Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 338/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust.. 3a
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 marca 2023 r. nr UP-155/2023 (060000/71/33266/2023 w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr UP-1553/2023 z 1 marca 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Oddział w Bielsku-Białej) – dalej ZUS - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775., zwanej dalej K.p.a.), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s." po rozpoznaniu odwołania S.K. ( dalej określanej jako Strona, Skarżąca utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 29 grudnia 2022 r. nr [...] o odmowie umorzenia odsetek od nieopłaconych składek.

Stan sprawy jest następujący;

20 września 2022 r. do ZUS wpłynął wniosek o rozłożenie należności z tytułu składek na raty oraz umorzenie odsetek od zaległych składek.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia, decyzją z 29 grudnia 2022 r. nr [...] odmówił Stronie umorzenia odsetek od nieopłaconych składek, ponieważ: nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s.; nie wykazała też strona, iż zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a ww. ustawy, ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności z tytułu składek wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jej gospodarstwa domowego; nie wykazała, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń oraz, że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego, opłacenie należności z tytułu składek.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Strona wyjaśniła, że podjęła działalność gospodarczą jako osoba niedoświadczona i nie przynosiła ona oczekiwanych dochodów. Dodała, że wcześniej nie podejmowała próby spłaty zadłużenia, jednak aktualnie zabiega o uregulowanie swojej sytuacji prawnej. Poinformowała, że jedynym jej majątkiem jest lokal położony w K., który stanowi miejsce zamieszkania i jednocześnie jest przedmiotem zabezpieczenia wierzytelności, nie tylko wobec ZUS. Natomiast egzekucja całości zadłużenia doprowadzi do wykluczenia społecznego Strony, a brak realnej możliwości pozyskania finansowania dla spłaty pełnego zadłużenia uniemożliwia restrukturyzację ogółu zadłużenia, gdyż nie zdoła spłacić ogółu wierzycieli. Podkreśliła, że składając wnioski dotyczące zaległości wobec ZUS poddała analizie całe swoje zadłużenie i stara się doprowadzić do takiej jego restrukturyzacji, by ostatecznie je spłacić, choć zajmie to co najmniej kilka lat, w ciągu których będzie zmuszona maksymalnie ograniczyć swoje wydatki dla sprostania harmonogramom spłat. Stwierdziła, że w obecnym stanie majątkowym nie ma realnej możliwości spłaty zadłużenia wraz z odsetkami, których wysokość równa jest niemal wartości należności głównej.

ZUS decyzją z 1 marca 2023 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z 29 grudnia 2022 r.

Zaznaczył na wstępie, że dokonał analizy kwestii przedawnienia roszczenia głównego, czyli należnych składek. Bowiem odsetki maja charakter akcesoryjny w stosunku do składek. Ustalił, że na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. organ podjął czynności zmierzające do wyegzekwowania zaległych składek, wymienione w decyzji, które spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia tych składek. W konsekwencji całość zaległości objęta jest postępowaniem egzekucyjnym.

Ponadto należności z tytułu składek zostały zabezpieczone dwoma hipotekami przymusowymi wpisanymi do księgi wieczystej nr [...] na podstawie decyzji ZUS z 9 stycznia 2014 r. nr [...] oraz zastawem skarbowym na rzeczach ruchomych.

Rozpatrując sytuacje rodzinną i majątkową Strony organ ustalił, że pracuje zarobkowo w M Sp. z o.o. na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony za wynagrodzeniem w wysokości 752,40 zł brutto, tj. 590,75 zł netto miesięcznie, nie otrzymuje świadczeń emerytalno-rentowych, nie uzyskuje dochodów z innych źródeł, nie pobiera świadczeń z Urzędu Pracy, zasiłków z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest rozwiedziona. Ponosi stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat -1.500,00 zł i opłat eksploatacyjnych - 100,00 zł,

Ponadto ustalił, że Storna posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 290.000,00 zł, które spłaca w formie dobrowolnych wpłat po 2.500,00 zł miesięcznie, jest właścicielką mieszkania o powierzchni [...] m2 w K., objętego księgą wieczystą nr [...], nie posiada majątku ruchomego, praw majątkowych i wierzytelności. Działalność gospodarczą zakończyła 10 stycznia 2014 r. aktualnie nie posiada Pani tytułu do ubezpieczeń w ZUS

Ustalił także, ze Strona jest wspólnikiem S.K. G Sp. z o.o. z siedzibą w W.e, (KRS: [...]) i posiada 1 udział o wartości 500,00 zł i pełni w tej spółce funkcję Członka Zarządu oraz S Sp. z o.o. (KRS: [...]) i posiada całość udziałów o łącznej wartości 5.000,00 zł i pełni także w tej spółce funkcję Prezesa Zarządu (działalność podmiotu jest zawieszona od 31 maja 2017 r.).

Podsumowując powyższe ustalenia organ uznał, że wobec Strony nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności odsetek od nieopłaconych składek uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W szczególności Strona ma majątek ruchomy na którym dokonano zastawu skarbowego, wierzytelności zabezpieczono hipotekami, koszty upomnienia wynoszące 16 zł nie przekraczają wysoko0sci zadłużenia, nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek prowadzą uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne i w 2022 r. wyegzekwowano łącznie 40.005,95 zł. Organ nie dopatrzył się także wystąpienia przesłanek z 3 § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r.. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem".

Organ podkreślił, że decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej Storna powinna była być świadoma obowiązków z tym związanych, w tym obowiązku ponoszenia danin publicznych jakimi są składki na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenia zdrowotne. Wynik finansowy prowadzonej działalności nie uzasadnia niepłacenia składek.

Ponadto w toku postępowania Strona nie podnosiła kwestii zdrowotnych oraz nie informowała o konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Zatem przesłanka z pkt 3 § 3 ust. 1 rozporządzenia nie zaistniałą w sprawie.

Na koniec organ podniósł, że instytucja umorzenia służy wsparciu osób w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi czy innymi, niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami, w sytuacji gdy status materialny trwale nie rokuje w kontekście spłaty zadłużenia. Umorzenie należności może być uzasadnione jedynie okolicznościami o charakterze obiektywnym, wyjątkowym i trwałym. W przedmiotowej sprawie brak jest dowodów, że takie okoliczności zachodzą.

Pani deklarowane wydatki tylko na stałe koszty utrzymania i spłatę zobowiązań są pięciokrotnie wyższe niż uzyskiwane dochody, dlatego sytuacja finansowa Strony jest niejednoznaczna, co uniemożliwia odniesienie jej do poziomu minimum socjalnego lub minimum egzystencji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Gliwicach zaskarżając decyzję w całości Skarżąca zarzuciła:

- naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 28 ust. 2 u.s.u.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające Się uznaniem, że w sprawie nie zachodzi sytuacja całkowitej nieściągalnoścl należności z tytułu odsetek, podczas gdy sytuacja taka zachodzi, zaś organ oparł się jedynie o brak stwierdzenia przesłanki w postępowaniu egzekucyjnym przez umorzenie z powodu bezskuteczności,

- art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się uznaniem, iż "n/e Jest oczywiste, te w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne" z tej tylko przyczyny, że "przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek prowadzą uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne / w 2022 r. wyegzekwowano łącznie 40.005,95 zł.", podczas gdy istnienie opisanej w tym przepisie przesłanki winno być oceniane na moment aktualny, tj. na moment wydawania zaskarżonej decyzji z jednoczesną analizą efektywności postępowania egzekucyjnego,

- art. 28 ust.. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie wobec niepognębionej oceny i uznania, źe nie zachodzi uzasadniony przypadek warunkujący umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, podczas taki uzasadniony przypadek w sprawie zachodzi, zaś organ nie zbadał okoliczności spraw w sposób zindywidualizowany i w zakresie niezbędnym dla stwierdzenia, czy cel ustawodawcy opisany w powołanych przepisach uzasadnia umorzenie składek (lub odsetek), a w szczególności czy mimo braku umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność występuje ściągalność należność w indywidualnym, aktualnym i realnym wymiarze oraz jaki skutek odniesie utrzymanie w obrocie prawnym obciążenia Skarżącej odsetkami od zaległych składek,

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to;

- art. 7 K.p.a. i art. 8 oraz art, 11 w zw, z art, 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a, przez niedostateczne zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego połączone z dokonaniem dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, wyrażające się;

- zaniechaniem poddania ocenie przesłanek całkowitej nieściągalności należności z tytułu odsetek na moment wydania zaskarżonej decyzji;

- zaniechaniem ustalenia, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawi Skarżącą możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, przez co pociągnie zbyt ciężkie skutki dla Skarżącej;

- niedoniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do Indywidualnych okoliczności badanej sprawy, w tym w zakresie realnej oceny ściągalności należności oraz zindywidualizowanego wpływu egzekucji na sytuację Skarżącej,

- art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 84 ust. 4 u.s.u.s. poprzez niezasadne w świetle powyższych zarzutów utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zawrotu kosztów postępowania sądowego.

