Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 303/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie WSA Krystyna Kleiber Asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [....] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] W. z dnia [...] października 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 303/04

UZASADNIENIE

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. L. wnosiła o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] oraz decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] października 2003 r. nr [...] wydanych w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość [....] położoną przy ulicy [...] .

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego przez organy w niniejszej sprawie nieruchomość położona w W. przy ulicy [...], pochodząca z "[....]zapisanej w tabeli [...] ", hip. Projektowana [...], mająca powierzchnię [...] m kw. została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy ( Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm. ).

Obecnie nieruchomość ta wchodzi w skład działek o numerach ewidencyjnych [....] w obrębie [...] stanowiących własność [...] W. oraz działki o numerze [...] – stanowiącej własność Skarbu Państwa.

Decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej [...] W. z dnia [....] września 1973 r. nr [....]- wydaną na zasadzie przepisu art.53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. Nr 18, poz. 94 z 1961 r. ) - ustalono odszkodowanie za w/w nieruchomość ( grunt, zabudowania i nasadzenia ) oraz przyznano właścicielom oraz ich następcom prawnym odpowiednie kwoty. Wśród osób, które otrzymały odszkodowanie zostali wymienieni także spadkobiercy A. G., którym przyznano tytułem odszkodowania kwotę [....] zł ( stosownie do udziałów w spadku ).

Od decyzji tej wniosła odwołanie do Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska B. K.

Ministerstwo Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska przy piśmie z dnia 7 grudnia 1973 r. zwróciło akta przedmiotowej sprawy w celu ponownego jej rozpoznania zgodnie z przepisem art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. Nr 48, poz. 282 ).

Decyzją Kierownika Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] lutego 1974 r. nr [...] – wydaną w oparciu o przepis art. 53 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. - ustalono ponownie odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] ( za grunt, zabudowania, nasadzenia ). W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że decyzja z dnia [...] września 1973 r. nie stała się prawomocna przed datą [...] listopada 1973 r. i w myśl art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości jest nieważna a w związku z tym sprawa podlegała ponownemu rozpatrzeniu.

Wśród beneficjentów tej decyzji wskazano m. in. spadkobierców A. G., którym przyznano tytułem odszkodowania za nieruchomość( stosownie do wysokości udziałów w spadku ) kwotę [...] zł. zaś do wypłaty w/w odszkodowania została zobowiązana Dyrekcja Rozbudowy Miasta W.

W/w decyzja wymieniająca jako strony postępowania m. in. spadkobierców A. G. została wywieszona na tablicy ogłoszeń w okresie od 1 do 30 marca 1974 r. i z dniem 30 sierpnia 1974 r. stała się prawomocną.

W dniu 13 lutego 1997 r. Janina Łukomska, wnuczka A. G., powołując się na decyzją z dnia [...] września 1973 r., wystąpiła do Urzędu Gminy W. – [...] z pismem o wskazanie sposobu otrzymania przyznanego odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, informując przy tym, że rodzinie biorącej udział w rozprawie administracyjnej, która poprzedziła wydanie w/w decyzji, znany był adres spadkobierców A. G.

W odpowiedzi na to wystąpienie Dyrektor Wydziału Geodezji i Nieruchomości Urzędu Gminy W. – [...] pismem z dnia 21 kwietnia 1998 r. powiadomił J. L. o istnieniu decyzji z dnia [...] lutego 1974 r. i wskazał jej właściwy organ do rozpatrzenia sprawy o odszkodowanie pouczając ją jednocześnie o możliwości wystąpienia z wnioskiem opartym o przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 115, poz. 741 ). Pismo to zostało doręczone adresatce w dniu 30 kwietnia 1998 r.

Decyzją Starosty Powiatu W. z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...] umorzono następnie zainicjowane przez skarżącą – stosownie do powyższego pouczenia - postępowanie o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość ze względu na okoliczność, że kwestia ta została już rozstrzygnięta prawomocną decyzją z dnia [...] lutego 1974 r.

W dniu 19 lutego 2003 r. J. L. wniosła pismo z żądaniem wznowienia postępowania o przyznanie odszkodowania, zakończonego decyzja z dnia [...] lutego 1974 r. i jako podstawę prawną wniosku wskazała przepis art. 145 pkt 4 i 5 k.p.a. W piśmie tym przyznała, że o istnieniu w/w decyzji dowiedziała się ze wspomnianego pisma z dnia 21 kwietnia 1998 r.

Aktualnie następcami prawnymi współwłaścicielki nieruchomości A. G. są: J. G., J. P., B. R., D. A. G., B. H. Z., T. Z., T. K. P., J. B., J. L., K. L. M. i J. S. Ł.

Decyzją Prezydenta [....] W. z dnia [...] października 2003r. odmówiono J. L. wzowienia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną przy ulicy [...].

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że ponieważ przepis art. 145§ 1 pkt 5 k.p.a. odnosi się do sytuacji, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydal decyzję a w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Brak działania bowiem organu prowadzącego postępowanie, które miałoby na celu ustalenie miejsca zamieszkania spadkobierców A. G. nie może być uznany za tego rodzaju nową, istotną okoliczność.

Natomiast na mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W tym jednak przypadku – zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. - podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Ze względu na fakt, że wnioskodawczyni dowiedziała się w dniu 30 kwietnia 1998 r. o istnieniu decyzji z dnia [...] lutego 1974 r., organ uznał przedmiotowy wniosek o wznowienie postępowania za złożony z uchybieniem ustawowego terminu.

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawczyni podniosła, że za wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [....] lutego 1974 r. winno być potraktowane jej pismo z dnia 29 maja 1998 r., w którym wnosi o ustalenie odszkodowania w trybie przepisu art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podzielając ustalenia i oceny dokonane przez Prezydenta [...] W. organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem odwołującej się podnosząc, że za wniosek o wznowienie postępowania ustalającego odszkodowanie za nieruchomość, zakończonego decyzją z 1974 r. nie może być traktowane wymienione przez nią pismo, gdyż zawiera ono wyłącznie wniosek o ustalenie odszkodowania w trybie przepisu art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem przepisu prawa materialnego.

Powyższa decyzja stała się z kolei przedmiotem skargi J. Ł. do Sądu, w której skarżąca podtrzymała argumenty podniesione w odwołaniu twierdząc, że pismo z dnia 19 lutego 2003 r. nie było nowym wnioskiem a jedynie "porządkowało i podsumowywało wcześniejszą korespondencję i rozmowy".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało uchyleniem decyzji organów obu instancji.

Czytając literalnie, w oderwaniu od całokształtu sprawy, pismo J. L. z dnia 29 maja 1998 r. istotnie można by sądzić, iż skarżąca domagała się w nim wszczęcia nowego postępowania o odszkodowanie za nieruchomość, o czym świadczyć by mogła okoliczność, że jako podstawę wniosku wskazała konkretny przepis prawa materialnego ( art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami ).

Oceniając jednak to żądanie w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, nie można pominąć faktu, że taka redakcja wniosku skarżącej została zdeterminowana treścią wadliwego pouczenia jej przez Dyrektora Wydziału Geodezji i Nieruchomości Urzędu Gminy W. zawartego w piśmie z dnia 21 kwietnia 1998 r.

Od samego początku skarżąca dążyła do spowodowania "odnowienia" niejako postępowania ustalającego odszkodowanie za nieruchomość nie mogąc pogodzić się z faktem, że spadkobiercy A. G. takiego odszkodowania w istocie rzeczy nie otrzymali i – choć działającej w postępowaniu w 1974 r. rodzinie - spadkobiercy ci byli znani i znany był im ich adres – osoby te nie uczestniczyły bez swojej winy w postępowaniu toczącym się w 1973 i 1974 r.

Powyższe wynika wprost z treści pisma J. L. z dnia 13 lutego 1997 r., w którym zwróciła się do Urzędu Gminy W.- [....] z prośbą o wskazanie jej "drogi dalszego postępowania (...) mającego na celu uzyskanie dla żyjących spadkobierców A. G. przypadającej na nią części odszkodowania."

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1992 r. IV SA 1378/91 ( nie publ. ) dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w rozumieniu art. 7 k.p.a. obejmuje również ustalenie przez organ administracji rzeczywistego żądania strony.

Z pewnością bowiem nie było intencją skarżącej wszczynanie postępowania administracyjnego dla samego faktu jego zainicjowania a dążenie do otrzymania przedmiotowego odszkodowania przez spadkobierców jednej ze współwłaścicielek nieruchomości, którzy nie brali udziału w poprzednim postępowaniu.

Nadmienić także wypada, że – zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywatela do organów Państwa i oddziaływania tych organów na świadomość i kulturę prawną obywateli – wątpliwości co do treści wniosku winny być rozstrzygane na korzyść wnioskodawczyni zwłaszcza w sytuacji, gdy organ administracji wskazał jej – jako drogę właściwą – w istocie rzeczy postępowanie, które od samego początku było bezprzedmiotowe.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć zatem na uwadze wyżej przedstawioną interpretację wniosku J. L. zawartego w piśmie z dnia 29 maja 1998 r. i dokonanie oceny tego wniosku w kontekście przepisów dotyczących instytucji wznowienia postępowania administracyjnego.

Ponadto prowadząc ponownie postępowanie należałoby również zwrócić uwagę na fakt, że powyższy wniosek skierowany został w stosunku do decyzji z 1974 r. na podstawie której szereg innych osób, które nie uczestniczyły w niniejszym postępowaniu, nabyło uprawnienie w postaci przyznanego im odszkodowania. Te wszystkie osoby również powinny brać udział w postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji z 1974 r., gdyż mają w tym interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Biorąc powyższe zatem pod uwagę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzją ją poprzedzająca naruszają przepisy art. 7, 8, 9, 28, 77 i 80 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i z tego powodu - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit b i c w związku z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz., 1270 ze zm. ) – orzekł jak w sentencji.