Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 638/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 39, art. 40, art. 40 ust. 9, art. 40 ust. 12,
journal: Dz.U. 2020 poz 470
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4, art. 80, art. 81a § 1, art. 84 § 1, art. 107,
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 613/22 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 lipca 2022 r. nr SKO Gd/6378/21 w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz P. Sp. z o.o. w G. kwotę 3 043,- (trzy tysiące czterdzieści trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 grudnia 2022 r., o sygn. akt III SA/Gd 613/22, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."), oddalił skargę P. Sp. z o.o. w G. (dalej jako: "Strona", "Spółka" lub "Skarżąca kasacyjnie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 lipca 2022 r., nr SKO Gd/6378/21, w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz innych orzeczeń powołanych poniżej, dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

Sąd pierwszej instancji przedstawił w wyroku następujący stan faktyczny sprawy.

1.1. Decyzją z dnia 11 października 2021 r. Prezydent Miasta Gdańska wymierzył Spółce karę pieniężną w wysokości 14 580 zł za zajęcie w dniach 10 - 19 sierpnia 2021 r. pasa drogowego drogi gminnej ulicy [...] w G. (działka drogowa nr 234/2 obręb 089) przed lokalem "[...]" przy ulicy [...] bez zezwolenia zarządcy drogi, poprzez umieszczenie w nim ogródka gastronomicznego o łącznej powierzchni 90 m². W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że wyniki przeprowadzonej w dniach 10 sierpnia 2021 r. kontroli, dokumentacja fotograficzna oraz mapa ewidencji gruntów potwierdzają lokalizację ogródka gastronomicznego Spółki w pasie drogowym. Dopiero decyzją z dnia 20 sierpnia 2021 r. zezwolono Stronie na zajęcie pasa drogowego w powyższym miejscu, w celu umieszczenia w nim ogródka gastronomicznego o powierzchni 107 m² w terminie od 20 sierpnia 2021 r. do 30 sierpnia 2021 r. oraz ustalono opłatę za zajęcie pasa drogowego.

1.2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej wysokości kary pieniężnej i wymierzyło Spółce karę w wysokości 16 200 zł. Organ odwoławczy powołał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia m.in. przepisy art. 4, art. 39 i art. 40 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 470 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.d.") oraz regulacje z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego i uchwałę Rady Miasta Gdańska z dnia 24 czerwca 2004 r., nr XXV/750/04, w sprawie ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych, których zarządcą jest Prezydent Miasta Gdańska na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2020 r., poz. 1813 ze zm.). Z powyższej uchwały wynika, że stawka opłaty za zajęcie na prawach wyłączności 1 m² drogi gminnej w celu umieszczenia ogródka gastronomicznego wynosi 1,80 zł za każdy dzień zajęcia. Wyjaśniono, że skoro zajęcie w okresie od 10 sierpnia do 19 sierpnia 2021 r. trwało 10 dni, a nie jak przyjął organ I instancji 9 dni, dlatego kara wynosi 16 200 zł (90 m² x 1,80 zł/m² x 10). Organ II instancji zwrócił uwagę, że powierzchnia zajęcia pasa drogowego została potwierdzona podczas kolejnej kontroli w dniu 7 września 2021 r. i brak jest dowodów na demontaż ogródka przed 20 sierpnia 2021 r.

1.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w opisanym na wstępie wyroku z dnia 15 grudnia 2022 r., o sygn. akt III SA/Gd 613/22, oddalił skargę Spółki, akceptując ustalony stan faktyczny. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ odwoławczy, nakładając karę pieniężną, prawidłowo zastosował obowiązujące w tej materii regulacje zawarte w powołanej powyżej uchwale Rady Miasta Gdańska z dnia 24 czerwca 2004 r., nr XXV/750/04. Jednocześnie WSA zastrzegł, że nie mógł objąć zakresem kontroli zgodności przedmiotowej uchwały z regulacjami ustawowymi, w oparciu o które wskazana uchwała została wydana, albowiem przedmiotem skargi jest decyzja dotycząca nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Reasumując uznano, że materiał dowodowy zgromadzony w niniejszym postępowaniu był kompletny i pozwolił na dokonanie prawidłowych ustaleń. Skoro doszło do zajęcia przez Spółkę pasa drogowego w spornym okresie bez zezwolenia zarządcy drogi, koniecznym było zastosowanie w sprawie art. 40 ust. 12 u.d.p., skutkującego nałożeniem na Stronę kary za opisany delikt.

