Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 264/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Zwrócono nadpłacony wpis od skargi
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i ust. 2, art. 3, art. 5 ust. 1 i ust. 2, art. 5 ust. 5 i ust. 6,
journal: Dz.U. 2023 poz 388
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 77, art. 80, art. 7,
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 15 stycznia 2024 r., nr DSE3-K1027-D20572-8D/24 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego Z. J. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3) zwraca z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwotę 100 (sto) złotych, tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez Z. J. (dalej jako: skarżący, strona lub wnioskodawca), decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej również jako: Szef Urzędu) z dnia 15 stycznia 2024 r., nr DSE3-K1027-D20572-8D/24, działając na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 388 ze zm.), dalej jako: ustawa lub ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej, odmówił potwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Wyżej wymienione rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący wystąpił do Szefa Urzędu o przyznanie wskazanego statusu, powołując się na okoliczność, że był działaczem N. i w wyniku prowadzonej działalności został zwolniony z pracy, jak również uniemożliwiono wnioskodawcy jej podjęcie. Wyeksponował również w treści wniosku, że z tych powodów został zmuszony do przerwania studiów prawniczych. Na poparcie swojego stanowiska do wniosku załączył oświadczenia świadków: T. B. i Z. S. Pierwszy z nich wskazał, że skarżący "przyjechał do jego zakładu pracy jesienią 1980 r., zorganizował zebranie załogi i namawiał do wstepowania do <<[...]>>". Z oświadczenia wynikało, że "świadek i większość pracowników zapisała się do związku". Drugi ze wymienionych świadków oświadczył, że skarżący "był założycielem N. w P. w P., został następnie wybrany na przewodniczącego zakładowej <<[...]>>".

Do wniosku załączył również kserokopie: świadectwa pracy strony z P. w P. (dalej również jako: P.), pisma z dnia 6 października 1989 r. odmawiającego ponownego zatrudnienia, oraz kopię wyroku Sądu Wojewódzkiego w O. z dnia 6 grudnia 1990 r. nakazującego przywrócenie go do pracy w rzeczonym P.

Prowadząc postępowanie organ wystąpił do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej (dalej również jako: Archiwum) o przekazanie informacji w trybie art. 5 ustawy, o treści zgromadzonych dokumentów dotyczących skarżącego oraz o przekazanie uwierzytelnionych ich kopii. W odpowiedzi uzyskał informację, że w Archiwum nie znajdują się żadne dokumenty potwierdzające działalność opozycyjną strony lub doznane przez niego represje.

Następnie Szef Urzędu zawiadomił skarżącego w trybie art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej: k.p.a., uprzedzając przy tym, że nie spełnia on przesłanek z art. 2 ust. 3 ustawy, aby pozytywnie rozpatrzeć jego wniosek. Jednocześnie wyznaczając wnioskodawcy dodatkowy termin do przedłożenia dowodów na okoliczność prowadzenia działalności opozycyjnej. Skarżący nie odpowiedział na zawiadomienie ani nie przedłożył żadnych innych dokumentów.

Przytoczoną na wstępie decyzją z dnia 15 stycznia 2024 r. Szef Urzędu odmówił potwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu przytoczył treść art. 2 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 3 ustawy i podkreślił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie doprowadził do wniosku, że przysługuje stronie żądany status. Następnie wskazał organ, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które " w sposób niebudzący wątpliwości potwierdziłyby, że przez minimum 12 miesięcy prowadził, w ramach zorganizowanych struktur lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalaność mającą na celu odzyskanie przez Polską niepodległości i suwerenności lub respektowanie politycznych praw człowieka". Zaznaczył również, że podjęte w postępowaniu czynności nie dostarczyły dowodów potwierdzających okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę. Wyeksponował dodatkowo, że skarżący nie przestawił żadnych dokumentów, iż powodem jego zwolnienia był udział w wystąpieniu wolnościowym. Dalej podniósł organ, że z przedłożonej kopii wyroku nie wynikają powody, dla których skarżący został przywrócony do pracy, a akta P. zostały zniszczone w 2007 roku. Jednocześnie przypomniał znaczenie pojęcia "wystąpienia wolnościowego" wraz ze stosownym orzecznictwem sądowoadministracyjnym i uznał, że brak jest podstaw do twierdzenia, że ze skarżącym rozwiązano umowę o pracę na skutek udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W konkluzjach rozstrzygnięcia Szef Urzędu przytoczył treść art. 3 pkt 3 lit. c ustawy i wyjaśniłł, że norma prawna wywiedziona z przywołanego przepisu wymaga kumulatywnego wystąpienia dwóch przesłanek, aby możliwe było potwierdzenie represji z powodów politycznych, o której mowa z przepisie, tj. brania udziału w wystąpieniu wonościowym oraz w związku z nim pozbawienie możliwości wykonywania zawodu. W ocenie organu w sprawie skarżącego nie została wykazana żadna z dwóch wymienionych przesłanek.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się Z. J., w skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjengo w Opolu wniósł o zmianę decyzji z dnia 15 stycznia 2024 r. i przyznanie mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej. W uzasadnieniu skargi przytoczył treść art. 3 ustawy argumentując, że w jego ocenie przedłożone przez niego materiały dowodzą, że za jego działalność antykomunistyczną został pozbawiony pracy i nie mógł wykonywać zawodu przez okres 8 lat.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie. W treści uzasadnienia powielił argumentację przestawioną w treści kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zakres kontroli sądowej wyznaczony jest natomiast przez przepis art. 134 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Powołana regulacja oznacza, iż niezależnie od zarzutów skargi ocenie sądu poddana jest cała sprawa administracyjnej zarówno w zakresie postępowania poprzedzającego jej wydanie jak i zastosowania prawa materialnego, z obowiązkiem przestrzegania zakazu zmiany zaskarżonego aktu na niekorzyść strony skarżącej.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten został wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Na wstępie przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, odmawiająca skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Decyzja ta stanowiła załatwienie wniosku strony o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w świetle przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedno. Dz. U. z 2023 r., poz. 388), nadal zwanej: ustawa lub ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej. Ustawa ta stanowiła materialnoprawną podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia.

Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.(art. 2 ust. 2 ustawy).

Natomiast, co wymaga przypomnienia, osobą represjonowaną z powodów politycznych, w myśl art. 3 cyt. ustawy jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym, zgodnie z art. 4 tej ustawy, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie, która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych prawa człowieka w Polsce, i co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Dodać również wypada, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 ustawy.

Z treści powyższych przepisów wynika zatem, że status działacza opozycji antykomunistycznej może zostać przyznany wyłącznie osobie, która w okresie wskazanym w art. 2 tej ustawy prowadziła działalność w warunkach i celu określonym w ustawie. Natomiast za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 cyt. ustawy i nastąpiło to z powodów politycznych.

Spór w niniejszej sprawie dotyczył kwestii, czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do uznania, że skarżący spełnił ustawowe przesłanki dla wnioskowanego przez siebie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, jak twierdzi strona, czy wprost przeciwnie jak wywodził organ.

Odmawiając skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych organ wskazał, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie potwierdza antykomunistycznej działalności strony określonej powołaną ustawą. W ocenie organu, materiał dowodowy nie pozwala stwierdzić, że strona prowadziła działalność opozycyjną, jak również by podlegała represjom, o których mowa w ustawie.

Sąd rozpoznający sprawę nie podziela ustaleń faktycznych poczynionych przez organ, uznając za zasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Powyższe przepisy nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji jest bowiem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Powtórzyć przyjdzie, że stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

W myśl art. 5 ust. 2 ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działacza opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy do wniosku dołącza się dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy (pkt 1) oraz decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności (pkt 2).

