Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 742/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1  pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2023 r. przy udziale M. S. Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków Krowodrza sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 6 marca 2023 r., znak SKO.NP/4115/54/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi R. B. (dalej "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 6.03.2023 r. (znak SKO.NP/4115/54/2023) utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy P. z 13.01.2023 r. (znak [...]) w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

1.

Wnioskiem z 24.11.2022 r. skarżąca zwróciła się do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na rezygnację z pracy w gospodarstwie rolnym spowodowaną opieką matką. Z akt wynika, że matka skarżącej ma 86 lat i dysponuje orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z 12.04.2016 r. stwierdzającym znaczny stopnień jej niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika również, iż nie można ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność matki skarżącej, natomiast ustalony stopień tej niepełnosprawności, datuje się od lutego 2016 r. Przyczyną niepełnosprawności są choroby układu oddechowego i krążenia (symbol 07-S).

Do wniosku skarżąca dołączyła:

- złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie o rezygnacji z dniem 24.11.2022 r. z prowadzenia gospodarstwa rolnego;

- oświadczenie o rezygnacji z przysługującego skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego – od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

- wyciąg z badań analitycznych matki przeprowadzony 17.04.2022 r.;

- karta informacyjna pobytu matki skarżącej w szpitalu z 16.04.2022 r.;

- karta informacyjna pobytu matki skarżącej w szpitalu z 22.04.2022 r.;

- zakres czynności opiekuńczych realizowanych względem niepełnosprawnej matki.

2.

W dniu 13.12.2022 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowych w toku którego ustalono, iż skarżąca mieszka z matką, a realizowane przez skarżącą względem matki czynności opiekuńcze obejmują: mycie, obcinanie paznokci, strzyżenie, zmianę pampersów, smarowanie kremami przeciw odleżynom, przygotowanie ubrań i pomoc w ich założeniu, czynności diagnostyczne (pomiar ciśnienia, cukru) oraz podanie leków, jak też przygotowanie i podanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, realizację recept, załatwianie spraw urzędowych, opłacanie rachunków, robienie zakupów, jak też czuwanie podczas snu.

W piśmie z 13.12.2022 r. skarżąca wyjaśniła, że u matki zdiagnozowano zespół otępienny. U niepełnosprawnej występują zaburzenia motywacji, zachowania, jak i pamięci. Skarżąca podała, że "bywały sytuacje, że matka nie poznawała najbliższych, bywały nocne bełkotania". Nadto, na nogach matki pojawiły się rany, co powoduje, że poruszenie się sprawia jej ból. Niepełnosprawna choruje na nadciśnienie, migotanie przedsionków, niewydolność serca, zdiagnozowano też nowotwór jajnika. Ma nadczynność tarczycy, kamienice pęcherzyka żółciowego. Te wszystkie choroby powodują, że jest to osoba głównie leżąca, która nie może wykonać czynności dnia codziennego. Poruszanie się po mieszkaniu wymaga pomocy córki. Czynności higieniczne i toaletowe wykonuje poprzez znajdujące się przy łóżku krzesełko. Przedstawiony przez skarżącą podczas wywiadu środowiskowego wykaz czynności opiekuńczych uzupełniony został o czytanie pism urzędowych oraz książek, jak też przygotowanie opału i palenie w piecu. Nadto skarżąca wyjaśniła, że jej rodzeństwo (B., A., J.) nie są w stanie opiekować się matką.

W aktach znajduje się także ocena matki skarżącej wg skali Bathel. Wynika z niej, że osoba ta uzyskała 20 punków na 100 możliwych.

3.

Organ I instancji decyzją z 13.01.2023 r. odmówił przyznania skarżącej żądanego świadczenia. Rozstrzygnięcie to motywował brakiem spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten uzależnia ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od wieku, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Kolejno organ l instancji – w oparciu o ustalenia poczynione w toku przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego oraz pozyskanego dokumentu oceny sprawności niepełnosprawnej wg skali Barthel – stwierdził, że zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez wnioskodawczynię jest szeroki, jednak skarżąca nie jest jedyną osobą zobowiązaną do alimentacji. Jak ustalił Wójt, obok skarżącej jest jeszcze troje jej rodzeństwa, a osoby te są w równym stopniu zobowiązane do alimentacji niepełnosprawnej. Powodem braku wsparcia skarżącej w opiece nad matką jest to, że osoby te mieszkają poza miejscowością pobytu ich matki, jak też okoliczność, iż posiadają swoje rodziny. Organ I instancji nie znalazł podstaw do zanegowania obowiązku alimentacyjnego tych osób w zakresie współpartycypacji w opiece nad matką. Nadto, Wójt zwrócił uwagę, że w obiegu prawnym pozostaje decyzja przyznająca skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy na okres zasiłkowy 2022/2023. Wprawdzie we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca oświadczyła, że na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, ale dopiero od dnia wydania decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a zatem po ustaleniu wszelkich przesłanek do przyznania jej tego prawa. W świetle poczynionych ustaleń, organ wskazał, że nie ziścił się warunek pod jakim zostało złożone oświadczenie o wyborze świadczenia. Organ I instancji doszedł bowiem do przekonania, że w świetle art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, skarżąca nie spełniła wymogów pozwalających na przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego.

4.

W odwołaniu od opisanej wyżej decyzji skarżąca zwróciła uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. akt: K 38/13) wskazując na niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

5.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z 6.03.2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium zwróciło uwagę na dysponowanie przez matkę skarżącej orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz na fakt, iż skarżąca posiada uprawnienie (od 1.02.2016 r.) do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w związku z opieką nad matką podkreślając zarazem, iż skarżąca w toku postępowania zrezygnowała z tego prawa od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy zaznaczył, że rozpoznając wniosek o ustalenie uprawnień do specjalnego zasiłku opiekuńczego organ I instancji oceniał wprawdzie, przy tej okazji, spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia bądź jego niepodejmowania, tym niemniej świadczenie pielęgnacyjne jest rodzajowo odrębnym świadczeniem opiekuńczym, a każdy kolejny wniosek strony o ustalenie prawa do tychże świadczeń inicjuje nową sprawę administracyjną, wymagającą przeprowadzenia pełnego postępowania administracyjnego i ponownego przeanalizowania wszystkich przesłanek, zarówno pozytywnych, jak i negatywnych, warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Następnie Kolegium Odwoławcze podało, że organ pomocowy, wydając objętą odwołaniem decyzję, nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, która nastąpiła na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13). W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z Konstytucją RP. Stwierdzenie niekonstytucyjności tego przepisu przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego. Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny we wskazanym wyroku.

SKO w Tarnowie stwierdziło, że pomimo dokonania przez organ I instancji błędnej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, objęta odwołaniem decyzja, odpowiada jednak prawu. W ocenie organu odwoławczego, w rozpoznawanej sprawie nie zachodził bowiem bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo jej niepodejmowaniem, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Kolegium Odwoławcze wskazało, że w sprawie nie dowiedziono (nie wykazano) w dostateczny sposób, iż zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwia skarżącej, w sposób zupełny, podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Analizując realia sprawy SKO zaznaczyło, że z pisma pełnomocnika skarżącej z 13.12.2022 r. wynikało, iż u niepełnosprawnej zdiagnozowano zespół otępienny, mający obejmować zaburzenia wyższych funkcji korowych. Z tych też powodów u matki skarżącej pojawiają się zaniki pamięci, bywały sytuacje, że nie poznawała najbliższych osób, występują nocne bełkotania. Nadto niepełnosprawna choruje na cukrzycę typu II, miażdżycę, nadciśnienie tętnicze, utrwalone migotanie przedsionków, przewlekłą niewydolność serca, duszności, nadczynność tarczycy, kamicę w pęcherzyku żółciowym. SKO w Krakowie zwróciło uwagę na przedłożone przez skarżącą karty informacyjne z leczenia szpitalnego z 16.04.2022 r. (rozpoznano u pacjentki duszności) oraz z 22.04.2022 r., gdzie w rozpoznaniu wskazano szereg chorób tj.: obrzęk płuc, nadciśnienie tętnicze, przewlekłą chorobę nerek, zespół otępienny, raka jajnika prawego, kamicę pęcherzyka żółciowego, stan po amputacji palucha lewego, niedoczynność tarczycy, łagodny wzrost endometrium, miażdżycę tętnic kończyn.

Jednocześnie, w przywołanym wyżej piśmie pełnomocnik skarżącej ujął zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez wnioskodawczynię względem matki. Czynności te obejmują: pomoc przy higienie, prowadzenie do toalety, wymianę pieluchomajtek (codziennie), smarowanie kremami, przygotowywanie ubrania i pomoc w ubieraniu się (trzy razy dziennie), pomoc przy wykonywaniu ćwiczeń fizycznych w celu rozluźnienia stawów, wykonywanie masażu pleców, rąk i nóg, mierzenie ciśnienia, mierzenie poziomu cukru we krwi (dwa razy dziennie), przygotowywanie i podawanie posiłków (cztery razy dziennie), sprzątanie, pranie, prasowanie, robienie zakupów, realizacja recept, umawianie i transport na wizyty lekarskie, opłacanie rachunków, załatwianie spraw urzędowych, czytanie pism i książek, przygotowywanie opału, palenie w piecu (w sezonie), układanie do snu, czuwanie w nocy.

