Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 712/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15 § 1; art. 29 § 2; art. 18; art. 33 § 2; art. 2 § 1 pkt 10;
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 5 ust. 1 pkt lit b; art. 18 ust. 2; art. 17;
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Strzelec Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Ł. M. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2023 r., nr [...] Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego Ł. M., utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia [...] 2023 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

W dniu 4 kwietnia 2018 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie wpłynęła informacja lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, zawarta w przesłanym przez lekarza formularzu zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych, że syn skarżącego A. M., urodzony [...] r., nie został poddany obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymienionym w formularzu. W związku z tym Powiatowy Inspektor Sanitarny pismem z dnia 28 sierpnia 2019 r., poinformował skarżącego Ł. M. o konieczności realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka oraz podstawie prawnej tego obowiązku. Jednocześnie wezwał skarżącego do stawienia się w terminie natychmiastowym w punkcie szczepień [...] w L. lub innej placówce uprawnionej do prowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych celem poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

W dniu [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wystosował do skarżącego upomnienie na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm., dalej jako "u.p.e.a."). Organ poinformował, że w przypadku niezgłoszenia się skarżącego do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w ciągu siedmiu dni od daty doręczenia upomnienia celem ustalenia terminów szczepień ochronnych, a następnie wykonania w terminie ustalonym przez lekarza brakujących szczepień u syna skarżącego, sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie zostało doręczone w dniu 14 listopada 2019 r.

W dniach 24 lutego 2020 r. i 1 lipca 2020 r. do Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie wpływały kolejne informacje od lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, w postaci formularzy zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych, o uchylaniu się rodziców dziecka od poddania szczepieniom syna A. M..

Pismem z dnia 12 maja 2023 r. Z. K. 1 W. S. K. w P. SPZOZ w L. poinformował, że prawni opiekunowie A. M. nie zgłosili się celem uzupełnienia szczepień ochronnych, pomimo przekazywanych zawiadomień o konieczności dopełnienia tego obowiązku. Ostatnie powiadomienie zostało skierowane w dniu 28 listopada 2022 r. Jednocześnie wskazano, że w dokumentacji medycznej brak jest aktualnej informacji na temat przeciwwskazań zdrowotnych do szczepień dziecka.

W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu [...] 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], dotyczący obowiązku skarżącego Ł. M. poddania jego małoletniego syna A. M. wymienionym w tytule szczepieniom ochronnym. W treści tytułu wykonawczego wskazany został przepis art. 5 ust. 1 pkt lit b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 z późn. zm., dalej także jako "ustawa").

W dniu [...] 2023 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny skierował do Wojewody Lubelskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącego, w celu przymuszenia do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy.

Pismem z dnia 12 lipca 2023 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując na: określenie obowiązku niezgodnie z treścią art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym; brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. w związku z § 2 pkt 3 i 4 rozporządzenia z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu; brak wymagalności obowiązku, z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień i brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, brak wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, jak również wskutek orzeczenia o niezgodności z Konstytucją przepisów określających wymagalność obowiązku; naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a., poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., z uwagi na podanie niewłaściwej podstawy prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy oraz brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny oddalił zarzuty skarżącego.

W zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak merytorycznego odniesienia się organu do zarzutów, ograniczenie rozpoznania jedynie do wskazania w uzasadnieniu postanowienia przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych;

- art. 33 § 2 u.p.e.a., poprzez oddalenie zarzutów, co nie znajduje merytorycznego uzasadnienia w treści postanowienia;

- na podstawie art. 18 u.p.e.a. naruszenie art. 124 § 2 w związku z art. 7, art. 8 § 1 i art. 12 k.p.a., poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku, braku doręczenia upomnienia o którym mowa w art. 15 u.p.e.a.

Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania przez wierzyciela postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego obowiązek poddania dziecka obowiązującym szczepieniom ochronnym wynikał z przepisu prawa, tj. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych określały natomiast przepisy art. 17 - 21 tej ustawy oraz przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172 z późn. zm.). Uzupełnieniem powyższych regulacji był Program Szczepień Ochronnych, ogłaszany w formie komunikatu na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy. Komunikat był aktem wiążącym dla obywateli, bowiem obowiązek jego stosowania wynikał z § 5 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z punktem II wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. SK 81/19, przepisy w nim wymienione tracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym na dzień wydania postanowienia przepisy te nadal obowiązywały. Trybunał Konstytucyjny odroczył utratę mocy obowiązującej wyraźnie wskazując, iż jest to niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych.

Odnosząc się do okoliczności sprawy organ wskazał, że lekarz z [...] w L. przesyłając formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych (pierwszy z dnia 29 marca 2018 r.) poinformował organ pierwszej instancji, że syn skarżącego A. M. nie został poddany szczepieniom ochronnym. Oznacza to, że lekarz stwierdził upływ terminu do wykonania szczepień oraz brak przeciwwskazań zdrowotnych do poddania dziecka szczepieniom.

Organ podkreślił, że przed wydaniem tytułu wykonawczego wierzyciel zwracał się do podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko, o udzielenie informacji na temat stanu jego zaszczepienia (pismo z dnia 8 maja 2023 r.). W odpowiedzi, pismem z dnia 12 maja 2023 r. lekarz z 1 W. S. K. z P. SPZOZ w L. poinformował, że A. M. nie został poddany zaległym obowiązkowym szczepieniom ochronnym, przy jednoczesnym braku informacji na temat ewentualnych przeciwwskazań zdrowotnych do ich wykonania.

Organ odwoławczy podniósł, że aktualnie obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym nadal wynika wprost z przepisów prawa, tj. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wymagalność tego obowiązku została doprecyzowana w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077), w którym załącznik nr 1 określa schemat obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z aktualnie obowiązującym prawem, u A. M. brakujące szczepienia ochronne to:

- II i III dawka szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, które powinno być wykonane w 2 i 7 miesiącu życia,

- I, II, III i IV dawka szczepienia podstawowego przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi, które powinno być wykonane w 2, 3-4, 5-6 i w 16-18 miesiącu życia,

- I, II, III dawka szczepienia podstawowego przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), która powinna być wykonana w 3-4, 5-6 i 16-18 miesiącu życia,

- I dawka szczepienia podstawowego przeciwko odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce, która powinna być wykonana w 13-15 miesiącu życia,

- pojedyncza dawka przypominająca szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi, która powinna być wykonana do ukończenia 6 roku życia,

- pojedyncza dawka przypominająca szczepienia przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), która powinna być wykonana do ukończenia 6 roku życia,

- pojedyncza dawka przypominająca szczepienia przeciwko odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce, która powinna być wykonana do ukończenia 6 roku życia.

Organ odwoławczy stwierdził, że termin wykonania tych szczepień upłynął, w związku z czym stały się one wymagalne. Natomiast skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu poświadczającego wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych bądź też dokumentu świadczącego o występowaniu długotrwałych przeciwwskazań zdrowotnych do ich wykonania.

W związku z zarzutami podniesionymi w zażaleniu organ wyjaśnił, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym dotyczy całej procedury, to jest badania kwalifikacyjnego oraz samego szczepienia ochronnego. Badanie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego przeprowadzane jest na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy, który stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Oznacza to, że badanie kwalifikacyjne jest nieodłącznym elementem procesu szczepienia, a obowiązek dotyczy wszystkich elementów składowych tego procesu.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny ocenił też jako niezasadny zarzut braku doręczenia zobowiązanemu wymaganego upomnienia. Organ odwoławczy wskazał, że upomnienie z dnia [...] r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 14 listopada 2019 r. Zdaniem organu upomnienie zawierało wszystkie elementy wymagane przepisami prawa obowiązującymi w dniu jego sporządzenia. Wymóg podania w upomnieniu numeru PESEL został wprowadzony rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu, a więc po dacie wystawienia upomnienia.

W ocenie organu odwoławczego także pozostałe zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie, gdyż organ pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Zebrany materiał dowodowy jest wystarczający by uznać, że A. M. powinien otrzymać obowiązkowe szczepienia ochronne.

W skardze na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego skarżący Ł. M. zarzucił:

- naruszenie art. 15 k.p.a., poprzez brak rozpoznania przez organ drugiej instancji zarzutów skarżącego, ograniczenie się do stwierdzenia, że organ odwoławczy podziela stanowisko wierzyciela;

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na skierowanie małoletniego do konsultacji specjalistycznej, ponadto dla małoletniego nie został ustalony indywidualny kalendarz szczepień, nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepienia;

- naruszenie art. 7a, 77 i 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;

- naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonana obowiązku.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.

Przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2023 r., utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie oddalające zarzuty Ł. M. w sprawie egzekucji administracyjnej w związku z uchylaniem się przez skarżącego od obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego.

Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Wnosząc zarzut zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącego zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...] 2023 r. przez wierzyciela – Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie. Tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu małoletniego syna skarżącego A. M. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżący był informowany o konieczności wykonania wskazanego obowiązku pismem z dnia 28 sierpnia 2019 r. Z uwagi na nieskuteczność tej informacji, wierzyciel wystosował w dniu [...] r. upomnienie, w którym wezwał skarżącego do wykonania obowiązku. Następnie wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy i wystąpił do właściwego organu o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Po doręczeniu tytułu wykonawczego, skarżący wniósł zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a.

W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko organów obu instancji o braku podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego.

W związku z podniesionymi w skardze zarzutami w pierwszym rzędzie wskazać należy, że zgodnie przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, stanowiącym podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącego obowiązku, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy).

W myśl zaś art. 17 ust. 1 ustawy, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Z art. 17 ust. 2, 3 i 4 ustawy wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne.

W przepisie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną z dniem 1 października 2023 r., ministrowi właściwemu do spraw zdrowia udzielona została delegacja ustawowa do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2).

W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 z późn. zm.). Rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 1 października 2023 r. Przepis § 5 tego rozporządzenia stanowił, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Zgodnie zaś z ostatnio wymienionym przepisem Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2023 r., rozporządzenie, do wydania którego upoważniony został minister właściwy do spraw zdrowia, określa także schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a).

Aktualnie obowiązuje wydane na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077), które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r.

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.

Z powyższego wynika, że obowiązek wykonania określonych szczepień ochronnych u syna skarżącego nadal istnieje i w dacie wydania zaskarżonego postanowienia znajdował potwierdzenie w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym załącznik nr 1 określa schemat obowiązkowych szczepień ochronnych.

Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia.

Zgodnie z aktualnie obowiązującym rozporządzeniem, u A. M. brakujące szczepienia ochronne to:

- II i III dawka szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, które powinno być wykonane w 2 i 7 miesiącu życia,

- I, II, III i IV dawka szczepienia podstawowego przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi, które powinno być wykonane w 2, 3-4, 5-6 i w 16-18 miesiącu życia,

- I, II, III dawka szczepienia podstawowego przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), która powinna być wykonana w 3-4, 5-6 i 16-18 miesiącu życia,

- I dawka szczepienia podstawowego przeciwko odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce, która powinna być wykonana w 13-15 miesiącu życia,

- pojedyncza dawka przypominająca szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi, która powinna być wykonana do ukończenia 6 roku życia,

- pojedyncza dawka przypominająca szczepienia przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), która powinna być wykonana do ukończenia 6 roku życia,

- pojedyncza dawka przypominająca szczepienia przeciwko odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce, która powinna być wykonana do ukończenia 6 roku życia.

Wskazane wyżej szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r.

W świetle przywołanych przepisów nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu nadal istnieje.

Jednocześnie trzeba wskazać, że wyrokiem z 9 maja 2023 r. (opublikowanym w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r., poz. 909) Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 81/19 orzekł w pkt I, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Podkreślenia jednak wymaga, że Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku nie zakwestionował samego obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym (pkt 5 uzasadnienia prawnego wyroku). Wprawdzie Trybunał wskazał, że komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy oraz zaznaczył, że niedopuszczalna jest sytuacja, gdy treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego, to zauważył jednak, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował w pierwszej kolejności dostosowanie stanu prawnego poprzez zmianę rozporządzenia.

Jednocześnie w pkt II wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał zdecydował się zatem na określenie w wyroku innego terminu utraty mocy obowiązującej przepisów we wskazanym zakresie, w celu zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Zawarcie klauzuli odraczającej utratę mocy obowiązującej przepisu, w świetle art. 190 ust. 3 Konstytucji RP ma charakter wyjątkowy, ponieważ zasadą pozostaje wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dniem jego ogłoszenia. Oznacza to, że realizacja przez sądy gwarancji konstytucyjnych – na gruncie istniejącego stanu normatywnego zakładającego przez określony czas obowiązywanie niekonstytucyjnego przepisu – stawia zarazem wyzwania i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją (zob. wyrok TK z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04, OTK-A 2004 Nr 9, poz. 96). Z tych też przyczyn w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, zgodnie z którym sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2023 r., sygn. akt II OSK 3247/20 i powołane w nim orzeczenia).

W związku z tym wskazać należy, że zgodnie z art. 47 Konstytucji RP, każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Natomiast związek pomiędzy szczepieniami ochronnymi, a ochroną zdrowia jest oczywisty i chodzi nie tylko o zdrowie osoby poddanej szczepieniu ochronnemu, ale także o zdrowie innych osób narażonych na zarażenie chorobami zakaźnymi.

Bezsprzecznie obowiązek poddania się szczepieniu stanowi ograniczenie praw i wolności obywatelskich. W ocenie Sądu jest to jednak ograniczenie prawnie uzasadnione. Istotnym jest podkreślenie, że celem, którym kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, jest zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Szczepienia ochronne polegają na podaniu szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Szczepienie ochronne jest świadczeniem zdrowotnym w rozumieniu art. 5 pkt 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, do których zalicza się działania służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działanie medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych, regulujących zasady ich udzielania. Prawidłowa realizacja szczepień ochronnych zapewnia wysoki odsetek osób posiadających odporność przeciw chorobom zakaźnym, a ty samym zmniejsza ryzyko szerzenia się tych chorób w społeczeństwie. Nie ulega zatem wątpliwości, że regulacja wprowadzająca szczepienia ochronne jest niezbędna dla ochrony wartości, jaką jest zdrowie i życie ludzi. Obowiązek podjęcia działań mających na celu zapobieganie epidemiom chorób zakaźnych wynika już z treści art. 68 ust. 4 Konstytucji RP. Na mocy tego przepisu władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Podstawową formą zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych są szczepienia ochronne. Nie można zatem uznać, że ograniczenie praw i wolności obywatelskich w tym konkretnym przypadku jest nieuzasadnione.

W konsekwencji, w ocenie Sądu odmowa zastosowania wskazanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów spowodowałaby powstanie luki prawnej i zamknęłaby drogę do rozstrzygania w zakresie wykonania ustawowego obowiązku polegającego na poddaniu małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Naruszałoby to tym samym prawo dziecka do profilaktycznego świadczenia zdrowotnego służącego zapobieganiu wystąpienia chorób zakaźnych, co mogłoby skutkować zachorowaniem lub utratą zdrowia, a to z kolei narusza dobro dziecka i jest sprzeczne z interesem społecznym. Jednocześnie, jak wyjaśniono już wyżej, przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego postanowienia organu drugiej instancji potwierdzają istnienie obowiązku poddania syna skarżącego szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym.

Trzeba jednocześnie zauważyć, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, wymaganym realizacją w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności: 1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest kwestionowana ustalona przez organy w toku postępowania okoliczność, że syn skarżącego A. M., urodzony w dniu [...] r., nie został zaszczepiony żadną ze szczepionek wymienionych w tytule wykonawczym pomimo, że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. W tej sytuacji stwierdzić należy, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom stał się wymagalny.

W świetle powyższego brak podstaw do kwestionowania istnienia oraz wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a także stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu.

Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącego zarzutu braku wymagalności obowiązku wykonania szczepień ochronnych u syna skarżącego A. M. z uwagi na skierowanie małoletniego do konsultacji specjalistycznej, stwierdzić należy, że jest on niezasadny.

Trzeba zauważyć, że w toku postępowania skarżący nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego ani jakiejkolwiek dokumentacji medycznej wskazującej na istnienie przeciwwskazań do wykonania szczepień u jego syna. Natomiast tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w związku ze stanem zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają wykonanie szczepienia. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone tylko przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej (§ 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r.).

W świetle powyższego uznać należy, że w okolicznościach sprawy wystąpienie przez wierzyciela do organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego było uzasadnione. Z akt sprawy nie wynika, by w przypadku syna skarżącego stwierdzone zostały przeszkody do wykonania szczepienia. Jak wynika z akt sprawy, pierwszy formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych został wystawiony przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w dniu 29 marca 2018 r. Kolejne formularze zostały wystawione w dniach 24 lutego 2020 r. oraz 1 lipca 2020 r. Z formularzy wynika, że lekarz nie stwierdził przeciwwskazań do poddania syna skarżącego szczepieniom. Jednocześnie przed wydaniem tytułu wykonawczego wierzyciel zwracał się do podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko, o udzielenie informacji na temat stanu zaszczepienia A. M.. Lekarz z 1 W. S. K. z P. SPZOZ w L. w odpowiedzi informował organ pierwszej instancji, że opiekunowie prawni dziecka nie zgłosili się celem uzupełnienia szczepień ochronnych, jednocześnie wskazując na brak w dokumentacji medycznej aktualnej informacji na temat przeciwwskazań do szczepienia dziecka.

Powyższej oceny nie zmienia powołana przez skarżącego okoliczność wystawienia dla A. M. skierowania do poradni specjalistycznej - P. P. S. dla D. z G. W. R. , celem ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień. W tym miejscu wskazać należy, że do skargi w niniejszej sprawie zostało dołączone skierowanie wystawione dla dziecka M. M.. Jednakże Sądowi znane jest z urzędu, że do skargi wniesionej w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 715/23 przez A. G.-M. – matkę A. M. – zostało dołączone skierowanie do P. P. S. dla D. z G. W. Ryzyka, celem ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień dla A. M., wystawione w dniu 8 września 2023 r. przez lekarza P. O. Z. O. Z. w M. S. P. Z. O. Z..

Podkreślenia jednak wymaga, że organy egzekucyjne działają na podstawie i w granicach prawa. Zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a." ), sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy przedstawionych przez organ administracji publicznej. Przedstawienie zatem powyższego skierowania po wydaniu zaskarżonego postanowienia nie ma wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia.

Jednocześnie trzeba wskazać, że wystawienie dla dziecka skierowania do P. P. S. dla D. z G. W. R. , celem ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień, nie stanowi o odroczeniu obowiązku szczepień.

Jak wynika z powołanego już wyżej przepisu art. 17 ust. 5 ustawy, w przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną w przypadku, kiedy lekarskie badanie kwalifikacyjne stanowi podstawę do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 9 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Stosownie zaś do § 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Samo skierowanie do poradni specjalistycznej nie jest zatem równoznaczne z odroczeniem obowiązku szczepień.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że obowiązek nie może być uznany za wymagalny w kształcie określonym w tytule wykonawczym, gdyż tytuł zobowiązuje do poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wskazując terminy szczepień, które upłynęły, a szczepienia wyrównawcze należy prowadzić według indywidualnego kalendarza szczepień. Potrzeba ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień w związku z wcześniejszym zaniechaniem przez ojca dziecka poddania syna obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu w terminach przewidzianych przepisami prawa, co spowodowało konieczność wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie może być uznana za mogącą podważyć legalność tego tytułu wykonawczego. Jednocześnie trzeba wskazać, że skarżący nie przedstawił dowodu ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień ani dowodu poddania dziecka któremukolwiek ze szczepień wymienionych w tytule wykonawczym.

W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że syn skarżącego nie był zaszczepiony mimo braku przeciwwskazań do szczepienia stwierdzonych przez lekarza. Obowiązek skarżącego poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istnieje, w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego był wymagalny i nie został wykonany do dnia wniesienia skargi, co wynika wprost z treści skargi i akt sprawy. Powołane powyżej regulacje przewidują obowiązek szczepienia z mocy prawa, a tym samym nie ma podstaw do przyjęcia nieistnienia obowiązku, jak i braku wymagalności obowiązku. Tym samym zarzuty skargi w tym przedmiocie są bezzasadne. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego.

Jednocześnie sam tytuł wykonawczy z dnia [...] 2023 r. spełnia wymogi z art. 27 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy został wystawiony według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1856 z późn. zm.). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także treść i podstawę prawną obowiązku. Okoliczność, że w tytule wykonawczym nie powołano art. 17 ust. 2 ustawy nie ma wpływu na prawidłowość tego tytułu, gdyż poddanie się badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy, jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. W tytule jest też podana podstawa egzekucji administracyjnej – art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a.

Z kolei zgodnie z zapisami we wzorze zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, o jakim mowa w art. 17 ust. 4 ustawy, zaświadczenie to jest wypełniane w przypadku, gdy szczepienie odbywa się w placówce innej, niż badanie pacjenta. W związku z tym zarzut dotyczący niewydania tego rodzaju zaświadczenia również nie znajduje podstaw.

Wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy trafnie również uznał, że doręczone skarżącemu upomnienie z dnia [...] r. było skuteczne i pozwalało na późniejsze wystawienie tytułu wykonawczego. W związku z zarzutami podnoszonymi przez skarżącego zasadnie organ wskazał, że dopiero rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz. U. z 2020 r., poz. 2194) wprowadziło obowiązek podania w upomnieniu numeru PESEL (§ 2 pkt 3 rozporządzenia). W świetle art. 15 § 1 u.p.e.a. upomnienie winno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego. W upomnieniu z dnia [...] r. wskazano treść obowiązku – poddanie dziecka szczepieniom ochronnym, ze wskazaniem podstawy prawnej oraz zobowiązano skarżącego jako opiekuna prawnego małoletniego do stawienia się z dzieckiem do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w ciągu siedmiu dni od daty doręczenia upomnienia, celem ustalenia terminów szczepień ochronnych a następnie wykonania brakujących szczepień w terminie ustalonym przez lekarza.

Wyjaśnić należy, że upomnienie jest środkiem mającym za zadanie doprowadzenie do dobrowolnego wykonania obowiązku. Upomnienie tylko jednokrotnie przypomina zobowiązanemu o powinności wykonania danego obowiązku pod rygorem jego przymusowego wyegzekwowania. W okolicznościach sprawy obowiązek ten polega na poddaniu małoletniego dziecka skarżącego szczepieniom ochronnym. Nie ma zatem podstaw do podzielenia zarzutu wadliwości i nieskuteczności upomnienia z dnia [...] r. Trzeba zauważyć, że w upomnieniu wezwano skarżącego do wykonania brakujących szczepień u dziecka. Jednocześnie w sprawie pozostaje poza sporem, że ani w dacie wystawienia upomnienia, ani też później małoletni syn skarżącego nie był zaszczepiony szczepionkami wymienionymi w tytule wykonawczym. Nie można zatem uznać, że doręczone skarżącemu upomnienie nie zawierało prawidłowych elementów.

Z tych względów stwierdzić należy, że wobec niewykonania obowiązku wskazanego w upomnieniu z dnia [...] r., wystawienie tytułu wykonawczego i wszczęcie w oparciu o ten tytuł postępowania egzekucyjnego było prawidłowe. Nie istniała natomiast konieczność wystawienia i doręczenia skarżącemu innego upomnienia.

W związku z zarzutem braku oświadczenia skarżącego o odmowie szczepień trzeba wskazać, iż z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania wynika, że skarżący uchyla się od realizacji wymagalnego obowiązku poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Brak realizacji tego obowiązku, mimo skierowanego do skarżącego upomnienia, skutkuje wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

Z akt sprawy wynika, że lekarz podstawowej opieki zdrowotnej wystawiał formularze zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych. Ponadto przed wydaniem tytułu wykonawczego lekarz z 1 W. S. K. z P. SPZOZ w L. poinformował organ pierwszej instancji, że opiekunowie prawni dziecka nie zgłosili się celem uzupełnienia szczepień ochronnych, pomimo przekazywanych zawiadomień o konieczności dopełnienia tego obowiązku. Z dokumentów wystawionych przez lekarza wynika też brak przeciwwskazań do szczepienia dziecka. Zarzuty podniesione w tym zakresie w skardze uznać więc należy za bezpodstawne.

Wymaga podkreślenia, że w świetle przytoczonych wcześniej przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (art. 17 ust. 2, 3 i 4) o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do podania szczepionki dziecku decyduje każdorazowo wyłącznie lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania lub inne względy sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają jego wykonanie.

Mając na względzie powyższe, w świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że syn skarżącego nie był zaszczepiony mimo braku przeciwwskazań do szczepienia stwierdzonych przez lekarza. Zatem obowiązek skarżącego poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istnieje i jest wymagalny. Jednocześnie w sprawie pozostaje poza sporem, że obowiązek ten nie został wykonany. Wystawienie tytułu wykonawczego oraz wszczęcie i prowadzenie egzekucji miało zatem uzasadnione podstawy. Natomiast podniesione zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej były niezasadne.

Syn skarżącego podlega obowiązkowi szczepień ochronnych przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym. Opiekę nad małoletnim synem A. M. sprawuje między innymi skarżący, jako ojciec dziecka. Na skarżącym spoczywa więc wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1 tego artykułu. Treść tego obowiązku została stwierdzona w tytule wykonawczym. Przywołane powyżej przepisy przewidują obowiązek szczepienia z mocy prawa. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia nieistnienia obowiązku, jak i braku wymagalności obowiązku. Obowiązek został nałożony z mocy prawa, w drodze przepisów powszechnie obowiązujących.

W omówionych okolicznościach sprawy zarzuty skargi co do naruszenia art. 15 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 81 k.p.a. i art. 80 k.p.a. uznać należy za nietrafne.

W ocenie Sądu organy podjęły wszelkie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Materiał dowodowy był pełny dla podjęcia rozstrzygnięcia, a stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Wbrew zarzutom skargi uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia też wymogi art. 124 § 2 k.p.a., zawierając uzasadnienie faktyczne i prawne. Przed wydaniem zaskarżonego postanowienia skarżący został pouczony stosownie do treści art. 10 § 1 k.p.a.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu – sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).