Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 391/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono sprzeciw
Powołane przepisy: article: art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący s. WSA Jarosław Szaro po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 września 2024 r. sprawy ze sprzeciwu M. R. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 26 czerwca 2024 r. nr 9009-2024-212 w przedmiocie nakazu ponownego przekształcenia trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 391/24

UZASADNIENIE

Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (Dyrektor) decyzją z dnia 26 czerwca 2024 r. nr 9009-2024-212 uchylił w całości zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (Kierownik) z dnia 27 marca 2024 r. nr 0172-00000014506/24 nakazującą ponowne przekształcenie trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Jak wynika z akt sprawy M.R. w dniu 26 czerwca 2023 r. skierował za pośrednictwem aplikacji eWniosek wniosek o przyznanie płatności na rok 2023 r. Organ pierwszej instancji stwierdził, że trwałe użytki zielone na działce nr [...] w W. o powierzchni 0,17 ha wrażliwe pod względem środowiskowym objęte normą GAEC 9, o której mowa w załączniku III do rozporządzenia (UE) 20221/2115, zostały zaorane (we wnioski zadeklarowano uprawę ziemniaka). Dlatego decyzją z dnia 27 marca 2024 r. nakazał ponowne przekształcenie trwałych użytków rolnych wrażliwych pod względem środowiskowym, ponieważ stwierdzono na części działki nr [...] zaoranie. W decyzji nakazano nie później niż do dnia 31 maja roku następującego po roku złożenia wniosku o przyznanie pomocy, ale nie później niż do dnia złożenia kolejnego wniosku o przyznanie tej pomocy, ponownie przekształcić ten obszar w trwały użytek rolny.

W odwołaniu od powyższej decyzji M.R. zakwestionował stwierdzenie organu pierwszej instancji dotyczące tego, że zostały zaorane użytki zielone wrażliwe pod względem środowiskowym o powierzchni 0,17 ha. Dodatkowo w piśmie z dnia 5 czerwca 2024 r. pełnomocnik odwołującego złożył oświadczenie następującej treści: "część działki ewidencyjnej nr [...] w W. została zaorana po pierwszym pokłosie trawy tj. po 31 lipca 2022 r., wiosną 2023 r. zostały posadzone ziemniaki w związku z powyższym nie miałem świadomości istnienia zakazu zaorywania trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym zawartym w rozporządzeniu z dnia 10 marca 2023 r.".

Rozpatrując odwołanie Dyrektor przywołał art. 6 k.p.a. oraz art. 56 ust. 1, art. 56 ust. 8 i art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Stwierdził, że Kierownik wydając decyzję nie określił okresu, w którym trwały użytek zielony został przekształcony a takie ustalenia mają istotne znaczenie w kontekście zastosowania rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym. Organ odwoławczy wskazał, że jeżeli działka deklarowana we wniosku nie miała wyznaczonego "TUZ cennego" w poprzednim okresie programowania, a więc nie podlegała zakazowi przekształcenia na mocy rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi w sprawie wyznaczenia trwałych użytków zielonych wartościowych pod względem środowiskowym i została przekształcona przed ogłoszeniem rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym, które weszło w życie 10 marca 2023 r. nie stanowi to naruszenia normy. Nieustalenie przez organ pierwszej instancji terminu zaorania trwałego użytku rolnego na działce ewidencyjnej nr [...] narusza przepisy art. 6 k.p.a. oraz art. 66 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, który nakłada na organ przed którym toczy się postępowanie obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W konsekwencji zachodzą podstawy zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.

W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał na konieczność jednoznacznego ustalenia, że sporna działka deklarowana we wniosku podlegała zakazowi przekształcenia na mocy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wyznaczenia trwałych użytków zielonych wartościowych pod względem środowiskowym. Organ pierwszej instancji winien nadto ustalić kiedy doszło do przekształcenia i następnie zweryfikować czy przekształcenie wystąpiło po ogłoszeniu rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym. W ramach postępowania wyjaśniającego należy wziąć pod uwagę całość zgromadzonej dokumentacji, w tym oświadczenie pełnomocnika strony z dnia 5 czerwca 2024 r.

Reasumując Dyrektor zaznaczył, że należy ustalić termin przekształcenia trwałego użytku zielonego na działce nr [...] i w kontekście rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym podjąć decyzję, czy rolnik będzie zobligowany (czy nie) do ponownego przekształcenia spornego obszaru w trwały użytek zielony.

Na powyższą decyzję M.R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zarzucił, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z rozporządzeniem Ministra i Rozwoju Wsi z w sprawie trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym. Wyraził stanowisko, że działka deklarowana we wniosku, tj. ziemniaki, utraciła moc TUZ po pierwszym pokosie w czerwcu 2022 r. i nie może być objęta ww. rozporządzeniem z dnia 10 marca 2023 r.

W odpowiedzi na sprzeciw organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie sprzeciwu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje:

Sprzeciw nie jest uzasadniony. Przewidziany przez przepisy art. 64a do 64d p.p.s.a. sprzeciw jest specjalnym środkiem odwoławczym, który ma zastosowanie tylko do określonego typu rozstrzygnięcia wydanego przez organ II instancji, a także ściśle określony zakres podlegający badaniu przez sąd administracyjny.

W ramach tego środkach można zatem zaskarżyć jedynie takie orzeczenia organu administracyjnego odwoławczego, które zawierają rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji wydanej przez organ I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Konsekwencją takiego zakreślenia ram przedmiotowych omawianego środka odwoławczego jest również zakres kognicji sądu do badania zgodności z prawem wydanego rozstrzygnięcia. W trakcie zatem rozpoznawania sprzeciwu sąd nie dokonuje kontroli całości zaskarżonej decyzji ale ogranicza się do oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Inaczej mówiąc, ocenia czy w realiach przedmiotowej sprawy istniały przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy określonej w przepisie art. 138 § 2 kpa.

Przepis ten stanowi natomiast, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Aby zatem wydać tej treści rozstrzygnięcie organ musi stwierdzić, że w postępowaniu dowodowym przeprowadzonym przez organ I instancji występują braki i są one tego rodzaju, że nie wyjaśniono okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W ocenie sądu chodzi tutaj o tego typu braki dowodowe, które nie pozwalają przy aktualnym stanie dowodów stwierdzić, czy spełnione zostały przesłanki do zastosowania przepisów prawa materialnego, które stały się podstawą do wydania decyzji przez organ I instancji.

Taka też sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie.

Organ II instancji wskazał jakie przesłanki muszą zostać spełnione do zastosowania wobec rolnika przepisu art. 56 ust.1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 – 2027 ( Dz.U. 2024 poz. 261 t.j.)

Wskazał mianowicie, że podstawą do takiego rozstrzygnięcia może być naruszenie przez rolnika normy GAEC9 stanowiącej załącznik nr III do Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013.

Jeżeli zatem wbrew tej normie rolnik przekształcił lub zaorał trwałe użytki zielone położone na obszarach Natura 2000 objęte tą normą, jest obowiązany do ponownego przekształcenia tego obszaru w trwały użytek zielony, nie później niż do dnia 31 maja roku następującego po roku złożenia wniosku o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1, 3 i 4, ale nie później niż do dnia złożenia kolejnego wniosku o przyznanie tej pomocy.

Aby zatem nałożyć na rolnika sankcję przewidzianą w tym przepisie organ musi ustalić, że:

- trwałe użytki zielone znajdują się na obszarach Natura 2000,

- zostały przez rolnika wbrew normie GAEC9 przekształcone lub zaorane,

- nastąpiło to ( co słusznie zauważa organ II instancji ) przed wejściem w życie omawianego przepisu, co nastąpiło 15 marca 2023 r.

Wszystkie te okoliczności musza zostać ustalone przez organ I instancji bowiem mają one istotne znaczenie dla rozpatrzenia sprawy.

Organ II instancji wykazał, że organ I instancji nie przedstawił okoliczności i dowodów na nie wskazujących. W lakonicznym uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej brak bowiem wskazań i dowodów, czy zaorana działka znajduje się na obszarze Natura 2000, a także brak jest ustaleń na okoliczność kiedy doszło do zaorania tych gruntów, a w szczególności czy nastąpiło to przed wejściem ustawy w życie. Słusznie bowiem organ II instancji wywiódł, że nie można zastosować sankcji przewidzianej przez przepis art. 56 ust. 1 ustawy dla działań rolnika, które nastąpiły przed wejściem tej normy do obrotu prawnego.

Nie naruszył zatem organ II instancji prawa procesowego pozwalającego mu uchylić zaskarżoną odwołaniem decyzję i przekazać sprawę do jej ponownego rozpatrzenia. W sprawie zaistniały bowiem tzw. " luki dowodowe" przy czym dotyczyły one okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia co z kolei powodowało konieczność zlecenia ich uzupełnienia organowi I instancji. Organ odwoławczy zawarł także w swoim rozstrzygnięciu wytyczne dla organu I instancji wskazując zakres uzupełnienia postępowania. Nie doszło do naruszenia przepisu art. 138 § 2 kpa.

Nie mogą doprowadzić do uchylenia decyzji zarzuty związane z błędnym powołaniem dat przez organ II instancji odnośnie czasu, w którym miały być podejmowane działania rolnika. Jak bowiem wynika z postanowienia organu z dnia 3 lipca 2024 r. nr 9009-2024-229 zapisy te były wynikiem oczywistej omyłki organu i zostały na mocy tego orzeczenia sprostowane.

Sąd nie odnosi się do meritum sprawy bowiem w przypadku rozpatrywania sprzeciwu od decyzji organu II instancji nie dochodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy. Jak już wyżej wskazano sąd bada jedynie zasadność wydania decyzji kasacyjnej. Ta zaś nie narusza prawa, istniały podstawy do uzupełnienia postępowania dowodowego przez organ I instancji w związku z czym sąd sprzeciw oddalił w myśl art. 151a § 2 ppsa.