Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 155/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 a  par. 1 w zw. z art. 156 par. 1 i art. 157
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Marek Leszczyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 listopada 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2024 r. nr 408.205/G-AH/I/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o obciążeniu kosztami utrzymania, opieki i koniecznego leczenia bydła oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2024 r. nr 408.205/G-AH/I/202 po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 29 listopada 2023 r. nr 408.151/F-26/7/2023, którym odmówiono wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Sokółki z dnia 15 września 2022 r., znak: GR.K.6140.8.2021.JS o obciążeniu kosztami zastępczego utrzymania zwierząt ich dotychczasowego właściciela J. B., utrzymanej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z dnia 9 listopada 2022 r., znak: 408.132/F-25/7/2022.

Postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Burmistrz Sokółki decyzją z dnia 12 sierpnia 2021 r., znak: GR.K.6140.8.2021.JS postanowił o czasowym odebraniu J. B., jedenastu sztuk bydła: 5 krów, 5 byczków, 1 jałówki i czasowym umieszczeniu ich w gospodarstwie rolnym wskazanym przez Burmistrza, którą następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białystoku (dalej jako "SKO"), decyzją 7 września 2021 r. znak: 408.131/F-1/7/2021 utrzymało w mocy.

Mając na uwadze treść art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2023 r., poz. 1580 tj.), decyzją z dnia 15 września 2022 r., znak: GR.K.6140.8.2021.JS Burmistrz Sokółki orzekł o obciążeniu J. B. kosztami utrzymania, opieki, konieczności leczenia oraz transportu 11 ww. sztuk bydła za kolejny okres ich przebywania w gospodarstwie tymczasowym za okres od dnia 09.12.2021 roku do dnia 27.07.2022 r. w wysokości 59.230,00 zł, którą SKO, decyzją z dnia 9 listopada 2022 r., znak: 408.132/F-25/7/2022 również utrzymało w mocy.

Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 55/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę skarżącego na ww. decyzję organu II instancji. Wyrok ten jest prawomocny.

Dnia 14 września 2023 r. J. B. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji z dnia 15 września 2022 r., znak: GR.K.6140.8.2021.JS o obciążeniu kosztami zastępczego utrzymania zwierząt ich dotychczasowego właściciela J. B. za okres od dnia 09.12.2021 roku do dnia 27.07.2022 r. w wysokości 59.230,00 zł, gdyż w jego ocenie narusza ona w sposób rażący prawo i winna zostać, w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności.

Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku decyzją z dnia 29 listopada 2023 r. nr 408.151/F-26/7/2023 odmówiło wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Burmistrza Sokółki z dnia 15 września 2022 r., utrzymanej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z dnia 9 listopada 2022 r., znak: 408.132/F-25/7/2022.

W uzasadnieniu swego stanowiska SKO podkreśliło, że stosownie do treści przepisu art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei w myśl unormowania art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści unormowań przywołanych wyżej wynika, że przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest możliwe tylko w przypadku, gdy wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest dopuszczalne z przyczyn przedmiotowych i podmiotowych.

W związku z powyższym organ podkreślił, że prawomocnym wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 55/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę skarżącego na ww. decyzję organu II instancji. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn.zm., dalej jako "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie zaś z art. 134 § 2 p.p.s.a., Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Z powyższego wynika, że Sąd zobowiązany jest w każdym przypadku - nawet gdyby skutkowało to wydaniem orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej uwzględnić wady nieważnościowe badanej przez siebie decyzji.

Zdaniem organu, skoro więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku prawomocnym wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 55/23 oddalił skargę na ww. decyzję organu II instancji, to stwierdzić należy, że nie dopatrzył się naruszenia prawa skutkującego nieważnością rozstrzygnięcia obu instancji. Co więcej dał temu wyraz bezpośrednio w uzasadnieniu wyroku, gdzie wskazał wprost, iż zaskarżonemu rozstrzygnięciu nie można czynić zarzutu naruszenia prawa materialnego, w szczególności o charakterze kwalifikowanym, skutkującym stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji w trybie 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organy zatem w sprawie, w której w skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nieważności orzekły prawidłowo, zaś przyjęcie stanowiska odmiennego od powyższego było całkowicie niedopuszczalne. Byłoby to bowiem równoznaczne z kwestionowaniem prawomocnego wyroku sądowego zapadłego w konkretnej sprawie. To zaś stanowiłoby naruszenie przepisu art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Organ zaakcentował także, że w przypadku, gdy postępowanie administracyjne zostało zakończone wydaniem decyzji w wyniku rozpoznania odwołania, to decyzja w sprawie stwierdzenia nieważności nie może dotyczyć jedynie decyzji organu I instancji, ale przede wszystkim rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu odwoławczym od tej decyzji. Byt prawny decyzji organu pierwszej instancji jest bowiem uzależniony w całości od utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego. Zatem wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji organ rozpatrywał jako wniosek o stwierdzenie nieważności również decyzji organu II instancji.

Końcowo SKO podkreśliło, że stwierdzenie zatem nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym (por. uchwała NSA z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09; wyrok NSA z 10 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1087/11; wyrok WSA w Warszawie z 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2548/13)

W świetle powyższego, uwzględniając zapadły prawomocny wyrok Sądu, w ocenie Kolegium, skarżący nie podniósł jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby skutkować wszczęciem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Sokółki z dnia z dnia 15 września 2022 r., jak również decyzji organu II instancji z dnia 9 listopada 2022 r., znak: 409.132/F-25/7/2022 utrzymującej ją w mocy.

W dniu 13 grudnia 2023 r. J. B. złoży wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem SKO w Białymstoku z dnia 29 listopada 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego zarzucając mu:

1) rażące naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu wynikłe z faktu niezapoznania się przez SKO z uzasadnieniem wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji i tym samym zbycie wniosku orzecznictwem z Internetu w ogóle nie mającym zastosowania w tej sprawie, jako iż owe orzecznictwo dotyczy kosztów przechowywania zwierząt sprawcy przestępstwa znęcania się nad zwierzętami, a nie osoby pozbawionej wolności przed odebraniem zwierząt.

2) nieuwzględnienie treści wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] lutego 2023r. sygn. akt VIII [...] uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w S. i uniewinniającego od zarzutu znęcania się nad zwierzętami (naruszenie powagi rzeczy osądzonej).

3) nieuwzględnienie nowego dowodu tj. nieprawomocnego wyroku z dnia [...] listopada 2023r. Sądu Rejonowego w S. w sprawie II [...] w którym ustalono, że: "w okresie od daty bliżej nieustalonej 2021 roku do dnia 17 lipca 2021 roku w S. przy ul. [...] oskarżony J. B. znęcał się nad posiadanymi przez siebie zwierzętami w postaci 5 sztuk bydła utrzymując je w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym w stanie rażącego niechlujstwa, w ten sposób, że 3 sztuki trzymał w budynku inwentarskim znajdującym się na posesji przy ul. [...] w S. oraz 2 sztuki w budynku znajdującym się na posesji położonej naprzeciwko powyższej posesji, które to budynki wypełnione były do poziomu murłaty obornikiem zmieszanym z sianem oraz trzymał te zwierzęta na krótkich uwięziach, przez co zwierzęta te stały na poziomie do jakiego sięgał obornik, bezpośrednio pod blaszanym dachem, nie mając możliwości pełnego wyprostowania się oraz bez stałego dostępu do wody, przy czym w czasie popełnienia czynu miał ograniczoną w stopniu znacznym zdolność rozpoznania znaczenia czynu i kierowania postępowaniem, to jest czynu z art. 35 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt w zw. z art. 31 § 2 kk,

4) dopiero w dniu 03 października 2023r. Burmistrz Sokółki zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w S. o rozszerzenie aktu oskarżenia o zarzut znęcania się nad zwierzętami trzymanymi na pastwisku - Prokuratura odmówiła.

Na tej podstawie wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Sokółki z dnia 15 września 2022r. Nr GR.K.6140.8.2021.JS, albowiem jest ona oparta częściowo na pomówieniu znęcania się nad zwierzętami, a w całości na rażącym naruszeniu prawa materialnego przez zastosowanie przepisów dotyczących zwierząt domowych, gdy należało zastosować przepisy o zwierzętach gospodarskich w rozumieniu ustawy o ochronie zwierząt, które dają prawo dla właściwego organu - Wojewody Podlaskiego oraz Powiatowego Lekarza Weterynarii, a nie SKO i Burmistrza Sokółki uprawnienie do obciążania właściciela zwierząt gospodarskich kosztami zastępczego doprowadzenia warunków bytowania zwierząt do stanu właściwego, a nie kosztami utrzymania zwierząt, które w tym czasie mogły przebywać na pastwisku.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 stycznia 2024 r. nr 408.205/G-AH/I/202 Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 29 listopada 2023 r. nr 408.151/F-26/7/2023.

