Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 433/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono interpretację w zaskarżonej części
Powołane przepisy: article: art. 133
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 70, art. 70c
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Asesor WSA Agnieszka Gortych – Ratajczyk (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 8 maja 2024 r. nr 0113-KDIPT1-3.4012.103.2024.2.MWJ w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla interpretację w zaskarżonej części; 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Interpretacją indywidualną z dnia 8 maja 2024 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że stanowisko P S.A. z siedzibą w B. w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe w zakresie prawa do odliczenia podatku VAT od wydatków poniesionych na potrzeby realizacji działań w ramach polityki CSR objętych obszarem II. Edukacja w ramach projektu: 1. Działania edukacyjne - P GiEK kształci przyszłą kadrę; oraz nieprawidłowe w zakresie prawa do odliczenia podatku VAT od wydatków poniesionych na potrzeby realizacji działań w ramach polityki CSR objętych obszarem: ( I. Ekologia w ramach programów: 1. Green Office, 3. Lasy pełne energii, 4. Ślad węglowy; ( III. Ochrona zdrowia w ramach programu: 1. Krwiodawstwo; ( IV. Działalność charytatywna, pomoc społeczna i zaangażowanie społeczne w ramach programu: 3. Energetyczny tornister; ( V. Społeczne programy edukacyjno-informacyjne w ramach programów: 1. Dialog ze społecznościami oraz samorządowcami, 2. Działania edukacyjno-informacyjne.

Jak wynika z przedstawionego we wniosku z dnia 31 stycznia 2024 r., uzupełnionego pismem z dnia 6 lutego 2024 r. oraz w odpowiedzi na wezwanie – pismem z dnia 1 maja 2024 r., stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego:

P S.A. z siedzibą w B. (dalej: Spółka, Wnioskodawca) jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Spółka składa się z Centrali i 7 Oddziałów. Przedmiotem działalności gospodarczej Spółki jest m.in. wydobywanie węgla brunatnego oraz wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła. Prowadzona działalność gospodarcza podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. W ramach prowadzonej działalności, Wnioskodawca angażuje się w programy z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu (ang. corporate social responsibility, dalej: "CSR"), której celem jest budowanie pozytywnych i trwałych relacji zarówno z partnerami społecznymi jak i biznesowymi.

Wnioskodawca tworząc strategię biznesową uwzględnia wpływ, jaki spółki wywierają na otoczenie, w którym funkcjonują - biorąc pod uwagę interesy społeczne, aspekty środowiskowe, czy relacje z różnymi grupami interesariuszy, w szczególności pracownikami i społecznościami lokalnymi. Społeczna odpowiedzialność biznesu jest więc elementem procesu zarządzania przedsiębiorstwem, które wykracza poza obszary dotychczasowych działań, przyczyniając się do pozytywnych zmian w otoczeniu.

Prowadzenie biznesu w sposób odpowiedzialny przynosi Spółce wymierne korzyści - takie jak budowanie pozytywnych i trwałych relacji z partnerami społecznymi, czy wzmacnianie rozpoznawalności przedsiębiorstwa. Działania CSR pomagają więc budować długofalowe relacje z otoczeniem: społecznością lokalną, opinią publiczną, inwestorami, pracownikami, czy organizacjami pozarządowymi. Relacje te oparte są na wzajemnym zaufaniu oraz wysokich standardach etycznych. Ponadto wskazane działania ukierunkowują przedsiębiorstwo na długotrwały i stabilny wzrost. Poprzez prowadzone projekty z zakresu CSR Spółka chce monitorować wpływ na otoczenie i kształtować go zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju.

Realizowana przez Wnioskodawcę strategia CSR opiera się na pięciu kluczowych celach strategicznych:

1. kształtowaniu współpracy ze społecznościami lokalnymi i organizacjami wewnętrznymi, gdzie istotne jest ustandaryzowanie podejścia do dialogu z interesariuszami otoczenia społecznego firmy (społeczności lokalne, związki zawodowe, organizacje otoczenia bliższego),

2. ugruntowaniu pozycji zaufanego i stabilnego partnera biznesowego - którego zasadniczą inicjatywą jest wzmocnienie relacji z partnerami biznesowymi,

3. utrzymaniu pozycji odpowiedzialnego pracodawcy,

4. budowaniu wizerunku Wnioskodawcy, jako partnera proekologicznego, dbającego o środowisko i zdrowie różnych grup interesariuszy,

5. wzroście efektywności komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej Wnioskodawcy, który realizowany jest poprzez wzmacnianie poczucia przynależności pracowników oraz tworzenie oczekiwanych wzorców zachowań i działań w organizacji.

Działania Wnioskodawcy w zakresie CSR można podzielić na następujące obszary:

I. Ekologia i ochrona środowiska

II. Edukacja

III. Ochrona zdrowia

IV. Działalność charytatywna, pomoc społeczna i zaangażowanie społeczne

V. Społeczne programy edukacyjno-informacyjne.

W ramach wskazanej powyżej polityki społecznej odpowiedzialności biznesu Spółka zainicjowała m.in. realizację programów przyporządkowanych do powyższych obszarów, nazwy programów są nazwami roboczymi.

W ramach obszaru:

Ekologia i ochrona środowiska Spółka podejmowała i podejmuje następujące projekty:

1. Green Office

Od 3 marca 2017 r. budynek zarządu Spółki przy ul. [...] 5 w B. posiada Certyfikat "Zielonego Biura". Od tego czasu Spółka świadomie realizuje działania mające na celu posiadanie zielonych biur, które w swej funkcjonalności spełniają założenia środowiskowe i zmniejszają swój wpływ na środowisko naturalne. W 2020 roku również budynki dyrekcji Oddziałów Spółki przeszły audyty certyfikacyjne, a pracownicy odbyli cykle szkoleń przybliżających dobre praktyki postępowania z odpadami w biurze oraz w domu, celem ich recyklingu. Uzyskanie certyfikatu "Green Office" pozwała na wyróżnienie podmiotu na tle konkurencji oraz zmniejszenie oddziaływania firmy na środowisko, ale także niesie za sobą wymierne korzyści finansowe w postaci obniżenia kosztów działania Spółki poprzez wprowadzenie nowoczesnych i ekologicznych rozwiązań. Posiadanie certyfikatu "Green Office" potwierdza, że Wnioskodawca podejmuje nowe, proekologiczne inicjatywy, których efektem jest zmniejszenie oddziaływania firmy na środowisko naturalne również w aspekcie administracyjnym. "Green Office" jest certyfikatem potwierdzającym fakt, że Wnioskodawca dba o środowisko naturalne również w przestrzeni biurowej. Spółka stosuje różne, proekologiczne rozwiązania, tj. ponowne wykorzystanie segregatorów, wprowadzenie centralnych punktów druku i zastosowanie druku podążającego oraz domyślne ustawienie drukarek na druk dwustronny i czarno-biały, wdrożenie elektronicznego obiegu dokumentów w SAP, co ogranicza zużycie papieru i tonerów, wykorzystanie intranetu w komunikacji wewnętrznej, segregacja odpadów, wprowadzenie specjalnych pojemników na zakrętki, a także elektrośmieci, rozwieszenie informacji dotyczących gaszenia światła, kierowanie się założeniami wdrożonego Kodeksu Etyki. Spółka prowadzi również kampanie proekologiczne. Przygotowywane i rozesłane są materiały edukacyjne dotyczące oszczędzania energii, wody, ciepła i segregacji śmieci. W 2022 roku w budynku Centrali Spółki została zorganizowana akcja pn. "Giełda Kwiatów" mająca na celu zazielenienie przestrzeni biurowej w rośliny. Akcja polegała na wymianie roślin doniczkowych przyniesionych przez pracowników Spółki, które zazieleniły ich miejsca pracy. Zieleń jest ważnym, choć często niedocenianym elementem wystroju biura, wprowadza spokój i harmonię.

