Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 911/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
658
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tym zakresie umorzono postępowanie, w pozostałym zakresie oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 188 w zw. z art. 161 par. 1 pkt. 3 art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Burmistrza Miasta i Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 grudnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Kr 201/22 w sprawie ze skargi M.U. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy [...] w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie 1. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie I i w tym zakresie umarza postępowanie sądowe; 2. oddala skargę kasacyjną w pozostałej części; 3. zasądza od M.U. na rzecz Burmistrza Miasta i Gminy [...] 460 (czterysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Kr 201/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.U. (dalej: "skarżąca") na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy [...] (dalej także jako "organ") w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie:

- zobowiązał organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w sprawie z wniosku skarżącej o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie (punkt I sentencji);

- stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji);

- oddalił skargę w pozostałym zakresie (punkt III sentencji);

- zasądził od organu na rzecz skarżącej 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (punkt IV sentencji).

U podstaw rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.

Wniosek z dnia 25 września 2020 r. (data wpływu do organu – 30 września 20202 r.) skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru zwróciła się o wszczęcie postępowania w sprawie zmiany stosunków wodnych, w którym wskazała, że na skutek niewłaściwego odwodnienia drogi gminnej następuje zmiana stosunków wodnych ze szkodą dla działki nr [...] stanowiącej własność skarżącej.

Postanowieniem z dnia 29 października 2020 r. znak DR.6332.230.2020 organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postanowieniem z dnia 18 marca 2021 r. znak SKO.PW/4171/96/2020, sprostowanym w dniu 31 maja 2021 r., uchyliło zaskarżone postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Skarga na powyższe postanowienie wniesiona przez skarżącą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie została odrzucona postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2021 r. (sygn. II SA/Kr 741/21). Akta wraz z postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zostały zwrócone do organu pierwszej instancji w dniu 25 października 2021 r.

Pismem z dnia 9 grudnia 2021 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przyspieszenie rozpatrywania sprawy wskazując na wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postanowienia z dnia 18 marca 2021 r. znak SKO.PW/4171/96/2020.

W odpowiedzi, organ pismem z dnia 11 stycznia 2022 r. znak KOM.7210.1.12.2022, poinformował pełnomocnika skarżącej, że przeprowadzone zostało postępowanie o udzielnie zamówienia publicznego na wykonanie kompletnej dokumentacji projektowo – kosztorysowej i uzyskanie decyzji administracyjnej na przebudowę drogi gminnej na działce nr [...] w O. ("Koncepcja ujęcia i odprowadzania wód opadowych z drogi gminnej nr [...] w miejscowości O. w gminie N. oraz drogi gminnej w miejscowości B. w gminie B."). Termin wykonania dokumentacji został określony na dzień 31 lipca 2022 r., zaś sama przebudowa planowana jest w 2023 r., po zabezpieczeniu środków w budżecie.

Następnie pismem z dnia 24 stycznia 2022 r. znak KOM.6332.5.2022 organ poinformował skarżącą, że prowadzone są działania projektowe mające na celu ochronę działek sąsiadujących z działką drogową [...] przed napływającą wodą opadową z terenów wyżej położonych. W ramach inwestycji planowane jest przeprowadzenie kanału ulgi (jako koryto betonowe o wymiarach 0,8x1,0m) prowadzonego po istniejącym śladzie rowu na działce nr [...] i [...]. Kanał ulgi ma częściowo kierować nadmiar wód opadowych do pobliskiego potoku. Na drodze powyżej działki nr [...] woda opadowa zostanie zebrana dwustronnym wodościekiem nie mniejszym niż wynikającym z ww. założenia koncepcyjnego. W kolejnych etapach projektu planowana jest budowa wodościeku przy drodze na terenie m. B. i budowa kanału ulgi na pograniczu miejscowości B. i Z. z odprowadzeniem wód do potoku B..

W dniu 24 czerwca 2022 r. do Urzędu Miasta i Gminy [...] wpłynęło ponaglenie w związku z niezałatwieniem przez organ sprawy związanej ze zmianą stosunków wodnych na gruncie. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2022 r. znak SKO.PW/4171/90/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że Burmistrz Miasta i Gminy [...] dopuścił się bezczynności w postępowaniu w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na gruncie - (działka ewidencyjna nr [...] położona w O. stanowiąca własność gminy [...]) szkodliwie oddziaływująca na grunt sąsiedni (działka ewidencyjna nr [...] położona w Z.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło ponadto, że bezczynność organu pierwszej instancji nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązało organ pierwszej instancji do formalnego załatwienia sprawy wyznaczając termin dwóch miesięcy od dnia zwrotu akt sprawy.