W uzasadnieniu swego stanowiska podkreśliło, że decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący, została wydana, doręczona stronie i nadal obowiązuje (istnieje zatem przedmiot sprawy), a żądający stwierdzenia jej nieważności żąda tego ze względu na swój interes prawny, ponieważ na mocy tej decyzji obciążony został obowiązkiem poniesienia wskazanych kosztów. Następnie uwzględniono, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczy przypadku, w którym postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego podjęło w pierwszej instancji SKO, osobie żądającej wszczęcia takiego postępowania - zgodnie z art. 61a § 2 k.p.a. - służy od takiego postanowienia zażalenie, ale z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. wynika, że adresatowi wydanego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania przysługuje w takich przypadkach nie prawo do wniesienia zażalenia, ale prawo zwrócenia się do Kolegium o ponowne rozpatrzenie sprawy, podczas którego odpowiednie zastosowanie mają przepisy o postępowaniu odwoławczym. Oznacza to, że po stronie Kolegium wystąpiła kompetencja i zarazem obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy rozstrzygniętej ww. postanowieniem SKO z 29.11.2023 r.

Kolegium podkreśliło, że występując (podaniem z dnia 14 września 2023 r.) z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza w sprawie obciążenia kosztami odwołujący postawił i próbował uzasadnić szereg zarzutów rażącego naruszenia prawa nie tylko przy podejmowaniu tej przedmiotowej decyzji Burmistrza Sokółki, ale także innych decyzji czy postanowień tego organu wskazanych w piśmie.

W istocie powyższe wystąpienie skarżącego dotyczyło i dotyczy sześciu odrębnych spraw, w których wniesione przez stronę podanie spowodowało - w myśl art. 63 § 3 i art. 104 Kpa - wszczęcie sześciu odrębnych postępowań. Ani w zgłoszonych żądaniach stwierdzenia nieważności ww. aktów, ani w uzasadnieniu tych żądań Odwołujący się nie precyzuje, do których z ww. decyzji odnoszą się poszczególne zarzuty naruszenia prawa.

Organ odwoławczy zaakcentował jednak, że decyzję Burmistrza o której stwierdzenie nieważności wnosi w przedmiotowej sprawie skarżący, charakteryzuje jednak pewna cecha szczególna, która nie występuje w pozostałych przypadkach. Jest to bowiem decyzja prawomocna w rozumieniu art. 16 § 3 Kpa, w której - stosownie do art. 170 - organy administracyjne są związane, również prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Dlatego nie jest w tej sprawie koniecznym ustosunkowanie się min. w postanowieniu do wszystkich podniesionych zarzutów i uczynienie tego z punktu widzenia wymagań wszystkich przepisów i zasad prawa obowiązujących podczas podejmowania decyzji administracyjnej o obciążeniu J. B. kosztami utrzymania, opieki i koniecznego leczenia tymczasowo mu odebranych zwierząt za okres od dnia 09.12.2021 r. do dnia 27.07.2022 r.

Jak zasadnie wykazało Kolegium w zaskarżonym postanowieniu, prawomocne oddalenie przez sąd administracyjny (wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2023 r., II SA/Bk 55/23) skargi na decyzję SKO z dnia 9 listopada 2022 r. (znak: 408.132/F-25/7/2022), utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza w sprawie obciążenia kosztami, spowodowało, że dopóki wyrok WSA w Białymstoku wydany w tej sprawie obowiązuje występuje przeszkoda we wszczęciu i przeprowadzaniu postępowania w przedmiocie nieważności decyzji administracyjnych wydanych w tej sprawie. Dlatego też SKO uznało, że nie ma żadnych wątpliwości co do istnienia przeszkody wszczęcia postępowania w celu stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Skargę do sądu administracyjnego wywiódł J. B., określając ją jako skargę wstępną. Zarzucił zaskarżonemu postanowieniu:

1) obrazę przepisów prawa materialnego w postaci art. 157 § 2 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię, polegająca na niezasadnym uznaniu, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się jeżeli decyzja jest w sposób oczywisty dotknięta jedną z wad nieważności, gdy przy prawidłowej wykładni postępowanie takie należy wszcząć, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie nieważności decyzji, w tym przypadku polegające na tym, że organy stosowały wykładnię językową i celowościową przepisów ustawy o ochronie zwierząt, gdy należało stosować wykładnię literalną, przez co nie zwróciły uwagi, że ustawa o ochronie zwierząt zawiera własne definicje zwierząt domowych i gospodarskich (odmienną od powszechnego wyobrażenia w świetle wykładni językowej) – co może być powodem nieważności decyzji, ale nie musi,

2) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 6 k.p.a, który jest niezgodny w sposób oczywisty z art. 7 Konstytucji RP w zakresie w jakim pomija słowa "w granicach prawa", dając możliwość dowolnego łączenia ustaw w celu osiągnięcia celu jakim w tym przypadku jest likwidacja rolnictwa na terenie poszerzonych granic administracyjnych miasta S. – co wynika z prawa miejscowego: "Planu zagospodarowania przestrzennego miasta Sokółka",

3) naruszenia przepisów postępowania przez SKO w postaci art. 7 K.p.a., przez brak wyjaśnienia: czy odebrane zwierzęta były domowymi w rozumieniu ustawy o ochronie zwierząt (zwierzęta bez kolczyków), czy gospodarskimi w rozumieniu ustawy o ochronie zwierząt (zwierzęta z kolczykami ARiMR),

4) zarzut bezczynności: organ nie dokonał analizy wniosku Powiatowego Lekarza Weterynarii o odebranie zwierzą, który jak się wydaje wnioskował o wydanie dwóch decyzji w słowach: "Następnie Pan P. M. poinformował, że dla bydła bez kolczyków (w domyśle domowego – przypisek mój) należy pobrać próbki krwi, żeby wykluczyć występowanie chorób zakaźnych i określić, ich stan zdrowotny. Ponadto stwierdzili, że bydło bez kolczyków powinno być odizolowane od innych zwierząt (z kolczykami – czyli gospodarskich: dopisek mój) – notatka ze spotkania w Urzędzie Miejskim w Sokółce w sprawie sytuacji kryzysowej w gospodarstwie Pana J. B. położonym w S. przy ulicy [...] – cytat ze str. 2.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że otyłość u zwierząt domowych w postaci bydła jest chorobą świadczącym o złym traktowaniu zwierząt, stanowiącym podstawę do odebrania zwierząt. Otyłość u zwierząt gospodarskich nie jest chorobą, tylko stanem świadczącym o właściwym tuczu zwierząt w celu sprzedaży do rzeźni. Powyższe ma znaczenie dla ważności decyzji co do kosztów utrzymania zwierząt oraz dla zarzutu braku zastosowania ustawy o przechowywaniu porzuconych zwierząt jako rzeczy (dla zwierząt gospodarskich obowiązuje ograniczenie kosztów przechowywania zwierząt do wysokości ich wartości, a dla domowych nie obowiązuje; zwierzęta gospodarskie przechowujący może sprzedać za zgodą właściciela, a domowe za zgodą przekazać do adopcji).

Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i skierowanie na rozprawie oraz ustanowienie adwokata.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Postanowieniem referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia 31 lipca 2024 r. ustanowiono skarżącemu pełnomocnika – adw. K. G. k.80. Pełnomocnik ten w dniu 15 listopada 2024 r. zgodnie z intencją skarżącego, złożył wniosek o zawieszenie postępowania niniejszego w trybie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na to, że sprawa ta zależy od wyniku innego toczącego się postępowania, a mianowicie przed NSA w przedmiocie rozpoznania skargi kasacyjnej J. B. na wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 834/21 oddalający skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 7 września 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Sokółki z dnia 12 sierpnia 2021 r. o czasowym odebraniu jedenastu sztuk bydła i czasowym umieszczeniu ich w gospodarstwie rolnym wskazanym przez organ.

Postanowieniem z dnia 18 listopada 2024 r. WSA w Białymstoku odmówiło zawieszenia postępowania sądowego do czasu rozpoznania sprawy przez NSA o sygn. akt I OSK 1293/22.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji (odpowiednio także postanowienia) w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle powyższych kryteriów Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone postanowienie naruszało prawo w stopniu powodującym konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

Jak wynika z art. 16 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024, poz. 572, dalej k.p.a.), uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w K.p.a. lub ustawach szczególnych. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej uregulowane w art. 156 – 158 k.p.a., podobnie jak wznowienie postępowania są zatem wyjątkiem od zasady trwałości decyzji, dając możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji w enumeratywnie wymienionych przypadkach.

Zaskarżonym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2024 r. nr 408.205/G-AH/I/202 po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymano w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 29 listopada 2023 r. nr 408.151/F-26/7/2023, którym odmówiono wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Sokółki z dnia 15 września 2022 r., znak: GR.K.6140.8.2021.JS o obciążeniu kosztami zastępczego utrzymania zwierząt ich dotychczasowego właściciela J. B., utrzymanej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z dnia 9 listopada 2022 r., znak: 408.132/F-25/7/2022.

Słusznie Kolegium zauważyło, że występując (podaniem z dnia 14 września 2023 r.) z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Sokółki z dnia 15 września 2022 r., znak: GR.K.6140.8.2021.JS, utrzymanej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z dnia 9 listopada 2022 r., znak: 408.132/F-25/7/2022, de facto skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności w/w decyzji SKO z dnia 9 listopada 2022 r. albowiem to SKO rozstrzygało jako ostatnie w tej sprawie, zaś na mocy art. 157 § 1 k.p.a właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez samorządowego kolegium odwoławcze – ten organ. Tak też sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie.

Skarżący we swoim wniosku o stwierdzenie nieważności próbował uzasadnić szereg zarzutów rażącego naruszenia prawa nie tylko przy podejmowaniu tej decyzji Burmistrza Sokółki, ale także innych decyzji czy postanowień tego organu wskazanych w piśmie. W istocie żądanie skarżącego dotyczyło i dotyczy sześciu odrębnych spraw, w których wniesione przez stronę podanie spowodowało - w myśl art. 63 § 3 i art. 104 Kpa - wszczęcie sześciu odrębnych postępowań. Ani w zgłoszonych żądaniach stwierdzenia nieważności ww. aktów, ani w uzasadnieniu tych żądań skarżący nie precyzuje, do których z ww. decyzji odnoszą się poszczególne zarzuty naruszenia prawa. Zaś zarzuty w swej treści w zasadzie dotyczą różnego rodzaju przesłanek, które merytorycznie dotyczyły decyzji Burmistrza Sokółki z dnia 15 września 2022 r., znak: GR.K.6140.8.2021.JS o obciążeniu kosztami zastępczego utrzymania zwierząt ich dotychczasowego właściciela J. B. Podobnie skarga w sprawie niniejszej, poza wskazaniem naruszenia art. 157 § 2 k.p.a. czy też art. 6 i 7 k.p.a. w znacznej mierze nie odnosi się do argumentacji przedstawionej w zaskarżonych postanowieniach SKO.

Zaakcentować zatem należy, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a. zgodnie z którym, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Z treści przytoczonego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność skorzystania z tej instytucji procesowej. Zatem postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte żądaniem strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy z nich dotyczy możliwości wszczęcia tego postępowania, drugi zaś – oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia nieważności (por. wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1366/09). W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne, jak m.in. legitymacja danego podmiotu do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania oraz możliwości i kwestie przedmiotowe jego prowadzenia. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, lub z innych przyczyn nie może być wszczęte.

Jak prawidłowo ustaliło SKO, decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności została wydana w toku postępowania administracyjnego, które przy udziale strony skarżącej było przedmiotem kontroli przeprowadzonej przez sąd administracyjny. Przypomnieć jedynie należy, że decyzją z dnia 15 września 2022 r., znak: GR.K.6140.8.2021.JS Burmistrz Sokółki orzekł o obciążeniu J. B. kosztami utrzymania, opieki, konieczności leczenia oraz transportu 11 ww. sztuk bydła za kolejny okres ich przebywania w gospodarstwie tymczasowym za okres od dnia 09.12.2021 roku do dnia 27.07.2022 r. w wysokości 59.230,00 zł, którą SKO, decyzją z dnia 9 listopada 2022 r., znak: 408.132/F-25/7/2022 również utrzymało w mocy. Zaś wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 55/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę skarżącego na ww. decyzje. Wyrok ten jest prawomocny.

Należy zatem podkreślić, że stosownie do art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sądowa kontrola decyzji administracyjnych – z urzędu – obejmuje sprawdzenie czy zaskarżony akt nie jest dotknięty wadą wskazaną w art. 156 k.p.a., stanowiącą przesłankę stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia. Rezultatem sądowej kontroli aktów administracji publicznej jest ocena prawna wyrażona w sentencji orzeczenia sądu administracyjnego, wyjaśniona w uzasadnieniu tego orzeczenia. Oddalenie skargi na decyzję administracyjną oznacza, że decyzja ta została poddana kontroli sądu, w wyniku której sąd stwierdził, że zaskarżony akt nie jest dotknięty żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Poddanie decyzji administracyjnej kontroli sądowoadministracyjnej, zakończonej prawomocnym wyrokiem, ma ponadto ten skutek, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. strony postępowania, sąd który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe są związane treścią tego orzeczenia. Zakres związania prawomocnym wyrokiem na podstawie art. 170 p.p.s.a. określa sentencja wyroku oraz ustalenia co do stanu faktycznego i prawnego sprawy zawarte w jego uzasadnieniu. Odmienna ocena znanych w dacie wyroku faktów i dowodów nie może więc prowadzić do wzruszenia w trybie nieważności decyzji poddanej wcześniej kontroli sądowej.

Sąd przypomina, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09, stwierdził, że "żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a.". Innymi słowy, organ w ramach wstępnej kontroli wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji powinien dokonać analizy porównawczej co do zakresu sprawy rozpoznanej prawomocnym wyrokiem oraz zakresu wniosku zawierającego żądanie stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji (zob. wyrok NSA z 29 marca 2022 r. sygn. akt II OSK 761/21, LEX nr 3339616). Wymaga również wyjaśnienia, że w aktualnym stanie prawnym, wniosek o wszczęcie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w trybie stwierdzenia nieważności takiej decyzji, która została pozytywnie zweryfikowana przez sąd administracyjny, powinien zostać załatwiony przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia tego postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. (wcześniej art. 157 § 3 k.p.a.). Stanowisko takie – wynikające m.in. wyroków NSA z 19 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 122/19; z 29 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1772/17; z 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 571/18; z 27 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 899/16 – w pełni podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę.

W rozpoznawanej sprawie zarówno decyzja Burmistrza Sokółki z dnia 15 września 2022 r., znak: GR.K.6140.8.2021.JS, jak i utrzymująca ją decyzja SKO z dnia 9 listopada 2022 r., znak: 408.132/F-25/7/2022, została poddana kontroli legalności dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 6 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 55/23, a wyrok ten jest prawomocny.

Sąd zauważa, że ogólnie sformułowane zarzuty dotyczące decyzji, o których stwierdzenie skarżący wnosi, a odnoszące się w zasadzie do ustaleń faktycznych nie mogą stanowić podstawy stwierdzenia nieważności, albowiem przesłanki te są wprost regulowane treścią art. 156 k.p.a. Przytaczany natomiast przez skarżącego wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] lutego 2023 r. sygn. akt VIII [...] uchylających wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] listopada 2023 r. sygn. akt [...], uniewinniający go od zarzutu znęcania się nad zwierzętami – co może stanowić zdaniem skarżącego podstawę stwierdzenia nieważności ww. decyzji, był znany Sądowi przy orzekaniu w wyroku z dnia 6 kwietnia 2023 r., co znalazło odzwierciedlenie w jego uzasadnieniu.

Nie można zatem twierdzić, żeby problem podniesiony przez stronę skarżącą we wniosku o stwierdzenie nieważności ww. prawomocnej decyzji Burmistrza Sokółki nie był przedmiotem rozważania sądu administracyjnego. Aktualnie, Sąd zatem podziela stanowisko organu w kwestii związania organów prawomocnym wyrokiem WSA w sposób uniemożliwiający wszczęcie postępowania nieważnościowego.

Należy raz jeszcze podkreślić, że wyrok oddalający skargę bez wątpienia analizował sporne rozstrzygnięcie w zakresie pokrywającym się z późniejszym żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji. Prawomocny wyrok oddalający skargę na przedmiotową decyzję Burmistrza Sokółki czy też SKO oznacza, że sąd analizując z urzędu wszystkie elementy zaskarżonej decyzji nie znalazł żadnej przesłanki do stwierdzenia jej nieważności. Na obecnym etapie postępowania stanowisko strony skarżącej w przedmiocie istnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji jest więc polemiką z rozstrzygnięciem zawartym w prawomocnym orzeczeniu WSA i próbą pośredniego wzruszenia tego orzeczenia przez zastosowanie wybranego przez skarżącego nadzwyczajnego trybu stwierdzenia nieważności decyzji. Próba wyłączenia w ten sposób skutków prawomocnych orzeczeń sądowych jest niedopuszczalna w świetle art. 170 p.p.s.a.

Wobec tego należało uznać, że SKO prawidłowo zastosowało art. 61a k.p.a. odmawiając wszczęcia postępowania nieważnościowego. Nie doszło zatem do naruszenia art. 157 § 2 k.p.a. czy też art. 6 i 7 k.p.a., a także zapisów Konstytucji. Sąd raz jeszcze przypomina, że kontrola legalności dokonywana jest przez sąd administracyjny przez pryzmat zgodności zaskarżonego aktu i poprzedzającego je postępowania ze wszystkimi adekwatnymi normami prawnymi. Oddalenie skargi oznacza, że nie stwierdzono żadnego uchybienia, które miałoby wpływ na wynik sprawy ani też żadnego uchybienia, które mogłoby skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji. W takiej sytuacji organ nie mógł zastosować art. 156 § 1 k.p.a..

Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonego postanowienia lub stwierdzenie jego nieważności.

Sąd postanowieniem z dnia 18 listopada 2024 r. w sprawie niniejszej odmówił zawieszenia postępowania sądowego w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na inne toczące się postępowania w przedmiocie rozpoznania skargi kasacyjnej J. B. na wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 834/21 (sygn. akt NSA I OSK 1293/22). Przepis ten wskazuje, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego przez Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przez zagadnienie wstępne rozumie się stan, w którym wydanie orzeczenia co do istoty sprawy nie jest możliwe bez rozstrzygnięcia sprawy przez inny organ lub sąd, przy czym istota tej sprawy dotyczy jednocześnie przesłanki drugiej sprawy. Nie chodzi więc o konieczność wyjaśnienia okoliczności sprawy, będących nawet w ścisłym związku ze sprawą, lecz o rozstrzygnięcie spełnienia przesłanki (pozytywnej bądź negatywnej), której organ samodzielnie nie może rozstrzygnąć, gdyż jest to materia będąca w kompetencji innego organu. W niniejszej sprawie natomiast mamy do czynienia z sytuacją, kiedy skarżący wnosi o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się przed NSA postępowanie w przedmiocie decyzji dotyczącej czasowego odebrania bydła i umieszczenia ich w gospodarstwie rolnym wskazanym przez organ, zaś niniejsze postępowanie nie dość, że dotyczy postępowania nieważnościowego, to w swoim meritum dotyczyło kosztów utrzymania, opieki, leczenia i transportu tych zwierząt. Stwierdzenie nieważności zatem nie dotyczy bezpośrednio decyzji w przedmiocie legalności, której będzie orzekał NSA. Ponadto w przypadku wyeliminowania jej z obrotu prawnego przez NSA, skarżący będzie miał możliwość złożenia skargi o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Rozpoznanie zatem niniejszej sprawy nie było zależne od wyniku postępowania w sprawie sygn. akt II SA/Bk 834/21 (sygn. akt NSA I OSK 1293/22).

Wskazać też trzeba, że zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony, co oznacza, że Sąd może ją rozpoznać także w postępowaniu uproszczonym nawet jeśli strona wnioskuje o rozprawę, jak to miało miejsce w sprawie niniejszej. W przedmiotowej sprawie skarżący nie został w żaden sposób pozbawiony możliwości obrony, tym bardziej, że miał ustanowionego w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, który został ustanowiony w dniu 16 października 2024 r., a zapoznał się ze sprawą w dniu 12 listopada 2024 r. (k. 89). Ponadto w dniu 15 listopada 2024 r. złożył wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania, a zatem brał czynny udział w tym postępowaniu i reprezentował skarżącego, a także miał możliwość złożenia ewentualnie innych pism procesowych.

Mając powyższe na uwadze, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.