Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 981/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt 3b
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 33 § 2 pkt 1 oraz art. 34 § 2 pkt 2 lit. a)
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Po 472/21 w sprawie ze skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 11 marca 2021 r., nr 3001-IEW1.711.29.2020 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Po 472/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA", "Sąd I instancji") po rozpoznaniu skargi K. P. (dalej: "Skarżąca") oddalił skargę na zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej: "Dyrektor", "Organ") z dnia 11 marca 2021 r. w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżąca zaskarżyła go w całości, wnosząc o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie postanowienia Organu z dnia 11 marca 2022 r. i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 9 listopada 2020 r. oraz

o przyznanie na swoją rzecz zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi Skarżąca zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019, poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), naruszenie:

I. prawa materialnego, tj.:

a. art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361, dalej: "u.p.d.o.f."), poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zwolnienie objęte tym przepisem obejmuje swoim zakresem jedynie kwoty odszkodowań i zadośćuczynień, nie rozciągając się na odsetki z tytułu opóźnień w wykonaniu świadczeń,

b. art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że odsetki zasądzone wyrokiem od roszczenia odszkodowawczego stanowią dochody z innych źródeł w rozumieniu tych przepisów,

II. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 33 § 2 pkt 1 oraz art. 34 § 2 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019, poz. 1438, dalej: "u.p.e.a."), poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie wszczęto egzekucję, podczas gdy obowiązek podatkowy dochodzony od Skarżącej nie istnieje, albowiem zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. obejmuje swoją dyspozycją odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia odszkodowawczego zasądzonego wyrokiem lub objętego ugodą sądową.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o jej oddalenie oraz

o zasądzenie od strony przeciwnej na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Zarządzeniem Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na konieczność jej rozpatrzenia bez zbędnej zwłoki oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Strony, po otrzymaniu informacji o posiedzeniu niejawnym i podstawach jego zarządzenia, nie wnosiły zastrzeżeń do takiego trybu rozpoznania sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 95 z późn. zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, z jednoczesnym pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia.

Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej uregulowanych w powołanym art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.

W rozpoznawanej sprawie istotą sporu jest kwestia, czy wypłacone Skarżącej wraz z odszkodowaniem odsetki ustawowe za zwłokę, jako wywodzące się z odrębnej podstawy materialnoprawnej, należy rozpatrywać oddzielnie od kwoty odszkodowania, a co za tym idzie – czy podlegają one opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f.

Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA następujących przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 33 § 2 pkt 1 oraz art. 34 § 2 pkt 2 lit. a) u.p.e.a. Autor skargi kasacyjnej zarzuca WSA błędne oddalenie skargi w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie wszczęto egzekucję, podczas gdy obowiązek podatkowy dochodzony od Skarżącej nie istnieje, albowiem zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., obejmuje swoją dyspozycją odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia odszkodowawczego zasądzonego wyrokiem lub objętego ugodą sądową. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA odnosząc się do powyższych argumentów Skarżącej, zasadnie przyjął że egzekwowana od niej należność była wymagalna, a tym samym, rację w sporze należało przyznać organom podatkowym. W przedmiotowej sprawie, wbrew twierdzeniom Skarżącej, przychód z tytułu odsetek w kwocie 8.409,65 zł nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych są: inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień: otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (lit. a), dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (lit. b). Wyrażone

w przytoczonym przepisie zwolnienie obejmuje swoim zakresem jedynie kwoty odszkodowań i zadośćuczynień. Wskazane zwolnienie nie rozciąga się na odsetki

z tytułu opóźnień w wykonaniu świadczeń. Wprowadzone przytoczonym przepisem zwolnienie podatkowe ustawodawca odnosi do otrzymanych na podstawie wyroku lub ugody odszkodowania lub zadośćuczynienia. Skoro odsetki za opóźnienie

w spełnieniu świadczenia pieniężnego nie są ani właściwym odszkodowaniem, ani zadośćuczynieniem, to nie mieszczą się w zakresie danego zwolnienia podatkowego (vide: wyrok NSA z 24 lipca 2018 r., sygn. akt II FSK 17/18).

Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznaje także zarzut naruszenia przez WSA przepisów prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. oraz art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. Zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny,

w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego,

w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17. Katalog przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty o czym świadczy posłużenie się

przez ustawodawcę w treści art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. sformułowaniem "w szczególności". Z kolei w art. 21 u.p.d.o.f., zawarto zwolnienia dotyczące innego rodzaju odsetek. Jako wolne od podatku są odsetki wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 52, pkt 95 i pkt 119, pkt 130, pkt 130a oraz pkt 130b u.p.d.o.f. Z powyższej argumentacji wprost więc wynika, że na gruncie u.p.d.o.f. nie pomija się odsetek. Tym samym, odsetki stanowią odrębne od należności głównej, źródła przychodu podlegające omawianej ustawie.

Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wszystkie przytoczone przez autora skargi kasacyjnej zarzuty, okazały się niezasadne.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Agnieszka Olesińska Sławomir Presnarowicz (spr.) Bogusław Dauter