Ponadto skarżąca przedłożyła do akt ocenę sprawności matki w skali Barthel z 16.12.2022 r., z której wynika, że potrzebuje ona pomocy przy spożywaniu posiłków - 5 pkt, potrzebuje większej pomocy fizycznej przy przemieszczaniu się z łóżka na krzesło - 5 pkt, czasami nie kontroluje czynności fizjologicznych - 5 pkt (plus 5 pkt). Nadto osoba ta potrzebuje pomocy przy czynnościach osobistych, jest zależna przy korzystaniu z toalety, jest zależna przy myciu i kąpieli, nie porusza się po powierzchniach płaskich, nie jest w stanie wchodzić i schodzić ze schodów, jest zależna przy ubieraniu się i rozbieraniu. Łączny wynik kwalifikacji wyniósł 20 pkt na 100 pkt możliwych.

Mając na uwadze wszystkie wymienione przez skarżącą czynności opiekuńcze stwierdziło SKO, że można je świadczyć albo przed pójściem do pracy, albo po powrocie do domu. Są to bowiem wprawdzie czynności codzienne, ale jednak takie, które nie pochłaniają całego dnia. Konkluzja taka wynika chociażby z analizy danych dotyczących czynności wykonywanych podczas opieki nad matką, a opisanych w piśmie pełnomocnika strony z 13.12.2022 r., jak też w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym 13.12.2022 r. oraz ocenie pacjentki w skali Barthel z 16.12.2022 r.

Kolegium Odwoławcze przedstawiło orzecznictwo sądowe, z którego wynika, że czynności takie jak pomoc w ubieraniu osoby wymagającej opieki, dojściu do łazienki, umyciu, zmianie pieluchomajtek, przygotowaniu posiłków, podaniu leków, mierzenie ciśnienia, wożeniu do lekarzy, realizacji recept, asyście w poruszaniu się po domu i przy wyjściu na spacer nie stanowi stałej opieki w rozumieniu art.17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (WSA w Białymstoku w wyroku z 14.06.2021 r., sygn. akt II SA/Bk 394/21). Z kolei, takie czynności jak: robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, regularne podawanie leków, pranie, sprzątanie, pomaganie w codziennej higienie, umawianie wizyt lekarskich, realizowanie recept, regulowanie opłat związanych z utrzymaniem domu, dbanie o właściwą temperaturę w pomieszczeniu oraz załatwianie wszelkich spraw urzędowych - należą do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie muszą być wykonywane w sposób ciągły. Tego typu pomoc zasadniczo sprowadza się zatem do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego i nie ma znamion opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. (wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 stycznia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1420/21). Natomiast czynności związane z opieką polegające na pomocy w kąpieli, ubieraniu się, czy podaniu leków oraz pomocy w dostaniu się do lekarza nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia (wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 kwietnia 2022r. sygn. akt II SA/Łd 901/21)

Organ odwoławczy mając na uwadze zaprezentowane orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, iż skarżąca nie wykazała dostatecznego zakresu wykonywanych czynności opiekuńczych, prowadzących do rezygnacji bądź niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

SKO w Tarnowie podkreśliło również, iż efektem przeprowadzonego postępowania stały się ustalenia dotyczące udziału w sprawowaniu opieki nad matką, dwóch sióstr skarżącej oraz jej brata (pismo pełnomocnika strony z 13.12.2022 r. oraz oświadczenie skarżącej z 16.12.2022r.). I tak, w sprawie ustalono, że siostra skarżącej B. mieszka w USA, jest aktywna zawodowo, nie bywa w Polsce. Z kolei siostra A. mieszka w S. (woj. K.), jest aktywna zawodowo, ma na utrzymaniu własną rodzinę. Natomiast brat J. mieszka w B., ze względu na odległość nie przyjeżdża do matki, obecnie jest na emeryturze, ma swoja rodzinę. Wg skarżącej, jej rodzeństwo nie jest w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu i zaopiekować się terminowo i całodobowo matką.

Podkreślił organ odwoławczy, że jednym z warunków, od których zależy powstanie prawa do przedmiotowego świadczenia jest, że opiekę wykonuje osoba obciążona wobec podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym. W niniejszej sprawie oprócz wnioskodawczyni są jeszcze trzy inne osoby obciążone w tym samym stopniu wobec niepełnosprawnym obowiązkiem alimentacyjnym. Organ II instancji przywołał wyrok WSA w Krakowie z 8. 02.2022 r. (sygn. III SA/Kr 1251/21) w którym stwierdzono, że ustawodawca nie zagwarantował, w odniesieniu do osób równolegle zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego, prawa do wyboru przez nich samych tej osoby, która będzie się opiekowała osobą niepełnosprawną i pobierała świadczenie pielęgnacyjne. W sytuacji więc, gdy obowiązek alimentacyjny obciąża kilka osób, każda z nich ma obowiązek opieki i powinny się one stosownie podzielić tym obowiązkiem, tak aby nie była nim obciążona tylko jednak osoba. Zgodnie z art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z kolei art. 129 § 2 k.r.o. stanowi, że krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Art. 135 § 1 k.r.o. przewiduje, iż zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Przepisy przewidują również możliwość wyegzekwowania świadczeń alimentacyjnych w drodze sądowej.

