Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 279/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone wyroki i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 141 par. 4, art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 207
journal: Dz.U. 2004 nr 141 poz 1492
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski NSA Jolanta Rudnicka Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2014r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Polskiego T. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1087/12 w sprawie ze skargi Polskiego T. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz Polskiego T. z siedzibą w Warszawie kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1087/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 23 kwietnia 2012 r., nr BOI-1a-782-Z-819/11 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podał, że pismem z dnia 14 lipca 2011 r. P. w Warszawie wystąpiło z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990r. o przekazaniu w zarząd Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu działek o nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 144,7300 ha.

Postanowieniem z dnia [...] września 2011r. nr [...] Wojewoda Podkarpacki odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990 r. uznając, że P. nie wykazało, iż przysługuje mu tytuł prawnorzeczowy do przedmiotowej nieruchomości, a więc nie ma przymiotu strony w postępowaniu nadzorczym dotyczącym prawa zarządu nieruchomością przez Bieszczadzki Park Narodowy.

Na powyższe postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] września 2011 r. P. w Warszawie wniosło zażalenie kwestionując stanowisko wyrażone przez organ oraz podnosząc zarzut nieuznania roszczenia o nabycie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, stosownie do art. 207 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Legitymację prawną do wystąpienia w wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji ma nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego kwestionowaną decyzją, lecz także inny podmiot, który wykaże w sprawie posiadanie interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Zarówno interes prawny jak i obowiązek wynikają z przepisów prawa materialnego stanowiącego prawa i obowiązki. Ustawodawca definiując w art. 28 k.p.a. pojęcie strony postępowania administracyjnego wskazał wyraźnie na powiązanie określonego podmiotu z interesem prawnym. Chodzi tu nie o interes czy obowiązek faktyczny, dający się nawet racjonalnie uzasadnić, ale o interes lub obowiązek prawny tj. taki, który wynika z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Tak więc o tym, czy określonemu podmiotowi będzie służyło prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decydować będzie nie wola osoby lecz norma prawna, z której dla tego podmiotu będą wynikały wprost określone prawa lub obowiązki.

Zdaniem organu naczelnego P. nie posiada interesu prawnego w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990r. o przekazaniu w zarząd Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu działki o nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 144,7300 ha, a zatem zasadna była odmowa wszczęcia postępowania nadzorczego w odniesieniu do tej decyzji z wniosku P.

Na powyższe postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...] wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga P. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono, że wydane zostało z naruszeniem art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie może zająć stanowiska strony w postępowaniu nadzorczym dotyczącym decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990r. o przekazaniu w zarząd Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu działki o nr [...] i nr [...]. Strona skarżąca wskazała, że przekazanie przedmiotowego gruntu w zarząd Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu miało wpływ na sytuację prawną skarżącego, który ma na tym terenie schronisko turystyczne oraz pozbawia go możliwości zrealizowania uprawnienia z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Skarżący wskazał również na naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do wszystkich argumentów podnoszonych przez stronę.

W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Sąd podkreślił, że organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa w tym art. 28 k.p.a. Pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., może być wyprowadzone tylko z przepisu prawa materialnego, tj. z konkretnej normy prawnej, dla której może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku prawnego. Mieć interes prawny lub obowiązek w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepisy prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu. Od tak pojmowanego interesu prawnego lub obowiązku trzeba odróżnić interes lub obowiązek faktyczny, tj. stan, w którym podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego poprzeć żadnymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. W takim wypadku wnioskodawcy nie przysługują atrybuty strony postępowania administracyjnego.

Stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji może być każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności takiej decyzji.

Z przedstawionych Sądowi akt sprawy (wypis księgi wieczystej KW nr [...]) wynika, że nieruchomość położona w W., gm. C., oznaczona jako m. in. działki nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa - Bieszczadzkiego Parku Narodowego w Ustrzykach Górnych. Ponadto w dziale lII ww. księgi wieczystej dokonano wykreślenia ostrzeżenia o niezgodności między stanem prawnym nieruchomości, ujawnionym w księdze wieczystej dotyczącej prawa własności działki nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym. P. swój interes prawny do powyższej nieruchomości wywodzi z protokołu z dnia 10 stycznia 1956r. o przekazaniu na rzecz P. obiektów wojskowych z przeznaczeniem na schroniska turystyczne, m. in. na Połoninie Wetlińskiej oraz uregulowania zawartego w art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem osoby, które były posiadaczami nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy w dniu 5 grudnia 1990r. i pozostawały nimi nadal w dniu 1 stycznia 1998r., mogą żądać oddania nieruchomości w drodze umowy w użytkowanie wieczyste wraz z przeniesieniem własności budynków, jeżeli zabudowały te nieruchomości na podstawie pozwolenia na budowę z lokalizacją stałą. P. nie zawarło stosownej umowy o użytkowanie wieczyste przedmiotowego gruntu. P. nie przysługuje więc tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości stanowiącej działki nr [...] w Wetlinie. P. nie było także stroną postępowania o ustanowieniu na ww. nieruchomości zarządu Bieszczadzkiego Parku Narodowego zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy C. z dnia [...] Iipca1990 r. P. w Warszawie nie mogło zatem zostać uznane za stronę postępowania nadzorczego wobec powyższej decyzji, nie posiada interesu prawnego w niniejszej sprawie wynikającego z art. 28 k.p.a.

