Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 381/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 września 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Gminy Białystok na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 7 maja 2024 r. nr WG-VI.7534.49.2024.PŁK w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 7 maja 2024 r. znak WG-VI.7534.49.2024.PŁK Wojewoda Podlaski utrzymał w mocy decyzję Starosty Grajewskiego z 21 marca 2024 r. znak GK.6821.1.2021, którą orzeczono w przedmiocie zwrotu i odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Postępowanie zainicjował wniosek D. S. z 11 lutego 2020 r. o zwrot – na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.) - części obecnej działki nr [...]obręb [...] (poprzednio, według aktu własności ziemi z 4 lutego 1975 r., stanowiącej część działek nr [...]i [...]). Wnioskodawczyni rozszerzyła żądanie w piśmie z 19 marca 2020 r. o zwrot całej działki nr [...] (k. 10 i 44 akt adm., tom I).

Postanowieniem z 5 stycznia 2021 r. Wojewoda Podlaski wyznaczył do załatwienia sprawy Starostę Grajewskiego (w miejsce Prezydenta Miasta Białegostoku, bowiem ustalił, że nieruchomość objęta żądaniem stanowi własność Gminy Białystok – art. 142 ust. 2 u.g.n.).

Decyzją z 17 stycznia 2023 r. nr WG.6821.1.2021 Starosta Grajewski - po ustaleniu, że objęta żądaniem nieruchomość położona w obrębie [...] wchodzi obecnie w skład działek: nr [...]- własność Gminy Białystok; nr [...]- własność Skarbu Państwa; kilkunastu działek powstałych z dawnej działki nr [...] i należących do różnych podmiotów, w tym także do Skarbu Państwa a w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych i prawnych - orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej obecnie działkę nr [...] (powstałą na skutek decyzji zwrotowej z działki nr [...]) oraz odmówił zwrotu w pozostałym zakresie obejmującym działkę nr [...]i działki powstałe z dawnej działki nr [...], jak również ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania, do którego zwrotu zobowiązał wnioskodawczynię (k. 192 akt adm. tom III).

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gmina Białystok.

Decyzją z 9 marca 2023 r. nr WG-VI.7534.31.2023.PŁK Wojewoda Podlaski uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zalecił precyzyjne ustalenie jakie obecnie istniejące działki wchodzą w skład dawnych działek nr [...] i [...], co umożliwi dokładne ustalenie przedmiotu wniosku o zwrot. Zwrócił uwagę na brak w aktach sprawy kopii planu realizacyjnego budowy W. w Białymstoku wraz z załącznikiem graficznym, pod budowę których doszło do wywłaszczenia działki nr [...].

Ponownie procedując Starosta Grajewski dołączył do akt sprawy decyzje podziałowe działki nr [...], informację Prezydenta Miasta Białegostoku o braku możliwości odnalezienia planów realizacyjnych Zakładów "U.", operat szacunkowy, protokół waloryzacji wysokości odszkodowania.

Decyzją z 21 marca 2024 r. Starosta Grajewski orzekł w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w ten sposób, że:

- odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonych jako: działka nr [...]stanowiąca własność Skarbu Państwa będąca w gospodarowaniu Zarządu Dróg Miejskich w Białymstoku; działki nr [...], nr [...] i nr [...] stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym M. Spółka Akcyjna; działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], nr [...], nr [...]i nr [...] stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym P. S.A. w B.; działki nr [...] i nr [...] stanowiących własność P. Spółka z o.o. w B.; działki nr [...] i nr [...] stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym I. i W. K., dla których to ww. wszystkich działek prowadzone są księgi wieczyste: [...] - dla działki nr [...]; [...] - dla działki nr [...]; [...] - dla działek nr [...] i nr [...]; [...] - dla działek nr [...], nr [...]; [...]- dla działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]; [...] - dla działki nr [...]; [...] - dla działek nr [...] i nr [...]; [...] - dla działek nr [...] i nr [...], wchodzących aktualnie w skład działki dawniej oznaczonej nr [...];

- w pkt 1 decyzji uznał, że nieruchomość oznaczona na mapie z projektem podziału nieruchomości, przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego

i kartograficznego pod nr P.2061.2022.757 jako działka nr [...] o pow. 0,0156 ha (powstała z podziału działki nr [...]o pow. 0,1023 ha), położona w Białymstoku, obręb [...]Północny, stanowiąca własność Gminy Białystok,w zarządzie Zarządu Mienia Komunalnego w Białymstoku (KW nr [...]), stała się zbędna na cel wywłaszczenia;

- w pkt 2 decyzji dokonał zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w Białymstoku, obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,0156 ha na rzecz D. S.;

- w pkt 3 decyzji ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania przypadającego do zwrotu na rzecz Gminy Białystok na kwotę 1.413,74 zł;

- w pkt 4 decyzji zobowiązał D. S. do zwrotu na rzecz Gminy Białystok zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 1.413,74 zł (określił sposób i termin zwrotu).

Integralną część decyzji Starosty stanowi mapa z projektem podziału nieruchomości w skali 1:500 wraz z wykazem zmian gruntowych nr DGE-II.6642.2.355.2022 (załącznik nr I) oraz wykaz synchronizacyjny z 30 marca 2022 r. (załącznik nr 2, k. 186 tom III akt adm.). W decyzji Starosta zawarł ustalenie, że stosownie do treści art. 96 ust. 1b u.g.n. ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza podział działki nr [...]i stanowi podstawę wpisów w księdze wieczystej [...].

