Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 360/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26a
journal: Dz.U. 2020 poz 797
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Miasta G. na czynność Wojewody Śląskiego z dnia 15 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i przekazania dotacji z budżetu państwa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Miasta G. (dalej "Miasto" lub "Skarżąca") jest czynność Wojewody Śląskiego (dalej "Wojewoda" lub "organ") w przedmiocie odmowy ustalenia i przekazania dotacji z budżetu państwa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Decyzją z 19 kwietnia 2021 r., wydaną na podstawie art. 26a ust. 3 w zw. z art. 26a ust. 2 pkt 3 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 797 ze zm., dalej również: "u.o.") oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a."), skierowaną do P. S. (władającego działką), Skarżąca określiła zakres i termin udostępnienia nieruchomości-działki nr [...] oraz zakres, sposób prowadzenia przez Prezydenta Miasta G. działań związanych z usunięciem odpadów zmagazynowanych w budynku przy ul. [...] w G. (dalej "Decyzja").

2. Pismem z 11 października 2021 r. Miasto zwróciło się do Wojewody o przekazanie środków na sfinansowanie kosztów realizacji Decyzji. W odpowiedzi, Wojewoda w piśmie z 15 listopada 2021 r. stwierdził, że nie ma możliwości pokrycia z budżetu państwa kosztów wykonania Decyzji, gdyż w art. 168 u.o. zadanie to nie zostało wymienione jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej.

3. W związku z odmową Miasto wystąpiło do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego dotyczącego wskazania organu właściwego do sfinansowania Decyzji.

Postanowieniem z 14 czerwca 2022 r., sygn. akt. III OW 201/21, NSA odrzucił wniosek z uwagi na to, że nie zmierzał on do wskazania organu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, ale dotyczył wskazania źródła sfinansowania wykonania Decyzji.

4. Pismem z 12 lipca 2022 r. Miasto wystąpiło do Ministra Finansów z ponagleniem na nieprzekazanie przez Wojewodę środków pieniężnych w formie dotacji celowej na usunięcie odpadów, a następnie 16 sierpnia 2022 r. złożyło skargę na bezczynność Wojewody polegającą na nieprzekazaniu Miastu dotacji celowej na sfinansowanie wykonania Decyzji.

Postanowieniem z 7 listopada 2022 r., sygn. akt. III SAB/GI 413/22, WSA w Gliwicach odrzucił skargę, uznając że w sprawie brak jest właściwości sądu administracyjnego. Sąd, powołując się na art. 177 Konstytucji w powiązaniu z art. 49 ust. 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, stwierdził, że skoro w tym ostatnim przepisie mowa jest o postępowaniu sądowym bez wyraźnego jednoznacznego odesłania do postępowania przed sądem administracyjnym, a jednocześnie ze sprawy wynika cywilnoprawny charakter świadczenia należnego jednostce samorządu terytorialnego z tytułu przekazania dotacji celowej w nieprawidłowej wysokości lub z opóźnieniem, skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 18 maja 2023 r., sygn. akt. I GSK 407/23, uchylił ww. postanowienie WSA w Gliwicach z 7 listopada 2022 r. o odrzuceniu skargi. NSA przyjął, że sprawa dotycząca ustalenia i wypłaty dotacji na zadania zlecone z zakresu administracji rządowej wchodzi w zakres właściwości sądów administracyjnych. Jednocześnie NSA stanął na stanowisku, że Wojewoda Śląski nie pozostaje w bezczynności, ponieważ pismem z dnia 15 listopada 2021 r. odmówił naliczenia i przekazania dotacji, a pismo to jest aktem z zakresu administracji rządowej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. dalej: "p.p.s.a."), podlegającym zaskarżeniu na podstawie art. 53 § 2 p.p.s.a.

