Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 398/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 85, art. 86 § 1, art. 87 § 1 i § 3, art. 88
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 5401/22 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi E. B. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 marca 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5401/22, odrzucił wniosek E. B. o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r., w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podniósł, że E. B. w dniu 19 października 2022 r. wniosła skargę na ww. decyzję organu. Wraz ze skargą strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, wskazując na niedostatki skarżonej decyzji w kontekście brzmienia art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; powoływanej dalej jako: k.p.a.) oraz na rażącą niekonstytucyjność zbyt krótkiego terminu do zaskarżenia decyzji BFG. Nadto poniesiono, że o decyzji Skarżąca dowiedziała się z przekazów medialnych w momencie, gdy już niemożliwym było sporządzenie i wniesienie skargi z zachowaniem terminu. W uzasadnieniu wniosku zarzucono także, że Skarżąca nie została pouczona o możliwości i sposobie zaskarżenia decyzji.

Sąd I instancji odrzucając wniosek o przywrócenie terminu wskazał na wstępie, że decyzja BFG została wydana na podstawie przepisów ustawy z 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz.U. z 2022 r., poz. 2253; dalej jako: ustawa o BFG). Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że termin do zaskarżenia takiej decyzji przez podmiot niebędący jej adresatem, ale którego interes prawny miał doznać uszczerbku w związku z jej wydaniem, wynosi 7 dni od dnia ogłoszenia decyzji lub informacji o przyczynach i skutkach wydania tej decyzji (art. 109 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 103 ust. 5 ustawy o BFG; por. m.in. postanowienia NSA: z 11 sierpnia 2020 r. o sygn. akt II GZ 221/20 i z 8 października 2020 r. o sygn. akt II GZ 290/20).

WSA stwierdził, że informacja o przyczynach i skutkach wydania skarżonej decyzji ukazała się na stronie internetowej BFG dnia 30 września 2022 r., wobec czego ostatnim dniem terminu do skutecznego wniesienia skargi na decyzję BFG przez osobę, której interes prawny miał doznać uszczerbku w związku z jej wydaniem, w tym także przez Skarżącą, był 7 października 2022 r.

W odniesieniu do złożonego przez stronę wniosku o przywrócenie terminu Sąd I instancji przywołał treść art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.). Oceniając przesłanki formalne badanego wniosku WSA stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi w tej sprawie jest dopuszczalny, gdyż dotyczy ustawowego, siedmiodniowego terminu, któremu uchybiono, a który zwierał się w okresie od 30 września do 7 października 2022 r. Uchybienie wnioskowanemu terminowi powoduje dla strony także negatywne konsekwencje, prowadząc do zamknięcia drogi sądowej.

W zakresie trybu i terminu zgłoszenia wniosku Sąd wskazał, że wprawdzie prawidłowo złożono go za pośrednictwem BFG, jednakże wniosek jest spóźniony i jako taki podlegał odrzuceniu. WSA podkreślił, że żądanie przywrócenie terminu zgłasza się w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu i w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie, jako powód niedotrzymania terminu wskazano brak wiedzy Skarżącej o decyzji BFG oraz brak pouczenia jej o trybie i terminie skarżenia takiej decyzji. Tym samym, aby ocenić, czy badany wniosek został zgłoszony w otwartym, ustawowym, siedmiodniowym terminie określonym w art. 87 p.p.s.a. Sąd obowiązany był ustalić w jakim dniu ustała przyczyna uchybienia terminu.

WSA stwierdził, że Skarżąca 6 października 2022 r. udzieliła radcy prawnemu pełnomocnictwa do reprezentowania jej w niniejszej sprawie – tj. dot. decyzji BFG z 29 września 2022 r. Dowodzi to, iż już na dzień 6 października 2022 r. (a zatem jeszcze przed upływem ustawowego terminu na skarżenie decyzji) zarówno Skarżąca, jak i jej pełnomocnik, mieli wiedzę o wydaniu skarżonej decyzji. Tym samym potencjalnie istniała możliwość złożenia skargi w terminie, bowiem 6 października 2022 r. Skarżąca, korzystając z profesjonalnego pełnomocnika, powzięła także wiedzę o trybie i terminie skarżenia decyzji BFG.

W związku z powyższym Sąd I instancji przyjął, że skoro obie przyczyny uchybienia terminu odpadły 6 października 2022 r., to złożenie wniosku o przywrócenie terminu do skargi dnia 19 października 2022 r. nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 87 p.p.s.a., konsekwencją czego wniosek podlegał odrzuceniu, jako spóźniony.

Odnośnie pozostałych kwestii podniesionych w badanym wniosku, tj. postrzegania prawidłowości/nieprawidłowości skarżonej decyzji przez pryzmat art. 107 k.p.a. oraz oceny długości terminu przewidzianego na skarżenie decyzji BFG WSA stwierdził, że nie mogą one przemawiać ani za, ani przeciw przywróceniu wnioskowanego terminu. Ocena decyzji BFG może bowiem nastąpić dopiero przy rozpoznawaniu sprawy co do istoty, nie zaś w postępowaniu wpadkowym dotyczącym przywrócenia terminu. Podobnie termin na skarżenie takiej decyzji, wynikający z obowiązującego powszechnie prawa, w żadnym razie – nawet jeśli zbyt krótki w ocenie Skarżącej i jej pełnomocnika, nie ma wpływu na terminowość złożenia badanego obecnie żądania.

W konsekwencji powyższego Sąd przyjął, że ustawowy, siedmiodniowy termin na skuteczne żądanie przywrócenie terminu do złożenia skargi w niniejszym przypadku upłynął 17 października 2022 r. WSA wyjaśnił, że okres ów liczono od dnia następnego po dniu, w którym skarga mogła być złożona skutecznie, z uwzględnieniem soboty, tj. od 10 października 2022 r. Reasumując przyjęto, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nadany w dniu 19 października 2022 r. był spóźniony, bowiem ostatnim dniem ustawowego, siedmiodniowego terminu na skuteczne żądanie przywrócenia terminu był 17 października 2022 r.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła E. B., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego zmiany w całości i przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Ewentualnie, w przypadku uznania, że nie jest możliwa zmiana zaskarżonego postanowienia, wniesiono o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Skarżąca podniosła jednocześnie, że zarzuty zażalenia noszą znamiona istotnych zagadnień prawnych w świetle regulacji prawa Unii Europejskiej oraz krajowego porządku prawnego, wobec czego poddała pod rozwagę Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwość zastosowania w niniejszej sprawie art. 187 p.p.s.a.

Ponadto wniesiono o zwrócenie się przez NSA do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) z wnioskiem o rozpatrzenie poniższego pytania prejudycjalnego: "Czy art. 6 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz art. 47 i art. 51 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w świetle zasady skuteczności i proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom prawa krajowego, zgodnie z którymi wierzyciel będący konsumentem, chcący skorzystać z prawa odwołania od decyzji podjętej przez organy ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w ramach działań podejmowanych w oparciu o regulacje krajowe stanowiące implementację Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającej ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmuszony jest do wniesienia tego odwołania w terminie prekluzyjnym wynoszącym 7 dni od daty zamieszczenia na stronie internetowej tego organu dokumentu prezentującego podjętą przez ten organ decyzję?".

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, a to:

1. art. 6 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 i ust. 2 Dyrektywy 93/13/EWG w zw. z art. 45, art. 76 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że konsumenci bezwzględnie obowiązani są do zgłoszenia skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego o przymusowej restrukturyzacji Uczestnika ad. 2 w terminie 7 dni, w sytuacji gdy zasady dotyczące ochrony praw konsumentów oraz zapewnienia prawa do sądu w porządku prawa krajowego stanowią normy wyższego rzędu niż ustawa o BFG, przepisy ustawy o BFG ograniczają konstytucyjne prawo Skarżącej do sądu z uwagi na zastrzeżenie rażąco krótkiego terminu do zaskarżenia spornej decyzji, który w świetle utrwalonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie spełnia standardów środków ochrony prawnej, o których mowa Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej, a w efekcie odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję BFG, pomimo rażąco nieprawidłowej implementacji Dyrektywy BRRD do krajowego porządku prawnego, prowadzących do sprzeczności zewnętrznej z Dyrektywą 93/13/EWG oraz Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej i Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej;

2. art. 45, art. 76 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 6 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG w zw. z art. 103 ust. 5 ustawy o BFG w zw. z art. 47 oraz art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z motywem 88 Dyrektywy BRRD - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przewidziane w art. 103 ust. 5 ustawy o BFG uprawnienie Skarżącej do zgłoszenia środka zaskarżenia względem spornej decyzji BFG, nie stanowi naruszenia podstawowych praw Skarżącej, w sytuacji, gdy przewidziany w art. 103 ust. 5 tryb odwoławczy dla wszelkich osób, których interes został naruszony decyzją, nie stanowi skutecznego środka ochrony prawnej Skarżącej, narusza zasadę proporcjonalności ograniczania praw podstawowych, uniemożliwia poszukiwanie ochrony prawnej Skarżącej będącej konsumentem, ogranicza konstytucyjne prawo do sądu Skarżącej.

II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez:

1) przyjęcie, że fakt udzielenia przez Skarżącą pełnomocnictwa w dniu 06.10.2022 r. radcy prawnemu A. S. determinuje moment, w którym dla Skarżącej rozpoczął się bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, przy uwzględnieniu konieczności zebrania przez Skarżącą dokumentacji stanowiącej dowód nabycia instrumentów finansowych, których umorzenie na skutek wszczęcia przymusowej restrukturyzacji stanowi przyczynę złożenia skargi w sprawie;

2) przyjęcie, że zastrzeżony krótki termin 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w realiach niniejszej sprawy stanowi wystarczająco długi czas dla Skarżącej na potrzeby złożenia wniosku w trybie przepisów art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a.;

3) przyjęcie, że Skarżąca, która przed wniesieniem skargi nie była w żadnym wypadku stroną postępowania dotyczącego zaskarżonej decyzji Organu powinna być traktowana w sposób tożsamy do sytuacji typowych dla postępowania sądowoadministracyjnego, a w efekcie uznanie, że w realiach niniejszej sprawy Skarżąca łącznie mogła w ciągu maksymalnie 14 dni od daty niespodziewanego dla konsumentów wydania zaskarżonej decyzji rozeznać się na rynku usług prawniczych w zakresie ofert prowadzenia tego typu sprawy, zapoznać się z możliwościami zaskarżenia decyzji Organu, a także przygotować i przekazać pełnomocnikowi procesowemu wszystkie niezbędne dokumenty do złożenia skargi w niniejszej sprawie;

4) przyjęcie, że Skarżąca nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym ze swojej winy i nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w terminie, w sytuacji, gdy z treści skargi, a także z faktów notoryjnych wynika wprost, że Skarżąca nie wniosła skargi i stosownego wniosku w terminie z uwagi na:

a) zastrzeżony ustawowo wyjątkowo krótki termin na zgłoszenie rozbudowanej skargi na skomplikowaną decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego m.in. przez konsumentów będących wierzycielami G. S. A., stanowiący w ocenie Skarżącej błąd w implementacji Dyrektywy BRRD, a w efekcie pozostający w sprzeczności z normami prawa wyższego rzędu w postaci Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz aktów prawa unijnego,

b) brak wiedzy Skarżącej o wydanej przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny decyzji oraz jej skutkach, brak wiedzy Skarżącej o podstawach i przyczynach wydania decyzji przez BFG, brak możliwości dokonania weryfikacji decyzji BFG z uwagi na niejawność wszystkich dokumentów będących podstawą do podjęcia przez BFG zaskarżonej decyzji,

c) brak wiedzy Skarżącej o konieczności bieżącego monitorowania przez kredytobiorców stron internetowych takich organów jak Bankowy Fundusz Gwarancyjny mających wpływ na sytuację banków na terenie Rzeczypospolitej Polskiej,

d) brak wyspecjalizowanej wiedzy prawniczej z zakresu prawa bankowego oraz regulacji powiązanych z branżą bankową,

e) brak wiedzy o zasadach zaskarżania decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji banku,

f) brak znajomości regulacji prawa Unii Europejskiej odnoszących się do przymusowej restrukturyzacji,

g) konieczność poszukiwania pomocy prawnej u podmiotów wyspecjalizowanych i poniesienia dodatkowych, znacznych wydatków w celu znalezienia pomocy profesjonalnego pełnomocnika procesowego w wyjątkowo krótkim terminie, z racji na brak wiedzy i umiejętności Skarżącej do sformułowania skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego w tak skomplikowanej sprawie.

W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w jego petitum.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Z art. 87 § 3 p.p.s.a. wynika zaś, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie stwierdził, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie mógł zostać merytorycznie rozpoznany, ponieważ nie została spełniona przesłanka z art. 87 § 1 p.p.s.a., tj. wniosek został złożony z uchybieniem 7-dniowego terminu od ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia skargi. Jako fakt ustania przyczyny uchybienia terminowi - jak słusznie wskazał WSA - należało bowiem przyjąć udzielenie w dniu 6 października 2022 r. pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi do zastępowania skarżącej w sprawie dotyczącej decyzji BFG z dnia 29 września 2022 r. Bez wątpienia w tej właśnie dacie skarżąca posiadała już stosowną wiedzę o decyzji, którą zamierzała skarżyć. Trudno zatem twierdzić, że przyczyna uchybienia, jako którą wskazano niewiedzę o wydaniu przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny wskazanej decyzji podlegającej woli zaskarżenia, ustała w innej dacie niż data wynikająca z umocowania do reprezentowania skarżącej w przedmiotowym zakresie przed sądem administracyjnym. Zasadnie przy tym Sąd I instancji uznał, ze skoro w dniu udzielonego pełnomocnictwa, a zatem 6 października 2022 r., trwał jeszcze bieg terminu do wniesienia skargi na decyzję BFG, to za początek biegu terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia spóźnionej skargi, należało przyjąć dzień następny po upływie końca terminu przewidzianego na wniesienie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza zatem, że pierwszym dniem po ustaniu przyczyny uchybienia – liczonym w faktycznie biegnącym już okresie uchybienia – był 8 października 2022 r. Tym samym koniec siedmiodniowego, przewidzianego ustawą p.p.s.a. terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej, przypadał na dzień 14 października 2022 r. (omyłkowo wskazano przez Sąd I instancji dzień 17 października 2022 r., co jednak pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, bowiem wniosek skarżącej został złożony w jeszcze późniejszej dacie, tj. w dniu 19 października 2022 r.).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie dla skuteczności niniejszego wniosku istotne znaczenie ma aspekt czasowy zaistniałych zdarzeń, rodzących określone skutki prawne. Zdaniem NSA, termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został naruszony, bowiem jak wynika z akt sprawy, wniosek ten został złożony dopiero w dniu 19 października 2022 r. Skoro zaś koniec terminu na złożenie przedmiotowego wniosku upływał po 7 dniach od ustania przyczyny uchybienia (czyli stanu niewiedzy w zakresie istnienia w obrocie prawnym decyzji, którą strona zamierzałaby skarżyć, gdyby o niej wiedziała), a przyczyna ta nie istniała już, a zatem ustała w chwili udzielania pełnomocnictwa w dacie 6 października 2022 r., to nie można przyjąć, że określony ustawą 7-dniowy termin na wniosek o przywrócenie terminu mógłby być liczony od innej początkowej daty niż pierwszy dzień pozostawania w rzeczywistej zwłoce, tj. od dnia 8 października 2022 r. To od tego dnia skarżąca – dbając należycie o własne interesy – winna była w ciągu 7 dni złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia spóźnionej skargi. W rozpoznawanej sprawie nie występują żadne podstawy prawne lub faktyczne, by początek biegu terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu liczyć od innej, późniejszej daty. Tak zaś liczony termin nakazuje przyjąć, ze złożenie przedmiotowego wniosku dopiero w dniu 19 października 2022 r. nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., skutkując tym samym uznaniem go za wniosek spóźniony.

Zdaniem NSA, okoliczność ta stanowiła przesłankę do zastosowania w sprawie art. 88 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuci spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu. Jak wywiedziono powyżej, spóźniony jest zaś ten wniosek, który został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu liczonego od chwili ustania przyczyny uchybienia terminowi.

W odniesieniu zaś do argumentacji przedstawionej w zażaleniu, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że poza zakresem sprawy wpadkowej, rozstrzyganej na obecnym etapie postępowania, była podnoszona przez skarżącą kwestia dotycząca krótkiego terminu określonego na wniesienie skargi do sądu administracyjnego na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego.

W świetle przedstawionych okoliczności sprawy NSA stwierdza, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należało uznać za spóźniony i Sąd I instancji zasadnie go odrzucił na podstawie art. 88 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.