W skardze kasacyjnej P., reprezentowane przez radcę prawnego A. R., zaskarżyło powyższy wyrok w całości.

Wyrokowi zarzucono naruszenie: przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wypływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, w zw. z art. 61a § 1 kpa w związku z § 4 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 kwietnia 1986 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania między jednostkami gospodarki uspołecznionej państwowych nieruchomości rolnych i leśnych oraz niektórych innych nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolniczej i leśnej, a także właściwości organów w tych sprawach (Dz. U. 1986r., Nr 17, poz. 90) w zw. z 336 kc, dalej: Rozporządzenie, przez nieuchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. (nr [...]) z uwagi na naruszenie przez ten organ przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa, a to: art. 28 kpa w zw. z art. 61a § 1 kpa w zw. z § 4 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w zw. z 336 kc przez uznanie przez organ, że skarżący nie jest stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd podczas, gdy wydanie decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd było uzależnione od pisemnej zgody skarżącego będącego posiadaczem nieruchomości i z tej przyczyny skarżący jako posiadacz nieruchomości miał interes prawny w braniu udziału w postępowaniu o oddanie posiadanej nieruchomości w zarząd, jak również ma interes prawny w braniu udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 28 kpa w zw. z art. 61a § 1 kpa w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, dalej: ugn, przez nieuchylenie postanowienia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] z uwagi na naruszenie przez ten organ przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa, a to: art. 28 kpa w zw. z art. 61a § 1 kpa w zw. z art. 207 ust. 1 ugn, przez uznanie przez organ, że skarżący nie jest stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd podczas, gdy stwierdzenie nieważności decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu wpływa na sferę uprawnień skarżącego, ponieważ oddanie nieruchomości w zarząd Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu pozbawia możliwości zrealizowania przez skarżącego przysługującego mu publicznego prawa podmiotowego przyznanego w art. 207 ust. 1 ugn, to jest uzyskania użytkowania wieczystego nieruchomości;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 28 kpa w związku z art. 61a § 1 kpa w zw. z art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa przez nieuchylenie postanowienia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] z uwagi na naruszenie przez ten organ przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa, a to: art. 28 kpa w zw. z art. 61a § 1 kpa w zw. art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa przez przyjęcie jako zasady w każdym przypadku, że interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa należy wiązać tylko z tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości, co doprowadziło do braku wszechstronnego zbadania prawdopodobnego wpływu decyzji na sferę praw skarżącego podczas, gdy prawidłowe zastosowanie przepisów i wszechstronne rozważenie okoliczności sprawy prowadzi do przyjęcia, że wpływ decyzji objętej wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nieważności w sposób istotny wpływa na sytuację prawną skarżącego, w taki sposób, że pozbawia możliwość skorzystania z publicznego prawa podmiotowego określonego w art. 207 ust. 1 ugn;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 28 kpa w zw. z art. 222 kc i art. 226 kc i nast. przez nieuchylenie postanowienia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] z uwagi na naruszenie przez ten organ przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa, a to art. 28 kpa w zw. z art. 222 kc i art. 226 kc przez uznanie, że skarżący nie jest stroną postępowania podczas, gdy merytoryczne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności pozwoli na ustalenie, który podmiot ma legitymację czynną postępowaniu o eksmisję, które jest prowadzone przeciwko skarżącemu przed Sądem Rejonowym w Lesku Wydziałem I Cywilnym :do sygnatury akt I C [...], a także pozwoli ustalić wobec którego podmiotu skarżący posiada roszczenie z tytułu poniesionych nakładów na nieruchomość, co powoduje, że skarżący ma interes prawny w przedmiotowym postępowaniu;

