Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 155/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 16, art. 17, art. 13 ust. 1, art. 15 ust. 2, art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lipca 2024 r. sprawy ze skargi Polskiego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...]. na bezczynność Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą w [...] do rozpoznania punków 3 i 10 wniosku z dnia [...] grudnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą w [...], o której mowa w punkcie 1 wyroku, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą w [...] na rzecz strony skarżącej Polskiego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Polskiego Stowarzyszenia (dalej: "Stowarzyszenie", "strona skarżąca") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest bezczynność Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Parlament Studentów RP", "podmiot zobowiązany") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] grudnia 2023 r. Stowarzyszenie, powołując się na raport Najwyższej Izby Kontroli z dnia [...] września 2023 r. na temat "wadliwych i zmarnowanych szczepionek na COVID-19" (dostępny pod adresem: https...) zwróciło się o do Parlamentu Studentów RP o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1) czy Parlament Studentów RP poinformował na swej stronie internetowej, że polscy studenci mogli otrzymać wadliwą szczepionkę na COVID-19; czy poinformowano co studenci mogą zrobić w związku z ujawnionymi nieprawidłowościami dotyczącymi szczepionek przeciwko COV1D-19; jeśli nie umieszczono takowej informacji to dlaczego i kto odpowiada za taki stan rzeczy,

2) czy Parlament Studentów zwrócił się do Ministerstwa Zdrowia oraz Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego z prośbą o stosowne wyjaśnienia w związku z ujawnionymi nieprawidłowościami dotyczącymi szczepionek przeciwko COVID-19,

3) jakie konkretne kroki podjął Parlament Studentów RP w związku z ujawnionymi nieprawidłowościami dotyczącymi szczepionek przeciwko COVID-19,

4) kto w imieniu Parlamentu Studentów RP zajmuje się sprawą studentów, którzy otrzymali wadliwą szczepionkę na COVID-19; proszę o podanie szczegółowej listy imion i nazwisk osób, które w imieniu Parlamentu Studentów RP zajmuje się sprawą studentów, którzy otrzymali wadliwą szczepionkę na COVID-19,

5) czy w związku z ujawnionymi nieprawidłowościami dotyczącymi szczepionek przeciwko COVID-19 Parlament Studentów RP umieścił na swej stronie Internetowej informację, że szczepionki przeciwko COVID-19 mogą być niebezpieczne; jeśli nie umieszczono takowej informacji to dlaczego i kto odpowiada za taki stan rzeczy,

6) czy przed raportem Najwyższej Izby Kontroli dotyczącym ujawnionych nieprawidłowości dotyczących szczepionek przeciwko COVID-19 Parlament Studentów RP umieścił na swej stronie internetowej informację o możliwym zagrożeniu dla zdrowia lub życia jakie stanowią szczepionki na COVID-19; jeśli nie umieszczono takowej informacji to dlaczego i kto odpowiada za taki stan rzeczy,

7) kto w imieniu Parlamentu Studentów RP zajmuje się lub zajmował promocją szczepień przeciwko COVID-19.

Następnie, powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r. sygn. akt III PZP 6/22 (dostępna pod adresem: https:...), Stowarzyszenie zwróciło się o udzielenie odpowiedzi na kolejne pytania, a mianowicie:

8) Czy Parlament Studentów RP poinformował na swej stronie internetowej, że polskie

uczelnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej łamały prawa człowieka i prawa studentów w związku z wprowadzonymi obostrzeniami przeciwepidemicznymi; czy poinformowano co studenci mogą zrobić w celu otrzymania zadośćuczynienia; jeśli nie umieszczono takowej informacji to dlaczego i kto odpowiada za taki stan rzeczy,

9) kto w imieniu Parlamentu Studentów RP zajmuje się sprawą studentów, którzy zostali poszkodowani w związku ze wprowadzonymi obostrzeniami przeciwepidemicznymi; proszę o podanie szczegółowej listy imion i nazwisk osób, które w imieniu Parlamentu Studentów RP zajmują się sprawą studentów,

10) czy Parlament Studentów RP zwrócił się do polskich uczelni z prośbą o żądanie wyjaśnień w związku z wprowadzonymi obostrzeniami przeciwepidemicznymi.