Zauważyć w tym miejscu należy, że postępowanie administracyjne w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych toczy się według reguł określonych w k.p.a. Zatem, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wydając decyzję w przedmiocie tego statusu obowiązany jest kierować się m.in. zasadą legalizmu wyrażoną w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że organ związany jest przepisami bezwzględnie obowiązującymi, a wszystkie wydawane przez niego decyzje powinny znaleźć oparcie w tych przepisach.

Obowiązkom powyższym organ w sprawie niniejszej w pełni nie sprostał. W kontrolowanej sprawie organ prowadzący postępowanie ograniczył swoją aktywność dowodową wyłącznie do czynności przewidzianych w przywołanym na wstępie rozważań art. 5 ust. 5 i 6 ustawy oraz ogólnikowej analizy pisemnych wyjaśnień strony skarżącej i oświadczeń świadków, zarzucając skarżącemu w motywach wydanych decyzji brak przedstawienia dowodów na okoliczności wskazane w przepisach art. 2 i art. 3 ustawy. Stanowisko organu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie zasługuje jednak na aprobatę. W toku kontrolowanego postępowania wyjaśniającego skarżący konsekwentnie podnosił, że prowadził działalność, o której mowa w art. 2 ustawy, a okoliczność tę potwierdzili również zgłoszeni przez niego świadkowie, których organ pominął w dokonanym odtworzeniu stanu faktycznego. De facto ograniczając się do przytoczenia oświadczenia T. B. oraz Z. S. Wskazując, że pierwszy z nich tj. T. B. w swoim oświadczeniu stwierdził, że skarżący przyjechał do jego zakładu pracy jesienią 1980 r., zorganizował zebranie załogi i namawiał do wstępowania do N. Z kolei – jak podał organ – Z. S. w swoim oświadczeniu stwierdził, że Z. J. był założycielem N. w P. w P., został następnie wybrany na przewodniczącego zakładowej "[...]". Nie przesłuchując ich, ale także innych osób mających czy mogących mieć wiedzę, na okoliczności związane z zaangażowaniem strony w działalność założonego związku solidarnościowego i ich wiedzę o jego zwolnieniu z pracy, czy posiadanych informacji o ewentualnych reperkusjach z tym związanych, ale także nie ustalając czy inne osoby zatrudnione w ww P. a wchodzące w skład związku mają pożądaną dla sprawy wiedzę – organ zaniechał przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego. Kontynuując postępowanie wyjaśniające organ powinien uwzględnić poczynione wyżej uwagi i przesłuchać zgodnie z zasadami procedury administracyjnej wskazanych przez skarżącego świadków oraz samego skarżącego, na okoliczności chociażby z czego wywodzi, że jego zwolnienie z pracy było następstwem jego działalności politycznej, a następnie na podstawie zgromadzonego kompletnego materiału dowodowego ustalić niewadliwy stan faktyczny sprawy, który będzie stanowił podstawę wydania rozstrzygnięcia odpowiadającego przepisom obowiązującego prawa.

Przy takich brakach dowodowych przedwczesna jest ocena organu, że analiza zebranego w toku postępowania materiału dowodowego nie prowadzi, w do wniosku, iż skarżący prowadził w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, przez co najmniej 12 miesięcy działalność, o której mowa w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Sąd nie akceptuje stanowiska organu sprowadzającego się do uznania za prawidłowe jego działanie, że skoro wnioskodawca nie przedłożył dowodów, które wskazywałyby na prowadzenie przez niego działalności opozycyjnej, takich dowodów nie dostarczyła także kwerenda archiwalna przeprowadzona w Instytucie Pamięci Narodowej, to organ może zaniechać dalszych działań Uwaga ta jest istotna albowiem wskazani przez stronę świadkowie, co potwierdził organ, wskazali na zaangażowanie wnioskodawcy w tworzenie N. wprawdzie w okresie legalnej działalności, to już rola organu było ustalenie czy zaangażowanie zarówno w tworzenie jak i funkcjonowanie ww związku przejawiał skarżący w innym okresie, a jeżeli tak to na czym polegało.

