Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 668/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 2 i par. 3
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. M. na zarządzenie Burmistrza Miasta i Gminy Prabuty z dnia 19 grudnia 2019 r. nr 89/2019 w przedmiocie przyjęcia Gminnej Ewidencji Zabytków położonych na terenie Miasta i Gminy Prabuty postanawia odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

R. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę z dnia 9 maja 2024 r. na zarządzenie nr 89/2019 Burmistrza Miasta i Gminy Prabuty z dnia 19 grudnia 2019 r. w sprawie przyjęcia Gminnej Ewidencji Zabytków położonych na terenie Miasta i Gminy Prabuty – w zakresie wpisu nieruchomości położonej w O. nr [...] gmina P. do gminnej ewidencji zabytków.

Zgodnie z zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 3 grudnia 2024 r. wezwano skarżącego do wykazania jego interesu prawnego do zaskarżenia ww. zarządzenia w zakresie obiektu położonego w O. nr [...] gmina P. oraz do wskazania, kiedy skarżący dowiedział się o wydaniu zaskarżonego aktu.

Przesyłka zawierająca ww. wezwanie została doręczona skarżącemu w dniu 10 grudnia 2024 r.

W odpowiedzi pismem z dnia 12 grudnia 2024 r. skarżący wyjaśnił, że jego interes prawny do zaskarżenia ww. zarządzenia wynika z prawa własności do nieruchomości położonej w O. nr [...] gmina P. Skarżący jest następcą prawnym poprzedniego właściciela, na dowód czego przedłożył kopię aktu notarialnego warunkowej umowy sprzedaży z dnia 19 lutego 2024 r. Ponadto skarżący oświadczył, że o wydaniu ww. zarządzenia dowiedział się przed podpisaniem ww. aktu notarialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem

Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest zarządzenie w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków wydane na podstawie art. 22 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2067 z późn. zm.) – dalej jako u.o.z. W myśl powołanych przepisów wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy (ust. 4). W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: 1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru; 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków; 3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (ust. 5).

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż charakter działań organu podjętych na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 1-3 u.o.z. należy uznać za czynności organu administracji, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. np. postanowienie NSA z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 753/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobne stanowisko prezentowane jest w orzeczeniach dotyczących włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków (zob. np. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 3996/19; wyrok NSA z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1926/17; wyrok NSA z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 254/15; wyrok NSA z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II OSK 96/15; wyrok NSA z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II OSK 20/15; wyrok NSA z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II OSK 21/15; wyrok NSA z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II OSK 173/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem biorąc pod uwagę, że włączenie karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków uznawane jest za czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., należy uznać, iż tak samo powinna być kwalifikowana czynność włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytku (zob. np. postanowienie NSA z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II OZ 218/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednocześnie tutejszy Sąd w pełni aprobuje pogląd, iż ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków nie jest aktem organu samorządowego w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., lecz czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. wyroki NSA z dnia 19 grudnia 2023 r. sygn. II OSK 1771/22, z dnia 27 listopada 2023 r. sygn. II OSK 1573/22, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego istnieje możliwość wniesienia skargi na zarządzenie w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków – o ile jednak zostaną spełnione formalne warunki dopuszczalności skargi. Jednym z takich warunków jest wniesienie skargi w terminie.

Stosownie do art. 53 § 2 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

W niniejszej sprawie nie jest sporne, że zaskarżone zarządzenie wydano w dniu 19 grudnia 2019 r., skarżący nabył przedmiotową nieruchomość w dniu 19 lutego 2024 r. a skargę wniósł w dniu 9 maja 2024 r. Natomiast zgodnie z oświadczeniem skarżącego dowiedział się on o wpisaniu przedmiotowej nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków przed dniem 19 lutego 2024 r. W konsekwencji należy uznać, że – stosownie do art. 53 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. – skarżący winien był wnieść skargę w terminie 30 dni od momentu, w którym dowiedział się o zaskarżonym zarządzeniu. Skoro nastąpiło to przed dniem 19 lutego 2024 r., a skargę wniesiono w dniu 9 maja 2024 r. (data wpływu: 14 maja 2024 r.), to chronologia przedstawionych czynności jednoznacznie wskazuje, iż skarga została wniesiona z przekroczeniem ustawowego 30-dniowego terminu. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (§ 3).

W tym miejscu należy odnieść się do przywołanej powyżej treści art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Zatem wniesienie skargi na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. z uchybieniem terminu nie powoduje bezwzględnego obowiązku jej odrzucenia przez sąd. Ustawodawca w art. 53 § 2 p.p.s.a. przyznał bowiem sądowi kompetencję do rozpoznania skargi, jeżeli uchybienie terminu do jej wniesienia nastąpiło bez winy skarżącego. Powyższe uprawnia sąd do oceny, czy istnieją przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Jednakże jak zauważył A. Kabat "sąd nie będzie w tym przedmiocie wydawał odrębnego postanowienia i w przypadku uznania, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącego, przystąpi do rozpoznania skargi. Zdaniem autora można mieć wątpliwości co do słuszności takiej regulacji odnoszącej się tylko do tej kategorii przesłanki dopuszczalności zaskarżenia" (A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 53).

Skoro jednakże sąd ma z urzędu wziąć pod uwagę, czy uchybienie ustawowemu 30-dniowemu terminowi nastąpiło bez winy skarżącego, to w ocenie tutejszego Sądu należy ocenić kwestię winy bądź jej braku tak, jak przy klasycznym wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Sąd w pełni aprobuje ugruntowane stanowisko orzecznictwa, w myśl którego kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można więc mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 maja 2024 r. sygn. I OZ 239/24, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał się należytą starannością. Jak wynika bowiem z jego oświadczenia zawartego w piśmie z dnia 12 grudnia 2024 r. w momencie zakupu przedmiotowej nieruchomości (tj. w dniu 19 lutego 2024 r.) skarżący miał wiedzę odnośnie do wpisania kupowanej nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków, a co nastąpiło na mocy zarządzenia z dnia 19 grudnia 2019 r. A zatem będąc zainteresowanym i niespornie posiadając interes prawny ku temu skarżący – jako właściciel przedmiotowej nieruchomości – mógł od razu, tj. od dnia 19 lutego 2024 r., wnieść o skontrolowanie aktu, na mocy którego interesująca go nieruchomość została wpisana do rejestru zabytków. Uczynił to jednakże dopiero po upływie niespełna trzech miesięcy.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. jako wniesioną po terminie.