Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 679/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2023 r., sygn. akt SKO Gd/1598/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 11 lutego 2022 r. T. K. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Strona", "Skarżąca") wystąpiła do Prezydenta Miasta Wejherowa (dalej: "Prezydent", "organ pierwszej instancji") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką T. G.

Decyzją z 30 grudnia 2022 r. Prezydent, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) - dalej: "u.ś.r.", odmówił Stronie przyznania wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji zaznaczył, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, gdyż wynika ona

z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki, nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu, ma ono być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osoba bliską, która jej wymaga. Prezydent podniósł,

że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wówczas, gdy opiekun osoby niepełnosprawnej zmuszony jest zrezygnować z pracy zarobkowej albo też do niepodejmowania jej z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją opiekuna osoby niepełnosprawnej z pracy zarobkowej bądź jej niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy organ pierwszej instancji podał, że Wnioskodawczyni ma wykształcenie podstawowe oraz jedynie 2 lata pracy, ostatnie zatrudnienie zakończyła w 2016 r., a jako przyczynę zaprzestania zatrudnienia Strona wskazała na wykorzystywanie przez pracodawcę oraz początek pogarszania stanu zdrowia ojca, który potrzebował coraz większej opieki. Prezydent zwrócił uwagę, że wniosek o specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad ojcem Wnioskodawczyni złożyła dopiero w styczniu 2018 r. W ocenie organu pierwszej instancji, pomijając okres zatrudnienia i okres pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego

w związku z opieką nad ojcem, Strona miała możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, lecz tego nie uczyniła. Wobec tego Prezydent przyjął, że świadczenie, o które ubiega się Wnioskodawczyni, ma stanowić zastępcze źródło dochodu. Wskazano przy tym, że czynności, które Strona deklaruje jako wykonywane z racji opieki nad matką powinna ona wykonywać niezależnie od niepełnosprawności matki, gdyż wynikają one z moralnego obowiązku wspierania rodziców i osób starszych.

Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ pierwszej instancji podniósł, że w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia

z innych przyczyn, to wówczas świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.

Prezydent zwrócił uwagę, że opieka Wnioskodawczyni nad matką ogranicza się do przyjeżdżania na kilka godzin dziennie, zaś w takim przypadku nie można mówić o stałej

i całodobowej opiece uniemożliwiającej podjęcie zatrudnienia choćby na część etatu. Poza tym T. G. jest osobą w miarę sprawną fizycznie i większość czynności wykonuje samodzielnie.

Organ pierwszej instancji zaznaczył, że zadania związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (sprzątanie, pranie), które są wykonywane przez Stronę, odnoszą się do zwykłych czynności domowych i nie można ich łączyć z opieką, której wymaga osoba niepełnosprawna. W ocenie Prezydenta szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego to zbiór czynności, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności Wnioskodawczyni, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Zaś czynności takie jak załatwianie spraw urzędowych, opłacanie rachunków, czy też umawianie wizyt lekarskich, mycie okien i wieszanie firan nie są wykonywane codziennie i aż do wieczora, tylko czasami - w zależności od potrzeb.

Zdaniem Prezydenta z materiału dowodowego sprawy w żaden sposób nie wynika, że opieka Strony względem matki jest na tyle absorbująca i wymaga takiego zaangażowania, ciągłości tej opieki, stałości, aby uniemożliwiała podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Organ pierwszej instancji ocenił, że czynności Wnioskodawczyni związane z opieką nad niepełnosprawną matką nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Prezydent podkreślił, że matka Strony nie jest osobą całkowicie niesamodzielną, czy leżącą, nie korzysta z pieluch, nie wymaga karmienia, podawania specjalistycznych leków (np. zastrzyków, wlewów dożylnych), wykonywania zabiegów przeciwdziałających odleżynom, nie wymaga przeprowadzania czynności higienicznych i pielęgnacyjnych, ubierania, rozbierania itp. Takie zaś czynności, tj. czynności związane bezpośrednio

z osobą niepełnosprawną, wymagają nie tylko uwagi, ale również są czasochłonne, wykonywane przy tym nie sporadycznie, ale codziennie. Zdaniem organu pierwszej instancji okoliczności wskazane w wywiadzie środowiskowym nie budzą wątpliwości co do tego, że T. G. jest w stanie pozostawać w domu bez asysty osoby trzeciej.

Podsumowując Prezydent podniósł, że w sprawie brak jest podstaw do przyznania Wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na to, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki istnieje od 51. roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Ponadto opieka sprawowana przez Stronę nad niepełnosprawną matką nie jest na tyle absorbująca, aby Wnioskodawczyni musiała całkowicie rezygnować z podejmowania zatrudnienia, nawet

w niepełnym wymiarze czasu pracy, więc w sprawie brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.).

W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 12 czerwca 2023 r. utrzymało ją w mocy.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu pierwszej instancji w kwestii zaistnienia w sprawie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. W ocenie Kolegium nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana przez Trybunał Konstytucyjny (dalej: "TK") za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (wyrok z 21 października 2014 r.

sygn. akt K 38/13). Odwołując się do judykatury organ odwoławczy podniósł, że ww. wyrok przesądza o tym, iż organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone

w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez TK ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Kolegium jako prawidłowe oceniło natomiast stanowisko Prezydenta, że w sprawie brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez Stronę z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki nad matką. W tym zakresie wskazano,

że T. G. ma 75 lat i mimo niepełnosprawności w stopniu znacznym od września 2000 r. dobrze radzi sobie w codziennym funkcjonowaniu - samodzielnie wykonuje czynności higieniczne, myje sobie sama włosy i intymne części ciała. Jedynym problemem jest wejście i wyjście z wanny, w którym pomaga jej córka. T. G. sama przygotowuje sobie śniadania i kolacje oraz odgrzewa zrobione i przyniesione przez córkę (w domu córki) obiady (przez dwa dni spożywa obiad przygotowany przez córkę,

a trzeciego dnia obiad gotowy ze sklepu). Organ odwoławczy wskazał, że Strona co kwartał wymienia matce firany, co dwa tygodnie zmienia pościel, co drugi dzień sprząta. Oprócz tego Strona zabiera do swojego domu i tam pierze rzeczy matki.

Kolegium poddało w wątpliwość oświadczenie Wnioskodawczyni, że odwiedza matkę codziennie. Zdaniem organu odwoławczego Strona nie przychodzi do matki codziennie, lecz co 2-3 dni, o czym świadczy m.in. przygotowanie obiadów na trzy dni,

a także fakt nieobecności Wnioskodawczyni podczas odwiedzin pracownika socjalnego

w dniu 31 października 2022 r. z zamiarem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zdaniem Kolegium Strona była u matki, gdy umawiała się na wywiad środowiskowy, a nie było jej, kiedy pracownik socjalny przyszedł niezapowiedziany w dniu, w którym Wnioskodawczyni deklarowała opiekę nad matką. Organ odwoławczy podkreślił, że Strona przebywała u matki około 2-3 godzin, nie gotowała w domu matki, nie prała tam jej odzieży i pościeli oszczędzając czas, bo te czynności wykonywała u siebie w domu. W ocenie Kolegium grafik odwiedzin wskazuje, że Wnioskodawczyni poza czasem pobytu u matki, zależnym od tego, co miała do wykonania według życzenia matki, miała dużo czasu na wykonywanie innych czynności. Strona pojawiała się u matki dopiero około godziny 16.-17. Zwrócono uwagę, że Wnioskodawczyni oficjalnie nie ma żadnego (poza świadczeniami córki) dochodu, jej mąż opuścił więzienie i nie podjął stałej pracy, a jedynie pracę dorywczą, a Strona ma na utrzymaniu nie tylko siebie, ale też córkę wspólnie z nią zamieszkującą. Organ odwoławczy ocenił, że oficjalnie Wnioskodawczyni nie podjęła zatrudnienia, ale z całą pewnością podjęła inną, nieoficjalną pracę zarobkową. W tym zakresie wskazano, że po porannych odwiedzinach u matki Stron przychodziła do niej po południu, w godzinach, w których inne osoby pracujące wracają po pracy do domu. Jeżeli jednak żadnej pracy nie wykonywała, to z całą pewnością miała i ma możliwości, aby podjąć pracę zarobkową i to w wymiarze co najmniej ½ etatu.

Zdaniem Kolegium o możliwości podjęcia przez Wnioskodawczynię zatrudnienia świadczy także zakres czynności opiekuńczych dotyczących matki, który jest niewielki

i praktycznie sprowadza się do pomocy w kąpieli (wejście do wanny i wyjście z niej).

W opinii organu odwoławczego sprzątanie mieszkania, przygotowanie i przyniesienie raz na kilka dni obiadu i zakupów, podobnie jak kąpiel matki, to czynności, które można zaplanować i robić co kilka dni, pomijając to, że takie prace nie są opieką nad niepełnosprawną osobą. Strona wykonywałaby wszystkie wskazane przez siebie czynności nawet wówczas, gdyby jej matka nie była osoba niepełnosprawną, gdyż wynikają one

z moralnego obowiązku wspierania rodziców i osób starszych.

Kolegium stwierdziło dalej, że rozmiar deklarowanej opieki sprawowanej przez Stronę nad matką nie jest taki, aby, gdyby Wnioskodawczyni chciała podjąć zatrudnienie, nie mogła tego uczynić. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że T. G. nie jest osobą leżącą, korzystającą z pieluch, nie wymaga karmienia, podawania specjalistycznego leków (np. zastrzyków, wlewów dożylnych), wykonywania zabiegów przeciwdziałających odleżynom, nie wymaga przeprowadzania czynności higienicznych i pielęgnacyjnych, ubierania, rozbierania itd. Kolegium wskazało, że z codziennych czynności Strona deklaruje jedynie robienie zakupów (w co można jednak wątpić) i przygotowanie lekarstw, które codziennie zażywa jej matka. W tym zakresie wyjaśniono, że również leki można przygotować na kilka dni (nawet na cały tydzień - służą do tego specjalne pudełka do nabycia w aptece z podziałem na dni tygodnia i pory dnia).

Zdaniem organu odwoławczego do czynności opiekuńczych deklarowanych przez Wnioskodawczynię nie można zaliczyć czynności związanych z normalnym prowadzeniem gospodarstwa domowego i jako takie nie uzasadniają one stwierdzenia, że są wykonywane w ramach opieki nad osoba niepełnosprawną, tym bardziej, że część z nich matka Strony wykonuje samodzielnie (np. przygotowuje posiłki (poza obiadami), sama się ubiera, kontroluje swoje potrzeby fizjologiczne i dba o higienę). Natomiast sprzątanie, pranie, mycie okien i zmiana firanek nie stanowią czynności opiekuńczych, tym bardziej, że poza sprzątaniem są wykonywane stosunkowo rzadko.

Podsumowując Kolegium podniosło, że zaangażowanie Wnioskodawczyni w opiekę nad matką obejmujące - jak sama wskazuje - dwie godziny rano i jedną godzinę po południu, nie stanowi o braku możliwości podjęcia zatrudnienia. Organ odwoławczy przyznał, że Strona ma wprawdzie tylko wykształcenie podstawowe ale, jak sama wyjaśniła, gdyby nie opieka nad matką podjęłaby pracę jako pracownik fizyczny.

W związku z tym, że już wcześniej pracowała fizycznie, mogłaby do takiej pracy (sprzątanie) wrócić. Mogłaby również sprawować opiekę nad osobami starszymi lub chorymi. Takie prace można wykonywać zarówno w rozmiarze pełnego etatu, jak i jego części, o różnych porach dnia. Oprócz tego, skoro Strona ukończyła kurs kosmetyczny, mogłaby również w tym zawodzie poszukać pracy, o ile jej umiejętności na to pozwolą.

Końcowo Kolegium wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne ma charakter rekompensaty za niepodejmowanie zatrudnienia lub rezygnację z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, zaś w niniejszej sprawie nie może pełnić takiej roli, bo nie istnieją ku temu przesłanki uprawniające do przyznania Wnioskodawczyni prawa do tego świadczenia. Świadczenie to nie może stanowić dla Strony alternatywnego źródła dochodu. Trudno bowiem przyjąć, aby faktycznie sprawowana przez Wnioskodawczynię opieka nad matką była rzeczywistą

i jedyną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia.

