Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 765/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 2 ust. 3, art. 2 ust. 4, art. 2 ust. 5, art. 3, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 888
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 22 kwietnia 2024 r. nr 1801-IOA.4246.236.2023 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu urządzenia gier hazardowych bez koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. P. (dalej: skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS, organ odwoławczy, organ II instancji) z dnia 22 kwietnia 2024 r. nr 1801-IOA.4246.236.2023, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu (dalej: NPUCS, organ I instancji) z dnia 28 listopada 2023 r. nr 408000-408000-COP.1.4246.550.2023, którą nałożono na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 400.000 zł  z tytułu ujawnionego urządzania gier hazardowych bez koncesji.

Z przedłożonych sądowi akt sprawy wynika, że dniu 31 maja 2019 r. funkcjonariusze służby celno-skarbowej przeprowadzili kontrolę doraźną w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U.2019.847 ze zm., dalej: u.g.h.) w lokalu o nazwie "[...]" przy ul. [...] w D. Podczas kontroli wykryto, że znajdują się w nim cztery uruchomione urządzenia do gier:

1. [...] nr [...],

2. [...] nr [...],

3. [...] nr [...],

4. [...] nr [...],

Dokonano oględzin urządzeń oraz przeprowadzono na dwóch z nich eksperymenty polegające na odtworzeniu możliwości gry na tych urządzeniach, na pozostałych urządzeniach ze względów technicznych eksperymentów nie przeprowadzono. Wszystkie urządzenia posiadały wyraźne ślady świadczące o ich trwałym i ciągłym użytkowaniu. Ustalono, że urządzenia są urządzeniami elektronicznym typu video. Przyjmują pieniądze, co świadczy o komercyjnym charakterze urządzanych gier. Przebieg gier zawiera element losowości, a uzyskiwane wyniki gier są nieprzewidywalne i niezależne od woli ani zręczności grającego. Urządzenie umożliwia uzyskiwanie wygranych punktowych, przekazywanie ich na licznik kredytowy i sumowanie z punktami kredytowymi uzyskiwanymi w wyniku wpłaty pieniędzy do urządzenia.

Na miejscu podczas przeprowadzonych czynności zastano skarżącego, który na wezwanie funkcjonariuszy wydał wszystkie rzeczy mogące stanowić dowód w sprawie oraz został przesłuchany w charakterze świadka. Ustalono, że kontrolowany lokal nie jest objęty koncesją na prowadzenie kasyna gry, z tego względu funkcjonariusze dokonali zatrzymania znajdujących się w lokalu urządzeń do postepowania karno - skarbowego. Celem ustalenia zasad i charakteru gier na zatrzymanych urządzeniach zostały one poddane badaniu przez biegłego - Dział Laboratorium Celno-Skarbowe [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [....]. W sprawozdaniu z badań ww. urządzeń stwierdzono, że są to automaty do gier w rozumieniu przepisów u.g.h.

W trakcie postępowania karno - skarbowego została pozyskana umowa najmu zawarta 20 listopada 2018 r. pomiędzy właścicielem A. R.(wynajmujący) a "G" Sp. z o.o. (najemca) oraz umowę podnajmu z 23 listopada 2018 r. zawartą pomiędzy najemcą a "L" Spółka z o.o. (podnajemca). Do prowadzonego postępowania włączone zostały protokoły przesłuchania właściciela lokalu.

Kolejno NPUCS wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia na skarżącego, kary pieniężnej z tytułu ujawnionego urządzania gier hazardowych bez koncesji.

W wyniku dokonanej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie NPUCS decyzją z dnia 28 listopada 2023 r., znak 408000-40800-COP-1.4246.550.2023 nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 400 000 złotych z tytułu urządzania gier hazardowych bez koncesji.

