mieszkaniowy.

Kolegium wyjaśniło również, że celem i zadaniem organów właściwych do przyznawania dodatków mieszkaniowych jest ocena na podstawie przedłożonych wniosków i dokumentów, czy wnioskodawca spełnia ustawowe wymagania do jego przyznania. Wykazanie przez osobę wnioskującą o dodatek mieszkaniowy spełnienia kryterium metrażowego - obliguje organ do jego przyznania. Natomiast ich niespełnienie skutkuje koniecznością wydania decyzji odmownej.

W skardze na powyższą decyzję skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżący nie zgodził się z decyzją Kolegium.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2023 poz. 1634 ze zm. ) dalej jako: P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że akty te nie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. Zdaniem Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Z akt sprawy wynika, że zasadniczy spór sprowadza się do oceny: czy w sytuacji, gdy w lokalu mieszkalnym o powierzchni przekraczającej powierzchnię normatywną zamieszkują małżonkowie, w stosunku do których sąd orzekł separację, nie orzekając o sposobie korzystania z mieszkania, w sytuacji, gdy jeden z małżonków ( tut. skarżący) zawarł umowę najmu tego lokalu mieszkalnego, a następnie poprzez umowę z drugim małżonkiem dokonano podziału tego lokalu mieszkalnego w ten sposób, że małżonce skarżącego przypisany został jeden pokój i podział kosztów można ustalić na tej podstawie na rzecz skarżcego prawo do dodatku mieszkaniowego.

Materialnoprawną podstawę, na której należało rozpatrywać wniosek strony skarżącej w przedmiocie dodatku mieszkaniowego są przepisy przywołanej wyżej ustawy z dnia 29 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, zwanej nadal "ustawą". Przepisy te prawidłowo legły u podstaw obu decyzji wydanych w sprawie.

Ustawa określa normatywne kryteria, które muszą być spełnione, aby dodatek mieszkaniowy mógł zostać przyznany. Regulacja ta ma walor kompletności, co oznacza, że orzekanie w przedmiocie dodatku mieszkaniowego nie wymaga stosowania innych ustaw.

Przewidziany w przepisach tej ustawy dodatek mieszkaniowy, jest świadczeniem pieniężnym, które ma pomóc najemcy lub właścicielowi mieszkania, gdy nie jest w stanie samodzielnie pokryć wydatków na jego utrzymanie. Określono w niej warunki i kryteria jakie muszą być spełnione aby wniosek o przyznanie tego świadczenia mógł być uwzględniony.

Aby otrzymać dodatek mieszkaniowy muszą być łącznie spełnione następujące wymogi przez wnioskodawcę: posiadać tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego, ponosić wydatki związane z jego zajmowaniem, osiągać niskie dochody, a zajmowane mieszkanie powinno spełniać kryterium metrażowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy spełniony zostanie wymóg tzw. normatywnej powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego i nie może przekraczać 1) 35m2- dla 1 osoby; 2) 40 m2 - dla 2 osób; 3) 45 m2 - dla 3 osób (..). Z kolei zgodnie z art. 5 ust 5 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 1) 30% albo 2) 60% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%.

Przysługujący zatem dodatek i jego wysokość podlegają wyliczeniu arytmetycznemu zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy, zależnie od liczebności gospodarstwa domowego, wielkości powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego, wysokości wydatków mieszkaniowych w miesiącu, w którym składany był wniosek i wysokości zadeklarowanych dochodów w okresie 3 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym wystąpiono z wnioskiem.

Z przepisów ustawy wynika, zatem że ustalając osoby uprawnione do przyznania dodatku mieszkaniowego należy ocenić czy ubiegający się spełnia kryterium dochodowe oraz czy normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego spełnia wymogi przewidziane w art. 5 ustawy.

Z brzmienia przepisu art. 5 ust. 1 ustawy "normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie może przekraczać" wynika, że norma ta ma charakter kategoryczny i organ rozpoznając sprawę nie ma luzu decyzyjnego, a rozstrzygnięcie nie ma charakteru uznaniowego. Oznacza to, że żadne inne względy nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie organu.

Skarżący nie spełnia powyższych warunków.

Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe zajmuje 4 pokojowe mieszkanie o powierzchni użytkowej 53m2. natomiast sama powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 49 m2,. Skarżący nie jest osobą niepełnosprawną poruszającą się na wózku lub osobą której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju.

