Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 745/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone wyroki i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędziowie NSA Andrzej Kuba Andrzej Skoczylas Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 1367/17 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od [...] na rzecz [...] kwotę 950 (dziewięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 września 2017 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1367/17, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek: uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1) oraz zasądził na rzecz skarżącej 7065 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

I

W dniu 16 października 2008 r. wpłynęło do Urzędu Patentowego RP zgłoszenie patentu europejskiego nr EP 1706557 pt. "Okno i zestaw ramy izolacyjnej", do którego uprawnionym jest [...] (dalej: uprawniony). Zgłoszenie to zostało dokonane przez uprawnionego w trybie przepisów art. 6 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 65 poz. 598 ze zm. – dalej: udezp). W myśl art. 6 ust. 1 udezp przez uzyskanie patentu europejskiego, w którym Rzeczpospolita Polska została wyznaczona jako kraj ochrony, nabywa się, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, takie same prawa, jakie przyznaje patent udzielony na podstawie Prawa własności przemysłowej.

W dniu 11 maja 2009 r. [...] (dalej: wnioskodawca lub skarżąca) złożył do Urzędu Patentowego RP wniosek o unieważnienie w całości na terytorium Polski patentu europejskiego nr PL/EP 1706557 udzielonego decyzją EUP na rzecz uprawnionego z pierwszeństwem od dnia 30 grudnia 2003 r. Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał przepisy art. 54 ust. 1 i 2, art. 56 i art. 138 ust. 1 Konwencji o patencie europejskim sporządzona w Monachium dnia 6 października 1973 r. (Dz. U. z 2004 r., Nr 79, poz. 737; dalej jako: konwencja), art. 4 ust. 1 udezp oraz art. 24 i 26 ust. 1, art. 89 ust. 1 oraz art. 255 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 - dalej: p.w.p.). Wnioskodawca podniósł, że udzielenie spornego patentu nastąpiło z naruszeniem ww. przepisów, ponieważ sporny wynalazek nie posiadał w dniu jego zgłoszenia do ochrony poziomu wynalazczego i cechy nowości rozwiązania, przy czym w toku postępowania wnioskodawca wycofał zarzut braku nowości.

Interes prawny do złożenia wniosku o unieważnienie przedmiotowego patentu wnioskodawca wywiódł z faktu, że produkuje i wprowadza do obrotu gospodarczego okna dachowe oraz związane z nimi akcesoria, w tym także kołnierze uszczelniające do okien z izolacją termiczną, instalowane wokół wystającej ponad dach części ościeżnicy o cechach objętych spornym patentem. Sporny patent, zdaniem wnioskodawcy, ogranicza jego zagwarantowaną konstytucyjnie (art. 20 i art. 22 Konstytucji RP) wolność gospodarczą z uwagi na to, iż rozwiązania wnioskodawcy i uprawnionego z patentu dotyczą identycznych wyrobów. Bezpośredniość i realność swojego interesu prawnego wnioskodawca wywodził z okoliczności zgłoszenia w dniu 5 lutego 2003 r. rozwiązania Pt. "Kołnierz uszczelniająco - ocieplający do okien dachowych", na które uzyskał patent w dniu 26 lutego 2010 r. nr PL 205441.

Wnioskodawca podkreślił wcześniejsze zgłoszenie do ochrony jego wynalazku. Przeciwstawione rozwiązane, wg patentu PL/EP 1706557, zgłoszono do opatentowania w dniu 23 grudnia 2004 r., a korzysta ono z pierwszeństwa od 30 grudnia 2003 r. Natomiast wynalazek wnioskodawcy korzysta z ochrony od dnia zgłoszenia, tj. od 5 lutego 2003 r.

W świetle opisu spornego patentu nr EP 1706557 wynalazek dotyczy okna do montażu w nachylonej powierzchni dachu, zawierającego ościeżnicę okienną mającą szereg części, przy czym każda część ościeżnicy ma górną stronę, dolną stronę, wewnętrzną stronę i zewnętrzną stronę, kierunek wysokości wyznaczony kierunkiem biegnącym od dolnej strony do górnej strony, zestaw elementów pokrywowych, przy czym każdy element pokrywowy ma pierwsze ramię do pokrycia górnej strony odpowiedniej części ościeżnicy i drugie ramię biegnące pod pewnym kątem względem pierwszego ramienia i pokrywające część zewnętrznej strony części ościeżnicy, ramę obróbki blacharskiej zawierającą elementy obróbki blacharskiej, przy czym każdy element obróbki blacharskiej ma pierwsze ramię, leżące zasadniczo w płaszczyźnie dachu, i drugie ramię, biegnące pod pewnym kątem względem pierwszego ramienia, przy czym na to drugie ramię zachodzi co najmniej częściowo drugie ramię odpowiedniego elementu pokrywowego, oraz co najmniej jedną ramę izolacyjną składająca się z szeregu elementów, przy czym każdy element ramy izolacyjnej ma pierwszą stronę zwróconą ku części ościeżnicy okiennej i drugą stronę zwróconą ku elementowi obróbki blacharskiej i/lub elementowi pokrywowemu. Jak wskazano okna albo inne konstrukcje przechodzące przez dach, instalowane w powierzchniach dachu są szczególnie narażone na straty cieplne. W celu poprawienia ogólnych właściwości izolacyjnych, zaproponowano  izolacje co najmniej części zewnętrznej strony ościeżnicy okiennej.

