Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 849/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Magdalena Dobek - Rak (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek – Sienkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. P. i D. P. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 9 sierpnia 2022 r., nr WOP.7722.42.2022.MJ w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. P. i D. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 9 sierpnia 2022 r., nr WOP.7722.42.2022.MJ, którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z 13 stycznia 2022 r., nr PINB-7141/76/2021/PO, w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim, pismem z 7 października 2021 r., zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zabudowy zlokalizowanej na terenie działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym Karwieńskie Błota, gmina Krokowa, oraz poinformował o planowanych na dzień 10 listopada 2021 r. oględzinach nieruchomości.

Podczas oględzin inspektorzy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Pucku ustalili, że na terenie działki nr [...] skarżący wybudowali (po 24 marca 2021 r. – datę tę ustalono w oparciu o protokół rozbiórki dołączony do sprawy nr PINB-7146/008/2019/PO stwierdzający, iż ww. dniu przedmiotowa działka była niezabudowana) bez wymaganego pozwolenia na budowę, obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej, dwukondygnacyjny o dachu dwuspadowym, posadowiony na naczepie trzyosiowej, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 5,00 m x 5,00 m, oraz zadaszony taras o wymiarach 2,30 m x 5,00 m (całkowita powierzchnia zabudowy - 36,50 m2).

Postanowieniem z 13 stycznia 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim wstrzymał roboty budowlane przy budowie obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej dwukondygnacyjnego z dachem dwuspadowym, posadowionego w dniu oględzin na naczepie trzyosiowej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 5,00 m x 5,00 m wraz z zadaszonym tarasem o wymiarach 2,30 m x 5,00 m, posadowionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym Karwieńskie Błota, gmina Krokowa. Organ I instancji poinformował także skarżących o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. budynku w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia, oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego.

W uzasadnieniu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim wskazał, że zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątki od tej zasady zawiera art. 29 Prawa budowlanego, który wylicza w sposób enumeratywny rodzaje budów i innych robót budowlanych, które nie wymagają pozwolenia na budowę. Unormowanie powyższe uzupełnia art. 30, określający rodzaje robót budowlanych, których prowadzenie wymaga zgłoszenia właściwemu organowi.

Organ I instancji, analizując art. 28, 29 i 30 Prawa budowlanego stwierdził, że wykonanie przedmiotowego budynku wymagało uzyskania decyzji pozwolenia na budowę, z uwagi na to, iż jest to obiekt budowlany dwukondygnacyjny o powierzchni zabudowy 36,50 m2. Ustalony zaś brak ww. pozwolenia obligował organ nadzoru budowlanego do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie art. 48 Prawa budowlanego.

Na skutek wniesionego zażalenia Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 9 sierpnia 2022 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ II instancji wyjaśnił, że obiekt objęty postępowaniem nie spełnia warunków pozwalających uznać go za budynek rekreacji indywidualnej. W świetle bowiem art. 29 § 1 Prawa budowlanego budynek rekreacji indywidualnej musi być wolnostojący, parterowy, przeznaczony do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2 lub od 35 m2 do 70 m2 przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m - przy czym na działce liczba tych budynków nie może być większa niż jeden na każde 500 m2 powierzchni działki. Obiekt spełniający te wymagania podlega wówczas zgłoszeniu, przy czym dla spełnienia definicji budynku musi być on trwale związany z gruntem. W ocenie organu, przedmiotowy obiekt nie spełnia warunków dotyczących liczby kondygnacji dla budynku rekreacji indywidualnej, ponieważ ma dwie kondygnacje.

Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził ponadto, że przedmiotowy obiekt budowlany jest nietrwale związany z gruntem, przez co nie spełnia definicji budynku, o czym świadczy m.in. fakt, że możliwe jest stosunkowo łatwe "przestawienie" naczepy, na której znajduje się niniejszy obiekt. W ocenie organu, zabezpieczenie go przez stronę przed samoczynną zmianą położenia ma na celu uniemożliwienie jego zniszczenia, a nie chęć trwałego posadowienia.