Argumenty na poparcie zarzutów Skarżąca przytoczyła w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymała w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i przytoczone w jej uzasadnieniu argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uregulowane jest w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2022.1009, dalej: u.s.u.s.), jak również w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie to jest wyczerpujące, stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Ponadto w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki te precyzuje rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W myśl postanowień § 3 tego rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Jak wyżej podano na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, w myśl którego to należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia (a więc nie wszystkich) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia przez organ rentowy, że w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności organ może w uzasadnionych przypadkach umorzyć należności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w powołanym już rozporządzeniu, wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s..

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wynika, że pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Na uwadze należy mieć też treść art. 32 tejże ustawy, który do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.

Przytoczone przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. zarówno przepis ust. 2 jak i ust. 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, że regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje zatem organowi. Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania wskazanej ulgi. Podkreślić jednak należy, że uznanie administracyjne nie może oznaczać dowolności. Przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym ZUS obowiązany wnikliwie i rzetelnie przeanalizować całokształt okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero tak przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Tym samym, sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy składki, w rozpatrywanej sprawie odsetki, powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Który, jak zaznaczono, może je umorzyć ale nie musi. Tak więc kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Innymi słowy ocenie Sądu podlega to czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi - w postaci umorzenia należności. W wyroku z 16 listopada 1999 r., sygn. akt III SA 7900/98, LEX nr 47243, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Podkreślono bowiem, że obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 K.p.a.

W świetle powyższych uwag należy podkreślić, że negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Wyraźnie także należy zaznaczyć, ze warunkiem rozważania przez organ możliwości umorzenia zaległych składek czy samych odsetek jest uprzednie ustalenie przez niego, ze zaistniała jedna z przesłanek z art. 28 ust. 2 lub 3 u.s.u.s.w związku z § 3 rozporządzenia.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego należy stwierdzić, że brak spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. został prawidłowo uzasadniony przez organ. Skarżąca nie kwestionowała tych ustaleń. Zatem ich ponowne przytaczanie nie jest konieczne. Prawidłowo również organ rozważył brak przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia. Skarżąca nie prowadzi już działalności gospodarczej, nie złożyła też żadnej dokumentacji wskazującej na jej przewlekłe choroby pozbawiające ją możliwości uzyskiwania dochodów umożliwiających spłatę należności. Istnienia takich chorób bez złożenia przez Skarżącą dokumentacji medycznej organ nie mógł przyjąć.

Zgodzić się także należy z wnioskiem organu, ze deklarowane przez Skarżącą dochody nie są wiarygodne. Bowiem z drugiej strony wykazuje stały wydatki związane ze swoim utrzymanie w jednoosobowym gospodarstwie oraz związane ze spłatą długów wobec banku, które znacznie przekraczają dochody. A ściślej ich brak wg stanu na dzień wydania zaskarżonej decyzji.

Podstawowym zarzutem formułowanym przez skarżącą jest zarzut całkowitej nieściągalności odsetek. Chociaż Skarżąca jednocześnie deklaruje chęć przeprowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego – które dotyczy przecież przedsiębiorców oraz spłatę zaległych składek.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że w postępowaniu toczącym się wskutek złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, to przede wszystkim na stronie zgłaszającej powyższy wniosek spoczywa ciężar wykazania, że zachodzą przesłanki uzasadniające zgłoszone żądanie na podstawie art. 28 ust. 3a (patrz wyroki NSA: z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2132/11, z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 157/13; z 13 marca 2014 r., sygn. II GSK 31/13; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże), gdyż to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości (patrz: wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r. sygn. II GSK 149/11). Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania. Na organie zaś, zgodnie z art. 80 K.p.a., spoczywa obowiązek dokonania oceny stanu faktycznego na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego.

Mając na uwadze postanowienia art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. zgodnie z którym całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego powinno prowadzić do jednoznacznego ustalenia, czy przesłanka przewidziana w tym przepisie wystąpiła, czy też nie wystąpiła. Dokonując oceny tej przesłanki organ winien mieć na uwadze, czy majątek zobowiązanego nadaje się w ogóle do egzekucji, jak również czy postępowanie egzekucyjne nie spowoduje nadmiernych skutków w sferze finansowej i życiowej Skarżącej.

Niezasadny jest więc zarzut nie dokonania wyważenia interesu indywidualnego obywatela i całkowicie dowolne prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania władzy publicznej do obywatela (art. 8 K.p.a.). Z kolei wynikająca z art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek wymaga od organu stosownie do art. 77 § 1 K.p.a. wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz jego ocenę zgodnie z art. 80 K.p.a. w celu dokładnego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej dłużnika i na tej podstawie zbadania, czy zaistniały przesłanki umorzenia należności. Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności o charakterze uznaniowym (umorzenie bądź odmowa umorzenia). Przy czym, jak już wskazano, to na wnioskującym o umorzenie zaległych składek czy odsetek ciąży obowiązek przedstawienia i wykazania swojej sytuacji majątkowej (por. wyrok NSA z 20 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 1513/16). W rozpoznawanej sprawie - jak wynika to z akt administracyjnych - ZUS dopuścił wszystkie dowody na okoliczność sytuacji Skarżącej. Dowody te stanowiły podstawę poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Skarżącą, podnosząc argument o tym, że brak umorzenia odsetek od zaległych składek utrudni jej restrukturyzacje zadłużenia i spłatę wierzycieli. Jednak na tę okoliczność nie przedstawiła żadnego dowodu. Z kolei poczynione przez ZUS ustalenia oraz ich ocena znajdują zaś swoje szczegółowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Prawnie irrelewantne były argumenty Skarżącej związane z przyczynami powstania zaległości składkowych, gdyż przy badaniu przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy w związku z § 3 przywołanego wyżej rozporządzenia istotna staje się ocena aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego, a nie przyczyny powstania zaległości, zawinione czy też subiektywnie niezawinione, które nie zostały przewidziane, jako samodzielna przesłanka umorzenia należności. (wyrok NSA z 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 832/10). Trafnie zwrócił na to uwagę ZUS w zaskarżonej decyzji. Podobnie jak słusznie zauważył, że spłata kredytów i pożyczek zaciągniętych przez Skarżącą nie może mieć pierwszeństwa w stosunku do obowiązku uregulowania należności publicznoprawnych.

Dolegliwość wynikająca z zapłaty należności publicznoprawnej jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o umorzeniu w całości owej zaległej należności. Każdy zobowiązany powinien w taki sposób układać bieg swoich interesów oraz podejmować takie decyzje finansowe, by pozwoliły mu na wywiązywanie się z ciążących na nim należności publicznoprawnych. Udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległych składek, nie może być również traktowane, jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych zobowiązanego, co skutkuje przerzuceniem ciężarów związanych z daninami publicznymi na resztę społeczeństwa. Zatem względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z niego zwalniany

W orzecznictwie sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie stwierdzano, że "zasady sprawiedliwości wymagają, by każdy zobowiązany do płacenia należności obowiązek ten wypełnił. Udzielanie ulg jednym podmiotom, a egzekwowanie obowiązku od innych, zasady sprawiedliwości społecznej burzyłoby" (wyrok NSA z dnia 24 października 2000 r., sygn. akt SA/Bk 1205/99, 1206/99). W przedmiotowej sprawie ustalony stan faktyczny wskazuje na niełatwą ale także niejednoznaczną sytuację materialną Skarżącej. Jednocześnie brak jej cech wyjątkowości, jaką odznaczają się wypadki losowe. Organy zasadnie wskazały, że mimo aktualnej sytuacji finansowej Skarżącej nie jest wykluczone wyegzekwowanie zobowiązania, choć dopiero w dłuższej perspektywie czasowej.

Nie można też tracić z pola widzenia tego, że przez osiem lat od zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej Skarżąca nie zrobiła nic, by spłacić chociaż w części swoje zadłużenie z tytułu zaległych składek.

W ocenie sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie wymagane art. 107 § 3 K.p.a. elementy. Zawiera również spójny wywód organu, dlaczego, jego zdaniem, wobec Skarżącej nie można zastosować ulgi w postaci umorzenia odsetek od zaległych składek.

Wobec powyższego decyzja organu o odmowie umorzenia odsetek od zaległych składek nie nosi znamion dowolności, a w konsekwencji skarga podlega oddaleniu w oparciu o art. 151 ustawy o P.p.s.a.