Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1326/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 129
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
article: art. 35
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi B. M. (M.) na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 24 maja 2023 r. nr NWXIV.7581.2.16.2023 w przedmiocie odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 24 maja 2023 r. znak: NWXIV.7581.2.16.2023 Wojewoda Śląski (dalej "Wojewoda" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. (dalej "Prezydent" lub "organ pierwszej instancji") z 5 kwietnia 2023 r. znak: [...] w przedmiocie odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Organ pierwszej instancji, po rozpatrzeniu wniosku B.M. (dalej "skarżący") o ustalenie odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], oznaczonej w obrębie [...] jako działka nr [...], decyzją z 5 kwietnia 2023 r. odmówił ustalenia odszkodowania za zmniejszenie wartości ww. nieruchomości w związku z posadowieniem na niej stanowiska słupowego napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV. W tej samej decyzji Prezydent umorzył postępowanie w zakresie ustalenia odszkodowania za zmniejszenie wartości ww. nieruchomości w związku z prowadzeniem przez nią magistralnej sieci wodociągowej. Podstawę prawną pierwszoinstancyjnej decyzji stanowiły przepisy art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2023 r. poz. 344; dalej "u.g.n.") oraz art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej "k.p.a.".).

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją z 20 lipca 1978 r. znak: [...], wydaną w trybie art. 35 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64; dalej "u.z.t.w.n.") Prezydent zezwolił C. w C. na przeprowadzenie linii napowietrznej 110 kV w rejonie [...], obejmującym również nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...], stanowiącą w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej własność M. i B. małżonków C. Z działki oznaczonej nr [...], w wyniku kolejnych podziałów, powstała m. in. działka nr [...], stanowiąca obecnie własność skarżącego. Skutkiem ww. decyzji wywłaszczeniowej było ograniczenie prawa własności nieruchomości przez ustanowienie trwałego obowiązku znoszenia przez właściciela, w sferze w której może być wykonywane prawo własności nieruchomości, stanu ukształtowanego przebiegiem zainstalowanego urządzenia przesyłowego. Zdaniem organu pierwszej instancji w sprawie znajduje zastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n., a stosownie do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej "NSA") z 22 lutego 2021 r. o sygn. akt I OPS 1/20 osobą uprawnioną, na rzecz której może być ustalone odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 u.z.t.w.n., jest spadkobierca właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n. Taką osoba nie jest natomiast nabywca tej nieruchomości, który nabył ją w drodze umowy zawartej po dniu czasowego jej zajęcia.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący nabył sporną nieruchomość w drodze czynności cywilnoprawnej, po ponad 40 latach od dnia realizacji infrastruktury, czyli już w takim stanie prawnym jaki wynikał z dokonanego ograniczenia prawa własności. Wobec tego brak było podstaw do uwzględnienia jego wniosku. Organ pierwszej instancji wskazał także, że z informacji uzyskanej od T. S.A. Oddział w C. (dalej "uczestnik postępowania nr 1") – właściciela posadowionej na działce skarżącego linii napowietrznej – wynika, że odszkodowanie na rzecz ówczesnych właścicieli działki zostało im wypłacone. Wysokość ustalonego i wypłaconego odszkodowania wynikała z operatu szacunkowego opracowanego w sierpniu 1982 r.

Jeśli zaś chodzi o znajdującą się na działce skarżącego magistralną sieć wodociągową to zgodnie z ustaleniami organu pierwszej instancji i zebranym w sprawie materiałem dowodowym usadowienie tej sieci nie zostało dokonane w związku z żadną decyzją wywłaszczeniową. Postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe należało zatem umorzyć.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił niezastosowanie art. 128 ust. 4 u.g.n., który przyznaje prawo do odszkodowania za szkody powstałe wskutek udzielenia zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, jeżeli w wyniku takiego zdarzenia zmniejszyła się wartość nieruchomości. Zdaniem skarżącego w jego sprawie błędnie zastosowano art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n., który dotyczy działania organu z urzędu, a nie na wniosek. Natomiast nie zastosowano art. 129 ust. 5 pkt 2 u.g.n., który przewiduje rozstrzyganie o odszkodowaniu na wniosek właściciela nieruchomości. W konsekwencji doszło do dowolnego uznania, że skarżący nie jest osobą uprawnioną na rzecz której może być ustalone odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości na skutek posadowienia stanowiska słupowego linii elektroenergetycznej oraz przeprowadzenia magistrali wodociągowej.

Skarżący zarzucił dowolne uznanie, że doszło do wypłaty odszkodowania poprzednim właścicielom nieruchomości oraz, że brak jest decyzji wywłaszczeniowej dotyczącej sieci wodociągowej. Ponadto skarżący podniósł, że nie uwzględniono jego wniosków dowodowych dotyczących zwrócenia się do Archiwum Państwowego, czy posiadają zespół archiwalny dotyczący Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych w C. oraz do Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Okręgu [...] SA w C. (dalej "uczestnik postępowania nr 2) o udzielenie informacji, czy są w posiadaniu dokumentów dotyczących przekazania do użytku odcinka wodociągu przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych w C.

Decyzją z 24 maja 2023 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznając zarzuty odwołania za niezasadne, a decyzję pierwszoinstancyjną za prawidłową. W uzasadnieniu decyzji opisano przebieg postępowania administracyjnego i stan prawny sprawy. Wojewoda wyjaśnił, że przepis art. 129 ust. 5 u.g.n. ma charakter procesowy, a nie materialnoprawny. Oznacza to, że nie jest samoistną podstawą do ustalania odszkodowania. Materialnoprawny obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych i obowiązujących podstaw prawnych, zwłaszcza w przypadkach ujętych w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Materialnoprawnym przepisem będącym podstawą do ustalenia odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek ograniczenia prawa własności jest aktualnie art. 128 ust. 4 u.g.n. Wskazanie w podstawie prawnej decyzji pierwszoinstancyjnej art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. czy też niewskazanie art. 128 ust. 4 u.g.n. nie stanowi uchybienia mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Wojewoda podkreślił, że orzecznictwo dotyczące kwestii ustalania odszkodowania z tytułu ograniczenia dokonanego w trybie art. 35 u.z.t.w.n. jest niejednolite. Jako podstawę prawną decyzji wskazuje się zarówno art. 129 ust. 5 pkt 1 jak i pkt 3 u.g.n. Wbrew natomiast temu co podnosi skarżący organ wydając decyzję z art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. nie zawsze działa z urzędu. Przepis art. 36 u.z.t.w.n. wymagał inicjatywy ze strony uprawnionego. Ponadto interpretacja art. 129 ust. 5 pkt 2 u.g.n. powinna mieć charakter zawężający.

Zarzuty odwołania dotyczące nieuwzględnienia wniosków dowodowych Wojewoda uznał za bezpodstawne przede wszystkim z uwagi na fakt, że skarżący nie jest podmiotem uprawnionym do otrzymania odszkodowania jako osoba, która nabyła sporną nieruchomość w latach 2019 -2020 w drodze umów sprzedaży i darowizny, a nie w wyniku spadkobrania. Sam skarżący nie był w stanie wykazać, że sieć wodociągową posadowiono na spornym gruncie w oparciu o decyzję wywłaszczeniową. Gdyby taką decyzją dysponował uczestnik postępowania nr 2 to Sąd Okręgowy w C. wyrokiem z [...] r. w sprawie o sygn. akt [...] nie zasądziłby od niego na rzecz ówczesnego właściciela wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

W skardze na decyzję Wojewody skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, zaskarżył decyzję Wojewody w całości i wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta. W skardze sformułowano zarzuty naruszenia art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez zastosowanie go w sprawie, podczas gdy przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadkach, gdy doszło do pozbawienia właściciela praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a w przedmiotowym stanie faktycznym nastąpiło ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości. Skarżący zarzucił niezastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 2 u.g.n., a w konsekwencji uznanie przez Wojewodę za bezprzedmiotowe zarzutów odwołania dotyczących nieuwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, iż w jego sprawie nie znajdują zastosowania tezy uchwały NSA z 22 lutego 2021 r. o sygn. akt I OPS 1/20. Wbrew stanowisku Wojewody podstawa prawna decyzji ma znaczenie w przedmiotowej sprawie. Inny jest bowiem charakter podstawy z art. 129 ust. 2 pkt 3 u.g.n., a inny z art. 129 ust. 3 pkt 2 u.g.n.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania nr 1, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Wyjaśnić także należy, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., z uwagi na to, że organ odwoławczy złożył wniosek o zastosowanie tego trybu postępowania, zaś ani skarżący ani uczestnicy postępowania nie zażądali przeprowadzenia rozprawy.

Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Wojewoda uznał za prawidłową decyzję Prezydenta odmawiającą ustalenia odszkodowania i umarzającą w części postępowanie administracyjne w przedmiocie zmniejszenia wartości nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] wskutek ograniczenia sposobu korzystania z tej nieruchomości. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że uchybienie w postaci błędnego wskazania w podstawie prawnej decyzji art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. nie jest uchybieniem mającym wpływ na rozpoznanie sprawy. Niepowołanie w podstawie prawnej art. 129 ust. 5 pkt 2 u.g.n. czy też powołanie pkt 1 ust. 5 art. 129 zamiast pkt 3 w żadnym stopniu nie ma znaczenia dla merytorycznej poprawności decyzji pierwszoinstancyjnej.

Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że art. 129 ust. 5 u.g.n. normuje wyczerpująco sytuacje, w których może dojść do oddzielnego rozstrzygnięcia w sprawie wywłaszczenia oraz należnego za nie odszkodowania. Podkreślić przy tym należy, że przepis art. 129 ust. 5 u.g.n. ma charakter wyłącznie procesowy, tzn. tworzy jedynie ramy kompetencyjne i procesowe do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowawczej. Oznacza to, że sam w sobie nie stanowi podstawy do ustalenia odszkodowania. Obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych przepisów prawa materialnego (por. wyroki NSA z 30 kwietnia 2020 r., I OSK 61/19; z 18 grudnia 2020 r., I OSK 1691/20, z 18 lipca 2023 r., I OSK 2823/19 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").

Odszkodowanie ustalane jest w odrębnej decyzji w sprawach wywłaszczeniowych wskazanych w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126 u.g.n. (art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n.). Odrębna decyzja o odszkodowaniu wydawana jest także na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości (art. 129 ust. 5 pkt 2 u.g.n.). Przy czym przypadek z art. 129 ust. 5 pkt 2 u.g.n. dotyczy tylko tych sytuacji, gdy przejęcie prawa do nieruchomości następuje na podstawie regulacji prawnych, które wprawdzie przewidują, że odszkodowanie ustalane będzie w odrębnej decyzji, ale z których nie wynika wprost, z czyjej inicjatywy może być wszczęte postępowanie o ustalenie odszkodowania (tak P. Wojciechowski [w:] Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, red. P. Czechowski, Warszawa 2015, s. 609). Wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu jest też możliwe w sytuacji, gdy nastąpiło pozbawienie prawa do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie (art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.).

Przepisy art. 129 ust. 5 pkt 1 i 2 u.g.n. znajdują zastosowanie do stanów faktycznych zaistniałych po ich wejściu w życie. W odniesieniu zaś do regulacji art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w orzecznictwie aktualnie przyjmuje się, że ma ona zastosowanie nie tylko do stanów faktycznych zaistniałych po jej wejściu w życie, ale także do stanów faktycznych powstałych nawet przed wejściem w życie u.g.n. Tym samym może być ona stosowana do spraw zaszłych, w których doszło do pozbawienia prawa do nieruchomości bez ustalonego odszkodowania. Przepis ten niejako "uaktualnia" regulacje prawne, które przewidywały przyznanie odszkodowania za odjętą nieruchomość, a do wydania aktu o odszkodowaniu nie doszło (por. wyroki NSA: z 9 czerwca 2022 r., I OSK 2800/19; z 26 stycznia 2021 r., I OSK 2011/20; z 24 lutego 2022 r., I OSK 845/21; z 18 lipca 2023 r., I OSK 2823/19 - opubl. w CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w związku z posadowieniem na niej stanowiska słupowego napowietrznej linii elektroenergetycznej oraz w związku z przeprowadzeniem przez nią magistralnej sieci wodociągowej. Oba zdarzenia miały miejsce przed wejściem w życie przepisów u.g.n., tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organy obu instancji zajęcie ww. nieruchomości (wydzielonej z działki oznaczonej nr [...]) i wybudowanie na niej linii napowietrznej miało miejsce na podstawie decyzji z 20 lipca 1978 r. zezwalającej C. Zakładom Przemysłu Bawełnianego im. [...] na przeprowadzenie linii napowietrznej w rejonie [...]. Decyzja została wydana na podstawie art. 35 ust. 1 i 2 u.z.t.w.n.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 35 ust. 1 i 2 u.z.t.w.n. organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogły, za zezwoleniem właściwego organu, zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Osobom upoważnionym przez właściwy organ, instytucję lub przedsiębiorstwo państwowe przysługiwało prawo dostępu do tych przewodów i urządzeń w celu wykonywania czynności związanych z ich konserwacją. Na żądanie właścicieli nieruchomości właściwy organ orzekać miał o odszkodowaniu za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 u.z.t.w.n. (art. 36 ust. 1 u.z.t.w.n.).

W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n. odpowiada w swej treści przepisowi art. 124 ust. 1 u.g.n., gdyż przepisy obu tych ustaw są zbieżne. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., tak samo jak zezwolenie, o którym mowa w art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n., stanowią jeden ze sposobów wywłaszczenia (por. wyroki NSA: z 6 kwietnia 2017 r., I OSK 1857/15; z 17 września 2015 r., I OSK 90/14; z 19 listopada 2014 r., I OSK 713/13 – opubl. w CBOSA). Wobec tego art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie zarówno do sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, jak i ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 120 i art. 124-126 tej ustawy, gdyż odszkodowanie, o jakim w nim mowa, wynikać może zarówno z przepisu art. 128 ust. 1, jak i art. 128 ust. 4 tej ustawy. Co prawda ustawa rozróżnia pozbawienie praw (art. 129 ust. 5 pkt 3), wywłaszczenie (art. 128 ust. 1), zdarzenia, o których mowa w art. 120 i 124 - 126 (art. 128 ust. 4), wreszcie ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1), jednak nie kolidują one tu ze sobą, a sformułowanie "pozbawienie praw" nie oznacza tylko całkowitego wyzucia z prawa własności, ale mieści w sobie również ograniczenie wynikających zeń uprawnień. Wątpliwość wynikającą z uregulowania w art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. kwestii odszkodowania z tytułu ograniczenia praw na podstawie art. 124-126, rozwiewa się w orzecznictwie spostrzeżeniem, że pkt 1 art. 129 ust. 5 u.g.n. odnosi się tylko do wymienionych przepisów ww. ustawy, natomiast przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 do "innych przypadków", skoro nie ogranicza jego zastosowania, a zatem także przeszłych (por. wyroki NSA: z 18 czerwca 2008 r., I OSK 954/07; z 26 sierpnia 2014 r., I OSK 147/13; z 29 czerwca 2016 r., I OSK 2306/14; z 27 października 2017 r., I OSK 3158/15 – opubl. w CBOSA). W konsekwencji, jeśli mimo obowiązku ustalenia odszkodowania z tytułu pozbawienia praw (ograniczenia prawa własności) tego nie uczyniono pod rządami u.z.t.w.n, zastosowanie znajdzie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

W świetle powyższego za niezasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez jego zastosowanie i art. 129 ust. 5 pkt 2 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie. Odnosząc się do podstawy prawnej wydanych decyzji zgodzić się należy z Wojewodą, że wskazanie w podstawie decyzji pierwszoinstancyjnej art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. zamiast pkt 3 tego przepisu nie stanowiło uchybienia mającego wpływ na wynik sprawy. Jak już o tym była mowa regulacja art. 129 ust. 5 pkt 1 - 3 u.g.n. ma charakter procesowy i sama w sobie nie stanowi podstawy do ustalenia odszkodowania. Fakt powołania się przez organy administracji w decyzji na przepisy niewłaściwe w sprawie, jakkolwiek wskazuje na wadliwość działania tych organów, nie stanowi jednak przesłanki do uznania przez sąd, że nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że organy administracji mogły wydać zaskarżone decyzje, mając do tego podstawę w innym przepisie tej samej ustawy (por. wyroki NSA: z 8 lutego 1983 r., I SA 1294/82 oraz z 27 kwietnia 2018 r., II OSK 2827/17 - opubl. w CBOSA).

Organy prawidłowo przyjęły, że skarżący nie jest podmiotem uprawnionym do uzyskania odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości, albowiem w dacie ograniczenia sposobu korzystania z tej nieruchomości nie był spadkobiercą właściciela nieruchomości. Skarżący nabył nieruchomość w drodze czynności cywilnoprawnych, tj. umów sprzedaży i darowizny zawartych w formie aktów notarialnych [...]r. i [...]r. Okoliczności związane z nabyciem nieruchomości nie były w sprawie kwestionowane. Nie budzi zatem wątpliwości, że skarżący jest kolejnym właścicielem nieruchomości, którą nabył na zasadzie sukcesji syngularnej.

Roszczenie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie jest skuteczne względem każdego właściciela nieruchomości, bowiem nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość i niedopuszczalne jest domaganie się odszkodowania przez każdego z kolejnych nabywców nieruchomości. Na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. uprawnionymi do odszkodowania są jedynie osoby wywłaszczone oraz ich sukcesorzy pod tytułem uniwersalnym, a nie singularnym. Następstwo prawne pod tytułem "uniwersalnym" oznacza - w odniesieniu do osoby fizycznej - w polskim systemie prawnym - wyłącznie dziedziczenie (por. uchwała NSA z 22 lutego 2021 r., I OPS 1/20; wyroki NSA: z 20 maja 2021 r., I OSK 2651/20 oraz z 23 lipca 2021 r., I OSK 1749/18 – opubl. w CBOSA).

W świetle powyższego podmiotami uprawnionymi do dochodzenia odszkodowania są wyłącznie osoby wywłaszczone bądź ich spadkobiercy. Uprawnienie to nie przysługuje nabywcom nieruchomości, a także tym podmiotom, które powołują się na cesję wierzytelności, czy przeniesienie praw do nieruchomości w drodze sukcesji singularnej (por. wyrok NSA z 25 czerwca 2021 r., I OSK 2388/19, opubl. w CBOSA).

Odnośnie ograniczenia korzystania z nieruchomości w związku z przeprowadzeniem przez nią magistralnej sieci wodociągowej organy ustaliły, że nie doszło do wydania decyzji wywłaszczeniowej w tym zakresie. Decyzji takiej nie przedłożył ani uczestnik postępowania nr 2 ani skarżący. W zakresie żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania za faktycznie przejętą część nieruchomości, nieobjętą decyzją wywłaszczeniową, skarżącemu przysługuje droga postępowania cywilnego przed sądem powszechnym, nie zaś droga administracyjna. Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych kwestia bezumownego korzystania z nieruchomości przez uczestnika postępowania nr 2 w części zajętej pod linię wodociągową była już przedmiotem sprawy cywilnoprawnej (wyrok Sądu Okręgowego w C. z [...]r. o sygn. akt [...]). Z przepisu art. 78 k.p.a. nie wynika nakaz uwzględnienia żądania przeprowadzenia każdego zgłoszonego dowodu, nawet jeśli jego przedmiotem są okoliczności mające znaczenie dla sprawy. Ustawodawca upoważnił organ do odstąpienia od jego przeprowadzenia jeśli okoliczności, na które go zgłoszono stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. W toku całego postępowania skarżący miał natomiast możliwość przedstawić dowody, które mogłyby podważyć ocenę wywiedzioną przez organy ze zgromadzonego materiału dowodowego. Przyjąć zatem należy, że niezasadny jest zarzut skarżącego dotyczący nieuwzględnienia przez organy wniosków dowodowych co do wystąpień do wskazanych przez niego instytucji.

Na zakończenie należy wskazać, że Sąd dostrzega, że organ odwoławczy, w sytuacji uznania, że skarżący nie posiada legitymacji do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości w związku z posadowieniem napowietrznej linii elektroenergetycznej, winien zastosować rozstrzygnięcie, o jakim mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten przewiduje uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania przed tym organem. Uchybienie w tym zakresie nie uzasadnia jednak samoistnie uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji Wojewody. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., sąd uchyla decyzję, jeśli stwierdzi naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane uchybienie wpływu takiego nie wywiera bowiem oba rodzaje rozstrzygnięć (tj. decyzja merytoryczna o odmowie ustalenia odszkodowania i decyzja umarzająca jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania) prowadzą do takiego samego skutku dla skarżącego, nie zmieniają jego sytuacji prawnej.

Odnosząc się do żądania uczestnika postępowania nr 1 dotyczącego zasądzenia od skarżącego na jego rzecz kosztów postępowania należy wskazać, że nie mogło być ono uwzględnione z uwagi na obowiązującą przed wojewódzkim sądem administracyjnym zasadę ograniczonej odpowiedzialności za wynik sprawy. Zasada ta oznacza, że zwrot kosztów postępowania może nastąpić jedynie na rzecz skarżącego i tylko w sytuacji, gdy skarga została uwzględniona (art. 200 p.p.s.a.).

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.