Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 11/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 74 ust. 3a, art. 3 pkt 13, atr. 72
journal: Dz.U. 2022 poz 1029
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Miasta Radzyń Podlaski na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 17 października 2022 r. nr SKO.4020.OC/772/22 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 października 2022r., nr SK0.4020.0C/772/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej po rozpatrzeniu odwołania Miasta Radzyń Podlaski oraz odwołania Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 związku art. 105 § 1 k.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze dotyczące decyzji Wójta Gminy Radzyń Podlaski z 23 czerwca 2022r., znak: A-OR.6220.10.9.2022.

Wskazaną decyzją organ I instancji na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 82 oraz art. 85 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022r., poz. 1029 z późń. zm.), dalej jako "u.i.o.ś." ustalił na wniosek Gminy Radzyń Podlaski środowiskowe uwarunkowania na realizację przedsięwzięcia polegającego na: "Budowie sieci kanalizacji sanitarnej z przyłączami w miejscowości [...], gmina [...] przewidzianego do realizacji na działkach o nr ew.: [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], powiat radzyński, woj. lubelskie", orzekając jednocześnie o braku potrzeby przeprowadzania oceny jego oddziaływania na środowisko.

Organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek Gminy Radzyń z 14 kwietnia 2022r.

Organ wskazał, że objęte wnioskiem przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 81 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019r. poz. 1839 z późn. zm.), obejmujących budowę sieci kanalizacji sanitarnej o całkowitej długości nie mniejszej niż 1 km (długość spornej sieci wyniesie 1815 m). Na obszarze objętym wnioskiem obowiązują ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Radzyń Podlaski zatwierdzonego uchwałą Nr XXXVIII/288/10 Rady Gminy Radzyń Podlaski z dnia 28 października 2010r. (Dz. U. Woj. Lub. Nr 28, poz. 682 z dnia 4 marca 2011r.), dalej jako "plan", które nakazują modernizację i rozbudowę sieci i urządzeń infrastruktury. Planowane przedsięwzięcie obejmie teren o powierzchni ok. 44 ha, jego otoczenie to zabudowa mieszkaniowa, zagrodowa i usługowa oraz użytki rolne. Projektowana trasa kolektorów przebiega równolegle do linii zabudowy miejscowości B., która obecnie nie posiada zorganizowanego systemu odprowadzania ścieków. Ścieki będą odprowadzane rurociągiem tłocznym z miejscowości B. do nowo wybudowanej oczyszczalni ścieków, przewidzianej do realizacji w kolejnych etapach inwestycji.

Organ wskazał ponadto, że w toku postępowania z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu "na prawach strony" wystąpiło Miasto Radzyń Podlaski oraz Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. w [...], które podnosiły, że inwestycja może naruszać interesy i bezpieczeństwo sanitarne mieszkańców miasta. Organ nie uwzględnił wniosku stwierdzając, że te podmioty nie mają statusu strony w rozumieniu art. 74 ust. 3a pkt 1 u.i.o.ś.

Określając środowiskowe uwarunkowania organ I instancji uwzględnił opinie specjalistycznych organów administracji, które nie stwierdziły potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (postanowienie RDOŚ w Lublinie z 18 maja 2022r.; opinia PPIS w Białej Podlaskiej z 4 maja 2022r.; opinia Dyrektora Zarządu Zlewni w Zamościu PGW WP z 12 maja 2022r.). Wskazał, że projektowany odcinek kanalizacji sanitarnej nie będzie podłączony do sieci kanalizacyjnej do czasu zakończenia realizacji kolejnych etapów inwestycji, w szczególności etapu obejmującego budowę kontenerowej oczyszczalni ścieków.

W odwołaniu Miasto Radzyń Podlaski zarzuciło naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3a u.i.o.ś. poprzez pominięcie go jako strony postępowania, a także naruszenie przepisów postępowania w zakresie ustaleń faktycznych co doprowadziło do błędnej oceny charakteru i celu przedsięwzięcia oraz naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 13 u.i.o.ś.

