Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 134/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw wniesiony na podstawie art. 3 § 2a ustawy ppsa
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 5-7
journal: Dz.U. 2018 poz 2081
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.
article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2021 r. sprawy ze sprzeciwu E. Sp. z o.o. Sp. k. w G. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oddala sprzeciw


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2018 r. E. sp. z o.o. sp. k. w G. (dalej: "inwestor") zwróciła się do Wójta Gminy G. (dalej: "Wójt") o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (dalej: "decyzja środowiskowa") przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce nr [...] położonej w obrębie K. w gminie G. We wniosku inwertor wskazał, że inwestycja jest przedsięwzięciem mogącym zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, opisanym w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. 2016, poz. 71; dalej: "rozporządzenie RM"). Do wniosku inwestor załączył: Raport o odziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko (dalej: Raport"), kopię mapy ewidencyjnej z oznaczonym terenem realizacji przedsięwzięcia oraz obszarem, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, a także wypis z ewidencji gruntów. Z załączonej do wniosku dokumentacji wynika, że planowana ferma drobiu zakłada budowę siedmiu kurników, wagi najazdowej, składu opału, kotłowni z zapleczem socjalnym, agregatu prądotwórczego, czternastu silosów na paszę – każdy o pojemności 22,5 Mg, siedmiu zbiorników na wody z mycia kurników – każdy o pojemności 10 m3, dwóch zbiorników na ścieki bytowe – każdy o pojemności 10 m3 oraz zbiornika przeciwpożarowego. Ferma ma być zasilana w wodę z wodociągu gminnego. Każdy z kurników ma zostać wyposażony w 14 nagrzewnic wodnych (NW 50 AGRO) oraz chłodzony w okresie letnim (w przypadku wysokich temperatur) systemem Pad Cooling. Powierzchnia każdego z budynków inwentarskich ma wynosić 3.533,31 m2, z czego powierzchnia hodowlana ma zajmować 3.374,5 m2. Każdy z kurników zakłada 59.820 stanowisk dla brojlerów, co daje łączą obsadę fermy drobiu na poziomie 1.674,96 DJP. Pismem z dnia [...] lipca 2018 r. inwestor złożył wyjaśnienia co do zapisów w Raporcie dotyczących przedstawionego w nim wariantu alternatywnego oraz sposobu zagospodarowania gnojówki i gnojowicy, a także wskazał zasięg odziaływania planowanego przedsięwzięcia, odpowiadając na wezwanie Wójta z dnia [...] lipca 2018 r.

W dniu [...] lipca 2018 r. Wójt zawiadomił o wszczęciu postepowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Zawiadomienie wywieszono na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w G. dnia [...] lipca 2018 r. (k. 325 akt adm.).

Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. Wójt zobowiązał inwestora do uzupełnienia Raportu m.in. o przedstawienie racjonalnego wariantu alternatywnego przedsięwzięcia oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru. W dniu [...] stycznia 2019 r. inwestor złożył do akt Aneks nr 1 do Raportu. Kolejnym pismem z dnia [...] marca 2019 r. Wójt wezwał inwestora do uzupełnienia Raportu o karty charakterystyki oraz o ocenę, czy środki podjęte w celu zapobieżenia odorom przyniosą efekt w postaci zmniejszenia uciążliwości. W dniu [...] marca 2019 r. inwestor złożył do akt Aneks nr 2 do Raportu. W związku z zobowiązaniem inwestora w dniu [...] marca 2019 r. przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. (dalej: "RDOŚ") do ponownego przeprowadzenia analizy oddziaływania przedsięwzięcia na klimat akustyczny z uwzględnieniem wszystkich źródeł hałasu, emisji zanieczyszczeń oraz oddziaływania czynników szkodliwych na środowisko, przy uwzględnieniu działki nr [...] w obrębie K., która nie została uwzględniona w analizach zawartych w Raporcie, inwestor przedłożył w dniu [...] kwietnia 2019 r. Aneks nr 3 do Raportu.

Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Wójt ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia, jednakże decyzja ta została uchylona w całości, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. (dalej: "SKO") z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], wydanej w wyniku rozpatrzenia odwołań wniesionych przez L. i P. K., S. i R. K. oraz M.Z. i A.A. SKO uznało bowiem, że w sprawie niewłaściwe ustalono katalog stron postępowania, uznając za strony jedynie właścicieli działek bezpośrednio przylegających do działki inwestycyjnej oraz odmawiając uznania za strony odwołujących: S. i R. K. (współwłaścicieli działki nr [...] w K. zabudowanej budynkiem mieszkalnym i gospodarczym, położonej w odległości 6 m od granicy działki, na której planowane jest przedsięwzięcie) oraz L. i P. K. (współwłaścicieli działki nr [...]w miejscowości R. oddalonej w linii prostej około 540 m od granic działki inwestycyjnej), mimo tego, że analiza zawartych w Raporcie danych dotyczących emisji zanieczyszczeń wykazała, że oddziaływanie pyłu PM10, pyłu PM2,5 dwutlenku siarki, dwutlenku azotu i amoniaku obejmują działkę nr [...], co oznacza, że S. i R. K. powinni być uznani za strony w przedmiotowym postępowaniu. W odniesieniu zaś do działki nr [...] SKO stwierdziło, że nie da się ustalić, czy strefa oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia obejmuje również tą działkę, jednakże skoro jej współwłaściciele stwierdzili, że oddziaływanie planowanej inwestycji obejmuje swym zasięgiem ich nieruchomość, co będzie skutkowało ograniczeniem wykonywania przez nich prawa własności, to w sprawie zachodzi konieczność przeanalizowania przez Wójta zaznaczonych na mapach izolinii stężeń poszczególnych substancji i ponownego zajęcia stanowiska związanego z uznaniem (lub nie) L. i P. K. za strony postępowania. SKO dopatrzyło się w ww. względzie naruszenia art. 10 k.p.a., art. 28 k.p.a. i art. 61 § 4 k.p.a., stwierdzając, że ustalenie stron postępowania nie mogło zostać uzupełnione przed organem odwoławczym w trybie art. 136 k.p.a., zaś w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji powinien rozważyć, czy wszystkie uprawnione strony zostały prawidłowo ustalone.

Sprzeciw inwestora, wywiedziony do WSA w Białymstoku od ww. decyzji kasatoryjnej, został oddalony wyrokiem z dnia 18 września 2019 r. (II SA/Bk 611/19), w którego uzasadnieniu sąd wskazał, że stanowisko organu odwoławczego odnośnie konieczności prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania jest słuszne, podkreślając przy tym, że powołanie się przez SKO jedynie na art. 28 k.p.a., bez powołania się na art. 74 ust 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach odziaływania na środowisko (Dz.U. 2018 r., poz. 2081 ze zm.; dalej: "u.i.o.ś"), nie stanowi uchybienia, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem regulacja ta stanowi lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a., a zatem istnienie interesu prawnego jest główną kwestią, którą organy powinny rozważyć przy ocenie statusu strony, przy czym przymiot strony powiązany jest z istnieniem interesu prawnego lub obowiązku określonego podmiotu, a nie z ich naruszeniem. W ocenie sądu regulacja z art. 74 ust. 3a u.i.o.ś. nie wyłącza stosowania art. 28 k.p.a., zaś w postępowaniu środowiskowym przymiot strony musi być powiązany z interesem prawnym lub obowiązkiem określonego podmiotu, gdyż postępowanie środowiskowe nie przestaje być postępowaniem administracyjnym. Sąd zaaprobował zatem ustalenia SKO, że przymiot strony posiadają właściciele działki nr [...] oraz nakazał organom ustalenie, czy również właściciele działki nr [...] posiadają przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Skarga kasacyjna wywiedziona przez inwestora od ww. wyroku została oddalona wyrokiem NSA z dnia 24 stycznia 2020 r. (I OSK 3964/19).

