Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 97/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 153, art. 170 , art. 171
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 10 par. 1, art. 77, art. 107 par. 3, art. 156
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 36, art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 87 ust. 1 i 2, art. 117 ust. 1, art. 124d, art. 124h
journal: Dz.U. 2022 poz 1969
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - t.j.
article: art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1280
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży  Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t. j.)
article: art. 31 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor WSA Adam Osik (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Joanna Karpińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 29 lutego 2024 r., nr 60/2024 w przedmiocie przeniesienia na niższe stanowisko służbowe oraz obniżenie dodatku służbowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku z dnia 1 lutego 2024 r., nr 47/2024.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 stycznia 2023 r. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku przeniósł z dniem 24 stycznia 2023 r. starszego ogniomistrza J. K. na stanowisko starszego ratownika Jednostki Ratowniczo Gaśniczej nr [...] w Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w G.

Decyzję wydano w związku z orzeczeniem Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia 11 stycznia 2023 r., nr OKD.0062.13.2022. Jako podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia wskazano art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 36 ust. 1 i 2 oraz art. 124m ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 1969), powoływanej dalej także jako: "ustawa o PSP" w związku z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 listopada 1997 r. w sprawie szczegółowej organizacji komisji dyscyplinarnych oraz szczegółowych zasad wykonywania kar dyscyplinarnych wobec strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 1997 r. nr 144, poz. 968).

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że powołane przepisy przewidują, że strażaka przenosi się na niższe stanowisko służbowe w razie wymierzenia kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Taka kara została zaś wymierzona J. K. na mocy ww. orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej, wobec czego organ był tą sankcją związany. Wskazano, że niższe stanowisko służbowe, na jakie dokonano przeniesienia, zostało wyznaczone z uwzględnieniem wykształcenia J. K., jego kwalifikacji, stażu służby, sytuacji kadrowej oraz potrzeb służby, istniejących w Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku.

Organ wskazał, że z uwagi na naruszenie dyscypliny służbowej w czasie czynności służbowych, za które wymierzono strażakowi karę dyscyplinarną, strażakowi obniżono dodatek służbowy do 50 % kwoty otrzymywanego przed obniżeniem dodatku służbowego na postawie § 5 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 września 2021 r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1750 ze zm.). W decyzji zawarto szczegółowe wyliczenie uposażenia strażaka, przysługującego mu na niższym stanowisku służbowym.

W wyniku wniesionego odwołania przez J. K. sprawa została rozpoznana przez Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, który decyzją z dnia 1 marca 2023 r. nr 72/2023 utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ wskazał, że przeniesienie strażaka na niższe stanowisko służbowe stanowiło konieczną konsekwencję wydania wobec J. K. orzeczenia dyscyplinarnego wymierzającego strażakowi karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, określoną w art. 117 ust. 1 pkt 3 ustawy o PSP. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia 11 stycznia 2023 r.

Organ odwoławczy wskazał, że stanowisko służbowe, na które przeniesiono strażaka, to jest stanowisko starszego ratownika, ustalono w oparciu o posiadane kwalifikacje i staż służby odwołującego się oraz potrzeby organizacyjne Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku. Stanowisko to zgodnie rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 stycznia 2020 r. w sprawie stanowisk służbowych w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2020 r., poz. 280) należy do grupy stanowisk podoficerskich w komendzie powiatowej lub miejskiej Państwowej Straży Pożarnej. Zgodnie z załącznikiem nr 3 do tego rozporządzenia stanowisko to należy do stanowisk zmianowych, a do jego zajmowania konieczne jest posiadanie kwalifikacji podoficerskich, o których mowa w art. 36 ust. 6 ustawy o PSP oraz posiadanie pięcioletniego stażu służby. J. K. posiada ukończony kurs podoficerski oraz ogólne kwalifikacje wyższe w postaci wykształcenia licencjackiego, a także co najmniej 17-letni staż służby. Tym samym strażak posiada kwalifikacje i staż konieczny do zajmowania stanowiska starszego ratownika. Podkreślono przy tym, że w regulaminie organizacyjnym jest to docelowe stanowisko przewidziane dla ratowników podoficerów w siatce organizacyjnej Jednostki Ratowniczo Gaśniczej Nr [...] Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku. W tym zakresie powołano się dodatkowo na pismo Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku z dnia 17 lutego 2023 r. (nr PK.0754.11.2023.2), gdzie wskazano, że stanowisko, na które przeniesiono strażaka mieści się w medianie możliwego przeniesienia, które dopuszczają przepisy bez uszczerbku dla kwalifikacji i wykształcenia strażaka.

Organ wskazał, że przeniesienie na niższe stanowisko uzasadniało ustalenie nowego uposażenia. W tym zakresie organ odwoławczy przychylił się do stanowiska, że wymierzenie kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, w kontekście dokonanych rażących przewinień dyscyplinarnych, uzasadniało zastosowanie najwyższej dopuszczalnej 50% wysokości obniżenia dodatku służbowego.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że wydane w sprawie orzeczenie dyscyplinarne odwoławczej komisji dyscyplinarnej jest prawomocne.

Organ podkreślił, że sposób wykonania sankcji, to jest wybór niższego stanowiska służbowego, na które zostanie przeniesiony strażak, pozostaje w wyłącznej gestii przełożonego dyscyplinarnego. Organ zaznaczył, że przeniesienie takie oczywiście nie może być dowolne. Nowe, niższe stanowisko nadal musi bowiem uwzględniać stopień, wykształcenie i umiejętności strażaka w rozumieniu art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o PSP, a także realizować i odpowiadać na sytuację kadrową oraz potrzeby służby w danej jednostce Państwowej Straży Pożarnej.

W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji wziął powyższe zasady pod uwagę i przeniósł skarżącego ze stanowiska ratownika specjalisty na stanowisko starszego ratownika, co w zakresie stażu służby, stopnia oraz wykształcenia J. K. zgodne jest z zakresem przewidzianym w § 3 oraz załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 stycznia 2020 r. w sprawie stanowisk służbowych w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej. W grupie tych stanowisk ustawodawca nie przewidział bowiem żadnych dodatkowych wymagań lub ograniczeń umożliwiających takie ukształtowanie sankcji dyscyplinarnej.

Nadto przeniesienie na przywołane stanowisko skutkowało zmianą grupy uposażenia strażaka w rozumieniu rozporządzenia w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej z grupy 7, na grupę 5, co w kontekście mnożnika kwoty bazowej wskazanego w załączniku nr 1 do przedmiotowego rozporządzenia, powoduje zmianę w wysokości jedynie 50 zł. W ocenie organu, nie można więc mówić o jakiejkolwiek nadmiernej sankcji wobec strażaka lub "zemście" za jego działalność związkową. W ocenie organu odwoławczego, dolegliwość dyscyplinarna została wymierzona w ramach zakresu przewidzianego obowiązującymi przepisami oraz z uwzględnieniem charakteru przewinienia.

Odnośnie zarzutu pełnienia funkcji w ramach struktur związkowych wskazano, że J. K. nie wykazał wystąpienia o ochronę związkową do struktur funkcjonujących w Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku. Z kolei Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku nie potwierdził również istnienia organizacji związkowej, która reprezentowałaby J. K. i była reprezentatywna w kontekście art. 251 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 854).

Nadto organ stwierdził, że fakt zwolnienia J. K. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej w związku ze złożonym raportem o zwolnienie ze służby na podstawie decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku z dnia 2 stycznia 2023 r. nr 4/2023 nie wpływał na konieczność orzekania w zakresie wykonania orzeczenia dyscyplinarnego. Norma art. 124d ustawy o PSP stanowi bowiem, że w razie rozwiązania stosunku służbowego w toku postępowania dyscyplinarnego, postępowanie toczy się nadal. W tym kontekście uznano, że nawet po ustaniu służby strażaka skutek może odnieść prawomocnie wymierzona kara dyscyplinarna wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, ze wszystkimi konsekwencjami z tym związanymi, a więc z konkretnym określeniem tego stanowiska, wskazaniem wysokości uposażenia, czy też miejsca pełnienia służby. Skoro ustawodawca daje możliwość kontynuowania postępowania dyscyplinarnego po ustaniu służby i wymierzenia strażakowi kary dyscyplinarnej, to tym bardziej dopuszcza jej wykonanie przez przełożonego nawet jeśli po wydaniu decyzji w pierwszej instancji strażak został zwolniony ze służby.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 186/23, po rozpoznaniu skargi J. K., uchylił zaskarżoną decyzję Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 1 marca 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2023 r., nr 24/2023.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, że do oceny prawomocności wydanego orzeczenia znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania karnego. W ocenie Sądu, treść normy wskazującej, że w "zakresie postępowania dyscyplinarnego" stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, należy interpretować w ten sposób, że przepisy tego Kodeksu znajdują zastosowanie nie tylko do czynności podejmowanych przez organy dyscyplinarne w toku tego postępowania ale także do skutków wydanego orzeczenia, w tym jego prawomocności. Wydanie orzeczenia dyscyplinarnego jest niewątpliwie etapem postępowania dyscyplinarnego i do oceny jego prawomocności należy stosować przepisy dotyczące postępowania dyscyplinarnego, a więc przepisy Kodeksu postępowania karnego. Odpowiednikiem wyroku sądu karnego pierwszej instancji jest orzeczenie komisji dyscyplinarnej, a odpowiednikiem wyroku sądu karnego drugiej instancji rozpoznającego apelację, jest natomiast orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej. Orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej z chwilą jego wydania, analogicznie jak wyrok sądu karnego drugiej instancji, uzyskuje zatem przymiot prawomocności.

Sąd wyjaśnił, że prawomocne orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej może zostać na podstawie art. 124j ustawy o PSP zaskarżone do sądu administracyjnego. Okoliczność ta nie odbiera jednak temu orzeczeniu waloru prawomocności. Do orzeczenia dyscyplinarnego wydanego na podstawie przepisów ustawy o PSP nie znajduje bowiem zastosowania obowiązująca w postępowaniu administracyjnym reguła, zgodnie z którą decyzja ta staje się ostateczna, jeżeli nie przysługuje od niej środek odwoławczy, a prawomocna staje się w sytuacji, gdy nie przysługuje od tej decyzji prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej nie zostało przez ustawodawcę zrównane z decyzją administracyjną, która po upływie terminu do wniesienia odwołania lub po rozpatrzeniu odwołania uzyskuje walor ostateczności.

W ocenie Sądu, ustawodawca celowo w tym zakresie zamieścił w ustawie o Państwowej Straży Pożarnej odwołanie do przepisów Kodeksu postępowania karnego, zamierzając zapewnić szybkie wykonanie orzeczeń dyscyplinarnych. Za przyjęciem takiej interpretacji stoi charakter analizowanej ustawy. Dotyczy ona służby w Państwowej Straży Pożarnej - zawodowej, umundurowanej i wyposażonej w specjalistyczny sprzęt formacji, przeznaczonej do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami. Specyfika tej służby i konieczność zapewnienia skuteczności tej formacji, przemawiają za koniecznością jej prawidłowej, sprawnej i szybkiej organizacji. Z punktu widzenia tych celów, za niewłaściwą uznać należy interpretację dopuszczającą odroczenie wykonania kary dyscyplinarnej do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, które trwać może kilka lat. Za słuszną Sąd uznał argumentację organu, że przyjęcie takiej interpretacji uniemożliwiałoby wykonalność orzeczeń dyscyplinarnych, z uwagi na krótkie terminy przedawnienia wskazane w art. 119 ustawy o PSP

Za niezasadny Sąd uznał podniesiony przez skarżącego zarzut braku uzyskania stanowiska związku zawodowego, mimo takiego obowiązku, wynikającego z przynależności skarżącego do związku zawodowego i sprawowanej w nim funkcji. Zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 23 maja 2003 r. o związkach zawodowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 854) do praw związkowych funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz strażaków Państwowej Straży Pożarnej, a także pracowników Najwyższej Izby Kontroli stosuje się odpowiednio przepisy ustawy, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z odrębnych ustaw. Jak wskazano w orzecznictwie sądów administracyjnych użyte w art. 2 ust. 6 cyt. ustawy o związkach zawodowych sformułowanie "odpowiednio" oznacza, że przepisy ustawy o związkach zawodowych będą miały zastosowanie do strażaków Państwowej Straży Pożarnej, będących członkami związku zawodowego, tylko w takim zakresie, w jakim nie będzie to naruszało specyfiki stosunków służbowych w tej formacji. W ten sposób ustawodawca w zakresie ochrony strażaków pełniących funkcje związkowe założył konieczność uwzględnienia specyfiki stosunków służbowych w Straży Pożarnej, w szczególności zaś dyspozycyjności strażaka wobec przełożonych. Stosunkowi służbowemu nadano charakter stosunku administracyjnoprawnego, a więc takiego, w którym organ jednostronnie i władczo kształtuje sytuację prawną funkcjonariusza. Stosunek służbowy strażaka cechuje się nierównością stron, podporządkowaniem i dyspozycyjnością. Jak wskazano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, dyspozycyjność ta nakazuje oceniać dopuszczalność jednostronnych zmian warunków służby funkcjonariusza Straży Pożarnej - związkowca, dokonywanych bez zgody odpowiedniej instytucji związkowej według kryteriów zobiektywizowanych, uwzględniających mobilność i skuteczność Straży Pożarnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 138/14). Stąd ochrona wynikająca z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o związkach zawodowych nie ma zastosowania w przypadku powierzenia stanowiska na podstawie art. 37a ustawy z 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Go 544/22). Przepisy o ochronie związkowej nie mogą zatem mieć w tym przypadku zastosowania, tym bardziej, że przeniesienie na inne stanowisko służbowe następuje w wykonaniu orzeczenia dyscyplinarnego, a ewentualny sprzeciw organizacji związkowej nie mógłby uniemożliwiać wykonania orzeczenia dyscyplinarnego. Przewidziana w art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych ochrona trwałości stosunku pracy działaczy związkowych nie dotyczy zatem skarżącego i organ nie był zobligowany do dokonywania ustaleń w tym zakresie.

Sąd, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w świetle przepisów prawa materialnego, wskazał na przepisy art. 38 ust. 1 pkt 1 i art. 124h ustawy o PSP oraz § 4 pkt 1 i § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 listopada 1997 r. w sprawie szczegółowej organizacji komisji dyscyplinarnych oraz szczegółowych zasad wykonywania kar dyscyplinarnych wobec strażaków Państwowej Straży Pożarnej. Sąd zważył, że skarżący został mianowany na stanowisko ratownika specjalisty aktem z dnia 19 czerwca 2017 r. Wykonanie kary winno zatem, zgodnie z § 6 pkt 2 cytowanego rozporządzenia nastąpić przez przeniesienie na niższe stanowisko.

Przepis art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o PSP wskazuje na obligatoryjność przeniesienia na niższe stanowisko służbowe w wypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Obligatoryjność ta nie budzi wątpliwości. Obligatoryjność ta nie zwalnia jednak organu wydającego decyzję od przedstawienia wywodu, z którego będzie wynikać, że strażak został przeniesiony na niższe stanowisko służbowe oraz w przypadku wielości takich stanowisk niższych, dlaczego strażaka przeniesiono na takie a nie inne stanowisko służbowe.

Z orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej wynikała kara przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, co rozumieć należy jako przeniesienie na pierwsze możliwe bezpośrednio niższe stanowisko służbowe.

Jak wskazał Sąd, organ pierwszej instancji przeniósł skarżącego na stanowisko starszego ratownika, nie wyjaśnił jednak dlaczego na takie a nie inne stanowisko przeniesienie nastąpiło. Nie wyjaśnił także, czy stanowisko to jest stanowiskiem bezpośrednio niższym, czy stanowiskiem niższym o kilka stopni zaszeregowania. Organ nie wyjaśnił także czy istnieje jedno stanowisko niższe czy kilka stanowisk niższych, a jeżeli tak, dlaczego skarżący został przeniesiony właśnie na takie a nie inne stanowisko. Organ wskazał jedynie, że niższe stanowisko, na jakie przeniesiono skarżącego, zostało wskazane w oparciu o przesłanki przewidziane w art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o PSP Przepisy te stanowią, że mianowanie lub powołanie strażaka na określone stanowisko służbowe w Państwowej Straży Pożarnej jest uzależnione od posiadanego wykształcenia, kwalifikacji oraz stażu służby albo pracy, a stanowiska służbowe dzieli się na oficerskie, aspiranckie, podoficerskie i szeregowe. Organ ograniczył się w tym zakresie do przytoczenia treści przepisu, nie dokonując żadnych ustaleń faktycznych ani nie rozważając ustalonego stanu faktycznego w kontekście zastosowania przywołanej nomy prawnej. W istocie taki sposób uzasadnienia decyzji powoduje, że kontrola prawidłowości wydanego aktu nie była możliwa.

Sąd zważył, że organ odwoławczy poczynił rozważania w tym zakresie, ustalił bowiem, jakie kwalifikacje i staż pracy ma skarżący i wskazał, że organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 17 lutego 2023 r. stwierdził, że stanowisko starszego ratownika mieściło się w medianie możliwego przeniesienia, które dopuszczają przepisy, bez uszczerbku dla kwalifikacji i wykształcenia strażaka. W ocenie Sądu, stwierdzenie to nie sanuje braków decyzji organu pierwszej instancji. Mediana jest wartością środkową pewnego zbioru. Ocena czy została ona ustalona właściwie wymaga określenia składników tego zbioru. Organ nie wyjaśnił, czy stanowisko na jakie został przeniesiony skarżący jest stanowiskiem bezpośrednio niższej kategorii zaszeregowania, ani nie określił elementów zbioru, na podstawie którego wspomniana mediana została ustalona. Uniemożliwia to ocenę prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia.

Obligatoryjność wydania decyzji o przeniesieniu na niższe stanowisko służbowe w wykonaniu orzeczenia dyscyplinarnego nie zwalnia organu od uzasadnienia wyboru tego stanowiska. Powyższa wadliwość uzasadniała uchylenie zaskarżonej decyzji.

Nadto Sąd zważył, że w wydanej decyzji ustalono odwołującemu się nowe uposażenie. W uposażeniu tym obniżono skarżącemu dodatek służbowy o 50%. Podstawę takiego orzeczenia stanowił przepis § 5 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej, zgodnie z którym przesłanką obniżenia strażakowi dodatku służbowego jest naruszenie dyscypliny służbowej w czasie służby lub podczas wykonywania zadań lub czynności służbowych, za które wymierzono strażakowi karę dyscyplinarną - na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, w granicach od 10% do 50% kwoty otrzymywanego przed obniżeniem dodatku służbowego.

Wskazać należy, że w wydanej decyzji nie zawarto orzeczenia, na jaki okres następuje obniżenie dodatku. Z wydanej decyzji wynika, że obniżenie dodatku ma charakter stały. Obniżenie takie było niedopuszczalne bowiem mogło ono nastąpić na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy. Wydana decyzja jest zatem w tym zakresie sprzeczna z prawem materialnym, tj. normą § 5 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej.