2.1. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka, reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 - dalej w skrócie: "P.u.s.a.") oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez Spółkę w skardze zarzutów:

a) naruszenia art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej w skrócie: "K.p.a.") poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez ważnej podstawy prawnej;

b) naruszenia art. 40 ust. 9 u.d.p. poprzez przekroczenie upoważnienia ustawowego i wyliczenie kary pieniężnej w oparciu o opłatę wynikającą z uchwały Rady Miasta Gdańska, która przekroczyła swoją delegację ustawową ustaliła stawki opłaty w rozróżnieniu od lokalizacji drogi (czy jest to Śródmieście) i w zależności od pory roku, tj. w oparciu o kryteria nieznane ustawie;

c) naruszenia art. 7 i art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 40 ust. 8 i ust. 9 u.d.p. poprzez wyliczenie kary na podstawie wysokości opłaty ustalonej uchwałą Rady Miasta Gdańska przy zastosowaniu kryterium nieznanego ustawie, tj. w szczególności lokalizacji w centrum miasta;

d) naruszenia art. 80 K.p.a. poprzez oparcie decyzji na niepełnym materiale dowodowym;

e) naruszenia art. 8 i art. 107 § 1 - 3 K.p.a. polegające na braku rzetelności, staranności, wnikliwego zbadania i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez organ, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji i braku odniesienia się przez organ II instancji do wszystkich zarzutów, które przedstawiono w odwołaniu;

f) naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i § 4, art. 80, art. 84 § 1 K.p.a. w zw. z art. 4 pkt 1 u.d.p. przez zaniechanie podjęcia czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i zaniechanie wyczerpującego zebrania całokształtu materiału dowodowego;

g) naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 81a § 1 K.p.a. w zw. z art. 40 u.d.p. poprzez dokonanie całkowicie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, jakoby ogródek był umieszczony w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy kontrole miały miejsce jedynie w 2 dniach (w tym jedna kontrola nie w okresie objętym decyzją, a w czasie posiadania zezwolenia przez Spółkę), zaś w aktach sprawy brakuje jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, że ogródek był zamontowany w okresach między kontrolami;

h) naruszenia art. 77 § 1 w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez niedokonanie właściwych pomiarów przedmiotowego obiektu i nieudowodnienie, że powierzchnia zajęcia pasa drogowego wynosiła 90 m², a tym bardziej, że stan ten utrzymywał się przez cały okres zajęcia i oparcie się wyłącznie na domniemaniu w tym względzie.

Autor skargi kasacyjnej wskazał także na naruszenie przepisów art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 145 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i niezasadne oddalenie skargi.

2) na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 178 ust. 1, art. 8 , art. 184, art. 2, art. 7, art. 87 ust. 2 oraz art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i błędne przyjęcie w konsekwencji, że sąd nie mógł objąć zakresem kontroli kwestionowanej uchwały Rady Miasta Gdańska pomimo, że wynikająca z tego przepisu zasada niezawisłości sędziowskiej umożliwia sądom dokonanie samodzielnej oceny zgodności przepisów prawa z Konstytucją, a w przypadku przepisów wykonawczych - oceny zgodności tych przepisów z aktami wyższego rzędu i Konstytucją, a tym samym błędnym przyjęciu, że skoro przedmiotem zaskarżenia jest decyzja, a nie uchwała to uchwała Rady Miasta Gdańska formalnie obowiązuje oraz że nie ma wątpliwości, że organ odwoławczy ustalając wysokość nałożonej kary, prawidłowo zastosował regulacje zawarte w kwestionowanej uchwale;

b) art. 2 i art. 7, art. 178 ust. 1, art. 8, art. 184 Konstytucji RP, art. 40 ust. 8 i ust. 9 u.d.p., zapisów uchwały Rady Miasta Gdańska z dnia 24 czerwca 2004 r., nr XXV/750/04, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie w konsekwencji, że nie ma wątpliwości, że organ odwoławczy ustalając wysokość nałożonej kary prawidłowo zastosował obowiązujące w tej materii regulacje zawarte w przywołanej powyżej uchwale podczas, gdy uchwała ta zawiera zapis nie znajdujący oparcia w ustawie o drogach publicznych (zastosowano w niej kryterium stawki opłaty za zajęcie pasa drogowego nieznane ustawie), jak również błędne zastosowanie zapisów uchwały z dnia 19 grudnia 2019 r., nr XVIII/448/19, Rady Miasta Gdańska zmieniającej uchwałę Rady Miasta Gdańska w sprawie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcia pasa drogowego dróg publicznych, których zarządcą jest Prezydent Miasta Gdańska na cele niezwiązane z budową przebudową remontem, utrzymaniem i ochroną dróg.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku oraz o zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

2.2. Organ odwoławczy nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

3. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy i podlega uwzględnieniu.

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz żadna z przesłanek, przewidziana w art. 189 P.p.s.a., które podlegają rozważeniu z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę zakres wyznaczony podstawami skargi kasacyjnej określonymi w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., które dotyczą naruszeń prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

3.1. W pierwszej kolejności rozpoznaniu polegały najdalej idące zarzuty związane z niepełną kontrolą w granicach sprawy, przeprowadzoną przez Sąd pierwszej instancji, a dotyczącą uchwały Rady Miasta Gdańska z dnia 24 czerwca 2004 r., nr XXV/750/04, w sprawie ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych, których zarządcą jest Prezydent Miasta Gdańska na cele niezwiązane z budową, przebudową remontem, utrzymaniem i ochroną dróg.

Sąd pierwszej instancji wyraził pogląd, że nie mógł objąć zakresem kontroli zgodności przedmiotowej uchwały z regulacjami ustawowymi, w oparciu o które wskazana uchwała została wydana, wyjaśniając, że przedmiotem skargi jest decyzja dotycząca nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Z kolei Skarżąca kasacyjnie, nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem, wskazała na zasadę niezawisłości sędziowskiej, która umożliwia sądom dokonanie samodzielnej oceny zgodności przepisów prawa z Konstytucją, a w przypadku przepisów wykonawczych - oceny zgodności tych przepisów z aktami wyższego rzędu i Konstytucją.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rację w tym sporze należy przyznać Spółce. Wskazane bowiem było nie tylko przedstawienie przez WSA w Gdańsku stanowiska co do możliwości zastosowania w niniejszej sprawie, jako podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, powyższej uchwały Rady Miasta Gdańska z dnia 24 czerwca 2004 r., nr XXV/750/04. Rolą Sądu pierwszej instancji było także odniesienie się do kwestii prawidłowości ustalenia wysokości nałożonej kary w kontekście stawek zawartych w przywołanej powyżej uchwale, które różnicują stawki opłat ze względu na strefy (centralną i poza centrum miasta) oraz uzależniają opłaty od sezonu. Co więcej Sąd pierwszej instancji nie odniósł się w ogóle do wcześniejszej uchwały z dnia 19 grudnia 2019 r., nr XVIII/448/19, Rady Miasta Gdańska zmieniającej uchwałę Rady Miasta Gdańska w sprawie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcia pasa drogowego dróg publicznych, których zarządcą jest Prezydent Miasta Gdańska na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg.

