Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SAB/Ke 112/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. D. na bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

K. D. (wspólnie ze S. D.) wnioskiem z 10 września 2024 r. zwróciła się do Inspektor Sanitarny (dalej też jako "PPIS") o udzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem, cyt.:

1) W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.

2) W jaki sposób lekarz może wykluczyć inne przeciwwskazania znajdujące się w dokumentacji szczepionki? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia przeciwwskazań innych niż nadwrażliwość na składniki szczepionki lub niedobory odporności. Odpowiedź na to pytanie jest dla nas szczególnie istotna w kontekście ostatniego badania kwalifikacyjnego. Podkreślamy, że chcemy zaszczepić naszego syna bezpiecznie, zgodnie z polskim prawem.

3) Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?

4) Na jakiej ustawowej podstawie prawnej tworzona jest lista osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych?

5) Jakie są statystyki szczepień wykonanych u osób narodowości ukraińskiej za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

6) Kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?

7) Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

8) Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?

9) Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne i po podaniu których preparatów szczepionkowych?

10) Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?

11) Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?

12) W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?

13) Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?

14) Czy którakolwiek ze stosowanych w Polsce szczepionek zawiera thimerosal, mertiolat, formaldehyd lub fenol?

15) Jakie są terminy wykonania szczepień według ustawodawcy, a więc na podstawie ustaw i rozporządzeń?

16) Czy zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013 r. poz. 947 ze zm.) po przeprowadzonym badaniu możemy ubiegać się o zaświadczenie o braku przeciwwskazań od lekarza? "Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania". Czy każdy POZ jest w posiadaniu druku zaświadczenia, czy też pacjent jest zobowiązany taki druk dostarczyć do placówki?".

W odpowiedzi na wniosek udzielonej pismem z 23 września 2024 r. organ wskazał, że wszelkie informacje na temat szczepień, szczepionek, w tym ich składu, kalendarze szczepień zawarte są na stronie Szczepienia.info - adres strony: https:// szczepienia.pzb.gov.pl. Uznał, że nie wszystkie pytania zawarte w powyższym wniosku dotyczą informacji publicznej. Zdaniem organu, do wykładni prawa, czy też do jego interpretacji lub do oceny faktów, czy zjawisk zmierzają niektóre pytania wnioskodawców, np. pytania nr 1, 11, 12, 13. Dlatego organ na niektóre z pytań nie udzielił odpowiedzi. Odpowiadając zaś na poszczególne pytania zawarte we wniosku organ poinformował:

Ad. 1) i 2) Odpowiedzi na te pytania nie należą do Inspekcji Sanitarnej. Ocena, czy i jakie badania należy przeprowadzić u dziecka przed szczepieniem należy każdorazowo do lekarza przeprowadzającego badanie kwalifikacyjne przed szczepieniem. Kwalifikacyjne badanie lekarskie dotyczące obowiązkowych szczepień ochronnych przeprowadza lekarz posiadający niezbędną wiedzę z zakresu szczepień ochronnych, wskazań oraz przeciwwskazań do szczepień, a także niepożądanych odczynów poszczepiennych. Po przeprowadzeniu badania kwalifikacyjnego lekarz potwierdza lub wyklucza zakwalifikowanie osoby badanej do szczepień ochronnych podpisem w karcie uodpornienia lub karcie szczepień oraz książeczce szczepień, a wynik tego badania wpisuje w dokumentacji medycznej tej osoby. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w związku ze stanem zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia występują lub nie występują przeszkody, które wykluczają wykonanie szczepienia. Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej na podstawie przeprowadzonego wywiadu dokonuje oceny zdrowia i dokonuje kwalifikacji do szczepień. Tylko lekarz może wskazać na potrzebę, zasadność czy wręcz konieczność przeprowadzenia określonych badań specjalistycznych i określić ich rodzaj i zakres.

W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dziecko do konsultacji specjalistycznej. Tylko lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej (§ 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r.).

Więcej informacji na ten temat można uzyskać w poradniach specjalistycznych z zakresu szczepień ochronnych. Listę poradni udzielających konsultacji specjalistycznych z zakresu szczepień ochronnych można znaleźć na stronie medycyny Praktycznej/Szczepienia pod wskazanym adresem.