W skardze na decyzję organu odwoławczego T. K., reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wydanie decyzji, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji przez Skarżącą z zatrudnienia i w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki. Stawiając ten zarzut wniesiono

o uchylenie zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie od organu zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi zarzucono, że formułując wskazane w decyzji tezy organ odwoławczy nie wziął w ogóle pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego, w trakcie którego pracownik socjalny w żaden sposób nie zakwestionował samego faktu sprawowania opieki, jak i zakresu czynności opiekuńczych deklarowanych przez Skarżącą w złożonym oświadczeniu. Organ dokonał ponadto pobieżnej oceny oświadczenia Strony odnoszącego się do zakresu i harmonogramu sprawowanej opieki. Zdaniem strony skarżącej wskazane dokumenty w wystarczający sposób potwierdzają, że matka Skarżącej potrzebuje w opisanym w tych dokumentach zakresie codziennej, stałej opieki. Ponadto okoliczność, że T. G. nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej lub długotrwałej opieki drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ zaliczający osobę niepełnosprawną do grupy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności.

Odwołując się do orzecznictwa sądowego strona skarżąca podniosła, że wykładni zawartej w art. 17 ust 1 pkt 4 u.ś.r., a spornej w tej sprawie przesłanki wyrażonej sformułowaniem "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności", należy dokonywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych

w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu tych unormowań. Podkreślono, że wykładnia przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. w oderwaniu od całej regulacji tej ustawy

i wartości przyjętych w Konstytucji RP może stanowić w konsekwencji naruszenie prawa materialnego mogące mieć wpływ na treść decyzji. Celem tej regulacji jest natomiast udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować jej utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu. Zatem osoba ubiegająca się o przyznanie tego świadczenia albo będąc zdolną do podjęcia pracy zarobkowej rezygnuje z podjęcia takiej pracy albo rezygnuje z faktycznie wykonywanej pracy zarobkowej. Niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej ma jednak służyć opiece nad osobą niepełnosprawną. Istotą tego świadczenia jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby się wywiązać

z obowiązku opieki nad swoim obywatelem.

Końcowo podniesiono, że rolą organów orzekających w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest weryfikacja samej potrzeby zapewnienia osobie niepełnosprawnej pomocy innych osób, albowiem w tej kwestii wiążąco wypowiedział się właściwy organ

w orzeczeniu o niepełnosprawności, ale weryfikacja zakresu tej pomocy wymagającego rezygnacji z zatrudnienia.

Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia

25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,

że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został

w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 12 czerwca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wejherowa z 30 grudnia 2022 r. odmawiającą T. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką T. G.

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), która w art. 17 szczegółowo określa przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z kolei art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Z przytoczonych wyżej regulacji wynika, że świadczenie pielęgnacyjne w związku

z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje wtedy, gdy osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym zatem wymogiem uzyskania omawianego świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Należy zwrócić uwagę, że u.ś.r. nie zawiera definicji "sprawowania opieki", zaś z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długotrwała. Zdaniem Sądu użyte w tej regulacji określenia "stała" lub "długotrwała" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie,

a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie.

Należy również wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację

z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 17 października 2020 r.

sygn. akt I OSK 1148/20, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby można było mówić o spełnieniu przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19). W każdym postępowaniu właściwy organ musi zatem dokonać oceny, czy

w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować (zob. wyrok NSA z 13 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 2820/13).

W niniejszej sprawie organy odmówiły przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, lecz analiza uzasadnień wydanych w sprawie decyzji daje asumpt do przyjęcia, że ich rozstrzygnięcia uwarunkowane były ustaleniem odmiennych przesłanek negatywnych.

Organ pierwszej instancji stanął na stanowisku, że w sprawie nie została spełniona m.in. przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wskazana w art. 17

ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność matki Skarżącej, zgodnie z wydanym względem niej orzeczeniem, powstała w wieku, który nie mieści się w przedziale wiekowym zakreślonym we wskazanym przepisie.

Organy obu instancji oceniły natomiast, że w rozpoznawanej sprawie brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Stronę zatrudnienia

a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką (niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.).

Odnosząc się w pierwszej kolejności do argumentacji zaprezentowanej przez Prezydenta w zakresie mającym za przedmiot zastosowanie w sprawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy wskazać, że orzecznictwo sądów administracyjnych zdążyło już uporać się ze sporem prawnym co do tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r., pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej, która pozostaje pod jego opieką (stosownie do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r.), nie powstała przed ukończeniem 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej.

W tym miejscu należy wskazać, że w punkcie drugim wyroku z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (OTK-A 2014/9/104) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skoro w powołanym wyroku została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu u.ś.r. z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.

Przywołany wyżej wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia TK upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego wyrok z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która

z dniem 23 października 2014 r. została przez TK ostatecznie uznana za niekonstytucyjną (zob. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 40/20, z 26 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 479/16, z 10 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1512/16).

Stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji było zatem w analizowanym zakresie a limine wadliwe, co słusznie dostrzegł organ odwoławczy.

Ocenie poddać w tej sytuacji należało negatywne ustalenie organów, a konkretnie, czy w sprawie wystąpił związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną matką (niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.).

Oceniając powyższe stanowisko w pierwszej kolejności należy wskazać,

że w sprawie bezsporna jest okoliczność posiadania przez T. G. orzeczenia

o stopniu niepełnosprawności wydanego 3 kwietnia 2000 r. przez Powiatowy Zespół

ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Wejherowie. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej

i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 100 ze zm.) - dalej: "ustawa o rehabilitacji", z którego to orzeczenia wynika wyraźnie, że właściwy organ stwierdził konieczność zapewnienia matce Skarżącej stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7). W orzeczeniu tym potwierdzono również konieczność zaopatrzenia

w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, zgodnie

z zaleceniami specjalisty (pkt 5) oraz uzasadnioną potrzebę korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie

z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki (pkt 6).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku

z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Zarówno organy administracji publicznej, jak i sądy administracyjne nie są uprawnione w postępowaniu dotyczącym przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do kwestionowania wskazanego powyżej orzeczenia. Treść orzeczenia o niepełnosprawności była zatem dla orzekających w sprawie organów wiążąca. Rolą tych organów było natomiast ustalenie, czy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do jego przyznania i czy faktycznie sprawuje nad niepełnosprawnym opiekę w zakresie określonym w orzeczeniu

o niepełnosprawności.

Przenosząc przytoczone wyżej regulacje i poczynione dotychczas uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd jako prawidłowe ocenia stanowisko organów, że w sprawie nie wystąpił związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną matką.

Należy powtórzyć, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Celem uregulowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Świadczenie pielęgnacyjne jest zatem niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego

z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem ustawodawcy było zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 4 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 1141/20).

Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy ustalony przez organy m.in. na podstawie wywiadów środowiskowych z 15 kwietnia 2022 r. i 7 listopada 2022 r. nie budzi wątpliwości. Zebrane informacje dotyczące zarówno stanu zdrowia T. G., jak

i zakresu opieki sprawowanej przez Skarżącą nad matką są wyczerpujące i zostały prawidłowo ocenione przez orzekające w sprawie organy.

Z wywiadów środowiskowych wynika m.in., że T. K. (ur. w 1971 r.) nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z matką T. G. (ur. w 1948 r.), każda z nich mieszka oddzielnie. Mieszkanie T. G. jest ogrzewane gazowo. Matka Skarżącej w dzieciństwie przeszła gruźlicę, przez co ma zmiany chorobowe

w płucach, cierpi na astmę oskrzelową, nadciśnienie tętnicze, ma zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, jest po operacji przepukliny i żylaków. U T. G. zdiagnozowano AMD polegające na uszkodzeniu centralnej części siatkówki, czyli plamki żółtej oka odpowiedzialnej za wyraźne widzenie, bez zniekształceń. Z tego powodu matka Skarżącej nie wychodzi sama z domu, gdyż choroba wywołuje u niej złudzenie, że w chodniku są wgłębienia. Od około dwóch lat T. G. gdy się zdenerwuje ma minimalne drżenie ciała, przez co musi się przytrzymać najbliższego przedmiotu i usiąść, po czym dzwoni do córki, która przyjeżdża i po rozmowie zdenerwowanie ustępuje. Przeprowadzający wywiady pracownik socjalny podał, że matka Skarżącej nie jest osobą leżącą, samodzielnie porusza się po mieszkaniu (gdy gorzej się poczuje korzysta z laski), samodzielnie korzysta z toalety, nie wymaga noszenia pieluch, sama się ubiera i rozbiera, myje twarz, włosy, intymne części ciała. T. G. sama przygotowuje sobie śniadania i kolacje, odgrzewa sobie obiady przynoszone przez córkę (sama nie gotuje, ponieważ szkodzi jej wdychanie pary), sama przyjmuje przygotowane wcześniej lekarstwa, sama rozmawia z lekarzem podczas teleporady.

Z wywiadów środowiskowych wynika również, że Skarżąca ma wykształcenie podstawowe, około 2002 r. ukończyła kurs kosmetyczny. W latach 2014-2016 T. K. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę (sprzątała klatki schodowe), ale zrezygnowała z zatrudnienia, gdyż czuła się wykorzystywana przez pracodawcę, ponadto pogorszył się stan zdrowia jej ojca, który potrzebował coraz większej opieki. Ojciec Strony miał schorzenie kończyn dolnych, a przez ostatnie pół roku życia chorował na nowotwór płuc (zmarł w 2018 r.). W związku ze sprawowaną opieką nad ojcem Skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, a po śmierci ojca zasiłek ten pobierała w związku z opieką nad matką (do października 2021 r.). T. K. podała, że podczas opieki nad matką wykonuje następujące czynności: kąpiel (co 3 dni), smarowanie pleców (co 4 dni), przygotowanie ubrań (raz na 3 dni), mierzenie ciśnienia (raz na 3 dni), przygotowanie leków (codziennie), przygotowanie obiadów (przygotowuje je u siebie w domu, pierwszego dnia przywozi matce ciepły obiad, drugiego dnia matka sama sobie go odgrzewa,

a trzeciego dnia matka odgrzewa sobie gotowy obiad kupiony przez córkę w sklepie), sprzątanie (co drugi dzień), pranie (raz w tygodniu, w mieszkaniu Skarżącej), opłacanie rachunków (raz na miesiąc), robienie zakupów (codziennie), załatwianie spraw urzędowych (raz na pół roku), czytanie pism urzędowych (raz w miesiącu, wspólnie z matką), umawianie wizyt lekarskich (poradnia ogólna - dwa razy w miesiącu, poradnia pulmonologiczna - raz na kwartał), towarzyszenie matce podczas wyjść poza miejsce zamieszkania w celu badań diagnostycznych (raz na pół roku). Łączny czas obecności Strony u matki wynosi średnio od 3 do 4 godzin dziennie. Poza tym Skarżąca jest w stałym kontakcie telefonicznym z matką. T. K. oświadczyła, że gdyby matka była zdrowa to ona podjęłaby zatrudnienie jako pracownik fizyczny, ale nie może go podjąć, gdyż sprawowana przez nią opieką ma charakter całodobowy - w przypadku telefonu od matki musi udać się do jej miejsca zamieszkania.

Mając na uwadze ustalenia wywiadów środowiskowych przeprowadzający je pracownik socjalny ocenił, że zakres opieki i czas jej sprawowania umożliwia Skarżącej podjęcie zatrudnienia na część etatu.

Należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie Skarżącej

z 28 października 2022 r., w którym podała ona, że nie ma możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w tym dniu, ponieważ "ma do wykonania sprawy rodzinne, m.in. pomaganie w czystości domu, tak u mamy, jak i u teściowej". Strona oświadczyła,

że 31 października 2022 r. będzie można przeprowadzić z nią wywiad w mieszkaniu jej matki. Skarżąca podała, że w poniedziałek o godz. 10. będzie u mamy, nie potrafi jednak określić jak długo, bo nie wie, czego matka będzie od niej wymagała (k. 27).

W aktach znajduje się również pismo Strony z 31 października 2022 r., w którym podała ona, że z uwagi na to, iż na wywiad w umówionym terminie nie stawił się pracownik socjalny przekłada ten wywiad na inny termin, przy czym "aktualny tydzień nie wchodzi

w rachubę" (k. 28). Natomiast z oświadczenia T. G. z tego samego dnia wynika, że jej córka była u niej rano (jak co dzień), lecz około 11.10 odebrała telefon

i poinformowała, że już musi iść i przyjdzie po obiedzie między 16. a 17. T.G. potwierdziła, że pracownik socjalny był o godz. 11.30, lecz nie zastał córki. T. G. podała również, że córka jest u niej w środę i czwartek po 7.30, w poniedziałek około 9.30, we wtorek o 10.30, w piątek o 10., w sobotę o 14., a w niedzielę o 16. (k. 29).

Biorąc pod uwagę okoliczności wynikające zarówno z przeprowadzonych w sprawie rodzinnych wywiadów środowiskowych, jak i z opisanych wyżej dokumentów, Sąd podziela stanowisko organów, że pomiędzy niepodejmowaniem przez Stronę zatrudnienia

a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką nie zachodzi związek przyczynowy w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

W judykaturze podkreśla się, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te, decydując się na sprawowanie opieki, pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd właśnie w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (zob. wyroki NSA: z 18 maja 2021 r.

sygn. akt I OSK 275/21, z 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19, z 14 września

2017 r. sygn. akt I OSK 695/17, czy z 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2950/15).

Należy zauważyć, że pomimo stwierdzonej znacznej niepełnosprawności oraz chorób mających wpływ na obecny stan zdrowia matka Skarżącej wykazuje się dużą samodzielnością - z wywiadów środowiskowych nie wynika, aby była ona osobą leżącą

i wymagającą nieprzerwanej opieki. Wręcz przeciwnie, z wywiadów wynika, że T. G. samodzielnie porusza się po mieszkaniu (gdy gorzej się poczuje korzysta

z laski), samodzielnie korzysta z toalety, nie wymaga noszenia pieluch, sama się ubiera

i rozbiera, myje twarz, włosy, intymne części ciała. Matka Skarżącej sama przygotowuje sobie śniadania i kolacje, odgrzewa sobie obiady przynoszone przez córkę, sama przyjmuje przygotowane wcześniej lekarstwa, sama rozmawia z lekarzem podczas teleporady. Zdaniem Sądu zakres i częstotliwość czynności wykonywanych przez Stronę

w ramach opieki nie jest na tyle intensywny i absorbujący, aby stanowił obiektywną przeszkodę do podjęcia przez nią pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasowym.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że z załączonego do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oświadczenia Strony dotyczącego czynności wykonywanych podczas opieki nad matką wynika, iż część z nich składa się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego (m.in. przygotowywanie i podawanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie itp.) i nie można ich uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności Strony, gdyż są to typowe czynności, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu (zob. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 351/21).

W judykaturze wskazuje się, że czynności polegające na podawaniu leków, czy umawianiu wizyt lekarskich nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2859/20). Wskazane przez Skarżącą czynności, które wykonuje jako czynności związane

z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przy właściwej organizacji dają możliwość pogodzenia ich z wykonywaniem aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasowym (zob. wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 858/21).

Sąd nie kwestionuje złego stanu zdrowia matki Skarżącej i konieczności jej wsparcia, do czego Strona jest zobowiązana zgodnie z regulacjami ustawy z dnia

25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm.), jednakże sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Takiej podstawy nie stanowi również deklarowana gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych.

Podsumowując należy wskazać, że Skarżąca może zorganizować czynności pielęgnacyjno-opiekuńcze wobec matki godząc je z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, chociażby w minimalnym wymiarze. Doświadczenie życiowe uczy, że część czynności, które wykonuje Strona, można wykonywać przed pracą lub po pracy. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego mogą być wykonywane również poza godzinami zatrudnienia, tak jak to się odbywa w szeregu gospodarstw domowych,

w których pod opieką pracujących pozostają chociażby małoletnie dzieci lub osoby starsze.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że Skarżąca - z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje względem matki - ma potencjalną możliwość, na tle okoliczności stwierdzonych

w wywiadzie środowiskowym, wykonywania pracy. Zdaniem Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na ustalenie istotnych okoliczności sprawy, tj. zakresu

i rozmiaru sprawowanej przez Skarżącą opieki nad matką.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożyła strona skarżąca w skardze (k. 2 akt sądowych), a organ administracji publicznej w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.[pic]