Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 190/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2021 poz 2114
law: Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 30 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2023 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 6 lutego 2023 roku nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 po uchyleniu decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 31 października 2022 r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącego kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Decyzją z 31 października 2022 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], powołując się na art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm., dalej jako K.p.a.), art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 oraz art. 150 K.p.a., art. 5-6 i art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1775, dalej także jako ustawa o płatnościach) uchylił w całości decyzję własną z 31 grudnia 2021 r. nr [...] o przyznaniu M. P. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2021 r. oraz przyznał M. P., za 2021 r.:

1. jednolitą płatność obszarową w wysokości 38 599,75 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 1 394,84 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz zastosowanie współczynnika korygującego;

2. płatność za zazielenienie w wysokości 26 447,46 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 394,41 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;

3. płatność redystrybucyjną w wysokości 4 909,37 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 73,21 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;

4. płatność do bydła w wysokości 1 327,13 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 19,79 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;

5. płatności do krów w wysokości 8 404,86 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 125,34 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego.

Nadto przyznał M. P. kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 1 607,89 zł.

W terminowo wniesionym odwołaniu M. P. (dalej także jak strona, skarżący) wniósł o uchylenie decyzji w całości i utrzymanie w mocy decyzji o przyznaniu płatności z 31 grudnia 2021 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I Instancji do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając napisał, że nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji z powodu jej błędnych ustaleń, zatem brak podstaw do żądania zwrotu kwoty 1 607,89 zł. Wszelkie powierzchnie działek, które deklarował we wniosku z 14 lipca 2022 r. zostały podane z pełną starannością i zgodnie z rzeczywistą powierzchnią w chwili składania wniosku. Aktualizacja ortofotomapy dla działki [...] została dokonana wadliwie. Wszelkie dane podane we wniosku o przyznanie płatności, dotyczące powierzchni działki, pochodziły z raportu kontroli w zakresie kwalifikalności powierzchni, wykonanego przez [...] 21 listopada 2016 r. Od tego czasu nie nastąpiła zmiana pola zagospodarowania działki bądź zmiana granic odniesienia, co mogłoby prowadzić do zmniejszenia powierzchni referencyjnej MKO. Zastrzegł, że stosowny pomiar geodety przedstawi po jego wykonaniu. Zaznaczył, że co do przedeklarowania powierzchni działki [...] toczyły się już wcześniej postępowania, co do których sąd administracyjny uwzględnił ostatecznie stanowisko strony, że powierzchnia deklarowana wynosi 21,57 ha.

Odnosząc się do działki nr [...] wskazał, że powierzchnia deklarowana uległa zmianie, jednak po terminie złożenia wniosku i po terminie skoszenia traw. Dopiero pod koniec 2021 roku rozpoczął budowę na działce nr [...], a budynek został naniesiony na mapę 18 listopada 2021 r.

Decyzją z 06 lutego 2023 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w P., powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając napisał, że M. P. w dniu 23 kwietnia 2021 r. za pośrednictwem platformy aplikacyjnej eWniosekPlus złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2021. Decyzją z 31 grudnia 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej także jako Kierownik Biura Powiatowego) przyznał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, uwzględniając powierzchnię deklarowaną do płatności.

Postanowieniem z 06 września 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego wznowił postępowanie w sprawie, po czym wydał opisaną na wstępie decyzję z 31 października 2022 r. Podstawą prawną wznowienia postępowania był art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., bowiem w ocenie organu I instancji wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące już w dniu wydania decyzji ostatecznej, nieznane jednak organowi. Tymi nowymi okolicznościami w sprawie było udostępnienie 14 lipca 2022 r. Kierownikowi Biura Powiatowego wykazu działek ewidencyjnych, z którego wynika, iż powierzchnia określona na podstawie ortofotomapy wykonanej w roku składania wniosku, stanowi istniejącą i nieznaną organowi w dniu wydania decyzji okoliczność, potwierdzającą nieprawidłową deklarację strony.

Organ wyższego stopnia ocenił, że w sprawie miało miejsce ujawnienie nowych istotnych okoliczności, istniejących w dniu wydania decyzji ale nieznanych dotąd organowi I instancji, nie nastąpiła zaś inna interpretacja i ocena materiału dowodowego.