2. Lasy pełne energii.

Wnioskodawca we współpracy z nadleśnictwami oraz placówkami edukacyjnymi uczestniczy w ogólnopolskiej akcji "Lasy pełne energii". Program ten realizowany jest od 2000 roku i jest jednym z najważniejszych programów Grupy P w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu. Jego celem jest poprawa jakości powietrza, stanu wód gruntowych, odbudowa drzewostanu w polskich lasach, czynna ochrona przyrody oraz edukacja przyrodnicza i ekologiczna. Formuła programu zakłada również realizację działań i projektów z zakresu ochrony środowiska i edukacji ekologicznej we współpracy z instytucjami i organizacjami zaangażowanymi w ochronę środowiska naturalnego, a także wspieranie parków narodowych, obszarów chronionych i pomników przyrody. W roku 2022 Spółka zrealizowała w sumie 4 akcje w lokalizacjach R., O., T. i B. Podczas zrealizowanych wydarzeń Spółka wraz z młodzieżą szkolną -ok. 280 osób - oraz nadleśnictwami posadzili łącznie 13 500 młodych drzew sosny, modrzewia, buków i sosny zwyczajnej. Akcje sadzenia drzew w terenie poprzedzane są spotkaniami edukacyjnymi z leśnikami, których celem jest przybliżenie uczestnikom zasad ochrony środowiska oraz świadomego korzystania z zasobów, takich jak woda, energia czy ciepło. Dzięki programowi "Lasy Pełne Energii" Spółka realizuje działania z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu oraz zrównoważonego rozwoju, aktywnie wspierając postawy ekologiczne wśród mieszkańców regionów, w których Wnioskodawca prowadzi działalność. Sadzenie nowych lasów jest szczególnie ważne wobec odpowiedzialności za przyszłe pokolenia i stan środowiska naturalnego. Zaznaczyć należy, że Wnioskodawca jest inicjatorem sadzenia lasów również w ramach bieżącej rekultywacji terenów pogórniczych w B. i T., gdzie do tej pory posadzono łącznie ok. 47 milionów drzew. Program "Lasy Pełne Energii" kształtuje właściwe postawy społeczne i ekologiczne, sprzyja nawiązywaniu i pielęgnowaniu relacji dobrosąsiedzkich Grupy P z lokalnymi społecznościami oraz wspiera projekty istotne dla obszarów chronionych sąsiadujących z jednostkami P. Brak działalności prospołecznej i proekologicznej, która wpisuje się w działalność CSR Spółki, biorąc pod uwagę ogólne negatywne nastawienie w społeczeństwie do przemysłu wydobywczego i energetycznego (w tym jego wpływu na środowisko), mógłby spowodować zły odbiór Spółki w środowiskach lokalnych.

3. Ślad węglowy

Ślad węglowy wyraża całkowitą sumę emisji gazów cieplarnianych wywoływanych bezpośrednio lub pośrednio przez daną osobę, organizację, wydarzenie lub produkt, określoną w tonach ekwiwalentu dwutlenku węgla. Policzenie śladu węglowego i zarządzanie jego wynikami świadczy o dużej świadomości klimatycznej organizacji. Zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju oraz z zarządzaniem ryzykiem klimatycznym Spółka realizuje działania, które mają na celu ograniczenie emisji gazów cieplarnianych. Wnioskodawca podejmuje szereg inicjatyw zmierzających do redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz działania obejmujące ciągły monitoring, raportowanie, weryfikację i prognozowanie skutków zmian klimatu. W kwietniu 2021 r. Spółka rozpoczęła aktywne uczestnictwo w działaniach na rzecz wdrożenia standardu obliczania śladu węglowego w Grupie P. Spółka uczestniczyła w pracach powołanego w Grupie P zespołu ds. liczenia śladu węglowego, jak i współpracując z Polskim Towarzystwem Elektrociepłowni Zawodowych (PTEZ). Wynikiem prac było przygotowanie wspólnego przewodnika wraz z integralnym narzędziem Carbon Footprint Tool do liczenia śladu węglowego dla branży energetycznej, przy wsparciu merytorycznym firmy B.

W ramach II obszaru Edukacja Spółka podejmowała i podejmuje następujące projekty: 1. Działania edukacyjne - P GiEK kształci przyszłą kadrę.

Wnioskodawca od lat angażuje się w "Program klas patronackich P" będący projektem odbudowy szkolnictwa zawodowego w Polsce, który zakłada wykształcenie wysokiej jakości kadr, spełniających potrzeby polskiej gospodarki, w tym energetyki. Klasy patronackie Wnioskodawcy powstały w latach 2018/2019 i szkolą między innymi przyszłych techników elektryków, automatyków, mechaników i mechatroników. Program objął placówki realizujące kształcenie w zawodach zgodnych z profilem działalności Wnioskodawcy, w przypadku powiatu [...] są to Zespół Szkół Zawodowych i Licealnych im. [...] w Z. oraz Zespół Szkół Zawodowych w B. W powiecie [...] jest to ZSP nr 1 im. gen. [...] w B. oraz Technikum Nowoczesnych Technologii im. [...] w K. Klasy patronackie funkcjonują także w Zespole Szkół im. [...] w P. W ramach współpracy, uczniowie szkół branżowych i technicznych biorą udział w wizytach zawodoznawczych na terenie Oddziału Kopalnia T. i Oddziału Elektrownia T. oraz Oddziału Kopalnia B. i Oddziału Elektrownia B., organizowane są zajęcia praktyczne i praktyki zawodowe, a także dodatkowe szkolenia. Dla wyróżniających się uczniów Wnioskodawca funduje stypendia naukowe. W 2022 roku za bardzo dobre wyniki w nauce zostało wyróżnionych w sumie 77 uczniów z powiatu b., z. oraz p.. Wzorowi uczniowie klas patronackich Wnioskodawcy otrzymali stypendia naukowe. Wnioskodawca wspiera szkolnictwo zawodowe szkół znajdujących się w sąsiedztwie swoich oddziałów. Współpracując z 27 klasami patronackimi udowadnia, że szkoła i pracodawca widzą swoje potrzeby i potrafią ze sobą współpracować. Uczniowie ucząc się na "żywym organizmie", zdobywają umiejętności pod okiem profesjonalistów, a Spółka ma realny wpływ na proces kształcenia praktycznego młodzieży i rozwój kompetencji niezbędnych do pracy w zawodach zgodnych z profilem jej działalności. Wnioskodawca współpracuje także z 17 uczelniami wyższymi. Naukowo-techniczna współpraca pozwala na realizację ważnych dla firmy projektów naukowych, wymianę doświadczeń, rozwiązywanie problemów natury teoretycznej oraz praktycznego wykorzystania potencjału naukowego uczelni. Podejmując działania edukacyjne Spółka analizuje możliwości rynkowe i na tej podstawie ustala potrzeby odbiorców. Ponadto, działania CSR, w tym program Współpracy z uczelniami wyższymi, technikami oraz szkołami zawodowymi oraz ośrodkami badawczymi wpływają na generowanie obrotu lub zabezpieczenie źródła przychodów na przyszłość, m.in. poprzez wspieranie rozwoju zawodów technicznych. Działania CSR, wpływają na budowę pozytywnego wizerunku w środowisku lokalnym, poprzez wsparcie praktycznej nauki zawodu oraz pozostałych warunków materialnych niezbędnych do praktycznej nauki zawodu. Poprzez działania Spółki, rynek odbiera Spółkę, jako przedsiębiorcę odpowiedzialnego, działającego perspektywicznie, inwestującego w rozwój przyszłych pokoleń, a w szczególności praktyczną naukę zawodu.

W ramach III obszaru Ochrona zdrowia Spółka podejmowała i podejmuje następujące projekty: Krwiodawstwo.

Szlachetna idea honorowego krwiodawstwa i bezinteresowna pomoc bliźniemu to nieodłączny element dobrych praktyk realizowanych przez Wnioskodawcę. W 2022 roku 589 osób zrzeszonych w klubach Honorowych Dawców Krwi uczestniczyło w 18 akcjach krwiodawczych, podczas których zebranych zostało 264 600 mililitrów krwi. Dzięki wrażliwości pracowników Wnioskodawcy na potrzeby innych, możliwe jest ratowanie osób zdanych wyłącznie na bezinteresowną pomoc drugiego człowieka. Powyższe działanie CSR wpływa na budowę pozytywnego wizerunku w społeczeństwie, a przede wszystkim w środowisku lokalnym, jako przedsiębiorcy odpowiedzialnego, działającego pośrednio na rzecz ochrony zdrowia poprzez organizowanie akcji pozyskania krwi.

W ramach IV obszaru Działalność charytatywna, pomoc społeczna i zaangażowanie społeczne Spółka podejmowała i podejmuje następujące projekty: Energetyczny tornister.

Pierwszoklasiści z regionów, w których Wnioskodawca prowadzi swoją działalność, otrzymali 265 tornistrów ze szkolnym wyposażeniem. Wyprawki trafiły do uczniów w ramach inicjatywy "Energetyczny tornister". Tornistry trafiły do najbardziej potrzebujący uczniów pierwszych klas z województwa opolskiego, dolnośląskiego, łódzkiego, zachodniopomorskiego i śląskiego, gdzie funkcjonują Oddziały Spółki - Elektrownie O., T., B., Dolna O. I R. oraz Kopalnie B. i T. Od wielu lat Spółka angażuje się w działania na rzecz społeczności lokalnych, w sąsiedztwie których prowadzi swoją działalność. W 2022 roku Spółka ufundowała we wszystkich lokalizacjach swoich kopalni i elektrowni 265 "energetycznych tornistrów", którymi obdarowała dzieci rozpoczynające swoją przygodę ze szkolą. Od roku 2016 do pierwszoklasistów trafiły prawie 2 tys. tornistrów. Ideą tego projektu jest zachęcenie najmłodszych mieszkańców naszych społeczności do zdobywania wiedzy i rozwijania nowych, szkolnych pasji.

W ramach V obszaru Społeczne programy edukacyjno-informacyjne Spółka podejmowała i podejmuje następujące projekty:

1. Dialog ze społecznościami oraz samorządowcami Spółka komunikuje się ze społecznościami lokalnymi używając wewnętrznych oraz zewnętrznych kanałów komunikacyjnych wykorzystywanych w organizacji, korzystając również z zasięgów mediów lokalnych. Wykorzystywanie komunikacji wewnętrznej skierowanej do pracowników Spółki wpływa bezpośrednio na społeczności, w których spółka prowadzi działalność. Pracownicy Spółki wraz ze swoimi najbliższymi tworzą trzon lokalnych społeczności. Odpowiednio poinformowani pracownicy stają się emisariuszami działań realizowanych przez Spółkę. Dodatkowo, wykorzystując media lokalne, Spółka ma możliwość zwiększania grona odbiorców, którzy obok pracowników są częścią lokalnych wspólnot. Mając na uwadze proces transformacji regionów bełchatowskiego oraz turoszowskiego Spółka uczestniczy w szeregu spotkań wiążących się z koniecznością inicjowania zmiany podejścia do dalszego funkcjonowania, z jednoczesnym zapewnieniem zachowania miejsc pracy. Podczas prowadzonych rozmów podnoszone są tematy B. oraz T. jako ważnych elementów na energetycznej mapie Polski również w przyszłości, proponując jednocześnie nowe rozwiązania na przyszłość. Spółka włącza się aktywnie w konsultacje procesu transformacji strategii rozwoju regionów. W Spółce powołane zostały zespoły robocze ds. transformacji Kompleksu T. i B., które uczestniczyły w przygotowaniu koncepcji rozwoju kompleksów górniczoenergetycznych z uwzględnieniem uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych oraz określeniu projektów możliwych do zaimplementowania w zakresie energetyki zero - i niskoemisyjnej. W skład zespołów, powołanych przez Spółkę, weszli specjaliści z obszaru inwestycji, rozwoju i innowacji, a także przedstawiciele kadry menedżerskiej Spółki, w tym dyrekcji Oddziału Elektrownia T., Oddziału Elektrownia B., Oddziału Kopalnia B., Oddziału Kopalnia T. Koncepcja docelowej transformacji kompleksów będzie wpisywać się w kierunki zawarte w przedstawionym przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska projekcie Polityki Energetycznej Polski do 2040 i będzie stanowić istotny komponent procesu dekarbonizacji polskiego sektora wytwórczego z zachowaniem zrównoważonego rozwoju. Spółka prowadzi dialog z samorządowcami, celem którego jest zrozumienie interesów obu stron. Podczas prowadzonych konsultacji możliwa jest wymiana poglądów oraz oczekiwań. Takie postępowanie prowadzi do większego zrozumienia oraz zaspokojenia potrzeb wynikających z prowadzonej działalności biznesowej.

2. Działania edukacyjno-informacyjne

Biorąc pod uwagę konieczność podniesienia świadomości społeczeństwa w zakresie wzrostu cen energii elektrycznej i ogólnej wiedzy na temat funkcjonowania rynku energii, Spółka zidentyfikowała potrzebę przeprowadzenia na szeroką skalę działań o charakterze edukacyjno-informacyjnym. Mając na uwadze trwający proces wydzielenia Wnioskodawcy z Grupy Kapitałowej P i zmian organizacyjnych, jakie zostaną zrealizowane w Spółce, a także biorąc pod uwagę konieczność podniesienia świadomości społeczeństwa w zakresie wzrostu cen energii elektrycznej i ogólnej wiedzy na temat funkcjonowania rynku energii, zidentyfikowano potrzebę przeprowadzenia na szeroką skalę działań o charakterze edukacyjnoinformacyjnym. W roku 2022 podjęto rozmowy z kierownictwem Towarzystwa Gospodarczego Polskie Elektrownie, które potwierdziło wagę problemu, i ustalono, że planowane działania wyjaśniłyby opinii publicznej zakres wprowadzanych zmian organizacyjnych w energetyce konwencjonalnej i potwierdzenie gwarancji utrzymania bezpieczeństwa energetycznego państwa, a w zakresie cen energii uświadomiłyby opinii publicznej zakres czynników wpływających na strukturę ceny energii, z podkreśleniem, że większość kosztów jest niezależna od wytwórców energii. Z uwagi na skalę projektu i problem dotykający wszystkich krajowych wytwórców energii elektrycznej, Spółka zwróciła się z wnioskiem do Towarzystwa Gospodarczego Polskie Elektrownie o konsultację przedmiotowego projektu i skierowanie oferty dołączenia do planowanych działań do pozostałych istotnych przedsiębiorstw sektora wytwórczego w Polsce. Realizacją projektu zajęło się Towarzystwo Gospodarcze Polskie Elektrownie, którego członkiem jest Wnioskodawca.

W związku z realizacją programów CSR w powyżej wskazanych obszarach Wnioskodawca dokonuje zakupów towarów i usług ponosi i będzie ponosić w przyszłości wydatki dokumentowane fakturami z wykazanymi na nich kwotami VAT. Przedmiotem niniejszego wniosku są wydatki na działania opisane w stanie faktycznym i opisie zdarzenia przyszłego tylko w sytuacjach, w których nie stanowią umowy darowizny. Wydatki te mają charakter definitywny i zostały należycie udokumentowane.

Na tle opisanego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego Wnioskodawca zadał pytanie:

Czy w związku z nabyciem towarów i usług na potrzeby realizacji działań w ramach polityki CSR, przysługuje Wnioskodawcy prawo do odliczenia podatku naliczonego w rozumieniu art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług?

Zdaniem Wnioskodawcy, wydatki ponoszone w związku z realizacją programów w ramach polityki CSR są związane ze sprzedażą opodatkowaną, a Wnioskodawca jest uprawniony do odliczenia podatku naliczonego. CSR (Corporate Soclal Responsibility), czyli społeczna odpowiedzialność biznesu (przedsiębiorstw) to koncepcja, według której przedsiębiorstwa na etapie budowania strategii dobrowolnie uwzględniają interesy społeczne i ochronę środowiska, a także relacje z różnymi grupami interesariuszy; w ocenie Wnioskodawcy za nieuprawniony pogląd należy uznać taki, w którym tylko klasyczne metody i sposoby promocji i reklamy i zarządzania przedsiębiorstwem mogą znaleźć odzwierciedlenie w prawnopodatkowej sytuacji Spółki. Spółka podejmuje działania w obszarze CSR mając na uwadze swój szczególny interes w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i czynnościami opodatkowanymi.

Opierając swą argumentacje na orzecznictwie krajowym, jak i TSUE, zdaniem Wnioskodawcy wydatki na nabycie towarów i usług, poniesione w związku z realizacją społecznej odpowiedzialności biznesu mogą być kwalifikowane jako wydatki o charakterze marketingowym i mają związek z prowadzoną przez podatnika działalnością opodatkowaną, przekładając się bezpośrednio na wizerunek firmy, pośrednio więc na generowanie obrotu. Jest to bowiem koncepcja zarządzania przedsiębiorstwem, polegająca na świadomym, zrównoważonym działaniu zorientowanym nie tylko na zysk finansowy i aspekty ekonomiczne, ale także uwzględniającym potrzeby i wymagania szeroko pojętych interesów społecznych i ekologicznych w otoczeniu firmy.

W opinii Wnioskodawcy w ramach wszystkich powyższych obszarów CSR pośrednimi implikacjami podjętych działań, które mają przełożenie na działalność prowadzoną przez przedsiębiorstwo są: ( wzrost zaufania do Spółki, w tym w zakresie dbałości o sprawy społeczne, ( wzrost zaufania do Spółki, w tym w zakresie dbałości o sprawy pracownicze, ( wzrost zaufania do Spółki, w tym w zakresie dbałości o sprawy ochrony środowiska i ekologii, ( poprawa relacji z interesariuszami, akceptacja ze strony władz lokalnych, społeczności lokalnych, ( długofalowy wzrost sprzedaży/zysków, ( wzrost konkurencyjności firmy dzięki uruchomieniu różnych zasobów wykorzystywanych w projektach CSR, ( podniesienie motywacji pracowników oraz ich identyfikacji z wartościami Spółki, ( możliwość bezpośredniego wykorzystania informacji o działaniach CSR w ramach akcji reklamowych, ( poprawa relacji z interesariuszami, akceptacja ze strony władz lokalnych, społeczności lokalnych, liderów opinii publicznej, pozyskiwanie partnerów i klientów, którzy przywiązują wagę do działań CSR oraz wzmocnienie ich lojalność, ( zminimalizowanie sytuacji kryzysowych np. związanych z pozwami do sądu, karami za zanieczyszczanie środowiska, podejmowaniem zbytniego ryzyka, ( zwiększenie atrakcyjności Spółki, jako potencjalnego pracodawcy.

Wnioskodawca, w kontekście powyższego odniósł się szczegółowo do każdego z obszarów i realizowanych w jego granicach projektu. Wywodząc końcowo, że nabywane towary i usługi wykazują pośredni związek z generowanym obrotem, a więc i wykonywanymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2022 r., poz. 931 ze zm.) dalej: u.p.t.u. Co oznacza, że Wnioskodawcy będzie przysługiwało mu prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wykazany w fakturach dokumentujących nabycie wspomnianych w stanie faktycznym towarów i usług wykorzystanych w działaniach społecznej odpowiedzialności biznesu.

Zdaniem Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej stanowisko, które Wnioskodawca przedstawił we wniosku:

‒ jest prawidłowe w zakresie prawa do odliczenia podatku VAT od wydatków poniesionych na potrzeby realizacji działań w ramach polityki CSR objętych obszarem II. Edukacja w ramach projektu: 1. Działania edukacyjne - P GiEK kształci przyszłą kadrę;

‒ nieprawidłowe w zakresie prawa do odliczenia podatku VAT od wydatków poniesionych na potrzeby realizacji działań w ramach polityki CSR objętych obszarem: ( I. Ekologia w ramach programów: 1. Green Office, 3. Lasy pełne energii, 4. Ślad węglowy; ( III. Ochrona zdrowia w ramach programu: 1. Krwiodawstwo; ( IV. Działalność charytatywna, pomoc społeczna i zaangażowanie społeczne w ramach programu: 3. Energetyczny tornister; ( V. Społeczne programy edukacyjno-informacyjne w ramach programów: 1. Dialog ze społecznościami oraz samorządowcami, 2. Działania edukacyjno-informacyjne.

Zdaniem organu interpretacyjnego przepisy art. 2 pkt 6, art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 15 ust. 1 ust. 2, art. 86 ust. 1 ust. 2 pkt 1 lit. a) u.p.t.u. oznaczają, że aby stwierdzić, czy podatnikowi podatku od towarów i usług przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony, należy zbadać wyłącznie związek ponoszonych wydatków z wykonywanymi przez podatnika czynnościami opodatkowanymi, przy czym związek ten musi mieć charakter niewątpliwy, lecz niekoniecznie bezpośredni. Podatnik musi jednak wykazać związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego). Istnienie związku między nabywanymi towarami i usługami a transakcjami opodatkowanymi podatnika jest traktowane jako niezbędny wymóg powstania prawa do odliczenia podatku również w Dyrektywie 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11 grudnia 2006 r., str. 1, ze zm.).

W ocenie organu stanowisko powyższe znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej m.in. wyrok z dnia 15 stycznia 1998 r. w sprawie C-37/95 (Państwo Belgijskie v. Ghent Coal Terminal NV); wyrok z dnia 22 lutego 2001 r. w sprawie C-408/96 (Abbey National plc v. Commissioners of Customs & Excisie); wyrok z dnia 26 maja 2005 r. w sprawie C-465/03 (Kretztechnik AG v. Finanzamt Linz); wyrok z dnia 27 września 2001 r. w sprawie C-16/00 (CIBO Participations SA v. Directeur region al des impots du Nord-Pas-de-Calats); z dnia 8 lutego 2007 r. w sprawie C-435/05 (Investrand BV przeciwko Staatssecretaris van Financiën). W konsekwencji, aby można było przyznać podatnikowi prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT związek pomiędzy zakupami, a działalnością gospodarczą co do zasady powinien być bezpośredni, może być również pośredni jednak tylko gdy zakupy związane są z działalnością gospodarczą ("wyłączną przyczyną tych usług jest działalność gospodarcza w rozumieniu tej dyrektywy wykonywana przez podatnika"). W przeciwnym wypadku koszty pośrednie nie wykazują bezpośredniego i ścisłego związku z tą działalnością, a w konsekwencji nie uprawniają do odliczenia podatku VAT, który je obciąża.

Przenosząc tezy płynące z orzeczenia C-435/05 na grunt niniejszej sprawy organ zauważył, że nie można zakładać, że w każdym przypadku ten związek pośredni zakupów uprawnia do odliczenia podatku. Oznacza to, że wydatki na nabycie towarów i usług, poniesione w związku z realizacją społecznej odpowiedzialności biznesu mogą być kwalifikowane jako wydatki o charakterze marketingowym i mogą mieć związek z prowadzoną przez podatnika działalnością opodatkowaną, ale nie muszą.

W dalszej kolejności organ wskazał m.in., że o ile pojęcie CSR, jako pewnego rodzaju jednolita struktura funkcjonuje (jest realizowane) w działalności biznesowej oraz jest dostrzegane na poziomie publicznym (zdefiniowanie pojęcia CSR przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną w normie ISO 26000 z 2010 r.) to jednak nie jest ono znane jako takie przepisom ustawy o podatku od towarów i usług. Nie zostało ono w niej wymienione wprost, brak jest także innej konstrukcji prawnej, która pozwalałaby uznać tego rodzaju wydatki całościowo. To zaś prowadzi do wniosku, że nie jest możliwe, dokonywanie oceny wszystkich zagregowanych w strukturze CSR wydatków tak, jakby był to jeden wydatek. Jakkolwiek podejmowanie przez podatnika działań w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu jest z pewnością pożądane chociażby ze względu na uwzględniany przez firmę interes społeczny, nie oznacza to jednak, że we wszystkich tego typu inwestycjach przedsiębiorca ma prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków poniesionych na działania CSR, gdyż jest to uzależnione od okoliczności konkretnego przypadku. Zatem, samo wskazanie przez podatnika, że wydatki ponoszone są w ramach CSR, nie jest wystarczające dla uznania, że związku z tym powinny one być traktowane jako pośrednio związane z wykonywaniem przez Spółkę działalności opodatkowanej. Nawet jeśli, zdaniem podatnika, działania podejmowane są w ramach przyjętej strategii biznesowej, które można przypisać do społecznej odpowiedzialność biznesu, to należy dokonać oceny, czy rzeczywiście efektem, a nie tylko celem działania realizowanego w związku z polityką CSR Spółki jest budowa jej pozytywnego wizerunku w otoczeniu lokalnym i biznesowym.

Odnosząc się do projektu realizowanego przez Spółkę w ramach II Edukacja 1. Działania edukacyjne - P GiEK kształci przyszłą kadrę, organ odwoławczy przedstawił obszerną charakterystykę projektu, w tym m.in. zwrócił uwagę na cel działań w ramach ww. programu, na adresatów tych działań i jakie będą ponoszone wydatki na realizacje projektu. Biorąc pod uwagę przedmiot działalności gospodarczej Spółki, który polega m.in. na wydobywaniu węgla brunatnego oraz wytwarzaniu energii elektrycznej i ciepła, a także cel podejmowanych działań w ramach polityki CSR objętych zakresem programu II. Edukacja 1. Działania edukacyjne - P GiEK kształci przyszłą kadrę, organ uznał, że istnieje/będzie istniał pośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy ww. wydatkami, a działalnością opodatkowaną Spółki uprawniający Państwa do odliczenia podatku w ww. zakresie, zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.t.u.

Odnosząc się natomiast do kwestii dotyczącej prawa do odliczenia podatku VAT od wydatków poniesionych na potrzeby realizacji działań w ramach polityki CSR objętych obszarem: ( I. Ekologia w ramach programów: 1. Green Office, 3. Lasy pełne energii, 4. Ślad węglowy; ( III. Ochrona zdrowia w ramach programów: 1. Krwiodawstwo; ( IV. Działalność charytatywna, pomoc społeczna i zaangażowanie społeczne w ramach programów: 3. Energetyczny tornister; ( V. Społeczne programy edukacyjno-informacyjne w ramach programów: 1. Dialog ze społecznościami oraz samorządowcami, 2. Działania edukacyjno-informacyjne, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zauważył, że podejmowane przez Spółkę ww. działania nie mają/nie będą mieć powiązań z profilem prowadzonej przez Państwa działalności. Wydatki te nie wpływają/nie będą wpływać na podniesienie obrotu Państwa Spółki lub zabezpieczenie źródła przychodów na przyszłość. Działania te, nie wykazują/nie będą wykazywać bezpośredniego i pośredniego związku z czynnościami opodatkowanymi Spółki, tj. z profilem prowadzonej przez Państwa działalności gospodarczej. Wskazany przez Państwa obszar wpływu realizowanych działań stanowi niewątpliwie pozytywny element prowadzonej polityki w zakresie ekologii, ochrony środowiska, ochrony zdrowia, edukacji, polityki informacyjnej, oświaty, działalności charytatywnej czy też działalność na rzecz środowisk lokalnych, ale nie można ich powiązać z czynnościami opodatkowanymi Spółki. Nie sposób zatem z faktu realizacji ww. działań wyprowadzić wniosku o wzroście sprzedaży opodatkowanej w Spółce prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie wydobywania węgla brunatnego oraz wytwarzania energii elektrycznej i ciepła. Powyższego nie zmienia okoliczność, że realizacja ww. programów ma na celu promocję Spółki, a działania zrealizowane w ramach wszystkich obszarów realizują cele marketingowe budując wizerunek firmy jako przyjaznej dla środowiska, nowoczesnej oraz sprawnej i efektywnej organizacji. Należy podkreślić, że strategia CSR polega na połączeniu w działalności firmy celów realizacji celów marketingowych i społecznych. Tym samym wsparcie wybranego celu społecznego powinno być powiązane z działalnością Spółki. Chociaż wydatki ponoszone w ramach tych Programów przekładają się na Państwa wizerunek jako pracodawcy, to nie można/nie będzie uznać, że w tych Programach realizują/będą Państwo rywalizować strategię CSR, polegającą na połączeniu realizacji celów marketingowych i społecznych.

Mając na uwadze przedstawiony opis sprawy oraz powołane przepisy prawa organ stwierdził, że zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.t.u., nie przysługuje/nie będzie przysługiwać Państwu prawo do odliczenia podatku VAT od wydatków poniesionych na potrzeby realizacji działań w ramach polityki CSR objętych obszarem: ( I. Ekologia w ramach projektów: 1. Green Office, 3. Lasy pełne energii, 4. Ślad węglowy; ( III. Ochrona zdrowia w ramach projektu: 1. Krwiodawstwo; ( IV. Działalność charytatywna, pomoc społeczna i zaangażowanie społeczne w ramach 63/65 projektu: 3. Energetyczny tornister; ( V. Społeczne programy edukacyjno-informacyjne w ramach projektów: 1. Dialog ze społecznościami oraz samorządowcami, 2. Działania edukacyjno-informacyjne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi P Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna SA z siedzibą w B. pełnomocnik strony skarżącej zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego art. 86 ust. 1 u.p.t.u. poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu, a w efekcie także niewłaściwego zastosowania przepisu art. 86 ust. 1 u.p.t.u., a w konsekwencji niezasadne uznanie, że w stanie faktycznym opisanym we wniosku o wydanie interpretacji, zakupy towarów i usług dokonywane przez skarżącą na realizacje działalności CSR nie dają prawa do odliczenia VAT naliczonego,

2. przepisów prawa materialnego art. 86 ust. 1 u.p.t.u. w zw. z art. 168 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE z 11 grudnia 2006 r. Nr L 347; dalej: Dyrektywa VAT lub Dyrektywa 112), poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę co do jego zastosowania, sprowadzające się de facto do uznania, że prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje jedynie w przypadku ścisłego i bezpośredniego związku nabywanych towarów i usług z określonymi czynnościami opodatkowanymi,

3. przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 14c § 1 i § 2 oraz art., 121 § 1 w związku z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.) dalej: O.p., poprzez:

a) wybiórcze potraktowanie przez organ podatkowy okoliczności faktycznych pod kątem dopasowania ich do tezy, że zakupy towarów i usług dokonywane przez Spółkę na realizację zadań CSR nie są związane z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą i subiektywną ocenę co do potrzeby ponoszenia określonych wydatków i ich związku z wykonywaniem czynności opodatkowanych VAT,

b) niewłaściwą ocenę stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji i przyjęcie własnych założeń w tym zakresie, a przez to niedostrzeżenie związku poniesionych wydatków z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa Spółki, jako całości (zarówno w stosunkach wewnętrznych - jako pracodawcy, jak też na zewnątrz - wobec lokalnej społeczności, samorządów oraz pracowników), podczas gdy podjęte przez Spółkę działania przełożyły się bezpośrednio na wizerunek firmy, a zatem pośrednio na generowanie obrotu opodatkowanego VAT,

c) przyjęcie wąskiego rozumienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy nabywanymi towarami/usługami, a działalnością gospodarczą podatnika,

d) nieuwzględnienie linii orzeczniczej w zakresie prawa do odliczenia podatku VAT w przypadku istnienia pośredniego związku pomiędzy zakupami a opodatkowaną działalnością podatnika oraz konieczności szerokiego postrzegania związku pomiędzy nabywanymi towarami i usługami a wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi, prezentowanej w wyrokach sądów administracyjnych, jak również w wyrokach TSUE (ETS),

e) wydanie interpretacji, której treść zawiera niespójności i sprzeczności, np. w treści uzasadnienia Interpretacji, w odniesieniu do wybranych projektów Organ podatkowy wskazał, że "(...) "Chociaż wydatki ponoszone w ramach tych Programów przekładają się na Państwa wizerunek jako pracodawcy, to nie można/nie będzie można uznać, że w tych Programach realizują/będą Państwo rywalizować strategię CSR, polegającą na połączeniu realizacji celów marketingowych i społecznych.". Opis sprawy może wskazywać, że mają one charakter promocyjny i marketingowy, przez co mają wpływ na opodatkowane obroty Spółki (str. 62 Interpretacji), przy jednoczesnym stwierdzeniu, że Spółce nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego związanego z wydatkami poniesionymi na realizację tych projektów, a w konsekwencji naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych i wydanie Interpretacji niespełniającej wymogów przewidzianych przepisami Ordynacji podatkowej.

Pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej w części, w której organ podatkowy uznał stanowisko skarżącej za nieprawidłowe oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej podtrzymując argumentację zaskarżonej interpretacji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 146 § 1 i przy odpowiednim zastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uchyla zaskarżoną interpretację w razie stwierdzenia, że narusza ona przepisy prawa materialnego lub procesowego w sposób - odpowiednio - mający lub mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania.

W myśl art. 57a p.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przytoczony przepis wyznacza granice rozpoznania skargi na interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie i stanowi, że sąd administracyjny jest związany granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd bada więc prawidłowość zaskarżonej interpretacji indywidualnej tylko z punktu widzenia zarzutów skargi i wskazanej w niej podstawy prawnej. W szczególności sąd nie może podjąć żadnych czynności zmierzających do ustalenia innych, poza wskazanymi w skardze, naruszeń prawa. W wypadku zaś ustalenia takich wad w toku kontroli przeprowadzonej w granicach wyznaczonych skargą nie może ich uwzględnić przy formułowaniu rozstrzygnięcia w sprawie (Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II; Lex 2021).

Będąc związany granicami skargi, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a interpretacja indywidualna w zaskarżonej części narusza przepisy prawa tak procesowego, jak i materialnego, przy czym – w odniesieniu do obu rodzajów norm – w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Zarzuty postawione w skardze okazały się zatem zasadne.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy w świetle stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku (dla zobrazowania istoty sprawy w dużej mierze przytoczonego w ramach stanu faktycznego niniejszego uzasadnienia) prawidłowe było stawisko strony skarżącej, że ma prawo do odliczenia podatku z tytułu nabycia towarów i usług służących stronie na potrzeby realizacji działań w ramach polityki CSR objętych obszarem:

( I. Ekologia w ramach programów: 1. Green Office, 3. Lasy pełne energii, 4. Ślad węglowy;

( III. Ochrona zdrowia w ramach programu: 1. Krwiodawstwo;

( IV. Działalność charytatywna, pomoc społeczna i zaangażowanie społeczne w ramach programu: 3. Energetyczny tornister;

( V. Społeczne programy edukacyjno-informacyjne w ramach programów: 1. Dialog ze społecznościami oraz samorządowcami, 2. Działania edukacyjno-informacyjne.

Jak argumentuje strona skarżąca, w ramach prowadzonej działalności angażuje się w programy z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR), której celem jest budowanie pozytywnych i trwałych relacji zarówno z partnerami społecznymi jak i biznesowymi. Wnioskodawca tworząc strategię biznesową uwzględnia wpływ, jaki spółki wywierają na otoczenie, w którym funkcjonują - biorąc pod uwagę interesy społeczne, aspekty środowiskowe, czy relacje z różnymi grupami interesariuszy, w szczególności pracownikami i społecznościami lokalnymi. Społeczna odpowiedzialność biznesu jest więc elementem procesu zarządzania przedsiębiorstwem, które wykracza poza obszary dotychczasowych działań, przyczyniając się do pozytywnych zmian w otoczeniu. Prowadzenie biznesu w sposób odpowiedzialny przynosi Spółce wymierne korzyści - takie jak budowanie pozytywnych i trwałych relacji z partnerami społecznymi, czy wzmacnianie rozpoznawalności przedsiębiorstwa. Działania CSR pomagają więc budować długofalowe relacje z otoczeniem: społecznością lokalną, opinią publiczną, inwestorami, pracownikami, czy organizacjami pozarządowymi. Relacje te oparte są na wzajemnym zaufaniu oraz wysokich standardach etycznych.

Strona akcentowała, że programy CSR są powszechnie przyjęta metodą reklamy i promocji podmiotów gospodarczych, działających zwłaszcza w branżach, w których typowa reklama telewizyjna, radiowa, internetowa nie ma zastosowania albo jej zastosowanie nie przynosi spodziewanych efektów.

Wskazując na orzecznictwo sądów krajowych oraz TSUE, wypracowane na tle zapisów art. 86 u.p.t.u. i Dyrektywy VAT, strona uważa, że wydatki na nabycie towarów i usług, poniesione w związku z realizacją społecznej odpowiedzialności biznesu mogą być kwalifikowane, jako wydatki o charakterze marketingowym i mają związek z prowadzoną przez podatnika działalnością opodatkowaną, przekładając się bezpośrednio na wizerunek firmy, pośrednio więc na generowanie obrotu.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej na tle opisanego przez stronę stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego z uwzględnieniem orzecznictwa sądów krajowych oraz TSUE, wypracowanego na tle zapisów art. 86 u.p.t.u. i Dyrektywy VAT, stwierdził, że aby można było przyznać podatnikowi prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT związek pomiędzy zakupami, a działalnością gospodarczą co do zasady powinien być bezpośredni, może być również pośredni jednak tylko gdy zakupy związane są z działalnością gospodarczą ("wyłączną przyczyną tych usług jest działalność gospodarcza w rozumieniu tej dyrektywy wykonywana przez podatnika"). W przeciwnym wypadku koszty pośrednie nie wykazują bezpośredniego i ścisłego związku z tą działalnością, a w konsekwencji nie uprawniają do odliczenia podatku VAT, który je obciąża. Samo zaś wskazanie przez podatnika, że wydatki ponoszone są w ramach CSR, nie jest wystarczające dla uznania, że związku z tym powinny one być traktowane jako pośrednio związane z wykonywaniem przez Spółkę działalności opodatkowanej. Nawet jeśli, zdaniem podatnika, działania podejmowane są w ramach przyjętej strategii biznesowej, które można przypisać do społecznej odpowiedzialność biznesu, to należy dokonać oceny, czy rzeczywiście efektem, a nie tylko celem działania realizowanego w związku z polityką CSR Spółki jest budowa jej pozytywnego wizerunku w otoczeniu lokalnym i biznesowym.

W odniesieniu do projektów w ramach ww. obszarów co do których organ odmówił stronie prawa do odliczenia organ interpretacyjny ocenił, że podejmowane przez Spółkę ww. działania nie mają/nie będą mieć powiązań z profilem prowadzonej działalności. Wydatki te nie wpływają/nie będą wpływać na podniesienie obrotu Spółki lub zabezpieczenie źródła przychodów na przyszłość. Działania te, nie wykazują/nie będą wykazywać bezpośredniego i pośredniego związku z czynnościami opodatkowanymi Spółki, tj. z profilem prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazany obszar wpływu realizowanych działań stanowi niewątpliwie pozytywny element prowadzonej polityki w zakresie ekologii, ochrony środowiska, ochrony zdrowia, edukacji, polityki informacyjnej, oświaty, działalności charytatywnej czy też działalność na rzecz środowisk lokalnych, ale nie można ich powiązać z czynnościami opodatkowanymi Spółki. Nie sposób zatem z faktu realizacji ww. działań wyprowadzić wniosku o wzroście sprzedaży opodatkowanej w Spółce prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie wydobywania węgla brunatnego oraz wytwarzania energii elektrycznej i ciepła. Powyższego zdaniem organu nie zmienia okoliczność, że realizacja ww. programów ma na celu promocję Spółki, a działania zrealizowane w ramach wszystkich obszarów realizują cele marketingowe budując wizerunek firmy jako przyjaznej dla środowiska, nowoczesnej oraz sprawnej i efektywnej organizacji.

W tak nakreślonym sporze, zdaniem Sądu, rację należy przyznać stronie skarżącej.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.t.u., w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Przepis art. 86 ust. 1 u.p.t.u. wyraża zasadę neutralności podatku od towarów i usług, z której m.in. wynika, że podatnicy realizujący czynności zwolnione, są w podobnej sytuacji, jak ostateczny nabywca towaru lub usługi - z wyjątkiem przypadków jednoznacznie wskazanych w ustawy o podatku od towarów i usług. Ustawa wyłącza możliwość dokonywania odliczeń podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających opodatkowaniu. Dla realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego niezbędne jest więc istnienie związku między dokonywanymi zakupami towarów i usług, a prowadzoną działalnością opodatkowaną. Związek ten może mieć charakter bezpośredni lub pośredni, aby jednak można było wskazać, że określone zakupy mają chociażby pośredni związek z działalnością, musi istnieć związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług, a powstaniem obrotu. O pośrednim związku dokonanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy zakup towarów i usług nie przyczynia się bezpośrednio do uzyskania przychodu przez podatnika, np. przez ich odsprzedaż, lecz przez wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości, przyczynia się do generowania przez dany podmiot obrotów. Innymi słowy, ponoszone wydatki nie mają bezpośredniego odzwierciedlenia w osiąganych obrotach, jakkolwiek ich ponoszenie warunkuje uzyskanie obrotu opodatkowanego podatkiem od towarów i usług. Natomiast o bezpośrednim związku dokonywanych zakupów z działalnością gospodarczą można mówić wówczas, gdy nabywane towary służą np. dalszej odsprzedaży - towary handlowe lub też nabywane towary i usługi są niezbędne do wytworzenia towarów lub usług, będących przedmiotem dostawy; bezpośrednio więc wiążą się z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika. Podkreślić należy, że ustawodawca nie precyzuje, w jakim zakresie i w jaki sposób towary i usługi muszą być wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, aby pozwoliło to podatnikowi na odliczenie podatku naliczonego. Jak wynika z licznych orzeczeń TSUE (vide. C-98/98, C-408/98, C-16/00, C-465/03, C-435/05, I C-437/06) w sytuacji, gdy podatnik wykonuje działalność gospodarczą i działalność niemającą charakteru gospodarczego, prawo do odliczenia z tytułu ewentualnych wydatków jest dopuszczalne w takim zakresie, w jakim wydatki te można przyporządkować działalności gospodarczej podatnika. Jednak prawo do odliczenia zostaje również przyznane podatnikowi nawet w przypadku braku bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy konkretną transakcją, powodującą naliczenie podatku, a jedną lub większą liczbą transakcji objętych podatkiem należnym, które rodzą prawo do odliczenia, gdy koszty towarów i usług należą do ich kosztów ogólnych i jako takie stanowią elementy cenotwórcze dostarczanych towarów lub świadczonych usług. Koszty te zachowują bowiem bezpośredni i ścisły związek z całą działalnością gospodarczą podatnika.

Warto odnotować, że w tezie 24 orzeczenia C-435/05 Trybunał potwierdził, że koszty ogólnoadministracyjne, jakimi są koszty marketingowe są kosztami możliwymi do odliczenia przez podatnika.

Przepis art. 86 ust. 1 u.p.t.u. winien być interpretowany w zgodzie z treścią i celami Dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej. Art. 168 tej Dyrektywy co do zasady stanowi o prawie do odliczenia, jeżeli towary i usługi wykorzystywane są na potrzeby opodatkowanej działalności podatnika. Z orzeczeń TSUE wynika, że po pierwsze prawo do odliczenia podatku stanowi integralną część systemu VAT i co do zasady nie może być ograniczane, po drugie system odliczeń ma na celu uwolnienie przedsiębiorcy od ciężaru tego podatku, po trzecie prawo to może być przyznane podatnikowi nawet wówczas, gdy poniesione koszty stanowią element cenotwórczy dostarczanych towarów (por. wyroki TSUE w sprawach: C-465/03, C-29/08, C-118/11).

Mając na uwadze istotę sporu i uwzględniając przedstawioną wykładnię art. 86 ust. 1 u.p.t.u. punktem wyjścia dla dalszych rozważań musi być analiza pojęcia CSR, zasadnie podnosi bowiem strona, że podejmowane, ww. opisane działania, pozostają związane ze społeczną odpowiedzialnością biznesu.

CSR (Corporate Social Responsibility), czyli społeczna odpowiedzialność biznesu (przedsiębiorstw) to koncepcja, według której przedsiębiorstwa na etapie budowania strategii dobrowolnie uwzględniają interesy społeczne i ochronę środowiska, a także relacje z różnymi grupami interesariuszy - to termin, który nie posiada definicji legalnej. Niemniej jednak, w związku z rosnącą w ostatnich latach popularnością tej koncepcji, podjęto szereg prób określenia jej znaczenia. Komisja Europejska zdefiniowała CSR, jako "odpowiedzialność przedsiębiorstw za ich wpływ na społeczeństwo".

Inną aktualną definicją jest definicja zawarta w normie NORMIE PN-ISO 26 000. CSR to odpowiedzialność organizacji za wpływ jej decyzji i działań na społeczeństwo i środowisko zapewniana przez przejrzyste i etyczne postępowanie, które przyczynia się do zrównoważonego rozwoju, w tym dobrobytu i zdrowia społeczeństwa; uwzględnia oczekiwania interesariuszy; jest zgodne z obowiązującym prawem i spójne z międzynarodowymi normami postępowania; jest zintegrowane z działaniami organizacji i praktykowane w jej relacjach.

Norma PN-ISO 26000 została opracowana przez Międzynarodową Organizację Standaryzacyjną (International Organization for Standarization, ISO) w 2010 roku jako przewodnik dla organizacji w zakresie stosowania zasad Odpowiedzialności Społecznej i Środowiskowej. Inauguracja polskiej wersji językowej odbyła się w grudniu 2012 roku. PN-ISO 26000, czyli "Guidance on social responsibility", i zawiera wytyczne dotyczące Odpowiedzialności Społecznej zdefiniowanej jako odpowiedzialność organizacji za wpływ podejmowanych przez nią decyzji i działań na społeczeństwo i środowisko, poprzez przejrzyste i etyczne zachowanie w kluczowych obszarach, takich jak: ład organizacyjny, prawa człowieka, praktyki z zakresu pracy, środowisko, uczciwe praktyki operacyjne, zagadnienia konsumenckie, zaangażowanie społeczne i rozwój społeczności lokalnej.

Norma PN-ISO 26000 jest przeznaczona dla wszystkich organizacji: biznesowych, administracji rządowej i samorządowej oraz trzeciego sektora.

Norma ta nie podlega certyfikacji, jest zbiorem praktyk i standardów dających możliwość dobrowolnego ich stosowania przez organizację. Każda organizacja może posługiwać się tą normą, jeżeli postępuje zgodnie z jej zasadami. Można wybrać te obszary, które dotyczą konkretnej organizacji i dostosować się do nich.

Według ISO 26000 społeczna odpowiedzialność to odpowiedzialność organizacji za wpływ jej decyzji oraz działań na społeczeństwo i środowisko poprzez etyczne i przejrzyste zachowanie.

Współczesne teorie i podejścia do CSR koncentrują się na pięciu podstawowych aspektach:

1. korzyściach ekonomicznych (zysku), co jest charakterystyczne dla podejścia ekonomicznego;

2. budowaniu organizacji i społeczeństwa opartego na zasadach etycznych - podejście etyczne;

3. wychodzenia naprzeciw społecznym potrzebom i oczekiwaniom - podejście socjologiczne;

4. zarządzaniu organizacją i jej relacjami z interesariuszami w sposób odpowiedzialny - podejście wynikające z nauk o zarządzaniu;

5. budowanie reputacji organizacji jako odpowiedzialnej za swoje czyny i działania oraz odpowiedzialnie uczestniczącej w życiu społeczno-gospodarczym - podejście public relations.

Natomiast według Komisji Europejskiej, pomimo niejednoznacznego podejścia do definicji CSR osiągnięto porozumienie co do jej głównych cech, a mianowicie: odpowiedzialność społeczna jest zachowaniem wychodzącym poza wymagania prawne, podejmowanym dobrowolnie ze względu na to, iż przedsiębiorstwa traktują ją jako długoterminową inwestycję; odpowiedzialność jest powiązana z koncepcją zrównoważonego rozwoju: biznes potrzebuje zintegrowania ekonomicznych, społecznych i ekologicznych aspektów w swojej działalności; odpowiedzialność nie jest opcją dodatkową do podstawowej działalności firmy, ale sposobem zarządzania przedsiębiorstwem.

Programy CSR są powszechnie przyjętą metodą reklamy i promocji podmiotów gospodarczych, działających zwłaszcza w takich branżach, w których typowa reklama (telewizyjna, radiowa, internetowa) nie ma zastosowania albo jej zastosowanie nie przynosi spodziewanych efektów. W tej kwestii wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt I FSK 1760/18. W orzeczeniu tym, odwołując się także do swoich rozstrzygnięć w innych sprawach (por. m.in. wyroki NSA z dnia: 13 listopada 2013 r., sygn. akt I FSK 1606/12; 13 czerwca 2018 r., sygn. akt I FSK 1420/16; 26 września 2018 r., sygn. akt II FSK 2500/16 oraz 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt I FSK 561/17 – wszystkie publikowane w CBOSA), wskazał, że wydatki na nabycie towarów i usług, poniesione w związku z realizacją społecznej odpowiedzialności biznesu mogą być kwalifikowane jako wydatki o charakterze marketingowym i mogą mieć związek z prowadzoną przez podatnika działalnością opodatkowaną, przekładając się bezpośrednio na wizerunek firmy, pośrednio więc na generowanie obrotu. Jest to bowiem – jak podkreślił NSA – koncepcja zarządzania przedsiębiorstwem, polegająca na świadomym, zrównoważonym działaniu zorientowanym nie tylko na zysk finansowy i aspekty ekonomiczne, ale także uwzględniającym potrzeby i wymagania szeroko pojętych interesów społecznych i ekologicznych w otoczeniu firmy.

Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, zaskarżona interpretacja indywidualna stanowi przykład anachronicznej wykładni wchodzących w grę przepisów prawa, które organ przeanalizował tylko w sposób pozorny i nie uwzgledniający najnowszych, powszechnie przyjętych w rozwiniętych gospodarkach, sposobów promocji, reklamy działalności gospodarczej oraz budowania pozytywnego wizerunku firmy. W szczególności firmy działającej w branży, jak strona skarżąca, gdzie tradycyjna reklama (telewizyjna, radiowa, internetowa) się nie sprawdza. W następstwie zastosowanej wykładni, nieuwzględniającej pełnej charakterystyki i zależności towarzyszących działalności gospodarczej prowadzonej w sposób zgodny z ww. założeniami CSR, organ interpretacyjny w sposób nieuprawniony przyjął, że strona realizuje/będzie realizować działania CSR bez jakiegokolwiek uzasadnionego związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Organ nie uwzględnił, że realizowana przez Spółkę strategia CSR opiera się na pięciu kluczowych celach: kształtowaniu współpracy ze społecznościami lokalnymi i organizacjami wewnętrznymi, gdzie istotne jest ustandaryzowanie podejścia do dialogu z interesariuszami otoczenia społecznego firmy (społeczności lokalne, związki zawodowe, organizacje otoczenia bliższego); ugruntowaniu pozycji zaufanego i stabilnego partnera biznesowego - którego zasadniczą inicjatywą jest wzmocnienie relacji z partnerami biznesowymi; utrzymaniu pozycji odpowiedzialnego pracodawcy; budowaniu wizerunku strony, jako partnera proekologicznego, dbającego o środowisko i zdrowie różnych grup interesariuszy; wzroście efektywności komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej strony, który realizowany jest poprzez wzmacnianie poczucia przynależności pracowników oraz tworzenie oczekiwanych wzorców zachowań i działań w organizacji. Urzeczywistnienie tych celów poprzez realizowanie opisanych projektów, przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej działalności, jej wpływu m.in. na życie lokalnej społeczności, na środowisko, na ogólny obraz strony jako stabilnego kontrahenta dbającego nie tylko o zarobek, prowadzi do kształtowania lepszego wizerunku firmy dla różnych grup interesantów, co ma przełożenie na czynności opodatkowane strony. Niewątpliwie przy tym działania, w których uczestniczą bezpośrednio pracownicy strony (program krwiodawstwa) lub pośrednio (energetyczny tornister) jako pracownicy firmy, która tego rodzaju działania podejmuje, stanowi formę pozafinansowego motywowania pracowników, zwiększenie ich zaangażowania i wzrost lojalności. Świadomość podejmowania przez firmę działań, adresujących istotne społecznie problemy buduje reputację i wiarygodność. Z kolei poprawa relacji ze społecznością i władzami lokalnymi jest przejawem społecznej odpowiedzialności biznesu i umożliwia zakorzenienie się w społeczności i pozyskanie przychylności mieszkańców oraz zdobycie zaufania władz samorządowych. Prowadzenie dialogu i angażowanie interesariuszy we współpracę daje podstawę do budowania partnerstw międzysektorowych. Są to ważne płaszczyzny, w szczególności jeżeli uwzględni się profil działalności strony i jej negatywne oddziaływanie m.in. w wymiarze społecznym, środowiskowym, ekologicznym.

Należy przy tym zaznaczyć, iż w postępowaniu interpretacyjnym organ nie jest upoważniony do oceny przydatności działań, podejmowanych dla osiągnięcia zamierzonego celu gospodarczego przez podatnika dokonującego czynności opodatkowanych VAT. To do wyłącznej kompetencji podatnika należą decyzje w kwestii tego, jakie działania biznesowe w tej mierze są – w jego sytuacji gospodarczej – najbardziej uzasadnione. A tym bardziej w kwestii tak specyficznej i trudno mierzalnej jak skuteczność realizacji celów w ramach założonej przez Spółkę strategii CSR i jej przełożenie na działalność opodatkowaną Spółki. Zdaniem Sądu na tle całokształtu okoliczności sprawy uzasadniona jest ocena, że organ błędnie nie dostrzegł związku poniesionych/ponoszonych wydatków z prowadzoną przez stronę działalnością opodatkowaną i że wpływają one na jej konkurencyjność, a w konsekwencji obrót, przez budowanie pozytywnego wizerunku i budowanie zaufania w środowisku różnych grup interesariuszy.

Z tych wszystkich względów nie zasługuje na aprobatę ocena organu w powyższym zakresie, strona wyraźnie zaakcentowała charakter i cel podejmowanych działań a lektura argumentów organu w części w jakiej uznał stanowisko organu za nieprawidłowe poddaje w wątpliwość wyczerpującą i całościową analizę opisanego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Uwypuklić trzeba, że strona obszernie opisała wszystkie projekty, dodatkowo na wezwanie organu dokonała równie obszernego uzupełnienia wniosku. Finalnie przedstawiła jakiego rodzaju działania, w ramach których obszarów ma zamiar podjąć/podjęła, w jakim kierunku one zmierzają, jakie cele planuje osiągnąć. Tymczasem organ wszystkie projekty, co do których nie podzielił stanowiska strony, ocenił wspólnie, nie poddając indywidualnej analizie każdego z tak różnych projektów a przede wszystkim przedstawionej na ich poparcie argumentacji strony w kontekście będącego istotą sprawy prawa do odliczenia. Taki sposób formułowania stanowiska organu nie spełnia wymogów formalnych o jakich mowa w art. 14c § 1 i 2 O.p. Wspomniany przepis nakłada bowiem na udzielający interpretacji organ, obowiązek oceny stanowiska wnioskodawcy wraz z jej uzasadnieniem prawnym, a w razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy wskazanie wraz z uzasadnieniem stanowiska prawidłowego. W niniejszej sprawie, organ w taki sposób uzasadniał tę część, w której podzielił stanowisko strony. Wydaje się oczywistym, że w przypadku, gdy jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, w większej części organ nie zgodził się ze stroną to tym bardziej wówczas winien w sposób wyczerpujący przedstawić tok myślenia, który doprowadził do odmiennych od strony konkluzji. Argumentacja wspierająca negatywną ocenę stanowiska strony winna być przekonująca – z punktu widzenia zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto spójna i pozbawione sprzeczności, na co zwróciła uwagę strona w skardze. Przedstawienie pogłębionej analizy w ramach odpowiedzi na skargę, nie konwaliduje opisanego uchybienia organu.

Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej organ w części uchylonej winien dokonać oceny zaprezentowanego we wniosku stanowiska strony z uwzględnieniem oceny prawnej przedstawionej w niniejszym uzasadnieniu wyroku.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.a,c p.p.s.a., uchylił interpretację w zaskarżonej części, o kosztach postępowania orzekając na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.

dch