Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 545/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 25 września 2024 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Grosińska – Grzymkowska Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 września 2024 roku sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 11 czerwca 2024 roku znak: KO.4111.133.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11 czerwca 2024 r., nr KO.111.133.2024 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 572) – dalej: k.p.a.; art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 323) – dalej: u.ś.r., w zw. z art. 63 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Nowy Kawęczyn z dnia 25 kwietnia 2024 r., nr GOPS.5211.8.2.2023 o odmowie przyznania A. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem K. K..

Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia A. K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła w dniu 12 września 2023 r. Z treści wniosku oraz załączonej do niego dokumentacji, jak również z przeprowadzonego w dniu 18 września 2023 r. wynika, iż mąż skarżącej K. K. legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Skierniewicach z dnia [...] r. o niepełnosprawności w stopniu znacznym, ze wskazaniem na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] r. Niepełnosprawny K. K. ma zdiagnozowaną chorobę [...], chorobę [...], [...]. Porusza się samodzielnie o własnych siłach, czasami korzysta z pomocy chodzika lub wózka inwalidzkiego (poza domem). Wyżej wymieniony nie wymaga pomocy przy ubieraniu, jedzeniu, przyjmowaniu lekarstw. Samodzielnie korzysta z toalety, dla "bezpieczeństwa" ma zakładane pieluchomajtki. Wymaga natomiast pomocy przy kąpieli. Zakres sprawowanych czynności opiekuńczych, zgodnie z oświadczeniem skarżącej obejmuje: pomoc w czynnościach higienicznych, toalecie porannej i wieczornej, pomoc w ubieraniu, wymiana pieluchomajtek, pomoc w korzystaniu z toalety, przygotowywanie i podawanie posiłków, podawanie lekarstw, prowadzenie gospodarstwa domowego w tym: sprzątanie, pranie, prasowanie, robienie zakupów. Ponadto, jak oświadczyla skarżąca z uwagi na istniejące schorzenia męża, niezbędna jest jej stała obecność przy mężu, tak w domu, jak i na spacerach. Ustalono nadto, że skarżąca legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Skierniewicach z dnia [...] r. o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym i pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

W oparciu o tak dokonane ustalenia faktyczne Wojt Gminy Nowy Kawęczyn decyzją z dnia 5 października 2023 r. odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnienie ustawowej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r., to jest przesłanki cezury czasowej powstania niepełnosprawności K. K..

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej, w którym zarzucano naruszenie art. 17 ust. b u.ś.r., poprzez jego zastosowanie z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 orzekającego o niekonstytucyjności w/w przepisu w zakresie w jakim rożnicuje on prawo osób sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, Samorządowe Koleium Odwoławcze w Skierniewicach decyzją z dnia 28 listopada 2023 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uznając zarzut odwołania za w pełni zasadny, Kolegium wskazało dodatkowo na konieczność odniesienia się do kwesii spełnienia przez skarżącą ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia, to jest wykazania istnienia związku pomiędzy sprawowaną opieką nad mężem a brakiem aktywności zawodowej strony (art. 17 ust. 1 u.ś.r.), jak również, wobec bezspronych ustaleń, co do pobierania przez skarżącą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, co stanowi negatywną przesłankę do przyznania przedmiotowego świadczenia (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r.), do poinformowania strony, w przypadku spełnienia pozostałych przesłanek warunkujących uzyskanie prawa do świadczenia, o możliwości dokonania wyboru pobieranego świadczenia, stosownie do art. 79a k.p.a.

