Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 182/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J.Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 stycznia 2023 r. nr UP-36/2023 (060000/71/243708/2022-PONOWNE U-368364/2022) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 13 stycznia 2023 r. nr UP-36/2023 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ odwoławczy, organ, zakład) utrzymał w mocy swoją decyzję z 8 listopada 2022 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek, wydaną względem J. Z. (dalej: skarżący, strona, zobowiązany) z tytułu składek w łącznej kwocie 68851,77 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres 02/2008-02/2011 r., 06/2011 r. - 08/2011 r., 11/2011 r., 12/2011 r., 02/2012 r., 03/2012 r., 06/2012 r., 07/2012 r., 10/2012 r. 11/2012 r., 01/2013 r., 04/2013 r. - 12/2013 r. w kwocie 62931,61

b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres 03/2013 r. - 12/2013 r. w kwocie 4 581,30 zł,

c) Fundusz Pracy - za okres 11/2012 r. - 12/2013 r. w kwocie 1 338,86 zł,

Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm.), dalej u.s.u.s.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym.

11 lipca 2022 r. strona działając poprzez pełnomocnika zwróciła się z prośbą o umorzenie należności z tytułu składek wraz z naliczonymi od nich odsetkami na zwłokę uzasadniając wniosek trudną sytuacją zdrowotną i materialną.

Zus decyzją z dnia 8 listopada 2022r. nr [...] nie znalazł podstaw do przychylenia się do wniosku strony. Na wstępie podjętego rozstrzygnięcia w sprawie organ przywołał treść art. 24 ust.5, ust. 5a, ust 5b u.s.u.s. stwierdzając, iż zaległości nie uległy przedawnieniu. Wskazał iż wobec zaległości podjęte zostały następujące czynności skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia : -od 02/2008 r. - 02/2012 r. wszczęcie postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek 8.11.2012 r. do dnia wydania postanowienia Sądu Okręgowego odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej tj. do 7.12.2017 r.; -od 03/2012 r. - 07/2012 r. wszczęcie postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek 8.11.2012 r. do uprawomocnienia się decyzji określającej wysokości zadłużenia tj. do 5.01.2013 r.;

Ponadto do zaległości za okres: -od 02/2008 r. - 08/2011 r. bieg terminu przedawnienia należności uległ zawieszeniu od wszczęcia postępowania egzekucyjnego 23.04.2012 r. i trwać będzie do zakończenia postępowania; za 11/2011 r. i 12/2011 r. bieg terminu przedawnienia należności uległ zawieszeniu od wszczęcia postępowania egzekucyjnego 8.11.2012 r. i trwać będzie do zakończenia postępowania.

Ponadto organ zaznaczył, iż 13.01.2015 r. strona złożyła wniosek o umorzenie na podstawie ustawy z 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (Dz. u. z 2012 r., poz. 1551), a zgodnie z art. 1 ust 15 w/w ustawy bieg terminu przedawnienia należności, o których mowa w ust, 1, 6, 10 i 12, ulega zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji. W świetle powyższego bieg terminu przedawnienia w stosunku do należności za okres od 02/2008 r. - 12/2013 r. uległ zawieszeniu od daty wpływu wniosku tj. 13.01.2015 r. do dnia uprawomocnienia się decyzji.

Stwierdził dalej, iż nie zaistniała żadna z przesłanek umorzenia należności z tytułu składek spośród wymienionych w art. 28 ust. 1 – 3 u.s.u.s., a przede wszystkim nie stwierdzono całkowitej nieściągalności składek. W tym zakresie stwierdzono iż z przyczyn oczywistych nie można stwierdzić przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1, pkt 4 oraz pkt 4a powołanej ustawy. Nie stwierdzono również przesłanki z art. 28 ust 3 pkt 2 oraz ust 4b, 4c w/wym. ustawy albowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby składano wniosek o ogłoszenie upadłość lub by prowadzone postępowanie upadłościowe zostało umorzone.

