Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1572/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 121 par. 1, art. 210 par. 1 pkt 4, art. 210 par. 4
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Anna Rotter (spr.), Protokolant starszy specjalista Anna Oklecińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi G. sp. z o. o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 12 października 2022 r. nr 2401-IOV1.4103.78.2022.KZ UNP: 2401-22-228221 w przedmiocie odmowy zwrotu odsetek za zwłokę z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2021 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 12 października 2022r. nr 2401-IOV1.4103.78.2022.KZ UNP: 2401-22-228221 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 13 lipca 2022r. nr [...] [...] odmawiającą G. Sp. z o.o. (dalej: Skarżąca, Spółka) zwrotu odsetek za zwłokę w związku z nieterminowym uregulowaniem zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2021r.

Powyższa decyzja wydana została na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 2651 ze zm., dalej: o.p.).

Stan sprawy.

Wnioskiem z dnia 16 maja 2022r. Skarżąca zwróciła się do organu o zwrot jej zdaniem, niesłusznie naliczonych i wyegzekwowanych odsetek za zwłokę z tytułu nieterminowego uregulowania zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2021 r. W uzasadnieniu wniosku Spółka wyjaśniła, iż zwłoka w nieterminowym uregulowaniu zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2021 r. powstała z uwagi na blokadę rachunków Spółki przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: Szef KAS), która nastąpiła dnia 2.12.2021r.

Następnie postanowieniem z 7,12.2021r., nr. [...], Szef KAS przedłużył blokadę rachunku na okres 3 miesięcy. Powyższe postanowienie Spółka odebrała w dniu 15.12.2021r. i złożyła na nie zażalenie, które nie zostało uwzględnione przez Szefa KAS. Z wniosku wynikało, że Skarżąca złożyła skargę do WSA w Warszawie, który wyrokiem z 4.04.2022r., sygn. akt III SA/Wa 577/22, uchylił postanowienie Szefa KAS oraz poprzedzające je postanowienie w przedmiocie przedłużenia blokady rachunków. Jak podano, pismem z dnia 26.01.2022r., w związku z upływem terminu rozliczenia podatku od towarów i usług za grudzień 2021 r., Spółka złożyła do Szefa KAS wniosek o zwolnienie środków zablokowanych na rachunkach celem uregulowania m.in. zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2021 r. w kwocie 151.606,00 zł. W odpowiedzi Szef KAS postanowieniem nr [...] z dnia 15.02.2022r. zwolnił z zablokowanych rachunków bankowych środki na zapłatę m.in. zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za grudzień 2021 r. w wysokości 152.034,00 zł (z uwagi na złożoną korektę deklaracji) wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości w wysokości 678,95 zł. Powyższe postanowienie to Spółka otrzymała dnia 23.02.2022r. Pismem z dnia 31.01.2022r. organ wystosował do Spółki upomnienie nr [...] w sprawie braku zapłaty należności z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2021r. w wysokości 151.606,00 zł, odsetek za zwłokę w wysokości 199,00 zł oraz kosztów upomnienia w wysokości 16,00 zł. Upomnienie to Spółka otrzymała dnia 8.02.2022r. W odpowiedzi na upomnienie, pismem z 9.02.2022r., Spółka poinformowała organ, że nie może zapłacić należnego podatku z uwagi na blokadę rachunków przez Szefa KAS oraz, że zwróciła się do Szefa KAS o zwolnienie środków z rachunków bankowych na zapłatę należnego podatku za grudzień 2021 r. Organ otrzymał odpowiedź Spółki dnia 14.02.2022r.

We wniosku zaznaczono, iż dnia 18.02.2022r. organ wystawił tytuł wykonawczy nr [...] dotyczący niezapłaconego podatku od towarów i usług za grudzień 2021 r. w wysokości 152.034,00 zł oraz odsetek na dzień wystawienia tytułu w wysokości 820,60. 21.02.2022r. organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego w K.) nadał tytułowi wykonawczemu klauzulę wykonalności. Dnia 28.03.2022r. Skarżąca złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. wniosek, w oparciu o art. 64cd ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.), o zwrot kosztów egzekucyjnych w kwocie 15.203,40 zł związanych z postępowaniem egzekucyjnym objętym, wystawionym przez organ tytułem wykonawczym nr [...] z 18.02.2022r., oraz odsetek za zwłokę z tytułu nieterminowego uregulowania zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2021 r.

W odpowiedzi Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z 29.04.2022r. odmówił Spółce wnioskowanego zwrotu, stwierdzając, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na niezrealizowanie przesłanek określonych w art. 64cd § 1 u.p.e.a. warunkujących zwrot wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych, w szczególności stwierdzono brak podstaw do uznania, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem oraz podniesiono brak przesłanek wskazujących, że w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu.

W uzasadnieniu wniosku Spółka, powołując się na treść art. 64cd § 1 u.p.e.a., wskazała, iż wszczęcie egzekucji przez organ w sytuacji jego wiedzy odnośnie obiektywnego braku możliwości realizacji zobowiązania przez Skarżącą oraz jej aktywności zmierzającej do wykonania zobowiązania zakwalifikować należy jako działanie niezgodne z prawem. W przekonaniu Skarżącej naturalną konsekwencją działań organów podatkowych było wygenerowanie odsetek od zaległości podatkowej.

Postanowieniem z dnia 13 lipca 2022r. organ pierwszej instancji odmówił Spółce zwrotu odsetek za zwłokę w związku z nieterminowym uregulowaniem zobowiązania z tytułu podatków od towarów i usług za grudzień 2021r.

Organ pierwszej instancji zaznaczył, iż odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych stanowią zatem kategorię obiektywną, dla której bez znaczenia pozostają jakiekolwiek inne - poza istnieniem samej zaległości - okoliczności, w tym przyczyna powstania tych zaległości, sposób i termin ich uregulowania, rodzaj zdarzenia podlegającego opodatkowaniu, podstawa prawna określenia zobowiązania, czy też stopień zawinienia podatnika. Jak wyjaśniono, szczegółowe zasady naliczania odsetek za zwłokę zostały określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z 22.08.2005r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz. U. nr 165, poz. 1373 ze zm.). W myśl tego rozporządzenia odsetki za zwłokę są naliczane do dnia, włącznie z tym dniem, zapłaty podatku. Odstępstwa od reguły naliczania odsetek od zaległości podatkowych w sposób enumeratywny (wyczerpujący) zostały wymienione w art. 54 § 1 o.p., który zdaniem organu, nie znajdzie zastosowania w rozpoznanej sprawie.

W postanowieniu zacytowano art. 67a § 1 o.p. i zaznaczono, iż można zastosować ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, jeżeli w indywidualnej sprawie w tym przedmiocie zainicjowanej stosownym wnioskiem podatnika ustali i oceni ziszczenie się przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego - co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Końcowo organ pierwszej instancji wskazał, iż postanowienie Szefa KAS nr [...] z 15.02.2022r. o zwolnieniu środków z zablokowanych rachunków bankowych Skarżąca otrzymała dnia 23.02.2022 roku, natomiast tytuł wykonawczy wystawiono dnia 18.02.2022 r., a zatem przed dniem otrzymania przez Spółkę powyższego postanowienia Szefa KAS, wiążącego organ od dnia doręczenia postanowienia.

W konsekwencji organ stwierdził, że wniosek o zwrot odsetek za zwłokę nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa.

Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie:

1. przepisów prawa procesowego, tj.:

- art. 121 o.p. w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku działania organu podatkowego niweczącego zasadę zaufania do organów podatkowych,

- art. 122 i art. 124 o.p. w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku braku podjęcia wszelkich działań zmierzających do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia oraz braku wskazania przesłanek, którymi kierował się organ pierwszej instancji odmawiając zwrotu nienależnie wyegzekwowanych odsetek za zwłokę. To, że organ zdefiniował pojęcia "interes prywatny" i "interes publiczny" nie znaczy że odniósł te pojęcia do przedmiotowej sprawy,

- art. 121 § 1 w związku z art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 o.p. w wyniku braku w decyzji uzasadnienia faktycznego obejmującego całokształt okoliczności sprawy,

- art. 67a § 1 o.p. w wyniku błędnego przyjęcia, że wniesiono o zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci odsetek od zaległości, podczas gdy zaległość nie zaistniała, a jeżeli już, to wyłącznie z winy organów podatkowych,

- art. 6 § 1 u.p.e.a. w wyniku nieuwzględnienia faktu braku podstaw zastosowania środków egzekucyjnych w przypadku braku uchylania się od wykonania obowiązku - zapłaty podatku.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Decyzją z dnia 12 października 2022r. DIAS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu.

