Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 447/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 99 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 622
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 13 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 28 kwietnia 2023 roku Nr SKO.4121.54.2023 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oddala skargę. [pic]


UZASADNIENIE

III SA/Łd 447/23

Uzasadnienie

Decyzją z 28 kwietnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2023 r. poz. 1268 ze zm.), dalej ustawa, po rozpatrzeniu odwołania W. W. od decyzji Starosty Zgierskiego z 7 marca 2023 r. o skierowaniu W. W. na badanie lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Decyzją z 7 marca 2023 r. Starosta Zgierski orzekł o skierowaniu W. W. na badanie lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi.

Wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania W.W. na badanie lekarskie kierowcy wobec zaistnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia złożył Prokurator Prokuratury Rejonowej w Łęczycy wskazując, że w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego ustalił, że nadużywa on alkoholu, a od uzależnienia leczył się odwykowo. W toku postępowania pełnomocnik W.W. przedstawił opinię sądowo-psychiatryczną z 21 października 2020 r. , świadectwo kwalifikacji zawodowej z 27 sierpnia 2021 r. potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego, orzeczenie psychologiczne nr 74/202l/T, orzeczenie psychologiczne nr 74A/2021/T, orzeczenie lekarskie nr 4094/2021, orzeczenie lekarskie nr 4095/2021. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów, a także o zwrócenie się do Ośrodka Szkolenia Kierowców o nadesłanie wszelkiej dokumentacji związanej z uzyskaniem świadectwa kwalifikacji zawodowej i dokumentacji zawartej w Profilu Kandydata na Kierowcę (PKK). Na wniosek Prokuratora organ załączył do akt kserokopie protokołów przesłuchania K. W., D. W., świadka w niebieskim pokoju i protokołu badania stanu trzeźwości.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że decyzja jest konsekwencją uzyskania informacji o uzasadnionych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia W. W..

Odwołanie od ww. decyzji złożył W. W., zarzucając jej:

1/ naruszenie art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w sposób istotnie wpływający na treść rozstrzygnięcia, poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji, zarówno na płaszczyźnie uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego, w szczególności poprzez niewskazanie faktów i dowodów, na podstawie których organ uznał, że W. W. nadużywa alkoholu oraz leczył się odwykowo, a nadto zaniechanie odniesienia się do wniosków dowodowych złożonych przez stronę (pismo z 31 sierpnia 2022 r.) oraz wynikających z ich treści faktów oraz zaniechanie dopuszczenia wnioskowanych przez stronę dowodów;

2/ naruszenie 99 ust. 1 pkt 2 ustawy, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wobec W. W. istnieją podstawy do skierowania go na badania lekarskie celem ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

W uzasadnieniu odwołania strona stwierdziła, że organ I instancji oparł swoją decyzję o protokoły przesłuchania świadków w postępowaniu karnym prowadzonym przed Sądem Rejonowym w Łęczycy, sygn. akt [...]. Strona podkreśliła, że ww. świadkowie są skonfliktowani z W. W., a konflikt istnieje zarówno na tle rodzinnym, jak i majątkowym.

O nadużywaniu alkoholu nie świadczy także jednokrotne badanie stanu trzeźwości (5 sierpnia 2020 r.). Wręcz przeciwnie, skoro ww. świadkowie zeznali, że W. W. nadużywa alkoholu od wielu lat, a z powodu konfliktu rodzinnego i na tle majątkowym interwencje policji były częste, to fakt, że tylko jeden raz W. W. był po spożyciu (pod wpływem) alkoholu świadczy o wręcz incydentalnym jego spożywaniu przez skarżącego.

Ponadto odwołujący się podniósł, że nigdy nie leczył się odwykowo. W postępowaniu administracyjnym złożył szereg wniosków dowodowych:

a/ dowód z dokumentu - opinii sądowo-psychiatrycznej, dotyczącej stanu psychicznego i poczytalności W. W., sporządzonej przez biegłych lekarzy psychiatrów E. Z. i K. S. oraz biegłą psycholog B. Ś. w sprawie o sygn. [...] przez Sądem Rejonowym w Łęczycy (sygn. akt Prokuratury Rejonowej w Łęczycy: [...])

b/ dowód z dokumentu — orzeczenia psychologicznego nr 74/202l/T,

c/ dowód z dokumentu — orzeczenia psychologicznego nr 74A/2021/T,

d/ dowód z dokumentu — orzeczenia lekarskiego nr 4094/2021,

e/ dowód z dokumentu — orzeczenia lekarskiego nr 4095/2021.

