Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1693/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi U. w O. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz U. w O. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] października 2020 r. wpłynął wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] o wydanie decyzji o objęciu E. W. ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania pracy na rzecz: U. w O. (zwanego dalej Płatnikiem) na podstawie umowy, co do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia wskazanej

w sentencji niniejszej decyzji.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że ze względu na wyłączenia z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych strona mogła być objęta tylko obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania zawartej umowy.

Do wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych załączył:

- kserokopię zawartej umowy o dzieło wraz z załącznikami;

- kserokopię fragmentu protokołu kontroli wraz z aneksem do protokołu kontroli;

- kserokopię zastrzeżeń do protokołu kontroli z dnia [...] kwietnia 2020r. wraz

z załącznikami;

- kserokopię informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli

z dnia [...] maja 2020 r.;

- kserokopię zastrzeżeń do aneksu do protokołu kontroli z dnia [...] czerwca 2020 r. wraz z załącznikami.

Przedmiotem zawartej umowy wykonywanej w dniu [...] marca 2016 r. było: sporządzenie opinii (3 egzemplarze) w sprawie nadania bądź odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w związku z toczącym się postępowaniem o nadanie stopnia doktora habilitacyjnego dr inż. B. S. (przewodniczący komisji habilitacyjnej). Z treści zawartej umowy wynika m.in., że:

- dzieło objęte niniejszą umową jest przedmiotem prawa autorskiego zgodnie

z ustawą z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (§1 ust. 2 umowy);

- Wykonawca oświadcza, że posiada wiedzę, umiejętności, możliwości techniczne oraz uprawnienia konieczne do wykonania dzieła (§1 ust. 3 umowy);

- Wykonawca zobowiązuje się wykonać dzieło z dołożeniem należytej staranności

i w sposób zgodny z umową (§1 ust. 4 umowy);

- odbiór dzieła nastąpi w formie protokołu odbioru (§5 ust. 1 umowy);

- Wykonawcy za wykonanie dzieła zgodnie z umową, przysługuje od Zamawiającego wynagrodzenie w kwocie: 2156zł brutto (§6 ust. 1 umowy).

Z protokołu odbioru dzieła wynika, że:

- Wykonawca przedstawił dzieło w formie pisemnej opinii;

- dzieło zostało wykonane zgodnie z umową.

W celu wnikliwego wyjaśnienia sprawy Prezes NFZ zwrócił się pismem z dnia [...] listopada 2020 r. do Płatnika, w którym zawiadomił go o wszczętym postępowaniu oraz poprosił o udzielenie odpowiedzi, czy strona wykonywała umowę będącą przedmiotem niniejszego postępowania, a także czy podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w złożonych zastrzeżeniach do protokołu kontroli. Ponadto Płatnik został poproszony o przesłanie dokumentów wskazanych w protokole odbioru dzieła oraz innych dokumentów, które strona sporządziła w ramach zawartej umowy (np. pisemna opinia), jeżeli jest w ich posiadaniu. Płatnik został również pouczony

o możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu.

Prezes NFZ zwrócił się również do strony pismem z dnia [...] listopada 2020 r.

z prośbą o udzielenie odpowiedzi:

- czy wykonywała wskazaną umowę;

- co należało do jej obowiązków w ramach wykonywanej umowy;

- czy potwierdza, że była przewodniczącym komisji w postępowaniu habilitacyjnym, która podjęła uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania bądź odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego dr inż. B. S.

Ponadto poproszono stronę o przesłanie dokumentów, które sporządziła w ramach zawartej umowy (np. pisemna opinia), jeżeli są w jej posiadaniu.

Strona została również pouczona, że w przypadku braku odpowiedzi Prezes NFZ, w imieniu którego działa Dyrektor [...]OW NFZ, uzna, że wykonywała przedmiot wskazanej umowy w ww. okresie, a także że była przewodniczącym komisji

w postępowaniu habilitacyjnym, która podjęła uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania bądź odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego dr inż. B. S. Strona pomimo skutecznie doręczonej korespondencji nie skorzystała z prawa do wypowiedzenia.