W odpowiedzi na powyższy wniosek pismem z dnia [...] stycznia 2024 r. Dyrektor Biura Prawnego Parlamentu Studentów RP udzielił odpowiedzi na ww. pytania informując, że:

1) Parlament Studentów RP w 2023 r. nie umieszczał na swojej stronie internetowej żadnych treści związanych ze szczepionkami na COVID-19; druga wnioskowana treść, w myśl obowiązujących przepisów, nie stanowi informacji publicznej,

2) Parlament Studentów RP nie zwracał się w 2023 r. do Ministerstwa Zdrowia oraz Głównego Inspektoratu Sanitarnego z pytaniami z zakresu szczepionek na COVID-19,

3) wnioskowana treść, w myśl obowiązujących przepisów, nie stanowi informacji publicznej,

4) Parlament Studentów RP nie posiada informacji o studentach, którzy otrzymali wadliwą szczepionkę na COVID-19,

5) Parlament Studentów RP w 2023 r. nie umieszczał na swojej stronie internetowej żadnych treści związanych ze szczepionkami na COVID-19; druga wnioskowana treść, w myśl obowiązujących przepisów, nie stanowi informacji publicznej,

6) Parlament Studentów RP w 2023 nie umieszczał na swojej stronie Internetowej żadnych treści związanych ze szczepionkami na COVID-19; druga wnioskowana treść, w myśl obowiązujących przepisów nie stanowi informacji publicznej,

7) osobą nadzorującą działania Parlamentu Studentów RP z zakresu promocji szczepień na COVID-19 był M. G., sprawujący wówczas funkcję Przewodniczącego Parlamentu Studentów RP,

8) Parlament Studentów RP w 2023 r. nie umieszczał na swojej stronie internetowej żadnych treści związanych ze szczepionkami na COVID-19; druga wnioskowana treść, w myśl obowiązujących przepisów ,nie stanowi Informacji publicznej,

9) Parlament Studentów RP nie posiada informacji o studentach, którzy zostali poszkodowani w ramach wprowadzonych obostrzeń pandemicznych,

10) Parlament Studentów RP w 2023 r. nie umieszczał na swojej stronie internetowej,

żadnych treści związanych ze szczepionkami na COVID-19; druga wnioskowana treść, w myśl obowiązujących przepisów, nie stanowi informacji publicznej.

Pismem z dnia [...] lutego 2024 r. Stowarzyszenie wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Parlamentu Studentów RP w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zarzucając naruszenie art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 2, art. 4 ust. 1, art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902), dalej: "u.d.i.p.", poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek z dnia [...] grudnia 2023 r. w ustawowym terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.

W związku z powyższymi zarzutami Stowarzyszenie wniosło o:

- zobowiązanie Parlamentu Studentów RP do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] grudnia 2023 r., w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy,

- zasądzenie od Parlamentu Studentów RP zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych prawem na wskazany rachunek bankowy wiceprezesa zarządu.

W motywach skargi Stowarzyszenie podniosło, iż ww. wniosek o udostępnienie informacji publicznej został rozpatrzony lekceważąco i nierzetelnie, a na część pytań udzielił odpowiedzi wymijającej i nieprecyzyjnej. W szczególności niezrozumiała jest odpowiedź na pytanie 10 dotyczące obostrzeń przeciwepidemicznych masowo wprowadzanych przez uczelnie w czasie pandemii (np. obowiązek noszenia maseczek). Na pytanie to Parlament Studentów RP udzielił odpowiedzi dotyczącej szczepień przeciwko COVID-19. Nadto, zdaniem Stowarzyszenia, nie ma racji Parlament twierdząc, że pytania 3, 5, 6, 8 i 10 nie dotyczą informacji publicznej. Wniosek został rozpatrzony nieprawidłowo, bowiem informacje nim objęte stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

Powołując szeroko poglądy orzecznictwa sądów administracyjnych oraz piśmiennictwa Stowarzyszenie podniosło m.in., że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Musi ona dotyczyć sfery istniejących już faktów, a nie niezmaterializowanych zamierzeń podejmowania określonych działań i może pochodzić od dowolnych podmiotów, jeżeli tylko dotyczy "sprawy publicznej" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02).

Ponadto wskazało, że odpowiedź organu na wniosek musi być precyzyjna i wyczerpująca oraz sporządzona w taki sposób, aby nie nasuwała jakichkolwiek wątpliwości i nie zmuszała żądającego do domniemywania bądź do domyślania się jej treści. Przedstawienie informacji innej niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też nieadekwatnej do treści wniosku, świadczy o bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, do którego skierowano wniosek (np. wyroki NSA z dnia 22 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 477/17; z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1432/17).

Stowarzyszenie podkreśliło przy tym, że ograniczenie dostępności informacji publicznej jest wyjątkiem od zasady, a ewentualne wątpliwości w tym przedmiocie należy przesądzać na rzecz zasady jawności. W razie wątpliwości, czy żądana informacja mieści się w zakresie przedmiotowym ustawy, respektując zasadę powszechnego prawa do informacji, należy interpretować przepisy na korzyść wnioskującego (np. wyrok NSA z dnia z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 951/14; wyrok NSA z dnia 2 lipca 2003 r., sygn. akt II SA 837/03).

Dalej Stowarzyszenie zwróciło uwagę na odmienne traktowanie dokumentów urzędowych, które podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p., oraz dokumentów wewnętrznych. Podkreśliło, że każdy dokument urzędowy stanowi informację publiczną (art. 6 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Nie dotyczy to jednak dokumentów wewnętrznych, jednak organ powinien dokładnie sprawdzić, czy dany dokument jest dokumentem wewnętrznym. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt P 25/12 dokumenty wewnętrzne wyłączone zostały "z szerokiego zakresu przedmiotowego informacji publicznej". Jednocześnie jednak Trybunał zdefiniował dokumenty wewnętrzne w sposób wąski, wskazując, że zaliczyć do nich należy jedynie "informacje o charakterze roboczym (zapiski, notatki), które zostały utrwalone w formie tradycyjnej lub elektronicznej i stanowią pewien proces myślowy, proces rozważań, etap wypracowywania finalnej koncepcji, przyjęcia ostatecznego stanowiska przez pojedynczego pracownika lub zespół". Wymienione dokumenty mogą być bowiem potraktowane jako swoisty etap postępowania prowadzącego do wytworzenia informacji publicznej. Dokumenty te służą wymianie informacji, zgromadzeniu niezbędnych materiałów, uzgadnianiu poglądów i stanowisk, a nie są same w sobie wyrazem stanowiska organu. Podkreślenia zatem wymaga, że skoro wyłączenie dokumentów wewnętrznych (w przedstawionym wąskim ujęciu) spod reżimu ustawy o dostępie do informacji publicznej ma charakter wyjątku, to organ odmawiający dostępu do danych w nich zawartych, jest zobowiązany szczegółowo uzasadnić swoje stanowisko.

Dalej Stowarzyszenie wskazało na ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.) podkreślając, że ograniczenia te nie dotyczą jednak informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Przy czym za osobę pełniącą funkcję publiczną należy uznać każdego, kto wykonuje zadania w organach władzy publicznej lub też w strukturach osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, jeżeli tylko jego zadania posiadają związek z dysponowaniem majątkiem państwowym lub samorządowym albo zarządzaniem sprawami związanymi z wykonywaniem swoich funkcji przez szeroko rozumiane Państwo. Nie ma przy tym znaczenia na jakiej podstawie prawnej taka osoba wykonuje funkcję publiczną (np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 133/19).

Pojęcie "osoby pełniącej funkcję publiczną" ma na gruncie u.d.i.p. autonomiczne i szersze znaczenie niż w art. 115 § 13 i 19 Kodeksu karnego. Użyte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. pojęcie "osoby pełniącej funkcję publiczną" obejmuje bowiem każdą osobę, która ma wpływ na kształtowanie spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., tj. na sferę publiczną. W związku z tym w informacjach o organach, osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach powinny znaleźć się informacje na temat tych wszystkich pracowników, którzy biorą udział we wszelkiego rodzaju procedurach decyzyjnych oraz na temat zasad i warunków wykonywania przez nie swoich kompetencji i obowiązków. Obowiązek udzielenia informacji obejmuje więc m.in. dane imienne, stanowisko, zakres kompetencji, podległość służbową, sposób, a nawet moment nawiązania stosunku służbowego. Wyłączeniu podlegają tylko te osoby, które wykonują czynności o charakterze usługowym (por. M. Bernaczyk, M. Jabłoński, K. Wygoda, Biuletyn informacji publicznej. Informatyzacja administracji, Wrocław 2005, s. 77).

Podsumowując Stowarzyszenie podkreśliło, że w świetle wszystkich powołanych okoliczności i poglądów, skarga jest zasadna, a wysunięte w niej żądania są całkowicie uzasadnione.

W odpowiedzi na skargę Parlament Studentów RP wniósł o odrzucenie skargi w całości, ewentualnie o jej oddalenie.

Wskazał, że część żądanych przez Stowarzyszenie informacji nie mieści się w zakresie tożsamościowym informacji publicznej. Żądanie wskazania przyczyny niedokonania pewnej czynności nie ma charakteru informacji publicznej, nie dotyczy bowiem faktów, lecz wyjaśnienia przyczyn takiego stanu rzeczy. Z tego względu udzielenie odpowiedzi na pytania nr 3, 5, 6, 8 i 10 nie może nastąpić w trybie dostępu do informacji publicznej.

Zaznaczył, że żądanie zajęcia stanowiska w sprawie przez organ administracji publicznej bądź interpretacja wydanych decyzji nie stanowią informacji publicznej. Przepisy u.d.i.p. nie zawierają podstawy prawnej do skutecznego żądania wykładni faktów, ani dokumentów. Informacja publiczna odnosi się tylko do sfery faktów i określonych stanów, a zatem musi mieć swój materialny odpowiednik. Nie można bowiem zobowiązać organu do udzielenia informacji, która nie istnieje. Analogicznie, nie można żądać od organu wskazania osoby odpowiadającej za takowy "stan rzeczy". Niemożliwym jest udostępnienie takiej informacji w sytuacji, gdy organ nie podejmował żadnych działań objętych zapytaniem Skarżącego, ergo nie posiada na ten temat żadnych danych.

Powyższy pogląd, jak zauważył podmiot zobowiązany, znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który m.in. w wyroku z dnia 23 czerwca 2022 r. o sygn. akt III OSK 4955/21 wskazał, iż "nie jest możliwe skuteczne podniesienie zarzutu bezczynności w sytuacji, gdy żądana informacja nie jest w posiadaniu organu. Oczywistym jest, że w takiej sytuacji organ nie może być zobowiązany do udostępnienia żądanej informacji, ani nie jest obowiązany do wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia. Prawo dostępu do informacji publicznej oznacza bowiem dostęp do informacji będącej faktycznie informacją publiczną, informacji istniejącej i będącej w posiadaniu organu. Zatem w sytuacji nieposiadania żądanej informacji publicznej organ powinien jedynie o tym poinformować wnioskodawcę, w drodze pisma informującego, mającego postać czynności materialnotechnicznej, która stanowi odpowiedź na wniosek i chroni oraz uwalnia organ od zarzutu bezczynności".

Uwzględniając powyższe Parlament Studentów wskazał, że zarzut bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2023 r. jest nieuzasadniony. Organ udzielił informacji w takim zakresie, w jakim stanowiła ona informację publiczną, zaś w pozostałym zakresie poinformował, że żądanie wniosku nie dotyczy informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga została rozpoznana w oparciu o art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935). Przepisy te stanowią, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1615 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Kontrolując niniejszą sprawę Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi. Nie stwierdził bowiem, aby wystąpiła którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 58 § 1 i 2 p.p.s.a.

Przechodząc do oceny merytorycznej Sąd stwierdza, że bezczynność organu administracji publicznej (podmiotu zobowiązanego w trybie u.d.i.p.) ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten (podmiot zobowiązany) nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Skarga na bezczynność ma na celu ochronę procesową strony przez doprowadzenie do załatwienia sprawy administracyjnej, czy też - w przypadku, gdy znajduje zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej - przez rozpoznanie wniosku w oparciu o przepisy u.d.i.p.

W świetle powołanej ustawy, aby nie narazić się na zarzut bezczynności, podmiot zobowiązany powinien: udostępnić wnioskowaną informację publiczną, jeśli znajduje się w jej posiadaniu (art. 10 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, jeśli stwierdzi istnienie ograniczeń w dostępie do informacji publicznej (art. 16 i art. 17 u.d.i.p. w związku z art. 5 u.d.i.p. bądź art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.); poinformować, że danej sprawie przysługuje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); poinformować, że nie posiada żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); poinformować, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).

W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje w formie czynności materialno-technicznej bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

W przypadku, gdy - wbrew ocenie podmiotu zobowiązanego - wnioskodawca uznaje, że żądane przez niego informacje stanowią informację publiczną i powinny być udostępnione w trybie u.d.i.p., może kwestionować stanowisko tego podmiotu wnosząc skargę na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. W postępowaniu zainicjowanym taką skargą sąd administracyjny, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., dokonuje weryfikacji czy wniosek został skierowany do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej (warunek podmiotowy), czy żądane informacje posiadają walor informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. (warunek przedmiotowy) oraz czy wniosek został rozpatrzony w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami.

Stosownie do art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Zgodnie z art. 338 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r., poz. 742 ze zm.), dalej: "u.p.sz.w.n.", Parlament Studentów RP to ogólnokrajowe przedstawicielstwo ogółu studentów w Rzeczypospolitej Polskiej, uprawnione do wyrażania opinii i przedstawiania wniosków w sprawach dotyczących ogółu studentów, w tym do opiniowania projektów aktów normatywnych dotyczących studentów. Przedstawiciele Parlamentu uczestniczą w pracach organów władzy publicznej, komisjach sejmowych i senackich RP, a nadto reprezentują Polskę w Europejskiej Unii Studentów. Organem nadzorującym Parlament Studentów RP jest minister właściwy do spraw na nauki i szkolnictwa wyższego, który przekazuje Parlamentowi środki finansowe niezbędne do jego funkcjonowania w formie dotacji podmiotowej (art. 338 ust. 9 i 10 u.p.sz.w.n.). Zatem Parlament Studentów RP, wykonujący zadania publiczne i dysponujący majątkiem publicznym, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, o ile pozostaje w jej posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).

Natomiast informacją publiczną jest każda informacja o sprawie publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych "informację publiczną" definiuje się jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Podkreśla się, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych o charakterze publicznym (por. wyroki NSA: z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14; z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1574/19; CBOSA). O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu u.d.i.p., decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji. Kategorie informacji publicznej, które na mocy prawa podlegają udostępnieniu, wymienia art. 6 ust. 1 u.d.i.p., jednak nie stanowi on katalogu zamkniętego.

Podkreślenia wymaga, że informację publiczną stanowią wyłącznie dane obiektywne lub fakty, a nie kwestie ocenne czy postulatywne (wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 2130/11; CBOSA). Zatem, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, musi odnosić się do sfery faktów bądź stanu określonych zjawisk istniejących w chwili udzielenia informacji. Co istotne, żądanie objęte wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej nie może zmierzać do udzielenia wyjaśnień dotyczących motywów i zdarzeń związanych z podjęciem (czy też niepodjęciem) określonych czynności przez podmiot zobowiązany. W takim bowiem przypadku realizacja wniosku wiązałaby się z dokonaniem ustaleń w zakresie przesłanek leżących u podstaw określonego działania (braku takiego działania). Tymczasem prawo dostępu do informacji publicznej oznacza dostęp do informacji będącej w posiadaniu podmiotu zobowiązanego i nie może być utożsamiane z prawem do inicjowania działań mających na celu wytworzenie informacji, której udzielenia domaga się wnioskodawca (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 416/12; CBOSA).

Zatem w świetle u.d.i.p. wnioskiem może być objęte jedynie pytanie o określone fakty - o stan rzeczy aktualny na dzień udzielenia odpowiedzi, w szczególności w sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Wnioskodawca nie może żądać informacji, które nie znajdują się w dyspozycji organu, bądź nie są zmaterializowane w dokumentach. Organ nie jest też zobowiązany do tworzenia takich danych, zestawień czy ocen, nie ma również obowiązku udzielania wyjaśnień odnośnie motywów określonego działania (braku działania) na wniosek złożony na podstawie art. 10 ust. 1 u.d.i.p.

Przenosząc powyższe uwagi na stan niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarga jest uzasadniona w zakresie punktów 3 i 10 wniosku. W pozostałym zakresie skarga podlega oddaleniu, bowiem zarzut bezczynności w rozpoznaniu wniosku nie jest trafny.

Odnośnie punktu 3 wniosku: "jakie konkretne kroki podjął Parlament Studentów RP w związku z ujawnionymi nieprawidłowościami dotyczącymi szczepionek przeciwko COVID-19" podmiot zobowiązany wskazał, że "wnioskowana treść, w myśl obowiązujących przepisów, nie stanowi informacji publicznej". Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Pytanie dotyczy ewentualnych działań Parlamentu w związku z raportem NIK, na który powołało się Stowarzyszenie we wniosku z dnia [...] grudnia 2023 r., tj. np. kierowanych do innych instytucji - aniżeli wymienione w punkcie 2 wniosku - oficjalnych zapytań, wystąpień czy publikacji. Informacja na temat takich działań jest informacją o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli Parlament takie działania podejmował, powinien udzielić informacji w tym zakresie stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p., o ile nie stwierdził ustawowych ograniczeń w prawie dostępu do informacji publicznej. Jeżeli natomiast takich działań nie podejmował, powinien stosownie do art. 4 ust. 3 u.d.i.p., poinformować, że nie ma możliwości udzielenia żądanych informacji, bowiem ich nie posiada. Udzielona odpowiedź, zgodnie z którą wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej, jest błędna.

Natomiast na pytanie 10 wniosku: "czy Parlament Studentów RP zwrócił się do polskich uczelni z prośbą o żądanie wyjaśnień w związku z wprowadzonymi obostrzeniami przeciwepidemicznymi", podmiot zobowiązany udzielił informacji, że "w 2023 r. nie umieszczał na swej stronie internetowej żadnych treści związanych ze szczepionkami na COVID-19; druga wnioskowana treść, w myśl obowiązujących przepisów, nie stanowi informacji publicznej". Informacja ta nie stanowi odpowiedzi na ww. pytanie wniosku, dotyczy bowiem całkowicie innej kwestii i inaczej sformułowanego pytania skoro odnosi się również do "drugiej wnioskowanej części", której pytanie nr 10 nie obejmuje. Rację ma zatem Stowarzyszenie, że w tym zakresie podmiot zobowiązany nie rozpoznał wniosku w sposób określony przepisami u.d.i.p. Nie odniósł się do tej kwestii również w odpowiedzi na skargę.

