Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1846/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 29 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L.Z., M.Z., J.D., K.G., M.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2222/21 w sprawie ze skargi L.Z., M.Z., J.D., K.G., M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 7 września 2021 r. nr KOA/2554/Wo/21 w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 6 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt VII SA/Wa 2222/21 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi L.Z., M.Z., J.D., K.G., M.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: SKO) z 7 września 2021 r., znak KOA/2554/Wo/21 w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, oddalił skargę.

Wójt Gminy M. (dalej: Wójt, organ I instancji) w piśmie z 2 sierpnia 2017 r. znak GK.6331.03.2017 zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany stanu wody na gruncie działek nr [...], [...], [...] w obrębie [...] oraz o terminie wizji lokalnej. Wójt w decyzji z 15 grudnia 2017 r. nr 868/2017 nakazał J.D., właścicielowi działki nr [...] wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

SKO, po rozpatrzeniu odwołania, w decyzji z 19 lutego 2019 r. znak KOA/323/Wo/18 uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wójt decyzją z 31 stycznia 2020 r., nr 65.2020 ponownie nakazał J.D., właścicielowi działki nr [...], wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

SKO w decyzji z 10 listopada 2020 r., znak KOA/986/Wo/20, uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując, że nałożenie obowiązków wyłącznie na właściciela działki nr [...] jest nielogiczne skoro z opinii wynika, że stan wody na gruncie tej działki nie jest wyłącznym źródłem występujących zmian stanu wody na gruncie, na co zwrócono już uwagę w decyzji z 19 lutego 2019 r. znak KOA/323/Wo/18.

Wójt w decyzji z 28 maja 2021 r. nr 301.2021 nakazał:

1) J.D., właścicielce działki nr [...] wykonanie: krawężnika na działce nr [...] przy granicy z działką nr [...] (na odcinku ok. 3 cm), od ul. [...] do ogrodzenia działki nr [...] lub innej przegrody uniemożliwiającej spływ wody z działki nr [...] na działkę nr [...] (krawężnik powinien być o 5 - 10 cm wyższy niż poziom działki nr [...]); kanalizacji deszczowej na działce nr [...], która powinna być zrealizowana na podstawie projektu i pozwolenia wodnoprawnego;

2) L. i M. Z., właścicielom działki nr [...] wykonanie zbiorników wodnych o pojemności określonej w projekcie, wynoszącej łącznie nie mniej niż 9 m³. Do zbiorników należy zapewnić dostęp w celu kontrolowania ich pojemności operacyjnej (napełnienia) i ewentualnego wywożenia wody. Zbiorniki powinny być opróżniane z wody poprzez wprowadzanie do gruntu poprzez studnie chłonne, jeśli warunki hydrogeologiczne umożliwiają ten sposób jej odprowadzania; system infiltracyjny (za pomocą drenów rozsączających), gdy poziom wody gruntowej będzie odpowiednio niski; wywożenie na zewnątrz, natomiast w okresie wegetacji rozprowadzenie (np. za pomocą systemu deszczującego) jej na powierzchni obszaru biologicznie czynnego działek.;

3) K.G. i M.Z., właścicielom działki nr [...], wykonanie zbiorników wodnych o pojemności określonej w projekcie, wynoszącej łącznie nie mniej niż 9 m³. Do zbiorników należy zapewnić dostęp w celu kontrolowania ich pojemności operacyjnej (napełnienia) i ewentualnego wywożenia wody. Zbiorniki powinny być opróżniane z wody poprzez wprowadzanie do gruntu poprzez studnie chłonne, jeśli warunki hydrogeologiczne umożliwiają ten sposób jej odprowadzania; system infiltracyjny (za pomocą drenów rozsączających), gdy poziom wody gruntowej będzie odpowiednio niski; wywożenie na zewnątrz, natomiast w okresie wegetacji rozprowadzenie (np. za pomocą systemu deszczującego) jej na powierzchni obszaru biologicznie czynnego działek.

SKO w decyzji z 7 września 2021 r., nr KOA/2554/Wo/21, po rozpatrzeniu odwołania L.Z., J.D., M.Z., M.Z. i K.G. – utrzymało w mocy decyzję Wójta z 28 maja 2021 r. nr 301.2021.

Skargę na decyzję SKO z 7 września 2021 r. złożyli L.Z., M.Z., J.D., K.G. i M.Z. (dalej: "skarżący") wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

W piśmie z 31 marca 2022 r. uczestnicy postępowania A.B. i G.S., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosły o oddalenie skargi. W uzasadnieniu pisma uczestnicy postępowania przedstawili stanowisko na poparcie oddalenia skargi.

