Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 243/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 70 § 1, art. 71, art. 126, art. 130, art. 183[14], art. 199 § 1 pkt 3, § 2 i § 3 pkt 3, art. 202, art. 393 § 1 pkt 2, art. 394 § 1, art. 379 pkt 2, art. 603
journal: Dz.U. 2014 poz 101
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity
article: art. 33[1], art. 42 § 1
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.
article: art. 33
journal: Dz.U. 2015 poz 1531
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji - tekst jedn.
article: art. 6
journal: Dz.U. 2014 poz 1380
law: Ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców - tekst jedn.
article: art. 33[9]
journal: Dz.U. 2015 poz 507
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2015r. Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) w zw. z art. 3310 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 507, z późn. zm.), po rozpoznaniu odwołania A. K. od uchwały Nr [...] z dnia [...] września 2015 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w P. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2015 r. Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w P. (zwana dalej "komisją kwalifikacyjną") ustaliła negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację radcowską A. K. Z uzasadnienia uchwały wynika, że A. K. uzyskała z testu 99 punktów. Komisja kwalifikacyjna podniosła, że zgodnie z treścią art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem uzyskana przez A. K. liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku egzaminu.

A. K. (dalej też: skarżąca) wniosła odwołanie od ww. uchwały. Zakwestionowała prawidłowość pytań nr 65, 66, 73, 106 i 115.

Minister Sprawiedliwości opisaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. Odwołując się do dyspozycji art. 339 ust. 1 uchwały o radcach prawnych wskazał, że egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Zgodnie z art. 339 ust. 1a ustawy, wybór odpowiedzi podlega na zakreśleniu na karcie odpowiedzi jednej z trzech propozycji odpowiedzi (A albo B, albo C). Zmiana zakreślonej odpowiedzi jest niedozwolona, jak wynika z art. 339 ust. 1b ustawy, zaś zgodnie z art. 339 ust. 1c ustawy, wyłączną podstawę ustalenia wyniku kandydata stanowią odpowiedzi zakreślone na karcie odpowiedzi. Zgodnie zaś z art. 339 ust. 1d ustawy, prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego. Natomiast art. 339 ust. 3 ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Stosownie zaś do art. 33 ust. 2 ustawy, aplikantem radcowskim może być osoba, która - po spełnieniu pozostałych warunków - uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego.

Minister Sprawiedliwości - ponownie merytorycznie rozpatrzył i rozstrzygnął całokształt niniejszej sprawy i ponownie ocenił wszystkie zebrane dowody dotyczące egzaminu, przy czym poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także pytań testowych i wykazu prawidłowych odpowiedzi), jak i jego przebiegu.

Organ II instancji ustalił, że egzamin, którego Strona odwołująca się była uczestnikiem, przeprowadzony został zgodnie z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (Dz. U. z 2014 i. poz. 1234 i 1929).

Z przebiegu egzaminu sporządzono protokół podpisany przez członków komisji kwalifikacyjnej, który znany jest organowi II instancji z urzędu, gdyż doręczony został Ministrowi Sprawiedliwości w trybie art. 339 ust. 5 ustawy. Z protokołu nie wynika, aby w trakcie egzaminu doszło do nieprawidłowości mogących mieć wpływ na wynik egzaminu Odwołującej.

Minister Sprawiedliwości stwierdził również, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. Tym samym organ uznał, że test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 ustawy.

W wyniku ponownego sprawdzenia karty odpowiedzi skarżącej i przeliczenia uzyskanych przez Nią punktów stwierdzono, że A. K. prawidłowo odpowiedziała na 99 pytań, zatem uchwała komisji kwalifikacyjnej co do ustalonego wyniku egzaminu jest prawidłowa.

Organ szczegółowo omówił zakwestionowane w odwołaniu pytania nr 65, 66, 73, 106 i 115 przytaczając ich treść i wskazując proponowane odpowiedzi i odnosząc się do podniesionej w odwołaniu argumentacji skarżącej. Organ wskazał, że poprawne odpowiedzi znajdowały oparcie w bezpośredniej treści prawidłowych w uzasadnieniu decyzji przepisów, na podstawie których zostały skonstruowane pytania tekstowe. Zdanie te posiadały wyłącznie jedną prawidłową odpowiedź. Ostatecznie Minister Sprawiedliwości stanął na stanowisku, że brak był przesłanek do przyznania skarżącej jakiegokolwiek dodatkowego punktu w przypadku pytań, na które udzieliła ona błędnych odpowiedzi.

Minister Sprawiedliwości wskazał ponadto, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu wstępnego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Ustawa w art. 339 ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik z egzaminu uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 100 punktów. Zatem przyjęcie przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe jest tylko wówczas, jeśli po analizie rozwiązanego przez kandydata testu można ustalić, że uzyskał on co najmniej 100 punktów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Na opisaną wyżej decyzję A. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie żądając jej uchylenia oraz poprzedzającej jej uchwały.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenia:

- prawa materialnego tj. art. 33 [9] ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku ustawy o radcach prawnych poprzez jego niezastosowanie i zamieszczenie w teście egzaminacyjnym nieprecyzyjnych pytań o numerach nr 73, 66, 106, w których więcej niż jedna propozycja odpowiedzi była prawidłowa oraz pytań nr 65 oraz 115, w których żadna z proponowanych odpowiedzi nie jest prawidłowa.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca ponownie odniosła się do treści wskazanych pytań wywodząc, że w pytaniach 73, 66 i 106 więcej niż jedna z odpowiedzi umieszczonych w teście była prawidłowa. Natomiast w pytaniach 65 i 115 zdaniem skarżącej żadna z proponowanych odpowiedzi nie była prawidłowa. W ocenie skarżącej pytania te zostały sformułowane w sposób nieprecyzyjny i niejednoznaczny, celowo wprowadzający w błąd i dopuszczający poprawność więcej niż jednej odpowiedzi, albo nie zawierający odpowiedzi poprawnej.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2014.1647 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz.U.2012.270 j.t.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1 b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i uchwała utrzymana nią w mocy nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Ministra Sprawiedliwości utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej stwierdzającą, że A. K. uzyskała wynik negatywny z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską.

Na wstępie wskazać należy, że podniesiony, w skardze zarzut sprowadza się do stwierdzenia, że pytania testu stanowiącego egzamin wstępny na aplikację radcowską o numerach 65, 66, 73, 106 i 115 nie spełniały wymogów art. 339 § 1 ustawy o radcach prawnych.

Zgodnie z art. 339 § 1 ustawy o radcach prawnych egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Natomiast w myśl art. 339 ust. 3 tej ustawy pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów.

Rozstrzygnięcie zatem, czy decyzja Ministra Sprawiedliwości utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej stwierdzającą, że skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, została wydana z naruszeniem art. 339 § 1 ustawy o radcach prawnych, wymaga ustalenia, czy wskazane pytania zostały sformułowane w sposób jednoznaczny i poprawny, zgodnie z wymogami tego przepisu.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych pytania egzaminu konkursowego na aplikację powinny być skonstruowane w sposób możliwie precyzyjny. W szczególności pytania oraz podane w nich trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa winny być sformułowane w sposób jasny, jednoznaczny i niebudzący istotnych wątpliwości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt II GSK 857/09; z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt II GSK 833/09; z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 982/09 z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 97/10).

W ocenie Sądu zakwestionowane w skardze pytania zostały oparte na treści przepisów a wśród zaproponowanych odpowiedzi tylko jedna z trzech była w każdym przypadku prawdziwa i tym samym prawidłowa. W konsekwencji zatem zdaniem Sądu należy uznać, że pytania egzaminacyjne zakwestionowane przez skarżącą odpowiadały wymogom z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, jak również kryteriom, o których mowa w przytoczonym wyżej orzecznictwie.

Sąd orzekający w sprawie w całości podziela argumentację Ministra Sprawiedliwości dotyczącą zakwestionowanych pytań. Sformułowanie przedmiotowych pytań, jak wyjaśnił organ, świadczy, że była możliwa tylko jedna odpowiedź prawidłowa a połączenie pytania z odpowiedzią wskazaną przez organ tworzyło zdanie prawdziwe.