Zatem na datę wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności w zakresie punktów nr 3 i 10 wniosku, która nie ustała do daty wyrokowania. W związku z tym Sąd zobowiązał Parlament Studentów RP do rozpoznania wniosku Stowarzyszenia w ww. zakresie w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Stwierdzając bezczynność organu Sąd ocenił, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdzenie tej kwalifikowanej postaci bezczynności wymaga zaistnienia szczególnych okoliczności, które należy rozpatrywać indywidualnie w kontekście stanu faktycznego danej sprawy. Przyjmowana w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnia art. 149 § 1a p.p.s.a. rażące naruszenie prawa w odniesieniu do bezczynności organu łączy z bezczynnością o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającą miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA: z dnia 5 sierpnia 2021 r. sygn. akt Il OSK 151/21, z dnia 27 maja 2021 r. sygn. akt I FSK 644/21, z dnia 23 marca 2021r. sygn. akt II OSK 2439/20; publ. CBOSA). Takie okoliczności nie zaistniały w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu bezczynność organu była skutkiem błędu organu przy odczytywaniu pytań objętych wnioskiem (który liczył 10 punktów). Tego typu błąd nie pozwala uznać, że stwierdzona bezczynność miała postać kwalifikowaną, tym bardziej, że podmiot zobowiązany w ustawowym 14-dniowym terminie udzielił odpowiedzi na wniosek w pozostałym zakresie.

Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie uznając, iż zarzut bezczynności Parlamentu Studentów RP w rozpoznaniu wniosku jest nieuzasadniony.

Odnośnie punktu 1 wniosku Parlament udzielił jednoznacznej odpowiedzi, że nie umieszczał na swojej stronie internetowej żadnych treści związanych z COVID-19. Odpowiedź ta wyczerpuje zakres pytań 1 i 2 zawartych w tym punkcie. Natomiast na 3 pytanie, "jeśli nie umieszczono takowej informacji to dlaczego i kto odpowiada za taki stan rzeczy", Parlament prawidłowo uznał, że nie stanowi ono informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Pytanie to jest ukierunkowane na poznanie motywów określonego zachowania podmiotu zobowiązanego (osób ten podmiot reprezentujących), a udzielenie odpowiedzi wiązałoby się z wyjaśnieniem tychże motywów, co nie mieści się w zakresie przedmiotowym u.d.i.p. Jak już wyżej wskazano, żądanie skierowane w trybie u.d.i.p. może dotyczyć udostępnienia informacji o faktach (stanie istniejących zjawisk), nie zaś służyć wyjaśnianiu określonego działania (zachowania) podmiotu zobowiązanego.

Odpowiedź na pytanie zawarte w punkcie 2 wniosku jest również jasna i jednoznaczna. Parlament Studentów RP wprost wskazał, że nie zwracał się w 2023 r. (w związku z opublikowanym raportem NIK) do Ministerstwa Zdrowia oraz Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego z pytaniami dotyczącymi szczepionek przeciwko COVID-19.

Odpowiadając na pytania zawarte w punkcie 4 wniosku Parlament Studentów RP wskazał, że nie posiada informacji o studentach, którzy otrzymali wadliwą szczepionkę na COVID-19. Odpowiedź ta wyczerpuje przedmiot postawionych pytań. Skoro bowiem podmiot zobowiązany nie posiadał informacji o ww. studentach, nie mógł udzielić odpowiedzi na postawione w tym punkcie pytania. W tym zakresie zastosowanie znalazł art. 4 ust. 3 u.d.i.p.

