Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1773/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. b , art. 50 ust. 2 pkt 5, art. 67 ust. 1 pkt 4, art. 72 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
article: art, 6 art, 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 listopada 2022 r. nr SKO.K/41.3/1615/2022/15730/MB w przedmiocie unieważnienia egzaminu na prawo jazdy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa Śląskiego z dnia 15 września 2022 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 8 listopada 2022 r. znak: SKO.K/41.3/1615/2022/15730/MB Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "organ odwoławczy") orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Marszałka Województwa [...] (dalej "Marszałek" lub "organ pierwszej instancji") z dnia 15 września 2022 r. numer: [...] o unieważnieniu egzaminu na prawo jazdy.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Organ pierwszej instancji unieważnił egzaminy państwowe na prawo jazdy kategorii "B" przeprowadzone wobec M. F. (dalej "skarżąca") w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. , tj. egzamin teoretyczny przeprowadzony w dniu [...] r. przez egzaminatora W. P. oraz egzamin praktyczny przeprowadzony w dniu [...] r. przez egzaminatora M. S. . Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 67 ust. 1 pkt 4, art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity z daty podjęcia decyzji: Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm.; dalej "u.k.p.") oraz art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z daty podjęcia decyzji: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej "k.p.a."). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że skarżąca w procesie ubiegania się o prawo jazdy kategorii "B" posługiwała się dokumentem, w którym poświadczono nieprawdę, tj. zaświadczeniem potwierdzającym, iż odbyła wszystkie wymagane przez u.k.p. zajęcia szkoleniowe, co w rzeczywistości było nieprawdą. Organ powołał się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w M. Wydział [...] z dnia [...] r. o sygn. akt [...] . W wyroku tym Sąd Rejonowy w M. uznał K. P. , właściciela Ośrodka Szkolenia Kierowców K. P. z siedzibą w M. (dalej "właściciel ośrodka szkolenia kierowców"), za winnego popełnienia czynu opisanego m. in. w punkcie 159 wyroku. Mianowice, że będąc osobą uprawnioną na podstawie przepisu z art. 26 ust. 5 pkt 1 u.k.p. do wystawienia dokumentów, w dokumencie w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia kursanta, tj. skarżącej poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mających znaczenie prawne, a to do faktu odbycia przez skarżącą wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 u.k.p. zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także ukończenia przez skarżącą wymaganego przez art. 23 ust. 4 u.k.p. egzaminu teoretycznego i praktycznego wewnętrznego. Ponadto, że działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to faktu odbycia przez skarżącą wymaganej przez art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. nauki udzielenia pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych. Nadto, że w dokumencie w postaci arkuszu przebiegu egzaminu praktycznego skarżącej właściciel ośrodka szkolenia kierowców poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to wymaganego przez art. 23 ust. 4 u.k.p. faktu odbycia i ukończenia przez skarżącą praktycznego egzaminu wewnętrznego. Także w dokumencie w postaci zaświadczenia nr [...] o ukończeniu szkolenia podstawowego poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to faktu ukończenia przez skarżącą wszystkich wymaganych przez u.k.p. zajęć szkoleniowych. Ponadto w celu użycia za autentyczny podrobił dokument w postaci karty przeprowadzonych zajęć poprzez nakreślenie w nim podpisów skarżącej.

Sąd Rejonowy w M. w tym samym wyroku uznał P.J. (dalej "pracownik ośrodka szkolenia kierowców") za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów, w tym czynu opisanego w punkcie 159 wyroku. Mianowicie, że działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą, będąc osobą uprawnioną na podstawie przepisu art. 26 ust. 5 pkt 3 u.k.p. do wystawienia dokumentu w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia na prawo jazdy dotyczącej skarżącej poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to co do faktu odbycia przez skarżącą wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. zajęć – nauki udzielania pierwszej pomocy przeprowadzonych w formie wykładów i zajęć praktycznych.

Wobec stwierdzenia przez Sąd Rejonowy w M. w ww. wyroku faktu poświadczenia nieprawdy w zaświadczeniu potwierdzającym, że skarżąca odbyła wszystkie wymagane przez u.k.p. zajęcia szkoleniowe w ocenie organu pierwszej instancji skarżąca przystąpiła do egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy jako osoba niespełniająca wymogów określonych w art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. b u.k.p. Z tego względu skarżąca nie spełniała też wymogów art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., tj. nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. W tej sytuacji zdaniem Marszałka uzasadnione jest stwierdzenie, że egzaminowi została poddana osoba nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, a więc istnieją podstawy do zastosowania art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p. Bez znaczenia przy tym dla sprawy pozostaje data przeprowadzenia egzaminu ponieważ przepisy prawa administracyjnego nie przewidują ogólnej dla całego prawa administracyjnego instytucji przedawnienia. Brak jest także przepisów szczególnych wprowadzających przedawnienie możliwości unieważniania egzaminów na prawo jazdy ze względu na upływ czasu od jego przeprowadzenia.

W odwołaniu od decyzji skarżąca podniosła, że nie zgadza się z zapadłym rozstrzygnięciem. Podkreśliła, że odbywając kurs teoretyczny i praktyczny była pewna, iż odbywa go w sposób prawidłowy. Nie została wezwana do sądu, a pomimo to została uznana na winną zaistniałej sytuacji.

Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika w sposób bezsporny, że zaświadczenie nr [...] o ukończeniu szkolenia podstawowego okazało się fałszywe. Z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. wynika, że w zaświadczeniu poświadczono nieprawdę co do odbytych przez skarżącą zajęć teoretycznych, nauki udzielania pierwszej pomocy oraz ukończenia teoretycznego egzaminu wewnętrznego oraz praktycznego egzaminu wewnętrznego. W ocenie Kolegium wystąpiła zatem przesłanka unieważnienia egzaminów państwowych na prawo jazdy wobec skarżącej. W dniu przystąpienia do egzaminów nie posiadała ona bowiem zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, o którym mowa w art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., co oznacza, że była osobą nieuprawnioną do egzaminowania. Fakt ten – jako wynikający z prawomocnego wyroku sądu – jest niewątpliwy i nie wymaga dalszego dowodzenia. Podnoszone przez skarżącą w odwołaniu okoliczności pozostają zatem bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy.

W skardze od decyzji Kolegium skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła w całości decyzję organu odwoławczego. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości czterokrotności stawki minimalnej wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie zasady budowania zaufania obywateli do władzy publicznej wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 z późn. zm.: dalej "Konstytucja RP") i art. 8 k.p.a. poprzez unieważnienie egzaminów państwowych na prawo jazdy przeprowadzonych z udziałem skarżącej, tj. obciążenie skarżącej negatywnymi konsekwencjami wadliwego funkcjonowania systemu szkolenia kierowców w zakresie działalności szkolącego skarżącą Ośrodka Szkolenia Kierowców. Mianowicie działalność tego ośrodka podlegała wpisowi do rejestru działalności regulowanej i nadzorowi ze strony prezydenta miasta M. pełniącego funkcję starosty. Mimo to organ nadzoru nie dopatrzył się przez lata prowadzonej na dużą skalę nielegalnej działalności tegoż ośrodka. Skarżąca skorzystała z kursu przeprowadzonego przez wskazany ośrodek i uzyskała zaświadczenie o jego odbyciu, a także zdała egzamin państwowy, do którego została dopuszczona. Okoliczności te uprawniały skarżącą do pozostawania w przekonaniu, że ośrodek działa legalnie i wszystkie ustawowe wymagania konieczne do dopuszczenia jej do egzaminu państwowego na prawo jazdy i następnie uzyskania prawa jazdy zostały przez nią właściwie wypełnione i dochowane. Ponadto skarżąca przez wiele lat będąc kierowcą nie wiedziała nawet, że uzyskała uprawnienia w oparciu o zaświadczenie poświadczające nieprawdę. W tej sytuacji organ obarczył skarżącą odpowiedzialnością i niezwykle dotkliwymi konsekwencjami za przestępstwo popełnione bez jej wiedzy i udziału.

