Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1133/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 81c ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska -Rzepecka, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), Asesor WSA Justyna Wtulich -Gruszczyńska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2023 r. sprawy ze skargi Miasta i Gminy Z. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 marca 2023 r. znak: DON.7101.33.2023.WEJ w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 30 marca 2023 r. znak DON.7101.33.2023.WEJ, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia Gminy [...], utrzymał w mocy postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 7 lutego 2023 r. znak: WIK.7741.12.2022.MS.

Ww. postanowieniem z 7 lutego 2023 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.), nałożył na Miasto i Gminę [...] obowiązek dostarczenia, w terminie do 31 marca 2024 r., ekspertyzy stanu technicznego wiaduktu drogowego usytuowanego we wsi C. (gmina [...], powiat [...]) nad linią kolejową nr [...] O.-C., obiekt o nr ewidencyjnym: [...], położonego w ciągu drogi gminnej (ul. [...] we wsi C.), określającej:

1. stan techniczny obiektu budowlanego ze szczególnym uwzględnieniem oceny stanu nośności dźwigarów głównych (belek żelbetowych i strunobetonowych we wszystkich przęsłach) i całego obiektu,

2. możliwości i zasadność ewentualnej naprawy konstrukcji lub rozbiórki obiektu wraz z projektem tych robót oraz wskazaniem, czy obiekt wymaga wzmocnienia i w jakim zakresie,

3. warunki bezpiecznej eksploatacji obiektu w przypadku dopuszczenia obiektu do dalszej eksploatacji,

4. warunki zabezpieczenia obiektu w przypadku utrzymania wyłączenia obiektu z eksploatacji do czasu rozpoczęcia robót naprawczych lub rozbiórkowych.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymując w mocy ww. postanowienie wskazał w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że będący przedmiotem postępowania wiadukt drogowy zlokalizowany jest na działce o numerze identyfikacyjnym: [...] będącej, zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 1984 ze zm., dalej: u.t.k.) obszarem kolejowym. Zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] działka nr [...] jest własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym P. S.A. Z "Projektu tymczasowej organizacji ruchu" ze stycznia 2023 r., opracowanego na zlecenie Gminy [...], zatwierdzonego przez Starostwo [...] oraz Komendanta Powiatowej Policji w J., wynika, że przedmiotowy wiadukt drogowy łączył: ul. [...] (droga gminna [...]) z ulicami: [...] (droga gminna [...]) i [...] (droga gminna [...]).

GINB wskazał, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym organy nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Przepis ten stosowany może być wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego i środki, którymi dysponują, są niewystarczające do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że stan faktyczny sprawy, w szczególności dotyczący nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu i potrzeby opracowania ekspertyzy, nie jest co do zasady kwestionowany przez Gminę [...]. Organ wojewódzki mając na uwadze dalsze postępowanie skierowane na naprawę wiaduktu wyłączonego z użytkowania albo jego rozbiórkę, prawidłowo nakazał wykonanie ekspertyzy wiaduktu drogowego, gdzie istotnym jest stanowisko biegłego w sprawach drogowych obiektów inżynierskich (§ 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz. U. z 2004 r. Nr 198 poz. 2043).

Jak wskazał organ, główną kwestią sporną w sprawie jest natomiast to, kto jest podmiotem obowiązanym do utrzymywania wiaduktu w należytym stanie technicznym. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie podzielił stanowiska Gminy [...], że podmiotem tym są spółki kolejowe.

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że z art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane wprost wynika, że obowiązek dostarczenia oceny technicznej lub ekspertyzy można kierować do właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2022 r., poz. 2542, dalej: u.k.) grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. - co ma miejsce w niniejszej sprawie. Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 3 budynki, inne urządzenia i lokale stają się nieodpłatnie i z mocy prawa własnością P.

Art. 15 ust. 2 u.k. stwierdza, że z dniem wpisu do rejestru handlowego P. S.A. wstępuje w prawa i obowiązki P. S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, w rozumieniu u.t.k. i na podstawie art. 15 ust. 4 u.k. staje się zarządem kolei, w rozumieniu u.t.k. i zarządza liniami kolejowymi oraz pozostałą infrastrukturą kolejową, określoną w przepisach u.t.k., a także przeznaczonymi do obsługi przewozu osób i rzeczy budowlami położonymi na gruntach wchodzących w skład linii kolejowych (ust. 4a i 4b ww. przepisu). Zarządzanie infrastrukturą kolejową polega m.in. na utrzymywaniu infrastruktury kolejowej w stanie zapewniającym bezpieczny ruch kolejowy, jak również zarządzaniu nieruchomościami będącymi elementem infrastruktury kolejowej (art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.k.).

Organ stwierdził, że przedmiotowy wiadukt nie jest związany z funkcjonującą linią kolejową - nie służy do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiającego dokonywanie przewozów osób lub rzeczy. Z akt sprawy i załącznika nr 1 u.t.k. wynika, że wiadukt nie jest elementem infrastruktury kolejowej. P. S.A. nie jest zatem podmiotem właściwym do utrzymywania obiektu inżynierskiego będącego elementem infrastruktury drogowej.

Powołując się na wyroki sądów administracyjnych Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że stan władania nieruchomością, na której jest zlokalizowany obiekt budowlany, czy własność obiektu budowlanego (wiadukt zlokalizowany jest nad linią kolejową, na obszarze kolejowym) nie przesądza o podmiocie odpowiedzialnym za utrzymanie tego obiektu. Podmiotem odpowiedzialnym za utrzymanie tak usytuowanego wiaduktu jest zarządca drogi, w ciągu której wiadukt jest położony.

Organ przywołał treść art. 4 pkt 2 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, który stanowi, że droga to budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno-użytkową, przeznaczona do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowana w pasie drogowym. Drogowy obiekt inżynierski - obiekt mostowy - to budowla przeznaczona do przeprowadzenia drogi, samodzielnego ciągu pieszego lub pieszo-rowerowego, szlaku wędrówek zwierząt dziko żyjących lub innego rodzaju komunikacji nad przeszkodą terenową, w szczególności: most, wiadukt, estakada, kładka (art. 4 pkt 12 i 13 ww. ustawy).

Organ wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt 13 w związku z art. 4 pkt 12 ustawy o drogach publicznych obiekt mostowy jest drogowym obiektem inżynierskim, więc uprawnione jest stanowisko, iż wiadukt stanowi część drogi. Tym samym podmiotem odpowiedzialnym za utrzymanie wiaduktu jest zarządca drogi, w ciągu której wiadukt jest położony. Podniósł też, że w orzecznictwie NSA zajmowane jest jednoznaczne stanowisko, że nawet drogi, które nie są zaliczane do żadnej kategorii dróg publicznych są drogami wewnętrznymi (art. 8 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Zgodnie z art. 8 ust. 2 tej ustawy uznać trzeba, że leżący w ciągu dróg wewnętrznych obiekt inżynierski (wiadukt) jest częścią tych dróg, więc podmiotem odpowiedzialnym za utrzymanie wiaduktu jest zarządca drogi, w ciągu której wiadukt jest położony.

Zdaniem organu za tym, aby za zarządcę wiaduktu drogowego na obszarze kolejowym uznać zarządcę drogi, w ciągu której jest położony, przemawia również art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Stosownie do treści tego przepisu, do zarządów kolei należy jedynie konserwacja znajdującej się nad skrajnią kolejową dolnej części konstrukcji wiaduktów drogowych, łącznie z urządzeniami zabezpieczającymi.

Organ podkreślił, że jedyną istotną okolicznością, która wymaga udowodnienia, jest ustalenie, czy obiekt leży w ciągu drogi (co ma miejsce w przedmiotowej sprawie), a jeśli tak, to komu ona służy, czyli potrzeby jakiego podmiotu zarówno droga, jak i znajdujący się w jej ciągu obiekt, realizuje. Art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym stanowi, że sprawy gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego należą do zadań własnych gminy. Organy jednostek samorządu terytorialnego, do których właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg, są zarządcą drogi (art. 19 ust. 1 ustawy o drogach publicznych).

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził ponadto, że wyłączenie wiaduktu z użytkowania z sieci ulic miejscowości C. na podstawie tymczasowej organizacji ruchu drogowego, opracowanej wobec nieodpowiedniego stanu technicznego wiaduktu, potwierdza, iż Gmina [...] - jako zarządca drogi, jest odpowiedzialna za organizację ruchu drogowego i utrzymanie infrastruktury drogowej, w tym wiaduktów drogowych, czynnych czy nieczynnych.

Organ wskazał, że poza definicją drogi zawartą w art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych ustawodawca w art. 1 sformułował ponadto definicję drogi publicznej, dzieląc w art. 2 drogi publiczne na cztery kategorie (drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe, gminne). Nie jest to jednak podział wyczerpujący, bowiem zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy drogi niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez przedsiębiorców, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami oraz pętle autobusowe, są drogami wewnętrznymi.

Zdaniem organu główną funkcją wiaduktu było przeprowadzenie na nim drogi umożliwiającej mieszkańcom dojazd m.in. do pól we wsi C., wobec czego nakaz wykonania ekspertyzy został właściwie skierowany do zarządcy dróg - Miasta i Gminy [...].

Odnosząc się do stanowiska zawartego w zażaleniu i następnych pismach Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że z art. 28 ust. 2 pkt 3 ustawy o drogach publicznych wynika, że do zarządów kolei należy budowa skrzyżowań dróg z torami kolejowymi w różnych poziomach w razie budowy nowej lub zmiany trasy istniejącej linii kolejowej, zwiększenia ilości torów, elektryfikacji linii, zwiększenia szybkości lub częstotliwości ruchu pociągów, co miało miejsce w niniejszej sprawie (wiadukt wybudowany przez P. w ramach modernizacji linii kolejowej). Z przepisu tego nie wynika natomiast, aby podmiot który wybudował wiadukt nad linią kolejową, był zobowiązany do jego utrzymania. Również z art. 61 ustawy Prawo budowlane nie wynika, aby inwestor odpowiadał za stan techniczny i utrzymanie wybudowanego przez siebie obiektu budowlanego.

Zdaniem organu bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, że w uchwałach Gminy [...] przebiegi ulic miejscowości C. nie obejmują przedmiotowego wiaduktu i nieruchomości, na której jest zlokalizowany. Organ wskazał, że większość wiaduktów drogowych nad liniami kolejowymi jest zlokalizowana na obszarze kolejowym i działkach będących w użytkowaniu wieczystym P. S.A. Fakt ten nie może jednak przesądzać, że wiadukty drogowe usytuowane na gruntach będących we władaniu spółek kolejowych, mają być utrzymywane przez P. S.A. czy P. S.A.

Miasto i Gmina [...] wniosło skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 marca 2023 r., zarzucając:

1. naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, niezebranie wszystkich dowodów niezbędnych w sprawie, zaniechanie ustaleń faktycznych, a w szczególności:

- kto i kiedy wybudował przedmiotowy wiadukt,

- kto przejął obiekt do zarządzania po oddaniu go do użytku i czy został on wprowadzony jako środek trwały w księgach rachunkowych stosownie do wymogów art. 60 ustawy Prawo budowlane,

- jaki rodzaj drogi przebiega przez wiadukt, kto jest odpowiedzialny za utrzymanie drogi wewnętrznej znajdującej się na terenach kolejowych zamkniętych, a tym samym za stan techniczny wiaduktu znajdującego się na takim terenie,

2. naruszenie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego poprzez uznanie Gminy [...] jako zarządcy drogi wewnętrznej biegnącej przez wiadukt kolejowy, położonej na terenach kolejowych zamkniętych i nałożenie obowiązku przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego wiaduktu na Gminę [...] zamiast na P. S.A., które są użytkownikiem wieczystym działki nr [...], na której położona jest droga wewnętrzna, stanowiąca ciąg kolejowych dróg technologicznych oraz wiadukt kolejowy,

3. naruszenie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy organ prowadząc postępowanie winien sam dokonać ustaleń w przedmiocie stanu technicznego wiaduktu i wszystkich tych elementów, które zostały zawarte w postanowieniu organu I instancji.

Skarżąca wskazała, że organ stwierdził, iż wiadukt drogowy zlokalizowany nad linią kolejową nr [...] O.-C. jest położony w ciągu drogi gminnej - ulicy [...] w miejscowości C. i na tej podstawie uznał, że to Gmina [...] jako zarządca drogi gminnej winna przedstawić ekspertyzę stanu technicznego wiaduktu. Z takim stanowiskiem Gmina [...] nie zgodziła się. Gmina [...] podniosła, że przedstawiła dokumenty potwierdzające, kto był inwestorem przedmiotowego obiektu - wiaduktu. Z dokumentów zebranych w sprawie wynika, że wiadukt położony jest na terenach kolejowych zamkniętych, po których przechodzi droga wewnętrzna, w ciągu której usytuowany jest wiadukt. Organ nie wyjaśnił, kto przejął przebudowany obiekt do zarządzania po oddaniu go do użytku, a także kto wprowadził obiekt jako środek trwały w księgach rachunkowych. Z przedstawionych dokumentów wynika, że winna to uczynić spółka powstała z przekształcenia P.

Skarżąca zarzuciła ponadto, że organ II instancji pominął fakt, że ulica [...] w miejscowości C. kończy się na działce nr ewid. [...] ark. nr [...], obręb C. Zmiana organizacji ruchu ulicy [...] dotyczyła tylko i wyłącznie terenów, po których ulica przebiega, nie dotyczyła terenów, które nie stanowią własności Gminy [...].

Strona wskazała, że na terenach kolejowych, będących we władaniu P. S.A., przyległych do ulicy [...], przebiega droga wewnętrzna stanowiąca ciąg kolejowych dróg technologicznych, za której utrzymanie odpowiedzialna jest spółka kolejowa. Droga ta nie została przekazana w zarząd Gminie [...]. Utrzymanie dróg wewnętrznych oraz infrastruktury z nimi związanej (np. mostów, wiaduktów), o ile znajduje się ona na nieruchomości pozostającej w zarządzie określonego podmiotu, bądź pozostaje jego własnością, należy do tego podmiotu. W niniejszej sprawie droga wewnętrzna, w ciągu której znajduje się wiadukt, położona jest na gruntach zamkniętych będących w użytkowaniu wieczystym P. S.A. i to ta spółka odpowiedzialna jest za utrzymanie tej drogi i znajdujących się w jej ciągu obiektów.

Skarżąca zarzuciła również zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisu art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie dowodowe winien sam dokonać ustaleń w przedmiocie stanu technicznego wiaduktu. Zdaniem skarżącej organ nie wykazał, aby wiedza pracowników organów I i II instancji, jak i środki, którymi dysponują, nie były wystarczające do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia. Organy przerzuciły na stronę postępowania przedstawienie ekspertyzy, która pociąga za sobą wydatkowanie dużych środków pieniężnych, co w przedmiotowej sprawie nie ma uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) wynika, że uwzględnienie skargi przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły i w związku z tym skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 30 marca 2023 r., utrzymujące w mocy postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 7 lutego 2023 r., wydane na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.), którym organ nałożył na Miasto i Gminę [...] obowiązek dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego wiaduktu drogowego usytuowanego we wsi C. (gmina [...], powiat [...]) nad linią kolejową nr [...] O.-C.

Na wstępie zauważyć trzeba, że do obowiązków organów nadzoru budowlanego należy m.in. nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych (art. 81 ust. 1 pkt 1b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane). Kompetencje organów nadzoru budowlanego pozwalające realizować wymienione zadania są uregulowane w wielu przepisach Prawa budowlanego, w tym m.in. w art. 81c ust. 2 ustawy, stanowiącym podstawę prawną zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia. Zgodnie z tym przepisem organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1 (a więc na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego) obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania był wiadukt zlokalizowany nad linią kolejową nr [...] O.-C. w miejscowości C., zlokalizowany na działce nr ewid. [...] stanowiącej obszar kolejowy zamknięty. Zgodnie z treścią księgi wieczystej działka nr [...] jest własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym P. S.A.

W dniu 17 stycznia 2023 r. przedstawiciele organu nadzoru budowlanego przeprowadzili kontrolę stanu technicznego ww. wiaduktu. W trakcie kontroli stwierdzono zły stan techniczny ww. obiektu, a w szczególności konstrukcji dźwigarów głównych, urządzeń odwadniających i izolacji pomostu, konstrukcji płyty górnej pomostu, urządzeń dylatacyjnych i przyczółków. W protokole z kontroli wskazano na brak możliwości oceny stanu nośności dźwigarów głównych bez wykonania ekspertyzy. Załączone do akt zdjęcia potwierdzają zły stan techniczny obiektu. Warto jednocześnie podkreślić, że skarżąca nie kwestionuje tych ustaleń.

W oparciu o powyższe ustalenia zasadnie przyjęto, że zaistniały uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego wiaduktu. W związku z zarzutami skargi zauważyć trzeba, że pracownicy organów nadzoru budowlanego posiadają co prawda wiedzę z zakresu normowanego Prawem budowlanym i co do zasady winni samodzielnie dokonywać ustaleń w przedmiocie stanu technicznego obiektów, jednakże w pewnych wypadkach nie są w stanie wykorzystując posiadaną wiedzę i przy użyciu środków, którymi dysponują, rozstrzygnąć powstałych wątpliwości, co może wynikać chociażby ze stopnia złożoności przedmiotu sprawy, czy też braku odpowiednich przyrządów, narzędzi pomiarowych. W ocenie Sądu z uwagi na charakter kontrolowanego obiektu i konieczność ustalenia stanu nośności dźwigarów głównych wiaduktu oraz całego obiektu pracownicy organu w toku zwykłych oględzin, w oparciu o wizualną ocenę obiektu, nie byli w stanie - przy użyciu posiadanej wiedzy i własnych środków - rozstrzygnąć wątpliwości co do stanu technicznego wiaduktu, stan faktyczny wymagał w niniejszej sprawie oceny przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności przy użyciu specjalnego sprzętu. Dopiero ocena techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia pozwoli ustalić, czy możliwa jest naprawa konstrukcji obiektu i jego dalsza eksploatacja, czy też zasadna jest jego rozbiórka, a w przypadku ustalenia możliwości jego dalszej eksploatacji pozwoli na określenie sposobu zapewnienia bezpiecznego i prawidłowego funkcjonowania przedmiotowego obiektu. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do zastosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego i nałożenia na stronę obowiązku przedłożenia stosownej oceny technicznej określającej stan techniczny obiektu budowlanego.

W niniejszej sprawie nie ma sporu pomiędzy stronami co do ustaleń kontroli w zakresie nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego obiektu. Kwestią sporną jest natomiast ocena, kto może być uznany za podmiot zobowiązany do utrzymania obiektu w należytym stanie technicznym i do przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego wiaduktu. Punktem wyjścia dla rozważań w tym zakresie jest kwalifikacja obiektu.

Sąd podziela stanowisko organów, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z wiaduktem drogowym usytuowanym nad linią kolejową, po którym przebiega droga.

Zauważyć trzeba, że z art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych wynika, że droga to budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, stanowiąca całość techniczno-użytkową, zlokalizowana w pasie drogowym i przeznaczona do ruchu pojazdów. Stosownie do art. 4 pkt 12 i pkt 13 tej ustawy wiadukt jest drogowym obiektem inżynierskim.

W świetle art. 20 pkt 4 ustawy o drogach publicznych to do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie części drogi, urządzeń drogi, budowli ziemnych, drogowych obiektów inżynierskich, znaków drogowych, sygnałów drogowych i urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego, z wyjątkiem części pasa drogowego, o których mowa w art. 20f pkt 2.

W art. 2 ustawodawca określił cztery kategorie dróg publicznych, a mianowicie drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe, gminne. Nie jest to jednak podział wyczerpujący, bowiem zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy drogi niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowane w pasie drogowym takiej drogi, są drogami wewnętrznymi. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 2 ustawy o drogach publicznych utrzymanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga.

