Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1232/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1233/18 w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości [...] Spółka z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania w sprawie nakazu zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od Syndyka Masy Upadłości [...] Spółka z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w [...] na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2018r., sygn. akt V SA/Wa 1233/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – po rozpoznaniu skargi Syndyka Masy Upadłości [...] sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w [...] – w pkt 1 uchylił postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2018r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania; w pkt 2 orzekł o kosztach postępowania sądowego.

Przedstawiając przyjęty za podstawę wyroku stan sprawy – Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia 17 października 2017r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nakazał stronie - syndykowi Masy Upadłości [...] sp. z o. o. w upadłości układowej - zwrot w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy od września 2006r. do października 2007r. w łącznej kwocie [...] zł. Decyzja ta została wysłana do Syndyka Masy Upadłości [...] sp. z o.o. w upadłości na adres spółki widniejący w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS). Decyzja została zwrócona do organu I instancji z adnotacją na kopercie o jej niepodjęciu w terminie po dwukrotnym awizowaniu w dniach [...] października 2017r. oraz [...] listopada 2017r.

W dniu [...] stycznia 2018r. strona wystąpiła do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od tej decyzji, argumentując, że jej zdaniem decyzja ta nie została skutecznie doręczona stronie, tj. Syndykowi Masy Upadłości [...] sp. z o.o. w upadłości układowej, gdyż w dniu [...] stycznia 2008r. notarialnie dokonano sprzedaży przedsiębiorstwa [...] sp. z o. o. w upadłości na rzecz innego podmiotu, co wiązało się również ze zmianą siedziby spółki. W związku z tym, zdaniem strony doręczenie na adres wskazany w decyzji wiązało się z brakiem możliwości prawidłowego poinformowania zainteresowanej strony o toczącym się postępowaniu, jak i o wydanej decyzji.

Minister stwierdził jednak, że strona nie spełniła przesłanki o której mowa w art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r. poz. 2096, ze zm.), zwanej k.p.a., tj. nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Minister stwierdził, że "kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się (...) z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa". Tym samym w ocenie Ministra, nie można potraktować wyjaśnień strony dotyczących sprzedaży przedsiębiorstwa w 2008r. i konieczności zmiany siedziby spółki, jako argumentu uprawdopodabniającego brak winy strony w uchybieniu terminowi do złożenia tego odwołania.

Minister podkreślił, że zaskarżona decyzja została wysłana do Syndyka Masy Upadłości [...] sp. z o. o. w upadłości układowej na adres [...], tj. adres tej spółki widniejący w KRS. Na dzień wydawania niniejszego postanowienia wskazany adres figuruje w KRS i nie uległ zmianie, a na zwróconej do PFRON kopercie brak jest informacji, że adres siedziby spółki uległ zmianie. W związku z tym, stwierdził, że przesyłka listowa zawierająca decyzję została skutecznie stronie doręczona w dniu [...] listopada 2017r. po dwukrotnym jej awizowaniu.

Minister stwierdził, że zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. Natomiast w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenia pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (art. 41 § 2 k.p.a.). Strona nie poinformowała Funduszu o zmianie siedziby spółki, a nowy adres do doręczeń wskazała dopiero składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W związku z tym, Syndyk Masy Upadłości [...] sp. z o. o. w upadłości układowej jako strona postępowania ponosi winę za zaniechanie w tym zakresie.

Z wpisów w Monitorze Sądowym i Gospodarczym wynika, jak argumentował Minister, że siedziba spółki nie uległa zmianie od momentu wpisu do KRS, tj. od 2003r., a więc i po dokonanej sprzedaży. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia wniosku strony.

Uwzględniając skargę Syndyka Masy Upadłości [...] sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w [...] na to postanowienie – Sąd I instancji uznał, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona w zakresie skutecznego doręczenia decyzji Prezesa PFRON z dnia [...] października 2017r., co ma znaczenie dla zasadności rozstrzygnięcia w zakresie trafności wniosku złożonego przez stronę wniosku i kierunku tego rozstrzygnięcia. Za bezsporne Sąd uznał, że w stosunku do strony [...] sp. z o.o. została ogłoszona upadłość oraz, że powołany został syndyk, który zgodnie z treścią art. 160 ust. 1 prawa upadłościowego w sprawach dotyczących masy upadłości dokonuje czynności w imieniu własnym na rachunek upadłego. Zgodnie z art. 176 ust. 1 tej ustawy syndyk zawiadamia o upadłości tych wierzycieli, których adresy są znane na podstawie ksiąg upadłego, a także komornika ogólnej właściwości upadłego. Ponadto zgodnie z ust. 2 art. 176 syndyk zawiadamia placówki pocztowe w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017r. poz. 1481) o ogłoszeniu upadłości. Placówki te doręczają syndykowi adresowane do upadłego przesyłki pocztowe. Syndyk wydaje upadłemu przesyłki pocztowe, które nie dotyczą majątku masy upadłości lub których zatrzymanie nie jest potrzebne ze względu na zawarte w nich wiadomości.

