Wyrok NSA, sygn. akt GSK 1/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 23 par. 1, art. 83
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA - Hanna Rybińska (spr.) Sędziowie NSA - Urszula Raczkiewicz - Edward Kierejczyk Protokolant - Krystyna Stasiak po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Mirosława M. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Bydgoszczy z dnia 19 listopada 2003 r. sygn. akt SA/Bd 1767/03 w sprawie ze skargi Mirosława Mo. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia 03 marca 2003 r. (...) w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Mirosława M. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Toruniu kwotę 600 zł /sześćset/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19.11.2003 r. SA/Bd 1767/03 Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy oddalił skargę Mirosława M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia 3.03.2003 r. (...), którą uznano zgłoszenie celne za nieprawidłowe. Sąd w oparciu o art. 21 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o NSA, na podstawie materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy administracyjnej oraz decyzji wydanych przez organy celne stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w wyniku ustalenia, że złożone zgłoszenie celne w dniu 17.04.2000 r. przez Mirosława M., a dotyczące samochodu osobowego marki "VW Polo" (...), rok produkcji 1998, nie było prawidłowe, bowiem uwzględniało przy określeniu wartości celnej zakwestionowaną później fakturę nr 10614 z dnia 12.04.2000 r. Faktura ta została zweryfikowana w siedzibie sprzedającego - firmy "C." za pośrednictwem belgijskiej administracji celnej. Z uzyskanych w ten sposób dokumentów, tj. faktury oraz zgłoszenia celnego z dnia 12.04.2000 r. wynikało, że przedmiotowy samochód został sprzedany za kwotę 188.000 franków belgijskich, nie zaś za kwotę podaną w SAD przez skarżącego, tj. 82.000. W związku z tym, Naczelnik Urzędu Celnego w T. wszczął postępowanie celne i wydał decyzję uznającą zgłoszenie celne za nieprawidłowe.

Na skutek odwołania od powyższej decyzji, Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał ją w mocy.

Na skutek skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy, Sąd oddalając skargę stwierdził, że organy celne skorzystały z pomocy belgijskich służb celnych, na podstawie Protokołu nr 6 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony /zał. do Dz.U. 1994 nr 11 poz. 38/, w którym określono, iż strony umowy udzielają sobie wzajemnej pomocy w sposób i na warunkach określonych przedmiotowym protokołem. Ustalono, że u sprzedawcy importowanego samochodu znajduje się inna faktura dotycząca przedmiotowego pojazdu o innej szacie graficznej, określająca znacznie wyższą wartość niż wynikało to z faktury przedstawionej przy zgłoszeniu polskim organom celnym. W zgłoszeniu celnym wywozowym, na podstawie którego samochód został wywieziony z Belgii, uwidoczniona została również kwota wynikająca z faktury znajdującej się u eksportera. Zdaniem sądu administracyjnego, organy celne miały uzasadnione podstawy do odmówienia wiarygodności danym wynikającym z faktury przedłożonej przez importera i uznania za wiarygodną wartość transakcyjną wynikającą z faktury znajdującej się u eksportera. Według oceny sądu, nie zostały naruszone przepisy postępowania w zakresie przeprowadzenia dowodów, a istotne okoliczności dla sprawy zostały wyjaśnione na podstawie zebranych dokumentów. Wnioskowane przez stronę środki dowodowe, zdaniem sądu, nie mogły wnieść nic istotnego do sprawy, a okoliczności, na które osoby te miały być przesłuchane wynikają z dokumentów.

Skarga kasacyjna od tego wyroku, wniesiona w trybie art. 101 ustawy z dnia 30.08.2002 r. w imieniu Mirosława M., zarzuca naruszenie art. 21, art. 22, art. 59 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o NSA oraz art. 121, 122, 180, 187, 188, 191 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa. Nadto zdaniem skarżącego, dopuszczono się błędnej wykładni prawa materialnego, a w szczególności przepisów art. 23 par. 1 i 7, art. 262 ustawy - Kodeks celny oraz art. 11 pkt 2 Protokołu nr 6 do Układu Europejskiego.

Zaskarżonym wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy naruszył zasady Konstytucji RP, tj. art. 2, 7, 32 ust. 1 i art. 184. Uzasadniając powyższe zarzuty, skarżący podniósł, że w 2000 r. organ celny I instancji, działając w trybie art. 83 ustawy - Kodeks celny, uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego samochodu na zasadach wynikających z art. 29 cyt. ustawy. Powyższą czynność organ podjął w związku z ujawnieniem drugiej faktury u eksportera. Zdaniem skarżącego, prawną przesłankę wszczęcia postępowania stanowił art. 240 par. 1 pkt 5 ustawy - Ordynacja podatkowa, nie zaś jak to błędnie przyjęto art. 83 ustawy - Kodeks celny. Błędnie również sąd administracyjny przyjął określenie wartości celnej pojazdu na podstawie art. 23 par. 1 kodeksu celnego, nie zaś art. 23 par. 7 i w związku z tym organy celne uniknęły uzasadnienia przyczyn, dla których ją kwestionują. Do ustalenia nowej wartości celnej posłużono się trzema dokumentami: ujawnioną u eksportera fakturą, sprawozdaniem administracji celnej Królestwa Belgii i kartą zgłoszenia wywozowego.

Ujawniona w dokumentacji eksportera faktura jest wydrukiem komputerowym o innej szacie graficznej, bez podpisu sprzedającego i deklaracji pochodzenia pojazdu, tj. danych znajdujących się na fakturze, którą dysponował skarżący. Sprawozdanie administracji celnej Królestwa Belgii z czynności dokonanej na wniosek strony polskiej nie odpowiada zdaniem skarżącego treści wniosku skierowanego przez polskie władze celne i nie zawiera odpowiedzi na wszystkie pytania oraz nie wskazuje dowodów na okoliczność, że przedmiotowy samochód został sprowadzony na podstawie fałszywej faktury. Karty zgłoszenia wywozowego, które pozostały w kraju eksportera, różnią się sposobem wypełnienia od kart tego zgłoszenia przywiezionych wraz z towarem przez importera i znajdujących się w dokumentacji polskich organów finansowych i importera. W związku z powyższym skarżący powziął wątpliwość co do wiarygodności tych dokumentów i wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego. Dyrektor Izby Celnej w T. podzielił to stanowisko i zawiesił postępowanie odwoławcze w celu uzupełnienia materiału dowodowego. Wobec odmowy Ministerstwa Finansów, przekazania wniosku Izby Celnej administracji belgijskiej, podjęto zawieszone postępowanie i wydano zaskarżoną decyzję. W zaskarżonym wyroku, zdaniem skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy rażąco naruszył prawo, bowiem nie dopatrzył się uchybień w stosowaniu art. 23 par. 1, zamiast art. 23 par. 7 ustawy - Kodeks celny, nie stwierdził naruszenia reguł postępowania dowodowego oraz zasady prawdy obiektywnej i uznał, że znajdujące się w aktach sprawy dowody są wystarczające do stwierdzenia zaniżenia wartości transakcyjnej przedmiotowego pojazdu. Nie przeprowadził również w dostatecznym stopniu kontroli legalności odmowy organów przeprowadzenia na wniosek skarżącego uzupełniającego postępowania dowodowego co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku nowych dowodów mógłby być ustalony inny stan faktyczny niż przyjęty przez sąd administracyjny.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Zdaniem organu celnego, zasadnie sąd orzekający uznał, że działania organów celnych były zgodne z prawem i nie naruszały prawa materialnego i procesowego. Powołane w wyroku przepisy kodeksu celnego, jak i umowy międzynarodowej, w tym Protokołu nr 6 do Układu Europejskiego o wzajemnej pomocy w sprawach celnych, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, zostały właściwie zastosowane. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy celne zostało pozytywnie ocenione przez sąd, a raport nadesłany przez belgijskie służby celne ma walory dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 par. 1 Ordynacji podatkowej. Organy celne w ramach swobodnej oceny dowodów ustaliły prawidłowo wartość celną przedmiotowego pojazdu samochodowego, na podstawie nadesłanych przez belgijskie służby celne dokumentów. Wbrew zarzutom strony - organ celny w tej sprawie nie zwracał się do Ministerstwa Finansów o uzupełnienie materiału dowodowego.

Skoro zatem brak jest podstaw do uznania, że zaskarżony wyrok narusza prawo materialne i przepisy postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, organ celny wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że:

Zgodnie z treścią art. 101 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./, w sprawach zakończonych prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r., w których nie upłynął termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego, strona może, w terminie do 31 marca 2004 r., wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 2. Z przepisu tego wynika, że w przypadku gdy termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej nie upłynął - to strona może wnieść skargę kasacyjną od orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego przed datą 01 stycznia 2004 r. do ostatecznej daty 31.03.2004 r.

Pod tym względem przedmiotowa skarga kasacyjna jest dopuszczalna, bowiem odpowiada wymaganiom powołanego wyżej przepisu. Nadto wniesiony środek odwoławczy spełnia również warunki określone w art. 174, 175 par. 1, 176 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ i w związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pod tym względem skarga kasacyjna jest dopuszczalna.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzuty te nie są zasadne.

Zarzut naruszenia art. 240 par. 1 pkt 5 ustawy - Ordynacja podatkowa w zw. z art. 83 i 23 par. 1 oraz art. 23 par. 7 ustawy - Kodeks celny jest o tyle nietrafny, że w sprawie niniejszej nie wznowiono postępowania. Samochód sprowadzony przez skarżącego miał dokumenty, które zostały dołączone do zgłoszenia celnego i w związku z tym organ celny przyjął powyższe zgłoszenie, bowiem odpowiadało wymogom art. 64 ustawy - Kodeks celny. Przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa objęcie towaru procedurą celną i określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Dla tych czynności nie jest konieczne wydawanie decyzji o charakterze administracyjnym, czynności podejmowane przez organ w ramach art. 65 par. 3 ustawy - Kodeks celny mają jedynie charakter materialno-techniczny. W ten sposób został odprawiony samochód przywieziony przez skarżącego. W następstwie czynności weryfikacyjnych, belgijskie służby celne nadesłały fakturę, raport i dokument EU1 T2, które ujawniono w księgowości eksportera w firmie "C.". Z dokumentów tych wynikało, że przedmiotowy samochód został nabyty za kwotę wyższą niż przedstawił to skarżący. Fakt ten spowodował wszczęcie postępowania celnego, którego powodem były wyniki kontroli przeprowadzonej w ramach art. 83 par. 1 i 2 ustawy - Kodeks celny, lecz podstawę prawną stanowił art. 165 par. 2 ustawy - Ordynacja podatkowa. Ponieważ w istocie postanowienie o wszczęciu postępowania było prawidłowe, sąd orzekający słusznie go nie zakwestionował. Podnieść również należy, że zasadnie przyjęto określenie wartości transakcyjnej według treści art. 23 par. 1 ustawy - Kodeks celny, z której wynika, że wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za sprzedany towar. Organ celny ustalał tę wartość w oparciu o ujawnioną w późniejszym czasie fakturę, dlatego nie było możliwości ani potrzeby wykorzystywania innych metod. Wbrew treści kasacji art. 23 par. 7 ustawy - Kodeks celny nie miał w tej sprawie zastosowania, ponieważ przy zgłoszeniu celnym faktura przedstawiona przez importera nie została zakwestionowana przez organ celny. Uznana została za niewiarygodną dopiero w wyniku kontroli przeprowadzonej na podstawie art. 83 par. 1 i 2 ustawy - Kodeks celny.

Z tych przyczyn słusznie sąd orzekający przyjął, że wartość celną prawidłowo określono na podstawie art. 23 par. 1, bowiem nie było prawnego uzasadnienia do zastosowania przepisów art. 25-29 ustawy - Kodeks celny.

Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisu art. 11 pkt 2 Protokołu nr 6 do Układu Europejskiego nie jest zrozumiały na tle niniejszej sprawy, bowiem przepis ten stanowi, że otrzymane informacje mogą być wykorzystane w postępowaniu sądowym lub administracyjnym wszczętym w wyniku nieprzestrzegania przepisów celnych. Chodzi tu o informacje otrzymane od belgijskich służb celnych w ramach wzajemnej pomocy. Zarzut ten nie jest uzasadniony w treści skargi, co zwalnia sąd kasacyjny od rozważań na czym naruszenie tego przepisu przez sąd orzekający mogłoby polegać.

Przechodząc do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia powołanych na wstępie przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, które mają zastosowanie w myśl art. 262 ustawy - Kodeks celny, to stwierdzić należy, że skarżący stara się wykazać, że sąd orzekający uchybił obowiązkowi kontroli, bowiem nie dopatrzył się naruszenia przez organy celne zasad postępowania dowodowego, nie ocenił prawidłowo zasadności wniosku strony o uzupełnienie materiału dowodowego i dalszego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przez co błędnie ustalił stan faktyczny.

Stwierdzić więc należy, że zebranie całego materiału dowodowego, zgodnie z treścią art. 187 par. 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ celny w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Jak przyjął sąd orzekający za organami celnymi - faktem mającym znaczenie dla ustaleń prawnych była wartość celna towaru sprowadzonego przez skarżącego. Organ celny uzyskał w ramach przeprowadzonej weryfikacji dokumenty od belgijskich służb celnych w postaci raportu, faktury i dokumentu eksportowego. Dokumenty te dotyczyły samochodu importowanego przez skarżącego, który przy zgłoszeniu celnym posługiwał się dokumentami o innej treści, tj. wskazującymi cenę niższą niż wynikało to z dokumentów pochodzących od eksportera. Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej, że dokumenty te nie są wiarygodne, nie zostały poparte żadnym dowodem lub twierdzeniem, które by uprawdopodobniło tego rodzaju zarzuty w sposób przekonywujący.