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 107 § 3 kpa przez nieuchylenie postanowienia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] z uwagi na naruszenie przez ten organ przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa, a to art. 107 § 3 kpa przez sporządzenie nieprawidłowego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w postaci nieodniesienia się przez organ w uzasadnieniu do argumentów podniesionych przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności oraz w zażaleniu z dnia 21 września 2011 r., które przemawiają za tym, że skarżący ma interes prawny w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności, w szczególności w kontekście interesu prawnego wynikającego z art. 207 ust. 1 ugn oraz z art. 222 kc i art. 226 kc;

6) art. 141 § 4 ppsa przez sporządzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawidłowego uzasadnienia zaskarżonego wyroku w postaci nieodniesienia się w uzasadnieniu do argumentów podniesionych przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności oraz w zażaleniu z dnia 21 września 2011 r., a także w skardze, które przemawiają za tym, że skarżący ma interes prawny w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności, w szczególności w kontekście interesu prawnego wynikającego z art. 207 ust. 1 ugn oraz z art. 222 kc i art. 226 kc.

W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż posiada przedmiotową nieruchomość nieprzerwanie od dnia 10 stycznia 1956 r., kiedy to na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego nieruchomość ta została oddana skarżącemu przez Wojskowy Zarząd Kwaterunkowy w Rzeszowie z przeznaczeniem na schronisko turystyczne (vide: załącznik nr [...] do wniosku z dnia 14.07.2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji).

Pozytywna decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd była uzależniona od pisemnej zgody skarżącego jako posiadacza nieruchomości, której udzielenia wymagał § 4 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia. Stanowisko skarżącego miało więc bezpośredni wpływ na rozpatrzenie sprawy o oddanie nieruchomości w zarząd. W ocenie skarżącego okoliczności te pozwalają na stwierdzenie, że na podstawie § 4 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia skarżący posiada uprawnienie do żądania od właściwego organu odmowy oddania nieruchomości w zarząd, jeżeli skarżący nie wyraził na to pisemnej zgody. Tym samym przysługuje skarżącemu interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa zarówno w postępowaniu o oddanie nieruchomości w zarząd, jak i w postępowaniu wywołanym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd, gdy decyzja ta została wydana pomimo braku wymaganej przepisami zgody skarżącego jako posiadacza przedmiotowej nieruchomości.

Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że skarżący jako posiadacz nieruchomości objętej decyzją o oddaniu w zarząd miał interes prawny w braniu udziału w postępowaniu o oddanie posiadanej nieruchomości w zarząd, jak również ma interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd. Skarżący wywodzi swój interes prawny również z art. 207 ust.1 u.g.n. podnosząc, że wydanie decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności spowodowało, zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 30 maja 2007 r. (sygn. akt I ACa 127/07), wyłączenie możliwości nabycia przez skarżącego użytkowania wieczystego nieruchomości, pomimo tego, że skarżący spełnia wszelkie przesłanki przewidziane w art. 207 ust. 1 ugn. Wydana decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd była jedyną i bezpośrednią przyczyną odmowy oddania skarżącemu nieruchomości w użytkowanie wieczyste.

Ukształtowanie sytuacji prawnej Bieszczadzkiego Parku Narodowego jako adresata decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd w sposób istotny wpływa na sytuację prawną skarżącego, w taki sposób, że można mówić o istnieniu po jego stronie interesu prawnego. Polega on na potrzebie pozbawienia mocy decyzji w sprawie przekazania Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu nieruchomości w zarząd, a to w celu zrealizowania przez skarżącego publicznego prawa podmiotowego przyznanego w art. 207 ust. 1 ugn (roszczenie o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste).

Skarżący podniósł, że wolą ustawodawcy było, aby podmiot, który był posiadaczem samoistnym i zabudował grunt stał się użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Skarżący przytoczył wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 1999 r., II SA/Wr 591/99, iż "Pojęcie "posiadacza", użyte w art. 207 ust. 1 ugn mieści w sobie wszystkie kategorie posiadaczy samoistnych, którzy nie mają uregulowanego stanu prawnego do nieruchomości Skarbu Państwa lub gminy, tj. osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej (...) Zwrot "oddaje się", użyty w art. 207 ust. 1 ustawy oznacza, że uregulowanie stanu prawnego nieruchomości następuje z urzędu; wniosek zainteresowanego podmiotu w tym zakresie nie jest konieczny. Norma prawna wiąże tu organ administracyjny. Oddanie nieruchomości następuje w granicach przysługującego posiadania ".