Decyzją z dnia 5 stycznia 2024 r. Wójt Gminy Nowy Kawęczyn ponownie odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia argumentując powyższe brakiem spełnienia przez stronę przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r., to jest przesłanki cezury czasowej powstania niepełnosprawności K. K.. Uzasadniajac organ wskazał, iż ponownie przeprowadzone postępowanie wykazało w sposób bezsporny, iż skarząca zrezygnowała z aktywności zawodowej w związku z sprawowaną opeiką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym meżem. Bezsporne pozostej rownież, iż w toku prowadzonego postępowania skarżąca pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, które to uprawnienie, jak wynika z przedłożonego do akt sprawy w dniu 2 stycznia 2024 r. protokołu sporządzonego w tej samej dacie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Skierniewicach, na okoliczność zawieszenia wypłaty renty, począwszy od stycznia 2024 r. w związku z ubieganiem się oprzyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej jednak w ocenie organu, pomimo treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nadal obowiązuje, a co za tym wiąże organy administracji i stanowi w rozpoznawanej sprawie przeszkodę do pozytywnego rozpatrzenia żądania skarżącej.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej, w którym ponownie zarzucano naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego wadliwe zastosowanie w zw. z powoływanym wcześniej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, iż procedujący w sprawie organ I instancji nadal nie dokonał oceny istnienia związku przyczynowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej, a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym mężem. Kolegium wskazało również na wadliwą interpretację treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17, jak również pominięcie i brak odniesienia się do przedłożonego przez stronę dokumentu świadczącego o złożeniu przez nią wniosku o zawieszenie pobieranej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Kolegium wskazało również na uchybienia procesowe w zakresie przysługującego stronie (pełnomocnikowi strony) prawa do zapoznania się i wypowiedzenia się, co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przed wydaniem rozstrzygnięcia. Natomiast, co do zasadności negatywnego rozpatrzenia żądania strony, na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kolegium wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, jak i wypracowane na jego tle orzecznictwo sądow administracyjnych, podkreśliło, iż pomimo dalszego obowiązywania powołanego wyżej przepisu, ocena spełnienia przez stronę ustawowych warunków do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego winna nastąpić z jego pominięciem.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wójt Gminy Nowy Kawęczyn decyzją z dnia 25 kwietnia 2024 r. odmówił przyznania A. K. wnioskowanego przez nią świadczenia. W uzasadnieniu organ podtrzymał stanowisko i argumentację prezentowaną w decyzji z dnia 5 stycznia 2024 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucała naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez jego zastosowanie mimo derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17, którym to wyrokiem Trybunał orzekł o niezgodności przywołanego przepisu z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, że jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Pełnomocnik podkreślał, że Trybunał orzekł utratę mocy obowiązującej tego przepisu po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, co miało miejsce w dniu 8 lipca 2019 r., a więc z dniem 9 stycznia 2020 r. Od tej daty przesłanka pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie może stanowić negatywnej przesłanki, skutkującej odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Inaczej mówiąc wobec skutków prawnych w/w wyroku brak jest podstaw do rozważania, co do możliwości ewentualnego przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia uzależnionego od zawieszenia przez stronę pobieranej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Z uwagi na powyższe pełnomocnik skarżącej wnosił o uchylenie kwestionowanej odwołaniem decyzji i orzeczenie o przyznaniu wnioskowanego świadczenia, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 11 czerwca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazując na podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia, Kolegium podkreśliło, iż z dniem 1 stycznia 2024 r. zaczęły obowiązywać znowelizowane przepisy u.ś.r. regulujące warunki przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wprowadzone ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429). Zgodnie z art. 63 ustawy nowelizującej w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Tym samym, mając na uwadze, iż przedmiotowy wniosek skarżącej został złożony przed dniem 31 grudnia 2023 r. niezbędnym jest zbadanie, czy do w/w daty skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych. Uwzględniając powyższe Kolegium przywołało treść przepisów u.ś.r. regulujących instytucję świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w tym art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, podkreślając, iż warunkiem uzyskania prawa do przedmiotowego świadczenia jest łaczne wystąpienie przesłanek pozytywnych, przy jednoczesnym braku którejkolwiek z przesłanek negatywnych określonych ustawą.

