Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 474/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 17 ust. 1, ust. 1a i ust. 1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ NSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2020 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie odmowy P. P. (dalej: "skarżący") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką – A.P.

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138§1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a.") a także art.17ust.1 w związku z art.17ust.1a i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r., o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2020r., poz. 111 ze zm.; dalej: "u.ś.r.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: organ I instancji ustalił, że orzeczeniem o niepełnosprawności nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r., Powiatowy Zespół ds. Niepełnoprawności zaliczył (ur. [...] grudnia 1946 r.) do znacznego stopnia niepełnoprawności - uznając, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] lipca 2017 r. Orzeczenie ma charakter terminowy – wydano je do dnia [...] września 2021r.

Odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia organ I instancji w decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art.17 ust.1b pkt. u.ś.r. ponieważ nie da się ustalić od kiedy powstała niepełnosprawność A. P., a warunkiem jest aby niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] Kolegium uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Podstawą kasatoryjnego rozstrzygnięcia organu II instancji był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał stwierdził, że art 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art 32 ust. 1 Konstytucji. Jednocześnie organ II instancji, powołując się na licznie cytowane orzeczenia sądów wskazał, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku.

Końcowo SKO wskazało, że instytucja świadczenia pielęgnacyjnego przynależna jest w praktyce do sytuacji pomocy rodzicom wychowującym niepełnosprawne dzieci oraz do spraw objętych wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Natomiast do form pomocy bieżącej stosowana jest instytucja ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. odmówił skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. Tym razem w uzasadnieniu podał, że wnioskodawca dotychczas pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad matką w okresie od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2019 r. W okresie zasiłkowym 2019/2020 nie spełnia kryterium dochodowego. Organ I instancji akceptując stanowisko Kolegium co do niekonstytucyjności art 17 ust. 1b u.ś.r. i niemożliwości jego zastosowania powtórzył za organem II instancji, że: "pozostaje na stanowisku, że instytucja świadczenia pielęgnacyjnego przynależna jest w praktyce do sytuacji pomocy rodzicom wychowującym niepełnosprawne dzieci oraz do spraw objętych wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Natomiast do form pomocy bieżącej stosowana jest instytucja prawa specjalnego zasiłku opiekuńczego". Końcowo nadmienił, że w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego powinny zostać spełnione wszystkie przesłanki, od których przepisy uzależniają prawo do pobierania tego świadczenia.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że jego matka jest osobą schorowaną, ma kłopoty z samodzielnym poruszaniem się, jest pod stałą kontrolą lekarzy specjalistów, jej stan stale się pogarsza, wymaga opieki i pomocy w codziennych czynnościach, w związku z powyższym, nie może podjąć zatrudnienia zwłaszcza, że nie ma innej osoby, która mogłaby się nią opiekować. Zaznaczył jednocześnie, że nie może ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy ponieważ nie spełnia kryterium dochodowego.

Kolegium nie przychyliło się do odwołania i opisaną na wstępie decyzją utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

Przytaczając wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 38/13, wskazało, że pomimo jego wydania, art.17 ust.1b pkt. 1 u.ś.r. nadal pozostaje w mocy i stanowi przeszkodę dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w rozpoznawanym przypadku, a SKO , jak i Burmistrz Miasta i Gminy są organami administracji stosującymi obowiązujące rozwiązania prawne, a nie tworzącymi je, w związku z powyższym stwierdziło brak podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia.

W skardze do Sądu skarżący powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego i jednocześnie treść decyzji wskazał, że ustawodawca powinien w jednakowy sposób uregulować prawo do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunów osób niepełnosprawnych, które nie są dziećmi, stawiając pytanie: "czy starsze osoby niepełnoprawne są mniej ważne niż niepełnosprawne dzieci". Końcowo podkreślił, że jako opiekun osoby niepełnosprawnej powstrzymuje się od aktywności zawodowej z uwagi na potrzebę opieki nad matką, która nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Zaznaczył przy tym, że obecnie nie przysługuje mu żadna forma wsparcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga jako zasadna, została przez Sąd w całości uwzględniona. Rozstrzygnięcie zapadło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.").

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Jednocześnie w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja odmawiająca świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1b pkt 1 u.ś.r.

W sprawie bezsporne było, że wymagająca opieki matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu stwierdzono, że nie da się ustalić daty powstania tej niepełnosprawności.

Kolegium rozpoznając sprawę po raz drugi, w aktualnie zaskarżonej do Sądu decyzji przyznało, że sporny przepis wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., o sygn. akt K 38/13 został uznany za niekonstytucyjny, jednak w ślad za tym wyrokiem nie poszło żadne działanie ustawodawcze. Przepis nadal funkcjonuje w treści ustawy, a Kolegium, jak również Burmistrz Miasta i Gminy jako organy administracyjne są obowiązane wyłącznie do działania w granicach i na podstawie prawa i nie mogą w związku z tym rozstrzygać sprawy na podstawie wyroku TK.

Ze stanowiskiem Kolegium nie sposób się zgodzić.

Powołanym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że:

1) art. 16a ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456, 1623 i 1650 oraz z 2014 r. poz. 559 i 567) jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

2. art. 17 ust. 1b ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust.1 Konstytucji."

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 190 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne i podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony. Ponadto orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Przytoczona treść przepisów Konstytucji RP jednoznacznie zobowiązuje więc organy administracyjne do stosowania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, w tym wypadku stosowania przytoczonego wyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13, obowiązującego od dnia 23 października 2014 r. (ogłoszenie w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. Dz.U. z 2014 r., poz. 1443.).

Stanowisko to jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Tytułem przykładu można powołać pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. I OSK 1079/17 (to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym Sąd ten jasno wskazał, że "skoro Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny."

Z powyższego wynika:

- po pierwsze, że nie jest dopuszczalne wydanie decyzji administracyjnej po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie przepisu w takim jego kształcie normatywnym, który Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją RP, co oznacza, że w niniejszej sprawie nie było i nie jest dopuszczalne wydanie decyzji administracyjnej na podstawie literalnego brzmienia art. 17 ust. 1b u.ś.r., co uczyniły organy obu instancji;

- po drugie, że jeśli ustawodawca nie zmieni treści przepisu, którego niekonstytucyjność została stwierdzona przez Trybunał, to należy dokonać takiej jego prokonstytucyjnej wykładni, która uwzględni treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W świetle powyższego decyzja organu II instancji oparta wyłącznie na przeciwnym stanowisku jest nie do zaakceptowania.

Stanowisko organu II instancji jest tym bardziej nieprawidłowe jeśli wziąć pod uwagę fakt, że rozpoznając poprzednio odwołanie od decyzji organu I instancji odmawiającej przyznania wnioskowanego świadczenia Kolegium stwierdziło, w sposób jednoznaczny, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. K 38/13 ma taki skutek, że nie można odmówić wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego tylko na podstawie art 17 ust. 1b. tj. ze względu na to, że nie da się ustalić kiedy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała.

Zgodnie z art. 110 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Z zawartej w tym przepisie gwarancji trwałości decyzji administracyjnej, zdaniem sądu wynika, że wówczas gdy nie zmienia się istotnie, wynikające z art. 107 § 1 k.p.a. elementy zawarte we wcześniejszej decyzji, organ odwoławczy ponownie orzekając w sprawie jest związany swoim stanowiskiem wyrażonym w swojej poprzedniej decyzji. Niemożliwa jest późniejsza zmiana stanowiska wyrażonego przez organ w takiej decyzji. Do zmiany stanowiska może dojść tylko w przypadku zmiany stanu faktycznego, czy zmiany podstawy prawnej decyzji, przy czym organ winien taką zmianę uzasadnić. ( podobnie w wyroku WSA z dnia 19 września 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 548/18).

Niczym nieuzasadniona zmiana stanowiska przez organ odwoławczy dodatkowo narusza art 8 k.p.a., który nakazuje organom administracji publicznej prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Ponadto na podstawie art. 138 §2a k.p.a.: "jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów".

W niniejszej sprawie znamienne jest to, że organ II instancji poprzednio uchylając decyzję i aktualnie utrzymując decyzję organu I instancji w mocy, jako podstawę swojego rozstrzygnięcia podał wyłącznie wspominany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, nie dokonując przy tym żadnych ustaleń. W sprawie nie miała zatem miejsca żadna zmiana okoliczności faktycznych, czy prawnych usprawiedliwiająca przyjęcie przez organ II instancji, zgoła odmiennego, niż poprzednio reprezentowane, stanowiska.

W związku z zaprezentowanym wyżej stanowiskiem co do mocy prawnej wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić należy, że organ II instancji dopuścił się naruszenia art 17 ust. 1 b u.ś.r. w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, co miało oczywisty wpływ na teść rozstrzygnięcia.

Ponadto utrzymując w mocy decyzję organu I instancji dopuścił się naruszenia art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy wydaje decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji wówczas, gdy stwierdzi, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. "Jeżeli organ odwoławczy nie usuwa naruszeń prawa popełnionych przez organ I instancji to – utrzymując w mocy bez zmian naruszającą prawo decyzję tego organu – wydaje decyzję również naruszającą prawo" wyrok NSA w Warszawie z 25.07.1986 r., II SA 1829/85).

Uzasadnienie decyzji organu II instancji utrzymującej de facto decyzję organu I instancji jest całkowicie oderwane od uzasadnienia tej decyzji. Aktualnie Kolegium ograniczyło się wyłącznie, o czym była mowa wyżej, do stwierdzenia, że brak jest podstaw do rozstrzygania na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, podczas gdy organ I instancji, kierując się wytycznymi poprzednio wydanej decyzji SKO, zaakceptował skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego wywodząc jednak wnioski całkowicie sprzeczne zarówno z treścią art 17 ust. 1 u.ś.r., jak również powołanego wyroku, które były również wynikiem nieprawidłowej wykładni Kolegium przedstawionej w decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r.

Mianowicie organ I instancji za decyzją Kolegium z dnia [...] stycznia 2020 r. powtórzył, że w praktyce instytucja świadczenia pielęgnacyjnego przeznaczona jest jako pomoc rodzicom wychowującym niepełnoprawne dzieci, do czego aktualnie rozpoznając odwołanie, organ II instancji w ogóle się nie odniósł. Tymczasem Kolegium zamieszczając to sformułowanie w końcowej części uzasadnienia swojej poprzedniej decyzji, nie wskazało jaki będzie to miało wpływ na wynik postępowania. Zaznaczyć bowiem należy, że uchyliło decyzję odmawiającą przyznania wnioskowanego świadczenia.

Stanowisko to jest nie do zaakceptowania. Pomija zupełnie historyczne zmiany przepisu art. 17 u.ś.r. wprowadzane przez ustawodawcę i stanowi niedopuszczaną, ograniczającą prawa osób opiekujących się niepełnosprawnymi, wykładnię tego przepisu. Powoływanie się dodatkowo na obowiązującą w tym zakresie praktykę stawia organy w wyjątkowo złym świetle wskazując na arbitralne i pozaprawne uzasadnianie decyzji. Podobnie jak lakoniczne stwierdzenie, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma jedynie zastosowanie do spraw objętych tym wyrokiem. Użycie tego sformułowania w uzasadnienia decyzji świadczy o całkowitym niezrozumieniu przez organy treści i znaczenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego jak też wydanych w oparciu o ten wyrok, orzeczeń sądów administracyjnych, powoływanych także przez organ I instancji.

Konieczne wydaje się w tym miejscu ponowne powtórzenie, że wyposażenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w moc powszechnie obowiązującą oznacza związanie ich treścią nie tylko uczestników konkretnego postępowania zakończonego wydaniem przez sąd konstytucyjny rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, ale również wszystkich innych podmiotów prawa.

Naganne jest w związku z tym użycie przez organy stwierdzenia, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy wyłącznie spraw objętych tym wyrokiem.

W świetle takiego uzasadnienia decyzji organu I instancji, a następnie utrzymującej w mocy decyzji organu II instancji nie dziwi kierowany przez skarżącego do ustawodawcy postulat uregulowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunów osób niepełnosprawnych, które nie są dziećmi. W rzeczywistości wobec skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego tak jest, a jedynie organ I instancji dokonując wykładni contra legem, wprowadza skarżącego w błąd, zaś organ II instancji tego błędu w żaden sposób nie usuwa.

Organy obu instancji nie wykazały, aby poza ustaleniami opartymi wyłącznie na tej nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 1b pkt 1 u.ś.r. zaistniały jakiekolwiek negatywne przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia. Niewyjaśniona przy tym w sposób jednoznaczny została kwestia złożenia przez skarżącego oświadczenia co do ewentualnego wyboru przysługującego mu świadczenia. W uzasadnieniu organu I instancji znajduje się wyłącznie stwierdzenie, że skarżącemu ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego nie przysługuje specjalny zasiłek opiekuńczy w okresie zasiłkowym 2019/2020, w aktach brak jest ewentualnego oświadczenia o wyborze świadczenia. Tymczasem zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do kilku świadczeń rodzinnych, przysługuje jedno, wybrane przez osobę uprawnioną. Zaznaczyć jednak należy, że z treści wniosku nie wynika, aby skarżący wnioskował o przyznanie świadczenia z data wsteczną sprzed jego złożenia, ale należałoby to wyjaśnić z uwagi na treść art. 24 ust. 2 i ust. 2a u.ś.r.

Ratio legis regulacji zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. sprowadza się do tego, aby uniemożliwić osobom uprawnionym równoczesne pobieranie świadczeń - specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, których istotą jest rekompensata opiekunowi utraty dochodów w związku z rezygnacją z zatrudnienia na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przepis ten należy, interpretować w taki sposób, że nie jest dopuszczalne jednoczesne przyznanie i wypłata dwóch lub więcej opisanych w nim świadczeń, natomiast stronie przysługuje prawo wyboru, z którego z nich chce skorzystać. Strona ma również prawo do zmiany zdania w tym zakresie i w tym znaczeniu ustalenie prawa do jednego z wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1b świadczeń nie wyklucza, w przypadku zmiany okoliczności i spełniania określonych przepisami warunków, ubiegania się o przyznanie innego świadczenia. (patrz m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 31/20). Oświadczenie o rezygnacji składa osoba zainteresowana, a organ nie działa z urzędu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr 520/19). Zatem warunkiem poprawności procedowania w zakresie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z datą wynikającą z ar. 24 ust. 2a u.ś.r. byłoby dysponowanie przez organy oświadczeniem skarżącego o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie można bowiem na obecnym etapie wykluczyć sytuacji zmiany okoliczności i spełniania określonych przepisami warunków do ubiegania się o przyznanie innego świadczenia. W pierwszej kolejności, skarżący powinien jednak wyraźnie określić czy w ogóle jego intencją było uzyskanie świadczenia także za okres, kiedy pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu zadaniem organu I instancji będzie dokonanie oceny przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem kryterium daty powstania niepełnoprawności z uwzględnieniem przy tym okoliczności związanych z ewentualną możliwością wyboru świadczenia oraz treści art. 24 ust. 2a u.ś.r. w tym kontekście, chyba że skarżący wyraźnie oświadczy, że domaga się ustalenia prawa do świadczenia wyłącznie za okres, za który już nie przysługiwało mu prawo do zasiłku opiekuńczego.

Mając to wszystko na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 135 P.p.s.a. po stwierdzeniu naruszenia zarówno wyżej przytoczonych przepisów postępowania a także art. 7 k.p.a. jak i naruszenia prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy uchylił decyzje organów obu instancji.