Zdaniem skarżącego brak ustalenia wpływu decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd na sytuacje prawną skarżącego oznacza naruszenie art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa. Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem, że brak prawnorzeczowego tytułu do spornej nieruchomości, może przesądzać automatycznie o nieistnieniu po jego stronie interesu prawnego. Nie w każdym bowiem przypadku brak tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości prowadzi do odmowy uznania podmiotu za stronę postępowania. Skarżący podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje, że na gruncie art. 28 k.p.a. wystarczające jest legitymowanie się tytułem obligacyjnym do nieruchomości. W wyroku z dnia 28 kwietnia 2011 r., I OSK 1843/10 Sąd uznał, że dzierżawca - pomimo braku tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości - ma jednak status strony postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o wygaśnięciu zarządu nieruchomością, która była przedmiotem umowy dzierżawy (art. 46 ust. 3 ugn), ponieważ wygaśnięcie zarządu jest równoznaczne z wypowiedzeniem umów najmu, dzierżawy lub użyczenia. Pomimo tego, że wyrok w sprawie I OSK 1843/10 dotyczy sytuacji prawnej dzierżawcy/najemcy, to należy uznać, że podobne racje przemawiają za uznaniem, że interes prawny w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd ma również posiadacz samoistny, który na podstawie art. 207 ust. 1 ugn ma roszczenie o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Posiadacz ten nie może zrealizować swojego roszczenia z uwagi na oddanie nieruchomości w zarząd innemu podmiotowi. Zarówno najemca/dzierżawca jak i wskazany posiadacz nie mają prawnorzeczowego tytułu do nieruchomości.

Skarżący podkreślił, że w powyższym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wygaśnięcie zarządu nieruchomością ma niewątpliwy wpływ na sferę praw i obowiązków dzierżawcy nieruchomości oddanej w zarząd i zgodnie z brzmieniem art. 28 kpa postępowanie takie dotyczy również interesu prawnego dzierżawcy, co z kolei prowadzi do konieczności uznania go za stronę takiego postępowania administracyjnego.

Powyższe stanowisko zostało również wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 13 października 2003 r., OPS 6/2003, Monitor Prawniczy 2003/22 str. 1011, w której Sąd uznał, że najemca, którzy na podstawie umowy najmu zawartej z nowym właścicielem wywłaszczonej nieruchomości używa lokal znajdujący się na tej nieruchomości ma przymiot strony w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (art. 28 kpa w związku z art. 138 ust. 2 ugn). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro w razie ostatecznego zwrotu nieruchomości - po upływie 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie stała się ostateczna - wygasa z mocy prawa przysługujące dotychczas najemcy prawo najmu, to decyzja o zwrocie nieruchomości wpływa bezpośrednio i wprost na dotychczasową sytuację prawną najemcy, który z mocy art. 138 ust. 2 u.g.n. pozbawia go przysługującego mu i podlegającego dotąd ochronie prawa najmu bez możliwości przeciwdziałaniu temu na jakiejkolwiek innej drodze prawnej niż w postępowaniu o zwrot nieruchomości.

W ocenie skarżącego analogiczna sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdyż stwierdzenie nieważności decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu ma niewątpliwy bezpośredni i realny wpływ na sferę praw i obowiązków skarżącego, ponieważ skarżący po stwierdzeniu nieważności przedmiotowej decyzji może skutecznie domagać się w postępowaniu cywilnym oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste, a więc realizacji publicznego prawa podmiotowego na podstawie art. 207 ust. 1 u.g.n., co z kolei prowadzi do konieczności uznania skarżącego za stronę postępowania administracyjnego (art. 28 kpa). Skarżący podniósł, że interes prawny w uzyskaniu stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji opiera się również na art. 222 § 1 k.c., a także art. 226 k.c. i następnych, ponieważ merytoryczne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności pozwoli na ustalenie, czy Bieszczadzki Park Narodowy może domagać się eksmisji skarżącego, a także pozwoli ustalić, wobec którego podmioty skarżący posiada roszczenie z tytułu poniesionych nakładów na nieruchomość. Skarżący ma interes prawny, aby ustalić, który podmiot (Skarb Państwa czy Bieszczadzki Park Narodowy) może mieć przeciwko niemu roszczenie o wydanie nieruchomości i przeciwko któremu podmiotowi (Skarbowi Państwa czy Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu) skarżący ma roszczenie z tytułu poniesionych nakładów na nieruchomość.

Tymczasem Sąd nie odniósł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do argumentów wskazanych przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności, w zażaleniu, a także w skardze, które przemawiają za tym, że skarżący ma interes prawny w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie jest usprawiedliwiona, a to z poniższych względów.

