Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 450/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 13i ust. 3 , art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2068
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 10 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 711/20 w sprawie ze skargi E. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia od E. B. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 711/20, oddalił skargę E.B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2020 r.,

nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Urządzenia kontrolne zainstalowane na bramownicach

nr S06_0326,3_PEF_0(1128) oraz S06_0326,3_PEF_0(128) znajdujące się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi krajowej nr S6 Gdynia (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr 468) - połączenie z autostradą A1 - 16 kwietnia 2019 r. o godzinie 07:03:23, 10:53:26 oraz o godzinie 17:16:18 zarejestrowały trzy przejazdy pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] poruszającego się wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...]. Z informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat wynika, że wymieniony zespół pojazdów nie został wyposażony w jednostkę pokładową viaBox, służącą do naliczania i pobierania opłaty za przejazd po drogach krajowych, wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tj. Dz.U. z 2022 poz. 2539 dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z 22 marca 2011 r.), o której mowa w art. 13i ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 ze zm., dalej: u.d.p.), co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Przejazdy zostały udokumentowane zdjęciami z urządzeń kontrolnych zainstalowanych na bramownicach. Ponadto z informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) wynika, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony, a jego właścicielem w chwili powstania naruszenia był E.B. (dalej także: strona, skarżący).

W związku z powyższym, Główny Inspektor Transportu Drogowego

(dalej: GITD) decyzją z [...] września 2019 r. na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. nałożył na E.B. karę pieniężną w wysokości 1.500 zł.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez stronę, decyzją z [...] stycznia 2020 r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] września 2019 r. W uzasadnieniu podniósł, że 3 listopada 2018 r. nastąpiła zmiana podmiotu realizującego zadania publiczne związane z poborem opłaty elektronicznej za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych i opłat za przejazd płatnymi odcinkami autostrad. Organ powołał się na art. 13hb ust. 1 u.d.p., zgodnie z którym opłatę elektroniczną pobiera Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) oraz na art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., który stanowi, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy

po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy

z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990, dalej: p.r.d.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

Ponadto organ, na podstawie informacji uzyskanej od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (pismo z 21 października 2019 r.) ustalił, że odcinek drogi płatnej, po którym poruszał się zespół pojazdów, został oznakowany zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującymi. Zdaniem GITD do naruszenia w postaci nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej doszło z uwagi na to, że skarżący nie zapoznał się z obowiązującymi przepisami prawa. Jednak nieznajomość prawa nie może być podstawą do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie naruszenia obowiązku opłaty elektronicznej za przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej. Nie ma również znaczenia, w jakim celu był wykonywany przejazd, tj. w celu prywatnym, osobistym, czy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę.

W ocenie Sądu pierwszej instancji w ustalonym stanie faktycznym GITD prawidłowo uznał, że zostały spełnione przesłanki nałożenia na skarżącego, na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł. Sąd stwierdził, że pojazd samochodowy, którym dokonano przejazdu, zarejestrowany jest jako samochód ciężarowy (zgodnie z informacją uzyskaną przez organ z CEPiK), co wyklucza zastosowanie sankcji w wysokości wskazanej w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

Sąd pierwszej instancji, odnosząc się do kwestii nieprawidłowego oznakowania płatnego odcinka drogi krajowej, po którym poruszał się zespół pojazdów, zauważył, że nie ma możliwości zmiany gabarytów znaków drogowych, jak również umieszczania ich w jakikolwiek inny sposób, niż przewidziany przepisami prawa. Dotyczy to również tabliczki T-34, informującej o poborze opłaty elektronicznej za przejazd drogą publiczną. Tym samym, obowiązkiem organów Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania dotyczącego prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, jest upewnienie się, czy droga na odcinku, na którym stwierdzono naruszenie, była oznakowana w sposób prawidłowy, czyli odpowiadający wymaganiom ujętym w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. z 2003, Nr 220 poz. 2181 ze zm., dalej: rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r.). W ocenie Sądu GITD w ramach prowadzonego postępowania wypełnił ten obowiązek prawidłowo. Organ uwzględnił pismo Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (zarządzającego ruchem na drogach krajowych) z 21 października 2019 r., którym GDDKiA poinformował, że odcinek drogi krajowej Gdynia (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr 468) - połączenie z autostradą A1, na którym 16 kwietnia 2019 r. zarejestrowano naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej płatnego odcinka był prawidłowo oznakowany i w wyniku kontroli przeprowadzonych 12 grudnia 2018 r. i 24 czerwca 2019 r. nie stwierdzono nieprawidłowości w oznakowaniu systemu poboru opłat. Sąd uznał, że pismo urzędowe GDDKiA potwierdza fakt prawidłowego oznakowania drogi krajowej tabliczką T-34, informującą o konieczności ponoszenia opłaty elektronicznej na danym odcinku drogi.