Odnosząc się szczegółowo do zakwestionowanego przez skarżącą pytań wskazać należy, że:

zakwestionowane przez skarżącą pytanie nr 65 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli ugoda zawarta przed mediatorem w trakcie mediacji sądowej nie została wykonana, a podlega wykonaniu w drodze egzekucji, lecz jest niezrozumiała, sąd:

A. wzywa strony, by w terminie 14 dni wyjaśniły postanowienia ugody, a po bezskutecznym upływie tego terminu umarza postępowanie,

B. zwraca protokół mediatorowi celem wyjaśnienia postanowień ugody w terminie 14 dni,

C. odmawia nadania ugodzie klauzuli wykonalności.".

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 18314 Kodeksu postępowania cywilnego.

Przepis ten brzmi:

"Art. 18314 § 1. Jeżeli zawarto ugodę przed mediatorem, sąd, o którym mowa w art. 18313, na wniosek strony niezwłocznie przeprowadza postępowanie co do zatwierdzenia ugody zawartej przed mediatorem.

§ 2. Jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji, sąd zatwierdza ją przez nadanie jej klauzuli wykonalności; w przeciwnym przypadku sąd zatwierdza ugodę postanowieniem na posiedzeniu niejawnym.

§ 3. Sąd odmawia nadania klauzuli wykonalności albo zatwierdzenia ugody zawartej przed mediatorem, w całości lub części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia fizyczne albo zmierza do obejścia prawa, a także gdy jest niezrozumiała lub zawiera sprzeczności".

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B".

W skardze podniosła, że stan faktyczny przedstawiony w pytaniu zawiera sprzeczność. Skarżąca wskazała na art. 18314 § 2 k.p.c., z którego wynika, że jeżeli ugoda podlega wykonaniu sąd zatwierdzają przez nadanie klauzuli wykonalności, a zatem w tym przypadku nie można odmówić nadania tejże ugodzie klauzuli wykonalności. W ocenie skarżącej odmowa nadania klauzuli wykonalności jest dopuszczalna, a nawet konieczna, jeżeli ugoda jest niezrozumiała i w takim przypadku, zgodnie z § 3 cytowanego przepisu, sąd odmawia nadania klauzuli wykonalności, jednak wówczas ta ugoda nie podlega wykonaniu w drodze egzekucji, skoro nie może w jej nadana klauzula wykonalności. Powyższe, zdaniem skarżącej, skutkuje tym, że pytanie jest wadliwe w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych.

Zdaniem Sądu zarzuty skarżącej są niezasadne.

Przepis art. 18314 k.p.c. zawiera trzy jednostki redakcyjne (paragrafy). Istota odpowiedzi na pytanie nr 65 zawarta jest natomiast w § 3 wskazanego przepisu, a konkretnie w tym jego fragmencie, który odnosi się do sytuacji, kiedy ugoda zawarta przed mediatorem jest niezrozumiała. W takim, między innymi przypadku, sąd odmówi nadania ugodzie klauzuli wykonalności (odpowiedź "C"), jednak będzie mógł to uczynić jedynie wówczas, jeśli ugoda taka z racji swojej natury, podlega w ogóle wykonaniu w drodze egzekucji (art. 18314 § 3 k.p.c. w zw. z art. 18314 § 2 k.p.c.). Gdyby bowiem consensus stron stanowił ugodę tego rodzaju, która nie podlega wykonaniu w drodze egzekucji, wówczas sąd odmówiłby zatwierdzenia takiej ugody (art. 18314 § 3 k.p.c. w zw. z art. 18314 § 1 k.p.c.).

Pytanie nr 65, wbrew temu, co twierdzi skarżąca, nie zawierało więc żadnej sprzeczności, a przeciwnie - zostało skonstruowane w sposób precyzyjny i jednoznaczny, a więc w pełni zgodnie z wytycznymi sądów administracyjnych odnośnie do konstrukcji i zawartości treściowej pytań testowych. Dotyczyło ono jedynie rozstrzygnięcia co do tego, jak powinien postąpić sąd w sytuacji, gdy strony zawarły przed mediatorem ugodę, której istota wskazywała, że podlega ona wykonaniu w drodze egzekucji (art. 18314 § 2 k.p.c.), lecz ugoda ta była niezrozumiała (art. 18314 § 3 k.p.c.). W takiej sytuacji mianowicie, zgodnie z propozycją odpowiedzi "C", sąd winien odmówić nadania klauzuli wykonalności, co wynika z treści art. 18314 § 3 k.p.c. Pozostałe dwie odpowiedzi wskazują na działanie sądu, które nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach ustawy, co przesądza, że są to odpowiedzi wadliwe.

Jednocześnie skarżąca niezasadnie przyjmuje pogląd, że w pytaniu nr 65 zawarty był określony stan faktyczny, przeprowadzając tym samym rozumowanie ad casum, zamiast in abstracto. Ażeby prawidłowo odpowiedzieć zaś na zakwestionowane pytanie nr 65 ale trzeba było odnosić się do skonkretyzowanego stanu faktycznego, lecz jedynie mieć wiedzę i znajomość przepisu ustawy, będącego podstawą do udzielenia prawidłowej odpowiedzi, w tym przypadku art. 18314 k.p.c.

Stąd zarzuty skarżącej dotyczące omawianego pytania są nietrafne.

Zakwestionowane przez skarżącą pytanie nr 66 brzmiało:

Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli w chwili wniesienia pozwu w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej powodem zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie i braki te nie zostały uzupełnione zgodnie z przepisami tego kodeksu, sąd:

A. umorzy postępowanie,

B. zwróci pozew,

C. odrzuci pozew".

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 199 § 1 pkt 3 i § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

Przepis ten brzmi:

"Art. 199 § 1. Sąd odrzuci pozew:

1) jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna;

2) jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona;

3) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli powód nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej powodem zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie;

4) (uchylony).

§ 2. Z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej powoda i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej powodem, uniemożliwiającego jej działanie, sąd odrzuci pozew dopiero wówczas, gdy brak nie będzie uzupełniony zgodnie z przepisami kodeksu.

§ 3. Odrzucenie pozwu może nastąpić na posiedzeniu niejawnym".

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B".

W skardze podniosła, że w pytaniu nie wskazano, czy chodzi o uzupełnienie braków w trybie art. 199 § 3 pkt 3, czy też w trybie art. 130 k.p.c. Zdaniem skarżącej konstrukcja pytania pozwala na przyjęcie, że odpowiedź może być także odnoszona do uzupełnień dokonywanych w trybie art. 130 § 1 i 2 k.p.c. w związku z art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c., bowiem nie wskazano o jaki tryb (etap) uzupełnienia chodzi. Ponieważ ten tryb uzupełnienia braków formalnych może być stosowany przez sąd w pierwszej kolejności, skarżąca uznała, że udzielona przez nią odpowiedź "B" jest, obok odpowiedzi "C", również prawidłowa.

W ocenie Sądu zarzuty skarżącej są niezasadne.

Zgodnie z treścią art. 199 § 1 pkt 3 i § 2 k.p.c. prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C" i prawidłowości tej odpowiedzi Skarżąca nie kwestionuje, jednak wadliwości tego pytania upatruje w tym, że nie zostało zastrzeżone, czy uzupełnienie braków zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego było przeprowadzane w trybie art. 130 k.p.c., czy też w trybie art. 199 § pkt 3 k.p.c.

Wskazać należy, że okoliczności wymienione w przepisie, od których istnienia lub nieistnienia ustawa uzależnia merytoryczne rozstrzyganie danej sprawy, są określane mianem przesłanek procesowych (formalnych).

Sąd obowiązany jest badać istnienie (nieistnienie) okoliczności wymienionych w art. 199 k.p.c. w zasadzie z urzędu w każdym stanie sprawy. Brak przesłanek procesowych powinien być wykryty przez przewodniczącego wydziału, a wtedy sąd odrzuca pozew jeszcze przed doręczeniem odpisu pozwu pozwanemu (a limine).

Sąd odrzuci pozew tylko wtedy, gdy brak przesłanki procesowej jest pierwotny, tj. tak jak to ujęto w pytaniu nr 66, istniał już w chwili wytoczenia powództwa, przy czym art. 199 § 2 k.p.c. uzależnia odrzucenie pozwu od bezskuteczności próby sanacji braku przesłanki w toku procesu.

W przypadku braku przesłanek opisanych w pytaniu - proces nie może się toczyć, ponieważ postępowanie zakończone orzeczeniem merytorycznym będzie dotknięte nieważnością (art. 379 pkt 2 k.p.c.). Okoliczności te sąd bierze z urzędu pod uwagę w każdym stanie sprawy (art. 202 zdanie trzecie k.p.c.) i jeżeli okoliczności te istniały już w dacie wytoczenia powództwa (tzw. pierwotny brak przesłanki procesowej), obligatoryjne jest wydanie postanowienia odrzucającego pozew (art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c.). Jednakże orzeczenie to musi poprzedzać podjęta przez sąd próba uzupełnienia tego braku (art. 199 § 2 in fine). Postępowanie sanujące te braki normują art. 70 § 1 k.p.c. i art. 71 k.p.c. W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych ich zdolność procesowa jest immanentnie związana z posiadaniem zdolności sądowej, wobec czego nie występuje usuwanie tego braku. Możliwy jest natomiast brak organu i ten właśnie brak podlega uzupełnieniu.

Jednak artykuł 70 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. nie ma zastosowania w przypadku braków po stronie powodowej. W przypadku gdy powód nie może działać z powodu braku organów lub braków w ich składzie, sąd na podstawie art. 70 § 1 zdanie drugie i art. 42 § 1 k.p.c. z urzędu zwraca się do sądu rejestrowego (art. 603 k.p.c.) w celu ustanowienia kuratora dla osoby prawnej (lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej - art. 42 § 1 w zw. z art. 331 k.c.) i tylko w tym trybie możliwe jest uzupełnienie tego braku, a gdy brak ten w tym trybie nie będzie uzupełniony - sąd odrzuci pozew, zgodnie z art. 199 § 2 k.p.c. i o taką sytuację chodzi w pytaniu nr 66. (tak też Przemysław Telenga w komentarzu do art. 70 i 71 k.p.c. - Kodeks Postępowania Cywilnego. Komentarz. Pod red. A. Jakubeckiego, WKP 2012r.)

Natomiast uzupełnienie braków, o których mowa w pytaniu nr 66 nie może w ogóle nastąpić w trybie art. 130 k.p.c. w zw. z art. 126 k.p.c. tak jak podniosła skarżąca. Artykuł 130 § 1 k.p.c. normuje bowiem zupełnie odmienną sytuację, tj. taką kiedy pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, a więc tych, które są przewidziane w przepisach ogólnych (w art. 126 i 1261 k.p.c.) i szczególnych (np. art. 127, 187, 312, 368, 409 i 485 k.p.c.), lub z uwagi na nieuiszczenie stosownej opłaty (art. 1262 k.p.c.). Brakiem formalnym jest np. brak podpisu, adresu strony czy też pełnomocnictwa.

Zakwestionowane pytanie nr 66 dotyczyło jednej z przesłanek procesowych, niezbędnej do tego, ażeby pozew mógł być skutecznie wniesiony, w postaci zgodnego z przepisami składu organów jednostki organizacyjnej, będącej powodem. Jeżeli więc taki brak zaistnieje (art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c.), zaś strona nie uzupełni go zgodnie z przepisami Kodeksu (art. 199 § 2 k.p.c.), wówczas sąd, zgodnie z unormowaniem treści przepisu art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c., odrzuci pozew. Jest to jedyne, zgodne z Kodeksem postępowania cywilnego, działanie sądu w takim przypadku i wynika ono expressis verbis z przepisu tegoż Kodeksu. Działanie innego rodzaju, a więc umorzenie postępowania (odpowiedź "A"), czy też zwrot pozwu (odpowiedź "B"), byłoby więc contra legem, bowiem nie znajduje ono oparcia w sytuacji opisanej w pytaniu.

Zakwestionowane przez skarżącą pytanie nr 73 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienie sądu pierwszej instancji, którego przedmiotem jest:

A. dopuszczenie interwenienta ubocznego do udziału w sprawie,

B. odrzucenie ponownego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, opartego na poprzednio podniesionych okolicznościach,

C. odwołanie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego''.

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c.

Przepis ten brzmi:

"Art. 394. § 1. Zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienia sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a ponadto na postanowienia sądu pierwszej instancji i zarządzenia przewodniczącego, których przedmiotem jest:

1) zwrot pozwu, odmowa odrzucenia pozwu, przekazanie sprawy sądowi równorzędnemu lub niższemu albo podjęcie postępowania w innym trybie;

2) odmowa zwolnienia od kosztów sądowych lub cofnięcie takiego zwolnienia oraz odmowa ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołanie;

3) oddalenie opozycji przeciwko wstąpieniu interwenienta ubocznego oraz niedopuszczenie interwenienta do udziału w sprawie wskutek uwzględnienia opozycji;

4) rygor natychmiastowej wykonalności;

41) wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia do czasu rozstrzygnięcia skargi o wznowienie postępowania;

42) stwierdzenie prawomocności orzeczenia;

5) skazanie świadka, biegłego, strony, jej pełnomocnika oraz osoby trzeciej na grzywnę, zarządzenie przymusowego sprowadzenia i aresztowania świadka oraz odmowa zwolnienia świadka i biegłego od grzywny i świadka od przymusowego sprowadzenia;

6) zawieszenie postępowania i odmowa podjęcia zawieszonego postępowania;

7) odmowa uzasadnienia orzeczenia oraz jego doręczenia;

8) sprostowanie lub wykładnia orzeczenia albo ich odmowa;

9) zwrot kosztów, określenie zasad ponoszenia przez strony kosztów procesu, wymiar opłaty, zwrot opłaty lub zaliczki, obciążenie kosztami sądowymi, jeżeli strona nie składa środka zaskarżenia co do istoty sprawy, koszty przyznane w nakazie zapłaty, zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz wynagrodzenie biegłego i należności świadka;

10) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego;

101) zatwierdzenie ugody zawartej przed mediatorem;

11) odrzucenie zażalenia;

12) odrzucenie skargi na orzeczenie referendarza sądowego".

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "A".

W skardze A. K. podniosła, że jakkolwiek odpowiedź "C" wskazana w kluczu odpowiedzi jest prawidłowa, jednak można przyjąć, że postanowienie, o którym mowa w pytaniu, może być postanowieniem kończącym dla wnioskującego interwenienta, jeżeli sąd tym postanowieniem odmówi jego dopuszczenia, co pozwala na uznanie za prawidłową również odpowiedź "A".

W ocenie Sądu zarzuty skarżącej są niezasadne.

Prawidłowa odpowiedź na zakwestionowane pytanie wynika wprost z treści przepisu art. 393 § 1 pkt 2 k.p.c., zgodnie z którym zażalenie przysługuje na postanowienie o odmowie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołaniu.

Wywody skarżącej, zasadzające się na próbie wykazania prawidłowości udzielonej przez nią odpowiedzi "A", nie znajdują oparcia w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Skarżąca w sposób nieuprawniony przyjmuje szeroki zakres pojęcia postanowienia sądu pierwszej instancji, którego przedmiotem jest dopuszczenie interwenienta ubocznego do udziału w sprawie'", rozszerzając je także o "postanowienia w przedmiocie oddalenia opozycji przeciwko takiemu wstąpieniu" bądź postanowienia o niedopuszczeniu interwenienta do udziału w sprawie". Skarżąca przywołuje więc postanowienia sądu, w którym odmówiono dopuszczenia do udziału w sprawie interwenienta, nie zauważając, że propozycja odpowiedzi "A" wskazuje na dopuszczenie do udziału w sprawie interwenienta, na które to postanowienie zażalenie nie służy, gdyż przysługuje ono tylko na jego niedopuszczenie (art. 394 § 1 pkt 3 k.p.c.). Odpowiedź "A" udzielona przez skarżącą jest więc jednoznacznie wadliwa, zaś treść pytania nr 73 ani nie dopuszcza poprawności więcej niż jednej odpowiedzi ani nie może wprowadzać kandydatów w błąd.

Zakwestionowane przez skarżącą pytanie nr 106 brzmiało:

"Zgodnie z ustawą o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wbrew przepisom ustawy:

A. może stanowić podstawę do odstąpienia od umowy przez nabywcę,

B. może stanowić podstawę do rozwiązania umowy nabycia przez sąd,

C. jest nieważne.".

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2014 r. poz. 1380).

Przepis ten brzmi:

"Art. 6. 1. Nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wbrew przepisom ustawy jest nieważne.

2. W razie nabycia nieruchomości wbrew przepisom ustawy, o nieważności nabycia orzeka sąd także na żądanie, właściwego ze wzglądu na miejsce położenia nieruchomości, wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa lub wojewody albo na żądanie ministra właściwego do spraw wewnętrznych.

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do nabycia lub objęcia udziałów lub akcji w spółce handlowej wbrew przepisom art. 3e, z tym że żądanie, o którym mowa w ust. 2, zgłosić może także każdy udziałowiec lub akcjonariusz spółki".

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B".

W skardze podniosła, że pytanie nr 106 dopuszcza więcej niż jedną prawidłową odpowiedź, tj. zarówno odpowiedź "C", jak i udzieloną przez nią odpowiedź "B". Skarżąca podała, iż zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, o nieważności orzeka sąd i nieważność taka wymaga w praktyce decyzji sądowej, a ponadto "stwierdzenie nieważności nabycia nieruchomości przez sąd skutkuje zatem rozwiązaniem umowy".

W ocenie Sądu zarzuty skarżącej są niezasadne.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wbrew przepisom ustawy jest nieważne. Jest to nieważność bezwzględna z mocy prawa, natomiast orzeczenie, o którym mowa w art. 6 ust. 2 ustawy ma charakter deklaratywny.

Z kolei, rozwiązanie umowy nabycia przez sąd stanowiłoby orzeczenie kształtujące stosunek prawny (orzeczenie konstytutywne), które w przypadku kwestionowanego pytania jest niemożliwe. Nabycie nieruchomości na podstawie czynności prawnej (umowy) dokonanej bez wymaganego zezwolenia skutkuje bezwzględną nieważnością czynności prawnej. W takim przypadku sąd nie może orzec o rozwiązaniu umowy nabycia. Z tego względu przedmiotowe pytanie dopuszcza tylko jedną prawidłową odpowiedź i jest nią odpowiedź "C".

Ostatnie, zakwestionowane przez skarżącą pytanie nr 115 brzmiało:

"Zgodnie z ustawą o radiofonii i telewizji, ostateczną decyzję w sprawie koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych podejmuje:

A. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji,

B. Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji,

C. Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej".

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na treści art. 33 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2015 r. poz. 1531).

Przepis ten brzmi:

"1. Rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych, z wyjątkiem programów publicznej radiofonii i telewizji, wymaga uzyskania koncesji.

1a. Nie wymaga uzyskania koncesji rozpowszechnianie programów telewizyjnych wyłącznie w systemach teleinformatycznych, chyba że program taki ma być rozprowadzany naziemnie, satelitarnie lub w sieciach kablowych.

2. Organem właściwym w sprawach koncesji jest Przewodniczący Krajowej Rady.

3. Przewodniczący Krajowej Rady podejmuje decyzję w sprawie koncesji na podstawie uchwały Krajowej Rady. Decyzja w tej sprawie jest ostateczna".

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "C".

Powołując się na przepis art. 33 ustawy o radiofonii i telewizji skarżąca podniosła zarzuty co do poprawności sformułowanych odpowiedzi na pytanie nr 115.

Zdaniem Sądu zarzuty skarżącej są niezasadne.

Udzielenie prawidłowej odpowiedzi na zakwestionowane pytanie nr 115 wymagało odwołania się do treści art. 33 ustawy o radiofonii i telewizji, który stanowi:

1. Rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych, z wyjątkiem programów publicznej radiofonii i telewizji, wymaga uzyskania koncesji.

1a. Nie wymaga uzyskania koncesji rozpowszechnianie programów telewizyjnych wyłącznie w systemach teleinformatycznych, chyba że program taki ma być rozprowadzany naziemnie, satelitarnie lub w sieciach kablowych.

2. Organem właściwym w sprawach koncesji jest Przewodniczący Krajowej Rady.

3. Przewodniczący Krajowej Rady podejmuje decyzję w sprawie koncesji na podstawie uchwały Krajowej Rady. Decyzja w tej sprawie jest ostateczna.

Przepis ten określa podmiot właściwy w sprawach podejmowania ostatecznej decyzji w przedmiocie koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych. Dla udzielenia prawidłowej odpowiedzi na przedmiotowe pytanie wystarczającą była więc znajomość przytoczonego przepisu.

Analiza treści kwestionowanego pytania oraz powołanego przepisu stanowiącego podstawę udzielenia prawidłowej odpowiedzi, nie ujawnia jakichkolwiek sprzeczności logicznych mogących poddawać w wątpliwość poprawność tego pytania egzaminacyjnego, które odzwierciedla treść cytowanego przepisu. Istotą pytania było wskazanie podmiotu uprawnionego do wydania decyzji w sprawie koncesji, która ma przymiot decyzji ostatecznej.

Pytanie nie dotyczyło natomiast szczegółowych kwestii związanych z przebiegiem postępowania koncesyjnego i roli oraz kompetencji, jakie ustawa przypisuje innym podmiotom, będącym uczestnikami tego postępowania, w tym - Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Wszelkie natomiast dywagacje i rozważania w tym kierunku uznać należy za wykraczające poza treść pytania i niewpływające na poprawność odpowiedzi "B".

Postępowanie koncesyjne jest dwuetapowe, bowiem decyzję Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji poprzedza przyjęcie przez Radę uchwały. Zarówno jednak kwestionowane pytanie, jak i przepis na podstawie którego zostało ono skonstruowane, odnosi się wyłącznie do tego drugiego etapu, na którym wydawana jest decyzja administracyjna, będąca decyzją ostateczną.

Bez znaczenia dla prawidłowości tego pytania pozostają rozważania skarżącej na temat rozumienia znaczenia pojęcia "na podstawie". Pytanie nie odnosiło się bowiem do trybu i procesu powstania decyzji w sprawie koncesji, a jedynie do jej etapu, skutkującego wydaniem decyzji ostatecznej. Tę zaś wydaje wyłącznie Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

Wskazać też należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że jeżeli pytanie zostało zadane w sposób ogólny i nawiązywało wprost do treści odpowiednich przepisów prawnych, to zadaniem zdającego była zwykła, prosta znajomość tych przepisów, nie zaś dokonywanie skomplikowanej interpretacji, która często bywa sporna, (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2015 r., wydany w sprawie sygn. akt II GSK 1268/14).

Zestawienie treści pytania z propozycjami odpowiedzi wskazuje więc, że jedyną prawidłową, w świetle przepisów ustawy o radiofonii i telewizji, stanowiła odpowiedź "B". Podkreślenia wymaga nadto, że pozostałe dwie odpowiedzi (zarówno udzielona przez Skarżącą odpowiedź "C", jak i odpowiedź "A") nie wskazując W świetle regulacji ustawowej - podmiotu właściwego w zakresie podjęcia decyzji ostatecznej w sprawie objętej treścią pytania. Są to więc odpowiedzi jednoznacznie fałszywe.

Reasumując stwierdzić należy, że wszystkie pytania skonstruowane zostały prawidłowo i posiadają tylko jedną prawidłową odpowiedź.

Dodatkowo podkreślić należy, że egzamin na aplikację radcowską jest egzaminem konkursowym i nie można oczekiwać, że pytania w teście będą wiernie przytaczać jeden, konkretny przepis prawa. Zdający musi legitymować się bowiem podstawową umiejętnością zrekonstruowania nieskomplikowanej normy prawnej, jak również rozstrzygać proste problemy interpretacyjne. Oczywiste jest, że kandydatom na aplikację radcowską można stawiać wymagania znajomości podstawowych zasad wykładni prawa, czy też analitycznego myślenia.

Wskazać należy, że nieprawidłowo sformułowane pytanie to takie, na które żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie stanowi zdania prawdziwego, gdy więcej niż jedna z odpowiedzi jest odpowiedzią prawdziwą, a także takie, na które odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, a jedynie z poglądów doktryny i orzecznictwa. W rozpatrywanej sprawie żadna z tych wad nie wystąpiła, albowiem, jak wskazano wyżej, połączenie pytania wraz z odpowiedzią stanowiło logiczną całość, znajdującą swoje uzasadnienie w treści wskazanych przepisów. Tym samym zarzuty zawarte w skardze uznać należy za nieuzasadnione.

Ponadto zdaniem Sądu Minister Sprawiedliwości prawidłowo wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że jest ona wydawana w warunkach związania administracyjnego i zmiana rozstrzygnięcia przez ustalenie pozytywnego wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską możliwa jest jedynie na skutek stwierdzenia, że skarżąca w wyniku egzaminu uzyskała co najmniej 100 pkt, udzielając co najmniej 100 prawidłowych odpowiedzi na 150 zadanych pytań egzaminacyjnych, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.