Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 640/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par.2 pkt.5
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art.151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] września 2023 r. nr 390000/71/153/2023-RED-E-5 w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z [...] września 2023 r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swe wcześniejsze postanowienie z [...] sierpnia 2023 r., nr [...], oddalające zarzut J. S. (dalej: "zobowiązany", "skarżący") w sprawie egzekucji administracyjnej, dotyczący wygaśnięcia obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie administracyjnych tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] oraz o nr [...]

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że pismami z [...] czerwca 2023 r. zatytułowanymi - skarga zobowiązanego, nr zawiadomień od [...] do nr [...] oraz pismem z [...] czerwca 2023 r. zatytułowanym - uzupełnienie zarzutów z [...] marca 2023 r., zobowiązany wniósł zarzut w sprawie egzekucji, podnosząc wygaśnięcie dochodzonego obowiązku poprzez opłacenie należności pieniężnej objętej ww. tytułami wykonawczymi.

Zobowiązany podniósł, że należności objęte odpisami ww. zawiadomień zostały spłacone w całości. Ponadto, wskazał na naruszenie przepisów postępowania poprzez błędne pouczenie co do możliwości wniesienia właściwego środka odwoławczego. Zobowiązany wniósł także o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej w całości i zasądzenie od organu egzekucyjnego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o wstrzymanie dalszej realizacji środka egzekucyjnego i dopuszczenie dowodu z potwierdzenia przelewu z [...] lutego 2023 r.

Zarzut zawarty w treści pism z [...] czerwca 2023 r. oraz z [...] czerwca 2023 r. organ rozpoznał jako zarzut wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części (tj. z art. 33 § 2 pkt 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., zw. dalej: "u.p.e.a.").

Wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego został rozpatrzony przez organ egzekucyjny w odrębnym postępowaniu.

Organ nakreślił ramy prawne sprawy. Wskazał, że przesłanką wniesienia zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części jest sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z powodu jego wykonania przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (w przypadku należności z tytułu składek zasadniczo poprzez jego opłacenie według odrębnych ustawowych zasad nałożonych na płatników składek). Spełnienie tej przesłanki następuje również w przypadku upływu czasu, z którym przepisy prawa więżą przedawnienie się obowiązku, albo w przypadku wystąpienia innych okoliczności uregulowanych w przepisach prawa skutkujących wygaśnięciem obowiązku, np. zwolnienie z obowiązku poprzez jego umorzenie.

W niniejszym postępowaniu egzekucyjnym zobowiązany, wnosząc zarzut wygaśnięcia dochodzonego obowiązku, powołał się na jego wykonanie w całości poprzez opłacenie zaległych należności składkowych wpłatą z [...] lutego 2023 r.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2023 r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako wierzyciel dochodzonego obowiązku, oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczący wygaśnięcia obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie administracyjnych tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] oraz o nr [...]

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zobowiązany jako osoba prowadząca działalność był płatnikiem składek zgłoszonym i zaewidencjonowanym pod nr NIP: [...], obowiązanym, na podstawie przepisów ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2023, poz. 1230 ze zm., zw. dalej: "u.s.u.s."), do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczenia Społecznego) na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.

Organ dodał, że na podstawie art. 31 u.s.u.s. w związku z art. 51 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022, poz. 2651 ze zm., zw. dalej: "O.p.") mającego odpowiednie zastosowanie do należności z tytułu składek - należnością z tytułu składek jest składka niezapłacona w terminie płatności. Zgodnie z art. 23 u.s.u.s., od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w O.p. z wyłączeniem art. 56a. Na podstawie art. 31 u.s.u.s. w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 O.p. należności z tytułu składek wygasają wskutek zapłaty ich w całości lub w części.

Szczegółowe zasady i tryb rozliczania w sprawach składek przez organ rentowy, w tym kolejność i sposób zaliczania wpłat. na poszczególne fundusze Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako organ rentowy dokonuje na podstawie wydanego w oparciu o art. 49 u.s.u.s., Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawie rozliczenia składek do których poboru obowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1831 ze zm.).

Organ wyjaśnił, że w przypadku istnienia na koncie płatnika zaległości, wpłata z tytułu składek jest z urzędu zaliczona najpierw na pokrycie najstarszych należności.

Organ wskazał, że w związku z ujawnionym stanem należności na koncie płatnika (zobowiązanego), po wszczęciu postępowania ZUS wydał decyzję z [...] stycznia 2019 r. nr wg RWA: [...] obejmującą nieopłacone należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczenia Społecznego) za okres od grudnia 2013 r. do listopada 2018 r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia 2017 r. do listopada 2018 r. oraz na Fundusz Pracy za okres od grudnia 2013 r. do listopada 2018 r.

Od powyższej decyzji, zobowiązany wniósł odwołanie do Sądu Okręgowego w S. VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

Wyrokiem z [...] maja 2021 r., sygn. akt VI U [...], Sąd Okręgowy w S. VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że organ rentowy miał ponownie obliczyć stan zaległości zobowiązanego z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy za okres od grudnia 2013 r. do listopada 2018 r., przy założeniu braku zaległości z tytułu składek za okres od grudnia 2013 r. do maja 2014 r. Wskazanym wyrokiem Sąd oddalił ponadto, odwołanie zobowiązanego od decyzji z [...] marca 2020 r., nr wg RWA: [...], obejmującej nieopłacone należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczenia Społecznego), ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od grudnia 2018 r. do lipca 2019 r. (w oparciu o zakres której prowadzone jest odrębne postępowanie egzekucyjne).

Po ponownym przeliczeniu nieopłaconych należności z tytułu składek, w oparciu o zmienioną prawomocną decyzję z [...] stycznia 2019 r., nr wg RWA: [...], organ ustalił stan nieopłaconych i nadal wymagalnych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczeń Społecznych) oraz Fundusz Pracy za okres zawierający się od marca 2015 r. do listopada 2018 r.

[...] lutego 2023 r. ZUS wystawił administracyjne tytuły wykonawcze od nr [...] do nr [...] obejmujące nieopłacone należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczeń Społecznych) oraz Fundusz Pracy zawierających się w okresie od marca 2015 r. do listopada 2018 r. Powyższe tytuły wykonawcze zostały wysłane za pośrednictwem operatora Poczta Polska na adres: S. G. R. [...], [...] i doręczone [...] lutego 2023 r., gdzie zwrotne poświadczenie podpisał zobowiązany. Ponadto w związku z ujawnieniem na koncie płatnika składek (zobowiązanego) nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne zawierających się w okresie od grudnia 2022 r. do marca 2023 r., ZUS w dniu [...] kwietnia 2023 r. wystawił upomnienie o nr [...] obejmujące wskazane należności. Powyższe upomnienie zostało doręczone [...] maja 2023 r. - zwrotne poświadczenie podpisał zobowiązany.

Wobec braku wykonania obowiązku, [...] maja 2023 r. wystawiono administracyjny tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący nieopłacone należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2022 r. do marca 2023 r., który wraz z odpisami zajęć egzekucyjnych z [...] maja 2023 r., od nr [...] do nr [...], został doręczony zobowiązanemu [...] maja 2023 r.

Organ wyjaśnił, że powołana przez zobowiązanego wpłata z [...] lutego 2023 r. dokonana przelewem bankowym w [...] S.A. w kwocie [...]zł (opisana przez płatnika jako wpłata tytułem składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 2020 r. do grudnia 2022 r, zgodnie z załącznikiem [...]), w zgodzie z obowiązującymi przepisami została rozliczona na najstarsze wymagalne nieopłacone należności z tytułu składek ujawnione na koncie NIP: [...] w zakresie wskazanego przelewem funduszu składek na ubezpieczenie zdrowotne i nie pokryła należności objętej decyzją z [...] stycznia 2019 r. (po dokonaniu przeliczenia należności w jej zakresie zmienionej przez sąd odwoławczy) a stanowiącą kolejno podstawę wystawienia administracyjnych tytułów wykonawczych z [...] lutego 2023 r. od nr [...] do nr [...] a także upomnieniem z [...] kwietnia 2023 r. o nr [...] stanowiącym kolejno podstawę wystawienia administracyjnego tytułu wykonawczego z [...] maja 2023 r. nr [...]

Organ wskazał, że ww. wpłata została zaliczona na najstarsze ujawnione na koncie płatnika (zobowiązanego) wymagalne w dacie wpłaty należności tytułem składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres: od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r., za [...] r., [...] r., od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r., zgodnie z § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawie rozliczenia składek do których poboru obowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Następnie, organ przedstawił w ujęciu tabelarycznym sposób rozliczenia wpłaty [...] zł dokonanej [...] lutego 2023 r. ze wskazaniem okresu na który rozliczył wpłatę, Fundusz, tytułu należności oraz kwotę należności.

Organ wyjaśnił, że wpłata z [...] lutego 2023 r. została uwzględniona i rozliczona na należności tytułem powołanych składek na ubezpieczenie zdrowotne (FUZ) ujawnione na koncie płatnika składek zobowiązanego nie doprowadzając do wykonania obowiązku w tym na ubezpieczenia społeczne (FUS) oraz Fundusz Pracy (FP) za okres od marca 2015 r. do listopada 2018 r. objętych administracyjnymi tytułami wykonawczymi z [...] lutego 2023 r. od nr [...] do nr [...], a także składek na ubezpieczenie zdrowotne (FUZ) za okres od grudnia 2022 r. do marca 2023 r. objętych administracyjnym tytułem wykonawczym z [...] maja 2023 r. o nr [...]

Mając na uwadze powyższe, ZUS oddalił zarzut wygaśnięcia obowiązku poprzez wykonanie obowiązku. W związku z oddaleniem zarzutów brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego i uchylenia zajęć na podstawie ustalonych okoliczności sprawy.

Na powyższe postanowienie (z [...] sierpnia 2023 r.) zobowiązany wniósł zażalenie, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania i wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy mające skutkować, jak to określił, wstrzymaniem dalszej realizacji środków egzekucyjnych.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ wyjaśnił, że ustalenia faktyczne w niniejszym postępowaniu mogą dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną działań organu rentowego w zakresie ustalenia bądź określenia dochodzonego obowiązku w odrębnym postępowaniu rozpoznawczym z zakresu ubezpieczeń. Organ wskazał, że wnosząc przedmiotowe zażalenie, w którym zarzucono naruszenie przepisów postępowania, zobowiązany nie wskazał podstawy naruszonych przepisów, powołując się tym sposobem na formalne braki doręczonych tytułów wykonawczych (określonych przez skarżącego jako błędne pouczenie w tytułach wykonawczych co do środka odwoławczego przysługującego zobowiązanemu), a także braki formalne wydanego rozstrzygnięcia (poprzez zaniechanie precyzyjnego określenia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia świadczeń oraz nierozpoznanie zarzutu przedawnienia).

Organ wyjaśnił, że podniesienie naruszenie przepisów prawa procesowego powołanym sposobem nie jest podstawą i zakresem zarzutów na prowadzenie egzekucji wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Nie może on również skutkować uchyleniem wydanego postanowienia i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia w okolicznościach rozpoznania środka odwoławczego na zasadach wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Organ ponownie wyjaśnił, że niniejsze postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i mające odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Przy czym, postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru o którym mowa w Rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej z dnia 12 stycznia 2021 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 1856). Tym samym, niezasadne jest zdaniem organu podnoszenie - błędnego pouczenia w administracyjnych tytułach wykonawczych co do środka odwoławczego jako wystawionych w oparciu o powołane rozporządzenie według ustalonego wzoru.

Organ wyjaśnił, że zawiadomienia o zajęciu wierzytelności wynagrodzenia za pracę z [...] maja 2023 r. w zakresie numerów od nr [...] do nr [...], które otrzymał skarżący nie są powołanymi administracyjnymi tytułami wykonawczymi a ich doręczenia nie można utożsamiać z doręczeniem odpisów tytułów wykonawczych, od którego rozpoczyna się możliwość wniesienia zarzutów.

Organ wskazał, że administracyjne tytuły wykonawcze z [...] lutego 2023 r. od nr [...] do nr [...] oraz z [...] maja 2023 r. o nr [...], którymi określono należność pieniężną dochodzoną egzekucyjnie zostały doręczone skarżącemu odpowiednio [...] lutego 2023 r. oraz [...] maja 2023 r. i stanowią podstawę wyznaczającą przedmiot i treść dochodzonego obowiązku w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym. Tym samym, ustalenia faktyczne w niniejszym postępowaniu mogą dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, jakimi jest podniesione wygaśnięcie dochodzonych należności z tytułu składek poprzez ich opłacenie.

Odnosząc się bezpośrednio do podniesionego wygaśnięcia nieopłaconych należności z tytułu składek, organ ponownie wskazał, że przedmiotowe należności objęte administracyjnymi tytułami wykonawczymi z [...] lutego 2023 r. oraz z [...] maja 2023 r. nie wygasły wskutek wykonania obowiązku w dniu [...] lutego 2023 r. poprzez opłacenie przedmiotowych należności. Powołana wpłata w kwocie [...]zł została bowiem rozliczona nie na należności objęte postępowaniem egzekucyjnym a na należności tytułem składek na ubezpieczenie zdrowotne zawierające się w okresie od sierpnia 2017 r. do lipca 2021 r. Wyjaśniono skarżącemu, że dokonywanie wpłat w przypadku ujawnionego zadłużenia jest rozliczane przez organ na zasadach wynikających z ww. rozporządzenia a płatnik nie ma wpływu na decydowanie jaki okres składkowy pokrywa dokonywana przez niego wpłata.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia dochodzonych należności organ wyjaśnił,

że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy za okres od marca 2015 r. do listopada 2018 r., a także składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2022 r. do marca 2023 r., nie uległy wygaśnięciu poprzez przedawnienie, bowiem bieg terminu przedawnienia został zawieszony i nie biegnie.

Organ wskazał, że [...] grudnia 2018 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości nieopłaconych należności z tytułu składek zawierających się ówcześnie w okresie od grudnia 2013 r. do listopada 2018 r. Po zakończeniu postępowania decyzją z [...] stycznia 2019 r. ZUS określił wysokość nieopłaconych należności z tytułu składek na obejmującą nieopłacone należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od grudnia 2013 r. do listopada 2018 r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia 2017 r. do listopada 2018 r. oraz na Fundusz Pracy za okres od grudnia 2013 r. do listopada 2018 r. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji zostało odebrane przez dorosłego domownika w dniu [...] grudnia 2018 r., natomiast decyzja z [...] stycznia 2019 r. została doręczona w dniu [...] stycznia 2019 r. Po wniesieniu odwołania do Sądu Okręgowego w S. VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, zapadł wyrok z [...] maja 2021 r. uprawomocniony [...] maja 2021 r.

Kolejno po uprawomocnieniu decyzji i przeprowadzeniu postępowania w sprawie ponownego przeliczenia należności wystawiono administracyjne tytuły wykonawcze z [...] lutego 2023 r. od nr [...] do nr [...] doręczone na wskazany adres zobowiązanemu w dniu [...] lutego 2023 r. Tym samym 5- letni bieg przedawnienia został zawieszony postępowaniem w sprawie określenia wysokości należności a kolejno postępowaniem egzekucyjnym wszczętym [...] lutego 2023 r. zawieszającym bieg przedawnienia, który to nie biegnie. Ponadto, należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne zawierające się w okresie od grudnia 2022 r. do marca 2023 r. objęte administracyjnym tytułem wykonawczym z [...] maja 2023 r. nie wygasły wskutek przedawnienia bowiem 5 - letni termin biegu przedawnienia został zawieszony wszczęciem postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5 b u.s.u.s.).

Końcowo organ wskazał, że rozpoznając zażalenie i powołane w nim okoliczności określone przez wnioskodawcę jako naruszenie przepisów postępowania w zakresie doręczonych administracyjnych tytułów wykonawczych i zaskarżonego postanowienia pozostają bezprzedmiotowe w niniejszym postępowaniu stanowiącym zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie

od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 6, art 7, art 8, art 10 § 1, art 11, art 77, art 78, art 80, art. 107 § 3 i art. 138 k.p.a., poprzez nieprawidłowe rozpatrzenie zażalenia skarżącego poprzez pominięcie jego zarzutów, a w konsekwencji nierozpatrzenie zażalenia skarżącego co od istoty sprawy, a przez to, zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu postanowienia do wszystkich zarzutów podniesionych w zażaleniu, co doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co z kolei świadczy o braku wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy,

2. art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art 77, art. 78, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 k.p.a. w zw. z art. 59 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie podniesionego przez skarżącego zarzutu nieprawidłowego pouczenia skarżącego co do środka jaki może wnieść, a w konsekwencji rozstrzygnięcie dla skarżącego niekorzystne,

3. art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 77, art. 78, art 80, art. 107 § 3 i art. 138 k.p.a., poprzez :

a. naruszenie przepisów postępowania przez zastosowanie błędnego pouczenia w tytułach wykonawczych co do środka odwoławczego przysługującego zobowiązanemu,

b. naruszenie przepisów postępowania przez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu postanowienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a także zaniechania precyzyjnego określania w uzasadnieniu świadczeń, na poczet których został wykonany obowiązek, co uniemożliwia z jednej strony stawianie zarzutów, zaś z drugiej nie pozwala na czynienie ustaleń co do przedawnienia wymagalności konkretnych składek,

c. naruszenie przepisów postępowania przez zaniechanie rozpoznania zarzutu przedawnienia wymagalności składek,

d. naruszenie przepisów postępowania przez błędne ustalenie zakresu zaskarżenia;

e. naruszenie przepisów postępowania przez wskazanie, że skarżący został pouczony w zakresie odwoławczych środków prawnych i wzorach urzędowych formularzy, co nie miało miejsca.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", gdyż przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym.

Kwestią sporną w sprawie pozostaje dokonana przez organ ocena zasadności złożonego w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu.

Na wstępie wskazać należy, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzut, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutu enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonego zarzutu regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit .a i b.

Zaprezentowane w art. 33 § 1 u.p.e.a. przesłanki tworzą katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10; z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13). W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma tylko charakter formalny. Postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. nie może bowiem prowadzić do podważenia ostatecznych merytorycznych rozstrzygnięć organów, wydanych w toku postępowania administracyjnego - jako postępowania rozpoznawczego, a więc poza postępowaniem egzekucyjnym, które ma charakter postępowania wykonawczego, zmierzającego do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.

Postępowanie w sprawie zarzutu egzekucyjnego jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy zatem sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionującego dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym, co wprost wynika z art. 29 § 1 u.p.e.a. Ewentualna wadliwość wydanych w tym przedmiocie rozstrzygnięć może być podnoszona w innym, odrębnym postępowaniu. W przeciwnym wypadku organ egzekucyjny orzekałby bowiem o meritum sprawy, a to należy do organu wydającego rozstrzygnięcie będące podstawą egzekucji administracyjnej, nawet wówczas, gdy organem egzekucyjnym jest organ, który wydał decyzję.

Z akt sprawy wynika, że skarżący w treści pism z [...] czerwca 2023 r. oraz z [...] czerwca 2023 r. zatytułowanych - skarga zobowiązanego, wniósł skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wynagrodzenia za pracę, obejmującą należności pieniężne objęte tytułami wykonawczymi wskazanymi w doręczonych odpisach zawiadomień. Skarżący wskazał przy tym, że podstawą skargi jest zarzut dokonania czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy albowiem należności pieniężne wskazane w doręczonych odpisach zawiadomień, zostały w całości spłacone.

W związku z zakwestionowaniem przez skarżącego dochodzonych należności oraz wobec braku wskazania okoliczności odnoszących się do zajęcie wierzytelności wynagrodzenia za pracę z naruszeniem przepisów ustawy jak i okoliczności odnoszących się do zastosowania zbyt uciążliwego środka, organ rozpoznał zarzut zawarty w treściach ww. pism jako zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części, tj. zarzut z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.t.u. Zarzut ten wyznacza granice rozpoznawanej sprawy.

Bezsporne jest, że skarżący jako osoba prowadząca działalność był płatnikiem składek zgłoszonym i zaewidencjonowanym pod nr NIP: [...], obowiązanym na podstawie odrębnych przepisów do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczenia Społecznego) na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.

Przechodząc do oceny zasadności podniesionego zarzutu wskazać należy, że organ dokonał prawidłowej wykładni art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części. Przesłanką wniesienia ww. zarzutu, jest zatem sytuacja w której obowiązek nie istnieje z powodu jego wykonania przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego bądź w przypadku upływu czasu z którym przepisy prawa wiążą przedawnienie się obowiązku, albo w przypadku wystąpienia innych okoliczności uregulowanych w przepisach prawa skutkujących wygaśnięciem obowiązku np. zwolnienie z obowiązku poprzez jego umorzenie.

W realiach kontrolowanej sprawy, skarżący wnosząc zarzut wygaśnięcia dochodzonego obowiązku powołał się na jego wykonanie w całości poprzez opłacenie dochodzonych należności składkowych wpłatą z [...] lutego 2023 r. w kwocie [...]zł.

Argumentacja organu zasadnie odwołuje się w tym względzie do przepisów wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które weszło w życie w dniu 1 stycznia 2018 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 1831).

Zgodnie z § 12 ust. 2 ww. rozporządzenia, kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenia społeczne podlega zaliczeniu na fundusz emerytalny i otwarte fundusze emerytalne, fundusz rentowy, fundusz chorobowy oraz fundusz wypadkowy, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności, z uwzględnieniem § 13 ust. 1. Analogicznie, zgodnie z § 12 ust. 4 rozporządzenia, kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenie zdrowotne podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności. Do rozliczenia wpłat dokonanych przez płatnika składek odpowiednio po doręczeniu upomnienia lub wszczęciu postępowania egzekucyjnego stosuje się zasady z § 24 rozporządzenia.

Powołana przez skarżącego wpłata z [...] lutego 2023 r., dokonana przelewem bankowym w [...] w kwocie [...]zł (opisana przez płatnika jako wpłata tytułem składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 2020 r. do grudnia 2022 r, zgodnie z załącznikiem [...]), w zgodzie z obowiązującymi przepisami została rozliczona na najstarsze wymagalne nieopłacone należności z tytułu składek ujawnione na koncie NIP: [...] w zakresie wskazanego przelewem funduszu składek na ubezpieczenie zdrowotne i nie pokryła należności objętej decyzją z [...] stycznia 2019 r., a stanowiącą kolejno podstawę wystawienia administracyjnych tytułów wykonawczych z [...] lutego 2023 r. od nr [...] do nr [...], a także upomnieniem z [...] kwietnia 2023 r. o nr [...] stanowiącym kolejno podstawę wystawienia administracyjnego tytułu wykonawczego z [...] maja 2023 r., nr [...]

Trafnie zatem organ wskazał, że dokonana przez skarżącego jednorazowa wpłata w kwocie [...]zł została, zgodnie z obowiązującymi ww. zasadami, zaliczona na najstarsze ujawnione na koncie skarżącego (płatnika) wymagalne w dacie wpłaty należności tytułem składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres: od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r., za [...] r., [...] r., od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r. Przy czym, organ szczegółowo, w formie tabeli, wskazał okres, na który rozliczył dokonaną wpłatę, Fundusz, tytuł należności oraz kwotę uznanej należności.

Tym samym, za nieuzasadniony uznać należy zarzut zaniechania przez organ precyzyjnego określenia świadczeń, na poczet których została wykonany obowiązek.

W ocenie Sądu, w sprawienie nie zaistniała również okoliczność wygaśnięcia dochodzonego obowiązku przez przedawnienie.

Zgodnie zasadami z art. 24 ust.4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem przepisów regulujących przerwania bądź zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Na podstawie art. 24 ust. 5 b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Na podstawie art. 24 ust. 5 f u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Organ w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił, że ujawnione należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy za okres od marca 2015 r. do listopada 2018 r., a także składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2022 r. do marca 2023 r., nie wygasły i nie były przedawnione, albowiem bieg terminu zawieszenia został zawieszony (wskazanymi i szczegółowo opisanymi w zaskarżonym postanowieniu) czynnościami związanymi z prowadzonym postępowaniem w sprawie określenia wysokości zadłużenia tytułem nieopłaconych należności z tytułu składek poprzez wszczęte postępowania przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Szczecinie oraz kolejno skutkiem postępowań odwoławczych przed sądem ubezpieczeń, a następnie wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

Nietrafiony jest zatem zarzut zaniechania rozpoznania zarzutu przedawnienia (podniesionego dopiero na etapie zażalenia) wymagalności składek.

Trafnie również organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne nie jest przy tym postępowaniem w sprawie ustalenia i określenia obowiązku płatnikowi składek, na które rozliczono wpłatę i nie może zostać w nie przekształcone. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego i w przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów, organy egzekucyjne rozpoznają sprawę w ich granicach. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.

Za nieuzasadniony uznać należy zarzut błędnego pouczenia dołączonego do tytułów wykonawczych. Trafnie organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy jest sporządzony według ustalonego wzoru, o którym mowa w Rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej z dnia 12 stycznia 2021 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 1856) i zawiera wszystkie elementy składowe wskazane w art. 27 § 1 u.p.e.a. Każdy zobowiązany w doręczonym mu odpisie administracyjnego tytułu wykonawczego (wystawionym w oparciu o ustalony wzór) jest pouczany o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej - co otwiera drogę do wystąpienia ze wskazanym nim środkiem prawnym. Dodatkowo, tytuł wykonawczy zawiera pouczenie o skutkach wniesienia zarzutu nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po jego upływie. Stosowne pouczenie osoby zobowiązanej o możliwości wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej znajduje się w administracyjnym tytule wykonawczym - po pozycji K na ostatniej stronie w odpisie administracyjnego tytułu wykonawczego.

Tym samym, niezasadne jest podnoszenie błędnego pouczenia w administracyjnych tytułach wykonawczych co do środka odwoławczego jako wystawionych w oparciu o powołane rozporządzenie według ustalonego wzoru.

Sąd jednocześnie wskazuje, że nie doszło do naruszenia, wskazanych w skardze, przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 77, art.78, art. 80, art.107 i art.138 k.p.a.

Jak wynika z art. 18 u.p.e.a., przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym "odpowiednio". Oznacza to, że należy je stosować "z uwzględnieniem jego specyfiki" polegającej przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków. Ta reguła powinna być też uwzględniona w zakresie interpretacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 6 – art. 16 k.p.a.), w tym też zasady czynnego udziału stron w postępowaniu przewidzianej w art. 10 K.p.a." (wyrok NSA z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt II FSK 215/05). Wobec tego, że prawo do czynnego udziału w postępowaniu aktualizuje się tam, gdzie prowadzone jest postępowanie dowodowe, a postępowanie egzekucyjne nie ma tego na celu, jest jasne, że w tym postępowaniu nie ma podstaw do stosowania art. 10 k.p.a. Niezależnie od tego, wskazać należy, że skarżący na każdym etapie sprawy, zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., miał prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów.

Wbrew argumentacji skarżącego, stanowisko organu znajduje zatem oparcie w przepisach u.p.e.a. oraz k.p.a. Co więcej, w treści zaskarżonego postanowienia organ odniósł się do wszystkich kwestii podnoszonych przez skarżącego na etapie postępowania zażaleniowego.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.

Wyroki sądów administracyjnych przywołanych w sprawie dostępne są na stronie internetowej: www.orzeczeniansa.gov.pl.