A mianowicie Sąd pierwszej instancji dopuścił się zarówno naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 28 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 61a k.p.a. oraz w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz § 4 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 kwietnia 1986 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania między jednostkami gospodarki uspołecznionej państwowych nieruchomości rolnych i leśnych oraz niektórych innych nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolniczej i leśnej, a także właściwości organów w tych sprawach (Dz. U. 1986r., Nr 17, poz. 90)

Zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane w punktach 1 – 5 zmierzały w istocie do wykazania, że zostały naruszone przepisy dotyczące oceny interesu prawnego P. z siedzibą w Warszawie, albowiem Sąd pierwszej instancji dokonał niewłaściwej oceny, czy P. z siedzibą w Warszawie posiada status strony w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990r. o przekazaniu w zarząd Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu działek o nr [...] o łącznej pow. 144,7300 ha, czy takiego interesu nie posiada.

Przypomnieć należy, iż w postępowaniu w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej mamy do czynienia z tą samą stroną co w postępowaniu zwykłym, przy czym należy uwzględnić kwestie dotyczące przeniesienia / przejęcia praw i obowiązków wynikających z decyzji ostatecznej, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności. Stronami tego postępowania są podmioty, które uczestniczyły w tym postępowaniu zwykłym jak i podmioty, które powinny uczestniczyć, lecz nie brały w nim udziału.

Stosownie do art. 28 k. p. a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny lub obowiązek wyznaczają normy prawa materialnego. W wyroku z dnia 22 lutego 1984 r. I SA 1748/83 (publik. E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, Kodeks postępowania administracyjnego - Warszawa 1994, s. 109) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby". Chodzi tu zatem o interes prawny, a nie faktyczny, przy czym musi występować bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy interesem prawnym strony, a wynikiem postępowania administracyjnego.

Sąd pierwszej instancji aczkolwiek zasadnie zwrócił uwagę na powiązanie interesu prawnego z przepisem prawa powszechnie obowiązującego, to jednak uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie wskazuje, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozważył kwestie związane z przepisami prawa wskazanymi przez stronę skarżącą.

P. z siedzibą w Warszawie, aby wykazać, że ma przymiot strony w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990r., przytaczało określone przepisy prawa, aby wykazać, że ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdyż z tych przepisów prawa materialnego wynikają określone uprawnienia P.

Takie działanie jest uzasadnione, albowiem określony podmiot ma przymiot strony w danym postępowaniu administracyjnym, jeśli od rozstrzygnięcia, jakie może zapaść (zapadło) w tym postępowaniu zależą jego uprawnienia lub obowiązki. To zaś oznacza, że taki podmiot ma prawo żądać ukształtowania danego stosunku prawnego, bo będzie to miało wpływ na uprawnienia bądź obowiązki tegoż podmiotu.

P. z siedzibą w Warszawie, aby wykazać, że postępowanie, które toczyło się w 1990 r. i zostało zakończone decyzją Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990r. o przekazaniu w zarząd Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu działek o nr [...] o łącznej pow. 144,7300 ha, ma wpływ na jego uprawnienia i obowiązki podnosiło m.in. sprawę z powództwa o eksmisję mówiąc, że obciążą je obowiązek eksmisji podczas, gdy - zdaniem P. – taki obowiązek nie powinien je obciążać, gdyż powinien być użytkownikiem wieczystym gruntu.

P. dla uzasadnienia swojego interesu prawnego wskazywało też przepisy Kodeksu cywilnego oraz przepisy art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( dalej: u.g.n. ) dla wykazania, że powinno mieć zawartą umowę użytkowania wieczystego gruntu, a decyzja, która istnieje w obrocie prawnym, tj. decyzja Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990r. o przekazaniu w zarząd Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu działek o nr [...] o łącznej pow. 144,7300 ha, stoi temu na przeszkodzie, czyli jest przeszkodą do zawarcia umowy użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu.

Jednocześnie strona skarżąca, powołując się na § 4 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 kwietnia 1986 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania między jednostkami gospodarki uspołecznionej państwowych nieruchomości rolnych i leśnych oraz niektórych innych nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolniczej i leśnej, a także właściwości organów w tych sprawach (Dz. U. 1986r., Nr 17, poz. 90 – dalej: rozporządzenie ) podnosiła, że w postępowaniu, które zostało zakończone decyzją Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990r. o przekazaniu w zarząd Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu przedmiotowych działek, organ winien zapytać P. jako użytkownika tego gruntu o zgodę, czy może tą nieruchomość oddać w zarząd Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu, a skoro według przepisów tego rozporządzenia była wymagana zgoda P. to nie można mówić, że P. nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu.

Tych wszystkich przepisów i argumentów strony Sąd pierwszej instancji nie ocenił. Do takiego wniosku prowadzi treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w którym brak jest odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do związku pomiędzy uprawnieniami i obowiązkami P. wynikającymi z powyższych przepisów a decyzją, której stwierdzenia nieważności domaga się P.

Sąd pierwszej instancji nie dokonał analizy tych przepisów i oceny interesu prawnego P. w świetle tych przepisów. Sąd pierwszej instancji ograniczył się wyłącznie do zacytowania wpisu w księdze wieczystej, a przecież nie o to chodzi kto w księdze wieczystej jest wpisany jako właściciel czy użytkownik wieczysty – wiadomo bowiem, że grunt ten stanowi własność Skarbu Państwa i jest w użytkowaniu wieczystym Bieszczadzkiego Parku Narodowego - ale w okolicznościach niniejszej sprawy jest istotne kto dąży, aby zostać właścicielem czy też użytkownikiem wieczystym tego gruntu.

Sąd pierwszej instancji w ogóle nie pochylił się nad wskazanymi przez stronę skarżącą przepisami prawa. Sąd pierwszej instancji uznając, że organy administracji mają rację, że P. nie ma przymiotu strony, ograniczył się – jak już wyżej wskazano do przytoczenia wpisu w księdze wieczystej i wskazania, że z księgi wieczystej zostało wykreślone ostrzeżenie o niezgodności księgi wieczystej ( tj. stanu prawnego ) ze stanem faktycznym.

Drugim argumentem Sądu pierwszej instancji było to, że P. do dnia dzisiejszego nie zawarło umowy użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest to argument niewystarczający i niezrozumiały w okolicznościach tej sprawy, gdyż jest niesporne, że P. nie zawarło umowy użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu, ponieważ - jak podnosi strona skarżąca – nie mogło zawrzeć takiej umowy, bo na przeszkodzie temu stoi istnienie w obrocie prawnym decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990r. o przekazaniu w zarząd Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu przedmiotowego gruntu. Z tego też względu P. uważa, że posiada przymiot strony w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W tym stanie rzeczy powyższy argument Sądu pierwszej instancji zdaje się świadczyć o nienależytym rozważeniu okoliczności niniejszej sprawy. Nie można bowiem skutecznie zarzucać P., że nie zawarło umowy użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i z tej przyczyny odmawiać mu przymiotu strony w sytuacji, gdy właśnie w tym braku zawarcia takiej umowy z powodu wydania decyzji przez Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990r. P. upatruje swoją legitymację strony do zgłoszenia żądania stwierdzenia nieważności tejże decyzji.

Strona skarżąca konsekwentnie podnosi, że ma interes prawny w postępowaniu o stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990r., bo funkcjonowanie w obrocie prawnym tej decyzji stoi na przeszkodzie, aby P. zawarło umowę użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu.

Sąd pierwszej instancji tym zagadnieniem w ogóle się nie zajął.

A przecież, jeżeli mieć interes prawny oznacza wykazać powiązanie swojego interesu z określoną normą prawną, to strona wskazała te normy prawne - art. 207 ust. 1 u.g.n. i § 4 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia.

Stosownie do § 4 ust. 1 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia wniosek o przekazanie nieruchomości powinien określać posiadacza nieruchomości. Zgodnie zaś z § 4 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia do wniosku powinna być załączona pisemna zgoda dotychczasowego posiadacza nieruchomości, a w odniesieniu do nieruchomości określonych w § 1 ust. 1 pkt 2 - zgoda Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Przepis ust. 2 pkt 4 nie dotyczy nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi - § 3 rozporządzenia.

A zatem, jeśli w toku postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990r. o przekazaniu w zarząd Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu działek o nr [...] o łącznej pow. 144,7300 ha, P. mogłoby podnosić, że nie uzyskano jego zgody wymaganej na podstawie § 4 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, to może też podnosić, że uchybienie temu przepisowi stanowi rażące naruszenie prawa. Czy rzeczywiście wydanie decyzji o przekazaniu w zarząd Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu danego gruntu bez uzyskania zgody użytkownika tego gruntu, tj. P., stanowi rażące naruszenie prawa, czy też nie nosi cechy rażącego naruszenie prawa, jest kwestią podlegającą ocenie już w toku postępowania nieważnościowego.

Przepis § 4 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia P. może podnosić, aby wykazać, że winien być stroną w tamtym postępowaniu zakończonym decyzją Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990r.

