Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1385/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1  pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wolas Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 20 czerwca 2024 r., nr SKO-NP-4115-110/24 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu w decyzji z 20 czerwca 2024 r., nr SKO-NP-4115-110/24 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z 7 lutego 2024 r., w której odmówiono przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. 2023 r., poz. 390 ze zm., zwana dalej ustawą) w zw. z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 - dalej u.ś.w.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz.572, zwaną dalej k.p.a.).

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Organ I instancji w ww. decyzji odmówił przyznania A. B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu w uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji w pierwszej kolejności wskazało, że okoliczność, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki matki skarżącej powstała w okresie późniejszym niż wymaga tego art. 17 ust. 1b ustawy, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika z ustaleń wywiadu środowiskowego jak i załączonych oświadczeń złożonych przez A. B. – S. R. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest osobą pampersowaną, głównie leżącą. Choruje na niedokrwistość, głęboką anemię, otępienie oraz wiele schorzeń związanych z wiekiem. Znaczne pogorszenie stanu zdrowia spowodowały złamanie ręki, nogi, miednicy oraz pęknięta czaszka, które miały miejsce w lutym 2023r. Złamanie nogi zostało ustawione operacyjnie, konsekwencją czaszki jest krwiak podskórny lewej okolicy ciemieniowej. Powstałe uszkodzenia spowodowały, że S. R. wymaga sprawowania całodobowej opieki. S. R. mieszka razem z synem, który jest kawalerem i pracuje na miejscu. A. B. w listopadzie 2023r. zrezygnowała z pracy, aby opiekować się matką. Spędza z nią cały dzień, w razie potrzeby zostaje na noc. Pomaga matce we wszystkich czynnościach dnia codziennego. Do czynności wynikających ze sprawowanej opieki należą: kąpanie, dbanie o higienę osobistą, czesanie, przygotowywanie napojów i posiłków oraz pomoc w ich spożywaniu, zmiana pampersów, pranie, prasowanie, sprzątanie pomieszczeń, w których przebywa matka, zapewnienie odpowiedniej diety żywieniowej, kontakt z lekarzami, wykupywanie recept, podawanie lekarstw, ubieranie, robienie zakupów, palenie w piecu, odśnieżanie dojazdu do domu.

Z kolei z załączonego do wniosku rozpisanego harmonogramu czynności dnia codziennego wynika, iż odwołująca pomaga mamie w utrzymaniu higieny osobistej, wymienia pielucho majtki, przygotowuje ubrania, wykonuje ćwiczenia na rozruszanie stawów, mierzy ciśnienie, podaje lekarstwa trzy razy dziennie, przygotowuje i podaje posiłki, sprząta, pierze, prasuje, zawozi do lekarza, wychodzi z mamą na spacery na wózku inwalidzkim, robi zakupy, przygotowuje opał, odśnieża, wykonuje czynności ogrodnicze.

W ocenie Kolegium z zaprezentowanych wyżej ustaleń faktycznych w rozpoznawanej sprawie nie można wnioskować, iż faktyczny zakres opieki jaki wykonuje odwołująca względem niepełnosprawnej matki, był tego rodzaju, że uniemożliwiałoby to jej podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie godzinowym. Jak wynika z treści przytoczonego wyżej art. 17 w/w ustawy obligatoryjną przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie sposób przyjąć, iż odwołująca stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawną matką, zatem nie wyczerpuje ona zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego, która jak już wcześniej wspomniano ma być trwała.

W ocenie organu odwoławczego, trudno również w niniejszej sprawie uznać, iż występuje związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym rodzicem. W tej kwestii istotny jest fakt, iż A. B. w okresie od 25 października 2023r. do 24 listopada 2023r. była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia. Natomiast jej matka S. R. - jak wynika z załączonego orzeczenia - wymagała już wówczas konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, albowiem od 20 czerwca 2023r. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, tak więc odwołująca była w stanie łączyć opiekę nad niepełnosprawną matką z wykonywaniem czynności zawodowych.

Dodatkowo ustalono, że oprócz A. B. zobowiązanymi do alimentacji S. R. są pozostałe jej dzieci, a to: M. N., zam. Niemcy; J. R., zamieszkały wraz z matką w B.; L. W., zam. Niemcy. Jako niemożność podjęcia się bezpośredniej opieki nad matką jak brak możliwości jej wsparcia finansowego osoby te wskazały na swoje odległe miejsce zamieszkania i obowiązki zawodowe.

W ocenie Kolegium, wykazany zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez odwołującą nad niepełnosprawną matką pozwala na przyjęcie, iż przy współudziale w bezpośredniej opiece ze strony rodzeństwa odwołującej, czy też pośrednio poprzez usługi opiekuńcze daje możliwość zorganizowania opieki nad niepełnosprawną matką tak aby odwołująca nie musiała definitywnie rezygnować z aktywności zawodowej.

W skardze wniesionej od powyższej decyzji SKO, profesjonalny pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżąca zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącą jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

Powyższe zarzuty zostały rozwinięte w uzasadnieniu skargi.

Nadto wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją ją poprzedzającą organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz skierowanie do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy wniosek taki został zawarty przez pełnomocnika skarżącej, SKO nie zażądało przeprowadzenia rozprawy.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Tytułem wstępu, wskazać należy, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., zwanej dalej u.ś.r.). Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jak natomiast wynika z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, za słuszne uznać należy stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Z akt sprawy matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z 13 września 2023 r. (symbol przyznania niepełnosprawności 05-R, znaczy stopień niepełnosprawności datuje się od 20 czerwca 2023 r., k. 29 a.a.)

Sąd uznał, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Uchybienie organu polega przede wszystkim na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, w szczególności odnoszących się do stanu zdrowia matki skarżącej, który determinuje zakres opieki wymaganej opieki.

W aktach sprawy brak jest bowiem dokumentacji medycznej dotyczącej aktualnego (na dzień złożenia i rozpoznania wniosku) stanu zdrowia matki skarżącej, oprócz ww. orzeczenia z 13 września 2023 r.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uzasadnia stwierdzenie, że fakty i okoliczności mające istotne z punktu widzenia możliwości dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego nie zostały wyjaśnione. Zgromadzony w aktach postępowania materiał dowodowy jest niekompletny i niewystarczający do oceny stanu faktycznego oraz wydania decyzji w sprawie.

Nie budzi wątpliwości – w świetle regulacji dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych – że samo posiadanie przez osobę wymagającą opieki orzeczenia o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji nie oznacza automatycznie konieczności całkowitej rezygnacji przez osobę zobowiązaną do sprawowania tej opieki z zatrudnienia, która jest warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Fakt, że osoba trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej nie oznacza, że osoba ją zapewniająca musi zrezygnować z zatrudnienia. O konieczności rezygnacji z całkowitego zatrudnienia przesądzają przede wszystkim potrzeby osoby niepełnosprawnej wynikające z jej aktualnego stanu zdrowia.

Jak to już zostało powyżej zaakcentowane, w kontrolowanej sprawie nie jest znany aktualny stan zdrowia S. R. SKO w Nowym Sączu w zaskarżonej decyzji stwierdziło, że jak wynika z ustaleń wywiadu środowiskowego, że ww. jest "osobą pampersowaną, głównie leżącą. Choruje na niedokrwistość, głęboką anemię, otępienie oraz wiele schorzeń związanych z wiekiem. Znaczne pogorszenie stanu zdrowia spowodowały złamanie ręki, nogi, miednicy oraz pęknięta czaszka, które miały miejsce w lutym 2023r. Złamanie nogi zostało ustawione operacyjnie, konsekwencją czaszki jest krwiak podskórny lewej okolicy ciemieniowej. Powstałe uszkodzenia spowodowały, że S. R. wymaga sprawowania całodobowej opieki."

Zdaniem Sądu, organ administracyjny nie może oprzeć swojej decyzji jedynie na spostrzeżeniach pracownika socjalnego, odnotowanych w protokole z wywiadu środowiskowego, gdyż pracownik ten nie dysponuje wystarczającą wiedzą by dokonać oceny stanu zdrowia osoby wymagającej opieki oraz zakresu wymaganej opieki. Stan zdrowia matki skarżącej, wymagający według skarżącej całkowitej rezygnacji przez nią z zatrudnienia, musi zostać wykazany stosownymi dokumentami wystawionymi przez lekarzy. Tylko bowiem lekarze, którzy ją leczą są w stanie wypowiedzieć się, czy matka skarżącej wymaga nieprzerwanej przy niej obecności córki. Należy też wyjaśnić kto się opiekował niepełnosprawną w okresie od 25 października 2023 r. do 24 listopada 2023 r. (skarżąca była zatrudniona w spółce K. sp. zo.o. z siedzibą w Ł. (k. 42 a.a.), zwłaszcza, że jak podano w wywiadzie – od lutego 2023 r. nastąpiło znacznie pogorszenie stanu zdrowia niepełnosprawnej.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ wezwie skarżącą do przedłożenia umowy zlecenia zawartej z ww. spółką, ustali w jakim charakterze i ile godzin dziennie skarżąca pracowała i kto w tym czasie sprawował opiekę nad niepełnosprawną. Należy też wezwać skarżącą by uprawdopodobniła swoje twierdzenia, że w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nastąpiło takie pogorszenie stanu zdrowia niepełnosprawnej, które wymagałoby stałej, wielogodzinnej opieki nad matką i wymuszało rezygnację z zatrudnienia. W szczególności skarżąca powinna wykazać w drodze stosownych zaświadczeń lekarskich, że na skutek pogorszenia stanu zdrowia matki musiała zrezygnować z pracy z dniem 24 listopada 2023 r.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że dokumentacja medyczna niepełnosprawnej powinna być przedstawiona przez skarżącą na etapie rozpoznania sprawy przez organy administracyjne, zwłaszcza, że skarżąca była od samego początku reprezentowana w postępowaniu administracyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika. W toku ponownego rozpoznania sprawy to skarżąca powinna przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jego posiadaniu lub które tylko on może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie, w tym m.in. aktualną dokumentację medyczną obrazującą stan zdrowia niepełnosprawnego. Jeśli organ administracji publicznej dokona ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08; wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 135/23, baza CBOSA). W szczególności strona ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, tym bardziej, że w tej sprawie skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.

Na koniec zauważyć należy, odnosząc się do stanowiska Kolegium odnośnie do żyjącego rodzeństwa skarżącej zobowiązanego do świadczenia opieki matce, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa tego, która z osób, tj. czy wnioskodawca, czy może ktoś z rodzeństwa, winna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. Zatem w sytuacji gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1521/23, 9 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1397/23, 9 maja 2024 r. sygn. akt 1407/23; 9 maja 2024 r. sygn. akt 1471/23; 13 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 127/23; 30 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 781/22; 9 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 2449/22; 5 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1576/22; 28 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 925/21, https://cbois.nsa.gov.pl). W tej sprawie ustalono, że dwie córki niepełnosprawnej mieszkają w Niemczech. Mieszkający z niepełnosprawną syn J. R. oświadczył (k. 16 a.a.) że nie może się podjąć opieki nad matką z uwagi na pracę.

Rozpoznając ponownie sprawę organy winny zatem ustalić aktualny stan zdrowia matki skarżącej, a następnie – zakres koniecznych czynności opiekuńczych skarżącej względem niej. Te dwie okoliczności z kolei pozwolą na ocenę, czy zakres sprawowanej przez skarżącą opieki w rzeczywistości wyklucza podjęcie przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przedmiotem jednoznacznych ustaleń powinno być zatem wyjaśnienie, czy matka skarżącej może samodzielnie, bez opieki, pozostać w domu przez dłuższy okres czasu, co umożliwiłoby skarżącej podjęcie pracy.

