Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2549/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 2 , art144
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 114
journal: Dz.U. 2023 poz 900
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędzia WSA Artur Kuś, Asesor WSA Aneta Żak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w G. na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 4 września 2023 r. znak: DKOPP-WOKO.4028.6.2022.MT w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Ministra Edukacji Narodowej na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w G. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Edukacji i Nauki (dalej jako: MEN) zaskarżonym postanowieniem z 4 września 2023 r. znak: DKOPP-WOKO.4028.6.2022.MT, po rozpatrzeniu zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Śląskiego Kuratora Oświaty z 16 września 2022 r. znak: DK-BB.557.7.158.2021 o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia na podstawie art. 114 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900 ze zm.), dalej jako: p.o., postanowień Statutu Zespołu [...] oraz odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: k.p.a., uchylił ww. postanowienie Śląskiego Kuratora Oświaty i umorzył w całości postępowanie pierwszej instancji.

Uzasadnienie to zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

W dniu 28 października 2021 r. do Śląskiego Kuratora Oświaty (dalej jako: ŚKO) wpłynął wniosek Stowarzyszenia [...] obejmujący następujące żądania: 1) przeprowadzenia kontroli legalności Statutu Zespołu [...]w ramach sprawowanego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.o. nadzoru pedagogicznego; 2) wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia na podstawie art. 114 p.o. sprzecznych z prawem postanowień Statutu, 3) dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu oraz 4) wydania Dyrektorowi Szkoły zaleceń co do dostosowania Statutu do wymogów prawa.

Stowarzyszenie pismem z 7 grudnia 2021 r. wniosło do MEN ponaglenie na bezczynność organu I instancji. MEN postanowieniem z 6 września 2022 r. stwierdził, że ŚKO dopuścił się bezczynności w zakresie sposobu rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia dotyczącego przeprowadzenia kontroli legalności Statutu Zespołu [...], która nie miała charakteru rażącego, oraz zobowiązał ŚKO do rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia w sprawie wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego uchylenia sprzecznych z prawem postanowień Statutu Zespołu [...]w terminie 14 dni od dnia otrzymania postanowienia.

Postanowieniem z 16 września 2022 r. ŚKO na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego uchylenia sprzecznych z prawem przepisów Statutu Zespołu [...]oraz dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału w tym postępowaniu. W jego uzasadnieniu organ wyjaśnił, że odstąpił od wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 114 p.o., gdyż na skutek podjętych przez niego czynności nadzorczych Rada Pedagogiczna Zespołu [...] dostosowała postanowienia Statutu do obowiązujących przepisów prawa. Dyrektor Zespołu [...] przekazał Kuratorowi uchwałę Rady Pedagogicznej z [...] grudnia 2021 r. w sprawie wprowadzenia zmian w statucie i, jak stwierdził, ŚKO, aktualnie żadne postanowienie tego Statutu nie jest sprzeczne z prawem. W tych okolicznościach, jak wyjaśnił organ, wszczęcie postępowania dotyczącego uchylenia sprzecznych z prawem postanowień Statusu uznać należało za bezprzedmiotowe.

Zażalenie na postanowienie ŚKO z 16 września 2022 r. do MEN wniosło Stowarzyszenie [...] żądając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Stowarzyszenie podniosło, że rozstrzygnięcie w sprawie wniosku organizacji społecznej o wszczęcie postępowania oraz dopuszczenie do udziału w nim powinno nastąpić w oparciu o kryteria określone w art. 31 § 1 k.p.a., tj. zgodności z celami statutowymi organizacji oraz z interesem społecznym, zaś ŚKO do powyższych kryteriów w ogóle się nie odniósł. W związku z tym Stowarzyszenie wskazało, że za konieczne uznaje wydanie przez organ II instancji rozstrzygnięcia kasatoryjnego na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 k.p.a.

W wyniku rozpatrzenia tego zażalenia, opisanym na wstępie postanowieniem z 4 września 2023 r. MEN uchylił postanowienie organu I instancji i umorzył w całości postępowanie pierwszej instancji. Organ wyjaśnił, że takie rozstrzygnięcie podyktowane było uwzględnieniem wyroku WSA w Warszawie z 22 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1587/22 w odniesieniu do którego, po dokonaniu ponownej analizy dotychczasowej praktyki, Minister postanowił odstąpić od wydawania postanowienia rozpoznającego wniosek składany przez organizację społeczną w trybie art. 31 § 1 k.p.a. Jak wyjaśnił, doszedł bowiem do przekonania, że w takim przypadku nie należy wydawać postanowienia. W nawiązaniu do treści art. 114 p.o. oraz ww. wyroku wydanego w sprawie II SA/Wa 1587/22 MEN stwierdził, że możliwość kontroli treści statutu szkoły przysługuje tylko kuratorowi oświaty (a w przypadku szkół i placówek artystycznych - dyrektorowi specjalistycznej jednostki nadzoru), a wszczęcie postępowania w przedmiocie kontroli treści statutu szkoły następuje zawsze z urzędu. Skierowanie do Kuratora przez Stowarzyszenie wniosku o wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia na podstawie art. 114 p.o. sprzecznych z prawem postanowień Statutu nie obligowało zatem Kuratora do wykonania tego żądania, ponieważ art. 114 p.o. nie przewiduje wszczęcia postępowania na wniosek. MEN stwierdził w związku z powyższym, że skoro Kuratorowi Oświaty, jako organowi sprawującemu nadzór pedagogiczny nad szkołą, zostały przypisane kompetencje do podjęcia czynności związanych z kontrolą statutu szkoły, w tym postępowania administracyjnego skutkującego wydaniem decyzji dotyczącej statutu, to organ ten nie mógł sobie samemu odmówić wszczęcia postępowania. MEN podniósł, że wniosek osoby trzeciej nie wszczyna automatycznie postępowania w sprawie uchylenia statutu i nie nadaje osobie, która wnosi o zbadanie statutu szkoły, charakteru strony jakiegokolwiek postępowania przed kuratorem oświaty. Wszczęcie postępowania w przedmiocie kontroli treści statutu szkoły (placówki) publicznej następuje zawsze z urzędu. Przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być jedynie decyzja wydana w wyniku wszczętego z urzędu przez kuratora oświaty, na podstawie art. 114 p.o., postępowania w przedmiocie kontroli treści statutu szkoły, a skargę na tę decyzję może wnieść strona, którą jest organ, który statut nadał lub uchwalił. Ten ograniczony w zakresie podstaw wszczęcia, stron postępowania oraz kontroli sądowej tryb postępowania w sprawie zgodności z prawem treści statutu wynika z faktu, że statut szkoły stanowi prawo wewnętrzne (zakładowe) i - choć ma normatywny charakter - nie jest źródłem powszechnie obowiązujących norm prawa administracyjnego. Z tych względów postanowienie ŚKO o odmowie wszczęcia postępowania MEN uznał za wadliwe.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie MEN z 4 września 2023 r. wniosło Stowarzyszenia [...], zaskarżając je w całości i podnosząc w niej zarzuty naruszenia: 1) art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej jako: p.p.s.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez niezastosowanie się do wiążącej oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 21 września 2022 r. sygn. akt III SAB/Gl 213/22; 2) art. 138 § 1 pkt 2 in fine w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez orzeczenie o uchyleniu postanowienia pierwszoinstancyjnego oraz umorzeniu postępowania pierwszej instancji w całości w sytuacji, gdy nie zachodziły ku temu podstawy.

Mając na uwadze powołane zarzuty, skarżące Stowarzyszenie wniosło o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Śląskiego Kuratora Oświaty z 16 września 2022 r., 2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, 3) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie podniosło, że powołany przez MEN wyrok WSA w Warszawie z 22 grudnia 2022 r. sygn. II SA/Wa 1587/22 jest nieprawomocny, a ponadto został wydany w innej sprawie, w związku z czym nie wiązał organu w tej sprawie. W niniejszej sprawie organy były natomiast związane oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 21 września 2022 r. III SAB/Gl 213/22, w którym Sąd stwierdził, że ŚKO dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia o wszczęcie postępowania oraz dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony oraz zobowiązał ŚKO do załatwienia wniosku. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, iż do postępowania określonego w art. 114 p.o. znajduje zastosowanie art. 31 k.p.a., jak również że "rozstrzygnięcie w przedmiocie wszczęcia postępowania (albo odmowy wszczęcia), jak również dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w nim (albo odmowy dopuszczenia) winno przybrać formę postanowienia, które w przedmiotowej sprawie do dnia wniesienia skargi nie zostało wydane". W tym stanie rzeczy za całkowicie bezpodstawne skarżący uznał stanowisko Ministra, wedle którego w przypadku składania przez organizacje społeczne w trybie art. 31 § 1 k.p.a. wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego określonego w art. 114 p.o. "nie należy wydawać postanowienia", na którym opierało się zaskarżone rozstrzygnięcie organu II instancji.

