Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2228/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 77 § 4;
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: § 10 ust. 1;
journal: Dz.U. 2018 poz 82
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań  związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców w związku z kontynuacją  zakazu ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant Magdalena Chewińska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2019 r. sygn. akt VIII SA/Wa 325/19 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 lutego 2019 r. nr 148/1165/CE/ARiMR/2018 w przedmiocie przyznania w części wsparcia finansowego ze środków z budżetu Unii Europejskiej z tytułu wycofania z rynku owoców 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. B. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 września 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 325/19, oddalił skargę A. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 lutego 2019 r. w przedmiocie przyznania w części wsparcia finansowego ze środków z budżetu Unii Europejskiej z tytułu wycofania z rynku owoców.

Od tego wyroku skarżąca złożyła skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." poprzez niedostrzeżenie uchybienia w decyzji organu w postaci naruszenia art. 6, 8 § 1, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.) - dalej: "k.p.a." i 107 § 1 pkt 6 k.p.a., a co polegało na wadliwym zakwestionowaniu oświadczenia skarżącej z dnia 3.09.2018r., w którym określiła ona plon na 80 do 100 ton/ha w sytuacji, gdy brak jest dowodów, które w sposób obiektywny podważałyby to oświadczenie, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a poprzez niedostrzeżenie uchybienia w decyzji organu w postaci naruszenia art. 77 § 4 k.p.a. w związku z art. 6, 8 § 1, 80 k.p.a. i 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez wadliwe oparcie się na danych z Instytutu Ogrodnictwa w S., w sytuacji gdy publikacja taka nie stanowi dowodu w niniejszej sprawie, nie została włączona do akt sprawy, nie zostało przed wydaniem decyzji pierwszej instancji w żaden sposób zakomunikowane stronie, że organ przeprowadza taki dowód z urzędu, zaś strona nie może o takim dowodzie dowiedzieć się dopiero z treści uzasadnienia decyzji, lecz powinna mieć możliwość odniesienia się do dowodu przed wydaniem rozstrzygnięcia, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a poprzez niedostrzeżenie uchybienia w decyzji organu w postaci naruszenia art. 6, 8 § 1, 80 k.p.a. i 107 § 1 pkt 6 k.p.a., poprzez pominięcie faktu, że decyzja o przyznaniu dofinansowania w zakresie strat plonu z uwagi na przymrozki wiosenne została wydana jeszcze w 2017 r., a zatem znacznie przed złożeniem przez skarżącą wniosku o przedmiotowe wsparcie, a zatem organy posiadały wiedzę o wypłaconych jej świadczeniach, a mimo to nie poinformowały skarżącej o konieczności dokonania redukcji oraz nie miały żadnych zastrzeżeń do przekazywania przez nią jabłek na bezpłatną dystrybucję, tym samym doprowadzając do tego, że co do części owoców nie otrzymała ona żadnej rekompensaty, a co w sposób oczywisty narusza zasadę zaufania obywatela do organów administracji publicznej, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a poprzez niedostrzeżenie uchybienia w decyzji organu w postaci naruszenia art. 6, 8 § 1 k.p.a. i 107 § 1 pkt 6 k.p.a., poprzez wadliwe zredukowanie ilości jabłek o 84 %, a nie o 70,72 %, w sytuacji gdy ta druga wartość wskazana została w protokole nr [...] i dotyczy szkód wg kwoty obniżenia dochodu w gospodarstwie rolnym, § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców w związku z kontynuacją zakazu ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz.U. z 2018 r., poz. 82) - dalej: "rozporządzenie Rady Ministrów" w związku z art. 10 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/1165 z dnia 20 kwietnia 2017 r. ustanawiającego tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia producentów niektórych owoców (Dz.U.UE.L 170 z dnia 1 lipca 2017 r. str. 31 z późn. zm.), - dalej: "rozporządzenie nr 2017/1165", poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie doszło do podwójnego finansowania, w sytuacji gdy świadczenie związane z przymrozkami wiosennymi zostało przyznane z uwagi na inne zdarzenie, niż świadczenie objęte niniejszym postępowaniem (embargo rosyjskie).

W złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a, a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Wniesiona przez stronę skarga kasacyjna została oparta głównie na naruszeniu przepisów postępowania. Podniesiono jeden zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, ale został on błędnie zakwalifikowany – do zarzutów naruszenia prawa procesowego. Zarzuty te nie są uzasadnione.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu wadliwego zakwestionowania oświadczenia skarżącej z dnia 3 września 2018 r., w którym to skarżąca określiła plon na 80 do 100 ton/ha, należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że zdolności produkcyjne skarżącej należało określić, mając na uwadze szkodę wskazaną w protokole nr [...]. Z załącznika do wskazanego protokołu wynika, że szkoda wyniosła aż 84%. W związku z tym nie sposób było uznać, że pomimo wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, skarżąca byłaby w stanie osiągnąć zdolności produkcyjne takie same, jak w sytuacji, gdyby szkoda taka u skarżącej nie wystąpiła. Co prawda w treści protokołu wskazuje się wartość zredukowanych owoców o 70,72%, to jednak załącznik nr 1 do protokołu określa wartość dokonanej redukcji o 84%.

