Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 451/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33 par. 1 i 2, art. 34
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 93, art. 94 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 125 poz 1371
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Magdalena Stępniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz P. B. kwotę [...](sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 11 sierpnia 2023 r. nr [...] [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego w Warszawie (dalej też jako "Główny Inspektor" lub "GITD"), po rozpatrzeniu zażalenia P. B., utrzymał w mocy postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "ŚWITD") z 1 lipca 2022 r. nr [...] 103.2022 w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...].

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia GITD wyjaśnił, że decyzją ŚWITD

z 14 listopada 2003 r. nr [...] nałożono na skarżącego karę pieniężną w kwocie 9.100,00 zł. Wobec braku zapłaty tej należności organ 15 marca 2005 r. wystawił tytuł wykonawczy, który skierował do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Kielcach (dalej "Naczelnik"), celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na brak majątku skarżącego postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. Z kolei 25 maja 2022 r. ŚWITD wystawił nowy tytuł wykonawczy nr [...] celem wyegzekwowania ww. należności przez Naczelnika.

Pismem z 10 czerwca 2022 r. skarżący złożył zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, wskazując na art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2022 r., poz. 479 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", tj. nieistnienie obowiązku. Wniósł o uchylenie tytułu wykonawczego nr [...] i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z 1 lipca 2022 r. ŚWITD oddalił powyższy zarzut skarżącego.

Rozpoznając zażalenie na powyższe postanowienie, GITD uznał, że wniesiony zarzut nieistnienia obowiązku nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnośnie do zarzutu przedawnienia administracyjnej kary pieniężnej GITD stwierdził, że nie znajdują zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego, gdyż żądanie przez organ wykonania kary pieniężnej nie jest roszczeniem cywilnoprawnym. Główny Inspektor wskazał, że na dzień wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, tj. 14 listopada 2003 r. ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1371, ze zm.) dalej "u.t.d.", nie regulowała kwestii przedawnienia zobowiązań wynikających z kar pieniężnych w związku z upływem czasu od nałożenia kary, w szczególności nie odwoływała się do przepisów Ordynacji podatkowej. Ustawą z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 225, poz. 1466), która weszła w życie 31 grudnia 2010 r., wprowadzono ustęp 11 do art. 93 u.t.d., wyłączający zastosowanie Ordynacji podatkowej do kar pieniężnych nakładanych na przedsiębiorcę lub podmiot realizujący przewóz, których wysokość określono w załączniku do u.t.d. Z dniem 1 stycznia 2012r. wyłączenie to przeniesiono ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. Nr 244, poz. 1454) do ustępu 7 art. 93 u.t.d., rozszerzając je na kary pieniężne przewidziane tą ustawą.

GIRD podniósł, że z uwagi na funkcję rozwiązań zawartych w u.t.d., w szczególności w odniesieniu do administracyjnych kar pieniężnych, wyłączenie stosowania Ordynacji podatkowej w kwestii przedawnienia zobowiązania z tytułu nałożonych kar jest w pełni uzasadnione nie tylko w odniesieniu do kar nałożonych decyzjami po 31 grudnia 2010 r., co jednoznacznie wynika z obecnego brzmienia art. 93 ust. 7 u.t.d., ale także w odniesieniu do kar nałożonych decyzjami przed 31 grudnia 2010 r. Dodanie w 2010 r. do art. 93 u.t.d. postanowienia o wyłączeniu stosowania Ordynacji podatkowej nie stanowi, zdaniem organu, argumentu na rzecz stanowiska o stosowaniu przepisów Ordynacji podatkowej do administracyjnych kar pieniężnych nakładanych w trybie u.t.d. w okresie od wejścia w życie ustawy do wejścia w życie nowelizacji 31 grudnia 2010 r., przeciwnie potwierdza, że przepisy Ordynacji podatkowej nie miały zastosowania w odniesieniu do zobowiązań wynikających z administracyjnych kar pieniężnych także w świetle pierwotnego brzmienia tej ustawy. Przepisy dotyczące przedawnienia należności zostały wprowadzone do k.p.a. dopiero ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2017 r., poz. 935, dalej "ustawa zmieniająca"). Zgodnie z art. 189g § 3 k.p.a. administracyjna kara pieniężna nie podlega egzekucji, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym kara powinna być wykonana. Z uwagi na to, że możliwość stosowania przedawnienia do takich kar powstała od 1 czerwca 2017 r. (data wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej), rozstrzygnięcia wymaga stosowanie przedawnienia do kar wymierzonych przed tą datą, jak ma to miejsce w tej sprawie.

Zdaniem GITD, analiza art. 16 ustawy zmieniającej jednoznacznie wskazuje, że w przypadku postępowań administracyjnych, które zostały wszczęte i niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie nowelizacji k.p.a., tj. przed 1 czerwca 2017 r. należy stosować przepisy k.p.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji, co jest równoznaczne z brakiem przedawnienia należności z tytułu administracyjnej kary pieniężnej nałożonej decyzją z 14 listopada 2003 r. Oznacza to, że w przypadku przepisów Działu IVa k.p.a., o tym, jaki z przepisów zastosować do określonych stanów faktycznych, które miały miejsce w różnych okresach, decyduje art. 16 ustawy zmieniającej k.p.a. Przepis, ten ma charakter nadrzędny wobec wszystkich przepisów znajdujących się w Dziale IVa k.p.a., a także innych przepisów k.p.a., w tym sensie, że określa zastosowanie tych przepisów w czasie.

Z przedstawionych wyżej względów, w ocenie GITD, do decyzji wierzyciela z 14 listopada 2003 r. nie mogą mieć zastosowania przepisy Działu IVa k.p.a., w tym art. 189g § 3 k.p.a., bowiem decyzja ta została wydana przed 1 czerwca 2017 r., czyli przed dniem wejścia w życie znowelizowanych przepisów k.p.a. Co prawda, w zaskarżonym postanowieniu organ pierwszej instancji dokonał odmiennej wykładni przepisów nowelizujących k.p.a., jednak należność wynikająca z decyzji wierzyciela z 14 listopada 2003 r. nie uległa przedawnieniu z tej przyczyny, że nie mają zastosowania do niej przepisy Ordynacji Podatkowej. Oznacza to, że rozstrzygnięcie ŚWITD, choć zawierające odmienną wykładnię przepisów k.p.a., w istocie nie zmienia rozstrzygnięcia tej sprawy.

Sumując, Główny Inspektor stwierdził, że zarzut oparty na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., należy oddalić, bowiem obowiązek powstały na mocy ww. decyzji wierzyciela nadal istnieje i podlega przymusowemu wykonaniu w związku z brakiem zapłaty należności przez zobowiązanego w przepisanym terminie.

Na powyższe postanowienie GITD P. B. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego, co miało znaczący wpływ na wadliwości skarżonego rozstrzygnięcia;

2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez naruszenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. ustawy o transporcie drogowym przez błędną ich wykładnię skutkującą uznaniem, że kara pieniężna nałożona na skarżącego 14 listopada 2003 r. w trybie tej ustawy nie ulega przedawnieniu.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia ŚWITD oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego, a także zasądzenie zwrotów kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W ocenie skarżącego nieuwzględnienie zasadności zarzutu przedawnienia dochodzonej należności jest błędne. Jak podniósł autor skargi, w uzasadnieniu skarżonej decyzji wskazano, że dopiero ustawą z dnia 29 października 2010 r.

o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych wprowadzono art. 93 ust. 11 u.t.d. (obecnie ust. 7), w myśl którego do kar, o których mowa w ust. 10 tego przepisu, nie stosuje się przepisów Ordynacja podatkowa. Zatem w dacie, w której doszło do powstania należności dochodzonej obecnie w postępowaniu egzekucyjnym, brak było przepisu wyłączającego wprost stosowanie regulacji Ordynacji podatkowej, w tym również jej rozdziału 8 działu III zatytułowanego "Przedawnienie". Skarżący nie zgodził się z twierdzeniami organu, że przepisy te wyłączone były również przed wskazaną nowelizacją. Na gruncie tej sprawy egzekwowana należność powstała

14 listopada 2003 r. Termin przedawnienia zobowiązania w myśl art. 70 O.p. to lat 5, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (zobowiązania). Upływał on zatem w niniejszej sprawie z dniem 31 grudnia 2008 r. Środek egzekucyjny został w stanie faktycznym sprawy zastosowany dopiero na mocy tytułu wykonawczego z 25 maja 2022 r., o czym zobowiązany został zawiadomiony pismem z 30 maja 2022 r., doręczonym mu 6 czerwca 2022 r. Tymczasem art. 70 § 4 O.p. stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Z akt sprawy nie wynika aby w sprawie miało miejsce zawieszenie bądź przerwanie biegu terminu przedawnienia skutkujące tym, że nie nastąpiło przedawnienie egzekwowanej należności. Nie można również tracić z pola widzenia, że środek egzekucyjny nie jest pojęciem tożsamym z czynnością egzekucyjną. Nie można zatem wywodzić, że podjęcie przez organ czynności egzekucyjnej niebędącej zastosowaniem środka egzekucyjnego, w świetle art. 70 § 4 O.p. przerywa skutecznie bieg terminu przedawnienia Z akt tej sprawy wynika, że pierwszą czynnością egzekucyjną, o jakiej został powiadomiony skarżący, było zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego, co nastąpiło pismem z 30 maja 2022 r. (doręczone skarżącemu 6 czerwca 2022 r.), a więc ponad 19 lat po wydaniu decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego aktu i wniósł o oddalenie skargi.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej "p.p.s.a."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), określanej dalej jako: "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym - co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie wierzyciela w przedmiocie zarzutu skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej. Zaskarżonym postanowieniem utrzymano w mocy postanowienie wierzyciela oddalające zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wszczętej na podstawie tytułu wykonawczego z 25 maja 2022 r. nr [...].

W sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności art. 33 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu wprowadzonym ustawą z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 nr 2070), obowiązującym od 30 lipca 2020 r. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W świetle art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być:

1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości lub części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Przedstawione w art. 33 § 2 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty, natomiast procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Skarżący podniósł zarzut przedawnienia kary administracyjnej nałożonej na niego decyzją z 14 listopada 2003 r., co w opinii zobowiązanego skutkuje nieistnieniem obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Z kolei zdaniem wierzyciela, kara pieniężna nałożona ww. decyzją z 2003 r. nie uległa przedawnieniu, albowiem w dacie, w której decyzja ta została wydana, w przepisach ustawy o transporcie drogowym brak było uregulowań dotyczących przedawnienia kar pieniężnych nałożonych w trybie tych przepisów, w szczególności ustawa nie zawierała odwołania do przepisów Ordynacji podatkowej. Organ podnosi nadto, że w realiach sprawy nie znajduje zastosowania art. 189g § 3 k.p.a., albowiem przepisy prawa dotyczące przedawnienia należności zostały wprowadzone do k.p.a. dopiero ustawą z 7 kwietnia 2017 r., która weszła w życie 1 czerwca 2017 r. Biorąc pod uwagę brzmienie przepisu przejściowego - art. 16 ustawy zmieniającej - organ wywiódł, że przepisy te nie znajdują zastosowania do kar pieniężnych orzeczonych decyzjami wydanymi przed 1 czerwca 2017 r.

Zdaniem sądu, stanowisko wierzyciela wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest błędne, co jest równoznaczne z przyjęciem naruszenia przez ten organ art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez co najmniej przedwczesne przyjęcie, że kara pieniężna orzeczona decyzją z 14 listopada 2003 r. nie uległa przedawnieniu, a ponieważ tożsamą wadą dotknięte jest poprzedzające je postanowienie ŚWITD z 1 lipca 2022 r., oba te akty administracyjne należało wyeliminować z obrotu prawnego. Sąd jako wadliwe ocenia założenie organu o niestosowaniu w kontrolowanej sprawie przepisów Ordynacji podatkowej dla oceny przedawnienia orzeczonej w 2003 roku kary pieniężnej.

W sprawie rozważenia wymagało zagadnienie przedawnienia kar pieniężnych orzeczonych na podstawie ustawy o transporcie drogowym przed 31 grudnia 2010 r.

Z dniem 31 grudnia 2010 r. do art. 93 u.t.d. dodany został ustęp 11 mocą art. 5 pkt 12 lit. d ustawy z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2010 nr 225 poz. 1466). Zgodnie z dodanym przepisem, do kar, o których mowa w ust. 10, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.).

W stanie prawnym obowiązującym przed dniem 31 grudnia 2010 r. ustawa o transporcie drogowym nie zawierała regulacji w zakresie przedawnienia kar administracyjnych w transporcie drogowym. Stan taki stał się powodem rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, według którego do oceny przedawnienia kar pieniężnych nałożonych na podstawie ustawy o transporcie drogowym w okresie przed 31 grudnia 2010 r. należy stosować przepisy Ordynacji podatkowej (zob. wyrok WSA w Kielcach z 12 października 2023 r., sygn. akt I SA/Ke 313/23, dost. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 94 ust. 1 u.t.d. (w brzmieniu z 2003 r.) kary pieniężne stanowią dochody budżetu państwa. Uznać zatem należy, że mieszczą się one w pojęciu niepodatkowych należności budżetowych. Zauważyć przy tym należy, że ustawodawca w art. 3 ust. 8 O.p. zdefiniował pojęcie niepodatkowych należności budżetowych przez wskazanie, że rozumie się przez to niebędące podatkami i opłatami należności stanowiące dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publicznoprawnych. Natomiast zgodnie z art. 2 § 1 O.p., przepisy ustawy stosuje się do: podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. Stosownie do art. 2 § 2-4 O.p., jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III stosuje się również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne niż wymienione w § 1 pkt 1 organy. Organom, o których mowa w § 2, przysługują uprawnienia organów podatkowych (art. 2 § 3 O.p.). Przepisów ustawy nie stosuje się do świadczeń pieniężnych wynikających ze stosunków cywilnoprawnych oraz do opłat za usługi, do których stosuje się przepisy o cenach (art. 2 § 4 O.p.).

Zachodziło zatem domniemanie podlegania wszelkich należności publicznoprawnych przepisom Ordynacji podatkowej, z odstępstwami wynikającymi z przepisów szczególnych.

Podkreślenia wymaga jednocześnie - wobec braku regulacji w u.t.d. w dacie wydania decyzji nakładającej karę - że warunkiem stosowania przepisów Ordynacji podatkowej nie jest istnienie w akcie normatywnym stosownego odesłania do jej przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 223/06, zwrócił uwagę na niejasności terminologiczne dotyczące zakresu pojęcia "należności budżetowych". Co prawda wyrok ten dotyczył umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej wypłaty odsetek od nienależnie pobranej kary nałożonej na podstawie ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej, ale stanowisko zajęte przez NSA jest aktualne, jeżeli chodzi o uzasadnienie usytuowania kary za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym w kategorii należności, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej. Zasadniczym motywem takiego stanowiska jest publicznoprawny charakter tej kary jako kary administracyjnej, do której nie stosuje się przepisów prawa karnego. Jej nałożenie nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, na co wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 31 marca 2008 r. sygn. akt: SK 75/06. ( por. B. Brzeziński, Ordynacja podatkowa, komentarz, wyd. Beck 2002, wyd. el. Legalis, H. Dzwonkowski, Ordynacja podatkowa, komentarz, wyd. el. Legalis.).

Powyższy pogląd był podstawą wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych, w których opowiedziano się za stosowaniem do kar pieniężnych nakładanych na podstawie u.t.d. przepisów Ordynacji podatkowej oraz – co za tym idzie - przyjęcia, że kary te ulegają przedawnieniu (por. wyroki NSA: z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 2519/14, z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2433/11, z dnia 12 września 2012, sygn. akt II GSK 1126/1, z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1020/10, z dnia 28 lutego 2007 r. , sygn.. akt II GSK 223/06, z dnia 12 września 2012, z dnia 29 września 2009 r., sygn. akt II GSK 1071/08, postanowienie NSA z dnia 9 września 2008 r. II GW 4/08, WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt II SA/Go 570/10, w Warszawie wyrok z dnia 21 maja 2013 r., V SA/Wa 9/13, z dnia 21 stycznia 2011 r., VI SA/Wa 212/10, w Gliwicach z dnia 19 października 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 22/09 – wszystkie dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd powyższy podziela i uznaje go jako własny.

Dodać również trzeba, że w postanowieniu z dnia 9 września 2008 r. (sygn. akt: II GW 4/08) NSA stwierdził, że żaden z przepisów ustawy o transporcie drogowym nie wyłącza stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej do kar pieniężnych nakładanych w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym na podstawie art. 93 ust. 1 tej ustawy, a zgodnie z art. 2 § 2 - 4 Ordynacji podatkowej, gdy odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III stosuje się również do opłat. Podobny pogląd NSA wyraził w wyroku z dnia 29 czerwca 2009 r. (sygn. akt: II GSK 1071/08) stwierdzając, że kara pieniężna, jako niepodatkowa należność budżetowa, spełnia warunki określone w art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, albowiem ma charakter publicznoprawny, jest wskazany organ uprawniony do jej nakładania inny niż organ podatkowy, sama zaś kara stanowi dochód budżetu państwa. Jest także oczywiste, że omawiana administracyjna kara pieniężna nie stanowi świadczenia wynikającego ze stosunków cywilnoprawnych ani opłaty za usługi, a więc zawarte w art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej wyłączenie nie znajduje w sprawie zastosowania. W tej sytuacji NSA w omawianym wyroku stwierdził, iż do kar pieniężnych, o których mowa w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, nakładanych i egzekwowanych przez organy inspekcji transportu drogowego - stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej, co jest równoznaczne z brakiem możliwości zastosowania poświęconych problematyce umorzenia należności przepisów ustawy o finansach publicznych (zob. także wyrok z NSA z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt: II GSK 1126/11).

Nawiązując do wyroku TK z 31 marca 2008 r., 75/06 (publ. OTK-A 2008/2/30) podkreślić trzeba publicznoprawny, a nie karny charakter tych kar, oraz skutki wynikające z regulacji zawartej w art. 3 pkt. 8 Ordynacji podatkowej. Kara ta jest nałożona decyzją administracyjną, w ramach stosunku publicznoprawnego i stanowi dochód budżetu państwa.

Zdaniem sądu, nie jest dopuszczalne przyjęcie, że w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2010 r. kara pieniężna nałożona jako sankcja za nieprzestrzeganie postanowień prawa publicznego nie mogła nigdy ulec przedawnieniu także z tej przyczyny, że stoi to w sprzeczności z wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP zasadą równości wszystkich wobec prawa. Zasada ta oznacza, że jednostki równe pod pewnym, określonym przez prawo względem, należy traktować równo, a podobne w sposób podobny. Naruszenie zasady równości pojawia się w sytuacji, gdy wprowadzone zróżnicowania dotyczą podmiotów (sytuacji) podobnych. Wówczas konieczne staje się wskazanie, że wprowadzenie danego zróżnicowania jest uzasadnione, w przeciwnym wypadku należałoby uznać, że ustawodawca dopuścił się konstytucyjnie zakazanej dyskryminacji (por. M. Chmaj [w:] "Wolności i prawa człowieka w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, wyd. Wolters Kluwer, wyd. Zakamycze 2006, str. 52 i nast.).

W świetle powyższych rozważań sąd rozpoznający sprawę stwierdził, że skoro w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2010 r. nie było wyłączone stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do kar nakładanych na podstawie u.t.d., to kary te ulegały przedawnieniu. Dopiero w okresie od 31 grudnia 2010 r. stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej zostało wyłączone.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel, przyjmując jako wiążący pogląd, że do kar wymierzanych na podstawie art. 93 u.t.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2010 r. miały zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, a więc także przepisy regulujące kwestie przedawnienia, powinien ustalić i rozważyć, czy dochodzona od skarżącego należność uległa (lub nie) przedawnieniu, stosując do tej oceny przepisy Ordynacji podatkowej, podejmując w zależności od efektu podjętych czynności stosowne rozstrzygnięcie.

Mając na względzie opisane powyżej uchybienia, sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. i orzekł jak w wyroku (pkt 1).

O kosztach postępowania sądowego orzeczono (pkt 2) na podstawie art. 200, art. 205

§ 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

-----------------------

10

1