Sąd uznał za nieuzasadnione pozostałe podniesione w skardze zarzuty i wnioski. Podkreślił, że w niniejszym postępowaniu, zainicjowanym skargą na decyzję w przedmiocie przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, przedmiotem oceny Sądu nie mogło być orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej wymierzające karę wyznaczenia na inne stanowisko służbowe.

Nadto Sąd zważył, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji prawidłowo zastosował art. 124d ustawy o PSP, zgodnie z którym w razie rozwiązania stosunku służbowego w toku postępowania dyscyplinarnego, postępowanie toczy się nadal. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana w dniu 23 stycznia 2023 r. przed odejściem skarżącego na emeryturę a cytowany przepis uzasadniał wydanie decyzji przez organ odwoławczy. Zaznaczyć należy, że wynik postępowania dyscyplinarnego może mieć wpływ na wymiar uzyskanego przez skarżącego świadczenia emerytalnego, w związku z czym celowe jest jego zakończenie.

Decyzją z dnia 1 lutego 2024 r. nr 47/2024 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku, działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 36 ust. 1 i 2 oraz art. 124d i art. 124m ustawy o PSP w zw. z § 6 ust. 2 i § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 listopada 1997 roku w sprawie szczegółowej organizacji komisji dyscyplinarnych oraz szczegółowych zasad wykonywania kar dyscyplinarnych wobec strażaków Państwowej Straży Pożarnej, przeniósł z dniem 24 stycznia 2023 r. starszego ogniomistrza J. K. na stanowisko starszy ratownik JRG nr [...] w Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku, a nadto w oparciu o rozporządzenie w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej określił wynagrodzenie zasadnicze, dodatek za stopień oraz dodatek służbowy (na okres 6 miesięcy tj. od dnia 24 stycznia 2023 r. do dnia 24 lipca 2023 r.) w wysokości 305 zł, zaś na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes służby.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że J. K., jak wskazano w orzeczeniu Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej dopuścił się rażącego naruszenia przepisów prawa, obowiązków służbowych i dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej w trakcie egzaminów dla kandydatów na szkolenie nurków instruktorów, które odbywało się w B. Komisja dyscyplinarna podniosła także, że J. K. nie przygotował się do egzaminu i bezpodstawnie podważał autorytet członków powołanej przez Komendanta Głównego komisji egzaminacyjnej. Ponadto podważał obowiązujące w PSP "Zasady organizacji Ratownictwa Wodnego w ksrg" oraz sposób przeprowadzania egzaminu. Postawa ta, a szczególnie kwestionowanie kompetencji komisji egzaminacyjnej, co jak wykazano w postępowaniu, nie miało podstaw merytorycznych, odbiła się szerokim echem w środowisku nurków w PSP na skutek m.in. publikacji na ten temat na profilu Facebook przez samego strażaka, którego postępowanie dotyczyło. Postępowanie dyscyplinarne dotyczące sytuacji, w której podnoszone miały być kompetencje J. K., wykazało m.in. nieprzestrzeganie dyscypliny służbowej oraz nieprzygotowanie się merytoryczne do uczestnictwa w egzaminie.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że te dwie ostatnie przesłanki, a więc dyscyplina i przygotowanie merytoryczne, są niezmiernie istotne w działaniach specjalistycznych, szczególnie tych, w których działa się zespołowo. Organ pierwszej instancji, realizując orzeczenie dyscyplinarne, tj. wyznaczenie na niższe stanowisko, zważył charakter przewinienia jak i jego okoliczności, w szczególności fakt, że dotyczyły one sytuacji podnoszenia kwalifikacji związanych ze Specjalistyczną Grupą [...]. Jedną z istotnych przesłanek jaką powinien kierować się organ jest fakt, że stanowisko na które powinien zostać wyznaczony ww. strażak, nie powinno mieć charakteru specjalistycznego tj. związanego z działalnością Specjalistycznej Grupy [...] G. Stanowisko specjalistyczne związane jest bowiem z posiadaniem stosownych kompetencji i uprawnień. Kompetencje te zostały w pewnym zakresie podważone prowadzonym postępowaniem. Natomiast dysfunkcje w zakresie obowiązków służbowych i dyscypliny służbowej w czasie dalszej służby na JRG [...] KM PSP w Gdańsku mogłyby mieć negatywny wpływ na pozostałych członków grupy specjalistycznej. Utrzymanie dyscypliny i autorytetu przełożonych wymaga więc realizacji orzeczonej kary w sposób, który także pozostałym członkom grupy specjalistycznej wskaże, że taka postawa nie jest właściwa i nie może być tolerowana.

Z tych względów wyznaczono stanowisko niższe tj. pierwsze niespecjalistyczne: starszy ratownik, jakie może objąć J. K. Ponadto kierowano się medianą stanowisk możliwych do objęcia przez strażaka. Stanowisko starszego ratownika, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 stycznia 2020 r. w sprawie stanowisk służbowych w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej, należy do grupy stanowisk podoficerskich w komendzie powiatowej/miejskiej Państwowej Straży Pożarnej. Zgodnie z załącznikiem nr 3 do tego rozporządzenia stanowisko to należy do stanowisk zmianowych, a konieczne jest do jego zajmowania posiadanie kwalifikacji podoficerskich, o których mowa w art. 36 ust. 6 ustawy o PSP

Ponadto niezbędne jest posiadanie minimum pięcioletniego stażu służby. Przeniesienie strażaka ze stanowiska ratownika specjalisty na stanowisko starszego ratownika, zgodne jest z zakresem przewidzianym w § 3 oraz załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 stycznia 2020 r. w sprawie stanowisk służbowych w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej. W grupie tych stanowisk ustawodawca nie przewidział bowiem żadnych dodatkowych wymagań lub ograniczeń umożliwiających takie ukształtowanie sankcji dyscyplinarnej. Biorąc pod uwagę charakter przewinienia dyscyplinarnego oraz uzasadnienie orzeczeń Komisji Dyscyplinarnych, organ zdecydował się na wymierzenie sankcji "uśrednionej", tj. przeniesienia strażaka na stanowisko kształtujące się w medianie możliwego przeniesienia, które dopuszczają ww. przepisy bez uszczerbku dla kwalifikacji i wykształcenia strażaka.

Przeniesienie na przywołane stanowisko skutkuje zmianą grupy uposażenia strażaka w rozumieniu rozporządzenia w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej z grupy 7 na grupę 5, co w kontekście mnożnika kwoty bazowej wskazanego w załączniku nr 1 do przedmiotowego rozporządzenia, powoduje zmianę w wysokości jedynie 50 zł, co obiektywnie rzecz ujmując nie może zostać uznane za sankcję nadmierną (przy uposażeniu zasadniczym wynoszącym 3110 zł jest to spadek jedynie o 1,61 %).

Jak wskazał organ pierwszej instancji, wybór niższego stanowiska służbowego pozostaje w wyłącznej gestii przełożonego dyscyplinarnego, stąd też organ przenosząc strażaka na stanowisko starszego ratownika wziął pod uwagę dostępne stanowiska służbowe w korpusie podoficerskim. Tabela nr 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 września 2021 r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej określa zaszeregowania stanowisk służbowych strażaków w Komendach Powiatowych (Miejskich) Państwowej Straży Pożarnej do poszczególnych grup uposażenia, wśród niższych stanowisk służbowych znajdują się m.in.: dyżurny stanowiska kierowania - grupa 6, inspektor - grupa 6, operator sprzętu - grupa 6, specjalista dziedzinowy - grupa 6, młodszy inspektor - grupa 6, młodszy operator sprzętu - grupa 6, młodszy ratownik specjalista - grupa 6, absolwent aspirant - grupa 5, starszy ratownik - grupa 5, starszy ratownik - kierowca - grupa 5, starszy technik - grupa 5, starszy ratownik medyczny służby - grupa 5, ratownik – grupa 4, ratownik kierowca - grupa 4, ratownik medyczny służby - grupa 4, technik - grupa 4, młodszy ratownik - grupa 3, młodszy ratownik kierowca - grupa 3, młodszy technik - grupa 3, stażysta - grupa 1. Spośród nich J. K. spełnia kwalifikacje na stanowisko dyżurnego stanowiska kierowania, jednak wiązałoby się to ze zmianą miejsca pełnienia służby. Kolejne stanowiska, na które strażak spełnia kwalifikacje to: inspektor, młodszy inspektor, starszy technik, technik, młodszy technik - jednak to wiązałoby się ze zmianą systemu pełnienia służby ze zmianowego na codzienny. Z kolei stanowisko młodszego ratownika specjalisty jest stanowiskiem przewidzianym dla członka grupy specjalistycznej. Pozostają stanowiska starszego ratownika, ratownika, młodszego ratownika oraz stażysty (przy czym ostatnie dwa stanowiska należą do stanowisk w korpusie szeregowych).

Zakres stanowisk zbieżnych z kwalifikacjami J. K., przy jednoczesnym pozostawieniu go w systemie pełnienia służby zmianowej i w korpusie podoficerskim bez zmiany jednostki, obejmował stanowiska: młodszego ratownika specjalistę - 6 grupa uposażenia, starszego ratownika - 5 grupa uposażenia oraz ratownika – 4 grupa uposażenia.

W ocenie organu pierwszej instancji nie jest możliwe obniżenie stanowiska służbowego do stanowiska młodszego ratownika specjalisty, gdyż odniosłoby to negatywny skutek w zakresie działania Specjalistycznej Grupy [...], natomiast obniżenie stanowiska o 3 grupy byłoby zbyt wysokim wymiarem kary. Stąd też przełożony dyscyplinarny zdecydował się wymierzyć strażakowi uśrednioną sankcję w postaci przeniesienia na stanowisko starszego ratownika jako wartość środkową (mediana) zbioru stanowisk możliwych do objęcia przez strażaka. Niższe stanowisko służbowe, na jakie przenoszony jest J. K., zostało wskazane w oparciu o przesłanki przewidziane w art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o PSP, tj. przede wszystkim w oparciu o jego wykształcenie, kwalifikacje, staż służby oraz sytuację kadrową oraz potrzeby służby istniejące w Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku.

