Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 385/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 3, art. 134, art. 145, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: Art. 2, art. 20, art. 22, art. 24, art. 26
journal: Dz.U. 2015 poz 520
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.
article: Par. 10, par. 12
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 31 stycznia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie ewidencji gruntów skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 31 stycznia 2017 r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania skarżącej B. L. od decyzji Starosty z [...] 2016r., znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: pismem z 18 sierpnia 20016 r. skarżąca wystąpiła do Starosty o aktualizację operatu ewidencyjnego, prowadzonego dla obrębu ewidencyjnego G, w części dotyczącej działek o numerach nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] - celem wyodrębnienia z nich części gruntu odpowiadającej parceli pgr. [...] objętej księgą wieczystą [...] Sądu Rejonowego, będącej m.in. współwłasnością skarżącej.

Decyzją z [...] 2016 r., znak: [...], Starosta odmówił aktualizacji operatu ewidencyjnego w żądanym zakresie.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła skarżąca, podnosząc w nim naruszenie art. 7, art. 77, art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Rozpatrując powyższe odwołanie organ odwoławczy podniósł, że w księdze wieczystej nr [...] wpisana jest dawna parcela gruntowa [...] położona w G stanowiąca współwłasność między innymi skarżącej (w 3/256 częściach). Powyższe oznaczenie nieruchomości jest od 1970 roku nieobowiązujące, gdyż wówczas zastąpiono dotychczas obowiązującą ewidencję gruntów dla gm. kat. Miasto G, opartą na mapach katastru austriackiego wykonanych w skali 1:2880, nową ewidencją gruntów i budynków w skali 1:2000. Została ona ogłoszona obwieszczeniem Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej (Dz. Urz. Rady Narodowej Nr 14, poz. 106 z dnia 30 grudnia 1970 r.). Nową ewidencję gruntów założono na podstawie obowiązujących wówczas przepisów dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 6, poz. 32) oraz zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. z 1969 r., Nr 11, poz. 98).

Organ odwoławczy podniósł, że od tej pory przestała obowiązywać mapa katastralna w skali 1:2880 oraz oznaczenia i powierzchnie parcel uwidocznione w dotychczasowych rejestrach katastralnych (protokołach parcelowych). Materiały te stanowią obecnie jedynie dokumenty archiwalne. Porównanie archiwalnej mapy katastralnej w skali 1:2880 z mapą ewidencyjną potwierdza ustalenia dokonane przez Starostę, że podczas prac związanych z założeniem nowej ewidencji gruntów części parceli gruntowej l. kat. [...] zostały włączone do działek ewidencyjnych: nr [...] (obecnie [...]), nr [...], nr [...] , nr [...] (obecnie [...]) i nr [...].

Organ podniósł nadto, iż w toku postępowania ustalono, że kompleksowe uregulowanie własności gospodarstw rolnych, przeprowadzone na terenie G na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 r., nr 27, poz. 250) nastąpiło w oparciu o dane zawarte w powyższym operacie ewidencji gruntów obręb G. Przedmiot uwłaszczeń stanowiły zatem działki ewidencyjne. Działka nr [...] o pow. 0,7654 ha została objęta Aktem Własności Ziemi nr [....]4 wydanym przez Naczelnika Powiatu 3 czerwca 1974 r. na rzecz M. S., c. T. i H. Na podstawie tego Aktu Własności Ziemi dla działki nr [...] założono księgę wieczystą KW Nr [...]. Powyższe zapisy są zgodne z wpisami w jedn. rej. [...] rejestru ewidencji gruntów i budynków prowadzonego dla obrębu Miasto G. Działka nr [...] objęta jest księgą wieczystą KW Nr [...]. W dziale II tej księgi ujawnieni są jako współwłaściciele: M. P., córka E. i S. i A. P., syn J. i Z. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w ¼ części, M. D., córka E. i M. w ¼ części, A. D., córka J. i M. w ¼ części, R. D., syn E. i M. w ¼ części. Powyższe zapisy są zgodne z zapisami w operacie ewidencyjnym. Działka nr [...] powstała z podziału działki nr [...] o pow. 0,4687 ha, objętej Aktem Własności Ziemi nr [...] wydanym przez Naczelnika Miasta G 9 stycznia 1977 r. na rzecz M. D., córki J. i E. Na podstawie powyższego Aktu Własności Ziemi dla działki nr [...] założono wówczas księgę wieczystą KW Nr [...]. Działka nr [...] o pow. 0,2807 ha została objęta Aktem Własności Ziemi nr [...] wydanym przez Naczelnika Powiatu 24 października 1975 r. na rzecz B. L., córki S. i L. Na podstawie powyższego Aktu Własności Ziemi dla działki nr [...] założono księgę wieczystą KW Nr [...]. Powyższe zapisy są zgodne z wpisami w jedn. rej. [...] rejestru ewidencji gruntów i budynków prowadzonego dla obrębu Miasto G. Działka nr [...] o pow. 0,1738 ha została objęta Aktem Własności Ziemi nr [...] wydanym przez Naczelnika Miasta G 10 lutego 1977r. na rzecz S. O., syna P. i Z. oraz jego żony O., córki F. i M. Na podstawie powyższego Aktu Własności Ziemi dla działki nr [...] założono księgę wieczystą KW Nr [...]. Następnie działka na podstawie umowy sprzedaży została odłączona do nowej księgi wieczystej [...]. W dziale II tej księgi jako właściciele ujawnieni są: A. P., córka M. i H. oraz D. P., syn J. i T., na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. Powyższe zapisy są zgodne z wpisami w jedn. rej. [...] rejestru ewidencji gruntów i budynków prowadzonego dla obrębu Miasto G. Działka nr [...] o pow. 0,8032 ha objęta jest księgą wieczystą KW Nr [...]. W dziale II tej księgi jako właściciele ujawnieni są: B. G., córka C. i M. oraz R. G., syn S. i G. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. Powyższe zapisy są zgodne z wpisami w jedn. rej. [...] rejestru ewidencji gruntów i budynków prowadzonego dla obrębu Miasto G. Działka nr [...] powstała z podziału działki nr [...]. Dla działki nr [...] nie wydano aktu własności ziemi.

Organ odwoławczy podniósł, iż podstawą nabycia prawa własności działek nr [...], nr [...], nr [...] (obecnie [...]) i nr [...] były akty własności ziemi wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250). Zgodnie z art. 1 powyższej ustawy nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych i znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy w samoistnym posiadaniu rolników stają się z mocy samego prawa własnością tych rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku. Rolnicy, którzy do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy posiadają nieruchomości jako samoistni posiadacze nieprzerwanie od lat pięciu, stają się z mocy samego prawa właścicielami tych nieruchomości, chociażby nie zachodziły warunki określone w ust. 1. Jeżeli jednak uzyskali posiadanie w złej wierze, nabycie własności następuje tylko wtedy, gdy posiadanie trwało co najmniej przez lat dziesięć.

Zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Postępowanie administracyjne toczące się w ww. sprawach podlega umorzeniu.

Organ odwoławczy podniósł, że powyższe oznacza, że nie jest możliwe wszczęcie i prowadzenie w trybie administracyjnym postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej na podstawie ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nie budzi zaś wątpliwości, że to ta właśnie ustawa stanowiła podstawę dla wydania przedmiotowego aktu własności ziemi.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca żąda regulacji stanu prawnego działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] polegającej na wyodrębnieniu z nich parceli katastralnej l. kat. 1287, która objęta jest księgą wieczystą [...]. Wydzielenie nieruchomości połączonych w działce ewidencyjnej, w trybie ewidencyjnym, możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy działka ewidencyjna narusza przepis § 9 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym "Działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą Unii granicznych". Zdaniem organu odwoławczego działki objęte niniejszym postępowaniem w pełni powyższą definicję realizują, stanowią bowiem obszary gruntów określone liniami granicznymi, położone w obrębie G, a ich stan prawny jest uregulowany i jednorodny, co potwierdzają nie tylko odpisy ksiąg wieczystych zawarte w aktach sprawy, ale przede wszystkim dla działek: nr [....], nr [...], nr [....] i nr [...] (za wyjątkiem działki nr [...]) akty własności ziemi (wymienione powyżej).

W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zachodzą więc okoliczności pozwalające na wyodrębnienie parceli gruntowej l. kat. [...] obj. księgą wieczystą nr [...] w trybie ewidencyjnym. Wiązałoby się to bowiem z rozstrzyganiem organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków o prawie własności do nieruchomości. Tymczasem organ ten nie posiada takich uprawnień. Ewidencja gruntów i budynków jest rejestrem informacji o gruntach, budynkach, lokalach oraz ich właścicielach, o czym stanowi przepis art. 20 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Organ dodał, że stan ewidencyjny w zakresie działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] jest aktualny w rozumieniu § 44 pkt 2 rozporządzenia, to jest zgodny z dokumentami i materiałami źródłowymi dostępnymi dla organu i w związku z tym nie wymaga dokonywania zmian. Organ odwoławczy nie zaprzeczył, że przedmiotowa parcela l. kat. [...] weszła w skład działek nr [...], nr [...], nr [...], [...] i nr [...], co było wynikiem założenia ewidencji gruntów i budynków i powstawania wówczas działek ewidencyjnych zgodnie ze stanem władania na gruncie. O niezgodności stanu ewidencyjnego ze stanem prawnym powstających działek ewidencyjnych (parcele objęte księgami wieczystymi) ówcześni właściciele mogli zgłaszać w trakcie zakładania operatu ewidencyjnego, czyli w 1970 r. Nadto organ podkreślił, że akty własności ziemi wydawane były przez organy administracyjne do kwietnia 1982 r. (po wejściu w życie ustawy z dnia 26.03.1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81), ale zainteresowane osoby dysponowały jeszcze okresem ponad 10 lat na podjęcie stosownych kroków prawnych do ich podważenia w drodze postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji Starosty z [...] 2016r. dotyczących naruszenia przez organ zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a zwłaszcza przepisów art. 7, art. 77, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., mających istotny wpływ na wynik sprawy, organ odwoławczy nie podzielił w tym zakresie stanowiska skarżącej.

Zdaniem organu odwoławczego okoliczności istotne dla niniejszego postępowania, to jest ustalenie braku podstaw do aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obręb G jednostki ewidencyjnej Miasto G w przedmiocie działek ewidencyjnych: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] zostały dostatecznie wyjaśnione. W powyższym kontekście nie są zasadne zarzuty odwołującej dotyczące konieczności przeprowadzenia dodatkowych dowodów w sprawie.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła skarżąca B. L., która zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy:

art. 7 k.p.a. - poprzez zaniechanie podjęcia czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy,

art. 77 k.p.a. - poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie,

art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - poprzez brak wyczerpującego i jednoznacznego uzasadnienia decyzji, a w szczególności pominięcie okoliczności, dlaczego część gruntu pgr [...] stanowiącego własność m.in. skarżącej została włączona do działek ewidencyjnych [...], [...], [...], [...],[...]. Organy administracji ograniczyły się jedynie do opisania tej okoliczności i wskazały, że zmiany te faktycznie nie zostały wykazane, a gdyby były, to wówczas grunt pgr [...] nie figurowałby w księdze wieczystej nr [...].