Jak już wyżej zaznaczono - stronami postępowania nadzwyczajnego prowadzonego w stwierdzenia nieważności są zarówno strony, które uczestniczyły w tym postępowaniu jak i strony, które powinny uczestniczyć, ale nie brały w nim udziału.

Jeżeli zatem uznać, że P. powinno być stroną postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990r. o przekazaniu w zarząd Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu działek o nr [...] o łącznej pow. 144,7300 ha, to z tego wypływałby wniosek, że przysługuje mu przymiot strony w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności tej decyzji, a więc może złożyć wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990r. jako strona. Odrębną kwestią jest jak postępowanie to zostanie zakończone merytorycznie, ale skoro PTTK winno być stroną postępowania prowadzonego w 1990 r., to posiada legitymację strony w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności wówczas zapadłej decyzji.

Pamiętać należy, iż dla wykazania interesu prawnego danego podmiotu do wszczęcia postępowania nieważnościowego wystarczające jest wskazanie konkretnej normy prawnej i powiązania kwestionowanej decyzji z uprawnieniami bądź obowiązkami tegoż podmiotu.

Kolejny przepis powołany przez P. to art. 207 ust. 1 u.g.n., który dawał ( daje ) uprawnienie określonym podmiotom do zawarcia umowy użytkowania wieczystego gruntu.

Przepis ten pierwotnie stanowił, że posiadaczom nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy, którzy w dniu 5 grudnia 1990 r. nie legitymowali się dokumentami o przekazaniu im tych nieruchomości, wydanymi w formie przewidzianej prawem, i nie legitymują się nimi w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, oddaje się je odpowiednio w użytkowanie wieczyste, w drodze umowy, lub w trwały zarząd. Następnie -od dnia 15 lutego 2000r. - stanowił, że osoby, które były posiadaczami nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy w dniu 5 grudnia 1990 r. i pozostawały nimi nadal w dniu 1 stycznia 1998 r., mogą żądać oddania nieruchomości w drodze umowy w użytkowanie wieczyste wraz z przeniesieniem własności budynków, jeżeli zabudowały te nieruchomości na podstawie pozwolenia na budowę z lokalizacją stałą.

Niezależnie od powyższej nowelizacji przepisu art. 207 ust. 1 u.g.n. przypomnieć należy, że w przedmiocie zawarcia umowy użytkowania wieczystego winno być zgłoszone żądanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa także, iż w art. 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2004. Nr 141, poz. 1492 ze zm.) ustawodawca postanowił, iż uprawnienie, o którym mowa w art. 207 ust. 1 i 1a ustawy wymienionej w art. 1- tj. w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) - wygasa, jeżeli żądanie o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste w drodze umowy nie zostanie zgłoszone do dnia 31 grudnia 2005r. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że nie rolą sądów administracyjnych jest ocena, czy strona złożyła odpowiedni wniosek, czy uczyniła to w przepisanym terminie, a jeśli nie dotrzymała terminu to jakie są tego konsekwencje prawne oraz czy strona zgłaszająca żądanie spełnia przesłanki materialnoprawne do zawarcia umowy użytkowania wieczystego. Ocena bowiem tych okoliczności i rozstrzyganie spraw w powyższym zakresie należy do kognicji sądów powszechnych. Sąd administracyjny mógł oceniać kwestie dotyczące użytkowania wieczystego gruntu dopóki jego ustanowienie odbywało się na drodze postępowania administracyjnego. Od kiedy dla ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu właściwa jest droga cywilna kompetencje w tym zakresie przysługują sądom powszechnym. A zatem we właściwości rzeczowej sądu powszechnego jest ocena zarówno tego, czy strona spełnia przesłanki materialnoprawne do zawarcia umowy użytkowania wieczystego ustanowione w art. 207 ust. 1 u.g.n., jak i to jaki wpływ na uprawnienie P. ma art. 14 ustawy zmieniającej z dnia [...] listopada 2003r.

Dla sądu administracyjnego istotne jest to, że P. powołuje się na przepis art. 207 ust. 1 u.g.n. Skoro bowiem strona skarżąca powołuje się na art. 207 ust. 1 u.g.n., to powyższe oznacza, że P. wskazało przepis prawa materialnego, z którego wywodzi swoje uprawnienia i wobec tego Sąd pierwszej instancji nie mógł skutecznie zarzucić P., że nie ma przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990r. o przekazaniu w zarząd Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu działek o nr [...] o łącznej pow. 144,7300 ha, bo nie zawarło umowy użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. Zauważyć należy, iż P. nie starało się o przymiot strony twierdząc, że jest użytkownikiem wieczystym gruntu, lecz podnosiło, że ma przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, bo z uwagi na jej istnienie w obrocie prawnym nie może uzyskać prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu.