Nadto wskazało SKO w Tarnowie, że moralnym obowiązkiem dzieci jest opieka nad zaawansowanymi wiekiem i schorowanymi rodzicami. Opiekę tę można wypełniać zarówno poprzez osobiste starania, jak i poprzez jej finansowanie (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5.04.2022 r. (sygn. IV SA/Wr 62/22).

Podsumowując Kolegium podało, że nie można dopuszczać do sytuacji, że dana osoba, będąc prawnie zobowiązaną, nie poczuwa się do swoich obowiązków, obowiązki te za nią przejmuje Państwo (w postaci przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie), a ona zostaje z nich zwolniona. Stosunek alimentacyjny polega bowiem na tym, że jeden podmiot ma prawo domagać się dostarczania środków utrzymania, natomiast drugi z podmiotów obowiązany jest to żądanie zaspokoić. Wypełnianie obowiązku alimentacyjnego może przybrać postać zarówno świadczeń dobrowolnych, może być również następstwem zasądzenia ich przez sąd. Wypełnianie tego obowiązku może polegać na dostarczaniu uprawnionemu mieszkania, opieki lekarskiej i domowej (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 października 2021 r. sygn. akt II SA/GI 766/21)

Zdaniem Kolegium, część obowiązków opiekuńczych realizowanych przez skarżącą, mogą przejąć pozostałe córki niepełnosprawnej wraz z synem, na których również ciąży wobec matki obowiązek alimentacyjny, wynikający wprost z art. 129 § 1 k.r.o., jak i obowiązek moralny. Samo natomiast stwierdzenie, że osoby te pracują zawodowo, bądź odległość ich miejsca zamieszkania do domu rodzinnego jest zbyt duża, nie może automatycznie oznaczać, że w żaden sposób nie mogą wesprzeć siostry (osobiście lub choćby finansowo, realizując tym samym swój obowiązek alimentacyjny) w opiece nad chorą matką.

Dodało SKO w Tarnowie, że odwołująca może również rozważyć możliwość zwrócenia się do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie pomocy w postaci usług opiekuńczych, a taka pomoc mogłaby stanowić uzupełnienie opieki przez nią sprawowanej, umożliwiając zarazem podjęcie zatrudnienia (wyrok WSA w Krakowie z dnia 14.02.2022r. sygn. akt III SA/Kr 1160/21). Podkreślił organ II instancji, że sama konieczność sprawowania opieki, czy też wykonywanie czynności stanowiących w istocie codzienną pomoc, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Ponadto stwierdziło SKO w Tarnowie, że skarżąca jest uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką, zatem w sprawie zachodzi także przesłanka negatywna wymieniona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie można jednak rozpatrywać zbiegu uprawnień do świadczeń opiekuńczych w aspekcie możliwości wyboru świadczenia korzystniejszego zgodnie z treścią art. 27 ust. 5 ustawy, ponieważ taka możliwość uaktualniłaby się w przypadku, gdyby jedyną przesłanką odmowy przyznania stronie dochodzonego świadczenia byłaby okoliczność pobierania przez nią specjalnego zasiłku opiekuńczego, co w sprawie niniejszej jak wykazano wyżej nie zachodzi.

6.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisaną wyżej decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Nadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na to, iż jej rodzeństwo może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas gdy oczekiwane świadczenie winno zostać skarżącej przyznane.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji pielęgnacyjnego. Nadto żądała zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634; dalej p.p.s.a.) wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

7.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Na wstępie należy podkreślić, że SKO w Tarnowie w wydanej w tej sprawie decyzji trafnie zweryfikowało błędny pogląd organu I instancji przyjmujący, jako przeszkodę do przyznania skarżącej żądanego świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25. roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych; Dz. U. 2022 r., poz. 615; dalej u.ś.r.). Kolegium Odwoławcze wskazując bowiem na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13) prawidłowo wywiodło, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, co skutkować winno aktualnie tym, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2022 r., poz. 615; dalej u.ś.r.). Przepis ten mówi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje także innym – niż wymienione w poprzednich punktach tego ustępu – osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Z kolei w myśl art. 17b ust. 1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Stosownie do ustępu 2 cytowanego ostatnio przepisu, zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

W celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem wykazać, że osoba ubiegająca się o to świadczenie, nie tylko należy do kręgu osób w nim wskazanych, ale także - stale i osobiście opiekuje się bliską (tj. objętą ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym) osobą niepełnosprawną. Fundamentalną jest tu natomiast kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym, czy w istocie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (w tej sprawie – pracy w gospodarstwie rolnym), a sprawowaną opieką. Innymi słowy, zaniechanie aktywności zawodowej opiekuna musi nastąpić w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Podkreślić trzeba, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam tylko fakt opieki nad niepełnosprawnym, lecz za rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia przez opiekuna (lub jego rezygnację z zatrudnienia) – wynikający właśnie z konieczności sprawowania tej opieki. Przedstawione wyżej, ustawowe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazują, że nieuprawnione jest utożsamianie dopuszczalności nabycia prawa do tego świadczenia tylko od stwierdzenia faktu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, bez uwzględniania przesłanki konieczności rezygnacji z zatrudnienia (niepodejmowania pracy) – spowodowanej tą opieką. Jak przy tym akcentuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20). Zasadnie wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 7.10.2011 r. (sygn. I SA/Wa 1265/11), że wymóg opieki nad osobą niepełnosprawną związany jest z całkowitą zależnością tej osoby od otoczenia. Trafnie też zauważył NSA w wyroku z 12.10.2021 r. (sygn. akt I OSK 493/21), że o tym, czy istnieje związek przyczynowy w rozumieniu wyżej wskazanym, decydować winien zakres wymaganych czynności opiekuńczych i konieczny na to czas wykluczający - zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego - aktywność zarobkową i zawodową opiekuna. Zatem, dysponowaniem przez niepełnosprawnego orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności samo przez się nie wyklucza ani nie znosi powinności badania – w kontekście sygnalizowanego wyżej związku przyczynowego – jaki jest zakres czynności opiekuńczych faktycznie wykonywanych przez wnioskodawcę i czy w okolicznościach danej sprawy rzeczywiście uniemożliwia on podjęcie zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W kontrolowanej sprawie nie było sporne między stronami postępowania zarówno to, że matka skarżącej dysponuje stosownym orzeczeniem uznającym ją za osobę niepełnosprawną w znacznym stopniu, jak też to, że skarżąca, jako zobowiązana do jej alimentacji, sprawuje opiekę. Nie budziło kontrowersji też to, że skarżąca, pod rygorem odpowiedzialności karnej złożyła oświadczenie, o którym mowa w art. 17b ust. 2 u.ś.r. Zasadniczy spór w kontrolowanej sprawie sprowadzał się do tego, czy zakres opieki, jaką skarżąca świadczy niepełnosprawnej matce jest tego rodzaju, że całkowicie wyklucza jej aktywność zawodową, tj. pracę w gospodarstwie rolnym, a więc, czy pomiędzy zaprzestaniem przez skarżącą prowadzenia tego gospodarstwa, a opieką sprawowaną nad matką, stwierdzić można wystąpienie związku przyczynowo-skutkowego, w rozumieniu wyżej wskazanym.

Poprzedzając jednak dalsze oceny tej sprawy zwrócić trzeba uwagę na to, iż skarżąca składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dysponowała już innym świadczeniem przyznanym z uwagi na sprawowanie opieki nad matką (specjalny zasiłek opiekuńczy). Okoliczność ta, co trafnie stwierdziło Kolegium Odwoławcze, nie mogła stanowić, na ocenianym etapie sprawy, negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ani też warunkować określonego kierunku rozstrzygnięcia tej sprawy. W przypadku bowiem zbiegu prawa do różnych świadczeń rodzinnych, uprawnionemu przysługuje prawo wyboru świadczenia (art. 27 ust. 5 u.ś.r.). Nie jest natomiast możliwa rezygnacja z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego dopiero po przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 7 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1190/21, wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 870/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 8 listopada 2022 r. sygn. II SA/Gl 1298/22). Mając jednakże na uwadze fakt przyznania skarżącej wskazanego wyżej zasiłku należy podkreślić, że mimo podobieństwa przesłanek przyznania obu świadczeń – w tym warunku rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną – świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy są odrębnymi instytucjami i przyznawane są w odrębnych postępowaniach. Regulacje ustawy o świadczeniach rodzinnych nie pozwalają przyjąć, iż występować może automatyczne przeniesienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której uprzednio przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy. Inaczej mówiąc, w ustawie o świadczeniach rodzinnych brak regulacji przewidującej, że fakt uprzedniego przyznania zainteresowanemu specjalnego zasiłku opiekuńczego determinuje uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie ostatnio wskazanego świadczenia wymaga bowiem przeprowadzenia odrębnego (tj. samodzielnego, autonomicznego) postępowania administracyjnego, w którym – niezależnie od ocen poczynionych w innych postępowaniach – badane są normatywnie określone przesłanki przyznania tegoż wsparcia. Poddanie sądowej kontroli decyzji wydanej w tym przedmiocie powoduje, że poza zakresem ocen Sądu pozostają uprzednio wydane decyzje przyznające specjalny zasiłek opiekuńczy. Tak więc Sąd, w aktualnie prowadzonym postępowaniu, nie kontroluje legalności (prawidłowości) przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Okoliczność więc, że skarżąca uzyskała wskazany zasiłek, którego przesłanki przyznania są zbliżone do wymogów, które należy spełnić przy ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne – nie oznaczało jeszcze (automatycznie) spełnienia tych wymogów na potrzeby kontrolowanej aktualnie sprawy, gdyż sprawa ta jest niezależna i odrębna od sprawy dotyczącej zasiłku opiekuńczego (por. też wyrok WSA w Krakowie z 5.04.2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1537/21).