Nadto, zdaniem organu II instancji, fakt zarejestrowania obiektu jako pojazdu mechanicznego i zawarcia związanej z tym umowy ubezpieczenia OC, nie wyklucza zastosowania w niniejszej sprawie art. 48 Prawa budowlanego.

Mając powyższe na uwadze, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że przedmiotowy obiekt budowlany pełniący funkcję rekreacji indywidualnej jest obiektem budowlanym, na wybudowanie którego wymagane jest pozwolenie na budowę. Poprzez umieszczenie go na naczepie, nie jest trwale związany z gruntem, a przez swoje przeznaczenie jest użytkiem niemobilnym, do którego stosuje się art. 48 Prawa budowlanego.

Skarżący w złożonej skardze zarzucili zaskarżonemu postanowieniu:

1. naruszenie prawa materialnego, tj.:

a. art. 28 i 29 Prawa budowlanego poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że istnieje po stronie skarżących obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę przechowywania naczepy samochodowej (wraz z ładunkiem) oraz, że parkując naczepę na nieruchomości skarżący realizują roboty budowlane w rozumieniu tej ustawy,

b. art. 48 Prawa budowlanego poprzez ich błędną wykładnię i uznanie parkowania naczepy oraz przechowywania na niej ładunku za samowolę budowlaną,

c. art. 83 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż sprawa z zakresu przechowywania ładunku na naczepie mieści się w zakresie kompetencji organu nadzoru budowlanego;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegających na zaniechaniu wyczerpującego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy poprzez uznanie, że mimo iż naczepa wraz z ładunkiem stanowi budowlę w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane, oraz że fakt braku posadowienia naczepy wraz z ładunkiem na nieruchomości skarżących nie wyłącza uznania za budowlę, zarówno naczepa, jak i jej ładunek są nieruchomościami, które nie stanowią ani budowli ani innego obiektu budowlanego w rozumieniu ustawy Prawo budowlane,

b. art. 124 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. oraz w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez zaniechanie wskazania w sposób wyczerpujący podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, poprzez wydanie rozstrzygnięcia pozostającego w sprzeczności z ustaleniami faktycznymi organów obu instancji.

Mając powyższe na uwadze, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji

W uzasadnieniu skarżący wyjaśnili, że nie prowadzą i nie prowadzili żadnych prac budowlanych, co uzasadnia twierdzenie o bezprzedmiotowości postępowania. Jak wskazali, są właścicielami działki rekreacyjnej, na której uprzednio był posadowiony obiekt budowlany, który na skutek nakazu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 30 września 2016 r. został zdemontowany i usunięty z przedmiotowej nieruchomości. Nadto wskazali, że są właścicielami naczepy dwuosiowej Wellmeyer o nr rej. [...], na którą został załadowany zdemontowany obiekt, a naczepa została zaparkowana na nieruchomości stanowiącej ich własność. Skarżący wskazali, iż naczepa jest w pełni sprawna technicznie i nie jest na trwałe związana z gruntem. Jest zabezpieczona przed przemieszczaniem się (a w konsekwencji uszkodzeniem ładunku) poprzez zablokowanie kół kołkami drewnianymi. Naczepa ta nie stanowi obiektu budowlanego. Zostały umieszczone na niej nakłady, aktualnie stanowiące ruchomość, w żaden sposób nie powiązane trwale ani z naczepą, ani tym bardziej z gruntem. Ładunek ten został natomiast zabezpieczony przed przypadkowym uszkodzeniem, w tym zsunięciem się z ruchomości (naczepy) poprzez pasy transportowe. Powyższego w żaden sposób nie można było utożsamiać z posadowieniem w rozumieniu przepisów Prawa budowalnego. Skarżący wyjaśnili również, że zamierzają zbyć ww. nakłady, co potwierdzają m.in. załączone do skargi ogłoszenia.

W ocenie skarżących, wadliwość rozstrzygnięcia polega przede wszystkim na błędnym przyjęciu, że w ogóle doszło do powstania samowoli budowlanej. Z ostrożności skarżący wskazali, iż decyzja o nakazie rozbiórki, która ingeruje bardzo mocno w prawo własności i niesie za sobą daleko idące konsekwencje prawne i faktyczne, musi zawierać podstawowe elementy, które pozwolą ją uznać przez wyższe instancje za prawidłową i wykonalną. Przede wszystkim musi być precyzyjnie wskazane to, co ma być rozebrane. Przykładowo, czy ma to być cały budynek, jego część, czy też zespół budynków. Jeżeli część, to należy dokładnie opisać jaka część, a przy bardziej skomplikowanych sytuacjach faktycznych wręcz musi się znaleźć projekt, który wskaże która z części ma być rozebrana. Zdaniem skarżących, w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji tych wymogów nie spełniają.

Skarżący uznali, że przywołane przez organ II instancji w uzasadnieniu postanowienia orzeczenia, w żaden sposób nie przystają do stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Orzeczenia te odwołują się bowiem m.in. do barakowozów, za które nie sposób uznać naczepy wraz z ładunkiem. Nawet w takim przypadku (z w czym skarżący się nie zgadzają) rozstrzygnięcie organu obarczone byłoby dyskwalifikującą je wadliwością. Skarżący zauważyli, że w świetle definicji "przyczepy" zamieszczonej w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) przyczepa jest pojazdem bez silnika, przystosowanym do łączenia z innym pojazdem, co oznacza, że winna być przystosowanym do połączenia z innym pojazdem, lecz nie wyposażonym w silnik, środkiem transportu przeznaczonym do poruszania się po drodze i spełniającym warunki do dopuszczenia do ruchu. Dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego lub przyczepy, jest dowód rejestracyjny lub pozwolenie czasowe. Nie sposób zatem uznać jej za barakowóz. Nakłady załadowane na naczepie nie są z nią na trwale powiązane (jak to ma miejsce w przypadku barakowozu), ani nawet na niej "posadowione" (a jedynie zabezpieczone przed przemieszczeniem na okoliczność transportu poza teren nieruchomości). Skarżący zauważyli przy tym, iż barakowozy stanowią obiekty tymczasowe, na których posadowienie nie jest wymagane pozwolenie na budowę.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu jako zgodna z prawem.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) i art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy co do zasady nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w tak zakreślonych granicach kognicji doprowadziła do wniosku, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Organy nadzoru budowlanego w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie administracyjne, w trakcie którego zgromadziły kompletny materiał dowodowy dający podstawę do właściwego zastosowania przepisów Prawa budowlanego.

Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 9 sierpnia 2022 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 13 stycznia 2022 r. wstrzymujące skarżącym prowadzenie robót budowlanych przy budowie obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej dwukondygnacyjnego, posadowionego w dniu oględzin na naczepie trzyosiowej pełniącego funkcję rekreacji indywidulanej o wymiarach 5 m x 5, m wraz z zadaszonym tarasem o wymiarach 2,30 m x 5 m, posadowionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym Karwieńskie Błota, gmina Krokowa.

Materialnoprawną podstawą zakwestionowanych rozstrzygnięć są przepisy art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym, który w ust. 1 stanowi, że organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5).

Asumptem do wdrożenia powyższej procedury było stwierdzenie w trakcie przeprowadzonych w dniu 10 listopada 2021 r. oględzin, istnienia na wskazanej działce od dnia 24 marca 2021 r., opisanego wyżej obiektu budowlanego, który skarżący jako inwestorzy zrealizowali bez pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.

Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31.

W takiej sytuacji kontrola legalności działań organów nadzoru winna rozpocząć się od sprawdzenia prawidłowości dokonanej kwalifikacji prawnobudowlanej obiektu powstałego samowolnie.