Organ pierwszej instancji ustalił, że aktem własności ziemi nr Rol[...]. z 4 lutego 1975 r. A. i D. J. stali się z mocy prawa właścicielami nieruchomości (działek) położonych w Białymstoku, w tym działki nr [...]. Decyzją nr GKM-210/209/74 z 17 grudnia 1974 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa, pod realizację Zakładu Wyrobów Futerkowych w Białymstoku "B.", kompleks nieruchomości położonych w Białymstoku przy szosie [...], w tym m.in. działkę nr [...]o powierzchni 0, 2788 ha, wydzieloną z działki nr [...] o powierzchni 0,3817 ha, za którą ustalono odszkodowanie w wysokości 40 147 złotych. Do jego wypłaty zobowiązano ww. Fabrykę. Część gruntu o pow. 0,1029 ha oznaczona jako działka nr [...] pozostała we władaniu D. J., która była spadkobiercą po mężu A.J. i spadkodawczynią D. S.(vide prawomocne postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku z [...] lipca 1987 r., [...]oraz z [...] kwietnia 1974 r., [...], tom I akt adm.).

Dalej Starosta ustalił, że:

- aktualnie obszar dawnej działki nr [...]zawiera się w części działki nr [...]oraz w częściach działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], które powstały z podziałów działki pierwotnej nr [...] (przedstawił i wymienił szczegółowo decyzje podziałowe wydane w latach 1992-2022). Pierwotna działka nr [...] figurowała od 15 sierpnia 1986 r. w rejestrze ewidencji gruntów miasta Białegostoku na Skarb Państwa w użytkowaniu wieczystym Fabryki "B.". To użytkowanie wieczyste zostało ujawnione w księdze wieczystej [...] w dniu 8 czerwca 1992 r. za wnioskiem Skarbu Państwa o nr Dz Kw [...] z [...] maja 1992 r. (k. 38 tom II akt adm.). Następnie dochodziło do podziałów pierwotnej działki nr [...], wniesienia prawa użytkowania wieczystego niektórych z nowo powstałych z niej działek wraz z prawem własności budynków i urządzeń na rzecz G. S.A. w Białymstoku, stwierdzenia nabycia jej własności z mocy prawa przez Fabrykę "B.". Jak wynika jednak z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej Starosty z 21 marca 2024 r., kluczowe znaczenie w sprawie nadał ten organ okoliczności ujawnienia prawa użytkowania wieczystego Fabryki "B." do działki nr [...] w księdze wieczystej nieruchomości w 1992 r., a więc przed 1 stycznia 1998 r., co wyłączyło możliwość ubiegania się o jej zwrot na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. z uwagi na treść art. 229 u.g.n. – bez względu na to, czy stała się zbędna na cel wywłaszczenia;

- nie jest również możliwy zwrot działki nr [...]wchodzącej poprzednio w skład działki nr [...], gdyż jej właścicielem jest Skarb Państwa, zaś gospodarującym Zarząd Dróg Miejskich w Białymstoku (wypis z rejestru gruntów - k. 94, tom I akt). Zgodnie z treścią księgi wieczystej [...] działka ta pozostaje w trwałym zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Położona jest w obrębie nr [...] Płd., sklasyfikowana jako droga stanowiąca ulicę [...] - leży w pasie drogowym tej ulicy (dawniej [...]). Niemożliwe jest orzeczenie o jej zwrocie, bowiem jako droga publiczna jest wyłączona z obrotu na podstawie art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 320).

Starosta ustalił natomiast, że możliwy jest zwrot części dawnej działki nr [...], którą podzielono na działki nr [...]i [...], a następnie działkę nr [...] o powierzchni 0,0147 ha wywłaszczono na Skarb Państwa za odszkodowaniem prawomocną decyzją Prezydenta Miasta Białegostoku nr GKM 210/12/76 z 16 marca 1976 r. Wywłaszczenie nastąpiło na wniosek W. w Białymstoku. Z uzasadnienia ww. decyzji wywłaszczeniowej wynika, że wywłaszczona działka nr [...] o pow. 0,0147 ha była niezbędna inwestorowi pod budowę Zakładu, zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny wydaną przez Prezydenta Miasta Białegostoku 7 kwietnia 1975 r. nr GP-II- 600/121/75-51/75 (k. 59, tom 1 akt). Za tak przejętą nieruchomość ustalono odszkodowanie w wysokości 2.116,80 zł, do którego wypłaty zobowiązano Z. Obecnie dawna działka nr [...] wchodzi w skład działki nr [...]o pow. 0,1023 ha (powstałej w 2015 r. z podziału działki nr [...], wykaz zmian danych ewidencyjnych - k. 303 tom IV akt), położonej na terenie obrębu [...], jednostka ewidencyjna Białystok ([...]). Działka nr [...]stanowi własność Gminy Białystok i pozostaje w zarządzie Zarządu Mienia Komunalnego w Białymstoku.

Dalej Starosta ustalił, że po wywłaszczeniu działki nr [...] we władaniu D. J. (poprzedniczki prawnej wnioskodawczyni) została działka nr [...]o pow. 0,0882 ha. Z uzyskanych dokumentów (kopii map ewidencyjnych: aktualnych i archiwalnych, treści zaświadczenia nr DGE-IV.6621.1.61.2014 z 9 maja 2014 r. - k. 9 tom I akt) wynika, że działka dawniej oznaczona nr [...]aktualnie odpowiada działce nr 145 o pow. 0,0917 ha i stanowi własność D. S. (wypis z rejestru gruntów - k. 8, tom II akt).

Powyższe ustalenia skutkowały podjęciem przez Starostę próby wyjaśnienia, czy działka nr [...]stała się zbędna na cel wywłaszczenia, tj. pod budowę Z.. W tym celu organ przeprowadził 31 maja 2021 r. oględziny ustalając, że cały obszar działki porośnięty jest starymi drzewami i krzakami tworzącymi dzikie chaszcze i zarośla; brak jest jakichkolwiek oznak użytkowania tego terenu. Przesłuchano także w charakterze świadka M. Z., tj. osobę zatrudnioną uprzednio na stanowisku Architekta Miejskiego - kierownika Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Białymstoku. Zeznał on, że dla zakładów produkcyjnych, w zależności od ich uciążliwości, były ustalane pasy stref ochronnych, co wynikało z norm urbanistycznych i taki pas mógł również zostać utworzony dla dawnych Z. jako zakładów o średniej uciążliwości; zdaniem świadka, tworzenie tych pasów wynikało z dokumentacji technicznej budowy całego obiektu (zakładu) i zawierało się w planie realizacyjnym" (k. 59, tom II akt). Podjęte przez Starostę starania aby uzyskać kopię decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny Z. wraz z załącznikiem graficznym okazały się jednak bezskuteczne (dokumentów tych nie odnaleziono w zasobach archiwalnych Urzędu Miejskiego w Białymstoku, vide pismo Prezydenta Miasta Białegostoku z 16 listopada 2023 r., k. 379, tom IV akt adm.).