Dalej organ zauważył, iż Dyrektor ZUS Oddział w C. 23.04.2012 r. wszczął postępowanie egzekucyjne obejmujące nieopłacone należności i w tych ramach Zakład 25.04.2012 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego B S.A. gdzie bank częściowo pokrył należności, w kolejnym okresie informując o braku środków. 16 października 2019 r. Dyrektor ZUS przekazał wnioskiem do Naczelnika II Urzędu Skarbowego w K. dalsze tytuły wykonawcze o prowadzenie egzekucji ze środka, do którego zastosowania nie jest uprawniony Dyrektor ZUS. W zakresie postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym K. L. Z. z 29:06.2017 r. sygn. akt [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność Zakład zauważył, że przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie można identyfikować jedynie z samym faktem umorzenia postępowania egzekucyjnego gdyż koniecznym jest stwierdzenie braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Powyższe nie oznacza że strona nie posiada majątku, z którego można prowadzić skuteczne postępowanie egzekucyjne. Ponadto w/w postanowienie komornika sądowego dotyczy umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie kosztów procesowych. Za nie bez znaczenia organ uznał fakt, że strona ma stałe źródło dochodu w postaci emerytury, która jest aktualnie przedmiotem skutecznej egzekucji. Wobec powyższego nie stanowi to przesłanki do umorzenia należności zgodnie z art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s.

W tej sytuacji organ, jak dalej stwierdził, rozważył możliwość zastosowania art. 28 ust. 3a ustawy w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r.. Nr 141, poz. 1365, zwanego dalej "rozporządzeniem wykonawczym"). Zgodnie z tą regulacją należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zdaniem organu rentowego, również tego typu przesłanki nie zaistniały w sprawie. Powstanie zaległości w składkach na ubezpieczenie nie było wynikiem nadzwyczajnego zdarzenia, niezależnego od woli skarżącego, a jego decyzji o prowadzeniu działalności gospodarczej bez opłacania składek. Skarżącego stan zdrowia w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłanką do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W sprawie zdaniem organu sytuacja taka nie występuje – gdyż skarżący jest osobą aktywną zawodowo i pobiera emeryturę i osiąga dochody z tytułu zlecenia ( kwota 453,18 zł ). Wydatki w ocenie organu za eksploatację mieszkania należą do stałych opłat jakie wnioskodawca ponosi z tytułu utrzymania i nie spełniają przesłanki do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Opłaty np. za gaz czy wodę nie są to nadzwyczajne, czy nieprzewidziane wydatki i są ponoszone przez ogół społeczeństwa i zaległości z tego tytułu strona nie posiada. W ocenie Zakładu nie można umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem oraz leczeniem. W zakresie zobowiązań pieniężnych z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 472,48 zł miesięcznie to te wydatki nie mogą mieć uprzywilejowanej pozycji wobec zaległości z tytułu składek, gdyż zaległości cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem publicznoprawnym jakim jest zapłata składek na ubezpieczenia. Organ podkreślił, iż pomimo, iż strona deklaruje trudną sytuacje materialną, to jednocześnie nie szuka wsparcia w instytucjach państwowych i samorządowych. Nieracjonalna i niekonsekwentna jest postawa, który nie korzysta z pomocy finansowej instytucji do tego powołanych, a jednocześnie domaga się przerzucenia na Skarb Państwa kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Podsumowując organ zauważył, iż mając na, uwadze, że nie udokumentowano aby występowały trudności w regulowaniu bieżących wydatków, w tym zobowiązań bankowych, nie można przyjąć, aby strony sytuacja była na tyle trudna, aby regulowanie zaległych składek (choćby w ratach) pozbawiłoby możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Dalej organ zauważył, iż stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłanką do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W omawianej sprawie sytuacja taka nie występuje gdyż strona jest osobą aktywną zawodowo, pobiera emeryturę. Podobnie organ nie stwierdził by w sprawie zaszły również przesłanki umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić dłużnika możliwości prowadzenia działalności gospodarczej - działalność jest nadal prowadzona. W świetle powyższego Zakład nie mógł stwierdzić istnienia przesłanki zdefiniowanej w § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia wykonawczego.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy J. Z. stwierdził, iż wydana decyzja jest nie do zaakceptowania, ponieważ złożył oświadczenie o majątku ruchomym, nieruchomościach i prawach majątkowych, którego wiarygodność nie została zakwestionowana przez organ, w tym wykazał, że miesięczne saldo dochodów i bieżących wydatków wynosi - 216,40 zł, ale organ nie stwierdził, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne oraz, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby jego i rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, przedłożył dokumentację medyczną, w której organ zakwalifikował sytuację zdrowotną do trudnej i wskazał na aktywność zawodową, natomiast nie stwierdził, że z uwagi na podejmowanie pracy na umowę zlecenie z dochodem netto w kwocie 453,18 zł miesięcznie aktywność ta jest ograniczona (wiek i stan zdrowia); stara się maksymalnie wykorzystać swoje zdolności zarobkowe. Organ błędnie stwierdził, że nie zachodzi żadna przesłanka umożliwiająca umorzenie należności, pomimo przedstawienia dowodów potwierdzających zaistnienie przynajmniej jednej z nich.

Organ odwoławczy nie uwzględnił wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i decyzją z dnia 13 stycznia 2023r. utrzymał w mocy sporną decyzję. Wskazał, iż dokonał analizy kwestii przedawnienia i uznał, że w decyzji z 8 listopada 2022 r. nr [...] prawidłowo stwierdzono, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Podzielił w całości pogląd organu, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności. Zaznaczył, iż w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Podobnie przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe. Także przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s nie zachodzi wprawdzie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, jednak strona uzyskuje dochód z tytułu świadczenia emerytalnego, z którego ZUS egzekwuje należności z tytułu składek; posiada także następców prawnych. Również przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których wniesiono przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Także przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Postanowieniem z 29 czerwca 2017 r. sygn. akt [...] Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym K. L. Z. umorzył postępowanie egzekucyjne wobec strony, z uwagi na bezskuteczność; od 1 listopada 2021 r. strona posiada składnik majątkowy podlegający egzekucji w postaci świadczenia emerytalnego, którego wysokość pozwala na prowadzenie skutecznej egzekucji. Nadto przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi gdyż nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne; wobec strony prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS w C. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji.

Także organ nie stwierdził by w sytuacji strony zachodziły przesłanki z § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Przesłanka wykazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania w sprawie ponieważ strona nie prowadzi już działalności gospodarczej. Także organ nie stwierdził wystąpienia przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W przypadku strony przesłanka ta nie zachodzi, ponieważ pobierane jest świadczenie emerytalne przyznane na stałe, które podlega corocznej waloryzacji i jest wypłacane niezależnie od stanu zdrowia. Ponadto strona jest nadal aktywna zawodowo - pracuje na umowę zlecenie. Nie powołano się także na konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

Dalej organ odwoławczy zauważył, iż ograniczone możliwości płatnicze, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny to zaś w sprawie nie zachodzi. Strona pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 1.164,23 zł po potrąceniach netto, a stałe wydatki związane z utrzymaniem oszacowano na kwotę 1.833,81 zł, przy czym nie wyjaśniono z jakich środków pokrywana jest różnica pomiędzy wydatkami a dochodami. Ponadto wydatki związane z utrzymaniem nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie musi strona ponosić, a ZUS nie może umarzać zaległości każdej osobie, która ponosi, podobnie jak ogół społeczeństwa, zwykłe koszty utrzymania. Organ zauważył, iż minimum socjalne ustalone 5 grudnia 2022 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w III kwartale 2022 r. dla 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 1.483,63 zł zatem w badanym przypadku nie można stwierdzić zaistnienia sytuacji ubóstwa.

W skardze skarżący zakwestionował podjętą w sprawie decyzję podnosząc niewłaściwą ocenę stanu faktycznego na tle obowiązujących przepisów prawa. Podniósł, iż organ wydając decyzję wybiorczo potraktował fakty zaistniałe w sprawie .

