Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 426/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 października 2024 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia 14 maja 2024 r. nr KO.801/90/24 w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z 14 maja 2024 r., nr KO.801/90/24, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach (dalej: "Kolegium", "SKO") utrzymało, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, własną decyzję z 3 kwietnia 2024 r., nr KO.801/54/24, odmawiającą uchylenia we wznowionym postępowaniu ostatecznej decyzji Kolegium z 31 sierpnia 2020 r., nr KO.801/131/20, na mocy której organ odmówił ustalenia T. D.(dalej: "Skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką L. D.

Decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z 31 sierpnia 2020 r., nr KO.801/131/20, Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Augustowa (dalej: "Burmistrz") z 7 lipca 2020 r., nr MOPS-ŚR-81275/1342/20/D123 w sprawie odmowy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – L. D. SKO, utrzymując w mocy ww. decyzję Burmistrza, wskazało, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, przy czym nie wykazano, ażeby jej małżonek – J. D. legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Prawomocnym wyrokiem z 8 grudnia 2020 r., II SA/Bk 741/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę na decyzję SKO z 31 sierpnia 2020 r. Sąd stwierdził m.in., że ewentualna zmiana okoliczności faktycznych w sprawie, tj. uzyskanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przez ojca, umożliwi wnioskodawczyni ponowne złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Następnie wnioskiem z 18 stycznia 2024 r. w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skarżąca zwróciła się do Burmistrza (podanie zostało przekazane SKO według właściwości w dniu 9 lutego 2024 r.) o wznowienie postępowania w omawianej sprawie, ponieważ - jak wskazała - wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody, nieznane organowi ustalającemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Skarżąca podała, że w dniu 21 grudnia 2023 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Suwałkach wydał decyzję nr PZ.8421.37.2023, w której stwierdził, że J. D. jest osobą z niepełnosprawnością znacznego stopnia z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, a jego niepełnosprawność istnieje od 65. roku życia, tj. od 2014 r. Data ta, w przekonaniu wnioskodawczym, decyduje o nabyciu prawa do ulg i świadczeń na podstawie przepisów odrębnych. Poza tym wskazała, że jej ojciec cierpi na chorobę psychiczną - jatrofobię, tj. paniczny strach przed lekarzami, wizytami w medycznych placówkach. Wyjaśniła, że jest to izolowana postać fobii, rodzaj zaburzeń nerwicowych, które wymagają pracy z psychiatrą i długiego leczenia. Choroba ta nie była znana przed uprawomocnieniem się decyzji, a uzasadniała unikanie przez J. D. wizyt u lekarzy, jak również stawienia się przed Powiatowym Zespołem ds. Orzekania o Niepełnosprawności.

Uzasadniając swój wniosek strona podała również, że 18 stycznia 2024 r. znaleziono kartę dotyczącą leczenia J. D. w Moskwie w latach 2007 - 2008, w której to zawarta jest informacja konsylium komisji lekarskiej przychodni o zakwalifikowaniu ojca do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe i skierowaniu go do Komisji w celu potwierdzenia opinii. Zdaniem Skarżącej powyższe dowodzi, że wskutek fobii J. D. ukrywał stan zdrowia, a co za tym idzie nie mógł dowieść niemożności zapewnienia opieki niepełnosprawnej żonie w postępowaniu zakończonym decyzją odmowną z 2020 r.

Postanowieniem z 11 marca 2024 r., nr KO.801/54/24, SKO wznowiło postępowanie zgodnie z żądaniem Skarżącej, uznając że wniosek o wznowienie postępowania pochodzi od osoby uprawnionej, która wskazała stosowną przesłankę wznowieniową, tj. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i jednocześnie dochowała miesięcznego terminu, określonego w art. 149 k.p.a.

Następnie decyzją z 3 kwietnia 2024 r., nr KO.801/54/24, Kolegium odmówiło uchylenia we wznowionym postępowaniu własnej decyzji z 31 sierpnia 2020 r.