Sąd podkreślił, że Główny Inspektor Transportu Drogowego prowadząc postępowanie administracyjne miał obowiązek przestrzegania zasady praworządności (art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego; t.j. Dz.U. 2020 poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.), a w konsekwencji wobec ustalenia, że doszło do naruszenia przez skarżącego obowiązku ponoszenia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej, który był prawidłowo oznakowany był zobligowany do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko GITD, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki zastosowania art. 189e lub art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł E.B., zaskarżając to orzeczenie w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skarżący zarzucił:

1. naruszenia prawa materialnego, tj. art. 13k ust. 1 pkt 2 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że dopuszczalne jest nałożenie kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drodze płatnej w sytuacji gdy kierowca, bez względu na okoliczność czy zauważy znak T-34 czy też znaku tego nie zauważy zostaje pozbawiony realnej możliwości wyboru pomiędzy wjazdem na drogę płatną, a zjazdem na drogę bezpłatną - co narusza zasadę państwa prawnego wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP;

2. naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2019 poz. 1267 ze zm. - dalej: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wypełnienie obowiązku kontroli w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku niezgodnie z powołanym przepisem polegające na braku odniesienia się do zarzutu skarżącego wskazującego, że przesłanką nałożenia kary z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. jest oznakowanie drogi w sposób zapewniający kierowcy realną możliwość wyboru pomiędzy wjazdem na drogę płatną, a jazdą drogą bezpłatną,

b) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2020 poz. 256 ze zm. - dalej k.p.a.) poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji organu w sytuacji, gdy decyzja ta wydana została przy braku przeprowadzenia w sposób wystarczający postępowania wyjaśniającego i dowodowego, tj. nieustaleniu czy droga płatna była oznakowana w taki sposób, aby umożliwić skarżącemu realną możliwość wyboru pomiędzy wjazdem na drogę płatną, a jazdą drogą bezpłatną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, wobec niestwierdzenia wystąpienia przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Zadaniem autora skargi kasacyjnej jest więc sformułowanie zarzutów kasacyjnych, a w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania również wykazanie, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zarzuty skargi kasacyjnej, najogólniej rzecz ujmując, zmierzają do podważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, z uwagi na to, że w wyniku błędnej wykładni art. 13k ust. 1 pkt 2 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., Sąd wadliwie uznał, że GITD prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia, czy droga płatna była oznakowana w taki sposób, aby skarżący miał realną możliwość wyboru pomiędzy wjazdem na drogę płatną, a kontynuowaniem jazdy drogą bezpłatną. W tym kontekście skarżący zarzucił także Sądowi pierwszej instancji, że sporządził uzasadnienie z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a.

Przystępując do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej należy przypomnieć, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13 ha ust. 1 u.d.p. korzystający z dróg publicznych obowiązani są do ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazdy po drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 p.r.d., za które uważa się także zespół pojazdów, składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Stosownie natomiast do art. 13k ust. 1 u.d.p., za naruszenie wspomnianego obowiązku nakładana jest kara pieniężna. Wprowadzając sankcje za naruszenie obowiązku ponoszenia opłaty za przejazd po drogach krajowych ustawodawca nie uzależnił wysokości kary od przyczyny powstania deliktu ani czasu jego trwania.

Obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej ma charakter powszechny, a opłaty za korzystanie z dróg publicznych stanowiąc, podobnie jak cła i podatki, rodzaj danin publicznych, są traktowane, jako ekwiwalent za korzystanie z drogi publicznej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 grudnia 2002 r., w sprawie P 6/2002). Dopuszczalność stosowania administracyjnych kar pieniężnych, jako reakcji na naruszenie ustawowych obowiązków, także obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych pojazdów samochodowych, nie budzi wątpliwości konstytucyjnych (por.m.in. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 marca 2010 r., sygn. akt P 9/08, OTK-A, 2010, Nr 3, poz. 26; także wyrok TK z 7 lipca 2009 r., sygn. akt K 13/08 OTK-A, 2009, Nr 7, poz. 105). Administracyjne kary pieniężne, oparte na zasadzie odpowiedzialności obiektywnej, stosowane automatycznie z mocy ustawy, mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Zapowiedź negatywnych konsekwencji w przypadku naruszenia obowiązków określonych w ustawie albo w decyzji administracyjnej, motywuje adresatów do wykonywania ustawowych obowiązków. Podstawą zastosowania tego typu kar jest samo obiektywne naruszenie prawa. Tym samym, administracyjna kara pieniężna nie jest wyłącznie represją za naruszenie prawa, ale przede wszystkim stanowi środek przymusu, który służyć ma zapewnieniu wykonywania obowiązków wobec państwa, a organ administracyjny musi posiadać skuteczne środki, które skłonią adresatów norm do oczekiwanego zachowania w sferach uznanych za szczególnie istotne. Kara administracyjna nie jest więc konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06, OTK-A, 2008, Nr 2, poz. 30).

Odpowiedzialność za naruszenie obowiązku ponoszenia przez korzystającego z dróg publicznych opłat za przejazd po drogach krajowych pojazdu samochodowego, określonego w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., nie jest uwarunkowana jakimikolwiek dodatkowymi okolicznościami natury podmiotowej czy przedmiotowej. Przesłankami tej odpowiedzialności są bowiem jedynie: przejazd po drodze krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej i nieuiszczenie opłaty za ten przejazd. Przy wymierzaniu kierującemu, na podstawie art. 13 k ust. 1 pkt 2 u.t.d., kary za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej nie ma więc znaczenia jego świadomość dopuszczenia się tego naruszenia. Tym samym nie jest istotne, czy podmiot korzystający z drogi publicznej objętej systemem opłaty elektronicznej nie zauważy tabliczki T-34, czy z innych przyczyn nie będzie jej respektował.

Należy także podkreślić, że ustawową przesłanką nałożenia kary nie jest odpowiednie oznakowanie drogi, na której obowiązuje oplata elektroniczna za przejazd (tabliczka T-34). W orzecznictwie sądów administracyjnych zwracano jednak uwagę na potrzebę rozważenia omawianej kwestii w kontekście poszanowania zasady zaufania obywatela do państwa, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3635/15 stwierdził, że co prawda podstawowym źródłem obowiązywania zasad ruchu drogowego są przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Nie jest to jednak źródło wyłączne. Ruch drogowy ma charakter specyficzny przede wszystkim ze względu na konieczność podejmowania przez kierującego odpowiednio wczesnych i szybkich decyzji co do zachowania się na drodze w zmieniających się warunkach organizacji ruchu. Wymaga to jasnych, dostępnych bezpośrednio na drodze informacji o obowiązujących w danym miejscu prawach i obowiązkach kierującego. Dlatego poza przepisami prawa, przewidującymi również obowiązek właściwego oznakowania dróg, stosuje się znaki drogowe. Znaki drogowe stanowią niezbędną konkretyzację i przeniesienie bezpośrednio na drogę zasad i norm ruchu drogowego określonych w prawie powszechnie obowiązującym. Same regulacje nie są w tym zakresie wystarczające, jako że kierujący , będąc w ruchu, z różnych powodów może nie być w stanie przyporządkować treści przepisu prawnego do terenu (drogi), którą przejeżdża, wyłącznie na podstawie tekstu prawnego. Z tego powodu nałożenie na uczestnika ruchu drogowego kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd w sytuacji, gdy nie został on należycie, w sposób wymagany przez prawo poinformowany o istnieniu tego obowiązku Naczelny Sąd Administracyjny uznawał za naruszenie konstytucyjnej zasady zaufania obywatela do władzy publicznej (art. 2 Konstytucji RP).

Przez prawidłowe oznakowanie drogi, po której przejazd wymaga wniesienia opłaty elektronicznej należy rozumieć takie oznakowanie, które odpowiada zasadom umieszczania znaków drogowych określonym w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r. Zgodnie natomiast z § 66 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2310; dalej: rozporządzenie z 31 lipca 2002 r.), umieszczona pod znakiem E-15a, E-15c albo E-15d tabliczka T-34 oznacza, że za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym pobiera się opłatę elektroniczną. Z kolei w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r. w załączniku nr 1 określającym szczegółowe warunki techniczne dla znaków drogowych pionowych i warunki ich umieszczania na drogach, w pkt 6.3.7.9. określono, że tabliczkę T-34 umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej pod znakiem z numerem autostrady E-15c, drogi ekspresowej E-15d, lub innej drogi krajowej E-15a. Z powołanych przepisów wynika, że w obowiązującym stanie prawnym nie został ustanowiony obowiązek informowania uczestników ruchu drogowego poprzez umieszczenie tabliczki T-34 przed wjazdem na płatny odcinek drogi krajowej, tak by korzystający z dróg publicznych mógł podjąć decyzję o kontynuowaniu przejazdu drogą objętą system opłat elektronicznych lub drogą bezpłatną.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu pierwszej instancji odnośnie do prawidłowości i kompletności ustaleń poczynionych przez GITD dotyczących oznakowania drogi. Z akt sprawy wynika, że w toku postępowania administracyjnego zbadano kwestię oznakowania drogi krajowej S6 na odcinku, po którym odbywał się przejazd. W aktach administracyjnych znajduje się pismo Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 21 października 2019 r., informujące o sposobie oznakowania drogi i kontrolach prawidłowości jej oznakowania. Projekt stałej organizacji ruchu drogi krajowej S6 na omawianym odcinku, uwzględniający ustawienie tabliczek T-34 został zatwierdzony 21 września 2011 r. Oznakowanie przewidziane w zatwierdzonym projekcie stałej organizacji ruchu, w tym związane z poborem opłaty elektronicznej, zostało ustawione na drodze 7-8 października 2011 r. oraz 12 kwietnia 2012 r., co potwierdziły wyniki kontroli drogowych przeprowadzonych 31 sierpnia 2012 r. i 31 października 2012 r. Kolejne kontrole przeprowadzone 12 grudnia 2018 r. oraz 24 czerwca 2019 r. nie wykazały nieprawidłowości w zakresie oznakowania tabliczkami informacyjnymi T-34.

W związku z powyższym nie było podstaw do przyjęcia, że płatny odcinek drogi, po którym poruszał się skarżący nie został prawidłowo oznakowany. Przepisy prawa powszechnie obowiązujące regulują zagadnienie oznakowania dróg, a jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, organy administracji publicznej mają obowiązek działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny mógłby rozważać poprawność omówionych rozwiązań przyjętych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r., gdyby w skardze kasacyjnej został podniesiony zarzut ich niezgodności z upoważnieniem ustawowym, na podstawie którego zostało wydane wspomniane rozporządzenie. Należy przypomnieć, że w art. 7 ust. 3 p.r.d. zawarto upoważnienie dla ministra właściwego do spraw transportu, by w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, uwzględniając konieczność zapewnienia czytelności i zrozumiałości znaków i sygnałów drogowych dla uczestników ruchu drogowego, określił, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki techniczne dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego, a także warunki ich umieszczania na drogach. Kwestia umieszczania tabliczki T-34 na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej wyłącznie na jej płatnym odcinku może budzić pewne wątpliwości, zwłaszcza gdy się uwzględni, że prawodawca różnicuje sposób informowania o obowiązku wnoszenia opłat za przejazd po drogach publicznych. Zasady stosowania znaku D-39a "opłaty drogowe", który jak wynika z § 57a rozporządzenia z 31 lipca 2002 r., informuje o opłatach drogowych wnoszonych za przejazd po drogach publicznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zostały określone w pkt 5.2.45a załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r. określającym szczegółowe warunki techniczne dla znaków drogowych pionowych i warunki ich umieszczania na drogach, w pkt 6.3.7.9. przyjęto, że znak D-39a "opłaty drogowe" stosuje się na drogach w pobliżu granicy Rzeczypospolitej Polskiej w celu poinformowania osób wjeżdżających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej o opłatach wnoszonych za przejazd po drogach publicznych. Dodatkowo można umieszczać znak D-39a na parkingach w pobliżu granicy państwa oraz przed punktem poboru opłat położonym w pobliżu tej granicy. Należy zauważyć, że znak D-39a obejmuje również informację o opłacie elektronicznej, a to oznacza, że użytkownicy dróg nie są informowani o obowiązku wnoszenia tej opłaty na takich samych zasadach. Ocena tego stanu rzeczy nie była jednak w rozpoznawanej sprawie możliwa. Trzeba podkreślić, że skarżący nie zgłosił w tym zakresie stosownego zarzutu, a Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej nie był upoważniony do działania w tym zakresie z urzędu.

Jak już wspomniano przesłankami odpowiedzialności za naruszenie obowiązku poniesienia opłaty elektronicznej są: przejazd po drodze krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej i nieuiszczenie opłaty za ten przejazd. W rozpoznawanej sprawie zostało w sposób niewątpliwy wykazane, że skarżący 16 kwietnia 2019 r., kierując zespołem pojazdów, którego masa całkowita wynosiła 5900 kg, korzystał z drogi krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz, że opłata ta nie została wniesiona. W związku z tym nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej było uzasadnione. Stanowisko Sądu pierwszej instancji przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie narusza prawa.

Z podanych przyczyn zarzuty z punktu 1 i 2b petitum skargi kasacyjnej okazały się chybione.

Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów powołanych w punkcie 2a petitum skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie kwestionowanego wyroku spełnia warunki określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd odniósł się do kwestii oznakowania drogi w sposób postulowany przez skarżącego na stronach od 10 do 13 uzasadnienia. Zupełnie inną kwestią jest to, czy argumentacja Sądu była dla skarżącego przekonująca. Trzeba jednak zauważyć, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może być wykorzystywany do kwestionowania trafności stanowiska przyjętego przez Sąd pierwszej instancji.

Odnosząc się do stanowiska wyrażonego w powołanym przez skarżącego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2019 r. w sprawie sygn. akt II GSK 1256/17, należy zauważyć, że Sąd ten uznał między innymi, że wprowadzenie obowiązku ponoszenia opłat zobowiązywało zarządców dróg do prawidłowego oznakowania tabliczkami T-34 pozostających pod ich nadzorem dróg, na których pobierana jest opłata elektroniczna. Celem takiego działania miało być przekazanie użytkownikom dróg informacji, na jakiej drodze się znajdują, czy za przejazd tą drogą pobierana jest opłata elektroniczna oraz umożliwienie uczestnikom ruchu wyboru drogi, którą chcą jechać (płatnej bądź bezpłatnej). Następnie NSA stwierdził, że niewywiązanie się z obowiązków leżących po stronie państwa nie może negatywnie oddziaływać na obowiązki obywateli, zaś samo wymienienie odcinków płatnych dróg krajowych w załączniku do rozporządzenia nie spełnia warunku poinformowania o istniejących obowiązkach (powoływanie się przez organ na zasadę ignorantia iuris nocet jest w tym przypadku nieuprawnione). Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie, co do zasady, podziela to stanowisko, jednak należy podkreślić, że zostało ono sformułowane w innym stanie faktycznym. W sprawie sygn. akt II GSK 1256/17 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że GITD nie przeprowadził postępowania dowodowego dotyczącego prawidłowości oznakowania drogi tabliczką informacyjną T-34, zaś w sprawie obecnie rozpoznawanej taka sytuacja nie miała miejsca.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.