Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 702/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 178 w zw. z art. 177 § 1 i 3 w zw. z art. 173 § 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 2018/23 w sprawie ze skargi K.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 20 października 2023 r. nr SKO.4106.1144.2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 16 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 2018/23 (dalej postanowienie z 16 września 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę kasacyjną K.D. (dalej skarżący) od wyroku tego Sądu z 13 marca 2024 r. II SA/Gl 2018/23 (dalej wyrok z 13 marca 2024 r.) oddalającego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z 20 października 2023 r. nr SKO.4106.1144.2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że termin do wniesienia w tej sprawie skargi kasacyjnej został określony w art. 177 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej ppsa), ponieważ przed upływem 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej skarżący wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i wniosek ten został uwzględniony. Oznacza to, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegł w niniejszej sprawie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono skarżącemu, na skutek zgłoszonego przez niego żądania, 16 kwietnia 2024 r. Ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik został zawiadomiony o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w sprawie 25 czerwca 2024 r. i to od tej daty należało liczyć termin do wniesienia skargi kasacyjnej. W rezultacie, 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął 25 lipca 2024 r. Pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną 7 sierpnia 2024 r., a więc po upływie terminu do jej wniesienia. Sąd I instancji zaznaczył, że dla biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie miał znaczenia złożony przez pełnomocnika dnia 11 lipca 2024 r. wniosek o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem ani dokonane w związku z nim doręczenie z dnia 26 lipca 2024 r., ponieważ uzasadnienie wyroku zostało w sprawie sporządzone na skutek żądania zgłoszonego przez skarżącego, a odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono skarżącemu 16 kwietnia 2024 r. (k. 3-4, 126, 127, 129-132, 134, 136-137, 139, 144-145, 146, 147-148, 150-154, 160-163, 169, 171-172 akt sądowych; k. 2, 3, 27-28v. akt II SPP/Gl 76/24).

Zażalenie na postanowienie z 16 września 2024 r. złożył skarżący, reprezentowany przez adw. M.D., zaskarżając je w całości i wnosząc o nadanie biegu sprawie i uwzględnienie zażalenia. Podniósł, że kasację [winno być skargę kasacyjną - uw. NSA] wniósł w terminie, po wyznaczeniu go obrońcą [winno być pełnomocnikiem - uw. NSA] z urzędu przez [Okręgową] Radę Adwokacką w Częstochowie w dniu 21 czerwca 2024 r. Pełnomocnik wskazał, że niezwłocznie zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o nadesłanie odpisu wyroku [z 13 marca 2024 r.]. Sąd przysłał na adres jego kancelarii odpis wyroku z uzasadnienie. Niezwłocznie po tym, wniósł kasację [skargę kasacyjną]. Sąd [winno być Przewodniczący - uw. NSA] wezwał go, "czy chce, aby sprawa przed Sądem Administracyjnym w trybie kasacyjnym była na rozprawie i oświadczenie o zrzeczenie się rozprawy". Pełnomocnik złożył stosowne pismo, żądając wyznaczenia rozprawy. Podniósł, że "Z klientem [winno być skarżącym - uw. NSA] nie miałem żadnego kontaktu nie przybywał do mojej kancelarii także to co on otrzymał jakiś wyrok to się dopiero dowiedziałem jak dostałem odpis wyroku na adres kancelarii." (k. 178-178v. akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku [...] przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 173 § 1 ppsa). Skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 1 ppsa). W razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, [...] po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 3 ppsa).

Wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie (art. 178 ppsa).

Z przywołanych przepisów ustawy procesowej jednoznacznie wynika, w jakim terminie należy wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Co do zasady, badanie dochowania terminu do dokonania tej czynności procesowej wymaga poczynienia, przede wszystkim, ustaleń w zakresie daty doręczenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, która wywołuje rozpoczęcie biegu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Jednakże, w sytuacji w której strona, po doręczeniu jej - na jej wniosek - odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej złoży wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu, termin do wniesienia skargi kasacyjnej ulega przerwaniu i zaczyna bieg ponownie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

W niniejszej sprawie skarżący osobiście wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 13 marca 2024 r. w dniu jego wydania (k. 126, 127). Wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku należy rozumieć również jako wniosek o doręczenie odpisu wyroku wraz ze sporządzonym uzasadnieniem. Doręczenie skarżącemu odpisu wyroku z 13 marca 2024 r. wraz z uzasadnieniem nastąpiło 16 kwietnia 2024 r. (k. 129-132, 136-136v., 137-137v.). Pismem z 2 maja 2024 r. skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy przez ustanowienie dla niego adwokata w osobie M.D. w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku z 13 marca 2024 r. Co znamienne, we wniosku tym skarżący podniósł, że wskazany przez niego adwokat jest już zorientowany w sprawie (k. 2, 3 akt II SPP/Gl 76/24). Adw. M.D. został wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w Częstochowie (dalej Rada) pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego w tej sprawie w dniu 21 czerwca 2024 r. (k. 139). Zgodnie z informacją udzieloną przez Radę, popartą wydrukiem z systemu teleinformatycznego operatora pocztowego - Poczty Polskiej, zawiadomienie w tym zakresie doręczono pełnomocnikowi 25 czerwca 2024 r. (k. 160-163). W tym stanie rzeczy Sąd I instancji prawidłowo uznał, że 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej w imieniu skarżącego upłynął bezskutecznie 25 lipca 2024 r.

Bez znaczenia pozostaje zwrócenie się przez pełnomocnika skarżącego do Sądu pismem z 11 lipca 2024 r. z wnioskiem o doręczenie mu odpisu wyroku z 13 marca 2024 r. z uzasadnieniem (k. 144, 145). Sam fakt uwzględnienia tego wniosku przez Przewodniczącego Wydziału i doręczenia pełnomocnikowi odpisu wydanego w niniejszej sprawie wyroku z uzasadnieniem, w sytuacji w której odpis wyroku został uprzednio doręczony skarżącemu wskutek jego wniosku w tym przedmiocie, nie mógł spowodować otwarcia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na nowo. Doręczenie pełnomocnikowi odpisu wyroku z uzasadnieniem miało w tym przypadku charakter jedynie informacyjny. Czynność prawna skarżącego polegająca na złożeniu wniosku o sporządzenie (i doręczenie) odpisu wyroku z uzasadnieniem spowodowała następstwo w postaci sporządzenia uzasadnienia wyroku i doręczenia skarżącemu jego odpisu wraz ze sporządzonym uzasadnieniem. Złożony w terminie otwartym do złożenia skargi kasacyjnej wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu spowodował przerwanie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i przesunięcie jego początku do dnia, w którym ustanowiony pełnomocnik dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego w tej sprawie.

Uprawnienie do wniesienia skargi kasacyjnej przez skarżącego powstało w wyniku terminowego (art. 141 § 2 zdanie pierwsze ppsa) złożenia przez niego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 13 marca 2024 r. i doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem. Wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i jego ustanowienie miało wpływ jedynie na początek i koniec biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącego nie nabył on prawa do ponownego żądania sporządzenia uzasadnienia i doręczenia mu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, które powodowałoby ponowne otwarcie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Gdyby podzielić to stanowisko, należałoby dojść do wniosku, że strona mogłaby dowolnie i samowolnie kreować bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, podczas gdy termin ten jest terminem ustawowym. Nie może być przedłużany ani skracany, a przepisy odnoszące się do terminu ustawowego winny być interpretowane ściśle, nie zaś rozszerzająco. Skarżący prawidłowo zgłosił wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 13 marca 2024 r. i doręczenie mu odpisu tego wyroku z uzasadnieniem, zachowując 7-dniowy termin na dokonanie tej czynności prawnej (art. 141 § 2 zdanie pierwsze ppsa). Gdyby zaniechał zgłoszenia tego wniosku, uchybiłby terminowi, a więc ustanowiony pełnomocnik musiałby złożyć wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Bez znaczenia jest wezwanie pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez sformułowanie wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy (k. 155, 156). Ewentualne wezwania Przewodniczącego do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nie warunkują kwestii jej złożenia w terminie. Uzupełnienie braków formalnych, zgodnie z wezwaniem Przewodniczącego, nie sanuje sytuacji prawnej skarżącego kasacyjnie, jeżeli skarga kasacyjna została złożona po terminie. Tym samym, niezależnie od kwestii celowości wzywania skarżącego kasacyjnie do uzupełnienia braków formalnych spóźnionej skargi kasacyjnej, argument ten nie jest istotny z punktu widzenia treści zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Bez znaczenia pozostaje także to, że skarżący i wyznaczony dla niego pełnomocnik z urzędu nie kontaktowali się z sobą w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej. W interesie prawnym strony i jej pełnomocnika jest dochowanie należytej staranności w zakresie ich wzajemnej relacji. Pełnomocnik skarżącego bezpodstawnie powołuje się na brak kontaktu z nim ze strony skarżącego, mając wszelkie narzędzia do podjęcia stosownych kroków w tej sprawie w imieniu i na rzecz skarżącego, szczególnie, że - zgodnie z informacją podaną przez samego skarżącego we wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu - adw. M.D. już na etapie złożenia tego wniosku, tj. 2 maja 2024 r., był zorientowany w sprawie.

Sąd I instancji zasadnie uznał, że skarżący, za pośrednictwem ustanowionego dla niego pełnomocnika z urzędu, wniósł skargę kasacyjną z uchybieniem terminu określonego w art. 177 § 1 i 3 ppsa, czego następstwem było jej odrzucenie na podstawie art. 178 w zw. z art. 177 § 3 [w zw. z art. 173 § 1] ppsa. Zażalenie nie mogło być skuteczne.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.