W dniu [...] stycznia 2021 r. do [...]OW NFZ wpłynął wniosek pełnomocnika Płatnika składek o zawieszenie przedmiotowego postępowania. Ponadto Pełnomocnik wskazał m.in., że:

- stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych co do kwalifikacji prawnej zawartych przez Płatnika umów ulega zmianie;

- wiele postępowań wszczętych przez ZUS, a dotyczących ubezpieczeń społecznych, zostało umorzonych w oparciu o treść przepisu 105 § 1 k.p.a. z uwagi na ich bezprzedmiotowość,

- w ramach prowadzonego postępowania ZUS ponownie przeanalizował zgromadzony materiał dowodowy oraz zapoznał się ze stanowiskiem płatnika składek, wykonawcy umowy i w konsekwencji zmienił swoje dotychczasowe stanowisko. ZUS uznał, że zawarte między stronami umowy cywilnoprawne mają charakter umowy o dzieło. Rezultat był pewny, stanowił samoistny byt, miał charakter jednorazowy i jego wykonanie było zamknięte w czasie. Z uwagi na to, że umowa o dzieło nie rodzi obowiązku ubezpieczeń społecznych, postępowanie należało umorzyć,

- stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowanie administracyjne obligatoryjnie zawiesza się, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pojęcie zagadnięcia wstępnego jest sporne. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tego przepisu mogą być kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania

i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej;

- abstrahując od kwestii czy wydanie przez ZUS rozstrzygnięcia przesądzającego charakter prawny zawartej umowy jest rozstrzygnięciem wstępnym w rozumieniu cytowanego przepisu należy zauważyć, że będzie miało ono zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie zapadłe następnie w postępowaniu toczącym się przed NFZ. Osoba, która nie spełnia przesłanek do objęcia ubezpieczeniem społecznym, nie podlega jednocześnie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego;

- zakwalifikowanie przez ZUS zawartych umów cywilnoprawnych do kategorii umów rezultatu jest dla NFZ wiążące i powoduje, że toczące się w sprawie postępowanie również winno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

W przypadku, gdy przed NFZ wbrew stanowisku ZUS zapadnie jednak rozstrzygnięcie merytoryczne to spowoduje to zdecydowanie większe problemy praktyczne i prawne niż ewentualne zawieszenie toczącego się postępowania;

- racjonalne będzie przychylenie się do wniosku o zawieszenie toczącego się postępowania do czasu wydania przez ZUS ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie.

Do wniosku Wnioskodawca załączył decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2020 r., z treści której wynikało, że ZUS postanowił umorzyć podobne postępowanie administracyjne (art. 105 § 1 k.p.a.)

w związku z brakiem zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych i nienaliczaniem składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od uzyskanego przychodu z tytułu wykonywania umowy nazwanej umową o dzieło, a uznaną przez Zakład za umowę zlecenia.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, odmówił na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawieszenia postępowania prowadzonego w przedmiocie objęcia/nieobjęcia strony obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, albowiem strona w okresie obowiązywania umowy mogła ze względu na posiadanie wyłączeń z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych być objęta tylko obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. W postanowieniu wskazano, że w postępowaniu administracyjnym każda sprawa jest indywidualna, a załączona decyzja do pisma z dnia [...] grudnia 2020 r. nie dotyczy strony i nie jest ona przedmiotem niniejszego postępowania.

Decyzją z dnia [...] marca 2021r. nr [...] Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia działając na podstawie art. 65 pkt 1, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1 oraz art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2020 r. poz. 1398 ze zm.) w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.), art. 627 oraz art. 734 i 750 ustawy

z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny ( Dz.U. 2020 r. poz. 1740 ze zm.) uznał, że E. W. z tytułu wykonywania zawartej z U. w O. umowy nazwanej umową o dzieło, co do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia, był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w dniu [...] marca 2016 r.

