Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 779/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Wojewódzki Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2001 poz 147 art. 3 ust. 1 i pkt 1 lit. b
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady  (WE) NR 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiające zasady dotyczące zapobiegania  kontroli i zwalczania niektórych pasażowalnych gąbczastych encefalopatii

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii (WLW), po rozpatrzeniu odwołania "B" spółka z o. o., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii (PLW) z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] nakładającą na spółkę karę pieniężną w wysokości 35.000,00 zł za nieprawidłowe usunięcie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego kategorii I o wadze powyżej 100 kg.

1.1. Stan sprawy wynikający z decyzji oraz akt administracyjnych przedstawia się następująco: w dniu [...] stycznia 2020 r., po zgłoszeniu otrzymanym od Policji o ujawnieniu na terenie gospodarstwa w [...] zakopanych zwłok owiec, PLW przeprowadził kontrolę weterynaryjną w obecności funkcjonariuszy z Posterunku Policji oraz przedstawiciela Komendy Powiatowej Policji, urzędowego lekarza weterynarii K.C., przedstawicieli Urzędu Miasta i Gminy i pracownika skarżącej spółki. Kontrola została udokumentowana protokołem z kontroli urzędowej z dnia [...] stycznia 2020 r. W protokole stwierdzono, że na terenie działki należącej do skarżącej w odległości ok. 50 m od zabudowań owczarni, stwierdzono zakopane zwłoki oznakowanych owiec w liczbie 29 szt. oraz 1 szt. zwłok pozbawionych oznakowania indywidualnego oraz worek plastikowy z fragmentami zwierzęcia. Zdaniem lekarza weterynarii zwłoki owiec były zakopywane w różnym terminie, tj. od kilku/kilkunastu tygodni - stwierdzono bowiem różny stan ich rozkładu. U części odkopanych zwłok (z wierzchniej warstwy) stwierdzono wychudzenie, wyłysienia lub brak okrywy włosowej. W kolejnym odkopanym miejscu znaleziono w worku jutowym zmumifikowane zwłoki owcy bez oznakowania indywidualnego. W innym miejscu znaleziono dwa prawie kompletne szkielety owiec, czaszkę, kości kilku kończyn oraz łopatkę.

W trakcie kontroli w gospodarstwie stwierdzono także trzy padłe sztuki owiec, po które został wezwany transport z zakładu utylizacyjnego. Wykazywały one bardzo słabą kondycję przed padnięciem (widoczne żebra, wychudzenie, zapadnięte okolice guzów kulszowych i biodrowych oraz wyłysienia w okrywie włosowej).

Dokonana podczas kontroli ocena stada wykazała, że mimo tego, iż zwierzęta utrzymywane w gospodarstwie w trakcie kontroli miały zapewniony dostęp do wody oraz siana, były one w słabej kondycji (2 szt. w kojcu nie wstawały).

Dnia 27 stycznia 2020 r. prokurent skarżącej spółki "B" przedłożył organowi dokument zakładu utylizacyjnego P z dnia [...] stycznia 2020 r. potwierdzający odbiór w dniu [...] stycznia 2020 r. 6 sztuk zwłok padłych owiec oraz 2 szczątków wykopanych w dniu [...] stycznia 2020 r. Z okazanych dokumentów sporządzono kopie oraz spisano notatkę służbową. Miejsce zakopania i odkopania zostało poddane zabiegom dezynfekcyjnym

Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r., znak [...] PLW poinformował Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii o podjętych działaniach w sprawie zakopanych padłych zwierząt. Z ustaleń organu opartych na opinii lekarza weterynarii wynika, że przyczyną padnięć owiec były usterki techniczne ogrodzenia i przegród. Leczenie stada należącego do "B" sp. z o.o. było przeprowadzone w lipcu 2019 r., zaś dokumentów leczenia owiec w latach 2015-2019 nie było. W związku z powyższym PLW dnia [...] lutego 2020 r. wydał decyzję nr [...], którą nałożył na skarżącą spółkę karę pieniężną w kwocie 35 000 zł.

1.2. Na skutek odwołania wniesionego przez spółkę WLW decyzją z dnia [...] czerwca 2020r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W jej treści wskazał, że PLW winien przed wydaniem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej zweryfikować i potwierdzić wagę padłych, zakopanych i odebranych przez zakład utylizacyjny zwierząt, w każdy dostępny sposób np. poprzez sprawdzenie wagi w zakładzie utylizacyjnym, na podstawie dokumentów finansowych i innych, jak również powinien ustalić, czy zakopane zwierzęta należące do gatunku owca domowa należy zakwalifikować jako materiał kategorii 1.

1.3. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy i przeprowadzeniu postępowania dowodowego (szczegółowo opisanego w decyzji) organ I instancji pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. poinformował skarżącą o zakończeniu postępowania administracyjnego oraz możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami w sprawie oraz prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz możliwości zgłoszenia żądania przeprowadzenia dodatkowych dowodów. Strona skorzystała ze swoich praw i w dniu 10 lipca 2020 r. zapoznała się z aktami. Z oględzin sporządzono protokół, w którym stwierdzono niejasność w okazanej dokumentacji dotyczącej legalizacji wagi. PLW pismem z dnia [...] lipca 2020r. zwrócił się do zakładu utylizacyjnego P Sp. z o.o. o udzielenie szczegółowych informacji na temat identyfikacji wagi. Dnia 22 lipca i 23 lipca 2020 r. do organu wpłynęły e-maile z zakładu utylizacyjnego P sp. z o.o. z załączonym pismem Zakładu [...] z wyjaśnieniami dotyczącymi wymiany miernika wagowego.

W oparciu o zebrane dowody i ustalenia PLW dnia [...] sierpnia 2020 r. wydał decyzję nr [...], którą ponownie nałożył na "B" spółkę z o.o., karę pieniężną w kwocie 35 000 zł. W swojej decyzji organ I instancji zakwalifikował zakopane na terenie gospodarstwa spółki martwe owce jako materiał kat. 1, jednakże nie jako zwierzęta podejrzane o zakażenie TSE, ale jako całe padłe zwierzęta należące do gatunku owca domowa wraz z czaszkami, mózgiem, oczami i rdzeniem kręgowym, w wieku powyżej 12 miesięcy.

1.4. Po rozpatrzeniu drugiego odwołania WLW decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] ponownie uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem organu odwoławczego w decyzji nie określono oraz nie rozważono wszystkich okoliczności sprawy dotyczących wysokości nałożonej kary pieniężnej, naruszeń, za które kara pieniężna jest nakładana, kategorii wszystkich ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego oraz wagi ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego w odniesieniu do ustalonych kategorii.

1.5. Rozpatrując sprawę po raz trzeci PLW uzupełnił postępowania dowodowe

w zakresie kwalifikacji oraz wagi padłych owiec. Ustalił, że zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z 21 października 2009 r. przeżuwacze i ich szczątki zakwalifikowane są jako kategoria 1. Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. strona została poinformowana o zakończeniu postępowania administracyjnego oraz możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami w sprawie oraz prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz możliwości zgłoszenia żądania przeprowadzenia dodatkowych dowodów.

Następnie PLW decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] nałożył na "B" spółka z o.o. karę pieniężną w kwocie 35 000 zł za nieprawidłowe usunięcie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego kategorii 1 o wadze powyżej 100 kg.

1.6. W odwołaniu wniesionym w terminie od tej decyzji spółka zarzuciła jej naruszenie:

1) art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a i ust. 2 w zw. z art. 1 pkt 1 lit. n oraz art. 85b ustawy z dnia 1 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (teks jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1421); art. 8 i 12 Rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego z dnia 21 października 2009 r. (Dz. Urz. UE. L nr 300), dalej pkt 1 lit b załącznika V rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiające zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii (Dz. Urz. UE. L, nr 147) oraz § 3 pkt 2 lit. a tiret trzecie Rozporządzenia Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt dotyczące postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego i produktami pochodnymi z dnia 2 maja 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 269) przez ich niesłuszne zastosowanie i nałożenie na spółkę kary pieniężnej, podczas gdy przedmiotowe postępowanie nie wykazało spełnienia przesłanek, które by to uzasadniało, a w szczególności w sytuacji, gdy nic przeprowadzono należytego postępowania dowodowego w zakresie dotyczącym niezwykle istotnych kwestii, tj. odnośnie samych podstaw nałożenia kary pieniężnej w przedmiotowym postępowaniu, w tym co do:

a) ustaleń dotyczących wagi padłych zwierząt, która legła u podstaw nałożenia kary pieniężnej - przyjęta (nieprawidłowo zresztą, w sposób zupełnie dowolny) waga ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego nie została wskazana w sentencji zaskarżonej decyzji;

b) ustalenie, że spółka ponosi odpowiedzialność i tym samym uzasadnione jest nałożenie na nią kary pieniężnej, bez równoczesnego zapoznania się z materiałem zgromadzonym w postępowaniu karnym (mimo wniosków o przeprowadzenie dowodu z tychże akt) — prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową, a kolejno przez Sąd Rejonowy;

c) bezzasadne przyjęcie, że padłe owce należące do spółki, których zwłoki zakwalifikowano jako produkty pochodzenia zwierzęcego, stanowią uboczne produkty kategorii pierwszej i tym samym zachodzi podstawa do nałożenia na spółkę kary pieniężnej, podczas gdy takie ustalenie jest dowolne i niepoparte materiałem dowodowym oraz, że podstawą czynionych ustaleń są dokumenty obarczone licznymi wadami formalnymi;

d) nieprzeprowadzenie należytego postępowania dowodowego w zakresie dotyczącym kwestii kluczowej w sprawie, a mianowicie — wagi padłych zwierząt, sposobu jej ustalenia, mimo uzasadnionych wątpliwości podnoszonych konsekwentnie przez stronę skarżącą;

e) błędne zastosowanie art. 189d oraz art. 189f k.p.a. przy przyjęciu, że zachodzą podstawy faktyczne i prawne do ukarania spółki karą pieniężną.

Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a mianowicie:

- art. 6 k.p.a. przez prowadzenie postępowania i wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem przepisów prawa, w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do wydania decyzji o takiej treści,

- art. 7 k.p.a. przez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o niekompletny i powierzchowny materiał dowodowy oraz niedążenie do załatwienia sprawy i nieuwzględnianie przy tym słusznego interesu skarżącego,

- art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. przez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o niekompletny i powierzchowny materiał dowodowy, nienależyte wyjaśnienie podstaw uzasadniających wydanie decyzji o takiej treści,

- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 §1 k.p.a. przez jego niezastosowanie i wydanie decyzji w oparciu o niekompletny i powierzchowny materiał dowodowy,

- art. 80 k.p.a. przez jego niezastosowanie i przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, a w wyniku tego uznanie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że zachodzą podstawy do ukarania spółki karą pieniężną, podczas gdy takie ustalenie nie znajduje uzasadnienia,

- art. 107 k.p.a. przez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie, jak to wskazano z ostrożności - zmianę zaskarżonej decyzji przez odstąpienie od ukarania spółki karą pieniężną; ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Powiatowego Lekarza Weterynarii.

2. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję WLW opisał przebieg postępowania oraz ustalenia poczynione przez organ I instancji wskazując, że w swoich ocenach oparł się na wszystkich zebranych w sprawie materiałach dowodowych, zaś PLW zgromadził niezbędny materiał dowodowy, w tym pozyskał dokument handlowy [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. Podkreślił, że przeprowadzona dnia [...] stycznia 2020r. kontrola na terenie działki i w obrębie gospodarstwa należącego do strony istotnie wykazała rażące naruszenie przepisów rozporządzenia nr 1069/2009 określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi. W trakcie kontroli na działce w [...] stwierdzono bowiem zakopane zwłoki i szczątki owiec, które zgodnie z oznakowaniem w postaci kolczyków identyfikacyjnych, były własnością spółki.

2.1. Organ wskazał, że produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego klasyfikuje się w specjalnych kategoriach odzwierciedlających poziom zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt stwarzanego przez takie produkty (art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 1069/2009). Na podstawie dowodów zebranych w sprawie, w tym dokumentu handlowego [...] ustalił, że uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego stanowiły owce urodzone w latach 2010-2016 oraz 1 sztuka szczątków owcy urodzonej w 2009 r. Stosownie do art. 8 lit. b ppkt ii rozporządzenia nr 1069/2009, materiał kat. 1 stanowią "całe zwierzęta lub ich części zawierające materiał szczególnego ryzyka w momencie ich usuwania. Z kolei załącznik V rozporządzenia nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii opisuje materiał szczególnego ryzyka zależnie od statusu BSE danego kraju, tj. czy dane Państwo należy do krajów o kontrolowanym lub nieokreślonym ryzyku wystąpienia BSE czy też do państw członkowskich o znikomym ryzyku BSE odpowiednio w pkt 1 lub 2 w/w załącznika.

W związku z tym, że Polska, zgodnie z decyzją wykonawczą Komisji (UE) 2017/1396 z dnia 26 lipca 2017 r. zmieniającą załącznik do decyzji 2007/453/WE w odniesieniu do statusu BSE Polski i niektórych regionów Zjednoczonego Królestwa (Dz. Urz. UE L 197), została uznana za kraj o nieznacznym ryzyku BSE, przy określaniu materiału szczególnego ryzyka ma zastosowanie pkt 2 w/w rozporządzenia 999/2001, zgodnie z którym stanowią go m. in. tkanki wymienione w pkt 1 lit. b, czyli "w odniesieniu do owiec i kóz: czaszka, w tym mózg i oczy, oraz rdzeń kręgowy zwierząt w wieku powyżej 12 miesięcy". Z tych względów martwe owce (urodzone w latach 2009-2016) należało zakwalifikować do materiału kategorii 1.

2.2. Dalej organ wskazał, że dopuszczalne sposoby usunięcia ubocznych produktów pochodzenia zwierząt kategorii 1 zostały określone w art. 12 rozporządzenia nr 1069/2009. Zgodnie z tym przepisem materiał kategorii 1:

a) jest usuwany jako odpady w drodze spalania:

(i) bezpośrednio, bez uprzedniego przetwarzania; lub

(ii) po przetworzeniu, w drodze sterylizacji ciśnieniowej, jeśli właściwy organ tego wymaga, i trwałego oznaczenia materiału wynikowego;

b) jest utylizowany lub usuwany w drodze współspalania, jeżeli materiał kategorii 1 jest odpadem:

(i) bezpośrednio, bez uprzedniego przetwarzania; lub

(ii) po przetworzeniu w drodze sterylizacji ciśnieniowej, jeśli właściwy organ tego wymaga, i trwałego oznaczenia materiału wynikowego;

c) w przypadku materiału kategorii 1 innego niż materiał, o którym mowa w art. 8 lit. a) ppkt (i) i (ii), jest usuwany przez przetworzenie w drodze sterylizacji ciśnieniowej w zatwierdzonym zakładzie, trwałe oznaczenie materiału wynikowego i grzebanie na zatwierdzonym składowisku odpadów;

d) w przypadku materiału kategorii 1, o którym mowa w art. 8 lit. f), jest usuwany w drodze grzebania na zatwierdzonym składowisku odpadów;

e) jest stosowany jako paliwo do spalania po uprzednim przetworzeniu lub bez przetworzenia; lub

f) jest stosowany do wytwarzania produktów pochodnych, o których mowa w art. 33, 34 i 36, i wprowadzony do obrotu zgodnie z tymi artykułami

Zdaniem organu sposób usunięcia ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego kategorii 1 przez stronę, przez ich grzebanie na terenie działki w [...] nie spełnia warunków wskazanych przez ustawodawcę w rozporządzeniu i podlega sankcji bowiem zgodnie z art. 85a ust 1 pkt. 2 lit. a ustawy o ochronie zdrowia zwierząt, kto prowadząc działalność nadzorowaną w zakresie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodnych usuwa, stosuje, przetwarza lub wysyła te produkty niezgodnie z wymaganiami określonymi w art. 12-14, art. 25, art. 26, art. 28 i art. 29 rozporządzenia nr 1069/2009 lub art. 8 ust. 1, art. 9, art. 10 ust. 1 i 3, art. 23 ust. 3 oraz art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 142/2011, podlega karze pieniężnej.

Wysokość kary za ten czyn została uzależniona przez ustawodawcę od wagi ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego usuniętych niezgodnie z ww. przepisami oraz od ich kategorii. Zgodnie z § 3 pkt 2 lit. a tiret trzecie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 maja 2014 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt dotyczące postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego i produktami pochodnymi: w przypadku usuwania lub stosowania materiału kategorii 1 lub produkt pochodny pochodzący z takiego materiału niezgodnie z wymaganiami określonymi w art. 12 rozporządzenia nr 1069/2009 lub art. 24 ust 1 rozporządzenia nr 142/2011, lub art. 9 rozporządzenia nr 142/2011, w zakresie wymagań dla tego materiału lub produktu określonych w załączniku IV w rozdziale IV w sekcji 3 rozporządzenia nr 142/2011, kara pieniężna wynosi 35.000 zł - jeżeli masa tego materiału i produktu przekracza 100 kg i nie przekracza 1000 kg. W niniejszej sprawie ustalono, że waga materiału kategorii 1 wynosiła 115 kg, a więc ponad 100 kg, a tym samym kara zostało ustalona w wysokości 35 000 zł.

2.3. Odnosząc się do zarzutów odwołania WLW wskazał, że w toku postępowania uzyskano wszelką dokumentację oraz kilkukrotne wyjaśnienia od zakładu utylizacyjnego, z których wynika bezsprzecznie, że strona usunęła uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego kategorii 1 o wadze ponad 100 kg w sposób niezgodny z art. 12 rozporządzenia nr 1069/2009, a tym samym spełnione zostały wszystkie przesłanki do nałożenia kary pieniężnej.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wagi produktu ubocznego organ wskazał, że dokument handlowy oraz pisma zakładu utylizacyjnego P stanowią dowody w sprawie, a przedstawione w nich dane są miarodajne i wiarygodne. Dokument handlowy [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. został podpisany przez przedstawiciela strony, a ani waga ani sposób określenia wartości - 5,10 i 20 kg, odebranego materiału wskazane w tym dokumencie nie były przez stronę wówczas kwestionowane. Strona przy odbiorze ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego nie wnioskowała o zważenie materiału, ani o inny sposób ustalenia wagi (skoro miało to dla niej istotne znaczenie), a zatem zgadzała się z wagą wykazaną w dokumentach handlowych. To strona była odpowiedzialna za gromadzenie i określanie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego będących w jej posiadaniu oraz za prawidłowo wypełnioną dokumentację towarzyszącą przewożonym produktom, w tym w zakresie ilości produktów.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego kwalifikacji zwłok owiec jako materiału kategorii I podkreślono, że ustalenia w tym zakresie zostały dokonane w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym protokół z kontroli z dnia [...] stycznia 2020 r., dokument handlowy [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., z których wyraźnie wynika, że wśród szczątków owiec ujawniono prawie kompletne szkielety oraz czaszkę.

Odnosząc się do argumentu dotyczącego "oszukania strony przez nierzetelnego pracownika" organ II instancji wskazuje, że to strona odpowiada za działania osób występujących w jej imieniu, jak również zatrudnianych przez nią pracowników. Ewentualne konsekwencje działań pracowników wbrew poleceniom służbowym pracodawcy należą natomiast do sfery wewnętrznych spraw pracodawcy i nie mają wpływu na jego odpowiedzialność w zakresie przestrzegania wymagań dotyczących usuwania ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego. W tym zakresie, więc nie ma znaczenia dla sprawy przeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej pracownika strony. To na stronie, a nie na organach Inspekcji Weterynaryjnej ciąży obowiązek kontroli działań zatrudnianych przez nią pracowników. Przepisy rozporządzenia nr 1069/2009 jednoznacznie wskazują podmioty odpowiedzialne za działania związane z ubocznymi produktami pochodzenia zwierzęcego. Pracownik strony jest jedynie osobą wykonującą czynności faktyczne na polecenie strony, ale nie powoduje to przejścia na niego odpowiedzialności za obowiązki nałożone na stronę w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ I instancji art. 189d oraz art. 189f k.p.a. WLW wskazał, że art. 189d k.p.a. w ogóle nie mógł mieć w sprawie zastosowania ponieważ wysokość kar pieniężnych, nakładanych na podstawie art. 85a ustawy o ochronie zdrowia zwierząt została ściśle określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 maja 2014 r. Dalej podkreślił, że w sprawie nie występuje żadna z przesłanek określonych w art. 189f § 1 k.p.a. Nieprawidłowe usunięcie materiału kategorii 1 nie sposób uznać za znikome naruszenie prawa, a na stronę nie była wcześniej nałożona za to samo zachowanie prawomocną decyzją administracyjną kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej i strona nie została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Stan wykopanych szczątków wskazywał, iż proceder nie miał charakteru incydentalnego oraz, że zwłoki zwierząt były grzebane na działce w Maczkowie 8 przez okres 3-4 miesięcy.

3. W skardze wniesionej do tutejszego sądu, z zachowaniem terminu, przeciwko całości decyzji WLW pełnomocnik skarżącej spółki zarzuciła naruszenia powoływane już w odwołaniu to jest:

1) art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a i ust. 2 w zw. z art. 1 pkt 1 lit. n oraz art. 85b ustawy o ochronie zdrowia zwierząt; art. 8, 12 Rozporządzenia nr 1069/2009, pkt 1 lit. b załącznika V rozporządzenia nr 999/2001, §3 pkt 2 lit. a tiret trzecie rozporządzenia w sprawie wysokości kar pieniężnych przez ich niesłuszne zastosowanie i uznanie, że nałożenie na spółkę kary pieniężnej znajduje uzasadnienie w przepisach prawa i okolicznościach faktycznych, podczas gdy przedmiotowe postępowanie nie wykazało spełnienia przesłanek, które by to uzasadniało, a w szczególności w sytuacji, gdy nie przeprowadzono należytego postępowania dowodowego w zakresie dotyczącym niezwykle istotnych kwestii, tj. odnośnie samych podstaw nałożenia kary pieniężnej w przedmiotowym postępowaniu, podmiotu odpowiedzialnego, w tym co do:

a) okoliczności grzebania padłych zwierząt, osoby za to wyłącznie odpowiedzialnej, sposobu jej działania, czynienia tego przez nią na jej własne ryzyko i odpowiedzialność;

b) ustaleń dotyczących wagi padłych zwierząt, która legła u podstaw nałożenia kary pieniężnej - przyjęta (nieprawidłowo zresztą, w sposób zupełnie dowolny) waga ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego nie została wskazana w sentencji zaskarżonej decyzji;

c) ustalenie za organem I instancji, że spółka ponosi odpowiedzialność i tym samym uzasadnione jest nałożenie na nią kary pieniężnej, bez równoczesnego zapoznania się z materiałami zgromadzonymi w postępowaniu karnym (mimo wniosków o przeprowadzenie dowodu z tychże akt);

d) bezzasadne przyjęcie, w ślad za organem I instancji, że padłe owce należące do spółki, których zwłoki zakwalifikowano jako produkty pochodzenia zwierzęcego, stanowią uboczne produkty kategorii pierwszej i tym samym zachodzi podstawa do nałożenia na spółkę kary pieniężnej, podczas gdy takie ustalenie jest dowolne i niepoparte materiałem dowodowym;