J. K. posiada ukończony kurs podoficerski oraz ogólne kwalifikacje wyższe w postaci wykształcenia licencjackiego, a także co najmniej 17-letni staż służby. Tym samym posiada kwalifikacje i staż konieczny do zajmowania stanowiska starszego ratownika. Obie te przesłanki dały w analizie ten sam wynik, a więc stanowisko starszego ratownika.

Organ pierwszej instancji wskazał, że biorąc pod uwagę przesłanki tj. naruszenie dyscypliny służbowej w czasie czynności służbowych, za które wymierzono strażakowi karę dyscyplinarną, obniżono dodatek służbowy do 50% kwoty otrzymywanego przed obniżeniem dodatku służbowego na podstawie § 5 ust. 4 pkt. 2 rozporządzenia w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej. Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, że wymierzenie kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe w kontekście dokonanych rażących przewinień dyscyplinarnych uzasadniało zastosowanie najwyższej dopuszczalnej wysokości 50% obniżenia dodatku służbowego. Zmiana uposażenia J. K. w tym zakresie jest bezpośrednią konsekwencją ukarania go dyscyplinarnie i przeniesienia na niższe stanowisko służbowe. Obniżenie dodatku służbowego nastąpiło zgodnie z § 5 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej, czego podstawą było ukaranie dyscyplinarne. Ustawodawca wskazuje możliwość obniżenia dodatku w granicach od 10% do 50% kwoty otrzymywanego przed obniżeniem dodatku służbowego, pozostawiając decyzję w tym zakresie do uznania przełożonego. Z uwagi na charakter i naganność popełnionego czynu organ podjął decyzję o obniżeniu dodatku o 50%, które to działanie mieści się w zakresie przewidzianym przez ustawodawcę. Godzi się też zauważyć, że obniżenie następuje na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy i jest zgodne z obowiązującym prawem.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. wniósł o jej uchylenie jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nadto na podstawie art. 156 § 1 ust 2 w zw. z art. 156 § 1 ust 3, w zw. z w zw. z art. 156 § 1 ust 4, w zw. z art. 156 § 1 ust 5, w zw. z art. 156 § 1 ust 6, w zw. z art. 156 § 1 ust 7 k.p.a. o stwierdzenie jej nieważności jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa oraz stwierdzenie nieważności rygoru natychmiastowej wykonalności tej decyzji oraz stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku.

Decyzją z dnia 29 lutego 2024 r., nr 60/2024, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 2 ustawy o PSP, Pomorski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej , utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o PSP wskazuje na obligatoryjność przeniesienia na niższe stanowisko służbowe w wypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o PSP mianowanie lub powołanie strażaka na określone stanowisko służbowe w Państwowej Straży Pożarnej jest uzależnione od posiadanego wykształcenia, kwalifikacji oraz stażu służby albo pracy.

W zaskarżonej decyzji ustalono nowe stanowisko służbowe starszego ratownika w oparciu o posiadane kwalifikacje, staż służby odwołującego się oraz potrzeby organizacyjne Komendanta Miejskiego PSP w Gdańsku. Stanowisko to zgodnie z aktualnym rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 stycznia 2020 r. w sprawie stanowisk służbowych w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej należy do grupy stanowisk podoficerskich w komendzie powiatowej/miejskiej Państwowej Straży Pożarnej. Zgodnie z załącznikiem nr 3 do tego rozporządzenia stanowisko to należy do stanowisk zmianowych, a konieczne jest do jego zajmowania posiadanie kwalifikacji podoficerskich, o których mowa w art. 36 ust. 6 ustawy o PSP. Ponadto konieczne jest posiadanie pięcioletniego stażu służby. J. K. posiadał ukończony kurs podoficerski oraz ogólne kwalifikacje wyższe w postaci wykształcenia licencjackiego, a także co najmniej 17-letni staż służby. Tym samym posiada kwalifikacje i staż konieczny do zajmowania stanowiska starszego ratownika. Organ drugiej instancji wskazał, że od dnia 23 marca 2023 r. obowiązuje nowe rozporządzenie MSWiA z dnia 13 lutego 2023 r. w sprawie stanowisk służbowych w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. poz. 466 ze. zm.), jednakże jego treść jest taka sama odnośnie wymagań dla stanowiska starszy ratownik, jak w obowiązującym uprzednio rozporządzeniu z dnia 28 stycznia 2020 r. w sprawie stanowisk służbowych w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej. Odnośnie bowiem wymagań dla stanowiska starszy ratownik dla komend powiatowych/miejskich PSP zarówno w jednym jak i w drugim rozporządzeniu należy posiadać kwalifikacje podoficerskie oraz 5-letni staż służby, zgodnie z załącznikiem nr 3 do obu rozporządzeń. Powyższe zatem nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że aby mianować strażaka na stanowisko ratownika specjalisty, posiadane uprzednio przez J. K., na podstawie rozporządzenia w sprawie stanowisk służbowych w brzmieniu określonym przez rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie stanowisk służbowych w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. poz. 724), należało posiadać oprócz kwalifikacji podoficerskich również kwalifikacje specjalistyczne niezbędne do działania w ramach istniejących w Państwowej Straży Pożarnej grup specjalistycznych, w tym [...]. Zdaniem organu odwoławczego kompetencje specjalistyczne strony w zakresie [...] zostały podważone, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczeń komisji dyscyplinarnych obu instancji.

Stąd też wyznaczono strażaka, wykonując prawomocne orzeczenie dyscyplinarne, na niższe, ale zgodnie z rozporządzeniem w sprawie stanowisk służbowych w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej, pierwsze możliwe do wykorzystania zgodnie z tabelą stanowisk dla komend powiatowych/miejskich PSP (załącznik nr 3), niespecjalistyczne stanowisko tj. stanowisko starszego ratownik. Dokonano również "ważenia" innych stanowisk podoficerskich jednak wykazano niezasadność ich uwzględniania.

Ponadto w decyzji zostało również ustalone nowe uposażenie strażaka z uwzględnieniem rozporządzenia w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej i tabeli nr 3 do załącznika nr 2 tego rozporządzenia wskazującej na przypisanie 5 grupy zaszeregowania (pkt 50). Przyjęto również mnożnik w wysokości 1,896 dla ustalenia kwoty wynagrodzenia zasadniczego przewidziany w załączniku nr 1 do tego rozporządzenia. Ponadto na podstawie załącznika nr 3 do ww. rozporządzenia ustalono dodatek za stopień starszy ogniomistrz w kwocie 1752 zł. W zaskarżonej decyzji został również ustalony 18% dodatek z tytułu wysługi lat niekwestionowany przez odwołującego, w kwocie 550,80 zł. Ponadto ustalono ww. dodatek służbowy w wysokości 305 zł na okres 6 miesięcy. Należy podkreślić, że poprzednio otrzymywany dodatek służbowy wynosił 610 zł, ustalony w decyzji Komendanta Miejskiego PSP w Gdańsku z dnia 19 czerwca 2017 r. nr 374/2017. W ocenie organu odwoławczego wymierzenie kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe w kontekście dokonanych rażących przewinień dyscyplinarnych uzasadniało zastosowanie najwyższej dopuszczalnej wysokości 50% obniżenia dodatku służbowego. Takie obniżenie wysokości dodatku służbowego znajduje pełne oparcie w uzasadnieniu orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Pomorskim Komendancie Wojewódzkim PSP w Gdańsku z dnia 11 stycznia 2023 r.

Jak wskazano nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy fakt zwolnienia J. K. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej w związku ze złożonym raportem o zwolnienie ze służby. Art. 124d ustawy o PSP stanowi bowiem, że w razie rozwiązania stosunku służbowego w toku postępowania dyscyplinarnego, postępowanie toczy się nadal. Słusznie należy uznać, że elementem tego postępowania jest skuteczne wykonanie orzeczonej kary dyscyplinarnej. Wynik postępowania dyscyplinarnego może mieć wpływ na wymiar uzyskanego przez skarżącego świadczenia emerytalnego, w związku z czym celowe jest jego zakończenie.

Organ drugiej instancji nie znalazł również podstaw do uznania, że zachodzi którakolwiek z przesłanek stwierdzenia nieważności wydanej decyzji w świetle podstaw prawnych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł J. K. wnosząc o stwierdzenie, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, uchylenie w całości decyzji organów obu instancji oraz stwierdzenie nieważności tychże decyzji.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu 31 stycznia 2023 r. przeszedł na zaopatrzenie emerytalne. Od tego momentu wygasł stosunek służbowy między nim a Komendą Miejską Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku, co zresztą potwierdza kara za naruszenie jego danych osobowych wymierzona Komendantowi Miejskiemu w Gdańsku przez Urząd Ochrony Danych Osobowych. Od tego momentu Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej wobec skarżącego nie może wydawać żadnych decyzji w zakresie stosunku służbowego, a tym bardziej przetwarzać jego danych.

W dniu 8 grudnia 2023 r. prawomocny stał się wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sygn. akt III SA/Gd 186/23 uchylający decyzję Komendanta Wojewódzkiego w Gdańsku i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego w Gdańsku w zakresie przeniesienia skarżącego na niższe stanowisko i obniżeniu dodatku służbowego. Od tego momentu stan prawny osoby skarżącego na dzień 31 stycznia 2023 r. jest taki, jak przed wydaniem decyzji, którą uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku i nie można tego już zmienić. Na tej podstawie decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 ust 3 k.p.a.

