Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 384/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr SKO 4103/374/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 28 września 2022 r. A. K. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem – E. K.

Prowadząc postępowanie administracyjne w sprawie zainicjowanej tym wnioskiem, organ pierwszej instancji ustalił, że ojciec wnioskodawczyni choruje na miażdżycę, jest po udarze i miewa zaniki pamięci. Z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 9 czerwca 2022 r. wynika, że ojciec strony został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, natomiast niezdolność do samodzielnej egzystencji istnieje od 6 maja 2022 r. (orzeczenie wydano do dnia 30 czerwca 2024 r.).

Wnioskodawczyni obecnie nie pozostaje w zatrudnieniu z uwagi na konieczność opiekowania się ojcem. W ramach tej opieki pomaga ona ojcu w czynnościach higienicznych, przygotowuje i podaje ojcu posiłki, sprząta, wychodzi na spacery, robi zakupi, jeździ z ojcem na umówione wizyty lekarskie.

Podopieczny strony pozostaje w związku małżeńskim, zaś małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W tym stanie faktycznym, działając na podstawie art. 104 ustawy kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 200, dalej: k.p.a.) i art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 5 pkt 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2022 r. poz. 615, dalej: u.ś.r.) Prezydent Miasta Wałbrzycha odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu, w decyzji z dnia 4 stycznia 2023 r. (nr SKO 4103/1181/2022) uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i sprawę przekazało temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Jak wskazał organ drugiej instancji, przyczyną odmowy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia przez organ pierwszej instancji było niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. (z orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że niezdolność E. K. do samodzielnej egzystencji powstała w wieku 74 lat). Ze stanowiskiem tym organ drugiej instancji się nie zgodził i stwierdził, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego na który powołano się w odwołaniu nie można odmówić wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w powołaniu się na wiek powstania niepełnosprawności, nie mieszczący się w normie z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Następnie, w nawiązaniu do treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. organ drugiej instancji odnotował, że z treści wywiadu środowiskowego wynika, że małżonka E. K. ma przyznane świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawną umysłowo córkę. Wskazując na tę okoliczność SKO zwróciło uwagę, że pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego na innego członka rodziny i związana z tym intensywna opieka może stanowić obiektywną przeszkodę w opiece nad innym członkiem rodziny. Z tego względu w sprawie należy ustalić, czy opieka sprawowana przez E. K. (małżonkę) nad niepełnosprawną córką stanowi obiektywną przeszkodę do sprawowania jednoczesnej opieki nad mężem. Nadto również, czy zakres opieki jakiej wymaga E. K. może stanowić o uprawnieniu wnioskodawczyni do skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką na ojcem.

Jak wynika z dalszej części decyzji SKO, organ drugiej instancji szczegółowo wskazał na okoliczności, które należało wyjaśnić w ramach ponownego rozpoznania sprawy. I tak, materiał dowodowy sprawy należało uzupełnić o wyjaśnienie następujących kwestii:

- ile stronie zajmuje dotarcie ze swojego miejsca zamieszkania do miejsca zamieszkania ojca. Strona mieszka w W. przy "ul. [...]", natomiast jej ojciec w W. przy "ul. [...]". Odległość między tymi dwoma miejscami zamieszkania wynosi 6 km, dotarcie na piechotę zajmuje godzinę, dojazd samochodem 12 minut (z akt sprawy nie wynika czy strona posiada prawo jazdy), dojazd wymaga skorzystania z co najmniej dwóch autobusów.

- ile godzin dziennie strona spędza w mieszkaniu ojca, ile razy dziennie przyjeżdża ,ile czasu tam spędza,

- jaka jest sytuacja rodzinna strony i jak przekłada się na możliwość sprawowania całodziennej opieki nad ojcem ( szczegółowy opis),

- na czym polega opieka E. K. nad niepełnosprawną córką, ile razy w tygodniu, ile godzin dziennie jej córka przebywa w Specjalnej Szkole Zawodowej,

- czy E. K. porusza się samodzielnie, czy sam dojdzie do toalety, czy sam weźmie sobie wcześniej przygotowane kanapki, przygotowany napój, jak spędza czas, czy sam się ubiera, czy sam podniesie się z fotela, kanapy, jeżeli nie to dlaczego (szczegółowy opis),