DIAS wskazał, iż organ podatkowy może zastosować ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, jeżeli w konkretnej sprawie dotyczącej zobowiązania podatkowego na wniosek podatnika ocenił obie wspomniane przesłanki. Do takiej sytuacji w rozpatrywanej sprawie, według DIAS, nie doszło, gdyż Spółka wniosku o zastosowanie ulgi nie złożyła, co jednoznacznie wynika z akt sprawy i uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji.

Jak podkreślono w postanowieniu, Skarżąca nie kwestionuje powstania zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2021 r., lecz wskazuje, że organ podatkowy nie wstrzymał się z wystawieniem tytułu wykonawczego do momentu otrzymania przez Spółkę środków zwolnionych z rachunków bankowych zablokowanych przez Szefa KAS (postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z 15 lutego 2022 r. znak [...]). DIAS podniósł, iż postanowienie powyższe Spółka otrzymała dopiero 23 lutego 2022 r., natomiast tytuł wykonawczy został wystawiony 18 lutego 2022 r., a klauzula wykonalności została nadana 21 lutego 2022 r.

W ocenie DIAS, w niniejszej sprawie nie stwierdzono przypadków ujętych w zastrzeżeniach wymienionych w art. 52 § 1 pkt 2 lub w art. 54 § 1 o.p., zatem Spółka powinna na mocy art. 53 § 3 § 4 o.p. naliczyć odsetki z tytułu wystąpienia zaległości podatkowej, gdyż przepis ten stanowi, że odsetki za zwłokę nalicza podatnik, płatnik, inkasent, następca prawny lub osoba trzecia odpowiadająca za zaległości podatkowe, z zastrzeżeniem art. 53a, art. 62 § 4, art. 66 § 5, art. 67a § 1 pkt 1 lub 2 i art. 76a § 1. Organ zaznaczył, iż odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku lub terminu, w którym płatnik lub inkasent był obowiązany dokonać wpłaty podatku na rachunek organu podatkowego.

Wyjaśniono, iż odsetki za zwłokę są następstwem powstania zaległości podatkowej. Dalej podano, iż odsetki powstają w sytuacji, gdy podatnik lub inny podmiot zobowiązany do świadczenia podatku nie uiści go w terminie płatności, a stosowanie odsetek od zaległości podatkowej w dużej mierze zabezpiecza terminowość opłacania świadczeń podatkowych. Wygaśniecie zaległości w całości lub części przesądza o wygaśnięciu odsetek za zwłokę (w całości lub części). Tak więc odsetki te nie są samodzielnym, oderwanym od zaległości podatkowej świadczeniem.

Końcowo DIAS stwierdził, iż organ pierwszej instancji słusznie w decyzji z 13 lipca 2022 r. odmówił Skarżącej zwrotu odsetek za zwłokę w związku z nieterminowym uregulowaniem zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2021 r.

Na powyższą decyzję Skarżąca wniosła skargę do tut. Sądu

W skardze Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji DIAS oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy.

Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie:

- art. 121 o.p. w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku działania organu niweczącego zasadę zaufania do organów podatkowych w kontekście zasady sprawiedliwości społecznej,

- art. 122 i art. 124 o.p. w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku braku wskazania przesłanek, którymi kierował się organ odwoławczy odmawiając zwrotu nienależnie naliczonych i wyegzekwowanych odsetek za zwłokę. To, że organ zdefiniował pojęcia "interes prywatny" i "interes publiczny" nie znaczy że odniósł te pojęcia do przedmiotowej sprawy,

- art. 121 § 1, art. 124 w związku z art. 210 § 4 o.p. w wyniku uzasadnienia decyzji w sposób wewnętrznie sprzeczny w zakresie określenia istoty sporu,

- art. 127 o.p. w wyniku oceny w zaskarżonej decyzji zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji bez pełnego, ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy,

- art. 67a § 1 o.p. w wyniku błędnego przyjęcia, że Spółka wniosła o zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci odsetek od zaległości podczas gdy zdaniem Skarżącej taka zaległość nie zaistniała, a jeżeli już, to wyłącznie z winy organów podatkowych,

- art. 6 § 1 u.p.e.a. w wyniku nieuwzględnienia faktu braku podstaw zastosowania środków egzekucyjnych w przypadku braku uchylania się przez Skarżącą od wykonania obowiązku - zapłaty podatku.

Uzasadniając powyższe zarzuty Skarżąca wskazała, że organ podatkowy naliczając odsetki za zwłokę z tytułu nieterminowego uregulowania zobowiązania podatkowego za grudzień 2021 r. nie uwzględnił szczególnej sytuacji Spółki, spowodowanej blokadą środków na rachunkach bankowych oraz zwłoką Szefa KAS w zakresie zwolnienia środków na rachunkach oraz zastosowaniem środków egzekucyjnych pomimo wiedzy o braku uchylania się przez Spółkę od wykonania zobowiązań.

W ten sposób - jak twierdzi Skarżąca - doszło do niedającego zatrzymać się mechanizmu, w konsekwencji którego organ pierwszej instancji doprowadził w sztuczny sposób do wygenerowania odsetek i kosztów egzekucyjnych. W opinii Skarżącej działanie takie nie mieści się w kategorii działań budzących zaufanie do organów podatkowych w ramach konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej, gdyż organ podatkowy uniemożliwił jej dokonanie spłaty powstałego zobowiązania.

W ocenie Spółki organ odwoławczy nie odniósł się do kwestii "ważnego interesu podatnika" przejawiającego się m.in. nieuzasadnioną utratą przez skarżącą majątku. Skarżąca nie zgadza się ze stwierdzeniem organu, że skoro nie wystąpiła o ulgę w spłacie zobowiązań to znaczy, że miała możliwości ekonomiczne do bieżącego uregulowania zobowiązań.

Zdaniem Skarżącej organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu zaprezentował dwa odmienne stanowiska odnośnie istoty sporu, co znaczy że nie był zdecydowany jaką sprawę rozpatrywał, a z uzasadnienia decyzji Spółka nie mogła uzyskać informacji, czy organ prawidłowo zdiagnozował problem.

Na zakończenie Skarżąca stwierdziła, że postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne i winno polegać na merytorycznym rozpoznaniu sprawy. Według Skarżącej takich działań organ odwoławczy nie podjął, zamiast tego skupił się jedynie na kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zawartych w odwołaniu zarzutów. Jednocześnie Spółka wskazała na kwestię pominięcia przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 577/22 uchylającego postanowienie w sprawie blokady rachunków bankowych Spółki. Wyrokiem tym wyeliminowano z obrotu prawnego postanowienia Szefa KAS stanowiące przyczynę zastosowania środków egzekucyjnych - naliczenia odsetek za zwłokę.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym Spółki z dnia 17 stycznia 2023r. zaznaczono, iż Spółka mając wiedzę o istnieniu zobowiązania podatkowego, chciała je uiścić, jednak organy podatkowe uniemożliwiły jej wykonanie obowiązku. Nie do przyjęcia dla Spółki jest stwierdzenie organu, iż utrzymuje ona narrację ukierunkowaną na obarczanie błędem poszczególnych organów. Jak zaznaczono w piśmie, Skarżąca nie obarcza błędami poszczególnych organów, a wyraźnie wskazuje na ich jednoznacznie oportunistyczną postawę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu, organ naruszył art. 210 § 1 pkt 4 o.p. oraz art. 210 § 4 o.p. w zw. z art. 121 § 1 o.p. Podnieść należy, iż stosownie do postanowień art. 210 § 1 pkt 4 o.p. decyzja winna zawierać powołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Ponadto uzasadnienie prawne decyzji winno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (art. 210 § 4 o.p.). W zaskarżonej decyzji nie wskazano konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu, który stanowił podstawę prawną do wydania decyzji o odmowie zwrotu odsetek za zwłokę w związku z nieterminowym uregulowaniem zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2021rok. Jak słusznie zauważył organ wniosek Spółki nie jest wnioskiem o zastosowanie ulgi. Organ zaznaczył również, że w sprawie nie stwierdzono przypadków ujętych w zastrzeżeniach wymienionych w art. 52 § 1 pkt 2 o.p. oraz w art. 54 § 1 o.p. Według organu w sprawie nie mamy do czynienia z zaistnieniem nadpłaty (art. 52 § 1 pkt 2 o.p.) ani z przypadkiem, w którym od zaległości nie nalicza się odsetek (art. 54 § 1 o.p.). Powyższe stanowiło podstawę do odmowy zwrotu żądanych przez Spółkę odsetek.

Pomimo powyższych wywodów w decyzji próżno szukać wskazania przepisu - podstawy prawnej do rozpatrzenia wniosku Spółki, która opiera swoje żądanie zwrotu odsetek na fakcie uniemożliwienia jej wykonania obowiązku podatkowego przez organy podatkowe. Brak wskazania umocowania do rozpatrzenia wniosku Spółki powoduje, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wyjaśnia podstawy prawnej decyzji.

Ustawodawca nie definiuje pojęcia braku wskazania podstawy prawnej. Niewątpliwie wydanie decyzji bez wskazania podstawy prawnej oznacza, że albo nie wskazano przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania organów, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydaniu decyzji administracyjnych rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne.

W rozpoznanej sprawie organ nie podał przepisu, który, w jego ocenie, stanowi podstawę prawną do wydania decyzji o odmowie zwrotu odsetek w okolicznościach opisanych we wniosku Spółki. Również z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie sposób wywieźć jaka była podstawa prawna do działania organu.

W szczególności za podanie podstawy prawnej nie sposób uznać stwierdzenia organu, iż w sprawie nie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 52 § 1 pkt 2 o.p. oraz w art. 54 § 1 o.p.

Zawarcie w decyzji podstawy prawnej do jej wydania oznacza wskazanie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, czyli właściwej materialnej lub formalnej podstawy do dokonania rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. W rozpoznanej sprawie organ nie rozważył czy w prawie podatkowym w ogóle funkcjonuje przepis zaliczany do źródeł powszechnie obowiązującego prawa regulujący zagadnienie objęte wnioskiem Spółki.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 1369/06) błędne powołanie podstawy prawnej decyzji stanowi wadę formy decyzji.

Na organy podatkowe został nałożony został obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób aby pogłębiać zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 o.p.). Realizacji tej zasady służy między innymi uzasadnienie decyzji, które stanowi jej obligatoryjną część. Z jednej strony uzasadnienie ma na celu umożliwienie stronom postępowania poznanie motywów którymi kierował się organ wydając decyzję, a z drugiej strony umożliwia kontrolę rozstrzygnięcia. Uzasadnienie aktu administracyjnego wskazuje jednocześnie na zakres rozstrzygnięcia dokonanego przez organ administracji. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja DIAS powyższych wymogów nie spełnia.

Brak podania podstawy prawnej decyzji organu oraz nie zawarcie w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia podstawy prawnej jej wydania uniemożliwia poznanie stanowiska organu w tej kwestii i poddaje w wątpliwość sam fakt rozstrzygania w zakresie wniosku Spółki przez organ podatkowy. Konsekwencją powyższych braków jest uniemożliwienie Sądowi kontroli rozstrzygnięcia organów. Podkreślić należy, iż Sąd nie może dokonać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej decyzją (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2001r. sygn. akt V SA 2746/00).

Sąd stwierdza, iż organy naruszyły art. 210 § 1 pkt 4 o.p. w zw. z art. 210 § 4 o.p., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwiło Skarżącej poznanie motywów i podstawy prawnej wydania decyzji o odmowie zwrotu odsetek. Naruszenie powyższe uniemożliwia Sądowi kontrolę zaskarżonej decyzji. Niedopuszczalne jest bowiem zastępowanie przez Sąd organów zobowiązanych do dokonania ustaleń faktycznych i prawnych. Organy winny rozważyć czy w rozpoznanej sprawie istnieje podstawa prawna do działania organów w postaci rozpatrzenia wniosku Spółki. W przypadku uznania, iż takiej podstawy prawnej brak, należy rozważyć czy w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 165a § 1 o.p.

W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję uznając, iż organ dopuścił się naruszenia art. 210 § 1 pkt 4 o.p. w zw. z art. 210 § 4 o.p. w zw. z art. 121 § 1 o.p., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm. – p.p.s.a.).

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę obejmującą uiszczony wpis sądowy (100 zł).