Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 114/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 690/23 w sprawie ze skargi B. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia

19 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 690/23, oddalił skargę B. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; obecnie t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 tj.; dalej: p.p.s.a.), naruszenie:

1. art. 190 p.p.s.a. oraz art. 153, art. 170 w zw. z art. 193 p.p.s.a., a także art. 106 § 4 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 135, art. 151 p.p.s.a., art. 7 Konstytucji RP, poprzez wydanie zaskarżonego wyroku z pominięciem, a nawet wbrew treści ostatecznego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

24 stycznia 2023 r., sygn. l GSK 644/22, którym to wyrokiem NSA uchylił do ponownego rozpoznania wcześniejszy, wadliwy wyrok WSA w Gliwicach z dn. 13 października 2021 r., sygn. l SA/GL 820/21 w tej samej materii. W ten sposób WSA w Gliwicach wydał zaskarżony wyrok z naruszeniem zasady związania wyrokiem i wykładnią prawa przedstawioną przez NSA, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem WSA nie uwzględnił zasadnej skargi.

2. art. 13 par. 2. art. 106 par. 4, art. 151, art. 145 par. 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 8 Konstytucji RP, poprzez wydanie zaskarżonego wyroku przez niewłaściwy w sprawie WSA w Gliwicach zamiast właściwego miejscowo w sprawie (ze względu na siedzibę rejestrową Poczty Polskiej SA) WSA w Warszawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

3. art. 3 par. 2 pkt 3. art. 151, art. 145 par. 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 124 par. 1, art. 39[3] par. 1, par. 2 pkt 2, par. 3 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ("KPA") w zw. z art. 78 par. 1 ustawy z dn. 23.04.1964 r. Kodeks cywilny ("KC") -- poprzez wydanie przez WSA zaskarżonego wyroku oddalającego skargę mimo doręczenia Zobowiązanej decyzji w formie papierowej, która to decyzja nie zawiera własnoręcznego podpisu Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej ani innej osoby upoważnionej do jej wydania w imieniu Poczty Polskiej SA, lecz zawiera jedynie kserokopię logotypu podpisu elektronicznego, gdzie kserokopia logotypu podpisu elektronicznego na doręczonym dokumencie papierowym w przypadku doręczenia decyzji przez listonosza nie jest własnoręcznym podpisem w rozumieniu art. 78 par. 1, par. 2 kodeksu cywilnego, a zatem doręczona decyzja zawiera istotne wady formalne (nie była podpisana), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

4. art. 141 par. 4, art. 133 par. 1, art. 134 par. 1, art. 135, a także art. 106 par. 3, par. 4 p.p.s.a. - poprzez brak odniesienia się przez WSA w wystarczający sposób do zarzutów zawartych w skardze, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie:

5. art. 151, art. 145 par. 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2, pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu z 23.07.2020 r. (dalej "u.p.e.a.") w zw. z art. 2 ust. 1, ust. 3 ustawy z dnia 21.04.2005 r. o opłatach abonamentowych -- poprzez ich błędną wykładnię, albowiem WSA zaakceptował prowadzenie egzekucji administracyjnej przez Wierzyciela (i) w stosunku do obowiązku, który nie istnieje, ewentualnie (ii) w stosunku do obowiązku, który nie jest wymagalny, czyli w obydwu przypadkach prowadzenia egzekucji wskutek określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa.

6. art. 151, art. 145 par. 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 w zw. z art. 80 par. 1, art. 59 § 1 pkt 2, pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 54 par. 1 pkt 5, art. 2 par. 2 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa w związku z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 21.04.2005 r. o opłatach abonamentowych – poprzez ich błędną wykładnię, albowiem WSA zaakceptował prowadzenie egzekucji administracyjnej (i) w stosunku do obowiązku z tytułu odsetek za zwłokę, który nie istnieje, ewentualnie (ii) w stosunku do obowiązku z tytułu odsetek za zwłokę, który nie jest wymagalny, czyli w obydwu przypadkach prowadzenia egzekucji wskutek określenia egzekwowanego obowiązku z tytułu odsetek za zwłokę niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa, a nawet wbrew żądaniom wierzyciela w tytule wykonawczym. Przedmiotowe naruszenie objawia się w szczególności w ten sposób, że Organ wyszedł bezprawnie poza zakres żądania wierzyciela w tytule wykonawczym i bez podstawy prawnej i faktycznej zajął kwotę odsetek za zwłokę w wys. 322,87 zł., chociaż sam Wierzyciel w tytule wykonawczym w polach od E.1.3 do E.58.3 żądał w oparciu o art. 54 par. 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej egzekucji mniejszych odsetek za zwłokę w wys. łącznej zaledwie 45,80 zł.

