Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 27/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30 art. 39 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).
article: art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: 54 par. 2, 106 par. 3, art. 133 par. 1, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 pkt. 71 wstępu, art. 72
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia NSA Janusz Zajda (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 30 września 2010 r. sygn. akt I SA/Go 549/10 w sprawie ze skargi M. H. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. H. na rzecz Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 30 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w G., I SA/Go 549/10 oddalił skargę M.H. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) w Z. z [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej: płatność ONW) i określenia zmniejszenia tej płatności.

Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia:

W dniu 13 maja 2009 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na 2009 r.

We wniosku zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 13,23 ha:

-A o powierzchni 1,64 ha, numer ewidencyjny działki [...];

-B o powierzchni 3,67 ha, numer ewidencyjny działki [...];

-C o powierzchni 4,72 ha, numer ewidencyjny działki [...];

-D o powierzchni 3,20 ha, numer ewidencyjny działki [...];

W dniu [...] sierpnia 2009 r. w gospodarstwie rolnym M.H. została przeprowadzona niezapowiedziana kontrola na miejscu przez inspektorów terenowych O.P.G.K. sp. z o.o. w Z. Inspektorzy stwierdzili nieścisłości polegające na zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej na działkach B i C oraz na zawyżeniu powierzchni prowadzonej działalności rolniczej na działce A, ponieważ stwierdzona w wyniku kontroli powierzchnia, na której prowadzona była działalność rolnicza, wynosiła 0,37 ha, nie zaś jak deklarował skarżący, 1,64 ha. Ustalono również, że działka D nie leży na obszarze, dla którego przyznaje się płatność ONW.

W związku z powyższym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z [...] lutego 2010 r. odmówił przyznania wnioskodawcy pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz orzekł o potrąceniu płatności na jego rzecz w wysokości 1 729,14 zł w ciągu kolejnych 3 lat kalendarzowych. Ustalono również, że działka D nie podlega wskazanym płatnościom.

Organ uznał, że z uwagi na przepis art. 16 ust. 3 tiret drugi oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z 30 kwietnia 2004 r., jeżeli zadeklarowany obszar przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.Urz. UE nr L 141 z 30.04.2004 r. str. 18 ze zm.; dalej rozporządzenie Komisji 796/2004) o więcej niż 50%, beneficjenta wyklucza się z otrzymania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem i obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) 796/2004. Kwota ta podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach wszystkich środków wsparcia ustanowionych na mocy rozporządzeń WE nr 1698/2005 i nr 1728/2003, do których beneficjent jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono rozbieżność.

Po rozpatrzeniu odwołania M.H. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. decyzją z [...] kwietnia 2010 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Stwierdził, że przeprowadzona kontrola wykazała opisane powyżej nieprawidłowości, jak również niewykonywanie przez wnioskodawcę zabiegów, które pozwoliłyby uznać, że zgłoszone działki utrzymywane są zgodnie z normami. Ponadto - zdaniem organu - skoro strona zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na działkach ewidencyjnych B i C, to powierzchnie tych działek nie mogą być uwzględnione przy naliczaniu płatności.

Ustosunkowując się do przedstawionych wraz odwołaniem od decyzji dokumentów, które miały potwierdzać przebyte przez M.H. choroby i uniemożliwiać pracę w gospodarstwie, a także dokumentów potwierdzających wysoki stan wód gruntowych na łąkach, organ podkreślił, iż o powyższym fakcie wnioskodawca nie poinformował Kierownika Biura Powiatowego Agencji, wobec czego argumenty podnoszone przez stronę w odwołaniu nie mogły być uwzględnione. Ponadto odmowa sąsiedzkiej pomocy przy koszeniu łąk, wysoki stan wód gruntowych, jak również opady deszczu o dużym natężeniu nie stanowią dowodów - w myśl przywołanych w decyzji II instancji przepisów Rozporządzenia - które mogłyby świadczyć o tym, iż wnioskodawca nie ponosi winy za stan zgłoszonych działek w dacie przeprowadzania kontroli. W ocenie organu II instancji, trzymiesięczny okres niezdolności do pracy nie zwalnia rolnika od utrzymywania łąk w zgodzie z minimalnymi normami przez cały rok kalendarzowy. Ponadto kontrola wykazała, iż działki zgłoszone przez wnioskodawcę do płatności na rok 2009 nie były poddawane żadnym zabiegom agrotechnicznym, w celu stworzenia optymalnych warunków wzrostu i plonowania roślin, nie tylko w dacie złożenia wniosku, ale także i przed tym terminem.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. stwierdził, że organy administracyjne słusznie uznały, iż nie było podstaw do przyznania wnioskodawcy płatności w stosunku do terenów nieobjętych działalnością rolniczą.