Skarżący podniósł, że w dniu 1 lutego 2024 r. została wydana decyzja nr 47/2024 Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku w sprawie funkcjonariusza st. ogn. J. K., tylko że taki funkcjonariusz nie istnieje w Komendzie Miejskiej PSP w Gdańsku od dnia 1 lutego 2023 r. i tym bardziej nie ma go w dniu 1 lutego 2024 r. w Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku. Na tej podstawie decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 ust 4 k.p.a.

Skarżący wywodził, że organ pierwszej instancji wydał decyzję z datą wejścia w życie w dniu 24 stycznia 2023 r. Ta decyzja nigdy nie wejdzie w życie ani nie stanie się prawomocna, ponieważ nie istnieje w Kodeksie postępowania administracyjnego możliwość wydania decyzji wstecz, zgodnie z podstawową zasadą prawa, iż lex retro non agit. Na tej podstawie decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 ust 5, 6 i 7 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 16 maja 2024 r. skarżący podtrzymał argumentację i wnioski zawarte w skardze, oświadczając dodatkowo, że decyzja Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej została mu doręczona, gdy był już na emeryturze. Podkreślił, że brak było podstaw do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na to, że był już na emeryturze. Uważa, że organy zlekceważyły wyrok wydany przez Sąd. Wskazuje, że nie został wykreślony z grupy [...], zmienił tylko stanowisko. Mógł być przeniesiony na stanowisko w systemie pracy dziennej. Skarżący podnosi, że spełnia wymagania do objęcia szeregu stanowisk wymienionych jako stanowiska niższe niż stanowisko ratownik specjalista, a jednocześnie wyższe niż starszy ratownik. Skarżący podnosi, że obecnie stanowisko ratownika specjalisty jest stanowiskiem aspiranckim, a nie tak, jak twierdzą organy, stanowiskiem podoficerskim. Zmiana stanowiska spowodowała, że będzie otrzymywał, w chwili odejścia, ok 500 zł miesięcznie niższe świadczenie emerytalne, a obecnie ok 700-800 zł. Skarżący wskazał, że mógłby pełnić przykładowo funkcję starszego operatora sprzętu, bo ma stosowne uprawnienia. Starszy operator sprzętu ma 7 grupą uposażenia, a starszy ratownik 4, co wiąże się z innym mnożnikiem przy ustalaniu wysokości uposażenia. Wskazuje, że walczy nie z uwagi na nazwę stanowiska, lecz z uwagi na wysokość uposażenia emerytalnego, które przysługuje mu po 18 latach w służbie w straży pożarnej. W sytuacji, gdy nie otrzymywał dodatku służbowego w momencie zakończenia służby, nie będzie on się liczyć do uposażenia emerytalnego przez całe życie, mimo że został on zabrany skarżącemu na okres 6 miesięcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że organ drugiej instancji wydając zaskarżoną decyzją, jak również organ pierwszej instancji, działały w warunkach związania oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wynikającymi z powołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 186/23, stosownie do art. 153 p.p.s.a.

W myśl tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a tym samym organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie. Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi główne kryterium kontroli poprawności nowowydanego aktu administracyjnego. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10, A. Skoczylas, P. Szustakiewicz (red.), P.p.s.a. Komentarz, C.H. Beck 2016, t. 6 do art. 153 i powołane tamże orzecznictwo).

Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2523/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji, stanowisko sądu pierwszej instancji, który rozpoznaje skargę strony od ponownego orzeczenia organu administracyjnego powinno co do zasady odpowiadać ocenie prawnej tegoż sądu wyrażonej w poprzednim orzeczeniu a sąd ten nie może formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z wyrażonym wcześniej poglądem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 886/07),

Natomiast art. 170 p.p.s.a. wyraża istotę mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń, która sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Innymi słowy, moc wiążąca orzeczenia oznacza, że wskazane podmioty muszą przyjąć, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu – a co za tym idzie nie może być już ponownie badana w następnych postępowaniach. Związanie wyrokiem nie dotyczy jednak wyłącznie prawa, ale rozciąga się również na ocenę stanu faktycznego sprawy (por.: M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2013 r., s. 625; B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 889-891). Wartości, które stanowią podstawę tej instytucji opierają się na założeniach pewności i stabilności decyzji sądowych, a tym samym bezpieczeństwa prawnego jednostki. Ponadto ratio legis tego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2022 r., sygn. akt I FSK 141/20; z dnia 3 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4400/21; z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 3060/21; z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II FSK 2588/18; z dnia 1 października 2017 r., sygn. akt II FSK 2428/15; z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt I FSK 1474/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dostrzec przy tym również należy, że wynikająca z art. 171 p.p.s.a. powaga rzeczy osądzonej obejmuje nie tylko sentencję wyroku, ale również jego uzasadnienie w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia.

Ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się zatem do kontroli, czy organ lub organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku, oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu, i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, ponownie oceniane być nie mogą.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że organ nie zastosował się w pełni do oceny zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 186/23, przy jednoczesnym braku zmiany stanu prawnego i faktycznego, które mogłyby uzasadnić odstąpienie do tej oceny.

W ocenie Sądu organy, przenosząc skarżącego na stanowisko starszego ratownika, nadal nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący, dlaczego na takie a nie inne stanowisko przeniesienie nastąpiło. Jak wynikało z uzasadnienia wydanych decyzji stanowisko to nie jest stanowiskiem bezpośrednio niższym od dotychczas zajmowanego stanowiska ratownika specjalisty. Zdaniem Sądu organy w dalszym ciągu nie wyjaśniły w sposób jasny i zrozumiały, dlaczego skarżący został przeniesiony właśnie na stanowisko starszego ratownika, a nie inne stanowisko spośród pozostałych stanowisk dzielących to stanowisko od stanowiska ratownika specjalisty.

Sąd miał na względzie, że zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o PSP strażaka przenosi się na niższe stanowisko służbowe w razie wymierzenia kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Przepis ten określa obligatoryjną przesłankę materialnoprawną przeniesienia strażaka na niższe stanowisko służbowe. W tym zakresie decyzja wydawana w tym przedmiocie ma charakter decyzji związanej. Ze względu natomiast na to, że przepis powyższy nie wskazuje, na jakie niższe stanowisko przeniesienie ma nastąpić, w szczególności nie określa, aby miało to być stanowisko bezpośrednio niższe, to określenie niższego stanowiska pozostawione jest uznaniu organu będącego przełożonym dyscyplinarnym strażaka.

Decyzje wydane w granicach tzw. uznania administracyjnego, nie są wyłączone spod obowiązku ich uzasadnienia na zasadach ogólnych, określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ administracji, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zadecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swoich uprawnień, winien jest w sposób wnikliwy i wszechstronny wyjaśnić stan faktyczny sprawy, wysłuchując strony w trakcie prowadzonego postępowania, a przed wydaniem decyzji rozpatrzyć stan faktyczny w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mogących mieć zastosowanie w sprawie. Wynika to z treści art. 7, art. 10 § 1 oraz art. 77 k.p.a. Nie ma też żadnych wątpliwości, że decyzje uznaniowe wymagają również wnikliwego oraz logicznego uzasadnienia.

Bezspornym pozostawało w przedmiotowej sprawie, że wobec skarżącego orzeczono karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe orzeczeniem Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia 11 stycznia 2023 r. W tym miejscu należy wyjaśnić, że tutejszy Sąd w wyroku o sygn. akt III SA/Gd 186/23 w sposób jednoznaczny uznał, że przepis art. 124d ustawy o PSP, zgodnie z którym, w razie rozwiązania stosunku służbowego w toku postępowania dyscyplinarnego, postępowanie toczy się nadal, uzasadniał wydanie decyzji przez organ odwoławczy, mimo że ówcześnie kontrolowana przez Sąd decyzja organu pierwszej instancji została wydana w dniu 23 stycznia 2023 r., a więc przed odejściem skarżącego na emeryturę. Sąd zaznaczył, że wynik postępowania dyscyplinarnego może mieć wpływ na wymiar uzyskanego przez skarżącego świadczenia emerytalnego, w związku z czym celowe jest jego zakończenie.

W ocenie Sądu obecnie orzekającego przełożony dyscyplinarny ma obowiązek wykonania kary wyznaczenia na niższe stanowisko orzeczonej wobec skarżącego. Komisja dyscyplinarna wymierzająca karę wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe nie wskazuje bowiem rodzaju tego stanowiska. Kompetencje w tym przedmiocie przekazane zostały bowiem przełożonemu dyscyplinarnemu. Zgodnie z art. 124h ustawy o PSP po uprawomocnieniu się orzeczenia przewodniczący komisji dyscyplinarnej lub jego zastępca przesyła odpis orzeczenia Komendantowi Głównemu Państwowej Straży Pożarnej oraz przełożonemu dyscyplinarnemu, do którego należy wydanie decyzji o przeniesieniu na niższe stanowisko służbowe. Taki tryb postępowania wynika z § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 listopada 1997 r. w sprawie szczegółowej organizacji komisji dyscyplinarnych oraz szczegółowych zasad wykonywania kar dyscyplinarnych wobec strażaków Państwowej Straży Pożarnej, zgodnie z którym karę wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe wykonują przełożeni dyscyplinarni strażaka - w niniejszej sprawie jest to Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku.

Zgodnie z § 6 cytowanego rozporządzenia karę wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe wykonuje się wobec strażaków:

1) powołanych na stanowisko służbowe - przez odwołanie z zajmowanego stanowiska i przeniesienie na stanowisko poprzednie lub z nim równorzędne,

2) mianowanych na stanowisko służbowe - przez przeniesienie na niższe stanowisko.

