Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1928/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 201 par. 1 pkt 2, art. 207, art. 116 par. 1 i 2, art. 122, art. 187, art. 191
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 597/19 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 18 grudnia 2018 r. nr 1401-IEW-3.4123.40.2018.10.KN w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 23 października 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 597/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2019 r. sprawy ze skargi A. P. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 18 grudnia 2018 r., nr 1401-IEW-3.4123.40.2018.10.KN w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób prawnych za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. i 2014 r. w punkcie pierwszym wyroku uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście z 14 maja 2018 r., nr 1449.SEW-1.4100.W.35.2018.JWEL w zakresie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki

w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. i 2014 r. oraz odsetek za zwłokę

i kosztów postępowania egzekucyjnego związanych z tymi zaległościami, w punkcie drugim wyroku oddalił skargę w pozostałym zakresie, w punkcie trzecim wyroku zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane

w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

2. Skarga kasacyjna.

Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik na podstawie art. 173 § 1, art. 174 oraz art. 175 § 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżył wyrok w części. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.;

1. naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w części (pkt 2 sentencji wyroku), w sytuacji, gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., w skutek akceptacji przez WSA naruszenia przepisów postępowania podatkowego mających wpływ na wynik sprawy, jakich w toku postępowania dopuściły się organy podatkowe, tj. art. 201 § 1 pkt 2 w zw. z art. 207 oraz art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: o.p.) polegającego na wydaniu decyzji i braku zawieszenia postępowania, pomimo wystąpienia

w niniejszej sprawie zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 o.p., którym było niezakończenie postępowań sądowo-administracyjnych dotyczących zobowiązań podatkowych spółki E. sp. z o.o. (dalej : spółka);

2. naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w części (pkt 2 sentencji wyroku), w sytuacji, gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w skutek akceptacji przez WSA naruszenia przepisów postępowania podatkowego mających wpływ na wynik sprawy, jakich w toku postępowania dopuściły się organy podatkowe, tj. art. 122, art. 121 o.p. polegającego na pominięciu przez organy faktu, że postępowania sądowo -administracyjne dotyczące przedmiotowych zaległości podatkowych nie zostały prawomocnie zakończone (spółka złożyła skutecznie skargi na decyzje określające wysokość zobowiązań podatkowych), co doprowadziło do naruszenia zasady działania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych;

3. naruszenie art 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w części (pkt 2 sentencji wyroku), w sytuacji, gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., w skutek akceptacji przez WSA naruszenia przepisów postępowania podatkowego mających wpływ na wynik sprawy, jakich w toku postępowania dopuściły się organy podatkowe, tj. art. 122, art. 187, art. 191 o.p. polegającego na przekroczeniu przez organy podatkowe granicy swobodnej oceny dowodów, które doprowadziło do błędnego uznania, że w lipcu 2013 r. nastąpił moment, w którym spółka stała się niewypłacalna, oraz skarżący zobowiązany był do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki mimo oczywistego braku podstaw do złożenia ww. wniosku.

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił również naruszenie prawa materialnego, tj.

4. naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 o.p. oraz art. 10 i 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze w stanie prawnym obowiązującym do

1 stycznia 2016 r., dalej: p.u.n.) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżący ponosi winę za niezgłoszenie wniosku

o ogłoszenie upadłości spółki, mimo iż spółka miała zaległości tylko w stosunku do jednego wierzyciela - Skarbu Państwa.

W związku z powyższymi zarzutami autor skargi kasacyjnej, na podstawie art 176, art 185 oraz art. 203 p.p.s.a., wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w części (w zakresie pkt 2 sentencji)

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie;

2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

3. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Zarządzeniem z 25 stycznia 2023 r. w trybie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych

z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione oraz jednocześnie pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

W zarzutach skargi kasacyjnej jej autor kwestionuje przede wszystkim możliwość orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego jako byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, w sytuacji gdy postępowanie dotyczące określenia wysokości zobowiązań podatkowych spółki nie zostało prawomocnie zakończone.

Odnosząc się do tego zagadnienia należy wskazać, że zgodnie z art. 108 § 2 o.p. postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed: (1) upływem terminu płatności ustalonego zobowiązania; (2) dniem doręczenia decyzji: (a) określającej wysokość zobowiązania podatkowego, (b) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta, (c) w sprawie zwrotu zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług, (d) określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę, (e) określającej wysokość zaległości podatkowej, o której mowa w art. 52 oraz art. 52a; (3) dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego - w przypadku, o którym mowa w § 3; (4) dniem odstąpienia od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, zgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - w przypadku, o którym mowa w § 3a. Według art. 201 § 1a o.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie w sprawie dotyczącej odpowiedzialności osoby trzeciej do dnia, w którym decyzja, o której mowa w art. 108 § 2 pkt 2, stanie się ostateczna, z zastrzeżeniem art. 108 § 3 oraz art. 115 § 4.

Postępowanie w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej może zatem zostać wszczęte po doręczeniu decyzji określonych w art. 108 § 2 o.p., nawet bez uzyskania przez te decyzje cechy ostateczności. Biorąc jednak pod uwagę art. 201 § 1a o.p., po wszczęciu postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej, organ podatkowy zobowiązany jest je zawiesić do momentu, gdy decyzje wskazane w art. 108 § 2 o.p. staną się ostateczne (z zastrzeżeniem art. 108 § 3 oraz art. 115 § 4 o.p.). Jeżeli zatem postępowanie wymiarowe dotyczące zobowiązań spółki zostało zakończone decyzją ostateczną, można orzekać o odpowiedzialności osoby trzeciej. Przepisy regulujące odpowiedzialność osób trzecich nie stanowią natomiast wymogu, aby wskazana decyzja posiadała walor prawomocności.

Trzeba w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z art. 128 o.p. decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych. Decyzja podatkowa jest zatem ostateczna, jeżeli w pierwszej instancji strona nie złożyła od niej odwołania, bądź decyzję tę wydał organ drugiej instancji w toku postępowania odwoławczego.

W momencie wydawania przez organy podatkowe decyzji o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. i 2014 r. w obrocie prawnym pozostawały ostateczne decyzje wymiarowe wydane wobec spółki tj. decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 30 listopada 2016 r. utrzymujące w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Warszawie z 23 czerwca 2016 r. Niewątpliwie spełniony został zatem warunek wydania orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej, w sytuacji gdy wysokość zobowiązania, za które przenoszona jest odpowiedzialność, została ukształtowana w sposób ostateczny.

W związku z tym w sprawie nie było podstaw do zawieszenia postępowania dotyczącego orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości spółki z tytułu podatku od towarów i usług na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 o.p. Wniesienie skargi do sądu na ostateczną decyzję określająca wysokość zobowiązania podatkowego za zaległości, z tytułu których orzeczono o odpowiedzialności osoby trzeciej nie stanowi bowiem zagadnienia wstępnego w rozumieniu tego przepisu. Nie ma zatem również podstaw do uwzględnienia zarzutu z pkt 2 skargi kasacyjnej dotyczącego pominięcia przez organy faktu, że postępowania dotyczące przedmiotowych zaległości podatkowych nie zostały prawomocnie zakończone.

Jedynie dodatkowo trzeba zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z 5 grudnia 2017 r., III SA/Wa 656/17 oraz z 22 maja 2018 r., III SA/Wa 2914/17 oddalił skargi wniesione na wskazane powyżej ostateczne decyzje wymiarowe. Nadto Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu wiadomym jest, że wyrokami z 2 grudnia 2022 r. sygn. I FSK 1412/18 i I FSK 2297/18 oddalone zostały skargi kasacyjne od ww. orzeczeń sądu pierwszej instancji. Tym samym decyzje wymiarowe stały się prawomocne.

Sąd pierwszej instancji zajął także prawidłowe stanowisko w zakresie określenia przez organy podatkowe "czasu właściwego" na złożenie wniosku o ogłoszeniu upadłości spółki oraz zaistnienia w sprawie przesłanki egzoneracyjnej, tj. wyłączającej odpowiedzialność skarżącego za zaległości spółki, z uwagi na brak winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p.).

W kontekście art. 116 § 1 pkt 1 o.p. właściwy czas do zgłoszenia wniosku o upadłość należy oceniać poprzez odniesienie się do pojęcia niewypłacalności, użytego w p.u.n. i wskazanych w tej ustawie terminów, oznaczonych dla upadłego (jego organów) do zgłoszenia wniosku o upadłość. Zgodnie z art. 10 p.u.n. upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Jak stanowi art. 11 tej ustawy dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (ust. 1). Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (ust. 2). Stosownie do art. 21 ust. 1 i 2 p.u.n. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek ten spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami. Wniosek o upadłość musi być bowiem złożony w terminie, który nie niweczy celu postępowania upadłościowego, jakim jest ochrona interesów wierzycieli.

Każda z dwóch przyczyn ogłoszenia upadłości wskazanych w art. 11 ust. 1 i 2 p.u.n. ma samodzielny charakter. Dla określenia stanu niewypłacalności osoby prawnej istotne jest zarówno to, czy nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1 p.u.n.), jak i to, czy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (art. 11 ust. 2 p.u.n.). W konsekwencji zaistnienie chociażby jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości, a tym samym obliguje każdego, kto ma prawo reprezentować dłużnika będącego osobą prawną do zgłoszenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości nie później niż terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2018 r., II FSK 891/16).

Artykuł 11 ust. 1 p.u.n. nie łączy stanu niewypłacalności ze stanem majątku dłużnika. Zatem szczegółowe badanie stanu majątkowego podmiotu jest w kontekście ww. przepisu zbędne. Także dysponujący dostatecznym majątkiem podmiot może zostać uznany za niewypłacalny wówczas, gdy nie będzie regulował swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Stan niewypłacalności ma charakter obiektywny, toteż dla jego stwierdzenia bez znaczenia jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn, na przykład w celu doprowadzenia swego kontrahenta do stanu niewypłacalności albo też nie wykonuje zobowiązań z przyczyn irracjonalnych (F. Zedler, "Prawo upadłościowe i naprawcze", Zakamycze 2003, teza 3 do art. 11, s. 42). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że w kontekście "stanu niewypłacalności" nieistotne jest czy dłużnik nie wykonuje wszystkich ciążących na nim zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 u.p.u. (por. wyroki NSA: z 11 stycznia 2018 r., II FSK 3486/15, z 17 września 2015r., I FSK 69/114, z 18 marca 2015 r., I FSK 74/14, z 5 marca 2015 r., II FSK 249/13).

Nie można podzielić poglądu skarżącego, że zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości warunkowane jest trwałym niewykonywaniem przeważającej części zobowiązań spółki. Stan niewypłacalności, związany z niewykonywaniem wymagalnych zobowiązań pieniężnych powstaje z chwilą nieuregulowania w terminie określonym ustawą lub umową drugiego z kolei zobowiązania (Prawo upadłościowe i naprawcze - Komentarz, Piotr Zimmerman, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2007). Podobnie w orzecznictwie wskazuje się, że każdy, kto nie płaci określonego ustawą (lub umową) drugiego z kolei zobowiązania, staje się od tej chwili niewypłacalny (por. wyroki NSA z 3 sierpnia 2017 r., II FSK 807/17 i z 6 kwietnia 2020 r., II FSK 133/20).

Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem zaakceptował ustalenia organu dotyczące nieregulowania przez spółkę w terminie wymagalnych zobowiązań (przynajmniej od maja 2013 r.) oraz terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki (lipiec 2013 r.). Podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości zaistniały w okresie, kiedy skarżący pełnił funkcję w zarządzie. Ustalenie przez organy podatkowe terminu właściwego do zgłoszenia omawianego wniosku było prawidłowe i oparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, co zasadnie również zaaprobował Wojewódzki Sąd Administracyjny. Jak wskazano powyżej, opierając się na przesłance z art. 11 ust. 1 p.u.n. organ nie musiał ustalać, czy spółka utraciła płynność finansową.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA, że okoliczność określenia przez organy podatkowe prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego dopiero w wydanych później decyzjach, nie ma znaczenia dla oceny przesłanek z art. 116 § 1 pkt 1 o.p. W przypadku podatków powstających z mocy prawa, zaległości powstają niezależnie od wydania i doręczenia decyzji określających, po upływie wynikającego z przepisów prawa podatkowego terminu płatności tego podatku. W decyzji określającej wysokość zobowiązania organ podatkowy wskazuje zobowiązania w prawidłowej wysokości, obejmujące kwoty, które nie zostały zapłacone w terminie. Okoliczność określenia w wyniku postępowania podatkowego faktycznej wysokości zobowiązania podatkowego skutkuje zatem w takich przypadkach ujawnieniem, a nie powstaniem zaległości podatkowych. Wydana decyzja zastępuje deklarację podatkową, w konsekwencji wiążącą dla podatnika jest wysokość zobowiązania podatkowego wynikająca z ostatecznej decyzji wymiarowej. Termin płatności zobowiązań podatkowych niewątpliwie upłynął w okresie, w którym skarżący pełnił funkcję członka zarządu. Nadto jak zauważył sąd pierwszej instancji, skarżący na dzień orzekania o jego odpowiedzialności nadal pozostawał prezesem zarządu spółki, tym samym sprawował tę funkcję również po wydaniu i doręczeniu decyzji wymiarowych. Sama kwestia "bezsporności" zobowiązań podatkowych określonych w decyzjach wymiarowych nie ma znaczenia dla możliwości orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej. Jak wskazano na wstępie, organ prawidłowo uwzględnił wydane wobec spółki decyzje ostateczne.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut sformułowany w pkt 4 skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w wyroku z 27 stycznia 2023 r., III FSK 1577/21, że wykładnia gramatyczna przesłanki niewykonywania wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 p.u.n.) pozwala na wyprowadzenie wniosku, że odnosi się ona do wielości zobowiązań, a nie wielości wierzycieli, dlatego ziszcza się po upływie dnia wymagalności drugiego z niewykonanych zobowiązań – niezależnie od tego, czy powinny być one wykonane na rzecz dwóch wierzycieli, czy też tylko jednego. Egzemplifikację tego zapatrywania prawnego stanowić mogą wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 3 marca 2017 r., II FSK 807/17; z 6 kwietnia 2020 r., II FSK 137/20; z 1 grudnia 2021 r., III FSK 4220/21; z 8 grudnia 2021 r., III FSK 4454/21; z 18 maja 2022 r., III FSK 580/21; 20 lipca 2022 r., III FSK 699/21. Nie można zatem uznać, że do orzeczenia o odpowiedzialności na podstawie art. 116 § 1 o.p. konieczne jest stwierdzenie wielości wierzycieli. Nawet w przypadku braku możliwości formalnego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki - z uwagi na to, że jedynym jej wierzycielem jest państwo - nie można przyjąć, kierując się ogólnymi zasadami wynikającymi z norm Konstytucji RP, w tym w szczególności zasady równości wobec prawa, iż byli członkowie zarządu spółek, w których występuje jeden wierzyciel są w uprzywilejowanej sytuacji mogąc wykazywać, iż w stosunku do nich dochodzi do zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 116 § 1 pkt 1 o.p. (por. wyroki NSA: z 12 lipca 2019 r., II FSK 2827/17; z 10 stycznia 2017 r., II FSK 3737/14; z 21 kwietnia 2021 r., III FSK 3105/21). Przesłanka egzoneracyjna wymieniona w art. 116 § 1 pkt 1 o.p. odnosi się wyłącznie do zgłoszenia wniosku, a nie do skutku tego wniosku, jakim jest ogłoszenie upadłości (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2018 r., II FSK 1686/18). Odróżnić należy bowiem obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości od skuteczności tego wniosku i ogłoszenia tej upadłości przez sąd. To do sądu należy zatem ocena, czy faktycznie zobowiązania nie są wykonywane i czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania upadłościowego. Nawet zatem niewykonywanie wymagalnych zobowiązań wobec jednego wierzyciela nie zwalnia członka zarządu od zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, nie do niego bowiem należy rozstrzygnięcie o zasadności wniosku.

Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Paweł Dąbek Jacek Pruszyński Jolanta Sokołowska [pic]