Zaskarżonej decyzji zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 i art. 81 k.p.a. poprzez niedokonanie wszelkich niezbędnych czynności do załatwienia sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wszechstronny materiału dowodowego oraz wadliwą ocenę materiału dowodowego. Zdaniem skarżącej nie ustalono i nie zbadano: przesłanek upływu czasu jaki upłynął od daty przeprowadzenia egzaminu państwowego do dnia jego unieważnienia, zachowania skarżącej w związku z faktem uzyskania fałszywego zaświadczenia o odbyciu szkolenia; w jakim zakresie skarżąca brała udział w szkoleniu; jak przesłanki te wpływają na rozstrzygnięcie sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w tym skarżącej. W konsekwencji doprowadziło to do ściśle formalistycznego zastosowania przepisów prawa materialnego bez refleksji co do rozmiaru negatywnych skutków jakie wydana decyzja przyniesie dla skarżącej.

Skarżąca zarzuciła Kolegium naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji.

W skardze sformułowano także zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżąca została poddana egzaminowi państwowemu mimo, iż nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia podczas, gdy strona takie zaświadczenie posiadała zarówno w dacie przystąpienia do egzaminu teoretycznego jak i praktycznego. Ani skarżąca ani ośrodek ani organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami nie posiadali wiedzy o nieprawidłowościach w zakresie otrzymanego zaświadczenia.

Wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego uzasadniono dużym nakładem pracy radcy prawnego i poświęconym czasem na przygotowanie się do sprawy, w tym na analizę stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz orzecznictwa. Ponadto także rodzajem i zawiłością sprawy oraz jej dużym znaczeniem dla skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podniosło, że w rozpoznawanej sprawie nie dopuszczono się naruszeń prawa zarzucanych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a.") aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., z uwagi na to, że organ odwoławczy złożył wniosek o zastosowanie tego trybu postępowania, zaś ani skarżący ani uczestnicy postępowania nie zażądali przeprowadzenia rozprawy.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie w oparciu o prawomocny wyrok karny Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. organ pierwszej instancji zastosował art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 i art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. b u.k.p. i unieważnił przeprowadzony wobec skarżącej egzamin na prawo jazdy. Marszałek uznał, że wobec skazania właściciela ośrodka szkolenia kierowców i pracownika ośrodka szkolenia kierowców za poświadczenie nieprawdy w karcie przeprowadzonych zajęć szkolenia skarżącej, w arkuszu przebiegu egzaminu praktycznego i w zaświadczeniu o numerze [...], przystępując do egzaminu na prawo jazdy skarżąca nie spełniała wymogów z art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. b u.k.p. W konsekwencji nie spełniała wymogu z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., tj. nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. Organy obu instancji podkreśliły, że fakt ten (nieposiadanie zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia) wynikał z treści prawomocnego orzeczenia sądu i nie wymagał dalszego dowodzenia.

Przywołać zatem należy regulacje prawne mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Przesłanki pozytywne jak i negatywne przystąpienia do egzaminu na prawo jazdy wskazane zostały w art. 50 u.k.p. Przesłanką uniemożliwiającą przystąpienie do egzaminu jest m. in. nieposiadanie przez osobę ubiegającą się o uzyskanie uprawnienia zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia lub niezamieszczenie w systemie informatycznym informacji o ukończeniu takiego szkolenia. Przesłanka ta nie dotyczy części teoretycznej egzaminu państwowego (art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p.). Szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii odbywa się co do zasady w formie kursu, prowadzonego przez ośrodek szkolenia kierowców (art. 26 ust. 1 pkt 1 u.k.p.). Zajęcia podczas szkolenia prowadzą osoby mające uprawnienia instruktora (art. 26 ust. 5 u.k.p.). Po odbyciu szkolenia ośrodek szkolenia kierowców wydaje osobie ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdem zaświadczenie o ukończeniu szkolenia pod warunkiem uczestniczenia w zajęciach w określonym zakresie i uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu wewnętrznego (art. 27 ust. 4 u.k.p.). Zaświadczenie takie jest podpisywane przez kierownika ośrodka szkolenia kierowców (art. 27 ust. 5 u.k.p.). Zaświadczenie to – jak wynika z przytoczonych wcześniej regulacji – jest warunkiem dopuszczenia do egzaminu państwowego.

