Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 880/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 92 b ust. 1, art. 92 c ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2200
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
article: art. 7, art. 77, art. 86, art. 107
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 215/19 w sprawie ze skargi W. Ś. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 15 listopada 2018 r. nr BP.501.1232.2018.1278.BD2.6367 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I.

W dniu 11 lipca 2018 r., w miejscowości C., na drodze krajowej S10, węzeł Toruń Południe, został zatrzymany do kontroli pojazd członowy składający się z ciągnika siodłowego marki DAF o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], którym kierował M.C. (dalej: kierowca), wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na trasie Wilno – Oborniki. Przewóz był wykonywany na podstawie wypisu z licencji nr [...], dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy udzielonej przedsiębiorcy: W.Ś. [...], ul. [...] . [...] K..

Analiza danych zarejestrowanych na karcie kierowcy i w pamięci tachografu cyfrowego zainstalowanego w pojeździe wykazała, że [...] lipca 2018 r., pomiędzy godziną 18:22 a 20:09 wykonywany był przewóz bez umieszczonej w tachografie karty kierowcy z włączoną funkcją OUT. Kierowca przyznał, iż to on w tym czasie prowadził pojazd bez umieszczonej w tachografie karty kierowcy.

Kierowca przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że w dniu [...] lipca 2018 r., prowadził pojazd bez zalogowanej w tachografie karty kierowcy, w celu dojechania oraz dokonania rozładunku na terenie przedsiębiorstwa produkującego pasze dla zwierząt. Po dojechaniu, dokonaniu rozładunku oraz odebraniu odpoczynku, kierowca zalogował kartę do tachografu oraz dokonał wpisu manualnego, którym zadeklarował czas wyjęcia karty jako swój odpoczynek. Kierowca zeznał, iż zrobił tak, ponieważ myślał, że wydłużył już w tym tygodniu czas jazdy dziennej do 10 godzin dwukrotnie, a kolejne wydłużenie czasu jazdy dziennej sprawiłoby, że na jego karcie kierowcy zostałyby zapisane naruszenia. Ponadto na podstawie zeznań kierowcy stwierdzono przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o 25 minut przy wykonywaniu przewozu drogowego. Kierowca po odebraniu prawidłowej przerwy rozpoczął kolejny okres prowadzenia pojazdu o godz. 13:53 w dniu [...] lipca 2018 r. i prowadził pojazd bez odebrania prawidłowej przerwy do godz. 19:19 w dniu [...] lipca 2018 r. Całkowity czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej minimum 45 minutowej przerwy (lub przerwy dzielonej odebranej w wymiarze min. 15 minut oraz następującej po niej przerwy w wymiarze min. 30 minut) wyniósł 4 godziny i 55 minut i został przekroczony o 25 minut w stosunku do maksymalnego dopuszczalnego 4,5 godzinnego czasu prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy. Pomiędzy godziną 18:22 a 20:09 dnia [...] lipca 2018 r. kierowca prowadził pojazd oraz wykonywał inne prace bez zalogowanej w tachografie karty kierowcy, co ustalono na podstawie zeznań kierowcy. Powyższe stanowiło: przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy:

- o czas powyżej 15 minut do 30 minut,

- za każde następne rozpoczęte 30 minut;

oraz nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi co stanowiło istotne naruszenie obowiązujących przepisów w zakresie transportu drogowego rzeczy.

Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: “organ I instancji' lub “ WITD") decyzją z dnia 27 sierpnia 2018 r. nałożył na W.Ś. (dalej: skarżący) karę pieniężną w wysokości 5.150,00 zł. W uzasadnieniu, organ odnosząc się do wniosku skarżącego o umorzenie postępowania administracyjnego wskazał, że skarżący w wyjaśnieniach nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających brak wpływu na powstanie naruszeń w dniu [..] lipca 2018r. Organ zwrócił uwagę, że z zeznań kierowcy przesłuchanego w charakterze świadka, zlecenia przewozowe kierowca otrzymywał od szefa przedsiębiorstwa tj. skarżącego. Zdaniem organu, gdyby skarżący odpowiednio zaplanował zlecone zadanie przewozowe, kierowca miałby szansę wykonać je zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organ powołał zeznania kierowcy, który przesłuchany zeznał, że musiał [...] lipca 2018 r. dojechać na rozładunek i dlatego część przewozu wykonał bez zalogowanej w tachografie karty kierowcy. Rozładunek w godzinach wieczornych umożliwił mu już kolejnego dnia rano rozpoczęcie realizacji kolejnego zadania przewozowego zleconego przez skarżącego (szefa). W ocenie organu wyjaśnienia skarżącego na temat przeszkolenia kierowcy z zakresu obsługi tachografu nie znajdują potwierdzenia w zeznaniach kierowcy, bowiem kierowca zeznał, że do dnia kontroli nie został przeszkolony z zakresu obsługi tachografu oraz przepisów dotyczących prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw oraz odpoczynków. Zdaniem organu, gdyby w przedsiębiorstwie skarżącego był prowadzony odpowiedni nadzór nad kierowcą, odpowiednia dyscyplina oraz kierowca byłby regularnie szkolony z zakresu obsługi tachografu oraz przepisów dotyczących prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw oraz odpoczynków, kierowca miałby świadomość tego, iż dopuszczając naruszenia czeka go określone postępowanie. Gdyby tak było kierowca mając wiedzę o tym, że za popełnione naruszenie może czekać go odpowiednie postępowanie dyscyplinujące w przedsiębiorstwie, nie dopuściłby się popełnienia stwierdzonych naruszeń.

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD, "organ II instancji) po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z 15 listopada 2018 r., nr BP.501.1232.2018.1278.BD2.6367, utrzymał decyzję organu I instancji w całości w mocy. Jak podstawę prawną tej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego, (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: dalej: k.p.a.), art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1481), art. 4 pkt 22 lit. a, art. 92a, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2017 r., poz. 2200 ze zm., dalej: utd), lp. 5.2.1, lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do utd, art. 7 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, dalej: rozporządzenie 561/2006), art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, (Dz. Urz. UE L 60 z 28.2.02014, str. 1, dalej: rozporządzenie 165/2014).

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 17 lutego 2020 r. skarżący złożył dodatkowe oświadczenie odnośnie przeszkolenia kierowcy realizującego kontrolowany przejazd oraz podjętych w stosunku do niego działań dyscyplinujących.

II.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 marca 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 215/19, po rozpoznaniu skargi W. Ś. na tę decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 27 sierpnia 2018 r. oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. W podstawie prawnej wyroku Sąd wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że istota sporu w sprawie dotyczy jedynie kwestii odpowiedzialności przewoźnika (skarżącego) za stwierdzone naruszenie, natomiast sam fakt naruszenia przez zatrudnionego kierowcę przepisów o transporcie drogowym nie jest kwestionowany.

WSA dokonał analizy przepisów regulujących kwestię odpowiedzialności przewoźnika i stwierdził, że w tej sprawie skarżący został pozbawiony możliwości wykazania braku odpowiedzialności za czyn, którego dopuścił się kierowca zatrudniony w jego przedsiębiorstwie. Organ za wiarygodne uznał zeznania kierowcy, który dopuścił się naruszeń, co nie było podważane w trakcie postępowania, bowiem kierowca został ukarany mandatem karnym. Organy obu instancji, opierając się na zeznaniach kierowcy obciążających skarżącego, stwierdziły za udowodniony fakt braku właściwej organizacji pracy kierowców i ich nadzoru w przedsiębiorstwie skarżącego, jako przesłanki braku wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika. Tymczasem skarżący w trakcie postępowania, jak i w skardze do Sądu, uzupełnionej oświadczeniem do protokołu rozprawy w dniu 17 lutego 2020 r., dowodził, że kierowca był przeszkolony z zakresu obsługi tachografu oraz przepisów dotyczących prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw oraz odpoczynków kierowców, jak również wskazywał na okoliczność zaplanowania zadania przewozowego dla kierowcy w sposób umożliwiający wykonanie zlecenia przewozowego bez naruszenia przepisów, gdyby nie fakt samowolnego działania kierowcy, na co nie miał żadnego wpływu.