Na podstawie obrazu ortofotomapy z dnia 25 sierpnia 2021 r. został ustalony nowy maksymalny kwalifikowany obszar dla działki ewidencyjnej nr [...] wynoszący 19,66 ha oraz dla działki ewidencyjnej nr [...] wynoszący 1,10 ha. Dla kwestionowanych działek ewidencyjnych stwierdzono inny obszar kwalifikujący się do płatności, niż zadeklarowano we wniosku na rok 2021.

Dla działki ewidencyjnej nr [...] stwierdzono, że wskazane przez stronę obszary na których wykonuje zabiegi agrotechnicznie i prowadzi działalność rolniczą są mniejsze niż zadeklarowano we wniosku o płatność na rok 2021 i decyzją z 31 grudnia 2021 r. uwzględniono do płatności obszar niekwalifikujący. Informacje o zmianie danych stanowiących o kwalifikowalności do płatności wniosku zostały udostępnione w bazie zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w dniu 13 stycznia 2022 r., czyli już po wydaniu decyzji w sprawie płatności na rok 2021. Organ ocenił, że fakt przedłożenia raportu z czynności kontrolnych, które zostały wykonane dla spornej działki w roku 2016 nie ma wpływu na poprawność ustalonego stanu faktycznego na podstawie dowodu z roku 2021, którym jest ortofotomapa wykonana w roku, którego dotyczy płatność.

Dalej organ napisał, że dla działki ewidencyjnej nr [...] ustalono, że powierzchnia kwalifikowana do płatności wynosi 1,10 ha. Skarżący zarzucił w odwołaniu, że powierzchnia deklarowana uległa zmianie, jednak po terminie złożenia wniosku i po terminie skoszenia traw, bowiem dopiero pod koniec 2021 roku rozpoczął budowę na tej działce. Organ ocenił jednak, na podstawie ww. ortofotomapy wykonanej 25 sierpnia 2021 r., że bezsprzecznie ustalono, że z obszaru kwalifikowanego do płatności wyłączono tereny zabudowane, które na dzień wykonana zdjęcia ortofotomapy były już widoczne na działce nr [...]. Organ zauważył, że deklaracje powierzchni na podstawie wniosku o płatności na rok 2022 dla działki [...] wynosi 19, 66 ha, natomiast dla działki [...] wynosi 1.10 ha, zatem tyle ile został wyznaczony maksymalny obszar kwalifikowany dla tych działek na podstawie ortofotomapy z dnia 25 sierpnia 2021r. Organ wyjaśnił, że ortofotomapa, na podstawie której ponownie zweryfikowano, czy są spełnione kryteria kwalifikowalności do płatności, została wykonana dniu 25 sierpnia 2021r., informacja o zmianie powierzchni MKO została udostępniona w bazie systemu informatycznego w dniu 13 stycznia 2021r., jednakże informację o zmianie powierzchni kwalifikowanej dla spornych działek ewidencyjnych zostały przekazane do organu właściwego 14 lipca 2022r., czyli już po wydaniu decyzji sprawie płatności.

Organ podkreślił, że dostępna w zintegrowanym systemie zarządzania i kontroli ortofotomapa cyfrowa, tj. zdjęcie powierzchni ziemi wykonane z samolotu lub satelity przetworzone do postaci metrycznej jest opracowaniem geodezyjnym wykonywanym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ortofotomapy cyfrowe pozyskane w trybie art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020, poz. 276) po wykonaniu prac podlegają przekazaniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (zasobu centralnego) i są gromadzone w Centralnym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej stanowiącego własność Skarbu Państwa. Ortofotomapy cyfrowe wykonane w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych "1992", tj. państwowym systemem odniesień przestrzennych stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania i użytkowania gruntów tj. stanowią podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki. Rolnicy we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej podlegają takim samym zasadom weryfikacji powierzchni, a żadna dowolność państw członkowskich w tym zakresie nie może być stosowana.

Organ podkreślił, że zgodnie z zebranym materiałem dowodowym w sprawie, obraz ortofotomapy, który został wykonany w dniu 25 sierpnia 2021r. jednoznacznie przedstawia faktyczną powierzchnię użytkowaną w 2021r. Stanowi on nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji lecz nieznane organowi I instancji w dniu jej wydania (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.)

Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. P., domagając się uchylenia obu decyzji wydanych w sprawie oraz umorzenia postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez niedokonanie wnikliwej i pełnej analizy wszystkich okoliczności sprawy i wszystkich zgromadzonych w sprawie dokumentów. Nadto zarzucił błędne ustalenia faktyczne co do powierzchni działki nr [...], która faktycznie została zgłoszona do wniosku i na której wykonano prace, zgodnie z deklarowaną powierzchnią.

