Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1953/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 26,
journal: Dz.U. 2022 poz 699
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi R. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 17 października 2023 r. nr SKO.4170/48/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie usunięcia odpadów - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 17 października 2023 r. nr SKO.4170/48/2023 w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowe postępowania w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.").

Jak wynika z akt administracyjnych, postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte w związku z pismem R. Ł. (dalej: "Skarżący") z dnia [...] lutego 2019 r., skierowanym do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej: "RDOŚ"), w którym podał między innymi, że w związku z budową drogi na działce o nr ew. [...] w [...], odpady niebezpieczne zmagazynowano na części prywatnej działki. Po analizie przedstawionych informacji, RDOŚ uznał, że pismo to dotyczy działki nr ew. [...] w [...], której Skarżący jest współwłaścicielem, w związku z czym przekazał przedmiotowe pismo Burmistrzowi [...] (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji"), celem jego załatwienia zgodnie z właściwością.

Po wszczęciu postępowania administracyjnego, Burmistrz wyznaczył termin rozprawy administracyjnej, połączonej z oględzinami terenu na dzień [...] sierpnia 2019 r. Strony postępowania nie stawiły się na rozprawę. Ustalono, że obszar, o którym mowa we wniosku, stanowi pas sporny, którego dotyczy postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone pomiędzy działkami nr [...] (własność Gminy [...]) i nr [...] (własność Państwa [...]) przez Wójta Gminy [...], w związku z czym pozostają wątpliwości co do przebiegu granicy, a tym samym co do miejsca ewentualnego zmagazynowania odpadów niebezpiecznych.

Decyzją z dnia [...] maja 2019 r., RDOŚ umorzył postępowanie administracyjne prowadzonego wobec Gminy [...] w sprawie nakazania usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, tj. z działki o nr ew. [...] zlokalizowanej w [...], będącej we własności gminy [...]. W decyzji tej wskazano, że Gmina [...] wykorzystała do remontu drogi znajdującej się na działce o nr ew. [...] materiały pochodzące z niektórych procesów produkcyjnych Z. M. "W. R." Sp. z o.o. Na podstawie wyników przeprowadzonych badań laboratoryjnych ustalono, że odpadów wykorzystanych podczas ww. prac nie można sklasyfikować jako odpady niebezpieczne.

W związku z powyższym, Burmistrz decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], orzekł o umorzeniu przedmiotowego postępowania w całości. Na skutek odwołania wniesionego przez Skarżącego, Kolegium uchyliło powyższą decyzję, decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Burmistrzowi. Zdaniem SKO nie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania, a decyzja została wydana w postępowaniu prowadzonym na wniosek nieuprawnionego podmiotu.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], Burmistrz [...] zawiesił z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie, co wynikało z konieczności ustalenia przebiegu granic pomiędzy działką nr ew. [...] a działkami sąsiednimi o nr ew. [...],[...],[...] położonymi w miejscowości [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], Wójt Gminy [...] zatwierdził ustalone na podstawie istniejących dokumentów granice pomiędzy nieruchomościami położonymi w obrębie [...], oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działka nr [...] - stanowiąca własność A. i R. Ł., a działkami sąsiednimi o nr ew. [...] (władanie Gminy [...]),[...] (własność W. H.) i [...] (własność Powiatu [...] w trwałym zarządzie Dróg Powiatowych w [...]). Od tej decyzji Skarżący wniósł skargę (odwołanie) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, która została przez Sąd odrzucona jako niedopuszczalna postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2019 r. sygn. II SA/Rz 881/19.

W dniu [...] stycznia 2020 r. Wójt Gminy [...], w związku z żądaniem Skarżącego skierowania sprawy do sądu powszechnego, przekazał akta sprawy dotyczące rozgraniczenia ww. działek do Sądu Rejonowego w [...] Wydział Cywilny. Sąd ten postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. sygn. akt [...], po rozpoznaniu ww. sprawy w przedmiocie rozgraniczenia wymienionych działek, postanowił odrzucić wniosek Skarżącego. Na to postanowienie Skarżący wniósł zażalenie, które zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w [...] Wydział Cywilny Odwoławczy postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r., sygn. akt [...].

Z kolei postanowieniem z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...], Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy postanowienie RDOŚ z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], dotyczące odmowy wznowienia postępowania w sprawie nakazania usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, tj. z działki o nr ew. [...] w [...]. Na to postanowienie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2022 r. sygn. IV SA/Wa 318/22 oddalił skargę.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...], Burmistrz [...] podjął z urzędu zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie zmagazynowania odpadów niebezpiecznych na działce o nr ew. [...] w [...], a następnie zawiadomił strony postępowania o terminie planowanych oględzin wyznaczonym na dzień [...] lipca 2022 r. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie do Kolegium, zarzucając, że podjęcie postępowania było przedwczesne, a ponadto zakwestionował planowane oględziny. W związku z koniecznością rozpatrzenia ww. zażalenia i przekazania w tym celu akt do SKO, Burmistrz odwołał planowane oględziny. Postanowieniem z dnia [...] września 2022 r. nr [...], Kolegium stwierdziło niedopuszczalność wniesionego zażalenia. Po uzyskaniu informacji, że postanowienie to nie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Burmistrz wyznaczył termin oględzin przedmiotowej działki na dzień [...] stycznia 2023 r. W trakcie oględzin Skarżący oświadczył, że nie zgadza się na oględziny na swojej posesji, poza ogrodzeniem, na działce siedliskowej nr ew. [...] i [...]. Stwierdził również, że od strony ogrodzenia, przy drodze gminnej, od bramy wjazdowej, na części jego działki nr ew. [...] i [...] są wbudowane odpady niebezpieczne.

W toku postępowania Burmistrz ponadto poinformował strony, że postępowanie to toczy się z urzędu, wobec tego nie jest możliwe jego zawieszenie na wniosek stron, jak również o tym, że prowadzone postępowanie administracyjne dotyczy działki o nr ew. [...] w [...], a nie działki o nr ew. [...]. Właściwym organem w sprawie postępowania dotyczącego zmagazynowania odpadów niebezpiecznych na działce nr [...] jest RDOŚ.

Decyzją z dnia z dnia [...] maja 2023 r., nr [...], Burmistrz [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, tj. z działki nr [...] położonej w miejscowości [...], obr. [...], gmina [...], stanowiącej własność A. i R. Ł.

Powodem powyższego był fakt, że zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy nie wykazał, że na przedmiotowej działce znajdują się odpady. Organ I instancji wskazał, że na obecnym etapie postępowania nie widzi podstaw do wydania decyzji, która nakazywałaby posiadaczom odpadów z działki o nr ew. [...] ich usunięcie zgodnie z treścią art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 699 z późn. zm.). Podkreślił, że analizy dokonano korzystając ze wszelkich dostępnych organowi środków dowodowych, tj. w szczególności z przeprowadzenia oględzin przedmiotowej działki, wnikliwego zapoznania się z otrzymanymi dokumentami, wysłuchaniem stron postępowania oraz zapoznania z dokumentacją graficzną. Zgromadzona dokumentacja jednoznacznie wskazuje, że wszelkie czynności dokonywane przez Gminę [...] na działce [...] w [...] zostały przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa.

Jak wyjaśnił, Gmina [...] w dniu [...] czerwca 2008 r. zgłosiła do Starostwa Powiatowego w [...] przystąpienie do wykonywania robót budowlanych na nieruchomościach nr ew. [...] i [...] w [...], na który Starosta [...] nie wniósł sprzeciwu. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], Starosta [...] zezwolił Gminie [...] na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów innych niż niebezpieczne. Zgodnie z ww. zezwoleniem, miejscem odzysku odpadów były drogi gminne w [...] (działki o nr ew. [...] i [...]), na odcinkach nie przylegających do wód płynących. W uzasadnieniu zezwolenia Starosta [...] podkreślił, że rodzaje odpadów przewidzianych do odzysku są zgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 marca 2006 r. w sprawie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz.U. Nr 49, poz.356). Działalność w zakresie odpadów polegała na ich użyciu do podbudowy dróg gminnych (działki o nr ew. [...] i [...] w [...]) w trakcie remontu tych dróg. Wskazano, że [....] sporządził "Ocenę szkodliwości odpadów powstających w procesie wytwarzania odlewów w [...]", o której Skarżący był zawiadomiony. Na potrzeby tego opracowania, wykonano badania w okresie od 8 września do 7 października 2004 r. akredytowane Laboratorium Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...]. W oparciu o sporządzone analizy, stwierdzono, że odpady powstające w W. "[...]" nie są niebezpieczne. Ponadto, jako dopuszczalny sposób wykorzystania tych odpadów wskazano m.in. budownictwo drogowe (budowa dróg, autostrad), niwelacja terenów (drogi, wypełnianie). Także badanie próbek odpadów pobranych z drogi gminnej w [...] na działce o nr ew. [...], wykonane przez Laboratorium Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...], wyraźnie wskazuje, że wkopane odpady nie należą do drażniących ani żrących oraz nie posiadają składników i właściwości powodujących, że są to odpady niebezpieczne. Dokumenty te zostały włączone jako dowody w przedmiotowej sprawie.

Końcowo Burmistrz wskazał, że wobec braku zgody na wejście na teren działki, niezasadnym jest powoływanie ekspertyzy, celem wykonania odkrywki na działce o nr [...] i pobrania próbek gruntu z tej działki.

Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie odpadów. Ponadto podniósł, że prace związane w wykonaniem nasypu z ww. odpadów pod drogę bez wymaganych prawem uzgodnień wynikających z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne oraz bez wymaganego prawem budowlanym projektu budowlanego, w sposób istotny naruszyły stosunki wodne na gruncie. Zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8, art. 9, art. 12, art. 77 k.p.a.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Kolegium opisaną na wstępie decyzją z dnia 17 października 2023 r., utrzymało decyzję Burmistrza w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i prawne poczynione przez organu I instancji.

Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem Burmistrza, że ww. odpady dopuszczono do użycia w celu remontu dróg gminnych w [...], tj. na działkach o nr ew. [...] i [...] w [...]. Gmina [...] nigdy nie wykorzystywała ww. odpadów do celów innych niż wskazane w zezwoleniu Starosty [...] oraz nie wykorzystywała odpadów na innych działkach niż wskazane ww. zezwoleniu. Gmina nie miała prawnej i faktycznej możliwości magazynowania pozyskanych odpadów, gdyż zgodnie z uzyskanym zezwoleniem Starosty [...] mogła je wykorzystać tylko jako składnik do budowy drogi. Na takie przeznaczenie także wskazywała przedstawiona przez [....] ocena. Tak więc wykorzystane do budowy drogi odpady nie zostały więc wkopane na działkę o nr ew. [...] będącą własnością Państwa A. i R. Ł.

W ocenie Kolegium organ I instancji podjął stosowne czynności procesowe celem ustalenia dokładnego stanu faktycznego, m.in. w formie oględzin jakie przeprowadzono w dniu [...] styczniu 2023 r. Organ odwoławczy podkreślił również, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że odpady użyte do budowy drogi nie są odpadami niebezpiecznymi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 k.p.a., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podał, że decyzja SKO nie uwzględnia stanu faktycznego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], co świadczy o tym, że postępowanie zostało zakończone co najmniej przedwcześnie. Skarżący opisał nieprawidłowości procesowe, jakich w jego ocenie dopuścił się Burmistrz. Wskazał, że organ zawiesił postępowanie, po czym kilka dni później przesłał mu zawiadomienie o terminie planowanych oględzin. Zarzucił, że w dniu oględzin nie dokonano odkryć część materiału nawierzchniowego, aby sprawdzić czy są tam wbudowane odpady. Zaznaczył także, że Starosta [...] wydał decyzję na magazynowanie ww. odpadów jedynie do 2012 r. i zezwolenie to nie zostało Gminie [...] przedłużone. Starosta nie wydał również kolejnej decyzji umożliwiającej wbudowanie tych odpadów lub ich magazynowanie. W ocenie skarżącego postępowanie przeprowadzone przez organy jest niepełne i wymaga przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie przed Sądem Administracyjnym pełnomocnik Skarżącego podtrzymał zarzuty i wnioski zawarte w skardze. Podniósł, że kluczowe w sprawie było przeprowadzenie rzetelnego postępowania dowodowego, dokonanie oględzin, przesłuchane świadków, w tym Skarżącego, który posiada wiedzę na temat procesu inwestycyjnego związanego z realizacją drogi. Nie zostało bowiem wyjaśnione czy odpady znajdują się wyłącznie na działce nr [...], czy też na granicy a nawet na działce nr [...]. Dodatkowo podniósł, że decyzja Starosty [...] zezwalająca na składowanie odpadów została wydana do 2012 r., w związku z powyższym istnieje wątpliwość czy odpady znajdujące się na działkach po tej dacie znajdują się tam legalnie. R. Ł. dodał, że inwestycja znajdująca się na działce nr [...] dotyczyła remontu drogi, a nie budowy. Podał także, że zgodne z decyzją komunalizacyjną droga na działce nr [...] miała szerokość 3 m, a nie jak wskazano w zgłoszeniu 5 m.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach Sąd nie stwierdził naruszenia prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana w sprawie nakazu usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z działki nr [...] położonej w miejscowości [...], obręb [...] gmina [...], stanowiącej własność A. i R. Ł.

Zgodnie z art. 26 ustawy o odpadach:

1. Posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.

2. Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami.

3. Nakaz usunięcia odpadów, o którym mowa w ust. 2, z terenów zamkniętych oraz z nieruchomości, którymi gmina włada jako władający powierzchnią ziemi, a niebędących w posiadaniu innego podmiotu - wydaje właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska.

3a. Decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie.

3b. Jeżeli po wydaniu ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, właściwy organ stwierdzi, że za gospodarowanie odpadami odpowiedzialny jest również inny posiadacz odpadów, może wydać decyzję o nałożeniu obowiązku wykonania ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, przez tego posiadacza odpadów. Odpowiedzialność posiadaczy odpadów za wykonanie decyzji jest solidarna.

3c. Właściwy organ może zmienić, bez odszkodowania, sposób wykonania decyzji, o której mowa w ust. 2, w przypadku gdy wykonanie decyzji w sposób w niej wskazany okaże się niemożliwe lub może stwarzać zagrożenia dla życia, zdrowia lub środowiska lub inny sposób wykonania jest bardziej racjonalny ze względu na wymagania ochrony środowiska lub ze względów ekonomicznych przy zachowaniu właściwego poziomu ochrony życia, zdrowia ludzi i środowiska.

4. Jeżeli posiadacz odpadów nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, z której jest obowiązany usunąć odpady, władający powierzchnią ziemi jest obowiązany umożliwić posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z tej nieruchomości, a w przypadku wykonania zastępczego decyzji - organowi egzekucyjnemu.

5. Władającemu powierzchnią ziemi przysługuje od posiadacza odpadów wynagrodzenie za udostępnienie nieruchomości.

6. W decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności:

1) termin usunięcia odpadów;

2) rodzaj odpadów;

3) sposób usunięcia odpadów.

Przeprowadzone przez Organy postępowanie nie wykazało, żeby na działce Skarżącego znajdowały się podlegające usunięciu odpady.

Jak wynika z akt asumpt do przeprowadzenia postępowania dało pismo Skarżącego z 4 lutego 2019 r., adresowane do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w [...], z którego wynikało, że część odpadów wykorzystanych do realizacji drogi przez Gminę, na sąsiedniej działce nr [...] została zmagazynowana na jego działce nr [...].

W związku z tym, że postępowanie w tym zakresie może toczyć się wyłącznie z urzędu, o czym prawidłowo rozstrzygnęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w decyzji z [...] kwietnia 2020 r., Nr [...] uchylając decyzję Burmistrza [...] z [...] listopada 2019 r. Nr [...] i co wynika z wyżej przytoczonego przepisu, Organ dokonał stosownego zawiadomienia w dniu [...] lutego 2023 r. o prowadzeniu postępowania z urzędu.

Wyjaśnić również należy, że Skarżący zainicjował także postępowanie, w sprawie realizacji samowolnie wykonanej przez Gminę [...] drogi na działce nr [...]. W toku tego postępowania ustalono, że na tej działce graniczącej bezpośrednio z działką Skarżącego w latach 2008 -2009 została zrealizowana droga, do której realizacji użyto odpadów z W. [...]. Gmina [...] dysponowała zgłoszeniem remontu przedmiotowej drogi gminnej nr [...], które upoważniało ją do wykonania na drodze nr [...] w [...] na odcinku AB robót budowlanych polegających na mechanicznym wyrównaniu terenu drogi, wykonaniu nasypu – podbudowy warstwą odpadów odlewniczych z ich zagęszczeniem, przykryciu odpadów warstwą łupka i pospółki z zawalcowaniem oraz wyprofilowaniu rowów i skarp z obsianiem trawą. Ustalono, że punkt A nie leży w obrębie działki Skarżącego [...]. W związku z powyższym przyjęto i nie budzi to wątpliwości, że w latach 2008 – 2009 na tym odcinku roboty miały charakter całkowicie samowolny. Zaniżenie drogi wypełniono odpadami formerskimi a nawierzchnię wykonano z łupka i pospółki. W wyniku tych prac droga na odcinku wzdłuż działki Skarżącego nr [...] została utwardzona, zmieniły się również jej parametry. Grubość warstwy kruszywa wyniosła kilkadziesiąt centymetrów, doszło do zmiany w ukształtowaniu terenu i geometrii drogi, które stały się zarzewiem sporu dotyczącego możliwości korzystania ze zjazdu z drogi przez Skarżącego. Pracy tych Gmina dokonała na podstawie decyzji Starosty [...] z [...] lipca 2008 r. Nr [...], zezwalającej na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów innych niż niebezpieczne.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z [...] stycznia 2020 r. Nr [...] nakazał doprowadzenie drogi do stanu poprzedniego tj. stanu sprzed wykonania robót. Z kolei Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w [...] decyzją z [...] czerwca 2020 r., Nr [...] uchylił tą decyzję i umorzył postępowanie w sprawie przyjmując na podstawie zgromadzonych dowodów, że nie jest możliwe ustalenie stanu poprzedniego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 10 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 775/20 uchylił te decyzje wskazując, że w postępowaniu naprawczym w pierwszej kolejności należy ustalić, czy jest możliwe doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, a dopiero w przypadku niemożliwości, ewentualne przywrócenie do stanu poprzedniego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II OSK 860/21 oddalił wniesione od tego wyroku skargi kasacyjne.

Z inicjatywy Skarżącego toczyło się również postępowanie w sprawie usunięcia odpadów z działki nr [...] znajdującej się we władaniu Gminy [...], wbudowanych tam w związku z pracami przy drodze.

Postępowanie w tym zakresie zakończyła ostateczna decyzja Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], właściwego na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy o odpadach z [...] maja 2019 r., Nr [...], którą umorzono postępowanie w sprawie nakazania usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z działki nr [...] zlokalizowanej na działce w [...] będącej we władaniu gminy [...].

Z informacji dotyczących tego postępowania wynika, że prace związane z remontem drogi przy użyciu odpadów, Gmina [...] wykonała na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...], zezwalającej na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów innych niż niebezpieczne, o wskazanych kodach. Ustalono, że do wzmocnienia części jezdnej drogi na działce o nr ewid. [...] w [...], w celu wyrównania istniejących znacznych nierówności, zostały przewidziane odpady pochodzące z niektórych procesów produkcyjnych Z. M. "W. R." Sp. z o.o. Na podstawie przeprowadzonej "Oceny szkodliwości odpadów powstających w procesie wytwarzania odlewów w wytwórni [....] "[...]", stwierdzono, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2004 r. w sprawie warunków, w których uznaje się, że odpady nie są niebezpieczne (Dz. U. z 2004 r. Nr 128, poz. 1347), odpady powstające w W. "[...] nie są niebezpieczne, a jako możliwy sposób wykorzystania tych odpadów wskazano m.in. budownictwo drogowe (budowa dróg, autostrad), niwelacja terenów (drogi, wypełnianie).

Z tych też powodów postępowanie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe.

Decyzja ta stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji.

Postanowieniem z [...] stycznia 2022 r., NR [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] czerwca 2020 r., Nr [...] odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wyżej opisaną decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] maja 2019 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wyrokiem z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 318/22.

W sprawie, wbrew podnoszonym zarzutom, nie ma wątpliwości co do przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...]. W tym zakresie toczyło się postępowanie o rozgraniczenie i decyzją z [...] lipca 2019 r. Nr [...] zatwierdzono ustalone na podstawie istniejących dokumentów granice pomiędzy nieruchomościami nr [...] a [...],[...] i [...]. Z dołączonego do akt protokołu granicznego wynika, że granica przebiega wzdłuż punktów [...]. Z dokumentów wynika, że droga, której dotyczyło postępowanie w całości usytuowana jest na działce nr [...]. Postanowieniem z [...] września 2020 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] po rozpoznaniu sprawy z wniosku R. Ł. o rozgraniczenie odrzucił wniosek, jako spóźniony, a Sąd Okręgowy Wydział Cywilny postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. sygn. akt [...] oddalił zażalenie.

Podjęte przez Skarżącego czynności (wniosek " o pomoc w sprawie " złożony do Rzecznika Raw Obywatelskich) nie mają znaczenia z prawnego punktu widzenia i ostateczności decyzji o wyznaczeniu granicy.

Sądowi wiadomo jest również, że Skarżący zainicjował postępowanie w sprawie w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie przywrócenia do stanu sprzed 1987 r. granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...] w [...], gm. [...] oraz wprowadzenie podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...].

Starosta [...] decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...]

1.orzekł o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] gm. [...]poprzez wykreślenie w jednostce rejestrowej nr [...] – R. Ł. s. [...] i [...] i A. Ł. c. [....] i [..], działki nr [...] o pow. 0,1460 ha objętą KW [...], oraz wpisaniu działek nr [...] o pow. 0,0728 ha (B- 0,0588 ha, Ł III - 0,0140 ha) i nr [...] o pow. 0,0732 ha (B - 0,0168 ha, Ł III - 0,0564 ha);

2. orzekł o wprowadzeniu do operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina [...] zmiany wynikającej z mapy uzupełniającej działki nr [...], wpisanej do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w [...] w dniu 30 kwietnia 2019 r. pod nr [...];

3. odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] gm. [...] poprzez "przywrócenie do stanu poprzedniego granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] tj. do stanu sprzed 1987 r. z dnia zakupu działki nr [...]".

Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 29 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1435/19 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...]września 2019 r. nr [...] w części orzekającej o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów w odniesieniu do działki [...]; II. w pozostałej części skargę oddalił. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 2678/20 oddalił skargę kasacyjną.

Z punktu widzenia niniejszej sprawy istotne jest to, że postępowanie to wykazało prawidłowość zapisów ewidencyjnych w zakresie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...].

W świetle przedstawionego stanu faktycznego nie ulega wątpliwości, że asumptem prowadzenia niniejszego postępowania były nielegalnie prowadzone przez Gminę prace w obrębie drogi nr [...], wzdłuż granicy z działką Skarżącego. Prowadzone równolegle postępowania dowiodły prawidłowości zapisów ewidencyjnych w zakresie przebiegu granicy pomiędzy działką Skarżącego nr [...] a Gminy nr [...], a postępowanie rozgraniczeniowe potwierdziło jej przebieg zgodnie z przebiegiem na gruncie. W zakresie wbudowania odpadów w drogę na działce nr [...] postępowanie zostało ostatecznie umorzone. Aktualnie nie rozpoznano skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 318/22 oddalającego skargę od postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania w sprawie wznowienia.

Niniejsza sprawa dotyczy wyłącznie magazynowania odpadów na działce nr [...] o określonych granicach ewidencyjnych.

Na podstawie powołanego na wstępie art. 26 ustawy o odpadach konieczne jest ustalenie, że odpady na danej działce się znajdują, a następnie kto jest ich posiadaczem. W sprawie nie udało się tego ustalić. Organ podjął starania celem wyjaśnienia tych okoliczności, nie mniej jednak postawa Skarżącego to uniemożliwiła.

Dokonując próby ustalenia czy na działce Skarżącego faktycznie znajdują się odpady, do czego Organ został zobowiązany w decyzji Kolegium z 17 kwietnia 2020 r., zawiadomiono o wyznaczeniu terminu dokonania oględzin.

W toku przeprowadzonych oględzin (protokół z oględzin z 18 stycznia 2023 r.) Skarżący wskazał, że nie zgadza się na oględziny. Wskazał jedynie, że na działce nr ewid [...] i [...] od strony ogrodzenia, przy drodze gminnej są wbudowane odpady niebezpieczne. W dołączonym do protokołu piśmie Skarżący podniósł, że do przebudowy drogi wykorzystano materiały niebezpieczne. W czasie oględzin wniósł o dokonanie odkrywki drogi i pobrania próbek dla określenia zastosowanych materiałów przy budowie drogi. Do wniosku dołączył skierowany do Rzecznika Praw Obywatelskich opisany już wcześniej wniosek o pomoc w sprawie rozgraniczenia oraz skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 318/22. Zwrócił się również o zawieszenie postępowania do czasu "aż wszystkie kwestie i elementy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy nie zostaną rozpatrzone ostatecznie i prawomocnie".

Pomimo złożonych przez Skarżącego wniosków i informacji nie potwierdziło, się, że odpady znajdują się również na jego działce. Wobec braku możliwości przeprowadzenia oględzin i jednocześnie braku innych środków dowodowych pozwalających na ustalenie powyższego nie było podstaw do nałożenia obowiązku ich usunięcia.

Podsumowując nie ma podstaw do nałożenia obowiązku usunięcia odpadów z działki nr [...], stanowiącej własność Skarżącego z uwagi na to, że przeprowadzone postępowanie nie wykazało by znajdowały się na niej odpady, a okoliczności na które powołuje się Skarżący dotyczą wyłącznie działki nr [...], co do której toczyło się opisane wcześniej postępowanie, zakończone ostateczną decyzja o umorzeniu postępowanie.

Zwrócić należy uwagę na to, że sprawa realizacji drogi na odcinku graniczącym z działką Skarżącego nie została jeszcze zakończona. Orzekające w tej sprawie Sądy wskazały, że w pierwszej kolejności należy ustalić zakres przeprowadzonych prac, ich prawidłowe zakwalifikowanie, i w zależności od oceny przeprowadzenie stosownego postępowania legalizacyjnego, którego celem będzie doprowadzenie drogi do stanu zgodnego z prawem. Zatem na obecnym etapie otwarta pozostaje kwestia doprowadzenia drogi do stanu zgodnego z prawem i nałożenia na inwestora określonych obowiązków. Kwestia użytych do jej realizacji odpadów jest osobnym zagadnieniem dotyczącym wyłącznie prawidłowości składowania tego rodzaju materiałów, nie mającym żadnego przełożenia na kwestie legalności realizacji samej drogi na spornym odcinku. Zatem umorzenie postępowanie w sprawie składowania odpadów na działce nr [...] nie przekłada się na kwestię legalności tej drogi.

W aktualnie toczącym się postępowaniu dotyczącym składowania odpadów na należącej do Skarżącego działce nr [...] nie wykazano, że znajdują się na niej odpady.

Sąd zauważa, że skierowany do Organu wniosek o zawieszenie postępowania nie został formalnie rozstrzygnięty, niemniej jednak w ocenie Sądu uchybienie to nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Podjęta przez Organ decyzja świadczy o przyjęciu przez Organ braku podstaw do zawieszenia postępowania, z czym Sąd się zgadza. Ani bowiem sprawa legalności prac budowlanych przy realizacji drogi na działce nr [...], ani też kwestia wbudowania odpadów na tej działce nie ma bezpośredniego znaczenia dla sprawy ewentualnego składowania odpadów na działce [...]. Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że z pism Skarżącego wynika, że nie chodzi mu o składowanie odpadów na jego działce, ale raczej problem widzi w oddziaływaniu odpadów wbudowanych w drogę na działce nr [...]. Natomiast jak już wspomniano kwestia odpadów na działce nr [...]zakończyła się ostatecznym rozstrzygnięcie, a sprawa legalności prac związanych z wykonaniem drogi jest w toku. Niemniej jednak od ich zakończenia nie zależy rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

W świetle powyższego Sąd w całości podzielił stanowisko organów oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.