Ponadto skarżąca zaskarżanej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 20 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r., poz. 1629 z ze zm.) oraz § 9, § 44 pkt 2, § 12 ust. 1, § 45, rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2016 r. poz. 1034 ze zm.) poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i błędne przyjęcie, jakoby w niniejszej sprawie nie zachodziła konieczność aktualizacji danych w ewidencji gruntów, gdzie w istocie już samo stwierdzenie zaistnienia działek niejednorodnych prawnie rodzi uprawnienie do rozdziału ciał niejednorodnych prawnie właśnie w trybie aktualizacji.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji z powodu wskazanych naruszeń, które jej zdaniem miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca wskazała, że porównując mapę katastralną z obowiązującą mapą ewidencyjną stwierdzić należy, iż parcelę gruntową [...] stanowiąca drogę, dla której prowadzona jest księga wieczysta [...], której współwłaścicielem jest między innymi B. L., włączono do działek przyległych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...].

Aktualnie po dokonanych podziałach wyżej wymienionych działek pgr l. kat. [...] objęta jest przez działki nr [...], [...], [...], [...], [...]. Działka nr [...], do której m.in. została włączona pgr [...] powstała z parceli [...], [...] i części parceli [...]. Jednakże w trakcie zmiany oznaczenia parcelowego na działki ewidencyjne w wykazie synchronizacyjnym pominięto parcelę [...]. Działka nr [...] została wpisana do KW [...] i ulegała kolejnym podziałom:

- operatem nr [...] działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] i nr [...],

- operatem nr [...] działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] i nr [...],

- operatem nr [...] działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] i nr [...],

- operatem KERG [...] działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] i nr [...].

Skarżąca wskazała, że w wyniku dokonanych podziałów można stwierdzić, że część pgr [...] jest aktualnie włączona do działki nr [...], ponieważ poszczególne wydzielane działki budowlane nie zawierały w swoich granicach pasa drogi gruntowej stanowiącej pgr [...].

Kolejną działką, do której została włączona parcela [...] jest działka nr [...], która operatem podziału KERG [...] podzieliła się na działki nr [...], [...], [...], [...], [...].

W wyniku dokonanych podziałów można stwierdzić, że część parceli [...] jest obecnie włączona do działki nr [...], ponieważ poszczególne działki budowlane nie zawierały w swoich granicach pasa drogi gruntowej stanowiącej właśnie parcelę [...].

Skarżąca wskazała, że w sprawie niniejszej chodzi o określaną w praktyce instytucję tzw. doprowadzenia stanu ewidencyjnego do stanu zgodnego z hipotecznym z uwagi na to, że wykazy zmian zawarte w opracowaniach geodezyjnych już ujawnionych w operacie ewidencyjnym i w księgach wieczystych, zawierają błąd poprzez objęcie w/w działkami: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] odrębnego ciała hipotecznego, to jest przedmiotowej parceli katastralnej pgr. [...]. W wyniku omyłki organu ewidencyjnego parcela gruntowa pgr [...] nie została uwidoczniona w ewidencji, a jej powierzchnia została faktycznie podzielona i błędnie przypisana do działek z nią sąsiadujących. W ten sposób - w wyniku błędu - działki ewidencyjne o numerach: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] zawierają w sobie części parceli katastralnej pgr [...], będącej między innymi współwłasnością skarżącej.

Oznacza to, że to działki o numerach: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] są działkami niejednorodnymi pod względem prawnym (własnościowym), a tym samym nie stanowią działek ewidencyjnych, o jakich mowa w przytoczonym § 9 rozporządzenia. Wynika z tego, że należy ten stan rzeczy uregulować tak, aby można było mówić, że istotnie działki o numerach: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] stanowią działki ewidencyjne, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym.

Zdaniem skarżącej, wobec jednoznacznego stanu prawnego nieruchomości, uwidocznionego w księgach wieczystych, jedynie w drodze aktualizacji ewidencji organ ewidencyjny jest w stanie usunąć zawarty w ewidencji błąd. Zdaniem skarżącej parcela gruntowa nr [...] powinna być w trybie aktualizacji uwidoczniona w nowej ewidencji wraz z jej powierzchnią i granicami, choćby stan granic był sporny. Dopiero po wprowadzeniu tej nieruchomości do ewidencji będzie możliwe ustalenie zasięgu prawa własności właścicieli działek sąsiednich (wówczas mogących być uznanymi za działki ewidencyjne) oznaczonych numerami nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]. Zasięg prawa własności może wówczas zostać ustalony w drodze rozgraniczenia.

Skarżąca podniosła, że nie stanowią zaszłości uniemożliwiającej usunięcie błędu w drodze aktualizacji takie okoliczności jak zmiana właścicieli działek uznanych za niejednorodne prawnie, która to zmiana nastąpiła np. w drodze zakupu nieruchomości o określonej powierzchni. Po ujawnieniu w ewidencji parceli gruntowej [...] z całą jej powierzchnią i ewentualnym rozgraniczeniu z działkami, które obecnie zawierają części tej parceli gruntowej, nie jest wykluczone uprawnienie właścicieli nabytych, o powierzchni większej niż zostanie ustalona, nieruchomości do roszczeń odszkodowawczych, dla których pozostaje droga sądu powszechnego - sądu cywilnego.

W ocenie skarżącej aktualizacja operatu ewidencyjnego jest w przedmiotowej sprawie konieczna, albowiem zachodzi konieczność zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym i stanem prawnym, a także konieczność ujawnienia nowych danych eliminując z ewidencji dane błędnie tam wprowadzone.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena legalności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 31 stycznia 2017 r., znak [...], utrzymującej w decyzję Starosty z [...] 2016 r., znak: [...], o odmowie aktualizacji danych ewidencyjnych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków dla obrębu ewidencyjnego G, w części dotyczącej działek o numerach nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] - celem wyodrębnienia z nich części gruntu odpowiadającej parceli pgr. [...].

Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i literaturze zgodnie przyjmuje się, iż z regulacji prawnej ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej: p.g.i.k.), a zwłaszcza z art. 20, art. 22 i art. 24 p.g.i.k. wynika charakter prawny prowadzonej przez organy administracji publicznej ewidencji gruntów. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, ani nie nadając czy ujmując owych praw. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w definicji ustawowej ewidencji gruntów i budynków. Według art. 2 pkt 8 p.g.i.k. ilekroć w ustawie jest mowa o ewidencji gruntów i budynków (katastrze nieruchomości), rozumie się przez to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Ewidencja pełni jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Stąd też przez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1718/13, wyrok NSA z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 157/10, E. Stefańska, w: J. Lang (red), P.g.i.k. Komentarz, Lex 2013 , t. 37 do art. 20 ).

Organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania sporów o prawo własności, o granice czy powierzchnie ich działek, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 565/15). Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. W razie powstania sporu co do tego, czyją własnością jest nieruchomość, ujawniona w operacie gruntów, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07). Techniczny charakter ewidencji powoduje, że osoba kwestionująca jej zapisy nie może doprowadzić do modyfikacji stanu prawnego nieruchomości poprzez wprowadzenie zmian w ewidencji, a dopiero zmiana tego stanu w innym przewidzianym przez prawo trybie powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w ewidencji gruntów i budynków. Właśnie z uwagi na techniczno-rejestracyjny charakter ewidencji niedopuszczalne jest odwrócenie wyżej przedstawionej kolejności. Procedura aktualizacji ewidencji gruntów i budynków ma charakter sformalizowany w zakresie określenia dokumentów stanowiących podstawę zmienionego wpisu (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 450/09). Ustawa p.g.i.k., choć określa przedmiot ewidencji i podstawowe wymagania co do jej zawartości, nie określa zasad jej prowadzenia. Zasady dokonywania wpisów w ewidencji, wprowadzania zmian i aktualizacji ewidencji określa wydane na podstawie art. 26 ust. 2 p.g.i.k. rozporządzenie z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1034; dalej: r.e.g.i.b.). Zgodnie z § 10 ust. 1 r.e.g.i.b. ewidencja obejmuje: 1) dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali; 2) dane dotyczące właścicieli nieruchomości oraz przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności, a także daty określające nabycie oraz utratę tego prawa. Dotyczy to również danych użytkowników wieczystych (§ 11 ust. 1 pkt 1 r.e.g.i.b.). Stosownie natomiast do § 12 ust. 1 r.e.g.i.b. prawa osób i jednostek, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie: 1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych; 2) prawomocnych orzeczeń sądowych; 3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali; 4) ostatecznych decyzji administracyjnych; 5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych; 6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2.

Zgodnie z art. 24 ust. 2b p.g.i.k. aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Istota prowadzenia ewidencji gruntów i budynków sprowadza się zatem do ciągłej aktualizacji w operacie ewidencyjnym zbioru informacji podmiotowych i przedmiotowych, na podstawie dokumentów powstałych w zasadzie poza postępowaniem ewidencyjnym (decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, aktów normatywnych), czy wytworzonych w toku postępowania ewidencyjnego w związku z obowiązkiem utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, to jest zgodności z dostępnymi dla organu prowadzącego ewidencję dokumentami i materiałami źródłowymi (tak m.in. WSA w Krakowie w wyroku z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 202/08, LexPolonica nr 2154794).

W niniejszej sprawie trafnie stwierdziły organy prowadzące ewidencję, że brak jest podstaw do jej aktualizacji. W szczególności brak jest możliwości "powrotu" do stanu sprzed 1970 r., to jest sprzed założenia obecnie obowiązującej ewidencji, czego domaga się skarżąca. W 1970 r. zastąpiono dotychczas obowiązującą ewidencję gruntów dla gm. kat. Miasto G, opartą na mapach katastru austriackiego wykonanych w skali 1:2880, nową ewidencją gruntów i budynków w skali 1:2000. Została ona ogłoszona obwieszczeniem Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej (Dz. Urz. Rady Narodowej Nr 14, poz. 106 z dnia 30 grudnia 1970 r.). Nową ewidencję gruntów założono na podstawie obowiązujących wówczas przepisów dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 6, poz. 32) oraz zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. z 1969 r., Nr 11, poz. 98).

Należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że od tej pory przestała obowiązywać mapa katastralna w skali 1:2880 oraz oznaczenia i powierzchnie parcel uwidocznione w dotychczasowych rejestrach katastralnych (protokołach parcelowych). Materiały te stanowią obecnie jedynie dokumenty archiwalne. Porównanie archiwalnej mapy katastralnej w skali 1:2880 z mapą ewidencyjną prowadzi do wniosku, że podczas prac związanych z założeniem nowej ewidencji gruntów części parceli gruntowej l. kat. [...] zostały włączone do działek ewidencyjnych: nr [...] (obecnie [...]), nr [...], nr [...], nr [...] (obecnie [...]) i nr [...].

Najistotniejsze w niniejszej sprawie jest, że wyżej wymienione działki (z wyjątkiem działki nr [...]) zostały objęte - szczegółowo wyżej opisanymi - aktami własności ziemi. Należy podkreślić, że obecnie nie jest możliwe kwestionowanie stanu prawnego ustalonego aktem własności ziemi, a to z uwagi na brzmienie art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1491, ze zm.), zgodnie z którym do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Wobec powyższego nie są zasadne zarzuty skargi odnoszące się do zmian w ewidencji, które zaszły w roku 1970, gdyż stan, który powstał w ich wyniku został ustabilizowany aktami własności ziemi, które nie podlegają obecnie wzruszeniu. Wszystkie zarzuty podniesione w skardze nie są uzasadnione, gdyż opierają się na założeniu, że jest możliwe kwestionowanie stanu prawnego ukonstytuowanego aktami własności ziemi, a ten pogląd, jak wyżej wskazano, jest błędny.

W tym stanie rzeczy skarżąca nie wykazała, aby istniały podstawy do dokonania aktualizacji w operacie ewidencyjnym w żądanym zakresie. Nie przedstawiła bowiem dokumentów, z których wynikałoby, że po wydaniu wyżej opisanych aktów własności ziemi zaszły w stanie prawnym nieruchomości zmiany uzasadniające aktualizację.

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.