W odpowiedzi na wniosek o unieważnienie spornego patentu uprawniony wniósł o oddalenie wniosku o unieważnienie tego patentu. Swoje stanowisko przedstawił w szeregu pismach kierowanych do Urzędu Patentowego, a ostatecznie podsumował na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2014 r., na której przedłożył załącznik do protokołu rozprawy. Załączył także do akt sprawy, wydaną na podstawie art. 101 ust. 2 Konwencji o Patencie Europejskim, decyzję Technicznej Izby Odwoławczej Europejskiego Urzędu Patentowego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], oddalającą sprzeciw wnioskodawcy w oparciu o te same dowody wobec patentu europejskiego nr 1706557.

Co wymaga podkreślenia, pismem z dnia 17 grudnia 2010 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Urzędu Patentowego w rozpoznaniu złożonego w dniu 14 maja 2009 r. wniosku o unieważnienie w całości na terytorium Polski wspomnianego patentu europejskiego nr EP 1706557. Ostatecznie prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 stycznia 2012 r. sygn. akt VI SAB/Wa 236/11 zobowiązano Urząd Patentowy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie trzech miesięcy liczonym od dnia zwrotu akt postępowania administracyjnego. Zważywszy na przedłużające się postępowanie Urząd Patentowy na rozprawie w dniu 12 października 2011 r., celem zdyscyplinowania stron, wyznaczył im dwumiesięczny termin na przedstawienie wszystkich twierdzeń oraz dodatkowych dowodów na ich poparcie, pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania. Termin ten upłynął z dniem 12 grudnia 2011 r.

Ponadto, co należy podnieść, a o czym dalej będzie mowa, decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. [...] Urząd Patentowy umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, a to z uwagi na niespełnienie przez skarżącą interesu prawnego, o którym mowa w art. 89 ust. 1 p.w.p. Od tej decyzji skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie umorzenia postępowania o unieważnienie omawianego patentu. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. [...] Urząd Patentowy, działający w trybie postępowania spornego, uchylił w całości wspomnianą decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r.

Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Urząd Patentowy oddalił wniosek o unieważnienie spornego patentu PL/EP 1706557.

Urząd Patentowy stwierdził, że sporny wynalazek został zgłoszony w Urzędzie Patentowym RP w dniu 23 grudnia 2004 r., z pierwszeństwem od dnia 30 grudnia 2003 r., tj. w okresie obowiązywania ustawy - Prawo własności przemysłowej, a zatem przepisy tej ustawy oraz, z uwagi na charakter rejestracji, przepisy Konwencji o udzielaniu patentów europejskich stanowią podstawę prawną dla oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania spornego patentu.

Wskazaną przez wnioskodawcę materialnoprawną podstawą przedmiotowego wniosku jest art. 56 Konwencji o udzielaniu patentów europejskich, zgodnie z którym wynalazek uważa się za wykazujący poziom wynalazczy, jeżeli dla specjalisty z danej dziedziny nie wynika on w sposób oczywisty ze stanu techniki. Jeśli stanem techniki objęte są dokumenty, o których mowa w art. 54 ust 3, nie są one brane pod uwagę przy ocenie poziomu wynalazczego. Zgodnie z art. 54 ust 3 za zawartą w stanie techniki uważa się treść europejskich zgłoszeń patentowych, które zostały dokonane wcześniej i których data zgłoszenia jest wcześniejsza niż data, o której mowa w ust 2 tego przepisu. W myśl art. 54 ust 2 konwencji uważa się, że stan techniki obejmuje wszystko to, co przed datą dokonania europejskiego zgłoszenia patentowego zostało udostępnione do wiadomości publicznej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie bądź w każdy inny sposób.

Organ stwierdził, że w świetle powyższego oraz zgodnie z jednolitą i powszechną metodyką oceny materiałów dowodowych stan techniki dla badanego zgłoszenia powinien być ustalony w oparciu o dowody w formie pisemnej zawierające datę publikacji, ewentualnie w innej nie budzącej zastrzeżeń formie, np. ustnego opisu stosowania lub wystawienia. Ujawnienie można uznać jedynie w przypadku, gdy uwidocznione w trakcie tego ujawnienia są wszystkie cechy wynalazku pozwalające ten wynalazek urzeczywistnić.

