Postanowienie WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 173/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: umorzono postępowanie sądowe
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 4, art. 161 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2024 r. spraw ze skargi M. S. i J. S. na czynności Burmistrza [...] w przedmiocie zmiany numeru porządkowego budynków nr [...], nr [...] i nr [...] - postanawia – I. umorzyć postępowanie sądowe; II. zasądzić od Burmistrza [...] na rzecz skarżących M. S. i J. S. solidarnie kwotę 1 114 zł /słownie: jeden tysiąc sto czternaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 173/24

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. i M.S. (dalej: "skarżący") są czynności Burmistrza [...] w przedmiocie zmiany numeru porządkowego budynku nr [...], [...], [...] w miejscowości B., gm. [....].

Jak wynika z nadesłanych akt administracyjnych sprawy Burmistrz [...] (dalej: "Burmistrz"), działając na podstawie art. 47a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r., poz. 1752 ze zm. – dalej: "Pgik"), zawiadomieniami z 11 grudnia 2023 r. nr GPN.6624.35.2023 poinformował J. i M.S., że z dniem 1 stycznia 2024 r. dla budynków numer [...], [...], [...] znajdujących się w miejscowości B., o statusie "Istniejący", usytuowanych jako "Budynek naziemny", na działkach ewidencyjnych o numerach odpowiednio [...], [...] i [...] w obrębie [...], zostały zmienione adresy na: miejscowość A., ulica [...] - odpowiednio - [...], [...] i [...], [...].

Nie zgadzając się z powyższym J.S. i M.S. – reprezentowani przez pełnomocnika adw. M.Ś. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na wyżej opisane czynności. Zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 47a Pgik poprzez jego błędne zastosowanie i dokonanie zmiany z urzędu numerów porządkowych nieruchomości z dotychczasowych numerów "[...]", "[...]" i "[...]" w B., [...] na numery "[...]", "[...]", "[...]" w miejscowości A., ul. [...], [...], stanowiącej w istocie także zmianę całego adresu dla ww. budynków (miejscowości, w tym właściwej dla kodu pocztowego), pomimo braku istnienia ku temu przesłanek określonych w przepisach a stanowiących podstawę prawną wskazaną w zawiadomieniach z 11 grudnia 2023 r.;

b) art. 47a ust 4 pkt 5a Pgik poprzez określenie numeru porządkowego nr "[...]" dla budynku znajdującego się na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka o nr ew. [...] położnego w obrębie [...], tj. budynku niezwiązanego trwale z gruntem, nieprzeznaczonego do stałego lub czasowego przebywania ludzi, a będącego blaszaną wiatą;

c) art. 47b ust. 5 Pgik w zw. z art. § 9 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 21 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów (Dz.U. z 2021 r., poz. 1368 ze zm. – dalej: "rozporządzenie") poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji dokonanie aktualizacji zmiany danych adresowych bez wskazania i zastosowania podstawy prawnej oraz bez dokonania ustaleń organu w zakresie spełnienia przesłanek z ww. rozporządzenia, a przede wszystkim dokonanie zmiany miejscowości w trybie zmiany numerów porządkowych, w sytuacji gdy taka zmiana wymaga aktualizacji danych ewidencji;

d) art. 107 § 1 pkt 4 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.") poprzez wskazanie niepełnej podstawy prawnej oraz brak wskazania faktów, dowodów i przyczyn na jakich organ się oparł dokonując kwestionowanych czynności,

e) art. 10 k.p.a. poprzez dokonanie zaskarżonych czynności o charakterze publicznoprawnym bez zawiadomienia o wszczęciu postępowania i jego zakończeniu, a tym samym bez umożliwienia skarżącym zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzeniem się w sprawie;

f) art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 75 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich starań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a to poprzez:

- arbitralne dokonanie zaskarżonych czynności z zakresu administracji publicznej;

- nie wyjaśnienie przyczyn zmiany numerów porządkowych, a w istocie całego adresu dla przedmiotowych budynków (miejscowości, w tym właściwej dla kodu pocztowego), w sytuacji gdy brak wskazania motywów podjętej czynności uniemożliwia kontrolę legalności czynności;

- nie wyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności w zakresie ładu i czytelności numeracji porządkowej oraz skutków całkowitej zmiany adresu dla przedmiotowych budynków;

- nie dokonanie przez organ wykładni zastosowanych przepisów oraz oceny przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa.

Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący zwrócili się o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, wstrzymanie jej wykonania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych. Zwrócili się także o dopuszczenie dowodu ze wskazanych w uzasadnieniu dokumentów na okoliczność ich treści oraz celem wykazania faktu istnienia okoliczności zachowania dotychczasowej, ukształtowanej w długim okresie historycznym numeracji porządkowej nieruchomości i miejscowości ich położenia oraz wykazania negatywnych skutków zmiany adresu.

W uzasadnieniu wyjaśnili, że wraz z zawiadomieniem z 11 grudnia 2023 r. o zmianie numerów porządkowych dla trzech budynków Burmistrz przesłał także pismo skierowane do mieszkańców miejscowości A., informujące o podjęciu uchwały Nr [...] z dnia [....] marca 2023 r., w sprawie nadania nazw ulicy [...] w miejscowości A., obowiązującej od dnia 1 stycznia 2024 r. Skarżący podali, że droga o której mowa w ww. uchwale zlokalizowana jest na działkach nr [...] oraz [...], zaś zmiana numeracji porządkowej dotyczy budynków, które nie są usytuowane przy nowej ulicy [...].

Wyjaśnili, że należące do nich "[...]", w tym budynki, których dotyczą zaskarżone czynności znajdują się na tzw. [....] w miejscowości B. i oddalone są około 1 km od nowej drogi asfaltowej pn. ul. [...]. Bezpośredni dojazd do tych zabudowań zapewnia inna droga o podłożu żużlowym zlokalizowana na działce nr [...] (będącej własnością [...]). Na oficjalnej stronie Gminy [...] widnieje informacja o głosowaniu Rady Miasta, które odbyło się 29 marca 2023 r. o godzinie 10:48 w sprawie nadania nazwy ulicy [...]. W głosowaniu brało udział 11 osób, które głosowały za podjęciem ww. uchwały, a 4 osoby były nieobecne. Żadna z osób, która zagłosowała za podjęciem ww. uchwały nie mieszka w B. Mieszkańcy B. nie zostali nigdy poinformowani o planach związanych z całkowitą zmianą adresów ich zamieszkania tj. numerów porządkowych, miejscowości położenia budynków (z "B." na "A.") i miejscowości przypisanej do kodu pocztowego (z "N." na "A."). Skarżący podali, że B. to miejscowość, będąca jednocześnie częścią miejscowości A. i posiadająca jednocześnie status osiedla. Treść ww. uchwały w sprawie nadania nazw ulicy [...] w miejscowości A. nie odnosi się w żaden sposób do zmiany adresów zamieszkania na osiedlu [...]. Nie stanowi również podstawy do likwidacji B. jako osiedla czy miejscowości. Droga, której nadana została nazwa ul. [...] mimo, że przebiega przez środek lasu, została nazwana jako jedyna ze wszystkich dróg we wsi A.

Skarżący stwierdzili, że zaskarżone czynności organu doprowadziły do całkowitej zmiany adresu z dotychczasowego: B. nr (...), [...] - na nowy całkiem odmienny A. nr (...), ul. [...], [...].

Nowy adres budzi poważne wątpliwości ze względów legalności samej czynności dokonanej zmiany, jak również ze względów interpretacyjnych i organizacyjnych. Na ten moment nie istnieje placówka pocztowa w miejscowości A., a najbliższa placówka znajduje się w miejscowości N. (zlokalizowana w budynku Urzędu Miasta i Gminy). Skarżący nie mają wiedzy o istnieniu, bądź planach utworzenia nowej placówki pocztowej, a mimo to zostali zobowiązani do uaktualnienia adresów. Zaskarżona czynność doprowadzi do chaosu organizacyjnego choćby z tego powodu, że brak istnienia placówki pocztowej podanej w nowym adresie jako A. może utrudniać doręczenia przez operatora pocztowego czy inne firmy przewozowe.

Skarżący wyjaśnili, że posiadają interes prawny w zaskarżeniu ww. czynności jako godzącej w ich prawa i kreującej po ich stronie obowiązki związane ze zmianą adresów budynków, których są właścicielami.

Odnośnie podniesionych zarzutów prawa materialnego, wyjaśnili, że wskazana podstawa prawna czynności – art. 47a Pgik, jest niepełna, zaś z zawiadomienia nie wynika ani konkretna podstawa ani przyczyny dla których organ dokonał zmiany adresu lokalizacji ww. budynków. Zawiadomienie Burmistrza nie zawiera żadnego uzasadnienia, nie wiadomo czy dokonane zmiany są zgodne z przepisami prawa materialnego. Nie znana jest przyczyna dokonanej zmiany. Organ w odrębnym piśmie naprowadza wprawdzie na powstanie nowej ulicy pn. [...], jednak ulica ta nie przylega do budynków skarżących. Nie wiadomo czy i jeśli tak, to w jaki sposób, w ocenie organu zmiana adresów dla budynków skarżących miała związek z powołaną w odrębnym piśmie uchwałą i powstaniem nowej drogi. Organ nie poczynił także ustaleń w zakresie istnienia, bądź nie, okoliczności zachowania dotychczasowej, ukształtowanej w długim okresie historycznym numeracji porządkowej nieruchomości i pozostałych elementów adresu jej lokalizacji.

Brak wskazania motywów podjętej czynności, w ocenie skarżących powoduje niemożność skontrolowania legalności jej dokonania i czyni tę czynność bezskuteczną.

Podkreślili także, że w trybie nadawania czy też zniesienia numeru porządkowego może być zmieniany jedynie numer, a nie jak w przypadku skarżących miejscowość, w której zamieszkują oraz miejscowość przypisana do kodu pocztowego. Dla zmiany miejscowości z "B." na "A." nie jest właściwy tryb zmiany numeru porządkowego na podstawie art. 47a p.g.i.k., a tryb aktualizacji danych ewidencji. Zastosowanie przez organ niewłaściwego trybu stanowi istotne naruszenie zarówno art. 47a ust. 5 p.g.i.k., jak i § 9 rozporządzenia w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów. Organ nie wyjaśnił skarżącym w sposób logiczny, jaka jest przyczyna całkowitej zmiany adresu oraz czy doszło do likwidacji miejscowości B., w której mieszkają od wielu lat. Podważa to zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 k.p.a.).

Wyjaśnili także, że przedmiotowa zmiana dotyczy adresów dla trzech budynków, z czego dwa dotychczas oznaczone nr porządkowym "[...]" i "[...]" stanowią budynki mieszkalne, natomiast budynek zlokalizowany na działce nr [...], któremu nadano nr porządkowy "[...]" w rzeczywistości jest blaszaną wiatą i do tej pory figurował jako wiata blaszana niezwiązana z gruntem.

Zgodnie z art. 47a ust 4 pkt 5a Pgik numery porządkowe nadaje się dla budynków mieszkalnych oraz innych budynków przeznaczonych do stałego lub czasowego przebywania ludzi, w tym w szczególności budynków: biurowych, ogólnodostępnych wykorzystywanych na cele kultury i kultury fizycznej, o charakterze edukacyjnym, szpitali i opieki medycznej oraz przeznaczonych do działalności gospodarczej, wybudowanych, w trakcie budowy i prognozowanych do wybudowania. Natomiast niewątpliwie budynek oznaczony w drodze zaskarżonej czynności numerem porządkowym nr "[...]" będący blaszaną wiatą, niezwiązany trwale z gruntem nie jest przeznaczony ani do stałego ani czasowego przebywania ludzi. W związku z tym zaskarżona czynności w tym zakresie jest bezskuteczna także z uwagi na naruszenie ww. przepisu prawa materialnego.

Odnosząc się do naruszenia przepisów postępowania skarżący stwierdzili, że brak uzasadnienia, brak podania motywów, które legły u podstaw podjęcia czynności uniemożliwia dokonanie kontroli jej legalności. Nadto skarżący nie zostali poinformowani o wszczęciu postępowania, nie wiadomo czy wszczęto je na wniosek czy z urzędu. Nie zawiadomiono ich też o zakończeniu tego postępowania i możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, czym organ naruszył art. 10 k.p.a. Co więcej, organ informując strony zawiadomieniem o zmianie numeru porządkowego nieruchomości, zaniechał pouczenia o przysługujących im środkach zaskarżenia. Naruszenie procedury, a zwłaszcza w zakresie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu uniemożliwiło także dokonanie przez organ prawidłowej analizy skutków całkowitej zmiany adresu dla przedmiotowych budynków.

Wyjaśnili także, że zamieszkują w B. od ponad 23 lat, a sąsiedzi co najmniej od 40 lat. Dla mieszkańców nie jest zrozumiałe dokonanie tak dużych zmian w oznaczeniu ich dotychczasowego adresu. Po wielu latach trudno będzie się przyzwyczaić zwłaszcza starszym mieszkańcom do tak radykalnych zmian, zwłaszcza w zakresie zmiany miejscowości zamieszkania. Organ nie wysłuchał zdania mieszkańców ani nie rozważył tego z jakimi problemami i kosztami związanymi z wymianą dokumentów i zmianą adresu w wielu instytucjach wiąże się zmiana dokonana w drodze zaskarżonej czynności. Nie zostały przeprowadzone żadne konsultacje społeczne a które w przypadku zmiany miejscowości zamieszkania były niewątpliwie uzasadnione.

Podkreślili, że dla nich zmiana adresu jest ogromnym utrudnieniem, z uwagi na prowadzone przez nich "[...]". Każdy odbiorca kojarzy gospodarstwo z [...] z B., a nie z A. Gospodarstwo to pamięta czasy wojny, gdzie tereny te należały do T. Zaskarżone czynności wprowadzą dezorientację u potencjalnych nabywców ze względu na zmianę nazwy miejscowości Gospodarstwa, która istnieje od wieków (ponad 100 lat), powodują potencjalną utratę dochodów i niepowetowane straty spowodowane zatarciem poniekąd marki "karpia z B." po zamiarze likwidacji nazwy miejscowości B. B. widnieje jako miejscowość w wykazie miejscowości na oficjalnej stronie [...] tak jak i inne miejscowości np. A., C., T., R. itp. Dodatkowo strona zawiera wszelkie informacje dotyczące dziejów historycznych oraz okoliczności powstania miejscowości B. sprzed ponad 100 lat. Tak drastyczne zmiany zostały dokonane w czasie ciężkiej sytuacji w związku z zakłóceniami rynku spowodowanymi prowadzoną przez Rosję wojną przeciwko Ukrainie, ciągle rosnącymi cenami oraz inflacją. Wyjaśnili, że wciąż odczuwają skutki pandemii Covid-19.

Zmiany które narzuca Gmina będą prowadzić do dezorientacji ludzi i wiążą się z szeregiem komplikacji prawnych, organizacyjnych i sporymi kosztami. Zaskarżone czynności doprowadzą do negatywnych dla skarżących skutków, a to m.in. do:

- zmiany adresu usytuowania 17 budynków i położenia 23 [...], linii elektrycznych, śluz, stacji paliw, przepustów, doprowadzalników, placów manewrowych, co obliguje skarżących do dokonania zmian w księgach wieczystych;

- zmiany adresów 89 działek, położonych na terenie B., tym samym zmiany obrębu hodowlanego wydanego przez Wojewodę Podkarpackiego 24.10.2002 r., co obliguje skarżących do dokonania zmian w tym zakresie;

- zmiany pozwolenia wodnoprawnego wraz z poniesieniem kosztów rozprawy wodnoprawnej, której przeprowadzenie związane jest z wieloletnim okresem oczekiwania,

- zmiany decyzji Państwowej Inspekcji Weterynaryjnej o nadaniu nr weterynaryjnego;

- utraty marki i produktu ekologicznego pod nazwą "Karp z B." istniejącego od 1910 r. wraz z [....] zlokalizowanym na terenach popegeerowskich, na modernizację, których Gmina [...] otrzymała duże dofinansowanie i nie przeznaczyła żadnych środków na były pegeer w B., a na szkołę i drogę w A. Nadmienili, że miejscowość B. była jako jedyna miejscowością pegeerowską, posiadającą duży zakład [...] (obecnie "[...]" należące m.in. do skarżących). Miejscowość A. poza częścią B. nie była zaliczana do obszarów popegeerowskich;

- zmiany nakazu płatniczego z 31.01.2023 r. wydanego na adres [...], który zlokalizowany jest w granicach obszaru NATURA 2000, który jest całkowicie nadzorowany przez Unię Europejską, gdzie prawdopodobnie nie zostały skierowane żadne informacje o likwidacji przedmiotowej miejscowości (89 działek należących do "[...]" podlega pod obszar chroniony i należy do miejscowości [...]);

- uaktualnienia polis PZU na życie właścicieli i pracowników, umów pracowniczych, ZUS, wniosków emerytalnych i RP7;

- zmiany polis blisko 30 pojazdów używanych Gospodarstwie (traktory, przyczepy, samochody ciężarowe) oraz wymiany dowodów rejestracyjnych we wszystkich pojazdach, wymiana tachografów, zmiany danych w systemie E-toll;

- zmiany umów cywilno-prawnych z kontrahentami, z którymi skarżący współpracują od 25 lat, powiadomienia KOWR, ZUS, KRUS, US, PGNiG, wymiany 6 liczników PGE i innych;

- zmiany adresów w placówkach medycznych w tym kart medycznych;

- dokonania zmian w urzędach administracji publicznej GUS, IRS, ARiMR;

- potrzeby poinformowania o zmianie adresu w sądach, w których toczy się z inicjatywy skarżących szereg postępowań o odszkodowanie za szkody bobrze na [...].

Podsumowując skarżący wskazali, że organ dokonał zaskarżonych czynności technicznych z istotnym naruszeniem wskazanych przepisów procedury poprzez niedokładne i nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego, w tym w szczególności w zakresie skutków zmiany numeracji porządkowej i pozostałych elementów adresu.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz [...] zwrócił się o umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, że skarga dotyczy czynności technicznej. Nadanie numeru porządkowego jest czynnością wykonawczą. Poza zakresem zaskarżenia jest uchwała Rady Miejskiej w [...] z [...] marca 2023 r. nr [...] w sprawie nadania nazwy ulicy. Uchwała została opublikowana w Dz. Urz. Wojew. Podkarp. z [...] kwietnia 2023 r., poz. [...]. Organ wyjaśnił, że uchwała została podjęta i opublikowana. Nadanie numeru porządkowego ma charakter techniczny i do tej czynności organ był zobligowany, działał w ramach swoich kompetencji, a nawet obowiązku. Nadanie numeru porządkowego nie spowodowało likwidacji miejscowości. Nie zrobiła tego też wspomniana uchwała, gdyż nigdy nie istniała miejscowość B. W ocenie organu zarzuty skargi dotyczą uchwały z [...] marca 2023 r. Samo nadanie numeru porządkowego wynika z ustaleń poczynionych w operacie geodezyjnym, na jego podstawie zostały nadane numery porządkowe, a mieszkańcy otrzymali stosowne informacje.

Odnośnie wniosku o umorzenie postępowania organ wyjaśnił, że jest on uzasadniony podjęciem przez Radę Miejską w [....] uchwały z [...] lutego

2024 r. nr [...] uchylającej uchwałę w sprawie nadania nawy ulic (uchwałę z [...] marca 2023 r.). W świetle art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sprawa stała się bezprzedmiotowa.

Pismem z dnia 19 sierpnia 2024 r. organ poinformował Sąd, że uchwała nr [...] z dnia [...] lutego 2024 r. – uchylająca uchwałę w sprawie nadania nazwy ulic (uchwałą z dnia [...] marca 2023 r.) została wykonana.

Skarżącym zostały w dniu 16 lutego 2024 r. wysłane trzy zawiadomienia o zmianie numeru porządkowego budynku, jedną przesyłką. Burmistrz przesłał Sądowi ww trzy zawiadomienia wraz z dowodem ich doręczenia.

Na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2024 r. Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy II SA/Rz 173/24, II SA/Rz 528/24 i II SA/Rz 529/24 i postanowił je prowadzić pod sygnaturą II SA/Rz 173/24.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Przedmiotem zaskarżenia w sprawie pozostają trzy akty z dnia 11 grudnia 2023 r., którymi organ zawiadomił skarżących o zmianie adresów.

Niewątpliwie także te trzy akty zostały w toku postępowania sądowego uchylone zawiadomieniami Burmistrza z dnia 16 lutego 2024 r., że z dniem 28 lutego 2024 r. następuje zmiana adresów przedmiotowych nieruchomości na poprzednio obowiązujące, tj. sprzed zawiadomień z dnia 11 grudnia 2023 r.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym w obecnym stanie prawnym ustalanie (nadawanie) numerów porządkowych nieruchomościom jest "inną czynnością z zakresu administracji publicznej", która następuje w formie czynności materialno-technicznej (por.m.in. wyroki NSA: z 18 stycznia 2002 r., SA/Bk 1074/01; z 1 lutego 2008 r., I OSK 6/07; z 7 grudnia 2011 r., I OSK 30/11; z 22 października 2013 r., I OSK 980/12; a także wyrok WSA z 23 listopada 2016 r., II SA/Po 576/16, i tam przywołane dalsze wyroki sądów administracyjnych - wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"), zaś kontrola sądowoadministracyjna takich czynności dokonywana jest na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.

W realiach niniejszej sprawy zaskarżone akty zostały już wyeliminowane z obrotu prawnego. W związku z tym w toku postępowania sądowego przestał istnieć przedmiot zaskarżenia. Powoduje to więc konsekwencje tego rodzaju, że brak jest już podstaw do merytorycznego rozpoznania wniesionej skargi, zwłaszcza w kontekście przedstawionych przez stronę zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i formalnego.

Uchylenie zaskarżonych do Sądu czynności po wniesieniu skargi, choć w skutkach podobne, nie przybrało formy autokontroli.

Czynności podjęte przez organ w dniu 16 lutego 2024 r. stanowią odrębne rozstrzygnięcia podlegające takiemu samemu trybowi postępowania, jak każdy inny akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.

Sąd jest natomiast zobligowany do wzięcia pod uwagę skutków prawnych jakie z racji wydania tych aktów następują. Skoro rezultatem działania organu było uchylenie aktów stanowiących przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie, to należało przyjąć, że nie jest już możliwa jego kontrola w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Nie uniemożliwia to jednak stronie skarżącej prawa do zakwestionowania aktów z dnia 16 lutego 2024 r. w drodze odrębnych skarg.

Należy zwrócić także uwagę, że w niniejszej sprawie nie znajduje w ogóle zastosowania art. 147 § 1 P.p.s.a., umożliwiający ewentualne stwierdzenie nieważności zaskarżonych aktów. W rezultacie dokonanej bowiem ich jednoznacznej kwalifikacji prawnej uznano, że stanowią one akty, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W konsekwencji rozstrzygnięcie uwzględniające skargę w niniejszej sprawie mogłoby polegać, co najwyżej na uchyleniu zakwestionowanych aktów, ewentualnie stwierdzeniu ich bezskuteczności, na zasadzie art. 146 § 1 P.p.s.a., nie zaś stwierdzeniu ich nieważności w oparciu o art. 147 § 1 P.p.s.a.

Reasumując należało stwierdzić, że wobec wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych aktów, przestał istnieć przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie, co powodowało tym samym jej bezprzedmiotowość.

Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Za taką "inną przyczynę" należy zaś uznać uchylenie rozstrzygnięcia będącego przedmiotem skargi.

Stąd też Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie, o czym orzeczono w punkcie I sentencji postanowienia.

Poza sytuacjami wskazanymi w art. 201 § 1 i 2 P.p.s.a. w zasadzie brakuje podstaw do zasądzania zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu, gdy z innych powodów postępowanie zostanie umorzone (art. 161 § 1 P.p.s.a.). Należy jednak zwrócić uwagę, że w orzecznictwie wystąpiły przypadki zastosowania poprzez analogię rozwiązania zawartego w art. 201 § 1 P.p.s.a. do sytuacji o skutkach zbliżonych do objętych tym przepisem. W postanowieniu z 29.10.2008 r., II SAB/Rz 33/08, CBOSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że skoro przedmiotem skargi była bezczynność organu, która istniała w momencie wnoszenia skargi, a następnie ustała w wyniku wydania decyzji, co skutkowało umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., to stan taki uznać należy za surogat "uwzględnienia" skargi, który uzasadnia zasądzenie kosztów postępowania na podstawie art. 201 § 1 tej ustawy (zob. też wyrok WSA w Krakowie z 2.06.2022 r., II SAB/Kr 64/22, LEX nr 3357846). To stanowisko spotkało się z aprobatą w piśmiennictwie, gdzie zwrócono uwagę na okoliczność, że taka wykładnia realizuje zasadę równości wobec prawa (zob. J. Leszczyńska, Glosa do uchwały NSA z 26.11.2008 r., I OPS 6/08, GSP-Prz. Orz 2012/2, s. 39–56).

Stosując tą regułę w rozpoznawanej sprawie Sąd orzekł jak w pkt II postanowienia, zasądzając na rzecz skarżących solidarnie zwrot uiszczonych wpisów od skarg i jedno wynagrodzenie pełnomocnika.