5. Pismem z dnia 6 lipca 2023 r. Miasto wniosło, na podstawie art. 53 § 2 w związku z art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę na czynność organu z 15 listopada 2021 r. polegającą na nieprzekazaniu Skarżącej dotacji celowej na sfinansowanie wykonania Decyzji, zarzucając naruszenie art. 49 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez bezzasadną odmowę ustalenia i przekazania dotacji w wysokości zapewniającej realizację zadania zleconego z zakresu administracji rządowej polegającego na wykonaniu decyzji nakazującej niezwłoczne usunięcie niebezpiecznych odpadów, niebędących odpadami komunalnymi.

Skarżąca wniosła o:

1) rozpoznanie skargi mimo jej wniesienia po terminie, gdyż uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy Skarżącej,

2) stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności Wojewody w całości,

3) zasądzenie od Wojewody na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarżąca argumentowała, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, bowiem nie została pouczona o sposobie i możliwości zaskarżenia pisma organu z 15 listopada 2021 r., a o tym że pismo to należy traktować jako czynność materialno-techniczną dowiedziała się z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2023 r., sygn. akt I GSK 407/23, który został Skarżącej dostarczony 21 czerwca 2023 r. Brak takiego pouczenia spowodował, że Skarżąca nie miała świadomości, że czynność taką może zakwestionować w drodze skargi do sądu administracyjnego.

W warstwie merytorycznej argumentowała:

Art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym wśród zadań własnych gminy wymienia m.in. sprawy utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, a także wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych. Zadania gminy w tym zakresie zostały uszczegółowione w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przepis art. 3 ust. 1 tej ustawy stanowi, że utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy. W tym zakresie ustawa przewiduje nie tylko zadania o charakterze porządkowym, ale również szereg zadań dotyczących gospodarowania odpadami komunalnymi.

W przepisie art. 26a u.o., który stanowił podstawę do wydania Decyzji, mowa jest o odpadach, których niezwłoczne usunięcie jest konieczne ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska. Zatem, co do zasady, przepis ten odnosi się zarówno do odpadów komunalnych - jeśli pochodzą z gospodarstw domowych, jak i do odpadów niebędących odpadami komunalnymi - jeśli ich wytwórcami są inne podmioty. Przepis art. 26a u.o. został wprowadzony do ustawy o odpadach ustawą z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw i nałożył na właściwe organy, wśród których jest również wójt (burmistrz, prezydent miasta) obowiązek podjęcia działań polegających na ich usuwaniu i gospodarowaniu nimi. W celu wykonania tego obowiązku właściwy organ wydaje decyzję administracyjną, skierowaną do władającego powierzchnią ziemi.

W przepisie art. 26a u.o. nie ma żadnej regulacji, z której wynikałoby, w jaki sposób i z jakich środków ma nastąpić sfinansowanie kosztów wykonania tej decyzji. W ust. 6 art. 26a u.o. postanowiono jedynie, że właściwy organ żąda od posiadacza odpadów odpowiedzialnego za gospodarowanie odpadami zwrotu poniesionych przez siebie kosztów działań polegających na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi. Nie stanowi on wystarczającej podstawy do przyjęcia, że gmina, której organ wykonawczy wydał decyzję, ma obowiązek sfinansowania kosztów jej realizacji, w sytuacji gdy decyzja nie dotyczy odpadów komunalnych. Przepis ten reguluje jedynie kwestię "zwrotu poniesionych przez siebie (organ) kosztów". Należy go więc odczytywać w ten sposób, że zwrotu poniesionych kosztów może żądać ten organ, który zgodnie z przepisami regulującymi zasady ponoszenia wydatków ze środków publicznych, miał obowiązek koszty te ponieść.

Jedynym przepisem odnoszącym się wprost do tych kosztów jest art. 400a ust. 1 pkt 8c ustawy Prawo ochrony środowiska, zgodnie z którym finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej obejmuje koszty usunięcia odpadów i gospodarowania nimi w przypadku, o którym mowa w art 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Należy podkreślić, że przepis art. 400a ust. 1 zawiera jedynie katalog działań możliwych do finansowania. Natomiast podmioty zobowiązane do finansowania poszczególnych działań wymienionych w tym przepisie zostały wskazane w art. 400b ust. 1 i 2 oraz w art. 403 ust. 1 i 2 ustawy. Do zadań własnych gmin należy finansowanie ochrony środowiska w zakresie określonym w art. 400a ust. 1 pkt 2, 5, 8, 9,15,16, 21-25, 29, 31, 32 i 38-42 w wysokości nie mniejszej niż kwota wpływów z tytułu opłat i kar, o których mowa w art. 402 us.t 4, 5 i 6, stanowiących dochody budżetów gmin, pomniejszona o nadwyżkę z tytułu tych dochodów przekazywaną do wojewódzkich funduszy. Jedynie w przypadku Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i wojewódzkich funduszy ochrony środowiska przewidziano obowiązek finansowania kosztów usuwania odpadów, o którym mowa w art. 400a ust. 1 pkt 8c. Finansowanie tych zadań nie należy natomiast do zadań własnych gmin i powiatów.

Żaden przepis nie nakłada również obowiązku sfinansowania kosztów realizacji decyzji na organ, który ją wydał. Należy więc przyjąć, że wykonanie decyzji winno być sfinansowane ze środków tego organu/instytucji, do której zadań należy usuwanie i zagospodarowanie odpadów stanowiących przedmiot decyzji. Zatem gmina ma obowiązek pokrycia kosztów wykonania decyzji jedynie wówczas, gdy jej przedmiotem są odpady komunalne, co do których gmina wykonuje obowiązkowe zadanie własne.

Gminy nie dysponują zatem środkami własnymi, które mogłyby przeznaczyć na sfinansowanie zadania usunięcia odpadów niebezpiecznych, niebędących odpadami komunalnymi. W szczególności źródłem finansowania nie mogą tu być opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, pobierane od mieszkańców.

Analizując przepis art. 26a u.o., należy odróżnić zadanie w postaci "podjęcia działań polegających na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi" od samego sfinansowania działań polegających na fizycznym usunięciu odpadów, w przypadku gdy obowiązku tego nie wykonuje adresat decyzji. "Finansowanie" występuje w obrocie prawnym, jako zadanie odrębne od zadań polegających na faktycznej realizacji konkretnych działań.

W piśmie do Wojewody z dnia 11 października 2021 r., analogicznie jak w niniejszej skardze, wskazano, że zadanie własne gminy w zakresie gospodarki odpadami ogranicza się do odpadów komunalnych, co wprost wynika z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym. Tymczasem Decyzja nie dotyczy takich odpadów. Zatem jeśli Wojewoda twierdzi, że jest to zadanie własne Miasta G., to winien był wskazać przepis stanowiący podstawę prawną dla takiego twierdzenia. Brak wskazania takiego przepisu potwierdza stanowisko Prezydenta Miasta G., zgodnie z którym nie ma podstaw, aby finansowanie kosztów realizacji decyzji wydanych na podstawie art. 26a u.o., których przedmiotem nie są odpady komunalne, miało mieć swoje źródło w środkach własnych gminy.

Finansowanie kosztów realizacji decyzji wydanej na podstawie art. 26a u.o., w przypadku gdy odnosi się ona do odpadów innych niż komunalne, winno się odbyć ze środków budżetu państwa. Z przepisu art. 8 ust. 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym wynika bowiem, że ustawy mogą nakładać na gminę obowiązek wykonywania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, ale w takim przypadku gmina winna otrzymać środki finansowe w wysokości koniecznej do wykonania tych zadań. W związku z tym, gdyby koszty realizacji decyzji dotyczących odpadów innych niż komunalne miała zawsze ponosić gmina, wówczas wprowadzając art. 26a u.o., ustawodawca winien był wprowadzić jednoznaczne regulacje przewidujące źródło pełnego finansowania zadań określonych w tym przepisie. Taki obowiązek wynika wprost z art. 167 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym zmiany w zakresie zadań i kompetencji jednostek samorządu terytorialnego następują wraz z odpowiednimi zmianami w podziale dochodów publicznych.

