Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1938/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 90 ust. 5, art. 114 ust.2 w zw. z art. 136
journal: Dz.U. 2023 poz 1136
law: Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (t. j.)
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant referent Magdalena Morawiec, po rozpoznaniu na rozprawie dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty dopłaty do wypoczynku uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, dalej: "Szef ABW", decyzją

z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 3 ust. 1, art. 95 ust. 2 ustawy

z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1136), dalej: "ustawa o ABW oraz AW", w związku z § 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 2003 r. w sprawie dopłaty do wypoczynku przysługującej funkcjonariuszom Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz członkom ich rodzin (Dz. U. z 2003 r. poz. 945), oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.

z 2023 r. poz. 775 i 803), dalej: "k.p.a.", odmówił J. M. wypłaty dopłaty do wypoczynku za 2023 r.

J. M. pismem z dnia [...] lipca 2023 r. złożył wniosek o dopłatę do wypoczynku za 2023 r. dla siebie oraz członków rodziny, tj. żony oraz córki. Ponadto złożył oświadczenie, że:

1) wymienione we wniosku osoby, nie korzystały z dopłaty do wypoczynku,

2) w związku z pełnieniem służby w bieżącym roku kalendarzowym nabył prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 26 dni roboczych, oraz potwierdził, że nie wykorzystał żadnego dnia urlopu.

Jak wynika z ustaleń w sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1826/22 uchylił decyzję Szefa ABW z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] oraz poprzedzający ją rozkaz personalny z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] o zwolnieniu J. M. ze służby w ABW z dniem [...] kwietnia 2019 r., na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 5 ustawy o ABW oraz AW. Powyższy wyrok stał się prawomocny z dniem [...] kwietnia 2023 r.

Szef ABW stwierdził w związku z tym, że J. M. z dniem [...] kwietnia 2023 r. odzyskał status funkcjonariusza ABW.

Funkcjonariusz pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. zgłosił gotowość do podjęcia obowiązków służbowych.

Przy czym organ zaznaczył, że z informacji będących w posiadaniu ABW wynika, że Regionalna Komisja Lekarska nr [...] w [...] orzeczeniem z dnia

[...] maja 2021 r. nr [...] stwierdziła, że J. M. jest trwale niezdolny do służby w ABW, a ponadto orzeczono o jego czasowym inwalidztwie i przyznaniu III grupy inwalidzkiej.

Biorąc pod uwagę treść wydanego wobec funkcjonariusza orzeczenia nr [...], nie został on dopuszczony do pełnienia służby oraz wykonywania ustawowych obowiązków służbowych. Zgodnie bowiem z treścią art. 44 ustawy

o ABW oraz AW, służbę w ABW albo AW może pełnić osoba spełniająca wymienione w tym przepisie warunki, w tym w szczególności posiadająca zdolność fizyczną

i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych.

Organ stwierdził, że wskazane przyczyny potwierdzają, iż J. M., od dnia uprawomocnienia się wyroku WSA z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt

II SA/Wa 1826/22, tj. od dnia [...] kwietnia 2023 r., do dnia [...] czerwca 2023 r., tj. do dnia zwolnienia go ze służby w ABW rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] maja

2023 r., w rozumieniu faktycznym nie pełnił służby.

Uzasadniając odmowę wypłaty dopłaty do wypoczynku wskazał, że zgodnie

z art. 95 ustawy o ABW oraz AW funkcjonariusz nabywa prawo do pierwszego urlopu wypoczynkowego z upływem 6 miesięcy służby, w wymiarze połowy urlopu przysługującego po roku służby. Skoro J. M. po odzyskaniu statusu funkcjonariusza, tj. w okresie od [...] kwietnia 2023 r. do [...] czerwca 2023 r,. tj. do dnia zwolnienia ze służby, nie pełnił służby w sensie faktycznym, to tym samym nie nabył prawa do urlopu wypoczynkowego.

