Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 262/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b
journal: Dz.U. 2017 poz 978
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
article: art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Referent Dagmara Szymańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 9 marca 2023 r., nr SKO.474.84.2022 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 9 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy decyzję Starosty Chojnickiego z dnia 26 września 2018 r. o skierowaniu R. B. (dalej jako "strona" lub "skarżący") na badania lekarskie.

Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Decyzją z 26 września 2018 r. (nr KT.5430.2.4.2018) Starosta Chojnicki działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm., dalej jako: u.k.p.) skierował R. B. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że w nadesłanej przez Prokuraturę Rejonową w Chojnicach opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 11 listopada 2017 r. lekarze specjaliści potwierdzili rozpoznanie u kierowcy zespołu zależności alkoholowej oraz osobowości z cechami nieprawidłowości, wobec czego zachodzi przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony i może to stanowić istotną przeszkodę w bezpiecznym uczestniczeniu przez wymienionego w ruchu drogowym.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z 16 listopada 2018 r. (nr SKO.474.46.2018) uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości. Kolegium uznało, że opinia sądowo-psychiatryczna z 11 listopada 2017 r. przedłożona przez Prokuraturę Rejonową w Chojnicach nie pozwalała na wyciągnięcie wniosku, że w stosunku do strony postępowania zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jej stanu zdrowia i możliwości bezpiecznego prowadzenia pojazdów. We wnioskach opinii wskazano bowiem, że strona nie jest chora psychicznie ani upośledzona umysłowo. Wprawdzie zespół psychiatrów rozpoznał zespół zależności alkoholowej oraz osobowość z cechami nieprawidłowości, jednakże wyraźnie zaznaczono, że opiniowany jest poczytalny, to jest ma możliwość rozpoznawania swoich czynów i kierowania swoim postępowaniem. Kolegium wskazało, że uzależnienie od alkoholu nie oznacza, że kierowca znajduje się w stanie nietrzeźwości. Nie powinno się zatem automatycznie zakładać, że uzależnienie od alkoholu oznacza stan permanentnego upojenia, które uniemożliwia bezpieczne prowadzenie pojazdów. Nadto Kolegium stwierdziło, że organ niższej instancji nie dokonał oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego w szczególności dowodów przedłożonych przez stronę. Pozytywne przechodzenie badań lekarskich niezbędnych do wykonywania zawodu maszynisty potwierdzało w ocenie Kolegium, że w stosunku do strony nie występują uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

Nie zgadzając się z decyzją organu odwoławczego, Prokurator Rejonowy w Chojnicach wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Prokurator podkreślił, że opinia z dnia 11 listopada 2017 r. wydana została przez dwóch lekarzy psychiatrów, którzy zgodnie rozpoznali u strony osobowość z cechami nieprawidłowości F60 oraz zespół zależności alkoholowej F10. Opinia została szeroko uzasadniona. W uzasadnieniu tym znalazło się zobowiązanie do odbycia terapii odwykowej o alkoholu w warunkach ambulatoryjnych, a w przypadku niepodjęcia terapii bądź jej przerwania, do odbycia terapii odwykowej od alkoholu w trybie stacjonarnym. Występowanie opisanych stanów chorobowych stanowi przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu zdrowia i może stanowić przeszkodę w bezpiecznym uczestniczeniu w ruch drogowym. Rozpoznanie i wnioski opinii uzasadniają zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony w rozumieniu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., a tym samym stanowią wystarczającą podstawę do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie.

R. B. wniósł o oddalenie skargi podzielając stanowisko Kolegium. Podkreślił, że znajdująca się w aktach sprawy opinia została wydana na potrzeby toczącego się postępowania karnego, które nie było związane z prowadzeniem przez niego pojazdów w ruchu lądowym. Zaznaczył też, że w związku z wykonywanym zawodem maszynisty pociągów pasażerskich jest systematycznie badany i brak jest jakichkolwiek zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia.

Wyrokiem z dnia 28 lutego 2019 r. (sygn. akt III SA/Gd 21/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 16 listopada 2018 r. (nr SKO.474.46.2018)

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że jednym z typowych schorzeń czy okoliczności uzasadniających formułowanie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy jest choroba alkoholowa lub kierowanie pod wpływem alkoholu. Innym przyczynami, które uzasadniają skierowanie kierowcy na badania kontrolne mogą być osłabienie postrzegania spowodowane wiekiem, zaburzenia osobowości albo stosowanie środków odurzających czy leków psychotropowych.

Sąd stwierdził, że wbrew ocenie Kolegium przedłożona przez Prokuratora opinia sądowo-psychiatryczna z dnia 11 listopada 2017 r. z uwagi na sformułowane w niej wnioski i spostrzeżenia stanowiła podstawę do uznania, że w sprawie wystąpiły uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Sąd zwrócił uwagę, że w opinii sądowo-psychiatrycznej wydanej przez dwóch lekarzy specjalistów w dziedzinie psychiatrii znajduje się rozpoznanie: osobowość z cechami nieprawidłowości F60 oraz zespół zależności alkoholowej w wywiadzie F10. W treści opinii wskazano, że w styczniu i lutym 2015 r. R. B. odbył terapię odwykową. Ponadto wskazano, że wyżej wymieniony jest bezkrytyczny wobec nałogu. Nadto w punkcie 4 lekarze wskazali w sposób jednoznaczny, że obecnie istnieje wysokie prawdopodobieństwo ponownego popełnienia przez badanego czynu zabronionego związanego z jego uzależnieniem od alkoholu. Biegli wskazali również wprost co należy zrobić aby temu zapobiec. W razie braku orzeczenia kary pozbawienia wolności należy zobowiązać podejrzanego do odbycia terapii odwykowej od alkoholu w warunkach ambulatoryjnych. W przypadku, gdy nie podjęto by takiej terapii lub w przypadku jej przerwania, należy zobowiązać podejrzanego do terapii odwykowej od alkoholu w trybie stacjonarnym. Sąd wskazał, iż istotnie z opisanej opinii wynika, że badany nie jest chory psychicznie, ani upośledzony umysłowo. Niemniej jednak art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. nie określa katalogu schorzeń powodujących uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia osoby skierowanej, ani też nie zawiera sformułowań ograniczających możliwość skierowania na badania jedynie osoby chorej psychicznie lub upośledzonej umysłowo. Stąd wywody organu odwoławczego w tym zakresie uznano za mało przekonujące i stanowiące o błędnej wykładni powoływanego przepisu. Sąd za niezrozumiały uznał także pogląd Kolegium, że uzależnienie od alkoholu nie oznacza, że kierowca znajduje się w stanie nietrzeźwości. Niewątpliwie bowiem osoba uzależniona może prowadzić samochód pod wypływem alkoholu.

Sąd stanął na stanowisku, że dokonanej oceny oraz twierdzeń wynikających z opinii sądowo-psychiatrycznej nie może podważyć fakt, że R. B., jako maszynista pociągów pasażerskich, przechodził badania okresowe w wymagane w transporcie kolejowym. Dodatkowo wskazano, że z akt sprawy nie wynika w żaden sposób, aby lekarz prowadzący badania okresowe, a następnie wydający orzeczenie lekarskie z dnia 20 października 2017 r. dysponował informacjami na temat choroby alkoholowej badanego. Nie można również przesądzić jednoznacznie, czy w trakcie badań okresowych uczestnika postępowania lekarze dysponowali informacjami o chorobie alkoholowej wymienionego, stosunkiem do nałogu lub jakąkolwiek opinią psychiatryczną.

Sąd wskazał, że organ odwoławczy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie zobowiązany uwzględnić zaprezentowaną wykładnię przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Dodatkowo zaznaczono, że w gestii organu leży kwestia wyjaśnienia, czy lekarze przeprowadzający badania okresowe uczestnika postępowania dysponowali informacjami wskazującymi na chorobę alkoholową badanego oraz osobowość z cechami nieprawidłowości.

R. B. wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której podniósł zarzuty obejmujące:

1/ zarzut naruszenia § 11, § 12 ust. 1, 2, 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie licencji maszynisty z dnia 10 lutego 2014 r., poprzez jego nieuwzględnienie i w konsekwencji uznanie, iż z akt sprawy nie wynika w żaden sposób, aby lekarz (...) dysponował informacjami na temat choroby alkoholowej badanego, podczas gdy okoliczność ta wynika ze wskazanych wyżej przepisów nakładających na przeprowadzającego badanie lekarza dokonanie ustaleń także w kierunku substancji psychotropowych i nadużywania alkoholu;

2/ zarzut naruszenia art. 99 ust. 1 pkt. 2 lit. b u.k.p. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie że w niniejszej sprawie powinien on znaleźć zastosowanie, jedynie na podstawie wniosków opinii biegłych psychiatrów wydanych na potrzeby postępowania karnego, niemającego związku z prowadzeniem pojazdów pod wpływem alkoholu, przy założeniu iż wnioski te są wystarczające by skierować skarżącego na badania, w sytuacji gdy znajdująca się w aktach postępowania dokumentacja związana z badaniami przeprowadzonymi u skarżącego w związku z wykonywanym zawodem prowadzą do wniosku przeciwnego, w szczególności ze względu na wymogi jakie ciążą na przeprowadzającym badanie w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie licencji maszynisty z dnia 10 lutego 2014 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 września 2022 r. (sygn. akt I OSK 1672/19) oddalił skargę kasacyjną R. B., wskazując, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ujawnienie, iż osoba kierująca pojazdami jest uzależniona od alkoholu w stopniu wymagającym terapii odwykowej wypełnia przesłanki poważnej i uzasadnionej wątpliwości co do stanu zdrowia kierującego pojazdami. Uznał ponadto, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy opinia z 11 listopada 2017 r. wydana przez biegłych lekarzy psychiatrów na potrzeby postępowania karnego, była wystarczająca do przyjęcia, iż istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia R. B. jako kierowcy w rozumieniu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. W związku z tym zarzuty strony dotyczące naruszenia tego przepisu, jak i przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 10 lutego 2014 r. w sprawie licencji maszynisty, uznano za nieuzasadnione.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska R. B., aby przedłożone przez niego dokumenty podważały wyniki opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 11 listopada 2017 r. W tym zakresie wskazano, na przedłożone w toku postępowania administracyjnego przez R. B. zaświadczenie lekarskie z dnia 20 października 2017 r. stwierdzające, że wobec braku przeciwskazań zdrowotnych jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku starszego maszynisty oraz orzeczenie lekarskie z tej samej daty stwierdzające, że badany spełnia wymagania niezbędne do uzyskania świadectwa maszynisty oraz wobec braku przeciwwskazań zdrowotnych jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku maszynisty.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przeprowadzona w tej sprawie ocena dowodów przedłożonych przez skarżącego nie naruszała wskazanych w skardze przepisów rozporządzenia. Z akt sprawy nie wynika bowiem, na co zwrócił też uwagę Sąd pierwszej instancji, aby lekarz prowadzący badania okresowe, a następnie wydający orzeczenie lekarskie z dnia 20 października 2017 r. dysponował informacjami na temat choroby alkoholowej badanego, stosunkiem do nałogu lub jakąkolwiek opinią psychiatryczną. Jednocześnie zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie nie zachodziła konieczność wyjaśnienia tych kwestii przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył w tym zakresie, że zarówno zaświadczenie lekarskie, jak i orzeczenie lekarskie pochodzą z dnia 20 października 2017 r. i zostały wystawione przez tego samego lekarza. W zaświadczeniu lekarskim w miejscu uwag lekarza widnieje zaś zapis: "Ocena psychologiczna wydana dnia 21 października 2015 r. – wg przepisów". W tych okolicznościach, organ administracji nie mógł zlekceważyć pochodzącej z 11 listopada 2017 r. opinii sądowo-psychiatrycznej, w której stwierdzono zespół zależności alkoholowej i konieczność odbycia terapii odwykowej od alkoholu.