e) że podstawą ustaleń stanowią dokumenty obarczone licznymi wadami formalnymi, co do których zastrzeżenie zgłaszane były w toku postępowania, co organ II instancji zupełnie zbagatelizował;

f) nieprzeprowadzenie należytego postępowania dowodowego w zakresie dotyczącym wagi padłych zwierząt, sposobu jej ustalenia, mimo uzasadnionych wątpliwości podnoszonych konsekwentnie przez stronę skarżącą a finalnie przyjęcie dowolnych wartości jako tych, które stanowić miały wagę rzeczywistą, mimo że nie przeprowadzono samego zważenia (a podjęto się jedynie dowolnego szacowania, i to nie przez organ, ale pracownika zakładu utylizacyjnego, przy czym nastąpiło to w zupełnym oderwaniu od okoliczności faktycznych).

Nadto zarzucono naruszenie:

- art. 189d oraz art. 189f k.p.a. przez błędne ich zastosowanie (przy przyjęciu, że zachodzą podstawy faktyczne i prawne do ukarania spółki karą pieniężną czemu kategorycznie skarżąca przeczy) i niesłuszne nieodstąpienie od ukarania spółki rzeczoną karą - mimo chociażby okoliczności, o jakich mowa powyżej, a w szczególności uwzględniwszy fakt, że spółka, tj. osoby nią zarządzające uczyniły zadość ciążącym na nich obowiązkom, były przekonane, że stan zwierząt jest dobry, nie dochodzi do ich padnięć (skoro pracownik ich nie zgłaszał, mimo znajomości procedury i świadomości konieczności dokonywania tychże zgłoszeń, utylizacji padłych sztuk i potrzeby "wyrejestrowywania" zwierząt), a pracownik należycie wykonuje swoje obowiązki, a ponadto - spółka przestrzega porządku prawnego, w jej działaniu nie sposób dostrzec nieprawidłowości, a dodatkowo — brak było sygnałów, które stanowiłyby o nienależytym postępowaniu pracownika, którego pracę spółka opłacała, a który to zapewniał o braku jakichkolwiek problemów ze stadem zwierząt, a co więcej co pewien czas zgłaszał padłe zwierzęta (co tym bardziej sugerowało, że czyni to za każdym razem, gdy zachodzi w tym zakresie potrzeba).

Dalej zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a mianowicie:

- art. 6 k.p.a. przez prowadzenie postępowania i wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem przepisów prawa, w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do wydania decyzji takiej treści, w tym przede wszystkim poprzez powielenie błędów popełnionych przez organ I instancji, a to co do zasadniczych kwestii w sprawie, zarówno w zakresie dotyczącym gromadzenia materiału dowodowego, jak i jego oceny, a ostatecznie co do wydania orzeczenia in meritum;

- art. 7 k.p.a. przez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o niekompletny i powierzchowny materiał dowodowy oraz niedążenie do załatwienia sprawy i nieuwzględnianie przy tym słusznego interesu strony skarżącej;

- art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. przez wydanie zaskarżonej decyzji i oparciu o niekompletny i powierzchowny materiał dowodowy, nienależyte wyjaśnienie podstaw uzasadniających wydanie decyzji o takiej treści, przy niesłusznym pominięciu i zbagatelizowaniu zarzutów podnoszonych w sposób jednoznaczny i uzasadniony przez stronę skarżącą.

Na tej podstawie skarżąca domagała się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej wraz ze zwrotem kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazane zarzuty zostały rozwinięte.

4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5. Zgodnie art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Wyjaśnić również trzeba, że niniejsza sprawa, z uwagi na zgodnie wnioski stron w tym zakresie, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

6. Wskazać na wstępie należy, że kluczowym z punktu widzenia obowiązków przewidzianych w rozporządzeniu nr 1069/2009, dookreślanych przepisami prawa krajowego jest takie funkcjonowanie sytemu zagospodarowania ubocznych produktów zwierzęcych by na każdym jego etapie (poczynając od produkcji, przewozie, obróbce, przetwarzaniu, składowaniu, wprowadzaniu do obrotu, dystrybucji, a kończąc na użyciu lub usuwaniu) możliwe było dokonanie identyfikacji produktu. Jak bowiem wskazuje się w preambule do rozporządzenia produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi, stanowią potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt. Za prowadzanie czynności zgodne z niniejszym rozporządzeniem powinny odpowiadać przede wszystkim podmioty.

Równocześnie interes publiczny związany z zapobieganiem zagrożeniu dla zdrowia ludzi i zwierząt wymaga stworzenia systemu gromadzenia i usuwania, który zapewni bezpieczne stosowanie lub bezpieczne usuwanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, które nie mogą być użyte lub które nie są używane ze względów gospodarczych. Zaniechania, naruszenia obowiązków lub ewentualne luki w systemie nadzoru mogą mieć poważny wpływ na zdrowie ludzi i zwierząt, bezpieczeństwo łańcucha żywnościowego i paszowego oraz zaufanie klientów.

Dlatego też rozporządzenie nr 1069/2009 w sposób szczegółowy opisuje obowiązki podmiotów występujących na każdym z etapów. Na wszystkich etapach gromadzenia, przewozu, manipulowania, obróbki, przekształcania, przetwarzania, składowania, wprowadzania do obrotu, rozprowadzania, stosowania lub usuwania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodnych w przedsiębiorstwie pod ich kontrolą, podmioty obowiązane są umożliwić sprawowanie kontroli przez organy nadzoru weterynaryjnego.

Jeśli zatem obowiązki nie są realizowane, a zobowiązany podmiot "omija" wymogi przewidziane w rozporządzeniu w celu ich wyegzekwowania, jak i sankcjonowania naruszeń zawartych w rozporządzeniu nr 1069/2009 ustawa o ochronie zwierząt przewiduje tryb wydawania decyzji nakładających na podmioty kary administracyjne według taryfikatora przewidzianego w przepisach wykonawczych do ustawy. Kary te, których stawki określa powoływane wcześniej rozporządzenie wykonawcze mogą być nakładane m.in. na podmioty profesjonalne, prowadzące działalność w zakresie postępowania z produktami zwierzęcymi. Wówczas ich celem jest zmuszenie tego typu podmiotów do prowadzenia działalności zgodnie z prawem. Jest to o tyle istotne, że przetwarzanie produktów zwierzęcych może stanowić poważne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego. Przesłanką wymierzenia kary będącej przedmiotem postępowania jest obiektywnie pojmowana bezprawność polegająca na braku zatwierdzenia działalności nadzorowanej.

7. Odnosząc się do przedmiotu i okoliczności niniejszej sprawy sąd podziela w pełni ocenę organów, że spółka jako podmiot zobowiązany przepisami naruszyła przepisy art. 8 i 12 rozporządzenia nr 1069/2009 oraz art. 3 ust. 1 i pkt 1 lit. b załącznika V rozporządzenia nr 999/2001, a w konsekwencji art. 85b ustawy o ochronie zdrowia zwierząt i § 3 pkt 2 lit. a tiret trzecie rozporządzenia Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt.

Podstawą takiej kwalifikacji są ustalenia organów dotyczące stanu padłych i zakopanych na działce spółki owiec – ustalenia pełne i zarazem oparte na wiedzy specjalistycznej pochodzącej nie tylko od organu, ale również lekarza weterynarii oraz specjalistycznego zakładu zajmującego się utylizacją produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Organ II instancji dokładnie i przekonywująco wyjaśnił oraz wykazał, że zakopane z naruszeniem prawa zwłoki owiec kwalifikowane jako "uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego" stanowiły owce urodzone w latach 2010 - 2016 (oraz 1 sztuka owcy urodzonej w 2009 r.), które to stanowią zdefiniowany w art. 8 lit. b ppkt ii rozporządzenia 1069/2009, materiał kat. 1 jako "całe zwierzęta lub ich części zawierające materiał szczególnego ryzyka w momencie ich usuwania" (którym są również, jak stanowi to pkt 2 rozporządzenia 999/2001, m in. "tkanki wymienione w pkt 1 lit. b, czyli w odniesieniu do owiec i kóz: czaszka, w tym mózg i oczy, oraz rdzeń kręgowy zwierząt w wieku powyżej 12 miesięcy).

Z tych też względów prawidłowo organy zakwalifikowały to działanie spółki jako naruszenie art. 85a ust 1 pkt. 2 lit. a ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, odwołującego się między innymi do rozporządzenia nr 1069/2009, podlegające karze pieniężnej określonej taryfowo w przepisach wykonawczych - § 3 pkt 2 lit. a tiret trzecie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 maja 2014 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych.

8. Stan ten jest niewątpliwy i zgodzić należy się w pełni z organami, że nie było potrzeby prowadzenia w sprawie dalszych dowodów, w tym wnioskowanych przez stronę dowodów osobowych oraz protokołów ze spraw karnych. W niniejszej sprawie nie ma bowiem wątpliwości (nie mają na to wpływu wyniki sprawy karnej dotyczącej odrębnej odpowiedzialności, nie warunkującej ustaleń i rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie), że zakopanie zwłok zwierząt na terenie gospodarstwa nastąpiło z pogwałceniem dozwolonych sposobów utylizacji przewidzianych art. 12 rozporządzenia nr 1069/2009.

