Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SAB/Ol 118/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
658
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1 par.1-2
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art.3 par.2 pkt 8, art.53 par.2b, art.119 pkt 4, art.134 par.1, art.151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.35, art.36 par.1, art.61 par.1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art.48 ust.1, art.53a ust.1, art.66 ust.1-2, art.72a
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M.M., M.K., Z.R. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. w sprawie wykonania robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

M. M., M. K. i Z. R. (dalej jako: "skarżący"), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. (dalej jako: "PINB", "organ pierwszej instancji") w zakresie:

1) wydania, na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.), dalej jako: "P.b.", postanowienia o wstrzymaniu budowy obiektu budowlanego, w formie obiektu liniowego w kształcie drogi wraz ze zjazdem na działce nr (...) obręb geod. L., gmina D.;

2) wydania, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 P.b., decyzji o zakazie użytkowania przez pojazdy samochodowe obiektu liniowego w kształcie drogi wraz ze zjazdem usytuowanej na działce nr (...) obręb geod. L., gmina D. ze względu na posiadanie przez tę drogę tylko cech drogi rowerowej oraz ze względu na zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa środowiska z tytułu całodobowego ruchu pojazdów samochodowych, w tym o wielkim tonażu.

W uzasadnieniu wniesionej skargi skarżący szczegółowo odnieśli się do postawionych zarzutów. Wskazali, że inwestorzy - współwłaściciele działki nr (...) nie posiadają wymaganej przepisami P.b. decyzji o pozwoleniu na budowę drogi wraz ze zjazdem na ww. działce., która według opisu Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa Warmińsko-Mazurskiego była wyodrębniona w 1989 r. na gruntach typu pastwiska i przeznaczona pod teren komunikacyjny, zaś od 2014 r. do końca lipca 2021 r. klasyfikowana jako teren komunikacyjny na gruncie rolnym, a od 1 sierpnia 2021 r. posiada prawny status użytek gruntowy "dr" - droga o cechach drogi wewnętrznej. Podkreślili, że działka ta nie była nigdy działką budowlaną, na której można dokonywać utwardzenia gruntu bez zgłoszenia i decyzji o pozwoleniu na budowę. W ocenie skarżących, dokonanie podwyższenia nawierzchni drogi mieści się w definicji budowy i robót budowlanych.

Skarżący podnieśli, że droga na działce nr (...), w świetle przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1376), ma charakter drogi wewnętrznej o parametrach drogi rowerowej. Nie stanowi ona żadnej formy zalegalizowanej budowli z określonymi urządzeniami. Jej nawierzchnia utwardzona betonem cementowym została podniesiona w niektórych miejscach o około 1m poprzez nasypy z gruzu, żużlu i innych materiałów porozbiórkowych w wyniku samowolnie podjętych robót budowlanych. Ponadto, droga ta na niektórych odcinkach posiada szerokość jezdni mniejszą niż wymagane przepisami 3m. Nie może zatem spełniać funkcji drogi dojazdowej do zespołu budynków oraz drogi wewnętrznej przeznaczonej do ruchu pojazdów samochodowych (w tym o dużym tonażu), ruchu pieszych i ruchu rowerów. Wadliwe jej zastosowane generuje szkodliwe immisje w formie kurzu i hałasu oraz drgań budynków mieszkalnych, które zdecydowanie pogorszyły warunki życia i zdrowia mieszkańcom okolicznych działek, w tym skarżących.

Zdaniem skarżących, należy uznać, że zachodzą przesłanki do wydania przez PINB, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 P.b., decyzji o zakazie użytkowania przez pojazdy samochodowe "obiektu liniowego w kształcie drogi wraz ze zjazdem usytuowanej na działce nr (...) obręb geod. L., gmina D.". Utrzymywanie ruchu pojazdów samochodowych na drodze niespełniającej wymaganych parametrów technicznych i prawnych zagraża życiu i zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu środowiska, a droga swoim nieunormowanym charakterem oszpeca otoczenie i świadczy o niegospodarności jej współwłaścicieli i władz publicznych.

W związku z powyższym, 12 października 2020 r. zostało złożone zawiadomienie do PINB o podejrzeniu wykonania na przedmiotowej działce drogowych robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia wraz z wnioskiem o podjęcie czynności przez PINB w zakresie usunięcia z niej materiałów utwardzających nawierzchnię, a tym samym doprowadzenie działki do pierwotnego stanu, tj. do stanu z 1998 r.

Pismem z 9 listopada 2021 r., skarżący poinformowali PINB o kolejnych robotach budowlanych zmierzających do podniesienia jej nawierzchni poprzez betonowanie.

Skarżący podnieśli, że nie otrzymali odpowiedzi na wniesione przez nich zawiadomienie. Zarzucili PINB bierność w przeprowadzeniu kontroli legalności robót budowlanych na przedmiotowej działce i wydaniu postanowienia o wstrzymaniu budowy "obiektu budowlanego w formie obiektu liniowego w kształcie drogi na działce nr (...) wraz ze zjazdem" oraz w wydaniu decyzji o zakazie jego użytkowania przez pojazdy samochodowe.

Wskazali, że Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w piśmie z 17 kwietnia 2023 r. uznał, że złożona przez M. M. skarga na działanie PINB w sprawie weryfikacji legalności i prawidłowości wykonania robót budowlanych na działce nr (...) jest zasadna i nakazał organowi pierwszej instancji przeprowadzić czynności kontrolne.

W ocenie skarżących, PINB od 2020 r. nie wypełnia swoich ustawowych obowiązków w zakresie kontroli przestrzegania i stosowania przepisów P.b., poprzez podjęcie czynności prawnych wynikających z art. 48 ust. 1 i art. 66 ust. 1 pkt. 1 i 2, ust. 2 P.b. oraz zbadanie legalności i zakresu robót budowlanych realizowanych na działce nr (...), do czego jest zobowiązany na podstawie art. 84 ust. 1, pkt 1 i art. 84a ust. 1, pkt. 1 P.b.

Podkreślono, że brak określonych działań organu pierwszej instancji w niniejszej sprawie skutkuje podtrzymywaniem immisji szkodliwych dla ludzi i środowiska czynników generowanych przez liczne przejazdy pojazdów samochodowych po drodze stanowiącej działkę nr (...) we wszystkich porach dnia i roku oraz niemożnością korzystania ze strefy wypoczynku i rekreacji przez mieszkańców okolicznych domów.

W odpowiedzi na skargę, PINB wniósł o jej oddalenie.

Podniesiono, że skarga w sprawie robót budowlanych na działce nr (...) wpłynęła 12 października 2020 r. W ramach czynności sprawdzających ustalono, że ww. działka w zasobach Gminy D. stanowi działkę drogową. Na takiej drodze może odbywać się ruch pojazdów. W dniu 24 marca 2021 r. została przesłana, za pomocą platformy ePUAP, odpowiedź do skarżących, w której wskazano, że zarzuty dotyczące ograniczonego korzystania z własnych nieruchomości stanowią immisje, czyli czynności polegające na ograniczeniu i zakłóceniach w prawidłowym korzystania z nieruchomości sąsiednich i rozstrzygane powinny być na podstawie kodeksu cywilnego przed sądami powszechnymi. Dodatkowo, PINB poinformował, że nie stwierdził, na podstawie przeprowadzonych czynności, naruszenia obowiązujących przepisów P.b.

Biorąc pod uwagę nowo przedstawione fakty w piśmie z 14 marca 2023 r. oraz odpowiedzi M. M. z 3 maja 2023 r., PINB wyjaśnił, że w decyzji o warunkach zabudowy nr (...) z dnia 5 października 1998 r. działka nr (...) ma oznaczenie jako "dr" - czyli jest działką drogową. Z projektu zagospodarowania działki (zał. Nr 1 do decyzji Starosty O. z dnia 1 lipca 1999 r.) wynika, że budynek M. M. został zaprojektowany niżej niż poziom działki nr (...) (126,10 do poziomu 127,5 na drodze). Natomiast z pomiaru powykonawczego budynku z dnia 30 grudnia 1999 r. wynika, że budynek M. M. został posadowiony na innym poziomie niż zaprojektowany (126,10 projektowane - 127,66 powykonawczo). Ponadto, z pomiaru powykonawczego wynika, że droga w najwyższym punkcie posadowiona jest na rzędnej 129,0, zaś w najniższym ukazanym na pomiarze na poziomie 124,1. Zgodnie zaś z danymi ujawnionymi na Geoportal, punkty i rzędne pokrywają się, bądź są odchylone o około 0,1 m, co mieści się także w błędzie geodezyjnym.

W tej sytuacji, PINB nie stwierdził, na podstawie przeprowadzonych czynności, naruszenia obowiązujących przepisów P.b.

Jednocześnie wskazano, że stosownie do treści art. 239 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.) w przypadku, gdy skarga w wyniku jej rozpatrzenia, została uznana za bezzasadną i jej bezzasadność wykazano w odpowiedzi na skargę, a skarżący ponowił skargę bez wskazania nowych okoliczności - organ może podtrzymać poprzednie stanowisko z. odpowiednią adnotacją w aktach sprawy bez zawiadamiania skarżącego.

PINB zaznaczył, że w zakresie ewentualnych zniszczeń, czy też immisji ze strony właścicieli działek właściwy jest sąd powszechny.

Pismem procesowym z 6 października 2023 r., PINB podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę.

Organ pierwszej instancji podkreślił, że działka nr (...) jest działką drogową a jej charakter ma charakter drogi wewnętrznej, dojazdowej do wielu innych działek w tym obszarze. Wskazał, że działania PINB nie mogą polegać na ograniczaniu praw innych osób poprzez zakaz użytkowania przez pojazdy samochodowe kwestionowanej drogi dojazdowej. Konflikt sąsiedzki nie może godzić w zakres ochrony zdrowia i bezpieczeństwa użytkowników, czy też właścicieli nieruchomości.

Ponadto, analiza dostępnych materiałów wykazała, że działka nr (...) posiada szerokość od max. 6,35m do min. 5,93m, zaś sama jezdnia, z pomiarów roboczych na Geoportal, posiada szerokość max. 4,59m do min. 3,19m. Zgodnie z § 14 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1225), do działek budowlanych oraz do budynków i urządzeń z nimi związanych należy zapewnić dojście i dojazd umożliwiający dostęp do drogi publicznej, odpowiednie do przeznaczenia i sposobu ich użytkowania oraz wymagań dotyczących ochrony przeciwpożarowej, określonych w przepisach odrębnych. Szerokość jezdni stanowiącej dojazd nie może być mniejsza niż 3 m. Warunek ten, w ocenie PINB, został spełniony.

Tym samym, wniesiona skarga jest bezpodstawna.

Zaznaczono również, że przyznanie przez WINB zasadności skargi w zakresie bezczynności organu pierwszej instancji wynika jedynie z braku dotrzymania terminu do przekazania swojego stanowiska w sprawie i zebranej przez niego dokumentacji.

Podkreślono, że wszystkie podjęte przez organ pierwszej instancji czynności zmierzały do realizacji ustawowych zadań, a prowadzone postępowania wyjaśniające nie wykazały przeprowadzenia na działce nr (...) robót budowlanych, przebudowy, czy tym podobnych działań. Były to działania zmierzające wyłącznie do konserwacji nawierzchni wewnętrznej drogi dojazdowej. Tym samym, nie stwierdzono naruszenia obowiązujących przepisów P.b. i w konsekwencji nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne w tej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Kontrola sądu sprowadza się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności.

Uwzględniając skargę na bezczynność sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a.). Ponadto - w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Wyjaśnić należy, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi w obecnym stanie prawnym skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.

W ocenie Sądu wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że strona skarżąca dopełniła wymogu formalnego, jakim jest, stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a., wniesienie ponaglenia do organu wyższego stopnia, którym w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Olsztynie. Jak wynika z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy strona skarżąca pismem z 14 marca 2023 r. , skierowanym do WINB, zakwestionowała działania PINB w sprawie weryfikacji legalności i prawidłowości wykonania robót budowlanych na działce nr (...) obręb L., gmina D., zaś organ odwoławczy uznał, że skarga jest zasadna (pismo z 17 kwietnia 2023 r.). Przy czym, zaznaczyć należy, że skuteczne wniesienie skargi nie jest uzależnione od uprzedniego rozpoznania złożonego ponaglenia.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia, w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie, sprawy co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym i kompetentnym. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lipca 2022 r., sygn. akt I GSK 631/20, dostępny w CBOSA, bezczynność zachodzi wtedy, gdy sprawy nie rozpatrzono w terminie określonym w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), dalej jako: "k.p.a." lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.

Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. Sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność czynności, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. I OSK 2114/13, LEX nr 1421789, CBOSA). Jak słusznie zauważają przedstawiciele doktryny przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu. Nie ma zatem znaczenia, czy organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie załatwił sprawy w terminie (zob. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 37).

Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, skarżący pismem z 12 października 2020 r. wnieśli o przeprowadzenie kontroli legalności robót budowlanych, które w ich ocenie miały miejsce na działce nr (...) i wydanie, na podstawie art. 48 ust. 1 P.b., postanowienia o wstrzymaniu budowy "obiektu budowlanego w formie obiektu liniowego w kształcie drogi wraz ze zjazdem" oraz decyzji o zakazie użytkowania przez pojazdy tego obiektu (na mocy art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 P.b.).

W wyniku przeprowadzonych czynności sprawdzających PINB stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie naruszenia przepisów P.b., o czym poinformował skarżących pismem z 24 marca 2021r.

W toku dalszej korespondencji prowadzonej pomiędzy skarżącymi a PINB strony podtrzymywały swoje stanowiska. Następnie po rozpatrzeniu ponaglenia M. M. na bezczynność PINB w sprawie weryfikacji legalności i prawidłowości wykonania robót budowlanych na działce nr (...), Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w piśmie z 17 kwietnia 2023 r. uznał, że złożona przez M. M. skarga jest zasadna i nakazał organowi pierwszej instancji przeprowadzić czynności kontrolne.

W związku z powyższym, PINB pismem z 19 kwietnia 2023 r. wezwał wymienionego do złożenia wyjaśnień w zakresie swoich wniosków dotyczących stanu technicznego lub robót budowlanych na działce nr (...).

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, M. M. pismem z 3 maja 2023 r. przedstawił swoje stanowisko w tej sprawie. Wskazał, że wykonano nasyp i nawierzchnię jezdni.

W odpowiedzi na skargę z 2 sierpnia 2023 r., organ podniósł, że na podstawie przeprowadzonych czynności nie stwierdził naruszenia obowiązujących przepisów P.b. Tym samym, nie zachodzą przesłanki do wszczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.

W piśmie z 6 października 2023 r. wskazano, że przedmiotowa działka ma oznaczenie "dr" – działka drogowa i ma charakter drogi wewnętrznej, dojazdowej. Ponadto, ustalono, że posiada ona szerokość od max. 6,35m do min. 5,93m, zaś sama jezdnia,: od max. 4,59m do min. 3,19m. Tym samym, spełnia warunki wymagane dla drogi, wynikające z § 14 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1225).

Należy zatem wskazać, że stosownie do treści art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zauważyć jednak należy, że inicjatora postępowania w danej sprawie wskazują najczęściej przepisy prawa administracyjnego materialnego. Tak jest w przypadku postępowań uregulowanych w rozdziale 5b Prawa budowlanego, które wszczyna się z urzędu, o czym rozstrzyga jednoznacznie przepis art. 53a ust. 1 P.b. (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2023 r., II OSK 2827/21, LEX nr 3518701, dostępny w CBOSA). Ustawodawca wyłączył zatem w tych postępowaniach zasadę skargowości. Przepis art. 53a P.b., dodany nowelą z 13 lutego 2020 r., wprowadza regułę, że wszystkie postępowania prowadzone na podstawie art. 48-51 wszczyna się wyłącznie z urzędu. Tym samym, postępowanie, którego wszczęcia domagali się skarżący, tj. wstrzymanie budowy obiektu budowlanego na podstawie art. 48 ust. 1 P.b., może być wszczęte jedynie z urzędu.

Przepis art. 53a P.b. stanowi lex specialis w stosunku do ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 k.p.a. i kiedy organ nadzoru budowlanego po przeprowadzeniu kontroli obiektu budowlanego dochodzi do wniosku, że jest on zgodny z obowiązującymi przepisami prawa słuszne jest stwierdzenie braku podstaw do wszczęcia postępowania, o jakim mowa w Rozdziale 5b ustawy prawo budowlane (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2023 r., II OSK 2286/22, LEX nr 3515242, CBOSA).

Należy podkreślić, że wszczęcie postępowania z urzędu jest prawem organu i żaden z przepisów prawa nie daje możliwości wyegzekwowania od organu podjęcia czynności w tym zakresie (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 lipca 2022 r., sygn. akt II SAB/Bk 51/22, dostępny w CBOSA). Jeśli więc organ uznając, że nie istnieją podstawy do wszczęcia postępowania, nie podejmie go, mimo żądania strony, nie można zarzucić mu pozostawania w bezczynności.

Podobna sytuacja zachodzi również w przypadku wszczęcia postępowania na podstawie art. 66 ust. 1 P.b. Zgodnie bowiem z art. 72a P.b. postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4, wszczyna się z urzędu. Zatem, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieprawidłowości w obiekcie budowlanym i ewentualnym nałożeniu zakazu użytkowania tego obiektu również wszczyna się z urzędu, a nie na wniosek.

Zauważyć przy tym należy, że z uwagi na jednoznaczne wskazanie w przepisie szczególnym przypadków wszczęcia postępowania z urzędu, organ jest nim prawnie związany. Oznacza to, że organ nie może prowadzić postępowania na wniosek strony w sprawach wskazanych w ww. przepisach. Zgodnie bowiem z orzecznictwem sądowym, jeżeli przepis prawa przyznaje organowi kompetencję do wszczęcia danego rodzaju postępowań wyłącznie z urzędu, to żaden podmiot nie może domagać się od tego organu zainicjowania takiego postępowania (por. wyroki WSA w Białymstoku: z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 90/20 oraz z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 559/19, dostępne w CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się także, że jeśli przepisy szczególne wyraźnie określają przypadki wszczęcia postępowania na wniosek bądź z urzędu, to organ jest związany tymi postanowieniami, ma bowiem obowiązek przestrzegać przepisów regulujących inicjatywę wszczęcia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1936/16, dostępny w CBOSA).

W konsekwencji, mając na uwadze, że z treści art. 72a P.b. wprost wynika, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieprawidłowości w obiekcie budowlanym i ewentualnym nałożeniu zakazu użytkowania może zostać wszczęte wyłącznie z urzędu, to tym samym, wniosek z 12 października 2020 r. nie mógł zobowiązywać organu do wszczęcia postępowania z urzędu. Mógł on stanowić jedynie sygnał dla organu do zbadania, czy nie zaistniała podstawa do jego wszczęcia z urzędu. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji przeprowadził czynności sprawdzające, w wyniku których nie stwierdzono nieprawidłowości, które uzasadniałyby wszczęcie postępowania z urzędu. Wystarczającym działaniem było zatem poinformowanie pismem skarżących o stwierdzonym braku podstaw do wszczęcia postępowania.

W związku z tym, że żaden przepis prawa nie nakładał na organ pierwszej instancji obowiązku wszczęcia postępowania na wniosek skarżących, PINB nie był zobowiązany do jego wszczęcia. Nie można natomiast skarżyć bezczynności organu polegającej na niewszczęciu postępowania, gdy przepis prawa nie nakłada takiego obowiązku na organ i nie ma podstaw do takiego działania (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 czerwca 2022 r., II SAB/Łd 51/22, dostępny w CBOSA).

Wobec powyższego, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., wniesioną w niniejszej sprawie skargę oddalił.