Powołując się na przepis art. 7 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 170 poz. 1051 z 2008 r.; dalej: ustawa o płatnościach) Sąd pierwszej instancji wskazał, że jednolita płatność obszarowa przysługuje rolnikowi na grunty będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego i kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143 b/ ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej, jeżeli wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności i jeżeli przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. Oznacza to, że aby skorzystać z płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem gruntów rolnych, lecz należy je również rolniczo użytkować, co jak wynika z kontroli nie zostało w sprawie dopełnione. Sąd podkreślił, że organy administracji zasadnie przyjęły na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że działki nie były poddawane żadnym zabiegom agrotechnicznym. Fakt ten został również potwierdzony przez skarżącego w skardze do WSA poprzez stwierdzenie, że żadna z działek zgłoszona do dopłat nie była uprawiana w 2009 r. W związku z tym Sąd uznał, że fakt ten świadczy o nie prowadzeniu działalności rolnej na gruntach zadeklarowanych do dopłat.

Odnośnie długotrwałej choroby skarżącego, uniemożliwiającej mu podjęcie prac na działkach w 2009 r., Sąd wskazał, że M.H. nie podjął przed chorobą działań mających na celu doprowadzenie gruntów rolnych do takiego stanu, aby spełniały one wymogi utrzymania zgodne z normami. Rolnik składający wniosek o przyznanie płatności musi bowiem podejmować działania od początku roku kalendarzowego w którym stara się o pomoc finansową, w taki sposób aby przygotować grunty w sposób nadający się do prowadzenia działalności rolniczej, a składając wniosek o przyznanie płatności powinien w nim wskazać grunty, które spełniają określone wymogi minimalne.

Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, że długotrwała choroba stanowiła okoliczność siły wyższej oraz przesłankę do przyznania płatności i wyłączała możliwość zastosowania przez organ potrąceń z wypłat udzielanej pomocy, Sąd stwierdził, że przypadki siły wyższej, stosownie do art. 72 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 muszą zostać zgłoszone na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności wraz ze stosownymi dowodami, zgodnymi z wymogami właściwego organu. W ocenie Sądu, skoro fakt czasowej niezdolności do pracy w okresie od 1 czerwca do 30 sierpnia 2009 r. strona podniosła dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji z 16 lutego 2010 r., a także dopiero w skardze do WSA przedłożyła zaświadczenia lekarskie o niezdolności do pracy w okresie od 1 czerwca do 16 grudnia 2009 r., to zgłoszenie wystąpienia siły wyższej nastąpiło z przekroczeniem wskazanego powyżej terminu.

Sąd uznał za niezasadny zarzut zaistnienia siły wyższej poprzez wystąpienie na gruntach w czerwcu i lipcu 2009 r. wysokich opadów. Podkreślił również, że skarżący

nie złożył także w tym zakresie oświadczenia o zaistniałych okolicznościach, skutkiem czego organ I instancji przyjął mniejszą powierzchnię do przyznania płatności niż deklarowana pierwotnie przez rolnika.

Wobec stwierdzonej różnicy między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku, a stwierdzoną w toku kontroli, przekraczającej 50% powierzchni, organy administracyjne dokonały prawidłowych ustaleń i prawidłowo nałożyły na skarżącego trzyletnią sankcję w postaci potrąceń płatności w kwocie 1 729,14 zł.

W skardze kasacyjnej M.H. wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzucił naruszenie:

- przepisów postępowania, to jest:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 106 § 3 i art 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej: ppsa) poprzez niezastosowanie tego przepisu, mimo iż w postępowaniu sądowym na skutek przeprowadzonego przez Sąd dowodu z dokumentów (zwolnień lekarskich do 16 grudnia 2009 r.) okazało się, że decyzja została wydana na podstawie niepełnego materiału dowodowego, a co z tym się wiąże, w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny w sprawie, więc z naruszeniem art. 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 98 poz. 1071 z 2000 r.

ze zm.; dalej: kpa), co niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik sprawy;

- art. 141 § 4 ppsa przez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, szczególnie zaś, dlaczego w ocenie Sądu zachowanie terminu wynikającego z art. 72 rozporządzenia Komisji 796/2004 skutkuje bezwzględnie nieuznaniem faktycznie mającej miejsce długookresowej choroby rolnika za wyjątkową okoliczność, która nie powoduje utraty prawa do pomocy - płatności ONW;

- przepisów prawa materialnego, to jest:

- art. 72 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 w związku z pkt 71 wstępu do tego rozporządzenia przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że w oparciu o te przepisy należy oceniać okoliczności wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności oraz warunków uznania tych okoliczności za wyłączające obowiązek częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez rolnika z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, podczas gdy w zakresie tych płatności zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE L z 23 grudnia 2006 r.; dalej: rozporządzenie 1975/2006);

- poprzez wskazanie, że w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy

o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego oraz wydanego na podstawie art. 20 ust. 3 tej ustawy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2007 r. w sprawie rodzaju dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz.U. nr 46 poz. 308; dalej: rozporządzenie MRiRW), podczas gdy kwestie związane z płatnościami ONW reguluje ustawa z 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. nr 64 poz. 427; dalej: ustawa o wspieraniu);

- art. 72 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 w związku z pkt 71 wstępu do tego rozporządzenia przez niewłaściwą jego wykładnię polegającą na uznaniu, że niezgłoszenie właściwemu organowi w terminie 10 dni roboczych przypadku zaistnienia wyjątkowych okoliczności, powoduje utratę prawa do dopłat, nawet w sytuacji, gdy okoliczności takie zostały wykazane w innym terminie dowodami (istniały faktycznie), ale zgłoszone zostały z przekroczeniem terminu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie

oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 ppsa zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 ppsa, które w tej sprawie nie występują.

Skargę kasacyjną zgodnie z art. 174 ppsa można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2), przy czym skarga powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 ppsa).

Oceniając w pierwszym rzędzie zarzuty postawione w obrębie podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 ppsa, należy stwierdzić, iż nie są one zasadne.

Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 106 § 3 i art. 133 § 1 ppsa poprzez ich niezastosowanie należy stwierdzić, iż fakt czasowej niezdolności do pracy w okresie od 1 czerwca do 30 sierpnia 2009 r. strona podniosła

dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji z 16 lutego 2010 r., a dopiero do skargi M.H. dołączył zaświadczenia lekarzy różnych specjalności o niezdolności do pracy w okresie od 1 czerwca do 16 grudnia 2009 r. (co więcej nie odnosiły się one do niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym).

Jak słusznie podkreślił Sąd I instancji, przypadki siły wyższej, muszą zostać zgłoszone na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu. Zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 817/2004 o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Prawodawca krajowy w § 9 rozporządzenia ONW wskazał, że płatność nie podległa zwrotowi, jeżeli zaniechanie nastąpiło na skutek zaistnienia chociażby jednej z wymienionych w przepisie okoliczności oraz pod warunkiem powiadomienia przez producenta rolnego Kierownika Biura Powiatowego Agencji o zaistnieniu chociażby jednej z wymienionych okoliczności, na skutek której nastąpiło zaniechanie działalności rolniczej.

Powołanie się skarżącego na wystąpienie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności nastąpiło z przekroczeniem prawnego wymogu poinformowania o tym w określonym przepisami terminie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Nie można w tej sytuacji zarzucać Sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa, skoro dokumenty te (pomijając ich wiarygodność i moc dowodową) nie zostały w ogóle przedstawione organowi I instancji, a kiedy już zostały w części okazane organowi II instancji, przekroczony został określony przepisami termin do powołania się na nie.

Jak podkreślił NSA w wyroku z 14 grudnia 2011 r. (II GSK 1323/10 niepubl.) należy uznać, że samo zaistnienie "siły wyższej" w postaci zaprzestania produkcji rolnej z powodu nagłej choroby, nie jest wystarczające do tego, aby wyłączyć obowiązek zwrotu płatności ONW. Niezbędne jest również zawiadomienie na piśmie organu w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik był w stanie dokonać tej czynności, o zaistnieniu przypadku siły wyższej.