Prezes NFZ stwierdził, że całokształt materiału dowodowego (nie tylko treść zawartej umowy, czy też kserokopia akt kontroli) pozwala na wydanie rozstrzygnięcia dotyczącego spornej umowy.

Organ wskazał, że przedmiotem zawartej z płatnikiem składek umowy, było wykonywanie przez stronę obowiązków przewodniczącego komisji habilitacyjnej oraz sporządzenie przez stronę wraz z pozostałymi członkami komisji habilitacyjnej pisemnej opinii w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego dr B. S.

Mając na względzie prowadzoną działalność edukacyjną przez U. w O. obejmującą: "Szkoły wyższe" oraz fakt, że przedmiot zawartej umowy obejmował sporządzenie opinii w sprawie nadania bądź odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w związku z toczącym się postępowaniem o nadanie stopnia doktora habilitacyjnego dr B. S., organ wskazał, że celem zawartej umowy było świadczenie usług w zakresie oferowanym przez ww. płatnika składek. W treści § 23 ust. 3 pkt 9 Statutu U. w O. wskazano: nadawanie stopni doktora i doktora habilitowanego oraz podejmowanie uchwał w postępowaniu o nadanie tytułu naukowego - zgodnie z posiadanymi uprawnieniami", co ściśle dotyczy wykonywanej działalności przez płatnika składek.

Zdaniem organu czynności ujęte w analizowanych umowach są typowe dla usług dydaktycznych i były one częścią procesu edukacyjnego, a nie przedstawieniem konkretnego rezultatu w postaci wyodrębnionego dzieła (obiektywnie weryfikowalnego). Dziełem jest stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci w jakiej dotychczas nie istniało. W przypadku sporządzenia opinii nie występuje żaden rezultat ucieleśniony w jakiejkolwiek postaci. Jest to wyłączne staranne działanie wykonawcy umowy. Z treści zawartej umowy, wynika m.in.,

że: "Wykonawca zobowiązuje się wykonać dzieło z dołożeniem należytej staranności

i w sposób zgodny z umową" (§ 1 ust. 4 umowy).

Prezes NFZ stwierdził, że także ze sposobu realizacji przedmiotowej umowy wynika, że wykonywane czynności przez stronę uzależnione były od działań osoby, wobec których to działań sporządzono opinię (w niniejszej sprawie dr B. S.). Bez jej działań zadanie nie zostałoby wykonane.

Również wysokość wynagrodzenia przysługującego w ramach zawartej umowy, została określona w sposób "sztywny", tj. wynagrodzenie zostało ustalone w kwocie 2156 zł brutto (treść § 6 ww. umowy) i nie zostało uzależnione od osiągnięcia efektów, będących przedmiotem umowy.

Odnosząc się do zastrzeżeń do protokołu kontroli, w których Płatnik składek podnosi, że treść opinii każdego z członków komisji jest indywidualnym dziełem autora, jego osobistą oceną opiniowanego przedmiotu opartą na podstawie wiedzy

i doświadczenia członka komisji, który jest specjalistą w danej dziedzinie i dyscyplinie (...) opinie są utworem o indywidualnym charakterze i choć członków komisji jest kilkoro to każda z tych opinii choć dotyczy tego samego przedmiotu jest inna (...) każdy członek komisji może zwrócić uwagę na inne kwestie, z innego ujęcia, a w podsumowaniu niejednokrotnie jest tak, że różnią się one od siebie w zakresie rekomendacji co do nadania lub odmowy nadania stopnia naukowego, Prezes NFZ zauważył że strona wykonując określone w umowie czynności polegające na sporządzeniu opinii w sprawie nadania bądź odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w związku z toczącym się postępowaniem o nadanie stopnia doktora habilitacyjnego dr B. S., musiała stosować się do przepisów określonych w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, która określa jakie strona jako członek komisji habilitacyjnej miała obowiązki tj. zapoznanie się z recenzjami sporządzonymi przez recenzentów, zapoznanie się z autoreferatem, a następnie podjęcie uchwały (wraz z pozostałymi członkami komisji) zawierającej opinie w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego.

Prezes NFZ wskazał, że nie kwestionuje posiadania specjalistycznej wiedzy przez osobę realizującą przedmiotową umowę. Jednakże sposób realizacji umowy oraz charakter czynności wykonywanych w jej ramach jest właściwy dla umów zlecenia, ponieważ polegał na starannym wykonywaniu czynności określonych

w umowie oraz na podstawie ww. przepisów.

Wobec oczywistej kwalifikacji prawnej zawartej umowy jako umowy

o świadczenie usług (brak odpowiedzialności za wady dzieła, brak rezultatu dzieła

w myśl kodeksu cywilnego) w niniejszej sprawie przyjmując nawet, że strony chciały zawrzeć umowę o dzieło Prezes NFZ nie mógł orzec inaczej, niż w sentencji, albowiem faktyczny rezultat zawartej umowy sprzeciwia się naturze umowy o dzieło.

Organ wskazał, że osoby wykonujące pracę na umowę, co do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia, są objęte ubezpieczeniem zdrowotnym wtedy i tylko wtedy, gdy spełniają warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, co wynika w tej konkretnej sprawie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Stosownie do treści art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.), osoby które wykonują pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej, do której stosuje się przepisy o zleceniu, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania umowy.

Pismem z dnia [...] maja 2021r. U. w O. skierował do WSA w Warszawie, skargę na powyższą decyzję zarzucając naruszenie przepisów:

I. prawa procesowego:

1. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, a w konsekwencji nieustalenia stanu faktycznego sprawy, przejawiającego się:

a) prowadzeniem postępowania jedynie w oparciu o treść kserokopii akt sprawy przekazanych przez inny organ administracji publicznej, podczas gdy kserokopie mogą stanowić dowód, wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach;

b) brakiem zweryfikowania, czy kserokopie przekazane przez inny organ stanowią wierne odwzorowanie oryginalnych dokumentów (brak zapoznania się z oryginałami dokumentów);

c) brakiem ustalenia, jaki był rzeczywisty zakres postępowania toczącego się przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] i jakie jest ostateczne stanowisko ww. organu, co do zasadności prowadzenia postępowania;

d) zaniechaniem zapoznania się treścią dzieła stanowiącego przedmiot umowy;

e) brakiem ustalenia zgodnego zamiaru stron umowy, co do jej charakteru prawnego;

f) nieumożliwieniem skarżącemu wyrażenia stanowiska w przedmiocie toczącego się postępowania na żadnym jego etapie, mimo próśb skarżącego w tym zakresie (zebranie jedynie częściowego materiału dowodowego);

g) brakiem zapoznania się z treścią raportu NIK oraz brakiem ustalenia rekomendacji Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego tj. nieprzeprowadzeniem wszelkich dowodów, które mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy;

- co w konsekwencji skutkowało błędną interpretacją zawartej pomiędzy stronami umowy i w konsekwencji przyjęcie, że w niniejszej sprawie zawarta została umowa zlecenia, (od której nalicza się składki na ubezpieczenie zdrowotne], podczas gdy

w istocie umowa ta stanowi umowę o dzieło (od której nie nalicza się składek na ubezpieczenie zdrowotne);

2. art. 8, 9 k.p.a. i 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów państwa i zaufania do prawa, przejawiający się:

a) wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia bez zapoznania się przez organ

z oryginałami dokumentów dotyczących sprawy i bez zebrania całokształtu materiału dowodowego;

b) nieumożliwieniu skarżącemu zapoznania się z aktami sprawy, przedłożenia dodatkowych wniosków dowodowych oraz wyrażenia swojego stanowiska;

c) nieuwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy (prowadzenie postępowania pod z góry założoną tezę);

d) dokonaniem oceny zawartej między stronami umowy bez zapoznania się

z wykonanym dziełem, co stanowi szczególnie istotny dowód w zakresie umowy

o dzieło;

e) pominięciem stanowiska NIK oraz stanowiska Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz nieuwzględnieniem utrwalonej praktyki w zakresie zawierania umów o dzieło, których przedmiotem jest sporządzenie opinii habilitacyjnej;

f) nadmiernym dążeniem do szybkiego zakończenia postępowania, z pominięciem obowiązku organu co do wnikliwego i wszechstronnego rozpoznania sprawy (nieuwzględnienie prymatu zasady prawdy materialnej);

- co w konsekwencji skutkowało błędnym przyjęciem, że w niniejszej sprawie zawarta między stronami umowa miała charakter umowy zlecenie (od której nalicza się składki na ubezpieczenie zdrowotne], podczas gdy w istocie umowa ta stanowi umowę o dzieło (od której nie nalicza się składek na ubezpieczenie zdrowotne);

3. naruszenie 79a k.p.a. polegające na niepoinformowaniu skarżącego co do tego, jakie dokumenty winien przedłożyć i jakich informacji udzielić, których brak

w konsekwencji mógł doprowadzić do wydania decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

4. art, 107 § 1 pkt. 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez nienależyte sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji przejawiające się:

a) brakiem wskazania, jakie cechy przesądzają o charakterze umowy zawartej między stronami;

b) brakiem wskazania, z jakich przyczyn zawarta między stronami umowa nie może mieć charakteru umowy o dzieło, w szczególności brak odniesienia się do samego rezultatu umowy, jaki stanowi opinia habilitacyjna,

c) brakiem odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, do konkretnych okoliczności sprawy i konkretnych postanowień umownych (lakoniczność, ogólnikowość uzasadnienia);

5.naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 734 § 1 oraz art. 627 Kodeksu Cywilnego w zw. art. 66 ust. 1 pkt lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niezasadne uznanie, że zawarta między stronami umowa ma charakter umowy do której stosujemy przepisy dotyczące umowy zlecenie, podczas gdy umowa ta stanowi umowę o dzieło (nieobjętą

obowiązkową składką na ubezpieczenie zdrowotne).

Mając na uwadze powyższe zarzuty, strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu strona skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym

w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2019 r. poz. 2325; dalej jako "p.p.s.a.").

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać,

że jest ona zasadna.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest charakter prawny umowy zawartej przez skarżącego z uczestniczką. Spór dotyczy kwestii czy zawarta pomiędzy stronami umowa była umową o dzieło, czy też inną umową o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia i czy w związku z tym uczestniczka podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie tej umowy.

Przedmiotem spornej umowy zawartej w dniu [...] marca 2016 r. było: sporządzenie opinii (3 egzemplarze) w sprawie nadania bądź odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w związku z toczącym się postępowaniem o nadanie stopnia doktora habilitacyjnego dr inż. B. S. (przewodniczący komisji habilitacyjnej).

Zgodnie z postanowieniami ww. umowy, ubezpieczony miał wykonać dzieło osobiście, z najwyższą starannością, w warunkach określonych w umowie. Wykonawca oświadczył, że posiada wiedzę, umiejętności możliwości techniczne oraz uprawnienia konieczne do wykonania dzieła. Wyznaczono termin gwarancji jakości dzieła, a nadto oznaczono wysokość kary umownej m.in. za zwłokę w usunięciu wad dzieła. Do umowy załączono protokół odbioru dzieła.

Kwestią sporną w sprawie był charakter prawny umowy, w związku z czym istota sprawy sprowadza się do zweryfikowania treści postanowień umownych

i stanowisk stron, a następnie udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy przedmiotowa umowa zawiera essentialia negotii, pozwalające na uznanie ich, zgodnie

z nazewnictwem przyjętym przez strony, za umowę o dzieło czy też stanowiła, zgodnie ze stanowiskiem organu, inny typ umowy - umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Konsekwencją stanowiska organu było stwierdzenie, że Ubezpieczony podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartej umowy.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu stanowił m.in. art. 66 ust. 1 pkt 1

lit. e ustawy o świadczeniach. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 tej ustawy - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które zostały wymienione w tym przepisie. Należą do nich m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące (lit. e). Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdza wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają (...) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (...). Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym.

W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Wyjaśnienia też wymaga, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Uznanie, iż sporna umowa nie stanowiła umowy o dzieło (art. 627 i nast. K.c.), lecz umowę świadczenia usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 K.c.) oznacza, że skarżący był obowiązany, jako płatnik składek, do obliczania i pobrania składki z dochodu ubezpieczonego oraz jej odprowadzenia – na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach.

Zgodnie z art. 627 K.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także,

z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 K.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny

i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów

o rękojmi za wady.

Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 K.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 K.c. i nast., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu.

Podsumowując powyższe uwagi, należy stwierdzić, że cechami szczególnymi umowy o dzieło jest jej konkretny, z góry określony rezultat, za którego osiągnięcie przyjmujący zamówienie odpowiada. Ponadto, wynagrodzenie z tytułu tej umowy przysługuje za jej wykonanie w sposób wskazany w umowie, a nie za samo staranne działanie podjęte w celu osiągnięcia określonego rezultatu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, sąd uznał,

że stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji odnośnie charakteru zawartej przez skarżącego i uczestnika postępowania umowy jest nieprawidłowe.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że sporna umowa zakłada sporządzenie opinii (3 egzemplarze) w sprawie nadania bądź odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w związku z toczącym się postępowaniem o nadanie stopnia doktora habilitacyjnego dr inż. B. S. (przewodniczący komisji habilitacyjnej).

Powyższe prowadzi do wniosku, że przedmiot spornej umowy wskazuje na wolę stron zawarcia umów o dzieło, w rozumieniu w art. 627 K.c. Nie można bowiem uznać, że istotą umowy pozostawało jedynie staranne dążenie ubezpieczonego do osiągnięcia pewnego rezultatu. Uznać należy, że to określony rezultat, a nie czynności do niego prowadzące, stanowił przedmiot umowy stron, zawartej

i ukształtowanej w granicach zakreślonych przez prawo i naturę (właściwość) danego stosunku prawnego.

Podkreślić należy, że samo podjęcie przez Ubezpieczonego działań zmierzających do opracowania rzeczonej opinii, ale bez ich wykonania lub skończenia, tj. niewytworzenia określonego w umowie dokumentu, niezależnie od przyczyn niewykonania dzieła, nie jest podstawą do wypłacenia wynagrodzenia. Ubezpieczony ponosił więc całkowite i wyłączne ryzyko wykonania dzieła. Tymczasem przy umowie zlecenia zleceniobiorca takiego ryzyka nie ponosi,

a wynagrodzenie należy mu się już za samo podejmowanie czynności zmierzających do wytworzenia określonych dokumentów, niezależnie od tego, czy sam wynik prac prowadziłby do powstania oczekiwanego rezultatu. Zleceniobiorcy należy się zwykle wynagrodzenie nawet wówczas, gdy żaden rezultat jego pracy nie został osiągnięty, o ile działał dostatecznie starannie.

Powyższe argumenty prowadzą do wniosku, że opinia w sprawie nadania bądź odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w związku z toczącym się postępowaniem o nadanie stopnia doktora habilitacyjnego posiada wszelkie istotne elementy dzieła. Sąd doszedł do przekonania, że wadliwe zakwalifikowanie spornej umowy skutkowało wadliwym zastosowaniem przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach.

Ponieważ materiały zostały zgromadzone w sprawie w sposób należyty,

a wadliwość rozstrzygnięcia wynika z ich odmiennej oceny z punktu widzenia przepisów prawa materialnego, Sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umorzył jednocześnie to postępowanie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 145 § 3 ppsa. O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a., w związku z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 209 p.p.s.a., w związku z § 14 ust.1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.