Jak wyżej już wskazano, zasadniczy spór sprowadzał się do tego, czy zakres opieki, jaką skarżąca świadczy niepełnosprawnej w znacznym stopniu matce jest tego rodzaju, że wyklucza jej aktywność zawodową, tj. prowadzenie gospodarstwa rolnego, a więc, czy pomiędzy zaniechaniem podejmowania przez skarżącą pracy w tym gospodarstwie, a opieką sprawowaną nad matką, stwierdzić można wystąpienie związku przyczynowo-skutkowego, w rozumieniu wyżej już wskazanym.

Zdaniem Sądu, prawidłowo wywiodło w zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że w przedmiotowej sprawie nie został wykazany bezpośredni i ścisły związek przyczynowo skutkowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z aktywności zawodowej (prowadzenia gospodarstwa rolnego), a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Stwierdzony bowiem w postępowaniu zakres tej opieki nie pozwalał uznać, że całkowicie wyklucza on jakąkolwiek aktywność zawodową skarżącej.

W realiach kontrolowanej sprawy należy bowiem zauważyć, iż z orzeczenia o niepełnosprawności matki skarżącej wynika, że osoba ta obarczona jest chorobami układu oddechowego i krążenia (symbol 07-S). W toku postępowania administracyjnego skarżąca uzupełniła zakres schorzeń mających występować u jej matki poprzez wskazanie także na dolegliwości natury neurologicznej (zaniki pamięci, demencja). W związku z powyższym wskazać należy, iż symptomatyczne dla tej sprawy jest to, że wskazując na inne schorzenia matki niż będące podstawą stwierdzonej niepełnosprawności, skarżąca nie zaoferowała orzekającym organom administracji publicznej żadnych dowodów mogących występowanie tychże schorzeń choćby uprawdopodobniać. Jedyna dokumentacja medyczna załączona do akt sprawy obejmuje dokumentację z 7-o dniowego pobytu niepełnosprawnej w szpitalu w dniach 16.04 – 22.04.2022 r. Ze sporządzonych przez jednostkę medyczną kart pobytu w szpitalu wynika przy tym, że powodem udzielonej niepełnosprawnej pomocy lekarskiej było wystąpienie duszności i wysokiego ciśnienia. Są to zatem schorzenia, z powodu których matka skarżącej uzyskała znaczny stopień niepełnosprawności. Dostrzec należy, że choć we wskazanej wyżej dokumentacji pobytu matki skarżącej w szpitalu, znajduje się odniesienie do mającego występować u tej osoby "zespołu otępiennego", to jednak – z uwagi na utrudniony kontakt z pacjentką (duszności), ustalenia w zakresie schorzeń poczyniono w oparciu o rozmowę (wywiad) z jej córką (skarżącą). W aktach sprawy nie ma przy tym żadnych materiałów medycznych mogących obrazować występowanie schorzeń o wskazywanym w postępowaniu przez skarżącą charakterze (neurologicznym). Dolegliwości polegające na występowaniu u niepełnosprawnej zaników pamięci, opierają się więc wyłącznie na niewykazanym w jakikolwiek sposób twierdzeniu skarżącej. Zauważyć przy tym i zaakcentować trzeba, iż w kacie informacyjnej pobytu w szpitalu matki skarżącej (z 16.04.2022 r.) odnotowano, iż "w badaniu neurologicznym pacjentka bez odchyleń". Powyższe pozwala więc uznać, iż akcentowane przez skarżącą neurologiczne schorzenia mające występować u jej matki, pozostają w sprzeczności z przedłożoną do akt dokumentacją medyczną, w której wprost wskazano na brak odchyleń w tym zakresie. Dalsza analiza tej dokumentacji wskazuje, iż w wyniku wdrożonego leczenia "uzyskano poprawę stanu ogólnego i świadomości, stabilizację wartości ciśnienia tętniczego, ustąpienie duszności oraz zmniejszenie obrzęku kończyn dolnych." Z tych stwierdzeń wynika poprawa ogólnego stanu zdrowia niepełnosprawnej. Dokumentacja ta zatem nie pozwala zasadnie przyjmować, że uwarunkowania zdrowotne matki skarżącej obejmują także schorzenia neurologiczne, a w szczególności takie, które rzutowałyby na potrzebę stałego nadzoru opiekuna nad niepełnosprawnym. Przy jednoczesnym braku zaoferowania innych dowodów, podnoszone przez skarżącą twierdzenia uznać więc należało za niewykazane, a przez to niezasadne.