Oddalenie skargi kasacyjnej, spowodowało uprawomocnienie się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sygn. akt III SA/Gd 21/19, na mocy którego sprawa została przekazana Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Słupsku do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia 9 marca 2023 r. (nr SKO.474.84.2022) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku, utrzymało w mocy decyzję Starosty Chojnickiego z dnia 26 września 2018 r. (nr KT.5430.2.4.2018) o skierowaniu R. B. jako kierowcy na badania lekarskie.

W sprawie obszernie przedstawiono przebieg postępowania w sprawie, w tym powołano się na wydane w sprawie wyroki sądów administracyjnych obu instancji. Kolegium uwzględniło ocenę prawną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 lutego 2019 r. (sygn. akt III SA/Gd 21/19), której prawidłowość potwierdził wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2022 r. (sygn. akt I OSK 1672/19).

W uzasadnieniu wskazano, że zebrane w sprawie dowody zostały prawidłowo ocenione pod kątem możliwości sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń, co do stanu zdrowia skarżącego w związku ze stwierdzoną przez dwóch biegłych psychiatrów chorobą alkoholową. Wskazano, że oceny takiej nie może podważać fakt, że skarżący jako maszynista pociągów pasażerskich przechodził badania okresowe, w tym badanie w październiku 2017 r., a więc bezpośrednio przed wydaniem wskazanej opinii sądowo-psychiatrycznej. Wskazano, że w trakcie badań lekarz nie dysponował informacjami o tym, że R. B. cierpi na chorobę alkoholową, stosunkiem do nałogu lub jakąkolwiek opinią psychiatryczną. Wyjaśniono, że w wykonaniu wytycznych sądu pierwszej instancji organ zwrócił się do Kolejowej Medycyny Pracy w Bydgoszczy ze stosownym zapytaniem, to jest czy lekarz prowadzący badanie okresowe uczestnika postępowania dysponował informacjami wskazującymi na chorobę alkoholową badanego oraz osobowość z cechami nieprawidłowości. W odpowiedzi pismem z dnia 10 lutego 2023 r., pomiot ten wskazał, że "dokumentacja medyczna i psychologiczna, odnosząca się do wydanych w 2017 r. dla pana R. B. orzeczeń lekarskich nr [...] i [...] nie zawiera informacji wskazujących na stwierdzenie wówczas schorzeń lub zaburzeń, o których mowa w przedmiotowym piśmie".

R. B. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 9 marca 2023 r. (nr SKO.474.84.2022) w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

W skardze podniesiono następujące zarzuty:

1/ zarzut naruszenia art. 99 ust. 1 pkt. 2 lit. b u.k.p. poprzez wydanie decyzji wyłącznie na podstawie opinii sądowo-psychiatrycznej z listopada 2017 r. i błędnej oceny treści pisma Kolejowej Medycyny Pracy, przy pominięciu przedłożonych w toku postępowania administracyjnego przez skarżącego dowodów, z których w ocenie pełnomocnika strony wynika, że w tej sprawie nie sposób uznać, iż doszło do uprawdopodobnienia istnienia przesłanek koniecznych do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie;

2/ zarzut naruszenia art. 77 § 1 w zw. Z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako "k.p.a." poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny zebranych w sprawie dowodów, to jest dokonanie jej w sposób wybiórczy (z pominięciem dowodów przedłożonych przez stronę i wskazywanych przez nią okoliczności), wyciągnięcie błędnych wniosków z treści pisma Kolejowej Medycyny Pracy z dnia 10 lutego 2023 r., naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, przez błędne przyjęcie, że z opinii sądowo-psychiatrycznej wynikało zobowiązanie R. B. do odbycia terapii odwykowej, w sytuacji gdy zobowiązanie takie nie zostało sformułowane, a w ocenie pełnomocnika strony analiza całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że w sprawie brak jest uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy;

3/ zarzut dokonania błędnych ustaleń faktycznych, polegający na uznaniu, że w sprawie istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, determinujące skierowanie kierowcy na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Skarżący, jak konsekwentnie wskazuje od 2018 r., podtrzymał stanowisko, że w sprawie nie zebrano dowodów mogących dawać podstawy do zastrzeżeń, co do jego stanu zdrowia w zakresie w jakim zarzuca się mu chorobę alkoholową. W ocenie pełnomocnika strony, skarżący przedstawił w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy, że stan zdrowia skarżącego jako maszynisty jest regularnie badany i nie budzi zastrzeżeń. Jednocześnie skoro zgodnie z regulacjami obowiązującymi w zakładzie pracy skarżącego, gdzie każdy maszynista i kierownik pociągu jest poddawany badaniu stanu trzeźwości przed przystąpieniem do pracy, w ocenie pełnomocnika strony dowodzi to, że R. B. jest osobą, która nie ma jakichkolwiek problemów z alkoholem. Podkreślono, że postępowanie w sprawie trwa już 5 lat i przez ten czas skarżący - będąc zarówno kierowcą pojazdów samochodowych, jak i maszynistą pociągowym - nie dał w ocenie pełnomocnika strony, żadnych podstaw do uznania, że stanowi zagrożenie w ruchu drogowym, czy ruchu kolejowym.

