Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1711/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Monika Krywow, Borys Marasek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 28 września 2023 r. nr SKO.F/41.4/833/2023/15000 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wymiar zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na 2016 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 28 września 2023 r. znak SKO.F/41.4/833/2023/15000, wydanym na podstawie art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, dalej: o.p.), w związku z wnioskiem K. P. (dalej: skarżący, strona) z dnia 28 kwietnia 2023 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 29 lutego 2016 r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na rok 2016 dot. nieruchomości poł. w S. ul. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowiło odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, Kolegium wskazało, że decyzją z dnia 29 lutego 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta S. ustalił skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2016 dot. nieruchomości przy ul. [...] w kwocie 75.225 zł.

W piśmie z dnia 28 kwietnia 2023 r. skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta S., jednocześnie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wskazało, że postanowieniem z dnia 28 września 2023 r. nr SKO.F/41.4/832/2023/1500 Kolegium stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania przez skarżącego.

Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wskazało, że zgodnie z treścią art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

W rozpatrywanej sprawie w piśmie z dnia 28 kwietnia 2023 r. skarżący podnosi, że powołana decyzja nie została prawidłowo doręczona, w związku z czym uchybienie terminu nastąpiło bez winy podatnika. Wyjaśnia, że przedmiotowa decyzja, jak również wszelkie wcześniejsze pisma organu podatkowego jak zawiadomienia, postanowienia, doręczane były zainteresowanemu na niewłaściwy (nieaktualny od 17 grudnia 2015 r.) adres zamieszkania, tj. ul. [...], [...] S.. Zatem bez swojej winy adresat nie mógł odebrać decyzji i złożyć odwołania. Podany adres nie był nigdy adresem zamieszkania skarżącego. Przeszkoda uniemożliwiająca zainteresowanemu złożenie odwołania ustała z dniem 21 kwietnia 2023 r., tj. z dniem zapoznania się z aktami sprawy, w tym decyzją. Zdaniem skarżącego, nieskuteczne są również wszystkie zwrotne potwierdzenia odbioru pism kierowanych do zainteresowanego, a znajdujące w aktach, gdyż zawierają nieprawdę odnośnie do adnotacji "adresat nie podjął przesyłki w terminie", albowiem właściwa winna być adnotacja "adresat wyprowadził się".

Kolegium stwierdziło, że wniosek nie jest zasadny, bowiem decyzja została doręczona, a pełnomocnik nie wykazał, że podatnik nie dochował terminu bez swojej winy. Wskazać należy, że w związku z adnotacją doręczającego, że adresat wyprowadził się z adresu w S. przy ul. [...], organ zweryfikował informację o adresie zameldowania skarżącego i na podstawie adresu wynikającego z ewidencji mieszkańców decyzję doręczył na adres w W. ul. [...]. Decyzję tę 4 kwietnia 2016 r. odebrała w Filii Urzędu Pocztowego osoba upoważniona do odbioru. Podatnik nie wykazał, że w związku z powyższym doręczeniem nie mógł wnieść odwołania w terminie.

W świetle powyższego nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia wskazanych przez pełnomocnika dowodów, w tym zeznań świadków, oględzin miejsca, czy wywiadu środowiskowego na fakt niezamieszkiwania skarżącego pod adresem w S.. Zgodnie bowiem z treścią art. 188 Ordynacji podatkowej żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Przyjąć zatem należy, że decyzja została skutecznie doręczona w dniu 4 kwietnia 2016 r., a odwołanie od tej decyzji z dnia 28 kwietnia 2023 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu, co stwierdziło Kolegium postanowieniem z dnia 28 września 2023 r. Nr SKO.F/41.4/832/2023/15000.

W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 29 września 2023 r., nr SKO.F/41.4/833/2023/15000, i stwierdzenie jego nieważności lub wydania z naruszeniem prawa.

Postanowieniu temu zarzucił naruszenie:

1. art. 77 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 188 o.p., poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych zawartych we wniosku o przywrócenie terminu, podczas gdy ich przedmiotem były ustalenie i wykazanie faktów mających istotne znaczenie dla sprawy, a których to ustaleń nie sposób zastąpić innymi dowodami, tj. dokumentami zaczerpniętymi z innych spraw i postępowań, a nawet pism pochodzących od samego podatnika, albowiem dowody te bynajmniej nie potwierdzają, że miejscem zamieszkania skarżącego w czasie doręczenia spornej decyzji było przy ul. [...] w S., a nadto wykazałyby, że doręczenie przesyłki zawierającej decyzję z dnia 4 kwietnia 2016 r. na adres ul. [...] w W. również nie było skuteczne, gdyż przedmiotowa decyzja nigdy nie trafiła do adresata;

2. art. 162 § 1 o.p. poprzez jego błędne zastosowanie przejawiające się przyjęciem, że podatnik nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. nastąpiło bez jego winy, podczas gdy decyzja organu I stopnia nie została prawidłowo doręczona skarżącemu, gdyż wysłana została dwa razy na niewłaściwy adres, tj. ul. [...] w S., oraz ul. [...] w W.,