Będąca przedmiotem skargi do WSA decyzja, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, nie została wydana w oparciu o niepełny materiał dowodowy, a co z tym się wiąże, w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny, gdyż wina w kwestii nieznajomości przedmiotowych zaświadczeń lekarskich nie leżała po stronie żadnego z organów, lecz strony. Nie można zatem zarzucić organom ARiMR naruszenia art. 77 kpa poprzez nieuwzględnienie różnych chorób skarżącego trwających do 16 grudnia 2009 r., gdyż nie wiedząc o nich z winy strony nie mogły one orzekać biorąc tę okoliczność pod rozwagę. Natomiast odnośnie choroby skarżącego w okresie od czerwca do sierpnia 2009 r. organ II instancji wypowiedział się i przedstawił skarżącemu okoliczności, z uwagi na które nie uznał zwolnień lekarskich za podstawę do zmiany rozstrzygnięcia organu I instancji.

Sąd podziela pogląd NSA wyrażony w wyroku z 19 maja 2011 r. (II GSK 504/10 niepubl.), że wykładnia językowa art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 817/2004 prowadzi do wniosku, iż do złożenia zawiadomienia, o którym mowa w tym przepisie zobowiązany jest rolnik. Wskazuje na to użycie zwrotu "zawiadamia się na piśmie właściwy organ (...) w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności". Należy przez to rozumieć, iż to rolnik powinien zawiadomić właściwy organ w określonym w tym przepisie terminie. Także przepisy krajowe obowiązek zawiadomienia organu o wystąpieniu siły wyższej nakładają na producenta rolnego (rolnika) - § 9 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia ONW.

Określony powyższymi przepisami termin do zawiadomienia organu o wystąpieniu siły wyższej jest, co podkreślił NSA w wyroku z 20 stycznia 2011 r., II GSK 69/10, terminem materialnoprawnym, nieprzywracalnym, a jeśli pismo informujące skarżący złożył z naruszeniem powyższego terminu, pismo to nie może stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym.

W sytuacji gdy skarżący, po pierwsze, zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW, pod drugie zaś, nawet jeżeli wystąpiła siła wyższa uniemożliwiająca mu prowadzenie działalności rolniczej, nie zawiadomił o tym fakcie właściwego organu, to organ uprawniony był do orzeczenia o zwrocie dopłat.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd nie naruszył art. 133 ppsa, ani odnośnie orzekania na podstawie akt sprawy, ani odnośnie przesłanek otwarcia rozprawy na nowo, gdyż takie przesłanki w sprawie nie wystąpiły. Nie można także zarzucić organowi wynikającego z treści art. 133 ppsa naruszenia art. 54 § 2 tej ustawy, gdyż przekazał on skargę sądowi wraz z aktami sprawy w terminie.

Również okoliczność wystąpienia opadów w czerwcu i lipcu 2009 r. nie stanowi - jak słusznie przyjął WSA oraz organy administracji publicznej - przesłanki uznania działania siły wyższej. Podkreślić należy, że także w terminie 10 dni od daty ustania tej okoliczności skarżący nie złożył Agencji oświadczenia o zaistniałym zdarzeniu. Ponadto okoliczności tych nie można uznać za przypadki działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności określonych w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz. UE L 368 z 23.12.2006r., s. 15 ze zm.).

Oceniając zarzut dotyczący naruszenia art. 106 ppsa stwierdzić należy, że Sąd nie może badać zasadności wydania decyzji administracyjnych w oparciu o materiał dowodowy nieznany przy ich wydawaniu organowi z winy strony, ani także przedstawiony przez stronę z naruszeniem określonego w prawie terminu.

Ta sama przyczyna leży u podstaw odpowiedzi na zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa przez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a mianowicie niewyjaśnienie, dlaczego w ocenie Sądu zachowanie lub niezachowanie terminu wynikającego z art. 72 rozporządzenia Komisji 796/2004 bezwzględnie skutkuje nieuznaniem faktycznie mającej miejsce długookresowej choroby rolnika za wyjątkową okoliczność, która nie powoduje utraty prawa do pomocy w postaci płatności ONW. Nie można badać prawidłowości wydania decyzji odnosząc się do kwestii nieznanych organowi w momencie jej podejmowania, a do takiej właśnie sytuacji doprowadziło niezłożenie w odpowiednim terminie organowi zaświadczeń lekarskich.