W dniu 10 sierpnia 2022 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy [...] prowadzącego postępowanie administracyjne znak: DR.6332.230.2020, w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na gruncie wnosząc o:

1. zobowiązanie Burmistrza Miasta i Gminy [...] prowadzącego postępowanie administracyjne znak: DR.6332.230.2020, do wydania rozstrzygnięcia administracyjnego w określonym terminie;

2. stwierdzenie, że Burmistrz Miasta i Gminy [...] dopuścił się bezczynności prowadząc postępowanie administracyjne znak: DR.6332.230.2020;

3. stwierdzenie, że bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy [...] prowadzącego postępowanie administracyjne znak: DR.6332.230.2020 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

4. wymierzenie Burmistrzowi Miasta i Gminy [...] prowadzącemu postępowanie administracyjne znak: DR.6332.230.2020 grzywny w wysokości o określonej w art. 154 § 6 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi;

5. przyznanie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie wskazał, że kierując się zasadą informowania wyrażoną w art. 9 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, bez zbędnej zwłoki, każdorazowo udzielał odpowiedzi na pisma wnoszone przez skarżącą, wyjaśniając przy tym stan sprawy oraz wskazując czynności, które zostały podjęte celem jej załatwienia. Nadto kierując się zasadą prawdy obiektywnej sformułowaną w art. 7 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego organ podejmował działania niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ podkreślił, że nie ma jakiegokolwiek wpływu na terminy wyznaczone przez inne podmioty, w tym termin wykonania dokumentacji projektowo - kosztorysowej ani termin uzyskania pozwolenia na przebudowę drogi gminnej na działce nr [...] w O. Zarówno uzyskanie pozwolenia na przebudowę, jak i uzyskanie dokumentacji projektowej jest niezbędne do podjęcia dalszych działań celem wyeliminowania zarzucanego szkodliwego oddziaływania na stosunki wodne występujące na tej działce na grunt stanowiący własność skarżącej. Jednocześnie organ wskazał, że ze względu na strukturę własności gruntów w tym obrębie, w celu przebudowy drogi, a tym samym wykonania odwodnienia, konieczne jest uzyskanie przez Urząd Miasta i Gminy w [...] decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, aby można było wykorzystać grunty, które są obecnie własnością prywatną, na cele omawianej inwestycji.

Uwzględniając skargę i orzekając co do meritum na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3, § 1a i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "P.p.s.a.", Sąd pierwszej instancji wskazał, że jak wynika z akt administracyjnych, wniosek skarżącej o wszczęcie postępowania w sprawie zmiany stosunków wodnych wpłynął do organu w dniu 30 września 2020 r. W dniu 29 października 2020 r. organ postanowieniem odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia 18 marca 2021 r., sprostowanym w dniu 31 maja 2021 r., uchyliło zaskarżone postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Po odrzuceniu skargi na powyższe postanowienie SKO [...] (postanowieniem WSA w Krakowie z dnia 27 sierpnia 2021 r.; sygn. akt II SA/Kr 741/21) akta zostały zwrócone do organu w dniu 25 października 2021 r. i do dnia wyrokowania sprawa nie została zakończona wydaniem aktu administracyjnego. Stwierdzenie to skutkowało orzeczeniem o bezczynności organu i po myśli art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. obligowało Sąd pierwszej instancji do zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności w sprawie z wniosku skarżącej o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie.

Sąd pierwszej instancji wskazał dalej, że na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł, że organ pozostawał w bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd meriti podniósł, że dokonując oceny czy naruszenie prawa ma charakter rażący, nie można poprzestać na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania danej sprawy. Nadto podkreślić należy, że zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a. rażące naruszenie prawa odnosi się do wadliwości o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającej miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w kontrolowanej sprawie, mimo iż bezczynność organu jest długotrwała Sąd nie dopatrzył się szczególnie dużego natężenia złej woli organu czy oczywistego lekceważenia wniosków strony. Sąd pierwszej instancji przedstawił następnie wyszczególnienie korespondencji prowadzonej przez skarżącą z organem jak i treść tej korespondencji wskazując, że organ podjął działania zmierzające do kompleksowego rozwiązania sprawy odwodnienia drogi, tak aby nie były zalewane działki z nią sąsiadujące, w tym działka skarżącej. Zdaniem Sądu meriti działania te oczywiście nie załatwiają sprawy administracyjnej w sposób, który przewiduje Kodeks postępowania administracyjnego i nie powodują, że możliwe jest stwierdzenie że organ nie pozostaje w bezczynności. Zdaniem Sądu pierwszej instancji powyższe okoliczności mają natomiast wpływ na ocenę tego, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, którego to naruszenia o charakterze rażącym Sąd pierwszej instancji się nie dopatrzył. Oczywistym jest, że organ – niezależnie od podjętych czynności w sferze faktycznych działań – był obowiązany także formalnie rozpoznać wniosek skarżącej, czego nie uczynił, naruszając obowiązujące przepisy. Niemniej jednak podjęcie opisanych wyżej czynności ekskulpuje zdaniem Sądu meriti organ od zarzutu rażącego naruszenia prawa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ zaskarżając wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

- z odwołaniem się do art. 174 pkt 1 P.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

- art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organ dopuścił się bezczynności, podczas gdy organ podjął szereg czynności w sprawie w celu uregulowania kwestii stosunków wodnych na obszarze gruntów zlokalizowanych w pobliżu działki nr [...] w O., przy czym czas ich trwania był okolicznością niezależną od organu (termin przebudowy drogi gminnej nr [...]), a w konsekwencji nie można przyjąć, że organ pozostawał w bezczynności;

- z odwołaniem się do art. 174 pkt 2 P.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, to jest:

- art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego wyroku, mimo że w dacie orzekania stan bezczynności nie istniał, tj. w dniu 19 września 2022 r. organ wydał decyzję odmawiającą nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na nieruchomości położonej w O. stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] znak [...], co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do stwierdzenia, że organ pozostaje w bezczynności.

Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Nadto organ wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych i oświadczył, ze zrzeka się rozprawy.

Do skargi kasacyjnej dołączono kopie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 19 września 2022 r. nr 1 (sygn. akt DR.6332.230.2022) oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 21 grudnia 2022 r. nr SKO.PW/4171/127/2022, wydanej w następstwie odwołania skarżącej, o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia 19 września 2022 r.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie związania granicami skargi kasacyjnej. Treść powyższej zasady ogranicza zakres rozpoznania sądu kasacyjnego do weryfikacji zasadności zarzutów kasacyjnych w odniesieniu do orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, objętego zaskarżeniem. Jedynie w drodze wyjątku, to jest w razie stwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego, o których mowa w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej jako P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny jest upoważniony i zobowiązany do przekroczenia granic skargi kasacyjnej, wychodząc poza zakres zaskarżenia oraz zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. W takiej sytuacji Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę określone ustawowo wady nieważności postępowania i sankcjonuje je niezależnie od granic zaskarżenia kontrolowanego orzeczenia oraz podniesionych zarzutów (art. 183 § 1 i art. 186 P.p.s.a.).

Rozpoznając skargę kasacyjną w powyżej zakreślonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej pkt I zaskarżonego wyroku, to jest w części zobowiązującej skarżący kasacyjnie organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w sprawie z wniosku skarżącej o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie.

W pozostałym zakresie skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Natomiast treść art. 149 § 1a P.p.s.a. zobowiązuje sąd do jednoczesnej oceny, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Z treści art. 149 § 1 P.p.s.a. wynika, że nakaz wydania określonego aktu lub dokonania czynności możliwy jest, gdy organ nie rozstrzygnął toczącej się przed nim sprawy. Celem skargi na bezczynność jest bowiem zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Z bezczynnością organu administracji mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy nie podjął innej stosownej czynności. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd zatem bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenie lub czy z innych powodów organowi administracji nie można zarzucić bezczynności, polegającej na naruszaniu terminów załatwienia sprawy wyznaczonych przepisami ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego lub w ustawach szczególnych. Istotą żądania dochodzonego w skardze na bezczynność jest bowiem zobowiązanie organu przez sąd administracyjny do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie. Postępowanie wywołane skargą na bezczynność organu ograniczone jest do badania przez sąd, czy organ miał wynikający z prawa obowiązek wydania aktu lub czynności i czy dokonał tego w terminie określonym w art. 35 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego lub w ustawach szczególnych oraz czy po wniesieniu skargi nie zaszły przesłanki umorzenia postępowania.

Z powyższych rozważań wynika więc, że ewentualne zobowiązanie organu do wydania aktu jest możliwe jedynie wówczas, gdy organ nie zakończył toczącej się przed nim sprawy. Nie można jednak zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, choćby nawet organ naruszył przy tym terminy określone w przepisach ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego przewidziane dla załatwiania spraw (jak w realiach sprawy). Przy rozpatrywaniu skargi na bezczynność organu sąd administracyjny orzeka biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny istniejący w chwili zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie orzeczenia, a nie w chwili złożenia skargi.

Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd umarza postępowanie, gdy z innych przyczyn stało się ono bezprzedmiotowe. Postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpią zdarzenia, w których następstwie zakończy się sprawa sądowoadministracyjna, co oznacza, że przed wydaniem wyroku wygaśnie przedmiot zaskarżenia.

Jest zatem rzeczą oczywistą, że jeżeli do daty orzekania przez sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to - mimo pozostawania w zwłoce - przestaje on tkwić w bezczynności. Postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się zatem bezprzedmiotowe z tego powodu.

W skardze kasacyjnej jej autor podniósł, że w dniu 19 września 2022 r. skarżący kasacyjnie organ wydał decyzję kończącą postępowanie w pierwszej instancji. Kopia tej decyzji (oraz decyzji SKO [...] z dnia 21 grudnia 2022 r. utrzymującej ją w mocy) znalazła się w aktach sprawy dopiero jako załącznik do skargi kasacyjnej (k. 72 – 73 oraz 75 – 78 akt sądowych).

W związku z powyższym uznać należy, że w chwili wyrokowania przez Sąd pierwszej instancji (co miało miejsce w dniu 19 grudnia 2022 r.) decyzja skarżącego kasacyjnie organu występowała w obrocie prawnym, czego Sąd pierwszej instancji nie mógł uwzględnić wydając wyrok. Stosownej informacji w tej materii nie udzielił bowiem Sądowi pierwszej instancji ani skarżący kasacyjnie organ ani sama skarżąca. Wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji obiektywnie czyniło zatem bezprzedmiotowym (w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.) wydanie przez Sąd pierwszej instancji orzeczenia o zobowiązaniu organu do wydania aktu lub podjęcia czynności w sprawie z wniosku skarżącej (mającego swą podstawę w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W tym sensie podniesiony w pkt II zarzut skargi kasacyjnej ma usprawiedliwione podstawy. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 26 listopada 2008 r. (sygn. akt I OPS 6/08; publ. ONSAiWSA 2009/4/63), wydanie decyzji po wniesieniu skargi na bezczynność, nawet z naruszeniem terminu, w jakim miało to nastąpić, wyłącza możliwość uwzględnienia takiej skargi poprzez zobowiązanie organu do dokonania tej czynności. Postępowanie sądowe stało się w tej części bezprzedmiotowe w rozumieniu powołanego przepisu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym sprawę, jakkolwiek okoliczność wydania w dniu 19 września 2022 r. przez skarżący kasacyjnie organ decyzji kończącej postępowanie w pierwszej instancji jest istotna dla poprawnej oceny zarzutu bezczynności organu i charakteru tej bezczynności, to w realiach rozpatrywanej sprawy nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Niezależnie bowiem od przyczyny, z powodu której Sąd pierwszej instancji nie mógł uwzględnić tego faktu przy wydaniu zaskarżonego wyroku, ocena bezczynności organu została przez Sąd pierwszej instancji skutecznie dokonana, czego wyrazem jest orzeczenie z pkt II zaskarżonego wyroku, w którym Sąd pierwszej instancji stwierdzając dopuszczenie się przez skarżący kasacyjnie organ bezczynności uznał jednocześnie, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

W realiach rozpatrywanej sprawy ocena, czy skarżący kasacyjnie organ pozostawał w bezczynności nie musi zatem być przeprowadzona niejako "od początku", gdyż z akt administracyjnych i sądowych wynika wprost, że od daty złożenia przez skarżącą wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego (30 września 2020 r.) do dnia wydania decyzji w sprawie (19 września 2022 r.) upłynęły 24 miesiące. Nie ulega zatem jakiejkolwiek wątpliwości, że organ do dnia wydania decyzji pozostawał w bezczynności. W sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że załatwienie sprawy nastąpiło z naruszeniem art. 35 w zw. z art. 12 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Tym samym zawarte w pkt II zaskarżonego wyroku rozstrzygnięcie mające swą podstawę w art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. uznać należy za w pełni prawidłowe, a podniesiony w pkt I petitum skargi kasacyjnej zarzut za nieusprawiedliwiony, niezależnie od jego wadliwości konstrukcyjnej w warstwie opisowej (z uwagi na odwołanie się w jego treści do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. zamiast do regulacji art. 149 § 1 P.p.s.a.).

W pełni prawidłowe było również skorelowanie przez Sąd pierwszej instancji okoliczności sprawy z rozstrzygnięciem, czy zarzucana skarżącemu kasacyjnie organowi bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślenia wymaga, że Sąd meriti uwzględniając wszystkie czynności organu przedsięwzięte w sprawie, w tym wystosowane do skarżącej pisma informacyjne (w których organ wskazywał na podjęte prace projektowe mające na celu ochronę działek sąsiadujących z działką drogową nr [...] przed napływającą wodą opadową z terenów wyżej położonych), prawidłowo uznał, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku oraz na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 2 wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono jak w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie nie ma podstaw do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącego kasacyjnie organu, bowiem gdyby we właściwym czasie również sama skarżąca poinformowała Sąd pierwszej instancji o wydaniu decyzji przez skarżący kasacyjnie organ (od której to decyzji skarżąca się odwołała), Sąd pierwszej instancji nie miałby podstaw do wydania orzeczenia zobowiązującego organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w sprawie z wniosku skarżącej w oparciu o regulację art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., bowiem skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, zaś skarżąca nie zażądała jej przeprowadzenia.