W postępowaniu dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego organ dokonuje ustalenia zakresu rzeczywiście sprawowanej opieki na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, zarówno na podstawie dokumentów uprawnionych organów, jak i innych zgromadzonych w sprawie dowodów. Dowody te podlegają łącznej ocenie. Zastosowanie znajdują ogólne przepisy postępowania dowodowego, które pozwalają na dopuszczenie w sprawie każdego dowodu, który przyczyni się do rozstrzygnięcia sprawy. W grę wchodzi przeprowadzenie dowodu z dokumentów ale również ze świadków. Takie osoby jak brat skarżącej – J. R., sąsiedzi wnioskodawczyni, które niewątpliwie mogą dysponować określoną wiedzą mogącą mieć wpływ na przyznanie świadczenia, stanowić mogą źródło dowodowe w indywidualnej sprawie z zakresu pomocy społecznej w zakresie regulowanym przepisami k.p.a. Organ rozważy również przeprowadzenie ponownego wywiadu środowiskowego w tej sprawie.

Tym samym skarga została uwzględniona w zakresie zbieżnym z przedstawionymi rozważaniami.

Ponownie rozpoznając sprawę organy dokonają kluczowych dla sprawy ustaleń faktycznych wskazanych w uzasadnieniu i ocenią, czy w odniesieniu do skarżącej zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia. Podjętą decyzję uzasadnią zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

Reasumując, sądowo administracyjna kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że SKO zaniechało dokonania kompleksowych ocen tej sprawy, co uzasadniało przyjęcie naruszenia art. 80 k.p.a., przy jednoczesnym ukształtowaniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Mając zatem na uwadze, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania Sąd działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. orzekł o ich uchyleniu – jak w pkt I wyroku.

Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania zgodnie z art. 206 p.p.s.a., który stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten obejmuje swoim zakresem także uprawnienie Sądu do określenia wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika strony, w ramach oceny czynności tego pełnomocnika podejmowanych w postępowaniu sądowym. Przy określaniu wysokości wynagrodzenia pełnomocnika uwzględniać trzeba bowiem każdorazowo szereg okoliczności, wśród których wymienić należy m.in. stopień zawiłości sprawy, jak też wkład pełnomocnika, w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Sądowi z urzędu jest wiadome, że pełnomocnik skarżącej wnosi jednobrzmiącej treści skargi na decyzje wydawane w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skargi te zwierają przytaczanie orzeczeń sądów administracyjnych bez odniesienia ich do okoliczności faktycznych danej sprawy, nie zawierają także zindywidualizowanych zarzutów odniesionych do okoliczności faktycznych i prawnych zaskarżonej decyzji. Skarga wniesiona w tej sprawie wpisywała się w przyjęty schemat treściowy i nie zawierała żadnych elementów indywidualizujących kontrolowany przypadek, pozostając w istocie bez bliższego związku z realiami kontrolowanej sprawy (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. III SA/Kr 1394/22, opubl. w CBOSA). Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w świetle którego sporządzenie skargi o charakterze szablonowym, wielokrotnie wykorzystywanej przez tego samego pełnomocnika w tożsamych przedmiotowo sprawach, dotyczących ponadto nieskomplikowanego staniu faktycznego i prawnego, niewątpliwie uprawnia sąd do zastosowania art. 206 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. II SAB/Ol 3/20, opubl. w CBOSA). Wywiedziona skarga nie przyczyniła się więc do wyjaśnienia sprawy, zwłaszcza jej prawnych aspektów. W takich okolicznościach, w ocenie Sądu, wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (tj. w tej sprawie, z uwagi na zwolnienie skarżącej z wpisu sądowego, w istocie w rachubę wchodziłyby jedynie koszty zastępstwa procesowego zawodowego pełnomocnika) – nie mógł zostać uwzględniony przez Sąd. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 206 p.p.s.a., odstąpił od zasądzenia zwrotu tych kosztów w całości, orzekając o tym w punkcie II sentencji wyroku.