Zakład w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga jest zasadna lecz nie z przyczyn w niej opisanych. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – dalej jako ppsa), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, która w myśl przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.), jest dokonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne orzekają ponadto w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują kontrolę sądową, i stosują środki określone w tych przepisach, co wynika z art. 3 § 3 ppsa. Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który to wyjątek w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania. W ocenie Sądu w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu składek w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga to, których składek dotyczy wniosek, a co za tym idzie ustalenia, czy należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu. Trzeba bowiem podkreślić, że decyzje w sprawach tego rodzaju mogą być wydawane wyłącznie w przypadku należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast procedowanie w sprawach dotyczących należności, które wygasły na skutek przedawnienia. Przedawnienie jako instytucja prawa materialnego, skutkująca wygaśnięciem zobowiązania musi być bezwzględnie respektowana w toku postępowania. W realiach rozpoznawanej sprawy, obowiązkiem Zakładu jako organu II instancji orzekającego w 2023r. w sprawie było zatem w pierwszej kolejności ustalenie, czy zaległe składki, o których umorzenie wniósł skarżący są nadal wymagalne i nie uległy one przedawnieniu. Za bezprzedmiotowe - podlegające umorzeniu zgodnie z art. 105 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej kpa) trzeba bowiem uznać prowadzenie przez organ postępowania w sprawie umorzenia nieistniejących (przedawnionych) należności składkowych. Dopiero po prawidłowym ustaleniu okresu, którego dotyczą należności składkowe oraz ich wysokości możliwe jest wydanie przez organ prawidłowej decyzji, na podstawie art. 28 u.s.u.s. Kwestia ta jest o tyle istotna w niniejszej sprawie, że organ I instancji stwierdził, iż należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu i przywołał na tę okoliczność argumenty w postaci m.in. okoliczności dot. prowadzonych postępowań egzekucyjnych jednak nie dołączył do akt sprawy jakichkolwiek dokumentów okoliczności tych potwierdzających. Zaś Prezes Zus orzekając w sprawie poprzestał na ogólnym stwierdzeniu, iż zaległe składki nie uległy przedawnieniu, a w decyzji wydanej w I instancji prawidłowo stwierdzono, iż należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Takie działanie oznacza, iż w sprawie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określonej w art. 15 k.p.a. Jak słusznie wskazał WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 14 lutego 2023r. o sygn. akt I SA/GD 1344/22 właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. W konsekwencji uchybienia art.15 k.p.a. doszło zatem do naruszenia także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. albowiem bez przeprowadzenia merytorycznej oceny istotnych okoliczności sprawy wynikających z dowodów zgromadzonych w aktach sprawy jak i przepisów prawa w tym zakresie doszło do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji. Oceniając merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy stwierdzić trzeba, iż organ II instancji uchybił obowiązującym przepisom prawa w tym realizacji zasad określonych w art. 7 , art. 77 i art. 80 k.p.a. gdyż nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. W aktach sprawy brak jest bowiem dokumentów źródłowych w oparciu, o które organ II jak i I instancji wydały decyzje w sprawie w zakresie umorzenia zaległych składek. Brak jest dokumentów mających potwierdzać twierdzenia organów, iż należności z tytułu składek za poszczególne okresy rozliczeniowe nie uległy przedawnienia z uwagi na konkretne czynności skutkujące zawieszeniem ich biegu. Uchybienie to uniemożliwia kontrolę legalności zaskarżonej decyzji wydanej w przedmiocie wniosku strony. Okoliczności zaś na, które organ się powołuje muszą zostać wykazane przez organ. Sąd zauważa w tym miejscu, iż nie jest jego rzeczą uzupełnianie dowodów w sprawie, gdyż Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Jak stanowi art. 133 p.p.s..a Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż Sąd przy ocenie legalności aktu bierze pod uwagą materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd nie ma obowiązku ustalania okoliczności sprawy. (por. wyrok NSA I OSK 1664/17 z dnia 31 października 2017 r.) publ. LEX nr 2400692. Z w/w przepisu wynika nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyroki NSA z dnia: 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09, LEX nr 594014, 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09, LEX nr 746707, 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 763/12, LEX nr 1219174). Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali daty wymagalności poszczególnych należności z tytułu składek, obliczy termin przedawnienia każdej z nich, ustali, czy zaszły okoliczności przerywające bądź zawieszające bieg terminu przedawnienia i których należności dotyczyły i da temu wyraz w treści wydanej decyzji. Nadto włączy w poczet materiału dowodowego dokumenty świadczące o zawieszeniu bądź przerwaniu biegu terminu przedawnienia składek jak też pozostałe dokumenty na podstawie których podejmie decyzje. Dopiero tak ustalony stan faktyczny i uzupełniony materiał dowodowy pozwoli na rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie należności. W tym stanie sprawy rozstrzygnięcie co do zasadności umorzenia jest przedwczesne. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa orzekł jak w sentencji .