Z akt sprawy wynika, jak argumentował Sąd I instancji, że organ I instancji miał wiedzę o upadłości strony, jak również o osobie syndyka, czego dowodzi udział w postępowaniu dotyczącym zgłoszenia przez PFRON uzupełniającej wierzytelności do masy upadłości (sprawa nr [...] Sądu Rejonowego [...]) i okoliczność, że zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, o możliwości zapoznania się z aktami oraz decyzja organu I instancji, kierowane były na adres upadłej spółki z uwzględnieniem osoby syndyka. Syndyk działający na rzecz strony twierdzi, że organ znał adres, pod którym powinny być doręczane przesyłki, czego dowodzić ma wezwanie do zapłaty z dnia [...] stycznia 2018r. (nie ma go w aktach), a więc pismo pochodzące sprzed daty złożenia wniosku z [...] stycznia 2018r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] października 2017r. Okoliczność ta mogłaby mieć znaczenie w sprawie a zatem wymaga wyjaśnienia skąd i kiedy organ powziął wiadomość o adresie, pod którym miałyby według strony być doręczane przesyłki. W szczególności czy organ w związku z tym adresem powziął wiadomość, że jest to nowy adres siedziby spółki (niezależnie od braku dokonania zmiany w KRS), czy też, że jest to adres do doręczeń. Sąd I instancji zauważył, że syndyk we wniosku o przywrócenie terminu wskazuje, że w związku ze sprzedażą majątku spółki doszło do zmiany jej siedziby, jakkolwiek wprost nie wskazuje, czy adres syndyka jest zarazem adresem spółki. Jeśli organ I instancji, nie dysponował innym adresem od wskazanego w KRS, to wówczas miał prawo przesyłać korespondencję na znany mu adres. Sąd nie podzielił tych zarzutów skargi, które dotyczą okoliczności, że znaczenie dla sprawy, ma sprzedaż nieruchomości mieszczącej się pod adresem wskazanym w KRS, ponieważ to na stronie, spoczywał obowiązek dokonania zmian w KRS. Brak wskazania nowej siedziby upadłego, nie może mieć znaczenia dla podmiotów, które działają w zaufaniu do danych widniejących we właściwych rejestrach, w tym wypadku w KRS. W sytuacji więc gdy adres nowej siedziby, nie został ujawniony, a strona nie wskazała PFRON adresu nowej siedziby lub adresu do doręczeń, wniosek o przywrócenie terminu z przyczyn związanych ze sprzedażą majątku spółki, w tym nieruchomości, w której mieściła się jej siedziba, nie może doprowadzić do przywrócenia terminu. W sprawie pozostaje jednak konieczna do wyjaśnienia wątpliwość związana z prawidłowością adresu, pod który została wysłana decyzja organu I instancji. Bowiem w wypadku gdyby adres ten nie był prawidłowy, konieczne jest uznanie, że doręczenie nie było skutecznie dokonane.

Sąd I instancji przyznał stronie rację, że zgodnie z art. 176 § 2 prawa upadłościowego, podmiot doręczający przesyłki powinien uwzględnić oświadczenie Syndyka, co do konieczności doręczania mu wszystkich przesyłek kierowanych do upadłego. W przedmiotowej sprawie niezbędne jest zatem wyjaśnienie przez organ czy i jakie oświadczenie w myśl wskazanego wyżej przepisu złożył Syndyk. Strona nie podnosiła we wniosku o przywrócenie terminu, że doszło do błędu w doręczeniu po stronie podmiotu doręczającego (poczty), wskazując na tę okoliczność dopiero w skardze i nie wyjaśniając na czym to uchybienie miało polegać, co czyni - jak twierdzi - doręczenie bezskutecznym.