Miasto podniosło, że inwestycja objęta wnioskiem jest jedynie elementem całego przedsięwzięcia, w skład którego wprawdzie ma wchodzić również gminna kontenerowa oczyszczalnia ścieków, jednak nie została ona objęta niniejszym postępowaniem, wobec czego nie są znane jej parametry, w tym liczba obsługiwanych mieszkańców, nie wiadomo więc, czy będzie wystarczająca, by przyjmować ścieki z planowanego odcinka sieci. Miasto obawia się, że faktycznie ścieki z terenów wskazanych w decyzji organu I instancji będą odprowadzane od miejskiej oczyszczalni ścieków znajdującej się na działkach Miasta Radzyń nr [...] i nr [...]. Oczyszczalnia ta przyjmuje ścieki za pośrednictwem sieci kanalizacyjnej od dostawców z obszaru Gminy Miasto Radzyń Podlaski oraz na podstawie umów o świadczenie usług na odbiór i oczyszczanie ścieków z dwóch miejscowości z Gminy Radzyń Podlaski (gmina wiejska), tj. [...] i [...]. Obsługę tej oczyszczalni prowadzi Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych jako przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (dalej jako "u.z.o.ś."). Miasto przypuszcza, że Gmina Radzyń celowo etapuje przedsięwzięcie, aby bez zgody Miasta włączyć się do systemu miejskiej oczyszczalni ścieków. Obawy te wynikają z tego, że już w 2018r. Gmina Radzyń Podlaski wystąpiła o wydanie decyzji środowiskowej dla inwestycji pn. "Budowa sieci kanalizacji sanitarnej w [...], gm. Radzyń Podlaski", a z dokumentacji załączonej do wniosku wynikało, że "ścieki będą odprowadzane rurociągiem tłocznym z miejscowości [...] do miejskiej sieci grawitacyjnej usytuowanej przy ul. [...] w Radzyniu Podlaskim, skąd dalej zostaną odprowadzone do oczyszczalni ścieków w Radzyniu Podlaskim, gdzie zostaną wspólnie ze ściekami miejskimi poddane procesom oczyszczania i odprowadzone do wód płynących." "Ścieki odprowadzane będą do kolektora głównego, a następnie na oczyszczalnię ścieków. (...) Przewiduje się odprowadzenie ścieków z terenu objętego inwestycją do miejskiej oczyszczalni ścieków w Radzyniu Podlaskim". Miasto podniosło, że Gmina faktycznie prowadzi roboty budowlane związane z realizacją tej inwestycji, dlatego w celu zapobieżenia działaniom Gminy, Miasto wystąpiło do Sądu Rejonowego w [...] z powództwem o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zaniechanie naruszeń. Postanowieniem zabezpieczającym z dnia 4 kwietnia 2022r., [...] Sąd Rejonowy [...] "zakazał Gminie Radzyń Podlaski prowadzenia robót budowlanych polegających na wykonaniu przepompowni ścieków (...) wraz z jej włączeniem (...) do istniejącego kolektora tłoczonego (...) za pośrednictwem którego ścieki bezpośrednio dostarczane są do miejskiej oczyszczalni ścieków położonej w Radzyniu Podlaskim".

Swoje obawy Miasto uzasadnia także tym, że w § 23 ust. 3 planu miejscowego przewidziano "dla sieci kanalizacyjnych planowanych (oznaczonych na rysunku planu) nakaz odprowadzenia ścieków z obszaru objętego ustaleniami planu poprzez sieci magistralne, powiązane z miejskim systemem kanalizacji sanitarnej poprzez kolektory do oczyszczalni ścieków położonej w Radzyniu Podlaskim". Miasto podniosło, że miejska oczyszczalnia wymaga modernizacji, bez której nie będzie na tyle wydolna, by obsługiwać dodatkowe odcinki sieci sanitarnej; odprowadzanie ścieków ze spornego odcinka sieci do tej oczyszczalni może doprowadzić do katastrofy ekologicznej.

Podobne zarzuty podniosło również PUK w swoim odwołaniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło stanowiska Miasta Radzyń Podlaski i PUK w kwestii przymiotu strony i umorzyło postępowania odwoławcze.