Jak wynika z dalszych twierdzeń skarżącej, zakres jej opieki realizowanej względem matki obejmuje: mycie, obcinanie paznokci, strzyżenie, zmianę pampersów, smarowanie kremami przeciwodleżynowymi, przygotowanie ubrań, pomoc przy ubieraniu, mierzenie ciśnienia, cukru, podawanie leków, przygotowanie i podanie posiłku, sprzątanie pranie prasowanie, umawianie wizyt lekarskich, realizację recept, załatwienie spraw urzędowych, czuwanie podczas snu, masowanie, przygotowanie opału, palenie w piecu, odśnieżanie, czynności ogrodnicze, przeprowadzanie matki po domu, czytanie jej książek i pism urzędowych.

Ocena przedstawionych czynności opiekuńczych prowadzi do wniosku, iż znaczna ich część odnosi się do szeroko rozumianego prowadzenia gospodarstwa domowego (sprzątanie, pranie, prasowanie, przygotowywanie posiłków, opłacanie rachunków, palenie w piecu, odśnieżanie, czy prace ogrodowe). Dostrzec jednakże trzeba, że tego rodzaju aktywność wykonywana jest zasadniczo w każdym gospodarstwie domowym, bez względu na to, czy członkiem tego gospodarstwa jest osoba niepełnosprawna, czy gospodarstwo to tworzą wyłącznie osoby sprawne. Powyższe pozwala przyjmować, że analizowane czynności nie mogą być uwzględniane przy ocenie skali zaangażowania opiekuńczego skarżącej, skoro i tak muszą być one przez skarżącą wykonywane (por. wyroki WSA w Gdańsku z 15 kwietnia 2021 r. sygn. III SA/Gd 71/21 oraz WSA we Wrocławiu z 18 marca 2021 r. sygn. IV SA/Wr 39/21). Nadto, przedstawiona wyżej aktywność, z uwagi na jej powszechność i nieodzowność występowania w każdym gospodarstwie domowym, realizowana jest także przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo. Skoro tak, to czynności tego rodzaju mogą być zatem czynione zarówno przed rozpoczęciem pracy (z rana), jak też po jej zakończeniu (wieczorem) albo w dni wolne od pracy (np. w weekendy). Nie można więc uznawać, że z uwagi na te czynności, skarżąca musiała całkowicie zrezygnować z pracy w gospodarstwie rolnym. Na gruncie kontrolowanej sprawy stwierdzić zarazem należy, iż skarżąca, w istocie wszystkie czynności, które wykonuje w ciągu dnia w miejscu swojego zamieszkania, postrzega jako czynności opiekuńcze realizowane względem matki – por. prace ogrodowe, odśnieżanie, palenie w piecu, itp. Stanowisko to jest niezadane z uwagi na wskazane już wyżej rozważania. Także podane przez skarżącą czynności higieniczne realizowane względem jej matki (kąpiel, obcinanie paznokci, strzyżenie włosów) – ze swojej istoty nie stanowią czynności, które odznaczałyby się długotrwałą opieką uniemożliwiającą jakikolwiek zatrudnienie. Czynności te, jak też akcentowane przez skarżącą masowanie matki i smarowanie maścią - są wykonywane zwykle w określonych porach dnia lub raz na jakiś czas, a zatem i te czynności nie mają charakteru ciągłego.

Reasumując, trafnie organ odwoławczy uznał (opierając się na orzecznictwie sądowoadministracyjnym), że takie czynności jak: robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, podawanie leków, pranie, sprzątanie, prasowanie, pomaganie w codziennej higienie, umawianie wizyt lekarskich, realizowanie recept, regulowanie opłat związanych z utrzymaniem domu, dbanie o właściwą temperaturę w pomieszczeniu oraz załatwianie spraw urzędowych - należą do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie muszą być wykonywane w sposób ciągły. Pomoc skarżącej zasadniczo sprowadza się zatem do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego i nie ma znamion opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy.

Zauważyć przy tym należy, iż zawartość i treść akt administracyjnych sprawy nie pozwalała przyjmować (tj. uznać za wykazane), iż stan zdrowia matki skarżącej, choć bez wątpienia wskazujący na potrzebę objęcia jej pomocą (vide skala Barthel), jest jednak tego rodzaju, że osoba ta wymaga podejmowania nagłych, niecierpiących zwłoki czynności opiekuńczych i – że nie może ona samodzielnie (tj. bez udziału opiekuna) funkcjonować przez pewną część dnia, tj. przez ten czas, w którym osoba udzielająca opieki, realizowałby czynności zawodowe. Jak już bowiem wyżej wskazano, nie ma podstaw, aby w oparciu o akta sprawy (por. art. 133 par. 1 p.p.s.a.) uznać za wiarygodne twierdzenia skarżącej o neurologicznych uwarunkowaniach schorzeń jej matki, skoro nawet w karcie leczenia szpitalnego wprost stwierdzono, że w badaniu neurologicznym pacjentka ta nie wykazywała odchyleń, a nadto, że w wyniku wdrożonego leczenia, uzyskano poprawę ogólnego stanu zdrowia, w tym poprawę świadomości (zaburzoną ze względu na duszności i wysokie ciśnienie). Informacje płynące z akt sprawy wskazują więc na brak schorzeń neurologicznych, a nadto na polepszenia zdrowia niepełnosprawnej. Taki zaś stan rzeczy, powiązany ze stwierdzonym w postępowaniu zakresem realizowanej przez skarżącą opieki (por. wyżej) nie pozwalał przyjąć – co trafnie wywiodło Kolegium w kontrolowanej decyzji - istnienia związku przyczynowego między potrzebą zupełnej rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym uwarunkowaną opieką nad matką (nawiasem mówiąc matka skarżącej jest niepełnosprawna od 2016 r., a w oświadczeniu złożonym do akt, skarżąca podała, iż zaniechała pracy w gospodarstwie rolnym dopiero od 24.11.2022 r., tj. ok. 6 lat po wydaniu tego orzeczenia). W realiach ocenianej sprawy dostrzec bowiem trzeba, że praca w gospodarstwie rolnym charakteryzuje się elastycznością czasu pracy. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z 11 grudnia 2012 r. (sygn. I OPS 5/12), przy właściwej organizacji pracy rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną.

Końcowo należy wskazać, iż Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko według którego ocena, czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) z zatrudnienia, a opieką nad osobą niepełnosprawną, wymaga również ustalenia, czy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby niepełnosprawnej w tym samym stopniu, co osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, i przesądzenie tego, czy po stronie tych osób występują obiektywne okoliczności pozwalające zwolnić je z ciążącego względem niepełnosprawnego obowiązku alimentacyjnego. Inaczej rzecz ujmując, ocena możliwości współpartycypacji rodzeństwa osoby ubiegającej się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - w opiece nad niepełnosprawnym rodzicem, stanowi element ocen brany pod uwagę przy ustalaniu występowania (istnieniu) związku przyczynowo-skutkowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. związku pomiędzy niepodejmowaniem aktywności zawodowej przez wnioskodawcę, a potrzebą sprawowania przez niego opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. przykładowo wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1235/22, z 15 marca 2023 r., sygn. III SA/Kr 1335/22, czy z 5 grudnia 2022 r., sygn. III SA/Kr 918/22). To bowiem, czy można uznać, że dana osoba jest zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia (lub niepodejmowania aktywności zawodowej) z uwagi na potrzebną troskę o bliską osobę niepełnosprawną - zależeć będzie także od tego, czy inne osoby ustawowo zobowiązane do alimentacji niepełnosprawnego w tym samym stopniu co wnioskodawca, wywiązywać się mogą z obciążającego je obowiązku dostarczania uprawnionemu środków utrzymania (szersze rozważania za prezentowanym wyżej poglądem por. np. wyrok WSA w Krakowie z 12.04.2023 r. sygn. akt III SA/Kr 1669/22, także wyrok WSA w Krakowie 5.06.2023 r., sygn. akt III SA/Kr 375/23). W sprawie nie dowiedziono, aby po stronie innych osób zobowiązanych do alimentacji matki skarżącej występowały obiektywne przeszkody do wywiązywania się z obciążającego je obowiązku alimentacyjnego. Praca zawodowa, czy zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że dzieci niepełnosprawnego nie są w ogóle w stanie sprawować opieki nad rodzicem (zob. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20).

Z przedstawionych powodów Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organu odwoławczego, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad matką. Zarzuty skargi w tym względzie są nieuzasadnione. Podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności opieki oraz faktu, że skarżąca tę opiekę sprawuje. Jednakże – co akcentowano już na wstępie – samo sprawowanie opieki nie stanowi, w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r., samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Tak samo, samodzielnej podstawy nie stanowi fakt dysponowania przez osobę podlegającą opiece, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Opieka musi bowiem cechować się takim charakterem i natężeniem, że wyklucza możliwość podjęcia pracy zarobkowej choćby w częściowym wymiarze czasu pracy. Taka opieka - w ocenie Sądu - nie miała miejsca w realiach kontrolowanej sprawy.

Nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd skargę oddalił, a podstawą prawną tego rozstrzygnięcia był art. 151 p.p.s.a.