Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 295/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi L. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia 30 listopada 2023 r. Burmistrz Miasta Rypin odmówił L. J. (dalej: strona, skarżąca) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką – T. M., legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w Brodnicy z dnia 23 maja 2022 r. kwalifikującym ją do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności na stałe.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.) – dalej "u.ś.r.", świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, gdy osoba wymagająca opieki doznała niepełnosprawności przed ukończeniem 18 lat lub 25 lat, jeśli było to w trakcie nauki. Natomiast jak wynika z przedłożonego orzeczenia o niepełnosprawności nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność matki skarżącej, co stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Ponadto organ wskazał, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącej prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą samodzielną, sama się ubiera, spożywa posiłki, wykonuje czynności higieniczne, porusza się przy pomocy chodzika. Natomiast strona przyjeżdża do matki o różnych porach i pomaga w robieniu zakupów, opłatach i umawianiu wizyt lekarskich. W ocenie organu strona mogłaby wykonywać wskazane powyżej czynności nie rezygnując z zatrudnienia, zatem nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między koniecznością rezygnacji z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką.

2. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego wniosła o jej uchylenie w całości i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez pominięcie okoliczności, że w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez stronę w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych przyjętych na podstawie wadliwie zebranego lub ocenionego przez organ materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że zakres sprawowanej opieki nie wyklucza możliwości zatrudnienia, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem, a koniecznością sprawowania przez stronę opieki nad matką.

3. W wyniku rozpatrzenia ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku decyzją z dnia 24 stycznia 2024 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoją decyzję organ w pierwszej kolejności wskazał, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 stwierdzono, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 31 ust. 1 Konstytucji. Z tego względu w ocenie organu odwoławczego pominięcie utraty konstytucyjności ww. przepisu przez organ I instancji jest argumentem wadliwym i nie może uzasadniać odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Niemniej jednak zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikająca z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. W jego ocenie przepis ten ma zastosowanie, gdy zakres opieki całkowicie wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, ponieważ konieczne jest wykonywanie określonych czynności opiekuńczych w określonych porach dnia czy tygodnia, jak również czuwanie i pozostawanie w pełnej gotowości do wykonywania niezbędnej pomocy w innych godzinach. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią wywiadu środowiskowego matka skarżącej mieszka sama, porusza się przy pomocy chodzika, choruje na cukrzycę, nadciśnienie, nerwicę, korzysta z usług opiekuńczych w wymiarze 6 godzin tygodniowo. Ponadto samodzielnie się ubiera, spożywa posiłki i wykonuje czynności higieniczne. Natomiast pomoc świadczona przez stronę to robienie zakupów, płacenie rachunków, wykupienie leków, umawianie wizyt lekarskich i zawożenie do lekarza. W konsekwencji organ uznał, że matka skarżącej wymaga opieki jedynie w zakresie pomocy o charakterze usługowym, świadczonej przez najbliższą rodzinę zgodnie z obowiązkiem moralnym i alimentacyjnym. Zakres sprawowanej faktycznie opieki nie wymusza konieczności rezygnacji czy niepodejmowania zatrudnienia, gdyż skarżąca ma możliwość podjęcia pracy choćby w niepełnym wymiarze. Ponadto organ podkreślił, że wymagająca opieki matka skarżącej ma jeszcze pięcioro dzieci, których z obowiązku alimentacyjnego nie zwalnia ich aktywność zawodowa, bezrobocie czy emerytura.

4. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do tut. Sądu zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie:

- art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez stronę w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w calu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych przyjętych na podstawie wadliwie zebranego lub ocenionego przez organ materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że zakres sprawowanej opieki nie wyklucza możliwości zatrudnienia, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem, a koniecznością sprawowania przez stronę opieki nad matką;

- art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez oparcie przedmiotowej decyzji na fakcie istnienia innych osób spokrewnionych w pierwszej kolejności ze matką skarżącej, poza samą skarżącą.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację wspierającą podniesione zarzuty.

5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje:

5. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a. zarówno skarżąca, jak również organ wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W myśl art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 p.p.s.a. wykazała, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

6. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zasadnie organ odwoławczy przyjął, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Skutkiem powyższego wyroku TK okoliczność powstania niepełnosprawności po ukończeniu 18 roku życia, względnie 25 roku życia, u osoby podlegającej opiece, w przypadku, gdy wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej nie może wykluczyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższym, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że przepis ten nie mógł stanowić podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia w przedmiotowej sprawie.

7. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że T. M. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, natomiast skarżąca, jako jej córka, należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji. Spór sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia, czy w rozpoznawanej sprawie ziściła się przesłanka nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad osobą niepełnosprawną.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429), w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie Sądu oznacza to, że sprawa skarżącej powinna być rozpoznana przez organ na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na użyte w przepisie sformułowanie ,,powstania prawa", a nie ,,ustalenia prawa" konieczne jest zastosowanie przepisów dotychczasowych, mimo braku wydania decyzji przed dniem 31 grudnia 2023 r. Dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy do 31 grudnia 2023 r. złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i spełnili określone w ustawie przesłanki jego przyznania z uwzględnieniem art. 24 ust. 2 u.ś.r. (por. wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. II SA/Go 552/13 i WSA w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. II SA/Rz 1991/23).

Przechodząc do głównej osi sporu wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. osobom zobowiązanym do alimentacji, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zdaniem Sądu przez ustawodawcę zwrot w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. "w celu sprawowania opieki" – "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" oznacza, że realizacja tego celu nie jest możliwa bez niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Pomiędzy tymi okolicznościami tj. rezygnacją/niepodejmowaniem pracy zarobkowej a sprawowaną opieką musi więc zachodzić bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1124/18 zgodnie z założeniami ustawodawcy celem świadczeń opiekuńczych, do których należy świadczenie pielęgnacyjne, jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. Świadczenie pielęgnacyjne ma charakter świadczenia zasiłkowego, które miało zastąpić instytucję zasiłku stałego z ustawy o pomocy społecznej. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.

Przedmiotowe świadczenie nie jest zatem przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia pracy zarobkowej lub rezygnację z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi więc sprawować osobistą opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze i zakresie, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej, a ponadto zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 655/21; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 września 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 612/21).

Z powyższego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane, gdy rezygnacja lub niepodejmowanie pracy zarobkowej wynika z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia przez wnioskodawcę zatrudnienia. Jednocześnie należy wskazać, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku pojęć ustawowych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale już z treści i celu przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż aby można było mówić o opiece musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie, skoro sprawowana opieka została przez ustawodawcę nierozerwalnie związana z koniecznością niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sprawowana opieka, jej zakres, ma bowiem uniemożliwiać wykonywanie pracy zarobkowej. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. była pomoc osobom sprawującym stałą, długotrwałą opiekę nad osobą niepełnosprawną, nie z powodu samej okoliczności sprawowania opieki, lecz ze względu na okoliczność, że przez sprawowaną opiekę osoby te znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej je do niewykonywania pracy zarobkowej. Podkreślenia wymaga, że samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie przesądza jeszcze o tym, że dana osoba niepełnosprawna jest niesamodzielna w stopniu wymagającym stałej opieki i pomocy osób drugich. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej. Tymczasem, zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad jej matką oraz poszczególne czynności wykonywane w jej ramach, nie są na tyle angażujące, aby strona nie mogła podjąć choćby częściowego zatrudnienia.

8. Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy wskazania wymaga, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 10 listopada 2024 r. w miejscu zamieszkania osoby wymagającej opieki wynika, że matka skarżącej nie jest osobą leżącą, mieszka sama i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Porusza się przy pomocy chodzika, jest w stanie wyjść sama na dwór, sama się ubiera i spożywa posiłki oraz wykonuje czynności higieniczne. Ponadto 6 godzin tygodniowo (3 godziny we wtorek i 3 godziny w czwartek) ma świadczone usługi opiekuńcze w miejscowego Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Natomiast skarżąca przyjeżdża do matki o różnych porach dnia, zaś zakres jej pomocy obejmuje codzienne obowiązki domowe, robienie zakupów, płacenie rachunków, wykupienie leków, umawianie wizyt lekarskich, czy zawożenie do lekarza.

Podkreślić należy zatem, że skarżąca nie rezygnuje z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na sprawowaną nad matką opiekę. Wymagająca opieki matka skarżącej jest osobą samodzielną i większość czynności życia codziennego, takich jak poruszanie, ubieranie, spożywanie posiłków, czy czynności higieniczne, wykonuje bez pomocy osób trzecich. Co więcej, dwa razy w tygodniu świadczone zapewnioną ma podstawową opiekę z uwagi na świadczeń usług przez GOPS.

Podkreślenia wymaga, że czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą, takie jak codzienne obowiązki domowe (np. gotowanie, sprzątanie, robienie zakupów, opłacanie rachunków, wykupywanie leków czy też umawianie wizyt lekarskich) należą do podstawowych czynności domowych, które mogą być w całości wykonywane poza godzinami pracy. W ocenie Sądu pomoc sprawowana przez skarżącą nie wybiega poza ramy opieki, którą świadczyłby pracujący członek rodziny, wobec czego możliwe jest podjęcie przez nią pracy choćby w częściowym wymiarze. Uznać należy, że opieka nad niepełnosprawną matką nie koliduje z możliwością podjęcia zatrudnienia.

W niniejszej sprawie odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oparto prawidłowo na przesłance braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, wynikającej zarówno z zakresu opieki, jak i możliwości rozplanowania czynności opiekuńczych na różne godziny i dni, które nie kolidowałyby z godzinami aktywności zawodowej. Skarżąca przy należytej organizacji czasu pracy może pogodzić pracę np. w formie umowy zlecenia w niepełnym wymiarze czasu pracy ze sprawowaną opieką. Brak możliwości podjęcia zatrudnienia musi być bezpośrednio związany z obowiązkiem opieki nad osobą niepełnosprawną, natomiast z wywiadu środowiskowego wynika wprost, że skarżąca przyjeżdża do wymagającej opieki matki o różnych porach dnia, zaś zakres pomocy ogranicza się do wykonywania podstawowych czynności domowych.

9. Odnosząc się do wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z oświadczenia skarżącej z dnia 14 lutego 2024 r. dotyczącego stanu zdrowia jej matki oraz formy i zakresu opieki nad matką na okoliczność ustalenia, że jej matka wymaga stałej opieki z uwagi na swoją niepełnosprawność, a które strona załączyła do skargi jako jego załączniki, wyjaśnić należy, iż zakres postępowania dowodowego, prowadzonego przez sąd administracyjny jest ściśle wyznaczony przez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, jaką jest ocena zaskarżonego aktu zgodnie z kryterium legalności.(por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 sierpnia 2016 r., I GSK 1792/14, z 9 sierpnia 2016 r., II OSK 2929/14, z 26 lipca 2016 r., I FSK 147/15). Dokonując zatem kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd co do zasady opiera się na materiale dowodowym, znajdującym się w nadesłanych aktach administracyjnych. Tymczasem powyższe oświadczenie sporządzone zostało po dacie wydania zaskarżonej decyzji, z oczywistych względów nie mogło być znane organom orzekającym w niniejszej sprawie. Jego dopuszczenie, jako dowodu w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie miałoby więc charakteru uzupełniającego, lecz ustalający. Sąd administracyjny nie jest natomiast powołany do dokonywania ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy, załatwionej zaskarżonym orzeczeniem. Może on dokonywać jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem tego rozstrzygnięcia.

Sąd administracyjny nie ma uprawnień do samodzielnego ustalania stanu faktycznego, a jedynie do kontroli prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych przez organ (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2022 r., II FSK 2260/18; z 22 listopada 2023 r., II OSK 1569/22).

10. Podsumowując powyższe rozważania należy zatem stwierdzić, że zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą względem swojej niepełnosprawnej matki nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia przynajmniej w niepełnym wymiarze czasowym. Nie zaistniał więc związek przyczynowy pomiędzy wykonywanymi czynnościami, a biernością zawodową skarżącej, niewywołaną ich realizacją. W związku z tym niespełniona została przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r., co uzasadniało wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W takim stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego Sąd zobligowany był do jej oddalenia na podstawie art. 151 u.p.p.s.a.