Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 188/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 6
journal: Dz.U. 2024 poz 725
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) Protokolant: Referent Emilia Witkowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 maja 2024 r. sprawy ze skargi P. Ł. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 grudnia 2023 r. nr 1208/2023 w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 8 grudnia 2023 r. nr 1208/2023 Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego (dalej jako "DWINB"), po rozpoznaniu odwołania P. Ł. (dalej jako "strona", "skarżąca") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kłodzku (dalej w skrócie jako "PINB"), z dnia 9 października 2023 r., nr 102/2023, którą wniesiono sprzeciw do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego wybudowanego w miejscowości K., dz. Nr [...], obręb [...] K., jednostka ewidencyjna [...] S. – obszar wiejski, wykonanego na podstawie zgłoszenia zamiaru budowy budynku niewymagającego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (budynku mieszkalnego jednorodzinnego o powierzchni zabudowy do 70 m2, którego obszar oddziaływania mieści się w całości na działce, na której został zaprojektowany, a budowa jest prowadzona w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora), utrzymał w mocy zaskrzoną decyzję.

Z akt sprawy wynika, że decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 12 kwietnia 2023 r. Starosta Kłodzki przekazał do PINB informację, o zgłoszeniu dokonanym przez skarżącą, dotyczącym opisanej wcześniej inwestycji, w miejscowości K. na działce nr [...]. Starosta Kłodzki wyjaśnił przy tym, że zgłoszenie było zgodne z wymogami stawianymi przez art. 29 ust. 1 pkt 1a ustawy prawo budowlanego, zatem przyjęte zostało bez sprzeciwu. Jednakże - jak wyjaśnił Starosta – w dniu 6 grudnia 2021 r. skarżąca złożyła wniosek o wydanie pozwolenia na budowę na tej samej działce, a Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu, jako organ opiniujący złożoną przez inwestorkę dokumentację uznał, że planowane przedsięwzięcie położone jest na terenie obszaru Natura 2000 i może znacząco oddziaływać na ten obszar i odmówił uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia, co spowodowało odmowę wydania decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Pismo to Starosta skierował do wiadomości również do skarżącej.

W związku z przekazaną informacją, PINB pismem z dnia 8 maja 2023 r. wezwał inwestorkę do stawiennictwa w siedzibie organu w celu złożenia wyjaśnień w sprawie inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego położonego w miejscowości K., działka nr [...], S. obszar wiejski. Pismem z tej samej daty zwrócił się do RDOŚ o udzielenie informacji czy wykonanie planowanych przez inwestorkę robót, wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000.

Pismem z dnia 10 maja 2023 r. skarżąca wskazała organowi nadzoru budowalnego, że właściwy organ nie wniósł sprzeciwu do złożonego przez nią zgłoszenia, zatem dziwi ją późniejsza korespondencja w sprawie. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca stawiła się na wezwanie organu.

Pismem z dnia 25 maja 2023 r. RDOŚ poinformował, że przeprowadził ocenę inwestycji zabudowy jednorodzinnej planowanej przez skarżącą na tej działce w lutym 2023 r. i stwierdził wówczas, że przedsięwzięcie położone jest na obszarze Natura 2000, [...] G. i G.(1). W trakcie oceny poprzednio planowanej przez skarżącą inwestycji RDOŚ ustalił, że na działce doszło już do pozbawienia terenu szaty roślinnej i wierzchniej warstwy gruntu i składowane były tam materiały budowlane. Dodatkowo przedstawił jakie formacje roślinne objęte ochroną znajdują się na terenie działki. Podsumowując wskazał, że przedmiot analizy wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 G. i G.(1).

Pismem z dnia 12 czerwca 2023 r. PINB poinformował skarżącą, że zostaną przeprowadzone oględziny nieruchomości, w sprawie legalności planowanej budowy. Skarżąca nie pojawiła się podczas przeprowadzonej w dniu 2 sierpnia 2023 r. kontroli.

Dnia 27 września 2023 r. do PINB wpłynęło zawiadomienie skarżącej o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego do własnych celów wraz z infrastrukturą towarzyszącą według projektu typowego "[...]", wraz z załącznikami.

PINB decyzją nr 102/2023 z dnia 9 października 2023 r., wniósł sprzeciw do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego wybudowanego w miejscowości K., dz. nr [...], obręb [...] K., jednostka ewidencyjna: [...] S. - obszar wiejski na podstawie zgłoszenia zamiaru budowy budynku niewymagającego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (budynku mieszkalnego jednorodzinnego o powierzchni zabudowy do 70 m2, którego obszar oddziaływania mieści się w całości na działce, na których został zaprojektowany, a budowa jest prowadzona w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora) przyjętego przez Starostę Kłodzkiego. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniano, że inwestycja położona jest na obszarze Natura 2000 i wymagała przeprowadzenia oceny oddziaływania na ten obszar, a w konsekwencji również uzyskania pozwolenia na budowę. Wobec tego, zrealizowanie inwestycji bez przeprowadzenia oceny i uzyskania pozwolenia na budowę powoduje, że narusza ona przepisy, co uzasadnia sprzeciw organu nadzoru budowlanego.

Utrzymując opisaną decyzję w mocy DWINB wskazał w pierwszej kolejności na treść art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (dalej jako "p.b."), zgodnie z którym "do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę którego wymagane jest pozwolenie na budowę albo zgłoszenie budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Przepis art. 30 ust. 6a stosuje się."

Dalej organ wyjaśniał, że zgłoszenie sprzeciwu jest możliwe w szczególności, gdy organ stwierdzi, że zgłoszony przez inwestora obiekt budowlany został wykonany z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu na budowę i w konsekwencji wiąże się z obowiązkiem uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Po zgłoszeniu sprzeciwu powinny być niezwłocznie podjęte czynności, o których mowa w art. 51 p.b.

Zgodnie art. 29 ust. 1 pkt 1b p.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących, nie więcej niż dwukondygnacyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni zabudowy do 70 m2, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, a budowa jest prowadzona w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora. Do zgłoszenia budowy tych budynków należy dołączyć dokumenty, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1-4 ustawy - Prawo budowlane (czyli m.in. projekt zagospodarowania działki lub terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany). Ponadto, do tego zgłoszenia należy dołączyć oświadczenie inwestora, że:

a) planowana budowa jest prowadzona w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej,

b) przyjmuje odpowiedzialność za kierowanie budową w przypadku nie ustanowienia kierownika budowy,

c) dokumentacja dołączona do zgłoszenia jest kompletna.

W dalszej kolejności organ odwoławczy podkreślił, że od takiego zgłoszenia organom administracji architektoniczno – budowlanej nie służy prawo wniesienia sprzeciwu, nawet jeżeli dostrzegają niezgodność planowanej inwestycji z prawem, a inwestor może przystąpić do realizacji robót, po doręczeniu zgłoszenia właściwemu organowi.

Odnosząc to do realiów rozpoznawanej sprawy DWINB wskazał, że powodem wniesienia sprzeciwu była okoliczność, że dla przedmiotowego przedsięwzięcia wymagane było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę, z uwagi na konieczność dokonania oceny jego oddziaływania na obszar Natura 2000, na co wskazał pismem z dnia 25 maja 2023 r. oraz z dnia 24 sierpnia 2023 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu. Stosownie do treści art. 29 ust. 6 p.b. pozwolenia na budowę wymagają przedsięwzięcia, wymagające przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz przedsięwzięcia wymagające oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, z wyłączeniem przedsięwzięć, o których mowa w ust. 1 pkt 17-19.

