Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 119/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: arft. 73 ust. 1, art. 86
journal: Dz.U. 2020 poz 1382
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne - t.j.
article: art. 187 § 1, art. 191
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 167 ust. 4, art. 272 ust. 2
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
journal: Dz.U.UE.L 2015 nr 343 poz 558 art. 248 ust. 3, art. 335 ust. 4
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych  przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny

SENTENCJA

Dnia 10 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant asystent sędziego Agata Zarychta, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2023 roku sprawy ze skargi "S" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 9 stycznia 2023 roku nr 1001-IOC.4401.14.2022.3.JJ w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 119/23

Uzasadnienie

Decyzją z 9 stycznia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy decyzję z 27 października 2022 r. Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego MRN [...] z 22 stycznia 2019 r., dokonanego przez S. Sp. z o.o. w Ł..

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

W dniu 22 stycznia 2019 r. w Oddziale Celnym I w Łodzi Agencja Celna "F.", działając z upoważnienia S. Sp. z o.o. w Ł., zgłosiła do wyprowadzenia poza obszar celny Wspólnoty towary opisane jako: skarpetki, spodnie, sukienki oraz bluzki damskie o łącznej wartości 74330,00 zł, wynikające z faktur[...], [...], [...],[...]i[...]. Jako odbiorcę towarów wskazano: A. ul.[...], Astana [...], Kazachstan.

Deklarowanym urzędem wywozu był [...] (OC I w Łodzi), natomiast urzędem wyprowadzenia [...] (OC w Hrebennem), a faktycznym [...] (Łotewski Oddział Celny na granicy z Rosją). Zgłoszenie celne zostało przyjęte i zarejestrowane w elektronicznym systemie kontroli wywozu AES pod numerem MRN [...]. Tym samym towar został zwolniony do wnioskowanej procedury wywozu.

W dniu 19 lutego 2019 r. w systemie AES pojawił się komunikat[...], przesłany przez łotewski urząd celny o kodzie [...] (Terehova), zawierający wyniki kontroli towarów objętych ww. zgłoszeniem. Tym samym dokonano zmiany urzędu wyprowadzenia towarów z urzędu [...] na [...]. Na podstawie wspomnianego komunikatu [...] został wygenerowany w systemie komunikat[...], potwierdzający wywóz towarów poza obszar Unii Europejskiej.

W dniu 14 września 2021 r. do Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi wpłynęło pismo Działu Międzynarodowej Pomocy Administracyjnej w Sprawach Celnych Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu wraz z informacją z 2 września 2021 r., przekazaną przez Administrację Celną Łotwy. Z informacji wynikało, że 578 deklaracji wywozowych zostało zamkniętych w Elektronicznym Systemie Przetwarzania Danych Celnych (Electronic Customs Data, Processing System) w Celnym Punkcie Kontrolnym Terehova ([...]). Przeprowadzono kontrole dotyczące rzeczywistego wyprowadzenia towarów i informacje otrzymane od administracji celnej Rosji nie potwierdziły wprowadzenia na obszar celny Rosji towarów zgłoszonych na podstawie 34 deklaracji. Wśród zgłoszeń wymienionych w ww. piśmie znajduje się zgłoszenie celne nr [...].

W związku z tym Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi, pismem z 4 stycznia 2022 r., wyznaczył S. sp. z o.o. termin 14-dniowy do przedstawienia alternatywnych dowodów zakończenia procedury wywozu zgodnie z przepisami prawa. Dowodami takimi w szczególności mogą być:

1/ kopia potwierdzenia dostawy podpisana lub uwierzytelniona przez odbiorcę spoza obszaru celnego Wspólnoty;

2/ dowód zapłaty;

3/ faktura;

4/ potwierdzenie dostawy;

5/ dokument podpisany lub uwierzytelniony przez przedsiębiorcę, który wyprowadził towary poza obszar celny Wspólnoty;

6/ dokument przetworzony przez organy celne państwa członkowskiego lub państwa trzecie zgodnie z zasadami i procedurami mającymi zastosowanie w danym państwie;

7/ prowadzony przez przedsiębiorców rejestr towarów dostarczonych na statki morskie, statki powietrzne lub instalacje morskie.

W odpowiedzi, pismem z 3 lutego 2022 r., strona przedłożyła potwierdzenie wywozu [...] oraz faktury na podstawie których sporządzono zgłoszenie (znane organowi celno-skarbowemu).

Decyzją z 27 października 2022 r. Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi unieważnił zgłoszenie celne wywozowe MRN[...] z 22 stycznia 2019 r.