Skarżący został mianowany na stanowisko ratownika specjalisty aktem z dnia 19 czerwca 2017 r. Wykonanie kary winno zatem, zgodnie z § 6 pkt 2 cytowanego rozporządzenia nastąpić przez przeniesienie na niższe stanowisko. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ jest zobligowany wykonać orzeczoną wobec niego karę dyscyplinarną. Nie ma zatem w tym względzie znaczenia okoliczność zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie decyzji Komendanta Miejskiego PSP w Gdańsku z dnia 2 stycznia 2023 r. Z tych względów również nie można podzielić poglądu skarżącego, że decyzje wydawane w przedmiotowym postępowaniu mają charakter decyzji działających wstecz. Z treści cytowanego wyżej art. 124d ustawy o PSP wynika jednoznacznie, że nawet po rozwiązaniu stosunku służbowego w toku postępowania dyscyplinarnego postępowanie toczy się nadal. W ramach tego postępowania powinno również się toczyć postępowanie dotyczące wykonania orzeczonej kary dyscyplinarnej, jako konieczna kontynuacja orzeczniczego etapu postępowania dyscyplinarnego. Wbrew przekonaniu skarżącego zachodzi zatem podstawa prawna i obowiązek przeprowadzenia tego postępowania przez przełożonego dyscyplinarnego po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyroku z dnia 14 września 2023 r. Stanowiska skarżącego, zgodnie z którym - z uwagi na zwolnienie ze służby - organ nie może wydawać w stosunku do skarżącego jakichkolwiek rozstrzygnięć wykonujących orzeczenie dyscyplinarne, nie można podzielić, bowiem pozwalałoby ono uniknąć strażakowi konsekwencji jego nagannego zachowania tylko z tego względu, że stosunek służbowy został rozwiązany, tym bardziej, że może to nastąpić na żądanie strażaka (art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP).

W świetle wyroku o sygn. akt III SA/Gd 1896/23 podkreślenia wymaga, że przepis art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o PSP wskazuje na obligatoryjność przeniesienia na niższe stanowisko służbowe w wypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Obligatoryjność ta nie zwalnia jednak organu wydającego decyzję od przedstawienia wywodu, z którego będzie wynikać, że strażak został przeniesiony na niższe stanowisko służbowe oraz w przypadku wielości takich stanowisk niższych, dlaczego strażaka przeniesiono na takie a nie inne stanowisko służbowe.

Odnosząc się do stanowiska organów obu instancji w tym zakresie Sąd obecnie orzekający miał na względzie, że zgodnie z art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o PSP mianowanie lub powołanie strażaka na określone stanowisko służbowe w Państwowej Straży Pożarnej jest uzależnione od posiadanego wykształcenia, kwalifikacji oraz stażu służby albo pracy, a stanowiska służbowe dzieli się na oficerskie, aspiranckie, podoficerskie i szeregowe.

Wobec treści art. 36 ust. 1 ustawy o PSP kryteria wyboru niższego stanowiska służbowego zostały w tym przepisie jednoznacznie określone i ograniczone do posiadanego wykształcenia, kwalifikacji oraz stażu służby lub pracy. Przepis nie wprowadza kryteriów innych, takich jak wskazywane w decyzjach organów obu instancji: sytuacja kadrowa oraz potrzeby służby istniejące w Komendzie Miejskiej PSP w Gdańsku. Zdaniem Sądu okoliczności te tym bardziej nie mogą mieć znaczenia w przedmiotowej sprawie, w której to w istocie decyzje o przeniesieniu na niższe stanowisko kierowane obecnie są do skarżącego, który zwolnił się ze służby i przeszedł na zaopatrzenie emerytalne. W sytuacji zatem, gdy skarżący nie pełni już służby bezzasadnym jest powoływanie się przy wyznaczaniu mu niższego stanowiska służbowego na sytuację kadrową oraz potrzeby służby Komendy Miejskiej PSP w Gdańsku. Stąd powoływanie się na okoliczność, że niektóre stanowiska służbowe niższe od dotychczas zajmowanego przez skarżącego, nie mogły być brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji, albowiem wymagałoby to zmiany systemu pełnienia służby ze zmianowego na codzienny, nie znajduje uzasadnienia w treści art. 36 ust. 1 ustawy o PSP i stanowi jego naruszenie poprzez błędną wykładnię, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

Skoro system pełnienia służby, wynikający z codziennego lub zmianowego rozkładu czasu służby, nie ma przesądzającego znaczenia dla wydania decyzji o przeniesieniu na niższe stanowisko służbowe w wykonaniu kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, koniecznym jest wskazanie na treść rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 lutego 2023 r. w sprawie stanowisk służbowych w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2023 r., poz. 466). Słusznie organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że rozporządzenie powyższe posiada tożsame brzmienie w zakresie rozpatrywanych stanowisk służbowych, co obowiązujące w dacie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, rozporządzenie z dnia 28 stycznia 2020 r. w sprawie stanowisk służbowych w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2020 r., poz. 280). Rozporządzenie z dnia 13 lutego 2023 r. stanowi w § 2 ust. 1 pkt 3, że stanowiska służbowe w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej, maksymalne stopnie przypisane do poszczególnych stanowisk oraz dodatkowe wymagania kwalifikacyjne dla strażaków pełniących służbę w komendach powiatowych (miejskich) Państwowej Straży Pożarnej są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Jak wynika z tego załącznika nr 3 zarówno stanowisko ratownika specjalisty (dotychczas zajmowane) oraz starszego ratownika (na które został skarżący przeniesiony zaskarżoną decyzją) są stanowiskami, na których obowiązuje zmianowy rozkład czasu służby. Nie mniej jednak do tego rodzaju stanowisk o zmianowym rozkładzie czasu służby należą również, wyższe niż stanowisko starszego ratownika, stanowiska: dowódcy zastępu, starszego operatora sprzętu, operatora sprzętu, czy dyżurnego stanowiska kierowania. Co więcej wśród tych stanowisk znajdują się stanowiska zaliczone do codziennego rozkładu czasu służby, a mianowicie: inspektor, młodszy inspektor, starszy technik sztabowy, które w świetle art. 36 ust. 1 ustawy o PSP również powinny być brane pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.

Podkreślić należy, że wyżej wymienione stanowiska służbowe zostały zaszeregowane odpowiednio wyżej niż stanowisko starszego ratownika, na które przeniesiony został skarżący na mocy zaskarżonej decyzji. Jak wynika bowiem z Tabeli nr 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 września 2021 r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1750 ze zm.) określającej zaszeregowanie stanowisk służbowych strażaków w komendach powiatowych (miejskich) państwowej straży pożarnej do poszczególnych grup uposażenia zasadniczego, ww. stanowiska służbowe zostały zaliczone do następujących grup uposażenia zasadniczego:

- dowódca zastępu – 7,

- starszy technik sztabowy – 7,

- starszy operator sprzętu – 7,

- dyżurny stanowiska kierowania – 6,

- inspektor – 6,

- operator sprzętu – 6,

- młodszy inspektor – 6,

a nadto do 6 grupy uposażenia zaszeregowano również stanowisko młodszego operatora sprzętu.

Z kolei stanowisko ratownika specjalisty jest zaszeregowane do 7 grupy uposażenia, a stanowisko starszego ratownika do 5 grupy zaszeregowania, co wynika z treści ww. Tabeli nr 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej. Wśród ww. stanowisk, możliwych do rozważenia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, występuje zatem szereg stanowisk niższych od ratownika specjalisty, które jednak zostały zaszeregowane do wyższej grupy uposażenia zasadniczego, niż stanowisko starszego ratownika.

Stwierdzić należy, że organy rozważały możliwość przeniesienia skarżącego na stanowiska inspektora i młodszego inspektora (a także starszego technika, technika i młodszego technika – te jednak stanowiska są zaszeregowane do grup tej samej lub niższych niż starszy ratownik, a także dyżurnego stanowiska kierowania – to z kolei wiązało się ze zmianą miejsca pełnienia służby, podczas gdy zgodnie z art. 28a ust. 1 ustawy o PSP strażak pełni służbę w jednostce organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej) jednak bez bliższego uzasadnienia odstąpiły od wyboru jednego z tych stanowisk z powołaniem się jedynie na przeszkodę w postaci konieczności zmiany systemu służby ze zmianowego na codzienny. Jak już zaś wyżej wskazano z art. 36 ust. 1 ustawy o PSP nie wynika, aby okoliczności wynikające z sytuacji kadrowej czy potrzeb służby, a do takich należy zdaniem Sądu zmiana systemu pełnienia służby, były przesłankami mianowania lub powoływania strażaka na określone stanowisko służbowe.

Wbrew zaś argumentacji organów do rozważania, poza stanowiskiem starszego ratownika, ratownika, młodszego ratownika oraz stażysty, pozostają stanowiska operatora sprzętu i młodszego operatora sprzętu, których organy w ogóle nie wzięły pod uwagę przy tworzeniu puli stanowisk możliwych do wyboru przy przeniesieniu skarżącego na niższe stanowisko służbowe. Kwestia ta nie została jednak w żaden sposób przez organy wyjaśniona. Nie zostało bowiem wyjaśnione, z jakich względów organy nie rozważyły możliwości przeniesienia skarżącego na jedno z ww. stanowisk, skoro są to również stanowiska niższe od ratownika specjalisty. Jak oświadczył na rozprawie skarżący mógł być przeniesiony na stanowisko służbowe w systemie pracy dziennej, a nadto spełnia wymagania do objęcia szeregu stanowisk wymienionych jako stanowiska niższe niż ratownik specjalista, a jednocześnie wyższe niż starszy ratownik, ma bowiem stosowne uprawnienia, aby pełnić chociażby stanowisko starszego operatora sprzętu. Sąd miał przy tym na względzie, że stanowiska starszego operatora sprzętu oraz młodszego operatora sprzętu przeznaczone są dla strażaków posiadających co najmniej 3 uprawnienia w zakresie eksploatacji urządzeń i sprzętu występującego w danej jednostce organizacyjnej, a także uprawnienia do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii C. Organy nie wyjaśniły, z jakich względów nie jest możliwe przeniesienie skarżącego na jedno z ww. stanowisk służbowych, czy spełnia on wymagania dla tych stanowisk, jakie względy wykluczają możliwość przeniesienia skarżącego na stanowiska o codziennym rozkładzie czasu służby.

