Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 141/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 17 ust. 1 i art. 24  ust. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 323
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Asesor WSA Aneta Brzezińska, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2024 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 27 grudnia 2023 r. nr SKO/RŚ-423/505/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. G. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, organ drugiej instancji, organ odwoławczy) z dnia 27 grudnia 2023 r. (nr SKO/RŚ-423/505/2023), którą, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.) SKO uchyliło w całości decyzję organu pierwszej z dnia 20 października 2023 r. (nr OPS.8127.OŚP.3.2023) o odmowie ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji w całości.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 28 sierpnia 2023 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ścinawie wpłynął wniosek A. G. (dalej: wnioskodawczyni, strona, skarżąca) o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem – R. G. (ur. [...] r.).

Decyzją z dnia 20 października 2023 r. organ pierwszej instancji odmówił stronie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niewystępowanie związku przyczynowego pomiędzy brakiem zatrudnienia wnioskodawczyni a sprawowaną przez nią opieką nad mężem.

Wydanie tej decyzji poprzedziły ustalenia faktyczne, z których wynika, że mąż strony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pierwsze orzeczenie zostało wydane w dniu 13 lica 2015 r. , drugie w w dniu 28 listopada 2022 r. ze wskazaniem, że niepełnosprawność istnieje od 15 maja 2015 r.

Wnioskodawczyni prowadzi z mężem wspólne gospodarstwo domowe. Małżonkowie mieszkają w jednym budynku wraz z synem. Zajmują partner, a syn piętro (syn przejął po rodzicach gospodarstwo rolne i wraz z żoną prowadzi odrębne gospodarstwo domowe). Wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem z uwagi na jego zły stan zdrowia od 2015 r. R. G. przeszedł rozległy udar niedokrwienny mózgu, który pozostawił trwały uszczerbek na zdrowiu. Z jego dokumentacji medycznej wynika, że w następstwie przebytego udaru ma niedowład połowiczny jednostronny. Choruje na nadciśnienie tętnicze, niedrożność RICA, miażdżycę kończyn dolnych i przewlekłe niedokrwienie. Z zaświadczenia o stanie zdrowia wystawionego przez lekarza specjalistę chorób wewnętrznych wynika, że nie jest on osobą leżącą. Jest zdolny do poruszania się przy pomocy sprzętu ortopedycznego. Nie wymaga karmienia, nie jest pampersowany. Z wywiadu środowiskowego wynika, że ma problemy z pamięcią, leczy się na miażdżycę.

W obrębie mieszkania porusza się przy pomocy żony lub korzystając z laski. Poza mieszkaniem za pomocą wózka inwalidzkiego. Z oświadczeń złożonych przez stronę wynika, że mąż nie posiada odleżyn, ani nie wymaga cewnikowania (zdaniem strony jednak wymaga on całodobowej opieki i nie może pozostać sam w domu). Nie potrafi przygotować sobie jedzenia ani herbaty. Wymaga pomocy przy porannej i wieczornej toalecie przy ubieraniu i rozbieraniu się, przy goleniu oraz obcinaniu paznokci i włosów. Wnioskodawczyni przygotowuje mężowi posiłki (które po rozdrobnieniu męża samodzielnie zjada), balsamuje ciało męża kremami nawilżającymi, ćwiczy mowę, wykonuje ćwiczenia i masaże mające na celu usprawnienie rąk i nóg. Ponadto, pomaga mężowi położyć się i wstać z łóżka, zajmuje się realizacją recept i umawianiem wizyt lekarskich (na wizyty lekarskie zawozi męża własnym samochodem). A także, zajmuje się zwykłymi czynnościami dnia codziennego, takimi jak - prawnie, prasowanie, sprzątanie, przygotowywanie posiłków, ronienie zakupów.