7. art. 151, art. 145 par. 1 pkt 1 lit a) PPSA w zw. z art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 7. pkt 10 u.p.e.a. - poprzez ich błędną wykładnię, albowiem WSA zaakceptował dopuszczenie do egzekucji w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy nie spełniał wszystkich wymogów formalnych, w szczególności nie był opatrzony w polu F.7 wymaganym prawem podpisem wierzyciela, a zatem tytuł wykonawczy podlegał obligatoryjnemu zwrotowi na rzecz wierzyciela na mocy art. 29 par. 2 pkt 3 u.p.e.a. Nadto pani G. D., rzekomy pełnomocnik wierzyciela, który rzekomo podpisał tytuł wykonawczy, nie przedstawiła ważnego pełnomocnictwa wydanego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej SA, przez co tytuł wykonawczy nie został podpisany prawnie skutecznie w imieniu wierzyciela, co również obligowało Organ do zwrotu tytułu wykonawczego do wierzyciela na mocy wspomnianego art. 29 par. 2 pkt 3 u.p.e.a.; Dodatkowo pani M. S., rzekomy pełnomocnik Organu egzekucyjnego wg wpisu w polu I.2, nie przedstawiła ważnego pełnomocnictwa w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Ursynów, przez co tytuł wykonawczy nie został podpisany prawnie skutecznie w imieniu Organu i w sposób ważny skierowany do egzekucji, co również obligowało Organ do zwrotu tytułu wykonawczego na mocy wspomnianego art. 29 par. 2 pkt 3 w zw. z art. 27 par. 1 pkt 10 u.p.e.a.

8. art. 151, art. 145 par. 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 1, pkt 2 u.p.e.a. -- poprzez ich błędną wykładnię, albowiem WSA zaakceptował dopuszczenie do egzekucji w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy nie spełniał wszystkich wymogów formalnych, w szczególności nie określał prawidłowej siedziby wierzyciela, gdyż z Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] oraz z adresu siedziby przyporządkowanego do NIP wierzyciela nr [...], a także z systemu REGON pod nr. [...] wynika, że siedziba wierzyciela mieści się w Warszawie, przy ul. [...], a nie jak wskazuje autor tytułu wykonawczego w polu F.2 w B. przy ul. [...], co również obligowało Organ do zwrotu tytułu wykonawczego do wierzyciela na mocy wspomnianego art. 29 par. 2 pkt 3 u.p.e.a. Nadto tytuł wykonawczy w polach A.1.9 do A.1.11 zawiera błędne dane adresowe Zobowiązanej niezgodne z systemem PESEL i stanem faktycznym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej, wyznaczonymi wskazanymi w niej podstawami, którymi zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu wymienionych w art. 174 p.p.s.a. podstawach kasacyjnych, tzn. naruszeniu przepisów prawa materialnego i naruszeniu przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawowym zagadnieniem prawnym, które znalazło się u podstaw wszystkich zarzutów kasacyjnych, było kwestionowanie prawidłowości przyjęcia, że w niniejszej sprawie dopuszczalne było wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji.

Tym niemniej, na wstępie należy przypomnieć, że w aktualnie kontrolowanym postępowaniu na mocy art. 190 p.p.s.a. Sąd I instancji był związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt I GSK 644/22 . Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu kasacyjnego opisanego w punkcie 1 petitum wniesionego środka zaskarżenia. Dokonana przez Sąd meriti kontrola w pełni respektuje ocenę prawną i wskazania zawarte w wymienionym wyroku NSA z 24 stycznia 2023 r. a zarzuty niniejszej skargi kasacyjnej są w istocie wyłącznie polemiczne do motywów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek. Zgodnie też z treścią art. 7 ust 4 ustawy o opłatach abonamentowych w przypadku opóźnienia w uiszczaniu opłaty abonamentowej naliczane są odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa. W tytułach egzekucyjnych wskazano daty, od których naliczane są odsetki oraz ich stawki co umożliwia organowi egzekucyjnemu obliczanie na bieżąco, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, właściwej kwoty odsetek za zwłokę. Zgodnie z art. 54 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej odsetek za zwłokę nie nalicza się , jeżeli wysokość odsetek nie przekroczy trzykrotnej wartości opłaty pocztowej pobieranej przez operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe. Odsetki wykazane w tytułach wykonawczych są wyliczone na dzień ich wystawienia przez wierzyciela i dalej są naliczane do dnia ich zapłaty. O ich wysokości decyduje nie data wystawienia tytułu wykonawczego, a data wyegzekwowania spornego świadczenia. Na ten dzień organ egzekucyjny podejmuje decyzje o naliczeniu i ewentualnym ściągnięciu przy uwzględnieniu art. 54 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Należy dodać, że odnotowana na koncie skarżącej nadpłata z tytułu rozliczenia opłat abonamentowych została zwrócona skarżącej po uprzednim zaliczeniu części nadpłaconej kwoty na poczet zaległości.

Za zupełnie bezzasadny należy uznać zarzut wydania wyroku przez niewłaściwy w sprawie WSA w Gliwicach (pkt 2 petitum skargi kasacyjnej). Należy zauważyć, że zarzut ten w istocie stanowi próbę podważenia prawidłowości wiążącego w niniejszej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2023 r. co nie jest dopuszczalne.

Podobnie należy ocenić pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Podniesione przez stronę zarzuty dotyczące podpisania tytułu wykonawczego bezpiecznym podpisem elektronicznym przez pracownika upoważnionego przez Dyrektora COF oraz zarzut dotyczący nieprawidłowego, zdaniem skarżącej kasacyjnie, określenia w tytule wykonawczym siedziby wierzyciela były już rozważane w poprzednim wyroku WSA z dnia 13 października 2011 r. wydanym na gruncie nie tej sprawy. Zarzuty kasacyjne od tego wyroku obejmowały również te zagadnienia a Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną strony w istocie wyłącznie w zakresie nie spełnienia przesłanek z art. 141 § 4 p.p.s.a. odnośnie zarzutu obejmującego kwestię odsetek. Tym samym oparcie niniejszej skargi kasacyjnej na zarzutach, które były już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny nie jest prawidłowe ponieważ przepis art. 190 p.p.s.a. zabrania oprzeć skargę kasacyjną na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Niemniej, dla porządku należy wyjaśnić, że nie ulega wątpliwości, iż skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła dowodu na wyrejestrowanie odbiornika RTV przed dniem 21 grudnia 2019 r. a zatem nie obaliła domniemania obowiązku uiszczania opłat. Podpisanie tytułu wykonawczego bezpiecznym podpisem elektronicznym przez pracownika upoważnionego przez Dyrektora COF spełnia wymogi zawarte w art. 27 § 1 u.p.e.a. Tytuł w części A zawiera dane zobowiązanego, tj. imię, nazwisko, numer PESEL i adres, w części E określa szczegółowo wszelkie niezbędne dane dotyczące (dochodzonych) należności pieniężnych, tj. akt normatywny, podstawę prawną egzekucji administracyjnej, datę doręczenia upomnienia, kwotę kosztów upomnienia, stawkę odsetek, kwotę należności pieniężnej oraz kwotę odsetek naliczanych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Cześć F tytułu wykonawczego zawiera oznaczenie wierzyciela i wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej, natomiast w pozycji 7 wierzyciel umieścił bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany przy pomocy ważnego certyfikatu kwalifikowanego G. D., tj. pracownika Poczty Polskiej S.A. upoważnionego przez Dyrektora COF. Zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do tej kwestii należy zatem uznać za niezasadne.

Podobnie należy uznać w odniesieniu do zarzutu dotyczącego nieprawidłowego, zdaniem skarżącej kasacyjnie, określenia w tytule wykonawczym siedziby wierzyciela. Podana w tytule wykonawczym w polu F w pkt 1. Nazwa wierzyciela - Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej a w pkt. 2. Adres siedziby wierzyciela - ul. [...] oraz w pkt. 5 Nazwa i adres podmiotu, któremu należy przekazać wyegzekwowaną należność pieniężną - Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej Wydział Abonamentu RTV, ul. [...], [...], została podana prawidłowo, ponieważ wierzycielem należności z tytułu abonamentu jest Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej, w której imieniu działa Wydział Abonamentu ul. [...]. Wskazany NIP wierzyciela w pkt. 3. i REGON wierzyciela w pkt. 4. jest prawidłowy, ponieważ jest jeden dla całej Poczty Polskiej S.A. Dyrektor COF podkreślił, że uprawnionym do dochodzenia należności z tytułu nieuiszczenia opłaty abonamentowej jest podmiot wymieniony w art. 7 ust. 5 ustawy abonamentowej (kierownik Centrum Obsługi Finansowej), co wskazuje, że posiada on status wierzyciela, w rozumieniu art. 1a pkt 13 u.p.e.a, o uprawnieniach wynikających z art. 5 § 1 pkt 2 i obowiązkach z art. 6 § 1 tej ustawy. Oznacza to, między innymi (art. 26 § 1 u.p.e.a) że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek Dyrektora COF i wystawionego przez niego tytułu wykonawczego sporządzonego według ustalonego wzoru.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.