W uzasadnieniu organ podał, że ustalono, że towary unijne sprzedane kazachskiemu odbiorcy (zgodnie z fakturami sprzedaży) zostały w celu ich wyprowadzenia z obszaru Wspólnoty Europejskiej zgłoszone do procedury wywozu. Następnie towary te zostały przetransportowane do łotewskiego urzędu celnego [...] . W późniejszym okresie, w wyniku przeprowadzonych kontroli rzeczywistego wyprowadzenia towarów i na podstawie otrzymanych informacji od administracji celnej Rosji, strona łotewska nie potwierdziła wprowadzania spornych towarów na teren Rosji.

Organ wskazał, że przepisy unijne wprowadziły pewne standardy natury organizacyjnej i technologicznej, służące upraszczaniu procedur celnych przez administracje poszczególnych państw członkowskich, w tym wykorzystywanie systemów informatycznych. Procedury związane z wyprowadzaniem towarów z obszaru celnego Wspólnoty dokonywane są właśnie za pośrednictwem dedykowanego systemu informatycznego AES - system kontroli wywozu. System ten jest systemem unijnym, umożliwiającym wymianę informacji w formie elektronicznej między urzędami celnymi na terenie Unii Europejskiej. Umożliwia m.in. awizowanie wysyłki towarów do urzędu celnego wyprowadzenia i zwrotne informowanie urzędu wywozu o fakcie wyprowadzenia towarów. Niektóre informacje systemowe przekazywane są również do eksporterów lub ich przedstawicieli. Do takich należy np. komunikat [...], dotyczący potwierdzenia wywozu.

Organ celny podał, że komunikat[...], wysyłany do eksportera towarów za pośrednictwem systemu kontroli eksportu AES, jest komunikatem systemowym. Jako nadawca tego komunikatu widnieje urząd celny wywozu, czyli [...]. Przedmiotowy komunikat jest generowany przez system w związku z wynikami kontroli przeprowadzonymi w urzędzie wyprowadzenia. W tym przypadku urzędem wyprowadzenia stal się łotewski urząd celny ([...]), gdzie towar ten został przedstawiony. Z analizy komunikatów systemowych wynika, że w łotewskim urzędzie wyprowadzenia ([...]), w komunikacie[...], zawierającym wyniki kontroli wskazano kod A2 tj. "uznano za zgodne". W praktyce kod A2 używany jest w przypadku odstąpienia z różnych powodów od fizycznej kontroli towarów i dokumentów, uznając deklarowane dane za zgodne. Komunikat ten wysłano do urzędu wywozu [...]. W związku z wynikami kontroli wygenerowany został komunikat [...] kierowany do eksportera towaru. Komunikat ten co do zasady potwierdza wyprowadzenie towaru poza obszar UE. Jednakże komunikat taki pojawi się również w przypadku, gdy dane towary zostaną objęte w celu wyprowadzenia inną procedurą, w tym procedurą tranzytu.

Zgodnie z art. 22 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.Urz.UE nr L269 z 10.10.2013 r.), dalej UKC - przed wydaniem decyzji, która byłaby niekorzystna dla wnioskodawcy, organy celne powiadamiają wnioskodawcę o podstawach, na których zamierzają oprzeć decyzję, dając wnioskodawcy możliwość przedstawienia swojego stanowiska w określonym terminie. Przepis ten stosuje się również do spraw bez uprzedniego wniosku strony (art. 29 UKC).

W związku z powyższym organ celno-skarbowy, pismem z 14 lipca 2022 r., powiadomił spółkę S., że łotewska administracja celna przekazała do tutejszego urzędu informacje w sprawie przeprowadzonej kontroli rzeczywistego wyprowadzenia towarów, w wyniku której strona łotewska nie potwierdza wprowadzenia na teren Rosji towaru opisanego w zgłoszeniu celnym wywozowym MRN[...]. Tym samym administracja celna Łotwy wycofała powyższe wyprowadzenie i nie potwierdza końcowego wywozu towarów z obszaru Unii Europejskiej. Dlatego też organ podjął czynności zmierzające do unieważnienia przedmiotowego zgłoszenia celnego, wyznaczając równocześnie 30 dniowy termin, w którym strona ma prawo dostępu do akt sprawy oraz może przedstawić swoje stanowisko w przedmiotowej sprawie.

Zgodnie z art. 248 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446, jeżeli po upływie 150 dni od daty zwolnienia towarów do procedury wywozu, procedury uszlachetniania biernego lub powrotnego wywozu urząd celny wywozu nie otrzyma informacji o wyprowadzeniu towarów ani dowodów potwierdzających, że towary opuściły obszar celny Unii, taki urząd może unieważnić dane zgłoszenie.