Wskazać bowiem należy, że w sytuacji samowoli budowlanej najistotniejszą kwestią jest jej kwalifikacja prawnobudowlana i ocena z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego. Sankcjonowanie samowoli budowlanej musi być adekwatne do jej charakteru i czasu jej powstania. Ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie jej dokonania, a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu (zob. wyrok NSA z 18 maja 2007 r., II OSK 782/06, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że sama okoliczność, czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną, podlega ocenie według przepisów z daty jego budowy (realizacji), natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej (np. wyroki NSA z 29 września 2018 r. II OSK 109/18, z 23 lutego 2018 r. II OSK 1879/17, z 2 grudnia 2010 r. II OSK 1974/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sprawie, której przedmiotem jest ocena legalności zabudowy, istotne jest zatem prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, albowiem pozwala to na dokonanie adekwatnej kwalifikacji prawnobudowlanej zabudowy, a następnie oceny, czy jej realizacja wymagała wcześniejszego zgłoszenia czy pozwolenia na budowę, czy też mamy do czynienia z zabudową niepodlegającą reglamentacji Prawa budowlanego.

Wreszcie, prawidłowe ustalenia faktyczne determinują tryb i warunki legalizacji oraz wpływają na uwarunkowania ewentualnej rozbiórki, kształtując już na tym etapie sytuację prawną samowolnika. W toku postępowania wyjaśniającego konieczne jest zatem szczegółowe scharakteryzowanie obiektu objętego działaniami kontrolnymi, w tym dokładne określenie jego parametrów oraz szczegółów konstrukcyjnych mających wpływ na kwalifikację jako określonego rodzaju obiektu budowlanego, tj. budynku, budowli, obiektu małej architektury.

Ze względu na charakter rozbiórki jako sankcji prawnej pociągającej za sobą najbardziej dotkliwe dla samowolnika skutki faktyczne, jej zastosowanie wymaga wszechstronnych i niewątpliwych ustaleń oraz oceny stanu faktycznego niezbędnych do tego, aby inwestor, który z własnej winy znalazł się w sytuacji odbiegającej od wzorca normatywnego, mógł rzeczywiście skorzystać z dobrodziejstwa legalizacji oferowanej przez prawo.

Kwalifikacja prawnobudowlana obiektu posadowionego na działce nr [...] w Karwieńskich Błotach jako obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem, na którego wzniesienie wymagane było pozwolenie na budowę jest prawidłowa. Bez wpływu na to stanowisko pozostaje podkreślana przez skarżących okoliczność umieszczenia przedmiotowego obiektu z tarasem na naczepie trzykołowej. Ta okoliczność faktyczna, wbrew intencjom skarżących, nie wyłącza zaistniałego stanu faktycznego spod kompetencji kontrolnych nadzoru budowlanego. Nie ma bowiem znaczenia możliwość przemieszczenia tej naczepy wraz z umieszczonym na niej obiektem. Z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego istotne jest bowiem samo wzniesienie obiektu budowlanego na nieruchomości z ich pominięciem, a umieszczenie obiektu budowlanego na mobilnej naczepie jest wyłącznie elementem stanu faktycznego świadczącym o braku trwałego związania tego obiektu budowlanego z gruntem, na co zwrócił trafnie uwagę organ odwoławczy. Nie zmienia to jednak oceny, że tego rodzaju działania skarżących doprowadziły do zmiany zagospodarowania ich działki, podlegającej reżimowi Prawa budowlanego.

Niewątpliwie znajdujący się na terenie działki nr [...] obiekt, posadowiony na trzyosiowej naczepie, jest obiektem budowlanym w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, do którego zastosowanie znajduje zasada wyrażona w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, według której, o ile co innego nie wynika z art. 29 – 31 tej ustawy, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, a także przepis art. 48 Prawa budowlanego.

Przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego budowie (art. 2 pkt 7), a przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego (art. 2 pkt 6). Przy tym wskazać należy, że w odniesieniu do określonego rodzaju obiektów budowlanych, takich jak barakowozy, przyczepy i inne podobne obiekty na kołach, w judykaturze przyjmuje się, że przez ich "wybudowanie" należy rozumieć już samo ich dostarczenie i postawienie na gruncie, połączone z ewentualnym wykonaniem pewnych przystosowawczych robót budowlanych (zob. wyrok WSA w Krakowie z 29 czerwca 2021 r., II SA/Kr 311/21, LEX nr 3218130; wyrok WSA w Rzeszowie z 16 marca 2022 r., II SA/Rz 1682/21, LEX nr 3339535).