Zdaniem organu, z wykładni językowej tego przepisu jednoznacznie wynika, że prawo do urlopu wypoczynkowego jest ściśle powiązane z pełnieniem przez funkcjonariusza służby, bowiem ustawodawca uzależnił uzyskanie prawa funkcjonariusza do urlopu od faktu pełnienia przez niego służby przez wskazany

w tym przepisie okres. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku WSA

w Krakowie z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1730/12, w którego uzasadnieniu Sąd potwierdził, że prawo do urlopu ścisłe wiąże się z pełnieniem służby, a w przypadku gdy funkcjonariusz nie pełnił służby, to tym samym nie nabył prawa do urlopu wypoczynkowego.

Organ stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki określone w § 2 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 2003 r. w sprawie dopłaty do wypoczynku przysługującej funkcjonariuszom Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz członkom ich rodzin, z którego wynika, że dopłata do wypoczynku przysługuje funkcjonariuszowi i członkom jego rodziny jedynie

w przypadku, gdy funkcjonariusz w związku z pełnieniem służby, nabył w danym roku kalendarzowym prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 13 dni roboczych.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r. J. M. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa ABW z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] o odmowie wypłaty dopłaty do wypoczynku za rok 2023 r.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając organowi naruszenie art. 90 ust. 5 ustawy o ABW oraz AW w związku z § 2 ust. 1 i 3 oraz § 3 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 czerwca

2003 r. w sprawie dopłaty do wypoczynku przysługującej funkcjonariuszom Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz członkom ich rodzin, poprzez jego niezastosowanie w związku z jego służbą w ABW w 2023 r. Z treści wyżej przywołanych przepisów wynika, że Szef ABW powinien w ostatnim dniu pełnienia służby wypłacić mu należne za 2023 r. świadczenie w postaci dopłaty do wypoczynku za 2023 r.

Zdaniem skarżącego, uzasadnienie odmowy wypłaty dopłaty do wypoczynku, podważa de facto skutki prawne usunięcia z obiegu prawnego rozkazu

i decyzji o niezgodnym z prawem zwolnieniu go ze służby w 2019 r., tj. jego reaktywację w służbie z mocy prawa z dniem [...] kwietnia 2023 r. w określonym rozkazami personalnymi z 2018 r. miejscu w strukturze ABW (nr [...]

z dnia [...] września 2018 r. przenoszącym go do Grupy Dyspozycyjnej Szefa ABW

i kolejnym dotyczącym wyznaczenia zadań w Departamencie [...] ABW).

Zdaniem skarżącego, nie istnieją żadne przepisy prawa pozbawiające prawa do dopłaty do wypoczynku funkcjonariusza ABW pełniącego służbę w dyspozycji Szefa ABW i ewentualnie zwolnionego (bo w jego przypadku formalnie to nie nastąpiło) od zajęć służbowych na podstawie § 13 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2003 r. w sprawie przebiegu służby funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

W odpowiedzi na skargę Szef ABW wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że w związku ze stwierdzeniem, iż J. M. w 2023 r. nie pełnił służby i z tego powodu nie nabył prawa do urlopu, to tym samym nie zostały spełnione przesłanki określone

w § 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 2003 r. w sprawie dopłaty do wypoczynku przysługującej funkcjonariuszom Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz członkom ich rodzin i tym samym brak było podstaw do wypłaty J. M. dopłaty do wypoczynku za 2023 rok.

Organ przywołał treść orzeczenia RKL ABW o trwałej niezdolności skarżącego do służby w ABW, co po odzyskaniu stosunku służbowego uniemożliwiło dopuszczenie go do jakichkolwiek obowiązków służbowych, dlatego też brak było podstaw do uznania, że funkcjonariuszowi przysługiwało za ten okres prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze określonym w art. 95 ust. 1 i art. 97 ust. 2 pkt 3 ustawy o ABW oraz AW. Brak prawa do urlopu jest równoznaczny z brakiem prawa do wypłaty dopłaty do wypoczynku za 2023 rok.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

W przypadku uchylenia przez sąd administracyjny rozkazu personalnego

o zwolnieniu ze służby, osoba, w stosunku do której zapadł taki wyrok, staje się na powrót funkcjonariuszem, jednak następuje to dopiero z dniem uprawomocnienia się wydanego w tym przedmiocie orzeczenia sądowego. W konsekwencji wadliwe rozkazy personalne zwalniające funkcjonariusza ze służby pozostają w obrocie prawnym i wywołują określone w nich skutki prawne aż do dnia poprzedzającego dzień, w którym dojdzie do uprawomocnienia się wyroku uchylającego te rozkazy, co zwykle następuje wraz z upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego przez Sąd pierwszej instancji - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, bądź - z dniem ogłoszenia przez NSA wyroku oddalającego skargę kasacyjną od wyroku sądu I instancji.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1826/22, uchylający decyzję Szefa ABW

z dnia 22 maja 2019 r. oraz utrzymany nią w mocy rozkaz personalny z dnia

[...] kwietnia 2019 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby, działa ex nunc, ponieważ powoduje przerwanie skutku prawnego tego rozstrzygnięcia od dnia uprawomocnienia się wyroku, zaś do dnia poprzedzającego dzień uprawomocnienia się tego orzeczenia, decyzja zwolnieniowa Szefa ABW wywołuje skutki prawne (zwolnieniowe). Wyrok uchylający decyzję zwalniającą nie skutkuje reaktywacją wstecz stosunku służbowego. Innymi słowy, orzeczenie przez sąd administracyjny

o uchyleniu rozkazów personalnych o zwolnieniu ze służby wywołuje skutki na przyszłość, od dnia uprawomocnienia się wyroku (vide wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 583/08 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1674/10). W rezultacie takiego rozstrzygnięcia Sądu następuje reaktywowanie stosunku służbowego ex nunc, czyli na przyszłość. Okres między zwolnieniem ze służby a reaktywowaniem stosunku służbowego, to okres pozostawania poza służbą i jako taki nie może zostać zaliczony do wysługi lat. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny

w wyroku z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt I OSK 459/11. Analogiczne stanowisko zostało wyrażone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 526/08.

Kluczowe na gruncie niniejszej sprawy jest ustalenie, czy skarżącemu przysługuje prawo do uposażenia i związanych z uposażeniem świadczeń za okres służby w ABW od [...] kwietnia 2023 r. do [...] czerwca 2023 r.

Nie jest w sprawie kwestionowane, że prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1826/22 skutkował przywróceniem funkcjonariusza do służby z dniem [...] kwietnia

2023 r. i skarżący ponownie znalazł się w Grupie Dyspozycyjnej Szefa ABW.

Funkcjonariusz zgłosił gotowość do podjęcia obowiązków służbowych

w piśmie z dnia [...] kwietnia 2023 r.

Niewątpliwym jest także, iż w dniu reaktywowania stosunku służbowego skarżący był niezdolny do służby, jako funkcjonariusz ABW - kategoria D, od dnia

[...] maja 2021 r. na mocy orzeczenia Regionalnej Komisji Lekarskiej nr [...] ABW

w [...] z dnia [...] maja 2021 r.

W przypadku utraty przez funkcjonariusza zdolności fizycznej i psychicznej do służby, o której mowa w art. 44 ust. 5 ustawy o ABW i AW, zachodzi podstawa do obligatoryjnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby określona w art. 60 ust. 1 pkt 1 ustawy o ABW oraz AW. Zgodnie bowiem z tym przepisem, funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską właściwej Agencji.

Tak też się stało w przedmiotowej sprawie, w związku z tym, że skarżący przywrócony do służby z dniem [...] kwietnia 2023 r. był niezdolny do służby w tej dacie, został rozkazem personalnym Szefa ABW z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] zwolniony ze służby w ABW z dniem [...] czerwca 2023 r. na podstawie art. 60 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ABW oraz AW.

Nie można zgodzić się z organem, że przywrócony do służby funkcjonariusz, który przed reaktywacją stał się niezdolny do służby w ABW, nie ma prawa do uposażenia z powodu zaistnienia normatywnej przesłanki wykluczającej możliwość pełnienia służby.

Choć przepisy art. 48 ust. 1 i art. 114 ust. 1 i 2 ustawy o ABW oraz AW wskazują na związek wypłaty uposażenia i innych świadczeń z pełnieniem służby, tj. wykonywaniem przez funkcjonariusza powierzonych mu zadań lub obowiązków, to jednak nie można tracić z pola widzenia innych przepisów ustawy ABW oraz AW, które odstępują od tego wymogu, przewidując możliwość wypłaty uposażenia funkcjonariuszom, którzy nie wykonują efektywnie obowiązków służbowych.

Przypadki otrzymywania uposażenia wraz z dodatkami i innych należności za okres, kiedy funkcjonariusz faktycznie nie wypełnia obowiązków służbowych, są ściśle reglamentowane w ustawie o ABW oraz AW.

Zgodnie z art. 136 ustawy o ABW oraz AW, w razie urlopu, zwolnienia od zajęć służbowych oraz w okresie pozostawania w dyspozycji Szefa ABW albo Szefa AW, na podstawie art. 54 ust. 1, funkcjonariusz otrzymuje uposażenie zasadnicze, dodatki do uposażenia o charakterze stałym i inne należności pieniężne przysługujące na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian mających wpływ na prawo do uposażenia i innych świadczeń pieniężnych lub na ich wysokość.

Niezdolność do służby w ABW funkcjonariusza przywróconego do służby należało zatem ocenić przez pryzmat przepisów pragmatycznych regulujących kwestie utraty przez funkcjonariusza zdolności do pełnienia służby.

W przypadku, gdy komisja lekarska ABW uzna funkcjonariusza za trwale niezdolnego do służby, niezwłocznie zwalnia się go od zajęć służbowych na okres do dnia zwolnienia ze służby (§ 13 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia

2 lipca 2003 r. w sprawie przebiegu służby funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego).

Jak wynika z ustaleń w sprawie, skarżący w dniu [...] kwietnia 2023 r. pozostawał w Grupie Dyspozycyjnej Szefa ABW bez wyznaczonych do realizacji zadań, ponieważ wcześniej rozkazem personalnym z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Szef ABW, na podstawie § 5 ust. 2 pkt 1 i § 6 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie przenoszenia funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego do dyspozycji (Dz. U. Nr 52, poz. 453), cofnął skarżącemu wyznaczenie do realizacji zadań służbowych w Departamencie [...].

W świetle przepisu art. 114 ust. 2 w zw. z art. 136 ustawy o ABW oraz AW, skarżący przywrócony do służby z dniem [...] kwietnia 2023 r. i w tej dacie niezdolny do służby, miał zatem prawo do uposażenia zasadniczego, dodatków do uposażenia

o charakterze stałym i innych należności pieniężnych przysługujących na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian.

Zwrócić należy uwagę, że funkcjonariuszowi pozostającemu w dyspozycji Szefa ABW można udzielić urlopu wypoczynkowego i urlopu dodatkowego stosownie do § 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie przenoszenia funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego do dyspozycji (Dz. U. 2003 nr 52 poz. 453).

Prawo do dopłaty do wypoczynku jest jednym ze świadczeń socjalnych przysługujących funkcjonariuszowi, który w związku z pełnieniem służby nabył

w danym roku kalendarzowym prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 13 dni roboczych, oraz członkom jego rodziny (art. 90 ust. 5 ustawy o ABW

oraz AW i § 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 2003 r.

w sprawie dopłaty do wypoczynku przysługującej funkcjonariuszom Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz członkom ich rodzin).

Skoro skarżący, pozostając od dnia [...] kwietnia 2023 r. do dnia [...] czerwca 2023 r. w dyspozycji Szefa ABW, miał prawo do uposażenia zasadniczego, dodatków do uposażenia o charakterze stałym i innych należności pieniężnych przysługujących na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych

w tym okresie zmian, to tym samym miał też prawo do dopłaty do wypoczynku za rok 2023 r. w związku z pełnieniem służby ww. okresie.

Reasumując, zarzuty skarżącego okazały się zasadne, bowiem zaskarżony rozkaz personalny Szefa ABW z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] został wydany

z naruszeniem art. 90 ust. 5 ustawy o ABW oraz AW oraz § 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 2003 r. w sprawie dopłaty do wypoczynku przysługującej funkcjonariuszom Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz członkom ich rodzin.

Organ naruszył również przepisy procedury administracyjnej,

w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie ustalając wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Ponadto, Szef ABW naruszył wymogi określone w art. 107

§ 3 k.p.a., dokonując nieprawidłowej subsumcji norm prawnych do poczynionych ustaleń faktycznych.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.