Dla wykazania powyższego w ocenie pełnomocnika strony wzięte powinny być pod uwagę nie tylko dokumenty jakie przedłożono w toku postępowania administracyjnego w związku z badaniami przeprowadzonymi w październiku 2017 r., ale także kolejne dołączone do skargi, a wydawane wobec skarżącego jako maszynisty orzeczenia lekarskie z 2021 r. i 2022 r., dla wykazania rzeczywistego stanu zdrowia skarżącego, w tym jego zdrowia psychicznego. W tym zakresie pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie przez Sąd dowodów z dokumentów w postaci: orzeczenia lekarskiego z dnia 28 września 2021 r., nr [...], że R. B. spełnia wymagania niezbędne do zachowania ważności świadectwa maszynisty oraz wobec braku przeciwskazań zdrowotnych jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku maszynisty, orzeczenia lekarskiego z dnia 28 listopada 2022 r., że R. B. wobec braku przeciwskazań zdrowotnych jest zdolny do podjęcia pracy na stanowisku operatora wózka jezdniowego z mechanicznym napędem podnoszenia z wysięgnikiem, orzeczenia lekarskiego z dnia 2 grudnia 2022 r., że R. B. wobec braku przeciwskazań zdrowotnych jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku prowadzącego pojazdy kolejowe, oraz orzeczenia lekarskiego z dnia 2 grudnia 2022 r., że R. B. wobec braku przeciwskazań zdrowotnych jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku kierownika pociągu.

W ocenie pełnomocnika strony, udzielona przez Kolejową Medycynę Pracy w Bydgoszczy odpowiedź została niewłaściwie zinterpretowana, to jest że lekarz prowadzący badanie lekarskie w 2017 r. nie dysponował informacjami wskazującymi na chorobę alkoholową badanego oraz osobowość z cechami nieprawidłowości. W ocenie pełnomocnika strony z udzielonej odpowiedzi nie można wnioskować, że lekarz nie dysponował wiedzą we wskazanym zakresie, ani że okoliczności te nie były przedmiotem jego oceny. Ponownie odwołano się w tym zakresie do wyników przechodzonych przez skarżącego w latach 2017-2022 r. ww. badań okresowych, jako badań koniecznych dla zatrudnienia na stanowisku maszynisty. W ocenie pełnomocnika strony konieczne byłoby przy tym zwrócenie uwagi na zakres takich badań dotyczących maszynistów, wyszczególniony w § 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 marca 2011 r. w sprawie wpisu na listę podmiotów uprawnionych do przeprowadzania badań w celu sprawdzenia spełniania wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych, niezbędnych do uzyskania licencji oraz świadectwa maszynisty (Dz.U. z 2011 r., Nr 66, poz. 348, dopisek Sądu - akt uchylony z dniem 21 listopada 2014 r.). Badania te obejmują bowiem także badanie w kierunku substancji psychotropowych i nadużywania alkoholu, jeżeli istnieją wskazania. W ocenie pełnomocnika strony z samej treści przepisów prawa wynika zatem, że w ramach badania dla maszynistów oceniane są wszelkie aspekty istotne z punktu widzenia zachowania bezpieczeństwa w ruchu (w tym badania psychologiczne i zmierzające do ustalenia faktu chociażby nadużywania alkoholu).

W ocenie pełnomocnika strony Kolegium dokonało także błędnej interpretacji treści opinii sądowo-psychiatrycznej z listopada 2017 r., ponieważ postępowanie prowadzone przez Prokuraturę nie było związane z prowadzeniem pojazdu pod wpływem alkoholu i jest to w ocenie pełnomocnika strony skarżącej istotna różnica.

Pełnomocnik strony odnosząc się końcowo do wniosków dowodowych jakie złożył na etapie skargi, wskazał, że dokumenty te nie mogły być przedłożone wcześniej ponieważ "skarżący nie miał żadnej możliwości wzięcia aktywnego udziału w toczącym się ponownie przed SKO w Słupsku postępowaniu administracyjnym. Nie był na żadnym jego etapie informowany o jego przebiegu, czy możliwości wzięcia w nim udziału".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.

Przedmiotem skargi skarżący uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 lutego 2023 r. (nr SKO.474.82.2022), utrzymującą w mocy decyzję Starosty Chojnickiego z 26 września 2018 r. (nr KT.5430.2.4.2018) o skierowaniu skarżącego - jako kierowcy - na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Decyzję taką, w myśl art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a u.k.p. starosta wydaje z urzędu, na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do różnicy stanowisk stron, co do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i ustalonych w oparciu o ten materiał faktów.

W ocenie organów zebrany w sprawie materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do stwierdzenia wystąpienia przesłanek skierowania kierowcy na badania lekarskie, o których mowa w powołanym przepisie.

Natomiast w ocenie skarżącego, opinia sądowo-psychiatryczna z dnia 11 listopada 2017 r., w której rozpoznano względem skarżącego osobowość z cechami nieprawidłowości F60 oraz zespół zależności alkoholowej F10, takiej podstawy nie mogła stanowić, ponieważ jej treść skutecznie podważyły, w ocenie skarżącego, przełożone w toku postępowania dwa wystawione przez lekarza medycyny pracy dokumenty z dnia 20 października 2017 r. to jest: zaświadczenie lekarskie nr [...], w którym orzeczono, że R. B., zatrudniony w tamtym czasie na stanowisku starszego maszynisty pojazdów trakcyjnych, wobec braku przeciwskazań zdrowotnych był zdolny do wykonywania pracy na wyżej wymienionym stanowisku oraz orzeczenie lekarskie nr [...]., w którym wskazano, że R. B., ubiegający się o świadectwo maszynisty, spełnia wymagania niezbędne do uzyskania świadectwa maszynisty oraz wobec braku przeciwskazań zdrowotnych jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku maszynisty, gdzie kolejne badanie okresowe wyznaczono na dzień 20 października 2019 r.

Skarżący począwszy od 2018 r. stoi w tym zakresie na stanowisku, że nie jest osobą, która ma jakiekolwiek problemy z alkoholem, co każdorazowo w ocenie strony potwierdzają badania jakie przechodzi pracując na kolei.

Ponadto na obecnym etapie sprawy skarżący chciałby uzupełnienia materiału dowodowego, to jest dodatkowego przeprowadzenia przez Sąd dowodów z takich dokumentów jak: orzeczenie lekarskie z dnia 28 września 2021 r., nr [...], że skarżący spełnia wymagania niezbędne do zachowania ważności świadectwa maszynisty oraz wobec braku przeciwskazań zdrowotnych jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku maszynisty, orzeczenie lekarskie z dnia 28 listopada 2022 r., że wobec braku przeciwskazań zdrowotnych jest zdolny do podjęcia pracy na stanowisku operatora wózka jezdniowego z mechanicznym napędem podnoszenia z wysięgnikiem, orzeczenie lekarskie z dnia 2 grudnia 2022 r., że wobec braku przeciwskazań zdrowotnych jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku prowadzącego pojazdy kolejowe oraz orzeczenie lekarskie z dnia 2 grudnia 2022 r., że jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku kierownika pociągu. Skarżący zaznacza, że chciałby przeprowadzenia wskazanych dowodów na okoliczność jego faktycznego stanu zdrowia.

Odnosząc się do stanowiska, że wskazane dokumenty nie mogły być przedłożone w toku postępowania administracyjnego, Sąd wskazuje, że skarżący począwszy od 2018 r. jest niezmiennie reprezentowany przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika i w sprawie brak było jakichkolwiek przeszkód, aby po uzyskaniu przez pełnomocnika wiedzy o oddaleniu złożonej przez stronę skargi kasacyjnej, przedłożył Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Słupsku dodatkowe dokumenty do oceny w postępowaniu, jeżeli strona uznawała je za mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Uprawomocnienie się wyroku sądu pierwszej instancji w związku z treścią tego wyroku, standardowo spowodowało przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu. Niezależnie od tego, Sąd wskazuje, że wbrew ocenie pełnomocnika strony, stan faktyczny przedmiotowej sprawy na podstawie zebranego w postępowaniu materiału dowodowego został wyjaśniony w sposób wystarczający i w związku z tym nie ma potrzeby dodatkowego uzupełniania dowodów. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że zebrany materiał dowodowy potwierdził, że w przedmiotowej sprawie zaistniały uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy.

Istotne pozostaje, że kwestia możliwości podważenia wyników i treści opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 11 listopada 2017 r. przez dokumenty przedkładane przez stronę w toku postępowania administracyjnego, a dotyczące jej zatrudnienia na stanowisku maszynisty pociągów była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych w tej sprawie. Przedmiotem tej sprawy jest skierowanie kierowcy na badanie lekarskie, które wykluczy bądź potwierdzi istnienie przeciwskazań dla dalszego realizowania przez skarżącego uprawnień przyznanych mu jako kierowcy, a nie jako maszyniście. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, tym bardziej za pozostające za bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy należy uznać dokumenty z lat 2021-2022, które nie istniały ani w chwili wydania opinii-sądowo psychiatrycznej z listopada 2017 r., ani w chwili wydania decyzji przez organ pierwszej instancji w 2018 r. o skierowaniu kierowcy na badania, a które następnie nie zostały też w ogóle przełożone przez stronę w postępowaniu odwoławczym. Dostrzec przy tym należy, że nie wszystkie z tych dokumentów, których analizy domaga się obecnie pełnomocnik strony, w istocie dotyczą skarżącego jako maszynisty, ale wskazują na możliwość zajmowania przez skarżącego innych stanowisk w ramach pracy jaką wykonuje na kolei. Dotyczą bowiem m.in. stanowiska kierownika pociągu oraz stanowiska operatora wózka jezdniowego z mechanicznym napędem podnoszenia z wysięgnikiem.

Dla oceny sformułowanych obecnie przez pełnomocnika strony zarzutów istotne pozostaje, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże strony i sąd który je wydał.

Rozpoznając przedmiotową sprawę, Sąd był obowiązany wziąć pod uwagę i uwzględnić, że w jej toku został już wydany prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 lutego 2019 r. (sygn. akt III SA/Gd 21/19), którego prawidłowość potwierdził następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 września 2022 r. (sygn. akt I OSK 1672/19), oddalając skargę kasacyjną R. B.

Wskazany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 lutego 2019 r. (sygn. akt III SA/Gd 21/19) oddziałuje więc niewątpliwie na zakończone postępowanie administracyjne, ale także na postępowanie sądowe.

Dostrzec przy tym trzeba, że istota zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, która zainicjowała wydanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2022 r. (sygn. akt I OSK 1672/19) i treść zarzutów sformułowanych w obecnie rozpoznawanej skardze, ma swoje źródło w prezentowanym przez stronę począwszy od 2018 r. stanowisku, że skarżący nie jest osobą, którą można było ocenić w oparciu opinię sądowo-psychiatryczną z dnia 11 listopada 2017 r. jako osobę, co do której można sformułować jakiekolwiek zastrzeżenia co do jej stanu zdrowia, istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa w prowadzeniu samochodu.

W tym zakresie w toku postępowania administracyjnego skarżący powoływał się na okresowe badania lekarskie jakie pozytywnie przeszedł w październiku 2017 r. w związku z pracą na stanowisku maszynisty pociągów oraz wskazywał na stosowane w jego zakładzie pracy wobec maszynistów procedury bezpieczeństwa, polegające na badaniu trzeźwości przed przystąpieniem do pracy. Skarżący wskazuje, że dokonana w sprawie ocena dowodów była jednostronna, ponieważ organy nie wzięły pod uwagę dowodów w postaci przedłożonych przez skarżącego orzeczenia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego z 20 października 2017 r. W ocenie skarżącego błędnie także przyjęto, że podczas tych badań nie dokonano oceny pod kątem tego, czy skarżący ma problem za alkoholem. To bowiem, że lekarz nie dysponował informacjami nie oznacza, że nie dokonał badania pod tym kątem. Reasumując w ocenie skarżącego dokumentacja związana z badaniami przeprowadzonymi w związku z wykonywanym przez skarżącego zawodem powinna prowadzić do wniosku przeciwnego, to jest świadczy o braku zastrzeżeń co do zdrowia skarżącego, w szczególności ze względu na wymogi jakie ciążą na przeprowadzającym badanie w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 marca 2011 r. w sprawie wpisu na listę podmiotów uprawnionych do przeprowadzania badań w celu sprawdzenia spełniania wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych, niezbędnych do uzyskania licencji oraz świadectwa maszynisty (Dz.U. z 2011 r., Nr 66, poz. 348, dopisek Sądu: akt uchylony z dniem 21 listopada 2014 r.).