Sąd zauważył, że w toku postępowania administracyjnego okoliczności te nie mogły jednak zostać zweryfikowane, bowiem organ nie przesłuchał strony (w sytuacji oczywistej sprzeczności jego oświadczeń i zeznań kierowcy), uznając a propri zeznania składane pod rygorem odpowiedzialności karnej kierowcy za wiarygodne, podczas gdy skarżący został takiej możliwości dowodzenia swoich racji pozbawiony. Sąd uznał także, że nie została wyjaśniona kwestia twierdzeń skarżącego o prawidłowym zaplanowaniu zadań transportowych dla kierowcy w dniu kontroli, tak aby nie doszło do naruszenia przepisów, co także mogło mieć wpływ na ocenę odpowiedzialności skarżącego za stwierdzone naruszenie.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, nie można uznać, że nie zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy, o których mowa w art. 92 b ust. 1 u.t.d. oraz w art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d., jedynie poprzez powołanie się na standardowe i rutynowe czynności podejmowane przez organy Inspekcji Transportu Drogowego, uznając, że zgromadzone w sprawie dowody w postaci protokołu kontroli i zeznań kierowcy są wystarczające dla stwierdzenia braku okoliczności uwolnienia przewoźnika od sankcji w postaci kary pieniężnej, która jako danina publiczna wymaga jednoznacznego określenia wszystkich istotnych aspektów jej wymiaru. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania.

III.

Główny Inspektor Transportu Drogowego złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oraz o zasądzenie kosztów postępowania, tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 86 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że organ nie wyjaśnił stanu faktycznego i nie dokonał oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kontekście zastosowania art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 u.t.d., podczas gdy wszystkie istotne w sprawie okoliczności faktyczne zostały przez organ wyjaśnione i wbrew wywodom Sądu I instancji organ dokonał należytej oceny argumentów i dowodów przedstawionych przez skarżącego, przy czym doszedł do przekonania, że okoliczności z nich wynikające nie są wystarczające do zastosowania art. 92 b ust. 1 lub 92 c ust. 1 u.t.d, bowiem zaistniałe naruszenia były wynikiem braku bieżącej kontroli i nadzoru nad pracą kierowcy, czemu organ dał wyraz w uzasadnieniu decyzji, a Sąd w zaskarżonym wyroku dokonując uogólnień nie ocenił istotnych elementów stanu faktycznego takich jak brak przedstawienia przez stronę w toku postępowania administracyjnego wiarygodnych dowodów na poparcie zaistnienia przesłanek wyłączających jej odpowiedzialność (mimo, że to na niej spoczywał ciężar dowodowy) np. poprzez przedstawienie dokumentów świadczących o odbyciu szkolenia z obsługi tachografu przez kierowcę (przy jednoczesnym zeznaniu kierowcy, iż nie miał przeprowadzonego takiego szkolenia), poprzez wskazanie, iż monitorował na bieżąco czas jazdy kierowcy i telefonicznie nakazał mu zatrzymanie pojazdu, jednocześnie opierając się wyłącznie na oświadczeniach skarżącego niepopartych wiarygodnymi dowodami wskazującymi, iż naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć bądź zapewniła właściwą organizację i dyscyplinę pracy - czemu wprost przeczy zeznanie kierowcy;

z ostrożności procesowej zarzucono:

II. naruszenie prawa materialnego:

- art. 92 c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2200 ze zm., dalej: u.t.d.) poprzez przyjęcie, że stan faktyczny sprawy może wypełniać hipotezy wskazanych norm prawnych, podczas gdy samowolne działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności w żadnym razie nie może być zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w istocie rzeczy jest ono wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika;

III. naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 92 c ust. 1 i art. 92 b ust. 1 u.t.d,, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż to na organie spoczywa ciężar dowodowy tj. musi zgromadzić materiał dowodowy potwierdzający brak wpływu strony na powstanie naruszenia, a nie wyłącznie swobodnie ocenić zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy, podczas gdy to strona powinna przedstawić wiarygodne dowody potwierdzające, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć bądź zapewniła właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców wskazanych w art. 92b u.t.d. aktów prawnych, a także zapewniła prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację potwierdzającą zasadność wniesionych zarzutów.

Na rozprawie przed NSA skarżący oświadczył, że podczas rozprawy przed WSA dysponował dokumentami potwierdzającymi, że zdarzenie na drodze, które miało miejsce w dniu [...] lipca 2005 r., stwierdzone protokołem kontroli organu, spowodowane było awarią pojazdu. Oświadczył, że dysponuje fakturą z serwisu mobilnego, który wówczas usuwał awarię i w związku z tymi czynnościami wyjęta z tachografu została przez serwisantów karta kierowcy. Wówczas mógł to potwierdzić kierowca, z którym skarżący miał kontakt.

IV.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył swoje rozważania do oceny zasadności zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. W takiej sytuacji co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegałyby zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W rozpoznawanej sprawie należało jednak odstąpić od tej zasady z uwagi na to, że w tej sprawie o zakresie ustaleń faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy przesądzają prawidłowo interpretowane normy prawa materialnego.

Oceniając zatem w pierwszej kolejności zasadność zarzutów naruszenia prawa materialnego należy podkreślić, że przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. - stanowiący podstawę wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej - ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, która ma charakter obiektywny (por. np. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2460/11). Nie jest ona uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego, a zatem określona w art. 92a ust. 1 u.t.d. kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. np. wyroki NSA z: 23 listopada 2018r., sygn. akt II GSK 3554/16; 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 2096/17). Nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma zatem przede wszystkim znaczenie prewencyjne, a istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów (zob. np. wyrok NSA z 10 października 2019 r., sygn. akt II GSK 3116/17). Celem tej kary jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy u.t.d. stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną. Z powyższego jednoznacznie wynika, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia zatem domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Z tego powodu, co do zasady, bez znaczenia pozostają okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przewoźnika.

Ustawodawca umożliwił jednak przedsiębiorcy obalenie tego domniemania w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 u.t.d. lub art. 92c ust. 1 u.t.d., stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz.

W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażony przez Sąd pierwszej instancji pogląd dotyczący wykładni art. 92b ust. 1 u.t.d., jak i art. 92c ust. 1 u.t.d. oraz przywołane w tym zakresie stanowisko doktryny oraz orzecznictwo. Przedstawione przez Sąd pierwszej instancji w ww. zakresie poglądy oraz oceny Naczelny Sąd Administracyjny w pełni akceptuje, a przedstawione w skardze kasacyjnej odmienne stanowisko nie zasługują na uwzględnienie.

Trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że na gruncie rozpatrywanej sprawy, ustalenia co do samego faktu naruszenia przez kierowcę przepisów o transporcie drogowym nie budzą wątpliwości. Obowiązkiem organów było jednak jednoznacznie wyjaśnić wszystkie kwestie istotne dla odpowiedzialności skarżącego za to naruszenie, a zwłaszcza braku na nie wpływu, gdyż - jak wyżej wskazano - odpowiedzialność przedsiębiorcy przewozowego na gruncie przepisów u.t.d., chociaż jest odpowiedzialnością obiektywną, to nie jest odpowiedzialnością absolutną. Od tej odpowiedzialności może się on uwolnić po wykazaniu określonych przepisami przesłanek, które podlegają badaniu przez organ z urzędu.

Zgodnie bowiem z przewidzianą w art. 7 k.p.a. zasadą, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z zasady tej wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa. Zasadę tę realizuje szereg przepisów szczegółowych, które nakładają na organ obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego oraz prawidłowego uzasadnienia rozstrzygnięcia podjętego w sprawie. Art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przeprowadzenia w tym celu wszelkich niezbędnych dowodów. Art. 86 k.p.a. przewiduje, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Zgodnie zaś z art. 80 k.p.a. ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, dokonywana ma być na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Art. 107 § 3 k.p.a. z kolei przewiduje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Zasadnie Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na to, że skarżący zarówno w trakcie postępowania, jak i w skardze, uzupełnionej oświadczeniem do protokołu rozprawy przed WSA w dniu 17 lutego 2020 r. (por. k. 50 akt sądowych), wykazywał, że kierowca był przeszkolony z zakresu obsługi tachografu oraz przepisów dotyczących prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw oraz odpoczynków kierowców, jak również wskazywał na okoliczność zaplanowania zadania przewozowego dla kierowcy w sposób umożliwiający wykonanie zlecenia przewozowego bez naruszenia przepisów, gdyby nie fakt samowolnego działania kierowcy, na co nie miał żadnego wpływu. Na rozprawie przed NSA skarżący wskazał także, że zdarzenie na drodze w dniu [...] lipca 2018 r. było spowodowane awarią pojazdu i że dysponuje fakturą serwisu mobilnego, który wówczas usuwał awarię na drodze, i który w związku z usuwaniem tej awarii wyjął kartę z tachografu, co mógłby potwierdzić kierowca.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie uznał Sąd pierwszej instancji, że organ zignorował te twierdzenia skarżącego, naruszając zasady prowadzenia postępowania wyjaśniającego. W rozpoznawanej sprawie organy jako wiarygodne dla braku podstaw wyłączenia odpowiedzialności skarżącego za stwierdzone naruszenia przyjęły wyłącznie zeznania kierowcy, który do naruszeń tych doprowadził. Skarżący w toku postępowania i potem przed sądem podnosił, że działanie kierowcy było samowolne i że dopuścił się naruszeń, za które został ukarany mandatem karnym. Opierając się na zeznaniach kierowcy, obciążających skarżącego, organy obu instancji stwierdziły za udowodniony fakt braku właściwej organizacji pracy kierowców i ich nadzoru w przedsiębiorstwie skarżącego, uznając to za powód braku wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika. Skarżący został natomiast pozbawiony możliwości wykazania przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 92b i c u.t.d.

Należy zatem podzielić pogląd Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie organy nie przeprowadziły w sposób prawidłowy postępowania dowodowego, w szczególności w postaci przesłuchania skarżącego. Postępowanie dowodowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów, w tym również poprzez umożliwienie wypowiedzenia każdej ze stron tego postępowania, bowiem tylko w taki sposób można ustalić prawidłowy stan faktyczny sprawy. W świetle okoliczności, na które wskazywał skarżący, zasadnie uznał Sąd pierwszej instancji, że materiał dowodowy, na którym organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcie, był niepełny, przez co nie pozwalał na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy.

W przedmiotowej sprawie z powodu wskazanych braków proceduralnych, przedwczesna była dokonana przez organy ocena, że nie zaistniały przesłanki, które uzasadniałyby stwierdzenie, że w tej sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy, o których mowa w art. 92 b ust. 1 u.t.d. oraz w art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Skarżący był odpowiedzialny za zorganizowanie pracy zatrudnionych kierowców oraz nadzór nad wykonywaną przez nich pracą, co pozwoliłoby na wykrycie tego rodzaju nieprawidłowości. Jednakże dokonane przez organy ustalenia faktyczne oparte jedynie na zeznaniach uczestnika postępowania - kierowcy, w ocenie NSA nie pozwalały na przyjęcie odpowiedzialności skarżącego za stwierdzone nieprawidłowości. Skarżący jako podmiot profesjonalny prowadzący działalność gospodarczą w dziedzinie transportu, został pozbawiony możliwości wykazania braku swojej odpowiedzialności za działania pracowników, w tym przypadku kierowcy. Z tego powodu trafnie w tej sprawie uznał Sąd pierwszej instancji, że z powodu ograniczenia się przez organy wyłącznie do ustaleń poczynionych na podstawie zeznania kierowcy, z pominięciem możliwości potwierdzenia przez skarżącego dowodami prawdziwości jego twierdzeń o istnieniu okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność, dokonano nieprawidłowej subsumpcji prawnej stanu faktycznego do przepisów prawa materialnego.

Treść podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, jak również i przepisów postępowania, nie podważa skutecznie oceny prawnej, prawidłowo dokonanej oraz uargumentowanej przez Sąd pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną uznając, że nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.