Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 52/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Zarząd Powiatu
Treść wyniku: Oddalono zażalenie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A Sp. z o.o. w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 1482/23 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w Ł. na czynność Zarządu Powiatu Mławskiego w przedmiocie ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z

20 października 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1482/23 odrzucił skargę A Sp. z o.o. w Ł. (dalej: "skarżąca") na czynność Zarządu Powiatu Mławskiego w przedmiocie ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że pismem z [...] czerwca 2023 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności czynności polegającej na błędnym ustaleniu przez Zarząd Powiatu Mławskiego (dalej: zarząd, organ) wysokości dotacji oświatowej przysługującej na słuchaczy Liceum [....] w M. w 2023 r. Dotację w dniu 30 marca 2023 r. przekazano w trybie art. 34 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 17 ze zm. – dalej: u.f.z.o.).

Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona.

Sądowi pierwszej instancji z urzędu wiadomym jest, że czynności polegającej na błędnym ustaleniu przez Zarząd Powiatu Mławskiego wysokości dotacji oświatowej przysługującej na słuchaczy Liceum [...] w M. w 2023 r. (będąca przedmiotem skargi w niniejszej sprawie) została również zaskarżona do Sądu skargą z dnia 28 kwietnia 2023 r., przez ten sam podmiot i w tym samym przedmiocie. Ponadto sama skarżąca w skardze z [...] czerwca 2023 r. wskazała, ze w dniu 30 marca 2023 r. organ dotujący przekazał na jej rachunek bankowy dotację oświatową za marzec 2023 r. co spowodowało, że w terminie 30 dni od daty przekazani środków z tytułu dotacji za miesiąc marzec 2023 r. złożyła skargę do tut. Sadu tj. w dniu 28 kwietnia 2023 r. zaskarżając wymienioną czynność, a następnie, po tym jak organ w piśmie z dnia 23 maja 2023 r. (doręczonym 26 maja 2023 r.) poinformował skarżącą o stawkach dotacji obowiązujących w 2023 r. w wyniku aktualizacji kwoty, z daleko idącej ostrożności na wypadek przyjęcia przez Sad, iż 30 dniowy termin na zaskarżenie czynności w postaci błędnego ustalenia wysokości omawianej dotacji rozpoczął swój bieg dopiero od dnia doręczenia skarżącej ww. pisma, skarżąca złożyła przedmiotową skargę.

Skarga z 28 kwietnia 2023 r. została zarejestrowana w tut. Sądzie pod sygnaturą akt V SA/Wa 1053/23.

Mając na uwadze fakt, że skarga w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1053/23 została wcześniej wniesiona od skargi złożonej w niniejszej sprawie i sprawą nią objęta jest pomiędzy tymi stronami i w tym samym przedmiocie, jak również fakt, że sprawa o sygn. akt V SA/Wa 1053/23 jest w toku, skargę z

19 czerwca 2023 r., w ocenie WSA, należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a.

Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

1. art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, chociaż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki odrzucenia skargi, albowiem nie można stwierdzić, iż skarga wniesiona w dniu [...] czerwca 2023 r. do WSA w Warszawie narusza zakaz wszczynania nowego postępowania sądowo-administracyjnego między tymi samymi stronami co do spraw, w których skarga została już wniesiona w sytuacji, gdy:

a) skarga wniesiona przez Skarżącą w dniu [...] czerwca 2023 r. dotyczy innej czynności mieszczącej się w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. niż czynność objęta skargą z dnia 28 kwietnia 2023 r., tj. związana jest z aktualizacją stawki dotacji, o której mowa w art. 43 u.f.z.o., w wyniku której doszło do ponownego ustalenia wysokości stawki dotacji oświatowej, co wyraźnie zaznaczono wskazując podstawy prawne zarzutu nr 1 skargi,

b) czynności zaskarżane skargami z [...] kwietnia 2023 r. i [...] czerwca 2023 r. dotyczą dwóch różnych czasookresów, co wyłącza możliwość istnienia tożsamości przedmiotowej zaskarżanych czynności, co oznacza, iż w przedmiotowej sprawie nie może być mowy o wystąpieniu stanu sprawy w toku, który to wymaga tożsamości sprawy sądowo-administracyjnej ze sprawą sądowoadministracyjną wcześniej wszczętą, a zatem Sąd I instancji winien był rozpoznać skargę wniesioną przez Skarżącą.

Zarządzeniem z 8 marca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wypożyczenie akt sprawy o sygn. V SA/Wa 1053/23.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. W zakresie objętym regulacją powołanego przepisu stan powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje w warunkach tożsamości przedmiotu postępowania oraz tożsamości jego stron. Innymi słowy przy ustalaniu tożsamości sprawy należy brać pod uwagę element podmiotowy i przedmiotowy, przy czym tożsamość podmiotowa, to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Stąd badając, czy wskazana zasada została naruszona, sąd administracyjny analizuje: co jest przedmiotem sprawy i jakie występują strony. Jeżeli dojdzie do przekonania, że sprawa "o to samo" między tymi samymi stronami została już rozstrzygnięta, zobowiązany jest do odrzucenia skargi (por. postanowienie NSA z 3 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 387/11; dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl; por. B. Adamiak, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 1998r., III SA 103/97, B. Adamiak [w:] J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 1996, s.586, J. Borkowski, Nieważność decyzji administracyjnej, ZCO Łódź – Zielona Góra 1997, s. 110, J. Borkowski [w:] J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 1996,s. 722). Istotą tej regulacji jest wprowadzenie reguły, że w tej samej sprawie między tymi samymi stronami skarga przysługuje tylko raz. Wyłączona jest bowiem dopuszczalność skutecznego wniesienia kolejnej skargi na ten sam akt administracyjny, bądź to samo działanie lub bezczynność lub przewlekłość organu administracji. (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 362). Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób nie zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż wniesienie skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym powoduje wszczęcie postępowania, wywołując skutki procesowe i materialnoprawne. Prowadzi to do powstania stanu sprawy w toku, co z kolei stanowi przeszkodę do równoczesnego prowadzenia postępowania sądowego ze skarg tego samego podmiotu i na ten sam akt administracyjny. Taki stan trwa, aż do momentu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Instytucja "stanu sprawy w toku" oznacza tzw. zawiśnięcie sprawy (lis pendens), polegające na zakazie wszczęcia nowego postępowania pomiędzy tymi samymi stronami i w tej samej sprawie.

Skoro na sprawę administracyjną składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, to do tych elementów należy odnieść się, aby prawidłowo zakreślić granice danej sprawy. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, zarówno skarga wniesiona przez skarżącą w dniu [...] czerwca 2023 r. w sprawie prowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pod sygn. akt V SA/Wa 1482/23, jak i skarga wniesiona w dniu [...] kwietnia 2023 r. w sprawie prowadzonej pod sygn. akt V SA/Wa 1053/23 dotyczą tej samej czynności w postaci błędnego ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej przysługującej na słuchaczy Liceum [...] w M. w 2023 r. Obie skargi zostały zatem wniesione przez tą samą skarżącą - A Sp. z o.o. - będącą organem prowadzącym szkołę niepubliczną i dotyczą dotacji przyznanej dla słuchaczy tej samej szkoły – Liceum [...] w M. Ponadto, dotyczą one tego samego przedmiotu, jakim jest ustalenie wysokości dotacji oświatowej na rok 2023. Powyższe w sposób niebudzący wątpliwości da się wyinterpretować z treści obu ww. skarg, które w swym uzasadnieniu odwołują się do tych samych argumentów. Nadto wskazać należy, że w uzasadnieniu wyroku z 1 lutego 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1053/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny wprost podkreślił, że "organ prawidłowo dokonał zaktualizowania stawki dotacji na ucznia liceum ogólnokształcącego dla dorosłych i ustalił, że kwota dotacji przypadająca na jednego słuchacza w 2023 r. wynosi: w liceum ogólnokształcącym dla dorosłych 2,58 zł miesięcznie (uchwała nr [...] z [...] lutego 2023 r.), dla uczniów liceum ogólnokształcącego dla dorosłych, którzy uzyskali świadectwo dojrzałości wynosi 6.683,29 zł - dotacja jednorazowa (uchwała nr [...] z [...] kwietnia 2023 r.)" – str. 5 uzasadnienia. Właśnie uchwała nr [...] z [...] kwietnia 2023 r. stanowiła podstawę ustalenia wysokości dotacji oświatowej należnej skarżącej spółce w rozpoznawanej sprawie.

Tym samym, mając na uwadze, iż w tożsamej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 1 lutego 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1053/23 oddalił skargę A Sp. z o.o. na czynność Zarządu Powiatu Mławskiego w przedmiocie ustalenia wysokości dotacji oświatowej (wyrok nie jest prawomocny), odrzucenie skargi wniesionej przez skarżącą w dniu [...] czerwca 2023 r., uznać należało za uzasadnione.

Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za słuszną ocenę Sądu I instancji, iż w sprawie niniejszej mamy do czynienia z tożsamością elementów podmiotowych i przedmiotowych. Podkreślić należy, iż stan sprawy w toku (lis pendens) odnosi ten skutek, że nie można w takiej samej sprawie wszcząć nowego postępowania sądowoadministracyjnego między tymi samymi stronami. Prowadzenie bowiem dwóch postępowań doprowadziłoby do wydania dwóch wyroków, z których jeden naruszałby zasadę res iudicata.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.