Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 234/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1857
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi B.C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 23 listopada 2022 r., nr 1801-IGC.48.29.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B.C. jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 23 listopada 2022 r. nr 1801-1GC.48.29.2022 utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr 408000-408000-COC2.48.101.2021.19 nakładającą na przewoźnika B.C. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą B.C. – [....] karę pieniężną w wysokości 10 000 zł na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 1857 ze zm. - dalej ustawa SENT) za podanie w zgłoszeniu przewozu nr SENT [...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym.

Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie przedmiotem przewozu były oleje silnikowe i przekładniowe o zadeklarowanym kodzie CN 2710 w ilości 23 250 l, czyli stosownie do zapisów art. 3 ust. 2 pkt 2 lit. b) ustawy SENT towar podlegający systemowi monitorowania drogowego. Podmiotem wysyłającym towar była firma M.M. – [....], podmiotem odbierającym firma A., Rumunia, przewoźnikiem zaś B.C. – [....], Polska.

Towar był przewożony:

- z Litwy do Polski na podstawie dokumentu CMR [...], według zgłoszenia SENT[...] (nadawcą towaru była firma U. z Litwy, odbiorcą firma M.M. z siedzibą w Polsce) oraz

- z Polski do Rumunii, na podstawie dokumentu CMR nr [...], według zgłoszenia SENT[...] (nadawcą towaru była firma M.M. – [...] z siedzibą w Polsce, odbiorcą firma A. z Rumunii).

Przewóz objęty zgłoszeniem SENT[...] rozpoczął się na terytorium kraju, a zatem zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT podmiotem zobowiązanym do przesłania zgłoszenia do rejestru był podmiot wysyłający, tj. M.M. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwa M.M. – [...].

Z kolei przewoźnik - B.C. była obowiązana do uzupełnienia zgłoszenia, przed rozpoczęciem przewozu o dane wskazane w art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT.

W wyniku przeprowadzonej w dniu 22 czerwca 2021 r. kontroli stwierdzono, że przewoźnik B.C. w zgłoszeniu przewozu nr SENT[...] podała numer rejestracyjny naczepy [...], podczas, gdy przewóz był realizowany z użyciem naczepy o numerze rejestracyjnym [...]. W oparciu o wyniki kontroli ustalono, że przewoźnik nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT, podając w zgłoszeniu dane niezgodne ze stanem faktycznym poprzez wpisanie nieprawidłowego numeru rejestracyjnego naczepy. Skutkiem naruszenia przez przewoźnika postanowień przepisów ustawy SENT, tj. zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, innych niż dotyczących towaru było nałożenie kary pieniężnej stosownie do przepisu art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. W sprawie środkiem transportu przewożącym towar, podlegający regulacjom ustawy SENT, był zespół pojazdów. Zatem skarżąca, będąc przewoźnikiem, przed rozpoczęciem przewozu, powinna w zgłoszeniu SENT podać dane zgodne ze stanem faktycznym w zakresie numerów rejestracyjnych środka transportu (którym w tym przypadku był zespół pojazdów posiadający dwa numery rejestracyjne) dla pojazdu samochodowego i dla naczepy.

W ocenie organu zapisy w systemie elektronicznym, dotyczące konkretnego transportu, powinny w pełni odzwierciedlać faktyczny charakter dokonywanych czynności, jak również umożliwić dokonanie identyfikacji przewożonego towaru z dokonanym zgłoszeniem. Co za tym idzie w realiach sprawy nie można uznać, że zgłoszenie SENT spełniło wymogi ustawy w zakresie numeru rejestracyjnego naczepy, skoro dane wskazane w zgłoszeniu SENT były niezgodne ze stanem faktycznym, co stwierdzili kontrolujący podczas oględzin środka transportu oraz co potwierdza dowód rejestracyjny pojazdu. Numer rejestracyjny środka transportu to element zgłoszenia, który ma szczególne znaczenie dla realizacji celów ustawy SENT, tj. monitorowania przez organy przewozu towarów ,,wrażliwych", a więc skuteczności kontroli i bezpieczeństwa przewozu. W sprawie doszło do naruszenia obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT, w ten sposób, że do zgłoszenia podane zostały dane dotyczące numeru rejestracyjnego środka transportu niezgodne ze stanem faktycznym, skutkiem czego w systemie SENT widoczny był przewóz towaru naczepą o numerze rejestracyjnym [...] natomiast niewidoczna dla tego systemu była naczepa o numerze rejestracyjnym [...]. Podanie do zgłoszenia SENT danych dotyczących zupełnie innego środka przewozowego, z punktu widzenia systemu monitorowania przewozu towarów ,,wrażliwych", nie może być zatem traktowane na równi z omyłką pisarską. Powyższa sytuacja uniemożliwiała bowiem organom monitorowanie w systemie środka transportu o numerze rejestracyjnym [...], który w dniu 22 czerwca 2021 r. przewoził towar uznany za ,,wrażliwy", a zatem taki przewóz w sposób istotny naruszał cel ustawy

W skardze na tę decyzję skarżąca wnosząc o jej uchylenie i odstąpienie od wymierzenia kary zarzuciła naruszenie:

- art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT przez uznanie, że skarżąca zgłosiła dane niezgodne ze stanem faktycznym w zgłoszeniu przewozu towaru SENT, podczas gdy w niniejszej sprawie do czynienia mamy tylko i wyłącznie ze zwykłą omyłką osoby wypełniającej zgłoszenie tj. wpisanie do zgłoszenia innego numeru naczepy z uwagi na usterkę naczepy przypisanej do transportu, pozostałe zaś informacje dotyczące transportu były prawidłowe i zgodne ze stanem faktycznym,

- art. 24 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez wymierzenie kary pieniężnej podmiotowi odbierającemu w okolicznościach niniejszej sprawy, mimo istnienia przesłanek do odstąpienia z urzędu od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na występowanie ważnego interesu publicznego i ważnego interesu podatnika,

- art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie przez organ skutecznych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, czym naruszona została m. in zasada legalizmu w postępowaniu podatkowym, zasada prawdy materialnej, prawdy obiektywnej a także podważona zasada zaufania do sposobu prowadzenia postępowania i rzetelności organów podatkowych albowiem organ nie przeprowadził prawidłowej oceny przesłanki "interesu publicznego" i jej zastosowania w sprawie,

- konstytucyjnej zasady proporcjonalności, na podstawie art. 8 i art. 31 § 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez dogmatyczną i formalistyczną interpretację przepisów art. 6 ust. 2 pkt 6 w związku z art. 21 ust. 2 ustawy SENT, z pominięciem dyrektyw wykładni celowościowej i funkcjonalnej,

- art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej, z której jest wywodzona jedna z podstawowych zasad służących ochronie praw podatników - zasada in dubio pro tributario,

- zasady proporcjonalności przez organ pierwszej instancji poprzez nałożenie sankcji z brakiem poszanowania w tym zakresie zarówno prawa krajowego, jak i prawa Unii Europejskiej.

Skarżąca wniosła także o przeprowadzenie dowodu z dwóch decyzji Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia 3 sierpnia 2022 r. oraz z dnia 21 grudnia 2022 r. na okoliczność odstąpienia przez organ od wymierzenia kary.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, sąd każdorazowo obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy postępowanie administracyjne zostało prawidłowo przeprowadzone w sprawie przez właściwe organy administracji publicznej. Obowiązany jest przy tym ocenić, czy w sprawie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, czy stronie skarżącej organy zapewniły możliwość uczestniczenia w postępowaniu, a także czy organy dokonały prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów materialnoprawnych.

W ocenie Sądu, skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Zarówno bowiem zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora DIAS utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. za naruszenie przepisów ustawy SENT.

Ustalenia co do stanu faktycznego niniejszej sprawy nie są sporne. Poza sporem pozostaje, że w dniu 22 czerwca 2021 r. funkcjonariusze organu I instancji, przeprowadzili kontrolę ciągnika marki DAF o nr rej. [...] wraz z naczepą - o nr rej. [...]. W trakcie kontroli stwierdzono, że ww. środkiem transportu przewożony były oleje silnikowe i przekładniowe o zadeklarowanym kodzie CN 2710 w ilości 23 250 l, na podstawie zgłoszenia przewozu nr SENT[...]. Przewoźnikiem była skarżąca. W trakcie kontroli poddano weryfikacji zgłoszenie objęte kontrolą ustalając, że w zgłoszeniu jako środek transportu wpisano ciągnik marki DAF o nr rej. [...] i naczepę o nr rej. [...] podczas gdy faktycznie przewóz był realizowany środkiem transportu o nr rej. [...] wraz z naczepą - o nr rej. [...].

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny kwestii zasadności nałożenia na skarżącą kary na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT.

Zdaniem skarżącej organy obu instancji niesłusznie uznały, że zasadnym jest nałożenie kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł w związku z podaniem danych środka transportu niezgodnie ze stanem faktycznym. Do wskazanego uchybienia doszło bowiem na skutek błędu, a ponadto kara została nałożona z pominięciem szeregu okoliczności, przemawiających za odstąpieniem od jej nałożenia, w tym także okoliczności, które organ słusznie wziął pod uwagę przy okazji rozpoznawania innych spraw z udziałem skarżącej.

W ocenie zaś organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo zastosował art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT oraz właściwie ocenił i wyważył zastosowanie w sprawie art. 24 ust. 3 ustawy o SENT nie przekraczając granic uznania administracyjnego.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska skarżącej.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów określa ustawa SENT. Art. 3 ust. 1 tej ustawy określa elementy, składające się na system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów.

System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy SENT systemowi monitorowania podlegają towary objęte pozycję CN 2710 czyli takie jakie stanowiły przedmiot przewozu w rozpoznawanej sprawie.

Celem ustawy o SENT jest zapewnienie skutecznej kontroli przewozu towarów określonych ustawą oraz określenie zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tych towarów na terytorium kraju. Ten akt normatywny wprowadził także odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z przewozem tych towarów, podmiotu wysyłającego, przewoźnika, kierującego transportem oraz podmiotu odbierającego. Zgodnie z art. 4 ust. 1-4 ustawy SENT środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń, zwany dalej w ustawie "rejestrem". Jest on prowadzony w systemie teleinformatycznym i gromadzi dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach oraz dotyczące przeprowadzonych kontroli. Rejestr prowadzi Szef Krajowej Administracji Skarbowej. W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrola obejmuje weryfikacje danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego ze stanem faktycznym.

W przypadku przewozu towaru, rozpoczynającego się na terytorium kraju, podmiot wysyłający jest obowiązany, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, zwanej dalej "dostawą towarów", podmiot wysyłający jest obowiązany również przekazać numer referencyjny podmiotowi odbierającemu.

Stosownie do art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy SENT w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a. Zgodnie z art. 2 pkt 11 lit. a ustawy SENT środek transportu oznacza pojazd samochodowy lub zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodnie ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

W niniejszej sprawie skarżąca miała status przewoźnika, a kontrola przewozu towaru dokonana przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej w dniu 22 czerwca 2021 r. stwierdziła błędny numer rejestracyjny naczepy w zgłoszeniu. Okoliczność błędnego uzupełnienia przez skarżącą zgłoszenia przed rozpoczęciem przewozu nie jest kwestionowana przez skarżącą. Sporna jest natomiast ocena doniosłości tego faktu w świetle przepisów ustawy SENT. Skarżąca podkreślała również, że podanie błędnego numeru rejestracyjnego w zgłoszeniu SENT było omyłkowe i wynikało z konieczności wymiany naczepy przez kierowcę z uwagi na jej usterkę, miało ono charakter nieistotny i niemogący powodować jakichkolwiek uszczupleń po stronie Skarbu Państwa.

Wyjaśnić tutaj należy, że ustawa SENT nie przewiduje uznania oczywistej omyłki w zgłoszeniu za przypadek, który nie jest objęty przepisem art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Przepis ten przewiduje karę pieniężną za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym bez zróżnicowania charakteru niezgodności i jej wagi. Nie przewiduje także możliwości miarkowania kary ani odstąpienia od jej wymierzenia z powodu popełnienia oczywistej omyłki. Kary nakładane na podstawie ustawy SENT opierają się na odpowiedzialności obiektywnej, niezależnej od tego, czy w danym przypadku niewpisanie danych do zgłoszenia SENT było wynikiem błędu, zaniedbania strony, czy nastąpiło umyślnie. Przepisy ustawy SENT zostały tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Dane niezgodne ze stanem faktycznym, to dane sprzeczne z rzeczywistym stanem rzeczy, rozbieżne od niego. Nie bez powodu przecież w przepisie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT użyty został kategoryczny zwrot "nakłada się karę pieniężną" poprzedzony zwrotem "zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru".

Gdyby ustawodawca chciał wyłączyć z odpowiedzialności oczywiste omyłki, czy przyjąć miarkowanie kary w tym przypadku, to by to uczynił. Wskazać chociażby należy na przepis art. 24 ust. 1a ustawy SENT, gdzie uwzględnia się w określonych okolicznościach oczywistą omyłkę (oczywisty błąd), nie dotyczy on jednak numeru rejestracyjnego środka transportu. Właściwy (a więc pełny) numer rejestracyjny środka transportu ma niewątpliwie istotne znaczenie w świetle podstawowych założeń i celów ustawy SENT, albowiem jak trafnie zauważył organ uniemożliwia, a co najmniej bardzo utrudnia sprawowanie kontroli nad przewozem.

Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak i przez organy prowadzące postępowanie. Konstrukcja przepisu art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT jednoznacznie wskazuje na obiektywny charakter odpowiedzialności podmiotów niedopuszczający różnicowania w zależności od przyczyny niedopełnienia obowiązków. Natomiast brak konsekwencji i nadmierny liberalizm w nakładaniu i egzekwowaniu kar mógłby prowadzić do wypaczenia sensu ustawy SENT oraz obrotu paliwami i spowodować lekceważenie nałożonych nią obowiązków. Kara administracyjna ma bowiem cel prewencyjny, a jeśli tak, to może on być osiągnięty tylko wówczas, gdy regułą będzie wymierzanie kar, a nie odstępowanie od nich.

Niezależnie od powyższych okoliczności zauważyć także tutaj trzeba, jak wynika z zeznań kierowcy, że w trakcie całej trasy (z Litwy do B.) towar nie podległ przeładunkowi, ani zmianie naczepy. W dniu 21 czerwca 2021 r. wjechał on z Litwy na terytorium kraju i objęty był zgłoszeniem SENT[...] w którym podano nr rejestracyjny pojazdu DAF [...] i naczepę [...] po przerwie w kraju wynikającej z przepisów regulujących czas pracy kierowców kontynuował dalszy transport - już na podstawie zgłoszenia SENT[...] w którym podano już nr rejestracyjny pojazdu DAF [...] i naczepę [...]. Trudno zatem w tej sytuacji uznać za uzasadnione powoływanie się przez skarżącą, że podanie innego numeru naczepy wynikało z usterki naczepy przypisanej do transportu.

W świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że spełnione zostały przesłanki do nałożenia kary określonej w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT i organ nie miał możliwości jej miarkowania, a jedynie odstąpienia od jej wymierzenia.

Ustawodawca poprzez wprowadzenie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, co stanowi przedmiot regulacji art. 24 ust. 3 ustawy o SENT, jak trafnie wskazano w ww. wyroku NSA, łagodzi rygoryzm regulacji art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo przeanalizowały ustawowe przesłanki odstąpienia od nałożenia na skarżącą kary pieniężnej.

Stosownie do art. 24 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Z powołanego art. 26 ust. 3 ustawy SENT wynika natomiast, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

- nie stanowi pomocy publicznej albo

- stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

- stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Odstąpienie od wymierzenia kary, o którym mowa w powyższych przepisach, oparte jest na uznaniu administracyjnym, co wynika z użytego sformułowania "może". Oznacza to, że organ administracji ma swobodę wyboru rozstrzygnięcia w zakresie odstąpienia od nałożenia kary. Ograniczone zastosowanie uznania administracyjnego nie oznacza jednak zupełnego pomięcia istoty kontroli pod względem legalności tego rodzaju rozstrzygnięć. Sądowa kontrola stanowiska organu pod względem legalności nadal sprawdza się do oceny, czy organ w sposób prawidłowy przeprowadził proces wydania decyzji uznaniowej, czy uwzględnił wszystkie przepisy, czy materiał dowodowy został zebrany w całości, czy pojęcia nieostre zostały prawidłowo zinterpretowane, czy nie pominięto istotnych elementów przy ustalania stanu faktycznego oraz czy wybrał rozwiązanie przewidziane przepisem prawa materialnego. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie można organowi zarzucić uchybień w tym zakresie.

Pojęcia ważnego interesu podmiotu (przewoźnika) oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do wyżej wymienionych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (vide wyroki NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 1052/20, sygn. akt II GSK 855/20 oraz z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 1464/19- orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). O istnieniu ważnego interesu przewoźnika uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Ważny interes podmiotu uzasadniają przede wszystkim nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, a także trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego.

Organ dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego co do sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej, w tym dokumentów pozyskanych z urzędu i złożonych przez stronę doszedł do trafnych wniosków, że brak jest podstaw do uznania sytuacji ekonomicznej skarżącej, jako trudnej, a okoliczności powstałych naruszeń za nadzwyczajne, na które strona nie miała wpływu.

Pojęcie interesu publicznego to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, itp. Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne.

Podkreślania wymaga, że pojęcia ważnego interesu podmiotu, jak i interesu publicznego mają cechy charakterystyczne dla klauzul generalnych, których indywidualne zastosowanie wymaga odniesienia do konkretnej sprawy i sytuacji, w jakiej organ podejmuje decyzje. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tych pojęć powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku ich znaczenie może uwzględniać różne aspekty i okoliczności. W niniejszej sprawie organ zasadnie uwzględnił okoliczność, że skarżąca już wcześniej dopuszczała się naruszenia przepisów ustawy SENT. Także skarżąca odwołując się do decyzji Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia 3 sierpnia 2022 r. oraz z dnia 21 grudnia 2022 r. przyznaje tym samym, że naruszenia przepisów ustawy SENT miało wcześniej miejsce. Podkreśla przy tym, że w tych sprawach na które się powołuje organ odstąpił od wymierzenia kary. Prawidłowe jest stanowisko organu, że w tej sytuacji okoliczności te nie przemawiają za odstąpieniem od kary lecz wręcz przeciwnie z uwagi na interes społeczny wymagają podjęcia przewidzianych przepisami prawa działań.

Zatem organ prawidłowo dokonał analizy interesu publicznego nie tylko w oparciu o płaszczyznę ekonomiczną, lecz również na płaszczyźnie pozaekonomicznej, a więc związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, czy też sprawność działania aparatu państwowego.

Składowi orzekającemu w niniejszej sprawie znane jest orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie podkreśla się, że właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przesłanki odstąpienia od nałożenia kary powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ powinien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary. Wskazuje się również, że przy ocenie, czy za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej przemawia interes publiczny, należy uwzględnić, czy podmiot odpowiedzialny za naruszenie prowadził działalność zgodną z prawem i czy w związku z tym naruszeniem doszło do uchybienia w zapłacie należnych podatków. Nie leży bowiem w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (por. np. wyrok NSA w sprawie sygn. akt II GSK 885/21 i powołane tam orzecznictwo NSA, czy w sprawie II GSK 2559/21, CBOSA).

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, w tym rozpatrywanym przypadku nałożona kara nie jest nadmiernie dolegliwa i nie została zachwiana zasada proporcjonalności, a jak wskazał z kolei NSA w wyroku w sprawie o sygn. akt II GSK 127/22 (CBOSA), ustawa SENT ma w założeniu stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu towarami uznanymi za "wrażliwe", bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, dokonującymi wyłudzeń niezapłaconych podatków, jak również dokonującymi obrotu bez stosowania warunków przewidzianych w przepisach prawa. Ustawa ma za zadanie chronić legalny handel towarami i ułatwić walkę z szarą strefą. Celem ustawy, która jest ustawą o charakterze subsydiamym w stosunku do całego systemu podatkowego, jest także wprowadzenie zmian prawnych w dziedzinach, w których stwierdzało się najwięcej nieprawidłowości podatkowych, dotyczących w szczególności wyłudzania i niepłacenia podatku od towarów i usług czy uszczupleń w podatku akcyzowym i zwiększenie skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.

Jak wskazano zawsze należy mieć na względzie okoliczności konkretnego przypadku odnosząc je do ratio legis ustawy SENT.

Biorąc pod uwagę działalność prowadzoną przez skarżącą nie można uznać, że naruszenie przepisów ustawy SENT wywołane zostało brakiem doświadczenia w realizowaniu przewozów z wykorzystaniem zgłoszeń SENT. Stwierdzone podczas przeprowadzonej w dniu 22 czerwca 2022 r. kontroli nieprawidłowości świadczą, w ocenie Sądu, co najmniej o niedbałości czy też o nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów. W interesie publicznym niewątpliwie nie leży takie stosowanie przepisów ustawy SENT, które polegać miałoby na każdorazowym zwalnianiu podmiotów objętych regulacjami tej ustawy od odpowiedzialności za oczywiste naruszenia, wynikające z lekceważącego podejścia przewoźnika do realizacji jej postanowień. Oceny tej nie może zmienić okoliczność dokonania legalnego przewozu, który został zgłoszony oraz brak uszczuplenia należności Skarbu Państwa. Trafnie również uzasadniał organ odwoławczy, że w interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości. Mając na względzie stan faktyczny tej konkretnej sprawy skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko organów, że brak nałożenia kary w tej sprawie za stwierdzone uchybienie stanowiłby zachwianie zasady proporcjonalności i stawiałby skarżącą w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, którzy z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. Stanowiłby zatem zachwianie zasady słuszności i sprawiedliwości. Zaistniały stan faktyczny nie jest skutkiem ponadprzeciętnych okoliczności, natomiast konieczność prawidłowego wypełniania obowiązków nałożonych ustawą SENT jest powszechnie znana podmiotom, do których jest skierowana.

Celem ustawy SENT nie jest zwiększanie dochodów budżetu państwa z tytułu kar nakładanych na podmioty działające w sposób legalny, dopuszczających się uchybień formalnych czy też oczywistych omyłek, związanych między innymi z wątpliwościami dotyczącymi wykładni i stosowania przepisów tej ustawy. Istotnie kary przewidziane w ustawie SENT mają przede wszystkim charakter prewencyjny, a nie fiskalny. Wprowadzenie jednak wysokich kar przez ustawodawcę było celowym zamierzeniem, aby niedopełnienie obowiązków nałożonych przez ustawę SENT było dla podmiotów uczestniczących w przewozie towarów "wrażliwych" nieopłacalne. W ocenie Sądu wykładnia mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego nie nasuwa wątpliwości interpretacyjnych. W obecnym stanie prawnym, gdzie przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący, nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, czy pomyłek, a odpowiedzialność za naruszenia postanowień ustawy ma charakter obiektywny i ustawodawca nie przewidział możliwości wartościowania przyczyn naruszenia i miarkowania kar, odstąpienie od nałożenia kary musi być przez organ wszechstronnie rozważone i wyważone na tle okoliczności konkretnej sprawy.

Organy zasadnie uznały, że kara w wysokości 10 000 zł będzie karą wystarczającą i proporcjonalną do wagi stwierdzonego naruszenia. Nie można również pomijać, na co też zwróciły uwagę organy, że poprawne uzupełnienie wszystkich danych w systemie daje właściwym organom pełną możliwość monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli, które nie ograniczają się wyłącznie do sprawdzania pojazdów na drodze. Każdy zatem z przewoźników obowiązany jest w trakcie całej trasy umożliwić prawidłową identyfikację w systemie pojazdu wraz z towarem. Skarżąca jako profesjonalny przedsiębiorca zajmujący się transportem takich towarów powinna tak zorganizować ich transport, aby wypełniać obowiązki przewidziane w przepisach prawa. Zachowanie strony naruszało też podstawowe cele ustawy SENT. Skoro bowiem celem tej ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a wskazany wymóg należy do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie jego przestrzegania. System kontroli powinien być szczelny, skuteczny i bezpieczny, a podmioty trudniące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania powinny dochować należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. W świetle celów ustawy SENT, nie można zatem kategorycznie przyjąć, i z góry założyć, że skoro skarżąca jest legalnie działającym przedsiębiorcą i opłaca podatki, to przewoźnik działa uczciwie i nie należy do tzw. "szarej strefy". Przyjmowanie takich założeń czyniłoby ustawę SENT całkowicie nieskuteczną i iluzoryczną. Uwzględnić należy, że kontrolowany przewóz naruszył jasną, prostą regułę, której przestrzeganie warunkuje niedopuszczenie do nielegalnego obrotu towarami wrażliwymi. Stwierdzone naruszenie było oczywiste i wynikało z zaniedbania przewoźnika, a więc nie można ich uznać za usprawiedliwione. Ponieważ zaś kara ma cel prewencyjny za odstąpieniem od jej nałożenia nie może przemawiać fakt, że nie doszło do uszczuplenia należności publicznoprawnych na skutek stwierdzonego naruszenia. Skarżąca jest przedsiębiorcą profesjonalnie zajmującym się obrotem towarów, od którego należy oczekiwać znajomości przepisów prawa i zasad związanych z przewozem określonego rodzaju towarów.

Niedopełnienie obowiązku polegającego na błędnie wpisanym numerze rejestracyjnym środka transportu w zgłoszeniu SENT zgodnie z ustawą jest sankcjonowane.

Podsumowując, w ocenie Sądu, organy prawidłowo zastosowały w sprawie przepisy ustawy SENT, wyprowadzając z ich treści i w oparciu o poczynione ustalenia, obowiązek nałożenia na skarżącą kary pieniężnej przewidzianej w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Jednocześnie, organy po rozważeniu przesłanek zawartych w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, prawidłowo uznały, że brak jest podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary.

Organy podjęły w tej sprawie wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy oraz zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły materiał dowodowy, co znalazło wyraz w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.