Dalej wskazując na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz zgromadzony materiał dowodowy Kolegium stwierdziło, iż bezsporne pozostają okoliczności sprawy, z których wynika, że skarżąca jest podmiotem uprawnionym, w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowana opieką nad niepełnosprawnym mężem, jak również to, że sprawowana przez stronę opieka uniemożliwia skarżącej podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Zdaniem organu odwoławczego, w świetle treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, jak i wypracowanego na jego tle orzecznictwa sądów admionsitracyjnych, nie ulega wątpliwości, iż podstawą negatywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia nie może stanowić przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Niemiej jednak w ocenie Kolegium, w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia. W sprawie nie ulega bowiem wątpliwości, iż skarżąca legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym i w związku z powyższym, wnosząc w dniu 12 września 2023 r. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wskazując na brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Kolegium wywodziło, iż osobom, które mają ustalone prawo do renty co do zasady nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ wskazał, iż w przypadku osób posiadających prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy przepis art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy należy interpretować w ten sposób, iż wyłącza on możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jeżeli opiekun nie chce zrezygnować z pobieranego, w/w świadczenia rentowego. Inaczej mówiąc, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rentowego z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz świadczenia pielęgnacyjnego strona wnioskująca jest uprawniona do wyboru jednego z tych świadczeń, które chce pobierać, a możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest uzależnione od podjęcia przez stronę działań, przed właściwym organem emerytalno-rentowym, zmierzających do zawieszenia lub wstrzymania wypłaty świadczenia rentowego. Tym samym w ocenie Kolegium, w realiach rozpoznawanej sprawy dla nabycia przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o stan prawny obowiązujący do dnia 31 grudnia 2023 r. niezbędnym było wyeliminowanie przed tą datą negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, to jest zawieszenia pobieranego przez stronę świadczenia rentowego. W sprawie warunek ten nie został spełniony, gdyż jak wynika z przedłożonej przez stronę dokumentacji wypłata renty została wstrzymana dopiero od dnia 1 stycznia 2024 r. Tym samym brak było podstaw do pozytywnego rozpatrzenia żądania strony.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucała naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, z pominięciem skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17, co skutkowało odmownym rozpatrzeniem żądania skarżącej w oparciu o negatywną przesłankę, nie przewidzianą w wskazanym wyżej przepisie. Z uwagi na powyższe naruszenia pełnomocnik skarżącej wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, a nadto o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Wnosił także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W obszernym uzasadnieniu skargi strona wskazywała na derogacyjne skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 i wynikającą z powyższego, od dnia 9 stycznia 2020 r., konieczność pominięcia, jako negatywnej przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, okoliczności pobierania przez stronę wnioskującą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wobec powyższego wskazywane przez organ uzależnienie wnioskowanego przez skarżącą świadczenia od dokonania wyboru jednego z przysługujących jej świadczeń, w rozpoznawanej sprawie nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wnosił o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarga A. K. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym wnioskowały obie strony postępowania.

Zgodnie art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi A. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 11 czerwca 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Nowy Kawęczyn z dnia 25 kwietnia 2024 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem K. K..

Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 390) - dalej: u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Wskazać bowiem należy, iż z dniem 1 stycznia 2024 r., na podstawie art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.) – dalej: u.ś.w., ustawodawca dokonał nowelizacji przepisów u.ś.r., w tym między innymi jej art. 17 ust. 1, z treści którego wynika, iż w aktualnym stanie prawnym, o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mogą ubiegać się osoby w nim wymienione sprawujące opiekę jedynie nad osobą niepełnosprawną, która nie ukończyła 18 roku życia.

Skarżąca domaga się przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Nie ulega zatem wątpliwości, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, uwzględniając wiek osoby wymagającej wsparcia ze strony bliskich, świadczenie to nie może być przyznane skarżącemu. Mając jednak na uwadze fakt, iż złożenie wniosku przez skarżącą o przyznanie przedmiotowego świadczenia miało miejsce przed dniem 31 grudnia 2023 r., niezbędnym jest odwołanie się do przepisów intertemporalnych, to jest do art. 63 ust. 1 u.ś.w., który stanowi, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Sąd rozpoznający niniejszą skargę podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż ustalając zakres stosowania powołanego wyżej przepisu art. 63 ust. 1 u.ś.w. uwzględnić należy art. 24 ust. 2 u.ś.r., który stanowi, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zasadniczo zatem momentem uzyskania prawa do świadczenia rodzinnego (w rozpatrywanej sprawie - świadczenia pielęgnacyjnego) jest data złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożono skutecznie przed dniem 1 stycznia 2024 r. (to jest przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 lit. a u.ś.w. zamieniającego art. 17 u.ś.r.) organy rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Wyżej wymieniona regulacja nie będzie natomiast mieć zastosowania w takich sprawach, w których przyznanie świadczenia przed dniem 31 grudnia 2023 r. nie było możliwe z tej przyczyny, że wnioskodawca nie spełniał wszystkich wynikających z przepisów u.ś.r. warunków (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2024 r., II SA/Łd 104/24; wyrok WSA w Warszawie z 15 marca 2024 r., I SA/Wa 1803/23; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20 marca 2024 r., II SA/Go 629/23; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W sprawie bezspornym pozostaje, że wymagający opieki K. K. legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Skierniewicach z dnia [...] r. o niepełnosprawności w stopniu znacznym, ze wskazaniem na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Bezspornym pomiędzy stronami pozostaje również to, iż skarżąca A. K. jest żoną K. K., co oznacza, iż na skarżącej ciąży swoisty obowiązek alimentacyjny względem współmałżonka z art. 129 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 2809). Skarżąca nie legitymuje się także orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż skarżąca legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, co uprawnia ją do pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wobec powyższego uznać należy, że skarżąca należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto, jak wynika z uzasadnień podjętych w sprawie rozstrzygnięć procedujące w sprawie organy obu instancji uznały, iż dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i zgromadzony materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że w sprawie spełniona została przerzesłanka istnienia związku przyczynowego pomiędzy brakiem aktywności skarżącej, a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym mężem. Powyższe ustalenia nie są kwestionowane przez strone skarżącą.