Urząd Patentowy - odnosząc się do dowodów przedłożonych przez wnioskodawcę - stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie, gdyż:

1) na katalogu wyrobów [...] na rok 2008 jego data jest późniejsza niż data pierwszeństwa patentu PL/EP 1706557, tj. data 30 grudnia 2003 r.;

2) z wydruku z "Biuletynu Urzędu Patentowego" nr [...] str. [...] ujęty skrót i figury rysunku opisu zgłoszenia P. 358603 nie należą do stanu techniki dla opisu PL/EP 1706557, gdyż pomimo, iż data zgłoszenia (5 luty 2003 r.) jest wcześniejsza niż data pierwszeństwa rozwiązania PL/EP 1706557 (30 grudnia 2003 r.) to data publikacji zgłoszenia P. 358603 (9 sierpnia 2004 r.) jest późniejsza niż data pierwszeństwa rozwiązania PL/EP1706557 (30 grudnia 2003 r.);

3) w świetle załączników 3 i 4, fig.1 oraz fig. 2 ze zgłoszenia wynalazku nr P. 358603 (dotyczącego patentu wnioskodawcy PL 205441), nie należą one do stanu techniki dla opisu PL/EP 1706557 pomimo, iż data zgłoszenia (5 lutego 2003 r.) jest wcześniejsza niż data pierwszeństwa rozwiązania PL/EP 1706557 (30 grudnia 2003 r.), jednakże data publikacji zgłoszenia P. 358603 (9 sierpnia 2004 r.) jest późniejsza niż data pierwszeństwa rozwiązania PL/EP 1706557 (30 grudnia 2003 r.);

4) w odniesieniu do załączników 5,6,8,9 Karta katalogowa nr [...], z 31 października 2003 r., Tłumaczenie przysięgłe z języka niemieckiego tekstów z dowodu nr 5, powiększenie rysunku przekroju poprzecznego okna z karty katalogowej, powiększenie rysunku przekroju wzdłużnego okna z karty katalogowej, karta, nie wskazuje jednoznacznie daty publikacji; wskazane jest jedynie oznaczenie [...], co nie musi oznaczać daty 31 października 2003 r. Nie jest też udowodnione, że katalog ten był publicznie udostępniony przed datą pierwszeństwa patentu PL/EP 1706557. Ujawnione rozwiązania nie są tożsame z rozwiązaniem PL/EP 1706557;

5) załącznik nr 7 Rachunek dla [...] za powierzchnie wystawienniczą na Targach [...] w dniach 6-9 Listopada 2003 r. wskazuje jedynie fakt wykupienia powierzchni wystawienniczej w dniach 6-9 listopada 2003 r. na targach [...]. Nie ujawnienia jakiejkolwiek konstrukcji, czy też cech technicznych spornego rozwiązania;

6) załącznik nr 10 Rysunek fig.1 z opisu patentowego nr EP 0679773 B1 ujawnia rozwiązanie zupełnie inne, posiadające jeden element pokrywowy (kształt litery Z), natomiast ościeżnica wg PL/EP 1706557 ma dwa elementy pokrywowe.

Natomiast odnośnie do dowodów przedłożonych przez wnioskodawcę do akt przedmiotowej sprawy w dniu 7 października 2011 r. Urząd Patentowy stwierdził, że:

1) podpisane notarialnie oświadczenia pracowników firmy [...] - [...] dotyczące wystawienia przez tę firmę na Targach [...] 2003 w [...] okna wraz z ociepleniem oraz relacji z tych targów zamieszczonej w miesięczniku "Materiały Budowlane" nr [...] str. [...] - wskazują na uczestnictwo [...] w dniach 4-5 .listopada 2003 r. podczas przygotowywania ekspozycji stoiska firmy [...] na targach w [...] 6-9 listopada 2003 r. w [...]. Załączona do ww. oświadczeń dokumentacja fotograficzna nie została uwierzytelniona, co uniemożliwia dowodowe jej uznanie i powiązanie jej z pismami panów [...], tym bardziej, iż nie ma pewności co do daty ich wykonania - na załączonej do oświadczeń ulotce, wskazane jest jedynie oznaczenie [...] co nie oznacza daty pewnej. Wnioskodawca nie udowodnił także, że katalog ten został publicznie udostępniony przed datą pierwszeństwa patentu PL/EP 1706557 przed 30.12.2003 r.;

2) miesięcznik "Materiały Budowlane" nr [...] str. [...] wskazuje jedynie na uczestnictwo firmy [...] w targach [...] 2003 w [...] i zaprezentowanie okna nowej generacji. Natomiast nie ujawniono jakichkolwiek cech technicznych okna ani figur konstrukcyjnych rysunku.