Organ I instancji wskazał, że eksporter w toku postępowania nie przedłożył dokumentów, które mogłyby stanowić alternatywny dowód potwierdzenia wywozu, zgodny z powyższymi przepisami prawa. Tym samym brak jest dowodów potwierdzających fakt wyprowadzenia spornych towarów poza obszar Unii Europejskiej.

Od ww. decyzji odwołanie złożyła spółka S. sp. z o.o. w Ł., zarzucając jej naruszenie:

1/ art. 174 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. U. UE nr L 269 z 10.10.2013 r.), poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zgłoszenie celne MRN [...] z 22 stycznia 2019 r. należy unieważnić, mimo że procedura wywozu rzekomo przez pomyłkę została potwierdzona oraz całkowicie pominięcie, że towar został zwolniony, a następnie na skutek potwierdzenia wywozu ([...]) wyprowadzony (opuścił teren celny UE), co potwierdził łotewski urząd celny i takie potwierdzenie nie może następczo zostać uznane za "omyłkowe", co jednoznacznie wskazuje na to, że towar rzeczywiście opuścił obszar celny Unii Europejskiej;

2/ art. 148 ust. 4 lit. a) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz. Urz. L 343/1 z dnia 29.12.2015 r. ze zm.), poprzez zastosowanie, mimo że upoważniony funkcjonariusz, generując potwierdzenie wywozu ([...]), potwierdził (dokumentem urzędowym, objętym domniemaniem prawdziwości danych w nim zawartych), że towar opuścił teren UE.

Wskazaną na wstępie decyzją z 9 stycznia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał art. 263-277 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE. L 2013 Nr 261, str. 1, dalej UKC) oraz art. 326-335 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 2015 Nr 343, str. 558, dalej RW).

Zgodnie z art. 269 ust. 1 UKC towary unijne, które mają zostać wyprowadzone poza obszar celny Unii, zostają objęte procedurą wywozu.

Stosownie do art. 267 ust. 1 UKC towary, które mają zostać wyprowadzone poza obszar celny Unii podlegają dozorowi celnemu i mogą zostać poddane kontrolom celnym. W stosownych przypadkach organy celne mogą wyznaczyć obowiązującą trasę oraz obowiązujący termin, w którym towary mają zostać wyprowadzone poza obszar celny Unii. W myśl art 267 ust. 4 UKC zwolnienie do wyprowadzenia udzielane jest przez organy celne, pod warunkiem, że dane towary zostaną wyprowadzone poza obszar celny Unii w tym samym stanie, w jakim znajdowały się w momencie:

- przyjęcia zgłoszenia celnego lub zgłoszenia do powrotnego wywozu, lub

- złożenia wywozowej deklaracji skróconej.

Z regulacji tych wynika, że dokonanie wywozu towaru winno być dokonane zgodnie z procedurą pozwalającą na wyprowadzenie poza obszar Unii towarów unijnych, która wymaga zastosowania wobec towarów nią objętych określonych środków polityki handlowej i spełnienia formalności wywozowych. Towar przyjęty do procedury wywozu od chwili przyjęcia przez organ celny zgłoszenia celnego pozostaje pod dozorem celnym do momentu opuszczenia obszaru celnego Unii. Ostatecznej weryfikacji ilości i rodzaju wywożonego towaru dokonać może urząd celny wyprowadzenia, a w konsekwencji może zezwolić na opuszczenie przez towar terytorium Unii, ale ma również prawo odmówić wyprowadzenia towaru, jeżeli wykryje nieprawidłowości. Zwolnienie do wywozu, które jednoznaczne jest zezwoleniem właściwego urzędu celnego na opuszczenie przez ten towar obszaru celnego Unii, udzielane jest pod warunkiem, że towar opuszczając obszar celny Unii jest w tym samym stanie, w jakim znajdował się w chwili przyjęcia zgłoszenia do wywozu. Szczegółowy tryb wymiany informacji pomiędzy organami celnymi w wypadku objęcia towaru procedurą wywozu poza obszar celny Unii regulują przepisy art. 329-335 RW, ujęte w Rozdziale 2 zatytułowanym "Formalności przy wyprowadzaniu towarów".

Zgodnie z art. 333 ust. 2 RW jeżeli urząd celny wyprowadzenia jest inny niż urząd celny wywozu, urząd celny wyprowadzenia informuje urząd celny wywozu o wyprowadzeniu towarów najpóźniej w dniu roboczym następującym po dniu, w którym towary opuściły obszar celny Unii. Na podstawie art. 334 ust. 1 RW urząd celny wywozu poświadcza wyprowadzenie towarów zgłaszającemu lub eksporterowi w przypadkach, jeżeli urząd ten został poinformowany o wyprowadzeniu towarów przez urząd celny wyprowadzenia.

Z art. 248 ust. 3 ww. rozporządzenia delegowanego (RD) wynika, że jeżeli urząd celny wywozu zostaje powiadomiony, zgodnie z art. 340 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2015/2447, że towary nie zostały wyprowadzone poza obszar celny Unii, niezwłocznie unieważnia on dane zgłoszenie oraz w stosownych przypadkach niezwłocznie unieważnia odpowiednie poświadczenie wyprowadzenia towarów sporządzone zgodnie z art. 334 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego (RW) (UE) 2015/2447.

Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zgłoszenie celne zostało dokonane z wykorzystaniem Systemu Kontroli Eksportu ECS. System ten jest systemem unijnym, umożliwiającym wymianę zgłoszenia wywozowego i wymianę informacji w formie elektronicznej między urzędami celnymi na terenie Unii Europejskiej. Umożliwia min. awizowanie wysyłki towarów do urzędu celnego granicznego i zwrotne informowanie urzędu celnego wywozu o wyprowadzeniu towarów z obszaru celnego Unii. W systemie tym dowodem potwierdzającym wywóz towarów poza obszar Unii jest komunikat [...] podpisany przez system ECS przy użyciu klucza do bezpiecznej transmisji danych. Komunikat [...] zawiera dane zgłoszenia z momentu zwolnienia zgłoszenia do procedury wywozu oraz informacje o potwierdzeniu wywozu lub zatrzymaniu towaru. Komunikat [...] jest wysyłany do zgłaszającego przez urząd celny wywozu. Z ustaleń faktycznych wynika, że 22 stycznia 2019 r. w Oddziale Celnym I w Łodzi, Agencja Celna "F.", działając z upoważnienia spółki S., przedstawiła celem wyprowadzenia poza obszar celny Wspólnoty towary w postaci: skarpetki, spodnie, sukienki oraz bluzki damskie o łącznej wartości 74330,00 PLN wynikającej z faktur [...], [...], [...], [...] i [...]. Jako odbiorcę towarów wskazano: N. ul.[...], Astana [...], Kazachstan.

Deklarowanym urzędem wywozu był OC I w Łodzi[...], natomiast urzędem wyprowadzenia OC w Hrebennem [...], a faktycznym Łotewski Oddział Celny [...]- na granicy z Federacją Rosyjską. Przedmiotowe zgłoszenie celne zostało przyjęte i zarejestrowane w elektronicznym systemie kontroli wywozu AES pod numerem MRN [...]. Następnie 19 lutego 2019 r. w systemie AES pojawił się komunikat [...], przesłany przez łotewski urząd celny o kodzie [...] Terehova - tj. łotewski oddział celny na granicy z Federacją Rosyjską, zawierający wyniki kontroli, towarów objętych ww. zgłoszeniem. Tym samym dokonano zmiany urzędu wyprowadzenia towarów z urzędu [...] na [...]. Na podstawie wspomnianego komunikatu [...] został wygenerowany w systemie komunikat [...] potwierdzający wywóz towarów poza obszar Unii Europejskiej. Przy piśmie Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 14 września 2021 r. do Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi wpłynęło pismo Działu Międzynarodowej Pomocy Administracyjnej w Sprawach Celnych Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu nr [...] z 10 września 2021 r. wraz z informacją administracji celnej Łotwy nr [...] z 2 września 2021 r. Z przesłanej informacji wynikało, że 578 deklaracji wywozowych zostało zamkniętych w elektronicznym systemie przetwarzania danych celnych w celnym punkcie kontrolnym Terehova ([...]). Ponadto z informacji tych wynikało, że przeprowadzono kontrole dotyczące rzeczywistego wyprowadzenia towarów, w wyniku których stwierdzono, że administracja celna Federacji Rosyjskiej nie potwierdziła wprowadzenia na obszar celny Federacji Rosyjskiej towarów zgłoszonych na podstawie 34 deklaracji w tym będącej przedmiotem tego postępowania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi podkreślił, że decydujące znaczenie należy przypisać kwestii materialnego opuszczenia przez towar granicy UE, zgodnie z wymaganiami arff 267 ust. 1 UKC. Dokumenty formalne określone przepisami UKC mają służyć odzwierciedleniu rzeczywistych zdarzeń.

Zatem towar został zgłoszony do procedury wywozu 22 stycznia 2019 r. i urząd celny wywozu otrzymał od urzędu celnego wyprowadzenia komunikat[...], a na podstawie tego komunikatu w systemie obsługującym procedury wywozowe został wygenerowany przez system komunikat [...], potwierdzający wywóz towarów poza obszar celny UE.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi stwierdził, że komunikat [...] potwierdzający opuszczenie obszaru celnego Unii nie ma przesądzającego znaczenia dla stwierdzenia wywozu towaru w sytuacji, gdy istnieją wiarygodne dowody potwierdzające, że do takiego wywozu towaru poza obszar UE nie doszło.

