Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 413/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 67 ust. 1 pkt 4, art. 72 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi Z. H. (H.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 30 stycznia 2023 r. nr SKO.K/41.3/2187/2022/22076/EŚ w przedmiocie unieważnienia egzaminu na prawo jazdy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 grudnia 2022 r., nr [...] Marszałek Województwa [...] (dalej: "organ I instancji"), działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 67 ust. 1 pkt 4, art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm., dalej w skrócie: "u.k.p."), unieważnił egzaminy państwowe na prawo jazdy kategorii "B" przeprowadzone wobec Z. H. (poprzednio G., dalej w skrócie: "skarżąca") w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. tj.: egzamin teoretyczny przeprowadzony w dniu 8 marca 2017 r. oraz egzamin praktyczny przeprowadzony w dniu 16 marca 2017 r. przez egzaminatora B. Z..

Postępowanie administracyjne w sprawie unieważnienia przedmiotowych egzaminów zostało wszczęte w dniu 7 października 2022 r. na skutek wpływu do Kancelarii Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] pisma z Urzędu Miasta w K., w którym poinformowano o wznowieniu postępowania w sprawie uprawnień do kierowania pojazdami w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. Wydział II Karny z dnia [...] sygn. akt [...], dotyczącym K. P. i P. J. Z treści tego wyroku wynika, iż w zaświadczeniach dotyczących ukończenia wymaganych zajęć szkoleniowych kursu nauki jazdy została poświadczona nieprawda.

W dalszej kolejności organ I instancji wskazał, iż skarżąca przystąpiła do egzaminu teoretycznego i praktycznego w okresie obowiązywania przepisów u.k.p., w tym art. 27 ust. 4, art. 23 ust. 2 pkt 1 i 3, art. 72 ust. 1 pkt 1. Podał, że przywołanym wyrokiem uznano K. P. "za winnego popełnienia zarzucanych mu i opisanych w punktach 1-177 czynów, opisane czyny stanowią występki z art. 271 § 1 i 3 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i przy zast. art. 12 k.k.", dodatkowo uznano P. J. za winnego popełnienia zarzucanych mu i opisanych w punktach 1-176 czynów stanowiących występki z art. 271 § 1 i 3 k.k. Wobec powyższego skarżąca w procesie ubiegania się o prawo jazdy kategorii "B" posługiwała się dokumentem, w którym poświadczono nieprawdę, gdyż otrzymała zaświadczenie potwierdzające, iż odbyła wszystkie wymagane zajęcia szkoleniowe, co w rzeczywistości było nieprawdą. Wobec stwierdzenia przez Sąd Rejonowy w M. faktu, poświadczenia w przedmiotowym zaświadczeniu nieprawdy, w ocenie organu I instancji skarżąca przystąpiła do egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy kategorii "B" jako osoba nie spełniająca wymogów określonych w art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. a) i lit. b) u.k.p., dlatego też nie spełniała wymogów art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., tj. nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. W tej sytuacji, uzasadnione jest stwierdzenie, że egzaminowi została poddana osoba nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, zatem istnieją podstawy do zastosowania art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p. i w sprawie nie mają zastosowania regulacje dotyczące przedawnienia.

W odwołaniu skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika podkreśliła, iż jako uczestnik kursu pozostawała w uzasadnionym przekonaniu, że szkoła nauki jazdy, znajdująca się zgodnie z art. 43 u.k.p. pod nadzorem starosty, działa zgodnie z prawem i w jego granicach. Ponadto działalność w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców jest działalnością regulowaną. Osoba fizyczna nie posiada natomiast żadnych dodatkowych, a tym bardziej szerszych niż starosta, możliwości kontroli bądź nadzoru takiego podmiotu. Zwróciła również uwagę, iż z konstytucyjnej zasady zaufania obywatela do Państwa i zaufania do stanowionego przez Państwo prawa, wywodzi się zasada ochrony tzw. stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, odzwierciedlona w art. 16 k.p.a., zgodnie z którą adresat ostatecznej decyzji administracyjnej powinien pozostawać w zaufaniu do tego, że jego sytuacja prawna, ukształtowana taką decyzją, nie ulegnie nagłej, nieprzewidzianej zmianie, której nie można się było spodziewać w czasie wydawania decyzji - zwłaszcza po wielu latach od jej wydania, jak to miało miejsce w przypadku skarżącej, iż nie miała możliwości ani też żadnych podstaw by w trakcie kursu ani po jego ukończeniu oraz po zdaniu egzaminu państwowego podejrzewać, że działalność prowadzona przez szkolę jazdy była nielegalna. Złożenie egzaminu państwowego pozostaje w jej ocenie prawem słusznie nabytym, które nie może zostać odebrane przez zaniedbania i niedopatrzenia organów państwowych, zwłaszcza po kilku latach od zdobycia uprawnień. Obowiązek nadzoru i weryfikacji sposobu wykonywania działalności regulowanej, spoczywał bowiem na organach państwa.

Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "SKO"), w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), decyzją z dnia 30 stycznia 2023 r., nr SKO.K/41.3/2187/2022/22076/EŚ, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przedstawieniu przebiegu postępowania i przytoczeniu podstaw normatywnych oraz części sentencji wyroku Sądu Rejonowego w M., SKO stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiła przesłanka unieważnienia egzaminów państwowych na prawo jazdy kategorii "B" przeprowadzonych wobec skarżącej. Z treści wyroku karnego natomiast, że zaświadczenie o ukończeniu kursu podstawowego, które było podstawą przeprowadzenia egzaminu, dotknięte jest fałszem intelektualnym. Wobec tego, zdaniem SKO skarżąca przystąpiła do egzaminu na prawo jazdy kategorii B jako osoba niespełniająca wymogów określonych w art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. b u.k.p., zatem nie spełniała wymogów art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., gdyż nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, iż przepisu art. 11 ust. 1 u.k.p. wynika, że odbycie szkolenia jest odrębnym od zdania egzaminu warunkiem wydania prawa jazdy. Brak zaświadczenia o ukończeniu szkolenia wyklucza możliwość dopuszczenia danej osoby do egzaminu państwowego, art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. I OSK 2445/14). W ocenie SKO kwestie podniesione w odwołaniu nie mogły wpłynąć na wynik sprawy, z uwagi na związany charakter decyzji o unieważnieniu egzaminu. W razie wystąpienia okoliczności wskazanych w treści przepisu art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p., organ obowiązany jest wydać decyzję o unieważnieniu egzaminu. Potwierdzony wyrokiem sądu jako dokumentem urzędowym, fałsz intelektualny, którym dotknięte jest ww. zaświadczenie oznacza, że skarżąca przystąpiła do egzaminu teoretycznego oraz praktycznego na prawo jazdy kat. B jako osoba niespełniająca obowiązujących wówczas wymogów stawianych osobom przystępującym do egzaminu na prawo jazdy. W związku z tymi ustaleniami, opartymi na prawomocnym wyroku sądu karnego, SKO uznało, skarżąca przystąpiła do egzaminów państwowych bez uzyskania wymaganego prawem zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia.

Postanowieniem z dnia 14 marca 2023 r., nr SKO.K/41.3/396/2023/4961/EŚ, SKO wstrzymało z urzędu wykonanie własnej decyzji z dnia 30 stycznia 2023 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję SKO wniosła skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, podnosząc zarzuty:

I. Naruszenia przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez uznanie, że skarżąca nie odbyła wymaganego szkolenia, podczas gdy szkolenie oraz egzamin wewnętrzny w całości został przez Skarżącą zrealizowany;

2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na przyjęciu, bez stosownego wyjaśnienia, iż stwierdzona prawomocnym wyrokiem fałszywość zaświadczenia jest równoznaczna z niewypełnieniem przesłanki warunkującej uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami, podczas gdy domniemanie wynikające z dokumentu urzędowego jakim jest zaświadczenie ma charakter wzruszalny, a zachodziło prawdopodobieństwo wystąpienia okoliczności wskazujące na to, że jest ono niezgodne ze stanem rzeczywistym bowiem skarżąca odbyła wymagane prawem szkolenie oraz odbyła egzamin wewnętrzny;

3. art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela i nieprzeprowadzenie postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa;

4. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w której brak jest odniesienia do zarzutów odwołania i zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;

5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy prawidłowe było jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego;

6. art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego zastosowanie i uznanie, że zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania, podczas gdy sfałszowane podpisy nie są bezwzględnym świadectwem na to, że szkolenie się nie odbyło i Skarżąca go nie ukończyła.

II. Naruszenia przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 11 ust. 1 w zw. z art. 23 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżąca nie odbyła kursu na prawo jazdy i nie zdała egzaminu wewnętrznego, podczas gdy odbyła w całości kurs i zdała wewnętrzny egzamin, tylko nie potwierdziła tego faktu pisemnie, jednak nie można uznać, że nie odbyła go wyłącznie w oparciu o ustalenia zawarte w w/w wyroku karnym, istnieją bowiem inne formy potwierdzenia jej obecności;

2. art. 2 Konstytucji poprzez błędne wyważenie wartości, udzielając bezwzględnego prymatu zasadzie legalizmu, a nie uwzględniając jednocześnie specyfiki sprawy, w której zachodziła konieczność poszanowania zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i umorzenia postępowania oraz wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że szkolenie oraz egzamin wewnętrzny został przez nią w całości zrealizowany. Natomiast organy nie starały się wyjaśnić okoliczności związanych ze szkoleniem teoretycznym i egzaminem praktycznym, choćby przez jej wysłuchanie i świadków. W jej ocenie samo sfałszowanie podpisu na karcie obecności nie może wskazywać, że nie była obecna na kursie. Była przekonana, że dokumentacja jaką ośrodek prowadzi jest rzetelna i kompletna. Podtrzymała również argumentacje przedstawioną w treści odwołania przywołując w tym zakresie wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2017 r. sygn. I OSK 663/15. Zaakcentowała, że zaświadczenie wydawane osobie, która odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii jest dokumentem urzędowym, któremu przysługuje szczególna moc dowodowa, a jeśli zachodziło prawdopodobieństwo, że jest ono niezgodne ze stanem rzeczywistym, to organy powinny podjąć w tym zakresie czynności wyjaśniające. O spełnieniu przesłanki koniecznej do uzyskania prawa jazdy nie decyduje samo zaświadczenie, ale fakt odbycia szkolenia. Stwierdzona prawomocnym wyrokiem fałszywość zaświadczenie nie oznacza, że szkolenia nie odbyła. Wątpliwości winny natomiast zgodnie z art. 81a k.p.a. zostać rozstrzygnięcie na jej korzyść. Podniosła, iż to zasada zaufania obywatela do państwa powinna mieć pierwszeństwo w wydawaniu decyzji administracyjnych. Podkreśliła, że art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p. jednoznacznie daje uprawnienia do otrzymania prawa jazdy osobie, która odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy określonej kategorii. Jednocześnie żaden przepis prawa nie wymienia warunków formalnych, jakie mają spełniać dokumenty poświadczające udział w szkoleniu, zatem sytuacja naraża ją na stres i utratę poczucia bezpieczeństwa, skoro po tylu latach nieoczekiwanie i bez własnej winy traci prawo jazdy.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 14 marca 2023 r. SKO wstrzymało z urzędu wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja SKO z dnia 30 stycznia 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 6 grudnia 2022 r. w przedmiocie unieważnienia egzaminów państwowych na prawo jazdy kategorii "B" przeprowadzonych wobec skarżącej w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K., tj.: egzaminu teoretycznego - w dniu 8 marca 2017 r. oraz egzaminu praktycznego - w dniu 16 marca 2017 r. Natomiast jej rozpatrzenie nastąpiło w trybie uproszczonym z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek w tym przedmiocie, przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez skarżącą, w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku (por. art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy u.k.p. Stosownie do treści art. 67 ust. 1 pkt 4 u.k.p. marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych, o których mowa w art. 51, w ramach którego to nadzoru m.in. unieważnia egzamin. Jak wynika natomiast z przepisu art. 51 ust. 2 egzamin państwowy składa się z części teoretycznej oraz z części praktycznej. Z kolei zgodnie z brzmieniem art. 72 ust. 1 u.k.p. marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli:

1) egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2;

2) był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.

Marszałek województwa unieważnia egzamin państwowy: 1) z urzędu, 2) na wniosek dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego (ust. 2). Unieważniony egzamin przeprowadza się ponownie na koszt wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego (ust. 3). Przywołany przepis art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p. stał się podstawą, w niniejszej sprawie, unieważnienia egzaminów państwowych - zarówno egzaminu teoretycznego jak i praktycznego. Stosowanie do tej regulacji unieważnienie egzaminu państwowego może nastąpić w sytuacji, gdy egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2 u.k.p. Jak stanowił pkt 5 przywołanego ust. 2 artykułu 50 nie może być egzaminowana osoba: nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia.

W rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej orzekające w sprawie uznały, że w dniu przystąpienia do egzaminów skarżąca nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, o którym mowa w art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., zatem była osobą nieuprawnioną do egzaminowania. Stanowisko to zostało oparte o prawomocne orzeczenie Sądu Rejonowego w M. Wydział II Karny z dnia [...] sygn. akt [...] W wyroku tym uznano K. P. "za winnego popełnienia zarzucanych mu i opisanych w punktach 1-177 czynów". Dla niniejszej sprawy istotny pozostaje pkt 167 (czyny zakwalifikowane jako występki z art. 271 § 1 i 3 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz art. 12 k.k.), z którego wynika, iż K. P. (...) "w bliżej nieustalonych dniach w okresie od dnia 18 września 2016 r. do dnia 24 października 2016 r. w M., w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, będąc właścicielem Ośrodka Szkolenia Kierowców K. P. z/s w M., będąc osobą uprawnioną na podstawie przepisu art. 26 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami do wystawienia dokumentów,

- w dokumencie w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia kursanta Ż.G. poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to faktu odbycia przez w/wym kursanta wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także ukończenia przez kursanta wymaganego przez art. 23 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami egzaminu praktycznego wewnętrznego i egzaminu teoretycznego wewnętrznego oraz działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą poświadczył nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to faktu odbycia przez w/wym kursanta wymaganej przez art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami nauki udzielania pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych,

- jak również w dokumencie w postaci arkusza przebiegu egzaminu praktycznego Ż. G. poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to wymaganego przez art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, faktu odbycia i ukończenia przez w/wym praktycznego egzaminu wewnętrznego,

- a nadto w dokumencie w postaci zaświadczenia nr [...] datowanego na dzień 24 października 2016 roku o ukończeniu szkolenia podstawowego poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a top faktu ukończenia przez kursanta Z.G. wszystkich wymaganych przez ustawę z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami zajęć szkoleniowych, przy czym dopuścił się tego czynu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w nieustalonej kwocie, a nadto, w celu użycia za autentyczny, p[odrobił w/wym dokument w postaci karty przeprowadzonych zajęć, poprzez nakreślenie w nim podpisów Z.G.". (cytat wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...]sygn. akt[...] ).

Wskazanym wyrokiem uznano również P. J. za winnego popełnienia zarzucanych mu i opisanych w punktach 1-176 czynów stanowiących występki z art. 271 § 1 i 3 k.k., z których wynika, iż P. J. działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą, będąc osobą uprawnioną na podstawie przepisu z art. 26 ust. 5 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami do wystawienia dokumentu w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia na prawo jazdy w dokumencie w postaci karty przeprowadzonych zajęć, poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to co do faktu odbycia przez w/wym wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami zajęć - nauki udzielania pierwszej pomocy przeprowadzonych w formie wykładów i zajęć praktycznych, przy czym dopuścił się tego czynu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej (por. wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] sygn. akt [...]).

Na dzień przystąpienia przez skarżącą do egzaminów obowiązywała treść art. 27 ust. 4 u.k.p., zgodnie z którą, ośrodek szkolenia kierowców lub inny podmiot prowadzący szkolenie wydaje osobie ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub uprawnienia do kierowania tramwajem zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, jeżeli osoba ta:

1) uczestniczyła:

a) w minimum 80% przewidzianych w programie zajęć, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1 oraz w art. 23 ust. 5 pkt 1,

b) we wszystkich przewidzianych w programie zajęciach, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz w art. 23 ust. 5 pkt 2-4;

2) uzyskała pozytywny wynik egzaminu wewnętrznego lub ćwiczeń sprawdzających, o których mowa w art. 23 ust. 5 pkt 3.

W myśl regulacji art. 23 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami szkolenie osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem lub pojazdem silnikowym jest prowadzone zgodnie z programem szkolenia i obejmuje:

1) część teoretyczną przeprowadzaną w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie: a) podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, b) obowiązków i praw kierującego pojazdem;

2) część praktyczną w zakresie kierowania pojazdem przeprowadzaną: a) na placu manewrowym, b) w ruchu miejskim oraz c) w ruchu poza obszarem zabudowanym;

3) naukę udzielania pierwszej pomocy przeprowadzaną w formie wykładów i zajęć praktycznych;

4) kontrolne sprawdzenie poziomu osiągniętej wiedzy i umiejętności.

Przywołane przepisy precyzyjnie wskazują warunki konieczne do wydania zaświadczenia o ukończeniu szkolenia, o którym mowa w art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p. W tym kontekście podkreślenia wymaga, iż jak wynika z sentencji wyroku o sygn. [...] (dot. K. P.) poświadczenie nieprawdy dotyczyło kilku niezależnych okoliczności mających znaczenie prawne to jest w szczególności:

- faktu odbycia przez skarżącą wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 u.k.p. zajęć części teoretycznej;

- faktu odbycia przez skarżącą wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. nauki udzielania pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych,

- faktu ukończenia przez skarżącą wymaganego przez art. 23 ust. 2 pkt 4 u.k.p. egzaminu praktycznego wewnętrznego i egzaminu teoretycznego wewnętrznego,

- faktu ukończenia przez skarżącą wszystkich wymaganych przez u.k.p. zajęć szkoleniowych.

Ponadto, Sąd karny stwierdził, podrobienie, w celu użycia za autentyczny, dokumentu w postaci karty przeprowadzonych zajęć skarżącej, podrobienie, w celu użycia za autentyczny arkusza przebiegu egzaminu praktycznego wewnętrznego skarżącej, a także podrobienie, w celu użycia za autentyczny, dokumentu w postaci zaświadczenia nr [...].

Poświadczenie nieprawdy w dokumencie w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia, co do okoliczności mającej znaczenie prawne – co do faktu odbycia przez skarżącą wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. nauki udzielania pierwszej pomocy, zostało także stwierdzone.

Stosownie do art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. b w zw. z art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p., szkolenie osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym obejmuje m.in. naukę udzielania pierwszej pomocy przeprowadzaną w formie wykładów i zajęć praktycznych (art. 23 ust. 2 pkt 3), natomiast wydanie zaświadczenia o ukończeniu szkolenia wymaga uprzedniego udziału we wszystkich przewidzianych w programie zajęciach - nauki udzielania pierwszej pomocy (art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. b).

Uwzględniając, iż nie może być egzaminowana osoba nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia (art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p.), a "wymagane" szkolenie jak wynika z ww. przepisów obejmuje naukę udzielania pierwszej pomocy w pełnym wymiarze (udziału przez kursanta we wszystkich zajęciach), zatem stwierdzenie prawomocnym wyrokiem "poświadczenia nieprawdy (m.in.) co do faktu odbycia przez Skarżącą wymaganej przez art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. nauki udzielania pierwszej pomocy", uzasadniało stwierdzenie, że egzaminowi została poddana osoba nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia (art. 50 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p.), co obligowało organ I instancji do unieważnienia egzaminu państwowego. Do podobnych wniosków musi doprowadzić stwierdzenie poświadczenie nieprawdy co do faktu ukończenia przez skarżącą wszystkich wymaganych przez przepisy u.k.p. egzaminów (praktycznego wewnętrznego i teoretycznego wewnętrznego - art. 27 ust. 4 pkt 2). Wymogiem dla wydania zaświadczenia o ukończeniu szkolenia jest także (m.in.) udział w minimum 80% przewidzianych w programie zajęć "części teoretycznej przeprowadzanej w formie wykładów i ćwiczeń" (art. 23 ust. 2 pkt 1), w tym przypadku, sentencja wyroku karnego o sygn. [...] nie precyzuje jednak w jakim zakresie poświadczenie nieprawdy co do okoliczności mającej znaczenie prawne - faktu odbycia przez skarżącą wymaganych art. 23 ust. 2 pkt 1 u.k.p. zajęć części teoretycznej, dotyczy konkretnej części wpisów, co ewentualnie mogłoby rodzić wątpliwości czy "wymagane" szkolenie, obejmujące (m.in.) udział w w/w minimum 80% przewidzianych w programie zajęć części teoretycznej, zostało przez skarżącą faktycznie zrealizowane.

Sąd karny uznał oskarżonego K. P. za winnego m.in. popełnienia zarzucanych mu i opisanych w pkt 22 czynów stanowiących występki z art. 271 § 1 i 3 k.k. i art. 270 § 1 k.k., oraz uznał oskarżonego P. J. za winnego popełnienia zarzucanych mu i opisanych w pkt 22 czynów stanowiących występki z art. 271 § 1 i 3 k.k. Są to odrębne czyny zabronione.

Stosownie do treści art. 270 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny - kto, w celu użycia za autentyczny, podrabia lub przerabia dokument lub takiego dokumentu jako autentycznego używa, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Dobrem chronionym w przypadku przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów jest pewność obrotu prawnego, opierająca się na zaufaniu do dokumentu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1996 r. sygn. II KKN 24/96, Prok. i Pr. 1997, nr 2, poz. 5), czy też dobro prawne ogólnej natury, jakim jest wiarygodność dokumentu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2011 r. sygn. II KK 13/11). Przedmiotem ochrony są również te prawa i stosunki prawne, których istnienie lub nieistnienie dany dokument stwierdza (zob. A. Marek (red.), Kodeks karny. Komentarz, s. 577 w: M. Mozgawa(red.), Kodeks karny. Komentarz, wyd. VII, WK 2015). Znamiona czasownikowe przestępstwa określonego w § 1 (zwanego fałszem materialnym dokumentu) wyrażono m.in. określeniem "podrabia". Podrabianiem jest nadanie jakiemuś przedmiotowi (np. pismu) pozorów dokumentu w celu wywołania wrażenia, że zawarta w nim treść pochodzi od wymienionego w nim wystawcy, podczas gdy w rzeczywistości tak nie jest (zob. M. Mozgawa Marek (red.), Kodeks karny. Komentarz, wyd. VII, WK 2015). Natomiast zgodnie z art. 271 k.k. funkcjonariusz publiczny lub inna osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 (§ 1). Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8 (§ 3). Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, w przestępstwie z art. 271 k.k. (zwanym fałszem intelektualnym) czynność sprawcza polega na poświadczeniu nieprawdy co do okoliczności mającej znaczenie prawne. Poświadczenie nieprawdy może polegać na potwierdzeniu okoliczności, które nie miały miejsca, lub też na ich przeinaczeniu lub zatajeniu; potwierdzenie to może mieć charakter odrębnego dokumentu, może być też częścią innego dokumentu (zob. Wróbel w: Zoll II, s. 1343). Poprzez poświadczenie nieprawdy sprawca uprawniony do wystawienia dokumentu tworzy dokument autentyczny, jednakże o nieprawdziwej treści w zakresie okoliczności mającej znaczenie prawne (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2002 r. sygn. II KKN 139/01). Przestępstwo fałszu intelektualnego ma charakter umyślny. Sprawca musi obejmować swoją świadomością, że poświadcza nieprawdę (zob. A. Marek (red.), Kodeks karny. Komentarz, s. 583 w: M. Mozgawa (red.), Kodeks karny. Komentarz, wyd. VII, WK 2015).

W tym kontekście, w odniesieniu do stwierdzonego wyrokiem karnym podrobienia dokumentów w postaci karty przeprowadzonych zajęć skarżącej, a powyższe nie jest tożsame z nieodbyciem wskazanych w karcie zajęć, czy też nieprzeprowadzeniem egzaminu praktycznego wewnętrznego. Jest to czyn stypizowany w art. 270 § 1 k.k. Jednakże stwierdzenie wyrokiem karnym czynu stypizowanego w art. 271 § 1 i 3 k.k., tj. poświadczenie nieprawdy co do okoliczności mających znaczenie prawne co do faktu ukończenia przez Skarżącą wszystkich wymaganych przez u.k.p. zajęć szkoleniowych, w tym co do faktu odbycia przez skarżącą nauki udzielania pierwszej pomocy, ukończenia egzaminu praktycznego wewnętrznego i egzaminu teoretycznego wewnętrznego oraz odbycia zajęć części teoretycznej, zatem przestępstwa o charakterze umyślnym, gdy sprawca obejmuje swoją świadomością, że poświadcza nieprawdę, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości co do nieodbycia przez kursanta tych zajęć, zatem (w zakresie w jakim stwierdził Sąd karny - art. 23 ust. 2 pkt 1, 3 i 4 u.k.p.), zajęć wymaganych dla wydania zaświadczenia o ukończeniu szkolenia.

Mając powyższe na uwadze, a także treść art. 11 p.p.s.a., w myśl którego ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny, uznać w rezultacie należało, iż skarżąca nie posiadała "zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia", o którym mowa w art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p. Ponadto, wydawane na podstawie art. 27 ust. 4 u.k.p. zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, podpisywane zgodnie z ust. 5 tego przepisu przez odpowiednio kierownika ośrodka szkolenia kierowców albo kierownika innego podmiotu prowadzącego szkolenie, wydawane jest osobie, która spełniła warunki określone w tej regulacji. Zaświadczenie to stanowi urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 k.p.a), zatem stwierdzenie przez sąd karny, iż zaświadczenie to nie odzwierciedla faktów lub stanu prawnego, co nastąpiło wyrokiem Sądu Rejonowego w M. w sprawie o sygn. [...] oznacza pozbawienie zaświadczenia waloru dowodowego, a w realiach rozpoznawanej sprawy nie mogło potwierdzać odbycia przez skarżącą "wymaganego" szkolenia. Nadto, przedstawione zaświadczenie nr [...] z dnia 6 października 2014 r., jak stwierdził Sąd karny, zawierało wpisy dokonane "w celu osiągnięcia korzyści majątkowej".

W ocenie składu orzekającego w rozpatrywanej sprawie egzaminowi państwowemu została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2 u.k.p., tj. nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, co uzasadniało zastosowanie art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania. Brak było zatem podstaw do podzielenia zarzutu skargi naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 8 k.p.a. Uzasadnienia zaskarżonych decyzji spełniają rygory uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. Podniesiony natomiast w zarzutach skargi art. 11 ust. 1 u.k.p., dotyczy przesłanek wydania prawa jazdy, i w toku niniejszego postępowania w przedmiocie unieważnienia egzaminu nie mógł zostać naruszony. Chybiony pozostawał również zarzut naruszenia norm konstytucyjnych. Przepis art. 72 ust. 1 u.k.p. przewiduje możliwość unieważnienia egzaminu państwowego w przypadkach wskazanych w tym przepisie, która to okoliczność w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie zaistniała.

W toku dokonywanej analizy sądowoadministracyjnej, Sąd miał również na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach z dnia 25 maja 2023 r.: sygn. akt II GSK 145/23 (uchylający zaskarżony wyrok tut. Sądu z dnia 27 października 2022 r. sygn. II SA/Gl 887/22 i oddalający skargę), sygn. akt II GSK 246/23 (uchylający zaskarżony wyrok tut. Sądu z dnia 23 listopada 2022 r. sygn. II SA/Gl 1151/22 i oddalający skargę) oraz sygn. akt II GSK 242/23 (uchylający zaskarżony wyrok tut. Sądu z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. II SA/Gl 1036/22 i oddalający skargę), które zapadły w sprawach o zbliżonych stanach faktycznych do sprawy niniejszej, w tym wyrażone tam skutki stwierdzenia przez sąd karny, iż zaświadczenie nie odzwierciedla faktów lub stanu prawnego.

Powołane przez skarżącą stanowisko wyrażane w orzeczeniach sądów administracyjnych, nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie, zapadły bowiem w odmiennych stanach faktycznych. Mianowicie, przywołany w skardze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 czerwca 2021 r. sygn. II SA/Rz 552/21 dotyczy unieważnienia egzaminu w oparciu o art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. (dwukrotnego nieprawidłowego wykonania zadania egzaminacyjnego), podczas gdy w rozpoznawanej sprawie podstawa prawna unieważnienia wynika z pkt 1. Podobnie - do podstawy prawnej z art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. odnosi się przywołany w skardze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2017 r. sygn. I OSK 2213/16. Nie jest to sytuacja tożsama z poświadczeniem nieprawdy co do faktu ukończenia wszystkich wymaganych przez u.k.p. zajęć szkoleniowych.

W odniesieniu natomiast do załączników skargi wyjaśnienia wymaga, iż Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Możliwości dowodowe Sądu są bardzo ograniczone, stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.