Organ, po rozważaniach prawnych w zakresie wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazał, że uzyskanie dowodu w postaci orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności po wydaniu ostatecznej decyzji przesądza o braku możliwości wzruszenia decyzji Kolegium z 31 sierpnia 2020 r. Kolegium stwierdziło, że przepisy, na podstawie których orzekały organy w trybie zwyczajnym wykluczały możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostawała w związku małżeńskim, a jej małżonek nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. SKO przytoczyło treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r.) oraz fragment wyroku WSA w Białymstoku z dnia 8 grudnia 2020 r., II SA/Bk 741/20, zapadłego w sprawie Skarżącej. W ocenie Kolegium za fakt prawotwórczy należy uznać legitymowanie się przez małżonka osoby wymagającego opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ wyjaśnił przy tym, co oznacza znaczny stopień niepełnosprawności (art. 3 pkt 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Podkreślono także, że znaczny stopień niepełnosprawności danej osoby musi być ustalony w odpowiednim trybie i potwierdzony przez np. powiatowy zespół ds. orzekania o niepełnosprawności.

Następnie Kolegium wywiodło, że jeżeli kwestia tego, czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia musi być rozstrzygana orzeczeniem właściwego organu, to dolegliwości J. D. istniejące jeszcze w 2007 r. nie są okolicznością istotną. Podobnie SKO oceniło dokumenty pochodzące od organów Federacji Rosyjskiej, podkreślając że znaczny stopień niepełnosprawności musi być potwierdzony polskim dokumentem. Musi on także istnieć w dacie podejmowania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. Zdaniem Kolegium ww. wymogów nie spełnia przedłożone orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Suwałkach z dnia 21 grudnia 2023 r. nr PZ.8421.37.2023 zaliczające J. D. do znacznego stopnia niepełnosprawności, jako że dowód ten wytworzono po ostatecznym zakończeniu sprawy. Końcowo organ wskazał, że kluczowe jest, że sprawa ta została zakończona w 2020 r., kiedy to mąż osoby wymagającej opieki nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu ustawy. W ocenie SKO oznacza to brak podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji SKO z dnia 31 sierpnia 2020 r..

Pismem z 19 kwietnia 2024 r. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku wyjaśniła, że ona i jej rodzina zostali repatriowani do Polski z Mołdawii, a jej ojciec J. D. zamieszkiwał w Moskwie, ale urodził się na Syberii, gdzie stracił zdrowie. Po pobycie na Syberii zamieszkał w Mołdawii, gdzie nie mógł uzyskać orzeczenia o niepełnosprawności. Wskazała, że z uwagi na Covid-19 żaden z pracowników MOPS nie widział jej ojca, a więc nie mógł ocenić, czy może on uczynić zadość swemu obowiązkowi względem matki. Wyjaśniła, że ustalenia były oparte na rozmowach telefonicznych, a jej język polski wtedy był bardzo słaby zwłaszcza w terminologii medycznej. Ponadto, ze względu na Covid-19 i wojnę Rosji z Ukrainą i relacje z Polską, nie było możliwe odszukanie i dostarczenie dokumentów. We wniosku zarzuciła, że nie wzięto pod uwagę szeregu dokumentów medycznych z Mołdawii i Moskwy wskazujących na stan zdrowia jej ojca, a które były uwzględnione przez Sąd Okręgowy w Suwałkach w sprawach o ustalenie J. D. inwalidą wojennym po Syberii oraz o wysokości świadczenia emerytalnego. Uznanie przez SKO, że dokumenty od organów Federacji Rosyjskiej nie mogą być dowodem w sprawie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Końcowo dokonała sprostowania wniosku o wznowienie postępowania, w którym omyłkowo napisała w ostatnim akapicie, że "skierowano do komisji w celu potwierdzenia opinii", a to nie była opinia a orzeczenie komisji lekarskiej, która w 2008 r. orzekła znaczny stopień niepełnosprawności i niemożność samodzielnej egzystencji.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, opisaną na wstępie decyzją z 14 maja 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy własną decyzję z 3 kwietnia 2024 r.