Z przepisu art. 49 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego wynika, że jednostka samorządu terytorialnego wykonująca zadania zlecone z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami otrzymuje z budżetu państwa dotacje celowe w wysokości zapewniającej realizację tych zadań. Zgodnie z ust. 4 tego przepisu dotacje celowe, o których mowa w ust. 1, są przekazywane przez wojewodów, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Ustawa o odpadach nie zawiera regulacji dotyczącej podmiotu zobowiązanego do przekazania dotacji ani szczególnych zasad dotyczących jej przekazywania. W związku z tym obowiązuje generalna reguła wynikająca z art. 49 ust. 5 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, zgodnie z którą dotacje celowe, o których mowa w ust. 1, powinny być przekazywane w sposób umożliwiający pełne i terminowe wykonanie zlecanych zadań. Przekazanie dotacji nie wymaga wydania decyzji ani zawarcia umowy i następuje w drodze czynności materialno-technicznej.

6. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

7. WSA w Gliwicach postanowieniem z 4 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/GI 628/23, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., odrzucił skargę Miasta na czynność Wojewody z 15 listopada 2021 r. w przedmiocie odmowy ustalenia i przekazania dotacji z budżetu państwa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego.

8. NSA postanowieniem z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt I GZ/82/24, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

W sprawie zostało przesądzone, że czynność Wojewody z 15 listopada 2021 r. polegająca na nieprzekazaniu Skarżącej dotacji celowej na sfinansowanie wykonania Decyzji była zaskarżalna, gdyż pismo Wojewody z 15 listopada 2021 r. jest aktem z zakresu administracji rządowej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podlegającym zaskarżeniu na podstawie art. 53 § 2 p.p.s.a., co wynika z postanowienia NSA z 18 maja 2023 r., sygn. akt. I GSK 407/23.

Skarżąca nie wniosła skargi na zaskarżoną czynność w terminie wyznaczonym w art. 53 § 2 p.p.s.a., tj. w terminie 30 dni licząc od dnia skutecznego doręczenia pisma z 15 listopada 2021 r. (doręczenie nastąpiło 15 listopada 2021 r. – k. 5 akt administracyjnych); skargę wywiedziono pismem z 2 lipca 2023 r.

Zgodnie z art. 53 § 2 zdanie 2 p.p.s.a Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

W skardze Skarżąca, na podstawie art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a., zawarła wiosek o uznanie, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy. Jako argumenty przemawiające za brakiem jej winy - w uzasadnieniu wniosku, a następnie także w zażaleniu na postanowienie odrzucające skargę - wskazała, że pismo organu z 15 listopada 2021 r. nie zawierało pouczenia co do możliwych środków zaskarżenia. Zaznaczyła także, że nie miała świadomości, że jest to czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podlegająca zaskarżeniu na podstawie art. 53 § 2 p.p.s.a. Zauważyła, że w zbliżonej jej zdaniem sprawie NSA rozstrzygnął spór kompetencyjny, wskazując Wojewodę Mazowieckiego jako właściwego do sfinansowania wykonania decyzji (postanowienie NSA z 20 listopada 2020 r., sygn. akt II OW 90/20). Skarżąca uznała na tej podstawie (i w związku z brakiem właściwego pouczenia), że w pierwszym kroku należy skierować do NSA właśnie wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. W związku z odrzuceniem wniosku Skarżąca wniosła skargę na bezczynność organu. Skarżąca podkreśliła, że dopiero z postanowienia NSA z 18 maja 2023 r., sygn. akt. I GSK 407/23 (doręczonego Skarżącej 21 czerwca 2023 r.), powzięła wiedzę, że na czynność Wojewody z 15 listopada 2021 r. przysługuje jej skarga do sądu administracyjnego.

NSA, uchylając postanowienie WSA w Gliwicach o odrzuceniu skargi (postanowienie NSA z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt I GZ/82/24) wskazał, że skoro Skarżąca w skardze wniosła o uznanie, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy (na podstawie art. 53 § 2 zdanie 2 p.p.s.a), to należy wyciągnąć wniosek, że Sąd I instancji błędnie uznał winę Skarżącej wynikającą z tego, że Skarżąca powinna wnieść o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (czego nie uczyniła). Skoro zatem ustawodawca wprost w treści przepisu art. 53 § 2 p.p.s.a. przewidział, że sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę, rzeczą Sądu I instancji powinna być zatem ocena, czy art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a. w okolicznościach danej sprawy znajdzie zastosowanie. NSA podkreślił, że niewniesienie przez Skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (instytucja ta została zawarta w art. 86 § 1 p.p.s.a.) nie może być poczytane za jej winę skoro Skarżąca skorzystała z instytucji zawartej w art. 53 § 2 p.p.s.a.

Mając na uwadze uzasadnienie wniosku Skarżącej o rozpoznanie skargi wniesionej po terminie, Sąd uznał, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy Skarżącej i postanowił rozpoznać skargę (art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a.).

Decyzją wydaną na podstawie art. 26a ust. 3 w zw. z art. 26a ust. 2 pkt 3 u.o. skierowaną do władającego działką Skarżąca określiła zakres i termin udostępnienia nieruchomości-działki nr [...], zakres, sposób prowadzenia przez Prezydenta Miasta G. działań związanych z usunięciem odpadów zmagazynowanych w budynku przy ul. [...] w G.. W Decyzji Prezydent ustalił termin udostępnienia działki do 31 grudnia 2022 r. oraz termin rozpoczęcia i zakończenia działań polegających na usunięciu odpadów: od dnia wydania decyzji do dnia 31 grudnia 2022 r.

W sprawie bezsporne jest i wynika z treści Decyzji, że usunięcie odpadów zmagazynowanych w budynku przy ul [...] w G. (na działce nr [...]) jest konieczne ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska.

Zgodnie z art. 26a ust. 1, 2 i 3 u.o. w przypadku gdy ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska konieczne jest niezwłoczne usunięcie odpadów, właściwy organ podejmuje działania polegające na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi (art. 26a ust. 1 u.o.).

Właściwym organem w sprawach, o których mowa w ust. 1, jest:

1) w przypadku terenów zamkniętych oraz nieruchomości, którymi gmina włada jako władający powierzchnią ziemi - regionalny dyrektor ochrony środowiska;

2) w przypadku gdy obowiązek usunięcia odpadów powstał w związku z wydaniem decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzeniem nieważności, uchyleniem lub wygaśnięciem decyzji związanej z gospodarką odpadami - organ właściwy do wydania tej decyzji;

3) w pozostałych przypadkach - wójt, burmistrz lub prezydent miasta (art. 26a ust. 2 u.o.).

W celu wykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1, właściwy organ określa, w drodze decyzji skierowanej do władającego powierzchnią ziemi:

1) zakres i termin udostępnienia przez niego powierzchni ziemi, obiektów lub innych miejsc, w których znajdują się odpady;

2) zakres i sposób przeprowadzenia działań mających na celu usunięcie odpadów przez ten organ;

3) termin rozpoczęcia i zakończenia działań, o których mowa w pkt 2 (art. 26a ust. 3 u.o.).

W myśl art. 26a ust. 6 u.o. właściwy organ żąda od posiadacza odpadów odpowiedzialnego za gospodarowanie odpadami zwrotu poniesionych przez siebie kosztów działań polegających na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi. Posiadacz odpadów jest obowiązany zwrócić te koszty w terminie 14 dni od dnia doręczenia żądania.

Stosownie zaś do art. 26a ust. 9 o.p. po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 6, w stosunku do posiadacza odpadów, który nie ustanowił zabezpieczenia roszczeń, o którym mowa w art. 48a ust. 1, właściwy organ, w drodze decyzji, nakłada na posiadacza odpadów obowiązek zwrotu kosztów, o których mowa w ust. 6, oraz określa wysokość tych kosztów oraz sposób i termin ich uiszczenia.

Do należności z tytułu obowiązku zwrotu kosztów poniesionych przez właściwy organ, w ramach realizacji działań polegających na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują właściwemu organowi (art. 26a ust. 11 u.o.).

W ustawie o odpadach określono zadania z zakresu administracji rządowej realizowane przez samorząd województwa. Mianowicie w myśl art. 168 u.o. zadania samorządu województwa, o których mowa w art. 8 ust. 5, art. 23 ust. 4, art. 31 ust. 1, art. 41 ust. 3 pkt 1 i ust. 6, art. 46, art. 47 ust. 1, 1a, 2, 4 i 7, art. 48a ust. 10-13 oraz 15, art. 102b ust. 1 i 4, art. 102c ust. 1, art. 129 ust. 1, art. 130, art. 131 ust. 4, art. 133, art. 134, art. 135 ust. 3 i 4, art. 144 ust. 3, art. 146 ust. 2 i 5, art. 148 ust. 1, 3 i 4, art. 151 ust. 8, art. 165 ust. 1 i art. 167 ust. 2, są zadaniami zleconymi z zakresu administracji rządowej.

W art. 400a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2556 ze zm., dalej "p.o.ś.") ustawodawca określił zakres finansowania ochrony środowiska i gospodarki wodnej. I tak zgodnie z ust. 1 pkt 8c tego artykułu finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej obejmuje koszty usunięcia odpadów i gospodarowania nimi w przypadku, o którym mowa w art. 26a u.o.

Skarżąca wystąpiła do Wojewody o sfinansowanie wykonania Decyzji.

Wojewoda, odmawiając przekazania środków na sfinansowanie kosztów wykonania Decyzji argumentował, że została wydana na podstawie art. 26a ust. 3 w związku z art. 26a ust. 2 pkt 3 u.o., a w art. 168 u.o. art. 26a nie został wymieniony jako zadanie zlecone. Taka regulacja prawna powoduje, że koszt usunięcia odpadów pozostaje zadaniem własnym gminy.

Zdaniem Skarżącej skoro Decyzja dotyczy usunięcia odpadów niebędących odpadami komunalnymi, to sfinansowanie wykonania ww. decyzji nie stanowi zadania własnego Miasta G., a koszty związane z jej wykonaniem jako zadaniem z zakresu administracji rządowej, winien zatem ponieść Skarb Państwa. Organem właściwym do sfinansowania wykonania tej decyzji ze środków budżetu państwa jest więc Wojewoda.

Powołany wyżej art.26a u.o. zobowiązuje właściwe organy do podjęcia działań polegających na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi, gdy ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska konieczne jest niezwłoczne usunięcie odpadów, a czynności tych nie wykonuje wezwany do tego posiadacz odpadów. Jest to tryb nadzwyczajny, który ma eliminować stany zagrożenia, w sytuacji gdy posiadacz odpadów nie usuwa ich. Priorytetem jest bowiem usunięcie odpadów. Właściwym organem są podmioty wyliczone w art. 26a ust. 2 u.o. W sprawie, podmiotem właściwym jest Prezydent Miasta G.. I to właściwy organ zobowiązany jest żądać od posiadacza odpadów odpowiedzialnego za gospodarowanie odpadami zwrotu poniesionych przez siebie kosztów działań polegających na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi (art. 26a ust. 6 u.o.). W warstwie językowej regulacje te są klarowne - organ właściwy, czyli ten sam organ, podejmuje działania polegające na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi i żąda od posiadacza odpadów odpowiedzialnego za gospodarowanie odpadami zwrotu poniesionych przez siebie kosztów.

Wykonanie zastępcze stanowi środek prawny podejmowany ze skutkami dla zobowiązanego. Ratio legis regulacji wskazuje, iż tego typu działanie, choć początkowo finansowane przez gminę, nie powinno skutkować uszczerbkiem w jej budżecie. Dodać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 129 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2020 poz. 1427, dalej "u.p.e.a") organ egzekucyjny może wydawać postanowienia w sprawie wezwania zobowiązanego m.in. do wpłacenia zaliczek na koszty wykonania zastępczego. Stosownie do art. 133 § 2 u.p.e.a. jeżeli koszty wykonania zastępczego są wysokie albo gdy wykonanie zastępcze trwa dłuższy okres, organ egzekucyjny może przed zakończeniem egzekucji doręczać zobowiązanemu wykazy poczynionych już kosztów z wezwaniem do ich pokrycia w oznaczonym terminie. Jak wynika z art. 134 u.p.e.a. jeżeli zobowiązany nie wpłacił w zaliczki na koszty wykonania zastępczego lub kwoty na pokrycie kosztów wykonania zastępczego wskazanej w wykazach doręczonych zobowiązanemu (art. 133 u.p.e.a.), organ egzekucyjny wszczyna egzekucję tych należności stosownie do przepisów o egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.

Wraz z dodaniem art. 26a u.o. (Dz.U. 2019,1579; art. 6) znowelizowano również przepisy ustawy p.o.ś. poprzez dodanie w art. 400a po pkt 8b pkt 8c w brzmieniu: "koszty usunięcia odpadów i gospodarowania nimi w przypadku, o którym mowa w art. 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach"(Dz.U. 2019,1579; art. 5).

Zamiarem ustawodawcy było aby finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej stosownie do treści art. 400a ust. 1 pkt 8c p.o.ś, obejmowało również koszty usunięcia odpadów i gospodarowania nimi w przypadku, o którym mowa w art. 26a u.o.

Nie jest zatem tak, jak wywodzi Skarżąca, że ustawodawca nie przewidział żadnej regulacji, z której wynikałoby, w jaki sposób i z jakich środków ma nastąpić sfinansowanie kosztów wykonania Decyzji.

Akta sprawy zawierają pismo Ministerstwa Klimatu i Środowiska (karta 208), w którym, odpowiadając na pismo Skarżącej, wskazano na program Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska, który, w razie złożenia przez Skarżącą kompletnego wniosku, umożliwia uzyskanie dofinansowania w formie dotacji do 100% kosztów kwalifikowanych.

Z przedłożonych w sprawie dokumentów wynika, że Skarżąca w 2023 r. złożyła wniosek o Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska o dotację pokrywającą 100 % kosztów usunięcia odpadów związanych z wykonaniem Decyzji, lecz wniosek ten został odrzucony, z przyczyn dotyczących Skarżącej. We wniosku o dofinansowanie Skarżąca wskazała termin udostępnienia nieruchomości w celu realizacji zadania do 15 listopada 2026 r., a w Decyzji termin ten ustalono do 31 grudnia 2022 r.

Sąd w niniejszej sprawie nie ocenia tego, czy obowiązujące regulacje stanowią dostateczną dla gmin pomoc w wykonywaniu obowiązków wynikających z art. 26a u.o.

W ocenie Sądu, w oparciu o obowiązujące przepisy brak jest podstawy prawnej do wypłaty przez Wojewodę dotacji na pokrycie kosztów realizacji Decyzji. Zgodnie z art. 128 ust. 1 z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. 2023.1270) udzielanie dotacji celowych dla jednostek samorządu terytorialnego określają odrębne ustawy.

Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.