Odnośnie do dowodu złożonego przez wnioskodawcę w dniu 24 lipca 2014 r. (czyli po terminie prekluzji) - jak stwierdził UP - uznać należy, że dowód z opisu patentowego nr PL 205337 Bl (data pierwszeństwa 7 marca 2002 r.), wywodzący się ze zgłoszenia w [...] nr PA2002200355 - dotyczy rozwiązania przesuwnych elementów obróbki blacharskiej w celu uzyskania szczelności, natomiast sporny patent PL/EP1706557 nie obejmuje rozwiązania, w którym mogłoby być realizowane poprzez dosuwanie elementów osłonowych ościeżnicy równolegle do dachu w stronę środka okna dla skompensowania utraty szczelności wynikającej z wysunięcia tego okna z dachu ani poprzez opisanie ich wprost ani poprzez odesłanie do ujawnionego już rozwiązania z [...] zgłoszenia PA200200355. Ponadto, ze względu na uchybienie terminowi złożenia dokument ten nie może być rozpatrywany przez organ w charakterze dowodu.

Urząd Patentowy nie uwzględnił złożonego przez wnioskodawcę na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2014 r. dowodu z przesłuchania świadka [...] na okoliczność prezentowania okna na targach w [...].

Podsumowując organ stwierdził, że szczegółowa analiza stanów faktycznego i prawnego istniejących w przedmiotowej sprawie oraz argumentów, tez i materiałów dowodowych przedłożonych przez strony prowadzi do wniosku, iż wnioskodawca nie udowodnił zasadności zarzutu podnoszonego w zakresie unieważnienia spornego patentu. Natomiast przedłożone do akt przedmiotowej sprawy przez wnioskodawcę materiały dowodowe opublikowane po dacie pierwszeństwa spornego patentu lub których data nie może być jednoznacznie stwierdzona, nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie poziomu wynalazczego rozwiązania PL/EP 1706557, gdyż nie stanowią one stanu techniki dla tego rozwiązania.

Na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. skargę wniósł wnioskodawca.

Postanowieniem z dnia 17 lipca 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 4246/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę jako niedopuszczalną, stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2016 r. o sygn. akt II GSK 213/16 uchylił zaskarżone postanowienie. W ocenie NSA decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. podlega kontroli sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.

Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 lipca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 4246/14 oddalił skargę na decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawa wyrokiem z dnia 5 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 444/17 uchylił powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2016 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wymogom o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. - uniemożliwiając tym samym dokonanie kontroli zgodności z prawem tego wyroku, a także decyzji Urzędu Patentowego. Pomimo zawartych w skardze zarzutów, kwestionujących ustalenia Urzędu Patentowego, które w ocenie wnioskodawcy są istotne dla wyniku sprawy, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, bez bliższego wyjaśnienia, nie odniesiono się do tych zarzutów.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 12 września 2017 r. uwzględnił skargę wnioskodawcy i uchylił zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. oddalającą wniosek o unieważnienie spornego patentu.

Według Sądu I instancji oddalając wniosek o unieważnienie patentu Urząd Patentowy dopuścił się naruszenia szeregu przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.

Jak podniósł WSA, organ - oceniając dowody, które wnioskodawca złożył przy piśmie z dnia 5 października 2011 r. - stwierdził, że notarialne oświadczenia [...] oraz [...] wskazują jedynie na uczestnictwo tych osób w dniach od 4-5 listopada 2003 r. podczas przygotowywania ekspozycji stoiska firmy [...] na targach w [...] 6-9 listopada 2003 r. w [...]. Zdaniem Sądu I instancji wskazane wyżej ustalenie Urzędu Patentowego co do terminu pobytu [...] w [...] i rodzaju wykonywanych zadań jest sprzeczne ze złożonym oświadczeniem ww. osoby, z którego wynika, że uczestniczył on w samych targach, a nie w pracach montażowych przed ich rozpoczęciem. Powyższa błędna ocena oświadczenia tej osoby dokonana przez organ mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem [...] jako pracownik wnioskodawcy będąc obecny na targach posiadał wiedzę, jaki produkt wnioskodawcy został wtedy ujawniony.

