Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 522/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.135
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: par.41 ust.1 pkt 1, ust.2 pkt 1,2
journal: Dz.U. 2004 nr 66 poz 614
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy  zawodowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędziowie WSA Iwona Maciejuk, Janusz Walawski, Protokolant specjalista Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów oddala skargę


UZASADNIENIE

J. B. pełnił czynną służbę wojskową w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych imienia [...](zwanej dalej [...]).

Decyzją Rektora-Komendanta [...] Nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. został zwolniony ze służby kandydackiej wskutek prawomocnego orzeczenia Sądu Garnizonowego [...] o wymierzeniu kary dyscyplinarnej - usunięcia z czynnej służby wojskowej pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego.

W konsekwencji powyższego Rektor-Komendant [...], ostateczną decyzją Nr [...] r. z dnia [...] lutego 2011 r., ustalił wysokość kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych poniesionych przez resort obrony narodowej w związku ze zwolnieniem ze służby kandydackiej w związku z czym na stronie ciążył obowiązek zwrotu przedmiotowych kosztów w kwocie 48 223,29 zł (słownie: czterdzieści osiem tysięcy dwieście dwadzieścia trzy złote 29/100).

W dniu 14 listopada 2013 r. J. B. wystosował wniosek w przedmiocie zwolnienia z obowiązku zwrotu powyższych kosztów.

Po zebraniu materiału dowodowego Rektor-Komendant [...], działając na podstawie art. 135 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2008 r. (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn.zm.) oraz § 40, § 41 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 66, poz. 614 z późn.zm.) w związku z art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzją Nr 2/Fin/2014 z dnia 6 czerwca 2014 r. odmówił stronie zwolnienia z obowiązku zwrotu przedmiotowych kosztów.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z ustaleniami poczynionymi w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy J.B.nie pracuje, w latach 2008-2012 osiągał niskie dochody, zaś w 2013 r. pozostawał na utrzymaniu swojej dziewczyny. Zwrot należności w ww. kwocie stanowi zatem dla wymienionego wysiłek finansowy, jednak sytuacja ta ma charakter przemijający.

Organ stwierdził, iż "trudna sytuacja rodzinna lub materialna kandydata" w rozumieniu § 41 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia z dnia 31 marca 2004 r., musi być rozpatrywana jako sytuacja obiektywna, niezależna od jego woli, a przede wszystkim nieprzemijająca.

J.B. wniósł odwołanie od ww. decyzji zarzucając naruszenie art. 7, art. 11, art. 107 § 3, art. 80 Kpa w zakresie, w jakim zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia prawnego i faktycznego i nie jest oparta o prawidłowo zgromadzony i wszechstronnie zbadany materiał dowodowy.

Minister Obrony Narodowej decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. (doręczoną pełnomocnikowi strony w dniu 22 sierpnia 2014 r.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W dniu 17 września 2014 r. pełnomocnik, w imieniu swego mandanta, złożył do Sądu skargę na ww. decyzję Ministra Obrony Narodowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem dnia 5 sierpnia 2015 r. (sygn. akt II SA/Wa 1848/14) oddalił skargę J. B. na przedmiotową decyzję Ministra Obrony Narodowej.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł J. B. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w trybie autokontroli, wyrokiem z dnia 26 lutego 2016 r. (sygn. akt II SA/Wa 1848/14) uchylił wcześniejszy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. (sygn. akt II SA/Wa 1848/14) i stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę ponownie podkreślił, że zasadne są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia § 2 pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1996 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. Nr 94, poz. 426) w zw. z pkt 2 ppkt 1 lit. c upoważnienia Nr 41/MON z dnia 13 sierpnia 2011 r. (Dz. Urz. Min. Obr. Nar. Nr 17, poz. 256) poprzez błędne przyjęcie, że decyzja Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...]sierpnia 2014 r. w przedmiocie zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów, opatrzona podpisem ówczesnego Sekretarza Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej, została podpisana przez osobę upoważnioną.

Sąd stwierdził, że powyższe upoważnienie zostało wydane na podstawie art. 268a Kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Wybór upoważnionego pracownika na mocy wskazanego przepisu należy do organu. Upoważnienie może być nadane do odwołania, na czas oznaczony albo w odniesieniu do określonych konkretnie spraw. Pracownik upoważniony do wykonywania kompetencji organu nie staje się przez to organem administracji publicznej. Wykonuje on tylko kompetencje organu. Udzielone upoważnienie administracyjne wywiera ten skutek, że zmienia się osoba wykonująca kompetencje organu. Oznacza to, że czynności prawne podejmuje jeden z pracowników urzędu, a nie sam piastun organu. Zarazem z upoważnienia nie można interpretować więcej uprawnień, aniżeli nim wyraźnie zakreślono, a jego treść nie powinna budzić wątpliwości. Kompetencji upoważnionego pracownika nie można także domniemywać. Działanie pracownika bez upoważnienia właściwego organu administracji publicznej pociąga za sobą nieważność decyzji z mocy art. 156 § 1 pkt 1 Kpa. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z naruszeniem w przepisów o właściwości.