W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że mimo braku wyraźnej regulacji w k.p.a., okoliczności (fakty) potwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym organ administracji publicznej obowiązany jest traktować jako udowodnione. Zgodnie natomiast z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego wynikające z art. 11 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten zakazuje sądowi podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń organu administracyjnego zgodnych z ustaleniami wyroku skazującego (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2009 r., II GSK 728/08, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Ustalenia co do faktów zawarte w sentencji prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa nie mogą być przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie. Mogą być jednak przedmiotem oceny ze względu na odmienność postępowania administracyjnego od postępowania karnego.

Bezsporne są zatem ustalenia zawarte w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r., że w zakresie wskazanym w tym wyroku karta przeprowadzonych zajęć szkolenia skarżącej, arkusz przebiegu egzaminu praktycznego oraz przedłożone przez skarżącą zaświadczenie o numerze [...] poświadczały nieprawdę.

Ustalenia co do faktów zawarte w ww. wyroku karnym nie prowadzą jednak do wniosku, że skarżąca w chwili przystąpienia do egzaminu państwowego nie dysponowała zaświadczeniem o ukończeniu szkolenia. Co więcej, z treści tego wyroku nie wynika, aby skarżąca w jakikolwiek sposób przyczyniła się do dokonania wskazanego w nim przestępstwa, ani też aby miała świadomość jego zaistnienia. Skarżąca w dniach przystąpienia do egzaminu państwowego na prawo jazdy posiadała zaświadczenie o ukończeniu szkolenia. Dopiero po kilku latach ustalono, że w zaświadczeniu tym poświadczono nieprawdę co do odbytych zajęć oraz ukończenia egzaminu wewnętrznego. Podkreślić należy, że poświadczenia nieprawdy w zaświadczeniu nie można utożsamiać ze sfałszowaniem dokumentu zaświadczenia w rozumieniu art. 270 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1138 z późn. zm.). Zasadny jest zatem zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 72 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżąca w dniu przystąpienia do egzaminu państwowego nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. Opisane naruszenie przepisów prawa materialnego miało przy tym wpływ na wynik sprawy, bowiem orzeczono o unieważnieniu egzaminów państwowych na prawo jazdy przeprowadzonych wobec skarżącej.

Zasadny okazał się także zarzut błędnej wykładni art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p. Ze wskazanej regulacji wynika, że wymóg posiadania zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia (ewentualnie zamieszczenia w systemie teleinformatycznym informacji o ukończeniu szkolenia) nie dotyczy części teoretycznej egzaminu państwowego. Natomiast organ pierwszej bezzasadnie przyjął, że brak zaświadczenia o ukończeniu szkolenia może stanowić podstawę unieważnienia państwowego egzaminu teoretycznego przeprowadzonego wobec skarżącej.

Poświadczenie nieprawdy w spornym zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia, stwierdzone wyrokiem sądu karnego, nie jest także równoznaczne z ustaleniem, że skarżąca nie uczestniczyła w wymaganych przepisami u.k.p. zajęciach. Celem wydania zaświadczenia z art. 27 ust. 4 pkt 1 u.k.p. jest potwierdzenie faktu ukończenia wymaganego szkolenia. Poświadczenie nieprawdy w spornym zaświadczeniu dotyczy faktów i okoliczności, które poddają się weryfikacji z punktu widzenia ich prawdziwości lub fałszu. W toku postępowania nie zostało zaś wykazane, że skarżąca nie odbyła wymaganych dla złożenia egzaminu zajęć szkoleniowych. W tych okolicznościach należy uznać, że wydanie decyzji o unieważnieniu egzaminu na prawo jazdy było co najmniej przedwczesne. Organy nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego odnośnie okoliczności związanych z uczestnictwem skarżącej w wymaganym przepisami u.k.p. szkoleniu (m. in. poprzez wysłuchanie skarżącej oraz świadków np. instruktorów, innych uczestników zajęć). Dopiero wyjaśnienie wskazanej powyżej kwestii oraz uzupełnienie w tym zakresie materiału dowodowego, pozwoli na dokonanie właściwej oceny, czy skarżąca odbyła szkolenie i spełniła warunki przystąpienia do egzaminu. Tym samym doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a zarzut skarżącej w tym zakresie okazał się zasadny.

Następnie należy wskazać, że działalność gospodarcza w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców jest działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 i 2105 oraz z 2022 r. poz. 24, 974 i 1570) i wymaga uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców (art. 28 ust. 1 u.k.p.). Działalność ta podlega nadzorowi państwowemu. Jest on sprawowany przez starostę, na zasadach określonych w art. 43 i n. u.k.p. W ramach nadzoru starosta m.in. prowadzi kontrolę działalności ośrodka szkolenia kierowców (art. 43 ust. 1 pkt 2 u.k.p.), a także może wydać decyzję o zakazie prowadzenia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców (art. 43 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 45 u.k.p.). Starosta powinien kontrolować ośrodek szkolenia kierowców co najmniej raz w roku (art. 44 ust. 1 pkt 1 u.k.p.). Elementem takiej kontroli powinno być m.in. sprawdzenie zgodności prowadzonego kursu lub zajęć z przepisami określającymi zasady i warunki prowadzenia szkolenia, a także sprawdzenie kwalifikacji osób prowadzących szkolenia (art. 44 ust. 4 pkt 2 lit. a i pkt 3 u.k.p.).

Podejmując decyzję o szkoleniu w takim ośrodku szkolenia kierowców, kandydat na kierowcę ma prawo oczekiwać, że spełnione są wszystkie wymagania wynikające z przepisów prawa. W szczególności, że zaświadczenie o ukończeniu szkolenia będzie dokumentem uprawniającym go najpierw do przystąpienia do egzaminu państwowego, a następnie do wydania prawa jazdy.

Należy mieć także na uwadze, że w postępowaniu, którego przedmiotem jest unieważnienie egzaminu na prawo jazdy, zastosowanie znajdują w pełni zasady i reguły k.p.a. Przepisy u.k.p. nie zawierają bowiem żadnych wyłączeń w tym zakresie. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron powinny podejmować wszystkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie nie tylko interes społeczny, ale również słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Z art. 8 k.p.a. wynika, że postępowanie administracyjne powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Z zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 k.p.a. wynika zaś ochrona praw nabytych oraz ochrona porządku prawnego mająca na celu stabilizację wywodzących się z tych decyzji skutków prawnych.

W przypadku kolizji wartości znajdujących się u podstaw wskazanych wyżej zasad ogólnych organy stosujące prawo, w tym sądy i organy administracji publicznej, są obowiązane do odpowiedniego ich wyważenia, kierując się zasadą proporcjonalności. Innymi słowy, interes społeczny powinien być w odpowiedni sposób wyważony ze słusznym interesem obywatela, co wynika z art. 7 k.p.a. Należy wziąć pod uwagę przede wszystkim takie okoliczności jak: upływ czasu, zachowanie strony będącej adresatem decyzji, a także rodzaj i przyczyny naruszenia prawa (por. wyroki NSA: z dnia 23 czerwca 2016 r., I OSK 2445/14 oraz z dnia 17 stycznia 2017 r., I OSK 663/15, CBOSA).

Wobec powyższego ocena okoliczności sprawy skarżącej nie powinna ograniczać się wyłącznie do ustalenia wystąpienia przesłanki z art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., lecz wymaga również wzięcia pod uwagę konsekwencji, jakie pociąga za sobą unieważnienie egzaminu, w tym zarówno tych dla strony i tych społecznych. Dopiero wszechstronne rozważanie tych kwestii może stanowić podstawę do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty.

Treść uzasadnień orzeczeń organów obu instancji wskazuje na brak odniesienia się przez nie do następstw wydanych decyzji z punktu widzenia sytuacji prawnej skarżącej, jak również ich oceny z perspektywy nałożonego na organy obowiązku wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a. in fine). Organy obu instancji pominęły także kwestię ochrony praw nabytych, która nabiera szczególnego znaczenia w przypadku uprawnień o charakterze publicznym. W sytuacji kolizji interesów organ powinien w rozstrzygnięciu w sposób czytelny wyjaśnić powody, dla których uznał prymat jednego z nich nad drugim.

Podkreślić przy tym należy, że w przypadku skarżącej unieważnienie egzaminu na prawo jazdy nastąpiło po upływie ponad 6 lat po jego zdaniu. Oznacza to, że przez ten okres skarżąca pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu co do legalności posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Kwalifikacje skarżącej potwierdzone zostały poprzez szereg czynności o charakterze urzędowym: ukończenie kursu prowadzonego przez uprawniony podmiot, zdanie państwowego egzaminu, wydanie decyzji i uzyskanie dokumentu potwierdzającego uprawnienia, które na żadnym etapie nie były kwestionowane. Powzięcie przez organ informacji o popełnieniu przestępstwa, polegającego na poświadczeniu nieprawdy przez osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców w pełni uzasadniało wszczęcie postępowania administracyjnego, lecz zarazem obligowało do szczególnie wnikliwego zbadania wszystkich aspektów sprawy i rozważenia wszelakich następstw potencjalnego rozstrzygnięcia. W konsekwencji należy przyjąć, że decyzje organów obu instancji są decyzjami niezgodnymi z zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Organy administracji nie uwzględniły w dostateczny sposób słusznych interesów strony, czym naruszyły art. 2 Konstytucji RP, a także art. 7, 8 i art. 107 § 3 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i dowodowe we wskazanym przez Sąd zakresie, a następnie wydać rozstrzygnięcie uwzględniające przedstawioną w uzasadnieniu wyroku ocenę prawną i wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności pod uwagę należy wziąć nie tylko sam fakt stwierdzenia popełnienia przestępstwa przez właściciela ośrodka szkolenia kierowców i pracownika tego ośrodka, ale również jego wpływ na fakt dopuszczenia skarżącej do egzaminu i uzyskania przez skarżącą uprawnienia do kierowania pojazdami. Ocena tej kwestii powinna uwzględniać wskazane wyżej uwagi dotyczące zasad k.p.a.

Jeżeli wszystkich wątpliwości istotnych dla wyjaśnienia powyższych kwestii nie uda się rozwiać w toku ponownie prowadzonego postępowania, wówczas organy skorzystają z zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 81a § 1 k.p.a.).

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.; dalej "rozporządzenie").

Zdaniem Sądu w sprawie nie zachodziły okoliczności, które w świetle § 15 ust. 3 rozporządzenia uzasadniałyby ustalenie opłaty za czynności pełnomocnika skarżącej, będącego radcą prawnym, w wysokości czterokrotności stawki minimalnej. Wskazać należy, że zgodnie z § 15 ust. 2 rozporządzenia opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej. Zgodnie zaś z § 15 ust. 3 rozporządzenia opłatę w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki, ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadniają to okoliczności wskazane w tym przepisie.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., z uwagi na to, że organ odwoławczy złożył wniosek o zastosowanie tego trybu postępowania, zaś skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W tych okolicznościach nie ma więc podstaw do podwyższenia wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej.