Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3315/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 37a ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1311
law: Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" - tekst jedn.
article: art. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 96 poz 591
law: Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym.
article: art. 4 pkt 3
journal: Dz.U. 1997 nr 96 poz 591
law: Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 77 § 1, art. 80, art. 7, art. 140, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 16 marca 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant: asystent specjalista ds. orzecznictwa Marta Ways po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.S-A., K.Z., E.S. i M.B.-B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 368/19 w sprawie ze skargi M.S-A., K.Z., E.S. i M.B.-B. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa użytkowania wieczystego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. S., K. Z., E. S. i M. B. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z 17 stycznia 2019 r., nr DO.2.6610.231.2017.MP, w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa użytkowania wieczystego, wyrokiem z 4 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 368/19, oddalił skargę.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Minister Inwestycji i Rozwoju (dalej jako "organ" lub "Minister") decyzją z 17 stycznia 2019 r., DO.2.6610.231.2017.MP (IK: 957963), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego Nr 4820/2017 z 31 października 2017 r., znak SPN-I.7520.11.2010.MS, potwierdzającą nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu stanowiącego część linii kolejowej, położonego w [...], Dzielnica [...], oznaczonego jako działki nr [...] o powierzchni 0,1296 ha oraz nr [...] o powierzchni 0,1288 ha z obrębu [...], objęte księgą wieczystą nr [...] oraz potwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Polskie Koleje Państwowe S A. w [...] prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu wraz z prawem własności znajdujących się na nim budowli i urządzeń. Jako podstawę prawną ww. decyzji minister wskazał art. 37a ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm., dalej jako "ustawa") w związku z art. 4 pkt 2 i art. 8 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, dalej jako "ustawa o transporcie kolejowym"). Organ podał, że zgodnie z art. 37a ust 1 i 2 ustawy, grunty wchodzące w skład linii kolejowych, pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu Polskich Kolei Państwowych S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub Polskich Kolei Państwowych S.A., stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa (...) oraz przedmiotem użytkowania wieczystego Polskich Kolei Państwowych S.A., a budynki, lokale i inne urządzenia znajdujące się na tych gruntach - własnością Polskich Kolei Państwowych S A.

Odnośnie do spełnienia ww. przesłanek minister podał, że wg danych z księgi wieczystej nr [...] przedmiotowy grunt w dacie 28 lutego 2003 r. stanowił własność K.B., H. Z. oraz M. S. Według ministra nie budzi również wątpliwości, że działki nr [...] i nr [...] znajdowały się w tym dniu we władaniu Polskich Kolei Państwowych S.A. Na potwierdzenie powyższego organ wskazał na wykaz inwentarzowy urządzeń znajdujących się na tym gruncie i zaznaczył, że kwestii samego władania PKP nie kwestionują też skarżący. Dalej minister przywołał regulacje dotyczące pojęć "linia kolejowa" i "bocznica kolejowa". W tym zakresie zaznaczył, że przepisy ustawy nie definiują tych pojęć, zatem jako wyznacznik przyjął definicje legalne zawarte w ustawie o transporcie kolejowym w wersji obowiązującej w dniu 28 lutego 2003 r. Wyjaśnił następnie, że zgodnie z art. 4 o transporcie kolejowym drogi szynowe mogą stanowić linię kolejową lub bocznicę kolejową. Pod pojęciem linii kolejowej należy rozumieć drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty (art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym), zaś bocznica kolejowa stanowi boczną drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu wraz z zajętymi pod nie gruntami, która ma połączenie z linią kolejową i służy celom władającego nią podmiotu, w szczególności do czynności załadunkowych i wyładunkowych (art. 4 pkt 3 tej ustawy o transporcie kolejowym). Wg ministra oczywistym jest, że na gruncie ww. ustawy o transporcie kolejowym pomiędzy pojęciami "bocznica kolejowa" i "linia kolejowa" zachodzi stosunek przeciwieństwa ponieważ nie ma takich bocznic, które byłyby liniami kolejowymi i nie ma takich linii, które byłyby bocznicami. Przywołał na tą okoliczność stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z 23 października 2008 r., sygn. akt V CSK 121/08 (publ. LEX nr 479335), w którym stwierdzono, że bocznica kolejowa, która nie została określona jako linia kolejowa, ale droga kolejowa połączona z linią kolejową, nie jest taką linią, a co za tym idzie nie stanowi infrastruktury kolejowej.

Dalej minister przywołał przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 lutego 2000 r. w sprawie wykazu linii kolejowych, które ze względów gospodarczych, społecznych, obronnych lub ekologicznych mają znaczenie państwowe (Dz. U. z 2000 r., Nr 13 poz. 156), wydanego na podstawie art. 5 ust. 2 ww. ustawy o transporcie kolejowym, wg których oznaczenie linii kolejowej następuje poprzez wskazanie stacji początkowej i końcowej (w niektórych przypadkach także stacji pośrednich), pomiędzy którymi przebiega dana linia kolejowa. Zwrócił przy tym uwagę, że analiza definicji linii kolejowej i bocznicy wskazuje na to, że ustawodawca dokonał rozróżnienia "ruchu kolejowego" od "ruchu", bowiem ruch kolejowy był rozumiany jako ogół czynności umożliwiających przemieszczanie się pojazdu kolejowego i zapewniających wykonanie przewozu kolejowego po ogólnodostępnej infrastrukturze kolejowej, tj. na terenie kolei w rozumieniu definicji zawartej w art. 4 pkt 10 ustawy o transporcie kolejowym, zaś na bocznicy kolejowej ruch kolejowy nie jest prowadzony z uwagi na to, że nie jest ona udostępniana publicznie i przeważnie jest eksploatowana do wyłącznych potrzeb ładunkowych przedsiębiorcy (zakłady przemysłowe, elektrownie), który nią włada. Organ wyjaśnił, że desygnaty określenia budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego znajdują się w wydanym na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy o transporcie kolejowym rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego (Dz. U. z 2001 r., Nr 66 poz. 676). Zgodnie z jego § 1 pkt 2 lit. a desygnatami określenia budowle przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego są drogi szynowe wraz z podtorzem na liniach i stacjach kolejowych, w tym również na stacjach rozrządowych i postojowych, z wyłączeniem bocznic kolejowych. Wskazał, że w literaturze przedmiotu przyjmuje się powszechnie, że tory kolejowe znajdujące się w obrębie stacji kolejowej (tory stacyjne) dzieli się na: główne i boczne. Większość autorów wyodrębnia dodatkowo w ramach stacji tory specjalnego przeznaczenia (zob. Zalewski P. Siedlecki P. Drewnowski A., Technologia transportu kolejowego, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 2004, s. 57, Towpik K., Infrastruktura transportu kolejowego, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2009, s. 29, Cieślakowski St. J.: "Stacje kolejowe". WKŁ, Warszawa 1992, s. 69). Do torów bocznych zalicza się między innymi tory rozrządowe, ładunkowe, postojowe oraz warsztatowe, zaś torami (stacyjnymi) specjalnego przeznaczenia są między innymi tory dojazdowe do bocznic kolejowych, co wg organu jednoznacznie wskazuje na wyraźny podział pomiędzy torami stacyjnymi prowadzącymi do bocznicy, a bocznicami kolejowymi i brak możliwości ich utożsamiania. Na potwierdzenie powyższego minister wskazał na treść § 32 ust 2 pkt 6 i 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r., nr 151 poz. 987) i § 4 ust. 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 11 lutego 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia ruchu na liniach kolejowych (Dz. U. z 2000 r, Nr 34, poz. 400), gdzie dokonano wyraźnego rozróżnienia pomiędzy stacyjnymi torami bocznymi, a torami bocznicy kolejowej w zakresie standardów technicznych, jakim powinny one odpowiadać.

Odnosząc się do realiów niniejszej sprawy organ podał, że fakt zajęcia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] oraz nr [...] pod linię kolejową w rozumieniu art. 37a ustawy potwierdzają m.in. oświadczenia Polskich Kolei Państwowych S A. zawarte w kolejnych pismach z 19 września 2011 r., z 10 maja 2012 r, z 30 maja 2012 r., z 30 października 2012 r. oraz z 13 kwietnia 2016 r. Na ich podstawie organ ustalił, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] oraz nr [...] stanowi linię kolejową Nr [...] [...] - [...] w rozumieniu przepisów art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym, przy czym jest to linia o znaczeniu państwowym oraz że ani w dacie 28 lutego 2003 r., ani obecnie na przedmiotowej nieruchomości nie została zlokalizowana bocznica kolejowa. W sprecyzowanym oświadczeniu PKP z 30 maja 2012 r. wskazano, że na przedmiotowym gruncie znajdują się tory kierunkowe oraz tory odejściowe stacji rozrządowej [...], które zarządzane są przez Polskie Koleje Państwowe PLK S.A. Zakład Linii Kolejowych w [...]. Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo Polskich Kolei Państwowych S.A. z 13 kwietnia 2016 r., znak [...], wg którego działka nr [...] oraz nr [...] zabudowane są linią kolejową w postaci torów głównych zasadniczych linii Nr [...] [...] - [...] oraz torów stacyjnych linii Nr [...] [...] - [...].

W zakresie tych oświadczeń PKP minister przyjął, że korzystają one z domniemania prawdziwości, jeżeli nie są oczywiście sprzeczne z innymi dowodami, okolicznościami i faktami znanymi organowi administracyjnemu z urzędu. Na ich prawdziwość zdaniem ministra wskazują wykazy inwentarzowe urządzeń znajdujących się na ww. działkach. Wynika z nich, że znajdują się na nich tory stacyjne linii nr [...] [...] - [...], które zostały wybudowane w 1876 r. Na ww. działkach znajduje się m.in. sieć trakcyjna, oświetlenie masztowe, urządzenia srk i asr, sieć kanalizacyjna, sieć wodociągowa oraz drogi i parkingi stacji [...]. Wykazany w wykazie inwentarzowym rok budowy wymienionych w nim urządzeń zdaniem organu pozwala na stwierdzenie, że wskazane wyższej elementy linii kolejowej znajdowały się na przedmiotowym gruncie także w dacie 28 lutego 2003 r. Z kolei z pisma Urzędu [...] z 16 marca 2016 r., znak [...], wynika, iż w zasobach archiwalnych Urzędu nie odnaleziono dokumentów potwierdzających, iż na tych działkach w dniu 28 lutego 2003 r. lub przed tym dniem zlokalizowana była bocznica kolejowa. Dodatkowo minister podał, że organ wojewódzki w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości. Z dokumentującego je protokołu z 17 października 2017 r., znak [...] wynika, że na ww. działkach nr [...] oraz nr [...] znajdują się tor linii [...] oraz tory grupy 30. Powyższe zdaniem organu świadczy o spełnieniu wszystkich przesłanek warunkowanych przez art. 37a ustawy, stąd treść zapadłej decyzji.

W skardze na ww. decyzję M. S., K. Z., E. S. oraz M. B. zarzucili ministrowi:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a. art. 37a ust. 1 i 2 ustawy w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym poprzez zastosowanie tego przepisu do gruntów niewchodzących w dniu 28 lutego 2003 r. w skład linii kolejowej,

b. art. 4 pkt 2 w zw. z art. 4 pkt 3 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, § 1 pkt 2 litera a) rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego (Dz. U. z 2001 r. Nr 66 poz. 676), § 32 ust. 2 pkt 6 w zw. z § 32 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r. Nr 151 poz. 987 z późn. zm.) i § 4 ust. 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 11 lutego 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia ruchu na liniach kolejowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 34 poz. 400), poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że z przepisów tych wynika, że tor stacyjny nie może być jednocześnie elementem bocznicy kolejowej, pomimo że przepisy te nie uzasadniają przyjęcia takiego wniosku,

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez dokonanie ustalenia, że nieruchomość ta w dniu 28 lutego 2003 r. wchodziła w skład linii kolejowej, pomimo braku podstaw do dokonania takiego ustalenia,

b. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie żadnych dowodów, które prowadzą do wniosku, że nieruchomość w dniu 28 lutego 2003 r. nie wchodziła w skład linii kolejowej, przy jednoczesnym braku wyjaśnienia przyczyn odmowy tym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej,

c. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka A. N.

Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z 7 stycznia 2019 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Mazowieckiego z 31 października 2017 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Powołanym na wstępie wyrokiem z 4 lipca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a w szczególności wymienionych w skardze przepisów procesowych. Organowi nie sposób zarzucić, że pominął wnioski dowodowe czy też dowody przedstawione przez strony. Minister, a wcześniej wojewoda, dowody te ocenili negatywnie, a to, wbrew twierdzeniom skargi, nie świadczy o tym, że nie przeprowadzono czy też nie oceniono materiału dowodowego przedstawionego przez strony. Każdy dowód został w sprawie omówiony, a argumentacja w tym zakresie została już kilkakrotnie pozytywnie oceniona przez Sąd, np. gdy chodzi o świadka N. Sąd w całości akceptuje też dokonaną przez ministra w 2014 r. ocenę mapy geodety z 2013 r. Skarżący reprezentowani przez fachowego pełnomocnika mieli i czas i możliwość zwrócić się do osoby, która na ich zlecenie sporządziła na mapie adnotację, wskazującą że jest to teren bocznicy – o wyjaśnienie i udokumentowanie podstaw do takiego oświadczenia. Organ nie miał żadnego obowiązku dowodzić prawdziwości i rzetelności prywatnego twierdzenia osoby trzeciej w tym procesie, skoro same strony po negatywnej ocenie tego dowodu - nie widziały takiej potrzeby. Z akt sprawy nie wynika w każdym razie, aby skarżący kiedykolwiek przez wiele lat postępowania domagali się przesłuchania osoby, której we własnym zakresie zlecili sporządzenie mapy o takiej treści.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyli M. S., K. Z., E. S. i M. B., reprezentowani przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości. W skardze kasacyjnej opartej na podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), zaskarżonemu wyrokowi zarzucili:

1. naruszenie prawa materialnego:

a) art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1311 ze zm.) w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 96 poz. 591 ze zm.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - dokonując kontroli decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z 17 stycznia 2019 r., znak sprawy: DO.2.6610.231.2017.MP, o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody Mazowieckiego nr 4820/2017 z 31 października 2017 r. znak sprawy: SPN-I.7520.11.2010.MS, o stwierdzeniu nabycia na podstawie art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa prawa własności, a przez "Polskie Koleje Państwowe" S.A. prawa użytkowania wieczystego, nieruchomości położonych w [...], Dzielnica [...], stanowiących działki ewidencyjne nr [...] i [...] w obrębie nr [...] (dalej Nieruchomości), a także prawa własności urządzeń znajdujących się na Nieruchomościach - zaaprobował zastosowanie powyższego przepisu do gruntów niewchodzących w dniu 28 lutego 2003 r. w skład linii kolejowej,

b) art. 4 pkt 2 w zw. z art. 4 pkt 3 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, § 1 pkt 2 litera a) rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego (Dz. U. z 2001 r. Nr 66 poz. 676), § 32 ust. 2 pkt 6 w zw. z § 32 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r. Nr 151 poz. 987 z późn. zm.) i § 4 ust. 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 11 lutego 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia ruchu na liniach kolejowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 34 poz. 400), poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że z przepisów tych wynika, że tor stacyjny nie może być jednocześnie elementem bocznicy kolejowej, pomimo że z przepisów tych wypływa wniosek przeciwny,

2. naruszenie przepisów postępowania:

a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - dokonując kontroli decyzji Ministra - zaaprobował ustalenie, że nieruchomości w dniu 28 lutego 2003 r. wchodziły w skład linii kolejowej, pomimo braku podstaw do dokonania takiego ustalenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało uznaniem, że zostało udowodnione, że nieruchomości spełniały przesłanki wywłaszczenia na podstawie art. 37a ust. 1 i 2 ustawy, co z kolei skutkowało uznaniem, że decyzja Ministra i decyzja Wojewody są zgodne z prawem i oddaleniem skargi,

b) art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a., poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do części zarzutów skargi na decyzję Ministra, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku.

W oparciu o wskazane podstawy skargi kasacyjnej, na podstawie art. 188 p.p.s.a., skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na decyzję Ministra, a w wyniku rozpoznania skargi wnieśli o uchylenie tej decyzji i decyzji Wojewody w całości. W razie stwierdzenia braku podstaw do rozpoznania skargi, skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżących według norm przepisanych.

W uzasadnieniu przedstawiono obszerną argumentację na poparcie zarzutów skargi kasacyjnej. Pismem datowanym na 21 września 2022 r. strona skarżąca kasacyjnie uzupełniła argumentację skargi kasacyjnej.

Strona przeciwna nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego została oddalona.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 – dalej jako "p.p.s.a.") skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Ze skargi kasacyjnej wynika, że jej autor oparł postawione w niej zarzuty na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów. Zaznaczyć przy tym trzeba, że warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie istotnego wpływu zaistniałego naruszenia na wynik sprawy.

Skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a., poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do części zarzutów skargi na decyzję Ministra, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. W uzasadnieniu tego zarzutu wskazano, że Sąd I instancji nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do twierdzenia, że przedmiotowe nieruchomości w dniu 28 lutego 2003 r. stanowiły bocznicę kolejową lub terminal towarowy, a w każdym przypadku nie stanowiły linii kolejowej.

Przepis art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje utrwalony pogląd, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku (wyrok NSA z 2 marca 2023 r., sygn. Akt II OSK 1708/20).

Należy również wyjaśnić, że jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontekście zasady braku związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi - sąd administracyjny pierwszej instancji nie jest zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji niemających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, albowiem pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy (por. np.: wyrok NSA z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 850/09; wyrok NSA z 17 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1824/10; wyrok NSA z 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1766/10). Jednak nie oznacza to, że sąd administracyjny pierwszej instancji nie jest zobowiązany do przedstawienia i odniesienia się do tych zarzutów, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy i to w zakresie - co należy podkreślić - w jakim jest to konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy oraz dla oceny prawidłowości tego rozstrzygnięcia. Okoliczność zatem, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie analizowano merytorycznie wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, może stanowić naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., które zostanie uwzględnione przez Sąd kasacyjny w sytuacji wykazania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1824/10, z 28 lipca 2015 r. w sprawie II OSK 851/15, z 21 listopada 2014 r. w sprawie II OSK 1084/13, z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 358/15). Z powyższego wynika, że jakkolwiek brak odniesienia się wojewódzkiego sądu administracyjnego do niektórych zarzutów lub twierdzeń zawartych w skardze nie stanowi sam w sobie uchybienia skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku, to jednak pominięcie zarzutów i argumentów istotnych oraz wykazanie w skardze kasacyjnej takiego właśnie ich charakteru, a mianowicie, że należycie je oceniając oraz prawidłowo identyfikując z ich punktu widzenia istotę spornego w sprawie zagadnienia, sąd ten mógłby inaczej orzec w sprawie, stanowi uzasadnioną podstawę do uchylenia wyroku sądu administracyjnego I instancji.

Przechodząc do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że Sąd I instancji wskazał, że skarżący i właściciele sąsiednich nieruchomości reprezentowani przez tego samego pełnomocnika nie kwestionują, iż obecnie na ww. działkach, w zależności od ich usytuowania, znajdują się tory określonej linii kolejowej, co do zasady nie kwestionują też, że tory na tym terenie zostały wybudowane w latach 50-tych ubiegłego wieku (gdy chodzi o linię [...]), a nawet w II połowie XIX wieku (gdy chodzi o tory linii nr [...]), kwestionują natomiast, że owe tory i towarzyszące im obiekty w dacie wyznaczonej ustawą, czyli 28 lutego 2003 r., również stanowiły część linii kolejowej w rozumieniu przepisów ustawy. Sąd wskazał również, że pojęcia "linia kolejowa" i "bocznica kolejowa" nie mogą być utożsamiane. Na poparcie tego poglądu przywołał wyrok NSA z 16 marca 2014 r. w sprawie I OSK 1253/14, w którym przyjęto, powołując się na art. 4 pkt 2 i pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym wg stanu na dzień 28 lutego 2003 r., że w ramach linii kolejowej prowadzony jest ruch kolejowy, natomiast na bocznicy prowadzony jest ruch, a zatem na bocznicy kolejowej nie prowadzi się ruchu kolejowego.

Skarżący kasacyjnie uważają natomiast, że tor stacyjny może być jednocześnie elementem bocznicy kolejowej, dlatego w ich ocenie dowody na to, że przedmiotowe nieruchomości stanowiły bocznicę kolejową lub terminal towarowy, mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Należy odnotować brak konsekwencji kasatora w odniesieniu do tej kwestii, ponieważ stwierdza on na stronie 23 skargi kasacyjnej, że bocznica kolejowa zgodnie z art. 4 pkt 2 w zw. z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym nie jest linią kolejową.

Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (w brzmieniu obowiązującym w dniu 28 lutego 2003 r.) użyte w ustawie określenie "linia kolejowa" oznacza drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty. Z kolei zgodnie z art. 4 pkt 3 tej ustawy bocznica kolejowa, to boczna droga szynowa wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu wraz z zajętymi pod nie gruntami, która ma połączenie z linią kolejową i służy celom władającego nią podmiotu, w szczególności do czynności załadunkowych i wyładunkowych. Z definicji bocznicy kolejowej jednoznacznie wynika, że linia kolejowa nie może być równocześnie bocznicą kolejową. Gdyby bowiem przyjąć, że linia kolejowa może być równocześnie bocznicą kolejową, to niezrozumiałe byłoby stwierdzenie zawarte w definicji bocznicy kolejowej, że jest ona połączona z linią kolejową. Pogląd ten znajduje oparcie w treści art. 3 ustawy o transporcie kolejowym, stanowiącym, że przepisy dotyczące eksploatacji linii kolejowych, nadzoru technicznego nad eksploatacją linii kolejowych oraz nad bezpieczeństwem ruchu kolejowego stosuje się do metra oraz bocznic kolejowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Przepis ten byłby zbędny, gdyby bocznice kolejowe były równocześnie liniami kolejowymi. Założenie o racjonalności ustawodawcy stoi natomiast na przeszkodzie uznawaniu przepisów za zbędne.

Skoro z ustawowych definicji pojęć "linia kolejowa" oraz "bocznica kolejowa" wynika, że bocznica kolejowa nie może być równocześnie linią kolejową, to nie ma podstaw do twierdzenia, że z przepisów wykonawczych do tej ustawy wynika odmienny wniosek. W aktach wykonawczych nie można bowiem regulować, zwłaszcza w odmienny sposób, kwestii już uregulowanych w ustawie.

Ponadto, jak wynika z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 lutego 2000 r. w sprawie wykazu linii kolejowych, które ze względów gospodarczych, społecznych, obronnych lub ekologicznych mają znaczenie państwowe (Dz. U. z 2000 r. Nr 13, poz. 156), oznaczenie linii kolejowej następuje poprzez wskazanie stacji początkowej i końcowej (w niektórych przypadkach także stacji pośrednich), pomiędzy którymi przebiega dana linia kolejowa. Należy zatem przyjąć, że stacje kolejowe, pomiędzy którymi przebiega dana linia kolejowa, wchodzą w jej skład.

Należy również zauważyć, że zgodnie z § 4 ust. 7 zdanie pierwsze rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 11 lutego 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia ruchu na liniach kolejowych (Dz. U. z 2000 r.. Nr 34, poz. 400) tory, po których odbywają się jazdy pociągowe, są torami głównymi, a inne tory są torami bocznymi lub specjalnego przeznaczenia. Ponadto, jak wynika z rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr. 151 poz. 987 ), różne standardy techniczne zostały przewidziane dla stacyjnych torów bocznych oraz torów bocznicy kolejowej. Konkludując, nie ma podstaw do utożsamiania torów bocznych z torami bocznicy kolejowej.

Nie ma również podstaw do twierdzenia, że tory bocznicy kolejowej mogą być torami stacyjnymi. Stacja jest bowiem częścią linii kolejowej, ponieważ stanowi posterunek zapowiadawczy, w obrębie którego, oprócz toru głównego zasadniczego, znajduje się przynajmniej jeden tor główny, a pociągi mogą rozpoczynać i kończyć jazdę, krzyżować się i wyprzedzać, zmieniać kierunek jazdy lub swój skład (§ 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 11 lutego 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia ruchu na liniach kolejowych - Dz. U. z 2000 r.. Nr 34, poz. 400). Zadaniem posterunku zapowiadawczego jest umożliwienie zmiany kolejności jazdy pociągów wyprawianych na tor szlakowy do niego przyległy (§ 3 pkt 5 ww. rozporządzenia).

W związku z powyższym sformułowany w punkcie 1.b petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 4 pkt 2 w zw. z art. 4 pkt 3 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, § 1 pkt 2 litera a) rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego (Dz. U. z 2001 r., Nr 66 poz. 676), § 32 ust. 2 pkt 6 w zw. z § 32 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r. Nr 151 poz. 987 ze zm.) i § 4 ust. 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 11 lutego 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia ruchu na liniach kolejowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 34 poz. 400) należy uznać za niezasadny.

Zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na istnienie podstaw do uznania, że na przedmiotowych nieruchomościach w dniu 28 lutego 2003 r. znajdowały się tory bocznicy kolejowej, powinny być powiązane z argumentacją wskazującą na brak podstaw do uznania tych torów za tory linii kolejowej. Nie można bowiem wykazać, że tory stanowią bocznicę kolejową, jeżeli istnieją podstawy do uznania ich za tory linii kolejowej.

Strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że przedstawione przez nią zdjęcia stanowią dowód na to, że na przedmiotowych nieruchomościach znajdowały się bocznica kolejowa lub terminal towarowy, jednakże Sąd I instancji nie odniósł się do tych zdjęć oraz związanej z nimi argumentacji strony skarżącej.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że pierwotnie różnego rodzaju obiekty związane z infrastrukturą transportu kolejowego zlokalizowane były na jednej dużej działce ewidencyjnej, która uległa podziałom, w wyniku czego powstały m.in. przedmiotowe działki. Stwierdzenie na podstawie zdjęć przedłożonych przez stronę skarżącą, że na przedmiotowych działkach w dniu 28 lutego 2003 r. znajdowały się tory bocznicy kolejowej, wymaga zatem ustalenia lokalizacji miejsc, w których były robione poszczególne zdjęcia oraz lokalizacji obiektów widocznych na tych zdjęciach. Dopiero w przypadku stwierdzenia, że na zdjęciach utrwalono widok przedmiotowych działek, możliwe jest analizowanie treści zdjęć i dokonywanie ocen na potrzeby rozpoznawanej sprawy.

Należy ponadto zauważyć, że zawarta w skardze kasacyjnej argumentacja dotycząca znaczenia ww. zdjęć dla rozstrzygnięcia sprawy odwołuje się do pojęcia ruchu kolejowego w potocznym rozumieniu, to jest przemieszczania się po torach kolejowych. Kasator na tej podstawie uznaje teren, na którym m.in. stoją wagony towarowe bez lokomotyw, znajdują się systemy oświetleniowy i nagłośnieniowy ustawione wokół torów, drogi dojazdowe między torami oraz regularne sterty żwiru leżące obok torów – za teren nieprzeznaczony do ruchu kolejowego, natomiast przeznaczony do postoju w celu dokonania załadunku i rozładunku towarów. Wniosek ten ma znajdować oparcie w definicji terminalu towarowego, o której mowa w art. 4 pkt 36c ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Należy jednak zauważyć, że zakwalifikowanie torów na przedmiotowych działkach jako torów bocznicy kolejowej lub torów linii kolejowej winno nastąpić na podstawie przepisów obowiązujących w dniu 28 lutego 2003 r., bowiem ta data została wskazana w art. 37a ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" jako data, w której grunty wchodzące w skład linii kolejowych mają pozostawać we władaniu Polskich Kolei Państwowych S.A. Argumentacja odwołująca się do przepisów, które zaczęły obowiązywać po tej dacie, nie może odnieść skutku.

Należy również wskazać na konieczność rozróżnienia ruchu oraz ruchu kolejowego. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym ilekroć w ustawie jest mowa o linii kolejowej - należy przez to rozumieć drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty. Bocznica kolejowa to boczna droga szynowa wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu wraz z zajętymi pod nie gruntami, mająca połączenie z linią kolejową i służąca celom władającego nią podmiotu, w szczególności do czynności załadunkowych i wyładunkowych ( art. 4 pkt 3 ). Jak wynika z powyższych uregulowań, w ramach linii kolejowej prowadzony jest ruch kolejowy, natomiast na bocznicy prowadzony jest ruch. Innymi słowy na bocznicy kolejowej nie prowadzi się ruchu kolejowego. Stanowisko kasatora o zamiennym stosowaniu w ustawie określeń "ruch kolejowy" oraz "ruch" nie może być uznane za prawidłowe, bowiem zakładałoby ono brak racjonalności ustawodawcy. Racjonalny ustawodawca nie używa w akcie normatywnym dwóch określeń tego samego przedmiotu.

Należy dalej wskazać, że Sąd I instancji wskazał na dopuszczalność wykorzystania toru stacyjnego, jak i toru bocznicy kolejowej do wykonywania tych samych funkcji technologicznych (przeładunek towaru), co zdaniem Sądu I instancji nie może być argumentem przesądzającym o możliwości utożsamiania toru stacyjnego oraz toru bocznicy kolejowej. Dodać w tym miejscu należy, że pogląd ten znajduje oparcie w § 3 ust. 11 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 11 lutego 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia ruchu na liniach kolejowych (Dz.U. z 2000 r., Nr 34, poz. 400), zgodnie z którym rozróżnia się: i) ładownię, którą jest tor odgałęziający się od toru szlakowego, będący własnością kolei, przeznaczony do prac ładunkowych; rolę ładowni może pełnić stacja zamknięta, jako posterunek zapowiadawczy, oraz ii) bocznicę, którą jest tor odgałęziający się od torów stacyjnych lub szlakowych, przeznaczony do obsługi określonego użytkownika transportu kolejowego, nie będący własnością kolei. Z powyższego wynika, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu 28 lutego 2003 r. możliwe było prowadzenie prac ładunkowych nie tylko na bocznicy.

Przedłożone przez stronę skarżącą w toku postępowania administracyjnego dowody (zdjęcia), wskazujące w ocenie strony skarżącej na to, że istnieją podstawy do uznania, że na przedmiotowych nieruchomościach znajdowały się bocznica kolejowa lub terminal towarowy, wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie mają zatem istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, dlatego Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. nie odnosząc się do nich.

Ponadto odnotować należy, że Sąd I instancji odniósł się do mapy sporządzonej przez geodetę J. B. oraz do pisma Prezydenta Miasta z 5 stycznia 2011 r., jak również do dowodu z zeznań świadka A. N. Dowody te mają świadczyć zdaniem strony skarżącej kasacyjnie o istnieniu podstaw do ustalenia, że tory na przedmiotowych działkach są torami bocznicy kolejowej. Dowody te zostały jednak odmiennie ocenione przez Sąd I instancji. Kasator dezawuuje tę ocenę Sądu I instancji stwierdzając, że zarówno mapa sporządzona przez geodetę J. B. i pismo Prezydenta Miasta z 5 stycznia 2011 r., jak i oświadczenia "Polskich Kolei Państwowych" S.A. także nie zostały poparte dokumentami źródłowymi. Podkreśla przy tym, że mapa i pismo Prezydenta Miasta stanowią źródło domniemania faktycznego o znajdowaniu się torów bocznicy kolejowej na przedmiotowych działkach. Odmawia natomiast takiego waloru oświadczeniom "Polskich Kolei Państwowych" S.A., jak również wykazom inwentarzowym urządzeń znajdujących się na przedmiotowych działkach.

Należy zauważyć, że domniemanie faktyczne stanowi rodzaj wnioskowania. Na jego podstawie uznaje się za ustalone istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty na podstawie innych ustalonych faktów. Treścią domniemania faktycznego jest zatem uznanie za istniejący określonego faktu wynikającego z wzajemnego logicznego związku pomiędzy innymi ustalonymi faktami. Adnotacja na ww. mapie wskazująca, że jest to teren bocznicy oraz stwierdzenie w piśmie Prezydenta Miasta z 5 stycznia 2011 r., że na przedmiotowych działkach w dniu 28 lutego 2003 r. była zlokalizowana bocznica kolejowa, nie stanowią faktu, ale są twierdzeniem o faktach (oświadczeniem wiedzy), które podlega weryfikacji co do jego prawdziwości. Powyższe pismo powinno być również oceniane w kontekście pisma Urzędu [...] z 16 marca 2016 r., w którym wskazano, że w zasobach archiwalnych urzędu nie odnaleziono dokumentów potwierdzających, że na tych działkach w dniu 28 lutego 2003 r. lub przed tym dniem bądź w jakimkolwiek innym czasie zlokalizowana była bocznica kolejowa. Prawdziwość oświadczenia wiedzy zawartego w piśmie Prezydenta Miasta z 5 stycznia 2011 r. została zatem zweryfikowana negatywnie. Z kolei prawdziwość adnotacji na mapie nie może być zweryfikowana z powodu braku dokumentów źródłowych.

Konkludując należy stwierdzić, że zarówno adnotacja na ww. mapie, jak i pismo Prezydenta Miasta z 5 stycznia 2011 r., jako nie poparte dokumentami źródłowymi, nie stanowią dowodu na to, że na przedmiotowych działkach w dniu 28 lutego 2003 r. znajdowała się bocznica kolejowa.

Przechodząc do oceny dowodów na to, że na przedmiotowych działkach w dniu 28 lutego 2003 r. znajdowała się linia kolejowa, należy wskazać, że Polskie Koleje Państwowe S. A. złożyły w dniu 20 października 2009 r. oświadczenie informujące, że w dacie 28 lutego 2003 r. przedmiotowy grunt wchodził w skład linii kolejowej [...] - [...], która to linia kolejowa została wybudowana w 1876 r. Z wykazu inwentarzowego urządzeń znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości wynika, że na przedmiotowym gruncie znajdują się tory stacyjne linii Nr [...] [...] - [...]. Ponadto na ww. gruncie znajdują się m. in. sieć trakcyjna, oświetlenie masztowe, urządzenia srk i asr, sieć kanalizacyjna, sieć wodociągowa oraz drogi i parking stacji [...]. Z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 17 października 2017 r. nie wynika, aby podczas oględzin ww. działek stwierdzono na gruncie oznaczenia właściwe dla bocznicy kolejowej.

Należy w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z paragrafem 109 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r. Nr 151 poz. 987 ze zm.) początek bocznicy powinien być oznakowany w sposób określony przez zarządcę infrastruktury. Niestwierdzenie podczas oględzin przedmiotowych działek oznaczeń właściwych dla bocznicy kolejowej ma zatem istotne znaczenie, ponieważ wskazuje na to, że przedmiotowe tory nie są torami bocznicy kolejowej. W sytuacji, gdy z wykazu inwentarzowego nie wynika, że na przedmiotowych działkach znajdują się urządzenia specyficzne dla bocznicy kolejowej, należy uznać, że na działkach tych znajdują się tory linii kolejowej. Potwierdza to oświadczenie PKP S.A., że na przedmiotowych działkach znajdują się tory linii kolejowej. Tak więc istniały podstawy do uznania przez Sąd I instancji, że tory na przedmiotowych działkach były torami linii kolejowej.

Mając powyższe na uwadze należy uznać za niezasadny zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Skoro przedmiotowe działki wchodziły w skład linii kolejowej, to zasadne było zastosowanie w tej sytuacji art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1311 ze zm.). Zarzut określony w punkcie 1.a petitum skargi kasacyjnej jest zatem niezasadny.

Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej okazały się zatem niezasadne.

Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259).