Zgodnie z pkt 2 ppkt 1 ww. upoważnienia Dyrektor Departamentu Kadr MON został umocowany do wydawania w imieniu Ministra Obrony Narodowej decyzji i postanowień w II instancji, w sprawach żołnierzy zawodowych i byłych żołnierzy zawodowych, zajmujących stanowiska służbowe (pozostających w rezerwie kadrowej albo dyspozycji) do stopnia etatowego pułkownika (komandora) włącznie oraz kandydatów na żołnierzy zawodowych i byłych kandydatów na żołnierzy zawodowych dotyczących: a) uposażeń kandydatów na żołnierzy zawodowych, b) zwolnienia ze służby kandydackiej, c) ustalania wysokości i zwrotu kosztów równowartości kosztów, poniesionych na utrzymanie i naukę, d) umarzania równowartości kosztów nauki, odraczania terminu płatności łub rozłożenia kosztów na raty.

W pkt 4 upoważnienia określono, że w razie nieobecności Dyrektora Departamentu Kadr do podpisywania decyzji administracyjnych, postanowień i innych dokumentów w sprawach, o których mowa w pkt 2, upoważniony jest Zastępca Dyrektora Departamentu Kadr zajmujący stanowisko cywilne.

W ocenie Sądu upoważnionym do wydania w imieniu Ministra Obrony Narodowej decyzji w II instancji w przedmiocie zwrotu równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę był Dyrektor Departamentu Kadr lub w przypadku jego nieobecności - Zastępca Dyrektora Departamentu Kadr zajmujący stanowisko cywilne. Tymczasem zaskarżoną decyzję Ministra Obrony Narodowej podpisał z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej ówczesny Sekretarz Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej, który nie legitymował się wymaganym upoważnieniem.

Mając powyższe na względzie, Sąd zobowiązał organ odwoławczy, zgodnie z art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa do ponownego rozważenia - w sposób wszechstronny i wnikliwy - całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, ustosunkowania się do zarzutów odwołania oraz do należytej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie § 41 ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r.

Rozpatrując ponownie przedmiotowe odwołanie na podstawie art. 127 § 1 i § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1, a także art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z pkt 2 ppkt 2 upoważnienia Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...]marca 2016 r. (Dz. Urz. Min. Obr. Nar. poz. 30), Minister Obrony Narodowej decyzją z 23 stycznia 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W związku z koniecznością ponownego wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie odwołania Pana J. B. od decyzji Rektora - Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych [...] r. z dnia [..]czerwca 2014 r. (pismem z dnia 14 lipca 2016 r. - doręczonym w dniu 21 lipca 2016 r.) poinformowano pełnomocnika strony, że zgodnie z dyspozycją przepisu art. 77 Kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz, iż przedmiotowa sprawa wymaga przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia aktualnej sytuacji finansowej i życiowej J.B., gdyż jest to niezbędne do rozpatrzenia sprawy o zwolnienie z obowiązku zwrotu należności z tytułu poniesionych kosztów zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w czasie nauki; oceny i wydania właściwej decyzji administracyjnej.

W związku z powyższym organ wezwał pełnomocnika do uzupełnienia posiadanego materiału dowodowego o wszelkie aktualne dokumenty potwierdzające aktualna sytuację finansowa i życiowa Pana J. B. (mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w celu ich wzięcia pod uwagę w prowadzonym postępowaniu administracyjnym). Jednocześnie organ pouczył pełnomocnika, że w przypadku braku odpowiedzi w zakreślonym terminie organ rozpatrzy sprawę na podstawie aktualnie posiadanego materiału dowodowego.

Pełnomocnik nie dokonał uzupełnienia materiału dowodowego.

Ponadto organ (pismem z dnia 22 sierpnia 2016 r. - doręczonym w dniu 12 września 2016 r.) poinformował pełnomocnika, że w związku z zebraniem materiału dowodowego niezbędnego do wydania przez Ministra Obrony Narodowej rozstrzygnięcia, zgodnie z dyspozycją art. 10 Kpa, ma prawo przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się - w imieniu swego mandanta - co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w zakreślonym terminie.

Pełnomocnik nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1242) do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych, w przypadku gdy pobierali naukę przed wejściem w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe.

Przepisy art. 135 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu sprzed dnia 1 stycznia 2008 r. wskazują w sposób jednoznaczny, że żołnierze pełniący służbę kandydacką są zobowiązani do zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w związku z nauka w przypadku zwolnienia ich ze służby kandydackiej z przyczyn określonych w art. 134 ust. 1 pkt 4-9.

To komendant szkoły wojskowej - w myśl ust. 2 cytowanego artykułu ustawy - wydaje decyzję o ustaleniu równowartości kosztów, odroczeniu terminu ich spłaty, rozłożeniu na raty lub zwolnieniu z ich zwrotu.