W dniu 12 grudnia 2023 r. do organu I instancji wpłynęło odwołanie, w którym wniósł on o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postepowania a w razie nieuwzględnienia wniosków uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: organ) decyzją z 22 kwietnia 2024 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że badania zatrzymanych urządzeń wykazały, że rozgrywane na nich gry o wygrane pieniężne i rzeczowe zawierały element losowości. Tym samym gry prowadzone na badanych urządzeniach są grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h., zaś możliwość rozpoczęcia rozgrywania kolejnych gier za punkty otrzymane w wyniku wygranej zawiera się w definicji wygranej rzeczowej, określonej w art. 2 ust. 4 u.g.h. Organ wskazał również, że lokal nie jest objęty koncesją na prowadzenie kasyna gry, zatrzymane zaś automaty nie posiadały wymaganej prawem rejestracji. Również w pełni zasadnie organ I instancji uznał skarżącego za podmiot urządzający gry na automacie poza kasynem gry. Do uznania podmiotu za "urządzającego gry na automatach" wystarczające jest wykazanie nawet niewielkiej jego aktywności w tym zakresie. Skarżący swoją aktywnością zapewnił możliwość korzystania z automatów do gier, co zostało szczegółowo opisane przez Naczelnika. Jednocześnie w ocenie DIAS, prawidłowo organ I instancji nie podzielił stanowiska skarżącego, że pełnił jedynie funkcję stróża spornego lokalu.

Ze zgromadzonych dowodów wynika, że skarżący oprócz standardowych obowiązków wykonywanych przez obsługę tego typu lokalu, wykonywał szereg czynności związanych z automatami tj. zajmował się:

- kasowaniem punktów na automatach za pomocą klucza,

- wypłacaniem wygranych klientom,

- opróżnianiem automatów,

- wybieraniem z automatów dużych kwot sięgających od 70 000 do 120 000 zł.,

- wyciąganiem pieniędzy z automatów, spisywanie liczników na kartce i informowaniem o tym podczas przekazywania pieniędzy.

Wykonywaniu ww. czynności nie zaprzeczył skarżący potwierdzając to podczas przesłuchania z dnia 26 października 2022 r.

DIAS zwrócił również uwagę na nieścisłości pomiędzy zeznaniami skarżącego oraz fakt iż przyznał on, że miał świadomość, że w lokalu prowadzona jest działalność hazardowa. Dodatkowo w kontekście zgromadzonych dowodów zdaniem organu odwoławczego istotne znaczenie należy przyznać materiałowi dowodowemu włączonemu przez organ I instancji do akt sprawy w postaci postanowienia Prokuratury Regionalnej w [....] z dnia 24 października 2022 r., w którym przedstawiono skarżącemu zarzuty, że od daty bliżej nieustalonej, nie później jednak niż od 2015 roku do dnia 28 listopada 2019 r. w miejscowościach województwa [...] brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej, mającej na celu popełnienie przestępstwa skarbowego polegającego na urządzaniu wbrew przepisom u.g.h. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że pozyskanych podczas przesłuchania zeznań świadka M. K. wynika iż skarżący wykonywał czynności będące istotnym elementem w procesie urządzania gier hazardowych.

Skarżący, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na opisaną na wstępie decyzję DIAS z dnia 22 kwietnia 2024 r., wnosząc o jej uchylenie, uchylenie decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- naruszenia prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy,

- naruszenia prawa procesowego, które mogły miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W obszernym uzasadnieniu skarżący ponownie opisał swoją rolę w prowadzeniu [...] w D. stwierdzając, że na zasadzie umowy zlecenia zajmował on tylko i wyłącznie stanowisko dozorcy, którego zadaniem było głównie otwieranie lokalu oraz jego sprzątanie, za które pobierał niewielkie wynagrodzenie, nie czerpiąc żadnych korzyści z automatów. Nie ma jego zdaniem żadnego wiarygodnego dowodu, na który mógłby powołać się organ odwoławczy wskazujący jego udział jako urządzającego gry hazardowe. Kolejno skarżący podał jego zdaniem rażące błędy w postępowaniu organu II instancji prowadzące do wypaczenia stanu faktycznego sprawy oraz wskazał na fakt pełnej współpracy z organami ścigania w celu wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga została oddalona w całości, bowiem nie okazała się zasadna.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej: P.p.s.a). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu ustalenia dokonane w sprawie przez organy są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli legalności stanowiska wyrażonego w wydanej decyzji, w tym zastosowanych przepisów prawa. Organ zapewnił skarżącemu czynny udział w każdym stadium postępowania (art. 123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r Ordynacja podatkowa tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383, dalej: O.p.). Zawiadomił go o wszczęciu postępowania oraz umożliwił mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań. Stan faktyczny sprawy został zatem ustalony zgodnie z wymogami stawianymi art. 120 i art. 122 O.p. Organy dokonały ustaleń adekwatnych do zakresu i przedmiotu postępowania wyjaśniającego determinowanego przepisami prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. Uwzględniły również specyfikę danej sprawy, która stanowi o stanie faktycznym. Ocena zgromadzonego materiału dokonana została natomiast zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 191 o.p.), a motywy którymi kierowały się organy zostały szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 3 u.g.h. urządzanie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia. Zasady te określają art. 6 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 u.g.h., stanowiące, że urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, w tym turniejów gry w pokera, gier w kości oraz gier na automatach jest dozwolone wyłącznie w kasynach gier na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy, z wyjątkiem ust. 4 i 5. Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Zakres definicji legalnej gry na automatach został poszerzony w art. 2 ust. 5 u.g.h., według którego grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.