W tych okolicznościach Starosta Grajewski ustalił, że nie odnaleziono dowodów wskazujących, że na nieruchomości nr [...] wnioskowanej do zwrotu (stanowiącej obecnie część działki nr [...]) były podejmowane czynności zmierzające do budowy Z. Brak jest budynków, budowli, infrastruktury, czy innych obiektów związanych z realizacją tego celu. Nie można też jednoznacznie stwierdzić, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła element strefy ochronnej tych zakładów, ponieważ roślinność znajdująca się na tej nieruchomości to przede wszystkim skupisko starych, spróchniałych drzew (k. 48, tom II akt), a jak zeznał świadek teren strefy ochronnej tworzony był poprzez nasadzenia tylko drobnej roślinności i krzewów. Dlatego organ pierwszej instancji ustalił, że brak jest dowodów potwierdzających, że na terenie działki objętej żądaniem zwrotu cel wywłaszczeniowy był zrealizowany. Występuje zatem stan, w którym można nieruchomość uznać za zbędną na cel wywłaszczenia, co warunkuje zwrot nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 u. g .n. na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli nieruchomości.

Dalej Starosta wskazał, że z uwagi na ustalony stan prawny i faktyczny nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot dokonany został podział działki nr [...]o pow. 0,1023 ha mający na celu wyznaczenie dawnych granic działki nr [...]. Uprawniony geodeta opracował projekt podziału, wydzielono zbędną na cel wywłaszczenia, objętą decyzją wywłaszczeniową z 16 marca 1976 r. i przeznaczoną do zwrotu działkę nr [...] o powierzchni 0,0156 ha. Projekt podziału sporządzono na mapie w skali 1:500 i został on przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 29 marca 2022 roku pod nr P.2061.2022.757. Geodeta sporządził również wykaz synchronizacyjny, w którym przedstawił stan ujawniony w decyzji wywłaszczeniowej z 16 marca 1976 r. oraz stan po podziale działki nr [...]. Jednocześnie wyjaśniono, że działka nr [...] o pow. 0,0156 ha odpowiada dawnej działce nr [...] o powierzchni 0,0147 ha, zaś różnica 0,0009 ha wynika z obliczenia powierzchni metodą analityczną ze współrzędnych przy niezmienionych granicach działki (k. 151, tom II akt adm.).

Organ pierwszej instancji powołał także treść art. 96 ust. 1b, art. 137 ust. 2 i art. 140 u.g.n. oraz ustalił, że nie tylko istnieją podstawy do zwrotu nieruchomości, ale także do zwrotu wypłaconego odszkodowania w wysokości zwaloryzowanej ustalonej przez biegłego rzeczoznawcę. W tym celu dopuszczono dowód z operatu szacunkowego z 14 grudnia 2023 r. Rzeczoznawca majątkowy zastosował podejście porównawcze z wykorzystaniem metody korygowania ceny średniej. Wartość projektowanej do zwrotu nieruchomości, tj. nowopowstałej działki nr [...] o pow. 0,0156 ha wyniosła 10.500 zł, wartość zwaloryzowanego podlegającego zwrotowi odszkodowania określona została na 1 grudnia 2023 r. i wyniosła 1.281,23 zł. W dniu 15 lutego 2024 r. dokonano aktualizacji kwoty zwaloryzowanego odszkodowania, która na dzień 1 lutego 2024 r. wyniosła 1.413,74 zł. Jak wskazał Starosta, z decyzji wywłaszczeniowej z 16 marca 1976 r. wynika, że za wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa od D. J. grunty ustalono odszkodowanie w kwocie 2.116,80 zł przed denominacją. Zgodnie z treścią operatu szacunkowego nie nastąpiło zwiększenie ani zmniejszenie wartości nieruchomości będące następstwem działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu - wartość według stanu z dnia zwrotu jest tożsama z wartością według stanu z dnia wywłaszczenia (nie uwzględniając zmian w przeznaczeniu i w otoczeniu nieruchomości). Dlatego Starosta uznał, że należna do zwrotu na rzecz Gminy Białystok kwota zwaloryzowanego odszkodowania wynosi 1.413,74 zł i nie przekracza 50 % aktualnej wartości rynkowej wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, zgodnie z art. 140 i art. 217 ust. 2 u.g.n. Do zwrotu tak ustalonej kwoty zobowiązał wnioskodawczynię.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Gmina Białystok, w zakresie pkt 2, tj. w części orzekającej o zwrocie działki nr [...] o pow. 0,0156 ha. Zarzuciła naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Gminy uzasadnione wątpliwości budzą ustalenia faktyczne organu, interpretacja materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa, w szczególności niepodjęcie wszelkich kroków w celu wyjaśnienia, czy zrealizowano cel wywłaszczenia na terenie nieruchomości objętej postępowaniem, zwłaszcza że główny cel wywłaszczenia, tj. budowa W. w Białymstoku, został w pełni zrealizowany. Zdaniem Gminy z uwagi na niezmieniony od daty wywłaszczenia stan zagospodarowania nieruchomości objętej postępowaniem, powinna ona zostać uznana za element strefy ochronnej wokół zrealizowanych Zakładów, w szczególności że znajduje się na niej zieleń spełniająca funkcje izolacyjne, która stanowiła integralną część zagospodarowania terenu zgodnie z celem określonymw akcie wywłaszczeniowym. Odwołująca wniosła o uchylenie decyzji Starosty z 21 marca 2024 r. w zaskarżonej części.

Zaskarżoną decyzją z 7 maja 2024 r. Wojewoda Podlaski utrzymał w mocy decyzję Starosty Grajewskiego, co uczynił po ustaleniu stanu faktycznego sprawy i jego ocenie w sposób identyczny jak organ pierwszej instancji, w szczególności odnośnie legitymacji prawnej wnioskodawczyni do wystąpienia z żądaniem zwrotowym wynikającej z postanowień spadkowych, wystąpienia przesłanki zbędności wywłaszczonej nieruchomości (odpowiadającej obecnie działce nr [...]) na cel wywłaszczenia i podstaw prawnych do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Organ odwoławczy wskazał na przepisy, w których zamieszczono przesłanki pozytywne i negatywne orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, tj. art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 oraz art. 229 u.g.n. Odnotował również zaświadczenie Prezydenta Miasta Białegostoku z 9 maja 2014 r. nr DGE-IV.6621.1.61.2014 potwierdzające, że działka nr [...] nabyta przez małżonków J. aktem własności ziemi z 4 lutego 1975 r. została następnie podzielona na działki nr [...] i [...] (rok 1975), a także że działka nr [...] została w 1976 r. podzielona na działki nr [...] i [...], po czym doszło do wywłaszczenia działki nr [...](decyzją z 17 grudnia 1974 r. pod budowę F.oraz działki nr [...] pod budowę Z. (decyzja z 16 marca 1976 r.).

Organ odwoławczy, mimo że odwołanie dotyczyło wyłącznie części decyzji organu pierwszej instancji (w zakresie orzeczenia o zwrocie), odniósł się także do pozostałych ustaleń i oceny prawnej Starosty. Zaakceptował w całości ustalenie o braku możliwości zwrotu części dawnej działki nr [...]- wywodząc identycznie jak Starosta, że: wchodząca w jej skład późniejsza działka nr [...] (ulegająca następnie licznym podziałom) była przedmiotem użytkowania wieczystego F. ujawnionego w księdze wieczystej w 1992 r. (a więc przed 1 stycznia 1998 r.), co z uwagi na brzmienie art. 229 u.g.n. wykluczało jej zwrot; a wchodząca w jej skład późniejsza działka nr [...]stanowi drogę publiczną, co wyklucza jej zwrot na podstawie art. 2a ustawy o drogach publicznych jako res extra commercium.

W tych okolicznościach, zdaniem Wojewody, istotą postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie było ustalenie zbędności na cel wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej w okresie wywłaszczenia jako działka nr [...], wchodzącej w skład działki aktualnie oznaczonej nr [...]o pow. 0,1023 ha (księga wieczysta [...]), stanowiącej własność Gminy Białystok w zarządzie Zarządu Mienia Komunalnego w Białymstoku

Zdaniem Wojewody o celu wywłaszczenia decyduje treść decyzji wywłaszczeniowej, w której wskazano że wywłaszczenie następuje pod budowę Z. zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z 7 kwietnia 1975 r. znak: GP-II-600/121/75-51/75. Jak odnotował jednak decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny Z. wraz z załącznikiem graficznym nie odnaleziono, mimo podjęcia w tym kierunku starań przez organ pierwszej instancji (brak jej w rozpytanych archiwach państwowych i miejskim).

Organ odwoławczy zauważył, że brak zrealizowania celu wywłaszczenia na spornym terenie działki nr [...]wynika wprost z protokołu oględzin z 31 maja 2021r. i dokumentacji fotograficznej (obecnie cały ten teren jest porośnięty zwartym skupiskiem starych liściastych drzew i krzewów, które stanowią niedostępne chaszcze i zarośla; widoczny jest brak jakichkolwiek oznak użytkowania; na nieruchomości uwidocznione zostały elementy starego ogrodzenia – słupek i siatka). Także z zeznań przesłuchanego świadka nie wynika, że nieruchomość była położona w pasie strefy ochronnej wokół Z. W ocenie Wojewody wniosek o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia nie jest wyłącznie domniemaniem, ale ustaleniem powziętym na podstawie swobodnej oceny dowodów, jest logiczny i uprawniony. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie nie wynika, że na nieruchomości wnioskowanej do zwrotu były podejmowane czynności zmierzające do budowy Z. Brak jest budynków, budowli, infrastruktury, czy innych obiektów związanych z realizacją tego celu. Ponadto nie można uznać istniejącej na nieruchomości roślinności za roślinność o charakterze izolacyjnym, ponieważ są to głównie zakrzaczenia i inna roślinność samosiewna. Wojewoda wskazał na identyczne ustalenia faktyczne powzięte w sprawie II SA/Bk 84/23 zakończonej prawomocnym wyrokiem z 16 maja 2023 r.

Z uwagi na zarzuty odwołania rozwinął Wojewoda argumentację dotyczącą podstaw prawnych tworzenia stref ochronnych wokół zakładów przemysłowych. Wskazał, że konieczność ustalenia takiej strefy istniała dla zakładów lub kompleksu zakładów wydalających substancje (wyziewy) zanieczyszczające powietrze atmosferyczne (§ 1 i § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie stref ochronnych ustanawianych dla ochrony powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczaniem z dnia 23 marca 1967 r. (Dz. U. z 1967 r., nr 15, poz. 66). W regulacji tej jest mowa o "uprawie odpowiednich roślin" (§ 3 pkt 1 rozporządzenia) a także, że decyzję dla poszczególnego zakładu lub kompleksów zakładów ustanawiającą strefę ochronną oraz ustalającą sposób jej zagospodarowania i okres, wydaje organ miejscowego planowania przestrzennego, w porozumieniu ze stosownymi organami (§ 4 pkt 1 ww. rozporządzenia). Jak wskazał Wojewoda żadnej z tych okoliczności nie udało się ustalić na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, jak również nie wykazała ich odwołująca Gmina. Organ odwoławczy zaakcentował, że jeżeli dopuszczona była także realizacja tzw. strefy izolacyjnej to powinno to wynikać (oprócz treści decyzji) z planu realizacyjnego Z. oraz załącznika graficznego do tego planu. Zdaniem Wojewody Gmina w żaden sposób nie uprawdopodobniła również, że powstałe zakłady telewizyjne stanowiły typ zakładu uzasadniający utworzenie strefy izolacyjnej w celu ochrony powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczaniem.

Odnosząc się zarzutów odwołania, że cel wywłaszczenia wynika nie tylko

z treści aktu wywłaszczeniowego, ale również z aktów poprzedzających proces wywłaszczenia (np. treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla omawianego terenu) Wojewoda stwierdził, że plany zagospodarowania przestrzennego określają przeznaczenie planistyczne nieruchomości, nie jest ono tożsame z celem wywłaszczenia określonym w decyzji wywłaszczeniowej, a zgodność zagospodarowania nieruchomości z zapisami planu miejscowego pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy zwrotowej. Według Wojewody sam fakt, że stan zagospodarowania nieruchomości, wchodzącej obecnie w skład działki nr [...], nie zmienił się od dnia wywłaszczenia, nie czyni z niej automatycznie strefy ochronnej powstałych zakładów. Nie można, bez naruszenia konstytucyjnej reguły ochrony własności, przyjąć założenia, że realizacji celu służyć może każdy teren zielony, bez względu na to, co się na nim znajduje. Fakt utrzymywania i konserwacji zieleni nie może świadczyć o jego zagospodarowaniu zgodnie z celem wywłaszczenia.

Wojewoda zwrócił uwagę, że w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym

w Białymstoku toczyły się sprawy w przedmiocie zwrotu terenów wywłaszczonych znajdujących się przy Z. Skargi Gminy w podobnych stanach faktycznych były oddalane. Ustalił również i ocenił Wojewoda, identycznie jak organ pierwszej instancji, że prawidłowe było dopuszczenie dowodu z operatu szacunkowego, ustalenie wartości zwracanej nieruchomości i kwoty zwaloryzowanego odszkodowania.

Skargę do sądu administracyjnego wywiodła Gmina. Zarzuciła naruszenie:

1) art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a także przez brak dostatecznego uzasadnienia prawnego podjętego rozstrzygnięcia;

2) art. 93, art. 136 ust. 1 i 2 oraz art. 137 u.g.n. przez uznanie, że nieruchomość gruntowa stała się zbędna na cel określony w akcie nabycia na rzecz Skarbu Państwa.

Zdaniem skarżącej w sprawie ponad wszelką wątpliwość ustalono, że cel określony w treści decyzji wywłaszczeniowej z 16 marca 1976 r. - budowa Z. został w pełni zrealizowany. Jednak organy nie nadały właściwego znaczenia zeznaniom świadka. Ten zaś jednoznacznie potwierdził, że sporne Zakłady można było zaliczyć do zakładów o średniej uciążliwości, dla których tworzenie stref izolacyjnych, przez nasadzenia tylko drobnej roślinności i krzewów, wynikało z norm urbanistycznych. Skarżąca podkreśliła, że na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 1966 r. o ochronie powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczeniami (Dz. U. nr 14 poz. 87), w celu ochrony otoczenia przed zanieczyszczaniem powietrza atmosferycznego przez zakłady mogła być ustanowiona strefa ochronna wokół zakładów produkcyjnych. Stosownie do Zarządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 9 listopada 1982 r. w sprawie szczegółowych zasad wyznaczania granic i obszarów stref ochronnych oraz orientacyjnych wskaźników ich szerokości (Monitor Polski nr 27 poz. 241), strefa ochronna dla wytwórni urządzeń z zastosowaniem rtęci, która była bez wątpienia wykorzystywana w procesie produkcyjnym Z. została określona na 300 metrów wokół zakładu produkcyjnego. Zgodnie z §1, § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie stref ochronnych ustanawianych dla ochrony powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczaniem z dnia 23 marca 1967 r. (Dz. U. nr 15 poz. 66), strefę ochronną ustanawia się dla poszczególnych zakładów lub kompleksów zakładów wydalających substancje (wyziewy) zanieczyszczające powietrze atmosferyczne. Zagospodarowanie terenu strefy ochronnej lub jego części polega na uprawie odpowiednich roślin, zakrzewianiu lub zadrzewianiu. Na terenie strefy ochronnej nie mogą być lokalizowane domy mieszkalne, internaty, szpitale, żłobki, przedszkola i inne obiekty przeznaczone do stałego przebywania ludzi i nie związane bezpośrednio z produkcją lub usługami zakładu. Z uwagi na nie zmieniony od daty wywłaszczenia stan zagospodarowania nieruchomości objętej przedmiotowym postępowaniem, powinna ona zostać uznana za element strefy ochronnej wokół zrealizowanych Z. skoro, zgodnie z treścią zeznań złożonych przez świadka, posadzono na niej zieleń spełniającą funkcje izolacyjne, która stanowiła integralną część zagospodarowania terenu zgodnie z celem określonym w akcie wywłaszczeniowym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej jest decyzja w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Przesłanki zwrotu określono w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r., poz. 344 z późn. zm.), dalej: u.g.n. i są nimi: wystąpienie z wnioskiem o zwrot (wywłaszczonej nieruchomości, udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części) przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę, jeżeli nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (art. 136 ust. 3 i zawierający definicję zbędności art. 137 u.g.n.). Wniosek kieruje się do starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, a warunkiem zwrotu jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej (art. 140 u.g.n.). Nieruchomość zwraca się w stanie w jakim znajduje się w dniu zwrotu (art. 139 u.g.n.). W postępowaniu o zwrot organ przeprowadza dowód z opinii rzeczoznawcy majątkowego, który w operacie szacunkowym określa wartość nieruchomości (udziału lub ich części). Natomiast podlegające zwrotowi odszkodowanie podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeśli chodzi o wywłaszczenia sprzed 5 grudnia 1990 r. - wartość zwaloryzowanego odszkodowania nie może być wyższa niż połowa aktualnej wartości nieruchomości (art. 140 i art. 217 ust. 2 u.g.n.).

Istotą postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest zatem ustalenie, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Od 1 stycznia 1998 r. przepis art. 137 u.g.n. zawiera przesłankę zbędności. Od ww. daty zbędna jest taka nieruchomość, na której pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu. Od 22 września 2004 r. zbędną jest także taka nieruchomości, na której pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n.). Jak stanowi art. 137 ust. 2 u.g.n., jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Zdaniem sądu bez naruszenia prawa ustaliły organy w sprawie niniejszej, że objęte wnioskiem o zwrot dawne działki nr [...] i [...] (pierwotnie tworzące działkę nr [...] istniejącą w 1975 r. w obrębie [...]) w części stały się zbędne na cel wywłaszczenia. Doprowadziło to organy do orzeczenia o zwrocie działki nr [...] wydzielonej z działki nr [...](która powstała z dawnej działki nr [...]) oraz do orzeczenia odmownego z uwagi na wystąpienie negatywnych przesłanek zwrotu – odnośnie działek powstałych z podziału działki nr [...] i odnośnie działki nr [...](obydwu tworzących dawną działkę nr [...]). Przy czym zarówno z odwołania, jak i ze skargi wynika, że skarżąca Gmina Białystok kwestionuje wyłącznie orzeczenie o zwrocie działki nr [...], gdyż nie sformułowała zarzutów odnośnie odmowy zwrotu. Na kontroli legalności rozstrzygnięcia zwracającego wywłaszczoną nieruchomość sąd skupi się zatem w pierwszej kolejności i w szerszym zakresie.

Nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 a także art. 107 § 3 k.p.a.) prawidłowość ustalenia stanu faktycznego odnośnie losów pierwotnej działki nr [...], tj. w zakresie zmian jej numeracji i stosunków własnościowych. Organy w oparciu o dokumenty archiwalne wykazały, że właścicielami tej działki w 1975 r. byli poprzednicy prawni wnioskodawczyni (akt własności ziemi z 4 lutego 1975 r.). Następnie doszło do wywłaszczenia za odszkodowaniem dwóch części tej działki: nr [...]o powierzchni 0,1029 ha – decyzją z 17 grudnia 1974 r. pod budowę Z. w Białymstoku oraz nr [...] o powierzchni 0,0147 ha – decyzją z 16 marca 1976 r. pod budowę W. w Białymstoku (decyzje wywłaszczeniowe znajdują się w aktach administracyjnych na k. 361 i 3[...] tomu IV).

Z uzasadnienia decyzji wywłaszczeniowej z 16 marca 1976 r. wynika, że wywłaszczenie działki nr [...] nastąpiło pod budowę Z. zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny wydaną przez Wydział Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w Białymstoku 7 kwietnia 1975 r. nr GP-II-600/121/75-51/75. Starosta Grajewski prowadzący postępowanie zwrotowe w sprawie niniejszej podejmował próby uzyskania dokumentów archiwalnych w postaci ww. decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny i załącznika (załączników) graficznych do niej, ale próby okazały się bezskuteczne (vide pisma Prezydenta Miasta Białegostoku i Dyrektora Archiwum Państwowego Archiwum Akt Nowych, k. 111-150 tom II akt adm., k. 379 tom IV akt adm.). Podejmując powyższe działania, jak również dokonując szczegółowych ustaleń, które działki wchodzą obecnie w skład działek wywłaszczonych od rodziców wnioskodawczyni w latach 1975 i 1976 (dokumenty archiwalne z założenia i odnowienia operatu ewidencji gruntów oraz wykazy zmian gruntowych i podziały działek, k. 316-375 tom IV akt adm., a także k. 52-71 tom I akt adm.) Starosta wypełnił zalecenia Wojewody Podlaskiego z decyzji kasacyjnej z 9 marca 2023 r. (k. 222, tom III). Zdaniem sądu z podjętych prób i uzyskanych dokumentów w sposób niewątpliwy wynika, że wniosek o zwrot złożyła spadkobierczyni poprzednich właścicieli, wniosek dotyczy działek wywłaszczonych od jej poprzedników prawnych, działki te obecnie wchodzą w skład działki nr [...](dawna działka nr [...]) oraz kilkunastu działek powstałych z podziału działki nr [...] i działki nr [...](dawna działka nr [...]).