Słusznie wskazano, że przyznanie pomocy przysługiwało od ilości wycofanych owoców, a nie od utraconego dochodu. Tak więc przy jej obliczeniu, należało wziąć pod uwagę procent gospodarstwa, na którym wystąpiła szkoda. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że skarżąca podpisała protokół nr [...] nie wnosząc do jego treści żadnych zastrzeżeń. Co istotne, składając wniosek o przyznanie dofinasowania, strona skarżąca oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania pomocy i znajomość zasad w mechanizmie wsparcia, a więc i to, że składając powiadomienia o przekazaniu owoców, powinna przy tym uwzględnić straty wynikające z działań czynników atmosferycznych. Tego jednakże skarżąca nie uczyniła.

Należy się zgodzić z Sądem pierwszej instancji, że skarżąca w postępowaniu nie przedstawiła dowodów na okoliczność ilości owoców wyprodukowanych w roku 2017 r. Tak więc zasadnie przyjęto za punkt wyjścia dane statystyczne z Instytutu Ogrodnictwa w S., w którym to przyjęto maksymalną wielkość produkcji sadowniczej. Dane te mają walor powszechnie dostępnych i nie wymagają dowodzenia. Powinny być one zresztą znane skarżącej, która profesjonalnie zajmuje się sadownictwem. Przedstawienie wspomnianego dokumentu dopiero na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji nie miało zatem w tej sprawie żadnego znaczenia, bo dokument ten nie stanowił dowodu, lecz odzwierciedlał fakty znane powszechnie, o którym mowa w art. 77 § 4 zdanie pierwsze k.p.a. Niezasadny jest zatem zarzut niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji naruszenia tego przepisu przez organy administracji.

Nie sposób też uznać, że organ wydając decyzję o przyznaniu dofinansowania w zakresie plonu z uwagi na wystąpienie szkodliwych zjawisk atmosferycznych, przy złożeniu wniosku o przyznanie pomocy za wycofanie owoców, powinien poinformować skarżącą o konieczności dokonania redukcji. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić, bo beneficjenci składający wniosek o udzielenie wsparcia są zobligowani do znajomości zasad wsparcia. Poza tym, jak słusznie wskazał organ, postepowanie administracyjne w przedmiocie wniosku o wycofanie jabłek, zostało wszczęte w 2018 roku. W tej sytuacji nie można uznać, że organ powinien informować skarżącą o konieczności dokonania redukcji, bowiem to strona skarżąca posiadała wiedzę na temat swojej bieżącej sytuacji na dzień składania wniosku o udzielenie wsparcia z tytułu wycofania owoców z rynku. Znana była skarżącej wartość udzielonej pomocy i to strona skarżącą składając wniosek o przyznanie pomocy, powinna mieć na uwadze poniesione straty.

Nie zasługuje na uwzględnienie powołany przez autora skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, ponieważ nie sposób się zgodzić z twierdzeniem, że Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął, że skarżąca uzyskała podwójne dofinansowanie. Z treści § 10 ust. 3 rozporządzenia nr 2017/1165 wynika, że do wniosków o płatność dołącza się dokumentację dodatkową uzasadniającą kwotę pomocy finansowej, której dotyczy wniosek, i pisemne oświadczenie, że w odniesieniu do operacji kwalifikujących się do otrzymania pomocy finansowej przyznawanej na podstawie niniejszego rozporządzenia, wnioskodawca nie otrzymał i nie otrzyma żadnego podwójnego finansowania unijnego lub krajowego ani odszkodowania w ramach polisy ubezpieczeniowej. Z kolei z brzmienia § 10 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów wynika obowiązek organu wraz z wydaniem decyzji o udzieleniu wsparcia, określenia jego wysokości jako iloczyn ilości produktów objętych operacją oraz maksymalnej kwoty wsparcia określonej dla danego rodzaju produktu objętego operacją w załączniku II do rozporządzenia 2017/1165, z uwzględnieniem redukcji w przypadkach, o których mowa w art. 5 ust. 3 oraz art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia 2017/1165.

W sytuacji otrzymania wsparcia w 2017 r. z tytułu wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych i następnie złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie pomocy z tytułu wycofania owoców, zgodzić się trzeba ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że w razie nieuwzględnienia otrzymanego dofinansowania na podstawie decyzji z 2017 r., skarżąca otrzymałaby dofinansowanie niezgodne z powołanym przepisem rozporządzenia nr 2017/1165. Zgodnie z przyjętymi zasadami uczestnictwa w mechanizmie wsparcia, składając wniosek o przyznanie wsparcia z tytułu wycofania owoców, należało wziąć pod uwagę możliwości produkcyjne przy założeniu, że otrzymano wsparcie z tytułu niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. W myśl § 10 ust. 3 rozporządzenia nr 2017/1165 strona skarżąca była zobowiązana do złożenia dodatkowej dokumentacji, w której wnioskodawca uzasadnia wielkość kwoty o jaką się domaga oraz oświadczenie, w którym wskazuje, że nie otrzymał żadnego innego wsparcia. Przy czym, na mocy decyzji z 14 grudnia 2017 r. skarżąca otrzymała wsparcie w wysokości 15 900 złotych.

Z tych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.