Nadmienić należy, że zasadnie faktura eksportera uznana została przez sąd jako wiarygodny dokument handlowy, bowiem spełnia wszystkie wymogi przewidziane dla takiego dokumentu, jak miejsce i datę wystawienia, nazwę i adres firmy sprzedającego oraz kupującego, określenie przedmiotu transakcji, cenę za towar.

Kwestionowany przez stronę w kasacji raport opisuje wyniki weryfikacji przesłanych przez stronę polską dokumentów, które nie zostały podważone. Problem faktur i ich autentyczności dotyczy nie tylko tej faktury, lecz wielu faktur na sprowadzone wówczas samochody, które różnią się ceną na nich uwidocznioną. Przedstawiona przez służby celne faktura pochodząca od belgijskiego eksportera stanowi poświadczony odpis z oryginału, co jest zgodne z treścią art. 8 Protokołu nr 6 Porozumienia do Układu Europejskiego. Nie można podzielić wątpliwości kasacji co do wiarygodności dokumentu tranzytowego. Zgodnie z przepisami Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej /Dz.U. 1998 nr 46 poz. 291/ w sprawie udokumentowania pochodzenia towaru z Unii Europejskiej, brak jest obowiązku udokumentowania pochodzenia towaru w przypadku objęcia towaru procedurą T2, bowiem dotyczy on towaru przewożonego pod dozorem celnym z terytorium państwa na terytorium drugiego państwa będących sygnatariuszami wspomnianej wyżej Konwencji. Świadectwo pochodzenia lub deklaracja wydawane są na żądanie importera i podnieść należy, że skarżący do zgłoszenia celnego przedstawił fakturę z deklaracją, ponieważ chodziło o zastosowanie stawek preferencyjnych. Ta faktura jednak została zakwestionowana przez belgijskie służby celne.

Na koniec należy stwierdzić, co podniósł sąd orzekający, że skarżący uiścił należność za przedmiotowy towar gotówką, jednak nie przedstawił w toku całego postępowania jakiegokolwiek dowodu na okoliczność wysokości wpłaty.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie naruszono również cytowanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 121, 122, 180, 187, 188 i 191 ustawy - Ordynacja podatkowa.

Brak podania paragrafów podanych wyżej przepisów utrudnia niewątpliwie ocenę zasadności tych zarzutów. Dlatego ogólnie już należy stwierdzić, że skarga kasacyjna nie zawiera argumentów dotyczących naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organów celnych oraz udzielania informacji i wyjaśnień o przepisach prawa /art. 121 cyt. ustawy/. Sąd orzekający słusznie podniósł, że przeprowadzone postępowanie dostarczyło dowody świadczące o wyższej cenie transakcyjnej sprowadzonego towaru, natomiast skarżący w kasacji skutecznie ich nie podważył. Ograniczenie się przez sąd przy ustalaniu ceny importowanego pojazdu wyłącznie do dokumentów przedstawionych przez belgijskie służby celne nie narusza zasady prawdy obiektywnej /art. 122 ustawy - Ordynacja podatkowa/. Stanowisko sądu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wyczerpująco wyjaśniło okoliczności sprawy i prowadzenie dalsze postępowania wyjaśniającego nie jest potrzebne /art. 188 ustawy - Ordynacja podatkowa/ mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów i w tym przypadku słusznie sąd podniósł, że orzeczenie Sądu Najwyższego sygn. III RN 126/00 wydanego w innej sprawie i przy różnym stanie faktycznym nie może mieć wiążącego znaczenia na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Ocena dowodów została oparta na materiale dowodowym zebranym w sprawie z uwzględnieniem faktu, że w tym przypadku niewątpliwie doszło do wydania podwójnej faktury. Podnieść należy, że celem postępowania celnego było ustalenie wartości celnej towaru, nie zaś wszystkich okoliczności transakcji do czego zmierzają wywody kasacji.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne zarówno co do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i postępowania, w tym przepisów art. 21 i 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 2, 7, 32 ust. 1 oraz art. 184 Konstytucji RP.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną na podstawie art. 181, 183 i 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ oddalił.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 cyt. ustawy.