Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 88/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par 1 pkt 1, art. 151 par 2, art. 146 par 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 10 ust 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1512
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 88/17 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 marca 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz, WSA Waldemar Michaldo, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2017 r., sprawy ze skargi J. J., na decyzję Dyrektora M Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 14 grudnia 2016r. Nr [...], w przedmiocie renty strukturalnej, , , - s k a r g ę o d d a l a -,


UZASADNIENIE

W 2006r. J. J. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w C. wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Po jego rozpatrzeniu, Kierownik ww. Biura wydał w dniu 26 lipca 2006r. decyzję, na mocy której, przyznano dla ww. wnioskowaną rentę strukturalną, od czerwca 2006r. do maja 2016r. Kwota przyznana na mocy tej decyzji była odpowiednio waloryzowana, co znajdowało potwierdzenie w kolejnych decyzjach Kierownika ww. Biura.

W marcu 2014r. organ I instancji otrzymał od KRUS Oddział Regionalny w K. kopię decyzji z dnia 21 lutego 2014r., z której wynikało, że J. J. w chwili złożenia wniosku o rentę mógł nie podlegać, co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników. To oznaczałoby, że naruszono jeden z wymogów, uprawniających do uzyskania renty (§ 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004r., Nr 114, poz. 1191 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie rentowe"). Mając na uwadze ww. okoliczności, organ I instancji wystosował wezwanie do złożenia wyjaśnień przez ww. W odpowiedzi na powyższe, J. J. złożył wyjaśnienia wedle, których cały czasy w minionym 10-leciu prowadził gospodarstwo rolne albo osobiście albo poprzez wynajęte osoby np. szwagra a nadto przedstawił postanowienie KRUS dotyczące zawieszenia innego postępowania z uwagi na złożenie odwołania od decyzji z dnia 21 lutego 2014r.

Następnie w lutym 2016r. do organu I instancji wpłynęła informacja z KRUS OR w K., Wydział Ubezpieczeń o zakończonym postępowaniu sądowym i uzyskaniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 4 lutego 2016r. oddalającego apelację J. J. (od wyroku Sądu Okręgowego Wydział [...] Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 listopada 2014r. sygn. akt [...].), w związku z czym, decyzja KRUS o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników znak [...] z dnia 21 lutego 2014r. stała się prawomocna.

Mając na uwadze ww. okoliczności, organ I instancji uznał, że nastąpiła przesłanka do wznowienia postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej J. J. w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nową i nieznaną podczas pierwotnego rozstrzygania sprawy okolicznością, było ujawnienie przez KRUS, że wnioskodawca "mógł nie spełniać" wszystkich warunków do otrzymania renty już w chwili wnioskowania o to wsparcie. Wszczęto zatem postępowanie dotyczące wznowienia z urzędu.

Po jego przeprowadzeniu, decyzją z dnia 12 sierpnia 2016r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 23 z późn. zm., dalej: k.p.a.) – stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji z dnia 26 lipca 2006r., nr 0101-2006-000060 o przyznaniu renty strukturalnej dla J. J.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w sprawie zaistniały podstawy faktyczne do jej wznowienia. Wątpliwości dotyczące prawidłowości uzyskiwania przez wnioskodawcę renty strukturalnej, potwierdziła uzyskana przez organ I instancji, decyzja KRUS w K. prawomocnie i jednoznacznie stwierdzająca ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz ubezpieczenia emerytalno-rentowego za okresy szczegółowo określone w decyzji. Podano, że J. J. nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z uwagi na fakt, podejmowania prac sezonowych na terenie Niemiec. Fakt ten został przywołany, zarówno w uzasadnieniu ww. wyroku Sądu Apelacyjnego, jak i w orzekającej o ustaniu ubezpieczenia rolniczego, decyzji KRUS. Ww. nie podlegał zatem w pełni ubezpieczeniu KRUS, a tym samym, w dniu złożenia wniosku o rentę, nie podlegał ubezpieczeniu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez okres, co najmniej 5 lat. Potwierdził to dokument urzędowy – zaświadczenie KRUS. Ww. stanu nie zmieniało opłacanie składek na KRUS i inne okoliczności przywoływane przez J. J. Z otrzymanych przez Biuro Powiatowe ARiMR dokumentów wynikało jednoznacznie, że wnioskodawca nie spełniał warunków określonych w § 4 pkt 3 rozporządzenia rentowego, na okoliczność czego przytoczono także treść § 20 ust 3 pkt. 1 ww. rozporządzenia. Dodano, że w przedmiotowej sprawie, zasadną byłaby decyzja odmawiająca przyznania renty, ale jej wydanie było niemożliwe, gdyż na dzień wydania przedmiotowej decyzji, od doręczenia decyzji o przyznaniu renty strukturalnej upłynęło już 5 lat (art. 146 § 1 k.p.a.), a w takich okolicznościach organ powinien ograniczyć się do wydania decyzji stwierdzającej, że pierwotne rozstrzygnięcie sprawy, zostało wydane z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu, których uchylenie tej decyzji było już niemożliwe (art. 151 § 2 k.p.a.), co zdaniem organu uczyniono.

W odwołaniu zarzucono wydanie decyzji z naruszeniem przepisów;

- art. 7 k.p.a., art. 145 §1 pkt 5 k.p.a., art. 107 §1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie faktu złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego, Wydział [...] Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 lutego 2016r. dotyczącego zagadnienia, mającego istotne znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, a tym samym zbagatelizowanie niniejszej okoliczności na etapie rozstrzygania sprawy, a co za tym idzie, poczynienie błędów na etapie sporządzania uzasadnienia faktycznego i prawnego, dołączonego do wydanej decyzji;

- art. 145 §1 pkt 5 k.p.a., poprzez uznanie, że za istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, należało uznać wydanie przez inny organ administracji publicznej, ostatecznej decyzji administracyjnej.

W uzasadnieniu odwołania opisano dotychczasowy przebieg postępowania, podając, że chronologia zdarzeń wskazywała na to, że postępowanie administracyjne zostało wznowione pomimo tego, że złożona została skarga kasacyjna od wyroku Sądu II instancji. Zdaniem odwołującego, powyższa okoliczność nie została zweryfikowana przez organ I instancji i pominięto ją w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. Do obowiązków organu należało ustalenie, czy skarga kasacyjna w ogóle została wniesiona od orzeczenia II-instancyjnego oraz czy Sąd II instancji wstrzymał prawomocność zaskarżonego wyroku. Takich działań zdaniem odwołującego, nie podjęto, co świadczyło o naruszeniu podstawowych obowiązków organu I instancji. Wskazano również, że nowymi okolicznościami w sprawie nie były okoliczności ujawnione w 2014r. przez KRUS, ale decyzja wydana przez KRUS w 2014r. w przedmiocie podlegania J. J. ubezpieczeniu społecznemu rolników. Za takim stanowiskiem przemawiała data ujawnienia informacji KRUS-u, a przede wszystkim oczekiwanie organu I instancji na uprawomocnienie się wyroku oddalającego odwołanie od rzeczonej decyzji. Zdaniem odwołującego, sposób prowadzenia postępowania jednoznacznie dowiódł tego, że organ orzekający w sprawie oparł się nie na nowych okolicznościach, jakie miały zostać ujawnione już 2 lata temu, ale na nowo wydanej decyzji administracyjnej, ustalającej określony stan faktyczny, która to decyzja była następnie przedmiotem kontroli sądów powszechnych. W dalszej części odwołania poczyniono wywody na temat pojęcia okoliczności faktycznej w kontekście regulacji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Ostatecznie wywiedziono, że organ nie mógł wszcząć postępowania wznowieniowego w oparciu akt administracji, ale tylko o nowe i nieznane mu dotąd okoliczności faktyczne, jeżeli wznowiono jednak postępowanie w oparciu o zdarzenia natury prawnej, to dopuszczono się obrazy ww. przepisu.

Wobec powyższego wniesiono o uchylenie decyzji w zaskarżonym zakresie, ewentualnie o uchylenie decyzji i zawieszenie prowadzonego postępowania z urzędu do momentu zakończenia postępowania sądowego, wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 4 lutego 2016r.

Decyzją z dnia 14 grudnia 2016r., nr [...] Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 1512 ze zm., dalej: ustawa o ARiMR), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji opisano dotychczasowy przebieg postępowania, wskazano, że wniosek strony o zawieszenie z urzędu postępowania odwoławczego w związku z kasacją złożoną do SN od wyroku SA w K., został rozstrzygnięty stosownym postanowieniem odmawiającym zawieszenia. Następnie wskazano, że decyzja organu I instancji była decyzją prawidłową, tj. uwzględniającą wszystkie istotne okoliczności prawne i faktyczne sprawy, którą rozstrzygała. Z analizy akt sprawy wynikało bowiem, że odwołujący był ubezpieczony poza KRUS, w związku z wykonywaniem pracy w Niemczech, przynajmniej w okresie od 23 czerwca 1997r. do 21 września 1997r. Dokumenty pozyskane w sprawie (tj. dok. E 205 DE dot. okresu ubezpieczeń, uzyskany przez Biuro Powiatowe ARiMR z KRUS O/K.), potwierdziły, że w tym czasie J. J. wykonywał pracę zarobkową w Niemczech i był ubezpieczony w tamtejszym zakładzie ubezpieczeń. Wnioskodawca nie kwestionował wykonywania ww. pracy i bycia ubezpieczonym poza KRUS w związku z tą pracą. W czasie jej wykonywania nie spełniał warunków do objęcia ubezpieczeniem w KRUS w pełnym zakresie. W takiej sytuacji, praca ta oznaczała utratę ubezpieczenia rolniczego (KRUS) i przejście do powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych (polskiego - ZUS) lub innego (w tym wypadku niemieckiego). W dniu złożenia wniosku o rentę, odwołujący nie spełniał warunku podlegania przez okres, co najmniej 5 lat odpowiedniemu (tj. z KRUS) ubezpieczeniu. Na potwierdzenie zasadności stanowiska, organ odwoławczy powołał treść wyroku SN z dnia 26 stycznia 2011r., sygn. I UK 229/10. Uznano, że organ I instancji prawidłowo wszczął postępowanie w sprawie wznowienia rozpatrzenia wniosku rentowego, jako sposób na ponowne uwzględnienie wszystkich istotnych okoliczności rozpatrzenia sprawy. Zdaniem organu odwoławczego, nową okolicznością dla organu było zatrudnienie i ubezpieczenie społeczne J. J. w N. w okresie istotnym dla renty strukturalnej. Dowodami zaistnienia tej okoliczności, niepodważonymi przez stronę były: zaświadczenie KRUS Oddz. K. z dnia 24 lutego 2014r., zawierające zestawienie okresu ubezpieczeń strony w KRUS, decyzja KRUS Oddz. K. z dnia 21 lutego 2014r., zawierająca zestawienie okresów ustania ubezpieczenia społecznego, druk E-205 z dnia 22 sierpnia 2013r., zawierający zestawienie okresów ubezpieczenia odwołującego w związku z pracą w N. Nadto, organ I instancji prawidłowo wybrał formę rozstrzygnięcia sprawy, opierając się na art. 146 §1 k.p.a. Podkreślono, że podejmując decyzję, organ I instancji dysponował wiedzą o kasacji wniesionej przez odwołującego, jednak zarówno jej treść, jak i sam fakt jej złożenia nie wpływa i nie wpływał na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powodem tego było niedotrzymanie przez wnioskodawcę, warunków związanych z otrzymywaną rentą strukturalną, tj. podjęcie pracy zarobkowej związanej z ubezpieczeniem społecznym w okresie istotnym dla otrzymywania takiej renty. Dodano, że, zaskarżone rozstrzygnięcie nie rozstrzygało merytorycznie sprawy (tj. np. nie odmawiało przyznania renty), a jedynie stwierdzało, że rozstrzygnięcie pierwotne (przyznające rentę) zostało wydane z naruszeniem prawa. To był z kolei wynik tego, że organ nie miał szans odpowiednio wcześnie uwzględnić zatrudnienia strony w okresie istotnym dla sprawy rentowej tej samej osoby. Po uwzględnieniu całokształtu okoliczności tej sprawy, decyzja organu l instancji została uznana za prawidłową. Nie stwierdzono też niedostatecznego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, bądź innych naruszeń k.p.a., lub innych aktów prawnych, regulujących analizowany przypadek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący powielił zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu, a ponadto zarzucił decyzji:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie w sposób

wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, co spowodowało brak

dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i błędne przyjęcie, że skarżący

w chwili uprawomocnienia się decyzji, przyznającej rentę strukturalną z dnia 26 lipca 2006r., nie spełniał kryteriów przyznania renty strukturalnej

określonych w §4 rozporządzenia rentowego,

- art. 107 §1 i 3 k.p.a., poprzez brak wskazania, w jakich dokładnie okresach, skarżący podlegał ubezpieczeniu, a w jakich był wykluczony z tego ubezpieczenia, co uzasadniało, że w dniu wydania decyzji, skarżący nie spełniał wymagań dla przyznania renty strukturalnej,

- § 4 ust. 3 rozporządzenia rentowego, poprzez błędne przyjęcie, że przepis ten odnosił się wyłącznie do ubezpieczenia w ramach KRUS, podczas gdy regulacja ta nie zawierała takiego ograniczenia.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ ograniczył się wyłącznie do ustalenia i stwierdzenia, że określone okresy czasu, przypadające w sezonie letnim w przeciągu kilku lat, w których z uwagi na przebywanie skarżącego poza granicą Polski i podjętą tam pracę dorywczą, sezonową - wykluczały go z ubezpieczenia społecznego rolników w ramach KRUS, z czym nie można było się zgodzić. W kontekście § 4 ust. 3 rozporządzenia rentowego, skarżący podał, że w dniu złożenia wniosku o rentę, rolnik musi podlegać ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, natomiast nie zostało sprecyzowane, że ma to być ubezpieczenie rolnicze. W pozostałym zakresie powielono argumentację zawartą w odwołaniu. Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I i II instancji w całości oraz umorzenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, natomiast dodatkowo, odpowiadając na zarzuty skargi w kwestii ewentualnego uzależnienia rozstrzygnięcia dot. renty strukturalnej od kasacji, wniesionej od niekorzystnego dla strony wyroku sądu wskazał, że ww. kasacja nie została uznana za wskazane w art. 97 §1 pkt 4 k.p.a., tzw. zagadnienie wstępne (wpadkowe), wymagające rozstrzygnięcia przez inny organ (w tym wypadku SN) w pierwszej kolejności (przed rozstrzygnięciem sprawy rentowej). Konsekwencją tego była odmowa wstrzymania procedowania w sprawie rentowej do czasu wydania wyroku przez SN. Wyrok ten nie będzie rozstrzygał o okolicznościach faktycznych (te pozostają bezsporne). Poza tym dokumenty dot. ubezpieczenia strony (zaświadczenie i decyzja z KRUS) nie zostały przez stronę skutecznie zakwestionowane i pozostają prawomocne. O zależności między rozstrzygnięciem dot. renty a rozstrzygnięciami dot. ubezpieczenia, można byłoby mówić, gdyby te drugie pozostawały nieprawomocne - sprawę strony rozstrzygano jednak właśnie dopiero, gdy takie rozstrzygnięcia stały się prawomocne. W takiej sytuacji zwlekanie z rozstrzygnięciem sprawy rentowej strony, uznano za niecelowe i sprzeczne np. z art. 12 k.p.a. Akta sprawy nie wskazywały też na to, aby organ l instancji nie wiedział o kasacji, złożonej przez stronę (treść kasacji organ II instancji otrzymał od organu l instancji, a sama kasacja została złożona po wydaniu decyzji l instancji). Organ nie dysponował również informacją o tym, aby jakiekolwiek rozstrzygnięcie innego organu lub sądu wstrzymywało, bądź mogło wstrzymywać wydawanie rozstrzygnięć dot. sprawy rentowej. Dodano, że wznowienie sprawy i jej zakończenie dopiero w 2016r. wynikało z dążenia do zapewnienia postępowaniu spójności z równolegle toczonymi postępowaniami w KRUS i sądach powszechnych. W czasie między informacją o możliwych nieprawidłowościach, a wznowieniem sprawy, stronie waloryzowano i wypłacano świadczenie rentowe. Organy, działając w ten sposób, starały się realizować, m.in. art. 7 (rozpatrywanie sprawy z uwzględnieniem słusznych interesów stron) i 8 k.p.a. (prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie). Wobec powyższego stwierdzono bezzasadność zarzutów skarżącego i wniesiono o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z mocy art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz.718; powoływanej dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie; kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ma przy tym obowiązek zastosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa także w stosunku do wszelkich aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, co oznacza możliwość uchylenia oprócz decyzji zaskarżonej także decyzji organu I instancji (art. 135 p.p.s.a.).

Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw doszedł do przekonania, że decyzja ta, wraz z poprzedzającą ją decyzją wydaną przez organ I instancji są zgodne z prawem.

Kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z prawem poddana została decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdzająca - w wyniku wznowienia postępowania – iż decyzja z dnia 26 lipca 2006r.. przyznającą J. J. rentę strukturalną, została wydana z naruszeniem prawa.

Ponieważ do wydania powyższych decyzji doszło w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, wyjaśnić na wstępie należy, iż instytucja wznowienia postępowania stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.) i dlatego korzystanie z tego nadzwyczajnego środka procesowego może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach i na zasadach określonych w k.p.a. Jakakolwiek wykładnia rozszerzająca przepisów regulujących ten tryb postępowania jest niedopuszczalna.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Dokonując wykładni tego przepisu należy stwierdzić, że wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadku kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: decyzja musi być ostateczna, po jej wydaniu muszą wyjść na jaw nowe okoliczności, które muszą mieć istotne znaczenie dla sprawy, powyższe okoliczności muszą istnieć w dacie wydania decyzji, której wznowienie dotyczy oraz okoliczności te nie mogły być znane organowi, który wydał decyzję ( której wznowienie dotyczy) w momencie jej wydania.

W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że przy ocenie wskazanych przesłanek najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. O ile powstały one po dacie wydania decyzji ostatecznej nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia postępowania lecz tylko podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie. Jeżeli chodzi o warunek "ujawnienia" tych nowych okoliczności, to odnieść je należy do organu a nie do strony. Nie jest przy tym istotne, czy nieujawnienie tych okoliczności nastąpiło w wyniku zaniedbań tego organu, czy z innych powodów. Wystarczy, że organ nimi nie dysponował i nie były mu one znane. Zagadnieniem drugorzędnym jest, czy brak ujawnienia należy wiązać z niedopatrzeniem strony, jej niedbalstwem czy wprost z zawinionym nieujawnieniem tych okoliczności lub dowodów. Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1985r. sygn. akt I SA 198/85).

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie o przyznanie J. J. renty strukturalnej albowiem niewątpliwym jest, że po wydaniu decyzji ostatecznej wyszły na jaw nowe, nieznane wcześniej okoliczności faktyczne istniejące w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie renty strukturalnej oraz w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nieznane organowi z przyczyn od niego niezależnych, mieszczące się w zakresie pojęcia nowych, istotnych okoliczności z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Nawiązując do merytorycznych przesłanek rozstrzygnięcia wskazać należy, iż w polskim systemie prawnym renta strukturalna jako szczególny rodzaj świadczenia pieniężnego przyznawanego rolnikom, została uregulowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 114, poz. 1191). Akt ten określa szczegółowe warunki i tryb udzielania, wypłacania oraz zawieszania rent strukturalnych. W przepisie § 4 tego rozporządzenia określono warunki, jakie musi spełnić rolnik ubiegający się o rentę strukturalną.

Rentę strukturalną przyznaje się więc producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki:

1) ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty;

2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników;

3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu,

4) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha

5) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej,

6) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

7) nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników.

Aby otrzymać rentę, o którą wnosił i którą uzyskał skarżący, musiał on być rolnikiem zaś rolnik, to osoba podlegająca w Polsce przede wszystkim ubezpieczeniu w KRUS (art. 5 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Treść art. 16 ust. 2 i 3 ww. ustawy, uniemożliwia bycie jednocześnie w KRUS i w innym systemie emerytalnym.

Jak wynika z dokumentów zebranych w aktach sprawy, a w szczególności z prawomocnej decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 21 lutego 2014r.r. rolnicze ubezpieczenie społecznie J. J. ustawało kilkakrotnie na przestrzeni lat 1997 – 2006;

- od 1 lipca 1997r. do 30 września 1997r.

- od 1 lipca 2001r. do 30 września 2001r,

- od 1 lipca 2002r do 17 września 2002r.

- od 1 lipca 2003r.do 30 września 2003r.

- od 14 maja 2005r. do 29 maja 2005r.

- od 15 czerwca 2005r. do 12 września 2005r.

- od 15 maja 2006r. do 11 czerwca 2006r.

W tym czasie z racji sezonowej pracy w Niemczech skarżący był objęty tamtejszym systemem ubezpieczeń, co potwierdziły dokumenty zgromadzone w sprawie.

Wniosek o rentę strukturalną złożony został w dniu 13 maja 2006r. Licząc wstecz i biorąc pod uwagę przedstawioną faktografię, nie sposób uznać, że J. J. podlegał "ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników" przez okres 5 lat w okresie poprzedzającym datę złożenia wniosku o rentę strukturalną. Jak wskazuje orzecznictwo sądów powszechnych (por. np. wyrok SN z dnia 26 stycznia 2011r., sygn. l UK 229/10), ubezpieczenie związane z zatrudnieniem (nawet doraźnie, sezonowo i bez stałego wynagrodzenia miesięcznego), wyłącza z ubezpieczenia w KRUS.

Okoliczność ta, jak również przesłanki z powodu których stwierdzono ustanie ubezpieczenia nie mogły podlegać ocenie sądu administracyjnego ponieważ nie posiada on kompetencji w zakresie orzekania o podleganiu rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu a nadto rozstrzygnięcie wydane w tym przedmiocie przez kompetentny organ zostało pozytywnie zweryfikowane przez sąd powszechny i uzyskało status prawomocności.

Skoro więc skarżący nie spełnił warunku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w wymaganym momencie i okresie czasu, uznać należy, iż nie spełniał przesłanek do przyznania renty strukturalnej a zatem wydanie decyzji przyznającej to świadczenie nastąpiło z naruszeniem prawa.

Zasadnie zatem organ administracji wznowił, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu renty strukturalnej. Nowych okoliczności ujawnionych w sprawie po wydaniu decyzji, nieznanych wcześniej organowi nie należy w rozstrzyganej sprawie łączyć jak zarzuca to skarżący li tylko z wydanymi aktami prawnymi w tym decyzją o ustaniu ubezpieczenia emerytalno-rentowego skarżącego. Akt ten jest bowiem jedynie wynikiem stwierdzenia zaistnienia istotnych dla sprawy okoliczności, podważających zgodność z prawem wydanej decyzji. W postanowieniu o wznowieniu postępowania organ I instancji wyraźnie odnosił się do tych okoliczności (niepodlegania ubezpieczeniu rolniczemu w wymaganym okresie czasu). Były to dla niego okoliczności nowe i nieznane w chwili wydawania decyzji z dnia 26 lipca 2006r. a równocześnie niewątpliwie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Prawidłowo także organ I instancji wyjaśnił w uzasadnieniu swej decyzji, że w takim stanie faktycznym, zasadną byłaby decyzja odmawiająca przyznania renty, ale jej wydanie w okolicznościach sprawy było niemożliwe skoro na dzień wydania przedmiotowej decyzji, od doręczenia decyzji o przyznaniu renty strukturalnej upłynęło już 5 lat (art. 146 § 1 k.p.a.). W takich okolicznościach organ powinien ograniczyć się do wydania decyzji stwierdzającej, że pierwotne rozstrzygnięcie sprawy, zostało wydane z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu, których uchylenie tej decyzji było już niemożliwe (art. 151 § 2 k.p.a.). Taka też była treść rozstrzygnięcia organu I instancji.

Za bezzasadne uznać należy wszelkie zarzuty skargi opierające się na założeniu, że rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło przedwcześnie bo bez uwzględnienia, że nadal toczy się postępowanie w sprawie prawnego zakwestionowania decyzji KRUS z dnia 21 lutego 2016r. o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolniczego J. J., w związku ze złożeniem skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 4 lutego 2016r. Przepis art. 398

Kodeksu postępowania cywilnego stanowi bowiem, iż "od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku..... strona..... może wnieść skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, chyba, że przepis stanowi inaczej". Powyższa regulacja jednoznacznie więc określa, iż wyrok wydany przez sąd drugiej instancji (w tym przypadku Sąd Apelacyjny) jest prawomocny z chwilą jego wydania. Słusznie więc organ odnosił się do rozstrzygnięcia zawartego w prawomocnym wyroku a nawet – realizując zasady ogólne postępowania podatkowego – wstrzymywał się z wydaniem rozstrzygnięcia do czasu wydania tego wyroku.

Sąd, stwierdzić też musi niemożność opierania się w swym orzecznictwie na subiektywnie rozumianej zasadzie słuszności powiązanej z regularnym i nieprzerwanym opłacaniem składek na KRUS nawet w okresach objęcia niemieckim ubezpieczeniem społecznym oraz zlecaniem prac w gospodarstwie innym osobom czy zapewnianiem trwałości działania tego gospodarstwa poprzez własne rzetelne działania. Nie można bowiem – wbrew treści obowiązujących przepisów – uczynić przesłankami rozstrzygnięcia okoliczności, które nie są objęte treścią przepisów mających zastosowanie w sprawie.

Pogląd o konieczności skrupulatnego stosowania obowiązujących przepisów znajduje swe odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych np. WSA w Gorzowie Wielkopolskim w podobnej sprawie, w wyroku z dnia 7.10.2007r. sygn. akt I SA/Go 371/07 orzekł, iż "płatności bezpośrednie stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości i na takich zasadach, jakie zostały konkretnie określone przez Unię Europejską". Także NSA w wyroku z dnia 15 lipca 2008r. sygn. akt II GSK 248/08 opowiedział się przeciwko liberalnemu sposobowi liczenia pięcioletniego okresu ubezpieczenia wymaganego do przyznania renty strukturalnej, akceptując rygorystyczny sposób liczenia wynikający bezpośrednio z treści obowiązujących przepisów.

Biorąc wskazane wyżej okoliczności pod uwagę i nie znajdując prawnych argumentów przemawiających za uznaniem skargi za uzasadnioną, Sąd − w oparciu o treść art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł o oddaleniu skargi.