Wbrew stanowisku strony, zebrany w sprawie materiał dowodowy został oceniony w całokształcie i ze wzajemnym powiązaniu oraz z odniesieniu się do ww. argumentacji prezentowanej przez stronę. Wyciągnięte przez organy wnioski w zakresie oceny poszczególnych dowodów, w tym dowodów przedłożonych przez stronę są zdaniem Sądu w pełni uzasadnione i pozwoliły na ustalenie stanu faktycznego sprawy. Sąd nie uwzględnił w tym zakresie podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Okoliczność, że skarżący przeszedł w październiku 2017 r. badania okresowe wymagane dla maszynisty pociągów, nie mogło być w okolicznościach przedmiotowej sprawy poczytywane jako dowód, że skarżący nie miał problemów z alkoholem, które stwierdzono w opinii sądowo-psychiatrycznej z listopada 2017 r.

Oczekający w przedmiotowej sprawie Sąd w pełni podzielił w tym zakresie stanowisko wyrażone już na etapie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 lutego 2019 r. (sygn. akt III SA/Gd 21/19), i następnie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2022 r. (sygn. akt I OSK 1672/19). Odnosząc się do okoliczności przedmiotowej sprawy, w powołanych orzeczeniach jednoznacznie wskazano, że zespół zależności alkoholowej stwierdzony przez biegłych psychiatrów w ramach postępowania karnego uzasadniał sformułowanie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego. W obu wskazanych wyrokach odniesiono się także do znaczenia dowodów zgłoszonych w sprawie przez stronę dla podważenia wyników opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 11 listopada 2017 r.

Orzekający w przedmiotowej sprawie Sąd w pełni podziela wykładnię art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. przedstawioną w powołanych wyrokach i przyjmuje ją za własną. Sąd ocenia przy tym, że zaskarżona w przedmiotowej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 9 marca 2023 r. prawidłowo zrealizowała w tym zakresie wytyczne udzielone jej zgodnie z art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą w sprawie organy, których działanie, było przedmiotem zakażenia, a także sądy, chyba że przepisy uległy zmianie.

Uwzględniając wyniki postępowania dowodowego i stosując wskazaną organowi przez sąd administracyjny wykładnię prawa materialnego, w zaskarżonej decyzji prawidłowo w konsekwencji przyjęto, że względem skarżącego zaistniały podstawy do zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p.

Z przywołanego art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy nie wynika wprost, jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są wystarczające, by skierować go na przedmiotowe badanie. Mowa jest w nich bowiem tylko o tym, że muszą być one "uzasadnione". W orzecznictwie przyjmuje się, że przy interpretacji powyższej przesłanki należy mieć na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, czyli zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, a sformułowanie, że mają być "uzasadnione" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach.

Skierowanie na badania lekarskie ma na celu potwierdzenie, że w danym stanie zdrowotnym oznaczona osoba nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym. Stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu i od dyspozycji psychofizycznej kierowcy zależy bezpieczeństwo ruchu. Dla takiego bezpieczeństwa niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o takie uprawnienia, ale także w okresie późniejszym, kiedy tych uprawnień korzystają.

Stąd właściwy organ administracji, po otrzymaniu informacji, poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy, winien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, iż uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy. Sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza zatem przede wszystkim, iż winny być one oparte na wiarygodnych podstawach.

W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do okoliczności przedmiotowej sprawy wskazał, że za tego rodzaju wiarygodne postawy z pewnością można uznać opinię sądowo-psychiatryczną stwierdzającą u skarżącego zespół zależności alkoholowej z zaleceniem terapii odwykowej. Nie ma przy tym znaczenia, że opinia sądowo-psychiatryczna została wydana na potrzeby innego postępowania niż administracyjne.

Wbrew ocenie strony okoliczność, że postępowanie karne nie toczyło się w tym przypadku w związku z popełnieniem czynu zabronionego, który polegałby na kierowaniu pojazdem pod wpływem alkoholu, w ocenie Sądu także pozostaje bez wpływu dla oceny wiarygodności opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 11 listopada 2017 r., pod kątem tego jakie problemy ze zdrowiem zdiagnozowano u skarżącego, a które mogą wpływać na bezpieczeństwo uczestniczenia skarżącego w ruchu drogowym jako kierowcy. Istotne bowiem pozostaje zawarte w przedmiotowej opinii rozpoznanie dotyczące schorzeń stwierdzonych przez uprawnionych lekarzy u badanego. W tym zakresie biegli psychiatrzy przeprowadzili badanie i wywiad ze skarżącym, ocenili jego stan psychiczny i przedstawili wnioski opinii. Wskazano na uzależnienie od alkoholu w wywiadzie i bezkrytyczny stosunek skarżącego do nałogu. W zakresie dotyczącym alkoholu skarżący podał w wywiadzie, że "Zostało stwierdzone, że jestem uzależniony, nie wiem na jakiej podstawie to u mnie rozpoznano, byłem na terapii odwykowej w styczniu i lutym 2015 r., wczoraj piłem piwo. Nie upijam się, kaca nie miewam, nie piję ciągami". Odnośnie zarzucanego czynu skarżący podał w wywiadzie "Nie wszczynałem awantur, może czasem wyzywałem, czy krytykowałem żonę, może raz szarpnąłem, ale nie groziłem jej pozbawianiem życia, nie biłem pięściami po głowie, ona wtedy sama zaczęła". Biegli psychiatrzy rozpoznając zespół zależności alkoholowej w wywiadzie oraz osobowość z cechami nieprawidłowości ("kierowanie się głównie własnymi potrzebami, niska empatia, agresja słowna i czynna, brak poczucia winy i wstydu, brak lęku społecznego, obwinianie innych o własne błędy, nie wyciąganie wniosków z błędów i kar – sprawa karna za znęcanie) podkreślili, że w chwili wydawania przez nich opinii istniało wysokie prawdopodobieństwo ponownego popełnienia czynu zabronionego związanego z uzależnieniem skarżącego od alkoholu. Aby temu zapobiec wskazano, że "Należy – w razie nie zasądzenia kary pozbawiania wolności – zobowiązać podejrzanego do odbycia terapii odwykowej od alkoholu w warunkach ambulatoryjnych. W przypadku jej nie podjęcia lub przerwania zobowiązać podejrzanego do terapii odwykowej od alkoholu w trybie stacjonarnym, a w razie zasądzenia kary pozbawienia wolności podejrzany powinien odbywać ją w systemie terapeutycznego jej wykonywania dla osób uzależnionych od alkoholu (odbyć terapię odwykową od alkoholu w Zakładzie Karnym)".