Uzasadniając napisał, że nie zgadza się z oceną organów obu instancji, aby po jego stronie występowały jakiekolwiek nieprawidłowości polegające na niewywiązywaniu się z zobowiązania, skutkujące obowiązkiem zwrotu części przyznanych płatności. Wszelkie powierzchnie działek, które deklarował we wniosku, zostały podane z pełną starannością i zgodnie z rzeczywistą powierzchnią w chwili składania wniosku. Ocenił, że to aktualizacja ortofotomapy dla działki [...] została dokonana wadliwie. We wcześniejszych postępowaniach administracyjnych wykazał na podstawie przedkładanych opinii biegłych, że aktualizacje ortofotomapy, w tym aktualizacja z 15 sierpnia 2021 r. jest wykonana błędnie. Te okoliczności są znane organowi z urzędu. Wszelkie dane podawane we wniosku w stosunku do powierzchni działki pochodziły z raportu kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni wykonanej przez [...] 21 listopada 2016 roku. Od tego czasu nie nastąpiła zmiana pola zagospodarowania działki bądź zmiana granic odniesienia, co mogłoby prowadzić do zmniejszenia powierzchni referencyjnej MKO. Zastrzegł, że stosowny pomiar geodety przedstawi po jego wykonaniu.

Dalej wskazał, że co do przedeklarowania powierzchni działki [...] toczyły się już wcześniej postępowania, co do których sąd administracyjny uwzględnił ostatecznie stanowisko skarżącego w sprawie o podawaną powierzchnię deklarowaną 21,57 ha.

Odnosząc się do działki nr [...] wskazał, że powierzchnia deklarowana uległa zmianie, jednak po terminie złożenia wniosku i po terminie skoszenia traw. Wniosek o dopłaty złożono w lipcu 2021 roku, a ortofotomapę wykonano 25 sierpnia 2021 r. Budowa została rozpoczęta na działce nr [...] po terminie złożenia wniosku i po skoszeniu traw, a budynek został naniesiony na mapę 18 listopada 2021 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Skarżący do pisma z 16 maja 2023r. dołączył opinię geodety M. M. z 13.04.2023r. na okoliczność ustalenia, że użytkowana rolniczo powierzchnia działki [...] wynosi 21,6532 ha (k. 22-29).

Na rozprawie w dniu 30 czerwca 2023 r. skarżący powiedział, że działka nr [...] ma ponad 2 ha i jest tam dom mieszkalny i wiata i wcześniej jak zgłaszał o płatność to odliczał powierzchnię wiaty i budynku i powierzchnia rolna użytkowana wynosiła 1,44 ha, natomiast rozbudował wiatę i dobudował budynek magazynowy, postawił oborę dopiero w roku 2022. Skarżący podał, że do końca czerwca wykosił trawę również między budynkami i postawił oborę po skoszeniu traw.

Skarżący okazał mapę zasadniczą z 18 listopada 2021 r. która dotyczy odbioru powykonawczego budynku który znajduje się na ortofotomapie z 2021 r. Skarżący podał, że na terenie pod budynkiem po lewej stronie na pewno dokonano ścięcia traw w czerwcu 2021 r. Po okazaniu skarżącemu ortofotomapy z 25 sierpnia 2021 r. skarżący podał, że na zaznaczonych na zielono terenach prowadzi działalność rolniczą, tak jak na innych terenach wszystko jest wykaszane, nie ma tam żadnych budynków, stawów ani drzew. Nie wie jak wyszło na mapie, że umniejszyło mu teren rolny, bo wszędzie wjeżdża i kosi. Zdaniem skarżącego ortofotomapa może nie wskazywać rzeczywistej powierzchni działki rolnej, ponieważ na obrzeżach działki są drzewa i na zdjęciach z satelity, robionych w linii prostej, teren jest "ścinany". Skarżący podaje, że program realizuje od 2012 roku, co 5 lat musiał zatrudniać geodetę, bo w ostatnich latach organ kwestionował powierzchnie deklarowane, a skarżący powierzchni nie zmniejszał.

Jak organ zmniejszył działkę za 2021 rok to skarżący składając wniosek za 2022 r. uwzględnił to zmniejszenie ale potem zatrudnił geodetę i okazało się, że zmniejszenie jest nieprawidłowe, bo umniejsza teren użytkowany rolniczo przez skarżącego, który znajduje się pod koronami drzew na zewnątrz działki. Działka [...] ma 32 ha, a skarżący podał tylko to co użytkuje rolnie, to jest ponad 21 ha. Ma tam trawy, bo potrzebuje siana dla bydła.

Skarżący zaznaczył, że prowadzi jedno z większych gospodarstw na tym terenie, ma ponad 100 zwierząt nie chodzi o jakieś wyłudzenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Obie decyzje wydane w sprawie nie mogą się ostać w obrocie prawnym.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W sprawie występują dwie kwestie sporne. Pierwsza dotyczy wniosku składanego przez rolnika i deklarowanych w nim powierzchni działek, druga prawidłowości stwierdzenia przez organ, po wznowieniu postępowania, że w związku z aktualizacją ortofotomapy należało uchylić wydaną w sprawie decyzję i przyznać płatność w nowej, niższej wysokości. Co za tym idzie, obowiązkiem Sądu jest skontrolowanie w pierwszej kolejności, czy w sprawie w ogóle zaistniały podstawy do wznowienia postępowania.

Odnosząc się do kwestii zaistnienia podstaw do wznowienia postępowania, Sąd stwierdził, że organy ARiMR miały prawo uznać, że w sprawie zaszły przesłanki wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w ramach którego taką decyzję wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 145 § 1 K.p.a. Jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym.

Postępowanie i możliwość wzruszenia decyzji w trybie nadzwyczajnym przez organ administracji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 K.p.a., służącej ochronie ogólnego porządku prawnego. Trwałość decyzji pozwala stronie polegać na rozstrzygnięciach organów państwa, a organy zabezpiecza przed wielokrotnym rozstrzyganiem tych samych spraw. Dlatego też tryby nadzwyczajne służą do weryfikacji decyzji ostatecznych wyłącznie w wyjątkowych i ściśle określonych przepisami sytuacjach.

W kontrolowanej sprawie organ powołał się na przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zatem o zaistnieniu tej podstawy wznowienia postępowania można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, nie były znane organowi, który wydał decyzję, przy czym istniały w dniu wydania decyzji.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o płatnościach, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, są przyznawane do powierzchni działki rolnej nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr [...], określony w systemie identyfikacji działek rolnych (LPIS), o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W myśl art. 5 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr [...] państwa członkowskie dopilnowują, aby zgłaszane działki rolne były identyfikowane w sposób pewny. W szczególności państwa członkowskie wymagają, aby wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność były składane wraz z określonymi informacjami lub aby towarzyszyły im dokumenty określone przez właściwy organ, które umożliwią lokalizację i pomiar każdej działki rolnej. W odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia nr 1307/2013. Z kolei zgodnie z art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, o ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. Z tego przepisu wynika, że podstawowym rodzajem kontroli jest kontrola administracyjna, natomiast kontrola na miejscu (wizytacja terenowa) ma charakter jedynie uzupełniający.

Ponadto, w myśl akapitu pierwszego art. 70 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000, a od 2016 r. w skali 1:5000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Należy to określić zgodnie z istniejącymi normami unijnymi.

W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie płatności został złożony 23 kwietnia 2021 r. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 84,26 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku przeprowadzonego postępowania w oparciu o system informacji geograficznej, także wyniosła 84,26 ha. W efekcie organ I instancji decyzją z 31 grudnia 2021 r. przyznał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 i przekazał środki finansowe na rachunek bankowy wskazany przez producenta. Strona nie wniosła odwołania i decyzja stała się ostateczna. Jednakże w wyniku kontroli administracyjnej przeprowadzonej już po wznowieniu postępowania, na podstawie powierzchni MKO (maksymalnego obszaru kwalifikowanego) wynikającej z nowego pokrycia ortofotomapy dotyczącego kampanii 2021 r. ustalono, że wykorzystywane rolniczo powierzchnie dwóch działek ewidencyjnych są mniejsze. Na działce nr [...] jest to 19,66 ha (powierzchnia deklarowana 21,57 ha) natomiast na działce nr [...] jest to 1,10 ha (powierzchnia deklarowana 1,42 ha). Ustaleń dokonano na podstawie obrazu ortofotomapy z 25 sierpnia 2021 r., przy czym informacja o zmianie danych stanowiących o kwalifikowalności do płatności wniosku została udostępniona w bazie zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w dniu 13 stycznia 2022 r. (k. 9/8 i 9/9 akt adm.), a zatem już po wydaniu decyzji w sprawie płatności za rok 2021.

W ocenie Sądu powyższe ustalenia faktyczne mogły stanowić podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 kwietnia 2021 r., I GSK 1934/18 (Lex), stwierdził, że przez pojęcie dowodów lub okoliczności nieznanych organowi, który wydał decyzję, rozumieć trzeba wyłącznie tylko takie dowody, które nie stanowiły przedmiotu badania w postępowaniu zwykłym oraz tylko takie okoliczności, które z badanego materiału nie wynikały. W innym orzeczeniu NSA podkreślił, że aby dana okoliczność (dowód) mogła stanowić podstawę do wznowienia postępowania, musi ona istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej. Co za tym idzie nie będą stanowiły takiej podstawy okoliczności lub dowody, które powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy" (wyrok NSA z 09 lipca 2020 r., I OSK 2970/19, Lex).

Jako że informacja o zmianie danych stanowiących o kwalifikowalności do płatności wniosku została udostępniona w bazie zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli już po wydaniu decyzji w sprawie płatności za rok 2021, należało w tym stanie rzeczy przyjąć, że istotne dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne wyszły na jaw dopiero po wydaniu pierwotnej decyzji w sprawie płatności, co uzasadniało wznowienie postępowania. Istniały jednak wcześniej, skoro ortofotomapa została sporządzona 25 sierpnia 2021 r.

Nie budzi wątpliwości, że ujawnione okoliczności faktyczne dotyczące mniejszej powierzchni mają istotne znaczenia dla sprawy, a zatem ich uwzględnienie w ramach postępowania wyjaśniającego ma wpływ na ostateczny kształt podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Osobną kwestią jest natomiast to, jaką rzeczywiście powierzchnię użytkowaną rolniczo mają obie działki: nr [...] oraz nr [...].

Skarżący już w odwołaniu wywodził, że wszelkie dane podawane przez niego we wniosku w stosunku do powierzchni działki pochodziły z raportu kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni wykonanego 21 listopada 2016 r., przy czym od tego czasu nie nastąpiła zmiana pola zagospodarowania działki bądź zmiana granic odniesienia, co mogłoby prowadzić do zmniejszenia powierzchni referencyjnej MKO. Swoją argumentację powtórzył w skardze, natomiast w toku postępowania sądowoadministracyjnego przedłożył opinię geodety M. M., z 13 kwietnia 2023 r.: rozliczenie powierzchni użytków w poszczególnych enklawach działki [...], zgodnie z którą suma powierzchni pomierzonych enklaw na działce [...] wynosi 21,6532 ha (k. 23-29 akt sądowych).

Sąd zaznacza, że ww. opinia geodety została sporządzona w kwietniu 2023 r., podczas gdy sprawa dotyczy przyznania płatności na rok 2021. Sąd zwraca jednak uwagę na wywód skarżącego, że od czasu sporządzenia raportu kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni wykonanego 21 listopada 2016 r. nie nastąpiła zmiana pola zagospodarowania działki bądź zmiana granic odniesienia, co mogłoby prowadzić do zmniejszenia powierzchni referencyjnej MKO. Innymi słowy, nie można wykluczyć, że ww. opinia geodety przedłożona w toku postępowania sądowoadministracyjnego wzmacnia stanowisko skarżącego.

Dokonując kontroli legalności sąd administracyjny nie może bezkrytycznie przyjmować ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza jeżeli ustalenia te są kwestionowane przez stronę postępowania. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest uwzględnienie w stanie sprawy przyjętego stanu faktycznego i jego rozpatrzenie w kontekście całego materiału dowodowego. W ocenie Sądu, skoro skarżący wywodzi, że od lat użytkuje rolniczo tą samą powierzchnię działki nr [...] i przedkłada opinię geodety z której wynika rzeczywista powierzchnia tej działki użytkowana rolniczo przez skarżącego w 2023 roku, to rolą organu, powołującego się na aktualizację ortofotomapy, jest choćby przeprowadzenie kontroli na miejscu, w celu sprawdzenia i weryfikacji faktów stanowiących podstawę przyznania płatności, potwierdzenia zgodności danych i informacji zawartych we wniosku ze stanem faktycznym. Skarżący musi przy tym mieć na względzie, że podważenie powierzchni do płatności ustalonej na podstawie ortofotomapy będzie możliwe dopiero wtedy, jeżeli kontrola na miejscu jednoznacznie potwierdzi, że od co najmniej 2021 r., a więc w praktyce od kilku lat, powierzchnia działki faktycznie użytkowana rolniczo była większa, niż wynika to z ortofotomapy sporządzonej 25 sierpnia 2021 r. Wynika to z tej okoliczności, że organ nie ma prawnego obowiązku weryfikowania za każdym razem wyniku kontroli administracyjnej poprzez kontrolę na miejscu, gdyż obie kontrole (administracyjna i na miejscu) mają równoprawne znaczenie.

Na tak krytyczną ocenę stanowiska organów obu instancji ma wpływ ta okoliczność, że organy obu instancji poprzestały na powołaniu się na dane wynikające z aktualizacji ortofotomapy, bez wyjaśnienia jak był wykonywany pomiar powierzchni wyłączonej (po cieniu drzew czy po środkowej części koron drzew a więc w sposób uwzględniający również część powierzchni pod koronami uprawnioną do płatności), a więc bez dokładnego wyjaśnienia przyczyny zmniejszenia powierzchni uprawnionej do płatności. Wygenerowana w aktach ortofotomapa (k. 9/4 akt adm.) z zaznaczona różnicą między obszarem deklarowanym (kolor zielony) a ustalonym (kolor czerwony) nie pozwala odnieść się do zarzutów skarżącego, który wskazywał, że od lat obszaru użytkowanego rolniczo nie zmniejsza i na tym terenie do chwili obecnej (2023r.) żadna zmiana nie zaszła. W decyzjach i aktach administracyjnych nie ma informacji z jakich przyczyn obszar 2,24 ha został wyłączony z płatności (dz. I, K – na dz. [...].) Wobec tego nie można wykluczyć naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, mając na uwadze sygnalizowane przez skarżącego kontrowersje dotyczące wykorzystywanej rolniczo powierzchni działki [...] jak i konsekwentnie powtarzane przez skarżącego, że od lat nie zmienił pola zagospodarowania tej działki bądź granic odniesienia. Skarżący wyjaśnił, że we wniosku o płatność za 2022r. podał mniejsze powierzchnie, które wynikały z ortofotomapy ale następnie skorzystał z opinii geodety i okazało się , że zmniejszenie powierzchni działki [...] nie było prawidłowe. Braki w materiale dowodowym uniemożliwiają ocenę zarzutów skarżącego i wyjaśnienie bez wątpliwości powierzchni użytkowanej rolniczo na działce nr [...].

Następnie Sąd stwierdza, że co do działki nr [...] obie decyzje w sprawie zostały wydane na podstawie niewystarczających ustaleń. Organ I instancji w ogóle nie analizował kwestii podniesionej przez skarżącego w odwołaniu, że powierzchnia deklarowana uległa zmianie dopiero po terminie skoszenia traw, a więc dopiero po wykorzystaniu funkcji rolniczej tego terenu w roku 2021. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz.U. z dnia 13 marca 2015r.) grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich. Organ wyższego stopnia poprzestał na konstatacji, że z ortofotomapy wynika, że na dzień jej sporządzenia tj. w dniu 25 sierpnia 2021 r. tereny zabudowane były już widoczne. Organ nie analizował jednak jaka jest funkcja rolnicza działki nr [...] (w tym zwłaszcza zabudowanego fragmentu). Skarżący na rozprawie stwierdził, że do końca czerwca wykosił trawę również między budynkami i postawił oborę po skoszeniu traw. Nie można zatem wykluczyć sytuacji, że przedmiotowa część działki nr [...] została zabudowana dopiero po zgodnym z prawem wykorzystaniu jej funkcji rolniczej. W takiej sytuacji, która nie wiadomo czy miała miejsce bowiem żaden z organów tego nie analizował, brak byłoby podstaw do stwierdzenia, że co do działki nr [...] miało miejsce przedeklarowanie. Organ prowadząc postępowanie wznowieniowe naruszył art. 7, 75 § 1, 77 i 80 kpa, nie wyjaśniając powyższych kwestii. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien w sposób należyty uzupełnić materiał dowodowy, uwzględniając powyższe uwagi Sądu, po czym wydać rozstrzygnięcie we wznowionym postępowaniu, w zależności od poczynionych ustaleń.

W związku z powyższym, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi w kwocie 200 zł Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku, zgodnie z art. 200 P.p.s.a.