Natomiast istota sporu sprowadza się do oceny zasadność negatywnego rozpatrzenia żądania skarżącej, zawartego we wniosku z dnia 12 września 2023 r., z uwagi na fakt pobierania przez skarżącą, do dnia 31 grudnia 2023 r., renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W tym zakresie jak już wcześniej wskazano strona skarżąca opiera żądanie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bez konieczności uprzedniej rezygnacji z pobieranej przez siebie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, na treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17. Orzeczeniem tym Trybunał uznał, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Z literalnego dotychczasowego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy wynikało bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne w ogóle nie przysługuje m.in. w przypadku opiekuna pobierającego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Trybunał za sprzeczną z zasadą równości uznał sytuację, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia. W ocenie Sądu uznanie tej części w/w przepisu za niekonstytucyjne, czy dokładniej - literalnej jego wykładni, nie oznacza jednak, że opiekunowi osoby niepełnosprawnej przysługuje jednocześnie i świadczenie pielęgnacyjne i renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W ugruntowanym już orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że na skutek powołanego wyżej orzeczenia, z dniem 9 stycznia 2020 r. samo posiadanie przez opiekuna osoby niepełnosprawnej uprawniania do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie wyklucza z automatu tego opiekuna ze skutecznego ubiegania się oświadczenie pielęgnacyjne, bowiem, renciści częściowo niezdolni do pracy mogą podejmować pracę, a zatem niepodejmowanie przez nich zatrudnienia świadczyłoby o spełnieniu przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy. Przyznanie jednak świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi, który jest uprawniony do świadczenia rentowego, jeżeli spełnione zostały pozostałe warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe jedynie, gdy zrezygnuje z pobierania świadczenia rentowego. Tym samym wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. należy dokonywać w ten sposób, iż osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (por. wyroki NSA: z 24 marca 2021 r. I OSK 2631/20; 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20; 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; 18 czerwca 2020 r. sygn. I OSK 254/20; 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasada ta nie znajduje wyłączenia również w przypadku osób, których dotyczy wyrok TK z 26 czerwca 2019 r., SK 2/17, czyli uprawnionych do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zatem w sytuacji, gdy wnioskodawca nie chce zrezygnować z pobierania świadczenia rentowego nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Brak jest bowiem uzasadnienia do tego, aby korzystając z możliwości odstąpienia od wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. doprowadzić do sytuacji, w której opiekun osoby niepełnosprawnej będzie pobierał zarówno świadczenie pielęgnacyjne, jak i rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Tego rodzaju faworyzujące traktowanie stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.

Wobec powyższego, niesporna pomiędzy stronami okoliczność pobierania przez skarżącą, włacznie do dnia 31 grudnia 2023 r., renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, stanowiła niewątpliwie negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która uniemożliwiała pozytywne rozpatrzenie żądania skarżącej zawartego we wniosku z dnia 12 września 2023 r., a w konsekwencji brak było podstaw do zastosowania w sprawie normy z art. 63 ust. 1 u.ś.w. Na zasadnośc powyższego stwierdzenia bez wpływu pozostaje wynikający z akt sprawy fakt zawieszenia pobieranej przez skarżącą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 4 stycznia 2024 r.), gdyż zarówno złożenie wniosku o wstrzymanie wypłaty świadczenia rentowego (2 stycznia 2024 r.), jak i data początkowa wstrzymania wypłaty świadczenia rentowego (1 stycznia 2024 r.) nastąpiły po dniu 31 grudnia 2023 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

P.K.