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy Wójt wezwał inwestora do uzupełnienia Raportu o czytelne mapy izolinii stężeń maksymalnych dwutlenku siarki, tlenku węgla, dwutlenku azotu, PM2,5, stężeń średnich pyłu PM10, tlenku węgla, dwutlenku siarki, tlenku węgla, amoniaku, siarkowodoru, dwutlenku azotu, pyły zawieszonego PM2,5 oraz opadu pyłu + tło g/m2/rok pozwalające na identyfikację działek znajdujących się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, w tym na stwierdzenie, czy w zasięgu tym znajduje się również działka nr 213/3. Mapy te zostały przedłożone do akt w czerwcu 2020 r. w formie Aneksu nr 4 do Raportu. W oparciu o powyższe, Wójt sporządził nowy wykaz stron postępowaniu, w którym uwzględnił m.in. S.K. oraz L. i P. K. W lipcu 2020 r. inwestor przedłożył Aneks nr 5 do Raportu, zawierający nowe obliczenia rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w powietrzu dla aktualnego stanu jakości powietrza.

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] Wójt ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia, określając: (1) rodzaj i miejsce jego realizacji - budowa fermy drobiu na działce nr [...], obręb K., gmina G. - składającej się z 7 kurników o powierzchni zabudowy 3.533,31 m2 każdy wraz z infrastrukturą towarzyszącą: wagą najazdową, składem opału, kotłownią z zapleczem sanitarnym, agregatem prądotwórczym, 14 silosami na paszę o pojemności 22,5 Mg każdy, 7 zbiornikami na wody z mycia kurników o pojemności 10 m3 każdy, 2 zbiornikami na ścieki bytowe o pojemności 10 m3 każdy oraz ze zbiornikiem przeciwpożarowym. W punkcie tym organ wskazał, że łączna powierzchnia zabudowy wyniesie 24.777,17 m2, w każdym z kurników będzie 59.820 stanowisk dla brojlerów a ferma będzie posiadała obsadę na poziomie 1.674,96 DJP; (2) warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia ze szczególnym uwzględnieniem konieczności i ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich (zalecenia sformułowane w 46 punktach); (3) wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydawania decyzji w procesie inwestycyjnym przedsięwzięcia (zalecenia sformułowane w 12 punktach); (4-7) stwierdzając, że przedsięwzięcie nie zalicza się do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii, nie będzie oddziaływać transgranicznie, nie stanowi instalacji do spalania paliw, nie wymaga dokonania kompensacji przyrodniczej; (8) warunki zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko – nakładając na inwestora określone działania w zakresie ochrony powietrza i ochrony przed hałasem, ochrony wód podziemnych i powierzchni ziemi oraz w zakresie gospodarki odpadami; (9) brak konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania; (10) brak konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Wójt wskazał, że zamierzenie inwestycyjne należy do mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, tj. jako chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 DJP (§ 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia RM) i wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, w tym sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Organ wskazał, że teren inwestycyjny nie jest objęty zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zaś działka inwestycyjna została objęta decyzją o warunkach zabudowy z dnia [...] marca 2014 r. dla budowy elektrowni słonecznej. Po kilkukrotnych wezwaniach inwestora do uzupełnienia informacji zawartych w Raporcie, skutkujących złożeniem przez inwestora Aneksów 1-5 do Raportu, właściwe organy pozytywnie zaopiniowały lub uzgodniły wniosek - realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia została pozytywnie uzgodniona przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: Dyrektor RZGW") i RDOŚ, którzy określili jej warunki oraz została pozytywnie zaopiniowana przez Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego w G. (dalej: PPIS") i Marszałka Województwa P. Następnie organ wskazał, że w postępowaniu zapewniono udział społeczeństwa przez podanie do publicznej wiadomości informacji o przeprowadzeniu postępowania, a także opisał zakres uwag i zastrzeżeń kierowanych przez okolicznych mieszkańców, sprzeciwiających się budowie fermy drobiu, wyjaśniając z jakich względów uznał je za bezzasadne.

Dalej Wójt wskazał, że w Aneksie nr 1 do Raportu przedstawiono szczegółowo analizowane warianty przedsięwzięcia, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś., tj. wariant proponowany przez wnioskodawcę (polegający na chowie ściółkowym z zastosowaniem wentylacji mechanicznej), racjonalny wariant alternatywny (w tym: wariant alternatywny 3A polegający na zastosowaniu podłóg perforowanych z systemem wymuszonego suszenia powietrzem; wariant alternatywny 3B polegający na zastosowaniu systemu podłóg warstwowych z podnoszoną podłogą i wymuszonym suszeniem; wariant alternatywny 3C polegający na rzędowym systemie klatek z usuwalnymi ścianami klatek i wymuszonym suszeniem nawozu powietrzem) oraz wariant alternatywny 4 polegający na magazynowaniu padłych sztuk zwierząt w chłodzonym kontenerze, który stanowi wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Wójt stwierdził, że po przeanalizowaniu wariantów alternatywnych polegających na zmianie techniki utrzymania zwierząt stwierdził, że są one mniej korzystne niż wariant wnioskodawcy, co uzasadniają następujące argumenty: (-) rzadkość stosowania technik utrzymania drobiu opisanych w wariantach alternatywnych 3A, 3B, 3C, które nie są stosowane w Polsce – organ wskazał przy tym, że systemy opisane w wariantach 3A i 3B zauważane są sporadycznie w Holandii, natomiast w centralnej Europie wprowadzane są jedynie eksperymentalnie, zaś w odniesieniu systemu opisanego w wariancie 3 organ stwierdził, że w Europie nie był on jeszcze stosowany, natomiast w Holandii system ten wykorzystywany jest zaledwie przez 1% gospodarstw; (-) wyższe koszty realizacji przedsięwzięcia i wyższe koszty eksploatacji instalacji dla wariantów alternatywnych 3A, 3B, 3C w porównaniu do wariantu inwestorskiego oraz znacznie większy nakład wykorzystywanej energii; (-) wzrastający poziom zapylenia podczas zastosowania systemu podłóg warstwowych z podnoszoną podłogą i wymuszonym suszeniem powietrza - wariant alternatywny 3B; (-) brak ściółki w rzędowym systemie klatek z usuwalnymi ściankami i wymuszonym suszeniem nawozu powietrzem może niekorzystnie wpłynąć na zachowanie ptaków - wariant alternatywny 3C. Ponadto Wójt wskazał, że ściółkowy system chowu jest najpowszechniejszą metodą chowu brojlerów, zaś do najważniejszych jego zalet należy niższy koszt budowy pomieszczeń i ich wyposażenia oraz zbliżenie warunków bytowania ptaków do naturalnych. Na podstawie analizy ww. wariantów, Wójt uznał wariant alternatywny 4 polegający na magazynowaniu padłych sztuk zwierząt w chłodni, za najkorzystniejszy dla środowiska ze względu na redukcję emisji odorów w stosunku do wariantu inwestorskiego - szczególnie w okresie letnim. Wskazał przy tym, że wariant inwestorski jest korzystniejszy ekonomicznie od wariantu 4 ze względu na koszty sprzętu oraz późniejszej jego eksploatacji (zużycie prądu) oraz, że przechowywanie padłych sztuk zwierząt zaproponowane w wariancie inwestorskim stanowi powszechnie stosowane rozwiązanie na fermach drobiu i spełnia wszelkie wymogi związane z ochroną środowiska. Wyjaśnił przy tym, że padłe zwierzęta przekazywane będą specjalistycznej firmie, która będzie odbierała padłe ptaki własnym transportem po zgłoszeniu telefonicznym. Pojemniki na odpady, jak również pojemnik na zwierzęta padłe i ubite z konieczności, będą pojemnikami szczelnymi, zamkniętymi o zabezpieczonymi przed dostępem zwierząt, osób postronnych i przed czynnikami atmosferycznymi, co również zminimalizuje potencjalne oddziaływania odorowe generowane przez fermę. W ocenie organu wariant zaproponowany przez wnioskodawcę nie jest znacząco lepszy od wariantu 4, niemniej jednak przechowywanie padłych sztuk ptaków w szczelnych pojemnikach oraz bezzwłoczne odbieranie tych odpadów przez wyspecjalizowane firmy spełnią wymogi ochrony środowiska.

