Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2201/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 188
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant asystent sędziego Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1117/17 w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 maja 2017 r. nr DAP-WOSRI-723-17/2017/SK w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1117/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 29 maja 2017 r. nr DAP-WOSRI-723-17/2017/SK w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego orzekł o: uchyleniu zaskarżonego postanowienia i postanowienia Wojewody Łódzkiego z 10 stycznia 2017 r. nr GN-III.7541.7.2015.KC (pkt 1 sentencji wyroku); zasądzeniu od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej M. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2 sentencji wyroku).

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Na pisemny i jednoznaczny wniosek M. S. (dalej: Skarżąca) Wojewoda Łódzki (dalej: Wojewoda), postanowieniem z 10 stycznia 2017 r. nr GN-III.7541.7.2015.KC zawiesił wznowione 15 listopada 2016 r., z jej inicjatywy, postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Na skutek zażalenia Skarżącej – Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Minister), postanowieniem z 29 maja 2017 r. nr DAP-WOSRI-723-17/2017/SK utrzymał w mocy postanowienie Wojewody.

W uzasadnieniu Minister podniósł, że Skarżąca jako dysponentka postępowania złożyła wniosek o jego zawieszenie, a pozostałe strony nie wyraziły sprzeciwu w tym zakresie, zatem postanowienie o zawieszeniu postępowania odpowiada treści art. 98 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: "k.p.a.").

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) wniosła Skarżąca.

Opisanym wyrokiem z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1117/17 – Sąd I instancji orzekł jak na wstępie.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że jakkolwiek zaskarżone postanowienie Ministra i poprzedzające je postanowienie Wojewody z 10 stycznia 2017 r. co do zasady nie mogą być uznane za wadliwe, to jednak podlegają uchyleniu. Sąd I instancji wskazał bowiem, że Skarżąca istotnie wniosła o zawieszenie postępowania i jej wniosek w tym zakresie nie budzi wątpliwości, to jednak w kolejnych pismach wyjaśniła, że wnosi zażalenie na postanowienie o zawieszeniu postępowania, a następnie wniosła skargę na postanowienie Ministra.

Powyższe, w ocenie Sądu I instancji, oznacza, że Skarżąca w istocie cofnęła swój wniosek o zawieszenie postępowania (choć w żadnej mierze nie wynika to ani z zażalenia ani ze skargi). Dalej Sąd I instancji wskazał, że niekonsekwencja Skarżącej, gdy chodzi o logiczną argumentację jej wniosków procesowych odpowiada konsekwencji w zaskarżaniu orzeczeń wydawanych na jej wyraźny wniosek. Ani zażalenie na postanowienie Wojewody ani skarga skierowana do Sądu - nie nadają się do analizy, pozostają bowiem w całkowitym oderwaniu od przedmiotu sprawy i sprowadzają się jedynie do emocjonalnych uwag Skarżącej na temat jej przyrodniego brata. Skoro jednak podstawę prawną zawieszenia postępowania stanowi art. 98 § 1 k.p.a. i zawieszenie to zostało oparte na wniosku Skarżącej negowanym następnie w każdej jej kolejnej czynności procesowej (choć bez jakiegokolwiek uzasadnienia w tym przedmiocie) - to w ocenie Sądu I instancji, należało uznać, że Skarżąca składając zażalenie do Ministra na postanowienie Wojewody cofnęła swój wniosek o zawieszenie postępowania. W związku z tym, w ocenie Sądu I instancji, obydwa postanowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") należało uchylić posiłkując się treścią art. 135 p.p.s.a. W tej sytuacji, zdaniem Sądu I instancji, Wojewoda winien wezwać Skarżącą do udokumentowania wniosku o wznowienie postępowania i po upływie wyznaczonego w tym zakresie terminu rozstrzygnąć sprawę stosownie do obowiązujących przepisów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.;

1. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 98 § 1 k.p.a. i art. 101 § 3 k.p.a. oraz art. 141 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż pisemne i jednoznaczne zażalenie Skarżącej, stanowi oświadczenie o cofnięciu wniosku o zawieszenie postępowania;

2. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ może nie działać na podstawie i w granicach prawa;

3. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 8 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ może interpretować wnioski Strony wbrew jej ich jednoznacznej treści, nadanych przez stronę;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieoddalenie skargi w sytuacji gdy były podstawy do oddalenia skargi.

Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W toku postępowania sądowego zmarła Skarżąca (26 maja 2018 r.), a jej następcami prawnymi, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydziału I Cywilnego z 30 listopada 2018 r., sygn.. akt I Ns 654/18 został S. S. oraz M. P.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna okazała się zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu I instancji było postanowienie Ministra, utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody o zawieszeniu postępowania, na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., toczącego się w trybie wznowienia postępowania, na podstawie postanowienia Wojewody z 15 listopada 2016 r. nr GN-III.7541.7.2015.KC, prowadzonego na wniosek Skarżącej, a dotyczącego postępowań administracyjnych zakończonych ostatecznymi decyzjami Wojewody z 5 kwietnia 2011 r. nr GN.IV.7725-272/2008/EK oraz nr GN.IV.7725-272b/2008/EK potwierdzających prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] i w [...].

Osią sporu w niniejszej sprawie jest ocena, czy Skarżąca wnosząc pismo z 20 stycznia 2017 r. na postanowienie Wojewody z 10 stycznia 2017 r. o zawieszeniu na jej wniosek wznowieniowego postępowania - istotnie wycofała swój wniosek o zawieszenie postępowania. W ocenie Sądu I instancji, tak właśnie należało zinterpretować i zakwalifikować ww. pismo Skarżącej, a konsekwencją powyższego jest wniesienie przez Skarżącą także skargi do Sądu I instancji na postanowienie Ministra o utrzymaniu w mocy postanowienia Wojewody o zawieszeniu postępowania.

W tym miejscu przypomnieć należy, że podstawą prawną wydanego w sprawie postanowienia o zawieszeniu postanowienia był art. 98 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Jeżeli zaś w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane (art. 98 § 2 k.p.a.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rację ma Skarżący kasacyjnie Minister. W niniejszej sprawie organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zakwalifikowały pismo Skarżącej z 20 stycznia 2017 r., uznając, że jest on zażaleniem (a nie wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania) na postanowienie Wojewody z 10 stycznia 2017 r. Jakkolwiek zgodzić się trzeba z Sądem I instancji, że ww. pismo było niejednoznaczne i nieprecyzyjne, to zauważyć należy, że do takiego samego przekonania doszedł Minister. Zauważyć bowiem należy, że Minister po otrzymaniu od Wojewody wystąpienia Skarżącej z 20 stycznia 2017 r., pismem z 27 marca 2017 r. zwrócił się do Skarżącej o sprecyzowanie, w terminie 7 dni, pod rygorem uznania, że jest to pismo informacyjne, czy wystąpienie to na charakter informacyjny, czy też jest to zażalenie na postanowienie Wojewody z 10 stycznia 2017 r. W odpowiedzi na powyższe Skarżąca, pismem z 12 kwietnia 2017 r., poinformowała Ministra, że ww. stanowi zażalenie. W związku z tym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a wbrew twierdzeniom Sądu I instancji - pismo to nie mogło stanowić wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, a zatem wydane w sprawie postanowienie odpowiada prawu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Minister w prowadzonym postępowaniu zachował się prawidłowo dążąc do wyjaśnienia rzeczywistych intencji Skarżącej, uwzględniając przy tym zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. O charakterze danego pisma w postępowaniu administracyjnym decyduje bowiem strona je wnosząca, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W niniejszej sprawie organ drugiej instancji umożliwił stronie sprecyzowanie jej żądania. Wobec treści pisma Skarżącej z 12 kwietnia 2017 r. wskazującego, że jej poprzednie pismo stanowi zażalenie - brak było podstaw do przypisywania Skarżącej innej intencji w związku ze złożeniem przez nią pisma z 20 stycznia 2017 r. niż wskazane przez nią w kolejnym pismem.

W świetle powyższych wywodów za zasadne należało uznać zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 98 § 1, art. 101 § 3 oraz art. 141 § 1 k.p.a., a także art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. W konsekwencji Sąd I instancji orzekł wbrew art. 145 § 1 pkt 1 lit. c., bowiem organy orzekające w sprawie wydały postanowienia w sprawie na podstawie obowiązujących przepisów prawa, dokonując wykładni zgodnej z linią orzeczniczą sądów administracyjnych, a w związku z powyższym nie było podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi. Tym bardziej, że sam Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że "jakkolwiek zaskarżone postanowienie ministra i poprzedzające je postanowienie wojewody z 10 stycznia 2017 r., co do zasady nie mogą być uznane za wadliwe".

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, a sprawa dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i oddalił skargę.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zostało oparte na art. 207 § 2 p.p.s.a. – z uwagi na charakter sprawy.