W odpowiedzi na skargę MEN podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Zaskarżone postanowienie narusza art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 oraz art. 31 § 1 i 2 k.p.a., jak również art. 153 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie organy procedowały na skutek wniosku skarżącego Stowarzyszenia z dnia 28 października 2021 r., złożonego w trybie art. 31 k.p.a. i obejmującego żądanie wszczęcia przez ŚKO z urzędu postępowania, o którym mowa w art. 114 p.o. oraz dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu.

Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Zgodnie z art. 31 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. W świetle powołanych przepisów nie może budzić żadnych wątpliwości, że wszczęcie postępowania z inicjatywy organizacji społecznej korzystającej z instytucji przewidzianej w art. 31 k.p.a. zawsze następuje z urzędu, skoro instytucja uregulowana ww. przepisami dotyczy przypadków, w których stowarzyszenie domaga się wszczęcia i/lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie cudzej ("w sprawie dotyczącej innej osoby"), nie posiadając w niej własnego interesu prawnego. Jak się trafnie wskazuje w piśmiennictwie, mamy tu do czynienia ze szczególną konstrukcją prawną: wszczęcie postępowania następuje z urzędu, a jednocześnie na wniosek organizacji społecznej, gdy spełnione zostaną przesłanki określone w art. 31 § 1 in fine k.p.a. Uzasadnione jest to tym, że uznanie żądania organizacji społecznej, jako podmiotu niereprezentującego własnego interesu prawnego, wymaga procesowego rozstrzygnięcia organu administracyjnego. Organizacja społeczna może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania administracyjnego jedynie wtedy, gdy organ będzie mógł podjąć takie postępowanie z urzędu (zob. System prawa administracyjnego procesowego, red. G. Łaszczyca, A. Matan, Zakres przedmiotowy i podmiotowy postępowania administracyjnego ogólnego, tom II, część I, Warszawa 2018, str. 653).

Nie stoi zatem na przeszkodzie do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej okoliczność, że dane postępowanie może być wszczęte wyłącznie z urzędu, tak jak ma to miejsce w przypadku postępowania prowadzonego przez właściwego kuratora oświaty na podstawie art. 114 p.o. Wyrażając przeciwne stanowisko, oparte, jak słusznie podnosi skarżący, w sposób nieuprawniony na stanowisku wyrażonym w wyroku z 22 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1587/22, MEN pomija istotę instytucji uregulowanej w art. 31 k.p.a., którego przepisy wskazują na to, że ustawodawca wyraźnie zakłada możliwość wszczęcia postępowania z urzędu na uprawniony wniosek złożony w tym trybie przez organizację społeczną spełniającą przesłanki określone w art. 31 § 1 k.p.a. Stanowisko organu II instancji, negujące a priori konieczność wypowiedzenia się przez organ, do którego wpłynął wniosek oparty na art. 31 k.p.a. co do tego wniosku w formie procesowej postanowienia całkowicie zarazem ignoruje regulację przyjętą w art. 31 § 2 k.p.a. Należy stwierdzić, że o ile stanowisko Ministra sprowadzające się do twierdzenia, iż jeśli postępowanie administracyjne może być wszczęte wyłącznie z urzędu, to wniosek podmiotu obejmujący żądanie wszczęcia postępowania z urzędu nie wymaga odniesienia się do niego w formie procesowej postanowienia, może zostać zaakceptowane w przypadku, gdy z tego rodzaju żądaniem wystąpiła osoba fizyczna, o tyle uznać należy je za niezasadne w przypadku wniosku stowarzyszenia opartego na podstawie art. 31 k.p.a. W przypadku wniosku osoby fizycznej domagającej się wszczęcia postępowania z urzędu można bowiem w sposób uprawniony przyjąć, że skoro wszczęcie postępowania z urzędu jest prawem, a nie obowiązkiem organu, a więc domeną organu wykonywaną ostatecznie i bezpośrednio z jego inicjatywy (choć możliwe jest zewnętrzne zainspirowanie postępowania), to żaden z przepisów k.p.a. nie daje możliwości wyegzekwowania od organu inicjatywy w tym zakresie (zob. przykładowo wyrok NSA z 23 lutego 2022 r. I OSK 919/19). W tego rodzaju przypadkach nie będzie więc obarczone, co do zasady, błędem, uznanie, że organ nie musi wypowiedzieć się odnośnie do takiego wniosku w formie procesowej postanowienia. Inaczej jednakże się rzecz ma w przypadku, z którym organy miały do czynienia w rozpoznawanej sprawie, tj. wobec wniesienia do organu przez stowarzyszenie podania opartego o normę art. 31 k.p.a., w sprawie którego przepisy k.p.a. wiążąco określają sposób jego procedowania.

Ponadto, przyjąć należy, że żądanie organizacji społecznej dotyczące wszczęcia postępowania z urzędu i/lub dopuszczenia organizacji do udziału w tym postępowaniu jest dopuszczalne w każdym jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym, o ile przepisy prawa materialnego możliwości takiej nie wyłączają (czego przykładem jest art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /t.j. Dz.U.2023 poz. 682/, wyłączający stosowanie art. 31 k.p.a. w sprawach o wydanie pozwolenia na budowę) lub nie regulują jej odrębnie na zasadzie lex specialis (zob. art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko /t.j. Dz.U. z 2023 poz. 1094/). Na gruncie przepisów prawa oświatowego brak jest jednakże takiego wyłączenia. Przepis art. 31 k.p.a. stosuje się także w przypadku postępowań administracyjnych szczególnych, jeśli nie zawierają one odrębnej regulacji w tym zakresie (System, op. cit., str. 446).

Jeśli się dodatkowo zważy, że organizacje społeczne uczestniczą z woli ustawodawcy w postępowaniu administracyjnym ze względu na potrzebę zapewnienia większej ochrony wartościom ponadjednostkowym, grupowym (zob. A. Skóra [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. M. Karpiuka, P. Krzykowskiego, A. Skóry, Olsztyn 2020, t. I., str. 170), to nie może budzić zasadniczych wątpliwości, że założenie to wpisuje się w cele postępowania, w ramach którego kurator oświaty na podstawie art. 114 p.o. uprawniony jest poddać kontroli statut publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub placówki albo niektóre jego postanowienia pod kątem ewentualnej ich sprzeczności z prawem.

Zgodnie z art. 114 p.o., kurator oświaty, a w przypadku szkół i placówek artystycznych - dyrektor specjalistycznej jednostki nadzoru, o której mowa w art. 53 ust. 1, może uchylić statut publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub placówki albo niektóre jego postanowienia, jeżeli są sprzeczne z prawem. Organowi, który nadał lub uchwalił statut, od decyzji kuratora oświaty, a w przypadku szkół i placówek artystycznych - dyrektora specjalistycznej jednostki nadzoru, o której mowa w art. 53 ust. 1, przysługuje odwołanie odpowiednio do ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania albo ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Brzmienie tego przepisu każe uznać, że decyzja wydana na podstawie ww. przepisu w postępowaniu wszczętym przez organ nadzoru z urzędu jest decyzją wydaną w postępowaniu administracyjnym, o którym mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., którego jedyną stroną jest organ, który statut nadał lub uchwalił (co na gruncie innych regulacji materialnoprawnych nie jest jednakże sytuacją wyjątkową). Jest to więc postępowanie w sprawie innej osoby, tj. organu, który statut nadał lub uchwalił, jako podmiotu legitymowanego do brania udziału w tym postępowaniu jako jego strona, w którym organizacja społeczna nie ma własnego interesu prawnego. Specyfika tego postępowania, jako postępowania wszczynanego wyłącznie z urzędu, nie daje jednakże podstaw do wywodzenia, jak czyni to Minister, że stosowanie w nim art. 31 k.p.a. jest wyłączone.

Powyższe wnioski tut. Sądu odpowiadają wnioskom, jakie w powołanej przez skarżącego sprawie zakończonej wyrokiem z 21 września 2022 r. sygn. III SAB/Gl 213/22 wyprowadził WSA w Gliwicach w postępowaniu dotyczącym bezczynności ŚKO w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego Stowarzyszenia z 28 października 2021 r. o wszczęcie postępowania w sprawie uchylenia statutu, również przyjmując, że do postępowania określonego w art. 114 p.o. znajdują zastosowanie przepisy k.p.a., w tym przepisy art. 31, a w konsekwencji stwierdzając, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w nim powinno przybrać formę postanowienia, zgodnie z art. 31 § 2 k.p.a. Ma rację skarżący twierdząc, że oceną prawną wyrażoną przez WSA w Gliwicach w ww. sprawie Śląski Kurator Oświaty był związany na zasadzie wynikającej z art. 153 p.p.s.a. W związku z tym stwierdzić należy, że nieuwzględniające jej stanowisko MEN, prowadzące go uchylenia postanowienia ŚKO jako wydanego na gruncie art. 31 k.p.a. "niepotrzebnie", należy uznać za wadliwe również i z powyżej wskazanego względu.

Konsekwencją przyjętych przez Sąd wniosków musi być, po pierwsze, stwierdzenie, że wskazane przez MEN przyczyny uchylenia postanowienia ŚKO i umorzenia postępowania przed tym organem okazały się nieprawidłowe, co doprowadziło do wadliwego rozpoznania sprawy przez organ zażaleniowy, a po drugie, że prawidłowe odniesienie się do wniosku skarżącego z 28 października 2021 r. wymagało od organów oceny zaistnienia przesłanek z art. 31 ust. 1 k.p.a. Tego rodzaju oceny zasadności wniosku Stowarzyszenia MEN nie dokonał, opierając się na błędnym założeniu, że jest to w tej sprawie zbędne. Mając jednak na względzie, że stanowisko organu II instancji zostało w postępowaniu sądowym skutecznie podważone, w toku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister zobowiązany będzie, w celu zachowania zasady dwuinstancyjności postępowania, poddać ocenie przez pryzmat przesłanek z art. 31 ust. 1 k.p.a. prawidłowość stanowiska przyjętego przez ŚKO w wydanym na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. postanowieniu z 16 września 2022 r. W tym zakresie Minister ponownie rozpatrujący zażalenie zobowiązany będzie mieć na uwadze, że uwzględnienie wniosku Stowarzyszenia z 28 października 2021 r. może mieć miejsce wyłącznie wówczas, gdy zostanie stwierdzone, że obie przesłanki z art. 31 ust. 1 k.p.a. są spełnione łącznie, jak i mieć na względzie, iż przesłanki te muszą być wykładane ściśle, gdyż udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie może służyć wyłącznie partykularnym interesom samej organizacji społecznej, ani nie może prowadzić do naruszenia sfery prywatności stron postępowania poprzez nadmierne poszerzenie kręgu jego uczestników. Przyjąć też należy, że interes społeczny, który ma przemawiać za wszczęciem konkretnego postępowania z urzędu na podstawie art. 31 § 1 k.p.a. może przemawiać za wszczęciem postępowania m.in. wtedy, gdy organ administracyjny ma wiedzę co do naruszenia przepisów prawa i kompetencję do wszczęcia z urzędu postępowania, a mimo to nie wszczyna postępowania celem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem (zob. wyrok NSA z 17 kwietnia 2019 r., II OSK 1380/17, LEX nr 2676334). W kontekście ostatnio powołanego stanowiska orzeczniczego, które tut. Sąd w całości aprobuje i przyjmuje za własne, Minister oceni, czy dokonane przez organ I instancji w ramach posiadanych przez ten organ kompetencji nadzorczych ustalenie, iż Rada Pedagogiczna Zespołu [...] uchwałą z dnia [...] grudnia 2021 r. dokonała zmian w Statucie, usuwając stan sprzeczności jego postanowień z prawem, może uzasadniać przyjęcie, że za uwzględnieniem wniosku Stowarzyszenia nie przemawia żaden istotny interes społeczny (art. 31 ust. 1 in fine k.p.a.), co w konsekwencji prowadzić musiałoby do utrzymania w mocy postanowienia ŚKO.

Jedynie na marginesie powyższych uwag zauważyć należy, że w sytuacji, gdy ŚKO wydał postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia na podstawie art. 114 p.o. postanowień Statutu Zespołu [...], co skutkowało niewszczęciem postępowania administracyjnego we wskazanej sprawie, zasadnicze wątpliwości budzić musi powód przyjęcia przez MEN, iż zaskarżone postanowienie, niezależnie od uchylenia postanowienia organu I instancji, powinno prowadzić do "umorzenia postępowania pierwszej instancji". Taka forma rozstrzygnięcia może być zastosowana wyłącznie, gdy organ odwoławczy stwierdzi bezprzedmiotowość postępowania, niemniej wnioskowi takiemu będzie towarzyszyć równoczesne ustalenie, że postępowanie to pozostaje w toku, który to warunek w rozważanym przez MEN przypadku niewątpliwie nie został spełniony.

Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 120 p.p.s.a., gdyż przedmiotem skargi było postanowienie, o którym stanowi przepis art. 119 pkt 3 tejże ustawy.