Ad. 3) Długość utrzymywania się odporności według informacji uzyskanych ze strony internetowej szczepienia.info to: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi - po pełnym uodpornieniu doszczepienie co 10 lat, przeciwko poliomyelitis - obecnie brak zachorowań, na skutek szczepień ochronnych nastąpiła readykacja polio, przeciwko inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae - po podaniu 4 dawek odporność utrzymuje się całe życie, przeciwko gruźlicy - odporność całe życie, przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B odporność na całe życie, przeciwko odrze, różyczce i śwince po podaniu 2 dawek odporność na całe życie, przeciwko pneumokokom - około 15 lat i dłużej, ale to zależy od indywidualnej odpowiedzi immunologicznej.

Ad. 4) Zgodnie z treścią art. 17 ust 9b i 9c ustawy, lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad osobą małoletnią tworzy "raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych" i przekazuje go państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu dla miejsca udzielania świadczeń opieki zdrowotnej. Raport ten to imienny wykaz: 1) osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia, 2) osób sprawujących prawną pieczę nad osobą małoletnią, o której mowa w pkt 1, o ile jest to możliwe do ustalenia Zawiera on dane: 1) osoby małoletniej: imię i nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL, a w przypadku jego braku - rodzaj i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość, adres miejsca zamieszkania, rodzaj i liczbę niewykonanych obowiązkowych szczepień ochronnych wraz ze wskazaniem przyczyn niewykonania tych szczepień - o ile są znane; 2) osób sprawujących opiekę: imię i nazwisko, numer PESEL, a w przypadku jego braku - rodzaj i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość, adres miejsca zamieszkania.

Raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, jest sporządzany i przekazywany przez osoby przeprowadzające obowiązkowe szczepienia ochronne państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, w terminie 30 dni od zakończenia kwartału (§ 17 ww. rozporządzenia).

Ad. 5) PPIS w S. nie posiada danych co do ilości szczepień wykonanych u osób narodowości ukraińskiej zamieszkujących na terenie działania Stacji. Sprawozdanie z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych, jakie są składane do Stacji przez placówki medyczne nie zawierają danych osób zaszczepionych. Kwartalne sprawozdania z przeprowadzonych szczepień ochronnych sporządzone są tylko według ilości wykorzystanych szczepionek. informacje na ten temat można uzyskać w poszczególnych placówkach służby zdrowia.

Ad. 6) Informację o przeciwwskazaniach do szczepień można znaleźć na stronie Szczepienia.info. Przeciwskazania zawarte są również w każdej charakterystyce produktu leczniczego. Wykaz wszystkich dostępnych szczepionek oraz ich charakterystyki dostępne są na ww. stronie.

Ad. 7) Na terenie działania PPIS w S. w ciągu ostatnich 5 lat nie odnotowano faktu niezgłaszania niepożądanego odczynu poszczepiennego przez lekarzy.

Ad. 8) W ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Stacji nie odnotowano zgonów wśród dzieci i dorosłych do 19. roku życia do 4 tygodni od szczepienia.

Ad. 9) W ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Stacji odnotowano 1 poważny odczyn poszczepienny po podaniu szczepionki PREVENAR 1.

Ad. 10) PPIS nie posiada takich informacji.

Ad. 11) PPIS w S. nie udzieli odpowiedzi na powyższe pytanie. Przedmiot pytania nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.i.d.p.

Ad. 12) Reguluje to m.in. art. 17a i następne ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Ad. 13) PPIS nie udziela odpowiedzi na to pytanie. Informacje na ten temat można uzyskać w WHO.

Ad. 14) Informacje na ten temat można znaleźć na stronie: https:// szczepienia.pzb.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/lista-dostepnych-szczepionek

Ad. 15) Określa to Program Szczepień Ochronnych na każdy rok.

Ad. 16) Zacytowany przepis jest jednoznaczny i nie wymaga wyjaśnienia. PPIS nie posiada informacji na temat tego, czy każdy POZ posiada stosowny druk. Wzór zaświadczenia ustalony został w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

K. D. w piśmie z 29 września 2024 r. wniosła skargę na bezczynność Inspektor Sanitarny, zarzucając naruszenie art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 u.i.d.p. przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem i wniosła o:

- zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi;

- orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

- wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a;

- zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi jej autorka przedstawiła stan faktyczny niniejszej sprawy i powołała fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych w sprawach dotyczących bezczynności organów w udostępnieniu informacji publicznej. Zakwestionowała prawidłowość odpowiedzi udzielonych na pytania nr 1, 2, 3, 6, 7, 9, 10, 12, 13, 14, 15.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Organ po szczegółowej analizie wniosku uznał, że wniosek został złożony w indywidualnej sprawie wnioskujących i dotyczy informacji prostych będących w posiadaniu organu, a nie w interesie publicznym, dlatego nie wymagał od wnioskodawcy wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego, jaki jest uzasadnieniem dla informacji przetworzonej zgodnie z art. 3 u.i.d.p.

Organ podkreślił, że wymienione we wniosku o udzielenie informacji publicznej pytania dotyczyły stanowiska organizacji międzynarodowej w kwestii szczepień ochronnych (pyt. 13), prawa krajowego (pyt. 11, 15, 16) i kwestii stricte medycznych (pyt. 1, 2, 3, 14). Zagadnienia te nie mieszczą się w pojęciu informacji publicznej. Wiedza organu o stanowisku WHO w zakresie szczepień ochronnych oraz zapisów prawa krajowego wykracza poza pojęcie informacji publicznej. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy polskich władz i gospodarowania mieniem publicznym. Obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie są informacją publiczną.

Organ wskazał, że udzielił odpowiedzi po wnikliwej analizie pytań skarżącej, a treść odpowiedzi została sporządzona zgodnie z najlepszą wiedzą organu, mając na względzie charakter informacji publicznej. Organ nie jest zobligowany do pozyskania danych od innych organów czy też podmiotów. Oceniając poszczególne zagadnienia zawarte we wniosku, uznał, że pytania, które stanowią polemikę, żądanie wykładni prawa, czy wyjaśniania treści aktów nie stanowią informacji publicznej, a niektóre z pytań wykraczają poza kompetencję lub wiedzę organu. Organ wyraził swoje stanowisko w zakresie wszystkich zagadnień zawartych we wniosku.

Zdaniem organu, skoro zatem udzielił odpowiedzi na wszystkie pytania z zakresu informacji publicznej zarzut o bezczynności w zakresie udostępnienia informacji podnoszony przez skarżącą jest całkowicie bezzasadny.

Zdaniem organu, skarga jest całkowicie bezpodstawna. Postawiony w skardze zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 i 2 u.i.d.p., tj. bezczynności jest nieuzasadniony, bowiem organ udzielił odpowiedzi na zadane pytania, zgodnie ze stanem posiadanej wiedzy w sprawie i te, które w jego ocenie stanowią informację publiczną. Organ wskazał skarżącej na swój zakres zadań, jakie ustawowo realizuje, status prawny w zakresie władztwa informacyjnego, tj. że tematyka ta nie mieści się w jego kompetencjach, że nie jest wytwórcą tych informacji, ani też nie zostają one przekazywane organowi w toku czynności.

W ocenie organu, wniosek skarżącej nie stanowi realizacji prawa do uzyskania informacji publicznej, ale jest elementem strategii mającej na celu niezrealizowanie ustawowego obowiązku obowiązkowych szczepień małoletniego dziecka.

Organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w odpowiedzi na wniosek oraz złożył dodatkowe wyjaśnienia w zakresie każdego z pytań. Nie bez znaczenia, zdaniem organu, jest podkreślana w orzecznictwie okoliczność, że aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi się ona odnieść do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź podejrzeń podmiotu domagającego się udostępnienia informacji, względnie przekonań tego podmiotu co do potencjalnej szkodliwości szczepień i niezgodności regulacji dotyczących szczepień obowiązkowych z innymi przepisami.