- jak w rodzinie rozwiązana jest kwestia robienia opłat za mieszkanie, robienia zakupów skoro Państwo K. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe (dlaczego tych spraw nie może załatwić E. K. i scedowała załatwianie tych spraw na córkę A. K.),

- kiedy E. K. złamała nogę ( zaświadczenie lekarskie, wypis ze szpitala), czy nada jest rehabilitowana ( zaświadczenia), jak jej ograniczenia ruchowe przekładają się na codzienne funkcjonowanie i możliwość sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką,

- kto w domu osoby wymagającej opieki przygotowuje posiłki i je podaje,

- dlaczego E. K. przygotowując posiłki dla siebie i niepełnosprawnej córki, którą się opiekuje i z tego tytułu pobiera świadczenie pielęgnacyjne nie może przygotować posiłku dla męża

- czy E. K. może kilka razy dziennie zmierzyć mężowi ciśnienie i podać lekarstwa.

Końcowo organ drugiej instancji odnotował, że rodzice wnioskodawczyni prowadzą aktywnie swoje konta na portalu społecznościowym facebook, gdzie relacjonują swoją codzienną aktywność. Z relacji tych można wnioskować, że: ojciec strony jest w stanie samodzielnie pokonać spore odległości podczas pieszych wędrówek z małżonką, spędza czas na zabawach z wnukiem podtrzymując go na makiecie zwierzęcia znajdującej się w parku rozrywki, małżonkowie bawią się na weselu. Wskazując na powyższe zwrócił uwagę, że zarejestrowana aktywność małżonków ma miejsce po dniu 6 maja 2022 r. czyli po ustaleniu, że E. K. jest niedolny do samodzielnej egzystencji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, w decyzji z dnia 26 stycznia 2023 r. (nr MOPS.DŚ.4322/2447/ŚP/2021) organ pierwszej instancji ponownie odmówił stronie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z treści tej decyzji wynika, że w dniu 17 stycznia 2023 r. wnioskodawczyni dostarczyła oświadczenie wyjaśniające oraz dokumentację medyczną ojca (skierowanie od lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej z dnia 16 stycznia 2023 r. do: poradni urologicznej, poradni neurologicznej, poradni okulistycznej, pracowni diagnostycznej, laboratorium, skierowanie do poradni chorób płuc), nadto, skierowanie siostry (A. K.) do poradni psychologicznej. Wnioskodawczyni dołączyła do akt sprawy także opis konsultacji angiochirurgicznych oraz karty informacyjne ze szpitala, zarówno matki, jak i ojca (w/w dokumenty obejmują leczenie z 2022 r.). Zdaniem organu pierwszej instancji, strona w dalszym ciągu nie udokumentowała, by zakres opieki nad ojcem wymuszał konieczność opieki nad nim codziennie w godzinach od 8.00 do 20.00. W ramach przedstawionej w tej decyzji argumentacji, Prezydent Miasta ponownie powołał się art. 17 ust. 1b u.ś.r.

W odwołaniu strona zarzuciła naruszenie:

- art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w tym przepisie, pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13;

- art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie;

- art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez wnioskodawcę nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ drugiej instancji) w decyzji z dnia 6 kwietnia 2023 r. (nr SKO 4103/374/2023) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu organ drugiej instancji podniósł, iż uwzględniając wykładnię celowościową art. 17 ust. 1 u.ś.r. uzasadnione jest twierdzenie, że przepis ten należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres czynności związanych ze sprawowaną opieką (z uwagi m.in. na stan zdrowia osoby niepełnosprawnej) wyklucza jakiekolwiek zatrudnienie. Natomiast regulacja ta nie powinna mieć zastosowania w sytuacji, gdy konieczność sprawowania opieki nie koliduje z aktywnością zawodową. Zdaniem SKO, tak też należało ocenić zebrany w sprawie materiał dowody, który w ocenie tego organu nie wykazał, że zakres opieki jaką strona wykonuje przy ojcu uzasadnia rezygnację lub niepodejmowanie przez nią zatrudnienia.

W wydanej decyzji SKO zwróciło uwagę, iż dokładnie przeanalizowano oświadczenie strony oraz dołączoną przez nią dokumentację medyczną. Z treści tej dokumentacji wynika natomiast, że ojciec strony czuje się dobrze, nie odnotowano u niego - zasłabnięć czy utraty przytomności, nie odnotowano również – bólu w klatce piersiowej, duszności wysiłkowej i nocnej (historia zdrowia i choroby z dnia 18 listopada 2022 r.).

Dokonując ustaleń stanu faktycznych organ drugiej instancji uwzględnił także podaną przez stronę informację o mającym miejsce trzy lata temu wypadku złamania przez E. K. nasady bliższej kości piszczelowej oraz że obecnie matka strony porusza się z niewielkim przykurczem kolana (karta informacyjna z dnia 11 maja 2021 r.). Odnotował również, że dwudziestoletnia siostra wnioskodawczyni (M. K.) jest osobą upośledzoną umysłowo umiarkowanego stopnia z zaburzeniami depresyjno-lękowymi (skierowanie do specjalisty z dnia 12 stycznia 2023 r.).

Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ drugiej instancji nie znalazł przesłanek uzasadniających przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia. Podkreślił, iż nie neguje faktu, że ojciec strony przebył leczenie szpitalne, oraz, że występują u niego dolegliwości zdrowotne, niemniej sam zakres opieki jakiej on wymaga i jaką świadczy strona nie uzasadniają rezygnacji czy niepodejmowania przez stronę zatrudnienia. W ramach przedstawionej argumentacji SKO wskazało na wynikający z dokumentacji medycznej stan zdrowia podopiecznego, który nie potwierdził informacji o zawrotach głowy i utracie przytomności. Nadto, na zakres jego samodzielnego funkcjonowania. W tym zakresie SKO zwróciło uwagę, że ojciec strony nie wymaga karmienia, sam może sobie wziąć posiłek, podgrzać zupę lub drugie danie. SKO zwróciło także uwagę, że wprawdzie żona E. K. opiekuje się niepełnosprawną córką, to jednak opieka ta nie jest na tyle intensywna by wykluczała możliwość ugotowania obiadu dla męża czy podanie leków. Organ drugiej instancji odnotował, że niepełnosprawna córka Państwa K. przez 4 godzinny dziennie przebywa w szkole, mimo upośledzenia umysłowego również porusza się samodzielnie, nie wymaga karmienia.

SKO odniosło się także do sytuacji rodzinnej wnioskodawczyni podnosząc, że w świetle zasad doświadczenia życiowego mało prawdopodobne jest by strona, mająca dziecko w wieku szkolnym, codziennie po odwiezieniu dziecka do szkoły spędzała czas z ojcem aż do godziny 20.00, co oznaczałoby że nie byłaby obecna w domu po powrocie dziecka ze szkoły i praktycznie nie poświęcałaby czasu własnemu dziecku.

W nawiązaniu do akcentowanej przez stronę potrzeby noszenia węgla i palenia piecu organ drugiej instancji podniósł, że w wielu gospodarstwach domowych ogrzewanych węglem, węgiel przynoszony jest raz na dwa, trzy dni i trzymany w tzw. węglarkach. Organ w nawiązaniu do pozostałej argumentacji strony wyjaśnił, że zakup w aptece specjalnego pudełka na lekarstwa pozwoli rodzicom strony uniknąć ewentualnej pomyłki w zażyciu odpowiedniego lekarstwa. Odnotował również, że z dołączonych przez stronę zaświadczeń nie wynika by ojciec strony wymagał kontroli lekarskich poza W. Po operacji oka w W. w J. ma zalecenie kontroli w przychodni rejonowej. Z załączonych przez stronę skierowań na badania wynika, że mogą być one wykonane w przychodni rejonowej, ewentualnie w Szpitalu im. [...] w W., do których można dojść lub dojechać autobusem miejskim. Zwrócił uwagę, że osoby pracujące mogą wziąć urlop by towarzyszyć rodzicom podczas wizyt lekarskich w miejscowości poza ich miejscem zamieszkania.

W skardze na decyzję SKO skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. i wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji, a nadto, o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie stronie prawa do wnioskowanego świadczenia. Ewentualnie, o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zgłosiła również wniosek o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 1634 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.

Z przywołanych przepisów wynika że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, co nakazywało jej oddalenie. Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości stanowiska przyjętego przez organ administracji, a odmawiającego stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Odwołując się do ratio legis przywołanej regulacji przypomnieć trzeba, że celem tego przepisu jest częściowe wynagrodzenie – poprzez ww. świadczenie – osobom zdolnym do pracy faktu rezygnacji z tego zatrudnienia (lub niepodejmowania zatrudnienia), z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu wskazanym w ustawie. Nie jest to świadczenie adresowane do osoby niepełnosprawnej ale do podmiotu sprawującego opiekę. Nie chodzi tu także o jakąkolwiek opiekę ale taką, której zakres, natężenie, wykluczy możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia.

Z przedstawionych dotychczas uwag wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Analiza istnienia wspomnianego związku przyczynowego - pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją (niepodejmowaniem zatrudnienia) - wymaga oceny i zbadania kilku obszarów. Po pierwsze istotny jest stan zdrowia osoby wymagającej opieki, w tym szczególności ocena zakresu czynności, które faktycznie jest w stanie wykonać samodzielnie, a w jakim wymaga stałej i długotrwałej opieki oraz pomocy innych osób. Przy czym nie oznacza to w żadnej mierze kwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może jednak wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).

Kolejnym elementem podlegającym ocenie na gruncie ww. przepisu jest zakres czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w relacji do możliwości wykonywania pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w każdym przypadku konieczne jest bowiem wyjaśnienie, czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej.

W ustawie o świadczeniach rodzinnych brak definicji zwrotu "sprawowanie opieki". Zgodnie z wykładnią językową tego zwrotu "sprawowanie" to "sposób zachowania się", zaś "opieka" to "troszczenie się, dbanie o kogoś, doglądanie, pilnowanie kogoś, czegoś." (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003). Zatem chodzi tu o działania, czynności podejmowane względem kogoś, dbałość o kogoś (coś). Przy czym ustawodawca czynnościom tym nadaje dodatkowe cechy odwołując się w przepisie bądź do stopnia niepełnosprawności lub poprzez bezpośrednie wskazanie, że chodzi tu o opiekę stałą lub długotrwałą. Musi być ona zatem systematyczna, świadczona w długim przedziale czasowym, a wskazany w dalszej części zapisu związek przyczynowy dowodzi, że jej zakres winien być na tyle absorbujący aby angażował czas opiekuna w stopniu wyłączającym całkowicie możliwość podjęcia pracy zarobkowej lub rezygnacji z niej. Chodzi tu zatem o sprawowanie opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, dostępny w CBOSA). Świadczenie jest powiązane z tą właśnie okolicznością, rezygnacją z pracy (niepodejmowaniem pracy), nie zaś z samą opieką nad osobą niepełnosprawną. Nie budzi zatem wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo dla osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.

Odnosząc się do realiów kontrolowanej sprawy stwierdzić trzeba, że ojciec strony, jakkolwiek posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, to w codziennym funkcjonowaniu wykazuje względnie dużą samodzielność, albowiem samodzielnie się porusza, samodzielnie załatwia swoje potrzeby fizjologiczne, samodzielnie spożywa posiłki. Z dokumentacji medycznej wynika, że odczuwa on bóle kończyn dolnych po przejściu 500 metrów. W warunkach domowych należy więc zakładać, ze jest on w stanie samodzielnie się poruszać się w obrębie mieszkania.

Deklarowana przez strona opieka koncentruje się na pomocy przy czynnościach higienicznych, pielęgnacyjnych oraz nade wszystko związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Dodatkowo, strona towarzyszy ojcu podczas spacerów, mierzy ciśnienie, podaje tabletki, układa do snu. Zgodnie z oświadczeniem strony jest ona codziennie u ojca, od rana do późnych godzin wieczornych.

Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd podzielił przyjętą w zaskarżonej decyzji ocenę tego materiału, a mianowicie, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad ojcem. Uzasadnienie tego stanowiska wymaga odniesienia się do kilku kwestii.

Po pierwsze, stopień samodzielności ojca w powiazaniu z zakresem opieki, której faktycznie on wymaga, prowadzi do wniosku, że czynności opiekuńcze nie są tego rodzaju, żeby mogły w sposób obiektywny uzasadniać brak aktywności zawodowej skarżącej. O czym była już mowa, ojciec strony wykazuje dużą samodzielność w codziennym funkcjonowaniu. Wsparcie, którego należy mu udzielić nie wymaga stałej ani długotrwałej opieki w znaczeniu nadanym treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r. Większość czynności jakie strona zadeklarowała w ramach opieki nad ojcem jest wykonywana w każdym gospodarstwie domowym, także przez osoby pracujące. Przy odpowiedniej organizacji czasu, skarżąca byłaby w stanie pogodzić wykonywane w ramach opieki czynności gospodarskie z pracą zawodową, rozumianą zgodnie z art. 3 pkt 22 u.ś.r.

Po drugie, w sprawie nie można pominąć, że ojciec strony prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką (strona jedynie dojeżdża do ojca). E. K. wprawdzie opiekuje się dwudziestoletnią, upośledzoną umysłowo córką (w związku z tą opieką pobiera świadczenie pielęgnacyjne), niemniej, nie zmienia to faktu, że małżonkowie wspólnie mieszkają, a zatem nie ma przeszkód by choćby część czynności opiekuńczych opisanych przez stronę wykonywała jej matka. Takie czynności jak – mierzenie ciśnienia, podawania leków, smarowanie kremami, układanie do snu, czy pomoc przy czynnościach higienicznych nie kolidują – w ocenie Sądu – z zakresem opieki jakiej wymaga upośledzona w stopniu umiarkowanym córka Państwa K. Tym bardziej, że jak wynika z niespornych ustaleń faktycznych, przez 4 godzinny dziennie M. K. przebywa w szkole.

W ocenie Sądu, nie ma również przeszkód, by w ramach prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, E. K. przygotowywała swojemu mężowi posiłki. Mając na uwadze okoliczności wynikające z akt sprawy, zdaniem Sądu, fakt złamania trzy lata temu nasady kości piszczelowej przez E. K. nie stanowi o trudności, czy tym bardziej o przeszkodzie, w wykonywaniu tych obowiązków. Po pierwsze, zdarzenie to miało miejsce kilka lat temu a dotąd odczuwanym skutkiem jest jedynie niewielki przykurcz kolana. Po drugie, trzeba mieć na uwadze, że stan zdrowia E. K. pozwala jej na sprawowanie opieki nad upośledzoną umysłowo córką, z tytułu czego pobiera ona świadczenie pielęgnacyjne.

Po trzecie, zasadnie organ drugiej instancji, odwołując się do zasad doświadczenia życiowego, podaje w wątpliwość wiarygodność twierdzenia strony odnośnie do całodziennego (wielogodzinnego) zaangażowania w opiekę przy ojcu, skoro wnioskodawczyni ma dziecko w wieku szkolnym. Trafnie podnosi SKO w zaskarżonej decyzji, że przyjęcie podanego przez stronę opisu dnia codziennego oznaczałoby w istocie, że strona praktycznie nie poświęcałaby czasu swojemu dziecku, albowiem do godziny 21 (codziennie) przebywałaby u ojca.

Trafnie zwraca uwagę również organ drugiej instancji, że takie czynności jak przyniesie węgla nie wymagają codziennej obecności strony w domu rodziców. Węgiel może być przynoszony co dwa a nawet trzy dni.

Sąd w pełni aprobuje również zawartą w zaskarżonej decyzji sugestię, że na obawy strony odnośnie do możliwej pomyłki w zażyciu lekarstw może zaradzić kupno w aptece specjalnego pudełka na leki.

Dostrzegając potrzebę dowożenia ojca strony na wizyty lekarskie Sąd jednocześnie podziela stanowisko organu wskazujące na możliwość wzięcia urlopu na tę okoliczność, względnie, tzw. opieki na członka rodziny.

Reasumując, w kontrowanej sprawie Sąd nie dostrzegł wadliwości zaskarżonej decyzji oraz wniosków końcowych w niej zawartych, wywiedzionych z zebranego w sprawie materiału dowodowego. Stanowisko organu drugiej instancji zostało poprzedzone wyczerpującą analizą zebranego w sprawie materiału dowodowego, organ dokonał prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. i zasadnie przyjął, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaną opieką nad ojcem. Uzupełniająco należy dodać, że przez zatrudnienie po myśli tego przepisu należy rozumieć zatrudnienie w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Oznacza to, że przez zatrudnienie nie należy rozumieć tylko ośmiogodzinnego stosunku pracy. W ocenie Sądu, ustalony stan faktyczny daje podstawy do przyjęcia, że strona jest w stanie godzić opiekę nad ojcem z zatrudnieniem w rozumieniu art.3 pkt 22 u.ś.r. Powyższe prowadzi do wniosku, że deklarowana przez stronę opieka nad ojcem nie stanowi obiektywnej i wyłącznej przeszkody dla której strona nie podejmuje zatrudnienia.

Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.