Z powyższych ustaleń wynika, że procedura wywozu otwarta w Polsce według dokumentu MRN [...] z 22 stycznia 2019 r., nie została prawidłowo zakończona i towary nie opuściły obszaru Unii Europejskiej, co daje podstawy prawne, zgodnie z art. 248 ust. 3 ww. rozporządzenia delegowanego (RD), do unieważnienia ww. zgłoszenia celnego.

W ocenie organu zebrany materiał dowodowy jest kompletny i pozwolił na dokonanie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, pozwalającego na unieważnienie zgłoszenia celnego.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji co do przedłożonych dokumentów, mających, zdaniem spółki, potwierdzić wyprowadzenie towarów poza obszar celny Wspólnoty. Wyjaśnił, że zgłoszenie MRN jest wyłącznie zgłoszeniem towaru do procedury wywozu, a wydruk komunikatu [...] jest komunikatem systemowym. Komunikat co do zasady formalnie potwierdza wyprowadzenie towaru poza obszar Wspólnoty, natomiast decydujące znaczenie należy przypisać kwestii materialnego opuszczenia przez towar granicy UE, zgodnie z wymogami art. 267 ust. 4 UKC. Dokumenty formalne określone przepisami UKC mają zaś służyć odzwierciedleniu rzeczywistych zdarzeń.

Organ podkreślił, że przepisy rozporządzenia wykonawczego RW mają charakter proceduralny, są przepisami wykonawczymi do UKC. Oznacza to, że zgłoszenie wywozu nawet potwierdzone z wykorzystaniem technologii informatycznej i sieci komputerowych w formie odpowiedzi elektronicznymi komunikatami, wymaganymi w systemie ECS, nie stanowi o zwolnieniu towaru, (opuszczenia obszaru celnego Wspólnoty), jeżeli nie został spełniony materialnie podstawowy wymóg zwolnienia, czyli wywóz towaru poza teren Unii Europejskiej.

Podstawowe znaczenie związane z eksportem towarów należy łączyć z wyprowadzeniem towaru poza granice UE, a potwierdzenie tego zdarzenia może mieć miejsce w każdej jednoznacznej i wiarygodnej formie, tym bardziej, kiedy pochodzi, tak jak w stanie faktycznym, od łotewskiej administracji celnej, która poinformowała, że nie ma dowodów, że towar wskazany w ww. MRN nie przekroczył w wywozie obszaru celnego UE, w związku z czym nie potwierdziła końcowego wywozu towaru.

W ocenie organu odwoławczego spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów przewozowych, ani urzędowych, świadczących o wywiezieniu towaru z obszaru celnego Unii Europejskiej, albo poświadczających ich wprowadzenie do obrotu na obszarze celnym importera. Znajdujące się w aktach kserokopie faktur sprzedaży ww. towarów, przedłożone przez spółkę przy piśmie z 3 lutego 2022 r. jako alternatywne dowody wywozu poza granice Unii poświadczają jedynie dokonanie transakcji handlowej, a nie dokumentują dotarcia przedmiotowego towaru do odbiorcy i opuszczenia obszaru Unii Europejskiej i jako takie nie mogą być uznane za alternatywne dowody poświadczające wywóz towaru z obszaru Unii Europejskie. Natomiast w aktach sprawy znajdują się urzędowe dokumenty, z których wynika, że towar nie został wywieziony poza obszar Unii, na co wskazują bezsporne ustalenia łotewskiej administracji celnej. Do spółki należało wykazanie, że towar który został objęty zgłoszeniem celnym został wyprowadzony poza obszar celny UE. Brzmienie art. 335 ust. 4 RW wskazuje, że wobec ustaleń łotewskiej administracji celnej dla uprawdopodobnienia faktu wywozu towaru wystarczy przedstawić wiarygodne dokumenty np.: kopia potwierdzenia dostawy podpisana lub uwierzytelniona przez odbiorcę spoza obszaru celnego Unii; dowód zapłaty; potwierdzenie dostawy; dokument podpisany lub uwierzytelniony przez przedsiębiorcę, który wyprowadził towary poza obszar celny Unii; dokument przetworzony przez organ celny państwa trzeciego zgodnie z zasadami i procedurami mającymi zastosowanie w danym państwie, a potwierdzający wprowadzenie towaru do państwa trzeciego;

Komunikat [...], na który powołuje się spółka, wysyłany do eksportera towarów za pośrednictwem systemu kontroli eksportu ECS, jest komunikatem systemowym. W przedmiotowej sprawie nadawcą tego komunikatu był urząd celny wywozu, czyli Oddział Celny I w Łodzi ([...]). Komunikat ten był wygenerowany przez system w związku z komunikatem [...] również wygenerowanym przez system.

Zgodnie z treścią art. 194 Ordynacji podatkowej dokument urzędowy to dokument sporządzony w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej lub innej jednostki, jeśli na podstawie odrębnych przepisów uprawnione są do ich wydawania. Ordynacja podatkowa nie ogranicza pojęcia dokumentów urzędowych do dokumentów krajowych. Dokumentem urzędowym jest także dokument sporządzony przez organy władzy publicznej innego państwa i honorowany przez władze Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie odrębnych przepisów

W myśl art. 86 Prawa celnego organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. Dokumenty urzędowe mają zwiększoną moc dowodową i stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Z dokumentem związane jest domniemanie prawdziwości jego treści. Dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego korzystają z domniemania autentyczności i prawidłowości, chyba że zostanie ono skutecznie obalone innymi dowodami. Przeprowadzona przez organy celne obcego państwa kontrola procedur wywozowych jest wiążąca dla organów celnych drugiego państwa i nie podlega postępowaniu sprawdzającemu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi ocenił dokonane ustalenia według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania uznał wartość dowodową poszczególnych dowodów, rozpatrzył przy tym poszczególne dowody nie tylko odrębnie, ale także we wzajemnej łączności, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Wobec niepotwierdzenia wywozu w wyniku czynności kontrolnych przez administrację celną Łotwy i niedostarczenia przez spółkę wiarygodnych dokumentów alternatywnych, organ zobligowany był do unieważnienia zgłoszenia celnego, mimo wygenerowanego w systemie ECS komunikatu [...] potwierdzającego systemowo wywóz towarów poza terytorium UE.

Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi złożyła spółka SISI Company Sp. z o.o. w Łodzi, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżąca spółka zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy:

1/ art. 174 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.Urz. UE. L. z 2013 r. Nr 269.1 ze zm., dalej UKC) poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zgłoszenie celne MRN [...] 5 z 22.01.2019 r. należy unieważnić, bo towar rzekomo nie opuścił obszaru celnego Unii Europejskiej;

2/ art. 148 ust. 4 lit. a Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz. Urz. L 343/1 z 2015 r. ze zm., dalej RD), poprzez zastosowanie, mimo że upoważniony funkcjonariusz generując potwierdzenie wywozu ([...]) potwierdził (dokumentem urzędowym, objętym domniemaniem prawdziwości danych w nim zawartych), że towar opuścił obszar celny Unii, a w sprawie brak jest dowodu potwierdzającego, kiedy rzekoma rzeczywista kontrola w Rosji miała miejsce i z jakich względów podważono wywóz towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem celnym MRN.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie w zasadzie nie jest sporny. Organy ustaliły, że 22 stycznia 2019 r. w Oddziale Celnym I w Łodzi, Agencja Celna "F.", działając z upoważnienia skarżącej spółki, przedstawiła celem wyprowadzenia poza obszar celny Wspólnoty towary w postaci: skarpetek, spodni, sukienek oraz bluzek damskich o łącznej wartości 74330,00 zł, wynikającej z faktur [...], [...], [...],[...]i[...]. Jako odbiorcę towarów wskazano: A. ul.[...], Astana[...], Kazachstan.

Deklarowanym urzędem wywozu był OC I w Łodzi ([...]), natomiast urzędem wyprowadzenia OC w Hrebennem ([...]). Przedmiotowe zgłoszenie celne zostało przyjęte i zarejestrowane w elektronicznym systemie kontroli wywozu AES pod numerem MRN [...]. Następnie 19 lutego 2019 r. w systemie AES pojawił się komunikat [...], przesłany przez łotewski urząd celny o kodzie [...] Terehova, tj. łotewski oddział celny na granicy z Federacją Rosyjską, zawierający wyniki kontroli towarów objętych ww. zgłoszeniem. Tym samym dokonano zmiany urzędu wyprowadzenia towarów z urzędu [...] na [...]. Na podstawie wspomnianego komunikatu [...] został wygenerowany w systemie komunikat [...], potwierdzający wywóz towarów poza obszar Unii Europejskiej. Przy piśmie Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 14 września 2021 r. do Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi wpłynęło pismo Działu Międzynarodowej Pomocy Administracyjnej w Sprawach Celnych Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu nr [...] z 10 września 2021 r. wraz z informacją administracji celnej Łotwy nr [...]z 2 września 2021 r. Z przesłanej informacji wynikało, że 578 deklaracji wywozowych zostało zamkniętych w elektronicznym systemie przetwarzania danych w celnym punkcie kontrolnym Terehova ([...]). Ponadto z informacji tych wynikało, że przeprowadzono kontrole dotyczące rzeczywistego wyprowadzenia towarów, w wyniku których stwierdzono, że administracja celna Federacji Rosyjskiej nie potwierdziła wprowadzenia na obszar celny Federacji Rosyjskiej towarów zgłoszonych na podstawie 34 deklaracji, w tym będącej przedmiotem tego postępowania.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny, czy organy administracji celno-skarbowej, w świetle zebranego materiału dowodowego oraz przepisów prawa, miały podstawę do stwierdzenia, że brak było dowodów jednoznacznie potwierdzających, że towar objęty procedurą wywozu został faktycznie wyprowadzony poza obszar celny Unii Europejskiej, co w konsekwencji doprowadziło do unieważnienia zgłoszenia celnego w procedurze wywozu i czy organ miał prawo unieważnić zgłoszenia celne, mimo wygenerowania w systemie ECS komunikatu ([...]), potwierdzającego wywóz towarów poza terytorium Wspólnoty.

Należy zgodzić się z orzekającymi w sprawie organami, że komunikat [...] wskazujący, że towar objęty zgłoszeniem celnym opuścił obszar celny Unii, nie może mieć przesądzającego znaczenia dla stwierdzenia wywozu towaru, w sytuacji gdy istnieją wiarygodne dowody w postaci dokumentów urzędowych, potwierdzające, że do takiego wywozu towaru poza obszar celny Unii nie doszło.

W wyroku z 7 lutego 2019 r., I KSG 994/16, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że komunikat [...] wskazujący, że towar objęty zgłoszeniem celnym opuścił obszar celny Wspólnoty, nie ma przesądzającego znaczenia dla stwierdzenia wywozu towaru w sytuacji, gdy istnieją wiarygodne dowody potwierdzające, że do takiego wywozu towaru poza obszar celny Wspólnoty nie doszło. Także dokument zgłoszenia celnego nr [...] nie dokumentuje wywozu towaru, gdyż potwierdza on tylko dokonanie zgłoszenia w urzędzie celnym wyjścia (Oddział Celny I w Łodzi), wskazuje na rodzaj i ilość towaru, który miał być przedmiotem wywozu. Nie stanowi jednakże dowodu na faktyczny wywóz towaru poza granice Wspólnoty.

W postępowaniach celnych, na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. z 2022 r. poz. 2073 ze zm.), zastosowanie mają przepisy art. 12, art. 138 a § 4, art. 141-143, art. 168, art. 170 oraz działu IV rozdziałów 2, 5, 6, 9, 10, 11 - z wyłączeniem art. 200, oraz rozdziałów 21-23 Ordynacji podatkowe.

Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej organy celne mają prawo ocenić, czy wygenerowany komunikat [...] w konfrontacji z innymi dowodowymi zebranymi w sprawie jest dowodem wiarygodnym, czy też należy mu odmówić mocy dowodowej i wezwać zgłaszającego do przedstawienia alternatywnych dowodów potwierdzających fakt wyprowadzenia danego towaru.

Ordynacja podatkowa nie ogranicza pojęcia dokumentów urzędowych do dokumentów krajowych, a są nimi także dokumenty sporządzone przez organy władzy publicznej innego państwa i honorowane przez władze krajowe RP na podstawie odrębnych przepisów. W myśl art. 86 Prawa celnego organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego. Dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego korzystają z domniemania prawdziwości i autentyczności, chyba że zostanie ono skutecznie obalone innymi dowodami. Prawidłowo przeprowadzone przez organy celne państwa członkowskiego kontrole procedur wywozowych są wiążące dla organów celnych drugiego państwa członkowskiego i nie podlegają postępowaniu sprawdzającemu (por. wyrok WSA w Gliwicach z 19 grudnia 2019 r., III SA/GI 891/19).

Skarżąca spółka nie przedłożyła dowodów, które potwierdziłyby alternatywnie wyprowadzenie towarów poza obszar celny Wspólnoty, co jest warunkiem koniecznym do wypełnienia normy prawnej zawartej w art. 167 ust. 4 UKC, który stanowi, że zwolnienie do wyprowadzenia udzielane jest przez organy celne, pod warunkiem, że dane towary zostaną wyprowadzone poza obszar celny Unii. Organy celne mają prawo ocenić, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 191 O. p., czy wygenerowany komunikat [...], w konfrontacji z innymi dowodami zebranymi w sprawie, jest dowodem wiarygodnym, czy też należy mu odmówić mocy dowodowej i oczekiwać od zgłaszającego przedstawienia dowodów alternatywnych, potwierdzających fakt wyprowadzenia towaru objętego deklaracją wywozową (por. wyrok WSA w Łodzi z 9 lipca 2020 r., III SA/Łd 49/20).