Kolegium potwierdziło swoje stanowisko, że w sprawie nie zachodzą podstawy, o których mowa w 145 § 1 pkt 5 k.p.a. do uchylenia decyzji ostatecznej z 31 sierpnia 2020 r. W ocenie organu okoliczności oraz dowody wskazywane przez Skarżącą zarówno we wniosku o wznowienie, jak też wniosku o ponowne jego rozpatrzenie, wskazujące na stan zdrowia jej ojca J.D., nie miały wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. Zdaniem Kolegium uzyskanie dowodu w postaci orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności J. D. wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Suwałkach w dniu 21 grudnia 2023 r. nie potwierdziło, że w dacie wydania przez SKO decyzji, tj. 31 sierpnia 2020 r., posiadał on orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Orzeczenie, na które powołuje się Skarżąca stwierdza, że J. D. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności dopiero od 4 stycznia 2023 r. Jest to okoliczność co prawda nowa nieznana organowi, ale nie mająca wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie, gdyż okoliczność ta nie istniała w dniu wydania decyzji, tj. w dniu 31 sierpnia 2020 r., a powstała po wydaniu decyzji ostatecznej.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W skardze wyjaśnia, że przedstawiła bezsporne dowody, że jej ojciec J. D. legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności bezterminowo od lipca 2008 r. i na moment wydawania decyzji SKO z 31 sierpnia 2020 r. był niepełnosprawnym, a ta okoliczność nie była znana organowi. Jako dowód załączyła do skargi tłumaczenie wypisu z historii choroby. Wskazała również, że dowód pośredni stanowi orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Suwałkach, które od 21 grudnia 2023 r. decyduje o nabyciu niepełnosprawności i prawa do ulg i świadczeń od 2014 r. - z których jej ojciec nie korzystał. Skarżąca zarzuciła organowi nie wzięcie pod uwagę dowodu w postaci zaświadczenia lekarzy psychiatrów, w którym stwierdzono, że J. D. nie może opiekować się małżonką z uwagi na zły stan zdrowia, gdyż sam wymaga opieki i leczenia psychiatrycznego. Poza tym według Skarżącej pracownik socjalny podczas wywiadu miał obowiązek upewnić, się czy jej ojciec był w stanie opiekować się żoną, a skoro tego nie uczynił to wywiad nie został sporządzony rzetelnie, a to doprowadziło do wydania decyzji odmownej.

Następnie wskazała, że SKO postanowieniem z 11 marca 2024 r.

nr KO.801/54/24 analizując zgromadzony materiał dowodowy oraz biorąc pod uwagę unormowania prawne wznowiło postępowanie zakończone decyzją z 31 sierpnia 2020 r., a następnie w innym składzie orzekając w dniu 3 kwietnia 2024 r. z udziałem tego samego członka co 11 marca 2024 r., w wyniku wznowionego postępowania odmówiło uchylenia decyzji Kolegium z 31 sierpnia 2020 r., w tym swego postanowienia z 11 marca 2024 r. Według Skarżącej takie działania organu są sprzeczne i budzą wątpliwości, co do znajomości stanu faktycznego sprawy oraz naruszają prawo, a w szczególności art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 2 i 67 ust. 2 Konstytucji RP.

Końcowo zauważyła, że SKO nie uwzględniło, a co zostało podniesione w wyroku sądu z dnia 8 grudnia 2020 r. że "sytuacja rodziny jest dość nietypowa z uwagi na posiadany status repatriantów" wskazując, że repatriacja jej rodziny nastąpiła w 2019 r., a następnie wybuchła epidemia Covid-19, co uniemożliwiło jej udział w rozprawie w dniu 8 grudnia 2020 r. Wcześniej słabo posługiwała się językiem polskim i nie miała możliwości wyjazdu za granicę w celu dostarczenia materiałów dowodowych do sprawy. Poza tym odkryła, że tłumaczenie orzeczenia

z 2008 r. jest niedokładne, gdyż pominięte zostały kluczowe dla znaczenia dokumentu słowa, tj. "orzeczono i na stałe", dlatego z ostrożności procesowej zwróciła się do innego tłumacza, gdyż pierwszego tłumacza nie ma obecnie

w Polsce.

Na rozprawie w dniu 15 października 2024 r. Skarżąca wskazała, że późniejsze przedłożenie orzeczenia o niepełnosprawności ojca wynikało

z konieczności zebrania dokumentacji medycznej z różnych krajów, w których mieszkali rodzice. Podkreśliła, że są repatriantami i w latach 2019-2023 w zasadzie nie mieli środków do życia.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko oraz wniósł

o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jako niezasadna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja SKO z dnia 14 maja 2024 r. odmawiająca (po ponownym rozpatrzeniu sprawy) uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji ostatecznej tego organu z dnia 31 sierpnia 2020 r. dotyczącej odmowy przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką L. D.

Zaskarżona decyzja została wydana w trybie nadzwyczajnym - po złożeniu przez skarżącą wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Tak sformułowane żądanie zakreśliło przedmiot sprawy i granice jej rozpoznania w postępowaniu administracyjnym do kwestii zbadania powyższej podstawy wznowienia postępowania, pozostawiając poza zakresem kognicji organów inne okoliczności dotyczące postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 31 sierpnia 2020 r. Podkreślić bowiem należy, że organ administracji publicznej związany jest żądaniem zawartym w podaniu i nie może zmienić z urzędu jego kwalifikacji (wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1988 r., IV SA 35/88, PiŻ 1988, Nr 30, s.15). W konsekwencji i kognicja sądu ogranicza się tylko do zbadania legalności skarżonego rozstrzygnięcia, pomijając pozostałe zarzuty – skierowane do ostatecznej decyzji podjętej w dniu 31 sierpnia 2020 r.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową służącą weryfikacji decyzji ostatecznej, która stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ostatecznie zakończonej. Nie jest to jednak tryb, przy pomocy którego można wzruszyć ostateczną decyzję administracyjną w każdym przypadku. Podkreślić bowiem należy, że tryb wznowienia postępowania stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 k.p.a. i z tego powodu, może być stosowany jedynie w przypadkach ściśle określonych w ustawie oraz po spełnieniu opisanych tam warunków (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 8 sierpnia 2012 r., VII SA/Wa 198/12, dostępny w CBOSA). Przesłanki zaś wznowienia postępowania ustalone zostały w sposób wyczerpujący w art. 145 § 1, art. 145 a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Związane są one z kwalifikowaną wadliwością postępowania i dlatego skutkiem ich zaistnienia jest możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy w celu sprawdzenia, czy stwierdzona wada postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia.

Co istotne, omawiane postępowanie składa się z dwóch etapów. Pierwszy z nich polega na badaniu przez organ, który wydał decyzję w I instancji formalnych podstaw wznowienia, tj. czy wniosek o wznowienie wniosła strona w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i 145b § 1 k.p.a., czy dotyczy on decyzji ostatecznej oraz, czy został wniesiony w miesięcznym terminie określonym w art. 148 k.p.a. Pozytywne ustalenia w ww. zakresie uzasadniają wydanie, na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. - niepodlegającego odrębnemu zaskarżeniu - postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego, które stanowi podstawę do przeprowadzenia drugiego etapu postępowania wznowieniowego - co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, o czym stanowi art. 149 § 2 k.p.a.

Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania może zatem być wszczęte jedynie po uprzednim zweryfikowaniu dopuszczalności wznowienia, zaś wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania oznacza, że organ zmierza do merytorycznego rozpoznania sprawy, która może zakończyć się wyłącznie jednym z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 i 2 k.p.a. (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 16 maja 2018 r., II SA/Gd 51/18, Lex nr 2500085), tj.: uchyleniem decyzji dotychczasowej, w przypadku stwierdzenia istnienia podstaw do jej uchylenia i wydaniem nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.), odmową uchylenia decyzji dotychczasowej w przypadku stwierdzenia braku podstaw do jej uchylenia (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.) lub stwierdzeniem wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa wraz ze wskazaniem okoliczności, z powodu których nie uchylono tej decyzji, w przypadku gdy nie można jej uchylić na skutek okoliczności z art. 146 k.p.a. (art. 151 § 2 k.p.a.).

Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. zgodnie z którym organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a, lub art. 145b k.p.a. i wówczas nie dochodzi do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Stosownie do art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a we wznowionym postępowaniu organ powinien zatem w pierwszej kolejności zbadać, czy w sprawie rzeczywiście zaistniała wskazana jako podstawa wszczęcia postępowania przesłanka wznowienia.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się zatem do ustalenia, czy organy obu instancji zasadnie odmówiły w postępowaniu wznowieniowym, uchylenia ostatecznej decyzji SKO z 31 sierpnia 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wobec stwierdzenia braku istnienia przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Rozstrzygając kwestię wystąpienia w sprawie podstawy wznowienia, wskazać należy, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który decyzję wydał. W ramach określonej w tym przepisie podstawy wznowienia, niezależnymi od siebie i samoistnymi przesłankami wznowienia są nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody. Konieczne przy tym jest, aby istniały one w dacie wydania decyzji ostatecznej, nie były znane organowi w dniu jej wydania i ujawnione zostały dopiero po wydaniu decyzji. Muszą być one także istotne dla sprawy, a więc muszą dotyczyć sprawy i mieć znaczenie dla treści decyzji (charakter prawotwórczy z punktu widzenia zastosowanego przepisu prawa materialnego). Stąd w orzecznictwie wskazuje się, że zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga łącznego zaistnienia czterech wymogów: po pierwsze, aby ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody były istotne dla sprawy; po drugie, aby były one nowe; po trzecie, aby istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej; a po czwarte, aby nie były znane organowi, który wydał decyzję (por. m.in. wyrok NSA z 19 września 2017 r., II GSK 1418/17, CBOSA). Przez nowy istotny dowód lub nową istotną okoliczność dla sprawy, należy rozumieć dowód lub okoliczność, które mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (por. m.in. wyrok NSA z 26 kwietnia 2018 r., II OSK 1631/16, CBOSA; wyrok WSA w Krakowie z 7 kwietnia 2017 r., III SA/Kr 1549/16, Lex nr 2274649, wyrok NSA z 12 maja 2016 r., II OSK 2124/14 Lex nr 2083426). Niespełnienie któregokolwiek z warunków wskazanych wyżej powoduje, że określona okoliczność faktyczna lub dowód nie mogą stanowić podstawy do weryfikacji decyzji ostatecznej.

Ponadto, "nowe dowody" i "nowe okoliczności" muszą mieć charakter obiektywny, co oznacza, że ich ujawnienie nie daje podstaw do ustalania, czy i z jakich powodów nie były one znane organowi uprzednio. Jednocześnie taka "nowa, istotna okoliczność" musi istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie być znana organowi, który ją wydał. Przesłanka ta będzie miała zatem zastosowanie również w sytuacji, gdy dokument czy opinia powstały po wydaniu decyzji ostatecznej potwierdzi jednoznacznie istnienie przed jej wydaniem owych nowych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 maja 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2740/22 LEX nr 3606766; wyrok WSA w Gorzowie Wielkop. z 7 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Go 754/23 LEX nr 3697933).

Skarżąca we wniosku z dnia 18 stycznia 2024 r. o wznowienie postępowania powołała się na dowód w postaci orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Suwałkach z dnia 21 grudnia 2023 r. nr PZ.8421.37.2023, w którym stwierdzono, że J. D. jest osobą z niepełnosprawnością znacznego stopnia z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, a jego niepełnosprawność istnieje od 65. roku życia, tj. od 2014 r. Data ta, w przekonaniu Skarżącej, decyduje o nabyciu prawa do ulg i świadczeń na podstawie przepisów odrębnych. Poza tym wskazała, że jej ojciec cierpi na chorobę psychiczną - jatrofobię, tj. paniczny strach przed lekarzami, wizytami w medycznych placówkach. Choroba ta nie była znana przed uprawomocnieniem się decyzji, a uzasadniała unikanie przez J. D.wizyt u lekarzy, jak również stawienia się przed Powiatowym Zespołem ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Nadto uzasadniając swój wniosek wskazała, że 18 stycznia 2024 r. znaleziono kartę dotyczącą leczenia J. D. w Moskwie w latach 2007 - 2008, w której to zawarta jest informacja konsylium komisji lekarskiej przychodni o zakwalifikowaniu ojca do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe i skierowaniu go do Komisji w celu potwierdzenia opinii. Zdaniem Skarżącej powyższe dowodzi, że wskutek fobii J. D. ukrywał stan zdrowia, a co za tym idzie nie mógł dowieść niemożności zapewnienia opieki niepełnosprawnej żonie w postępowaniu zakończonym decyzją odmowną z 2020 r.

Odnosząc powołane przez Skarżącą przesłanki wznowienia do uwag poczynionych wyżej, podzielić należy stanowisko organów, że nie spełniają one wymogów, o których w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Przede wszystkim rację ma SKO, że uzyskanie dowodu w postaci orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności J. D. wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Suwałkach w dniu 21 grudnia 2023 r. nie potwierdza, że w dacie wydania przez SKO decyzji, tj. 31 sierpnia 2020 r. posiadał on orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Powyższe orzeczenie bezspornie bowiem wskazuje, że ustalony u J. D. znaczny stopniu niepełnosprawności datuje się od 4 stycznia 2023 r., a zatem już po ostatecznym zakończeniu sprawy, co nastąpiło w dniu 31 sierpnia 2020 r. Dokument ten w żadnym razie nie potwierdza zatem posiadania przez ojca Skarżącej orzeczenia o znaczy stopniu niepełnosprawności na datę orzekania, tj. na dzień 31 sierpnia 2020 r. Tymczasem zauważyć należy, że przepisy na podstawie których orzekały organy w trybie zwyczajnym wykluczały możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostawała w związku małżeńskim, a jej małżonek nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r.) stanowił, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zatem za fakt prawotwórczy mający wpływ na podejmowane rozstrzygnięcie w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy uznać legitymowanie się przez małżonka osoby wymagającego opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Trafnie przy tym wyjaśniło SKO, znaczny stopień niepełnosprawności oznacza: niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów, niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników (art. 3 pkt 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

A zatem podzielić należy stanowisko SKO, że przedłożone orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Suwałkach z dnia 21 grudnia 2023 r. zaliczające J. D. do znacznego stopnia niepełnosprawności nie spełnia omówionych wyżej wymogów, jako że potwierdzona okoliczność faktyczna - istnienie znacznego stopnia niepełnosprawności u J. D. od 4 stycznia 2023 r. jest okolicznością co prawda nową nieznaną organowi, ale nie mającą wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie, gdyż nie istniała w dniu wydania decyzji, tj. w dniu 31 sierpnia 2020 r., a powstała po wydaniu decyzji ostatecznej.

Z wyżej wskazanych względów także dowód w postaci przetłumaczonego rosyjskiego dokumentu medycznego nie mógł zostać uznany za orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, o którym mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Jak to już bowiem wyżej wskazano znaczny stopień niepełnosprawności danej osoby musi być ustalony w odpowiednim trybie i potwierdzony przez odpowiedni organ np. powiatowy zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Dokumenty pochodzące od organów Federacji Rosyjskiej nie spełniają tego wymogu.

Podobnie dowody w postaci opinii lekarzy psychiatrów nie mogły zostać wzięte pod uwagę, albowiem nie stanowią one orzeczenia wymaganego na tle ustawy o świadczeniach rodzinnych. Już niejako dodatkowo przypomnieć należy, że WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 8 grudnia 2020 r., II SA/Bk 741/20, zapadłym w sprawie skarżącej, wskazał że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być stosowany rozszerzająco, bowiem organy nie mają wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Stanowisko to Sąd w składzie obecnym w pełni podziela. Jedynie na marginesie tej sprawy zaakcentować należy, że w dniu 14 listopada 2022 r. w sprawie o sygn. akt I OPS 2/22 Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę następującej treści: "2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)".

Reasumując powyższe stwierdzić należy, że okoliczności faktyczne jak i dowody wskazywane przez Skarżącą zarówno we wniosku o wznowienie jak też wniosku o ponowne jego rozpatrzenie wskazujące na stan zdrowia jej ojca J. D. nie stanowią podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Brak przyczyn wznowienia postępowania określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. powoduje wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (por. wyrok NSA sygn. akt II SA 113/99 Lex nr 46255). Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. jest zaistnienie przesłanek z art. 145 § 1 i 145a § 1 k.p.a. (w tym wypadku określonych w pkt 5 art. 145 § 1). W wyroku z 9 stycznia 2001 r. sygn. akt I SA 1788/99 NSA przyjął, że uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia z wynikiem negatywnym - rażąco narusza zasadę trwałości decyzji oraz przepisy regulujące ten tryb postępowania - co prowadzi do wady takiej decyzji określonej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa (LEX nr 75514).

Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do wniosku, że w zaistniałym stanie faktycznym nie nastąpiło naruszenie powołanych w skardze przepisów prawa, w tym w zakresie składu orzekającego w postępowaniu wznowieniowy. Sąd podziela w pełni argumentację wyrażoną w tej kwestii przez SKO w odpowiedzi na skargę, wskazując, że skład SKO w postępowaniu wznowieniowym odpowiada prawu i został ukształtowany po wyłączeniu osób, które brały udział w postepowaniu zakończonym decyzja ostateczną. A zatem wszystkie podniesione zarzuty, okazały się niezasadne. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z tych też powodów sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r. poz. 935).