Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 756/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2005 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta [...] na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Wa 756/04

UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 2002 r. o zmianach w organizacji i funkcjonowaniu centralnych organów administracji rządowej i jednostek im podporządkowanych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2002 r., Nr 25, poz. 253 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Prezydent Miasta [...]od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] o umorzeniu postępowania wznowionego postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...] w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy:

Decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 1975 r., nr [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w L. przy ul. [...] o pow. [...]m², oznaczoną jako działka nr [...], uregulowaną w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiącą własność M. i L. małżonków P.

W dniu 2 kwietnia 1991 r. M. P. wystąpił o zwrot wywłaszczonych nieruchomości położonych w L., w tym m.in. działki nr [...] o powierzchni [...]m2, przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...] sierpnia 1996 r., nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w L. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości.

Po rozpatrzeniu odwołania M. i L. P. Wojewoda [...] decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 1997 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] sierpnia 1996 r. w części odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...]o pow. [...]m2, położonej w L. przy ul. [...], a uchylił wyżej wymienioną decyzję w części orzekającej o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m², orzekając jednocześnie o zwrocie działki nr [...] na rzecz byłych współwłaścicieli M. i L. małżonków P., po 1/2 części każdemu z nich, zobowiązując wnioskodawców do zwrotu kwoty [...] zł, stanowiącej wartość zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości podlegającej zwrotowi.

W dniu 23 kwietnia 1998 r. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w likwidacji w L. wystąpiło z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. podnosząc, iż nie brało udziału jako strona w toczącym się postępowaniu o zwrot wyżej wymienionej nieruchomości nr [...], mimo iż w dniu 5 grudnia 1990 r. nieruchomość ta znajdowała się w zarządzie MPK, a zatem przedsiębiorstwu temu przysługiwało prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Prawo to potwierdzone zostało decyzją Zarządu Miasta L. z dnia [...] maja 1997 r., nr [...]. Powołano się na pismo Wydziału Gospodarowania Majątkiem Urzędu Miasta L. z dnia [...] kwietnia 1998 r., z którego MPK w likwidacji dowiedziało się o wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji orzekającej m.in. o zwrocie tej nieruchomości.

W dniu 29 maja 1998 r. z wnioskiem o wznowienie wyżej wymienionego postępowania wystąpił również Prezydent Miasta [...]. podnosząc, iż wydając decyzję o zwrocie przedmiotowej nieruchomości organ orzekający nie uwzględnił faktu, iż decyzja Prezydent Miasta [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. stwierdzająca wygaśnięcie prawa zarządu w odniesieniu do tej nieruchomości, przysługującego Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu, została uchylona decyzją Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa [...] z dnia [...] lutego 1992 r., nr [...], a tym samym zarząd Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego nad tą nieruchomością został utrzymany. W dacie orzekania o zwrocie nieruchomości nr [...] znajdowała się ona w zarządzie Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego i nie była przedmiotem władania Gminy [...], co uniemożliwiało jej zwrot.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r., nr [...], orzekł o odmowie wznowienia postępowania z wniosku Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w likwidacji w L. oraz Prezydent Miasta [...] w sprawie o zwrot nieruchomości położnej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], uzasadniając, iż MPK w likwidacji w L. nie jest stroną w sprawie, bowiem spełnienie przesłanek zwrotu przedmiotowej nieruchomości wyłącza możliwość nabycia przez MPK prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości.

Natomiast w odniesieniu do wniosku Prezydent Miasta [...] stwierdzono, iż został on złożony po terminie określonym w art. 148 § 1 kpa, bowiem o okoliczności wznowienia postępowania dowiedział się najpóźniej w dniu 28 kwietnia 1997 r., to jest w dacie doręczenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r.

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. odwołanie złożyła "[...]" Sp. z o. o., podnosząc zarzut pominięcia Spółki w postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. oraz żądając wznowienia postępowania w sprawie z uwagi ma naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lipca 2001 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, w uzasadnieniu wskazując, iż składając wniosek o wznowienie postępowania w dniu [...] maja 1998 r. Prezydent Miasta [...] nie zachował terminu określonego art. 148 § 1 kpa, gdyż o okoliczności wznowienia wiedział już w dacie doręczenia mu decyzji z dnia [...] kwietnia 1997 r., to jest w dniu 28 kwietnia 1997 r., natomiast kwestia uwłaszczenia Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego na działce [...] rozstrzygnięta została ostateczną decyzją Zarządu Miasta L. z dnia [...] maja 1997 r. i nie może być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Jednocześnie wskazano, iż MPK w likwidacji w L. nie ma przymiotu strony w postępowaniu wznowieniowym, gdyż umową z dnia [...] czerwca 1997 r. zbyło przysługujące mu prawo na rzecz "[...]" Sp. z o.o. (akt notarialny Rep. [...] nr [...]).