Organ stwierdził, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 13 września 2024 r. został rozpatrzony i załatwiony w całości, prawidłowo i w ustawowym terminie. Organ udzielił skarżącej informacji publicznej w adekwatnym zakresie do tego, w jakim zadane przez skarżącą pytania zawarte we wnioskach dotyczyły informacji publicznej, którą dysponował. W pozostałym zakresie organ poinformował skarżącą, że żądane informacje nie mogą zostać udzielone, ponieważ albo w ogóle nie stanowią one informacji publicznej, gdyż nie odnoszą się do sfery faktów lub też nie stanowią informacji publicznej, którą mógłby dysponować organ, pozostając bez związku z posiadanymi przez ten organ kompetencjami w zakresie wykonywanych zadań publicznych. Dodatkowo organ wskazał przepisy, podał profesjonalne strony internetowe, na których skarżąca może poszukać informacji na wszystkie tematy związane ze szczepieniami ochronnymi.

Zdaniem organu, nie można zarzucić mu bezczynności, a tym bardziej uznać, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Brak jest również podstaw do wymierzenia organowi grzywny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1-7 i § 3 p.p.s.a., a także, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest przy tym konieczne uprzednie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie ponaglenie.

Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, 2 i 3 p.p.s.a., Sąd:

- zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

- zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

- stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce

z rażącym naruszeniem prawa.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że Inspektor Sanitarny jest zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Do organów władzy publicznej niewątpliwie zaś należą państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, którzy – jako organy rządowej administracji zespolonej w powiecie – wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2022 r., poz. 195 ze zm., dalej jako "u.p.i.s." - art. 10 ust. 1 pkt 3).

Pojęcie informacji publicznej zostało określone w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. – informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w u.d.i.p. (art. 61 Konstytucji RP). Zatem informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne, w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 96/17; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SAB/Sz 119/18; opubl. w CBOSA).

Skoro zatem wniosek skarżącej dotyczył informacji publicznej i został skierowany do właściwego podmiotu, to odpowiedź powinna być udzielona na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a mianowicie:

- udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.);

- w przypadku uwzględnienia wniosku udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.).

- odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następuje w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).

W tym miejscu podkreślić trzeba, że bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy podmiot ten nie reaguje na wniosek o udostępnienie informacji w terminie przewidzianym w ustawie, tj. nie podejmuje czynności przewidzianych w powyższych przepisach i nie udostępnia informacji publicznej, ani nie wydaje decyzji odmownej w tym zakresie.

W niniejszej sprawie wniosek o udzielenie informacji publicznej wpłynął do organu 13 września 2024 r. Organ odpowiedzi na ten wniosek udzielił w terminie ustawowym, bo 23 września 2024 r. Skarga została wywiedziona odnośnie części ze sformułowanych we wniosku pytań.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi, należy podnieść, co następuje.

Odnośnie do pytania nr 1 (w jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem oraz informacji o konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności) Sąd ocenił, że odpowiedź została przez organ udzielona. Organ wyjaśnił, że badania nad nadwrażliwością nie należą do kompetencji organów Inspekcji Sanitarnej i odesłał stronę do zwrócenia się o te informacje do lekarza, jako że pytanie dotyczy wiedzy ściśle medycznej. Podobnie w zakresie odpowiedzi na pytanie nr 2 wniosku, organ wyjaśnił, że dotyczy ono wiedzy, którą dysponuje lekarz. Lekarz posiada wiedzę, jakie badania można wykonać w celu wykluczenia przeciwwskazań innych niż nadwrażliwość na składniki szczepionki lub niedobory odporności.

Pytanie nr 3 dotyczyło tego, ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej z chorób wskazanych we wniosku u osób szczepionych na terenie działania organu. Organ w tym zakresie udzielił informacji, które są w jego posiadaniu, w części zaś odwołał się do informacji zawartych na stronie internetowej szczepienia.info. Podany portal internetowy jest administrowany przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny i weryfikowany przez specjalistów, którzy przygotowują zamieszczone tam treści. Odesłanie wnioskodawcy do informacji zamieszczonych na ww. portalu należy uznać za wystarczającą odpowiedź na omawiane pytanie. Nie jest powodem do uwzględnienia skargi okoliczność udzielenia informacji o treści odmiennej od oczekiwanej. Skarżąca kontestuje prawdziwość udzielonych informacji, co w żadnej mierze w postępowaniu jak niniejsze nie podlega kontroli Sądu.

Przechodząc do pytania nr 6 należy stwierdzić, że również w tej części odpowiedź została przez organ udzielona. Jak wyżej podniesiono, odesłanie na portal internetowy szczepienia.info jest wystarczające. Poza tym organ wyjaśnił, że jest to pytanie o informacje z zakresu ogólnej polityki szczepień. PPIS w S. – jak wyjaśnił - nie posiada danych w tym zakresie. Odpowiedzialność za ustalenia dotyczące przeciwwskazań do szczepień w Polsce wynika z treści zawartych na powyższym portalu, którego adres organ podał. Znajdują się tam informacje, jaki podmiot jest odpowiedzialny za konkretny produkt leczniczy (szczepionkę).

W zakresie pytania nr 7 wyraźnie wskazano w odpowiedzi organu, że w ciągu ostatnich 5 lat nie odnotowano faktu niezgłoszenia NOP przez lekarzy oraz że w związku z tym nie było również podstaw do nałożenia grzywny.

Strona zarzuciła w skardze, że organ nie przedstawił szczegółowych informacji dotyczących procedur monitorowania zgłoszeń NOP oraz sposobu weryfikowania, czy lekarze faktycznie wywiązują się z obowiązku zgłaszania takich odczynów, jak również że organ nie podał, czy podejmowane są kontrole w celu weryfikacji zgłoszeń NOP, ani nie wspomniał o innych możliwych źródłach zgłoszeń. Niemniej pytania zawarte we wniosku nie obejmowały żądania udzielenia informacji w kwestionowany zakresie.

Odnośnie do pytania nr 9 organ wyjaśnił, że odczyn poszczepienny wystąpił po podaniu szczepionki PREVENAR 1, zaś w dniu 9 października 2024 r. dodatkowo sprostował omyłkę w nazwie szczepionki, że chodziło o szczepionkę PREVENAR 13. Informacja jednak została udzielona. Z odpowiedzi organu wynika, że był to poważny odczyn poszczepienny. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz. U. Nr 254, poz. 1711 z późn. zm., dalej "r.n.o.p.") załącznik nr 1 cz. I ust. 2, jako poważny niepożądany odczyn poszczepienny kwalifikuje się niepożądany odczyn poszczepienny, który charakteryzuje się dużym nasileniem objawów w postaci znacznego obrzęku kończyny, silnego jej zaczerwienienia, wysokiej gorączki, ale:

1) nie wymaga zwykle hospitalizacji w celu ratowania zdrowia;

2) nie prowadzi do trwałego uszczerbku dla zdrowia;

3) nie stanowi zagrożenia dla życia.

Trudno zatem uznać, że organ nie odpowiedział, jakiego rodzaju niepożądane odczyny poszczepienne stwierdzono.

W kwestii pytania nr 10 wyjaśniono, że organ nie posiada wnioskowanych informacji. W odpowiedzi na skargę PPIS dodatkowo wskazał, że nie wypłaca odszkodowania, jak również nie posiada możliwości uzyskania takich danych.

Natomiast pytanie nr 12 dotyczyło w istocie pytania o wiedzę prawniczą. Niemniej organ odesłał wnioskodawczynię do art. 17a i nast. ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych.

Nie znajduje Sąd także podstaw do uwzględnienia skargi w kontekście odpowiedzi organu na pytanie nr 13, skoro dotyczyło ono informacji, jakimi dysponuje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO). Brak znajomości języka angielskiego nie czyni skargi w tej części zasadną. Skarżąca może przecież korzystać z tłumaczeń.

Pytanie nr 14 dotyczyło składu szczepionek. Odesłanie na stronę internetową szczepienia.info należy uznać za wystarczającą odpowiedź.

Odpowiedź organu na pytanie nr 15 poprzez wyjaśnienie, że terminy wykonania szczepień określa Program Szczepień Ochronnych na każdy rok nie jest kwestionowana przez Sąd. Należy dodać, że informacje o przepisach obowiązującego prawa nie stanowią informacji publicznej.

W ocenie Sądu zdecydowana większość skierowanych do organu we wniosku pytań wykraczała poza zakres jego kompetencji. Rozpatrując wniosek o informację publiczną organ nie jest zobowiązany do ustosunkowania się do subiektywnych ocen i wątpliwości co do zasadności szczepień ochronnych, bezpieczeństwa i wymiaru etycznego szczepionek, a także nie udziela porad w zakresie wiedzy prawnej i medycznej. Tego rodzaju oczekiwania skarżącej nie mogły być zrealizowane, gdyż wykraczałoby to poza zakres pojęcia informacji publicznej.

Brak jest jakichkolwiek podstaw do formułowania stanowiska o naruszeniu art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., skoro zobowiązany organ udzielił odpowiedzi w terminie 14 dni od wpływu wniosku. Jak wynika z udzielonej przez organ odpowiedzi na wniosek, ale także z odpowiedzi na skargę, organ udzielił odpowiedzi, wskazując na dane, jakie posiada, bądź w odpowiedzi na określone pytania wyjaśnił, że nie posiada danych informacji albo, że dana informacja nie stanowi informacji publicznej.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, nie można w ocenie Sądu zarzucić organowi bezczynności. Organ, który nie jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej, nie ma bowiem obowiązku jej udostępnienia (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Nie ma również obowiązku wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (wyrok WSA w Krakowie z 14.07.2017 r., II SAB/Kr 119/17, LEX nr 2360928). Co więcej, Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko, że oceny czy organ pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, nie może kształtować tylko i wyłącznie przypisywanie organowi powinności dysponowania żądaną informacją. Organ nie może udostępnić informacji, której sam nie posiada bez względu na to, czy zdaniem wnioskodawcy winien nią dysponować (wyrok WSA w Krakowie z 11.08.2020 r., II SAB/Kr 83/20, LEX nr 3075983). Z tego względu odpowiedź organu udzieloną skarżącej na kwestionowane skargą pytania uznać należy za kompletną. Skoro zatem organ udzielił odpowiedzi na każde pytanie zawarte we wniosku skarżącej, na które zobowiązany był odpowiedzieć, to nie można zasadnie zarzucać mu naruszenia prawa.

Wiedza organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych czy o zapisach prawa krajowego i ich właściwej interpretacji wykracza poza pojęcie informacji publicznej. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy ani polskich władz, ani kwestii gospodarowania mieniem publicznym. Obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie stanowią materii informacji publicznej. Są one dostępne w oficjalnych publikatorach takich jak Dzienniki Ustaw, Monitory Polskie i Dzienniki Urzędowe. Ponadto, z przepisów u.d.i.p. nie wynika, by w trybie i na zasadach przewidzianych w tej ustawie organ był obowiązany dokonywać ocen dotyczących wykładni prawa krajowego i jego zgodności z Konstytucją RP. Organ nie ma także w trybie u.d.i.p. obowiązku, by udzielać porad prawnych lub medycznych, czy też oceniać racjonalność lub celowość regulacji stanowiących podstawę swego działania. Innymi słowy, na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania organów władzy publicznej.

Jednocześnie, jak wskazano wyżej, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, musi odnosić się ona do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź podejrzeń podmiotu domagającego się udostępnienia informacji, względnie przekonań tego podmiotu co do potencjalnej szkodliwości szczepień i niezgodności regulacji dotyczących szczepień obowiązkowych z innymi przepisami. Informacje dotyczące polityki szczepień ochronnych, prawidłowości zasad funkcjonowania organów inspekcji sanitarnej, ochrony zdrowia, metod postępowania leczniczego nie są uważane za informację publiczną w rozumieniu ustawy, skutkiem czego organ nie jest zobowiązany do ich udzielenia.

Reasumując, organ w terminie wynikającym z przepisów u.d.i.p. rozpoznał w całości wniosek skarżącej. Forma i treść odpowiedzi nie naruszają przepisów u.d.i.p. W tej sytuacji wobec braku bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.