Powierzchnia normatywna uprawniająca do przyznania wnioskowanego dodatku w przeliczeniu na jednoosobowe gospodarstwo nie może przekraczać 35 m2 ( art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy). W przypadku skarżącego warunek z art. 5 ust. 5 pkt 1 ustawy również nie został spełniony ponieważ maksymalna powierzchnia normatywna mieszkania strony powiększona o 30 % wynosi 45,50m2 (35m2x30%) i przekracza kryterium ustawowe o 7,50m2. Również udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej przekracza ustawowy wskaźnik 60% ( art.5 ust. 5 pkt 2 ustawy). Powierzchnia kuchni i pokoi wynosi bowiem 49,3m2 powierzchni użytkowej lokalu i przekracza ustawowe 60% ( 60% x 53m2 = 31,8m2).

Poza sporem jest, że umowa najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego została zawarta 1 stycznia 2020 r. Z umowy tej wynika, że K. Z. wynajmuje całe mieszkanie o pow. 53 m2 położone w P. na os. [...] i to on jest wyłącznie zobowiązany ponosić wszelkie koszty związane z eksploatacją tego mieszkania. Natomiast w pkt 5 umowy zastrzeżono, że odwołujący może oddać mieszkanie w podnajem i bezpłatne używanie żonie oraz jej synowi.

Z kolei w dniu 1 stycznia 2023 r. odwołujący zawarł z żoną umowę opłat za lokal mieszkalny. Zgodnie z nią z racji separacji i prowadzenia osobnych gospodarstw żona strony zajmować będzie pokój nr [...] o pow. 9,4 m2 i płacić z tego tytułu 20% całości opłat za mieszkanie. Pozostałe pomieszczenia będą w dyspozycji K. Z..

Dla niniejszej sprawy, w ocenie Sadu prawnie obojętna jest okoliczność, że skarżący, pozostaje w separacji, orzeczonej postanowieniem Sądu Okręgowego w P. z dnia 23 stycznia 2023 r. sygn. akt [...], pomiędzy skarżącym, a jego żoną( przy czym w pkt 2 ww. orzeczenia Sąd nie orzekł o sposobie korzystania przez strony ze wspólnego mieszkania), albowiem pozostaje ona bez wpływu na kwestię tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu mieszkalnego, a w konsekwencji ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego.

Oznacza to, że skarżący jest jedynym najemcą przedmiotowego lokalu mieszkalnego, a umowa z 1 stycznia 2023 r. jedynie wskazuje na sposób partycypacji w opłatach za mieszkanie i de facto określa sposób korzystania przez strony z przedmiotowego mieszkania o czym nie orzekł Sąd w postanowieniu z 23 stycznia 2023 r.

Kwestię wpływu separacji na uprawnienia małżonków do dodatku mieszkaniowego rozpatrywał NSA w wyroku z dnia 16 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2376/17. NSA stwierdził, że "orzeczenie o separacji pomiędzy małżonkami znosi jedynie skutki ustawowej wspólności majątkowej, nie stanowiąc wprost o sytuacji mieszkaniowej małżonków. Przede wszystkim jednak, dodatek mieszkaniowy nie jest świadczeniem mającym na celu zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, nie jest kierowany do osób bezdomnych, lecz przeciwnie - do osób zajmujących lokal mieszkalny. Co więcej, do osób posiadających do zajmowanego lokalu tytuł, o jakim mowa w zamkniętym katalogu zawartym w art. 2 ust. 1 ustawy".

Zasadnie zatem przyjął organ odwoławczy, iż wobec przekroczenia normatywnej powierzchni lokalu mieszkalnego, nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki do przyznania dodatku mieszkaniowego. Dodatek mieszkaniowy nie jest formą pomocy społecznej, a jego przyznanie jest uzależnione od spełnienia sformalizowanych przesłanek ustawowych. Sytuacja rodzinna spowodowana separacją małżonków, jak w okolicznościach przedmiotowej sprawy, jest bez znaczenia.

Ustawodawca nie pozostawił organowi żadnych możliwości swobodnej interpretacji przepisów ustawy przy ustalaniu prawa do dodatku mieszkaniowego.

W ocenie Sądu w trakcie postępowania administracyjnego zostały ujawnione wszystkie istotne dla wydania decyzji okoliczności, zostały one przez organy uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia, został zgromadzony kompletny materiał dowodowy i prawidłowo oceniony. Tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.