Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 176/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 4 ust. 1 i 2, art. 13 ust.1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2024 r. sprawy ze skargi P. G. i K. G. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kościerzynie w sprawie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

P. G. i K. G. wystąpili ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kościerzynie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Postanowieniem z dnia 2 lipca 2024 r. sygn. akt II SAB/Łd 86/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

Z przedstawionej Sądowi dokumentacji wynika, że wnioskiem z dnia 10 maja 2024 r. P. G. i K. G. wystąpili do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kościerzynie o udostępnienie informacji publicznej. Na podstawie art. 2 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wnioskodawcy wystąpili o udzielenie informacji zgodnie z poniższym zakresem:

1. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?

2. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.

3. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, poliomyelitis u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?

4. Kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?

5. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?

6. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?

7. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?

8. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?

9. Na jakiej ustawowej podstawie prawnej tworzona jest lista osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych?

10. Jakie są statystyki szczepień wykonanych u osób narodowości ukraińskiej za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

Pismami z dnia 21 maja 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kościerzynie poinformował wnioskodawców, że:

Ad. 1. Na terenie działania organu w ciągu ostatnich 5 lat odnotowano 3 ciężkie odczyny poszczepienne (2 w 2021 r. po szczepieniu p/COVID19, 1 w 2020 r. po szczepieniu szczepionką skojarzoną Infanrix-Hexa oraz Prevenarl, 3 przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, polio, Hib, wzw B, pneumokoki): NOP z 2020 r. objawił się epizodem hypotoniczno-hyporeaktywny z bezdechem, NOP-y z 2021 r. drgawkami niegorączkowymi, padaczkowymi oraz wstrząsem anafilaktycznym/reakcja anafilaktyczna oraz epizodem hypotoniczno-hyporeaktywnym z bezdechem.

Dane statystyczne dotyczące liczby i rodzaju niepożądanych odczynów poszczepiennych zgłoszonych z obszaru Polski można uzyskać w Biuletynach "Szczepienia ochronne w Polsce", które są dostępne na stronie Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie.

Ad. 2. Zgodnie z art. 17 ust. 2 i 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm.), wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej.

Ponadto to od Państwa lub z pisemnej informacji przez Państwa udzielonej mogą wynikać ewentualne przeciwwskazania do szczepień, inne niż te, które zostaną stwierdzone w toku badania kwalifikacyjnego. Żaden przepis ustawy nie nakłada na lekarza obowiązku przeprowadzania testów np. w kierunku ewentualnych alergii na substancje znajdujące się w szczepionkach. Inaczej będzie jednak w sytuacji, gdy poinformują Państwo lekarza, że faktycznie dziecko jest uczulone na konkretne składniki - wówczas do lekarza posiadającego takie szczególne informacje będzie należało upewnienie się, czy w skład szczepionki (lub w przypadku "zwykłego" leczenia - w skład leku) tenże składnik nie wchodzi.

Żaden przepis prawa nie nakazuje również, aby lekarz miał obowiązek posiadania i późniejszego przekazywania wiedzy co do składu, sposobu produkcji i działania, czy dopuszczenia do obrotu w Rzeczypospolitej Polskiej danej szczepionki. Szczegółowe informacje dotyczące produktów leczniczych, czy szczepionek, m.in. dotyczące składu, danych klinicznych obejmujących w przypadku szczepionek (immunologicznych produktów leczniczych) specjalne środki ostrożności przy podawaniu pacjentom, wraz ze środkami ostrożności, które powinny być podjęte przez pacjenta, są obowiązkowo zawarte w Charakterystyce Produktu Leczniczego.

Ad. 3. Szczepionka to preparat biologiczny złożony z całego wirusa czy całej bakterii lub z ich fragmentów, które nie mają możliwości wywoływania choroby zakaźnej. W założeniu szczepionka imituje naturalną infekcję, prowadzi do wytworzenia odporności analogicznej do tej, którą uzyskuje organizm w czasie naturalnego kontaktu z patogenem (bakterią lub wirusem).

Mechanizmy działania szczepionek wykorzystują poznane sposoby reagowania organizmu na kontakt z obcym patogenem (wirusem lub bakterią). Każdy drobnoustrój wywołuje unikalną reakcję w układzie odpornościowym, z udziałem określonej grupy komórek obecnych we krwi, w szpiku kostnym i w całym organizmie - zwanych limfocytami T i limfocytami B. Szczepionka pobudza naturalną reakcję układu odpornościowego i "uczy" organizm, jak uniknąć choroby przy kolejnym kontakcie z danym wirusem lub bakterią, tworząc "pamięć" organizmu dla danej choroby, a jednocześnie nie wywołując jej. Większość szczepionek zawiera bardzo osłabioną lub inaktywowaną (zabitą) formę mikroba albo małą jego część, a w tej postaci nie jest on w stanie wywołać pełnoobjawowej choroby. Tego typu cząstki to antygeny. Słowo antygen utworzono w taki sposób, by zobrazowało reakcję organizmu na kontakt z nim - czyli wytwarzanie przeciwciał (ang. anti - od antibody oznacza przeciwciało; gen - od generator to czynnik powodujący wytwarzanie).

Po podaniu szczepionki układ odpornościowy człowieka rozpoznaje antygeny jako obce cząstki. W ten sposób aktywowane są komórki układu odpornościowego, tak by zabijały chorobotwórcze wirusy lub bakterie i wytwarzały ciała skierowane przeciwko nim. Przeciwciała to specjalne białka unieszkodliwiające (neutralizujące) wirusa lub bakterię. W przyszłości, gdy dana osoba zetknie się z prawdziwymi, mogącymi zakażać, wirusami lub bakteriami, układ odpornościowy będzie je "pamiętać". Wówczas szybko wytworzy odpowiednie przeciwciała i uaktywni właściwe komórki odpornościowe do zabicia wirusa lub bakterii - chroniąc w ten sposób zaszczepioną osobę przed chorobą i jej powikłaniami. Odporność po szczepieniu utrzymuje się wiele lat, a czasem nawet przez całe życie. Różni sic w zależności od choroby i rodzaju szczepionki.

Ad. 4. Organ nie posiada informacji w tym zakresie. Pytanie dotyczy polityki ochrony zdrowia w Polsce. Zagadnienie to nie mieści się w pojęciu informacji publicznej.

Ad. 5. Na terenie działania organu nie odnotowano zgonów, które mogłyby mieć związek z wykonanymi szczepieniami.

Ad. 6. Zgodnie z art. 17i ustawy to Rzecznik Praw Pacjenta składa ministrowi właściwemu do spraw zdrowia sprawozdanie ze sposobu rozpatrzenia wniosków o przyznanie świadczenia kompensacyjnego, w szczególności z liczby złożonych wniosków i wysokości przyznanych świadczeń kompensacyjnych, z uwzględnieniem rodzajów szczepionek i wywołanych przez nie działań niepożądanych.

Organ nie posiada informacji w tym zakresie. Zagadnienie to nie mieści się w pojęciu informacji publicznej.

Ad. 7. Obowiązkowe szczepienia ochronne są określone przepisami prawa, wynikają wprost z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Ustawa tanie została uznana za niezgodną z Konstytucją RP i obowiązuje w całości, nie narusza Konstytucji RP i obowiązki według niej określone winny być realizowane.

Ad. 8. Wniosek o przyznanie świadczenia kompensacyjnego wnosi się do Rzecznika Praw Pacjenta. Osobą uprawnioną do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia kompensacyjnego jest osoba, o której mowa w art. 17a ust. 1, a w przypadku osoby zaszczepionej, która nie może samodzielnie wystąpić z wnioskiem - jej przedstawiciel ustawowy. Wniosek o przyznanie świadczenia kompensacyjnego może być złożony w terminie roku od dnia, który był ostatnim dniem obserwacji albo hospitalizacji, o których mowa w art. 17a ust. 1, nie później niż po upływie 5 lat od dnia przeprowadzenia szczepienia ochronnego, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 4 pkt 2, art. 17 ust. 10 albo art. 46 ust. 4 pkt 7.

W przypadku aktualizacji Charakterystyki Produktu Leczniczego, o której mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, podanej szczepionki albo podanych szczepionek, polegającej na dodaniu niewymienionego w niej wcześniej działania niepożądanego, wniosek o przyznanie świadczenia kompensacyjnego dotyczącego takiego działania niepożądanego może być złożony w terminie roku od dnia dokonania tej aktualizacji, jednak nie później niż po upływie 5 lat od dnia przeprowadzenia szczepienia ochronnego, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 4 pkt 2, art. 17 ust. 10 albo art. 46 ust. 4 pkt 7.

Złożenie wniosku o przyznanie świadczenia kompensacyjnego podlega opłacie w wysokości 200 zł. Opłatę uiszcza się na rachunek bankowy Funduszu. Opłata, o której mowa w ust. 5, podlega zwrotowi w przypadku przyznania świadczenia kompensacyjnego. Decyzja w sprawie przyznania świadczenia kompensacyjnego zawiera rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu opłaty, o której mowa w ust. 5. Wysokość opłaty, o której mowa w ust. 5, podlega waloryzacji o prognozowany w ustawie budżetowej na dany rok średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem ogłaszany przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z zaokrągleniem do pełnego złotego w górę. Informację o wysokości opłaty, o której mowa w ust. 5, w danym roku kalendarzowym Rzecznik Praw Pacjenta zamieszcza na stronie internetowej urzędu go obsługującego.

Wniosek o przyznanie świadczenia kompensacyjnego zawiera: dane wnioskodawcy (imię i nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL, a w przypadku gdy osobie nie nadano tego numeru - serię i numer paszportu albo numer identyfikacyjny innego dokumentu, na podstawie którego jest możliwe ustalenie danych osobowych), imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego, jeżeli dotyczy, adres korespondencyjny, numer telefonu lub adres poczty elektronicznej, jeżeli posiada, dane o stanie zdrowia oraz inne informacje niezbędne do rozpatrzenia wniosku, numer rachunku bankowego lub rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, na który mają być przekazane świadczenie kompensacyjne i zwrot opłaty, o której mowa w ust. 5, albo adres, na który ma być dokonany przekaz pocztowy, określenie rodzaju i wskazanie daty wykonania szczepienia ochronnego, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 4 pkt 2, art. 17 ust. 10 albo art. 46 ust. 4 pkt 7, wskazanie daty obserwacji w szpitalnym oddziale ratunkowym lub izbie przyjęć albo okresu hospitalizacji, opis stanu faktycznego sprawy.

Do wniosku o przyznanie świadczenia kompensacyjnego dołącza się: kopię zaświadczenia o wykonaniu szczepienia ochronnego, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 4 pkt 2, art. 17 ust. 10 albo art. 46 ust. 4 pkt 7, lub karty uodpornienia lub kopię książeczki szczepień lub dokumentacji medycznej, w której zostało odnotowane szczepienie, kopie karty informacyjnej z leczenia szpitalnego oraz pozostałej posiadanej dokumentacji medycznej, w przypadku, o którym mowa w art. 17a ust. 4, kopie dokumentacji leczenia lub rehabilitacji wraz z dokumentacją potwierdzającą poniesione koszty, potwierdzenie wniesienia opłaty, o której mowa w ust. 5; oświadczenie, że w sprawie objętej wnioskiem nie toczy się lub nie zostało zakończone postępowanie przed sądem cywilnym w sprawie o zadośćuczynienie lub odszkodowanie związane z wystąpieniem działań niepożądanych po podanej szczepionce albo podanych szczepionkach.

Informacje przedstawione we wniosku o przyznanie świadczenia kompensacyjnego składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia we wniosku klauzuli o następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

W przypadku wniosku o przyznanie świadczenia kompensacyjnego niekompletnego lub nienależycie opłaconego Rzecznik Praw Pacjenta wzywa wnioskodawcę do jego uzupełnienia w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania ze wskazaniem stwierdzonych w nim braków pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Wniosek o przyznanie świadczenia kompensacyjnego złożony w związku z wystąpieniem działania niepożądanego po szczepieniu ochronnym innym niż szczepienie ochronne, o którym mowa w art. 17a ust. 1, pozostaje bez rozpatrzenia.

Rzecznik Praw Pacjenta udostępnia na stronie internetowej urzędu go obsługującego wzór wniosku o przyznanie świadczenia kompensacyjnego umożliwiający podanie danych i informacji, o których mowa w ust. 10 i 11, w postaci papierowej albo elektronicznej, umożliwia złożenie wniosku w postaci elektronicznej wraz z załącznikami z zapewnieniem poufności i bezpieczeństwa przekazywanych danych osobowych i medycznych.

Wniosek złożony w postaci elektronicznej podpisuje się podpisem zaufanym, kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem osobistym.

Postępowania w sprawie przyznania świadczenia kompensacyjnego nie wszczyna się, a wszczęte postępowanie umarza się, w przypadku gdy w związku z przeprowadzonym szczepieniem ochronnym, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 4 pkt 2, art. 17 ust. 10 albo art. 46 ust. 4 pkt 7, Skarb Państwa wypłacił wnioskodawcy zadośćuczynienie lub odszkodowanie na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu wydanego w postępowaniu cywilnym, związane z wystąpieniem działań niepożądanych po podanej szczepionce albo podanych szczepionkach, albo toczy się postępowanie cywilne w tej sprawie. Przyznane świadczenie kompensacyjne jest zaliczane na poczet zadośćuczynienia lub odszkodowania w postępowaniu cywilnym związanym z wystąpieniem działań niepożądanych po podanej szczepionce albo podanych szczepionkach (art. 17e ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi).

Ad. 9. Zgodnie z art. 17 ust. 9b i 9c ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad osobą małoletnią przekazuje państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu dla miejsca udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, imienny wykaz:

1) osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia,

2) osób sprawujących prawną pieczę nad osobą małoletnią, o której mowa w pkt 1, o ile jest to możliwe do ustalenia

- zwany dalej "raportem o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych".

Raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych zawiera dane:

1) osoby małoletniej, o której mowa w ust. 9b pkt 1: imię i nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL, a w przypadku jego braku - rodzaj i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość, adres miejsca zamieszkania, rodzaj i liczbę niewykonanych obowiązkowych szczepień ochronnych wraz ze wskazaniem przyczyn niewykonania tych szczepień - o ile są znane;

2) osób, o których mowa w ust. 9b pkt 2: imię i nazwisko, numer PESEL, a w przypadku jego braku - rodzaj i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość, adres miejsca zamieszkania.

Zgodnie z § 17 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077), ww. raporty o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych są sporządzane i przekazywane przez osoby przeprowadzające obowiązkowe szczepienia ochronne Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu, w terminie 30 dni od zakończenia kwartału.

W poprzednim Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172), które wygasło, podmioty wykonujące szczepienia składały do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego kwartalne sprawozdanie z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych, którego wzór określony był w załączniku nr 4 do rozporządzenia.

W dziale drugim sprawozdania kwartalnego z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych, przeprowadzający szczepienia miał podać liczbę osób uchylających się od ustawowego obowiązku szczepień oraz załączyć ich imienny wykaz.

Ad. 10. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kościerzynie prowadzi:

- rejestr osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia,

- rejestr osób sprawujących prawną pieczę nad osobą małoletnią, o której mowa w pkt 1 Dodatkowo PPIS w Kościerzynie posiada informację o ilości przeprowadzonych szczepień ochronnych - informacja liczbowa, bez danych szczegółowych. Nie są prowadzone statystyki wykonania szczepień ochronnych z podziałem na narodowości. Jeżeli u osób narodowości ukraińskiej szczepienia ochronne wykonywane są zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych brak jest ich w rejestrze prowadzonym przez PPIS w Kościerzynie. Na chwilę obecną w wykazie osób uchylających się prowadzonym przez PPIS w Kościerzynie na 357 dzieci jedno dziecko jest narodowości ukraińskiej - urodzone w Polsce.

Odpowiedzi na wniosek z dnia 21 maja 2024 r. doręczono K. G. i P. G. w dniu 23 maja 2024 r.

W dniu 29 maja 2024 r. Państwowy Inspektor Sanitarny w Kościerzynie zwrócił się do przychodni NZOZ z zapytaniem, czy rodzice M. G. zgłosili się na zaległe szczepienia ochronne. Przychodnia udzieliła informacji, że jak dotąd rodzice nie zgłosili się w tej sprawie oraz że w dokumentacji brak jest informacji o przeciwskazaniach do wykonania szczepień.

Skargą datowaną na dzień 29 maja 2024 r. P. G. i K. G., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucili Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Kościerzynie bezczynność w rozpoznaniu ich wniosku z dnia 10 maja 2024 r. o udzielenie informacji publicznej, przez co w ocenie skarżących w sprawie doszło do naruszenia art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2 art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej.

Skarżący wnieśli o:

1. zobowiązanie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kościerzynie do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej skarżących z dnia 10 maja 2024 r. i udzielenie informacji publicznej,

2. orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3. wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,

4. zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że "skarżący złożyli wniosek o udostępnienie informacji publicznej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kościerzynie (dalej: PPIS) doręczonym dnia 15 maja 2024 r. w zakresie danych dot. szczepień ochronnych. Pismem z dnia 21 maja 2024 r. PPIS udzielił odpowiedzi udzielając w nikłym stopniu odpowiedzi na pytania i odsyłając do publikacji. Do dnia dzisiejszego skarżącym nie udostępniono innych informacji".

W skardze wskazano, że w ocenie skarżących przesłane im przez organ odpowiedzi są dla nich niewystarczające i dlatego nie można mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia skarżącym informacji publicznej.

Powołując się na orzecznictwo skarżący zauważyli, że udzielenie odpowiedzi niepełnej lub niejasnej wyczerpuje znamiona bezczynności w udzielaniu informacji uzasadniającej zastosowanie art. 149 § 1 p.p.s.a. i uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Dalej wskazano, że "prawo do informacji publicznej zostało zagwarantowane w art. 61 Konstytucji RP. Obejmuje ono między innymi dostęp do dokumentów. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach przesłanki dotyczące ochrony wolności i praw innych osób oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji). W myśl art. 61 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tryb udzielania informacji, o których mowa w tym artykule określają ustawy i realizację powyższego przepisu stanowi właśnie ustawa o dostępie do informacji publicznej".

Zaznaczono, że wniesienie skargi na bezczynność nie wymaga poprzedzenia jej wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.

Zacytowano ponadto tezy z orzecznictwa, w których zawarto stanowisko o zasadności umorzenia postępowania toczącego się ze skargi na bezczynność, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Wskazano, że podjęcie przez organ po wniesieniu skargi czynności procesowych powoduje, iż ustaje stan ewentualnej bezczynności organu, co uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie skargi na bezczynność organu, ale nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowego dotyczącego skargi strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ.

Podsumowując końcowo powyższe rozważania, pełnomocnik strony podkreślił, że w tej sprawie organ winien był udostępnić informację publiczną albo wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia. Ponieważ, w ocenie pełnomocnika, organ PPIS na dzień wniesienia skargi nadal trwa w bezczynności, wystąpiono o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżących z dnia 10 maja 2024 r. Do wniosku dołączono kopię wniosku z dnia 10 maja 2024 r. i udzielonej przez PPIS na ten wniosek odpowiedzi z dnia 21 maja 2024 r.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kościerzynie wniósł o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej, albowiem w sprawie nie zachodzi stan bezczynności.

Organ podkreślił, że rozpoznał w wniosek strony z dnia 10 maja 2024 r. pismem z dnia 21 maja 2024 r. Uczynił to terminowo oraz wyczerpująco i nie pozostaje w bezczynności. Podkreślono, że skarżący na żadnym etapie postępowania nie wskazali na czym ma polegać niepełność lub niejasność udzielonej im odpowiedzi, którą wskazują jako źródło bezczynności. Wskazano, że skarga nie wyjaśnia na czym miałoby polegać naruszenie wskazanych w niej przepisów prawa. Jednocześnie w ocenie organu wiele pytań sformułowanych we wniosku nie dotyczyło w ogóle informacji publicznej, przez co nie znajdowały zastosowania przepisy ustawy o udzielaniu informacji publicznej. Niemniej organ starał się odpowiedzieć także na te pytania i wyjaśnić wskazane przez skarżących zagadnienia. W pozostałych przypadkach, gdy pytanie faktycznie odnosiło się do działalności organu została udzielona jednoznaczna i konkretna odpowiedź. W sytuacji gdy żądana informacja nie stanowiła informacji publicznej organ poinformował o tym skarżących. Podkreślono, że w trybie informacji publicznej należy udostępnić informacje i dokumenty będące w posiadaniu organu, przez niego wytworzone, przetwarzane lub mu przekazane, jeżeli zawierają żądaną we wniosku informację. W związku z tym organ nie był obowiązany do udziela informacji dotyczących zadań, czy kompetencji innych organów administracji publicznej, jak również nie sporządza opinii medycznych lub innych opinii eksperckich.

Organ uznaje zatem, że udzielił odpowiedzi w kwestiach dotyczących spraw publicznych, w zakresie posiadanych informacji publicznych i uczynił to w terminie określonym w art. ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zaznaczono, że organ udzielił skarżącym informacji i wyjaśnień, których zakres znacznie wykracza poza wykonanie obowiązku udzielenia informacji publicznej. Organ miał przy tym na względzie, by przed podjęciem czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, jako wierzyciel obowiązku wykonania szczepień ochronnych, podjąć wszelkie działania informacyjne wobec zobowiązanych (tu skarżących) zmierzające do dobrowolnego wykonania przez nich obowiązku. Organ wskazał, że skarżący uchylają się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u córki, przy okazji nadużywając w ocenie organu instytucji wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8), bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).

Z przepisów art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność w udzieleniu informacji publicznej, sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność.

Istotną dla możliwości stwierdzenia zaistnienia bezczynności kwestią jest ustalenie istnienia podstawy prawnej do podjęcia przez określony podmiot działania w zakresie zgłoszonego żądania. W rozpoznawanej sprawie - z uwagi na jej przedmiot określony żądaniem skarżących o udostępnienie informacji publicznej - kwestie te regulują przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej jako "u.d.i.p."). Regulacja ta kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania.

Złożenie przez indywidualnie oznaczony podmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznej, inicjuje sprawę administracyjną, której zakończenie podlega kontroli sądu administracyjnego.

Zgodnie z obowiązującym w orzecznictwie i literaturze poglądem, o bezczynności na gruncie u.d.i.p. można mówić wówczas, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji z mocy art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p., w określonym w art. 13 ust.1 tej ustawy terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku nie udziela jej, nie wskazuje innego terminu jej udostępnienia, nie dłuższego niż 2 miesiące od dnia wpłynięcia wniosku oraz przyczynach niezachowania terminu czternastodniowego (art. 13 ust. 2), ewentualnie nie wydaje decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej lub umarzającej postępowanie (art. 16).

Podjęcie powyższych czynności uzależnione jest jednak od stwierdzenia w pierwszej kolejności, że wniosek dotyczy informacji mającej charakter informacji publicznej (art. 1 ust. 1). Jeżeli bowiem wniosek nie dotyczy informacji publicznej, jego adresat winien jedynie powiadomić wnioskodawcę zwykłym pismem informacyjnym o tej okoliczności, natomiast skarga na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, nie może wówczas zostać uwzględniona.

Dla oceny, czy w niniejszej sprawie zaistniała bezczynność w załatwieniu wniosku skarżącego, konieczne jest więc ustalenie w pierwszym rzędzie tego, czy PPIS jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a następnie, czy żądanie skarżącego dotyczy informacji publicznej.

Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się strona, jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez skarżących informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.

Należy podkreślić, że zakwalifikowanie PPIS, jako podmiotu objętego dyspozycją art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p. oraz przypisanie żądanym informacjom charakteru informacji publicznej - nawet przy braku podjęcia przez ten organ na skutek wniosku skarżących czynności wymienionych na wstępie - również nie przesądza ostatecznie o bezczynności w załatwieniu tego wniosku. Z obowiązków tych podmiot objęty regulacją art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p. zwolniony jest bowiem także wówczas, gdy nie posiada żądanej informacji publicznej.

Organ ma obowiązek udzielić informacji publicznej tylko wtedy, gdy taką informację publiczną rzeczywiście sam posiada. Oczywistym jest zatem, że gdy dany organ nie posiada informacji publicznej, a tym bardziej wtedy, gdy nie została ona w ogóle wytworzona, nie ma obowiązku udzielić wnioskodawcy żądanej przez niego informacji. Powyższe znajduje umocowanie w ustawie, to jest w art. 4 ust. 3 u.d.i.p. stanowiącym, że podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, obowiązane są do udostępnienia informacji publicznej będącej w ich posiadaniu. Zasadą zatem pozostaje, ze organy władzy publicznej obowiązane są do udostępnienia informacji, mających charakter informacji publicznych, ale tylko wtedy gdy są to informacje, które posiadają. W sytuacji, zatem gdy dany organ, do którego skierowany został wniosek nie dysponuje żądanymi informacjami publicznymi, nie wydaje decyzji, ponieważ nie ma do tego podstaw prawnych, ale zobowiązany jest do wyjaśnienia wnioskodawcy, że z uwagi na ich brak nie ma możliwości ich udostępnienia, o czym może poinformować wnioskodawcę zwykłym pismem informacyjnym (tak jak w przypadku pytań o informację niemającą charakteru informacji publicznej).

Nie ma wątpliwości, że PPIS należy do podmiotów zobowiązanych do udostępniania posiadanych przez siebie informacji publicznych. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Do organów władzy publicznej niewątpliwie zaś należą państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, którzy – jako organy rządowej administracji zespolonej w powiecie – wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 416 ze zm., dalej jako "u.p.i.s." - art. 10 ust. 1 pkt 3).

W przedmiotowej sprawie nie stanowi sporu pomiędzy stronami i potwierdzają to jednoznacznie akta sprawy, że korespondencja zawierająca odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji publicznej (pismo z dnia 21 maja 2024 r. doręczone adresatom dnia 23 maja 2024 r. ) dotarła do skarżących przed wniesieniem skargi (skarga z dnia 29 maja 2024 r.)

Pismem opatrzonym datą 29 maja 2024 r. (które wpłynęło do organu w dniu 3 czerwca 2024 r.) skarżący skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. W treści skargi wskazano, że pismo organu z dnia 21 maja 2024 r. w nikłym stopniu udziela odpowiedzi na postawione pytania i odsyła do publikacji. Zdaniem Sądu stanowisko powyższe uznać należało za nietrafne.

Przechodząc do oceny charakteru żądanych przez skarżących informacji wyjaśnić należy, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Stosownie do pierwszego z tych przepisów, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Z kolei przepis art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności". Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 13/16; wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02), przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy. Co istotne, poza tym, że informacja publiczna musi odnosić się do sfery faktów, to dla jej udzielenia konieczne jest aby istniała w formie utrwalonej w chwili złożenia wniosku (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 października 2023 r. III SAB/Gd 137/23).

Przyjąć zatem należy, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, wydawania decyzji i zarządzeń, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 96/17; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SAB/Sz 119/18). Informację publiczną stanowią więc przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924 ze zm., dalej jako "u.z.z.ch.z.") oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. 2024, poz. 138 dalej jako "r.n.o.p."). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.).

Ponadto, zgodnie z art. 30 ust. 1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.

Brak wywiązania się z obowiązku zgłoszenia przez wskazane podmioty niepożądanego odczynu poszczepiennego, zakażenia, zachorowania na chorobę zakaźną lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej albo ich podejrzenia lub wyniku badania w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych, które wywołują zakażenie lub chorobę zakaźną, stosownie do art. 52 u.z.z.ch.z. podlega karze grzywny. Uprawnienie do orzeczenia grzywny w tym zakresie należy do organów inspekcji sanitarnej, a zatem informacja o ilości takich grzywien ma walor informacji publicznej, jako związana z działalnością wskazanych organów.

W zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych, wskazać zaś należy, że z art. 17 u.z.z.ch.z. wynika, iż organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest poprzez przekazywane przez osoby prowadzące szczepienia sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych, sporządzane na urzędowych formularzach, których wzory oraz tryb przekazywania określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.). Obecnie sprawozdanie tego rodzaju wskazuje jedynie konieczność wpisania nazw szczepionek jakie były podane w kwartale wraz ze wskazaniem liczby podanych dawek. Jednocześnie zgodnie z art. 17 ust. 9b u.z.z.ch.z. lekarze przekazują państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu także raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, który stanowi imienny wykaz osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia oraz wykaz osób sprawujących pieczę prawną nad tymi małoletnim. Raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane i informacje dotyczące osoby małoletniej w tym rodzaj i liczbę niewykonanych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz enumeratywnie wymienione dane dotyczące ich opiekunów. Powyższe dane zawarte w raportach i sprawozdaniach również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p. Spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych, charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań i raportów.

Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje także kwestii odszkodowawczych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.ch.z. właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych – jako dotyczące majątku publicznego – mają walor informacji publicznej, nie sposób przyjąć, by informacje te pozostawały w dyspozycji organów inspekcji sanitarnej.

Odnosząc powyższe rozważania do treści pytań zawartych we wniosku skarżących, wskazać należy, że organ udzielił odpowiedzi na wszystkie pytania zadane we wniosku, które dotyczyły informacji publicznej, będącej w posiadaniu PPIS. Organ odpowiedział przede wszystkim na pytanie nr 1 dotyczące ilości oraz rodzajów ciężkich odczynów poszczepiennych. W zakresie pozostałych pytań wskazać zaś należy, że nie dotyczyły one albo w ogóle informacji publicznej i organ nie miał obowiązku udzielać na nie odpowiedzi lub też dotyczyły informacji które nie są w posiadaniu organu co wynika m.in. z ww. zakresu zadań państwowej inspekcji sanitarnej i rodzaju danych jakie są gromadzone, a jakie pozostają poza tym zakresem.

Organ dodatkowo w przypadku dwóch pytań, które zostały zadane w sposób nieprecyzyjny, udzielił stronie dodatkowej odpowiedzi, w takim zakresie, w jakim zadane pytanie choć w luźny sposób wiązało się z gromadzonymi przez organ danymi o charakterze informacji publicznej. W tym zakresie wskazać należy na pytanie nr 5 o dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarłych do 4 tygodni od szczepienia w ciągu 5 lat. Sąd podkreśla, że tak sformułowane przez stronę skarżącą pytanie nie odnosi się do informacji, która mogłaby być w posiadaniu organu. Jak wskazano wyżej, organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w związku z nadzorem nad wykonywaniem szczepień ochronnych nie gromadzą informacji o zgonach innych niż spowodowane podaniem szczepionki, to jest zakwalifikowanymi jako NOP. Nie stanowi tym samym uchybienia, że organ udzielił stronie odpowiedzi, uwzględniając te dane, które rzeczywiście gromadzi w zakresie zgonów, a więc dotyczące NOP. Strona została w tym zakresie poinformowana, że na terenie działania organu nie odnotowano zgonów, które mogłyby mieć związek z wykonanymi szczepieniami. Treść pytania nr 5 jest dodatkowo o tyle nieprecyzyjna, że czytając ją łącznie z pytaniem 6 ("za ile z tych NOP wypłacono odszkodowanie") można nawet uznać, że pytanie nr 5 dotyczy istotnie tylko zgonów będących NOP. Sposób sformułowania pytania powoduje, że nie jest to do końca jasne.

Podobna sytuacja dotyczy pytania nr 10 o podanie statystyki szczepień wykonanych u osób narodowości ukraińskiej na terenie działania urzędu. Organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa przytoczonymi wyżej, w związku z nadzorem nad wykonywaniem szczepień ochronnych nie gromadzą informacji i danych o osobach, którym podano szczepionki. Kwartalne sprawozdanie o wykonanych szczepieniach nie zawiera w ogóle danych osobowych, a jedynie zbiorcze dane o liczbie dawek danej szczepionki podawanych przez lekarzy. Tak sformułowane przez stronę skarżącą pytanie nie odnosi się tym samym do informacji, która mogłaby być w posiadaniu organu. Powyższe zostało w odpowiedzi na pytanie wyjaśnione stronie skarżącej ze wskazaniem, że nie są prowadzone statystyki szczepień z podziałem na narodowości. Tym niemniej organ uwzględniając te dane, które posiada w związku przekazywanymi mu danymi o osobach uchylających się od szczepień wskazał stronie liczbę osób narodowości ukraińskiej, o których ma wiedzę, uchylających się od szczepień na terenie podległym nadzorowi organu.

Odnosząc się do sposobu sformułowania wskazanych pytań, Sąd podziela jednocześnie stanowisko, że organy po otrzymaniu wniosku o udzielenie informacji, nawet gdy jest on niejednoznacznej lub nieprecyzyjnej treści, w tym nie dotyczy działalności organu i gromadzonych przez niego danych, nie mają uprawnień, ani kompetencji do występowania do wnioskodawcy o doprecyzowanie lub uzupełnienie jego wniosku. Sąd podkreśla, że osoba występująca o udzielenie informacji publicznej ma obowiązek w jasny sposób sprecyzować, o jaką dokładnie informację występuje. Jednocześnie w sytuacji gdy strona domaga się w istocie informacji, które nie łączą się z zadaniami publicznymi wykonywanymi przez dany podmiot, w ocenie Sądu za wystarczające uznać należy, że z udzielonej na tak postawione pytania odpowiedzi wynika, że organ nie może posiadać informacji w takim kształcie, w jakim poszukuje ich wnioskodawca. Jednocześnie nie można stawiać zarzutu bezczynności, gdy organ nie tylko wskazuje, że nie posiada takich informacji jakich dokładnie chciałaby strona skarżąca (czyli takich jak np. statystyki szczepień według narodowości, czy statystyki czasu wykonania ostatnich szczepień u wszystkich osób zmarłych do wieku lat 19 na terenie danego powiatu), ale udziela stronie dodatkowej odpowiedzi (np. w zakresie statystki osób niezaszczepionych, co do których zna ich narodowość, czy w zakresie statystki zgonów zgłoszonych jako NOP).

Przechodząc dalej, organ udzielając odpowiedzi na wniosek, prawidłowo wskazał, także, że nie dysponuje informacjami żądanymi w pkt 6, to jest w zakresie pytania o ilość odszkodowań wypłaconych za NOP. Organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa przytoczonymi wyżej, w związku z nadzorem nad wykonywaniem szczepień ochronnych, nie gromadzą danych dotyczących odszkodowań. W tym zakresie dodatkowo wskazano stronie, że organem, w zakresie którego kompetencji jest gromadzenie danych o sposobie rozpoznania wniosków o przyznanie świadczenia kompensacyjnego, jest Rzecznik Praw Pacjenta. Jak wyjaśniono wyżej, to do wyłącznej kompetencji tego podmiotu należy przyznawanie ww. świadczeń.

Na gruncie art. 4 ust. 3 u.d.i.p. nie budzi wątpliwości, iż obowiązek udostępniania informacji publicznych dotyczy wyłącznie takich informacji, które są w posiadaniu podmiotu zobowiązanego. Brak posiadania żądanych informacji wypełnia przesłankę negatywną do rozpatrzenia żądania (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 maja 2022 r., III SAB/Gl 94/22, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 2 marca 2022 r., II SAB/Bk 6/22).

Dokonując analizy pozostałych pytań zadanych organowi przez stronę, Sąd stwierdza, że nie dotyczą one informacji publicznej, wobec czego organ nie miał wynikającego z ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązku udzielania na nie odpowiedzi. Pytania te dotyczą bowiem kwestii medycznych, prawnych, które są przedmiotem zainteresowania wnioskodawców oraz poprzez które wnioskodawcy domagają się sformułowania przez organ w odpowiedzi na ich wniosek określonych opinii w odniesieniu do tych zagadnień.

W odniesieniu do pkt 4 organ prawidłowo wskazał, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. W ocenie Sądu również zakres pytań nr 2,3,7,8,9 nie stanowi informacji publicznej, jednak mimo tego organ udzielił wnioskodawcom wyczerpującej odpowiedzi. Nawet jednak jeżeli organ inspekcji sanitarnej nie odniósłby się w ogóle w swojej odpowiedzi do tak sformułowanych pytań strony dotyczących kwestii prawnych i medycznych, w ocenie Sądu że nie dawałoby do podstaw do stwierdzenia, że organ pozostaje w bezczynności w udzieleniu informacji publicznej.

Sąd podkreśla, że nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. zagadnienia z zakresu wiedzy medycznej, farmakologii, jakości i skuteczności leków i szczepień, ochrony zdrowia oraz metod postępowania leczniczego (por. np. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 listopada 2022 r., sygn. akt II SAB/Sz 211/22; wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 marca 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 10/23, CBOSA). Zagadnienia te nie mieszczą się w zakresie informacji o sprawach publicznych rozumianych jako informacje wytworzone przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne lub inne podmioty, które wykonują funkcje i zadania publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, ani też informacje odnoszące się do władz, osób i innych podmiotów publicznych. Tak należy zaś w istocie postrzegać pytania wnioskodawców sformułowane w pkt 2, 3, 4 wniosku. Sąd podkreśla, że informacją publiczną nie będą wszelkie kierowane do organów inspekcji sanitarnej pytania z zakresu wiedzy medycznej i kompetencji podmiotów świadczących usługi medyczne. Wniosek o udzielenie informacji publicznej nie może być wykorzystywany jako narzędzie, poprzez które w ocenie wnioskodawców powinna być im przekazywana wszelka wiedza w jakikolwiek sposób łącząca się z tematem szczepień, w celu rozstrzygnięcia ich wątpliwości co do zasadności, czy bezpieczeństwa szczepień.

Organ w trybie informacji publicznej nie jest też zobligowany do odpowiedzi na pytania dotyczące wiedzy prawniczej, zmierzające do udzielania porady prawnej lub dokonania przez organ wykładni przepisów (por.m.in. wyrok WSA z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 664/20, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt III SAB/Gd 170/22, wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Lu 139/22, CBOSA). Tak należy zaś w istocie postrzegać pytania wnioskodawców sformułowane w pkt 8 i 9 wniosku.

Powyższe oznacza, że nie wszystko to, o co się wnioskodawcy zwracają do organów władzy publicznej, stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Informacji publicznej nie będzie więc dotyczyło m.in. zapytanie o stanowisko organu w kwestii obowiązujących przepisów i wynikających z nich obowiązków i praw danej osoby, jak też zwracanie się do organu o dokonywanie wykładni przepisów, w tym wnioski stanowiące w istocie prośbę o udzielenie porady, w tym także porady prawnej.

Nie stanowią więc także informacji publicznej pytania zmierzające do nakłonienia organu do wyrażenia opinii na określony temat o charakterze prawnym, w tym np. pytanie czy dane przepisy są w ocenie organu inspekcji sanitarnej faktycznie konstytucyjne. Tak zależy zaś należy w istocie postrzegać pytanie wnioskodawców sformułowane w pkt 7 wniosku.

W tym miejscu wyraźnego podkreślenia też wymaga, że gdy żądana informacja nie była informacją publiczną, którą dysponuje organ, załatwienie sprawy nie wiązało się z koniecznością wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Tego rodzaju władcze działanie organu jest bowiem zarezerwowane wyłącznie dla sytuacji gdy żądana informacja ma charakter publiczny i organ posiada wskazaną informację, lecz uwzględniając ograniczenia wynikające z obowiązujących przepisów prawa, w tym przede wszystkim ustawy u.d.i.p. (m.in. dotyczące informacji niejawnych), informacja ta nie może zostać udzielona wnioskodawcy.

Reasumujac, w takim zakresie w jakim wniosek strony dotyczył informacji publicznej został rozpoznany przez organ poprzez udzielenie żądanej informacji publicznej, co nastąpiło terminowo i jeszcze przed wniesieniem skargi do tutejszego Sądu.

Całkowicie chybione są zarzuty naruszenia przepisów art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. Dokumenty włączone do akt sprawy pozwalają stwierdzić, że organ wypełnił obowiązek określony w art. 13 ust. 1 powołanej ustawy. Przepis wymaga udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Podanie o udostępnienie informacji datowane na dzień 10 maja 2023 r. wpłynęło do organu 15 maja 2024 r., a przesyłki zawierające pismo z dnia 21 maja 2024 r. zawierające odpowiedzi na wniosek zostało doręczone skarżącym 23 marca 2024 r. Udzielenie odpowiedzi nastąpiło zatem przed upływem terminu z art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

Brak jest również jakichkolwiek podstaw do formułowania stanowiska o naruszeniu art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Przepis określa obowiązki organu jakie ciążą na nim w sytuacji, gdy oczekiwana informacja nie może być udzielona w terminie 14 dni. Wówczas organ powinien powiadomić wnioskodawców w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Skoro organ udzielił odpowiedzi w terminie 14 dni od wpływu wniosku, a więc nie wydłużał terminu załatwienia wniosku do dwóch miesięcy, to nie można zasadnie stawiać zarzutu opóźnienia w udzieleniu informacji publicznej w oparciu o wskazany przepis.

Jakichkolwiek podstaw faktycznych pozbawiony jest zarzut naruszenia art. 2 ust. 2, czy art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Organ nie przyjmował, że żądanie wniosku dotyczy informacji przetworzonej. Ponadto, z akt sprawy wynika jednoznacznie, że organ udzielił odpowiedzi na każde pytanie zawarte we wniosku skarżących, a przy tym na żadnym etapie załatwiania wniosku nie formułował wobec wnioskodawców oczekiwań wykazania interesu faktycznego, czy prawnego w uzyskaniu informacji. Powodu do uwzględnienia skargi nie stanowi również argumentacja wskazująca na to, że organ "odesłał wnioskodawcę do publikacji". W żadnej części pisma PPIS w Kościerzynie z dnia 21 maja 2024 r. nie udzielono odpowiedzi w zakresie informacji publicznej poprzez odesłanie do jakichkolwiek publikacji. Odpowiadając na pytanie nr 1 dotyczące ilości i rodzaju odnotowanych ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania organu, dodatkowo zaś wskazano gdzie publikowane są dane statystyczne dotyczące odczynów poszczepiennych z obszaru całego kraju,

Za bezprzedmiotowe uznać należy także zarzuty dotyczące naruszenia art. 1 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Prawidłowe są wyjaśnienia organu, że udostępnieniu nie podlega informacja, która nie jest informacją publiczną, ani informacja, która nie jest w posiadaniu danego organu. W trybie informacji publicznej należy udostępnić informacje i dokumenty będące w posiadaniu organu, przez niego wytworzone, przetwarzane lub mu przekazane, jeżeli zawierają żądana we wniosku informację. W związku z tym Inspektor Sanitarny nie był obowiązany do udziela informacji dotyczących zadań czy kompetencji innych organów administracji publicznej, jak również do sporządzenia opinii medycznych lub innych opinii eksperckich. Sąd dostrzega jednocześnie, że organ jak wskazano wyżej udzielił skarżącym w odpowiedzi informacji i wyjaśnień, których zakres znacznie wykracza poza wykonanie obowiązku udzielenia informacji publicznej. Na tej podstawie nie można sformułować po uzyskaniu tego rodzaju dodatkowych odpowiedzi zarzutu pozostawania w bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udzielnie informacji publicznej.

Odnotować przy tym należy, że po uzyskaniu odpowiedzi skarżący nie zgłaszali organowi żadnych zastrzeżeń, co do kompletności lub jasności udzielonych informacji, lecz od razu skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego, w której przywołali fragmenty z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż niepełna lub niejasna odpowiedź wyczerpuje znamiona bezczynności. Jednocześnie także na etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie wskazali na czym polega niepełność lub niejasność udzielonej odpowiedzi, w tym nie wskazali, które z wypowiedzi organu są dla nich niewystarczające. W obliczu powyższego, Sąd dokonał jak wyżej, pełnej analizy treści pytań skarżących zawartych w piśmie z dnia 10 maja 2024 r., pod kątem tego, czy stanowiły infoamcję publiczną i udzielonych na nie odpowiedzi w piśmie z dnia 21 maja 2024 r., stwierdzając, że organ z zachowaniem terminu rozpoznał wniosek skarżących i udzielił im pełnej i wyczerpującej odpowiedzi na pytania postawione w treści wniosku z dnia 10 maja 2024 r., w takim zakresie i formie jak tego wymaga ustawa o dostępie do informacji publicznej, co przesądza o bezzasadności skargi wniesionej w zakresie bezczynności organu.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).