W myśl art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia, przy czym wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadku gier na automatach wynosi 100.000 zł od każdego automatu (art. 89 ust. 4 pkt 1a u.g.h.).

Dla wymierzenia kary pieniężnej konieczne jest, wobec powyższego, ustalenie konkretnego podmiotu urządzającego gry na automatach, ustalenie charakteru tych gier, czy gry na automatach były urządzane bez koncesji, zezwolenia lub dokonania wymaganego zgłoszenia.

Sąd wskazuje, że choć u.g.h. nie definiuje pojęcia "urządzającego gry", o którym mowa w jej art. 89 ust. 1 pkt 1, to jednak posługuje się nim w wielu przepisach, które umożliwiają określenie i ustalenie jego treściowego zakresu. Na ich podstawie, przy uwzględnieniu potrzeby szerokiego podejścia do rozumienia pojęcia "urządzającego gry na automatach" oraz "urządzania gier na automatach", w pełni zasadnie przyjmuje się, że przez to pojęcie należy rozumieć ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatów w stanie sprawności oraz stałej aktywności, umożliwiającej ich funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze. Przedstawione rozumienie "urządzania" potwierdza również definicja zawarta w Słowniku Języka Polskiego PWN, zgodnie z którą "urządzić - urządzać" oznacza: "wyposażyć coś w odpowiednie sprzęty", "zorganizować (jakąś imprezę), jakieś przedsięwzięcie itp.", "zapewnić komuś dobre warunki" (por. https://sjp.pwn.pl/sjp/urządzic;2533410.html.). "Urządzanie", to wedle powyżej przedstawionego słownikowego rozumienia tego zwrotu również "stwarzanie komuś odpowiednich warunków" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt II GSK 110/19, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Pojęcie "urządzania gier na automatach" musi niewątpliwie zawierać element działania do pewnego stopnia czynnego w postaci organizowania (także współorganizowania) gier na automacie, przy czym czynności sprawczych wypełniających tę definicję może być wiele np. pozyskiwanie miejsca do zamontowania automatu, przystosowanie go do jego działania, umożliwienie dostępu do automatu osobom grającym, utrzymywanie automatu w stanie aktywności umożliwiającej granie, wypłacanie wygranych, czynności związane z obsługą takiego urządzenia, jego serwisowaniem, czy także zatrudnianie przeszkolonego personelu oraz pomaganie w tych czynnościach poprzez stwarzanie możliwości grania.

Dlatego urządzającym gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. będzie osoba stwarzająca odpowiednie warunki do udziału w grach na automatach. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 14 października 2021r., sygn. akt III SA/Łd 444/21 - przez "urządzanie gier na automatach" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. należy rozumieć realizowanie czynności, które w swoim efekcie doprowadzają do tego, że gra hazardowa faktycznie się odbywa.

Przypisanie odpowiedzialności wymaga zatem po pierwsze stwierdzenia urządzania gier na automacie, a więc działania co do zasady czynnego, po drugie prowadzenia tego procederu poza kasynem gry. Możliwa jest przy tym odpowiedzialność za dany delikt więcej niż jednej osoby, co ma zazwyczaj miejsce w przypadku istniejącego poddziału obowiązków w ramach przedsięwzięcia dotyczącego urządzania gier na automatach (wyraźnego lub dorozumianego). Każda z tych osób ponosi przy tym własną odpowiedzialność, zaś przewidziana kara nie podlega podziałowi bądź stosunkowemu rozdzieleniu. Jest to bowiem kara administracyjna, określona w sposób sztywny i nakładana za stwierdzone obiektywnie naruszenie, niezależnie od winy.

W rozpoznawanej sprawie skarżący podejmował szereg działań, które w ich całokształcie słusznie przez organy zostały uznane za "urządzania gier na automatach" w znaczeniu wyżej podanym.

Należy wskazać, że skarżący pracował w przedmiotowy lokalu na podstawie zawartej w dniu 3 grudnia 2018 r. umowy zleceniu, zgodnie z którą zobowiązany był do wykonywania czynności polegających na: nadzorze nad powierzonymi urządzeniami, utrzymywanie czystości i pilnowaniem porządku oraz kontakcie ze zleceniodawcą.

Ze zgromadzonych dowodów wynika, że skarżący oprócz standardowych obowiązków wykonywanych przez obsługę lokalu takich jak otwierania i zamykanie lokalu, utrzymywanie go w porządku, wykonywał szereg czynności związanych z automatami, tj. zajmował się: kasowaniem punktów na automatach za pomocą klucza, wypłacaniem wygranych klientom, opróżnianiem automatów raz, dwa razy dziennie, w zależności od natężenia klientów, wybieraniem z automatów dużych kwot sięgających od 70 000 do 120 000 zł, spisywaniem liczników na kartce i informowaniem o tym podczas przekazywania pieniędzy. W ocenie Sądu działanie to wpisuje się w przytoczoną powyżej słownikową definicję osoby urządzającej gry hazardowe.

Co istotne, do wykonywania wyżej wymienionych czynności przyznał się sam skarżący przesłuchany w dniu 26 października 2022 r. w charakterze podejrzanego, zeznając że w lokalu przy ul. [...] w D. pracował od grudnia 2018r.

Co więcej skarżący, musiał mieć świadomość cech działalności, do której automaty, o których mowa w niniejszych sprawach miały być wykorzystywane, umożliwił ich niezakłócone funkcjonowanie, a także udostępnił je zainteresowanym korzystaniem z nich podmiotom. Świadczyć może o tym samo zeznanie skarżącego z dnia 31 maja 2019 r. w którym stwierdził, że został poinformowany o tym, że automaty są legalne natomiast nielegalne jest granie na nich, jak również fakt samodzielnego pobierania wynagrodzenia z utargu, czy przetrzymywanie w domu zapisków dotyczących utargu z automatów. Ponadto potwierdzają to m.in. zeznania M. K.

W tej sytuacji uznać więc należy, że ogół zrealizowanych przez skarżącego czynności stanowił istotny element procesu urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, z tego więc względu nałożenie na niego kar było zasadne.

Jeżeli chodzi o cechy urządzeń, o których mowa w okolicznościach przedmiotowej sprawy, to ich zakwalifikowanie jako automatów do gier, w rozumieniu u.g.h., w zasadzie nie jest kwestionowane w skardze. Ponadto ustalenia faktyczne poczynione na podstawie przeprowadzonego badania nie budzą wątpliwości Sądu, jeżeli chodzi o charakter przeprowadzanych na nim gier, odpowiadających kryteriom z art. 2 ust 3 u.g.h. Jak wynika z tych dowodów, o których wyżej mowa, przebieg gier oferowanych na automatach miał charakter losowy, a uzyskiwane wyniki tychże gier były nieprzewidywalne i niezależne od woli bądź zręczności grającego.

W tym miejscu Sąd pragnie odnieść się również do zarzutów skarżącego dotyczącego niewspółmierności kary do popełnionego czynu. Należy podkreślić, że postępowanie karno-skarbowe i postępowanie administracyjne są dwoma niezależnymi od siebie postępowaniami. Odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny co oznacza, że nie ma w niej elementu zawinienia. Celem kary nakładanej na podstawie u.g.h. nie jest represja bądź prewencja a restytucja uzupełniająca i rekompensująca straty Skarbu Państwa powstałe w wyniku nieopłaconego podatku od gier. Kara administracyjna stanowi sankcję publicznoprawną, która posiada cechy sankcji prawnofinansowej, bowiem przepisy u.g.h. regulują nie tylko warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach, ale także podatek od gier. Tym samym należy wskazać, że równoległe postepowanie karno - skarbowe prowadzone przez Prokuraturę Regionalną w [...], sygn.. akt [...] pozostaje bez wpływu na postępowanie administracyjne.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa, wobec tego Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę