Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1921/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 64e, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 79a
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 3 pkt 5, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 23a, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 103 ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1251
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 11 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 298/23, w sprawie ze sprzeciwu H. B. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 23 stycznia 2023 r., nr SKO.IV/424/2066/2022, w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy ze sprzeciwu H. B. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 23 stycznia 2023 r., nr SKO.IV/424/2066/2022, w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, oddalił sprzeciw.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyła H. B., reprezentowana przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości.

W skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w zw. z art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez uznanie, iż fakt pobierania przez skarżącą emerytury przyznanej na podstawie prawa ukraińskiego uniemożliwia przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy z powyższych przepisów wynika, iż emeryturą w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest świadczenie emerytalne przyznane na podstawie prawa obcego.

Równocześnie na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, tj. art. 151a § 2 p.p.s.a. poprzez niesłuszne oddalenie sprzeciwu, co było skutkiem błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego wskazanych powyżej, mimo że zaskarżona decyzja naruszała art.138 § 2 k.p.a., gdyż wskazane przez organ odwoławczy okoliczności nie były okolicznościami koniecznymi do ustalenia w ponownym postępowaniu przed organem I instancji, bowiem stronie skarżącej, jako osobie uprawnionej do emerytury przyznanej na podstawie prawa ukraińskiego, świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać w pełnej wysokości mimo pobieranej przez nią emerytury.

W oparciu o tak skonstruowane zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i "rozpoznanie s";

2. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.;

3. zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponad powyższe skarżąca kasacyjnie, stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a., oświadczyła, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarżąca kasacyjnie w dniu 20 października 2022 r. zwróciła się z wnioskiem do Burmistrza Czechowic-Dziedzic o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie decyzją z 23 listopada 2022 r., nr SP.8252.1462.2022, organ I instancji odmówił jej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Od powyższej decyzji złożone zostało odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku Białej, które decyzją z 23 stycznia 2023 r., nr SKO.IV/424/2066/2022, na zasadzie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ wskazał, iż aby możliwe było przyznanie skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia, koniecznym byłoby wystąpienie do ukraińskiego odpowiednika ZUS z wnioskiem o zawieszenie przysługującego skarżącej prawa do świadczenia emerytalnego przyznanego na postawie prawa ukraińskiego.

W ocenie skarżącej kasacyjnie taka interpretacja przepisów ustawy o świadczeniach nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie, w związku z faktem, iż przysługujące skarżącej prawo do emerytury przyznane zostało na podstawie przepisów prawa zagranicznego, nie dochodzi do spełnienia przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., a poza tą okolicznością organ nie wskazał żadnych innych wymagających wyjaśnienia zagadnień, zatem w jej ocenie zaskarżona decyzja nie spełnia warunków określonych w art. 138 § 2 k.p.a.

Wobec powyższego w dniu 13 lutego 2023 r. skarżąca wywiodła sprzeciw od decyzji organu odwoławczego, w wyniku rozpoznania którego wydany został zaskarżony wyrok.

Sąd I instancji uznał, iż organ odwoławczy zasadnie uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wobec konieczności wykazania, czy skarżąca ma możliwość zawieszenia emerytury oraz poinformowania jej o prawach i obowiązkach w związku z tą okolicznością w odniesieniu do zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury.

Skarżąca nie zgodziła się z powyższym stanowiskiem Sądu I instancji i podniosła, iż na podstawie obecnie obowiązujących przepisów powinna uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez konieczności zawieszenia emerytury, a zatem naruszenia prawa procesowego wskazane przez organ odwoławczy nie występowały, więc kolegium niezasadnie uchyliło zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Dodatkowo wskazano, iż wydanie decyzji na tej podstawie wiąże się z nałożonym na organ obowiązkiem wskazania, jakie okoliczności organ I instancji powinien wziąć pod uwagę ponownie rozpoznając sprawę.

Skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że organ odwoławczy w rozstrzygnięciu wydanym na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. zobowiązany jest nie tylko do wskazania, jakie okoliczności wymagają bardziej szczegółowego wyjaśnienia w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, lecz co istotne wskazane musi zostać, iż konieczność wyjaśnienia tych okoliczności mieć będzie istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W tej kwestii powołano się na treść wyroku NSA z 27 października 2017 r., sygn. akt II OSK 341/16.

W ocenie skarżącej kasacyjnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, niezasadnie zastosowało w przedmiotowej sprawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylając zaskarżoną decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdyż w sprawie brak jest okoliczności wymagających dodatkowego szczegółowego wyjaśnienia, a które miałyby istotny wpływ na rozpatrzenie sprawy.

Przytoczono treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej: "u.ś.r.") wskazując, iż wykładania powyższego przepisu w oderwaniu od pozostałych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych jest działaniem błędnym i prowadzącym do wyciągnięcia sprzecznych z ustawą wniosków. W tym kontekście skarżąca kasacyjnie powołała się na treść art. 3 pkt 5 u.ś.r. wskazując, iż ustawodawca ustalił katalog rodzajów świadczeń z emerytalno-rentowych, których pobieranie uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Podkreślono, że przy wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie można poprzestać jedynie na dosłownym znaczeniu tego przepisu, lecz sięgnąć trzeba również do definicji rent i emerytur określonej w art. 3 pkt 5. Przepis ten jednak nie odnosi się w żaden sposób do rent i emerytur przyznanych na podstawie prawa zagranicznego, zatem nie sposób uznać, aby świadczenie emerytalno-rentowe strony przyznane na podstawie prawa ukraińskiego stanowić mogło przeszkodę do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze spełnieniem negatywnej przesłanki określonej w art. 17 ust. 5 pkt lit. a u.ś.r.

Skarżąca kasacyjnie powołała się na jednolite stanowisko sądów administracyjnych w odniesieniu do renty rodzinnej innej, niż renta rodzinna z tytułu śmierci małżonka przyznana w zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym. Uznano, że takie wyszczególnienie w przepisie jest zabiegiem celowym, jaki zastosował ustawodawca, gdyż zauważyć należy, że w definicji legalnej renty określonej w art. 3 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie została wymieniona renta rodzinna, zatem wprost z zestawienia powyższych przepisów wynika, że renta rodzinna z tytułu śmierci małżonka nieprzyznana w zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym nie stanowi negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca kasacyjnie powołała się na treść wyroku NSA z 30 września 2022 r., sygn. akt I OSK 2318/21. Wskazała, że podobnie orzekły również: WSA we Wrocławiu w wyroku z 12 października 2021 r. sygn. akt IV SA/Wr 342/21; WSA w Rzeszowie w wyrokach z 10 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1283/21, z 16 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1307/21; WSA w Szczecinie w wyroku z 18 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 871/21; WSA w Lublinie w wyrokach z 16 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 791/21, z 10 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 20/22; WSA w Bydgoszczy w wyroku z 19 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 935/21; WSA w Gdańsku w wyroku z 20 stycznia 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 892/21.

Wobec powyższego stwierdzono, iż świadczenie emerytalno-rentowe strony nie wchodzi w zakres przesłanki, na podstawie której organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż jako świadczenie emerytalno-rentowe przyznane na podstawie prawa zagranicznego nie wchodzi w zakres definicji emerytur i rent określonej w art. 3 pkt 5 u.ś.r., tak samo jak w zakres ten nie wchodzi żadna renta rodzinna poza rentą rodzinną z tytułu śmierci małżonka, która przyznana została w zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym.

Wobec zatem błędnego uznania przez organ odwoławczy, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wymagająca dodatkowego działania skarżącej w postaci wystąpienia z wnioskiem o zawieszenie przysługującego jej świadczenia emerytalnego oraz wobec niewskazania przez organ innych okoliczności wymagających wyjaśnienia, skarżąca kasacyjnie stwierdziła iż zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów określonych w art. 138 § 2 k.p.a. i jako taka nie może się ostać i powinna zostać uchylona, co również pociąga za sobą niezgodność z prawem zaskarżonego wyroku.

Strona przeciwna nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 182 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), skarga kasacyjna od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym. W § 3 tego przepisu stwierdza się, że na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z powyższą regulacją wydał wyrok w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym.

Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.

Rozpoznając sprawę w granicach określonych treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu.

Na wstępie rozważań prawnych zauważyć należy, że zaskarżony wyrok został wydany w wyniku rozpoznania przez Sąd I instancji sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. W postępowaniu zainicjowanym sprzeciwem sąd administracyjny nie bada zatem, jakie przepisy prawa materialnego i w jakim znaczeniu powinny być zastosowane w rozpoznawanej sprawie, ale ocenia jedynie, czy w świetle tych przepisów wystąpiły tak istotne braki w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, których nie można usunąć w trybie art. 136 k.p.a., co w konsekwencji prowadzi do konieczności wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W rezultacie, szczególną cechą odróżniającą sprzeciw od skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest właśnie ograniczony zakres kontroli sądowej decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. i jej wyjątkowy charakter, stanowiący odstępstwo od zasady merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy może zatem uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Zasadniczo zatem, rozpoznając sprzeciw, sąd administracyjny nie powinien dokonywać bezpośrednio wykładni prawa materialnego, tym niemniej, w świetle art. 138 § 2 k.p.a., konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Jeśli bowiem zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny w ogóle zignorowane. Oznacza to, że art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Do takiego twierdzenia uprawnia m.in. dyspozycja art. 138 § 2a k.p.a., zgodnie z którym jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 132/19, z 26 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3311/19, z 19 lutego 2021 r. sygn. akt II OSK 286/21 oraz z 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2382/21, z 6 października 2023 r., I OSK 1920/23).

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarówno organ odwoławczy, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uprawnieni byli w świetle art. 138 § 2 K.p.a., do wyrażania ocen, przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w niniejszej sprawie. Należy także zaaprobować stanowisko Sądu I instancji co do zasadności wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzji w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a., uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

W sprawie istotne jest, co dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, że interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie pozwala na równoczesne pobieranie świadczenia emerytalno-rentowego i świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się do tej kwestii wskazać należy, że z treści art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną w razie zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Taka regulacja, w ujęciu systemowym, przemawia za przyznaniem opiekunowi osoby niepełnosprawnej prawa do dokonania wyboru świadczenia, także w razie zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami spoza systemu świadczeń rodzinnych. Regulacja kolizyjna, w razie zbiegu uprawnień do świadczeń, znajduje się również w art. 95 i nast. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2018.1270 ze zm.; dalej: "u.f.u.s."). Przepis art. 95 ust. 1 u.f.u.s. stanowi, że w razie zbiegu prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się osobie uprawnionej jedno z tych świadczeń, wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego aktualnie ugruntowany pozostaje pogląd, iż osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalno-rentowe, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (vide: wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; wyrok NSA z 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; wyrok NSA z 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; wyroki NSA z 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20; wyrok NSA z 17 grudnia 2020 r., I OSK 2010/20; wyrok NSA z 19 kwietnia 2021 r., I OSK 2800/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym kontekście należy wyraźnie podkreślić, iż zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną w razie zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych znajduje swoje zastosowanie również do świadczeń rodzinnych przyznanych na podstawie prawa obcego. Do takiego wniosku prowadzi wykładnia celowościowa przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z przepisów powyższej ustawy, np. art. 23a, art. 27, jednoznacznie wynika, że intencją ustawodawcy jest doprowadzenie do sytuacji, w której danej osobie przysługuje prawo do otrzymywania jednego świadczenia rodzinnego, niezależnie od podstawy jego przyznania. Sytuacja, w której osoba korzysta niezależnie z kilku świadczeń rodzinnych, jest sprzeczna z celami ustawy.

Kwestia ta trafnie została oceniona w zaskarżonym wyroku, stąd nie można zgodzić się z zarzutem kasacyjnym naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w zw. z art. 3 pkt 5 u.ś.r.

W sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami wskazanymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zachodzi konieczność podjęcia przez osobę uprawnioną do świadczeń emerytalno-rentowych działań prowadzących do zawieszenia prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W ten sposób, w następstwie realizacji prawa wyboru świadczenia, usunięta zostaje przeszkoda w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego.

Z tych względów należy podzielić pogląd Sądu I instancji, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego ze świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., a w sytuacji gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy umożliwienie opiekunowi osoby niepełnosprawnej ubiegającej się o oświadczenie pielęgnacyjne zrezygnowania z pobierania świadczenia emerytalnego.

W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca kasacyjnie ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ma przyznane prawo do emerytury, z której pobierania nie zrezygnowała. Istotne jest jednak, że organ I instancji zaniechał poinformowania skarżącej o przysługującej jej możliwości wyboru świadczenia. Burmistrz Czechowic-Dziedzic nie poinformował wnioskodawczyni o możliwości zawieszenia prawa do emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, co umożliwiłoby wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego, w przypadku wyboru takiego świadczenia. Uchylając się od podjęcia powyższych czynności wyjaśniających organ I instancji naruszył reguły proceduralne, w tym art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponadto, zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości.

W świetle powyższego Sąd I instancji właściwie ocenił, że decyzja organu I instancji była wadliwa z przyczyn uzasadniających wydanie decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy, co skutkowało koniecznością jej usunięcia z obrotu prawnego, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Burmistrz Czechowic-Dziedzic nie wykonał obowiązku wynikającego z zasady informowania, a co za tym idzie nie ustalił stanu faktycznego sprawy dającego podstawę do wydania rozstrzygnięcia. Realizacja powyższego obowiązku na etapie postępowania odwoławczego pozbawiłaby stronę rozpoznania sprawy w jednej instancji, co naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności. W konsekwencji, zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł o oddaleniu sprzeciwu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2a i 3 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.