3. błędne przyjęcie, że doręczenie decyzji organu I stopnia z dnia 4 kwietnia 2016 r. na adres: ul. [...] w W. jest prawnie skuteczne, podczas gdy w dacie doręczenia adres ten nie był aktualnym adresem skarżącego, nie stanowił też jego adresu korespondencyjnego, ani adresu zamieszkania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia, uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 162 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Z powyższego przepisu wynika, że organ podatkowy przywróci termin do dopełnienia czynności, dla której termin był określony, gdy kumulatywnie spełnione zostaną cztery przesłanki, tj., gdy podatnik:

1. złoży wniosek o przywrócenie terminu z podaniem przyczyn naruszenia terminu,

2. uprawdopodobni (przedstawi wiarygodne okoliczności), że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy,

3. wniesie prośbę (podanie, wniosek) o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu,

4. równocześnie (jednocześnie) z wniesieniem wniosku dopełni czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej.

O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody obiektywnie usunąć. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przepis art. 162 o.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminowi, wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie określonej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminowi podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Uprawdopodobnienie przeszkód uniemożliwiających dochowanie czynności obciąża wnioskującego, przy czym uprawdopodobnienie oznacza, że strona powinna jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny.

Odnosząc się do zarzutów skargi, zauważyć należy, że argumentacja strony skarżącej sprowadza się do kwestionowania skuteczności doręczenia decyzji z dnia 29 lutego 2016 r. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 28 września 2023 r., znak SKO.F/41.4/832/2023/15000 stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę do tut. Sądu na to postanowienie, którą to skargę oddalono wyrokiem z dnia 18 czerwca 2024 r., sygn. I SA/Gl 1710/23. Wskazany wyrok jest nieprawomocny. Złożenie wniosku o przywrócenie terminu winno opierać się na założeniu, że termin został uchybiony. Tymczasem skarżący zasadności przywrócenia terminu upatruje w tym, że decyzja organu pierwszej instancji nie została skutecznie doręczona skarżącemu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że "kwestionowanie faktu prawidłowego doręczenia decyzji w ramach wniosku o przywrócenie terminu pozostaje w sprzeczności z istotą tego środka prawnego. Powyższe kwestie pozostają rozbieżne, nie mogąc zachodzić łącznie w odniesieniu do jednego stanu faktycznego. Przyjęcie oceny o nieskuteczności doręczenia niweczy skutki prawne, jakie przepisy wiążą z odbiorem korespondencji, co oznacza, że wiążący się z takim zdarzeniem termin ustawowy do dokonania czynności procesowej nie rozpoczyna biegu. Konieczna w takiej sytuacji pozostaje ocena, czy na kanwie określonego stanu faktycznego uczyniono zadość przepisom proceduralnym traktującym o trybie doręczenia. Z punktu widzenia rzeczonej oceny irrelewantna pozostaje okoliczność ewentualnego zawinienia strony w niedochowaniu terminu, mająca znaczenie w postępowaniu wpadkowym wywołanym ewentualnym wnioskiem o przywrócenie terminu. Analogicznie, w postępowaniu wywołanym wnioskiem o przywrócenie terminu chybione jest kwestionowanie skuteczności doręczenia i biegu terminu do dokonania czynności procesowej, wszak przyjmowanie koncepcji o nierozpoczęciu terminu niweczy możliwość domagania się jego przywrócenia" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2024 r., sygn. III FSK 1553/22, opubl. w CBOSA).

Jakkolwiek przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu nie ma potrzeby powtórnego badania kwestii prawidłowości doręczenia, to jednak z uwagi na to, że z okoliczności tej skarżący uczynił przesłankę braku zawinienia w niniejszej sprawie, Sąd za celowe uznał przywołanie zasadniczych motywów, które legły u podstaw wskazanego wyżej wyroku w sprawie I SA/Gl 1710/23.

Decyzja organu pierwszej instancji z dnia 29 lutego 2016 r. została doręczona skarżącemu na adres w W. ul. [...]. Decyzję tę 4 kwietnia 2016 r. odebrała w Filii Urzędu Pocztowego osoba upoważniona przez skarżącego do odbioru korespondencji, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy. Zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 18 kwietnia 2016 r. Natomiast odwołanie od tej decyzji zostało złożone dopiero 28 kwietnia 2023 r.

Zgodnie z treścią art. 148 § 1 o.p. pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Wydana przez organ pierwszej instancji decyzja podatkowa w pierwszej kolejności została wysłana podatnikowi na adres w S.. Organ odwoławczy ustalił, że przesyłka polecona zawierająca decyzję została zwrócona nadawcy z adnotacją, że adresat jest nieznany, wyprowadził się. Ustalenie organu znajduje potwierdzenie w aktach sprawy podatkowej. Wobec tego organ pierwszej instancji nadał przesyłkę na znany temu organowi adres podatnika w W., gdzie jak wskazano powyżej przesyłka ta została doręczona.

Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 28 kwietnia 2023 r. zakwestionował fakt doręczenia decyzji podatkowej wydanej w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na rok 2016, wskazując, iż decyzja została "nieprawidłowo doręczona na ul. [...] w W.". Nadto skarżący wskazał, że wymieniony adres w S. – będący adresem zamieszkania - stał się nieaktualny od 17 grudnia 2017 r. Brak jest przy tym wskazania w piśmie, jaki adres był właściwy według skarżącego do doręczeń.

Nawet przy przyjęciu twierdzeń skarżącego, że adres, na który nastąpiło doręczenie był wadliwy, czego jednakże skarżący nie wykazał, to kluczowe znaczenie dla oceny tej sprawy ma fakt doręczenia skarżącemu decyzji organu podatkowego w dniu 4 kwietnia 2016 r. W literaturze wskazano, że "trzeba pamiętać, że czym innym jest brak doręczenia, a czym innym doręczenie wprawdzie wadliwe, ale ostatecznie dokonane. Doręczenie wadliwe i brak doręczenia to dwie odmienne sytuacje, które winny być traktowane i oceniane inaczej, w szczególności z punktu widzenia ewentualnych skutków procesowych. Jeśli wadliwe doręczenie skutkowałoby pozbawieniem strony możliwości obrony jej praw, wówczas można by mówić o uchybieniu przepisom postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy" (B. Dauter, W. Gurba w: Babiarz Stefan i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XII, WKP 2024, komentarz do art. 145). Podkreślenia wymaga, że organ doręczył korespondencję na znany temu organowi adres podatnika. Z akt administracyjnych wynika, że sam skarżący w korespondencji skierowanej w 2017 r. do Urzędu Miejskiego w S. Wydziału Podatków wskazał ten adres jako swój adres zamieszkania. Istotnym dla oceny skuteczności doręczenia jest fakt, że skarżący zapewnił pod tym adresem odbiór kierowanej do niego korespondencji przez ustanowionego pełnomocnika. We wniosku o przywrócenie terminu z dnia 28 kwietnia 2023 r. skarżący wskazał jedynie, że decyzja podatkowa na rok 2016 została "nieprawidłowo doręczona na ul. [...] w W.". W istocie w treści wniosku nie wskazano na czym miałaby polegać wadliwość doręczenia decyzji. Z kolei dla oceny tej sprawy bez znaczenia pozostają zarzuty skarżącego, zawarte we wniosku o przywrócenie terminu, dotyczące wadliwości doręczeń na adresy w S.. Nadto wskazać należy, że z treści tego wniosku wynika, że wszystkie znane organowi podatkowemu adresy skarżącego, tj. przy ulicy [...] i [...] w S., a także adres w W. są adresami, na które nie było możliwe skuteczne doręczenie korespondencji dla podatnika. Równocześnie skarżący nie wskazuje żadnego adresu, który wg niego byłby adresem właściwym dla doręczeń. Argumentacja skarżącego sprowadza się do twierdzenia, że adres w W. nie jest właściwy, nie kwestionuje on jednak, że przesyłka została odebrana przez osobę upoważnioną przez niego do odbioru korespondencji.

Nadto wskazać należy, że w skardze wniesionej w sprawie o przywrócenie terminu skarżący zarzucił, że doręczenie na adres w W. "nie było skuteczne, gdyż przedmiotowa decyzja nigdy nie trafiła do adresata". Istotnym jest, że twierdzenie o nieotrzymaniu decyzji przez skarżącego nie zostało przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 28 kwietnia 2023 r., gdzie wskazano jedynie, że decyzja została "nieprawidłowo doręczona". W ocenie Sądu skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby decyzja odebrana przez umocowaną przez niego osobę, nie została mu przekazana, a dodatkowo nie wykazał braku zawinienia dla wystąpienia tego rodzaju sytuacji, co uzasadnia uznanie, że decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 29 lutego 2016 r. W kontrolowanej sprawie kluczowe znaczenie ma fakt, że skarżący nie przedstawił twierdzeń, które uzasadniałyby przyjęcie, że uprawdopodobniono, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Za tego rodzaju twierdzenia nie można uznać okoliczności związanych z kwestionowaniem faktu doręczenia decyzji.

W konsekwencji, nie można uznać, że organ naruszył przepis art. 162 § 1 o.p. wydając zaskarżone postanowienie.

Nie mogły zostać uwzględnione zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż organ odwoławczy stosuje przepisy Ordynacji podatkowej.

Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy był wystarczający do wydania zaskarżonego postanowienia.

W ocenie Sądu nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia wskazanych przez pełnomocnika skarżącego dowodów, w tym zeznań świadków, oględzin miejsca, czy wywiadu środowiskowego na fakt niezamieszkiwania skarżącego pod adresem [...] w S. już od 17 grudnia 2015 r. Okoliczności te w tej sprawie nie miały znaczenia, skoro organ odwoławczy skutek doręczenia decyzji wiąże z odbiorem korespondencji pod adresem w W., a nie w S..

Mając na uwadze powyższe, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.