Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 222/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 3, art. 134, art. 145, art. 151 , art. 205
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: Art. 5, art. 16a, art. 24, art. 26
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: Art. 8, art. 9
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2017 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej G. P. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 grudnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. B. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 5 grudnia 2016 r., znak [...], wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) oraz art. 3 pkt 10, art. 16a, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1518) po rozpatrzeniu odwołania skarżącego R. J. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2016 r., znak: [...], którą przyznano skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy w wysokości 520,00 zł miesięcznie na okres od 01.08.2014 r. do 31.10.2014 r. w związku z opieką nad J. K., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: wyżej opisaną decyzją organ pierwszej instancji postanowił przyznać R. J. specjalny zasiłek opiekuńczy w wysokości 520,00 zł miesięcznie na okres od 01.08.2014 r. do 31.10.2014 r. w związku z opieką nad J. K., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ wskazał, że specjalny zasiłek opiekuńczy za miesiące sierpień, wrzesień i październik 2014 r. wyrównany i wypłacony będzie w Kasie Banku Spółdzielczego w dniach od 20-go do 24-go października 2016 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji organ w pierwszej kolejności przytoczył zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Następnie wskazał, że w ramach przeprowadzonego postępowania ustalono, że osoba wymagająca opieki, J. K., jest osobą samotną i niepełnosprawną. Zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 24.04.2008 r., wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Z uwagi na wiek jej ogólny stan zdrowia jest zły, w szczególności cierpi na dokuczliwe zwyrodnienie stawów oraz niedosłuch. Porusza się za pomocą laski lub z pomocą osób trzecich, jednakże nie wymaga pomocy podczas spożywania posiłków oraz załatwiania potrzeb fizjologicznych. Opieka nad J. K. sprawowana jest głównie przez R. J. Polega ona na podawaniu leków, sprzątaniu, robieniu zakupów, pomocy przy chodzeniu i kąpieli, a także dowożeniu do lekarza. Osoba sprawująca opiekę zamieszkuje we wspólnym domu wraz ze swoją matką M. J., z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W budynku tym zamieszkuje również osoba wymagająca opieki J. K., która prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Miesięczny łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę w rodzinie za 2012 r. wynosi 361,40 zł, zatem nie przekracza kwoty progowej 623,00 zł.

Organ ustalił ponadto, że R. J. utracił status osoby bezrobotnej, gdyż wyrejestrował się z Powiatowego Urzędu Pracy w dniu 27.02.2011 r., wobec czego obecnie nie pozostaje w zatrudnieniu, nie figuruje jako osoba bezrobotna, czyli nie podejmuje i nie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zgodnie z 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przedmiotowej sprawie R. J. nie należy do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym w pierwszej kolejności w stosunku do babci J. K. Osobą zobowiązaną do opieki nad matką w myśl art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest jej córka M. J., która jednak wskazała, że nie ma możliwości sprawowania bezpośredniej opieki nad matką, gdyż pobiera świadczenie rentowe, jest w trwałym leczeniu i sama potrzebuje opieki drugiej osoby (w posiadaniu Ośrodka znajdują się kserokopie orzeczeń o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności M. J., wydane na stałe przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności jak również obszerna dokumentacja potwierdzająca przebieg wieloletniego przebywania w leczeniu M. J.). M. J. pozostaje w leczeniu w Poradni Neurologicznej z powodu schorzeń typu neurologicznego jak padaczka, przebyty udar mózgu, niedokrwienie serca, zaniki pamięci. Cierpi również na nadciśnienie, cukrzycę, jaskrę oraz stan po złamaniu kości piszczelowej. Do zebranego materiału dołączono dokumentację z przebiegu leczenia M. J. oraz zaświadczenia lekarskie potwierdzające fakt braku możliwości sprawowania opieki nad chorą matką. Podczas ponownego analizowania zebranej dokumentacji oraz w trakcie ustalania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego zgodnie z wytycznymi Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ pierwszej instancji dodatkowo dopuścił jako materiał dowodowy wszystkie przedłożone zaświadczenia lekarskie potwierdzające fakt, iż stan zdrowia M. J. nie pozwala na sprawowanie opieki nad chorą matką J. K. Wobec powyższego oraz na podstawie zaleceń Samorządowego Kolegium Odwoławczego uznano, że R. J. spełnia przesłanki do otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie od 01.08.2014r. do 31.10.2014r.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. J., zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

- art. 24 ust. 1, 2, 2a, 3, 4 oraz art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych, polegające na ustaleniu prawa do zasiłku na okres od 01.08.2014 r. do dnia 31.10.2014 r., podczas gdy należało rozważyć w okolicznościach sprawy przyznanie zasiłku za okres od dnia 01.08.2014 r. do wydania pozytywnej decyzji w sprawie, ewentualnie do dnia 31.10.2015 r. wobec niezmienionej od złożenia wniosku sytuacji rodzinnej, finansowej oraz sytuacji zdrowotnej babki J. K. oraz matki M. J. - uzasadniającej uwzględnienie wniosku,

2) naruszenie przepisów postępowania, a to:

- art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 k.p.a. polegające na niepodjęciu wszelkich czynności, także z urzędu, niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej w celu zbadania, za jaki okres R. J. wnioskuje o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz nienależyte i niewyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, polegające na niepoinformowaniu R. J. o koniecznych czynnościach, jakich powinien dokonać, czy dokumentach, jakie powinien dostarczyć, by otrzymać świadczenie za okres w którym się go domagał, a który to okres obejmował czas od złożenia wniosku z dnia 29.08.2014 r. do dnia wydania decyzji pozytywnej tj. dnia [...] 2016 r., przez co organ realizowałby zasadę czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu powinien udzielić im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Skarżący wniósł o przyznanie prawa do zasiłku od chwili złożenia wniosku do czasu wydania decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku, to jest daty wydania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, iż decyzją z dnia [...] 2016 r., znak: [...], zostało mu przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na wniosek, który złożył w dniu 29.08.2014 r. Po złożeniu wniosku zostało mu niezasadnie odmówione prawo do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zaznaczył, że od tego czasu składał odwołania i skargi na odmowy przyznania mu tego świadczenia. Odwołując się od negatywnych decyzji pozostawał w przeświadczeniu, że ostatecznie zostanie mu przyznany zasiłek z tzw. wyrównaniem, czyli od dnia złożenia wniosku do chwili wydania pozytywnej decyzji o przyznaniu zasiłku. Zaznaczył przy tym, że w toku postępowania organy nie poinformowały go o tym, że wnioskowane świadczenie może zostać mu przyznane na okres 3 miesięcy i że należałoby złożyć dokumenty, by móc ubiegać się o zasiłek za dalsze okresy. Jest to dla niego tym bardziej niezrozumiałe, że jeżeli osoba niepełnosprawna posiada decyzję o niepełnosprawności na czas określony, to zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek przyznaje się na ten czas, a babcia J. K. posiada orzeczenie o trwałym stopniu niepełnosprawności na stałe. Według skarżącego organ wydający decyzję o przyznaniu zasiłku miał pełne informacje potrzebne do wydania decyzji, gdyż w toku prowadzenia postępowania w wyniku złożonych przez niego odwołań na bieżąco dostarczał informacje, jakie są wymagane zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zdaniem skarżącego przedkładanie przez niego dokumentów i popieranie wniosku przez cały czas od momentu złożenia wniosku stanowiło o kontynuacji złożonego wniosku. Zatem należało przyjąć, że popieranie odwołań i przedkładanie kolejnych dokumentów oznacza wniosek o kontynuację świadczenia, zwłaszcza w sytuacji, gdy orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności J. K. jest wydane na stałe, a organ wiedział o tym z urzędu, jak również o tym, jaka jest sytuacja finansowa, rodzinna i jaki jest stan zdrowia jego mamy. Ponadto zdaniem skarżącego, jeżeli złożył odwołanie od decyzji odmawiającej mu przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, to oznaczało to wniosek o kontynuację świadczenia i powinno zostać tak potraktowane. W ocenie skarżącego organ na podstawie art. 61 k.p.a. mógł działać w tym zakresie z urzędu. W sytuacji analogicznej, w której R. J. był opiekunem swojego zmarłego dziadka J. K., świadczenie zostało przyznane od dnia złożenia wniosku do śmierci dziadka tj. od dnia 01.04.2011 r. do dnia 18.03.2012 r., zatem skarżący miał prawo sądzić, że w tym postępowaniu zostanie uwzględniony okres od momentu złożenia wniosku do ewentualnej zmiany okoliczności uzasadniających jego wygaśnięcie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Organ podkreślił, że warunkiem przyznania tego zasiłku jest również spełnienie kryterium dochodowego, gdyż zgodnie z ust. 2 art. 16a świadczenie to przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2, to jest kwoty 623,00 zł.

W niniejszej sprawie nie jest sporne, że ustawowe kryterium dochodowe zostało spełnione (łączny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w 2012 r. wyniósł 368,34 zł). Nie jest też kwestionowany warunek posiadania przez osobę wymagającą opieki (babcię skarżącego) orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ani też fakt sprawowania przez skarżącego stałej opieki nad babcią. Jak bowiem wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie J. K. zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 24.04.2008 r., znak: [...], zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, ze wskazaniem m. in. konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Opiekę nad nią sprawuje wnuk R. J., co potwierdzają liczne oświadczenia złożone zarówno przez R. J., jak i przez jego babcię oraz ustalenia pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej zawarte w przeprowadzanych wywiadach środowiskowych. Z powodu sprawowanej opieki skarżący nie może podjąć zatrudnienia (utracił status osoby bezrobotnej, gdyż wyrejestrował się z Powiatowego Urzędu Pracy w dniu 27.02.2011 r.).

Organ podkreślił, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie ma również fakt, iż R. J. jako wnuk J. K. jest jej krewnym w linii prostej, jednakże przy życiu pozostaje również bliższa stopniem zstępna J. K., czyli córka M. J., którą obowiązek alimentacyjny w stosunku do niepełnosprawnej obciąża w pierwszej kolejności. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest i to, że M. J. nie sprawuje opieki nad matką, gdyż jest osobą legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Z przeprowadzonego w dniu 9.09.2016 r. przez specjalistę pracy socjalnej Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wywiadu środowiskowego wynika, że M. J. jest osobą pozostającą w leczeniu w Poradni Neurologicznej z powodu schorzeń typu neurologicznego (padaczka po udarze mózgu, zaniki pamięci), jest pod kontrolą Poradni Ortopedycznej po złamaniu nogi, Poradni Kardiologicznej, ponadto leczy się z powodu nadciśnienia. M. J. przedstawiła także zaświadczenie lekarza psychiatry z którego wynika, że od 1997r. jest leczona psychiatrycznie.

W ocenie organu z tak ustalonego niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy wynika więc, że ze względu na stan zdrowia, opieki nad matką J. K. nie może sprawować jej córka M. J. Tym samym zgodzić należy się z organem pierwszej instancji, że wnioskodawca R. J. spełnia przesłanki określone w art. 16a ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Spór sprowadza się natomiast do oceny, na jaki okres skarżący winien mieć przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ odwoławczy wskazał, że biorąc pod uwagę, iż wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego został złożony w dniu 29 sierpnia 2014 r., organ pierwszej instancji trafnie uznał, że świadczenie należało przyznać od miesiąca, w którym złożono wniosek, to jest od dnia 1 sierpnia 2014 r. Z uwagi zaś na fakt, iż inwalidztwo babci odwołującego się jest trwałe, prawo do zasiłku należało przyznać do końca okresu zasiłkowego, to jest do dnia 31 października 2014 r. Po otrzymaniu decyzji z dnia 28.09.2016 r. skarżący złożył od niej odwołanie wnosząc o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego do czasu wydania zaskarżonej przez niego decyzji, ewentualnie do dnia 31.10.2015 r., wobec niezmienionej od złożenia wniosku sytuacji rodzinnej, finansowej oraz sytuacji zdrowotnej babci J. K. oraz matki M. J. Zdaniem Kolegium niezasadne jest żądanie skarżącego o przyznanie przedmiotowego świadczenia do czasu wydania zaskarżonej decyzji, tj. do września 2016 r., czy też co najmniej do dnia 31.10.2015 r. Organ podkreślił, że norma zawarta przez ustawodawcę w art. 24 ust. 3 ustawy nie może być odczytywana w oderwaniu od treści art. 24 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy. W ustępie pierwszym ustawodawca zawarł bowiem ogólną regułę, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c. W ustępie drugim określił natomiast sposób ustalania okresu, na który przyznawany jest zasiłek, to jest począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek i nie dłużej niż do końca okresu zasiłkowego. Natomiast stosownie do art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych okres zasiłkowy oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych.

W świetle powyższych uwag art. 24 ust. 3 omawianej ustawy należy rozumieć jako swoisty wyjątek od powyższych zasad ogólnych, mający zastosowanie w sytuacjach, gdy ważność orzeczenia o niepełnosprawności upływa przed końcem okresu zasiłkowego wskazanego w art. 24 ust. 1 ustawy, a określonego w art. 2 pkt 10. W takim przypadku skróceniu ulega okres, na który przyznane zostaje świadczenie. Jeżeli bowiem niepełnosprawność orzeczona została na czas określony, który to okres upływałby wcześniej niż okres zasiłkowy, to prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Jeżeli jednak orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało na okres dłuższy niż dany okres zasiłkowy, to oczywiście w danym roku świadczenie przyznawane jest na cały ten okres, jednakże co roku osoba uprawniona zobowiązana jest ponownie złożyć wniosek o przyznanie świadczenia.

Organ podniósł, że odmienna wykładnia art. 24 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadziłaby do powstania sytuacji, w której w przypadku stwierdzenia niepełnosprawności na czas nieokreślony osoba uprawniona do otrzymywania świadczenia musiałaby corocznie składać wniosek o jego przyznanie, podczas gdy w przypadku orzeczenia o niepełnosprawności na czas określony świadczenie byłoby przyznawane jednorazowo na wskazany w orzeczeniu, często znacznie dłuższy okres. W rezultacie szersze uprawnienia do zasiłków przysługiwałyby w przypadku orzeczenia niepełnosprawności na czas określony, niż w przypadku orzeczenia o niepełnosprawności bezterminowo. Takie uregulowanie przeczyłoby racjonalności ustawodawcy. Organ wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych tylko prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony.

Organ podkreślił, że w aktach sprawy zalega oświadczenie podpisane przez skarżącego w dniu 12.08.2014 r., iż został on poinformowany o terminach składania wniosków o świadczenia rodzinne na nowy okres zasiłkowy oraz o brzmieniu art. 24 i art. 26 ust. 3 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tym samym brak jest podstaw do tego aby uznać, że nie został on poinformowany o potrzebie złożenia kompletnego wniosku z wymaganymi dokumentami odrębnie na każdy z okresów zasiłkowych.

Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł skarżący R. J. Skarżący domagał się uchylenia wskazanej decyzji, zarzucając naruszenie:

- art. 24 ust 3 w zw. z art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, iż skarżący ma prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad J. K. za okres do 31.10.2014 r., podczas gdy winien on uzyskać powołane świadczenie za kolejny okres zasiłkowy trwający od 1.11.2014 r. do 31.10.2015 r. oraz od 1.11.2015 r. do chwili obecnej, jako że przesłanki pozyskania świadczenia zmianie nie uległy, a toczone w niniejszej sprawie postępowanie i aktywność skarżącego dowodzi, iż potwierdzał on wolę sprawowania opieki nad J. K., a tym samym uzyskania zasiłku opiekuńczego;

- art. 7, 8, 9,10 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na braku należytego wyjaśnienia sprawy w aspekcie okresu przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki przez skarżącego nad J. K. i pominięcie faktu, iż konsekwentne składanie odwołań wskazuje na fakt, iż skarżący przez cały okres popierał wniosek o prawo do zasiłku specjalnego spełniając kryteria jego przyznania.

Skarżący wskazał, że zasadniczy problem w niniejszym postępowaniu stanowi wyznaczenie okresu, na jaki przyznać należy specjalny zasiłek opiekuńczy na rzecz skarżącego jako sprawującego opiekę nad babcią J. K. Jego zdaniem poza sporem pozostaje fakt, iż wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego złożony został przez skarżącego jeszcze w dacie 29.08.2014 r., a decyzja organu pierwszej instancji przyznająca zasiłek specjalny opiekuńczy za okres od 1.08.2014 r. do 31.10.2014 r. wydana została 28.09.2016 r. Przez okres od daty złożenia wniosku toczył się spór o zasadność przyznania zasiłku. Skarżący podniósł, iż przez cały okres pozostawania w sporze o wypłatę świadczenia zarówno sytuacja jego, jak i jego babci i matki nie uległy zmianie, bowiem to on sprawuje opiekę nad J. K., jak też spełnia przesłanki kryterium dochodowego.

W ocenie skarżącego organy przerzucają na skarżącego odpowiedzialność za okres toczącego się postępowania, bowiem obecnie zarówno organ I, jak i II instancji wykazują, iż skutkiem niezłożenia wniosku na kolejny okres zasiłkowy, skarżący pozbawiony pozostanie zasiłku za okres od 1.11.2014 r. do 31.10.2015 r. oraz od 1.11.2016 r. do chwili obecnej. Skarżący wskazuje, że sam fakt złożenia wniosku w dacie 29.08.2014 r. i prowadzenie postępowania o wypłatę zasiłku dowodzi, iż podejmował on działania w celu uzyskania zasiłku za kolejne okresy zasiłkowe.

W ocenie skarżącego fakt, iż złożył oświadczenie o informacji w sprawie terminów składania wniosków nie przesądza, iż miał świadomość, że na kolejny okres należy ponowić wniosek, skoro cały czas toczyło się postępowanie w sprawie i do daty składania wniosku kolejnego nie było przesądzone.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 grudnia 2016 r., sygn. akt [...], utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] 2016 r., znak: [...], Wójta Gminy.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stanowi przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1518; zwanej dalej w skrócie "u.ś.r."). Powołany przepis obowiązuje od dnia 1 stycznia 2013 r., kiedy to ustawodawca do katalogu świadczeń rodzinnych obejmującego zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne dodał nowe świadczenie nazywane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, uregulowane szczegółowo w dodanym art.16a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z tym przepisem specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Podkreślić należy, że decyzja w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie jest decyzją uznaniową. Przeciwnie, ma charakter decyzji związanej. Organ administracji publicznej podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie obowiązany jest dokonać ustaleń, czy spełnione zostały ustawowe wymagania dla jego otrzymania, a następnie wydać decyzję uwzględniając okoliczności wskazane w ustawie o świadczeniach rodzinnych.

Przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest jednocześnie od kryterium dochodowego i przysługuje jedynie w sytuacji, w której łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (art. 16a ust. 2 u.ś.r.), a zatem nie przekracza kwoty kryterium dochodowego. Tym samym ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego. Przy czym uzależnienie możliwości ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy od spełnienia kryterium dochodowego jest istotnym elementem konstrukcji tego świadczenia.

W niniejszej sprawie pozostaje poza sporem, że spełniony jest warunek posiadania przez osobę wymagającą opieki (babcię skarżącego) orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak również warunek sprawowania przez skarżącego stałej opieki nad babcią. Jak bowiem wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie J. K., zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 24.04.2008r., znak: [...], zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe ze wskazaniem m. in. konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Bezsporną kwestią jest również, że babcia skarżącego ma córkę M. J., która - jak wynika ze złożonych przez nią oświadczeń - nie sprawuje opieki nad matką i ze względu na stan zdrowia nie może jej sprawować. Jest osobą legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Spełnione jest również ustawowe kryterium dochodowe - łączny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w 2012 r. wyniósł 368,34 zł.

Sąd w całości podziela stanowisko organów, że skarżący R. J. spełnia przesłanki określone w art. 16a ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Sporny w niniejszej sprawie jest okres, na jaki okres skarżący winien mieć przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Zdaniem skarżącego sam fakt złożenia wniosku w dacie 29.08.2014 r. i prowadzenie postępowania o wypłatę zasiłku dowodzi, iż podejmował on działania w celu uzyskania zasiłku za kolejne okresy zasiłkowe.

Organ natomiast podkreślił, że w aktach sprawy zalega oświadczenie podpisane przez skarżącego w dniu 12.08.2014 r., iż został on poinformowany o terminach składania wniosków o świadczenia rodzinne na nowy okres zasiłkowy oraz o brzmieniu art. 24 i art. 26 ust. 3 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tym samym brak jest podstaw do tego aby uznać, że nie został on poinformowany o potrzebie złożenia kompletnego wniosku z wymaganymi dokumentami odrębnie na każdy z okresów zasiłkowych.

Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c. Przy tym zgodnie z treścią ust. 2 powołanego przepisu prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Sąd podziela w całości ustalenia organów, że świadczenie należało przyznać od miesiąca, w którym złożono wniosek, to jest od dnia 1 sierpnia 2014 r. Z uwagi zaś na fakt, iż inwalidztwo babci odwołującego się jest trwałe, prawo do zasiłku należało przyznać do końca okresu zasiłkowego, to jest do dnia 31 października 2014 r.

Zdaniem Sądu nie można uznać, że skarżący nie został on poinformowany o potrzebie złożenia kompletnego wniosku z wymaganymi dokumentami, odrębnie na każdy z okresów zasiłkowych, skoro w aktach sprawy znajduje się oświadczenie podpisane przez skarżącego w dniu 12.08.2014 r., iż został on poinformowany o terminach składania wniosków o świadczenia rodzinne na nowy okres zasiłkowy oraz o brzmieniu art. 24 i art. 26 ust. 3 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Nie można podzielić twierdzeń skarżącego, że sam fakt złożenia wniosku w dacie 29.08.2014 r. i prowadzenie postępowania o wypłatę zasiłku dowodzi, iż podejmował on działania w celu uzyskania zasiłku za kolejne okresy zasiłkowe, a ponadto jeżeli złożył odwołanie od decyzji odmawiającej mu przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego to oznaczało to wniosek o kontynuację świadczenia i powinno zostać tak potraktowane.

Na podstawie art. 24 ust. 2 prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Podkreślić należy, że wniosek jest czynnikiem, który uruchamia postępowanie w sprawie świadczenia, przy czym świadczenie może być przyznane najwcześniej od miesiąca złożenia wniosku w organie.

Wskazać należy, że w ogólnym postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje zasada ignorantia iuris nocet i obowiązkiem organu, wynikającym przede wszystkim z art. 9 k.p.a., jest informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem aktualnego lub potencjalnego postępowania. Powinność ta wynika także z wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.

W niniejszej sprawie organ dopełnił tego obowiązku pouczając skarżącego o terminach składania wniosków na nowy okres zasiłkowy. Pouczenie to zostało przez skarżącego podpisane w dniu 12 sierpnia 2014 r.

Złożenia wniosku nie można domniemywać, nie można również wymagać od organu, aby fakt złożenia wniosku wyinterpretowywał z innych czynności skarżącego.

Zwrot "złożenie wniosku" oznacza czynność procesową, warunkującą wypłatę świadczenia rodzinnego.

Aby wydana została decyzja o przyznaniu zasiłku na kolejny okres zasiłkowy, to jest tak jak chciałby skarżący - do wydania pozytywnej decyzji w sprawie, ewentualnie do dnia 31.10.2015 r., koniecznym było złożenie kolejnego wniosku.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tym samym skarga podlega oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty postępowania złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w wysokości stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. poz. 1714).