Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 48/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1-2, art. 185 § 1, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 2 lit. c
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia del. WSA Inga Gołowska Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 10 października 2013 r. sygn. akt II SA/Ke 741/13 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej oraz odmowy przyznania pomocy na zalesianie 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K.; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. na rzecz A. D. 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 10 października 2013 r. o sygn. akt II SA/Ke 741/13 oddalił skargę A. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: DOR ARiMR) z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] uchylającą decyzję ostateczną i odmawiającą przyznania pomocy na zalesianie oraz nakładającą sankcje wieloletnie po wznowieniu postępowania.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał A. D. płatność na zalesianie oraz premię pielęgnacyjną i zalesieniową zgodnie z wnioskiem rolnika z dnia [...] sierpnia 2010 r. do powierzchni 1,24 ha w łącznej wysokości 9.262,80 zł. Zalesieniem objęto tereny o korzystnej konfiguracji (iglaste – 0,64 ha; liściaste – 0,60 ha). Pomoc na zalesianie wypłacono w pierwszym roku realizacji planu zalesienia.

W dniu [...] sierpnia 2012 r. organ przeprowadził wizytację plantacji zalesieniowej pod nieobecność zawiadomionego o tym rolnika i stwierdził nieprawidłowości, wobec czego zastosował kody pokontrolne ZGR2 (dane zadeklarowane we wniosku są inne niż zawarte w planie zalesienia) i ZGR5 (zadeklarowana powierzchnia całkowita zalesienia jest większa niż powierzchnia całkowita stwierdzona), a w dniu [...] września 2012 r. organ ponownie podjął próbę kontroli uprawy z udziałem rolnika, który będąc w delegacji w G. i tym razem nie stawił się na kontrolę, ani też nie pozostawił upoważnienia innej osobie do udziału w czynnościach kontrolnych. W tej sytuacji organ zastosował kod GR2 – producent rolny uniemożliwił przeprowadzenie kontroli.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. DOR ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej k.p.a., utrzymał w mocy – wydaną po wznowieniu postępowania – decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] kwietnia 2013 r., którą organ uchylił decyzję ostateczną z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz odmówił A. D. przyznania pomocy na zalesianie i nałożył sankcje wieloletnie. Organ odwoławczy stwierdził, że wznowienie postępowania było zasadne, ponieważ w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż organ I instancji w dniu wydania decyzji, czyli [...] czerwca 2011 r., nie był w posiadaniu informacji, że założona przez rolnika uprawa nie kwalifikuje się do płatności, bo nie spełnia wymagań przewidzianych w § 4 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 48, poz. 390 ze zm.), dalej: rozporządzenie MRiRW z dnia 19 marca 2013 r. Z materiału dowodowego (raport z czynności kontrolnych z [...] sierpnia 2012 r., potwierdzony raportem z [...] września 2012 r.), a zwłaszcza z fotografii wynika bowiem, że w dniu [...] czerwca 2011 r. na gruntach zgłoszonych do płatności występowała wysoka roślinność zagłuszająca uprawę (trawa, chwasty, jeżyny itp.), liczne samosiejki drzew (wieloletnie – głównie brzoza) oraz stary drzewostan. Skoro na zdjęciach widoczne są m.in. wieloletnie chwasty i stary drzewostan oznacza to, że teren nie był użytkowany rolniczo w momencie zalesienia. W ocenie organu II instancji rolnik nie wykonał nowego zalesienia, a widoczne na zdjęciach drzewa stanowią samosiejki. Zatem płatność na zalesianie przyznano nieprawidłowo. Nadto DOR ARiMR uznał, że mimo dwukrotnej informacji o planowanej wizytacji uprawy rolnik nie dołożył starań, aby dochować podjęte zobowiązanie np. poprzez upoważnienie pełnoletniej osoby do występowania w jego imieniu. Uniemożliwiło to przeprowadzenie kontroli zgodnie z art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), dalej: u.w.r.o.w. i skutkowało odrzuceniem wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie na podstawie art. 26 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE z dnia 2 grudnia 2009 r. L 316, s. 65 ze zm.), dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009. Organ zauważył także, że rolnik podpisał pouczenie zawarte w treści wniosku pomocowego, więc zdawał sobie sprawę z uprawnień przysługujących kontrolerom i możliwych konsekwencji kontroli.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. stwierdził, że po przeprowadzeniu kontroli z [...] sierpnia i [...] września 2012 r. organ zasadnie wznowił postępowanie, uznając, że w sprawie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne w myśl art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nieznane w dniu wydania decyzji ostatecznej, czyli [...] czerwca 2011 r. W ocenie Sądu kontrola przeprowadzona [...] sierpnia i [...] września 2012 r. została dokonana prawidłowo. Inspektorzy terenowi szczegółowo opisali stan plantacji leśnej znajdującej się na działce ewidencyjnej nr [...]. Raport z czynności kontrolnych zawiera szkic pomiaru działki z naniesionymi wektorami kierunku wykonania opisu. Na szkicu i zdjęciu zilustrowano zaniedbania w postaci trawy, chwastów, jeżyn, licznych samosiejek drzew (wieloletnie – głównie brzoza) oraz starego drzewostanu, których opis wskazuje, że musiały istnieć tam wcześniej, jeszcze przed [...] czerwca 2011 r. Przedstawione w raporcie z czynności kontrolnych nieprawidłowości odpowiadają stanowi faktycznemu wizytowanej uprawy leśnej, której nie można było uznać w dniach kontroli ([...] sierpnia i [...] września 2012 r.) za uprawę leśną założoną zgodnie z przepisami § 4 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 19 marca 2009 r. Wobec tego Sąd uznał, że stwierdzone podczas kontroli na miejscu niezgodności zalesienia z planem zalesienia stanowiły dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji o przyznaniu pomocy na zalesianie i w tym dniu nieznane organowi wydającemu decyzję. Skoro ustalono, że grunt nie kwalifikował się do płatności, to wznawiając postępowanie z uwagi na tę okoliczność organ nie naruszył art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Okoliczność ta, mająca podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nie była znana organowi przyznającemu płatność.

Sąd podkreślił, że organ nie ustalił nowych okoliczności faktycznych sprawy na podstawie pisma Nadleśnictwa P. z dnia [...] marca 2013 r., stwierdzającego, że w tej dacie stan upraw był już lepszy, ze względu na to, że nieprawidłowości ujawnione podczas kontroli w 2012 r. mogły zostać częściowo usunięte. W piśmie tym wskazano, że uprawa była niedostatecznie pielęgnowana i rzeczywiście w toku kontroli w sierpniu i wrześniu 2012 r. chwasty utrudniały odszukanie sadzonek oraz ocenę ich powierzchni. Sąd podzielił ocenę skutków prawnych powyższego pisma dokonaną przez organ.

Ponadto, powołując się na art. 31 ust. 4 u.w.r.o.w. Sąd zgodził się z organem, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie kontroli, bowiem prawidłowo poinformowany o jej przeprowadzeniu nie stawił się, jak też nie upoważnił innej osoby do uczestniczenia w czynnościach kontrolnych. Sąd zaznaczył w tym kontekście, że celem kontroli na miejscu jest sprawdzenie zgodności uprawy z warunkami na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzegania wymogów i norm wzajemnej zgodności. Jako że skarżący nie zastosował się do wymogów kontroli, to uniemożliwił przeprowadzenie kontroli, co skutkowało odrzuceniem wniosku pomocowego zgodnie z art. 26 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Jednak, jak stwierdził Sąd, ta nieprawidłowość po stronie skarżącego nie była nową okolicznością faktyczną w myśl art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ale dodatkowo wsparła argumentację organu w zakresie odmowy przyznania płatności.

Z wymienionych powodów oraz w braku istotnych naruszeń prawa procesowego i braku naruszeń prawa materialnego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., WSA oddalił skargę.

Skargą kasacyjną A. D. domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych.

Wnoszący skargę kasacyjną zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu polegające na uznaniu, że stwierdzenie w trakcie kontroli organu administracji publicznej określonych nieprawidłowości uniemożliwiających przeprowadzenie precyzyjnych pomiarów przez pracowników kontrolujących (w tym wypadku poszczególnych gatunków drzew oraz wyliczenia obsady procentowej sadzonek) odpowiada ustaleniu nowych dowodów i okoliczności faktycznych w rozumieniu tego przepisu skutkujących wznowieniem postępowania administracyjnego i uchyleniem ostatecznej decyzji administracyjnej, zwłaszcza w sytuacji przeprowadzenia w toku wznowionego postępowania jedynego dowodu z dokumentu Nadleśnictwa P. z dnia [...] marca 2013 r. oraz oględzin przeprowadzonych przez ten organ, który to dowód potwierdza usunięcie nieprawidłowości, która to błędna wykładnia prowadzi do sprzecznego logicznie wniosku, że rzekome uniemożliwienie kontroli przez skarżącego jest tożsame z przeprowadzeniem kontroli, w trakcie której ustalono nowe fakty i dowody mające potwierdzać, że skarżący rolnik zadeklarował we wniosku inne dane niż zawarte w planie zalesienia (kod ZGR2) i zadeklarowana powierzchnia całkowita zalesienia jest większa niż powierzchnia całkowita stwierdzona (kod ZGR5);

2. art. 149 § 2 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne niezastosowanie tego przepisu i uznanie, że nowe okoliczności faktyczne nie zostały ustalone w oparciu o pismo Nadleśnictwa P. z dnia [...] marca 2013 r., w którym potwierdzono, że skarżący rolnik wykonał zalesienie zgodnie z planem, a powierzchnia zalesienia była zgodna z zadeklarowaną, przy stwierdzeniu nieznacznych nieprawidłowości mogących ulec usunięciu, przy jednoczesnym uznaniu, że nowymi okolicznościami i dowodami są wyłącznie ustalenia kontrolne organu z sierpnia i września 2012 r., które z jednej strony mają polegać na utrudnianiu kontroli, a z drugiej na ujawnieniu braku kwalifikacji gruntu do zalesienia w sytuacji, gdy na moment orzekania przedmiotowe okoliczności z całą pewnością nie istniały, co wynika z treści pisma Nadleśnictwa P. z dnia [...] marca 2013 r., który to dowód został pominięty, a w trakcie wznowionego postępowania nie potwierdzono odmiennych okoliczności;

II. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:

3. § 4 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 19 marca 2009 r. polegającą na uznaniu, że stwierdzenie określonych nieprawidłowości na nieruchomości objętej planem zalesiania, które mogą być usunięte przez rolnika (jak wynika z treści pisma Nadleśnictwa P. z dnia [...] marca 2013 r.), powoduje pozbawienie rolnika dotacji z tytułu zalesienia, na skutek zastosowania sankcji w postaci kodów uprawniających do stwierdzenia, że skarżący rolnik zadeklarował we wniosku inne dane niż zawarte w planie zalesienia (kod ZGR2) i zadeklarowana powierzchnia całkowita zalesienia jest większa niż powierzchnia całkowita stwierdzona (kod ZGR5);

4. art. 31 ust. 4 u.w.r.o.w. polegającą na uznaniu, że podpisanie pouczenia przez rolnika ubiegającego się o przyznanie wsparcia na zalesianie gruntu o uprawnieniach kontrolerów wskazanych w tym przepisie jest równoznaczne w skutkach i sanuje niepowiadomienie pisemne rolnika o przeprowadzanej kontroli o skutkach niestawiennictwa oraz możliwości zastosowania kodów ZGR2 i ZGR5, jak również sprowadzającej się do uznania, że samo niestawiennictwo rolnika na gruncie stanowi uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli, bez wykazania, jak owo niestawiennictwo wpłynęło na brak możliwości przeprowadzenia kontroli.

Uzasadniając zarzuty wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że wyników kontroli przeprowadzonej przez organ w dniu [...] sierpnia i [...] września 2012 r. nie potwierdza pismo Nadleśnictwa P. z dnia [...] marca 2013 r. ani wyniki oględzin nieruchomości z dnia [...] marca 2013 r. Zdaniem skarżącego faktem jest, że w trakcie kontroli w sierpniu i wrześniu 2012 r. nie wykluczono możliwości występowania zachwaszczenia gruntu utrudniającego kontrolę, ale na moment orzekania stan ten został usunięty lub wymagał nieznacznego postępowania sanacyjnego i niewielkiej korekty w zakresie intensyfikacji pielęgnacji. Jednakże poczynione ustalenia nie uprawniały do przyjęcia, że w sprawie wystąpiły nowe okoliczności i dowody uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności. Poza tym organ nie wzywał strony do poprawy kultury rolnej na skontrolowanych gruntach, pomimo że – jak wynika z oględzin Nadleśnictwa P. z dnia [...] marca 2013 r. – wystarczyła co do tego drobna korekta. W ocenie składającego skargę kasacyjną Sąd dopuścił się istotnego błędu, ponieważ nie można w tym samym czasie i co do jednej i tej samej kontroli z jednej strony twierdzić, że rolnik uniemożliwił kontrolę (co ma powodować określone sankcje), by jednocześnie z drugiej strony twierdzić, że ta sama kontrola, mimo że uniemożliwiona rzekomo przez rolnika, została jednak przeprowadzona i wykazała nieprawidłowości. Nieprawdziwe są także ustalenia, że rolnik zadeklarował we wniosku inne dane niż zawarte w planie zalesienia (kod ZGR2) oraz że zadeklarowana powierzchnia całkowita zalesienia jest większa niż powierzchnia całkowita stwierdzona (kod ZGR5). Jak uznał skarżący, czym innym jest ustalenie nowych okoliczności i dowodów w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a czym innym zastosowanie sankcji w postaci określonego kodu zgodnie z upoważnieniem zawartym w normie prawa materialnego. Ponadto Sąd dopuścił się nieuprawnionego uproszczenia, przyjmując, że każdy przypadek stwierdzenia nieprawidłowości na nieruchomości objętej planem zalesienia, nawet takich, które mogą być usunięte przez rolnika, powoduje zawsze pozbawienie rolnika dotacji z tytułu zalesienia. Literalne brzmienie § 4 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 19 marca 2009 r. wyklucza taką wykładnię. Sąd nieprawidłowo również wyłożył art. 31 ust. 4 u.w.r.o.w., gdyż nie wskazał w uzasadnieniu wyroku, podobnie jak organ nie wskazał w treści decyzji, w jaki sposób niestawiennictwo rolnika wpłynęło na utrudnienie lub uniemożliwienie kontroli na miejscu, skoro organ dysponował wszelkimi dokumentami gruntu. Co więcej, jeżeli takie działanie rolnika miało uniemożliwić kontrolę, to nie jest pewne czy organ skontrolował grunt, a więc za miarodajne w tym zakresie można uznać tylko ustalenia Nadleśnictwa P. z marca 2013 r.

DOR ARiMR nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach i podlega uwzględnieniu.

Na wstępie wskazać należy, że jak wynika z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która w sprawie nie występuje.

Przedmiotem kontroli sądowej jest wyrok, którym Sąd I instancji uznał za prawidłowe wydane w wyniku wznowienia postępowania rozstrzygnięcie uchylające decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] czerwca 2011 r. przyznającą pomoc na zalesianie i odmawiające przyznania pomocy na zalesianie z uwagi na niespełnienie przez skarżącego warunku określonego w § 4 ust. 1 pkt 1 i 2 (str. 11 uzasadnienia wyroku i str. 9 decyzji zaskarżonej) rozporządzenia MRiRW z dnia 19 marca 2009 r. W ocenie Sądu działanie organu było usprawiedliwione i zgodne z prawem, bowiem w sprawie zaistniały nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji przyznającej pomoc na zalesianie, nieznane organowi w dniu wydania decyzji pomocowej. Okoliczności te, jak wyjaśnił WSA, udokumentowane zostały protokołem kontroli z dnia [...] września 2012 r., który stwierdził, że wskazana do pomocy działka nie kwalifikowała się do pomocy, bo występowała na niej "wysoka roślinność zagłuszająca uprawę leśną, samosiejki drzew i stary drzewostan", co wskazywało, że działka w dacie zalesienia nie była użytkowana rolniczo.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela oceny Sądu I instancji, że opisany w uzasadnieniu wyroku stan faktyczny sprawy uzasadniał przyjęcie istnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Podkreślić należy, że wznowienie postępowania, ze względu na stwierdzenie jednej z przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a., stanowi nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji ostatecznej, w toku którego dokonuje się oceny prawidłowości postępowania zakończonego przyznaniem stronie prawa lub nałożeniem nań obowiązku. Jeśli w wyniku postępowania przeprowadzonego na podstawie art. 149 § 2 k.p.a. stwierdzone zostanie, że postępowanie jurysdykcyjne obarczone było jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 – 8 k.p.a. lub inaczej, że decyzja dotknięta jest wadą kwalifikowaną, to przy braku przeszkód określonych w art. 146 k.p.a., organ uchyla pierwotną decyzję i rozstrzyga sprawę co do istoty w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przesłanka wznowieniowa, stwierdzona w niniejszej sprawie, mieści w sobie w istocie dwie niezależne od siebie przesłanki, a to nowe okoliczności lub nowe dowody, które w obu przypadkach muszą istnieć w dniu wydania decyzji i być nieznane organowi, który decyzję wydał.

Sąd I instancji, akceptując stanowisko organów co do istnienia nowych i nieznanych organowi w dacie wydania decyzji przyznającej pomoc okoliczności, popełnił błąd, bowiem podobnie jak organy oparł się wyłącznie na tzw. raporcie z czynności kontrolnych z dnia [...] września 2012 r. dokumentującym ustalenia z kontroli przeprowadzonych w dniu [...] sierpnia i [...] września 2012 r. Z raportu tego wynikało, że stwierdzone nieprawidłowości (inne niż zawarte w planie zalesienia dane zadeklarowane we wniosku oraz zadeklarowana powierzchnia większa od stwierdzonej) nie kwalifikują uprawy do przyznania pomocy. WSA, uznając raport jako wystarczający dowód na istnienie nowych okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania, nie dokonał oceny istnienia przesłanki wznowieniowej w świetle całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w ocenie sądu kasacyjnego, miało zasadniczy wpływ na wynik sprawy. Zabrakło też krytycznej oceny trafności ustaleń raportu dokumentującego wyniki kontroli stanu uprawy leśnej po upływie zaledwie roku od nasadzenia i wniosków co do tej uprawy i stanu działki formułowanych na czas przeszły tj. na czas przyznania pomocy.

Jak akcentowano wyżej, w postępowaniu wznowieniowym organ ponownie rozstrzyga sprawę co do istoty, lecz wyłącznie wówczas, gdy postępowanie, w którym zapadła kontestowana decyzja dotknięte było jedną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 do 8 k.p.a. przy czym, co wymaga szczególnego podkreślenia, istnienie tej wady musi być niewątpliwe.

Tymczasem w sprawie kontrolowanej przez Sąd stwierdzona przez organ i zaaprobowana przez WSA przesłanka wznowieniowa nowych okoliczności nieznanych organowi w dacie rozstrzygania (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) jest wysoce wątpliwa w świetle innych dowodów znajdujących się w aktach sprawy. W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę na wydane na podstawie § 10 ust. 4 rozporządzenia MRiRW z dnia 19 marca 2009 r. postanowienie przyznającego pomoc organu z dnia [...] października 2010 r. stwierdzające spełnienie przez skarżącego warunków do przyznania pomocy na zalesianie. Jak stanowi wskazany przepis, kierownik biura powiatowego Agencji wydaje postanowienie o spełnieniu przez wnioskodawcę: 1) warunków określonych w § 4 ust. 1 pkt 1 – 3 albo § 5 ust. 1 oraz 2) wymagań dotyczących gruntów przeznaczonych do zalesiania, określonych w § 4 ust. 2 lub 3 albo § 5 ust. 2 (...). Wydając postanowienie o spełnianiu warunków, organ stwierdził, że skarżący spełnił m.in. warunek zobowiązania się do wykonania zalesienia gruntów, na których do dnia zgłoszenia wniosku o pomoc prowadzona była działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE z dnia 31 stycznia 2009 r. L 30, s. 16 ze zm.) zgodnie z normami określonymi w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Powyższym rozstrzygnięciem, od którego zażalenie nie przysługuje, organ stwierdzał stan faktyczny jaki istniał w tej dacie, który to stan obejmował nie tylko zobowiązanie skarżącego o treści wynikającej m.in. z planu zalesienia, lecz również okoliczność użytkowania rolniczego gruntu zgłoszonego wnioskiem do pomocy.

W aktach administracyjnych sprawy znajdują się ponadto: oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia z dnia [...] maja 2011 r. oraz zaświadczenie z dnia [...] maja 2011 r. wydane przez Nadleśniczego Nadleśnictwa P. Lasy Państwowe dokumentujące wykonanie zalesienia zgodnie z planem zalesienia, a także pismo Nadleśnictwa P. z dnia [...] marca 2013 r. kierowane do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. stanowiące dowód na okoliczność stanu uprawy leśnej na dzień wydania decyzji o przyznaniu pomocy. Ten ostatni dowód ma zasadnicze znaczenie, zważywszy, że wraz z dołączonymi do akt fakturami zakupu drzew, dokumentuje zrealizowanie celu przyznanej pomocy finansowej, jakim było zalesienie wskazanej przez skarżącego działki. Powyższe dowody w zderzeniu z wpisem raportu z czynności kontrolnych z wizytacji dnia [...] lipca 2012 r. stwierdzającym zerową powierzchnię zalesienia przy równoczesnym stwierdzeniu w zaskarżonej decyzji, że uprawa leśna w dacie kontroli istniała (była zaniedbana, co uniemożliwiło pomiary gatunków drzew), stawia pod znakiem zapytania prawidłowość przeprowadzonego przez organ postępowania i trafność wyprowadzonych przezeń wniosków.

Odnośnie do zawyżonej, zdaniem organu, powierzchni działki, należy zauważyć, że nie mieści się to w przesłance "nowych okoliczności", o których stanowi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. bowiem okoliczności te mają przedstawiać stan faktyczny i prawny, który istniał w dacie wydawania decyzji ostatecznej i nie był znany organowi z niezależnych od niego przyczyn (por. wyrok NSA w Lublinie z dnia 2 czerwca 2000 r. o sygn. akt I SA/Lu 113/99, publik. LEX nr 654394). Tymczasem każdy wniosek o płatność wraz z załączoną do niego dokumentacją podlega kontroli administracyjnej. Należy przyjąć zatem, że wszelkie podane przez skarżącego istotne dla decyzji o przyznaniu płatności dane, w tym także te dotyczące powierzchni wskazanej do pomocy finansowej na zalesianie działki zawarte w różnych dokumentach (plan zalesienia, oświadczenie o powierzchni gruntów do zalesiania, zaświadczenie wydane przez Burmistrza Gminy P., wypis z rejestru gruntów) mogły zostać sprawdzone już w dacie złożenia wniosku, a przed wydaniem postanowienia o spełnianiu warunków, zaś najpóźniej w dacie oświadczenia o wykonaniu zalesienia i przed wydaniem decyzji. Niesporne jest, że zgłoszona przez skarżącego i udokumentowana powierzchnia wskazanej do zalesienia działki nr [...] o wielkości 1,24 ha nie była przez organ kwestionowana. Na marginesie tylko można zauważyć, że różnica wynikająca z powierzchni stwierdzonej 1,18 ha – jeśli rzeczywiście występuje – nie jest znacząca.

Wreszcie, za zupełnie niezrozumiałe należy uznać stanowisko Sądu I instancji akceptujące wywody organu co do uniemożliwienia przez skarżącego przeprowadzenia kontroli, skoro została ona przeprowadzona dwukrotnie i której wyniki zawarte we wspomnianym już raporcie posłużyły do przyjęcia niekorzystnych dla skarżącego wniosków i rozstrzygnięcia.

Reasumując, błędne ustalenia faktyczne w istotnej dla wyniku sprawy kwestii, na które wskazują nowe i nieznane organowi okoliczności istniejące w dacie rozstrzygania, uzasadniają wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jednak okoliczności te nie mogą budzić wątpliwości. Oznacza to, że po wznowieniu postępowania, organ administracji publicznej, obowiązany jest w celu ustalenia czy nowa okoliczność rzeczywiście miała miejsce, przeprowadzić zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej postępowanie wyjaśniające. Zastrzec należy, że sporządzony po dacie wydania decyzji protokół kontroli mający potwierdzać nowe okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie korzysta ze szczególnej mocy dowodowej i musi być rozpatrywany na równi z innymi dowodami zebranymi przez organ w sprawie.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji uwzględni dokonaną niniejszym wyrokiem wykładnię art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i dokona oceny istnienia przesłanki nowych okoliczności na podstawie wszystkich zebranych w sprawie dowodów.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono stosownie do art. 203 pkt 1 p.p.s.a.