W świetle przepisów ustawy o drogach publicznych wiadukt jest obiektem zaliczanym do drogowych obiektów inżynierskich, a zatem stanowi część drogi, jest to budowla przeznaczona do prowadzenia drogi. Wiadukt będący przedmiotem kontrolowanego postępowania znajduje się wprawdzie nad linią kolejową, na obszarze kolejowym, na nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym P. S.A., tym niemniej Sąd podziela stanowisko organu, że leży on w ciągu drogi pozostającej w zarządzie Gminy [...], z czym wiąże się obowiązek jego utrzymania. Słusznie zatem organy obu instancji uznały, że podmiotem zobowiązanym do dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego jest skarżąca Gmina jako zarządca dróg o dostępie publicznym, które połączone są przedmiotowym wiaduktem.

Jak prawidłowo zauważył GINB, stan władania nieruchomością stanowiącą obszar kolejowy, na której zlokalizowany jest sporny wiadukt, nie przesądza o podmiocie odpowiedzialnym za utrzymanie tego obiektu. W orzecznictwie podkreśla się, że droga jest obiektem liniowym i nie można jej dowolnie dzielić na odcinki, wyłączając z tego obiektu odcinek drogi biegnący przez obiekt (most, wiadukt), nawet wówczas kiedy właścicielem, czy też użytkownikiem wieczystym gruntu, na którym wiadukt jest zlokalizowany, jest inny podmiot niż ten, który zarządza drogą.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że przedmiotowy wiadukt służy zaspokajaniu potrzeb transportowych mieszkańców gminy, związanych z przemieszczaniem się ruchu kołowego nad torami kolejowymi. Po wiadukcie przebiega droga lokalna o nawierzchni asfaltowej. Wbrew twierdzeniom przedstawionym w skardze droga ta nie jest drogą wewnętrzną "stanowiącą ciąg kolejowych dróg technologicznych". Wiadukt ten nie ma żadnego powiązania z jakimkolwiek obiektem kolejowym, nie jest związany z funkcjonującą linią kolejową, nie służy do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem. Służy on do przeprawy drogowej nad linią kolejową. Tym samym podmiotem odpowiedzialnym za utrzymanie tak usytuowanego wiaduktu jest zarządca drogi, w ciągu której wiadukt jest położony.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o drogach publicznych organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg, jest zarządcą drogi. Na gruncie zaś art. 19 ust. 2 pkt 4 zarządcą dróg gminnych jest wójt (burmistrz, prezydent miasta).

Słusznie dostrzegł przy tym Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, że w świetle art. 28 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, do zarządów kolei należy jedynie konserwacja znajdującej się nad skrajnią kolejową dolnej części konstrukcji wiaduktów drogowych, łącznie z urządzeniami zabezpieczającymi. To dodatkowo potwierdza zasadność nałożenia obowiązku przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego wiaduktu na zarządcę drogi.

W związku z argumentem strony skarżącej wskazującym na nieustalenie przez organ, kto był inwestorem spornego wiaduktu, zauważyć trzeba, że z treści art. 28 ust. 2 pkt 3 ustawy o drogach publicznych wynika, że do zarządów kolei należy budowa wiaduktu w miejscu krzyżowania się drogi publicznej z torami kolejowymi w razie budowy nowej lub zmiany trasy istniejącej linii kolejowej, zwiększenia ilości torów, elektryfikacji linii, zwiększenia szybkości lub częstotliwości ruchu pociągów. Z regulacji tej, ani z żadnej innej, nie wynika jednak, aby podmiot, który wybudował wiadukt nad linią kolejową był zobowiązany do jego utrzymania.

Odnosząc się do pozostałych argumentów skargi wskazać trzeba, że okoliczność, iż Gmina [...] nie posiada w swoich środkach trwałych spornego wiaduktu i nie przejęła wiaduktu po jego wybudowaniu, nie świadczy o tym, że organy administracji błędnie ustaliły podmiot, na którym spoczywa obowiązek przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego wiaduktu. O tym, kto jest zarządcą drogi, a w konsekwencji także będącego jej częścią wiaduktu, przesądzają przepisy powszechnie obowiązującego prawa.

W ocenie Sądu nie ma zatem podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Sąd nie podzielił także pozostałych zarzutów podniesionych w skardze, dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, wobec bezzasadności skargi należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.