Odnośnie pytania 1 w punkcie nr 5 wniosku Parlament Studentów RP udzielił odpowiedzi, że w 2023 r. nie umieszczał na swojej stronie internetowej żadnych treści związanych ze szczepionkami COVID-19. Odpowiedź ta jest jasna i jednoznaczna w swej treści. Natomiast na 2 pytanie, "jeśli nie umieszczono takowej informacji to dlaczego i kto odpowiada za taki stan rzeczy", Parlament prawidłowo uznał, że nie stanowi ono informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Pytanie to (analogicznie jak w przypadku pytania 3 w punkcie 1 wniosku) jest ukierunkowane na poznanie motywów określonego zachowania podmiotu zobowiązanego (osób ten podmiot reprezentujących), a udzielenie odpowiedzi wiązałoby się z wyjaśnieniem tychże motywów, co nie mieści się w zakresie przedmiotowym u.d.i.p. Wniosek o udzielenie wyjaśnień określonego działania (zachowania) podmiotu zobowiązanego nie spełnia kryteriów wniosku o udostępnienie informacji publicznej w rozumieniu art. 13 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

Udzielając odpowiedzi na pytanie 1 punktu nr 6 wniosku Parlament Studentów RP poinformował, że w 2023 r. nie umieszczał na swej stronie internetowej żadnych treści związanych ze szczepionkami na COVID-19. Odpowiedź ta nie budzi wątpliwości w świetle wymogów u.d.i.p. co do sposobu rozpoznania wniosku. Odnośnie pytania 2 "jeśli nie umieszczono takowej informacji to dlaczego i kto odpowiada za taki stan rzeczy" podmiot zobowiązany prawidłowo wskazał, że nie stanowi ono informacji publicznej. Analogicznie jak w punkcie 5 powyżej, pytanie to wymaga udzielenia wyjaśnień co do motywów określonego zachowania podmiotu zobowiązanego, co nie spełnia kryterium przedmiotowego art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

Odpowiedź udzielona przez podmiot zobowiązany na pytanie nr 7 wniosku wyczerpuje jego zakres przedmiotowy.

Odnośnie pytania 1 i 2 w punkcie nr 8 wniosku Parlament Studentów RP udzielił odpowiedzi, że w 2023 r. nie umieszczał na swojej stronie internetowej żadnych treści związanych ze szczepionkami COVID-19. Odpowiedź ta jest jasna i jednoznaczna w swej treści. Natomiast na 3 pytanie, "jeśli nie umieszczono takowej informacji to dlaczego i kto odpowiada za taki stan rzeczy", Parlament ponownie prawidłowo uznał, że nie stanowi ono informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Pytanie to (analogicznie jak w przypadkach opisanych powyżej) jest ukierunkowane na poznanie motywów określonego zachowania podmiotu zobowiązanego (osób ten podmiot reprezentujących), a udzielenie odpowiedzi wiązałoby się z wyjaśnieniem tychże motywów, co wykracza poza zakres przedmiotowy u.d.i.p. Wniosek o udzielenie wyjaśnień określonego działania (zachowania) podmiotu zobowiązanego nie spełnia kryteriów wniosku o udostępnienie informacji publicznej w rozumieniu art. 13 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

Udzielając odpowiedzi na punkt 9 wniosku Parlament RP poinformował Stowarzyszenie, że nie posiada informacji o studentach, którzy zostali poszkodowani w ramach wprowadzonych obostrzeń pandemicznych. Zastosowanie znajduje zatem art. 4 ust. 3 u.d.i.p., z którego wynika, że organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej tylko w takim zakresie, w jakim ją posiada.

Oddalając skargę w powyższym zakresie Sąd nie podzielił zarzutów co do naruszenia przez podmiot zobowiązany art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 2, art. 4 ust. 1, art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie żądanej informacji. Jak wskazano powyżej, Parlament Studentów RP konsekwentnie informował Stowarzyszenie, że nie umieszczał na swojej stronie internetowej żadnych treści związanych ze szczepionkami COVID-19. Prawidłowo również przyjął, że część wnioskowanych informacji (w punktach 1, 5, 6, 8), ze względu na sposób sformułowania pytań (wymagający udzielenia wyjaśnień co do określonego zachowania organu w kontekście z góry przyjętych założeń), nie posiada waloru informacji publicznej.

Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. w pozostałym zakresie - jak w punkcie 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi (100 złotych) Sąd postanowił na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. - jak w punkcie 4 sentencji wyroku.