Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 917/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2025-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję II instancji oraz decyzję I w części
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 2a, art. 25 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 810
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant referent Natalia Stemplewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w części dotyczącej zmiany wysokości świadczenia wychowawczego za okres od [...] do [...] w kwocie po 250 złotych miesięcznie oraz w części dotyczącej obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za okres od [...] do [...] w kwocie po 250 złotych miesięcznie; II. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej E. B. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 7 września 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "organ pierwszej instancji", "ZUS"), zmienił E. W. (obecnie B., dalej jako: "skarżąca"), wysokość świadczenia wychowawczego przyznanego na dziecko Z. W. decyzją z 13 marca 2022 r. w ten sposób, że w okresie od 1 czerwca 2022 r do 30 czerwca 2022 r. świadczenie to wynosi 500 zł miesięcznie, a od 1 lipca 2022 r. do 31 maja 2023 r. – 250 zł miesięcznie. Organ I instancji wyjaśnił, że na podstawie orzeczenia sądu z 10 czerwca 2022 r., sygn. akt VI C 1149/21, ustalono, że dziecko jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców. Wówczas, zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2023 r. poz. 810 ze zm., dalej jako: "u.p.p.w.d."), kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego, tj. w wysokości 250 zł. Jednocześnie organ wskazał, że wypłacone skarżącej świadczenie wychowawcze za okres od 1 lipca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie ponad 250 zł miesięcznie stanowi nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze, które należy zwrócić na rachunek ZUS.

Od tej decyzji odwołała się skarżąca, wnosząc o umorzenie należności

z tytułu zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1 lipca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie po 250 zł miesięcznie. Wyjaśniła, że pobierane przez nią świadczenie było przelewane w kwocie po 250 zł miesięcznie na konto ojca Z. W.; na tę okoliczność dołączyła kopie przelewów bankowych.

Decyzją z 23 września 2024 r., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "Prezes ZUS", "organ odwoławczy"), utrzymał zaskarżoną decyzję

w mocy.

Organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji ZUS, ponieważ w dniach, na które ustalono prawo do świadczenia wychowawczego, skarżąca sprawowała opiekę naprzemienną nad dzieckiem i w związku z tym świadczenie wychowawcze przysługiwało jej w wysokości połowy kwoty tego świadczenia, tj. w kwocie 250 zł. Prezes ZUS podkreślił, że podnoszone w odwołaniu okoliczności, że skarżąca przekazywała połowę świadczenia na rachunek bankowy ojca dziecka nie mają wpływu na wysokość przyznanego jej świadczenia, ponieważ aby na dane dziecko rodzice otrzymali świadczenie wychowawcze w sumarycznej wysokości 500 zł, rodzice muszą złożyć dwa oddzielne wnioski, tj. każdy z rodziców we własnym imieniu. W takim wypadku ZUS przyznaje każdemu z rodziców świadczenie w wysokości 250 zł, co w sumie daje 500 zł na dziecko. Odnosząc się do kwestii przelewania kwoty świadczenia na konto drugiego rodzica, organ odwoławczy powołał przepis art. 24 u.p.p.w.d., zgodnie z którym strona, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze jest zobowiązana do jego zwrotu. Natomiast za nienależnie pobrane świadczenie uważa się: 1) świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie; 2) świadczenie wychowawcze wypłacone osobie innej niż osoba, której świadczenie zostało przyznane, z przyczyn niezależnych od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; 3) świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia.

Wobec sprawowania opieki naprzemiennej nad dzieckiem należało więc orzec jak w decyzji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wywiodła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez wydanie decyzji w sprawie w oparciu o niepełny materiał dowodowy i nieuwzględnienie faktu przekazywania przez skarżącą połowy świadczenia wychowawczego ojcu dziecka i przeznaczenia całości świadczenia na potrzeby dziecka;

b) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do uwzględnienia odwołania i uchylenia decyzji, wobec nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego oraz naruszenia przepisów prawa materialnego;