Dalej WSA wyjaśnił, że zarówno [...], jak i [...] w swoich oświadczeniach jednoznacznie stwierdzili, że "od wewnętrznej strony stoiska w dolnej części modelowej konstrukcji dachu pod zamontowanym już systemem FTM umieszczona została grafika identyczna jak ta przedstawiona na 1-szej stronie ulotki ukazująca poprzednią wersję okna bez ocieplenia i nową wersję z ociepleniem". Poza tym [...] dodał: "zwiedzający mogli zobaczyć szczegóły konstrukcji okna, w szczególności kołnierz ocieplający i jego kształt. Plik ulotek został umieszczony w stojaku przymocowanym do bocznej części modelowej konstrukcji dachu". Z oświadczenia [...] wynika natomiast, że system FTM taki sam jak na załączonej ulotce był wystawiany przez firmę [...] na targach w [...] w 2003 r., na których był obecny osobiście.

Natomiast na temat ulotki reklamowej, której kolorowe kopie załączone do oświadczeń [...] i [...] Urząd Patentowy stwierdził, że zawarte w ulotce oznaczenie [...] "nie oznacza daty pewnej", a wnioskodawca nie udowodnił, że ulotka ta została publicznie udostępniona przed datą pierwszeństwa spornego patentu PL/EP1706557, tj. przed 30 grudnia 2003 r. Zdaniem WSA powyższe oświadczenia - wbrew twierdzeniu organu - stanowią dowód publicznego ujawnienia wskazanej wyżej ulotki na targach [...] 2003 odbywających się w [...] w dniach od 6-9 listopada 2003 r., a więc przed datą 30 grudnia 2003 r. stanowiącą datę pierwszeństwa spornego patentu PL/EP1706557.

Sąd I instancji przypomniał, że w postępowaniu przed Urzędem Patentowym wnioskodawca, przy piśmie z dnia 21 lipca 2014 r., złożył do akt sprawy dowód w postaci opisu patentowego PL 205337 B1 (uprawniony z patentu ten sam, co w PL/EP 1706557), przedkładając w powołanym piśmie wnioski wynikające z tego dowodu dla oceny spornego rozwiązania wg patentu PL/EP 1706557. Głównie były to wnioski, że rozwiązanie przesuwności elementów osłonowych okna dachowego w płaszczyźnie równoległej do dachu wymaga twórczości na poziomie wynalazku (bo udzielono patentu nr 205337) oraz że rozwiązania takiej przesuwności nie zawiera opis patentowy PL/EP 1706557 T3. Zatem nie rozwiązano w spornym patencie kompensowania utraty szczelności, będącej skutkiem regulowania położenia okna poprzez jego wysuwanie z dachu, na które to kompensowanie wskazywali pełnomocnicy uprawnionego z patentu.

Wyżej wskazany dowód z opisu patentowego PL 205337 91 Urząd Patentowy uznał za spóźniony, złożony jego zdaniem po terminie prekluzji. Z tego względu, powołując się na uchybienie terminu złożenia dowodu Urząd stwierdził, że ów dowód nie może być rozpatrywany.

WSA zgodził się z poglądem wyrażonym w skardze, że zastosowanie prekluzji dowodowej wobec opisu patentowego PL 205337B1 narusza przepis art. 2553 ust. 5 p.w.p., ponieważ organ w zaskarżonej decyzji nie uwzględnił, nawet nie przeanalizował przesłanek dopuszczających złożenie dowodu po wyznaczonym terminie.

WSA wskazał, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie dowodowe w kierunku wskazanym przez Sąd po czym dokona całościowej oceny materiału dowodowego i wyda decyzję merytoryczną w sprawie, którą uzasadni stosownie do wskazań art. 107 § 3 k.p.a.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł uprawniony zaskarżając ten wyrok w całości i żądając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a, naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku przejawiające się w:

- braku zamieszczenia w uzasadnieniu wyroku jasnych i konkretnych wskazań dla Urzędu Patentowego, co do dalszego postępowania, co czyni niemożliwym wypełnienie przez Urząd Patentowy wymagań co do ponownego rozpoznania sprawy zgodnie ze wskazaniami Sądu;

- braku odniesienia się do twierdzeń kasatora dotyczących kwestii wpływu przedłożonych przez uczestnika postępowania dowodów na wynik sprawy administracyjnej i bezkrytycznym zaaprobowaniu zarzutów skargi do WSA z dnia 28 listopada 2014 r.;

- nieuzasadnionym, sprzecznym z materiałem dowodowym oraz stanem faktycznym i dokonanym z przekroczeniem uprawnień kontrolnych Sądu, przesądzeniu o wyniku postępowania dowodowego w następstwie ponownego rozpoznania sprawy przez organ i dokonaniu ustaleń faktycznych;

- wadliwym uzasadnieniu wyroku w zakresie wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia w szczególności poprzez niewskazanie w uzasadnieniu, na czym konkretnie polega naruszenie poszczególnych przepisów k.p.a. powołanych przez Sąd, tj. art. 7, art.75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, art.75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:

- wadliwą ocenę ustaleń faktycznych dokonanych przez Urząd Patentowy i niedostrzeżenie, że organ nie naruszył wskazanych powyżej przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż oparł się na całości materiału zebranego w sprawie, dokonał wszechstronnej i należytej oceny okoliczności faktycznych oraz materiału dowodowego, a także wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy;

- wadliwą ocenę przedłożonego w sprawie przez wnioskodawcę materiału dowodowego i w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, iż materiał dowodowy powinien być oceniony przez Urząd Patentowy odmiennie;

- nieuzasadnione przyjęcie, że Urząd Patentowy naruszył przepis art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania [...];

- bezpodstawne uznanie, że uzasadnienie decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. nie spełnia wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 2553 ust. 5 p.w.p. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że Urząd Patentowy naruszył przepis art. 2553 ust. 5 p.w.p. co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o stan faktyczny niezgodny z rzeczywistością oraz do błędnego ustalenia przez Sąd, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i w konsekwencji do uchylenia prawidłowej decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. w wyniku uwzględnienia skargi.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów uprawiony przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawca wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, według spisu kosztów, a w razie jego niezłożenia według norm przepisanych.

W piśmie z dnia 8 czerwca 2018 r. uprawniony podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w skardze kasacyjnej oraz zawarte w niej żądania. Według uprawnionego argumenty i wnioski zawarte w odpowiedzi na skargę kasacyjną nie zasługują na uwzględnienie jako bezzasadne i sprzeczne z materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Uprawniony podkreślił, że istota sprawy związana jest z ustaleniami, czy doszło do ujawnienia rozwiązania, które skarżąca przedstawiła patentowi PL/EP 1706557, przed datą jego pierwszeństwa. Zdaniem uprawnionego UPRP słusznie uznał, że skarżąca nie udowodniła, iż doszło do ujawnienia spornego rozwiązania, a w sprawie nie można się doszukać istotnych uchybień procesowych organu, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

Przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli kasacyjnej jest wyrok WSA w Warszawie uchylający zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego oddalającą wniosek o unieważnienie spornego patentu na wynalazek, który zapadł po wyroku NSA z 5 maja 2017 r. o sygn. akt II GSK 444/17 uchylającym wcześniejszy wyrok WSA w Warszawie. NSA uchylił wyrok WSA z uwagi na wadliwość uzasadnienia zaskarżonego wyroku, która uniemożliwiała dokonanie kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, a także decyzji Urzędu Patentowego. NSA stwierdził, że Sąd I instancji – ponownie rozpoznając sprawę – odniesie się przede wszystkim do zarzutów zawartych w skardze i pod tym kątem dokona kontroli zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie zasługuje zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazany w pkt I ppkt 1) petitum skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie tego przepisu poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku przez Sąd I instancji w zakresie: wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia, w szczególności poprzez niewskazanie w uzasadnieniu, na czym konkretnie polegało - zdaniem Sądu I instancji - naruszenie poszczególnych przepisów k.p.a. powołanych przez Sąd, tj. art. 7, art.75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ponadto, naruszenie tego przepisu polegało na braku odniesienia się do twierdzeń kasatora dotyczących kwestii wpływu przedłożonych przez uczestnika postępowania dowodów na wynik sprawy administracyjnej i bezkrytycznym zaaprobowaniu zarzutów skargi do WSA z dnia 28 listopada 2014 r., jak również braku zamieszczenia w uzasadnieniu wyroku jasnych i konkretnych wskazań dla Urzędu Patentowego, co do dalszego postępowania, co czyni niemożliwym wypełnienie przez Urząd Patentowy wymagań co do ponownego rozpoznania sprawy zgodnie ze wskazaniami Sądu.

W tym miejscu podkreślić należy, że uzasadnienie wyroku, stanowiąc integralną część rozstrzygnięcia sądowego realizuje istotne, przypisane mu funkcje, w tym funkcję perswazyjną oraz funkcję kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda tego, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej (vide wyrok NSA z dnia 30.05.2012 r. sygn. akt II GSK 620/11, wyrok NSA z dnia 3.02.2016 r. sygn. akt II GSK 661/14 niepublikowane).

Powyższe oznacza, że uzasadnienie orzeczenia sądowego nie jest instytucją wtórną w stosunku do postępowania przeprowadzonego przed sądem administracyjnym, ale przeciwnie – wadliwe uzasadnienie orzeczenia może prowadzić do niezgodnego z prawem załatwienia sprawy, a obarczone nim orzeczenie co do zasady nie odpowiada prawu. Do sytuacji, gdy wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy uzasadnienie to utrudnia lub wręcz uniemożliwia kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak zwłaszcza wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej oceny stanowiska Sądu I instancji co do stanu faktycznego przyjętego przezeń za podstawę rozstrzygnięcia, czy też jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15.02.2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, ONSiWA 2010, z.3, poz.39, wyrok NSA z dnia 24.04.2015 r. sygn. akt I OSK 1174/14 niepublikowany).

W związku z powyższym w sytuacji, gdy sąd administracyjny dokonuje kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, za oczywiste uznać należy, że uzasadnienie wyroku powinno w jednoznaczny sposób odnosić się do normatywnego wzorca kontroli legalności zaskarżonego aktu, poprzez wyznaczenie ram materialnoprawnych i przepisów postępowania, które miały lub powinny mieć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie (vide wyrok NSA z dnia 9.01.2013 r. sygn. akt II GSK 1934/11 niepublikowany).

Odwołując się do treści art.141 § 4 p.p.s.a. podkreślić należy, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przy czym pamiętać należy, że obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem (art. 3 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że uzasadnienie powinno zawierać nie tylko opis stanu faktycznego, ustalonego przez organ, ale musi obejmować także ocenę tych ustaleń i wskazanie, w jakim stopniu zostały one przyjęte przez Sąd I instancji i z jakich powodów.

Odnosząc wyżej poczynione uwagi do uzasadnienia zaskarżonego wyroku, należy zauważyć, że treść uzasadnienia nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie dotyczące motywów, którymi kierował się Sąd I instancji stwierdzając, że zaskarżona nie jest zgodna z prawem. Uzasadnienie Sądu I instancji w zasadzie nie zawiera niezbędnych składników, o których stanowi art. 141 § 4 p.p.s.a., a mianowicie nie przedstawienia zwięzłego stanu sprawy. Obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy obejmuje bowiem nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem (art. 3 § 1 p.p.s.a.).

Sąd I instancji zaniechał kontroli zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego pod względem jej zgodności z prawem. Nie ustosunkował się do stanowiska organu, który stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, że sporny wynalazek jest pozbawiony poziomu wynalazczego, czemu dał wyraz organ w uzasadnieniu decyzji. Rację ma autor skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję UP wskazał, że organ dopuścił się naruszenia art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., jednakże nie wyjaśnił, na czym polegało naruszenie tych przepisów przez organ oraz czy ewentualne naruszenia mogły mieć wpływ na wynik sprawy, tj. na okoliczność posiadania lub nie przez sporny wynalazek poziomu wynalazczego, co z kolei uzasadniałoby oddalenie bądź uwzględnienie wniosku o unieważnienie spornego patentu. Wadliwość uzasadnienia wyroku Sądu I instancji przejawiła się również bezkrytycznym zaaprobowaniu zarzutów skargi do WSA z dnia 28 listopada 2014 r., tym bardziej, że Urząd Patentowy odniósł się do dowodów przedłożonych przez wnioskodawcę na okoliczność wykazania przez niego podstawy unieważnienia patentu, czemu dał wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu decyzji.

Podkreślenia wymaga, że motywy wyroku muszą być zatem jasne i przekonujące, stanowić konsekwentną i logiczną całość (por. wyrok NSA z 9 marca 2006 r., II OSK 632/05). Uzasadnienie orzeczenia, które nie pozwala na jednoznaczne ustalenie przesłanek, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji, podejmując zaskarżone orzeczenie, uznać należy za dotknięte wadą, która nie pozwala na kontrolę kasacyjną tego orzeczenia (por. np. wyrok NSA z 30 sierpnia 2006 r., II OSK 1109/05, CBOSA). Z takim właśnie przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż powody, dla których Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję nie zostały w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w sposób pełny i zrozumiały. Można bowiem wywodzić, że Sąd I instancji prowadzi polemikę z organem co do oceny przedłożonych przez wnioskodawcę dowodów, co uzasadniałoby jedynie ewentualne naruszenie przez UP art. 80 k.p.a., nie zaś pozostałych powołanych przez Sąd I instancji przepisów postępowania.