DWINB podkreślił, że pomimo tego, iż inwestor zgłosił zamiar budowy budynku do 70 m2 powierzchni w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych, to inwestycja spełnia opisane przesłanki, obligujące inwestora do uzyskania pozwolenia na budowę. Jednoznacznie wypowiedział się co do tej okoliczności właściwy organ, tj. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska i bezsprzecznie skarżąca pozwolenia takiego nie uzyskała. W ocenie organu odwoławczego, w przypadku spełnienia przesłanek z art. 29 ust. 6 p.b., i rzeczywistego rozpoczęcia robót budowlanych, uznać należy, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną, tj. przedsięwzięciem dla którego realizacji wymagane było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę z uwagi na jego oddziaływanie na obszar Natura 2000, a co za tym idzie, koniecznością zastosowania procedury z art. 48 p.b.. Zatem zasadne było wniesienie przez organ nadzoru budowlanego sprzeciwu w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania DWINB podniósł, że nadzór budowlany nie jest właściwy do określania rodzajów chronionych siedlisk roślinnych. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko: "ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, stanowiącą część postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 96 ust. 1, przeprowadza regionalny dyrektor ochrony środowiska". W rozpoznawanej sprawie, taki organ właściwy, tj. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu, wyraził wiążącą opinię, że planowane przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a tym samym wymaga wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę. Wskazał przy tym, że wprowadzenie przepisów ułatwiających budowę domów jednorodzinnych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1a p.b. nie zwalnia inwestorów z obowiązku stosowania innych obowiązujących przepisów prawa, w tym przypadku również przepisów wskazanej ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku oraz tj. art. 29 ust. 6 p.b.. Wskazał, że to na inwestorze spoczywa odpowiedzialność za legalność budowy. Sam fakt odformalizowania procesu zgłoszenia budowy nie oznacza, że budowa może być niezgodna z przepisami prawa regulującymi możliwość samej zabudowy czy warunkami technicznymi obiektów budowlanych. Inwestor który, choćby nieświadomie, narusza te przepisy, odpowiada za samowolę budowlaną, ponieważ po zakończeniu prac budowlanych, musi zawiadomić organ nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, a ten - w porównaniu do organu architektoniczno - budowlanego podczas składania zawiadomienia, będzie już uprawniony do zgłoszenia sprzeciwu, a co więcej, zobowiązany jest wnieść sprzeciw wobec zamiaru użytkowania obiektu budowlanego w przypadku ustalenia, że roboty zostały wykonane z naruszeniem prawa i w związku z tym konieczne jest przeprowadzenie postępowania naprawczego.

Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem skarżąca wywiodła skargę do tutejszego sądu, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego:

1. art. 29 ust. 1 pkt 1a p.b. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy nie wymaga pozwolenia na budowę budowa wolno stojących, nie więcej dwukondygnacyjnych budynków mieszkalnych o powierzchni zabudowy do 70 m2, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, a budowa jest prowadzona w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora,

2. art. 28 ust. 1 pkt 1a p.b. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy budynek mieszkalny jednorodzinny wybudowany przez skarżącą spełnia wszystkie kryteria wymienione w tym przepisie;

3. art. 29 ust. 1 pkt 1a p.b. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy ustawodawca nie użyl zwrotu: "z wyjątkiem sytuowanych na obszarze Natura 20-00", gdy tymczasem tego zwrotu użył w trzech przypadkach w art. 29 ust. 2 p.b.

4. art. 29 ust. 6 p.b. poprzez jego zastosowanie i uznanie konieczności uzyskania przez skarżącą pozwolenia na budowę z uwagi na konieczność dokonania oceny oddziaływania na obszar Natura 2000.

W skardze sformułowano również zarzuty naruszenia prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1. art. 81a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy pozostające w sprawie niedające się usunąć wątpliwości, organ zobowiązany jest rozstrzygnąć je na korzyść strony;

2. art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów polegająca na błędnym przyjęciu, że skarżąca dokonała samowoli budowlanej, podczas gdy spełniła ona wszelkie wymogi prawa budowlanego do rozpoczęcia i kontynuowania prac budowlanych dotyczących przedmiotowego budynku;

3. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez uznanie, że inwestycja nie spełnia wymogów z art. 29 ust. 1 pkt 1a p.b. w sytuacji, gdy organ nie posiada kompetencji do ferowania takich twierdzeń, a zastosowanie stanowiska RDOŚ wskazujące, że inwestycja wymaga przeprowadzenia oceny odziaływania na obszar Natura 2000 jest sprzeczne z art. 33 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 94 Konstytucji RP;

4. art. 1 protokołu nr 1 sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. oraz sporządzonego w Strasburgu dnia 15 września 1963 r. do Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w związku z naruszeniem art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa poszanowania mienia, przejawiające się tym, że organy administracji publicznej, wbrew językowemu brzmieniu art. 29 ust. 1 1a p.b. przyjęły, że skarżąca musi uzyskać pozwolenie na budowę.

W uzasadnieniu skargi przytoczono stan faktyczny sprawy oraz ponownie przywołano przepisy, których naruszenia przez organy zarzucono w skardze. Podkreślono, że skarżąca już wybudowała dom, w którym zamierza zamieszkać, zatem nie jest to etap procesu inwestycyjnego, w którym organy mogą decydować o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., co oznacza, że jeżeli sąd administracyjny dostrzega naruszenie prawa w zaskarżonej decyzji, to niezależnie od argumentów skarżącego, tenże sąd administracyjny uprawniony jest do uwzględnienia skargi.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem stanowisko organów nadzoru budowlanego jest prawidłowe, a żaden z zarzutów sformułowanych przez stronę nie zdołał go skutecznie podważyć.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć że istotnie, stosownie do treści art. 29 ust. 1 pkt 1a p.b., pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących, nie więcej niż dwukondygnacyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni zabudowy do 70 m2, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, a budowa jest prowadzona w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora. Niemniej, art. 29 p.b. zawiera również ustęp 6, zgodnie z którym, pozwolenia na budowę wymagają przedsięwzięcia, wymagające przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz przedsięwzięcia wymagające oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, z wyłączeniem przedsięwzięć, o których mowa w ust. 1 pkt 17-19.

Jednocześnie, co istotne w sprawie, zgodnie z art. 30 ust. 5k p.b. do budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, można przystąpić po doręczeniu zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Oznacza to, że organy administracji architektoniczno – budowlanej, kiedy otrzymują zgłoszenie budowy na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1a, nie mają możliwości wniesienia sprzeciwu, nawet jeżeli dostrzegą wadliwość otrzymanego zgłoszenia. W takiej sytuacji mogą jedynie poinformować organy nadzoru budowlanego o powziętych wątpliwościach, albowiem wniesienie sprzeciwu od zgłoszenia zawiadomienia o zakończeniu budowy, jest de facto pierwszym momentem, w którym możliwe jest zakwestionowanie legalności zgłoszonego przedsięwzięcia.

Należy jednak wyraźnie podkreślić, że skarżąca miała wiedzę o wątpliwościach co do legalności realizowania inwestycji mieszkaniowej na działce nr [...], jeszcze przed dokonaniem zgłoszenia. Skarżąca nie otrzymała bowiem pozwolenia na budowę na tej działce, z uwagi na możliwość oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, na którym położona jest działka zainwestowania. Co więcej, mając świadomość, że właściwe organy ochrony środowiska oceniły możliwość realizowania inwestycji mieszkaniowej na tej działce jako mogące negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, skarżąca zobowiązana była przestrzegać treści art. 29 ust. 6 p.b., który w takich sytuacjach, nakazuje uprzednie uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. W ocenie Sądu, dokonanie przez skarżącą zgłoszenia w marcu 2023 r., w sytuacji gdy w dniu 28 lutego 2023 r. wydano decyzję odmowną w przedmiocie pozwolenia na budowę na przedmiotowej działce, z uwagi na stwierdzoną możliwość negatywnego oddziaływania, a zatem gdy strona miała świadomość i była w posiadaniu dokumentacji sporządzonej przez właściwe organy w lutym 2023 r. o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę, mógłby wręcz być oceniony jako działania w celu obejścia prawa.

Skarżąca wiedziała również o wątpliwościach organu i przekazaniu sprawy zgłoszenia do organów nadzoru budowlanego i ochrony środowiska, a jednak zdecydowała się prowadzić prace budowlane. Już pismo Starosty Kłodzkiego z dnia 4 kwietnia 2023 r., a więc sporządzone przez organ niezwłocznie po otrzymaniu zgłoszenia, zostało skarżącej przekazane do wiadomości. Korespondencja organów w postępowaniu była doręczana skarżącej przez cały okres od momentu zgłoszenia budowy do momentu zawiadomienia o jej zakończeniu. Pomimo tego strona kontynuowała prace. Nie stawiła się również na wezwanie organów nadzoru budowlanego w celu złożenia wyjaśnień, nie próbowali uzyskać dodatkowych informacji na temat możliwości kontynuowania prac. Tymczasem, w postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego, jednoznacznie ustalono, że inwestycja realizowana przez skarżącą może negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, co oznacza, po myśli art. 29 ust. 1 pkt 6 p.b., że dla jej legalności niezbędne było uzyskanie pozwolenia na budowę.

W takich okolicznościach, jako prawidłowe należy uznać wydanie w dniu 9 października 2023 r. decyzji PINB o wniesieniu sprzeciwu do użytkowania budynku, powstałego w wyniku zrealizowania zgłoszenia, albowiem skoro zrealizowano inwestycję bez wymaganego pozwolenia na budowę, stanowi on w istocie samowolę budowlaną i niezbędne jest wszczęcie postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 p.b. Podstawą prawną decyzji PINB stanowił art. 54 ust. 1 p.b., zgodnie z którym do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę którego wymagana jest decyzja o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenie budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 Pb, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Przepis art. 30 ust. 6a stosuje się. Podstawową funkcją organów nadzoru budowlanego jest kontrola poprawności prowadzenia procesu inwestycyjno-budowlanego. Zatem zadaniem i obowiązkiem organu nadzoru budowlanego, po otrzymaniu zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu, było skontrolowanie zrealizowanej inwestycji pod kątem jej zgodności z przepisami prawa. Tym samym, stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego, że inwestycja zrealizowana została bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, stanowi podstawę zgłoszenia sprzeciwu w sprawie przystąpienia inwestorów do użytkowania tak wybudowanego obiektu. Przywołany art. 54 ust. 1 Pb nie wskazuje przesłanek wniesienia przez organy nadzoru budowlanego sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się jednak, że taką przesłanką jest niewątpliwie stwierdzenie zrealizowania obiektu budowlanego z istotnym odstępstwem od projektu budowlanego lub bez pozwolenia na budowę (por. chociażby wyrok WSA w Warszawie z 22 września 2017 r., sygn. akt: VII SA/Wa 2391/16, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA).

Odnosząc się zaś kolejno do zarzutów skargi Sąd wyjaśnia, że wbrew jej wywodom, treść art. 29 ust. 1 pkt 1 p.b. nie wyłącza stosowania art. 29 ust. 1 pkt 6 p.b. przeciwnie, są to dwie równorzędne normy prawne, które muszą być przestrzegane. Skarżąca zdaje się nie zauważać przy tym różnicy w sformułowaniu użytym w przepisie art. 29 ust. 6 p.b., a przytoczonych w skardze przepisach art. 29 ust. 2 pkt 6, 7 i 8 p.b. Przepisy te bowiem przewidują wyjątki co do inwestycji realizowanych na obszarze Natura 2000 co do zasady ("z wyjątkiem sytuowanych na obszarze Natura 2000"), podczas gdy przepis art. 29 ust. 6 nie wyklucza możliwości wybudowania obiektu określonego w art. 29 ust. 1 pkt 1a na obszarze Natura 2000 na podstawie zgłoszenia co do zasady, a jedynie w odniesieniu to tych inwestycji, które wymagają przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko lub na obszar Natura 2000. Mówiąc inaczej, gdyby w rozpoznawanej sprawie, organy ochrony środowiska nie przesądziły o konieczności przeprowadzenia oceny odziaływania na obszar Natura 2000, z uwagi na fakt, że inwestycja może potencjalnie znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, strona mogłaby legalnie dokonać zgłoszenia budowy domu z art. 29 ust. 1 pkt 1 p.b. Jednakże w rozpatrywanej sprawie, właściwe organy orzekły o takiej konieczności, zatem zarówno skarżąca, jak i organy nadzoru budowlanego, związani zostali tym stanowiskiem, zatem dla realizacji inwestycji niezbędne było uzyskanie pozwolenia na budowę.

Z tego względu zarzut o błędnym niezastosowaniu przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1a p.b., jak i błędnym zastosowaniu art. 29 ust. 6 p.b., nie mogły zasługiwać na uwzględnienie.

Sąd nie dopatrzył się przy tym uchybień procesowych organów nadzoru budowalnego, w tym również wadliwości oparcia rozstrzygnięcia na podstawie ustaleń organów innych, nie własnych. W ramach posiadanych kompetencji organ nadzoru budowlanego niewątpliwie nie znajduje się możliwość oceny oddziaływania inwestycji na środowisko. Treść przywołanego wcześniej art. 26 ust. 6 p.b. odwołuje się wprost do art. 59 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Również przepisy tej ustawy regulują właściwość organów w zakresie ustalania konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W niniejszej sprawie, właściwy organ oceny takiej dokonał, albowiem w piśmie z dnia 25 maja 2023 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu wskazał, po szczegółowych wyjaśnieniach, że zgłoszona przez skarżącą inwestycja może potencjalnie znacząco wpływać na obszar Natura 2000.

W sprawie nie miały również miejsca zarzucane w skardze działania polegające na pozbawieniu skarżącej należnych jej uprawnień w postępowaniu oraz nierozstrzygnięcie istniejących wątpliwości na korzyść strony. Organy zawiadamiały stronę o wszelkich podejmowanych czynnościach, miała zatem możliwość brania aktywnego w nich udziału. Strona nie skorzystała z tych uprawnień, nie stawiając się na wezwanie organu w celu złożenia wyjaśnień, ani na miejscu kontroli przeprowadzonej przez organ, pomimo że o jej dacie również została poinformowana. W sprawie nie zaszły jakiekolwiek wątpliwości, które rozstrzygnąć musiał organ administracji, w ocenie Sądu stan faktyczny i prawny sprawy jest prawidłowo ustalony i bezsporny.

W ocenie Sądu skarżąca również błędnie zrozumiała treść decyzji w zakresie wymogu uzyskania pozwolenia na budowę. Z treści skargi wynika bowiem, że strona uważa, że ma obecnie uzyskać pozwolenie na budowę, pomimo zakończenia inwestycji. Tymczasem w zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że brak uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę przed rozpoczęciem inwestycji, stanowił powód wniesienia sprzeciwu. W żadnej części zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wskazano na wymóg uzyskania na budowę na obecnym etapie sprawy, co więcej, wskazano, że stan faktyczny sprawy stanowi podstawę do wszczęcia postępowania naprawczego. Stąd wywody w skargi w zakresie konieczności uzyskania pozwolenia na budowę po zakończeniu inwestycji, nie mogły wpłynąć na ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Odnośnie do zarzutu naruszenia prawa poszanowania mienia, gwarantowanego w Konstytucji Rzeczpospolitej Polski oraz Karcie Praw Podstawowych Sąd wskazuje, że stosownie do treści art. 64 ust. 2 Konstytucji RP własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. W niniejszej sprawie, ograniczenia co do możliwości zagospodarowania nieruchomości stanowiącej własność strony wynikają bezspornie z ustawy, tj. art. 29 ust. 6 pb., zatem zarzut ten również nie mógł skutecznie zakwestionować legalności wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze opisane okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.