2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci

art. 5 ust. 2a w zw. z art. 4 ust. 1 oraz art. 25 u.p.p.w.d., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że z uwagi na orzeczenie opieki naprzemiennej nad dzieckiem w wyroku rozwodowym zaistniała konieczność zmiany wysokości świadczenia wychowawczego za okres od 1 lipca 2022 r. do 31 maja 2023 r. z 500 zł na 250 zł miesięcznie, a w konsekwencji uznanie również, że świadczenie pobrane przez skarżącą za ten okres w kwocie ponad 250 zł miesięcznie stanowi świadczenie nienależne i powinno ulec zwrotowi wraz z odsetkami, podczas gdy skarżąca na mocy porozumienia zawartego z ojcem dziecka przekazywała mu połowę otrzymanego świadczenia, które zostało przez oboje rodziców przeznaczone na pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej zmiany wysokości świadczenia za okres od 1 lipca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie po 250 zł miesięcznie oraz obowiązku zwrotu świadczenia nienależnego za ten okres, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania. Dodatkowo wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów – oświadczenia P. W. z 8 października 2024 r., paragonów fiskalnych oraz ośmiu potwierdzeń przelewów na konto P. W. tytułem połowy świadczenia wychowawczego na małoletnią Z. W., na potwierdzenie faktu otrzymywania przez ojca małoletniej połowy świadczenia wychowawczego, tj. kwot po 250 zł miesięcznie, w okresie od 1 lipca 2022 r. do 31 sierpnia 2023 r., przy czym od października 2022 r. na rachunek bankowy, przeznaczenia środków na potrzeby dziecka oraz niewystępowania przez ojca dziecka z wnioskiem o świadczenie wychowawcze za ww. okres.

W uzasadnieniu skargi skarżąca opisała stan faktyczny sprawy i podniosła, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Powołując stosowne orzecznictwo podała, że jakkolwiek technicznie wnioskodawcą i stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie świadczenia wychowawczego jest m.in. rodzic dziecka, to faktycznie uprawnionym do tego świadczenia jest dziecko. Wobec faktu przekazywania połowy świadczenia ojcu dziecka należy uznać, że został spełniony cel ustawy, a opieranie się na literalnym brzmieniu przepisów ustawy doprowadziłoby do sytuacji, że pokrzywdzona zostałaby nie skarżąca, a jej małoletnia córka. Nie zgodziła się również z twierdzeniem organu, że aby otrzymać świadczenie wychowawcze w łącznej kwocie 500 zł, rodzice muszą złożyć dwa oddzielne wnioski. Ostatecznie zarzuciła, że w kwestii zwrotu świadczenia nienależnego organy nie wskazały nawet konkretnej podstawy prawnej, która miałaby stanowić o uznaniu świadczeń za sporny okres za nienależnie pobrane. Wydanie decyzji o zmianie wysokości świadczenia nie uprawniało organów do automatycznego uznania świadczeń za nienależnie pobrane w danym okresie, z pominięciem oceny, czy środki przyznane i wypłacone wykorzystane zostały zgodnie z celem.

Ponieważ skarga została wniesiona z uchybieniem 30-dniowego terminu do jej wniesienia, skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Prawomocnym postanowieniem z 20 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przywrócił termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w postępowaniu, mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a.").

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia (art. 1 ust. 1 u.p.p.w.d.). Celem świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. (art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d.).

W myśl art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., w przypadku gdy dziecko, zgodnie

z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną

w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Istotą takiej regulacji było zapewnienie, aby całość przyznanej pomocy była przeznaczana na potrzeby dziecka, natomiast w przypadku opieki naprzemiennej, aby każde z rodziców sprawujących opiekę nad dzieckiem mogło skorzystać z pomocy państwa w stopniu odpowiadającym rozmiarowi świadczonej opieki.

W rozpoznawanej sprawie ustalono, że Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z 10 czerwca 2022 r., sygn. akt VI C 1149/21, orzekł, że opieka nad małoletnią Z. W. sprawowana będzie naprzemiennie przez oboje rodziców. Skarżąca pobrała świadczenie wychowawcze na córkę za okres od 1 lipca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w pełnej wysokości tj. w kwocie 500 zł miesięcznie. Ojciec dziecka za ten okres świadczenia wychowawczego nie otrzymywał i nie składał wniosku w tym przedmiocie. W aktach administracyjnych i sądowych znajdują się natomiast kopie przelewów dokonanych przez skarżącą na rzecz ojca dziecka w okresie od października 2022 r. do maja 2023 r., dokumentujące przekazywanie mu połowy świadczenia wychowawczego w kwocie po 250,00 zł miesięcznie, co wynika wprost z tytułu przelewów. Do skargi dołączone zostało dodatkowo oświadczenie P. W. z 8 października 2024 r., z którego wynika, że od 1 lipca 2022 r. do 31 sierpnia 2023 r. otrzymywał on od E. B. połowę świadczenia wychowawczego, które przeznaczał na bieżące potrzeby związane z wychowaniem córki.

Do rozstrzygnięcia przez Sąd pozostała zatem kwestia, czy w tak ustalonym stanie faktycznym uprawnione było uznanie przez organy, że skarżąca nie mogła pobierać w okresie od 1 lipca 2022 r. do 31 maja 2023 r. świadczenia wychowawczego w kwocie po 500 zł miesięcznie oraz czy pobrane świadczenie wychowawcze za ten okres w kwocie przewyższającej połowę świadczenia, tj. ponad 250 zł miesięcznie, jest świadczeniem nienależnie pobranym. Organy orzekające w sprawie przyjęły bowiem, że strona nie miała prawa do świadczenia wychowawczego w pełnej wysokości z uwagi na orzeczoną przez sąd rodzinny opiekę naprzemienną nad córką.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela ocenę przedstawioną w wyroku tutejszego Sądu z dnia 12 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 850/24, wydanym w sprawie ze skargi skarżącej na decyzję Prezesa ZUS w przedmiocie świadczenia wychowawczego o tożsamym rozstrzygnięciu, tyle że dotyczącą okresu od 1 czerwca 2023 r. do 31 sierpnia 2024 r.

I tak powtórzyć należy za Sądem, że stanowisko organów nie zasługuje na akceptację. Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.p.p.w.d. osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Natomiast za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze: przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie; wypłacone osobie innej niż osoba, której świadczenie zostało przyznane, z przyczyn niezależnych od ZUS; wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia (art. 25 ust. 2 pkt 2, 5 i 6 u.p.p.w.d.). Zarówno z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, jak i decyzji organu odwoławczego nie wynika, na jakiej podstawie organy uznały świadczenie pobrane przez skarżącą za nienależnie pobrane, nie wskazały bowiem nawet jednostki redakcyjnej przepisu, powołując ogólnikowo przepis art. 25 u.p.p.w.d. Wydaje się, że organy uznały, iż świadczenie pobrane przez skarżącą w pełnej kwocie 500 zł za sporny okres, stanowi świadczenie wypłacone, mimo braku prawa do tego świadczenia, w związku ze sprawowaniem opieki naprzemiennej przez oboje rodziców.

Słusznie podkreślił Sąd, że takie stanowisko godzi w podstawowy cel ustawy, wynikający z ww. art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. Celem tym jest zapewnienie przez Państwo pomocy w wychowywaniu dziecka, w postaci faktycznego dostarczenia środków pieniężnych dla częściowego pokrycia wydatków związanych z jego wychowywaniem, w tym z opieką nad dzieckiem i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Dokonując wykładni przepisów regulujących kwestię wysokości przysługującego świadczenia, a także zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, nie można pomijać kwestii związanych z tym, czy w danej sprawie cel przedmiotowego świadczenia został osiągnięty. Stanowisko takie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z 1 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1967/22 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"), wskazując, że wykładnia art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. w celu ustalenia nie warunków przyznania świadczenia wychowawczego, ale nienależnie pobranego świadczenia, musi uwzględniać cel przyznania świadczenia wychowawczego wynikający z art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. Skoro celem tym jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, to przy dokonywaniu oceny zasadności rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie można nie uwzględnić tak istotnej w sprawie okoliczności, jaką jest przeznaczenie środków pochodzących z otrzymanego świadczenia wychowawczego. Co prawda, świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, czy opiekunowi, to jednak w istocie ma ono służyć dziecku i to dziecko jest jego rzeczywistym beneficjentem. W konsekwencji więc okoliczność, na co faktycznie zostało przeznaczone wypłacone świadczenie, ma istotny wpływ na ocenę, czy świadczenie to było nienależne (zob. wyrok WSA w Krakowie z 17 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 604/21, wyrok WSA w Gliwicach z 7 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 47/21 czy wyrok WSA w Łodzi z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 668/20, dostępne w CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie organy nie kwestionowały faktu, że skarżąca wydatkowała środki pochodzące z otrzymanego świadczenia w sposób zgodny z celami wskazanymi w ustawie. Nie było też w sprawie kwestionowane, że połowę świadczenia strona przekazywała ojcu dziecka. Organy uznały natomiast, że wyłączną przesłanką uprawniającą do nakazania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jest fakt, że skarżącej nie należało się świadczenie w pełnej wysokości. Pominęły zaś fakt, że przedmiotowe świadczenie wychowawcze (którego połowę przekazywała ojcu dziecka) było przeznaczone w całości na zaspokajanie potrzeb małoletniej córki, a zatem cel świadczenia wychowawczego został zrealizowany. W takiej sytuacji żądanie zwrotu świadczenia na skutek literalnej wykładni art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. naruszałoby cel ustawy, ponieważ to małoletnie dziecko, na które przysługuje świadczenie wychowawcze, nie otrzymałoby pełnego wsparcia ze strony Państwa, mimo że zostały spełnione warunki materialnoprawne do jego wypłaty.

Sąd podziela pogląd prezentowany w judykaturze, zgodnie z którym przepis art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. jest przepisem prawa materialnego, który przyznaje jedynie możliwość ustalenia przez organ rodzicom sprawującym opieką naprzemienną prawa do świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty dla każdego z nich przysługującej za dany miesiąc, pod warunkiem, że oboje wystąpią o przyznanie takiego świadczenia. Jeśli jednak rodzice uzgodnią w jakiejkolwiek formie, że tylko jedno z nich będzie otrzymywać świadczenie w pełnej kwocie, a drugie nie wystąpi o przyznanie świadczenia, to taki stan nie narusza powołanej wyżej regulacji, mając na względzie ratio legis ustawy i samego świadczenia wychowawczego (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 13 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 571/24, dostępny w CBOSA i powołane tam orzecznictwo). Z brzmienia art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. wynika możliwość́ ustalenia przez organ rodzicom sprawującym opieką naprzemienną prawa do świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty dla każdego z nich przysługującej za dany miesiąc, ale tylko pod warunkiem, że oboje wystąpią̨ o przyznanie takiego świadczenia, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie w objętym decyzją okresie. Przepis ten nie reguluje natomiast wprost sytuacji, kiedy z wnioskiem wystąpi tylko jedno z rodziców. Nie może on więc stanowić podstawy do zmniejszenia przedmiotowego świadczenia rodzicowi, który złoży wniosek, świadczenie pobierze, a następnie połowę świadczenia przekaże drugiemu rodzicowi sprawującemu opiekę naprzemienną, który wniosku nie złożył.

Reasumując, w rozpoznawanej sprawie, w sytuacji pobierania przez skarżącą świadczenia wychowawczego na córkę w pełnej wysokości w okresie od 1 lipca 2022 r. do 31 maja 2023 r., przy pełnej akceptacji ojca dziecka (któremu połowa kwoty otrzymanego świadczenia była przekazywana przez skarżącą), brak było podstaw do zmniejszenia świadczenia za ten okres i żądania jego zwrotu jako nienależnie pobranego. Takie wspólne działanie rodziców dziecka, na które przysługiwało świadczenie, realizowało bowiem cel ustawy, zabezpieczało potrzeby dziecka, a zatem wypłacone skarżącej świadczenie w pełnej wysokości nie było świadczeniem nienależnie pobranym.

Sąd podziela także stanowisko zaprezentowane w przywołanym wyżej wyroku sygn. akt II SA/Ol 850/24, w myśl którego w toku postępowania organy naruszyły również przepisy prawa procesowego. Podkreślić należy, że postępowanie

w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego jest odrębnym postępowaniem wobec postępowania zakończonego materialnoprawną czynnością ustalenia prawa do tego świadczenia. Wymaga więc ono wszczęcia i prowadzenia zgodnie z przepisami k.p.a. W rozpoznawanej sprawie nie zawiadomiono skarżącej

o wszczęciu z urzędu postępowania zgodnie z wymogami art. 61 § 4 k.p.a., a tym samym nie określono, w jakim przedmiocie organ prowadzi postępowanie. Skarżąca o toczącym się postępowaniu w sprawie nienależnie pobranego świadczenia dowiedziała się dopiero w momencie doręczenia jej decyzji organu pierwszej instancji, co stanowi oczywiste naruszenie art. 61 § 4 i art. 10 § 1 k.p.a. Ze względu na brak określenia przedmiotu sprawy, strona nie mogła też przed wydaniem decyzji zgłosić argumentów w celu obrony swojego interesu prawnego, co narusza zasady ogólne postępowania z art. 6 i art. 7 k.p.a. (zasadę praworządności, zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), a także zasadę pogłębiania zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ odwoławczy naruszył ponadto zasadę szybkości postępowania wynikającą z art. 12 § 1 i § 2 k.p.a.

Z powyższych względów konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej zmiany wysokości świadczenia wychowawczego za okres od 1 lipca 2022 r. do

31 maja 2023 r. w kwocie po 250 złotych miesięcznie oraz w części dotyczącej obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za ten okres w kwocie po 250 złotych miesięcznie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią przedstawioną przez Sąd ocenę prawną dotyczącą celowościowej wykładni przepisu art. 5 ust. 2a w zw. z art. 25 ust. 2 u.p.p.w.d.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem, orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 4 i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).