Z dowodów tych wynika, że biegli w opinii sądowo psychiatrycznej i psychologicznej stwierdzili brak ujawniania przez W. W. cech uzależnienia od alkoholu, brak objawów choroby psychicznej i upośledzenia umysłowego, nadto brak podstaw do kwestionowania poczytalności i jego aktualnego dobrego stanu zdrowia. Dowody te zostały sporządzone przez osoby niezależne, nieskonfliktowane z żadną ze stron. Opinie te nie były kwestionowana przez żadną ze stron postępowania.

Wskazane orzeczenia psychologiczne i lekarskie odnoszą się do ustalonego w toku badania psychologicznego oraz lekarskiego braku przeciwskazań psychologicznych i zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych kategorii, braku przeciwskazań psychologicznych i lekarskich do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.

Organ do tych dowodów w ogóle się w uzasadnieniu decyzji nie odniósł.

Nadto pomimo złożonego wniosku dowodowego, organ nie zwrócił się do Ośrodka Szkolenia Kierowców nr 00141009 w D., ul. [...], [...] D, o nadesłanie wszelkiej dokumentacji związanej z uzyskaniem przez W. W. (PESEL [...]) świadectwa kwalifikacji zawodowej nr [...], potwierdzającego ukończenie w ośrodku szkolenia okresowego nr 049Ł oraz do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w Łęczycy o nadesłanie wszelkiej dokumentacji zawartej w Profilu Kandydata na Kierowcę (PKK) o numerze [...], w szczególności badań lekarskich i badań psychologicznych, informacji dot. ewentualnych ograniczeń w prowadzeniu prawa jazdy, informacji o dacie uzyskania uprawnień poszczególnych kategorii.

Wskazaną na wstępie decyzją z 28 kwietnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w myśl art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy Starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

Organ odwoławczy stwierdził, że do skierowania kierowcy na takie badanie lekarskie wystarczy uprawdopodobnienie takich zastrzeżeń i wątpliwości co do stanu zdrowia, co znajduje swoje uzasadnienia na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych. Wynikająca z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy przesłanka istnienia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia", powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "zastrzeżenia uzasadnione" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach.

Z kolei uprawdopodobnienie, jako środek zastępczy dowodu, nie powinno udowadniać zastrzeżeń co do stanu zdrowia, lecz wyłącznie uwiarygodniać wątpliwości w tym zakresie, co w rozpatrywanym stanie faktycznym, w ocenie Kolegium, miało miejsce.

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji otrzymał wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Łęczycy z 29 lipca 2022 r. (podtrzymany pismem z 8 listopada 2022 r.), o skierowanie W. W. na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że jak wynika z ustaleń Prokuratury Rejonowej w Łęczycy, W. W. nadużywa alkoholu, a od uzależnienia leczył się odwykowo.

Następnie Kolegium wskazało na treść przepisów:

- art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym prawo jazdy nie może być wydane osobie u której w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywną formę uzależnienia od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu;

- § 4 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2022r., poz. 2503), w myśl którego objawy wskazujące na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie - są jednymi z kilkunastu okoliczności, które - w wyniku badania lekarskiego - uprawniony lekarz stwierdza u osoby badanej, co konsekwentnie oznacza, że zdiagnozowanie uzależnienia od alkoholu lub jego nadużywania, niewątpliwie ma wpływ na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami;

- § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia, stosownie do którego w zakresie badania lekarskiego uprawniony lekarz uwzględnia u osoby badanej obecność i rodzaj schorzenia, stopień zaawansowania objawów chorobowych i ich dynamikę, z uwzględnieniem możliwości rozwoju choroby, jak i cofania się jej objawów, oraz rozważa zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, jakie mogą mieć miejsce w przypadku kierowania przez tę osobę pojazdami.

Organ odwoławczy stwierdził, przywołując tezy z orzecznictwa, że z żadnego powszechnie obowiązującego przepisu prawa nie wynika niedopuszczalność czynienia przez organ administracji publicznej ustaleń stanu faktycznego istotnych dla rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej - w tym na podstawie art. 99 ust. 1 pkt. 2 lit. b ustawy - w oparciu o opinię biegłych sporządzoną na potrzeby postępowania przygotowawczego.

Jako dowód należy bowiem dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a.).

Jeżeli zatem dany dokument jest przydatny do poczynienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych, organ administracji publicznej nie tylko może ale i powinien - zważywszy na spoczywający na nim obowiązek dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) - włączyć ten dokument do akt sprawy, przeprowadzając z niego postępowanie dowodowe.

Kolegium podkreśliło, że akta sprawy, jako dowody na okoliczność istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia W. W., zawierają:

1/ kserokopię protokołu przesłuchania K. W. z 3 maja 2020 r.,

2/ kserokopię protokołu przesłuchania D. W. z 3 maja 2020 r.,

3/ kserokopię protokołu badania stanu trzeźwości W. W. z 1 maja 2020 r.,

4/ kserokopię protokołu przesłuchania świadka w niebieskim pokoju z 5 sierpnia 2020 r.

Przesłanka uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia musi być interpretowana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zatem uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy, dotyczyć powinny tego rodzaju aspektów stanu zdrowia osoby, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu.

W konsekwencji, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, skoro na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów w ruchu drogowym niewątpliwy wpływ ma stan zdrowia kierowcy uwzględniający m.in. przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, to zasadnym jest skierowanie W. W. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Jednocześnie organ podkreślił, że ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga, aby organ uprawniony do wydawania uprawnień do prowadzenia pojazdów czuwał nie tylko nad tym, aby uprawnienia te otrzymały osoby mające odpowiedni stan zdrowia, ale także aby organ ten kontrolował, czy osoby te nie utraciły tych warunków, co uzasadnia skierowanie strony na przedmiotowe badania lekarskie.

Dodatkowo w interesie społecznym jest, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych w sposób, który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg.

Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania, organ II instancji podkreślił, że organ administracji uprawniony jest jedynie do oceny, czy istnieją wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy i czy te wątpliwości można uznać za uzasadnione. Organ nie jest natomiast uprawniony do oceny opinii sądowo-psychiatrycznej, dotyczącej stanu psychicznego i poczytalności W. W., lecz pozostaje zobowiązany do tego, by w interesie użytkowników dróg spowodować w takim przypadku weryfikację przez specjalistę zdrowotnych uwarunkowań mających wpływ na zdolność do kierowania pojazdami.

Kolegium raz jeszcze podkreśliło, że dla możliwości wydania zaskarżonej decyzji nie jest wymagane ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. Skierowanie na badania lekarskie ma zaś na celu potwierdzenie, że w danym stanie zdrowotnym dana osoba nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. W wyniku przeprowadzonego badania może się więc okazać, że zastrzeżenia te nie zostaną potwierdzone, a zatem, że nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów. Celem badań jest bowiem jedynie weryfikacja powziętych przez organ wątpliwości.

Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył W. W., wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania oraz zarzucając jej naruszenie:

1/ przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 7, art. 11, art. 75, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w sposób istotnie wpływający na treść rozstrzygnięcia poprzez:

a/ niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

b/ niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego,

c/ brak właściwego uzasadnienia decyzji, zarówno na płaszczyźnie uzasadnienia faktycznego jak i prawnego,

d/ brak odniesienia się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, tj. niewskazanie faktów i dowodów na podstawie których organ uznał, że W. W. nadużywa alkoholu oraz leczył się odwykowo,

e/ zaniechanie odniesienia się do wniosków dowodowych złożonych przez skarżącego (pismo z 31 sierpnia 2022 r,) oraz wynikających z ich treści faktów,

f/ zaniechanie dopuszczenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów.

2/ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy jest ona wadliwa.

3/ przepisów prawa materialnego w postaci art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wobec W. W. istnieją podstawy do skierowania go na badania lekarskie, celem ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że organ II instancji w ogóle nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu - ustalając, za organem I instancji, że W. W. nadużywa alkoholu i z powodu uzależnienia leczył się odwykowo, wobec czego zachodzą uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. Organ wskazał przy tym, że samo uprawdopodobnienie zastrzeżeń i wątpliwości co do stanu zdrowia jest wystarczające do skierowania na ww. badania.

Tymczasem skarżący nigdy nie leczył się odwykowo i nie jest uzależniony od alkoholu, nie nadużywa go.

Organ oparł swoją decyzję o treść wniosku Urzędu Prokuratorskiego, który powołując się na protokoły przesłuchania świadków w postępowaniu karnym prowadzonym przed Sądem Rejonowym w Łęczycy, sygn. akt [...], wskazał, że W. W. leczył się odwykowo.

Jednakże przesłuchani świadkowie są skonfliktowani z W.W., a konflikt istnieje zarówno na tle rodzinnym, jak i majątkowym. Ponadto świadkowie K. W., D. W. i H. W. w żadnym momencie nie wskazują, że W. W. leczył się odwykowo. Odnoszą się natomiast do głębokiego konfliktu finansowego.

W tym samym postępowaniu biegli lekarzy psychiatrzy E. Z.i K. S. oraz biegła psycholog B. Ś. stwierdzili brak ujawniania przez W. W. cech uzależnienia od alkoholu, brak objawów choroby psychicznej i upośledzenia umysłowego, nadto brak podstaw do kwestionowania poczytalności W. W. i jego aktualnego, dobrego stanu zdrowia.

Organ II, jak i wcześniej organ I instancji, w ogóle się do tych okoliczności nie odniósł.

W sprawie karnej, na którą powołuje się w złożonym wniosku Urząd Prokuratorski, brak jest jakiejkolwiek informacji o leczeniu odwykowym W. W..

Skarżący podkreślił, że skierowanie na przedmiotowe badania stanowi ingerencję w prawa i wolności obywatelskie i nie jest uzasadnione skierowanie na takie badania jedynie w oparciu o gołosłowne twierdzenia (vide: wniosek Urzędu Prokuratorskiego), bez rozwiania wątpliwości znajdujących się w materiale dowodowym oraz w samych zeznaniach świadków.

Samo gołosłowne twierdzenie nie może być uznane za uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Załączone przez skarżącego liczne orzeczenia psychologiczne i lekarskie odnoszą się braku przeciwskazań psychologicznych i zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych kategorii, braku przeciwskazań psychologicznych i lekarskich do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.

Nadto pomimo złożonego wniosku dowodowego, organ nie zwrócił się do Ośrodka Szkolenia Kierowców nr 00141009 w D., ul. [...], [...] D., o nadesłanie wszelkiej dokumentacji związanej z uzyskaniem przez W. W. (PESEL [...]) świadectwa kwalifikacji zawodowej nr [...], potwierdzającego ukończenie w ośrodku szkolenia okresowego nr 049Ł oraz do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w Łęczycy o nadesłanie wszelkiej dokumentacji zawartej w Profilu Kandydata na Kierowcę (PKK) o numerze [...], w szczególności badań lekarskich i badań psychologicznych, informacji dot. ewentualnych ograniczeń w prowadzeniu prawa jazdy, informacji o dacie uzyskania uprawnień poszczególnych kategorii.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę według wskazanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że decyzje organów obu instancji nie naruszają przepisów prawa i tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 28 kwietnia 2023 r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty Zgierskiego z 7 marca 2023 r. o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U z 2023 r. poz. 1268 ze zm.), dalej ustawa. Stosownie do art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy, gdy istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia decyzję o skierowaniu na badanie lekarskie wydaje starosta. W myśl art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 z urzędu, na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych. Stosownie zaś do art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.

Z powołanych przepisów nie wynika wprost, jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są wystarczające, aby skierować go na przedmiotowe badanie lekarskie. Mowa jest w nich bowiem tylko o tym, aby były to zastrzeżenia "uzasadnione i poważne", co oznacza, że właściwy organ administracji po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość stan zdrowia kierowcy zobowiązany jest dokonać oceny, czy w tym konkretnym przypadku zgłoszone zastrzeżenia posiadają wyżej wskazane cechy i uzasadniają wydanie decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy.

W orzecznictwie przyjmuje się, że wątpliwości organu co do stanu zdrowia kierowcy, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy, muszą dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, tak więc za uzasadnione i poważne zastrzeżenia można uznać jedynie takie, z których z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości dalszego jego udziału w ruchu drogowym, a charakter posiadanych dolegliwości daje podstawy i jest na tyle poważny, że może zagrozić bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Wydanie decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie na wskazanej powyżej podstawie prawnej nie musi łączyć się (jednak) z pewnością co do istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją, wystarczającym jest bowiem jedynie prawdopodobieństwo istnienia tych okoliczności. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii należy bowiem wyłącznie do uprawnionych w tym zakresie lekarzy, którzy przeprowadzą w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy stosowne badania i ocenią, czy dany kierowca jest zdolny do prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Co więcej, skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami, gdyż celem badania jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości. Powyższe może prowadzić do stwierdzenia istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami bądź stwierdzenia, że takie przeciwwskazania nie występują. Poddając się takim badaniom kierowca umożliwia zatem wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości, które powinny mieć zobiektywizowane uzasadnienie.

W kontekście art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy podkreśla się także, że jego wykładnia powinna mieć na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, czyli zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, stąd zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy winny dotyczyć aspektów zdrowia mogących mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, a sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza, że winny opierać się na wiarygodnych podstawach. Psychofizyczna kondycja kierowcy jest natomiast bez wątpienia ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się jakichś okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu, których to weryfikacja wymaga wiedzy specjalistycznej. Stąd też – pomimo tego, że prawo do prowadzenia pojazdów ma charakter podmiotowy – dopuszczalna jest w tym zakresie ingerencja prawna organów polegająca na doprowadzeniu do sprawdzenia stanu zdrowia kierowcy (por. wyroki WSA: w Olsztynie z 16 lutego 2023 r., II SA/Ol 397/22; w Gliwicach z 22 grudnia 2022 r., II SA/Gl 1693/22; oraz wyrok NSA z 7 września 2016 r., I OSK 1051/16).

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji w sposób prawidłowy zinterpretowały i zastosowały przywołane powyżej przepisy.

Zaznaczenia bowiem wymaga, że w sprawie wniosek o wydanie decyzji o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie złożył Prokurator Prokuratury Rejonowej w Łęczycy, motywując go pozyskanymi w toku postępowania przygotowawczego, a następnie w toku postępowania sądowego przed Sądem Rejonowym w Łęczycy II Wydział Karny (w którym skarżący był podejrzanym) informacjami o nadużywaniu przez skarżącego alkoholu oraz przebytym leczeniu odwykowym (informacja o leczeniu odwykowym ostatecznie nie została potwierdzona). Prokurator do swojego wniosku załączył pozyskane z Sądu Rejonowego w Łęczycy: kserokopię protokołu przesłuchania K. W. z 3 maja 2020 r., kserokopię protokołu przesłuchania D. W. z 3 maja 2020 r., kserokopię protokołu badania stanu trzeźwości W. W. z 1 maja 2020 r., kserokopię protokołu przesłuchania świadka w niebieskim pokoju z 5 sierpnia 2020 r. Z informacji zawartych w tych dokumentach wynikało, że skarżący nadużywa alkoholu w znacznym stopniu.

W konsekwencji zawarte w ww. dokumentach informacje – jak prawidłowo uznały organy obu instancji - mogły zdaniem Sądu nasuwać uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, co w konsekwencji wskazuje na zasadność i konieczność skierowania go na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Należy zgodzić się z organem II instancji, że stałe i długotrwałe nadużywanie alkoholu, a także związany z tym stan psychiczny oraz zaburzenia osobowości mogą mieć wpływ na ocenę zdolności skarżącego do kierowania pojazdami. Potwierdzają to choćby przytoczone przez organ odwoławczy przepisy:

- art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym prawo jazdy nie może być wydane osobie u której w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywną formę uzależnienia od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu;

- § 4 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2022r., poz. 2503), w myśl którego objawy wskazujące na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie - są jednymi z kilkunastu okoliczności, które - w wyniku badania lekarskiego - uprawniony lekarz stwierdza u osoby badanej, co konsekwentnie oznacza, że zdiagnozowanie uzależnienia od alkoholu lub jego nadużywania, niewątpliwie ma wpływ na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami;

- § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia, stosownie do którego w zakresie badania lekarskiego uprawniony lekarz uwzględnia u osoby badanej obecność i rodzaj schorzenia, stopień zaawansowania objawów chorobowych i ich dynamikę, z uwzględnieniem możliwości rozwoju choroby, jak i cofania się jej objawów, oraz rozważa zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, jakie mogą mieć miejsce w przypadku kierowania przez tę osobę pojazdami.

Dodatkowo w załączniku nr 4 ww. rozporządzenia podane zostały szczegółowe warunki badania lekarskiego w zakresie układu ruchu, układu oddechowego, czynności nerek, stanu psychicznego, objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie, objawów wskazujących na uzależnienie od środków działających podobnie do alkoholu lub ich nadużywanie oraz stosowania produktów leczniczych mogących mieć wpływ na zdolność do kierowania pojazdami, co świadczy, że ten aspekt zdrowia (nadużywanie alkoholu, stan psychiczny) ma wpływ na zdolność do kierowania pojazdami. W przypadku istnienia u osoby badanej zaburzeń, o których mowa wyżej, można orzec brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, jeżeli wskazuje na to opinia lekarza specjalisty w dziedzinie psychiatrii lub psychologa, oraz osoba ta przeprowadza regularne kontrolne badania lekarskie, właściwe dla każdego przypadku.

Badanie takie, jak wynika z przepisów ustawy, przeprowadzane jest jednak przez uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. Tym samym podkreślenia wymaga – w kontekście zarzutów skargi – że dokonywanie ocen istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami zostało przekazane wyłącznie uprawnionym lekarzom z wojewódzkich ośrodków medycyny pracy (art. 77 ustawy i § 10 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami.). Dlatego też przedstawione przez skarżącego w trakcie postępowania administracyjnego dowody nie mogły mieć decydującego znaczenia w tym postępowania. Opinie te nie zostały bowiem wydane w związku z zastrzeżeniami co do stanu zdrowia skarżącego na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy.

Ponadto, fakt, że opinia sądowo- psychiatryczne stwierdza, że nie zdradza on objawów choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego, nie ma podstaw do kwestionowania jego poczytalności tempore criminis i może on brać udział w postępowaniu karnym, nie jest równoznaczne z tym, że nie jest uzależniony od alkoholu i , że go nie nadużywa. Dodatkowo należy wskazać, że opinia ta była wydana 21.10.2020 r, a orzeczenia psychologiczne i lekarskie o braku przeciwskazań zdrowotnych o braku przeciwskazań do kierowania pojazdami wydane zostały w sierpniu 2021 r, a wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie skierowany został do organu rok później w 2022 r.

W kontekście zachowań skarżącego opisanych w zeznaniach świadków w toczącym się postępowaniu karnym ( [...]), ocena całego materiału dowodowego dokonana przez organy, że wątpliwości czy w przypadku skarżącego istnieją przeciwskazania zdrowotne do prowadzenia pojazdów, powinna być dokonana przez uprawnionego lekarza z wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, była zdaniem Sądu uzasadniona. Chodzi bowiem o ustalenie aktualnego stanu zdrowia skarżącego. Dlatego też brak dokumentacji z PKK i Ośrodka Szkolenia Kierowców nie mógł mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Skierowanie na badania lekarskie ma na celu potwierdzenie, że w danym stanie zdrowotnym wskazana osoba nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym. Stan zdrowia kierowcy – jak to zostało powyżej zaakcentowane – jest istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu drogowego i od dyspozycji (kondycji) psychofizycznej kierowcy zależy bezpieczeństwo tego ruchu. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza jeszcze o istnieniu przeciwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona wyłącznie do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. Kierujący pojazdami silnikowymi powinni bowiem mieć wymaganą przepisami sprawność psychofizyczną nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale przez cały okres posiadania prawa jazdy. Konieczność zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego wymaga aby wszelkie wątpliwości w tym zakresie były wyjaśnione. Z obowiązkiem poddania się takim badaniom w takiej sytuacji, musi liczyć się każdy kierowca. W tej sprawie nie można mówić o gołosłowności twierdzeń Prokuratora, jeżeli dysponował on zeznaniami świadków.

Reasumując, w ocenie Sądu organy prawidłowo oceniły przesłanki wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu, opierając się w tym względzie na dostatecznym i wiarygodnym materiale dowodowym, który – jak zaznaczono powyżej – nie musiał wykazywać jednoznacznie (przesądzać) istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdami, a jedynie uprawdopodabniać występowanie zastrzeżeń, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy. Bez wątpienie właśnie taki charakter (uprawdopodobniający występowanie zastrzeżeń, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy) ma wniosek Prokuratora, z uwagi na treść załączonych do wniosku dokumentów odnoszących się do stanu zdrowia skarżącego.

W ocenie Sądu nie sposób też uznać pozostałych zarzutów podniesionych w skardze. W szczególności organy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zgromadziły i właściwie oceniły materiał dowodowy, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego. Organy należycie wyjaśniły w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji motywy podjętych rozstrzygnięć i wskazały, co legło u podstaw ich wydania. Wszystkie więc wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. zostały zachowane.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Sprawa rozpoznana został na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

EC