Spółka, jak wynika ze skargi oraz z akt sprawy, w trakcie postępowania nie podjęła czynności w celu uzyskania od kontrahenta (nabywcy towaru) wiarygodnych dokumentów, świadczących o wyprowadzeniu towaru z obszaru celnego Unii, a to na skarżącej spółce spoczywał taki obowiązek. Również tego nie uczyniła w trakcie postępowania odwoławczego.

Natomiast wyniki kontroli, czy czynności sprawdzające w urzędzie wyprowadzenia, czy brak dostatecznych dowodów zgodnie z art. 335 ust. 4 rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 2015.343.558 ze zm., dalej RW), urząd celny wywozu może uznać za informację, że towary nie opuściły obszaru celnego Unii. Żaden przepis nie ogranicza maksymalnego czasu, w którym administracja celna może domagać się dowodów. Termin wskazany w art. 272 ust. 2 UKC jest terminem skierowanym do organu celnego, po upływie którego organ celny może podjąć czynności zmierzające do zbadania prawidłowości zakończenia procedury i umożliwienia stronie przedłożenia dowodów alternatywnych przykładowo wskazanych w art. 335 ust. 4 UKC. Przepis ten pozostaje w łączności z art. 248 ust. 3 RD w związku z art. 340 RW, który daje podstawę do unieważnienia zgłoszenia na podstawie informacji uzyskanej z urzędu wyprowadzenia (zamiast informacji od zgłaszającego), że towary zwolnione do wywozu w myśl art. 167 ust. 4 UKC nie zostały przeznaczone do wyprowadzenia z obszaru celnego Unii.

Zatem obowiązkiem skarżącej spółki było w niniejszej sprawie wykazanie, że towar, który został objęty zgłoszeniem celnym wywozowym, został wyprowadzony poza obszar celny Wspólnoty. Dla wykazania faktu wywozu towaru wystarczyło przedstawienie jednego z dokumentów, o których mowa w art. 335 ust. 4 UKC. Strona mogła także przedłożyć zupełnie inny, niewymieniony w tym przepisie dokument. Istotne, by dokument, na który się powołuje był wiarygodny, a więc miał postać oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii. Dokument taki musi również pozwalać na identyfikację wywiezionego towaru w taki sposób, by możliwe było bez żadnych wątpliwości stwierdzenie, że dotyczy tego samego towaru, który został zgłoszony do procedury wywozu. Strona nie przedstawiła jednak dowodów dokumentujących rzeczywisty wywóz towaru poza obszar celny. W odpowiedzi na wezwanie organu wyjaśniła jedynie, że w archiwum firmy przechowywane jest potwierdzenie wywozu [...] dla przedmiotowego zgłoszenia.

Zgodnie z przepisami działu IV O. p. organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W ramach realizacji tego obowiązku organy podatkowe są zobowiązane według art. 187 § 1 O. p. w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie zgodnie z art. 191 O. p. dokonać oceny, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Analiza akt pozwala na stwierdzenie, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i kompletny, zmierzający do wyjaśnienia wszystkich kwestii spornych. Przepisy będące podstawą unieważnienia zgłoszenia celnego zostały wskazane i wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji w odniesieniu do stanu faktycznego ze wskazaniem faktów, które Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a argumentacja przedstawiona w jej uzasadnieniu w obowiązującym stanie faktycznym oraz prawnym, przekonująca i właściwa.

Sąd podkreśla przy tym, że sprawy o podobnym stanie faktycznym (choć w stanie prawnym poprzedzającym wejście w życie UKC), były przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych w Polsce, np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 26.09.2018 r. sygn. akt I SA/Bk 395/18; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 02.02.2016 r., sygn. akt III SA/Po 532/15; wyrok WSA w Lublinie z dnia 13.12.2018 r. sygn. akt III SA/Lu 443/18 i szereg wyroków WSA w Łodzi, w tym z dnia 17.12.2019 r. sygn. akt III SA/Łd 919/19 oraz wyrok WSA w Łodzi z 9.07.2020 r., sygn. akt III SA/Łd 49/20. Wspólna teza tych wyroków jest taka, że ustalenia administracji celnych państw unijnych w zakresie braku potwierdzenia wywozu towarów z obszaru celnego Unii, mogą stanowić podstawę do unieważnienia zgłoszenia wywozowego przez urząd wywozu, na co pozwalały nieobowiązujące już przepisy Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny z dnia 2 lipca 1993 r. (DZ. Urz. UE. L.1993.253.1 ze zm.) i pozwalają obecne przepisy UKC.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

A.M.