Zdaniem organu, w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem przez stronę a sprawowana opieką nad mężem. Organ dostrzegł, że mąż strony jest osobą schorowaną a schorzenia znacznie utrudniają mu codzienne funkcjonowanie, jednakże zakres sprawowanej przez stronę opieki nie stoi na przeszkodzie podjęciu przez nią zatrudnienia. Jak argumentował organ, z akt sprawy nie wynika, aby mąż strony był osobą leżącą i całkowicie niesamodzielną. Może poruszać się po mieszkaniu przy pomocy laski, zaś poza domem na wózku inwalidzkim. Nie używa pampersów, samodzielnie spożywa posiłki. Potrzebuje on pomocy żony jedynie przy porannej i wieczornej toalecie, przy przygotowywaniu i podaniu posiłków, dawkowaniu leków, ubieraniu i rozbieraniu się. Opieka świadczona przez stronę nie ma zatem charakteru ciągłego albowiem może być wykonywana o różnych porach dnia (np. przed lub po pracy). Nadto, w większości opieka ta sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego większości gospodarstw domowych.

Powołaną na wstępie decyzją, SKO uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji w całości.

W treści tej decyzji organ przytoczył brzmienie art. 105 § 1 k.p.a.. w myśl którego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części. Jak następnie wskazał, sprawa dotycząca spełnienia przez stronę przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem była już przedmiotem rozważań SKO w związku z wniesieniem przez stronę odwołania od decyzji z dnia 12 maja 2022 r. (nr OPS.8127.OŚP.8.2022) wydanej w sprawie odmowy przyznania stronie rzeczonego świadczenia na skutek wniosku z dnia 23 września 2021 r. Orzekając na ówczesnym etapie postępowania, SKO decyzją z dnia 20 lipca 2022 r. (nr SKO/rś-423/189/2022) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, a Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 9 lutego 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 567/22, oddalił skargę jaką strona wniosła na decyzję organu odwoławczego.

W podsumowaniu dotychczasowych uwag SKO stwierdziło, że w związku z wcześniejszym wnioskiem strony z dnia 23 września 2021 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki na mężem, w obrocie prawnym istnieje prawomocna decyzja o odmowie przyznania stronie rzeczonego świadczenia.

Wskazując na przepis art. 16 § 1 k.p.a. oraz na art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że w sytuacji kiedy sprawa administracyjna została już rozstrzygnięta ostateczną i prawomocną decyzją, ponowne wszczęcie postępowania w tej samej sprawie nie jest dopuszczalne. W razie wydania nowej decyzji w tej samej sprawie, nowa decyzja byłaby obarczona poważną wadą prawną skutkującą stwierdzeniem jej nieważności. Z uwagi na powyższe, w dalszej części decyzjo SKO przeprowadziło wywód prawny na temat tego, czy w sprawie występują przesłanka tożsamości sprawy rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną. W ramach tej argumentacji organ drugiej instancji zwrócił uwagę na to, że w obu sprawach występuje tożsamość:

- podmiotów, tj. A. G. jako wnioskodawca (strona) i R. G. jako osoba wymagająca opieki;

- treści żądania, tj. ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na R. G.

Dodatkowo wskazał, że zarówno w dniu 20 lipca 2022 r. (w dacie wydania decyzji ostatecznej przez SKO), jak i w dniu 20 października 2023 r. (w dacie wydania przez organ pierwszej instancji kolejnej decyzji odmownej) obowiązywał ten sam stan prawny regulujący zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego (tj. jednakowe brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r.- przypis Sądu) a przesłanką odmowy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w obu decyzjach był ten sam powód, tj. brak przesłanki związku przyczynowego między niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki.

Weryfikując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pod kątem wystąpienia ewentualnej przesłanki zmiany stanu faktycznego organ drugiej instancji doszedł do wniosku, że od wydania przez organ drugiej instancji ostatecznej decyzji z dnia 20 lipca 2022 r. nie wystąpiły okoliczności, które dawałaby możliwość ponownego rozpoznania sprawy w przedmiocie ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nad mężem. Wskazując na powyższe organ zaznaczył, że stopień samodzielności męża strony praktycznie nie zmienił się, co oznacza, że nie doszło do znacznego pogorszenia się stanu zdrowia osoby wymagającej opieki oraz że nie wystąpiła istotna zmiana zakresu sprawowanej opieki, a które to okoliczności pozwoliłyby organowi na ponowne rozpoznanie sprawy. Stanowisko w zakresie braku zakresu opieki organ argumentował zestawieniem ustaleń faktycznych w zakresie zakresu opieki i stopnia samodzielności męża jakie zostały pomieszczone w decyzji z dnia 20 lipca 2022 r. z ustaleniami faktycznymi poczynionymi w sprawie zainicjowanej drugim wnioskiem strony.