Sąd nie przesądza tym samym ostatecznego kierunku rozstrzygnięcia sprawy dostrzega natomiast potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego. Uwzględniając powyższe wskazać należy nadto, że dowody i informacje uzyskane w zaświadczeniach IPN nie są jedynymi środkami dowodowymi, z jakich organ w tego typu postępowaniach może korzystać. Żaden przepis powołanej ustawy nie ogranicza bowiem w ten sposób postępowania dowodowego, nie zwalnia też organu od przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego z zastosowaniem ogólnych zasad ujętych w art. 7, art. 77 czy art. 80 k.p.a. Ocena materiału dowodowego dokonana przez organ musi być wyczerpująca i winna odnosić się do wszystkich istotnych okoliczności podnoszonych przez stronę postępowania. Organ winien wskazać, którym dowodom przyznaje moc dowodową, a którym odmawia wiarygodności i z jakich przyczyn. Artykuł 77 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza to, że organ administracyjny prowadzący postępowanie jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy i podjąć wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania zgodnej z prawem decyzji. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.).

W ocenie Sądu, z akt sprawy nie wynika, aby postępowanie dowodowe było przeprowadzone w sposób wyczerpujący. Sąd zgadza się z generalnym zarzutem skargi, że przeprowadzone postępowanie administracyjne obarczone jest wadą, wynikającą z naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego oraz zasady zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Jak już wywiedziono, tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny ma znaczenie dla poprawnego, zgodnego z obowiązującym stanem prawnym, rozpoznania sprawy i orzeczenia o prawach i obowiązkach stron. Wobec tego w sytuacji, gdy strona powołuje się na dokumentację wskazującą istotne dla sprawy okoliczności, przeczące tezie przyjętej przez organ administracji, to obowiązkiem organu jest podjęcie działań mających na celu pozyskanie wskazanej dokumentacji (czy to od strony, czy podmiotów dysponujących tymi dokumentami), jak również rozważenie przesłuchania strony, albowiem zadawanie konkretnych pytań pozwoliłoby organowi uzyskać wiadomości niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Nie może umknąć uwadze Sądu, że ocena spełnienia przesłanek, o którym mowa w art. 2 i art. 3 ustawy, jest możliwa wyłącznie po prawidłowym ustaleniu i wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Wymaga to m.in. przeprowadzenia przez organ dowodów wskazanych przez stronę. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na istotne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. Należy przy tym podkreślić kluczowe znaczenie zebrania w toku postępowania całego materiału dowodowego. Obowiązek w tym zakresie spoczywa na organie, o czym stanowi art. 77 k.p.a. Jak wyżej wykazano, w realiach rozpoznawanej sprawy organ nie wykonał prawidłowo powyższych obowiązków, gdyż nie przeprowadził dowodu z przesłuchania świadków. Organ prowadzący postępowanie powinien był uwzględnić nieporadność prawną skarżącego w podejmowanych działaniach procesowych i w celu wyjaśnienia powstałych wątpliwości zobowiązany był do wykorzystania przynależnych mu instrumentów prawnych przesłuchać wskazanych czy ujawnionych w toku postępowania świadków na okoliczności objęte przedmiotem rozstrzygnięcia.

Co istotne, o ile to na skarżącym spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów potwierdzających spełnienie ustawowych przesłanek do uznania go za działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną z powodów politycznych, to nie zwalnia to organu od obowiązku podejmowania działań zmierzających do pełnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. W ocenie Sądu, temu obowiązkowi w rozpoznawanej sprawie organ uchybił. W konsekwencji, zaskarżoną decyzję należało uznać za wydaną z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Zważywszy, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzeczono - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., o uchyleniu zaskarżonej decyzji - jak w sentencji.