Sąd I instancji oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że organy w sposób prawidłowy ustaliły, że doszło do zmiany "stosunków wodnych" na gruncie poprzez podwyższenie terenu na dz. nr [...], [...], gdzie podwyższenie terenu nastąpiło o 0,39 - 0,97 m, na dz. nr [...] o 0,20-0,42 m, zaś dz. nr [...] o 0,04-0,30 m, natomiast dz. nr [...] o 0,25-0,36 m. Z opinii biegłych wynika, że drenaż ul. [...] jest niewydolny jak również niewłaściwe jest zagospodarowanie wody na dz. nr [...], nr [...], nr [...], których teren został podwyższony względem naturalnego ukształtowania terenu. Woda z dz. nr [...] i dz. nr [...] spływa na dz. nr [...], a następnie odpływa w kierunku dz. nr [...] i dz. nr [...], powodując pogorszenie stosunków wodnych i szkody. Zdaniem Sądu I instancji, prawidłowo przyjęły organy, że nałożenie obowiązku wykonania kanalizacji deszczowej na dz. nr [...], wraz z obowiązkiem prawidłowego zagospodarowania wód opadowych na działkach położonych po jej wschodniej stronie, daje realną szansę na poprawę stosunków wodnych na działkach objętych postępowaniem, skoro na dz. nr [...] napływają wody z innych nieruchomości. Powyższe wynika wprost ze wszystkich opinii zgromadzonych w sprawie i szczegółowych wyjaśnień biegłego.

W skardze kasacyjnej L.Z., M.Z., J.D., K.G., M.Z. (dalej: skarżący kasacyjnie), zaskarżyli w całości wyrok Sądu I instancji, zarzucając naruszenie:

1. przepisów prawa procesowego, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi w całości przy jednoczesnym braku zawarcia w uzasadnieniu wyroku jakichkolwiek względów przemawiających za zasadnością nałożenia obowiązku wykonania na działce numer [...] i [...] konkretnych rozwiązań zawartych w punkcie 2 i 3 decyzji organu I instancji, a jedynie za ogólnym wskazaniem na potrzebę zagospodarowania wód z tych działek oraz na wskazaniu w uzasadnieniu wyroku na zasadność nałożenia obowiązku wykonania na działce nr [...] jedynie kanalizacji deszczowej co powinno oznaczać brak względów dla wykonania na tej działce krawężnika wskazanego w punkcie 1 decyzji wydanej w I instancji, co oznaczało nierozpoznanie przez Sąd I instancji istoty sprawy w zakresie tych obowiązków nałożonych na skarżących, a także sporządzenie uzasadnienia niekorespondującego z treścią orzeczenia i tym samym niepoddającego się kontroli instancyjnej;

2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., art. 15 k.p.a., z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, w sytuacji gdy kluczowe elementy stanu faktycznego, dotyczące precyzyjnego wskazania zmiany rzędnych terenu poszczególnych nieruchomości zostały ustalone dopiero w II instancji administracyjnej, co skutkowało pozbawieniem strony jednej instancji administracyjnej w zakresie kluczowego dla sprawy ustalenia dotyczącego skali zmiany stosunków wpływających na zakres obowiązków skarżących;

3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. polegające na nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, w sytuacji gdy ustalenia organów o zmianie stanu wody zostały dokonane w oparciu o materiał dowodowy z którego taka okoliczność nie wynika (błąd braku), w tym ustalenia, że sama okoliczność spływania wody z działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] na działki nr [...] i [...] związana z podniesieniem terenu tych działek stanowi zmianę stanu wody, w sytuacji gdy opinia biegłego z zakresu hydrologii wskazuje jednoznacznie, że aktualny kierunek spływania wody jest zbieżny ze stanem naturalnym, co oznacza, że zmiana stanu wody musiałaby wynikać nie z samego podwyższenia terenu działek wpływającego na kierunek spływania wody, a wynikać ze zwiększonego natężenia jej spływania w stosunku do stanu naturalnego, co nie zostało jednak wskazane w opinii biegłego, przy czym w sprawie istnieje znaczące prawdopodobieństwo stwierdzenia, że nie doszło do takiego zwiększenia natężenia spływania wody z uwagi na inną niż naturalna chłonności gruntu na poszczególnych działkach, co oznacza, że ustalenie przez organy I i II instancji okoliczności zmiany stanu wody było nieuprawnione;

4) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. polegające na nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, w sytuacji gdy przedmiotowe decyzje nie zawierały ustaleń stanu faktycznego w zakresie naturalnego stanu wody obejmującego określenie, jakie ilości wody przepływały w tym stanie z działek [...], [...] i [...] na działki [...] i [...] przy uwzględnieniu różnego rodzaju natężenia odpadów, co powinno stanowić punkt wyjścia dla ustalenia, czy aktualny stan wody w zakresie natężenia spływania wody jest inny niż naturalny, a jednocześnie bezpodstawnie wskazywały że taka zmiana stanu wody miała miejsce, w tym wskazywały na konieczność wykonania urządzeń na działkach [...] i [...] z uwagi na możliwość przepływu wody na działki [...] i [...] w przypadkach intensywnych opadów;