W obszernym i szczegółowym uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że odwołanie może wnieść tylko strona (art. 127 § 1 k.p.a.) w rozumieniu art. 74 ust. 3a u.i.o.ś., a takiego przymiotu nie posiada Miasto Radzyń Podlaski, ani Spółka PUK. Kolegium ustaliło, że Miasto jest właścicielem terenów położonych w Radzyniu Podlaskim przy ul. [...], czyli działki nr [...] o pow. 1,7691 ha sklasyfikowanej jako tereny przemysłowe ("Ba"), na której znajduje się miejska oczyszczalnia ścieków oraz działki nr [...] o pow. 0,0399 ha oznaczonej w ewidencji gruntów jako droga ("dr"). Z wypisu z rejestru gruntów z dnia 14 czerwca 2022r. wynika, że wskazane grunty pozostają w użytkowaniu Spółki PUK na podstawie umowy użyczenia z dnia 15 stycznia 2004r.; Spółka działa jako przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. u.z.o.ś. Nieruchomości Miasta nie sąsiadują bezpośrednio z działkami, na terenie których obecnie planowana jest sporna inwestycja - odległość wynosi 955 m w przypadku działki nr [...] i [...] m w przypadku działki nr [...], obie działki leżą więc poza obszarem oddziaływania inwestycji; ponadto ani Miasto ,ani PUK nie wykazali, że realizacja przedsięwzięcia spowodowałaby przekroczenie standardów jakości środowiska na ich działkach lub ograniczyła możliwość ich zagospodarowania zgodnie z przeznaczeniem. Zdaniem Kolegium, nie ma więc związku pomiędzy niniejszym postępowaniem a postępowaniem sądowym o naruszenie prawa własności gruntu działek nr [...] i nr [...], które nie są objęte niniejszą sprawą.

Kolegium stwierdziło ponadto, że źródłem interesu prawnego Miasta Radzyń Podlaski nie jest też to, że planowana sieć kanalizacyjna będzie podłączona do miejskiej oczyszczalni ścieków, gdyż do oceny, czy "dany podmiot będzie miał przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, konieczne jest ustalenie do jakich nieruchomości przysługuje mu prawo rzeczowe oraz - jeśli nie graniczą one z terenem planowanej inwestycji - jakie jest ich aktualne i potencjalne przeznaczenie, czy z uwagi na usytuowanie w stosunku do terenu planowanej inwestycji, inwestycja ta spowoduje przekroczenie standardów jakości środowiska na tych nieruchomościach lub może wprowadzić ograniczenia w ich zagospodarowaniu" (tak: wyrok NSA z 12 stycznia 2021r., sygn. akt III OSK 3364/21).

W konsekwencji Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo ustalił krąg stron postępowania, zaś Miasto Radzyń Podlaski i PUK mają jedynie interes faktyczny, a nie prawny, który nie jest wystarczający do uzyskania przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym. W ocenie Kolegium, ustalenie środowiskowych uwarunkowań, które co do zasady nie przesądzają o realizacji inwestycji, nie ograniczy skarżącemu Miastu możliwości wykonywania prawa własności do przysługujących mu nieruchomości. Kolegium wskazało, że dalsze uszczegółowienie wymogów w zakresie realizacji planowanej inwestycji nastąpi na etapie postępowania zmierzającego do uzyskania pozwolenia na budowę i zatwierdzenia projektu techniczno-budowlanego przy uwzględnieniu ustaleń decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wyjaśniło ponadto, że w związku z tym, że Miasto i PUK nie mają przymiotu strony, Kolegium nie odnosiło się do zarzutów merytorycznych zawartych w ich odwołaniach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Miasto Radzyń Podlaski wniosło o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając jej wydanie z naruszeniem przepisów art. 74 ust. 3a u.i.o.ś. w związku z art. 28 i 29 k.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nienależyte ustalenia stanu faktycznego, nieuwzględnienie zarzutów odwołania, a w konsekwencji pominięcie skarżącego jako strony postępowania. W uzasadnieniu zawarło podobną argumentację, jak w odwołaniu. Miasto podkreśliło, że odcinek sieci kanalizacyjnej objęty zaskarżoną decyzją stanowi w rzeczywistości fragment większej inwestycji tj. "Budowy sieci kanalizacji sanitarnej z przyłączami w m. [...], gmina [...]", obejmujące także działki skarżącego, dlatego przy ocenie jego interesu prawnego należało brać pod uwagę tę inwestycję, a nie tylko inwestycję, której dotyczy zaskarżona decyzja. Miasto obawia się, że sporny odcinek sieci, objęty zaskarżoną obecnie decyzją stanowi część sieci sanitarnej, kończącej się w miejskiej oczyszczalni ścieków, co może doprowadzić do jej przeciążenia i katastrofy ekologicznej (ścieki niedostatecznie oczyszczone dostaną się do rzeki). Wskazało, podobnie jak w odwołaniu, że wystąpiło przeciwko Gminie Radzyń Podlaski z powództwem o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zaniechanie naruszeń prawa własności nieruchomości, uzyskując zabezpieczenie złożonego powództwa na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 4 kwietnia 2022r.

Ponadto podniosło, że zgodnie z postanowieniami planu miejscowego, dla planowanych na obszarze objętym planem sieci kanalizacyjnych obowiązuje "nakaz odprowadzania ścieków poprzez sieci magistralne, powiązane z miejskim systemem kanalizacji sanitarnej poprzez kolektory do oczyszczalni ścieków położonej w Radzyniu". Rodzi to obawy, że Gmina zgodnie z tym planem będzie ostatecznie odprowadzać ścieki do miejskiej oczyszczalni ścieków.

Miasto przytoczyło także treść wybranych orzeczeń sądowych, z których wynika, że decyzja środowiskowa powinna obejmować całe przedsięwzięcie. W świetle tych orzeczeń, nie jest dopuszczalne dzielenie przedsięwzięcia zdefiniowanego w art. 3 ust. 13 u.i.o.ś. W wyrokach w sprawie C-142/07 z 25 lipca 2008r. i w sprawie C-2/07 z 28 lutego 2008r. TSUE stwierdził, że "Celu regulacji nie wolno omijać poprzez dzielenie przedsięwzięć, ponadto nieuwzględnienie ich łącznego rezultatu nie może skutkować w praktyce wyłączeniem ich w całości z obowiązku poddania ocenie, wówczas gdy rozpatrywane łącznie mogą wywierać znaczące skutki na środowisko naturalne". (podobnie: wyrok z 26 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 530/15). "Przepis art. 3 ust. 13 u.i.o.ś. ma zapobiegać dzieleniu jednego przedsięwzięcia na kilka przedsięwzięć w celu ominięcia procedury oceny oddziaływania na środowisko i ominięcia obowiązku opracowania związanej z tą procedurą dokumentacji" (por. wyrok WSA w Lublinie z 2 lipca 2019r., sygn. akt II SA/Lu 259/19; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 25 sierpnia 2016r., sygn. akt: II SA/Sz 530/15). Zdaniem skarżącego, Gmina Radzyń Podlaski dokonała takiego niedozwolonego podziału, wnosząc o wydanie decyzji środowiskowej wyłącznie dla części (odcinka), a nie całości inwestycji (całej sieci kończącej się na nieruchomościach skarżącego). W decyzji wprost wskazano, że "W pierwszym etapie inwestycji, projektem objęto część miejscowości [...]. (...) Ścieki będą odprowadzane rurociągiem tłocznym z miejscowości [...] do nowo wybudowanej oczyszczalni ścieków, przewidzianej do realizacji w kolejnych etapach inwestycji".

Zdaniem skarżącego, w konsekwencji przyjęcia, że odcinek sieci objętej zaskarżoną decyzją, stanowi faktycznie tylko fragment większej inwestycji, obejmującej na końcowym etapie także nieruchomości należące do skarżącego, należało badać, czy skarżący posiada przymiot strony w kontekście całej inwestycji, a nie tylko jej fragmentu (odcinka). Zgodnie bowiem z art. 74 ust. 3a u.i.o.ś. stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się m.in. "działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska". Działania prawne i faktyczne podejmowane przez Gminę Radzyń Podlaski, zmierzające do odprowadzania za wszelką cenę ścieków z miejscowości [...] do miejskiej oczyszczalni ścieków w Radzyniu spowodują, że na działkach, na których zlokalizowana jest miejska oczyszczalnia ścieków w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia przekroczone zostaną standardy jakości środowiska spowodowane dodatkowym zrzutem ścieków z terenu gminy Radzyń. Pomijając skarżące Miasto jako stronę postępowania, organ naruszył też art. 3 pkt 13 w związku z art. 71, art. 72 ust. 1 pkt 1 i pkt 6, art. 80 ust. 1 i ust. 2 u.i.o.ś, które stanowią gwarancję uprawnień skarżącego, mających na celu uniemożliwienie ominięcia procedury oceny oddziaływania na środowisko i ominięcia obowiązku opracowania związanej z tą procedurą dokumentacji, a tym samym uniknięcia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia, dla którego to przedsięwzięcia wymagane jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę oraz pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych (art. 28 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, Dz. U. z 2021r., poz. 2351 ze zm.) oraz w związku z art. 389 pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2021r., poz. 2233).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., poz. 137) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r., poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa. Sąd nie rozstrzyga samodzielnie spraw administracyjnych, lecz bada wyłącznie to, czy przy wydaniu rozstrzygnięcia organ nie naruszył przepisów.

Rozpatrując skargę Miasta Radzyń Podlaski Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja obowiązujących przepisów nie narusza.

Należy podkreślić, że decyzja ta została wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Organ umorzył postępowanie odwoławcze uznając, że Miasto Radzyń Podlaski nie posiadało przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, a więc nie miało także prawa wnieść odwołania od decyzji Wójta Gminy Radzyń Podlaski z 23 czerwca 2022r., wydanej na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 82 oraz art. 85 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (powoływanej jako "u.i.o.ś"), ustalającej na wniosek Gminy Radzyń Podlaski, środowiskowe uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia polegającego na: "Budowie sieci kanalizacji sanitarnej z przyłączami w miejscowości [...], gmina Radzyń Podlaski przewidzianego do realizacji na działkach o nr ew.: (...) w miejscowości [...], gmina Radzyń Podlaski".

Stanowisko i rozstrzygnięcie organu odwoławczego są prawidłowe.

Status stron w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej określa art. 74 ust. 3a u.i.o.ś., w myśl którego stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się:

1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu;

2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub

3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.

Stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest zatem wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę. Słusznie wskazał organ odwoławczy, że unormowanie to jest przepisem szczególnym wobec art. 28 k.p.a., a więc zarzut skargi dotyczący naruszenia tego przepisu jest nietrafny.

Prawidłowo organ odwoławczy ustalił, że sporna inwestycja, objęta decyzją środowiskową z 23 czerwca 2022r., nie została przewidziana na nieruchomościach należących do skarżącego Miasta Radzyń Podlaski (działki objęte inwestycją zostały wymienione w decyzji). Miasto jest natomiast właścicielem działki nr [...] o pow. 1,7691 ha (tereny przemysłowe) oraz działki nr [...] o pow. 0,0399ha (droga) położonych w Radzyniu Podlaskim przy ul. [...], a odległość spornej inwestycji od tych działek wynosi: 955 m w przypadku działki nr [...] i 983 m w przypadku działki nr [...] Okoliczność ta nie jest kwestionowana.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że nieruchomości Miasta leżą poza strefą "znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem (pkt 3 cyt. przepisu), zaś Miasto nie wykazało, że sporna inwestycja spowodowałaby przekroczenie standardów jakości środowiska na jego działkach (pkt 2 cyt. przepisu).

W tej kwestii istnieje w sprawie spór.

Zdaniem skarżącego, inwestycja może spowodować przekroczenie standardów jakości środowiska na jego działkach, co świadczy o tym, że skarżący posiada status strony w niniejszym postępowaniu stosownie do art. 74 ust. 3a pkt 2 u.i.o.ś. Inwestycja objęta decyzją środowiskową z 23 czerwca 2022r. dotyczy tylko fragmentu sieci, ale skarżący obawia się, że kolejne etapy, a przede wszystkim etap końcowy będzie realizowany na nieruchomości skarżącego poprzez podłączenie spornej sieci gminnej do miejskiej oczyszczalni ścieków.

W świetle dokumentacji załączonej do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej, stanowisko skarżącego nie jest uzasadnione. Z karty informacyjnej przedsięwzięcia (k.50 akt admin.) wynika, że obejmuje ono wyłącznie odcinek sieci kanalizacji sanitarnej zaplanowany na ściśle wymienionych działkach, zaś ścieki pochodzące z tej sieci będą odprowadzane do kontenerowej oczyszczalni ścieków, którą ma wybudować Gmina R. P.. W karcie wprost wskazano, że "ścieki będą odprowadzane rurociągiem tłoczonym z miejscowości B. do nowobudowanej oczyszczalni ścieków przewidzianej do realizacji w kolejnych etapach inwestycji, gdzie zostaną poddane procesom oczyszczania" (k.45), zaś "projektowane odcinki kanalizacji sanitarnej nie będą podłączone do sieci kanalizacyjnej do czasu zakończenia realizacji kolejnych etapów inwestycji (w szczególności etapu obejmującego budowę nowej oczyszczalni ścieków" (k.37). Założenia te zostały potwierdzone przez organy opiniujące decyzję środowiskową z 22 czerwca 2002r., tj. przez PPIS (opinia z 4 maja 2022r., k.172), postanowienie RDOŚ z 18 maja 2022r. (k. 180), PGW WP (opinia z 12 maja 2022r., k.175). Z odwołania Spółki PUK wynika, że równolegle z niniejszym postępowaniem toczy się postępowanie o wydanie decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia "Budowa kontenerowej oczyszczalni ścieków zlokalizowanej na części działki nr [...] w obrębie [...], gmina [...]" (k.242 akt admin.), a zatem nie na działkach skarżącego. Przedsięwzięcie objęte sporną decyzją z 23 czerwca 2022r. jest innym przedsięwzięciem, niż to, którego dotyczył wniosek Gminy Radzyń Podlaski z 2018r. skierowany do RDOŚ (na który wskazuje skarżące Miasto), którego realizację Gmina faktycznie rozpoczęła i którego dotyczy postanowienie zabezpieczające Sądu Rejonowego [...] z dnia 4 kwietnia 2022r., [...]. Sporne przedsięwzięcie nie jest więc - wbrew przekonaniu skarżącego - powiązane z siecią miejską, w związku z tym zarzut, że może ono spowodować przekroczenie standardów jakości środowiska na działkach skarżącego poprzez zrzut ścieków do miejskiej oczyszczalni ścieków, nie jest trafny. Przy badaniu, czy skarżące Miasto w niniejszej sprawie posiada status strony w rozumieniu art. 74 ust.3a u.i.o.ś., Kolegium nie miało podstaw do przyjęcia, że ścieki z odcinka sieci objętego decyzją z 23 czerwca 2022r. będą odprowadzane do miejskiej oczyszczalni ścieków, ponieważ ze złożonej dokumentacji wynika jednoznacznie, że ścieki mają być odprowadzane do gminnej oczyszczalni kontenerowej, która ma być wybudowana na kolejnym etapie. Są to istotne założenia inwestycyjne i w razie ich zmiany, konieczne byłoby ponowne określenie środowiskowych uwarunkowań. Decyzja z 23 czerwca 2022r. uprawnia Gminę do realizacji inwestycji zgodnej z tą decyzją - obawy skarżącego, że faktycznie będzie on realizował inwestycję na jego działkach nie są uzasadnione. Oczywiście zgodzić się należy ze stanowiskiem, że w świetle art. 72 ust. 5 u.i.o.ś. przy wydawaniu decyzji środowiskowej niedopuszczalne jest co do zasady etapowanie przedsięwzięcia. Zgodnie z tym przepisem, jedną decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje się w przypadku, gdy dla danego przedsięwzięcia jest wymagane uzyskanie więcej niż jednej z decyzji, o których mowa w ust. 1, lub gdy wnioskodawca uzyskuje odrębnie decyzje dla poszczególnych etapów realizacji przedsięwzięcia. Z kolei stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 13 u.u.i.ś., przez "przedsięwzięcie" należy rozumieć "zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin; przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty". Przyjmuje się zatem, że zamiarem ustawodawcy był wyeliminowanie możliwości dzielenia przez inwestorów zamierzonych przedsięwzięć inwestycyjnych na mniejsze części (elementy, etapy) i objęcie jedną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach (oraz przeprowadzaną ewentualnie w jej ramach OOŚ) danego przedsięwzięcia jako całości (całego zamierzenia), wszystkich jego elementów. Inna wykładnia prowadziłaby do zakazanego przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zjawiska tzw. salami slicing (por. np. wyroki ETS w sprawach o sygn.: C-142/07, C-205/08, C-275/09 i C-227/01). Zagadnienie "salami slicing" było wielokrotnie poruszane w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku z 29 stycznia 2015r. (II OSK 1605/13) NSA wyjaśnił, że salami slicing oznacza: "dzielenie przedsięwzięcia wymagającego oceny środowiskowej na kilka mniejszych zamierzeń, które ze względu na swoje jednostkowe parametry takiej oceny nie wymagają i są realizowane jednocześnie lub etapowo w ramach formalnie odrębnych procesów inwestycyjnych jedynie w tym celu, by uniknąć przeprowadzania oceny całego podzielonego tak przedsięwzięcia". W okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie ma jednak uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że takie niedopuszczalne dzielenie przedsięwzięcia występuje, ponieważ z wniosku i załączonej do niego dokumentacji nie wynika, by inwestor miał na celu ominięcie prawidłowej oceny oddziaływania na środowisko. W karcie informacyjnej (k. 41) wyjaśniono, że "Realizacja zadania w podziale na etapy pozwala na wcześniejsze rozpoczęcie prac (dzięki przyznanym środkom finansowym) i przyczyni się do pozyskania dodatkowych funduszy, na dalsze etapy rozbudowy sieci kanalizacyjnej i zagospodarowania ścieków z terenu gminy". Z karty wynika, że inwestycja objęta jest dofinasowaniem w ramach Rządowego Funduszu Polski Ład" Program Inwestycji Strategicznych (k.48). Ponadto należy podnieść, że "Nie stanowi obejścia zakazu salami slicing dzielenie przedsięwzięcia, które nie będzie skutkowało pominięciem oceny oddziaływania na środowisko, np. wydanie kilku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla faktycznie jednego przedsięwzięcia, poprzedzonych oceną oddziaływania na środowisko" (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 grudnia 2022r., sygn. akt II SA/Po 437/22). Jak wyżej wskazano, toczy się postępowanie o wydanie decyzji środowiskowej dla nowej gminnej kontenerowej oczyszczalni ścieków (na działkach nienależących do skarżącego) i w postępowaniu tym organ powinien uwzględnić planowaną wielkość ścieków pochodzących m.in. z odcinka sieci objętego decyzją w niniejszej sprawie.

Przyjętemu przez inwestora rozwiązaniu polegającemu na odprowadzaniu ścieków ze spornego odcinka sieci do własnej kontenerowej oczyszczalni ścieków, a nie do miejskiej oczyszczalni, wbrew zarzutom skargi, nie stoją na przeszkodzie postanowienia planu miejscowego, w szczególności § 23 ust. 3 pkt 1 i 2, który nie zakazuje wprost budowy takiej oczyszczalni. Przepis ten stanowi, że "dla sieci kanalizacyjnych istniejących (oznaczonych na rysunku planu (pkt 1) oraz planowanych (oznaczonych na rysunku planu) (pkt 2) - plan ustala: nakaz odprowadzania ścieków z obszaru objętego ustaleniami planu do miejskiego systemu kanalizacji sanitarnej poprzez kolektory do oczyszczalni ścieków na terenie Radzynia Podlaskiego". (odpowiednio lit. c i d). Sformułowany w tym przepisie nakaz odpowiedniego zagospodarowania ścieków istniejących, a także planowanych i oznaczonych na rysunku planu, poprzez odprowadzanie ich do miejskiej oczyszczalni ścieków, nie wyklucza realizacji nowej oczyszczalni: ani w tym przepisie, ani w żadnych innych, plan nie wprowadza wprost takiego zakazu. Przeciwnie, w paragrafie 23 plan dopuszcza zmiany przebiegu sieci w ramach opracowania projektów budowlanych, co może się wiązać również z koniecznością realizacji nowych oczyszczalni, w tym zwłaszcza typu kontenerowego, które nie zawsze są trwale związane z gruntem.

Prawidłowo więc oceniło Kolegium, że nie ma podstaw do uznania, że na nieruchomościach skarżącego w związku z tą inwestycją objętą decyzją z 23 czerwca 2022r., zostaną przekroczone standardy jakości środowiska, a w konsekwencji prawidłowo stwierdziło, że skarżące Miasto nie mieści się (także) w kręgu podmiotów, o których mowa w art. 74 ust. 3a pkt 2 u.i.o.ś. Skoro zatem w sprawie nie było podstaw do uznania skarżącego za stronę postępowania w rozumieniu art. 74 ust. 3a u.i.o.ś., to postępowanie odwoławcze, wszczęte jego odwołaniem, podlegało umorzeniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

Z przedstawionych powodów zarzuty dotyczące naruszenia art. 74 ust. 3a u.i.o.ś. w zw. z art. 28 i 29 k.p.a. oraz art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. i art. 3 pkt 13 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 i 6 u.i.o.ś okazały się bezzasadne.

Z kolei zarzuty naruszenia art. 28 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 5 Prawa budowlanego w związku z art. 389 pkt 6 Prawa wodnego nie zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ nie mają one zastosowania w sprawie o wydanie decyzji środowiskowej, dotyczą bowiem udzielenia pozwolenia na budowę i pozwolenia wodnoprawnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.