Ponadto, organ stwierdził, że planowana inwestycja w każdym z analizowanych wariantów nie spowoduje oddziaływania na środowisko poza terenem inwestycyjnym. W tym względzie wskazał, że aby ograniczyć negatywne oddziaływanie na etapie realizacji inwestycji, zobowiązano inwestora do zastosowania odpowiednich środków techniczno-organizacyjnych minimalizujących te oddziaływanie. Jeśli zaś chodzi o fazę eksploatacji fermy, Wójt wskazał, że emisja substancji do powietrza nastąpi z podstawowego procesu jakim jest hodowla brojlerów, a także z procesów pomocniczych, ze zbiorników oraz jako emisja niezorganizowana. Źródłami emisji zanieczyszczeń będą zaś wyloty instalacji wentylacyjnej emitujące zanieczyszczenia, silosy na paszę, instalacja grzewcza - kotły, agregat prądotwórczy oraz pojazdy poruszające się po terenie fermy. Organ sprecyzował, że hodowli drobiu towarzyszy przede wszystkim emisja amoniaku (przy czym największa występuje w ostatnim tygodniu cyklu hodowlanego), kurzu i siarkowodoru, podkreślając, że przeprowadzone w Raporcie obliczenia emisji substancji do powietrza poza terenem zakładu wykazały, że najwyższe wartości stężeń średniorocznych pyłu PM-10, pyłu PM 2,5, dwutlenku siarki, dwutlenku azotu i amoniaku nie będą przekraczały wartości dyspozycyjnej, w tym w odniesieniu do budynku zlokalizowanego na działce nr [...]. Przekroczone zostaną natomiast wartości stężeń jednogodzinnych dotyczących amoniaku, jednak dotrzymane zostaną dopuszczalne wartości rocznej częstości ich przekroczeń oraz wartości stężeń średniorocznych, co spełnia wymogi rozporządzenia, (którego oznaczenia nie dookreślono). W ocenie organu analiza normowanych przepisami prawa emisji amoniaku i siarkowodoru, które są głównymi substancjami odorotwórczymi wykazała, że nie wystąpią przekroczenia dopuszczalnych norm emisji ustalonych dla tych substancji poza granicami działki inwestora. W tym względzie Wójt stwierdził, że oddziaływanie przedsięwzięcia nie wykroczy poza teren będący własnością inwestora, a emisja zanieczyszczeń nie wpłynie znacząco na stan powietrza atmosferycznego. Organ wskazał, że w Aneksach 4 i 5 do Raportu autorzy wykazali, że, eksploatacja fermy nie przyczyni się do zwiększenia uciążliwości odorowej dla okolicznych mieszkańców. Ponadto działki [...] w K. i nr [...] w miejscowości R. nie będą narażone na ponadnormatywny hałas i nie znajdują się w zasięgu znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Wójt wskazał, że na inwestora nałożono obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej, w ramach której przeprowadzone mają zostać kontrolne pomiary hałasu w porze dnia na granicy najbliższego terenu objętego ochroną akustyczną, co umożliwi określenie rzeczywistego wpływu przedsięwzięcia na stan akustyczny środowiska w rejonie lokalizacji inwestycji.

Końcowo Wójt wyjaśnił w jaki sposób zabezpieczono środowisko gruntowo-wodne przed ewentualnymi zanieczyszczeniami. Odnosząc się zaś do podnoszonych przez okolicznych mieszkańców kwestii braku odpowiedniego areału ziemi na zagospodarowanie gnojowicy, Wójt wskazał, że została ona wyjaśniona w jednym z Aneksów do Raportu, gdzie zamieszczono stosowne wyliczenie powstałej gnojowicy oraz dołączono umowy dzierżawy gruntów na jej zagospodarowanie, a ponadto zobowiązano inwestora do zbywania całości nawozu po zakończeniu każdego cyklu produkcyjnego. Konkludując organ I instancji podkreślił związany charakter decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, brak podstaw do wydania decyzji negatywnej z uwagi na sprzeciw społeczności lokalnej, aprobatę organów opiniujących i uzgadniających dla Raportu uzupełnionego Aneksami 1-5. Do decyzji załączono charakterystykę przedsięwzięcia

Odwołania od ww. decyzji złożyli: S. i R. K., L. i P. K. oraz A.A.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. SKO zleciło z urzędu Wójtowi uzupełnienie materiału dowodowego przez: przedłożenie charakterystyki przedsięwzięcia, o której mowa w art. 82 ust. 3 u.i.o.ś., w której zostanie rzetelnie przedstawiona charakterystyka planowanego przedsięwzięcia nie tylko w zakresie systemu hodowlanego, zagospodarowania obornika, dezynfekcji kurników, odprowadzania nieczystości, ale także w zakresie emisji substancji zanieczyszczających do powietrza oraz emisji hałasu, a także możliwości lub braku, znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000; przedłożenie informacji na temat powiązań z innymi przedsięwzięciami w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych lub planowanych, dla których wydano decyzję środowiskową, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia, lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia – w zakresie w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem – jak tego wymaga art. 66 ust. 1 pkt 3b u.i.o.ś.; przedłożenie informacji w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa; wyjaśnienie, czym kierował się organ I instancji nie nakładając obowiązku przedłożenia analizy porealizacyjnej w zakresie zmian, jakie mogą nastąpić w środowisku na skutek funkcjonowania przedmiotowej fermy, tj. w zakresie emisji amoniaku i siarkowodoru do powietrza, stanowiących kryterium oceny uciążliwości zapachowej; wyjaśnienie na jakiej podstawie w osnowie decyzji przywołano § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. 2019, poz. 1839; dalej: "rozporządzenie RM z 2019 r.").

Decyzją z dnia 19 stycznia 2021 r. nr SKO.412/48/49/50/2020 SKO uchyliło decyzję Wójta z dnia 30 listopada 2020 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu SKO wyjaśniło, że nie dysponując wymaganym materiałem dowodowym zleciło Wójtowi jego uzupełnienie, jednakże po analizie orzeczeń sądowych zapadłych w innych sprawach o wydanie decyzji środowiskowych (zainicjowanych przez inwestora), doszło do przekonania że musiałoby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w znacznej części, w tym z udziałem organów współdziałających, do czego nie jest uprawnione. SKO stwierdziło bowiem, że Wójt nie dokonał pełnej i wnikliwej weryfikacji Raportu i Aneksów 1-5 (w tym głównie Aneksu nr 2 do Raportu), w kontekście całokształtu wymogów informacyjnych stawianych temu dowodowi, stosownie do treści art. 66 u.i.o.ś., przyjmując bezkrytycznie zawarte w nim ustalenia. W ocenie SKO Wójtowi umknęło, że w art. 62 u.i.o.ś. określono kwestie, które muszą być analizowane w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - w tym między innymi bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi. Wedle SKO warianty przedsięwzięcia, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś., powinny różnić się przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko oraz na zdrowie i życie ludzi, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających chronić ww. dobra w jak najpełniejszym wymiarze. Odnosząc się do zaproponowanych racjonalnych wariantów alternatywnych 3A-3C, SKO wskazało, że autorzy nie podli źródeł literaturowych wskaźników obniżonej emisji amoniaku, w każdym z tych wariantów, ani też własnych obliczeń, w konsekwencji zatem nie wiadomo na jakiej podstawie przyjęto znaczną redukcję emisji amoniaku (o 83% i 94%), podczas gdy jedynie weryfikacja wskaźników umożliwiłaby stwierdzenie poprawności wykonanej analizy oddziaływania na stan powietrza atmosferycznego. W opisie wariantów SKO stwierdziło również brak informacji dotyczącej sposobu magazynowanie padłych sztuk oraz oddziaływań na środowisko oraz zdrowie i życie ludzi. Ponadto, w opisie wariantu 3C autorzy Raportu zawarli stwierdzenia, na które nie potrafili odpowiedzieć, używając sformułowań: "wydaje się, można oczekiwać, zakłada się, snuje się domysły, może wymagać, najprawdopodobniej". W konsekwencji SKO oceniło ten wariant za pozorny. Oceniając alternatywny wariant 4, SKO wskazało, że został on uznany przez autorów Raportu za wariant najkorzystniejszy dla środowiska z uwagi na redukcję emisji odorów w stosunku do wariantu inwestorskiego. Zwróciło przy tym jednak uwagę, że zmienia on sposób oddziaływania inwestycji na środowisko jedynie w aspekcie magazynowania padłych sztuk (zmniejszenie odorów i zwiększenie hałasu), przy czym autorzy raportu nie wskazali wskaźników wzrostu hałasu i zmniejszenia odorów oraz materiałów źródłowych w oparciu, o które poczynili w tym względzie wnioski. W ocenie SKO, skoro wariant 4 nie będący w zasadzie żadną alternatywą dla wariantu inwestorskiego, został uznany za najlepszy dla środowiska - to wyjaśnienia wymaga, dlaczego nie został on należycie przeanalizowany przez organ I instancji. SKO zwróciło przy tym uwagę na brak zawarcia, w zestawieniu analizowanych wariantów sporządzonym w Aneksie nr 2 (tabela 2), dostatecznych danych uzasadniających stwierdzenie o 83-94% redukcji emisji amoniaku w wariantach 3A-3C w porównaniu do wariantu inwestorskiego, o redukcji emisji odorów oraz o braku przekroczenia obowiązujących norm przez emisję hałasu. W ocenie SKO brak podania w Raporcie źródła tych stwierdzeń i tym samym brak możliwości ich weryfikacji, skutkują brakiem ich wiarygodności. Co więcej autorzy Raportu na str. 24-25 Aneksu nr 2 wskazali, że techniki utrzymania drobiu wymienione w wariantach alternatywnych 3A-3C nie są stosowane w Polsce, co oznacza również brak łatwo dostępnego serwisowania tych technik. Opis analizowanych wariantów nie pozwala, w ocenie SKO, na dokonanie oceny, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w którymś z wariatów alternatywnych (wskazana w wariancie 3A i 3B redukcja amoniaku wskazywałaby na konieczność wyboru któregoś z nich), zaś żaden z wariantów nie wskazuje możliwych do zastosowania środków ograniczających niekorzystne oddziaływanie na zdrowie i warunki życia ludzi oraz sposobów redukcji emisji odorów, a także obliczeń dotyczących emisji, co przemawia za ich jedynie pozornym charakterem i nie daje możliwości określenia przewidywanego ich oddziaływania na środowisko. Odnosząc się do konieczności racjonalności wariantów alternatywnych, SKO podkreśliło, że Wójt nie dokonał ich należytej oceny, a w rezultacie również organ odwoławczy takiej oceny nie mógł dokonać.

Sprzeciw od ww. decyzji kasacyjnej wniósł do WSA w Białymstoku inwestor, który zarzucił naruszenie następujących przepisów:

a) art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś, przez przyjęcie, że warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko oraz zdrowie i życie ludzi, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających chronić ww. dobra w jak najpełniejszym wymiarze, podczas gdy przepisy u.i.o.ś nie precyzują wprost charakteru wariantowania, które ma być dokonane w raporcie, poza sformułowaniem, że wariant alternatywny ma być wariantem racjonalnym;

b) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności:

i. uznanie, że skarżący nie wskazał źródła danych na podstawie których dokonano analizy wariantów przedsięwzięcia, podczas gdy w aneksach do raportu zawarte są informacje szczegółowo odnoszące się do podstaw, na których dokonano analizy wariantów,

ii. kwestionowanie przedstawionych alternatywnych wariantów w zakresie technik hodowli drobiu,

iii. pominięcie w ocenie Aneksu nr 2 do Raportu, w którym znajduje się szczegółowa analiza rozpatrywanych wariantów - w tabeli 3 w Aneksie 2 zestawiono bowiem ocenę analizowanych wariantów, gdzie jednym z kryteriów środowiskowych było "Oddziaływanie na ludzi (w tym konflikty społeczne)",

iv. uznanie, że żaden z wariantów w Raporcie nie wskazuje możliwych do zastosowania środków ograniczających niekorzystne oddziaływanie na warunki zdrowia i ludzi oraz sposób redukcji odorów, a także obliczenia dotyczące emisji,

v. przyjęcie, że materiał dowodowy nie odnosił się do wielkości i częstotliwości uciążliwości zapachowych jest nieuzasadniony;

c) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie skarżącego o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, tym samym nie zapewniając skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, a co za tym idzie, działając w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, w sposób sprzeczny z zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;

d) art. 74 ust. 3 u.i.o.ś. w zw. z art. 49 k.p.a. przez uznanie, że na uwzględnienie zasługuje zarzut pominięcia A.A. jako strony w postępowaniu, podczas gdy w sytuacji jeżeli stron postępowania jest więcej niż 10, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej, który to typ obwieszczenia został prawidłowo zastosowany przez organ I instancji.

Wobec powyższego, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wskazując w uzasadnieniu skargi m.in., że SKO naruszyło art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś., bowiem przyjęło konieczność zróżnicowania wariantów pod względem oddziaływania na środowisko, w sytuacji gdy przepisy ustawy nie precyzują wprost charakteru wariantowania poza wymogiem, że wariant alternatywny ma być wariantem racjonalnym. Skarżący wskazał na treść poradnika Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska "Zmiany w postępowaniach administracyjnych w sprawach ocen oddziaływania na środowisko" (Warszawa 2011 r., s. 57-58) oraz powołał się na treść załącznika IV pkt 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.U.UE. L 26/1 z 28 stycznia 2012 r.; dalej: "dyrektywa 2011/92/U") zmienionej Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE z 16 kwietnia 2014 r. (Dz.U.UE. L 124/1 z 25 kwietnia 2014 r.; dalej: "dyrektywa 2014/52/EU"). Na ich podstawie wywiódł, że nie sprecyzowano o jakiego typu wariantowanie chodzi, poza wymogiem przedstawienia wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Warianty te mogą mieć różny charakter, np. dotyczyć lokalizacji przedsięwzięcia (jest to najlepszy sposób uniknięcia negatywnego oddziaływania), ale również skali przedsięwzięcia, zastosowanej technologii, rozwiązań technicznych, harmonogramu czy organizacji prac. Istotne jest zachowanie celu oceny - czyli znalezienie rozwiązania optymalnego dla realizacji przedsięwzięcia. Strona skarżąca wskazała, że wariant racjonalny do taki, który mógłby zostać wybrany i wykonany przez wykonawcę, a wariant alternatywny to wariant różniący się od zaproponowanego przez inwestora. W jej ocenie, warianty alternatywne 3A, 3B, 3C, 4 spełniają te kryteria. Wariant proponowany przez wnioskodawcę może być jednocześnie wariantem najkorzystniejszym dla środowiska (wówczas wystarczy przedstawienie tylko dwóch wariantów), natomiast nigdy wariant proponowany przez wnioskodawcę nie może się pokrywać się z wariantem alternatywnym. Skarżący podkreślił, że zaproponował więcej niż jest to niezbędne wariantów alternatywnych, uprzednio przedyskutował je z RDOŚ uzyskując informacje, że warianty 3A, 3B, 3C, 4 będą właściwe i wystarczające w obliczu orzecznictwa i obowiązujących przepisów prawnych. Także przedstawione techniki hodowli drobiu są powszechnie proponowane w dokumentacji Komisji Europejskiej. Zdaniem skarżącej Spółki, nawet jeśli jakaś technologia nie jest powszechnie stosowana w Polsce, nie znaczy to że nie będzie stosowana w przyszłości.

W odpowiedzi na sprzeciw SKO wniosło o jego oddalenie i wywiodło, że redukcja emisji amoniaku przemawia za wyborem któregoś z wariantów alternatywnych, a nie za wyborem wariantu inwestorskiego, jednakże wariantowość mająca jedynie pozorny charakter, nie daje możliwości określenia przewidywanego oddziaływania tych wariantów na środowisko. Zdaniem SKO, strona skarżąca nie zauważa, że racjonalny wariant alternatywny nie może bazować na oczekiwaniach, domysłach, lecz powinien umożliwiać dokonanie wyboru. Skoro zaś przedsięwzięcie nie może być realizowane w wariancie alternatywnym, bo w praktyce się go nie realizuje, to pozostaje jedynie wariant proponowany przez inwestora - to zaś uniemożliwia wybór.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Sprzeciw podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sformułowanie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" powinno być wykładane z należytym wyważeniem dwóch okoliczności: merytorycznego charakteru postępowania odwoławczego (co oznacza, że organ odwoławczy nie może uchylać się, przez zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a., od przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego we własnym zakresie na podstawie art. 136 k.p.a.) oraz konieczności respektowania zasady dwuinstancyjności postępowania (zgodnie z art. 15 i art. 127 k.p.a., każda strona postępowania powinna mieć zagwarantowane prawo do dwukrotnego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez dwie instancje administracyjne). Innymi słowy, w postępowaniu administracyjnym merytoryczne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie powinno mieć miejsce w dwóch instancjach. Niedopuszczalną jest więc praktyka, w której organ I instancji uchyla się od rozpatrzenia istoty sprawy i tę lukę uzupełnia dopiero organ II instancji. W takiej sytuacji powstaje brak rozpatrzenia sprawy w jednej instancji, a więc niezrealizowanie konstrukcyjnego elementu postępowania administracyjnego.

Istota zasady dwuinstancyjności postępowania ujawnia się w szczególności w sprawach takich jak niniejsza, przy wyraźnie zarysowanym konflikcie między inwestorem a pozostałymi stronami postępowania oraz społecznością lokalną. Interes stron postępowania, ale i interes społeczny w takich sytuacjach wymaga, aby w obu instancjach w pełni zrealizowano wymagania art. 7 k.p.a., tj. podjęto z urzędu i na wniosek strony wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Innymi słowy, konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (art. 138 § 2 K.p.a.) powinien zostać przebadany i oceniony w obydwu instancjach administracyjnych. Organ odwoławczy powinien bowiem uzupełniać postępowanie wyjaśniające wyłącznie w zakresie niedotyczącym istoty sprawy (art. 136 k.p.a.), zaś gdy uzupełnienie dotyczy istoty sprawy – powinien wydać decyzję na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ odwoławczy powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Z powyższym wiąże się zakres kontroli sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw skarżącego wywiedziony od decyzji kasacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. W myśl natomiast art. 64e p.p.s.a., sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o których mowa wyżej cytowanym art. 138 § 2 k.p.a. Ograniczony zakresu kontroli decyzji objętej sprzeciwem jest zatem szczególną cechą odróżniającą postępowanie zainicjowane wniesieniem sprzeciwu od zwykłego postępowania skargowego, w którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się bowiem jedynie do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z unormowania przewidzianego w art. 138 § 2 k.p.a. Podczas kontroli prawidłowości zastosowania tej regulacji procesowej przez organ odwoławczy, sąd nie może zatem dokonywać ocen o charakterze przesądzającym dla sposobu zakończenia sprawy. Kontroluje natomiast ziszczenie się w sprawie przesłanek do wyjątkowego odstąpienia przez organ odwoławczy od obowiązku ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Jak wyjaśnił przy tym NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 9/11 (dostępnym na internetowej stronie bazy orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA"), decyzja kasacyjna, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. jest typowym rozstrzygnięciem procesowym, nie przesądza zatem o istocie sprawy administracyjnej, lecz jest ostatnim aktem wydanym w toku instancji, który w inny sposób kończy postępowanie.

Jak to już wyżej wskazano, wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie obie ww. przesłanki: po pierwsze gdy decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, po drugie, gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Druga z ww. przesłanek ma, w przeciwieństwie do pierwszej, charakter ocenny, wymagający każdorazowej interpretacji na tle zaistniałych okoliczności faktycznych danej sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co z kolei uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA dnia 24.04.2014 r., sygn. akt II OSK 2846/12, CBOSA). Podkreślić przy tym należy, że rozstrzygnięcie kasacyjne może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu II instancji co do stanu faktycznego, nie da się wyeliminować z zastosowaniem art. 136 k.p.a. (tj. w trybie uzupełniającego postępowania dowodowego).

Dokonując zatem kontroli decyzji kasacyjnej, sąd ocenia, czy organ odwoławczy nie przekroczył swoich uprawnień określonych w art. 138 § 2 k.p.a., a więc, czy organ odwoławczy, na niego się powołujący, wykazał w sposób przekonywujący istnienie opisanych tam przesłanek. Dokonanie oceny wymaga jednak uwzględnienia treści przepisów prawa materialnego, w oparciu o które sprawa powinna zostać rozstrzygnięta, bowiem bez tego nie byłoby możliwe ustalenie, czy istota sprawy została rozpoznana przez organ I instancji, a tym samym, czy decyzja organu odwoławczego zawiera uzasadnione podstawy. W tym przypadku normy prawa materialnego, stanowią jedynie kryterium oceny przesłanek wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a., a nie przedmiot merytorycznego rozpoznania.

Przedmiotem tak zakreślonej kontroli sądu w rzeczonym postępowaniu, jest decyzja SKO uchylająca w całości decyzję środowiskową Wójta i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, za wydaniem decyzji kasacyjnej przemawiały stwierdzone nieścisłości i niedokładności w materiale dowodowym sprawy, w szczególności zaś okoliczność braku możliwości dokonania oceny, czy warianty alternatywne przedstawione w Raporcie posiadają cechę racjonalności oraz braku możliwości rzeczywistego stwierdzenia, który z nich jest w istocie najkorzystniejszy dla środowiska, skoro po pierwsze Raport nie zawiera dostatecznego uzasadnienia, w tym danych źródłowych oraz stosownych obliczeń, potwierdzającego redukcję emisji amoniaku oraz odorów przy zastosowaniu któregokolwiek z nich, w porównaniu z systemem proponowanym przez inwestora (co samo w sobie wskazywać by mogło na większą zasadność ich zastosowania zamiast wariantu inwestorskiego), a po drugie warianty te nie są stosowane w Polsce, zaś w Europie jedynie sporadycznie i eksperymentalnie. To z kolei przemawiało za brakiem możliwości przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania dowodowego bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. SKO zwróciło przy tym uwagę na brak zawarcia w wariantach alternatywnych 3A-3C informacji dotyczących sposobu magazynowania padłych sztuk zwierząt i oddziaływań na środowisko oraz zdrowie i życie ludzi, a dodatkowo w wariancie 3C na posłużenie się niedookreślonymi zwrotami, dodatkowo wskazującymi na hipotetyczność przedstawionego wariantu. Co więcej SKO zakwestionowało alternatywność wariantu 4 uznanego przez autorów Raportu za najkorzystniejszy dla środowiska, ze względu na fakt, że różni się on wariantu inwestorskiego jedynie sposobem przechowywania padłych zwierząt, czego konsekwencją będzie zmniejszenie odorów przy jednoczesnym zwiększeniu hałasu. SKO wskazało, że wariant ten umknął z pola widzenia oceny organu I instancji, pomimo oznaczenia go w Raporcie jako najkorzystniejszy dla środowiska.

Wyjaśnić przy tym należy, że materialnoprawną podstawę kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji, stanowiły przepisy u.i.o.ś., które nakazują przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć, które mogą znacząco oddziaływać na środowisko (zawsze lub potencjalnie) – art. 59 ust. 1 u.i.o.ś. Rodzaje tych przedsięwzięć zostały wymienione w rozporządzeniu RM (mającym zastosowanie w niniejszej sprawie i zasadnie powołanym przez organ I instancji). Przedmiotowe przedsięwzięcie jako zaklasyfikowane w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia RM, niewątpliwie należy do przedsięwzięć zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (co nie jest okolicznością sporną), a zatem podlegało ocenie oddziaływania środowisko w ramach kontrolowanego postępowania. Zauważyć przy tym należy, że wedle art. 62 ust. 1 u.i.o.ś. w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia (1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na: środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, krajobraz, w tym krajobraz kulturowy, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami oraz dostępność do złóż kopalin; (1a) ryzyko wystąpienia poważnych awarii oraz katastrof naturalnych i budowlanych; (2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; (3) wymagany zakres monitoringu. Informacje umożliwiające analizę tych kryteriów powinien zawierać raport o oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 66 ust. 1 u.i.o.ś.). Szczegółowe elementy, które raport ten powinien zawierać zostały sprecyzowane w pkt 1-20 ww. przepisu.

Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać m.in.: opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym: wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego (lit. a.) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska (lit. b.) - wraz z uzasadnieniem ich wyboru (pkt 5); określenie przewidywanego oddziaływania analizowanych wariantów na środowisko, w tym również w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej i katastrofy naturalnej i budowlanej, na klimat, w tym emisje gazów cieplarnianych i oddziaływania istotne z punktu widzenia dostosowania do zmian klimatu, a także możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko, a w przypadku drogi w transeuropejskiej sieci drogowej, także wpływu planowanej drogi na bezpieczeństwo ruchu drogowego (pkt 6); porównanie oddziaływań analizowanych wariantów na: ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze, powierzchnię ziemi, z uwzględnieniem ruchów masowych ziemi, i krajobraz, dobra materialne, zabytki i krajobraz kulturowy, objęte istniejącą dokumentacją, w szczególności rejestrem lub ewidencją zabytków, formy ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2020, poz. 55 ze zm.), w tym na cele i przedmiot ochrony obszarów Natura 2000 oraz ciągłość łączących je korytarzy ekologicznych, elementy wymienione w art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. b u.i.o.ś., jeżeli zostały uwzględnione w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub jeżeli są wymagane przez właściwy organ, wzajemne oddziaływanie między ww. elementami (pkt 6a) oraz uzasadnienie proponowanego przez wnioskodawcę wariantu z uwzględnieniem informacji, o których mowa wyżej w pkt 6 i 6a (pkt 7). Ponadto raport zawsze powinien zawierać źródła informacji stanowiące podstawę do jego sporządzenia (art. 66 ust. 1 pkt 20 u.i.o.ś.).

W tego typu sprawach jak kontrolowana, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ma charakter specyficznego dowodu i stanowi podstawę do ukształtowania odpowiedniej treści decyzji administracyjnej. Jako specyficzny, sformalizowany środek dowodowy oraz zawierający oświadczenie inwestora o założonych parametrach projektowanej inwestycji i jej oddziaływaniu na środowisko, podlega weryfikacji pod kątem zgodności z prawem. Nie służy on wykazaniu stanu obiektywnie istniejącego ale wykazaniu tego, jak będzie kształtować się oddziaływanie projektowanego przedsięwzięcia na środowisko, w oparciu o dostępną wiedzę. Zgodnie z powyższym, powinien on nie tylko zawierać opis wariantów, lecz rolą inwestora przedstawiającego raport jest przekonanie organu, że rozważał on realizację przedsięwzięcia nie tylko z perspektywy opłacalności, ale również z perspektywy wpływu na środowisko i wybrał, w granicach ekonomicznie dla siebie uzasadnionych, wariant najmniej negatywnie oddziałujący na środowisko. Z tego względu warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zaś ich celem jest niedopuszczenie do podjęcia działalności mogącej negatywnie na nie oddziaływać. Podkreślić przy tym należy, że skuteczność działań prewencyjnych w indywidualnej ocenie konkretnego przedsięwzięcia, uzależniona jest w dużej mierze od jakości opracowanych w raporcie wariantów oraz prawidłowej ich oceny przez organ. Zasada prewencji w ocenie oddziaływania na środowisko wymaga stosowania odpowiednich rozwiązań technicznych i technologicznych, które zawsze powinny znaleźć się w opisie wariantów, których rolą jest chronić środowisko w jak najpełniejszym wymiarze (por. m.in. wyrok NSA z 26 maja 2020 r., II OSK 3327/19, CBOSA).

Jakkolwiek w skardze trafnie wskazano, że wyżej cytowane przepisy u.i.o.ś. nie precyzują wprost charakteru wariantowania, które ma być dokonane w raporcie, to podkreślić należy, że sposób wariantowania został obszernie wypracowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, a ponadto – na co zwraca uwagę również strona skarżąca - istotne wskazówki w tym zakresie zostały zawarte w poradniku GDOŚ oraz w dyrektywach zaimplementowanych do polskiego porządku prawnego m.in. przepisami u.i.o.ś., z których wynika, że wariantowanie w raporcie polega na: przedstawieniu racjonalnych (rozsądnych) przeanalizowanych przez inwestora rozwiązań alternatywnych związanych z projektem, wielkością, skalą, lokalizacją, technologią przedsięwzięcia, porównaniu wpływu poszczególnych wariantów na środowisko oraz dokonaniu uzasadnionego wyboru jednej z opcji z uwzględnieniem wpływu przedsięwzięcia na środowisko (vide: pkt 31 preambuły dyrektywy 2014/52/EU oraz art. 5 ust. 1 lit. d. dyrektywy 2011/52/UE i pkt 2 załącznika IV do tej dyrektywy). W orzecznictwie jednolicie wskazuje się zaś, że "racjonalność" wariantu oznacza, że wariant taki faktycznie mógłby zostać wybrany przez organ dokonujący oceny raportu zamiast wariantu zaproponowanego przez inwestora. Racjonalny wariant alternatywny nie może mieć więc charakteru abstrakcyjnego czy też teoretycznego. Nie należy więc przedstawiać wariantu, którego faktyczna realizacja jest technicznie lub faktycznie niemożliwa albo jego realizacja jest skazana na niepowodzenie (np. ze względów finansowych). Z kolei "alternatywność" oznacza, że wariant ten musi się różnić od wariantu proponowanego przez inwestora w zakresie oddziaływania na środowisko. "Alternatywność" wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń). Nie jest też wykluczone odwoływanie się do innych różnic, wynikających np. z kryteriów ekonomicznych i społecznych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., II OSK 1871/17, CBOSA – zapadły w innej ze spraw zainicjowanych przez stronę skarżącą). Przy czym opamiętać należy, że element ekonomiczny jest tylko jedną z przesłanek oceny wariantów i wyboru wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, a zatem nie jest cechą zawsze przesądzającą o wyborze. Analiza przesłanki ekonomicznej jest złożona. Z jednej bowiem strony nieuzasadnione jest przedstawianie i wybieranie wariantu, którego faktyczna realizacja jest technicznie lub faktycznie niemożliwa albo jego realizacja jest skazana na niepowodzenie (np. ze względów finansowych). Z drugiej jednak strony czynnik ekonomiczny nie może wyłącznie przesądzać o wyborze, bowiem w zasadzie prewencji środowiskowej nie chodzi o to, by inwestor poniósł jak najmniejsze koszty, ale o to, by jak najmniejsze koszty poniosło środowisko. Tym samym nie jest uzasadnione kierowanie się wyłącznie przesłankami ekonomicznymi w taki sposób, że skorzysta na tym inwestor, a skutki w przyszłości poniesie środowisko (por. min. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11 lutego 2020 r., II SA/Bk 583/19, CBOSA).

Przygotowanie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego wymaga więc każdorazowo przeprowadzenia indywidualnej oceny danego przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdyby ten wariant miał być zrealizowany. Wszystkie elementy raportu powinny zatem podlegać rozsądnemu osądowi i ocenie, która to ocena spoczywa na organach administracji publicznej. W konsekwencji opis analizowanych wariantów powinien być na tyle rzetelny i dokładny, by organ rozpatrujący sprawę mógł zbadać, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w wariancie alternatywnym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 lipca 2019 r., II SA/PO 247/19, CBOSA).

Trafnie Kolegium zarzuciło organowi I instancji brak dokonania rzetelnej weryfikacji przedstawionych wariantów w kontekście spełnienia przesłanki racjonalności oraz przekopiowanie "słowo w słowo" stwierdzenia autorów Raportu o wyniku analizy, uzasadniającej wybór wariantu inwestorskiego. Skoro tymczasem, jak wskazuje się w orzecznictwie raport jest najważniejszym dowodem w sprawie, a przedstawione w nim warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów prawidłowej oceny oddziaływania na środowisko – to wszechstronna ocena czy przedstawione w nim warianty alternatywne są racjonalnymi wariantami alternatywnymi, powinna być obowiązkową, kluczową i elementarną częścią uzasadnienia decyzji środowiskowej, opartą na weryfikowalnych informacjach. Ocena ta, z uwagi właśnie na jej kluczowy charakter, powinna się znaleźć w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej, zostać poprzedzona zażądaniem od inwestora wyjaśnień, zaś uzupełnianie tego braku na etapie odwoławczym jest niedopuszczalne z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania. Innymi słowy, brak oceny racjonalności i alternatywności wariantów wskazanych obok inwestorskiego, jest naruszeniem przez organ I instancji przepisów postępowania (art. 7 k.p.a.) powodującym, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie został wyjaśniony, co niewątpliwie ma wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Słusznie przy tym SKO dostrzegło, że wariant racjonalny oznacza wariant, który faktycznie mógłby zostać wybrany przez organ dokonujący oceny Raportu i zrealizowany zamiast wariantu zaproponowanego przez inwestora, co nie znalazło uzasadnienia w decyzji Wójta. Porównano w nim co prawda każdy z wariantów w różnych ich aspektach, jednak wskazano jednocześnie na niestosowanie w Polsce technik wariantów 3A-3C, sporadyczne stosowanie ich w Holandii, eksperymentalne stosowanie technik z perforowanymi podłogami i podłogami warstwowymi w centralnej Europie oraz w sposób niejasny wskazano na niestosowanie rzędowego systemu klatek w Europie przy jednoczesnym zwróceniu uwagi, że system ten jest jednak wykorzystywany w Holandii w przypadku poniżej 1% gospodarstw. Organ I instancji przyjął zatem a priori racjonalny charakter wariantów alternatywnych wskazanych w Raporcie, bez ustalenia rzeczywistej opłacalności i technicznej możliwości realizacji wariantów 3A-3C, czyli bez zweryfikowania rzeczywistej możliwości ich zrealizowania przez inwestora. Okoliczność tą podkreśliło SKO w odpowiedzi na skargę wskazując, że znaczna redukcja emisji amoniaku i tym samym odorów, w przypadku zastosowania któregokolwiek z wariantów alternatywnych 3A-3C, wskazywałaby na konieczność realizacji przedsięwzięcia w jednym z nich. Z tego jednak powodu, że warianty te nie są w Polsce i w Europie realizowane to do wyboru pozostaje w istocie jedynie wariant inwestora, co w rzeczywistości czyni wybór pozornym. Ocena organu odwoławczego jest w ocenie sądu trafna i uwypukla istotę nieprawidłowości decyzji Wójta.

Stanowisko strony skarżącej nie potwierdza przy tym racjonalności zaproponowanych wariantów alternatywnych pod względem ekonomicznym i technologicznym. stosowne ustalenia i wyjaśnienia powinien przedsięwziąć w tej kwestii organ I instancji, zaś tych kluczowych elementów zabrakło – co nastąpiło z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji Wójta ma charakter wręcz sprawozdawczy w odniesieniu do treści Raportu, co trafnie wypunktowało Kolegium. Jest to wada, która nie mogła być sanowana na etapie odwoławczym, bowiem świadczy o istotnym braku w wyjaśnieniu sprawy. Jednocześnie nieskutecznie skarżący zarzuca Kolegium naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., bowiem zastosowanie tych przepisów w sprawie niniejszej na etapie odwoławczym musiałoby nastąpić z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania i przepisu art. 136 k.p.a.

Formułując powyższy wniosek sąd ma na uwadze twierdzenia skarżącej spółki, że zaproponowane warianty zawierają rozwiązania przewidziane w Decyzji Wykonawczej Komisji (UE) 2017/302 z 15 lutego 2017 r. ustanawiającej konkluzje dotyczące najlepszych technik (BAT) w odniesieniu do intensywnego chowu drobiu lub świń zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE (Dz.U.UE L z 21 lutego 2017 r.) oraz zostały zaakceptowane przez organy uzgadniające i opiniujące. Okoliczność jednak, że określony wariant jest rekomendowany przez Komisję Europejską nie oznacza spełnienia przez ten wariant cechy racjonalnego wariantu alternatywnego w konkretnej sprawie. Tym bardziej w niniejszej, w której wskazano na praktyczne niestosowanie wariantów 3A-3C w Europie oraz zupełne niestosowanie ich w Polsce. Przy stwierdzeniach Raportu o eksperymentalności zaproponowanych ww. wariantów alternatywnych, ocenie winna podlegać racjonalność związana z techniczną i ekonomiczną opłacalnością ich realizacji. W przeciwnym razie organ powinien zażądać przedstawienia innych wariantów alternatywnych, które mogą nawiązywać np. do skali inwestycji. Konieczność wybiernia przez organ między wariantami, których fatyczna możliwość realizacji budzi poważne zastrzeżenia, nie jest wyborem, o który chodzi ustawodawcy w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś.

Podkreślić przy tym należy, że celem ww. przepisu jest, aby proponowane warianty nie były pozornymi, a przy tym więc, aby pozorny nie był również wybór organu. W orzecznictwie wskazuje się, że alternatywny wariant racjonalny nie może mieć charakteru pozornego, tj. nie może się sprowadzać do zaproponowania realizacji przedsięwzięcia w tej samej lokalizacji przy niewielkich różnicach technologicznych (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., II OSK 1871/17, CBOSA). Trudno przy tym za racjonalny wariant alternatywny uznać ten, który względem wariantu inwestorskiego różni się jedynie sposobem przechowywania padłych sztuk zwierząt (wariant 4). Rozwiązanie, które inwestor wskazał jako wariant alternatywny 4 jest w istocie wersją wariantu inwestorskiego, różniącą się jedynie powyższym rozwiązaniem. Zaproponowano w nim realizację przedsięwzięcia w tym samym miejscu i w tych samych rozmiarach, co w wariancie inwestorskim, zaś oba warianty praktycznie nie różnią się od siebie pod względem technologicznym. Ów wariant alternatywny, zmienia zatem sposób oddziaływania inwestycji na środowisko, jedynie w aspekcie odoru generowanego przez padłe i ubite zwierzęta oraz hałasu generowanego przez urządzenia chłodnicze do ich przechowywania. Tymczasem, jak wynika z Raportu, źródłami emisji zanieczyszczeń będą przede wszystkim zanieczyszczenia pochodzące z procesów chowu brojlerów, głównie substancje odorotwórcze, powstające w wyniku rozkładu produktów przemiany materii tych zwierząt (odchody kurze, gnojowica), a także hałas generowany przez systemy wentylacyjne oraz ruch kołowy pojazdów obsługujących fermę. W tym zakresie wariant alternatywny 4 nie jest w zasadzie żadną alternatywą dla wariantu inwestorskiego i w ocenie sądu, ma charakter wyłącznie pozorny.

Budzi również uzasadnioną wątpliwość, czy wariant ten, rzeczywiście spełnia cechy wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Żadna nadająca się do weryfikacji ocena tego wariantu nie została przez organ I instancji sformułowana. Tymczasem niezbędna jest analiza, czy korzyść płynąca dla środowiska przy zastosowaniu tego wariantu jest tak istotna i na tyle znaczna, że spełnia on cechy wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, czy też jest to – biorąc pod uwagę skalę inwestycji i zastosowaną technikę magazynowania padłych bądź ubitych zwierząt w wariancie inwestorskim (zamknięte, szczelne kontenery, których zawartość będzie bez zbędnej zwłoki opróżniana przez specjalistyczną firmę) – wariant o korzyści nieistotnie odbiegającej od wariantu inwestorskiego. Organ powinien mieć na uwadze, że głównym problemem środowiskowym spornej inwestycji będzie emisja odorów i zanieczyszczeń, a zatem to w tym aspekcie, wariant 4 powinien być oceniony jako mający, bądź niemający znaczenia z tego punktu widzenia.

W konsekwencji podzielić należało stanowisko SKO, że Raport nie zawiera w istocie żadnego racjonalnego wariantu alternatywnego, który nadawałby się do porównania z wariantem inwestorskim, w kontekście wytycznych ustawowych. W istocie zatem, bazując na danych zawartych w Raporcie, Wójt nie miał możliwości dokonania wyboru (choćby porównania) innego wariantu realizacji przedsięwzięcia niż zaproponowany przez inwestora. Zauważyć przy tym należy, że art. 81 ust. 1 u.u.i.ś., stanowi, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika brak możliwości realizacji przedsięwzięcia w wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji, spośród wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś., wariant dopuszczony do realizacji. W przypadku braku możliwości realizacji przedsięwzięcia w tych wariantach oraz w przypadku braku zgody wnioskodawcy na wskazanie w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wariantu dopuszczonego do realizacji, organ odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia. Tymczasem planowane przedsięwzięcia polegać ma na hodowli drobiu. Jest to tego rodzaju inwestycja, która w ramach ekonomicznej opłacalności może być realizowana w wariantach alternatywnych, choćby z uwagi na wielkość obsady, zastosowane rozwiązania technologiczne, czy lokalizację. Nie występuje tu zatem sytuacja realnego braku możliwości wskazania alternatywnego racjonalnego wariantu. Nadto sam inwestor nie wykazał takiej okoliczności, dając jednak do zrozumienia, że wyraża zainteresowanie realizacją jedynie wariantu inwestorskiego.

Nie podważa powyższych wniosków okoliczność zaakceptowania wariantów przez organy uzgadniające i opiniujące, bowiem ocena, czy w tym konkretnym przypadku istnieje rzeczywista możliwość wyboru, każdorazowo spoczywa na organie orzekającym o środowiskowych uwarunkowaniach. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się jednolicie, że pozytywne uzgodnienia ze strony organów współdziałających nie są wiążące dla organu określającego środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, a więc nie obligują organu do wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Pamiętać bowiem należy, że muszą zostać spełnione, także inne warunki wymagane przepisami prawa, w tym spełnienie przez raport wymagań zakreślonych w art. 66 ust. 1 pkt 5-7 u.i.o.ś., czego w niniejszej sprawie stwierdzić nie można.

Zwrócić przy tym należy uwagę, że środowisko stanowi dobro publiczne, natomiast jego ochrona, zgodnie z art. 74 ust. 2 Konstytucji RP, jest obowiązkiem władz publicznych. Dlatego inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., a nie tylko wariantu, którym inwestor jest zainteresowany (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Po 190/14, CBOSA). Co za tym idzie, uchybienie polegające na braku w raporcie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego poddającego się analizie i porównaniu oraz brak określenia przewidywanego jego oddziaływania na środowisko, każdorazowo musi być uznane za wadę pozbawiającą raport przydatności dla postępowania, zaś oparcie się przez organy na tego rodzaju wadliwym raporcie, rodzi konieczność uznania tego uchybienia za istotny brak postępowania wyjaśniającego, rzutujący na konieczność jego powtórzenia w I instancji. Nie chodzi bowiem o to, że SKO, czy sąd kwestionują racjonalność wariantów alternatywnych z przyczyn merytorycznych (takiej wypowiedzi organ w decyzji kasacyjnej ani sąd w sprawie ze sprzeciwu na taką decyzję zawrzeć nie mogą), ale o to, że brak jest w tym zakresie wyczerpującej oceny w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej. W związku z tym przyjęcie, że przedstawiono racjonalne warianty alternatywne nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy i jest zdecydowanie przedwczesne.

Z uwagi na powyższe nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty zawarte w sprzeciwie. Przyznając bowiem słuszność orzeczeniu SKO i w pełni popierając stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie można przyznać za skarżącym, że organ ten naruszył art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. i niezasadnie stwierdził konieczność przeprowadzenia wyjaśnień i dokonania oceny naruszając również art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Nie można bowiem zaakceptować sytuacji, w której Raport nie zawiera poddającego się analizie racjonalnego i rzeczywistego wariantu alternatywnego, zaś wariant przedstawiony jaklo najkorzystniejszy dla środowiska, jest praktycznie tożsamy z wariantem zaproponowanym przez inwestora do realizacji. Przeczy to bowiem założeniu, że organ orzekający będzie mógł dokonać wyboru spośród trzech wariantów alternatywnych, gdyż w takiej sytuacji możliwość jakiegokolwiek wyboru przestaje istnieć. Warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z nich będzie oddziaływać na środowisko.

Niezasadny pozostaje zarzut naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 8 §1 k.p.a. z tego względu, że pomimo wstępnego dostrzeżenia przez SKO konieczności uzupełnienia przez Wójta materiału dowodowego, wydając zaskarżoną decyzję SKO oparło się wyłącznie na dotychczas zgromadzonym materiale dowodowym, w związku z czym brak było konieczności informowania inwestora o możliwości wypowiedzenia się co do tego materiału, skoro od chwili złożenia przez inwestora odwołania, nie został on zmodyfikowany. Co więcej naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. mogłoby prowadzić do uchylenia decyzji tylko wówczas, gdyby miało wpływ na wynik sprawy. Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła.

Końcowo należy uznać, że w sprawie sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ I instancji art. 74 ust. 3 u.i.o.ś. polegającego na braku skutecznego doręczenia A.A. pisma z dnia [...] czerwca 2020 r. informującego o zmianie sposobu informowania o przebiegu postępowania. Jak wynika bowiem z akt sprawy, pismo to zostało skierowane na adres ujawniony w ewidencji gruntów (k. 408 akt adm.), następnie awizowane, a finalnie nie zostało odebrane przez ww. z placówki pocztowej (k. 382 akt adm.). W tym zaś względzie podlegało pozostawieniu w aktach ze skutkiem doręczenia w myśl art. 44 § 1 pkt 1, § 2-4 k.p.a. Jakkolwiek więc niezasadnie SKO wskazało, że A.A. została pominięta w postępowaniu, (co nie miało miejsca), to uchybienie to, z racji prawidłowego uwzględnienia jej przez Wójta w katalogu stron postępowania, nie miało istotnego znaczenia na wynik postępowania, bowiem nie pozbawiło ją możliwości czynnego w nim udziału. To bowiem na właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek aktualizacji danych objętych ewidencją gruntów – na zasadzie art. 22 ust. 2 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2020, poz. 2052). Brak jest przy tym podstaw, aby organ posługujący się danymi adresowymi ujawnionymi w urzędowym rejestrze, obciążać odpowiedzialnością za niedochowanie ww. obowiązku przez właściciela nieruchomości, czy choćby za brak odebrania przez niego korespondencji, z innego powodu niż zmiana adresu do doręczeń. Sformułowany w tym względzie w skardze zarzut okazał się zatem zasadny, jednakże z racji braku jego istotnego wpływu na wynik sprawy, nie mógł on skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze ww. okoliczności sąd uznał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały obie przesłanki do wydania przez organ odwoławczy decyzji z art. 138 § 2 k.p.a. Ze względu na wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, SKO nie mogło przy tym wydać innej decyzji aniżeli kasacyjna. Dodać należy, że wydanie takiego rodzaju decyzji ma na celu dokładne wyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy. Jest ona bowiem skutkiem powziętych wątpliwości co do stanu faktycznego i stwierdzenia potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów, których braki nie pozwalają na rozstrzygnięcie istoty sprawy.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.