5) art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nieprzeprowadzeniu dowodu z załączonego do skargi dokumentu - opinii prywatnej, podczas gdy przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu mieściło się w dopuszczalnym zakresie postępowania dowodowego, jako służące kontroli oceny wiarygodności dowodu z opinii biegłego przeprowadzonego w postępowaniu administracyjnym, przy czym przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu mogło doprowadzić do uznania przez Sąd I instancji, że ocena przedmiotowej opinii biegłego została przeprowadzona przez organy wadliwie, co prowadziłoby do uwzględnienia skargi;

6) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nieuchyleniu zaskarżonych decyzji w wyniku błędnego uznania przez Sąd, że organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny logiczności, rzetelności i spójności opinii biegłego i ustaliły stan faktyczny w oparciu o tę opinię, podczas gdy twierdzenia tej opinii były niespójne i niekompletne, w tym opinia ta pominęła w swoich wnioskach wpływ zagospodarowania wody na działkach nr [...] i [...] na stan wody na tych nieruchomościach, jak również zawierała ona wewnętrznie sprzeczne ustalenia o braku docierania wody z działki nr [...] do działek [...] i [...] przy jednoczesnym wskazywaniu na konieczność wykonania urządzeń na tej działce, co powinno prowadzić do przeprowadzenia dodatkowego dowodu z opinii biegłego mającej na celu zweryfikowanie tej okoliczności i uwzględnienie jej w całościowym obrazie stosunków wodnych;

7) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na nieuchyleniu przedmiotowych decyzji, w sytuacji gdy opinia biegłego z zakresu hydrologii została wykorzystana jako źródło wykładni pojęcia "zmiany stanu wody" w rozumieniu art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (tekst jednolity Dz.U.2017.1121 z 9 czerwca 2017 r. ze zm.; dalej: ustawa - Prawo wodne) oraz wiążące źródło ustalenia zakresu czynności do jakich skarżący mieliby być zobowiązani, przez co opinia ta sama z siebie miałaby przesądzać o wyniku sprawy, przy czym opinia ta wykracza poza zakres ustalenia jakie czynności winny być podjęte w celu usunięcia skutków zmiany wody, wskazując na konieczność podjęcia czynności całkowicie zapobiegającym spływaniu wody na działki nr [...] i [...], nawet w najbardziej ekstremalnych sytuacjach, mimo oczywistych względów, że działki te byłyby zalewane wodą w takich sytuacjach także w naturalnym stanie wody, podczas gdy organy administracji obowiązane są do dokonywania samodzielnej wykładni przepisów prawa i określania zakresu obowiązków stron niniejszego postępowania, co oznaczało sporządzenie opinii biegłego o wykraczającej poza dopuszczalny zakres przedmiotowy i bezrefleksyjne wykorzystanie tej opinii przez organy obu instancji z rzeczywistym pominięciem procesu stosowania prawa materialnego, w tym prowadzące do wydania decyzji nakładającej obowiązki wykraczające poza dyspozycję art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne.

2. naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 29 ust. 1 pkt 1) i art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (tekst jednolity Dz.U. 2017 r. poz. 1121 z dnia 9 czerwca 2017 roku ze zm.; dalej: "ustawa - Prawo wodne") poprzez ich błędną wykładnię polegającą na utożsamieniu "zmiany stosunków wodnych" wyłącznie z aktualnym stanem wody, podczas gdy zmiana stanu wody może być stwierdzona tylko przez porównanie aktualnego stanu wody ze stanem naturalnym, a nadto poprzez utożsamienie go wyłącznie z kierunkiem spływu wody, podczas gdy na zmianę stanu wód składa się także stopień natężenia spływania lub przenikania wody, co doprowadziło do niesłusznego uznania przez Sąd I instancji, że ustalenia stanu faktycznego sprawy dokonane przez organy były kompletne i właściwe;

2) art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do zaakceptowania przez Sąd I instancji nakazania skarżącym wykonania urządzeń wodnych w sposób całkowicie niwelujący uciążliwości związane z wodami, podczas gdy przepis ten ma doprowadzić do zapobiegania szkodom związanym ze zmianą stanu wody, czyli zapobiegać uciążliwościom większym niż naturalne, a nie całkowicie eliminować uciążliwości występujące także naturalnie;

3) art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne poprzez jego błędne zastosowanie prowadzące do zaakceptowania przez Sąd I instancji nałożenia dla działki [...] nakazu wykonania urządzeń, w sytuacji gdy zgodnie z ustaleniami zaskarżonych decyzji woda z tej działki nie dociera do działek nr [...] i [...].