Z kolei przepis art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego wyjaśnia, że obiektem budowlanym jest budynek, budowla bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.

Zgodnie z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Warunkiem przyjęcia, że mamy do czynienia z budynkiem jest ustalenie, że obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (zob. wyrok NSA z 15 marca 2018 r., II OSK 1324/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organy w niniejszej sprawie trafnie przyjęły, że obiekt objętych działaniami nadzorczymi nie jest budynkiem, albowiem nie posiada fundamentów i nie zdradza cechy trwałego związania z gruntem. Zabezpieczenie naczepy, na której umieszczono obiekt przed samoczynną zmianą położenia, nie wiąże tego obiektu trwale z gruntem.

Przedmiotowy obiekt nie jest też obiektem małej architektury. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 pkt 4 ustawy – Prawo budowlane obiektem małej architektury są obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Z definicji o charakterze zakresowym, zawartej w art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego wynika, że wspólną cechę wszystkich obiektów małej architektury stanowią ich niewielkie rozmiary. Obiekt będący przedmiotem niniejszej sprawy nie posiada zaś cech obiektu małej architektury zarówno z uwagi na jego rozmiary, jak i funkcję rekreacyjną, którą pełni.

Przedmiotowy obiekt stanowi natomiast budowlę, o której mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, estakady, tunele, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.

Jednocześnie obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem są tymczasowymi obiektami budowlanymi niezależnie od tego, czy są przeznaczone do użytkowania w czasie krótszym od ich trwałości technicznej oraz czy przewiduje się ich przeniesienie lub rozbiórkę. Zatem obiekt budowlany o funkcji letniskowej umieszczony na mobilnej naczepie, z jaką mamy do czynienia w niniejszym stanie faktycznym, nietrwale związany z gruntem stanowi tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Przy tym fakt rejestracji naczepy i jej ubezpieczenie w żaden sposób nie wpływa na realizację z jej udziałem podstawowej funkcji rekreacji indywidulanej i nie zmienia charakteru obiektu umieszczonego na niej.

Kwalifikacja przedmiotowego obiektu dokonana przez orzekające w sprawie organy jako obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem jest zatem prawidłowa. Jego budowa, rozumiana również jako jego dostarczenie i usytuowanie na gruncie, wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, którego bezsprzecznie nie uzyskano.

Podstawowym przepisem, który stanowił i stanowi podstawę zwolnienia budowy obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem (obiektu tymczasowego) z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę jest art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem Prawa budowlanego nie wymaga pozwolenia na budowę, lecz zgłoszenia właściwemu organowi administracji budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Wskazany przepis zwalniający od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę tymczasowego obiektu budowlanego nie miał więc w sprawie zastosowania, gdyż do jego zastosowania konieczne jest dokonanie zgłoszenia budowy tymczasowego obiektu budowlanego, co w sprawie nie miało miejsca. Ponadto istotnym warunkiem jego zastosowania jest to, aby tymczasowy obiekt budowlany był przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie do 180 dni, zaś okoliczność taka nie wynika z ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie (tak wyrok NSA z 13 marca 2019 r., II OSK 880/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powyższego wynika, że nie są zasadne twierdzenia skarżącej, że obiekt letniskowy na naczepie trzyosiowej, którego dotyczy sprawa, nie wymagał pozwolenia na budowę, ponieważ stanowi wyłącznie ładunek na naczepie nie podlegający wymogom Prawa budowlanego.

W związku z tym nie są zasadne zarzuty naruszenia przepisów Prawa budowlanego, gdyż skoro obiekt budowlany, wymagający pozwolenia na budowę, został wybudowany bez takiego pozwolenia, to organy prawidłowo wdrożyły, w interesie inwestorów, procedurę legalizacji przewidzianą w art. 48 Prawa budowlanego, i prawidłowo podjęły zaskarżone rozstrzygnięcie warunkujące dalszy etap legalizacji. W tym zakresie organy opierały się na kompletnym materiale dowodowym zgromadzonym w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., albowiem przedmiotem zaskarżenia uczyniono postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie.