Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 454/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75 ust. 5, art. 79 ust. 2, art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a, ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 622
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant St. referent Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 marca 2024 r., nr SKO.40.4596.2023.dr w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez T. M. (zwanego dalej też: "skarżącym") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (zwanego dalej też: "SKO" lub "Kolegium") z dnia 15 marca 2024 r., nr SKO.40.4596.2023.dr, utrzymująca w mocy decyzję Starosty Nyskiego z dnia 12 grudnia 2023 r., nr KT.II.5430.06898/04.18.2023.DH, wydaną w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia 27 lutego 2023 r. Komendant Powiatowy Policji w N., działając na podstawie art. 129 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym, wystąpił do Starosty Nyskiego o ocenę stanu zdrowia kierującego pojazdem – T. M.

W dniu 16 marca 2023 r. Starosta Nyski, działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1212) zwanej dalej ustawą, wydał decyzję nr [...], o skierowaniu T. M. na badanie lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzja ta doręczona została skarżącemu w dniu 17 marca 2023 r. i zawierała pouczenie o tym, że na badanie lekarskie należy zgłosić się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu i w tym terminie należy też przedstawić organowi kierującemu orzeczenie lekarskie.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 14 lipca 2023 r., nr [...] i stała się ostateczna.

Następnie, Starosta Nyski wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy kat. A i B. z powodu niepoddania się badaniu lekarskiemu, o czym zawiadomił skarżącego pismem z dnia 14 listopada 2023 r.

Decyzją z dnia 12 grudnia 2023 r., nr KT.II.5430.06898/04.18.2023.DH, działając na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit a ustawy (Dz. U. z 2023 r., poz. 622) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 755) zwanej dalej K.p.a., Starosta Nyski orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii A, B (dokument nr: [...] , druk nr: [...], wydany dnia 1 grudnia 2004 r. przez Starostę Nyskiego). W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący w wymaganym terminie nie przedstawił orzeczenia lekarskiego.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie zarzucając nieuwzględnienie orzeczenia Sądu Rejonowego w N., [...] Wydział Karny, z dnia 28 lutego 2023 r., sygn. akt [...], którym odmówiono zatrzymania prawa jazdy i postanowiono o jego zwrocie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz wykonanie wskazanego orzeczenia skarżący wyjaśnił, że Sąd wziął pod uwagę wskazane przez niego okoliczności związane z tym, że jako osobie niepełnosprawnej prawo jazdy jest mu niezbędne do normalnego funkcjonowania (poruszania się, robienia zakupów, dojazdu do lekarza czy na rehabilitację). Ponadto jako zaakcentował, Sąd zaznaczył też, że w przypadku wykroczenia z art. 86 § 1 k.w. orzeczenie tego środka karnego nie jest obligatoryjne. Dalej skarżący wskazał, że realizując żądania organu wykonał badania lekarskie u uprawnionego lekarza, który na podstawie art. 75 ust. 1 ustawy stwierdził u niego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Do odwołania załączył orzeczenie lekarskie z dnia 18 grudnia 2023 r., nr [...], stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii AM, Al, A2, A, BI, B, B+E, T.

Decyzją z dnia 15 marca 2024 r., nr SKO40.4596.2023.dr, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powołując art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy (Dz. U. z 2023 r., poz. 622 ze zm.) - jako materialną podstawę prawną podjętego w sprawie rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy osoba skierowana na badanie, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 jest obowiązana do dostarczenia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub orzeczenia psychologicznego w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w art. 99 ust. 1. Z przepisu art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy wynika z kolei, że jeśli osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawi w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami, to organ ma obowiązek wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Decyzja ta nie ma charakteru fakultatywnego, a jej wydanie nie zostało pozostawione uznaniu organu administracji publicznej. Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy Kolegium wskazało, że T. M. nie poddał się w terminie badaniu lekarskiemu, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy, na które został skierowany decyzją z dnia 16 marca 2023 r. W konsekwencji też nie przedstawił stosownego orzeczenia lekarskiego w ustawowym terminie jednego miesiąca, liczonego od dnia doręczenia decyzji kierującej na badanie lekarskie, która jak zaznaczyło SKO jest ostateczna. Termin na przedłożenie orzeczenia lekarskiego upłynął bezskutecznie z dniem 23 września 2023 r. Tym samym skarżący nie zastosował się do obowiązków określonych w art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy. Zaznaczając, że termin do przedłożenia wymaganego orzeczenia lekarskiego jest terminem zawitym Kolegium wyjaśniło, że jego niedochowanie skutkuje obowiązkiem wydania przez organ administracji decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, czego wyrazem jest posłużenie się przez ustawodawcę kategorycznym sformułowaniem "starosta wydaje decyzję" w przypadku, gdy osoba nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia. Powyższa wykładnia implikuje uznanie, że przedłożenie orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w toku postępowania odwoławczego, nie stanowi o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Uznając, że zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie SKO wskazało, że przedmiotowe postępowanie oparte jest na przepisach prawa administracyjnego, a nie jak sam skarżący zauważył w odwołaniu, w na przepisach ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Wprawdzie skarżący przedłożył orzeczenie lekarskie z dnia 18 grudnia 2023 r., nr [...], stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii AM, Al, A2, A, BI, B, B+E, T, jednak nastąpiło to po upływie ustawowego terminu. Przedłożenie po upływie ustawowego terminu takiego orzeczenia nie stanowi natomiast o bezprzedmiotowości postępowania, lecz stanowi podstawę do wszczęcia odrębnego postępowania o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 2 ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu T. M. zarzucił Kolegium niewłaściwe zastosowanie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy i błędne uznanie, że Starosta Nyski zasadnie wydał decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy z uwagi na brak przedstawienia w wymaganym terminie przedmiotowego orzeczenia lekarskiego. Tymczasem jak zaznaczył, pracownik Starostwa Powiatowego w Nysie dowolnie i niezgodnie z prawem odmówił przyjęcia zaświadczenia lekarskiego z 18 grudnia 2023 r., którego treść wprost wskazuje, że jest zdolny do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości skarżący podniósł, że pracownik Starostwa wprowadził go w błąd twierdząc, że badania lekarskie nie są mu potrzebne, które to działanie jest rażąco niezgodne z prawem.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało argumentację przedstawioną w motywach zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Stosownie do zarzutów skargi wskazało, że orzeczenie lekarskie z dnia 18 grudnia 2023 r. załączone do odwołania oraz do skargi zostało wydane po upływie terminu do jego przedłożenia, gdyż ten upłynął z dniem 23 września 2023 r.

Na rozprawie w dniu 11 lipca 2024 r. pełnomocnik skarżącego (wyznaczony z urzędu) poparł skargę i dodatkowo oświadczył, że poza zarzutami w niej zgłoszonymi należy uwzględnić wiek skarżącego, który mógł nie zrozumieć pouczenia o skierowaniu na badania, zwłaszcza co do miejsca ich przeprowadzenia. Zdaniem pełnomocnika skarżący wypełnił obowiązek przedłożenia zaświadczenia lekarskiego o zdolności do kierowania pojazdami od uprawnionego lekarza. Z kolei skarżący – popierając skargę oświadczył, że interwencja policji była bezzasadna, a wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w N. jest manipulacją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych kryteriów, ocena legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Zdaniem Sądu, w sprawie nie zaistniały nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. Ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa wobec czego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Poddana kontroli Sądu decyzja rozstrzyga o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy i jest niejako konsekwencją wcześniejszego skierowania skarżącego na badanie lekarskie, decyzją Starosty Nyskie z dnia 16 marca 2023 r. Od razu zaznaczyć jednak trzeba, że w niniejszej sprawie ocenie Sądu nie podlegała kwestia zasadności skierowania skarżącego na badania lekarskie. Ustalenie obowiązku w tym zakresie stanowiło bowiem przedmiot odrębnego postępowania.

Materialną podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2 ustawy. Zawiera on normę bezwzględnie zobowiązującą, wskazany w nim organ do określonego działania, tj. wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Stosownie natomiast do wskazanego art. 79 ust. 2 ustawy zauważyć przyjdzie, że wymagane orzeczenie lekarskie powinno zostać wydane przez uprawnionego lekarza po przeprowadzeniu badania lekarskiego. W myśl art. 75 ust. 5 ustawy badanie osoby, posiadającej prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem - jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia, przeprowadza się w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy.

Wydając w niniejszej sprawie decyzję na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że decyzją z dnia 16 marca 2023 r. skarżący został skierowany na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzja ta zawierała pouczenie o tym, że na badanie lekarskie należy zgłosić się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu i w tym terminie należy przedstawić organowi kierującemu orzeczenie lekarskie.

Wskazana decyzja stała się ostateczna w związku z utrzymaniem jej w mocy decyzją Kolegium z dnia 14 lipca 2023 r., która doręczona została skarżącemu w dniu 23 sierpnia 2023 r. Prawidłowo organy ustaliły więc, że termin na przedłożenie orzeczenia lekarskiego upłynął z dniem 23 września 2023 r. Bezsporną okolicznością jest przy tym to, że skarżący w ustalonym terminie, tj. do dnia 23 września 2023 r. nie przedłożył wymaganego orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 79 ust. 2 ustawy. Nie może zatem budzić wątpliwości to, że w rozpoznawanej sprawie została spełniona przesłanka do zatrzymania prawa jazdy, przewidziana w art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy.

Rozstrzygając spór co do rozumienia podstawy prawnej decyzji – czyli art. 102 ust. 1 pkt 3 ustawy podkreślić trzeba, że jak słusznie wskazało Kolegium, decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy, wydana na podstawie powyższego przepisu nie ma charakteru fakultatywnego i jej wydanie nie zostało pozostawione uznaniu organu administracji publicznej. Ma ona obligatoryjny charakter wobec czego, jeżeli osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawi w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami, organ ma obowiązek wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.

Prowadząc postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy organ ustala wyłącznie, czy decyzja o skierowaniu na badania była ostateczna i czy podmiot zobowiązany do poddania się tym badaniom obowiązek ten wykonał, czy też nie. Organa jest bowiem związany decyzją o skierowaniu na badanie, a brak wykonania badań i nieprzedstawienie orzeczenia lekarskiego skutkuje obligatoryjnym wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.

Skoro skarżący nie przedstawił w wymaganym terminie, tj. do 23 września 2023 r. orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2 ustawy, organy nie miały innej możliwości, jak orzec o zatrzymaniu prawa jazdy.

Wpływu na wynik sprawy i na dokonaną ocenę nie mogło mieć przedłożenie przez skarżącego w postępowaniu odwoławczym orzeczenia lekarskiego z dnia 18 grudnia 2023 r. Jak słusznie dostrzegło Kolegium nie skutkowało to bezprzedmiotowością postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Orzeczenie to wydane zostało bowiem po upływie terminu do przedłożenia organowi wymaganego orzeczenia lekarskiego. Jego przedłożenie po upływie terminu stanowi zaś podstawę do wszczęcia odrębnego postępowania o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 2 ustawy.

Zgodnie z art. 102 ust. 2 ustawy zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem zwrotu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Warunek nie dotyczy prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem zatrzymanych w związku z nieprzedłożeniem w wymaganym terminie odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego.

Wskazane postępowanie o zwrot zatrzymanego prawa jazdy ma charakter odrębny i jest wszczynane po ustaniu przyczyny zatrzymania prawa jazdy, tj. w tym przypadku po przedłożeniu pozytywnego orzeczenia lekarskiego, na wniosek strony. Ustanie przyczyny jest inną okolicznością prawną niż bezprzedmiotowość postępowania o zatrzymanie prawa jazdy. Umorzenie postępowania o zatrzymanie prawa jazdy byłoby możliwe, gdyby wszczęto je przed upływem terminu do przedłożenia orzeczenia lekarskiego, a strona w tym terminie dostarczyłaby wymagane orzeczenia pozytywne. Skoro natomiast w niniejszej sprawie, w dacie wydania przez organ pierwszej instancji decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, upłynął już okres do przedłożenia orzeczenia, wydanie decyzji o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy było prawidłowe i nie naruszało prawa.

Na gruncie niniejszej sprawy dla porządku dostrzec ponadto trzeba, że z treści przedłożonego przez skarżącego orzeczenia lekarskiego z dnia 18 grudnia 2023 r. nie wynika, że spełnia ono wymagania przewidzianych dla orzeczenia, o którym mowa w art. 79 ust. 2 ustawy. Jak już wcześniej wskazano, zgodnie z art. 79 ust. 2 ustawy orzeczenie o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami może być wydane po przeprowadzeniu badania przez uprawnionego lekarza. W niniejszej sprawie - wobec braku przedłożenia orzeczenia w ustalonym terminie, organy nie były zobowiązane do weryfikacji prawidłowości ww. orzeczenia i ustalania, czy wydający je lekarz jest uprawniony do przeprowadzania badania lekarskiego w zakresie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami i weryfikowania, czy spełnia on wymagania określone w art. 77 ust. 1 ustawy. Niemniej jednak zauważyć trzeba, że decyzją z dnia 16 marca 2023 r. skarżący został skierowany na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami wobec uznania, że istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia, a więc stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy. Ten przepis wskazany też został w uzasadnieniu decyzji o skierowaniu na badanie. Zgodnie natomiast z art. 75 ust. 5 ustawy, badania osób, o których mowa w ust. 1 pkt 3-5, przeprowadza się w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy.

O ile zatem treść przedłożonego przez skarżącego orzeczenia sugeruje, że zostało wydane przez uprawnionego lekarza (pieczęć lekarza wystawiającego), niemniej jednak nie wynika z niego, że zostało wydane po przeprowadzeniu badań w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Jeśli natomiast orzeczenie nie zostało wydane w wyniku badań przeprowadzonych w odpowiednim ośrodku to uznać należy, że nie spełnia wymogu orzeczenia o którym mowa w art. 79 ust. 2 ustawy, do przedłożenia którego skarżący został zobowiązany.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.