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 188 p.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wójtowi, ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie, a na podstawie art. 203 pkt 1) p.p.s.a. wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżących od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczki postępowania: A.B. i G.S. reprezentowane przez r.pr. wskazały, że zgadzają się z wyrokiem Sądu I instancji. Według autora odpowiedzi na skargę kasacyjną, zarzuty skargi kasacyjnej, pomimo ich mnogości nie zasługują na uwzględnienie albowiem stoją w jaskrawej sprzeczności z zebranym w niniejszej sprawie materiałem dowodowym, a także są w kilku przypadkach są sprzeczne ze stanowiskiem skarżących oraz wzajemnie się wykluczają.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka postępowania – A.B. poparła wyrok Sądu I instancji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka postępowania G.S. wskazała, że wyrok Sądu I instancji jest zgodny z prawem.

W piśmie z 6 sierpnia 2022 r. L.Z. przedstawił swoje stanowisko w sprawie. Według L.Z., wszystkie wybudowane na przedmiotowych działkach budynki zostały wybudowane na podstawie warunków zabudowy a nie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a podniesienie terenu w minimalnym stopniu uniemożliwiającym ich zalewanie nie tylko było zgodne z prawem ale i konieczne aby działki te mogły zostać wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem. W piśmie z 6 sierpnia 2022 r. L.Z. przedstawił odpowiedź na pismo G.S. z 6 czerwca 2022 r.

W piśmie z 12 sierpnia 2022 r. A.B. przedstawiła odpowiedź na pismo L.Z. W piśmie z 26 sierpnia 2022 r. L.Z. przedstawił odpowiedź na pisma: odpowiedź z 26 lipca 2022 r. G.S. na skargę kasacyjną oraz odpowiedź z 25 lipca 2022 r. A.B. na skargę kasacyjną. W piśmie z 6 września 2022 r. G.S. przedstawiła odpowiedź na pismo L.Z. z 6 sierpnia 2022 r.

W piśmie z 19 września 2022 r. A.B. przedstawiła odpowiedź na pismo L.Z. z 6 sierpnia 2022 r. W piśmie z 16 września 2022 r. L.Z. przedstawił "odpowiedź na skargę kasacyjną A.B. z 12 sierpnia 2022 r.".

W piśmie z 8 października 2022 r. L.Z. przedstawił odpowiedź na pismo G.S. z 6 września 2022 r. W piśmie z 8 października 2022 r. L.Z. przedstawił odpowiedź na pismo A.B. z 19 września 2022 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Wszystkie zarzuty przedstawione w petitum skargi kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu nie zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Co do zasady, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji, za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.

Komplementarny charakter zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania oraz powtarzanie zarzutów dotyczących tych samych przepisów postępowania w kilku punktach petitum skargi kasacyjnej powoduje, że uzasadnione jest ich łączne rozpoznanie.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt 1.1),2),3),4) petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do tych zarzutów dotyczących naruszenia art. 151 p.p.s.a. wskazać należy, że naruszenie art. 151 p.p.s.a. mogłoby mieć miejsce jedynie wówczas, gdyby Sąd I instancji - wydając zaskarżone orzeczenie - stwierdził naruszenie prawa (a co nie miało miejsca w niniejszej sprawie), które powinno skutkować uwzględnieniem skargi, a pomimo powyższego ją oddalił. Dopiero ewentualne naruszenie przepisów powiązanych z ww. uregulowaniem decyduje o zasadności zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z 21.05.2024 r., III OSK 4018/21, LEX nr 3724847). Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, a więc nawet wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Naruszenie wskazanego przepisu może natomiast polegać na uznaniu przez sąd, że jest związany zarzutami i wnioskami skargi albo na wyjściu poza granice sprawy. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Sąd zbadał zgodność z prawem zaskarżonego aktu, którym była decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 7 września 2021 r. znak KOA/2554/Wo/21 w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, jak i na mocy art. 135 p.p.s.a. decyzji Wójta Gminy M. z 28 maja 2021 r. nr 301.2021 nakazującą J.D., L.Z., M.Z., M.Z. i K.G. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na działkach sąsiednich w obrębie [...], a więc rozstrzygnął w granicach sprawy, w której została wniesiona skarga. W niniejszej sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a.

Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. polegającego na braku zawarcia w uzasadnieniu wyroku jakichkolwiek względów przemawiających za zasadnością nałożenia obowiązku wykonania na działce numer [...] i [...] konkretnych rozwiązań zawartych w punkcie 2 i 3 decyzji organu I instancji, a jedynie za ogólnym wskazaniem na potrzebę zagospodarowania wód z tych działek oraz na wskazaniu w uzasadnieniu wyroku na zasadność nałożenia obowiązku wykonania na działce nr [...] jedynie kanalizacji deszczowej. Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony zasadniczo w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. II FPS 8/09,ONSAiWSA 2010 r., Nr 3, poz. 39). Przy czym naruszenie to musi być na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując zarzut naruszenia tego przepisu jest zobowiązany jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Natomiast uzasadnienie omawianego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest w istocie polemiką z rozstrzygnięciem Sądu, w szczególności z wykładnią i zastosowaniem przepisów prawa materialnego, co w ramach zarzutów procesowych nie może być skuteczne (zob. wyrok NSA z 17.09.2024 r., III OSK 1982/23, LEX nr 3758659). Sąd I instancji wskazał, że istota sprawy sprowadza się do oceny zgodności z prawem decyzji organów w której nakazano poszczególnym skarżącym wykonanie szczegółowo opisanych w decyzjach urządzeń zapobiegających szkodom na działach sąsiednich w obrębie [...]. Niniejsza sprawa została zainicjowana w 2017 r. i była już przedmiotem kilku rozstrzygnięć organów a także na potrzeby sprawy wykonano kilka opinii biegłych. Sąd I instancji wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu obowiązkiem organu rozpatrującego przedmiotową sprawę było ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki wynikającej z art. 29 p.w., czyli zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt 1.2),3),4),5),6) petitum skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji zasadnie ocenił, że organy nie naruszyły: art. 7; 77 § 1; 80; 107 § 1 i 3 k.p.a. Stąd wszelkie zarzuty zawarte w skardze dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo uznał za bezzasadne.

Ma rację Sąd I instancji, że bezzasadne są zarzuty wskazujące na błędy organów w zakresie ustalenia stanu faktycznego i pominięcie części materiału dowodowego w sprawie. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że organy w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny w niniejszej sprawie biorąc pod uwagę specjalistyczne opinie biegłych, które wykazały bezsprzecznie, że w analizowanej sprawie doszło do zmiany (zaburzenia) stosunków wodnych na wskazanych działkach.

Nie doszło także do zarzucanego w pkt 1.2) petitum skargi kasacyjne naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że organ drugiej instancji ma możliwość wydania decyzji kasacyjnej wyłącznie w sytuacji, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wskazać należy bowiem, że braki w postępowaniu dowodowym nie mogą stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. jedynie w sytuacji, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 § 1 k.p.a. Tym samym zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. poprzedzone być powinno wykazaniem, że ewentualne postępowanie dowodowe przeprowadzone w oparciu o przepis art. 136 § 1 k.p.a. będzie niewystarczające. (zob. wyrok NSA z 16.04.2024 r., III OSK 723/24, LEX nr 3718328). W okolicznościach tej sprawy nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżących kasacyjnie, że elementy stanu faktycznego, dotyczące precyzyjnego wskazania zmiany rzędnych terenu poszczególnych nieruchomości zostały ustalone w II instancji administracyjnej i miały kluczowe znaczenie.

Organ wskazał, że w marcu 2021 r. sporządzona została przez biegłego dr hab. inż. J.L., rzeczoznawcę Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Wodnych i Melioracyjnych w Warszawie opinia stanowiąca aktualizację i uzupełnienie opinii z 2017 r. i 2019 r. z której wynika, że gospodarowanie wodą na działkach objętych ekspertyzą od października 2019 r. nie zmieniło się, dlatego wnioski sformułowane wcześniej pozostają aktualne. Ponadto zaznaczył, że biegły stwierdził, że woda z działek nr nr [...], [...] i nr [...] nie może grawitacyjnie spłynąć na działkę nr [...], nie może tym samym powodować na niej szkód. Natomiast w czasie opadów burzowych może spłynąć - poprzez działkę nr [...] - na działkę nr [...] i powodować szkody. W celu zapobieżenia tym szkodom należy wodę z działek nr [...], [...] i nr [...] zagospodarować w ich granicach poprzez wykonanie zbiorników wodnych o pojemności ok. 9 m³.

Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 15 k.p.a. przedstawiony w pkt 1.2) petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania oznacza, że każda sprawa administracyjna, jeżeli zawiśnie przed organem drugiej instancji na skutek wniesienia przez stronę środka zaskarżenia, wymaga przede wszystkim ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Obowiązujący model postępowania odwoławczego nie ma charakteru kasacyjnego, co wyklucza ograniczenie postępowania przed organem drugiej instancji jedynie do kontroli orzeczenia wydanego przez organ pierwszej instancji. Zasada dwuinstancyjności jest zrealizowana, gdy rozstrzygnięcia obu organów zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez nie postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone, czyli postępowania merytorycznego w zakresie ustalenia stanu faktycznego, zebrania i oceny dowodów, przeanalizowania wszystkich argumentów i żądań strony oraz rozważań prawnych stosownych dla rozstrzygnięcia. Wszystko to powinno znaleźć dodatkowo odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza zatem obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji (postanowienia), a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, aby rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (zob. wyrok NSA z 14.05.2024 r., III OSK 1303/23, LEX nr 3719558).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 7 września 2021 r. znak KOA/2554/Wo/21, spełnia prawem przewidziane wymagania i odnosi się do wszystkich zasadniczych elementów postępowania administracyjnego, a zatem w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 80 k.p.a. przedstawiony w pkt. 1.3),4),5),6) petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta przez organ i Sąd I instancji doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być zatem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego (zob. wyrok NSA z 14.03.2024 r., III OSK 3287/21, LEX nr 3701871). Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że organy prowadzące postępowanie nie naruszyły powołanych w skardze przepisów postępowania, zaś materiał zgromadzony w sprawie był wystarczający do podjęcia decyzji kończącej postępowanie w sprawie i umożliwiał stwierdzenie, że podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Należy przy tym zauważyć, że wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Przy czym zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W niniejszej sprawie wszystkie istotne okoliczności zostały wyjaśnione.

Zgodzić należy się z oceną Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie organy w sposób prawidłowy ustaliły, że doszło do zmiany stanu wody na gruncie przez podwyższenie terenu na dz. nr [...], [...], gdzie podwyższenie terenu nastąpiło o 0,39 - 0,97 m, na dz. nr [...] o 0,20-0,42 m, zaś dz. nr [...] o 0,04-0,30 m, natomiast dz. nr [...] o 0,25-0,36 m. Z opinii biegłych wynika, że drenaż ul. [...] jest niewydolny jak również niewłaściwe jest zagospodarowanie wody na dz. nr [...], nr [...], nr [...], których teren został podwyższony względem naturalnego ukształtowania terenu. Woda z dz. nr [...] i dz. nr [...] spływa na dz. nr [...], a następnie odpływa w kierunku dz. nr [...] i dz. nr [...], powodując pogorszenie stanu wody na gruncie i szkody.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 84 § 1 k.p.a. przedstawiony w pkt 1.3),4),5),6),7) petitum skargi kasacyjnej. Wszystkie te zarzuty dotyczą opinii biegłego. Odnoszą się do tych zarzutów wyjaśnić należy, że w trafnej ocenie Sądu I instancji prawidłowo przyjęły organy, że nałożenie obowiązku wykonania kanalizacji deszczowej na dz. nr [...], wraz z obowiązkiem prawidłowego zagospodarowania wód opadowych na działkach położonych po jej wschodniej stronie, daje realną szansę na poprawę stanu wody na działkach objętych postępowaniem, skoro na dz. nr [...] napływają wody z innych nieruchomości. Powyższe wynika wprost ze wszystkich opinii zgromadzonych w sprawie i szczegółowych wyjaśnień biegłego. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że sporządzone na potrzeby niniejszego postępowania opinie (w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a.) podlegały również ocenie przez rozpoznające sprawę organy. Ma rację Sąd I instancji, że organy w sposób prawidłowy oceniły je jako jasne, logiczne, spójne i wiarygodne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tym składzie treść opinii ocenionych prawidłowo przez orzekające organy i Sąd I instancji nie tworzyła wątpliwości w zakresie logiczności, zupełności, spójności jej elementów. Zgodzić należy się Sądem I instancji, że dodatkowo organy zasadnie wskazały, że wyciągnięte przez biegłego wnioski nie są ze sobą sprzeczne. Słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że ocena dokonana przez organy miała charakter formalny, bowiem niedopuszczalne jest wkraczanie w merytoryczną zasadność takiej opinii, a to z racji tego, że w przeciwieństwie do biegłego, organ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi. Organy przyjęły, że nie było żadnych podstaw do podważenia wiarygodności sporządzonych na potrzeby postępowania opinii biegłego, zaś wszelkie zarzuty sprowadzały się do polemiki z ustaleniami faktycznymi i nie wskazywały na konkretne uchybienia zarówno w przeprowadzonym postępowaniu, jak i w sporządzonych w toku postępowania opiniach.

Zasadnie Sąd I instancji nie zgodził się ze stanowiskiem skarżących, że w niniejszej sprawie "podniesienie terenu na wszystkich działkach nie oznaczało zmiany stanu wód, a przywrócenie stanu naturalnego". Prawidłowo podkreślił Sąd I instancji, że celem postępowania nie jest uregulowanie stanu wody na gruntach w okolicy, lecz ustalenie, czy zaszły konkretne wymienione w art. 29 ust. 3 p.w. przesłanki (zmiana stanu wody ze szkodą dla gruntów sąsiednich) oraz nałożenie na stronę konkretnego obowiązku - przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Ma rację Sąd I instancji, że prowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające ma wykazać, czy zmiana nastąpiła oraz czy miała ona wpływ na panujący na gruncie stan wody. Konieczne jest także ustalenie, czy zaistniała zmiana pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z powstałą na gruncie szkodą.

