Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 611/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz - Rajchman po rozpoznaniu w dniu 8 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 23 maja 2023 r., nr SKO 4121/84/2023 w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania wszczętego ponagleniem postanawia odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z 17 marca 2023 r. Pan M. R. (dalej Strona, Skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, wniósł na podstawie art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej "O.p.") do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej SKO), ponaglenie na niezałatwienie przez Wójta Gminy Kłodzko (dalej Wójt) w ustawowym terminie wznowionego postępowania w związku z wydaną decyzją ostateczną, wszczętego z urzędu w dniu 29 marca 2021 r. w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2019 r. W odpowiedzi na ponaglenie organ podatkowy, w piśmie z dnia 12 kwietnia 2023 r., wyjaśnił, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zakończone decyzją z dnia 12 kwietnia 2023 r.

SKO rozpoznając sprawę, postanowieniem z dnia 23 maja 2023 r. nr SKO 4121/84/2023, umorzyło jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte ponagleniem z dnia 17 marca 2023 r. w uzasadnieniu wskazując, że skoro sprawa podatkowa została załatwiona wydaniem decyzji przed rozpatrzeniem ponaglenia, to uznać należy, że wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania w sprawie ponaglenia. W postanowieniu tym zawarte zostało pouczenie, że nie służy na nie zażalenie. Stronę pouczono też o prawie wniesienia skargi na bezczynność. Ww. postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi Strony w dniu 5 czerwca 2023 r.

Strona pismem z dnia 12 czerwca 2023 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając naruszenie przepisów art. 120 i art. 121 § 2, art. 139 § 1, art. 141 § 2, art. 208 § 1 O.p. wnosząc m.in. o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym opłaty od pełnomocnictwa.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o odrzucenie skargi, w uzasadnieniu wskazując, iż na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania wszczętego ponagleniem skarga do Sądu nie służy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej jako p.p.s.a.), jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Stosownie do treści art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Z kolei z treści art. 3 § 3 p.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Ponadto, zgodnie z art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Tak określona właściwość rzeczowa sądów administracyjnych oznacza, że w przypadku braku w tym zakresie szczególnych uregulowań ustawowych, sądy administracyjne nie są uprawnione do orzekania w sprawach, które nie zostały wymienione w przytoczonych regulacjach i wynikają z innych niż administracyjny stosunków prawnych. W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym w art. 3 p.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów p.p.s.a., jak wymienione w art. 4 spory o właściwość lub kompetencyjne, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych.

Przedmiotem niniejszej skargi jest postanowienie SKO z dnia 23 maja 2023 r. umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte ponagleniem z dnia 17 marca 2023 r.

Wskazać należy, że ponaglenie jest specyficznym środkiem ochrony praw strony w postępowaniu podatkowym, przysługującym w związku z bezczynnością lub przewlekłością organu podatkowego. Postanowienie wydane w odpowiedzi na ponaglenie jest więc rozstrzygnięciem podejmowanym w ramach nadzoru organu wyższego stopnia (dyrektora izby administracji skarbowej) nad organami niższego stopnia (naczelnikami urzędów skarbowych). Postanowienie wydane w trybie art. 141 O.p. nie jest zatem postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty, jako że jego celem jest jedynie spowodowanie, aby tego rodzaju rozstrzygnięcie (co do istoty) zostało podjęte w sytuacji, gdy organ podatkowy pozostaje w bezczynności lub w sposób przewlekły prowadzi postępowanie, albo też poinformowanie strony, że jej zarzuty w tym zakresie ocenione zostały jako niezasadne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 145/12, LEX nr 1123043). Postanowienie wydane na podstawie art. 141 O.p. nie jest także postanowieniem kończącym postępowanie podatkowe w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ na skutek wniesienia ponaglenia nie toczy się żadne nowe postępowanie podatkowe, a jedynie postępowanie w trybie nadzoru organu wyższego stopnia nad organem niższego stopnia. Ponadto na postanowienie wydane w trybie art. 141 O.p. nie przysługuje zażalenie. Postanowienie takie nie jest zatem objęte zakresem przedmiotowym art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Postanowienia wydawanego w trybie art. 141 O.p. nie można również zakwalifikować do innych niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Postanowienie wydane w odpowiedzi na ponaglenie nie stwarza bowiem po stronie adresata jakichkolwiek uprawnień lub obowiązków, a tym samym nie można go zaliczyć do aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1643/12, LEX nr 1239171).

Możliwość poddania postanowienia wydanego w trybie art. 141 O.p. kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne nie wynika także z żadnego przepisu szczególnego w rozumieniu art. 3 § 3 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, zaskarżone postanowienie jako niemieszczące się w kategorii spraw podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego, nie może zostać poddane kontroli Sądu. W konsekwencji przedmiotowa skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Analogiczne stanowisko zawarte zostało wyrażone w uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2023 r. sygn. akt: III SA/Wa 676/23, wydanego w podobnym stanie faktycznym, które to zostało przywołane powyżej.

Na marginesie należy także zwrócić uwagę, że nie istnieją podstawy do wydawania przez Kolegium postanowienia o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania zainicjowanego ponagleniem. W prawomocnym wyroku z 12 marca 2008 r. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Warszawie z 12 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 2206/07 LEX nr 524095 ) WSA w Warszawie stwierdził bowiem, iż w postępowaniu wywołanym ponagleniem nie mają zastosowania przepisy o umorzeniu postępowania. Jak słusznie zauważył wówczas skład orzekający, art. 141 O.p. zobowiązuje organ podatkowy do każdorazowej merytorycznej oceny, tzn. do stwierdzenia, czy złożone ponaglenie jest uzasadnione, czy nie. Odpowiednie stosowanie przepisów, o których mowa w art. 219 O.p., nie oznacza, że należy je stosować bezpośrednio, bez uwzględnienia specyfiki i charakteru określonego postanowienia.

W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a orzekł jak w sentencji postanowienia.