Podobnie, pod względem dowodowym sprawa się ma gdy chodzi o stwierdzoną wagę zwłok czyli w klasyfikacji niniejszej sprawy "materiału kategorii 1", która wynosiła 115 kg, co skutkowała wymierzeniem kary w wysokości 35 000 zł. Odnosząc się do tego ustalenia sąd podziela ocenę organu, że waga ta wynika z dokumentu handlowego nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. oraz pism zakładu utylizacyjnego P. Jak to trafnie zauważono ważenie odbyło się przy obecności przedstawiciela strony, który wówczas wagi nie kwestionował. Nadto organ ustalił, że waga działała prawidłowo. Twierdzenia w tym zakresie podnoszone w odwołaniu i skardze, są co nietrudno dostrzec, podyktowane "taktyką procesową" strony przedsięwzięta już po wszczęciu postępowania w obliczu grożącej sankcji, natomiast nie mają oparcia w zgromadzonych dowodach. Nie było tu zatem również potrzeby prowadzenia dalszych dowodów i posiłkowania się dowodami ze sprawy karnej.

Nie ma też potrzeby zamieszczania wagi "materiału" w sentencji decyzji. Pomijając już szerszy wywód dotyczący prawidłowości stosowania pojęcia "sentencji" decyzji administracyjnej bo nomenklatura kodeksowa posługuje się pojęciem rozstrzygnięcia (por. art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a.) wskazać należy, że chodzi tu o ustalenie konsekwencji obowiązującej normy prawnej w stosunku do określonych podmiotów. Decyzja jest bowiem aktem stosowania normy prawnej, zaś rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej polega na wiążącym ustaleniu określonej sytuacji prawnej lub wadliwości (niewadliwości) decyzji ostatecznej. Rozstrzygnięcia, zawarte w obu decyzjach takie wymogi spełniają. To zaś, że taka kwalifikacja jest konsekwencją ustalenia określonej wagi wynika z uzasadnienia decyzji opartego na prawidłowych ustaleniach.

9. Odnosząc się do zarzutów dotyczących niezależnego czy też niezawinionego przez spółkę "samowolnego" działania jej pracowników, za organem II instancji powtórzyć należy, że konstrukcja deliktu administracyjnego podmiotu obejmuje jego odpowiedzialność za działania osób występujących w jej imieniu, jak również zatrudnianych przez nią pracowników. Zgodnie z art. 3 pkt 11 rozporządzenia nr 1069/2009 "podmiot" oznacza osobę fizyczną lub prawną, pod której faktyczną kontrolą pozostaje produkt uboczny pochodzenia zwierzęcego lub produkt pochodny, w tym również przewoźników, handlowców i użytkowników. Jak trafnie podkreślił organ pracownik strony jest jedynie osobą wykonującą czynności faktyczne na polecenie pracodawcy, ale nie powoduje to przejścia na niego odpowiedzialności za obowiązki nałożone na stronę w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. O tym jaki był nadzór spółki nad prowadzonym gospodarstwie świadczy opis stwierdzony w protokole dotyczący nie tylko zakopywania padłych zwierząt.

10. W sprawie nie zachodzą inne zarzucane naruszenia, czy to dotyczące ustalenia faktów, czy oceny dowodów, czy uzasadnienia decyzji, zasad, jak i przepisów szczegółowych. Ustalenia są, o czym mowa była wyżej pełne, spójne i wyczerpujące. Dowody zostały szczegółowo omówione ze wskazaniem tych, które organ uznał słusznie za wiarygodne. Wszystkie te elementy procesu ustalenia stanu faktycznego i jego kwalifikowania znalazły odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Zasady zostały zrealizowane, a organ odniósł się też do wszystkich podnoszonych zarzutów, nawet tych najbardziej sztampowych i ogólnikowych.

11 Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 189d oraz art. 189f k.p.a. czyli ich niezastosowania w sprawie sąd w pełni podziela stanowisko organu II instancji. Przyjęty "sztywny" i "taryfowy" sposób określania sankcji, w tym przypadku w pełni uzasadnionej przedmiotem ochrony i odwołujący się do kategorii i wagi "materiału ubocznego", wyklucza na zasadzie szczególnej (art. 189a § 2 k.p.a.) zastosowanie dyrektyw określonych w art. 189d k.p.a.

Jeśli chodzi o odstąpienie od wymierzenia kary trafnie organ argumentuje, że przedmiot ochrony w odniesieniu do wagi, czasu popełnienia (trwania) naruszenia oraz tego, że skarżąca jest profesjonalnym przedsiębiorcą nie pozwala na odstąpienie od wymierzenia kary, tym bardziej że do ujawnienia naruszenia prawa doszło w wyniku zawiadomienia Policji a ujawnione nieprawidłowości wykraczają nawet poza granice tej sprawy.

12. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek, które obowiązany był uwzględnić z urzędu stwierdził zatem, że jest ona zgodna z prawem, gdyż nie narusza ona ani przepisów materialnoprawnych ani też przepisów postępowania w stopniu istotnym mającym wpływ na wynik sprawy. Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.