3.2. Możliwość niezastosowania przepisu prawa miejscowego przez sąd nie jest badaniem konstytucyjności prawa sensu stricte. Uprawnienie sądu do odmowy zastosowania przepisu prawa nie budzi większych kontrowersji w przypadku przepisów prawa miejscowego i winno być rozważane na gruncie danej sprawy. W niniejszej sprawie nie chodziło o badanie konstytucyjności ustaw i rozporządzeń, ale należało zająć stanowisko czy uchwała Rady Miasta Gdańska z dnia 24 czerwca 2004 r., nr XXV/750/04, może stanowić podstawę prawną zaskarżonej decyzji, w kontekście konsekwentnie podnoszonej okoliczności, że rada miasta przekroczyła zakres delegacji ustawowej. Sąd pierwszej instancji winien zatem dokonać stosownej analizy i wyrazić jednoznaczne stanowisko, czy zachodzą przesłanki do odmowy zastosowania przepisów uchwały Rady Miasta Gdańska z dnia 24 czerwca 2004 r., nr XXV/750/04, bądź też uchwały zmieniającej z dnia 19 grudnia 2019 r., nr XVIII/448/19, w niniejszej sprawie ze względu na ewentualną sprzeczność tych uchwał z aktem rangi ustawowej. Z powyższych powodów zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisów art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. i art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w kontekście zasad konstytucyjnych uznać należy za usprawiedliwiony.

Artykuł 178 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że sędziowie w sprawowaniu urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że Sąd pierwszej instancji stosował obowiązujące prawo. Podległość sędziego Konstytucji i ustawom należy rozumieć jako obowiązek podporządkowania się sędziego normom prawnym zawartym w tych aktach, interpretowanym w ramach powszechnie przyjętych reguł wykładni (zob. P. Wiliński, P. Karlik, Konstytucja RP. Komentarz, red. M. Safjan, L. Bosek, t. II, Warszawa 2016, s. 1017). Na podstawie analizowanych przepisów Konstytucji RP zasadny jest wniosek, że akty niższej rangi niż ustawowej podlegają ocenie sądów. W tej sytuacji okoliczność, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja dotycząca nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, nie stanowiła w istocie przeszkody do przedstawienia stanowiska w zakresie regulacji ujętych w powyższych uchwałach Rady Miasta Gdańska, będących podstawą prawną zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonał wprawdzie kontroli działań organu administracji publicznej, czyli zaskarżonej decyzji, ale mógł i powinien, wypełniając swój konstytucyjny obowiązek, zająć też jednoznaczne stanowisko co do możliwości stosowania w sprawie powyższych aktów prawa miejscowego, wydanych w ramach i na podstawie delegacji ustawowej.

W orzecznictwie dominuje pogląd, że bezpośrednie stosowanie Konstytucji RP, a tym samym podleganie sędziego ustawie i Konstytucji RP musi być ujmowane z ostrożnością. Powszechne dopuszczenie mechanizmu podważania czy odmowy stosowania przepisów prawa w bieżącej działalności sądów może prowadzić do instrumentalizacji prawa, co z kolei może budzić kontrowersje w zestawieniu z zasadą demokratycznego państwa prawnego, wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Zwraca na to uwagę TK w wyroku z dnia 31 stycznia 2001 r., o sygn. akt P 4/99 (OTK 2001, nr 1, poz. 5) i w wyroku z dnia 4 grudnia 2001 r., o sygn. akt SK 18/00 (OTK 2001, nr 8, poz. 256). Stanowisko takie prezentowane jest także w doktrynie (zob. P. Wiliński, P. Karlik, Konstytucja..., s. 1018–1019 i wskazane tam orzecznictwo TK, SN i NSA). Powyższe zastrzeżenia nie mogą jednak być odnoszone do aktów prawa miejscowego, jakimi są uchwała Rady Miasta Gdańska z dnia 24 czerwca 2004 r., nr XXV/750/04, czy uchwała zmieniająca z dnia 19 grudnia 2019 r., nr XVIII/448/19.

Wobec ujawnionych mankamentów postępowania prowadzonego przed Sądem pierwszej instancji przedwczesne jest odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, w szczególności obrazy prawa materialnego, czyli przepisów ustawy o drogach publicznych, czy oceny prawidłowości postępowania dowodowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji uwzględni ocenę prawną wyrażoną powyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny i dokona pełnej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w zakresie powyżej wskazanym.

3.3. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uwzględnił skargę kasacyjną Spółki i uchylił zaskarżony wyrok w całości, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, po uprzednim rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a.

W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na rzecz Skarżącej, na podstawie art. 209, art. 203 pkt 1 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964).

M. Bejgerowska D. Dąbek M. Kamiński