Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 200/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 200/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 kwietnia 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 23 kwietnia 2023 r., sprawy ze skargi M.P., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, z dnia 28 grudnia 2022 r. nr SKO.EA/418/102/2022, w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną, , , uchyla zaskarżone postanowienie.,


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 28 grudnia 2022 r., nr SKO.EA/418/102/2022 utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 15 czerwca 2022 r., nr EW-01.3160.2.10.2022.MP w przedmiocie oddalenia skargi M.P. (dalej: "zobowiązana", "skarżąca") na czynność egzekucyjną - zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. z dnia 28 marca 2022 r., nr EW-02.3160.13534.2022.ŁW w Banku [...] S.A. z dnia 28 marca 2022 r., nr EW-02.3160.13539.2022.ŁW oraz w Banku [...] S.A. z dnia 28 marca 2022 r., nr EW-02.3160.13541.2022.ŁW z powodu braku podstaw do zakwestionowania zaskarżonej czynności egzekucyjnej oraz w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji wskazanych powyżej rachunków bankowych, zajętych na podstawie wskazanych powyżej zawiadomień.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 22 kwietnia 2022 r. zobowiązana złożyła pismo zakwalifikowane przez organu I instancji, jako skarga na czynności egzekucyjne - zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. z dnia 28 marca 2022 r., nr EW-02.3160.13534.2022.ŁW, w Banku [...]S.A. z dnia 28 marca 2022 r., nr EW-02.3160.13539.2022.ŁW oraz w Banku [...] S.A. z dnia 28.03.2022 r., nr EW-02.3160.13541.2022.ŁW.

Organ I instancji w postanowieniu z dnia 15 czerwca 2022 r. opisał przebieg postępowania wyjaśniającego i wskazał na brak podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie spod egzekucji zajętych rachunków bankowych.

Na powyższe postanowienie zobowiązana w ustawowym terminie złożyła zażalenie. Ww. uznała, że prowadzone postępowanie egzekucyjne łamie przepisy prawa. Wskazała na swój stan zdrowia, bolącą nogę i związane z tym trudności w chodzeniu. Żaląca podniosła także, iż na skutek zajęcia rachunków bankowych nie może korzystać z płatności elektronicznych. Wniosła też o umorzenie wszelkich zaległości podatkowych i odblokowanie rachunków.

Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, organ II instancji wydał postanowienie z dnia 28 grudnia 2022 r., o którym mowa na wstępie. W uzasadnieniu powołano się m.in. na treść art. 54 § 2, § 3, § 4, § 5, art. 80 § 1, § 3, art. 81 § 4, § 5, art. 7 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2022 r., poz. 479, dalej: "u.p.e.a."). Następnie podano, że organ egzekucyjny zastosował środek wskazany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie należności pieniężnych - egzekucję z wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, zastosowano zatem dopuszczalny środek egzekucyjny. W sprawie ustalono, iż w dniu 28 marca 2022 r. organ egzekucyjny doręczył zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego do Banku [...] S.A. nr EW-02.3160.13534.2022.ŁW, do Banku [...] S.A. nr EW-02.3160.13539.2022.ŁW oraz do Banku [...] S.A. nr EW-02.3160.13541.2022.ŁW i wezwał te Banki, aby nie dokonywały wypłat z rachunku bankowego, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, przekazały zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności, objętej wskazanym tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny zawiadomił o dokonanym zajęciu ww. zobowiązaną, doręczając jej w dniu 15 kwietnia 2022 r. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. W ocenie organu, wobec ww. została skutecznie wszczęta egzekucja administracyjna. Kolegium nie podzieliło zarzutów skargi w kwestii zastosowania względem ww. zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Powołano się na wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1069/14 i wywiedziono, że zastosowany w sprawie środek egzekucyjny nie może być kwalifikowany, jako zbyt uciążliwy i dolegliwy. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym, zobowiązana nie przedstawiła, mimo wezwań kierowanych do niej przez organ I instancji, żadnego uzasadnienia w zakresie ewentualnego zwolnienia spod egzekucji zajętych rachunków bankowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżąca podniosła, że na jej rachunki bankowe wpływały wyłącznie zasiłki socjalne niepodlegające egzekucji. Choć jest osobą niepełnosprawną i niezamożną, to jest też człowiekiem i w obecnych czasach konto bankowe jest konieczne do normalnego życia. Dalej skarżąca podała, że: "Pazerni i bezduszni urzędnicy UM Wydziału Podatków i Opłat zabrali mi nawet zwrot nadpłaty z Zakładu Energetycznego i świadczenie socjalne. Takie zachowanie jest sprzeczne z ludzkimi obyczajami. Nie stać mnie na obrońcę z wyboru, pomimo to łudzę się nadzieją, że spotkam sprawiedliwość i uczciwość w dalszym rozpatrzeniu tej sprawy".

W świetle powyższego skarżąca wniosła o: "uchylenie zaskarżonych decyzji wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji".

W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodniesione w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie, zaistniały zatem warunki do jej rozpoznania w trybie uproszczonym.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji, przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych przepisów, Sąd uznał, że zawiera ono wady, powodujące konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. W konsekwencji skarga M.P. zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 grudnia 2022 r., nr SKO.EA/418/102/2022, którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 15 czerwca 2022r., nr EW-01.3160.2.10.2022.MP w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną - zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. z dnia 28 marca 2022 r., nr EW-02.3160.13534.2022.ŁW w Banku [...] S.A. z dnia 28 marca 2022 r., nr EW-02.3160.13539.2022.ŁW oraz w Banku [...] S.A. z dnia 28 marca 2022 r., nr EW-02.3160.13541.2022.ŁW z powodu braku podstaw do zakwestionowania zaskarżonej czynności egzekucyjnej oraz w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji wskazanych powyżej rachunków bankowych, zajętych na podstawie wskazanych powyżej zawiadomień.

Rozpocząć należy od wskazania, że brak ustalenia istotnych w sprawie okoliczności, można zakwalifikować pod brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji uniemożliwia ocenę zasadności zarzutów skarżącej. Dopiero prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i wyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych, pozwala na dokonanie właściwej subsumpcji normy prawa materialnego pod prawidłowo ustalony stan faktyczny.

W tym miejscu wymaga wskazania, że zgodnie z treścią art. 7 k.p.a., regulującego zasadę prawdy obiektywnej w toku postępowania, organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Rozwinięciem tej zasady jest przepis art. 77 § 1 tej ustawy, w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z zasady tej wynikają dla organu podatkowego dwie istotne powinności, po pierwsze zebrania materiału dowodowego niezbędnego dla podjęcia rozstrzygnięcia, po drugie jego wnikliwego rozpatrzenia.

Dokonując tych czynności, organy administracji muszą kierować się regułami wynikającymi z art. 80 k.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Przy tym, w każdym postępowaniu, realizując zasadę czynnego w nim udziału, strona takiego postępowania może inicjować przeprowadzenie dowodów, które w jej przekonaniu służą dokonaniu niezbędnych w sprawie ustaleń. Stosownie do treści art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

Wspomnieć również trzeba, że organ prowadząc postępowanie administracyjne jest obowiązany realizować zasadę zaufania, bowiem zgodnie z treścią art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Mając na uwadze powyższe regulacje prawne, wskazać należy na istotny element stanu faktycznego badanej sprawy – mianowicie w dniu 22 kwietnia 2022 r. skarżąca złożyła do organu pismo zatytułowane: "Zarzut i zażalenie na czynności egzekucyjne (prowadzone w związku z zaległością podatkową)".

Z uwagi na wątpliwości organu egzekucyjnego, co do charakteru pisma, złożonego przez skarżącą, Prezydent Miasta Krakowa w dniu 9 maja 2022 r., wezwał skarżącą do sprecyzowania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania – jakiego rodzaju środek odwoławczy, czy innego rodzaju wniosek składa skarżąca. Ponadto, organ poinformował skarżącą, że nieusunięcie wskazanego wyżej braku w wyznaczonym siedmiodniowym terminie, spowoduje zakwalifikowanie pisma, jako skarga na czynności egzekucyjne, zgodnie z art. 54 u.p.e.a.

Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 30 maja 2022 r., po dwukrotnej awizacji w dniach: 16 maja 2022 r. oraz 24 maja 2022 r., zgodnie z art. 44 k.p.a., w trybie doręczenia zastępczego.

Powyższe okoliczności faktyczne sprawy wskazują na brak jednoznacznej odpowiedzi skarżącej, co do charakteru pisma i jej żądania. Pismo skarżącej z dnia 22 kwietnia 2022 r. zatytułowane: "Zarzut i zażalenie na czynności egzekucyjne (prowadzone w związku z zaległością podatkową)" ma o tyle istotne znaczenie, że jest w gruncie rzeczy pismem inicjującym postępowanie w sprawie, a wola i żądanie skarżącej w tym zakresie ma niebagatelne znaczenie dla procedowania przez organy.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że już na wstępnym etapie rozstrzygania, pojawił się w sprawie spór i wątpliwość, co do charakteru pisma i żądania strony, a organy administracji publicznej nie mogą za stronę decydować, co stanowi podstawę jej żądania i samodzielnie kwalifikować pisma strony do danej instytucji prawnej, uregulowanej w przepisach.

Z akt sprawy wynika, że organ nie przeprowadził dokładnej analizy pisma skarżącej, inicjującego postępowanie w sprawie, a zakwalifikował go samodzielnie, jako skarga na czynności egzekucyjne. Takie działanie organu nie mogło zostać zaakceptowane przez Sąd, jako prawidłowe i stanowiące podstawę, aby sprawie nadać bieg merytoryczny.

Na gruncie badanej sprawy nie można także tracić z pola widzenia, że wezwanie organu z dnia 9 maja 2022 r., skierowane do skarżącej, a dotyczące sprecyzowania, jakiego rodzaju środek odwoławczy, czy innego rodzaju wniosek składa skarżąca – zostało doręczone skarżącej w trybie doręczenia zastępczego, w dniu 30 maja 2022 r., po dwukrotnej awizacji w dniach: 16 maja 2022 r. oraz 24 maja 2022 r.

W świetle woli strony, co do zakwalifikowania jej pisma z dnia 22 kwietnia 2022 r. samodzielnie przez organ - zauważyć również trzeba, że w aktach administracyjnych brak było zażalenia strony na postanowienie organu I instancji. Dopiero w toku postępowania przed tut. Sądem, zwrócono się do SKO w Krakowie o uzupełnienie akt administracyjnych sprawy, poprzez doręczenie zażalenia strony na postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 15 czerwca 2022 r.

Prowadząc postępowanie bez podjęcia skutecznej próby uzyskania informacji bezpośrednio od skarżącej, co do charakteru złożonego pisma, które w gruncie rzeczy było pismem inicjującym postępowanie w sprawie, przy uwzględnieniu, że wola i żądanie skarżącej w tym zakresie miało niebagatelne (wręcz podstawowe) znaczenie dla procedowania - organ doprowadził do sytuacji, w której podjął rozstrzygnięcie, samodzielnie kwalifikując pismo strony, bez zweryfikowania, co tak naprawdę było jej wolą i na czym oparła ona swoje żądanie.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie wskazane i omówione zastrzeżenia. W pierwszej kolejności powinien zwrócić się do skarżącej o sprecyzowanie żądania, uzyskując od niej konkretną odpowiedź i na podstawie jasnego żądania strony podjąć rozstrzygnięcie w sprawie.

Wobec tak stwierdzonych naruszeń procesowych, odnoszenie się do kwestii prawidłowości zastosowania regulacji materialnych, byłoby przedwczesne.

Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., tj. z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.