Sąd pierwszej instancji powinien ponownie rozpoznać sprawę, wypowiedzieć się co do wszystkich zarzutów i argumentów strony skarżącej, w szczególności rozważyć, że P. wskazuje przepisy art. 207 ust. 1 u.g.n. i § 4 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia dla wykazania uprawnień płynących dla P. z tych przepisów, w tym do wytoczenia powództwa Skarbowi Państwa o zobowiązanie do zawarcia umowy użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i przeniesienia własności, a tym samym dla wykazania posiadania interesu prawnego do zgłoszenia żądania stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990r., a więc dla uzasadnienia posiadania legitymacji strony w postępowaniu nieważnościowym.

P. zaznaczyło, że sporne nieruchomości zostały mu przekazane na podstawie protokołu z dniu 10 stycznia 1956 r.

Strona skarżąca złożyła w toku postępowania administracyjnego wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 30 maja 2007r. sygn. akt I ACa [...] (wraz z uzasadnieniem), którym zmieniono wyrok Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 17 stycznia 2001 r. sygn. akt I C [...] w części uwzględniającej powództwo i oddalono powództwo P. o zobowiązanie Skarbu Państwa do zawarcia umowy użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. Powyższym wyrokiem Sąd Apelacyjny oddalił powództwo uznając, że wprawdzie z literalnego brzmienia art. 207 ust. 1 u.g.n. wynika że powód spełniałby wymienione w nim przesłanki, to brak jest podstaw do uwzględnienia powództwa, skoro od 1990 r. działka nr [...] znajduje się w trwałym zarządzie Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Według Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie nie jest możliwe przekazanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości znajdującej się w trwałym zarządzie dopóki zarząd ten nie wygasł wskutek upływu czasu na jaki został ustanowiony lub podjęcia decyzji o wygaśnięciu przez właściwy organ ( art. 46 u.g.n.). P. w toku postępowania złożyło także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2007 r. sygn. akt I CSK 223/07, uchylający wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 25 maja 2006r. sygn. akt I ACa [...] i przekazujący temuż Sądowi do ponownego rozpoznania sprawę z powództwa P. o zobowiązanie Skarbu Państwa do złożenia oświadczenia woli (wyrok wydany na podstawie m.in. art. 231 § 1 w związku z art. 5 i art. 140 Kodeksu cywilnego ).

Konieczne jest rozważenie przez Sąd pierwszej instancji, czy przepisy wskazywane przez P., także w aspekcie wytaczanych przez P. powództw przeciwko Skarbowi Państwa i powództw wytoczonych przez Skarb Państwa przeciwko P., mogą mieć wpływ na uprawnienia i obowiązki P., a więc uzasadniają legitymację P. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 1990r. o przekazaniu w zarząd Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu działek o nr [...] o łącznej pow. 144,7300 ha. Jaki natomiast wpływ mają te przepisy na sytuację strony skarżącej to już podlega kognicji sądów powszechnych.

W przypadku stwierdzenia, że wskazane przepisy dają określone uprawnienie określonym podmiotom i może to mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu, który powołuje się na te przepisy, należy przyjąć, że podmiot ten ma interes prawny - a nie faktyczny - w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej stojącej na przeszkodzie w realizowaniu tych uprawnień i obronie przeciwko egzekucji obowiązków, które – zdaniem tegoż podmiotu – nie powinny go obciążać. Tym samym podmiot taki posiada przymiot strony w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Brak odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do powyższych kwestii czyni zasadnym zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a., normując treść uzasadnienia wyroku, stanowi na gruncie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odzwierciedlenie wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady budowania zaufania do organów państwa. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Z tych względów przypomnieć należy, iż zawarte w sentencji wyroku sądu administracyjnego rozstrzygnięcie, ujęte w odpowiedniej formule procesowej jest rezultatem przeprowadzenia przez ten sąd kontroli administracji publicznej.

W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wymogom art. 141 § 4 p. p. s. a. Sąd pierwszej instancji spłycił problem legitymacji strony, nie zajmując się meritum sprawy, a skupiając się na wypisie z księgi wieczystej. Przytoczenie treści art. 207 ust. 1 u.g.n. nie czyni zadość przeprowadzeniu należytej kontroli zaskarżonego postanowienia. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji nie odzwierciedla przeprowadzenia takiej kontroli.

Mając na uwadze, że skarga kasacyjna P. ma uzasadnione podstawy zaskarżenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.