W związku z brakiem decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny oraz jej załącznika graficznego, celem ustalenia realizacji celu wywłaszczenia na terenie dawnej działki nr [...] – przeprowadzono oględziny na obecnej działce nr [...]i dopuszczono dowód z zeznań świadka zawnioskowanego przez Gminę Białystok. Dowody te potwierdzają, wbrew twierdzeniom skarżącej, brak realizacji celu wywłaszczenia i – jak słusznie wskazał Wojewoda – ustalenie to nie jest wyłącznie domniemaniem, ale jest powzięte na podstawie prawidłowo przeprowadzonej swobodnej oceny dowodów. Z protokołu oględzin z 31 maja 2021 r. i dokumentacji fotograficznej wynika brak jakichkolwiek oznak użytkowania tego terenu (jest on porośnięty zwartym skupiskiem starych liściastych drzew i krzewów, które stanowią niedostępne chaszcze i zarośla; brak jest budynków, budowli, infrastruktury czy innych obiektów związanych z realizacją celu wywłaszczenia, a jedynie znajdują się elementy starego ogrodzenia, tj. słupek i siatka). Stan w terenie ani też żaden dokument nie potwierdzają również teorii przesłuchanego świadka o utworzeniu na tym obszarze strefy ochronnej Z. Sąd ocenia jako nieposiadające cechy arbitralności ustalenia i wnioski organów obydwu instancji o tym, że nie można uznać istniejącej na nieruchomości roślinności za roślinność o charakterze izolacyjnym, ponieważ są to głównie zakrzaczenia i inna roślinność samosiewna. Wojewoda na s. 10 decyzji odwoławczej celnie i obszernie argumentuje – nawiązując do regulacji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 marca 1967 r. w sprawie stref ochronnych ustanawianych dla ochrony powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczaniem (Dz. U. nr 15, poz. 66), że strefy te wymagane były dla zakładów wydalających substancje (wyziewy) zanieczyszczające powietrze atmosferyczne, jeżeli te substancje (wyziewy) w otoczeniu zakładu lub kompleksu zakładów spowodują przekroczenie dopuszczalnych stężeń (§ 2). Tymczasem Gmina nie wykazała, że Z. należały do tej kategorii. Dalej Wojewoda trafnie wywodzi, że strefa ochronna wymagała "uprawy odpowiednich roślin, zadrzewiania lub zakrzewiania". Tymczasem sporny teren nie wskazuje na roślinność nasadzoną tam celowo, z zamysłem ochronnym, czy "odpowiednią", bowiem mamy do czynienia w większości z samosiewami i brakiem śladów roślinności celowo nasadzonej.

Słusznie również Wojewoda zwraca uwagę, że utworzenie strefy ochronnej powinno wprost wynikać z decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny i jej załącznika graficznego. Brak tych dokumentów jest istotnym problemem w ustaleniu, czy takie zapisy w ww. decyzji zamieszczono. Brak dokumentów nie pozwala też jednak przyjąć na zasadzie domniemania – w świetle całokształtu okoliczności sprawy – że takie zapisy w decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny się znajdowały. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy wskazując na prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że cel publiczny, na który odjęto nieruchomość, winien być ze względu na art. 21 Konstytucji RP wąsko pojmowany, a wszelkie niejasności należy interpretować na korzyść tego, kogo nieruchomość wywłaszczono, gdyż to jego prawo zostało odjęte na rzecz interesu ogółu (vide wyrok z 13 września 2018 r., I OSK 2583/16). Realizacja celu wywłaszczenia powinna też wynikać z widocznych, celowych działań człowieka a nie sił natury (vide wyrok z 10 sierpnia 2018 r., I OSK 789/18, czy z 28 lutego 2018 r., I OSK 896/16). W sprawie niniejszej nie sposób stwierdzić, że stan działki nr [...]w zakresie w jakim odpowiada obszarowi dawnej działki nr [...] warunki te spełnia.

Nie podważa powyższych wniosków argumentacja skargi odwołująca się do regulacji art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 1966 r. o ochronie powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczeniami (Dz. U. nr 14, poz. 87) oraz zarządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 9 listopada 1982 r. w sprawie szczegółowych zasad wyznaczania granic i obszarów stref ochronnych oraz orientacyjnych wskaźników ich szerokości (M.P. nr 27, poz. 241). Regulacje wskazujące jak należy wyznaczać strefy ochronne (jakie powinny mieć one szerokości) wskazują tylko, jakie zapisy powinny (mogły) znaleźć się w decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny lub jej załącznikach. Przepisy te nie świadczą o tym, że zostały w przypadku tych konkretnych Zakładów zastosowane, gdyż – jak bezspornie ustalono – brak dokumentu ww. decyzji wraz z załącznikiem (załącznikami). Podobnie powoływany przez skarżącą "niezmieniony od daty wywłaszczenia stan zagospodarowania nieruchomości objętej postępowaniem" nie świadczy o realizacji celu wywłaszczenia. Nadal bowiem brak jest kluczowego dowodu na okoliczność faktycznego i prawnego utworzenia strefy ochronnej i jej charakteru, co wyklucza przyjęcie, że cel wywłaszczenia przez jej utworzenie został zrealizowany.

Podsumowująco i ad vocem stanowiska Gminy na s. 9 skargi wskazać należy, że nie można przyjąć jako argumentu przekonującego o zrealizowaniu celu wywłaszczenia – tezy o innych standardach zagospodarowania terenów przemysłowych w latach 60-70tych niż obecnie. Skoro bowiem już w tych latach normatywnie określono sposób zagospodarowania i utworzenia strefy ochronnej, to brak potwierdzenia, że te normy prawne zostały zrealizowane, świadczy za zbędnością nieruchomości na cel wywłaszczenia. Jeszcze raz zatem zauwazyć należy, że wniosek przyjęty przez organy jest oparty na swobodnej (a nie dowolnej) ocenie całokształtu materiału dowodowego, znajduje w tym materiale oparcie, jest logiczny, uprawniony i uzasadniony.

Dodatkowo Wojewoda wskazał kilka prawomocnych wyroków tutejszego sądu oddalających skargi od decyzji o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości położonych w sąsiedztwie dawnych działek nr [...]i [...], tj. nieruchomości również wywłaszczonych pod budowę Z. np. II SA/Bk 919/17, II SA/Bk 878/17, II SA/Bk 909/17, II SA/Bk 880/17 czy II SA/Bk 84/23 – dostępne na orzeczenia.nsa.gov.p. (zwrócono następcom prawnym byłych właścicieli działki sąsiednie, położone w tym samym kompleksie wywłaszczonych nieruchomości, oznaczone np. nr [...], [...] i [...]). Od ww. wyroków NSA oddalił skargi kasacyjne (w sprawach I OSK 3726/18; I OSK 2053/18; I OSK 2331/18; I OSK 1828/18), w całości podzielając argumentację odnośnie braku realizacji celu wywłaszczenia na zwracanych działkach, niezagospodarowanych pod budowę ww. Zakładów. Obszernie wypowiedział się w kwestii strefy ochronnej zwłaszcza sąd w sprawie II SA/Bk 84/23 i argumentację tam zawartą należy w całości podzielić.

W sprawie niniejszej na uwagę zasługuje zwłaszcza sprawa II SA/Bk 880/17 (wyrok z 27 lutego 2018 r., wyrok NSA oddalający skargę z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 1828/18). Sprawa ta dotyczyła wywłaszczonej w latach 70-tych części działki nr 71 (mocą decyzji wywłaszczeniowej tej samej co w sprawie niniejszej, tj. z 16 marca 1976 r.). Starosta Bielski orzekający w tamtej sprawie jako organ pierwszej instancji zwrócił następcom prawnym dawnych właścicieli obecną działkę nr [...] o powierzchni 0,0544 ha (powstałą z podziału działki nr [...] o powierzchni 0,2379 ha) – znajdującą się na terenie dawnej działki nr [...] powstałej z podziału działki nr [...]. Analiza położenia działki nr [...] i zwróconej w sprawie niniejszej działki nr [...] (np. na stronie mapy.geoportal.gov.pl) wskazuje, że mamy do czynienia z sąsiednimi działkami i w zasadzie tym samym terenem, co do którego Gmina argumentuje o jego przeznaczeniu i wykorzystaniu pod strefę ochronną Zakładów. Oddalając skargę kasacyjną w sprawie I OSK 1828/18 NSA wskazał natomiast, że zrealizowaniu celu wywłaszczenia w postaci utworzenia strefy ochronnej przeczą "wyniki oględzin przeprowadzone przez organ I instancji, które potwierdzają brak śladów realizacji jakiegokolwiek celu wywłaszczenia na nieruchomości wnioskowanej do zwrotu, w tym także terenów zielonych lub stref ochronnych zakładu produkcyjnego. Nieruchomość jest bowiem niezagospodarowanym nieużytkiem, porośniętym trawą i drzewami".

W ocenie sądu ustalenia organów orzekających w sprawie niniejszej w zakresie zwrotu działki nr [...] są zatem prawidłowe i zgodne ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W omawianym zakresie organy dokonały prawidłowej interpretacji przepisu art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. oraz wypełniły obowiązek nałożony z mocy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. tj. zebrały w sposób wyczerpujący materiał dowodowy oraz oceniły istotne z punktu widzenia niniejszego postępowania okoliczności w oparciu o całokształt kompletnego materiału dowodowego.

Podzielić należy również ocenę i rozstrzygnięcie organów odnośnie ustalenia wysokości podlegającego zwrotowi zwaloryzowanego odszkodowania. Skarga nie zawiera w tym zakresie żadnych zarzutów, zaś sąd ją rozpoznający w całości podziela rozstrzygnięcie w tym zakresie. Jak wynika z akt administracyjnych, dopuszczono dowód z operatu szacunkowego z 14 grudnia 2023 r., w którym ustalono wartość projektowanej do zwrotu działki nr [...] na kwotę 10 500 zł, a wysokość zwaloryzowanego odszkodowania na kwotę 1 281, 23 zł. Operat został sporządzony w sposób prawidłowy pod względem formalnym, zawiera zrozumiałe wyjaśnienia oraz niebudzące wątpliwości konkluzje, zatem brak jest podstaw do jego zakwestionowania. Stanowi wiarygodny dowód będący podstawą rozstrzygnięcia w zakresie zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania od wnioskodawczyni. W aktach znajduje się również protokół waloryzacji wypłaconego odszkodowania (k. 422a, tom IV akt adm.) na kwotę 1 413, 74 zł. Jego wysokość nie przekracza 50 % aktualnej wartości nieruchomości, zgodnie z art. 217 ust. 2 u.g.n. Ustalenia organów w tym zakresie nie budzą wątpliwości.

Jako niezasadny należy uznać zarzut naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. polegający na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a także poprzez brak dostatecznego uzasadnienia prawnego podjętego rozstrzygnięcia. Wskazane przepisy, a także art. 8 i art. 80 k.p.a. nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką sytuacją w sprawie nie mamy do czynienia. Dwukrotnie prowadzono postępowanie wyjaśniające w pierwszej instancji (po decyzji kasacyjnej Wojewody), zebrano materiały archiwalne i sporządzono projekt podziału nieruchomości oraz dopuszczono dowód z operatu szacunkowego. Wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia zagadnienia znajdują oparcie w materiale dowodowym, który jest przekonujący. Wnioski organów są logiczne i trafne, a niepodzielenie argumentacji skarżącej Gminy nie oznacza automatycznie wady wydanych decyzji. Obszerne i konkretne są uzasadnienia wydanych decyzji, ze wskazaniem miejsca znajdowania się dowodu z każdego istotnego dokumentu w poszczególnych tomach administracyjnych akt sprawy. Nadto uzasadnienia rozstrzygnięć zawierają wskazanie zastosowanych przepisów prawa oraz ich wykładnię i sposób zastosowania.

Reasumując, zdaniem sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie stwierdził również innych niż zarzucone w skardze naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Tytułem uzupełnienia wskazać jedynie należy, choć zarzuty w tym zakresie nie zostały sformułowane, że sąd nie widzi również podstaw do podważania ustaleń organów odnośnie orzeczenia w zakresie odmowy zwrotu kilkunastu działek, które powstały z działki nr [...] oraz działki nr [...]- z powodów wskazanych w decyzjach organów obydwu instancji. Ustalenia o ujawnieniu w księdze wieczystej użytkowania wieczystego F. w 1992r. odnośnie działki nr [...] oraz przeznaczeniu działki nr [...]pod drogę publiczną wykluczają możliwość zwrotu odpowiednio na zasadzie art. 229 u.g.n. oraz art. 2a ustawy o drogach publicznych, z powodów szczegółowo i wyczerpująco wyjaśnionych w zaskarżonej decyzji, które sąd ocenia jako nienaruszające prawa.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn.zm.), dalej: p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Na mocy art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.