Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 27/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 litc. c, art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2024 poz 725
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2024 r. sprawy ze skarg "B." sp. z o. o. w B., M.1. W., M.2. W., S. W. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 17 listopada 2023 r. nr WINB.WOA.7721.403.2023.KS w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. z dnia 20 września 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz "B." sp. z o. o. w B. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz M.1. W., M.2. W. i S. W. solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 września 2023 roku, nr [...], działając na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1, 2 i in. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (obecnie j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm., dalej jako: "p.b.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: "k.p.a."), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. nakazał Inwestorowi firmie B. Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: strona, skarżąca) rozbiórkę wzniesionych na działce nr 1 w C. bez wymaganego pozwolenia na budowę:

- węzła betoniarskiego typu Quick Master 60 o wymiarach ok. 6,9x14,8 m i wysokości ok. 9m, obudowanego płytami warstwowymi wraz z urządzeniami transportowymi;

- trzech silosów na cement o wysokości ok. 10m;

- płyty żelbetowej o wymiarach ok. 4,9x9 m i ok. 18x23 m z wyłączeniem studni i obiektu o wymiarach ok. 1,86x1,8 m, stanowiącego obudowę pomp oraz fragmentu płyty o wymiarach ok. 8,6x6,2 m, na której zlokalizowane są zbiorniki (wyłączone obiekty widoczne są na mapie przedłożonej przez Inwestora nr [...]);

- komory recyklingowej o wymiarach ok. 4,3x8,3 m, zlokalizowanej na ww. płycie żelbetowej o wymiarach ok. 18x23 m.

W uzasadnieniu wskazano m. in., że budowa obiektów wymagała pozwolenia na budowę, którego nie uzyskano. PINB stwierdził, że nie widzi podstaw do przedłużenia Inwestorowi terminu do dostarczenia dokumentów legalizacyjnych ww. samowoli. Jednocześnie zaznaczył, że do dnia wydania decyzji nie wpłynęły do organu dokumenty legalizacyjne.

Odwołanie wniosła przez pełnomocnika ww. strona. Wskazano m. in., że Inwestor w dalszym ciągu jest zainteresowany legalizacją obiektów wzniesionych bez pozwolenia i jest w trakcie kompletowania dokumentów legalizacyjnych. Organ nie wyznaczył Inwestorowi terminu dostarczenia dokumentów, o co wnioskowano.

Decyzją z dnia 17 listopada 2023 r., nr WINB.WOA.7721.403.2023.KS, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W treści uzasadnienia organ II instancji podkreślił, że przez określenie "węzeł betoniarski" należy rozumieć inwestycję składającą się z szeregu obiektów, które tworzą powiązaną ze sobą całość. W skład węzła wchodzą urządzenia magazynujące i transportujące surowce, produkujące mieszankę betonową i transportujące ją do linii produkcyjnej lub pojazdów transportowych. Inwestorka nie pozyskała dla realizacji przedmiotowego obiektu budowlanego pozwolenia na budowę. Dlatego też PINB słusznie wszczął postępowanie legalizacyjne. W przedmiotowej sprawie w wyznaczonym przez organ I instancji terminie Spółka nie przedłożyła wymaganej dokumentacji legalizacyjnej. Zdaniem WINB miała wystarczająco dużo czasu na określenie tego, czy chce zalegalizować sporną inwestycję, a w konsekwencji przedłożenia dokumentacji. Strona nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia. Sentencja analizowanego rozstrzygnięcia PINB jest precyzyjna i nadaje się do wykonania.

Spółka poprzez pełnomocnika wniosła skargę na ww. decyzję, zaskarżając ją w całości. Zarzucono m. in.:

1. naruszenie prawa materialnego, a to:

a) art. 3 pkt 7 w zw. z pkt. 1 p.b., poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji błędną wykładnię art. 48 p.b., bowiem żaden z organów prowadzących postępowanie nie podjął się oceny, czy stwierdzone prace można zakwalifikować jako roboty budowlane, a w konsekwencji nie zbadano także, czy przedmiotowe urządzenia (jak wynika z ich specyfikacji technicznej) można zaliczyć do jakiejkolwiek kategorii obiektu budowlanego (...).

b) art. 28 ust. 1 p.b., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że prace instalacyjne wykonywane przez Inwestora na ww. nieruchomości, polegające na zainstalowaniu na istniejącej płycie fundamentowej kompletnego węzła betoniarskiego stanowiły roboty budowlane (...);

c) art. 28 ust. 2 p.b., poprzez jego błędną wykładnię, która w konsekwencji spowodowała błędne określenie katalogu stron postępowania, wskutek czego w żadnym akcie administracyjnym, jak również w toku całego postępowania nie uwzględniono interesu prawnego pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, tj. M. W., M. W. oraz S. W.;

d) art. 48 i 51 ust. 7 p.b., poprzez błędne zastosowanie, polegające na dopatrzeniu się znamion samowoli budowlanej, mimo, że w toku postępowania nie ustalono, czy przedmiotowe obiekty zostały wykonane wskutek prowadzenia robót budowlanych oraz czy można je zakwalifikować jako obiekty budowlane, wymagając pozwolenia na budowę;

e) art. 81 ust. 1 pkt 2 p.b., poprzez wydanie decyzji administracyjnej w sprawach, które nie zostały określone w p.b., tj. wobec obiektów niebędących obiektami budowlanymi, a przynajmniej wobec obiektów, co do których nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego, czy można je zakwalifikować do kategorii obiektów budowlanych;

f) art. 81 ust. 1 pkt 1 p.b., poprzez jego błędną wykładnię, skoro istnieje poważna wątpliwość nierozstrzygnięta przez żaden z organów prowadzących postępowanie administracyjne, czy obiekty (co do których Inwestor był przekonany, że nie stanowią obiektów budowlanych lecz urządzenia techniczne służące do przechowywania i dozowania materiałów budowlanych oraz ich mieszania i przerabiania), wobec których toczy się postępowanie, są obiektami budowlanymi (...);

g) art. 29 ust. 4 pkt 3 p.b., poprzez jego niezastosowanie, bowiem gdyby organy prawidłowo zakwalifikowały przedmiotowe obiekty, okazałoby się, że wykonanie prac polegających na instalowaniu na obiektach budowlanych urządzeń nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia robót budowlanych, o którym mowa w art. 30 p.b.;

h) art. 29 ust. 4 pkt 2 p.b., poprzez jego niezastosowanie w związku z faktem, że Inwestor od początku podnosił, iż w zakresie płyty żelbetowej, na której zostały zainstalowane przedmiotowe urządzenia, dokonano wyłącznie remontu polegającego na uzupełnieniu ubytków zbrojenia oraz betonu, a także wykonaniu na nowo miejsc zakotwienia ww. urządzeń (...);

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszystkich niezbędnych czynności celem ustalenia okoliczności istotnych dla przedmiotowej sprawy, w tym:

• ograniczenie postępowania dowodowego wyłącznie do sugestii S. W. oraz dołączonych do jego pisma zdjęć, co do których nie wiadomo, kiedy zostały wykonane, w szczególności w zakresie prac remontowych czy też konserwacyjnych dotyczących płyt żelbetowych stanowiących istniejące utwardzenie gruntu na całej jego powierzchni na długo przed montażem węzła betoniarskiego wraz z urządzeniami towarzyszącymi (...);

• brak zbadania, że na terenie objętym postępowaniem nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a zatem przed rozpoczęciem legalizacji samowoli budowlanej należy uzyskać decyzję o warunkach zabudowy, poprzedzoną uzyskaniem decyzji środowiskowej, a zatem przyjęcie terminu 30. dniowego (postanowienie z dnia 25 maja 2021 r.), a następnie wydłużenie tego terminu jedynie o 5 miesięcy, dając łącznie pół roku na uzyskanie powyższych decyzji oraz przygotowanie kompletnego projektu budowlanego wraz z uzgodnieniami, opiniami i wszystkimi koniecznymi dokumentami, należy uznać za niemożliwe do zrealizowania, (...) w sytuacji, kiedy Inwestor deklaruje jasno wolę legalizacji przedmiotowych obiektów;

• brak wzięcia pod uwagę faktu, że strona informowała PINB, iż w chwili obecnej trwa postępowania cywilne dotyczące wykonania umowy o zniesieniu współwłasności, a w związku z tym Inwestor ma poważnie utrudnione uzyskanie zgody na dysponowanie przedmiotową nieruchomością na cele budowlane do czasu rozstrzygnięcia tej sprawy prawomocnym orzeczeniem, co powinno skutkować podjęciem decyzji o zawieszeniu postępowania;

b) art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu decyzji jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego odnoszącego się do przeprowadzonych dowodów oraz wyciągniętych na ich podstawie wniosków;

c) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 w zw. z art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo rażących braków postępowania, co stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji;

d) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 p.b. i nieprawidłowe określenie katalogu stron postępowania oraz pominięcie części współwłaścicieli nieruchomości jako stron;

e) art. 28 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 p.b., poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowym stanie faktycznym opisywanych urządzeń nie można zakwalifikować jako obiektu, co do którego należy uzyskać pozwolenie na budowę;

f) art. 49 p.b., poprzez błędne ustalenie, że w przedmiotowym stanie faktycznym mają zastosowanie przepisy dotyczące legalizacji samowoli budowlanych, w tym dotyczące ustalenia opłaty legalizacyjnej w sytuacji, gdy w przedmiotowym stanie faktycznym nie mamy do czynienia z samowolą budowlaną.

Odrębne skargi wniosły także S. W., M. W. i M. W.. Zarzuciły naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 9 k.p.a., polegające na pozbawieniu prawa do czynnego udziału w postępowaniu, poprzez brak powiadomienia przez organ I instancji o dokonywanych czynnościach, a zwłaszcza brak powiadomienia o postanowieniu w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych z dnia 26 maja 2021 r., który to brak spowodował, że każda skarżąca została pozbawiona możliwości złożenia wniosku o legalizację budowy na działce, której jest współwłaścicielką (art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 9 k.p.a.) i które to uchybienia powodują, że nie można uznać, by organy w niniejszej sprawie działały na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.) oraz by w toku postępowania stały na straży prawa, podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) i aby działanie tych organów budziło zaufanie do nich z uwagi na brak równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.).

W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w treści decyzji.

Pełnomocnik uczestniczki postępowania W. W. w piśmie z dnia 28 marca 2024 r. wniósł o oddalenie skarg jako niezasadnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1634 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 §1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 §1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 §1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W świetle art. 28 ust. 1 p.b. "Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31."

Organy ustaliły, że istniał obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, o które nie wystąpiono, przez co wdrożono postępowanie naprawcze. Wskazano, że nie ma przeszkód do legalizacji samowoli, w związku z czym wyznaczono termin do uzupełnienia brakującej dokumentacji. Decyzją z dnia 7 marca 2022 r. orzeczono nakaz rozbiórki obiektów, jednak decyzją z 22 listopada 2022 r. WINB uchylił ją z uwagi na niedokonanie niezbędnych ustaleń. W szczególności zwrócił uwagę, że węzeł betoniarski składa się z szeregu różnych obiektów, tworzących pewną całość. PINB zatem powinien obowiązek wobec strony sformułować w sposób precyzyjny.

Późniejsza decyzja PINB z 20 września 2023 r. nadal jednak nie jest precyzyjna, skoro w pierwszym fragmencie nakazuje się rozbiórkę węzła betoniarskiego wraz z urządzeniami transportowymi, a w kolejnych jednostkach redakcyjnych rozbiórkę odrębnych urządzeń (silosów i in.). Z decyzji wynika, że są one odrębnymi obiektami niż "węzeł betoniarski". Ten z kolei nie został w żaden sposób precyzyjnie opisany, czego poprzednio wymagał WINB.

Decyzja powinna zostać tak sformułowana, by możliwa była jej ewentualna egzekucja, w tym w ramach wykonania zastępczego. Kwestie te szczegółowo reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.). Postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego (art. 26 ww. ustawy). Tytuł wykonawczy zawiera m. in. treść podlegającego egzekucji obowiązku (art. 27 §1 pkt 3 ww. ustawy). Akta sprawy administracyjnej nie są ponownie analizowane przez organ egzekucyjny, by mógł on zorientować się, jak egzekucja ma być przeprowadzona.

Tymczasem organ I instancji nakazał m. in. rozbiórkę ww. obiektów, wskazując, że wyłączone z rozbiórki obiekty są widoczne na mapie przedłożonej przez inwestora. Trudno zatem dociec, jaki jest zakres decyzji, skoro ww. mapa nawet nie jest jej załącznikiem. WINB z kolei utrzymał w mocy wadliwą decyzję PINB.

Dodatkowo, w czasie kontroli w dniu 12 maja 2023 r. wskazano, że Inwestor chciałby zalegalizować ww. obiekty i wniesiono o ustalenie stosownego terminu do przedłożenia niezbędnych dokumentów. Wniosek ten nie został w żaden sposób rozpoznany i wydano decyzję nakazującą rozbiórkę obiektów.

Wskazać należy, że poprzednio wyznaczane terminy do przedłożenia niezbędnej dokumentacji legalizacyjnej (w 2021 r.) nie są tu miarodajne, skoro WINB w dniu 22 listopada 2022 r., uchylając decyzję organu I instancji, zauważył, że PINB objął zakresem postępowania i decyzji jedynie część obiektów, przez co powinien postępowanie uzupełnić. Zatem jest oczywiste, że dopóki organy nie ustalą precyzyjnie jaki jest zakres postępowania i które z obiektów są wzniesione w warunkach samowoli budowlanej, terminy do przedłożenia niezbędnej dokumentacji legalizacyjnej nie mogły powodować dla strony negatywnych skutków, związanych z ich przekroczeniem.

Przy tym, w świetle art. 30 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 236) "Organ, wyznaczając przedsiębiorcy termin na dokonanie określonej czynności, uwzględnia czas niezbędny do jej wykonania, ważny interes publiczny oraz słuszny interes tego przedsiębiorcy." W przepisie tym określona została tzw. zasada rozsądnych terminów. W szczególności termin taki musi być realny, możliwy do dotrzymania, nie za krótki (i niezbyt długi). W niniejszej sprawie w postępowaniu legalizacyjnym należało wziąć pod uwagę te kwestie i przeanalizować jakie ewentualnie decyzje powinny być wcześniej uzyskane (np. o środowiskowych uwarunkowaniach itp.) i dopiero wtedy można było ustalić realność nakładanego terminu, pamiętając, że nakaz rozbiórki jest ostatecznością (gdy inwestor ma wolę legalizacji obiektów).

Kiedy organ precyzyjnie ustali zakres postępowania powinien mieć także na uwadze konieczność oznaczenia w sposób prawidłowy kręgu stron postępowania, wedle posiadanego interesu prawnego (art. 28 k.p.a.).

Organ odwoławczy podjął próbę wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, jednak i on nie dostrzegł pełnej wadliwości aktu, który utrzymał w mocy, przez co należy uznać i jego rozstrzygnięcie za nieodpowiadające prawu.

Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania, w tym art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skarg. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 – 757).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu.

Treści rozstrzygnięcia Sąd nie przesądza, bowiem nie pozwalają na to niepełne ustalenia faktyczne.

W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpisy od skarg (500 zł) i koszty zastępstwa procesowego Spółki (497 zł, wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa), Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.

Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.