Niezależnie od powyższych stwierdzeń, jak zauważył WSA, skarżący przed dniem 1 czerwca 2009 r., a więc przed dniem, kiedy stan zdrowia miał uniemożliwić mu podejmowanie prac agrotechnicznych, nie podjął działań mających na celu doprowadzenie gruntów rolnych do takiego stanu, aby spełniały wymogi utrzymania zgodnie z normami. Okoliczność choroby, jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, nie wyłącza odpowiedzialności rolnika za utrzymanie gruntu w odpowiednim stanie przez cały rok kalendarzowy. Należy podkreślić, iż cały system prawa wspólnotowego i krajowego w zakresie płatności określa nie tylko uprawnienia rolników do uzyskania określonych dopłat, ale też ustanawia odpowiadające im obowiązki producentów rolnych. Zasadniczym obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o dopłaty jest takie gospodarowanie, aby zadeklarowane do dopłat grunty rolne były utrzymywane przez cały rok kalendarzowy w stanie gwarantującym prawidłową gospodarkę. Z powołanych przepisów wynika konieczność podejmowania działań od początku roku kalendarzowego w taki sposób, aby przygotować grunty w sposób nadający się do prowadzenia działalności rolniczej, a złożenie wniosku dotyczyć winno gruntu, który spełnia określone wymogi. Podkreślić należy, iż skarżący nabył zadeklarowane we wniosku działki 19 grudnia 2007 r., czyli przeszło rok przed złożeniem przedmiotowego wniosku. Miał zatem czas na to, aby w odpowiedni sposób przygotować je do prowadzenia działalności rolniczej.

Niezasadny jest kolejny zarzut kasacyjny, naruszenia art. 72 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 w związku z pkt 71 wstępu do tego rozporządzenia przez niewłaściwą jego wykładnię polegającą na uznaniu, że niezgłoszenie właściwemu organowi w terminie 10 dni roboczych przypadku zaistnienia wyjątkowych okoliczności,

powoduje utratę prawa do dopłat.

Samo faktyczne istnienie wyjątkowych okoliczności nie jest jeszcze podstawą do zachowania przez rolnika prawa do dopłat, ale - jak wyraźnie zaznaczył prawodawca - podstawę taką daje dopiero zgłoszenie zaistnienia takich okoliczności właściwemu

organowi w stosownym czasie i trybie. Aby skorzystać z możliwości skutecznego powołania się na działanie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, określonych w pkt 71 wstępu do rozporządzenia Komisji nr 796/2004, należy zatem wypełnić obowiązki nałożone przez przepis art. 72 tego rozporządzenia, który określa możliwości skorzystania z uprawnienia.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez naruszenie art. 72 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 w związku z pkt 71 wstępu do tego rozporządzenia przez niewłaściwe ich zastosowanie stwierdzić należy, iż przytoczone rozporządzenie Komisji (WE) nr 1975/2006 nie odnosząc się do zagadnienia siły wyższej lub szczególnych okoliczności nie może być podstawą do orzekania w tym zakresie.

Kwestie związane z płatnościami ONW reguluje ustawa z 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. nr 64 poz. 427; dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). Mimo powołania w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji przepisów ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego i w związku z tym częściowo błędnego uzasadnienia, samo rozstrzygnięcie jest prawidłowe, a błąd w uzasadnieniu nie wpływa na wynik sprawy. Powołana przez skarżącego ustawa z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich zawiera odesłania do przepisów dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (np. w art. 18 a), a przepisy obu ustaw nie tylko nie stoją ze sobą w sprzeczności, lecz korespondują ze sobą. Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich upoważnia Ministra właściwego do spraw rozwoju wsi do określenia w drodze rozporządzenia między innymi: szczegółowych warunków i trybu przyznawania wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programami; innych niż wymienione w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 28 ust. 4, kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w przypadku wystąpienia których nie jest wymagany zwrot uzyskanej pomocy; uzależnienia przyznania pomocy w ramach tych działań od wysokości i zakresu szkód spowodowanych przez takie okoliczności; wielkości zmniejszenia pomocy, w przypadku niespełniania warunków przyznania pomocy. Zatem powołanie w sprawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz.U. nr 46 poz. 308) nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.