Samo naruszenie stanu wody na gruncie należy rozumieć, jako ingerencję w teren działki skutkującą zmianą zastanego stanu gospodarki wodnej na tym gruncie, np. ingerencją, na skutek której nastąpiła zmiana kierunku czy też intensywności spływu wód z terenu działki, z której naruszenia dokonano na teren działek sąsiednich.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji uznać należy za w pełni zasadne. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia i nie wymagał uzupełnienia. Dalsze mnożenie dowodów przez organy administracji jest całkowicie niecelowe. Ocena materiału dowodowego jest prawidłowa i nie nosi cech dowolności. Dokonując oceny materiału dowodowego organy nie naruszyły zasad logiki, jak również ocena ta nie jest sprzeczna z doświadczeniem życiowym.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. przedstawiony w pkt 1.2),3),4),5),6),7) petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., powtórzonego w pkt 1.2),3),4),5),6),7) petitum skargi kasacyjnej wyjaśnić należy, że skarżący kasacyjnie łączą ten zarzut z błędami w zakresie ustalenia stanu faktycznego, a nie z treścią uzasadnienia decyzji organów I i II instancji. Przez zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. skarżący kasacyjnie wskazują na możliwość przedstawienia odmiennej oceny dowodów od tej, którą prezentują orzekające w sprawie organy administracji. W okolicznościach tej sprawy nie oznacza to, że ocena dokonana przez organ administracji jest oceną błędną. Jak podnoszą to w ramach tego zarzutu skarżący kasacyjnie. Należy jednoznacznie stwierdzić, że uzasadnienia decyzji organów I i II instancji w niniejszej sprawie zostały skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Organy I i II instancji nie zbyły milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniosły się do faktów istotnych dla niniejszej sprawy, gdyż wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które miały znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, zostały rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane. Mając na względzie powyższe uwagi Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje podstaw do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, że uzasadnienie organu odwoławczego nie odpowiada treści art. 107 § 3 k.p.a.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. przedstawiony w pkt 1.5) petitum skargi kasacyjnej polegający na nieprzeprowadzeniu dowodu z załączonego do skargi dokumentu - opinii prywatnej, podczas gdy w ocenie skarżących kasacyjnie przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu mieściło się w dopuszczalnym zakresie postępowania dowodowego, jako służące kontroli oceny wiarygodności dowodu z opinii biegłego przeprowadzonego w postępowaniu administracyjnym. Odnosząc się do tego zarzutu zgodzić należy się z Sądem I instancji, że zasadnie uznano, że opinia hydrologiczna określająca warunki gruntowo-wodne na dz. nr [...] i opinia kierownika budowy inwestycji na dz. nr [...] nie mają wpływu na wynik niniejszego postępowania skoro, z uwagi na toczące się przed PINB postępowaniem w sprawie podwyższenia terenu i niezgodnym z projektem budowlanym wykonaniem budynku na dz. nr [...], zaskarżona decyzja nie dotyczy stanu wody na tej działce ani jego wpływu na grunty sąsiednie. Stąd też prawidłowo Sąd I instancji za niecelowe uznał przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w niniejszej sprawie.

Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania stanu faktycznego sprawy. Tym samym w postępowaniu przed sądem administracyjnym strona nie może oczekiwać, iż sąd będzie prowadził postępowanie dowodowe i ustalał stan faktyczny sprawy. Z art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, że postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone wyłącznie do dowodów z dokumentów. Prowadzenie jakichkolwiek innych dowodów poza dowodami z dokumentów, np. dowodu ze zdjęć, opinii biegłego czy też oględzin, jest niedopuszczalne (zob. wyrok NSA z 11.06.2024 r., II OSK 2243/21, LEX nr 3759721).

W drugiej kolejności wyjaśnić należy, że nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego przedstawione w pkt 2.1),2),3) petitum skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia: art. 29 ust. 1 pkt 1) i art. 29 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U. z 2017r. poz.1121, dalej: p.w.), przez ich błędną wykładnię. Również treść zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i błędne zastosowanie ma charakter komplementarny co uzasadniało łączne odniesie się do nich przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Odnosząc się do tych zarzutów wyjaśnić należy, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 29 ust. 1 pkt 1 i 29 ust. 3 p.w. oraz zaakceptował prawidłowe zastosowanie przez orzekające organy art. 29 ust. 3 p.w. co w konsekwencji spowodowało prawidłowe nakazanie J.D., L.Z., M.Z., M.Z. i K.G. wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działkach sąsiednich w obrębie [...]. Sąd I instancji zasadnie wyjaśnił, że na potrzeby niniejszego postępowania w październiku 2017 r. oraz w październiku 2019 r., na zlecenie organu I instancji, przez biegłego dr hab. inż. J.L., rzeczoznawcę Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Wodnych i Melioracyjnych w Warszawie, sporządzona została opinia w sprawie zmiany stanu wody na gruncie na dz. nr [...], [...] i nr [...] z obrębu [...]. Dnia 20 grudnia 2020r. biegły uzupełnił opinie o odpowiedzi na pytania przedstawione przez organ I instancji w zakresie zastosowania konkretnych rozwiązań na działkach objętych postępowaniem. Dodatkowo w marcu 2021 r. sporządzona została przez biegłego dr hab. inż. J.L., rzeczoznawcę Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Wodnych i Melioracyjnych w Warszawie opinia stanowiąca aktualizację i uzupełnienie opinii z 2017 r. i 2019 r. Należy w pełni podzielić pogląd Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie nałożenie w decyzjach przez organy obowiązków na właścicieli poszczególnych dz. nr [...], nr [...] i nr [...], odpowiada zaleceniom wynikającym z opinii biegłego i znajduje potwierdzenie w zgromadzonym i obszernym materiale dowodowym. W niniejszej sprawie organy w sposób prawidłowy i jednoznaczny ustaliły, że doszło do zmiany stanu wody na gruncie przez podwyższenie terenu na dz. nr [...], [...], gdzie podwyższenie terenu nastąpiło o 0,39 - 0,97 m, na dz. nr [...] o 0,20-0,42 m, zaś dz. nr [...] o 0,04-0,30 m, natomiast dz. nr [...] o 0,25-0,36 m. Z opinii biegłych wynika, że drenaż ul. [...] jest niewydolny jak również niewłaściwe jest zagospodarowanie wody na dz. nr [...], nr [...], nr [...], których teren został podwyższony względem naturalnego ukształtowania terenu. Woda z dz. nr [...] i dz. nr [...] spływa na dz. nr [...], a następnie odpływa w kierunku dz. nr [...] i dz. nr [...], powodując pogorszenie stosunków wodnych i szkody. W niniejszej sprawie nałożenie obowiązku wykonania kanalizacji deszczowej na dz. nr [...], wraz z obowiązkiem prawidłowego zagospodarowania wód opadowych na działkach położonych po jej wschodniej stronie, daje realną szansę na poprawę stanu wody na działkach objętych postępowaniem, skoro na dz. nr [...] napływają wody z innych nieruchomości. Powyższe wynika wprost ze wszystkich opinii zgromadzonych w sprawie i szczegółowych wyjaśnień biegłego.

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w pkt 2.1),2),3) petitum skargi kasacyjne wskazać należy, że z treści art. 29 ust. 1 pkt 1) p.w. wynika jednoznaczny zakaz zmiany stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że niezrozumiałe jest twierdzenie skarżących, że w niniejszej sprawie "podniesienie terenu na wszystkich działkach nie oznaczało zmiany stanu wód, a przywrócenie stanu naturalnego". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, który należy podzielić w niniejszej sprawie, że " (...) przez stan wody na gruncie, o jakim mowa w art. 29 ust. 1 Prawa wodnego należy rozumieć zarówno naturalny stan wody na gruncie jak i stan wody na gruncie, który powstał w wyniku legalnego zagospodarowania terenu, np. w wyniku budowy określonych obiektów budowlanych, a zatem nie tylko naturalne ukształtowanie terenu, ale i takie, które jest wynikiem działań inwestycyjnych znajdujących umocowanie w stosownych decyzjach. Inaczej mówiąc chodzi o ustabilizowany stan wywołany określonym zagospodarowaniem terenu, który może być, jako istniejący stan wody na gruncie, przedmiotem rozważań zmian tego stanu w aspekcie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego". (zob. wyrok NSA z 18 sierpnia 2016 r., II OSK 2918/14, LEX nr 2135973, wyrok NSA z 26.05.2023 r., III OSK 2277/21, LEX nr 3704457).

Do zmiany stanu wód na gruncie dochodzi także wówczas, gdy zmiany te są następstwem legalnie wykonywanych robót budowalnych. Takie stanowisko prezentowane jest w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych i skład orzekający w niniejszej sprawie to stanowisko podziela (zob. wyrok NSA z 10.05.2023 r., III OSK 2192/21, LEX nr 3562972).

W piśmiennictwie także podkreśla się, że z brzmienia art. 29 Prawa wodnego należy wywieść ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie (por. Kałużny Mirosław, Prawo wodne. Komentarz, wyd. II). Odmienna interpretacja ww. przepisów która sprowadzała się do tego, że adresatem obowiązków nakładanych na podstawie analizowanych przepisów może być tylko właściciel gruntu, który sprzecznie z prawem, a więc na skutek nielegalnych działań, spowodował zmiany stanu wód na gruncie ze szkodą na grunty sąsiednie byłaby zaprzeczeniem celu dla którego przepis art. 29 ust. 1 i ust. 3 p.w. został wprowadzony do polskiego sytemu prawnego. Tak jak wskazano powyżej zarówno z orzecznictwa jak i piśmiennictwa prawniczego wynika, że każde działanie właściciela gruntu (nawet na podstawie legalnych np. decyzji administracyjnych) podlega ochronie na podstawie art. 29 p.w. (zob. wyrok NSA z 10.05.2023 r., III OSK 2192/21, LEX nr 3562972).

Z powyższych względów zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej okazały się niezasadne i dlatego, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.