Zgodnie zaś z § 41 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ww. rozporządzenia, komendant na pisemny wniosek kandydata, zobowiązanego do zwrotu kosztów, może wydać decyzję o zwolnieniu z obowiązku zwrotu kosztów w szczególnie uzasadnionych, niezawinionych przez kandydata przypadkach losowych, bądź z uwagi na trudną sytuację rodzinną lub materialną kandydata. Decyzja wydana w oparciu o powołaną podstawę prawną ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Sadowa kontrola takich decyzji zmierzać może jedynie do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygniecie - stosownie do wymogów z art. 107 § 3 Kpa - w taki sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności.

W niniejszej sprawie rozważeniu podlega więc kwestia spełnienia przez odwołującego przesłanki zwolnienia z przedmiotowych kosztów z uwagi na trudną sytuację rodzinną lub materialną kandydata w rozumieniu § 41 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 31 marca 2004 r., przy czym (jak już wskazano) z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotowa decyzja jest wydawana na podstawie tzw. uznania administracyjnego. Organ ma wiec jedynie możliwość, a nie obowiązek zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów.

Zdaniem Ministra Obrony Narodowej, w świetle okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, organ orzekający mógł wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy zwolnienia J. B. z obowiązku zwrotu kosztów nauki i utrzymania. Brak jest tym samym podstaw do stwierdzenia, że w sprawie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego oraz, że zaskarżona decyzja nosi cechy dowolności.

Na uwagę zasługuje fakt, że J. B.motywując wniosek o zwolnienie z obowiązku zwrotu należności, powołał się na trudną sytuację materialną i życiową wskazując, że w jego przypadku zachodzi całkowity brak możliwości spłaty ciążących na nim zobowiązań. Podał, że nie posiada żadnego majątku, który mógłby spieniężyć i przeznaczyć na spłatę należności, nie posiada też stałego źródła dochodu. Musi utrzymywać się z prac dorywczych, ponieważ ze względu na wysoki poziom bezrobocia nie może znaleźć stałego zatrudnienia. Korzysta z pomocy finansowej swojej dziewczyny, która ponosi koszty ich wspólnego zamieszkiwania. Odwołujący nie korzysta z pomocy finansowej rodziców, ponieważ wysokość pobieranych przez nich emerytur na to nie pozwala. Podkreślił również, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej, nie jest bowiem w stanie zrealizować planu założenia rodziny i osiągnięcia stabilizacji finansowej nie mogąc przeznaczyć żadnych środków pieniężnych na potrzeby przyszłej rodziny. Z kolei w odwołaniu od decyzji organu I instancji nie przedstawił On żadnych nowych okoliczności faktycznych ani nowych dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej. Kwestionował natomiast stanowisko organu, który odmawiając zwolnienia z obowiązku zwrotu należności stwierdził, że przesłanka "trudnej sytuacji rodzinnej lub materialnej kandydata", o której mowa w § 41 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia, musi być rozpatrywana jako stan obiektywny, niezależny od woli kandydata i przede wszystkim nieprzemijający. Taka sytuacja w ocenie organu, biorąc pod uwagę argumenty odwołującego oraz złożoną dokumentację, nie ma natomiast miejsca w rozpatrywanej sprawie.

Ponadto - pismem z dnia 13 stycznia 2014 r. J. B.osobiście uzupełniając wniosek o zwolnienie z obowiązku zwrotu kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych poniesionych przez resort obrony narodowej w związku ze zwolnieniem ze służby kandydackiej dołączył:

• (pkt 4) zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] stycznia 2014 r., że nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych.

• (pkt 8) zaświadczenie z ZUS z dnia 2 stycznia 2014 r. o wysokości pobieranej emerytury przez matkę w roku 2013.

W (podpisanym przez T. B.) protokole z dnia 25 lutego 2014 r. z przeglądu akt z zakończonego postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek J.B.w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów w dziale II - Dokumenty dołączone do wniosku w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów nauki, potwierdzające trudną sytuację materialną J.B. pod poz. 14 ujęte zostało Zaświadczenie z ZUS z dnia 2 stycznia 2014 r. o wysokości pobieranej emerytury przez matkę w roku 2013.

Z zeznań o wysokości osiągniętego przez Niego dochodu (poniesionej straty) P1T-37 wynika, że w 2012 r. ze stosunku pracy osiągnął on dochód brutto w wysokości 3 375.64 zł (słownie: trzy tysiące trzysta siedemdziesiąt pięć złotych 64/100) zaś w roku podatkowym 2013 nie wykazał on żadnego dochodu. Nie posiada także nieruchomości, ani żadnych źródeł zarobkowania.

J.B. nie ma stałej pracy, jednakże nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w urzędzie pracy. Organ zwrócił również uwagę na to, że odwołujący w istocie nie rozpoczął jeszcze dojrzałego życia zawodowego, tj. nie podjął aktywności zawodowej o określonym profilu, z którym konsekwentnie wiązałby dalsze plany rozwoju zawodowego. Wskazał On. że sytuacji, w jakiej znajduje się, nie można postrzegać jako obiektywnej, niezależnej od jego woli, a przede wszystkim trwałej.

Organ odwoławczy uznał, że powyższe stanowisko nie zasługuje na aprobatę. Sytuacja materialna, w jakiej się znalazł jest poniekąd wynikiem jego zachowania, bowiem sam pozbawił się źródła utrzymania, gdyż [...]. J. B. w 2007 r. był dwukrotnie karany dyscyplinarnie za nadużywanie alkoholu, w tym ostrzeżeniem o niepełnej przydatności do służby wojskowej pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Kary te nie przyniosły spodziewanej poprawy, wobec czego w dniu 25 stycznia 2008 r. Rektor-Komendant [...] wymierzył podchorążemu za nadużywanie alkoholu (po raz kolejny) karę usunięcia z czynnej służby wojskowej pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego.

Na skutek wymierzenia kary dyscyplinarnej usunięcia z czynnej służby wojskowej, został On zwolniony ze służby kandydackiej. Sam zatem pozbawił się stałego źródła utrzymania. Przy czym jako osoba dorosła, samodzielnie odpowiadająca za swoje zobowiązania, powinien być świadomy konsekwencji swojego postępowania i dokonywanych wyborów.

Organ zaakcentował, że zjawisko bezrobocia, jakkolwiek niekorzystne społecznie, ma charakter powszechny. Z tego względu sytuacja odwołującego nie odbiega w znaczący sposób od sytuacji innych młodych ludzi. Z akt sprawy nie wynika, aby Jego stan zdrowia uniemożliwiał mu aktywne poszukiwanie pracy nawet w znacznej odległości od obecnego miejsca zamieszkania. Brak jest również jakichkolwiek danych wskazujących na konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny, bądź inną osobą obłożnie chorą, czy niepełnosprawną, co mogłoby stanowić dla odwołującego ograniczenie możliwości pozyskania pracy zarobkowej. Dla młodego, zdrowego człowieka, wyrażającego zainteresowanie podjęciem aktywności zawodowej, rynek pracy stwarza wiele możliwości zatrudnienia (czy to w sektorze usługowym, budowlanym, czy gastronomicznym) o profilu dostosowanym do indywidualnych potrzeb i oczekiwań. Osoba wyrażająca ochotę podjęcia zatrudnienia z całą pewnością znajdzie na rynku ofertę dopasowana do swoich indywidualnych potrzeb i oczekiwań.

Ponadto podkreślono, że w zakresie uznania administracyjnego organy administracji uprawnione są do własnej oceny interesu społecznego i słuszności interesu obywatela, natomiast o treści podejmowanego rozstrzygnięcia decydują okoliczności konkretnego przypadku. Organ I instancji działał więc zgodnie z treścią art. 7 Kpa i dokonując obiektywnej oceny sytuacji stwierdził, że nie można uznać interesu strony za słuszny, jeśli godzi w interes społeczny.

W niniejszej sprawie interes społeczny wyraźnie przeważa więc nad interesem strony, zaś okoliczności faktyczne, tj. upływ czasu od dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej i fakt nieosiągania przez wnioskodawcę dochodów z tytułu zatrudnienia, nie dają podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

Skargę do tutejszego Sądu na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...]stycznia 2017 r. nr [...] wywiódł J.B.zarzucając jej naruszenie:

I) przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu mającym wpływ na jego wynik, w szczególności art. 107 § 1 k.p.a. - decyzja nie wskazuje podstawy prawnej jej wydania. Wskazane przepisy prawa procesowego: art. 127, 138 i 268a k.p.a. nie mogą być samoistną podstawą prawną decyzji administracyjnej. Podstawa taka musi wynikać ze szczególnego przepisu prawa materialnego, którego nie wskazano w decyzji. Ponadto, podstawą prawną decyzji nie może być wskazane upoważnienie Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...]marca 2016 r., które nie jest przepisem prawa o charakterze powszechnie obowiązującym,

II) przepisów prawa materialnego, w szczególności naruszenie § 2 pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1996 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. Nr 94, poz. 426) w zw. z pkt 2 ppkt 2 Upoważnienia nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. (Dz. U. MON., poz. 30) poprzez błędne przyjęcie, że decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów może być podpisana przez Dyrektora Departamentu Kadr w Ministerstwie Obrony Narodowej jako osobę upoważnioną - podczas gdy z powołanego w decyzji upoważnienia nr [...] z dnia [...]marca 2016 r. wynika jedynie upoważnienie do załatwiania spraw w imieniu Ministra Obrony Narodowej w II instancji w zakresie wynikającym z rozdziału 8 ustawy, o której mowa w pkt 1 ppkt 2 (tj. ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych) dotyczącym kandydatów na żołnierzy zawodowych. W rozdziale 8 powołanej ustawy dotyczącym służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych nie zostały uregulowane sprawy zwrotu kosztów związanych z nauką, ani też sprawy związane z odroczeniem terminu ich zwrotu, rozłożenia kosztów na raty lub zwolnienia z obowiązków ich zwrotu. Ponadto, sprawa wszczęta przez skarżącego nie jest sprawą dotyczącą kandydata na żołnierza zawodowego, lecz sprawą byłego kandydata na żołnierza. Dyrektor Departamentu Kadr nie jest więc osobą upoważnioną do wydania decyzji w II instancji w sprawie odwołania od decyzji Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych [...] odmawiającej skarżącemu zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów. Wskazać należy, iż poprzednio obowiązujące upoważnienie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. (Dz. U. MON. Nr 17, poz. 256) wskazywało szczegółowo, iż upoważnienie dotyczy kandydatów i byłych kandydatów na żołnierzy zawodowych w sprawach umarzania równowartości kosztów nauki (pkt 2 ppkt 1 d upoważnienia nr [...] z dnia 5 sierpnia 2011 r.),

III) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 135 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 41 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w zw. z art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych ustaw, poprzez błędne uznanie, iż sytuacja materialna J. B.nie uzasadnia wydania decyzji o zwolnieniu z obowiązku zwrotu kosztów.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, tj. decyzji Rektora -Komendanta [..] z dnia [...].06.2014 r. o nr[...].

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że zaskarżona decyzja nie zawiera podstawy prawnej jej wydania, co uzasadnia naruszenie art. 107 k.p.a. Wskazane przepisy prawa procesowego: 127, 138 i 268a k.p.a. nie mogą być samoistną podstawą prawną decyzji administracyjnej. Podstawa taka musi wynikać ze szczególnego przepisu prawa materialnego, którego nie wskazano w decyzji. Ponadto, podstawą prawną decyzji nie może być wskazane upoważnienie Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., które nie jest przepisem prawa o charakterze powszechnie obowiązującym.

Zwrócono też uwagę na to, że upoważnienie, na mocy którego działał podmiot wydający skarżoną decyzję, nie dotyczy sprawy będącej przedmiotem decyzji organu I instancji - decyzji Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych, tj. wniosku o zwolnienie z obowiązku zwrotu kosztów nałożonych na byłego kandydata na żołnierza zawodowego. Takie sprawy nie stanowią przedmiotu regulacji wskazanego Rozdziału 8 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z dnia 11 września 2003 r. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji organu II instancji, jak też na dzień wydania upoważnienia.

Skarżący wskazał również, że w stosunku do niego spełnione zostały przesłanki zwolnienia z przedmiotowych kosztów, umożliwiające organowi podjęcie takiej decyzji. Jego sytuacja majątkowa, szczegółowo przedstawiona w toku postępowania, do dnia dzisiejszego nie uległa zmianie. Skarżący nie posiada środków pieniężnych ani majątku, które pozwoliłyby na spłatę zobowiązania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż jest ona poprawna.

W pierwszej kolejności odniesienia wymagał najdalej idący zarzut skargi dotyczący niewłaściwego umocowania Dyrektora Departamentu Kadr MON do wydania skarżonej decyzji.

Powyższe umocowanie wynikało z upoważnienia nr [...]z [...]marca 2016 r., którego pkt 2 ppkt 2 stanowił, że : "Dyrektor Departamentu Kadr MON jest upoważniony do załatwiania spraw w imieniu Ministra Obrony Narodowej w II instancji w zakresie wynikającym z rozdziału 8 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych".

W powołanym w ww. upoważnieniu Rozdziale 8 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych znajdował się zaś przepis art. 135, w oparciu o który wydano decyzję o obowiązku zwrotu przez stronę kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia – a więc kosztów będących przedmiotem wniosku strony inicjującego niniejsze postępowanie. Co prawda przepis art. 135 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych został uchylony mocą ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1242) nie mniej jednak art. 11 ustawy zmieniającej stanowił, iż do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych, w przypadku gdy pobierali naukę przed wejściem w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe.

W myśl powyższego przepisu przejściowego, do skarżącego znajdował więc nadal zastosowanie art. 135 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, umiejscowiony w jej rozdziale 8. Okolicznością niesporną w sprawie było bowiem to, że skarżący pobierał naukę jako kandydat na żołnierza zawodowego przed dniem wejścia w życie omawianej ustawy zmieniającej.

Skoro zaś zwolnienie z obowiązku zwrotu kosztów poniesionych przez wojsko na naukę i utrzymanie skarżącego, jest materią bezpośrednio związaną z problematyką zwrotu tych kosztów, w ocenie tutejszego Sądu Dyrektor Departamentu Kadr MON był skutecznie umocowany do wydania skarżonej decyzji.

Bez wpływu na wyżej przedstawioną konkluzję pozostawały podnoszone w skardze i na rozprawie w dniu 20 września 2017 r. okoliczności, że strona w chwili obecnej nie jest kandydatem na żołnierza zawodowego, a jedynie byłym kandydatem na takiego żołnierza. Treść art. 135 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych świadczy bowiem o tym, że ustawodawca uregulował nim obowiązki żołnierzy pełniących służbę kandydacką, w przypadku zwolnienia ich z tej służby kandydackiej. Zgodnie z zasadami logicznego rozumowania, wyżej powołany przepis dotyczył więc niewątpliwie zobowiązań byłych (bo zwolnionych ze służby) kandydatów na żołnierzy zawodowych.

Nadto dodać należało, iż bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostaje to, w jaki sposób były formułowane wcześniejsze upoważnienia – m.in. upoważnienie z 5 sierpnia 2011 r. Nie zmienia to bowiem faktu, że z treści aktualnie obowiązującego upoważnienia w sposób logiczny można wywieść umocowanie Dyrektora Departamentu Kadr MON do wydania skarżonej decyzji.

Przechodząc zaś do merytorycznej oceny skarżonej decyzji wskazać należało, że w rozpoznawanej sprawie bezsporna jest okoliczność, iż skarżący decyzją Rektora-Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych [...], został zwolniony ze służby kandydackiej na skutek prawomocnego orzeczenia Sądu Garnizonowego [...] o wymierzeniu kary dyscyplinarnej - usunięcia z czynnej służby wojskowej.

Bezsporne jest również, że Rektor-Komendant ustalił stronie do zwrotu równowartość kosztów nauki w zakresie zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych w kwocie 48.223,29 zł stanowiącej koszty rzeczywiście poniesione przez resort obrony narodowej w związku z nauką kandydata na żołnierza zawodowego. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2011 r. Minister Obrony Narodowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji, zaś prawomocnym wyrokiem z dnia 9 listopada 2011 r. o sygn. akt II SA/Wa 1406/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę strony na powyższe postanowienie. Oznacza to, że decyzja Rektora-Komendanta, zobowiązująca skarżącego do zwrotu wskazanej należności, obliguje organ administracji publicznej do jej wykonania.

W świetle powyższego, problematyka wysokości, jak i sposobu naliczenia kwoty należności do zwrotu, nie mogą podlegać ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu. Przedmiotem tego postępowania nie jest bowiem ustalenie przez Rektora-Komendanta wysokości równowartości kosztów nauki podlegającej zwrotowi (co nastąpiło poprzez wydanie ww. prawomocnej decyzji administracyjnej), lecz odmowa zwolnienia kandydata - zobowiązanego do zwrotu kosztów - z obowiązku ich zwrotu.

To samo dotyczy podnoszonego przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie w dniu 20 września 2017 r. zarzutu przedawnienia roszczeń wobec brzmienia art. 8a w związku z art. 132 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1414 ze zm.). Kwestia przedawnienia roszczeń może bowiem stanowić ewentualną podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej stosownie do art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), nie zaś podstawę kwestionowania decyzji - wydanej na wniosek skarżącego - której przedmiotem jest wyłącznie ocena przesłanek merytorycznych zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów nauki w wysokości określonej ww. prawomocną decyzją właściwego organu.

W ocenie tutejszego Sądu, organy obu instancji prawidłowo wywiodły, iż do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, zainicjowanej wnioskiem strony z 14 listopada 2013 r. o zwolnienie go z obowiązku zwrotu należności nałożonych ww. decyzją z dnia [...]lutego 2011 r., ma zastosowanie przepis § 41 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 66, poz. 614 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 4 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1355) sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed 5 grudnia 2013 r.), prowadzi się według przepisów dotychczasowych. Stosownie zaś do art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242), której przepisy weszły w życie z dniem 1 stycznia 2008 r., do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku, gdy pobierali naukę przed dniem wejścia w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe. Taka właśnie sytuacja zaistniała wobec skarżącego co oznacza, iż do rozpatrzenia niniejszej sprawy zastosowanie miały przepisy wojskowej ustawy pragmatycznej w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2007 r.

Przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, przepis art. 137 ust. 1 wojskowej ustawy pragmatycznej ustanowił w pkt 5 upoważnienie dla Ministra Obrony Narodowej do określenia w drodze rozporządzenia sposobu ustalenia równowartości kosztów, o których mowa w art. 135 ust. 1, oraz warunków i trybu ich zwracania, a także przypadków, w których może nastąpić zwolnienie z obowiązku zwrotu kosztów lub rozłożenie ich na raty i odroczenie terminu ich płatności. Minister Obrony Narodowej zrealizował powyższe upoważnienie, wydając rozporządzenie z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 66, poz. 614 ze zm.), regulujące przedmiotowe kwestie.

Zgodnie z § 41 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ww. rozporządzenia, komendant na pisemny wniosek kandydata, zobowiązanego do zwrotu kosztów, może wydać decyzję o zwolnieniu z obowiązku zwrotu kosztów w szczególnie uzasadnionych niezawinionych przez kandydata przypadkach losowych, bądź z uwagi na trudną sytuację rodzinną lub materialną kandydata.

Okolicznością szczególnie istotną dla niniejszej sprawy jest to, że decyzja wydana w oparciu o powołaną podstawę prawną ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie - stosownie do wymogów z art. 107 § 3 k.p.a. - w taki sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji spełniona została, zawarta w art. 7 k.p.a., powinność uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ponadto, zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został dokładnie wyjaśniony w świetle przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. Sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji wypełniają treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych, czy celowościowych.

Zaznaczenia wymaga, że decyzja wydana na podstawie uznania administracyjnego może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić wówczas, gdy organ pozostawił poza swymi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę w toku postępowania, pominął istotny dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

W rozpoznawanej sprawie Rektor-Komendant odmówił zwolnienia skarżącego z kosztów poniesionych przez resort obrony narodowej w związku z nauką skarżącego jako kandydata na żołnierza zawodowego, albowiem uznał, iż jego sytuacja rodzinna i materialna ujawniona we wniosku i dokumentacji przedstawionej do akt sprawy nie wyczerpuje przesłanek określonych w art. § 41 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 31 marca 2004 r.

Minister Obrony Narodowej, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy stwierdził, iż powyższe rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Prawidłowo dokonał przy tym oceny sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego oraz jego możliwości finansowych, a także zasadnie wskazał, iż z przedstawionych przez skarżącego dokumentów nie wynika, aby w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka, o której mowa w § 41 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia. Wnioskodawca natomiast nie uzasadniał swojego wniosku przypadkami losowymi, o których mowa w § 41 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia.

W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych sprawy, organy orzekające mogły wydać rozstrzygnięcia odmowne w kwestii zwolnienia skarżącego z obowiązku zwrotu przedmiotowych kosztów nauki i utrzymania. Brak jest tym samym podstaw do stwierdzenia, że w sprawie niniejszej doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego oraz, że zaskarżona decyzja nosi cechy dowolności.

Podkreślenia wymaga, że ciężar przedstawienia dowodów uzasadniających wniosek o zwolnienie z obowiązku ponoszenia przedmiotowych kosztów spoczywa na wnioskodawcy. To wnioskodawca jest obowiązany wykazać dostępnymi środkami, iż spełnia przesłanki warunkujące pozytywne załatwienie sprawy. Tym samym nie można organowi stawiać zarzutu, iż wydając rozstrzygnięcie w sprawie oparł się na niepełnym materiale dowodowym, skoro w istocie oceniał on dokumentację przedstawioną przez skarżącego.

Motywując wniosek o zwolnienie z obowiązku zwrotu należności skarżący powołał się na trudną sytuację materialną i życiową wskazując, iż w jego przypadku zachodzi całkowity brak możliwości spłaty ciążących na nim zobowiązań. Podał, że nie posiada żadnego majątku, który mógłby spieniężyć i przeznaczyć na spłatę należności, nie posiada też stałego źródła dochodu. Musi utrzymywać się z prac dorywczych, ponieważ ze względu na wysoki poziom bezrobocia nie może znaleźć stałego zatrudnienia. Korzysta z pomocy finansowej swojej dziewczyny, która ponosi koszty ich wspólnego zamieszkiwania. Skarżący nie korzysta z pomocy finansowej rodziców, ponieważ wysokość pobieranych przez nich emerytur na to nie pozwala. Skarżący podkreślił również, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej, nie jest bowiem w stanie zrealizować planu założenia rodziny i osiągnięcia stabilizacji finansowej nie mogąc przeznaczyć żadnych środków pieniężnych na potrzeby przyszłej rodziny. Z kolei w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący nie przedstawił żadnych nowych okoliczności faktycznych ani nowych dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej. Kwestionował natomiast stanowisko organu, który odmawiając zwolnienia z obowiązku zwrotu należności stwierdził, iż przesłanka "trudnej sytuacji rodzinnej lub materialnej kandydata", o której mowa w § 41 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia, musi być rozpatrywana jako stan obiektywny, niezależny od woli kandydata i przede wszystkim nieprzemijający. Taka sytuacja w ocenie organu, biorąc pod uwagę argumenty skarżącego oraz złożoną dokumentację, nie ma natomiast miejsca w rozpatrywanej sprawie.

Stanowisko organu I instancji podtrzymał organ odwoławczy wskazując w szczególności, że skarżący nie ma stałej pracy, jednakże nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w urzędzie pracy. Organ zwrócił również uwagę na to, że skarżący w istocie nie rozpoczął jeszcze dojrzałego życia zawodowego, tj. nie podjął aktywności zawodowej o określonym profilu, z którym konsekwentnie wiązałby dalsze plany rozwoju zawodowego. Wskazał, że sytuacji, w jakiej znajduje się skarżący, nie można postrzegać jako obiektywnej, niezależnej od woli skarżącego, a przede wszystkim trwałej.

Ze stanowiskiem organu należy się zgodzić. Sytuacji materialnej, w jakiej znalazł się skarżący, nie sposób obiektywnie uznać jako niezależnej od jego zachowania, bowiem to na skutek wymierzenia kary dyscyplinarnej usunięcia z czynnej służby wojskowej, został on zwolniony ze służby kandydackiej. Sam zatem pozbawił się źródła stałego utrzymania. Przy czym skarżący, jako osoba dorosła, samodzielnie odpowiadająca za swoje zobowiązania, powinien być świadomy konsekwencji swojego postępowania i dokonywanych wyborów.

Z kolei wskazywane przez skarżącego zjawisko bezrobocia, jakkolwiek niekorzystne społecznie, ma charakter powszechny. Z tego względu organ odwoławczy poprawnie wywiódł, ze sytuacja skarżącego nie odbiega w znaczący sposób od sytuacji innych młodych ludzi. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby stan zdrowia skarżącego uniemożliwiał mu aktywne poszukiwanie pracy nawet w znacznej odległości od obecnego miejsca zamieszkania. Brak jest również jakichkolwiek danych wskazujących na konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny, bądź inną osobą obłożnie chorą, czy niepełnosprawną, co mogłoby stanowić dla skarżącego ograniczenie możliwości pozyskania pracy zarobkowej. Rację ma zatem organ odwoławczy wskazując w odpowiedzi na skargę, że dla młodego, zdrowego człowieka, wyrażającego zainteresowanie podjęciem aktywności zawodowej, rynek pracy stwarza wiele możliwości zatrudnienia (czy to w sektorze usługowym, budowlanym, czy gastronomicznym) o profilu dostosowanym do indywidualnych potrzeb i oczekiwań. Jeżeli jednak, pomimo braku obiektywnych przeszkód, skarżący nie podejmuje aktywności zawodowej, nie może jednocześnie oczekiwać, aby organ - zobowiązany do szczególnej troski o finanse publiczne - ponosił finansowe konsekwencje jego wyborów i świadomych działań.

Z tego względu zgodzić należy się z organem odwoławczym, że okoliczności, na które powołał się skarżący, nie mogą stanowić podstawy do przyznania prymatu interesowi strony nad interesem publicznym. Wydając zaskarżoną decyzję organ uwzględnił natomiast sytuację rodzinną i materialną skarżącego, jednak również kierował się interesem społecznym. Biorąc pod uwagę, że [...] jest jednostką sektora finansów publicznych i obowiązkiem Rektora-Komendanta, jak również Ministra Obrony Narodowej, jest dbałość o należyte gospodarowanie środkami finansowymi, zwolnieniu z obowiązku ponoszenia przedmiotowych kosztów powinni podlegać tylko ci zobowiązani, którzy w sposób trwały, nieusuwalny, z przyczyn niezależnych od nich, nie są w stanie udźwignąć ciężaru nałożonego na nich zobowiązania. Gdy natomiast przeszkody w spłacie należności nie mają - jak w niniejszej sprawie - trwałego charakteru, prawodawca przewidział możliwość zastosowania odrębnych instytucji, tj. odroczenia terminu płatności lub rozłożenia kosztów na raty (§ 41 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. rozporządzenia).

Reasumując stwierdzić należy, iż wydając rozstrzygnięcie o odmowie zwolnienia z kosztów poniesionych przez wojsko w związku z nauką skarżącego jako kandydata na żołnierza zawodowego, organ orzekający nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie była dowolna. Samo zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób dostateczny wyjaśnia motywy, którymi kierował się organ podejmując kwestionowane przez skarżącego rozstrzygnięcie, co czyni zadość wymogom stawianym przez art. 107 § 3 k.p.a. Uchybienie polegające na braku wskazania w komparycji decyzji materialno prawnej podstawy jej wydania, zostało zaś w sposób nie budzący wątpliwości usunięte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Skoro zaś uzasadnienie decyzji stanowi jej nierozerwalny składnik, wskazanie i wyjaśnienie w nim materialno prawnej podstawy rozstrzygnięcia nie uniemożliwia dokonania weryfikacji poprawności decyzji, a zatem nie rzutuje na wynik sprawy.

W ocenie tutejszego Sądu, za uchyleniem skarżonej decyzji nie przemawiały też podnoszone w skardze nieprawidłowości w udzieleniu przez Dyrektora Departamentu Kadr MON dalszych upoważnień do działania w sprawie a w szczególności do formułowania wobec strony pism w toku sprawy czy wydawania dokumentów. Na powyższą problematykę należało spojrzeć przez pryzmat dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) który umożliwia uchylenie decyzji tylko w razie stwierdzenia uchybienia przepisom postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nawet zaś przyjmując, że osoby kierujące do strony w trakcie trwania postępowania administracyjnego pisma czy wezwania do wykazywania podnoszonych twierdzeń, nie były właściwie umocowane, to nie wpływało to nie tylko w istotny ale wręcz w żaden sposób na wynik sprawy. W wyniku powyższego strona nie została bowiem pozbawiona możliwości działania i obrony swych praw.

Konkludując Sąd stwierdza, że zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Organ orzekający prawidłowo zastosował instytucję uznania administracyjnego przyjmując, że w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy brak jest podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego o zwolnienie z obowiązku zwrotu kosztów nauki w [...]. Zasadnie przy tym wskazał na obowiązki organu administracji publicznej wynikające z dochodzenia należności o charakterze publicznoprawnym oraz należytego dbania o finanse publiczne.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.