W ocenie Sądu uzasadnieniem dla przeniesienia na stanowisko służbowe zaszeregowane do grupy 5 uposażenia zasadniczego nie może być wyłącznie argumentacja wskazująca na tę grupę jako medianę zbioru zawierającego stanowiska zaszeregowane do grup 4, 5 i 6 uposażenia. Takiego mechanizmu w ramach rozpatrywanego procesu decyzyjnego przepisy ustawy o PSP nie przewidują. W szczególności przyjęty przez organy w przedmiotowej sprawie mechanizm wyliczenia mediany, w sposób pozbawiony podstawy prawnej, automatycznie eliminuje z możliwych do wzięcia pod rozwagę stanowisk te zaszeregowane do 6 grupy uposażenia. Punktem odniesienia powinno pozostawać wyłącznie stanowisko dotychczas zajmowane przez strażaka.

Sąd akceptuje przy tym i uznaje za prawidłowe, jako dostatecznie umotywowane i uzasadnione, stanowisko organów obu instancji, w którym wywodziły, że postępowanie dyscyplinarne prowadzone wobec skarżącego, które wykazało nieprzestrzeganie dyscypliny służbowej oraz nieprzygotowanie merytoryczne do uczestnictwa w egzaminie dla kandydatów na szkolenie nurków instruktorów, powinno skutkować przeniesieniem na niższe stanowisko służbowe, które nie ma charakteru specjalistycznego. Niewątpliwie fakt podważenia kompetencji wymaganych na stanowisku specjalistycznym, a także wymóg utrzymania dyscypliny i autorytetu wśród pozostałych członków grupy specjalistycznej wymaga wyłączenia stanowisk związanych z uczestnictwem w specjalistycznych grupach ratowniczych. Nie mniej jednak, żadne z powyżej wymienionych stanowisk służbowych nie są związane ze służbą w specjalistycznej grupie ratowniczej, a ich nieuwzględnienia przy wydawaniu decyzji, jak już wyżej wyjaśniono, organy, albo w żaden sposób nie wyjaśniły, albo motywowały to przesłankami nieprzewidzianymi w art. 36 ust. 1 ustawy o PSP. Wbrew argumentacji organów stanowisko starszego ratownika nie może być – wobec poczynionych wyżej uwag – rozpatrywane jako pierwsze niższe od ratownika specjalisty stanowisko niespecjalistyczne. Nie znajduje również odzwierciedlenia w treści rozporządzenia z dnia 13 lutego 2023 r. w sprawie stanowisk służbowych w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej, jak i poprzedzającego go rozporządzenia z dnia 28 stycznia 2020 r., twierdzenie organów, że przeniesienie skarżącego ze stanowiska ratownika specjalisty na stanowisko starszego ratownika, zgodne jest z zakresem przewidzianym w § 3 oraz załączniku nr 3 do rozporządzenia z dnia 28 stycznia 2020 r. Sam fakt, że w grupie tych stanowisk ustawodawca nie przewidział żadnych dodatkowych wymagań lub ograniczeń umożliwiających takie ukształtowanie sankcji dyscyplinarnej, jak to wskazał organ pierwszej instancji, nie oznacza, że sankcja ta nie mogłaby zostać ukształtowana poprzez przeniesienie na inne stanowisko.

Zdaniem Sądu również stanowisko organu, w którym wskazywał on na zakres stanowisk, zbieżnych z kwalifikacjami skarżącego, przy jednoczesnym pozostawieniu go w korpusie podoficerskim, a także fakt wzięcia przy wydawaniu decyzji pod uwagę wyłącznie stanowisk zaliczonych do korpusu podoficerów, budzi wątpliwości, albowiem pomija bezsporną w sprawie okoliczność, że dotychczas zajmowane przez skarżącego stanowisko ratownika specjalisty było i jest zaliczone do korpusu aspirantów. Okoliczność ta ma szczególnie istotne znaczenie wobec faktu, że wśród niewziętych przez organy pod uwagę w sposób nieuzasadniony stanowisk służbowych, również zaliczonych do korpusu aspiranckiego, znajdują się stanowiska inspektora lub młodszego inspektora. Jak wynika z art. 36 ust. 6 ustawy o PSP na stanowiska podoficerskie i szeregowych mianuje się strażaka, który posiada kwalifikacje wymagane do wykonywania zawodu strażak. Z kolei z art. 36 ust. 5 tejże ustawy na stanowisko aspiranckie mianuje się lub powołuje się strażaka, który uzyskał tytuł technik pożarnictwa po ukończeniu nauki w szkołach Państwowej Straży Pożarnej albo uzyskał uznanie kwalifikacji do wykonywania zawodu regulowanego technik pożarnictwa. W świetle nadto art. 36 ust. 5a ustawy (dodanego z dniem 1 października 2020 r., por. art. 4 pkt 5 lit. b i art. 48 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. z 2020 r., poz. 1610 ze zm.). Skoro dotychczas zajmowane przez skarżącego stanowisko zaliczone było do stanowisk aspiranckich, to dobór puli stanowisk, spośród których organy dokonywały wyboru stanowiska, na które ma zostać przeniesiony skarżący, jedynie ze stanowiska w korpusie podoficerskim, nie znajduje logicznego uzasadnienia.

Odnosząc się do tej części zaskarżonych decyzji, w której organy dokonały obniżenia na okres 6 miesięcy dodatku służbowego przysługującego skarżącemu do wysokości 50% dotychczas przysługującego mu dodatku Sąd uznał, że chociaż organy wykonały wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku tutejszego Sądu o sygn. akt III SA/Gd 186/23 określając okres, na jaki został obniżony skarżącemu dodatek służbowy, to jednak rozstrzygnięcie co do wysokości obniżenia dodatku nie zostało uzasadnione z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności prawnych i faktycznych sprawy, a także bez dostatecznego wyważenia słusznego interesu strony.

W ocenie Sądu w pierwszej kolejności należy wskazać na regulację normatywną dotyczącą dodatku służbowego. Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o PSP strażacy otrzymują dodatki do uposażenia, w tym dodatek służbowy (pkt 2). Jak zaś wynika z § 5 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej jedną z przesłanek obniżania strażakowi dodatku służbowego jest naruszenie dyscypliny służbowej w czasie służby lub podczas wykonywania zadań lub czynności służbowych, za które wymierzono strażakowi karę dyscyplinarną - na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, w granicach od 10% do 50% kwoty otrzymywanego przed obniżeniem dodatku służbowego. Wskazać zatem należy, że wynikający z ww. regulacji prawnych mechanizm obniżania dodatku służbowego polega na tym, podobnie jak w przypadku wydawania decyzji o przeniesieniu na niższe stanowisko służbowe na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o PSP, że obniżenie dodatku służbowego jest obligatoryjne, zaś wybór okresu, na jaki obniżenie następuje, oraz procentowego zakresu obniżenia, pozostawione jest uznaniu administracyjnemu organu orzekającego. Niewątpliwie zatem, choć składniki struktury decyzji uznaniowej są takie same, jak w decyzji związanej, to różnice sprowadzają się do uzasadnienia w ramach przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Decyzja podjęta w ramach uznania administracyjnego nie może bowiem nosić cech dowolności. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno ono dokładnie odzwierciedlać ustalenia organu poczynione w toku przeprowadzonego postępowania, wyjaśnienie zastosowanych przepisów prawa i wyczerpująco uzasadniać okoliczności, które przemawiają za przyjęciem określonego załatwienia sprawy. Powinno ono stwarzać możliwość kontroli przez stronę, jak też sąd administracyjny prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję i motywów rozstrzygnięcia, co ma podstawowe znaczenie dla prawidłowości decyzji administracyjnych o charakterze uznaniowym. Negatywne lub niekorzystne dla strony postępowania rozstrzygnięcie sprawy powinno być szczególnie przekonywująco i jasno uzasadnione zarówno jeśli chodzi o rzetelne ustalenie faktów, jak i w odniesieniu do wykładni mających zastosowanie przepisów prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Dla rozstrzygnięcia o wysokości obniżenia dodatku służbowego koniecznym było zwrócenie przez organy uwagi na dwie kwestie natury prawnej oraz odniesienie ich do stanu faktycznego sprawy.

Po pierwsze, zdaniem Sądu, istotne znacznie ma zawarty w art. 117 ust. 1 ustawy o PSP katalog kar dyscyplinarnych, z którego wynika, że kary dyscyplinarne są następujące: 1) upomnienie; 2) nagana; 3) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe; 4) obniżenie stopnia; 5) wydalenie ze służby.

Kolejność wyliczenia kar w art. 117 ust. 1 ustawy o PSP nie jest przypadkowa. Kary zostały wymienione, zaczynając od najłagodniejszej do najsurowszej. Gradacja kar dyscyplinarnych jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił wprawdzie, jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każdy z nich, pozostawiając to do uznania właściwego organu. Jednak nie może budzić wątpliwości, że wybór każdej z kar nie może być dowolny, ale uzasadniony i poparty konkretnymi argumentami, uwzględniającymi indywidualne właściwości samego obwinionego, a także indywidualny charakter przypisanego przewinienia dyscyplinarnego. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że kara dyscyplinarna wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, choć wskazuje, że czyn popełniony przez strażaka pozbawia go przymiotów koniecznych do pełnienia służby na określonym stanowisku służbowym, to jednak nie jest najsurowszą karą spośród kar nierozwiązujących stosunku służbowego. Taką bowiem jest kara dyscyplinarna obniżenia stopnia. Jeżeli zatem w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do czynu objętego orzeczeniem dyscyplinarnym, za adekwatny komisja dyscyplinarna uznała karę wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, a nie karę surowszą obniżenia stopnia, to uzasadnienie dla obniżenia dodatku służbowego w najwyższej dopuszczalnej wysokości 50% z powołaniem się na rażący charakter przewinień dyscyplinarnych budzi uzasadnione wątpliwości co do proporcjonalności zastosowanych środków.

Po drugie zaś, należy mieć zdaniem Sądu na uwadze, że skarżący znajduje się w szczególnej sytuacji, a mianowicie związanej z tym, że w związku ze złożonym przez skarżącego raportem o zwolnienie ze służby w PSP decyzją z dnia 2 stycznia 2023 r. Komendant Miejski PSP w Gdańsku zwolnił skarżącego ze służby. W konsekwencji powyższego skarżący został objęty zaopatrzeniem emerytalnym. Jak zaś wynika z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1280 ze zm.) podstawę wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej stanowi uposażenie należne funkcjonariuszowi na ostatnio zajmowanym stanowisku, z zastrzeżeniem ust. 2-4 i art. 33b. Uposażenie natomiast, w świetle art. 3 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy zaopatrzeniowej, oznacza uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym i nagrodą roczną, należne funkcjonariuszowi stosownie do przepisów o uposażeniu i nagrodach funkcjonariuszy. Zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o PSP dodatkami do uposażenia o charakterze stałym są dodatki ustalone w stawkach miesięcznych. Do tego rodzaju dodatków zalicza się dodatek służbowy, co wynika wprost z § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej, zgodnie z którym dodatek służbowy przyznaje się strażakowi w miesięcznej stawce kwotowej powyżej 1% i nie więcej niż 50% sumy otrzymywanego uposażenia zasadniczego i dodatku za stopień.

W konsekwencji powyższych regulacji prawnych stwierdzić należy, że w stosunku do skarżącego obniżenie dodatku służbowego, mimo że samo w sobie obligatoryjne wobec wymierzenia kary dyscyplinarnej, powinno zostać dokonane - w zakresie wysokości tego obniżenia - z uwzględnieniem dodatkowej dolegliwości polegającej na tym, że skarżącemu w wyniku zwolnienia ze służby świadczenie emerytalne zostało obliczone na podstawie uposażenia, na które składał się również obniżony dodatek służbowy. Zakres obniżenia dodatku służbowego powinien zatem również w tym wymiarze zostać rozważony z uwzględnieniem zasady proporcjonalności w działaniu organów administracji publicznej.

Zasada ta, wyrażona w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, stanowi, aby ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw były wprowadzane w formie ustawy (aspekt formalny), aby konieczność ustanawiania takich ograniczeń nie naruszała istoty danej wolności lub prawa podmiotowego i tylko wtedy gdy istnieje konieczność ich wprowadzenia w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Zakres wprowadzonych ograniczeń powinien być zatem proporcjonalny tzn. konieczny dla realizacji określonego celu (wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt SK 40/04, z dnia 29 września 2008 r., sygn. akt SK 52/05, z dnia 28 września 2006 r., sygn. akt K 45/04).

Jednocześnie aktualnie nie budzi wątpliwości, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, że zasada proporcjonalności, mimo iż adresowana do ustawodawcy, powinna być traktowana również jako zasada stosowania prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 145/21). W świetle art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Zasada proporcjonalności łączy się z zakazem nadmiernej ingerencji w sferę spraw i wolności konstytucyjnych. Taka, oparta na prawie, ingerencja musi odpowiadać m.in. wymogowi proporcjonalności. W posługiwaniu się zasadą proporcjonalności chodzi o to, aby państwo i organy administracji publicznej ingerowały w prawa obywateli w sposób rozsądny i racjonalny i nie nadużywały przysługujących im środków i kompetencji, szkodząc w ten sposób obywatelowi. Chodzi także o to, aby były zachowane odpowiednie proporcje między celami działania administracji a ostrością używanych w tych celach środków (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 354/17).

Istota tej zasady powinna być odczytana jako obowiązek przyjęcia przy wykładni normy prawa materialnego takiej wartości, jak wybór środka ingerencji w prawa jednostki, który byłby dla niej najmniej uciążliwy. Nie jest zatem zgodna z Konstytucją RP taka wykładnia normy prawa materialnego, która wybiera w granicach dopuszczalnych przez prawo środki najostrzejszej ingerencji w prawa jednostki. Zasada ogólna uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli jest powiązana z konstytucyjną zasadą proporcjonalności (por. B. Adamiak, Komentarz przed art. 6 oraz do art. 7 k.p.a., w: B. Adamiak, J. Borkowski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 75).

Powyższe ma szczególne znaczenie w przypadku korzystania przez organy administracji publicznej z form władzy dyskrecjonalnej opartej, jak w niniejszej sprawie (w odniesieniu do wysokości obniżenia dodatku służbowego) na uznaniu administracyjnym. W ocenie Sądu ocena wysokości obniżenia przysługującego skarżącemu dodatku służbowego, zaprezentowana w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji, nie uwzględnia wszystkich wyżej wskazanych aspektów prawnych istotnych w tym zakresie.

Podsumowując, w ocenie Sądu, organom PSP w rozpoznawanej sprawie należało zatem zarzucić naruszenie art. 153 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 186/23, naruszenie przepisów prawa materialnego polegające, a nadto przekroczenie granic uznania administracyjnego, a opisane powyżej wadliwości skutkowały naruszeniem przez organy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w związku z art. 38 ust. 1 pkt 1 i art. 36 ust. 1 ustawy o PSP, a także § 5 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej. Doszło również do naruszenia określonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i w art. 8 § 1 k.p.a. zasady proporcjonalności, bowiem organy wydając decyzje w ramach uznania administracyjnego, nie wyjaśniły w oparciu o dokładną analizę stanu prawnego i faktycznego sprawy, dlaczego wybrały rozwiązanie w postaci zarówno przeniesienia skarżącego na stanowisko starszego ratownika, jak obniżenia dodatku służbowego w najwyższej możliwej wysokości.

W sprawie brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 1 pkt 2 k.p.a., z uwagi na rażące naruszenie prawa. Rażące naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, a charakter tego naruszenia powoduje przy tym, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja, uznana za rażąco naruszającą prawo. Chodzi tu o skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie rozstrzygnięcia jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Naruszenie przez organ prawa w niniejszej sprawie nie miało takiego charakteru. Co do zasady bowiem, wydanie decyzji znajdowało podstawę w wydanym orzeczeniu dyscyplinarnym, a wady decyzji ocenić należało jako naruszenia prawa nie mające charakteru rażącego.

Również pozostałe przepisy przytoczone w skardze nie uzasadniały stwierdzenia nieważności decyzji.

Zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Tożsamość spraw zaś będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Tożsamość musi zatem dotyczyć zarówno aspektu podmiotowego, jak i przedmiotowego sprawy.

Z wadliwością decyzji przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy nastąpiło określenie praw lub obowiązków podmiotu innego niż strona postępowania lub - inaczej mówiąc - w sytuacji, gdy organ orzekł w formie decyzji o prawach lub obowiązkach podmiotu, który nie miał interesu prawnego do występowania w toczącym się postępowaniu. Przepis art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. znajduje zastosowanie w razie błędnego ukształtowania stosunku prawnego, tj. wyznaczenia praw i obowiązków podmiotu, którego takie rozstrzygnięcie w ogóle nie dotyczy.

Wskazana w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. niewykonalność decyzji zachodzi natomiast wówczas, gdy nie ma możliwości technicznych jej wykonania lub istnieją prawne nakazy bądź zakazy, które stwarzają nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji. Niewykonalność prawna oznacza więc brak możliwości zastosowania się do decyzji z uwagi na istniejący w obowiązującym porządku prawnym zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostający w sprzeczności z wydaną decyzją.

Art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. dotyczy takich sytuacji, gdy karą zagrożony jest nie sam fakt podjęcia rozstrzygnięcia, lecz przystąpienie do jego realizacji. Decyzja została zatem wydana zgodnie z prawem, ale w przypadku przystąpienia do wykonania uprawnień lub obowiązków wynikających z rozstrzygnięcia, działanie takie wyczerpywałoby znamiona czynu zagrożonego karą.

Z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. wynika natomiast, że tylko wtedy, kiedy istnieje przepis przewidujący "nieważność z mocy prawa" możliwe jest wyeliminowanie wadliwego orzeczenia z obrotu prawnego. Musi zatem istnieć przepis materialny w sposób wyraźny przewidujący sankcję nieważności w przypadku określonej wadliwości decyzji administracyjnej.

Tego rodzaju sytuacje nie zachodziły w przedmiotowej sprawie.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku i sprowadzają się przede wszystkim do ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, z uwzględnieniem oceny prawnej Sądu co do konieczności ustalenia i oceny opisanych istotnych okoliczności prawnych i faktycznych sprawy, a następnie rozważenia ich w kontekście prawidłowego zastosowania art. 38 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 36 ust. 1 ustawy o PSP oraz wszechstronnego i wyczerpującego umotywowania swojego stanowiska, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy, z uwagi na stwierdzone naruszenie przez organy przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, Sąd – na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. - uchylił decyzje organów obu instancji, o czym orzekł w sentencji wyroku.