Nie podzielając argumentu organu odwołującego się do znaczenia w sprawie treści art. 41 § 1 k.p.a., Sąd I instancji wskazał, że w tej sprawie kwestią konieczną do wyjaśnienia jest to, czy adres, pod który wysłano decyzję był jedynym znanym organowi, czy też nie (przy braku sporu co do tego, że taki adres widnieje w KRS), a nie to, czy strona miała obowiązek w trakcie postępowania administracyjnego wskazać nowy adres po jego zmianie. Sąd I instancji zauważył, że zarówno przed wszczęciem postępowania administracyjnego, jak i po jego wszczęciu adres strony na jaki powołuje się organ jest ten sam, zatem w toku postępowania administracyjnego, czyli do wydania spornej decyzji, nie doszło do zmiany adresu.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, zaskarżając ten wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie organ zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.), zwanej p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a. poprzez uznanie, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona w zakresie skuteczności doręczenia decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] października 2017r., a w konsekwencji uwzględnienie skargi i błędne uznanie, że normy te zostały naruszone,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. poprzez odstąpienie od dokonania oceny postanowienia w zakresie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy.

Wskazując na powyższe, skarżący kasacyjnie organ wniósł:

1. na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie

2. na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania;

3. o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym;

4. na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu administracji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Syndyk Masy Upadłości [...] sp. z o.o. wniósł o jej oddalenie, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, można oprzeć stosownie do art. 174 p.p.s.a. na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wobec nie stwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych.

Stosownie do art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.

Rozpoznając tę skargę w tych granicach – Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do dwu kwestii, a mianowicie po pierwsze, czy w dostateczny sposób została wyjaśniona okoliczność faktyczna dostarczenia Syndykowi Masy Upadłości [...] sp. z o.o. w upadłości układowej decyzji pierwszoinstancyjnej; oraz po drugie, czy strona – powołując się na okoliczność skuteczności doręczenia decyzji z uwagi na sprzedaż spółki - uprawdopodobniła brak winy w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania.

Zważywszy na tak zarysowaną istotę sporu w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że stosownie do art. 58 k.p.a. "w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy" (§ 1); "prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin" (§ 2). Na gruncie tych przepisów kluczowe znaczenie dla rozpoznania tej sprawy ma przesłanka uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Sposób rozumienia tej przesłanki determinuje zakres ciążącego na organie odwoławczym obowiązku postępowania dowodowego i wyjaśniającego, jak i ciężar wykazania okoliczności przywrócenia terminu.

Przy ocenie przesłanki braku winy należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyrok NSA z 9 pażdziernika 2019r., I OSK 401/18, wyrok NSA z 29 maja 2018r., I GSK 396/18, Lex nr 2517321). Należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (wyrok NSA z dnia 8 marca 2018r., II OSK 2097/17, Lex nr 2497834). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z 25 września 1998r., SA/Łd 575/98, LEX nr 36221; wyrok NSA z 13 października 1999r., III SA 1436/99, LEX nr 40057; wyrok NSA z 25 maja 1998r., IV SA 2162/96, LEX nr 43285; wyrok NSA z 20 maja 1998r., I SA/Ka 1718/96, LEX nr 33415). Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por.: postanowienia NSA z 8 lipca 2008r., II OZ 712/08 i z 9 czerwca 2011r., I OZ 402/11).

Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić, tj. powinna stosowną argumentacją wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem) - por. wyrok NSA z 13 czerwca 2002r., V SA 2320/01, LEX nr 109300. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa bowiem na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie (wyrok NSA z 27 lipca 2018r., II OSK 2171/16, Lex nr 2547217). Z treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. jednoznacznie wynika, że istotę rozstrzygania w sprawie przywrócenia terminu wiązać należy z inicjatywą samego zainteresowanego, albowiem to na jego wniosek (prośbę), złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi – a nie z urzędu organ administracji orzeka w tej sprawie. Obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie zasadności wniosku, okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu znane są tylko stronie i muszą wynikać z braku jej winy. Uprawdopodobnienie braku winy jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód w ścisłym znaczeniu, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie w rzeczywistości miało miejsce. Ustawodawca dopuszcza ten mniej pewny środek, aby w ten sposób ułatwić zainteresowanym przedstawienie swoich racji. Organ orzekający nie jest upoważniony w świetle powołanych przepisów do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Organ nie może domniemywać braku winy strony w uchybieniu terminu w sytuacji gdy strona została prawidłowo pouczona o skutkach uchybienia terminu. Powinien jedynie ocenić przedstawione przez stronę okoliczności w świetle przesłanek określonych wskazanym przepisem (por. wyrok NSA z 3 czerwca 2008r., I OSK 1285/07; wyrok NSA z 10 stycznia 2008r., II OSK 1822/06 oraz wyrok NSA z 16 lipca 2013r., II GSK 593/12). Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (por. wyrok NSA z 8 lutego 2007r., II OSK 1806/06, LEX nr 337473). Przyjęcie zaprezentowanej konstrukcji prawnej oznacza, iż od uznania organu administracji publicznej zależy ocena w jakim stopniu dana informacja uprawdopodabnia fakt przytoczony przez stronę (por. wyrok NSA z 14 maja 1999r., IV SA 1153/96, Lex nr 45637). Organ orzekający nie jest natomiast upoważniony w świetle powołanych przepisów do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Z treści samego przepisu art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna (por. wyrok NSA z 13 czerwca 2002r., V SA 2320/01, LEX nr 109300).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy – Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżący kasacyjnie Syndyk nie wykazał, że do uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej doszło bez winy strony. Podnoszona we wniosku okoliczność nieskuteczności doręczenia tej decyzji – z uwagi na jej wysłanie na wadliwy adres – nie wypełnia przesłanki przywrócenie terminu w postaci uprawdopodobnienia uchybienia terminowi do dokonania czynności bez własnej winy. Konstrukcja przywrócenia terminu opiera się wszak na założeniu skutecznego dokonania czynności procesowej, z dokonaniem której ustawodawca wiąże określony termin, w tej sprawie doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej. Przywrócenie terminu możliwe jest bowiem wyłącznie wówczas, gdy upłynął ustawowy termin na dokonanie czynności procesowej. Jeżeli termin ten nie upłynął, nie ma potrzeby rozważania, czy spełniona została kolejna przesłanka, od której art. 58 § 1 k.p.a. uzależnia przywrócenie terminu, to jest czy strona uprawdopodobniła, że uchybiła terminowi bez swej winy, a wniosek o przywrócenie terminu jest bezprzedmiotowy (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2013r., II FSK 1051/11, Lex nr 1341489). Jeśli więc pismo procesowe – decyzja pierwszoisntancyjna nie została skutecznie doręczona, to nie rozpoczął swojego biegu przewidziany prawem termin do wniesienia środka zaskarżenia. Przedwczesne jest rozważanie okoliczności uchybienia terminu do dokonania czynności przed ustaleniem, czy decyzja pierwszoinstancyjna została doręczona prawidłowo (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 2011r., II OSK 382/10, Lex nr 1080258). Dodać trzeba, że zagadnienie uchybienia terminu jest kwestią uprzednią wobec jego przywrócenia. Na osi czasu najpierw jest uchybienie terminu, a następnie ewentualnie jego przywrócenie. Co istotniejsze uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, wynikającą z upływu czasu. Przywrócenie terminu nie powoduje, że termin zostaje zachowany, a jedynie to, że jego uchybienie nie powoduje negatywnych skutków w postaci niedopuszczalności merytorycznego rozpoznania środka zaskarżenia. Wniosek o przywrócenie terminu jest zatem następstwem uchybienia terminu, a skuteczność doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej organ odwoławczy analizuje wyłącznie w kontekście dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wobec powyższego argumentacja wniosku, koncentrująca się wokół nieskuteczności doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej, nie mogła zostać uwzględniona. Wskazać też należy na pomijaną przez Syndyka i Sąd I instancji okoliczność, iż kwestia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a więc