Pismem z dnia [...] września 2001 r. "[...]" Sp. z o.o. potwierdziła, iż żąda wznowienia postępowania o zwrot nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], podnosząc ponadto, iż Wojewoda [...] orzekając o zwrocie nieruchomości decyzją z dnia [...] kwietnia 1997 r. oparł swoje rozstrzygnięcie na decyzji Prezydent Miasta [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. stwierdzającej wygaśnięcie prawa zarządu przysługującego Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu w L. w stosunku do tej nieruchomości, która została następnie uchylona decyzją Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa [...] z dnia [...] lutego 1992 r.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku "[...]" Sp. z o. o., wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 1997 r.

Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. Wojewoda [...] orzekł o umorzeniu postępowania wznowionego tym postanowieniem stwierdzając, iż po przeprowadzeniu szczegółowej analizy akt sprawy stwierdzono uchybienie przez "[...]" Sp. z o. o. terminowi określonemu w art. 148 § 1 kpa.

Od powyższej decyzji złożył odwołanie Prezydent Miasta[...].

Rozpatrując sprawę i orzekając jak na wstępie, stwierdzono, co następuje:

Zgodnie z art. 145 § 1 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli m. in. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (pkt 4), lub decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione (pkt 8). Ponadto zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, przy czym termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Tym samym w pierwszej fazie rozpatrywania podania o wznowienie postępowania organ administracji ma prawo badać - oprócz dopuszczalności wznowienia z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych - tylko kwestię zachowania jednomiesięcznego terminu (148 kpa). Nie wolno mu natomiast oceniać, czy przyczyny wznowienia wskazane przez stronę faktycznie wystąpiły; tę kwestię organ administracji powinien rozważyć dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 kpa). Jednocześnie zachowanie terminu musi być udowodnione przez stronę, zaś organ administracji swobodnie ocenia dowody w tej mierze. W świetle art. 148 § 2 kpa dla ustalenia daty dowiedzenia się przez stronę o decyzji uzasadniającej żądanie wznowienia postępowania bez znaczenia jest ocena prawidłowości lub wiarygodności decyzji, o której strona została poinformowana. Istotne jest jedynie to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu.

W przedmiotowej sprawie podstawowe znaczenie ma ustalenie, w jakiej dacie "[...]" Sp. z o. o. powzięła informację o orzeczeniu o zwrocie na rzecz byłych właścicieli nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], która wchodziła w skład działki nr [...] pozostającej w wieczystym użytkowaniu wyżej wymienionej Spółki.

Jak wynika z akt sprawy w trakcie postępowania (którego stroną była Spółka "[...]") zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1998 r., nr [...] uchylającą decyzję Urzędu Miasta L. z dnia [...] lutego 1998 r., nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany budynku administracyjno-socjalnego i udzielającej pozwolenia na budowę nr [...] w bazie magazynowej w L. przy ul. [...] i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji - pełnomocnik L. P. i spadkobierców M. P. podnosił kwestię prawa własności działki nr [...]znajdującej się w obrębie działki nr [...], powołując się na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. - a więc można uznać, iż już w tej dacie "[...]" Sp. z o. o. uzyskała informację o wydaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 1997 r.

Wyżej wymienioną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1998 r. "[...]" Sp. z o.o. otrzymał w dniu [...] kwietnia 1998 r., z czego wynika, iż "[...]" już w tej dacie wiedział o decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r., orzekającej o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...]o powierzchni [...]m2. Składając zatem wniosek o wznowienie postępowania w dniu 22 maja 2001 r. uchybił terminowi z art. 148 § 2 kpa.

Zasadnie organ wojewódzki wskazał w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2001 r., iż Prezydent Miasta [...] od dnia 28 kwietnia 1997 r., to jest od dnia doręczenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. wiedział o okoliczności wznowienia postępowania, a więc uchybił terminowi z art. 148 § 1 kpa, podniesione zaś w odwołaniu zarzuty, iż ostateczne zakończenie postępowania nastąpiło dopiero w dniu 22 kwietnia 1998 r., to jest w dniu wydania postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II SA/Łd 1075-1076/97, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii zachowania terminu określonego w art. 148 § 1 kpa, w odniesieniu do decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 1997 r.

W świetle powyższych ustaleń uznano, że organ wojewódzki prawidłowo orzekł o umorzeniu wznowionego postępowania z uwagi na uchybienie jednomiesięcznego terminu do wniesienia takiego żądania.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prezydent Miasta [...]. Strona skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając, że narusza ona przepisy postępowania.

W skardze podniesiono, że zgodnie z art. 145 kpa wystąpienie przez stronę postępowania o wznowienie postępowania jest możliwe w sprawie zakończonej ostateczna decyzją. Zagadnienie to było podnoszone przez Prezydent Miasta [...] w odwołaniu od decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r., w którym zwrócono uwagę na fakt, że postępowania w sprawie nastąpiło z(zakończenie dniem wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z dnia 22 kwietnia 1998 r., co sprawia, że wniosek Prezydent Miasta [...]o wznowienie postępowania został złożony w terminie. Zdaniem skarżącego, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego umarzające postępowanie spełniało kryteria kwalifikujące je do kategorii decyzji administracyjnych.

Mając to na uwadze, skarżący podtrzymał wyrażony wcześniej pogląd, że ostateczne zakończenie postępowania nastąpiło postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 1997 r., a co za tym idzie złożenie przez Zarząd Miasta L. wniosku o wznowienie postępowania o zwrot nieruchomości nastąpiło z zachowaniem terminów wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego.

Zdaniem skarżącego, wydanie przez Wojewodę [...] decyzji o zwrocie nieruchomości było niedopuszczalne. Jest to uzasadnione tym, że nieruchomość położona w L. przy ul. [...], oznaczona jako działka nr [...] w dniu [...] kwietnia 1997 r. znajdowała się w trwałym zarządzie Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego, nie wchodziła ona zatem w skład gminnego zasobu nieruchomości i Gmina [...] była pozbawiona możliwości władania nieruchomością.

Wojewoda [...] wydając w dniu [...] kwietnia 1997 r. decyzję w sprawie zwrotu nieruchomości M. i L. małżonkom P. błędnie przyjął, że nastąpiło wygaśnięcie trwałego zarządu MPK do tej nieruchomości, a to na postawie decyzji Zarządu Miasta L. z dnia [...] czerwca 1991 r., nr [...]. Nie wziął pod uwagę lub w dacie wydawania decyzji nie wiedział, że sporna nieruchomość nadal pozostawała w zarządzie Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w następstwie złożonego przez MPK odwołania, które zakończyło się wydaniem w dniu [...] lutego 1992 r. przez Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa [...], decyzji uchylającej wymienioną wyżej decyzję Zarządu Miasta L. z [...] czerwca 1991 r.

Zważywszy na powołane wyżej okoliczności zdaniem skarżącego zachodzi podstawa do wznowienia postępowania, ponieważ z uzasadnienia decyzji z dnia [...] kwietnia 1997 r. wynika, że fakt pozostawania nieruchomości przy ul. [...] w zarządzie Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego nie był znany organowi wydającemu decyzję administracyjną, tymczasem jak to zostało wykazane miał kluczowe znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia. Tymczasem art. 145 § 1 pkt 5 kpa stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzono, że postępowanie administracyjne kończy decyzja ostateczna organu i jeżeli strona uchybiła terminowi zawitemu, to z jej wniosku nie można wznowić postępowania. Zauważono ponadto, że jeżeli zaistniały okoliczności wymienione w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, to postępowanie może być wznowione z urzędu w odrębnym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję, stwierdza jej nieważność lub wydanie decyzji z naruszeniem prawa jedynie wówczas, gdy uzna, że w sprawie istnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 powołanej ustawy. Taka sytuacja nie występowała w sprawie niniejszej, w której nie stwierdzono wskazanych w powołanym przepisie przesłanek uzasadniających uwzględnienie skargi.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, przekazanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę. W świetle materiału dowodowego znajdującego się w tych aktach uznać należało, że dokonane w sprawie ustalenia znajdują oparcie w przedstawionej dokumentacji. Również w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie stwierdzono nieprawidłowości, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, właściwie zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa stanowiące podstawę rozstrzygnięcia i wyczerpująco uzasadniły decyzje. Skoro we wznowionym postanowieniem z dnia 12 lutego 2002 r. postępowaniu w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 1997 r. okazało się, że postępowanie to wszczęto w wyniku wadliwej oceny, że wniosek o wznowienie zgłoszony został w terminie, a więc wznowienie postępowania było w rzeczywistości niedopuszczalne, to prawidłowo postępowanie jako bezprzedmiotowe umorzono na podstawie art. 105 § 1 kpa.

Za dowolne i nie znajdujące oparcia w obowiązujących przepisach kodeksu postępowania administracyjnego uznać należy rozważania strony skarżącej służące wykazaniu zachowania przez Prezydent Miasta [...] terminu do wniesienia postępowania. Sprawa, której dotyczyły wnioski o wznowienie(wniosku o wznowienie zakończona została decyzją ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. Brak jest podstaw prawnych, by można było podzielić stanowisko skarżącego, że postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 1998 r., umarzające na skutek cofnięcia skargi od tej decyzji postępowanie sądowe uznane być powinno za ostateczne zakończenie postępowania administracyjnego i że w konsekwencji przyjąć należało, że wniosek Zarządu Miasta L. o wznowienie postępowania o zwrot nieruchomości wpłynął w terminie.

Pozostałe zarzuty skargi, jako nieodnoszace się do przedmiotu niniejszego postępowania pozostać musiały poza zakresem rozważań Sądu.

Z przedstawionych wyżej względów, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z przepisami prawa skargę należało oddalić na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.