W podsumowaniu stwierdził, że pomiędzy sprawą z wniosku z dnia 23 września 2021 r. (data wpływu do organu) i zakończoną ostateczną decyzją Kolegium z dnia 20 lipca 2022 r. a sprawą zainicjowaną wnioskiem z dnia 28 sierpnia 2023 r. (data wpływu do organu), który został rozpoznany w decyzji Burmistrza Ścinawy z dnia 20 października 2023 r. (nr OPS.8127.OŚP.3.2023) a która to decyzja stanowi przedmiot odwołania w sprawie zachodzi zarówno tożsamość podmiotowa, jak i przedmiotowa obu spraw, w takim stanie prawnym i niezmienionym stanie faktycznym.

Jak dalej argumentował, jeżeli w obrocie prawnym istnieje już ostateczna decyzja administracyjna dotycząca podmiotowo i przedmiotowo tego samego zdarzenia prawnego, kolejne postępowanie w tej samej sprawie należało uznać za bezprzedmiotowe i w konsekwencji należało je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, strona skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika) zarzuciła decyzji SKO z dnia 27 grudnia 2023 r. naruszenie przepisów postępowania, które miało istoty wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7 k.p.a, art. 8 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. i art. 108 k.p.a. poprzez:

– brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego;

- nieprawidłowe i niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji;

2. art. 16 k.p.a., art. 61a § 1 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie zachodzi res iudicata, podczas gdy wcześniejsza decyzja organu drugiej instancji dotyczy innego okresu, a upływ czasu i pogłębienie schorzeń na które cierpi osoba wymagająca opieki przyczyniły się do zmiany okoliczności faktycznych sprawy.

W uzasadnieniu skargi strona argumentowała, że przyjęcie powagi rzeczy osądzonej wymaga stwierdzenia tożsamości porównywanych spraw pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa ma miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same podmioty. Natomiast tożsamość w zakresie przedmiotu sprawy wyznacza tożsamość – podstawy prawnej i faktycznej oraz treści żądania. W sprawie, której dotyczy skarga oraz w sprawie zakończonej prawomocną decyzją Kolegium z dnia 20 lipca 2022 r. nie zachodzi tożsamość podstawy faktycznej i treści żądania. Zachodzi jedynie tożsamość podmiotowa. Jak argumentowała skarżąca, poprzednio prowadzona sprawa , zakończona decyzją Kolegium z dnia 20 lipca 2022 r. została zainicjowana wnioskiem strony z dnia 13 września 2021 r. (w skardze strona operuje datą wypełnienia wniosku podczas gdy organ datą wpływem do organu, tj. 23 września 2021 r. – przypis Sądu) Sprawa, której dotyczy skarga została natomiast zainicjowana wnioskiem z dnia 23 sierpnia 2023 r. (w skardze strona operuje datą wypełnienia wniosku podczas gdy organ datą wpływem do organu, tj. 28 sierpnia 2023 r. – przypis Sądu), a więc wnioskiem złożonym niemal dwa lata później. Wbrew twierdzeniom SKO, w sprawie doszło do zmiany okoliczności faktycznych względem tych stanowiących podstawę wcześniej już wydanych decyzji. Inna pozostaje także treść żądania wskazana we wniosku z dnia 23 sierpnia 2023 r., albowiem wniosek ten dotyczy okresu od sierpnia 2023 r. co nie było przedmiotem rozstrzygniętej już prawomocnie sprawy. W rozwinięciu tej argumentacji przekonywała, że nie sposób uznać aby na przestrzeni dwóch lat nie doszło do pogłębienia się schorzeń jej męża, który cierpi na szereg dolegliwości. Na poparcie tego twierdzenia strona odwołała się do dokumentacji medycznej załączonej do wniosku z dnia 23 sierpnia 2023 r. Zdaniem strony, dokumenty te, z których dowód nie został przeprowadzony w poprzedniej sprawie, świadczą o zmianie sytuacji zdrowotnej męża (jej pogorszeniu) i dają podstawę do przyjęcia, że zakres koniecznej opieki wymusza na skarżącej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak stwierdziła: "Oczywistym jest, że wraz z pogorszeniem się stanu zdrowia osoby wymagającej opieki, zmianie i zwiększeniu ulegają wykonywane przy niej czynności [...], a pogorszenie się stanu zdrowia jest główną przyczyną zmiany stanu faktycznego sprawy.".