W ocenie Sądu z akt sprawy nie wynika, aby lekarz prowadzący badania okresowe, a następnie wydający orzeczenie lekarskie z 20 października 2017 r. dysponował informacjami na temat choroby alkoholowej badanego, stosunkiem do nałogu lub jakąkolwiek opinią psychiatryczną. Wbrew ocenie strony skarżącej powyższego nie może podważyć treść uzyskanej na zapytanie organu odwoławczego od Kolejowej Medycyny Pracy w Bydgoszczy odpowiedzi z dnia 10 lutego 2023 r., gdzie wskazano, że "dokumentacja medyczna i psychologiczna, odnosząca się do wydanych w 2017 r. dla pana R. B. orzeczeń lekarskich nr [...] i [...] nie zawiera informacji wskazujących na stwierdzenie wówczas schorzeń lub zaburzeń, o których mowa w przedmiotowym piśmie". Niewątpliwie odpowiedzi tej nie można interpretować jako dowodu, że badania okresowe w 2017 r. wykluczyły chorobę alkoholową i nadużywanie alkoholu przez skarżącego, skoro finalnie skarżącemu wydano zaświadczenie o możliwości pracy na stanowisku maszynisty. Pomimo, że organ odwoławczy zbadał przedmiotową kwestię, ponieważ był do tego zobowiązany na mocy art. 153 p.p.s.a., dostrzec należy, że Naczelny Sąd Administracyjny ocenił w wyroku, że w istocie działanie takie w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie było potrzebne. Podkreślenia wymaga bowiem, że zarówno zaświadczenie lekarskie, jak i orzeczenie lekarskie przedłożone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego pochodzą z dnia 20 października 2017 r. i zostały wystawione przez tego samego lekarza. W zaświadczeniu lekarskim w miejscu uwag lekarza widnieje zapis: "Ocena psychologiczna wydana dnia 21 października 2015 r. – wg przepisów". W tych okolicznościach, organ administracji nie mógł zlekceważyć pochodzącej z 11 listopada 2017 r. opinii sądowo-psychiatrycznej, w której stwierdzono zespół zależności alkoholowej i konieczność odbycia terapii odwykowej od alkoholu. Tym bardziej jeżeli uwzględni się, że ocena psychologiczna z dnia 21 października 2015 r., na której oparto zaświadczenie lekarskie z dnia 20 października 2017 r., została wydana po odbyciu przez skarżącego terapii odwykowej w styczniu i lutym 2015 r. W tym zakresie orzekający w przedmiotowej sprawie Sąd w podziela zatem stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że rodzi to poważne wątpliwości, czy w zakresie badania psychologicznej przydatności zawodowej oraz w kierunku nadużywania alkoholu, wyniki badań okresowych skarżącego faktycznie odzwierciedlały stan jego zdrowia z października 2017 r. Dlatego też uznać należy, że przedłożone przez skarżącego zaświadczenie i orzeczenie lekarskie z 20 października 2017 r. nie stanowiły wystarczającej podstawy do podważenia wniosków wynikających z opinii sądowo-psychiatrycznej z 11 listopada 2017 r., która wskazywała na występowanie u strony osobowości z cechami nieprawidłowości oraz zespołu zależności alkoholowej wymagającej leczenia terapią odwykową. Pochodzenie przedmiotowej informacji od lekarzy specjalistów z zakresu psychiatrii czyni ją wystarczająco wiarygodną, aby powziąć uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia strony pod kątem możliwości kierowania pojazdami.

Dodatkowo wskazać należy, że powyższe rozważania w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego poczyniono uwzględniając odniesienie się do wskazywanych przez R. B., jako naruszonych, przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie licencji maszynisty z dnia 10 lutego 2014 r., które skarżący kasacyjne wskazał jako określające zakres badania przeprowadzanego względem maszynistów także w kierunku substancji psychotropowych i nadużywania alkoholu. W obecnie złożonej skardze R. B. formuje w tym zakresie analogiczne w istocie zarzuty, z tą różnicą, że odwołując się do przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 marca 2011 r. w sprawie wpisu na listę podmiotów uprawnionych do przeprowadzania badań w celu sprawdzenia spełniania wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych, niezbędnych do uzyskania licencji oraz świadectwa maszynisty. W oparciu o te przepisy pełnomocnik skarżącego wskazuje, że w zakresie badań obowiązujących maszynistów przewidziano na podstawie tych przepisów także badanie w kierunku substancji psychotropowych i nadużywania alkoholu, jeżeli istnieją wskazania. Istota zarzutu pełnomocnika skarżącego jest więc wciąż taka sama, to jest dąży do wykazania, że skoro w październiku 2017 r. przeprowadzono względem skarżącego badanie okresowe, to musiało ono być przeprowadzone także pod kątem nadużywania alkoholu przez skarżącego. Jak wskazano wyżej, twierdzenia skarżącego w tym zakresie, nie mogą jednak zanegować faktu, że w listopadzie 2017 r., a więc bezpośrednio po badaniu okresowym względem skarżącego wydano opinię sądowo-psychiatryczną, w której rozpoznano zespół zależności alkoholowej u skarżącego wraz ze wskazaniem, że choroba jest aktywna, może powodować popełnianie przez skarżącego czynów zabronionych prawem i wymaga określonego leczenia odwykowego. Wiarygodność wskazanej opinii, jako sporządzonej przez uprawnionych lekarzy, nie budzi zaś żadnych wątpliwości Sądu, tak w zakresie jej treści, jak i zawartych w niej wniosków. Orzekający w przedmiotowej prawie Sąd podzielił tym samym stanowisko wyrażone uprzednio w wyroku tutejszego Sądu z dnia 28 lutego 2019 r. (sygn. akt III SA/Gd 21/19), i następnie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2022 r. (sygn. akt I OSK 1672/19), że skarżący nie przedstawił w toku postępowania administracyjnego dowodów mogących podważyć wnioski tej opinii.

Skarżącemu wskazywano dodatkowo, że warunkiem uzyskania prawa jazdy jest m.in. uzyskanie orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W dacie wydawania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 9 marca 2023 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2022 r. poz. 2503 z późn. zm.). Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 10 tego rozporządzenia, w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie. Jak wynika z załącznika Nr 4 pkt 5 do rozporządzenia, w przypadku stwierdzenia u osoby badanej uzależnienia od alkoholu lub niemożności powstrzymania się od picia alkoholu i kierowania pojazdem lub uzależnienia od środków działających podobnie do alkoholu orzeka się istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zgodnie zaś z pkt 6 załącznika Nr 4 w przypadku stwierdzenia u osoby badanej uzależnienia w przeszłości od alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu można orzec brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, jeżeli osoba ta: 1/ udokumentuje co najmniej roczny okres abstynencji 2/ przedstawi opinię lekarza lub terapeuty prowadzącego leczenie odwykowe potwierdzającą leczenie i utrzymywanie abstynencji oraz poddaje się regularnym kontrolnym badaniom lekarskim.

Jak z powyższego wynika, w przypadku stwierdzenia uzależnienia od alkoholu istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, a tylko w szczególnych przypadkach istnieje możliwość orzeczenia braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami osoby uzależnionej. Skoro zatem w przypadku ubiegania się o prawo jazdy warunkiem jest badanie lekarskie, w trakcie którego lekarz zobowiązany jest stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie, to oczywiste jest, że w przypadku stwierdzenia uzależnienia od alkoholu u osoby posiadającej już prawo jazdy również konieczne jest przeprowadzenie badania lekarskiego. Dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest bowiem czuwanie nad tym, aby osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o takie uprawnienie, ale także w okresie późniejszym, kiedy z tych uprawnień korzystają.

Reasumując, ujawnienie, że osoba kierująca pojazdami jest uzależniona od alkoholu w stopniu wymagającym terapii odwykowej - a takie rozpoznanie i wnioski zawierała opinia sądowo-psychiatryczna z dnia 11 listopada 2017 r. - wypełnia przesłanki poważnej i uzasadnionej wątpliwości co do stanu zdrowia kierującego pojazdami. Orzekający w przedmiotowej sprawie Sąd ocenił, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy opinia z 11 listopada 2017 r. wydana przez biegłych lekarzy psychiatrów na potrzeby postępowania karnego, zasadnie została oceniona przez organy administracji jako wystarczająca do przyjęcia, iż istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego jako kierowcy w rozumieniu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p.

Ustawodawca dla skierowania na badanie lekarskie nie wymaga istnienia pewności co do występowania przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a jedynie ich prawdopodobieństwa, to znaczy oparcia na usprawiedliwionych podstawach, które w realiach rozpatrywanej w ocenie Sądu niewątpliwie wystąpiły.

Uzależnienie od alkoholu, stanowi istotny czynnik ryzyka dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Osoba uzależniona może prowadzić pojazd pod wpływem alkoholu, stwarzając tym samym zagrożenie dla zdrowia i życia uczestników ruchu drogowego, w tym także dla niej samej. Zagrożenie to niewątpliwie nasila się, gdy dana osoba, u której stwierdzono zespół zależności alkoholowej, nie pozostaje w abstynencji i jednocześnie neguje fakt istnienia swojego problemu z alkoholem oraz zasadność zarówno leczenia jakie już przeszła, jak i konieczność dalszej terapii odwykowej, której potrzeby nie dostrzega, pomimo wyrażonej w tym zakresie opinii dwóch biegłych psychiatrów w postępowaniu karnym. Podkreślenia wymaga, że skierowanie na badania lekarskie nie dotyczy tylko osób, które już kierowały pojazdem mechanicznym pod wypływem alkoholu. Ujawnienie przy okazji podejrzenia popełnienia innego rodzaju czynu zabronionego, że dana osoba jest uzależniona od alkoholu w stopniu wymagającym terapii odwykowej, wypełnia przesłanki poważnej i uzasadnionej wątpliwości co do stanu zdrowia kierującego pojazdami.

Końcowo ponownie należy podkreślić, że samo skierowanie na badania lekarskie nie przesądza jeszcze o tym, że skierowany na te badania kierowca nie będzie mógł prowadzić pojazdów mechanicznych. Dopiero przeprowadzone badania specjalistyczne mają bowiem ustalić stan jego zdrowia w kontekście bycia uczestnikiem ruchu drogowego z uwzględnieniem bezpieczeństwa ruchu drogowego. Ustaleń takich nie prowadzi się w toku postępowania administracyjnego. Skierowanie na badania kontrolne kierowcy ma charakter typowo prewencyjny. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało uprawnionym do tego lekarzom. Celem badań jest jedynie weryfikacja powziętych przez organ wątpliwości, a decyzja o skierowaniu na takie badania ma na celu ochronę zdrowia i życia uczestników ruchu drogowego.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.