Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1111/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i  c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 16 a ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr SKO.4111/215/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia 23 lutego 2023 r. nr SR.5213.321.2023.NW.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1111/23

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi K.W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 11 kwietnia 2023 r. nr SKO.4111/215/2023 dotycząca odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wnioskiem z 25 listopada 2022 r. K.W. wystąpiła o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem C.W., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym do [...] grudnia 2023 r. (przy ustalonym stopniu niepełnosprawności datowanym od [...] kwietnia 2020 r.).

Burmistrz [...] decyzją z 23 lutego 2023 r. nr ŚR.5213.231.2023 odmówił wnioskodawczyni przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z uwagi na brak związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki i zakresem udzielanej mężowi pomocy a koniecznością rezygnacji z zatrudnienia.

W odwołaniu od decyzji Burmistrza K.W. podniosła, że mąż ze względu na stan zdrowia nie może przebywać sam w domu, gdyż jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, co potwierdza przedstawiona wraz z odwołaniem kopia opinii sądowo - lekarskiej z 9 grudnia 2021 r. opisująca jego schorzenia.

SKO opisaną na wstępie decyzją z 11 kwietnia 2023 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 16a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz.615 ze zm., dalej: u.ś.r.) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazało, że zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli:

nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub

rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

- w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Kolegium wywiodło, że przepisy u.ś.r. nie zawierają definicji sprawowania opieki, jednak jak wynika z treści art. 16a ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 u.ś.r. (dot. świadczenia pielęgnacyjnego), aby można było mówić o opiece w rozumieniu przepisów tej ustawy, musi ona być stała i długoterminowa. Opieka ta musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, więc związek między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Odnosząc te rozważania do realiów sprawy SKO uznało za prawidłowe stanowisko organu I instancji co do braku związku przyczynowego między niepodejmowaniem przez odwołującą zatrudnienia a sprawowaną opieką. Zasadnie oceniono, że wymiar opieki faktycznie sprawowanej przez wnioskodawczynię w związku z niepełnosprawnością męża nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia.

Wykonywane przez nią i opisane w wywiadzie środowiskowym czynności w postaci pomocy mężowi przy toalecie, ubieraniu się, towarzyszenie przy wizytach lekarskich, gotowanie, pranie, robienia zakupów, dokonywania opłat, realizacja recept i podawanie 2 razy dziennie leków są czynnościami nie wymagającymi zaprzestania zatrudnienia. Wynikają one też z obowiązku opieki małżonków wobec siebie. Prowadzenie gospodarstwa domowego, przygotowanie posiłków, podawanie leków czy pomoc w zachowaniu higieny nie uniemożliwiają podjęcia zatrudnienia.

Nie każda osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga opieki w rozmiarze wykluczającym podjęcie zatrudnienia przez opiekuna. Jedynie konieczność całodobowej opieki lub całodobowa gotowość do niezwłocznego świadczenia tej opieki może być określana jako sprawowanie opieki stałej i długotrwałej. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego natomiast nie wynika, by mąż odwołującej się był osobą leżącą i wymagającą z tego tytułu całkowitej i całodobowej opieki (obejmującej choćby konieczność karmienia czy sprawdzania parametrów życiowych). Niektóre z szeroko rozumianych czynności opiekuńczych nie są wykonywane codziennie (wizyty lekarskie, sprzątanie, pranie, zakupy), a pozostałe związane z osobistą opieką nad niepełnosprawnym czasowo mężem (podanie leków, pomoc w ubieraniu czy czynnościach higienicznych) nie są na tyle absorbujące, aby odwołująca przy należytej organizacji nie mogła podjąć pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Odnosząc się do obaw co do pozostawienia męża przez wiele godzin bez osób towarzyszących w przypadku podjęcia przez nią zatrudnienia Kolegium wskazało na możliwość skorzystania z usług opiekuńczych, jakie może zapewnić MGOPS w [...].

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze na decyzję Kolegium z 11 kwietnia 2023 r. K.W. wniosła o uchylenie jej i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zarzuciła mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez nią nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem, skutkujące nieuzasadnionym uznaniem, że faktyczny zakres opieki nie jest tego rodzaju, aby uniemożliwiał podjęcie jej jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

Wskazała, że jej mąż 30 stycznia 2020 r. miał wykonany w Szpitalu Specjalistycznym w [...] zabieg [..]. Został wypisany ze Szpitala 3 lutego 2020 r. Kolejno 10 lutego 2020 r. został ponownie hospitalizowany ze względu na złamanie [...]. Koniecznym było wykonanie kolejnego zabiegu, od momentu którego jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, a podstawowe czynności życia codziennego jak np. kąpiel, korzystanie z toalety, przygotowywanie posiłków czy zaniesienie posiłku do stołu są dla niego niemożliwe do samodzielnego wykonania. Od czasu wykonania zabiegu i podjęcia leczenia utracił możliwość zarobkowania, żyje w niedostatku, a jego życie uległo drastycznej zmianie. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, nie może się swobodnie poruszać, nie wychodzi z domu, a w wizytach lekarskich zawsze musi mu towarzyszyć skarżąca. Od 2 maja 2022 r. objęty jestem rehabilitacją w warunkach domowych i wymaga całodobowej opieki i dopilnowania, gdyż nie jest nawet w stanie sam wstać z łóżka i pójść do toalety.

Faktyczną i stałą opiekę nad C.W. sprawuje jedynie K.W. Skarżąca udziela mężowi pomocy we wszelkich czynnościach życia codziennego i zapewnia mu stałą całodobową pomoc, której wymaga. Pomaga mężowi w czynnościach higienicznych i pielęgnacyjnych, myje go, ubiera, dba o gospodarstwo domowe, robi zakupy, gotuje, podaje posiłki, pierze, sprząta, pomaga mężowi w leczeniu i rehabilitacji, podaje leki, zabiera na wizyty lekarskie. Ponadto, zajmuje się domem w którym mieszka razem z mężem, dba o niego, wykonuje niezbędne czynności wokół domu, a także załatwia wszelkie sprawy urzędowe męża. Co więcej, skarżąca sama ma problemy ze zdrowiem i wymaga leczenia.

W toku sprawy organ dokonał wadliwej interpretacji przepisów, bezkrytycznie przyjmując, że brak jest związku przyczynowego między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaną opieką nad mężem oraz że wymiar opieki faktycznie sprawowanej przez skarżącą w związku z niepełnosprawnością męża nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia. Aktualny stan zdrowia męża nie poprawia się a wręcz pogarsza, co uniemożliwia skarżącej podjęcie jakiejkolwiek formy zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).

Poddawszy kontroli w ramach w/w kryteriów zaskarżoną decyzję SKO z 11 kwietnia 2023 r. Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Decyzją tą SKO utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z 23 lutego 2023 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem (niepełnosprawność ta wynika z wyroku Sądu Rejonowego w [...] z [...] lutego 2022 r. sygn. akt [...], zmieniającego w tym zakresie orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z [...] lipca 2021 r. i ustalającego przy tym, że orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter okresowy, datowany od [...] kwietnia 2021 r. i obowiązujący do [...] grudnia 2023 r., zaś wobec niepełnosprawnego zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji).

Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 16a ust. 1 u.ś.r.).

Stosownie do powyższego nie budzi zastrzeżeń, że na skarżącej - jako żonie - ciąży obowiązek alimentacyjny wobec jej męża oraz że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, sprawuje ona nad nim opiekę, w związku z którą na mocy decyzji Burmistrza [...] z [...] maja 2022 r. został jej przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od [...] lutego do [...] października 2022 r.

Aktualnie istota sprawy sprowadza się do oceny prawidłowości - kwestionowanego przez skarżącą - stanowiska organu administracji I i II instancji, że zakres opieki sprawowanej przez nią nad mężem (w związku z wystąpieniem 25 listopada 2022 r. z wnioskiem o kontynuację pobierania tego świadczenia) nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy; stanowisko to organy oparły na uznaniu, że czynności jakie w ramach opieki nad mężem wykonuje skarżąca mają jedynie charakter wspomagający go w codziennym funkcjonowaniu, co nie odpowiada ustawowym wymogom jej sprawowania warunkującym przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Zdaniem Sądu, dokonana przez organy administracji ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego jest błędna, w związku z czym nie do zaakceptowania pozostaje wywiedziona przez nie argumentacja i oparta na niej odmowa przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.

Same w sobie za trafne Sąd uznaje wywody zawarte w uzasadnieniach decyzji organu II i I instancji co do wymogów jakim powinna odpowiadać opieka nad osobą niepełnosprawną oraz co do sposobu w jaki powinna być sprawowana przez wnioskodawczynię.

Niewątpliwie jeżeli chodzi o przesłanki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego (tożsame z przesłankami warunkującymi przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego o jakim mowa w art. 17 u.ś.r.), to jako forma wsparcia rodziny, nie jest ono kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny czynią to w takim zakresie i rozmiarze (wynikającym ze znacznego stopnia niepełnosprawności osoby którą się opiekują), że opieka ta nie pozwala im na podjęcie zatrudnienia lub wymusza rezygnację z niego. W u.ś.r. brak jest definicji "sprawowania opieki", niemniej tak z treści art. 16a ust. 1 jak i art. 17 ust. 1 u.ś.r. można wywieść, że opieka, aby uzasadniać przyznanie wynikających z tych przepisów świadczeń, musi być stała (w sensie trwałości) lub długoterminowa (w sensie rozciągłości w czasie), a jej zakres wyznacza stan zdrowia i potrzeby osoby niepełnosprawnej wynikające z posiadania konkretnych schorzeń. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez niewielką część doby. W związku z tym wskazane przepisy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia przez opiekuna jakiejkolwiek pracy zarobkowej, co wymaga ustalenia, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z niego pozostawał w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Ocena spełnienia warunku niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej powinna się więc odbywać przede wszystkim w odniesieniu do stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej i jej potrzeb, a intensywność i zakres opieki nad taką osobą musi obiektywnie wykluczać podjęcie przez opiekuna zajęcia zarobkowego (bądź zmuszać go do rezygnacji z niego). O tym więc, czy istnieje adekwatny związek pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną opieką decyduje zakres wymaganych czynności i konieczny na to czas, wykluczający aktywność zarobkową i zawodową opiekuna. Jest to wystarczająca przesłanka aby uznać, że opiekun nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad osobą niepełnosprawną.

W związku z tym wskazane wyżej przepisy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia przez opiekuna jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Wyklucza to automatyzm w przyjęciu, że każdy zajmujący się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności sprawuje opiekę uniemożliwiającą zatrudnienie lub wymuszającą rezygnację z niego, a także że samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (bez odniesienia go do okoliczności konkretnego przypadku i zakresu sprawowanej opieki) jest wystarczające do uznania istnienia takiego związku i przyznania świadczenia. Ustalanie tego związku nie może jednakże również prowadzić do podważania stanu zdrowia i treści orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, skoro na konieczność jej sprawowania wskazał uprawniony do wydania takiego orzeczenia organ (w rozpoznawanej sprawie SR w [...], który przytoczonym już wyżej wyrokiem z [...] lutego 2022 r. [...] zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z [...] lipca 2021 r., utrzymującego w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] czerwca 2021 r. o zaliczeniu męża skarżącej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności).

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie – wbrew uznaniu organu I i II instancji – warunek niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia pozostawał w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, czego nie wyklucza możliwość samodzielnego wykonania przez niego niektórych czynności dnia codziennego (przyjęcia leków, spożycia przygotowanych posiłków, ubrania się od pasa w górę, przejścia z pomocą kul do toalety). Stanowisko to znajduje dobitne potwierdzenie m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2023 r. - LEX nr 3576532, zgodnie z którym "osoba objęta stałą opieką nie jest pozbawiona możliwości samodzielnego zaspokajania niektórych swoich potrzeb, a w związku z tym opiekun nie musi wyręczać jej we wszystkich czynnościach. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje nie tylko opiekunom osób obłożnie chorych, ale również opiekunom tych osób niepełnosprawnych, które mogą dokonywać określonych czynności dnia codziennego, jeżeli tylko taka możliwość istnieje z uwagi na ich stan zdrowia".

Kluczowa dla uznania powyższego związku w przypadku męża skarżącej jest jego niepełnosprawność ruchowa wynikająca ze schorzeń narządów ruchu – zaawansowanej choroby [...] (stan po [....], z powikłaniami, wskazania do leczenia operacyjnego [....] i [....]), skutkująca znacznym utrudnieniem samodzielnej lokomocji oraz utrzymania utrwalonej pozycji, stałymi dolegliwościami bólowymi, niewydolnością samoobsługi oraz koniecznością stałej pomocy osób trzecich minimum do końca 2023 r. Okoliczności te wynikają z dołączonej do odwołania opinii sądowo – lekarskiej z [...] grudnia 2021 r. sporządzonej przez biegłego sądowego ortopedę traumatologa w sprawie [...], z czym korelują również ustalenia wywiadu środowiskowego, że mąż skarżącej – mimo prowadzonej rehabilitacji – nadal wymaga pomocy przy czynnościach higienicznych, w przemieszczaniu się, podawaniu jedzenia i ubieraniu od pasa w dół.

Jakkolwiek głównym wyznacznikiem sprawowania stałej opieki o jakiej mowa w art. 16a ust. 1 u.ś.r. są czynności stricte pielęgnacyjne przy osobie niepełnosprawnej determinowane stanem jej zdrowia, to z jej zakresu nie można jednak całkowicie wyłączyć normalnych, codziennych czynności życiowych którym osoba niepełnosprawna nie jest także w stanie w żaden sposób sprostać i samodzielnie podołać, a które gwarantują jej bytowanie w warunkach godnych człowieka. Jedynie co do zasady słuszne jest zatem stanowisko orzekających w sprawie organów administracji, że generalnie takie czynności jak robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych, doraźne dowożenie do lekarzy i realizacja recept, sprzątanie i pranie a nawet przygotowywanie posiłków nie zaliczają się do czynności ściśle opiekuńczych, stanowiąc związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego tzw. czynności dnia codziennego, które mogą być wykonywane bez konieczności rezygnacji z zatrudnienia. Jeżeli bowiem czasowe zaangażowanie w opiekę (wyznaczone stanem zdrowia i potrzeb chorego) z uwagi na zakres wykonywanych czynności i ich częstotliwość jest tak znaczne że wypełnia większość czasu osoby sprawującej opiekę (wg Sądu, tak jest w rozpoznawanej sprawie), to nawet jeżeli odbywa się to w połączeniu z typowymi czynnościami dnia codziennego, brak jest podstaw do zanegowania, że opieka nie nosi cech stałej (ciągłej) lub długotrwałej, a przez to nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy między jej sprawowaniem a niepodejmowaniem /rezygnacją z zatrudnienia. Jak już wskazano wyżej, tego związku nie wyłącza ograniczona samodzielność męża skarżącej w czynnościach samoobsługowych.

Wyraźnego podkreślenia wymaga w związku z tym, że pod pojęciem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności należy także rozumieć stałą pieczę, oznaczającą stałą gotowość i możliwość udzielenia niezwłocznej pomocy w sytuacji, gdy taka potrzeba w danym momencie zaistnieje (np. tak jak w niniejszej sprawie z uwagi na duże ryzyko upadku, mimo względnie samodzielnego przemieszczania się męża skarżącej w domu na krótkich dystansach). Pamiętać przy tym należy, że sprawowanie opieki może również polegać na stałym doglądaniu tej osoby z uwagi na jej nieporadność. Nie trzeba wykonywać za tą osobę wszystkich czynności by stwierdzić, że opieka jest wykonywana. Sam brak możliwości pozostawienia osoby niepełnosprawnej samej na dłuższy okres czasu (niezbędny do wykonywania przez opiekuna pracy zarobkowej), z uwagi na grożące niebezpieczeństwo spowodowane nieporadnością może być uzasadnioną przeszkodą w podjęciu pracy (por. m.in. wyrok WSA w Rzeszowie z 7 marca 2023 r. II SA/Rz 1238/22 - LEX nr 3508194, a także wyroki WSA we Wrocławiu z 28 lutego 2023 r. IV SA/Wr 648/22 - LEX nr 3506879 i z 28 grudnia 2022 r. IV SA/Wr 298/22 - LEX nr 3479615 oraz wyrok WSA w Poznaniu z 10 lutego 2023 r. II SA/Po 802/22 - LEX nr 3502330).

W ocenie Sądu, z zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika niezbędność stałej opieki i pomocy przez skarżącą mężowi w zaspokajaniu i zabezpieczaniu podstawowych czynnościach życiowych, co warunkuje jego bytowanie w warunkach bezpiecznych i odpowiadających godności człowieka. Opieka ta jest na tyle absorbująca czasowo w sensie krótkoterminowym (dobowym) jak i długoterminowym (miesięcy, lat), że wykonywane w jej ramach czynności opiekuńcze – niezależnie od dodatkowych czynności związanych z szeroko rozumianym prowadzeniem gospodarstwa domowego - bezwzględnie stoją na przeszkodzie podjęciu przez nią jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Wywodzona na tym tle odmienna - wybiórcza i pozbawiona obiektywizmu - argumentacja organów administracji jawi się jako całkowicie nieuzasadniona. Organy upatrując brak związku przyczynowo – skutkowego między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a wykonywaniem przez nią opieki w żaden sposób nie wykazały, że w stosunku do męża skarżącej możliwe jest skumulowanie w czasie wykonywania czynności opiekuńczych, pozwalające na wskazywane podjęcie zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Skoro zakres czynności opiekuńczych dotyczy zdecydowanej większości podstawowych aspektów zwykłego codziennego funkcjonowania osoby wymagającej opieki, zasady doświadczenia życiowego wskazują, że są one rozciągnięte w czasie, a przez to wymagają praktycznie ciągłej gotowości i systematycznego działania ze strony opiekuna.

W tym kontekście jako zupełnie niezrozumiałe i sprzeczne z przedstawioną argumentacją decyzji organu I i II instancji jawi się dokonane przez SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazanie na możliwość skorzystania przez skarżącą i jej męża – w przypadku podjęcia przez nią zatrudnienia - z usług opiekuńczych świadczonych przez ośrodek pomocy społecznej, gdyż pośrednio potwierdza to brak możliwości bezpiecznego pozostawienia przez nią wymagającego opieki męża "przez wiele godzin" samego w domu.

Reasumując, z zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że mąż skarżącej jest osobą w znaczącym stopniu niesamodzielną, wymagającą stałej, wszechstronnej i kompleksowej pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, którą w ramach sprawowanej stałej opieki wykluczającej możliwość podjęcia pracy zarobkowej zapewnia mu żona.

Z tej przyczyny wywiedziona w rozpoznawanej sprawie przez organy odmowa przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia (jego kontynuacji) oparta została na błędnej wykładni art. 16a ust. 1 u.ś.r., co w połączeniu z naruszeniem przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.) skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania dla organów administracji I i II instancji (wiążące na mocy art. 153 P.p.s.a.) wynikają wprost z przedstawionych wyżej rozważań, wg których w okolicznościach wynikających z zebranego dotychczas materiału dowodowego nie jest możliwe oparcie odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia na podstawie wskazanych przez te organy przyczyn.

Sąd mimo wniosku skargi nie orzekał w przedmiocie należnych skarżącej kosztów postępowania, gdyż wobec przysługującego jej ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.) nie wykazała ona ich poniesienia.