i skuteczności doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej, została przesądzona wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2018r., sygn. akt V SA/Wa 1401/18. Wyrokiem tym została oddalona skarga Syndyka Masy Upadłości [...] sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w [...] na postanowienie w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, tj. decyzji z dnia 17 października 2017r. W dacie podejmowania zaskarżonego wyroku w sprawie objętej rozpoznawaną skargą kasacyjną była już przesądzona, choć jeszcze nie prawomocnie, kwestia doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej. W tej sytuacji – pomimo że nie zostało sporządzone uzasadnienie tego wyroku z uwagi na brak wniosku o jego sporządzenie – przyjąć należy wobec oddalenia skargi, że zdaniem tego Sądu doszło do skutecznego doręczenia decyzji. Nie są więc zrozumiałe wątpliwości tego samego Sądu I instancji, lecz orzekającego w innym składzie w późniejszej dacie, który uznał, że organ odwoławczy nie wyjaśnił kwestii doręczenia tej decyzji i zalecił organowi odwoławczemu wyjaśnienie tej okoliczności w toku ponownego rozpoznawania sprawy. Również ocena okoliczności doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej – niezależnie od poniesionych już argumentów – nie pozwala przyznać racji skarżącemu Syndykowi, że decyzję doręczono na wadliwy adres, a w konsekwencji, że uchybił on terminowi do wniesienia odwołania bez własnej winy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Syndyk nie dochował należytej staranności w prowadzeniu sprawy upadłego w przedmiocie zwrotu przyznanego dofinansowania do wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników, gdyż nie ujawnił w KRS zmiany adresu siedziby Syndyka mimo sprzedaży przedsiębiorstwa w 2008r. Decyzję pierwszoinstancyjną doręczono Syndykowi w dniu [...] listopada 2017r. na adres wskazany w KRS - [...]. Z wypisu z KRS z dnia [...] lipca 2017r. i z dnia [...] sierpnia 2018r., a więc według zapisów na dzień doręczenia decyzji i złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem oraz złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, wynika, że adresem spółki jest [...]. W konsekwencji uznać należało, że decyzja została wysłana na prawidłowy adres i doręczona w trybie zastępczym, co oznacza, że strona składając odwołanie z dnia [...] stycznia 2018r. uchybiła terminowi do jego złożenia, a wniosek o przywrócenie terminu mógł być merytorycznie rozpoznany przez organ odwoławczy. "Uznanie, że zastosowanie (...) "fikcji doręczenia" jest dopuszczalne oznacza, że do uchybienia terminu dochodzi z winy strony. Nieodbieranie prawidłowo awizowanej korespondencji należy bowiem traktować w kategoriach, co najmniej niedbalstwa, które skutkuje stwierdzeniem, że brak winy w uchybieniu terminu nie został uprawdopodobniony, tak jak tego wymaga art. 58 § 1 k.p.a., a w konsekwencji wniosek o przywrócenie terminu w tym trybie musi być załatwiony odmownie" (wyrok NSA z 21 listopada 2018r., II OSK 2784/18, Lex nr 2616930).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługiwał na uwzględnienie również argument Syndyka, że do wadliwego doręczenia doszło w wyniku zaniedbania placówki pocztowej, bowiem nie uwzględniała ona jego zawiadomienia o ogłoszeniu upadłości spółki i nie dopełniła obowiązku doręczania adresowanej do spółki korespondencji do rąk Syndyka na wskazany jego adres. W tym zakresie podnieść trzeba – pomimo tego, że skuteczność doręczenia decyzji nie stanowi okoliczności uchybienia terminowi do wniesienia odwołania bez własnej winy - że argument ten został podniesiony przez Syndyka dopiero w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w której powołał się na niedopełnienie obowiązku placówki pocztowej. Tymczasem to we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania konieczne było podnoszenie wszelkich okoliczności wskazujących na uchybienie terminu bez własnej winy. Podniesienie tego argumentu dopiero w skardze było już spóźnione i nie powinno rzutować na ocenę spornej w tej sprawie przesłanki. Ponadto twierdzenia Syndyka w tym zakresie uznać należało za gołosłowne i mało prawdopodobne, skoro sam Syndyk nie wskazał żadnych okoliczności zawiadomienia placówki pocztowej o postawieniu spółki w stan upadłości, w tym daty dokonania tego zawiadomienia.

Uznając, że stan faktyczny sprawy został dostatecznie wyjaśniony – Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 188 p.p.s.a. i oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. W tej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący Syndyk nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a powoływane przez niego okoliczności nie wypełniają tej przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Poza zakwestionowaniem skuteczności doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej nie podniósł we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania żadnych innych okoliczności uprawdopadabniających brak winy w uchybieniu tego terminu. Wobec tego nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku w tym przedmiocie, co oznacza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r. poz. 1804 ze zm.).