Zwróciła również uwagę na to, że funkcjonująca w obrocie prawnym ostateczna decyzja SKO dotyczy innego okresu aniżeli wniosek z jakim strona wystąpiła w dniu 23 sierpnia 2023 r.

Z tych powodów, pełnomocnik strony wniósł o:

1) uchylenie decyzji SKO z dnia 27 grudnia 2023 r. w zakresie umorzenia postępowania organu pierwszej instancji;

2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Podniosło, że wbrew zarzutom skargi, zakres opieki nad mężem nie uległ zasadniczej zmianie w porównaniu z poprzednim postępowaniem, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Zdaniem organu, odniesienie ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie z ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę wydania ostatecznej i prawomocnej decyzji SKO z dnia 20 lipca 2022 r. potwierdza w ocenie organu, że pomiędzy sprawą zainicjowaną wnioskiem z dnia 23 września 2021 r. a sprawą z wniosku z dnia 28 sierpnia 2023 r. zachodzi zarówno tożsamość podmiotowa, jak i przedmiotowa, przy niezmienionym stanie prawnym i faktycznym.

W nawiązaniu do treści skargi Kolegium nie zgodziło się także z twierdzeniami skarżącej ukierunkowanymi na wykazanie, że zmianę stanu faktycznego należy rozpatrywać także w kontekście daty złożenia wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Jak wynika z akt sprawy, wniosek strony z dnia 28 sierpnia 2023 r., który zainicjował postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją SKO jest drugim wnioskiem jaki strona złożyła ubiegając się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem. Pierwszy wniosek w sprawie rzeczonego świadczenia został złożony przez stronę w dniu 23 września 2021 r. Rozpatrując ten wniosek, organ pierwszej instancji w decyzji z dnia 12 maja 2022 r. odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ drugiej instancji decyzją z dnia 20 lipca 2022 r. decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy. Wyrokiem z dnia 9 lutego 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 567/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę strony na decyzję SKO z dnia 20 lipca 2022 r.

Co również wynika sprawy, w złożonym ponownie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pełnomocnik strony nie wskazywał na zmianę stanu faktycznego w porównaniu z tym, jaki stanowił przedmiot oceny SKO w decyzji z dnia 20 lipca 2022. , a następnie osądu Sądu w wyroku z dnia 9 lutego 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 567/22. Pomimo tej okoliczności, organ pierwszej instancji nie wydał postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a

§ 1 k.p.a., lecz przeprowadził postępowanie dowodowe, którego ocena doprowadziła ostatecznie ten organ do wniosku, że w sprawie nie występuje przesłanka związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a zakresem czynności opiekuńczych przy mężu.

Kwestia procesowych skutków złożenia przez stronę dwukrotnie wniosku o to samo świadczenie w związku z opieką nad mężem, została dostrzeżona na etapie rozpatrywania przez organ drugiej instancji odwołania strony od decyzji organu pierwszej instancji. Sąd w całości podziela stanowisko SKO wyrażone w zaskarżonej decyzji, skutkujące wydaniem – na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. – decyzji o uchyleniu w całości decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniu postępowania organu pierwszej instancji w całości.

Powołany jako jedna z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji przepis art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Istotą decyzji o umorzeniu postępowania jest zapobieżenie zbędnym na danym etapie sprawy czynnościom procesowym organu lub zakończenie postępowania bez wydania merytorycznego rozstrzygnięcia z powodów przewidzianych prawem. Organ wówczas nie rozważa zastosowania przepisów prawa materialnego bowiem uniemożliwiają to względy procesowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z dnia 29 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1902/24) .

Zgodnie z orzecznictwem (por. przykładowo wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA) w Olsztynie z dnia 26 września 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 368/24), jednym z przypadków bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego jest sytuacja, gdy sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Wydanie bowiem ponownego rozstrzygnięcia dotyczącego tożsamej sprawy oznaczałoby wydanie decyzji (analogicznie postanowienia) dotkniętej wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Wydanie w tej samej sprawie nowej decyzji administracyjnej załatwiającej sprawę co do istoty naruszyłoby ustanowiony dotychczasową decyzją stan powagi rzeczy osądzonej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1706/22, LEX nr 3478282, opublikowany na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Tożsamość spraw administracyjnych zachodzi wtedy,gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym w stosunku do postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Przy czym, tożsamość przedmiotową należy rozumieć szerzej niż tylko jako przedmiot sprawy. Chodzi w tym wypadku zarówno o identyczny przedmiot nowej sprawy w stosunku do sprawy uprzednio ostatecznie rozstrzygniętej, jak i o tożsamość stanu prawnego tej sprawy przy niezmienionych jej okolicznościach faktycznych (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1434/15, CBOSA).

Sąd za prawidłową uznaje pomieszczoną w zaskarżonej decyzji konstatację organu, że w sprawie występuje zarówno tożsamość podmiotowa (ta okoliczność jest niesporna), jak i przedmiotowa ze sprawą, która została zakończona ostateczną i prawomocną decyzją SKO z dnia 20 lipca 2022 r. o odmowie ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem.

Treść zaskarżonej decyzji przekonuje, że organ drugiej instancji bardzo dokładnie przeanalizował stan faktyczny, który stanowił podstawę odmowy ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w ostatecznej i prawomocnej decyzji z dnia 20 lipca 2022 r. z materiałem dowodowym zebranym w sprawie zainicjowanej wnioskiem strony z dnia 28 sierpnia 2023 r. W ocenie Sądu, z porównania ustaleń faktycznych w obu tych sprawach organ wyciągnął prawidłowy wniosek odnośnie do tego, że na dzień wystąpienia przez stronę z wnioskiem z dnia 28 sierpnia 2023 r. nie wystąpiły okoliczności tego rodzaju, które można by uznać za zmianę stanu faktycznego, co z kolei pozwoliłoby na ponowne rozpoznanie sprawy.

Normatywną przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją, czy też, niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że analiza istnienia wspomnianego związku przyczynowego wymaga oceny i zbadania kilku obszarów. Po pierwsze, istotny jest stan zdrowia osoby wymagającej opieki, w tym szczególności ocena zakresu czynności, które faktycznie jest w stanie wykonać samodzielnie, a w jakim wymaga stałej i długotrwałej opieki oraz pomocy innych osób. Po drugie, elementem elementem podlegającym ocenie na gruncie przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest zakres czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w relacji do możliwości wykonywania pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r.

W decyzji SKO z dnia 20 lipca 2022 r. (która przeszła kontrolę sądową w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 567/22) przyjęto, że opieka jaką wnioskodawczyni sprawuje nad mężem nie ma charakteru ciągłego, a przy tym, przy należytej organizacji swojego czasu mogłaby pogodzić zatrudnienie, przykładowo – w formie umowy zlecenia czy w niepełnym wymiarze czasu pracy (na ½ czy ¾ etatu) ze sprawowaniem opieki nad mężem.

Jak bowiem ustalono, mąż strony po mieszkaniu porusza się samodzielnie, a poza mieszkaniem korzysta z wózka inwalidzkiego. Nie wymaga zabiegów typowo pielęgnacyjnych, albowiem nie jest osobą stale leżącą, wymagającą leczenia odleżyn, karmienia, pomocy w zakresie specjalistycznej pielęgnacji (np. karmienie przez sondę, pielęgnacja przetok, itp.), podawania leków czy wymiany pielucho-majtek. Świadczone przez skarżącą czynności ograniczają się do pomocy przy czynnościach higienicznych, do przygotowywania posiłków, ubrań, robienia zakupów, realizacji recept, sprzątania, prania, dowozu na wizyty lekarskie, wspólnych spacerów. Zakres sprawowanej przez stronę opieki na mężem nie ma zatem charakteru całodobowego, a ponadto, nie wiąże się z czasochłonnym wykonywaniem przy mężu czynności ściśle pielęgnacyjnych.

Analiza materiału dowodowego zebranego w sprawie stanowiącej obecnie przedmiot kontroli Sądu prowadzi do wniosku zbieżnego z tym, jaki przyjęło SKO w decyzji z dnia 20 lipca 2022 r., a mianowicie, że drugi wniosek o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego (z dnia 28 sierpnia 2023 r.) strona złożyła w zasadniczo niezmienionych okolicznościach faktycznych rozważanych z punktu widzenia stopnia sprawności jej męża, a co za tym idzie, także i zakresu czynności opiekuńczych jakich - z uwagi na swoja niepełnosprawność – mąż strony wymaga.

Jak wynika z akt kontrolowanej sprawy, stopień samodzielności męża strony nie odbiega od tego, jaki został ustalony w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem strony z dnia 23 września 2021 r. Z ustaleń poczynionych w toku wywiadu środowiskowego jaki miał miejsce w dniu 6 września 2023 r. oraz w toku przesłuchania strony w dniu 31 marca 2022 r. wynika, że mąż strony wykazuje ograniczoną samodzielność w poruszaniu się po mieszkaniu (porusza się za pomocą laski), a poza domem, za pomocą wózka inwalidzkiego. Z łóżka (wysoki tapczan) wstaje sam. Z krzesła wstaje podpierając się laską. Sam załatwia swoje potrzeby fizjologiczne oraz sam spożywa posiłki. Z uwagi na niedowład lewostronny strona pomaga mężowi przy porannej i wieczornej toalecie, ubiera i rozbiera, przygotowuje lóżko do spania, wyprowadza na spacery, przygotowuje i podaje posiłki, podaje leki, nadto, robi zakupu, sprząta, dawkuje lekarstwa, realizuje recepty.

W okolicznościach rozważnej sprawy nie mamy zatem do czynienia ze zmianą (pogorszeniem) stopnia sprawności R. G. oraz intensyfikacją czynności opiekuńczych jakich wymaga on z uwagi na swoją niepełnosprawność.

Trudno nie dostrzec, że pogorszenie się stanu zdrowia męża strona wywodzi m.in. z faktu upływu dwóch lat od czasu wystąpienia z pierwszym wniosku. Zdaniem strony, oczywistym jest, że w przypadku człowieka schorowanego, z biegiem lat, jego stan ulega pogorszeniu. Jakkolwiek niewątpliwie tego rodzaju argumentacja strony znajduje uzasadnienie w zasadzie doświadczenia życiowego, to jednak, nie wystarczy w tym względzie samo powołanie się przez stronę na upływ czasu. Niezbędnym jest bowiem wykazanie, że na przestrzeni tych dwóch lat doszło do istotnego pogorszenia się stanu zdrowia i sprawności męża. Taka okoliczność w sprawie nie została natomiast wykazana, a ustalenia faktyczne w zakresie stopnia sprawności R. G. przyjęte w zaskarżonej decyzji nie zostały podważone w skardze sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika. Wbrew stanowisku skarżącej, o fakcie zmiany stanu faktycznego w zakresie stopnia samodzielności męża skarżącej nie stanowią dołączone do akt sprawy zaświadczenia lekarskie – z dnia 11 lipca oraz 14 lipca 2023 r. wydane odpowiednio przez - specjalistę neurologa oraz specjalistę chorób wewnętrznych. Pierwsze z tych zaświadczeń wymienia schorzenia na jakie choruje mąż strony oraz przebyte nieodwracalne urazy ("Stan po udarze niedokrwiennym mózgu w 2015 roku, Głęboki spastyczny niedowład lewostronny, Niedrożność RICA") oraz stwierdza, że R. G. wymaga stałej opieki osoby drugiej. W drugim zaświadczeniu odnotowano, że "ze względu na pogorszenie stanu zdrowia, niedowład połowiczny lewostronny i zmiany zwyrodnieniowe stawów biodrowych" mąż strony wymaga stałej opieki.

W nawiązaniu do treści obu zaświadczeń stwierdzić trzeba, że odnotowane tam schorzenia męża strony oraz niedowład lewostronny nie stanowiły nowych schorzeń ani ograniczeń. Innymi słowy, innych aniżeli te, o których wiedzę posiadał organ wydając decyzję z dnia 20 lipca 2022 r.

Wymaga zwrócenia uwagi, że w zaświadczeniu z dnia 14 lipca 2023 r. odnotowano pogorszenie stanu zdrowia R. G., jednak bez rozwinięcia tej kwestii. Zasadniczego pogorszenia stanu zdrowia męża skarżącej nie potwierdził natomiast zebrany w sprawie materiał dowodowy. Okoliczności tej nie sposób przede wszystkim stwierdzić na podstawie ustaleń poczynionych w toku przeprowadzonego w dniu 6 września 2023 r. wywiadu środowiskowego. Godzi się w tym miejscu przypomnieć, że wywiad środowiskowy stanowi w sprawach z zakresu ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zasadnicze źródło ustaleń faktycznych.

Z kolei kwestia tego, że mąż strony wymaga długofalowej opieki nie była kwestionowana przez organy orzekające w sprawie, które dostrzegały konieczność udzielania mężowi strony wsparcia w codziennym funkcjonowaniu jednocześnie stwierdzając, że zakres koniecznej pomocy nie jest tak intensywny i absorbujący, by przy odpowiedniej organizacji czasu pracy strona nie mogła podjąć zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy lub w formach wskazanych w art. 3 pkt 22 u.ś.r.

Konkluzję w zakresie niewykazania w sprawie, że stan męża skarżącej uległ istotnemu pogorszeniu od czasu w wydania prawomocnej i ostatecznej decyzji SKO z dnia 20 lipca 2022 r. jedynie potwierdza ustalony w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem z dnia 28 sierpnia 2023 r. zakres czynności opiekuńczych strony, które zasadniczo pokrywają ją z czynnościami opiekuńczymi jakie strona deklarowała w toku wcześniejszego postępowania administracyjnego, zainicjowanego jej wnioskiem z dnia 23 września 2021 r.

Warto też wspomnieć, że o zmianie stanu faktycznego sprawy nie świadczy fakt wydania w stosunku do męża strony nowego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z akt sprawy, nowe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (z dnia 28 listopada 2022 r.) zostało wydane w związku z tym, że poprzednie orzeczenie (z dnia 18 września 2022 r.) zostało wydane na czas określony tj. do dnia 30 września 2022 r. W przypadku obu orzeczeń odnotowano ten sam symbol niepełnosprawności (10-N)

Uzupełniająco należy dodać, ze także przedłożona w sprawie pozostała dokumentacja medyczna nie potwierdza znacznego pogorszenia się stanu zdrowia, a co za tym idzie, stopnia samodzielności męża skarżącej.

Odnosząc się do argumentów skargi zmierzających do wykazania, że o braku tożsamości przedmiotowej sprawy z poprzednio rozstrzygniętą świadczą różne czasookresy, których dotyczyły złożone przez stronę wnioski wyjaśnić trzeba, że zasadą jest, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy (art. 24 ust. 1 u.ś.r.). Nie dotyczy to jednak, między innymi, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które zasadniczo ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym ostatnim przypadku, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 4 u.ś.r.). W odniesieniu do pierwszego z wniosków skarżącej, odmowa dotyczyła okresu od września 2021 r. do czasu bliżej niesprecyzowanego, nieokreślonego. Oznacza to zatem, że odmowa uwzględnienia tego wniosku decyzją ostateczną, obejmuje także okres, którego dotyczył kolejny wniosek skarżącej.

Podsumowując, Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, ze w przypadku sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia 28 sierpnia 2023 r. mamy do czynienia ze sprawą tożsamą pod względem podmiotowym i przedmiotowym, przy takim samym stanie prawnym i niezmienionych okolicznościach faktycznych. Powyższe uzasadniało wydanie przez organ drugiej instancji rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.

W sprawie nie zasługiwały na uwzględnienie powołane w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był dostateczny do stwierdzenia, że w sprawie nie doszło do zmiany stanu faktycznego sprawy w porównaniu z tym, jaki stanowił podstawę orzekania przez organ w prawomocnej decyzji z dnia 20 lipca 2022 r. Powołany w skardze przepis art. 61a § 1 k.p.a. nie koresponduje z przepisami zastosowanymi w sprawie, albowiem w realiach kontrolowanej sprawy nie zostało wydane postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w powołaniu na ten przepis.

Kierując się całością zaprezentowanej argumentacji Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) wywiedzioną w sprawie skargę w całości oddalił jako nieuzasadnioną.