Ponadto, w ocenie Naczelnego sądu Administracyjnego Sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. w części wskazującej na obowiązek zawarcia w wyroku uwzględniającym skargę wskazań co do dalszego postępowania. Należy podkreślić, że wskazania te powinny być konkretne i jednoznacznie sformułowane, tak aby w ponowionym na skutek wyroku postępowaniu umożliwić organowi usunięcie wszystkich uchybień prawa, z powodu których sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz – w następstwie tego – doprowadzenie w sprawie do pełnej i niewątpliwej zgodności z prawem. Wymogów tych nie spełnia uzasadnienie wyroku, z którego wskazań co do dalszego postępowania trzeba się tylko domyślać, tego bowiem rodzaju uzasadnienie skutkować może uzasadnioną niepewnością organu i strony w zakresie dalszych – mających mieć miejsce po wyroku – czynności postępowania administracyjnego, dla przeprowadzenia których sąd uchylił dotychczasową decyzję. Nie można pomijać też tego, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Aby więc regulacja ta mogła zostać zrealizowana i wykorzystana w dalszym (po wyroku) postępowaniu w sprawie, zalecenia w zakresie tegoż dalszego postępowania powinny zostać sformułowane i przekazane przez sąd w sposób niewątpliwy oraz niewymagający i niedopuszczający domysłów czy też interpretacji (por. np. wyroki NSA z: 23 marca 2005 r., FSK 1799/04; 9 września 2005 r., FSK 2032/04 i FSK 2033/04; 14 lutego 2013 r., I FSK 467/12; z 7 października 2014 r., I FSK 1492/13, CBOSA).

Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że w zaskarżonym wyroku wskazania co do dalszego postępowania sprowadzają się do jednego zdania, a mianowicie Sąd I instancji stwierdził, że: "Ponownie orzekając w sprawie organ przeprowadzi postępowanie dowodowe w kierunku wskazanym przez Sąd po czym dokona całościowej oceny materiału dowodowego i wyda decyzję merytoryczną w sprawie, którą uzasadni stosownie do wskazań art. 107 § 3 k.p.a." (s. 22 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Wskazania sformułowane przez Sąd I instancji - jak słusznie podniósł autor skargi kasacyjnej - nie zawierają jednoznacznych, jasnych i konkretnych wytycznych dla Urzędu Patentowego co do dalszego postępowania, co z kolei czyni niemożliwym wypełnienie przez Urząd Patentowy wymagań co do ponownego rozpoznania sprawy zgodnie ze wskazaniami Sądu. Tym bardziej, że Sąd I instancji zarzucając Urzędowi Patentowemu naruszenie szeregu przepisów postępowania, tj. art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. nie wyjaśnił, na czym konkretnie polegało naruszenie przez organ każdego z tych przepisów. Tym bardziej, że Urząd Patentowy ustosunkował się w zaskarżonej decyzji do każdego z dowodów przedłożonych przez wnioskodawcę, aa swoje stanowisko zawarł w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Warszawie weźmie pod uwagę specyfikę postępowania spornego w przedmiocie unieważnienia prawa, a przede wszystkim fakt, że Urząd Patentowy w tym postępowaniu powinien przede wszystkim wyczerpująco rozpatrzeć i ocenić materiał dowodowy przedstawiony przez strony, a zwłaszcza przez wnioskodawcę, który już we wniosku o unieważnienie prawa, jak wynika expressis verbis z art. 255 (1) ust. 3 pkt 5 p.w.p, wskazuje środki dowodowe i zobowiązany jest do wykazania zasadności zgłoszonych podstaw unieważnienia. Ogólna zasada postępowania spornego zawarta w art. 255 ust. 4 p.w.p. w myśl której Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w postępowaniu spornym w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę, odróżnia to postępowania od klasycznego postępowania administracyjnego, dla którego wyłączną podstawą są przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tej przyczyny w art. 256 ust. 1 p.w.p. przyjęta została w odniesieniu do postępowania spornego zasada odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, nie zaś zasada stosowania tychże przepisów wprost. Dlatego też w tym postępowaniu to przede wszystkim wnioskodawca ma wykazać, że sporny wynalazek nie posiada poziomu wynalazczego. Zatem to na wnioskodawcy spoczywał ciężar dowodu w zakresie wykazania braku nieoczywistości spornego wynalazku wskutek wcześniejszego publicznego ujawnienia rozwiązania pochodzącego od wnioskodawcy.

WSA w Warszawie weźmie również pod uwagę, że dowody przedstawiane przez wnioskodawcę na uzasadnienie wskazanych podstaw unieważnienia patentu, powinny być opatrzone konkretną datą i pochodzić sprzed daty zgłoszenia spornego patentu. Dowody pochodzące z okresu po tej dacie nie mogą stanowić podstawy do oceny przez organ wskazanych we wniosku przesłanek unieważnienia. Zatem WSA w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę podda kontroli stanowisko organu, że wnioskodawca nie wykazał, że nastąpiło wcześniejsze publiczne ujawnienie rozwiązania na targach [...] w listopadzie 2003 r. w rozumieniu art. 54 ust. 2 Konwencji oraz art. 25 ust. 2 p.w.p.

W tym miejscu należy podkreślić, że przedstawione wyżej stanowisko uzasadnia tezę, że stwierdzone uchybienie przepisowi art. 141 § 4 p.p.s.a w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyni bezprzedmiotowym zajmowanie się pozostałymi zarzutami skargi kasacyjnej.

Z powyższych względów, uwzględniając skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.