Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 188/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 3 i 4a
journal: Dz.U. 2023 poz 1993
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2024 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 8 stycznia 2024 r. nr KO.411.2396.2023 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia 13 listopada 2023 r. nr MOPS.FA.5310.264.89.2023.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2022 r. nr [...] Wójt Gminy A. K. przyznał na osobę uprawnioną P. L. (dalej skarżąca) na okres świadczeniowy 2022/2023 (okres od [...] października 2022 r. do [...] września 2023 r.) świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł miesięcznie. Organ ustalił, że w sprawie spełnione zostało kryterium dochodowe (900 zł), gdyż dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł.

Decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] Burmistrz C., któremu sprawa została przekazana zgodnie z właściwością miejscową na skutek zmiany miejsca zamieszkania przez skarżącą i jej rodzinę, na podstawie art. 2 pkt 7 lit. a) w zw. z m.in. art. 23 ust. 1-1a i 7 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1300 ze zm., prawidłowo: t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1993; dalej powoływanej jako "upoua") ustalił, że przyznane ww. ostateczną decyzją z dnia [...] września 2022 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego stanowią nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] maja 2023 r. do [...] września 2023 r. w kwocie [...]zł oraz zobowiązał A. L. (jako wówczas przedstawiciela ustawowego skarżącej) do zwrotu tych nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Organ wskazał, że A. L. w dniu [...] września 2023 r. przedłożyła do organu zaświadczenie, z którego wynika, że podjęła ona zatrudnienia od dnia [...] marca 2023 r. i w miesiącu kwietniu 2023 r. uzyskała dochód w kwocie [...]zł (miesiąc następujący po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty). Organ podkreślił, że po doliczeniu tego dochodu do dochodu rodziny, kwota dochodu rodziny w przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosi [...] zł i tym samym przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 9 ust. 2 upoua. W związku z tym, jak stwierdził organ, należało pobrane świadczenia w okresie od [...] maja 2023 r. do [...] września 2023 r. uznać za nienależnie pobrane oraz zobowiązać A. L. do zwrotu kwoty [...]zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Organ przytoczył w treści decyzji art. 2 pkt 7 lit. a) oraz art. 23 ust. 1 i 7 upoua.

Od powyższej decyzji przedstawiciel ustawowy skarżącej – A. L. wniosła odwołanie domagając się jej uchylenia i podkreślając, że organ wziął pod uwagę jedynie dochód za miesiąc kwiecień, który nie odzwierciedla sytuacji dochodowej rodziny, gdyż dochód za lipiec wyniósł jedynie [...] zł (podobnie w grudniu dochód wyniesie jedynie ok [...] zł), a w sierpniu był niższy niż za miesiąc kwiecień (4.688,35 zł). Zaznaczyła, że organ był informowany o zmniejszającym się dochodzie z umowy zlecania i o tym, że zlecenie będzie trwało tylko do [...] listopada 2023 r. (zakończyło się [...] listopada 2023 r.). Podniosła, że wraz z końcem roku / początkiem kolejnego roku umowa zlecenia zostanie rozwiązana. Ponadto wskazała, że dochód za rok 2022 wyniósł jedynie [...] zł oraz, że nie jest w stanie zwrócić żądanych kwot z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i świadczeń z funduszu alimentacyjnego (łącznie wynoszących [...] zł), powołując się na trudną sytuację finansową i zdrowotną jednej z córek.

Po rozpatrzenia ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) we [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

SKO stwierdziło w uzasadnieniu decyzji, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu, gdyż w okresie świadczeniowym zmieniła się sytuacja dochodowa rodziny poprzez uzyskanie dochodu z tytułu podjęcia zatrudnienia przez A. L., które spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a strona o zmianie sytuacji dochodowej nie poinformowała organu niezwłocznie pomimo stosownych pouczeń zwartych zarówno we wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jak i decyzji przyznającej to prawo. Zaniechanie tego obowiązku spowodowało, że w okresie od [...] maja 2023 r. do [...] września 2023 r. doszło do wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do tych świadczeń w łącznej kwocie [...]zł (5 m-cy x [...] zł). SKO zaznaczyło przy tym, że obniżenie wynagrodzenia za pracę przy trwającym stosunku pracy nie stanowi utarty dochodu, w rozumieniu art. 2 pkt 17 lit. c) upoua. Jednocześnie SKO wskazało, że organ I instancji w wyniku weryfikacji dochodu rodziny, błędnie ustalił kwotę dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę (uwzględniając dochód z 2022 r.) oraz, że okoliczność ta nie miała wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż dochód uzyskany z miesiąca kwietnia 2023 r. wyniósł [...] zł, co stanowi że miesięczny dochód na jednego członka rodziny wynosi [...] zł i przekracza kryterium dochodowe (900 zł). Odnosząc się do argumentu skarżącej odnośnie braku możliwości zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, organ wskazał na możliwość zwrócenia się do właściwego organu o zastosowanie ulg, określonych w art. 23 ust. 8 upoua.

Na powyższą decyzję skarżąca P. L. (w tym czasie już pełnoletnia), działając przez pełnomocnika A. L. wniosła skargę, podtrzymując stanowisko i argumenty wyrażane w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz podkreślając że organy oparły rozstrzygnięcia jedynie na zaświadczeniu o dochodzie tylko z jednego miesiąca i nie wzięły pod uwagę zmniejszenia dochodu w kolejnych miesiącach. Wskazała ponadto na różnice w wysokości wyliczonego miesięcznego dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę: w sprawie nienależnie pobranych świadczeń i w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego dotyczącej K. L.. Podsumowując wniosła o umorzenie kwoty wszystkich wyliczonych nienależnie pobranych świadczeń tj. kwoty [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na odbytej w dniu [...] października 2024 r. rozprawie sądowej w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 187/24 A. L. przedłożyła zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia [...] sierpnia 2024 r. wystawione przez [...] Sp. z o.o. w G., z którego to dokumentu Sąd przeprowadził dowód w przedmiotowej sprawie i załączył kopię ww. zaświadczenia do akt sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja SKO i poprzedzającą ją decyzja Burmistrz C. z dnia [...] listopada 2023 r. nie odpowiadają prawu.

Stosownie do art. 23 ust. 1 upoua, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 7 lit. a) upoua nienależnie pobrane świadczenia to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części. Przepis art. 19 ust. 1 upoua stanowi natomiast, że w przypadku m.in. uzyskania dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia.

W świetle powyższego, regulacja art. 2 pkt 7 lit. a) upoua, znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy po wydaniu decyzji ustalającej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a w okresie jej funkcjonowania w obrocie i realizacji (w okresie świadczeniowym), zaistniały okoliczności mające wpływ na prawo do tych świadczeń, tj. powodujące ustanie lub wstrzymanie wypłaty świadczeń, a pomimo tego przyznane świadczenia były wypłacane. Należy jednak podkreślić, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów posługuje się pojęciem "nienależnie pobranego świadczenia", a nie "nienależnego świadczenia", zaś pojęcie te nie są pojęciami tożsamymi, gdyż określenie "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym. Obowiązek zwrotu, o którym mowa w art. 23 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. a) upoua, dotyczy natomiast "świadczenia nienależnie pobranego", a więc świadczenia pobranego przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Obowiązek zwrotu pobranego nienależnie świadczenia obciąża zatem tego, kto przyjął świadczenie wiedząc, że mu się ono nie należą. Taka sytuacja niewątpliwe dotyczy osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń.

Z powyższego wynika, że dla uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane konieczne jest po pierwsze uzyskanie (wypłacenie) świadczeń pomimo zaistnienia okoliczności istotnych z punktu widzenia posiadania prawa do przyznanych świadczeń, tj. powodujących ustanie lub wstrzymanie ich wypłaty, po drugie świadomość osoby, że z uwagi na te okoliczności świadczenia jej się nie należą, co ma miejsce w przypadku osoby skutecznie pouczonej o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń.

Nie budzi wątpliwości w sprawie, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały przyznane na osobę uprawnioną decyzją z dnia [...] września 2022 r. Z pouczenia zawartego w tej decyzji wynika, że w przypadku m.in. uzyskania dochodu należy niezwłocznie powiadomić o tym organ, zgodnie z art. 19 upoua. W ramach pouczenia wskazano też, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenie z funduszu alimentacyjnego jest zobowiązana do jego zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami (art. 23 upoua). Ponadto już w treści wniosku o ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego pouczono składającego wniosek przedstawiciela ustawowego osoby uprawnionej, że przedmiotowe świadczenia przysługują, jeżeli spełnione zostało kryterium dochodowe oraz, że w przypadku uzyskania dochodu należy niezwłocznie powiadomić o tym organ właściwy wierzyciela, i że brak poinformowania organu o powyższych zmianach może skutkować powstaniem nienależnie pobranych świadczeń, a w konsekwencji koniecznością ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie (str. 6 i 7 wniosku). Wskazane informacje i pouczenia przedstawiciel ustawowy osoby uprawnionej poświadczyła własnoręcznym podpisem.

Odnośnie podstawowego warunku uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane tj. wypłacenia tych świadczeń mimo zaistnieniem okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego – w sprawie powodujących ustanie prawa do świadczeń, wskazać należy, że decyzja o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego uzależniona jest od spełnienia kryterium dochodowego. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 2 upoua, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...]zł [...]. Stosownie natomiast do treści art. 2 pkt 5 upoua w zw. z art. 3 pkt 2 uśr, dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, zaś w myśl art. 2 pkt 5a upoua dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4b upoua. Wyjaśnić należy przy tym, że okres świadczeniowy to okres, na jaki ustala się prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego, (art. 2 ust. 8 upoua).

Ustawodawca określając kryterium dochodowe odwołał się zatem do pojęcia dochodu rodziny, a więc do sumy przeciętnych miesięcznych dochodów członków rodziny, uzyskanych w skali roku kalendarzowego i przeliczanych w skali roku kalendarzowego poprzedzającego okres świadczeniowy, jako miarodajnego sposobu na poznanie sytuacji materialnej danej osoby i jej rodziny. Zauważyć jednak należy, że ustawodawca zawarł dodatkowe mechanizmy korygujące dochody rodziny, wprowadzając w art. 9 ust. 3 – 4a upoua instytucje "utraty" i "uzyskania" dochodu, odwołujące się do zdarzeń mających wpływ na status finansowy rodziny. W świetle tych przepisów możliwa jest korekta ustalanego według wskazanych zasad dochodu rodziny z powodu zdarzeń kwalifikowanych jako utrata lub uzyskanie dochodu. Dla urealnienia i zaktualizowania więc sytuacji materialnej rodzin, ustawodawca wprowadził pojęcie dochodu utraconego (art. 9 ust. 3 upoua) oraz uzyskanego (art. 9 ust. 4 – 4a upoua). W świetle brzmienia tych przepisów, ustalając dochód rodziny (a precyzyjnie dochód członka rodziny) nie uwzględnia się dochodu utraconego przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku (ust. 3), powiększa się go zaś - o dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy podzielony przez liczbę miesięcy, w którym dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na które ustalane lub weryfikowane jest prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4), w przypadku zaś dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy - o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4a). Jednocześnie, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, należy wyjaśnić, że uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane m.in. uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 2 pkt 18 lit. c upoua). Natomiast zatrudnienie lub inna praca zarobkowa to m.in. wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy zlecenia (art. 2 pkt 15a upoua).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w trakcie okresu świadczeniowego nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej rodziny skarżącej spowodowana uzyskaniem przez matkę skarżącej – A. L. dochodu z tytułu uzyskania pracy zarobkowej, gdyż A. L. zawarła umowę zlecenia z [...] Sp. z o.o. w G. na czas nieokreślony i zgodnie z treścią przedłożonych do akt administracyjnych organu I instancji zaświadczeń o dochodzie za miesiąc kwiecień 2023 r., lipiec 2023 r. i sierpień 2023 r. jest "zatrudniona" od dnia [...] marca 2023 r., uzyskując za miesiąc kwiecień 2023 r. dochód w kwocie - [...] zł, za miesiąc lipiec 2023 r. - [...] zł, zaś za miesiąc sierpień 2023 r. – [...] zł. Nie budzi wątpliwości, że przedstawiciel ustawowy osoby uprawnionej – A. L. o zmianie sytuacji dochodowej w związku z uzyskaniem dochodu z tytułu umowy zlecenia poinformowała organ dopiero w dniu [...] września 2023 r., kiedy to przedłożyła do organu zaświadczenie o dochodzie za miesiąc kwiecień 2023 r., pomimo stosownych pouczeń o konieczności niezwłocznego powiadomienia organu o uzyskaniu dochodu, zawartych we wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz w decyzji z dni [...] września 2022 r.

Z uwagi na wskazaną sytuację związaną z uzyskaniem dochodu na skutek podjęcia przez członka rodziny pracy zarobkowej w okresie świadczeniowym, organ I instancji stwierdził, co zostało zaakceptowane przez organ II instancji, że dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę przekroczył kwotę kryterium dochodowego, określoną w art. 2 ust. 2 upoua (kwotę 900 zł), gdyż wyniósł jak prawidłowo wyliczył to (korygując ustalenie organu I instancji) organ II instancji [...] zł, a tym samym, że istniały podstawy do uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego pobranych w okresie od [...] maja 2023 r. do [...] września 2023 r. za świadczenia nienależnie pobrane, gdyż świadczenie te zostały wypłacone pomimo ustania do nich prawa w związku z przekroczeniem ww. kryterium dochodowego.

Zauważyć jednak należy, że orzekające w sprawie organy ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę z uwzględnieniem instytucji dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 9 ust. 4a upoua), do dochodu członka rodziny doliczyły dochód z miesiąca kwietnia 2023 r., jako miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (osiągnięcie dochodu). Z akt administracyjnych sprawy nie wynika jednak, że w miesiącu marcu 2023 r., tj. w miesiącu, w którym miał zostać uzyskany dochód, rzeczywiście nastąpiło uzyskanie (wypłacenie) jakiegokolwiek dochodu przez A. L. ([...]). Nie ma na to żadnego dowodu w aktach administracyjnych sprawy. Znajduje się w nich natomiast jedynie zaświadczenie o uzyskanym dochodzie za miesiąc kwiecień 2023 r. (a nie marzec 2023 r.) wraz z informacją, że A. L. podjęła "zatrudnienie" od dnia [...] marca 2023 r. Brak uzyskania dochodu za marzec 2023 r. (i wypłacenia go w marcu 2023 r.), czyli za miesiąc w którym nastąpiło podjęcie zatrudnienia, i uzyskanie pierwszego dochodu w kwietniu 2023 r., oznaczałoby iż miesiącem następnym po miesiącu w którym miało miejsce uzyskanie dochodu (kwiecień 2023 r.), byłby miesiąc maj 2023 r. (a nie kwiecień 2023 r.), czyli w takim przypadku to o kwotę osiągniętego dochodu za ten miesiąc (maj 2023 r.) powinien zostać powiększony dochód członka rodziny podczas ustalania dochodu rodziny, a nie za miesiąc kwiecień 2023 r., oczywiście w sytuacji uzyskiwania tego dochodu w okresie, na których ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Natomiast jedynie w sytuacji uzyskania i wypłacenia dochodu w marcu 2023 r. (co nie jest tożsame z sytuacją podjęcia zatrudnienia skoro ustawodawca wyraźnie wymaga uzyskanie dochodu, a pojęcie to wiąże się z faktem jego wypłacenia), uprawnionym byłoby stanowisko organu I insynuacji, zaakceptowane przez SKO, że to o dochód z miesiąca kwietnia 2023 r., jako miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, powinno nastąpić powiększenie dochodu członka rodziny (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1256/22; wyrok WSA w Lublinie z dnia 21 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 77/24 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). W przedmiotowej sprawie na podstawie akt administracyjnych sprawy nie można jednak stwierdzić czy A. L. uzyskała z tytułu zawarcia umowy zlecenia dochód już w marcu 2023 r. (ani jaka była ewentualnie wysokości tego dochodu), czy też pierwszym jej dochodem z tego tytułu był dochód uzyskany w kwietniu 2023 r., a organy do tej kwestii nie odniosły się w sposób jasny i znajdujący oparcie w materiale dowodowym. Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika bowiem jedynie, jak podkreślono, że A. L. jest "zatrudniona" od dnia [...] marca 2023 r. i, że przedłożyła ona do organu zaświadczenie o dochodzie za miesiąc kwiecień 2023 r., lipiec 2023 r. i sierpień 2023 r. Nie ma natomiast żadnej informacji odnośnie ewentualnego uzyskania dochodu za miesiąc marzec 2023 r. (jak też za miesiąc maj, czerwiec i wrzesień 2023 r.). Oznacza to, że w sprawie organy nie ustaliły w sposób zgodny z prawem o jaką kwotę osiągniętego dochodu należy powiększyć dochód członka rodziny, celem zweryfikowania czy w okresie świadczeniowym w związku z uzyskaniem dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego, a tym samym czy w sprawie zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do przyznanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Podnieść należy, że w aktach administracyjnych sprawy nie ma także umowy zlecenia, stanowiącej źródło dochodu A. L., ani też pełnej informacji odnośnie uzyskiwanego dochodu przez ww. w całym okresie istotnym dla weryfikacji prawa skarżącej do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (brak informacji odnośnie dochodu A. L. za miesiąc marzec 2023 r., maj 2023 r., czerwiec 2023 r. i wrzesień 2023 r., a także co do sposobu/formy i terminu uzyskiwania wynagrodzenia za wykonywaną pracę na podstawie umowy zlecenia).

W tych okolicznościach stanowisko organów co do uzyskania dochodu przez członka rodziny powodującego przekroczenie kryterium dochodowego należy uznać za przedwczesne z powodu nierzetelnego przeanalizowania dochodu A. L. z tytułu zawartej umowy zalecenia oraz sposobu wynagradzania ww. za wykonywaną pracę. W szczególności w przytoczonych okolicznościach sprawy Sąd uznał za dowolne, a więc nie oparte na materiale dowodowym, stanowisko organów (wyrażone wprost przez organ I instancji i zaakceptowane przez organ II instancji), że miesiąc kwiecień 2023 r. to miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskania (osiągnięcie) dochodu. Podkreślić należy przy tym, że Sąd przeprowadził dowód z zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu A. L. z dnia [...] sierpnia 2024 r. wystawionego przez [...] Sp. z o.o. w G. (przedłożonego na rozprawie sądowej w dniu [...] października 2024 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 187/24), z którego wynika, że A. L. za miesiąc marzec 2023 r. nie uzyskała żadnego dochodu, co stwierdziła także pełnomocnik skarżącej w ramach stanowiska wyrażonego na rozprawie w dniu [...] października 2024 r. dotyczącej przedmiotowej sprawy, wskazując że pierwsze wynagrodzenie z tytułu zawartej umowy zlecenia A. L. otrzymała w kwietniu 2023 r.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie został ustalony w sposób prawidłowy stan faktyczny, gdyż nie poczyniono pełnych, rzetelnych i potwierdzonych materiałem dobowym ustaleń odnośnie dochodu A. L., w tym jego źródła (brak w aktach sprawy umowy zlecenia, a tym samym treści stosunku prawnego na podstawie którego A. L. otrzymywała dochód z tytułu wykonywanej pracy), okoliczności i wysokości jego wypłacenia (za miesiąc marzec 2023 r., maj 2023 r., czerwiec 2023 r. i wrzesień 2023 r.), sposobu wynagrodzenia i terminu wypłaty wynagrodzenia za świadczoną pracę oraz przede wszystkim tego, kiedy A. L. uzyskała pierwszy dochód z tytułu zawartej umowy zlecenia. Jak wyjaśniono kwestia ustalenia miesiąca, w którym nastąpiło pierwsze uzyskanie dochodu w sposób bezpośredni determinuje: po pierwsze kwotę osiągniętego dochodu, którą dolicza się zgodnie z art. 9 ust. 4a upoua do dochodu członka rodziny (dolicza się bowiem kwotę osiągniętego dochodu z miesiąca następnego w stosunku do miesiąca, w którym nastąpiło uzyskania dochodu), a po drugie zgodnie z art. 18 ust. 5 upoua miesiąc od którego świadczenia nie przysługują w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (świadczenia nie przysługują bowiem od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca w którym nastąpiło uzyskanie dochodu). Brak poczynienia jednoznacznych ustaleń co do wskazanych okoliczności, istotnych z punktu widzenia wymienionych norm prawa materialnego, stanowi o naruszeniu w sprawie art. 7 i art. 77 § 1 kpa, które to naruszenia mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Przede wszystkim przyjęcie przez organy innej wysokości dochodu członka rodziny i za inny miesiąc (jako dochodu osiągniętego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu) mogło mieć wpływ zarówno na ustalenie dotyczące kwestii przekroczenia kryterium dochodowego, jak i terminu, od którego ewentualnie skarżącej nie przysługiwałoby świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinien więc zebrać pełny i miarodajny materiał dowodowy dotyczący dochodu członka rodziny – A. L. (jego źródła, wysokości, sposobu wynagradzania i terminu wypłaty wynagradzania) w okresie istotnym w świetle art. 9 ust. 4a upoua dla weryfikacji prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wobec wyrażonego w sprawie stanowiska, że miesiąc kwiecień 2023 r. to miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu oraz okoliczności, że organy nie poparły tego żadnym dowodem, natomiast z dopuszczonego jako dowód w sprawie zaświadczenie zleceniodawcy o zatrudnieniu i wynagrodzeniu A. L. z dnia [...] sierpnia 2024 r. wynika, że za miesiąc marzec 2023 r. A. L. nie uzyskała żadnego dochodu, co potwierdziła pełnomocnik skarżącej przed Sądem, ponownie rozpatrując sprawę należy w szczególności ustalić w oparciu o wiarygodny materiał dowody miesiąc, w którym A. L. po raz pierwszy uzyskała dochód z tytułu zawartej umowy zlecenia. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 9 ust. 4a upoua w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, dochód ten winien być powiększony o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący "po miesiącu", w którym nastąpiło "uzyskanie dochodu". Ustalenie więc miesiąca, w którym A. L. po raz pierwszy uzyskała dochód z tytułu zawartej umowy zlecenia, jest niezbędne dla określenia miesiąca następnego, bowiem to o osiągnięty dochód z miesiąca następnego powiększa się dochód członka rodziny. Koniecznym jest także prawidłowe ustalenie wysokości osiąganego przez A. L. dochodu w okresie kluczowym w świetle art. 9 ust. 4a upoua dla weryfikacji prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wysokość dochodu A. L. jest szczególnie istotna, jak podkreślono, dla stwierdzenia kwoty osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, gdyż o tą kwotę powiększa się zgodnie z art. 9 ust. 4a upoua dochód członka rodziny w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Wobec braku wyjaśnienia w sprawie kwestii sposobu uzyskiwania przez A. L. dochodu z tytułu zawartej umowy zlecenia oraz w jaki sposób zostało to uregulowane w umowie zlecenia, konieczność poczynienia w ponownie prowadzonym postępowaniu pełnych ustaleń odnośnie okoliczności uzyskiwania dochodu i jego wysokości, w okresie na który weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jest uzasadniona także potrzebą rzetelnego odniesienia się przez organy do głównego zarzutu skargi i odwołania, w ramach którego w istocie negowano wystąpienie w sprawie przesłanki kontynuacji uzyskiwania tego dochodu, który organy wzięły pod uwagę weryfikując dochód rodziny. Ponadto potrzeba poczynienia wiarygodnych ustaleń co do wysokości uzyskiwanego dochodu przez A. L. wynika także z okoliczności, że zleceniodawca - [...] Sp. z o.o. w G. wystawił ww. zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu A. L. z dnia [...] sierpnia 2024 r. (które A. L. przedłożyła na rozprawie sądowej w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 187/24 i które podważyła w zakresie przedstawionego w nim rozliczania dochodu z okresów dwóch miesięcy) zawierające inne dane niż zawarte w wystawionych przez zleceniodawcę zaświadczeniach o dochodzie A. L. za miesiąc kwiecień 2023 r., lipiec 2023 r. i sierpień 2023 r., które załączone zostały do akt administracyjnych sprawy. Z uwagi zatem także na rozbieżność danych w ww. dokumentach, wskazanym w sprawie jest poczynienie rzetelnych ustaleń co do uzyskanego po raz pierwszy i następnie uzyskiwanego dochodu przez A. L., a miarodajnym sposobem ustalenia jak w istocie kształtował się dochód (jego wysokość i sposób uzyskiwania) A. L. w okresie, na który weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, może okazać się również dowód z wyciągu konta A. L..

Odnosząc się natomiast do podnoszonej w skardze i odwołaniu kwestii skrajnej zmiany wysokości uzyskiwanego dochodu przez A. L. (z ww. zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu A. L. z dnia [...] sierpnia 2024 r. wynika brak uzyskania jakiegokolwiek dochodu w miesiącu czerwcu i wrześniu 2023 r.), Sąd stwierdza, zgodnie z poczynionymi uwagami, że wobec braku poczynienia w sprawie rzetelnych i pełnych ustaleń co do dochodu A. L. oraz sposobu jego uzyskiwania (w tym sposobu uregulowania tej kwestii w zawartej umowie zlecenia), w miesiącach i okresie, o których mowa w art. 9 ust. 4a upoua, a tym samym braku wiedzy Sądu odnośnie okoliczności, wysokości, sposobu i terminu wypłaty wynagrodzenia za wykonywaną pracę w ww. czasie na podstawie umowy zlecania, na obecnym etapie przedwczesnym byłoby odnoszenie się przez Sąd do kwestii czy w sprawie miały miejsce okoliczności istotne dla oceny sytuacji dochodowej rodziny zarówno w świetle art. 9 ust. 4a upoua, jak i art. 9 ust. 3 upoua.

W tym stanie rzeczy, uwzględniając wszystkie poczynione uwagi Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z motywów uzasadnienia wyroku. Jednocześnie należy wyjaśnić, odnosząc się do wniosku strony o umorzenie kwoty nienależenie pobranych świadczeń, że kompetencja sądu administracyjnego obejmuje kontrolę legalność zaskarżonej decyzji, a nie orzekanie merytoryczne w zastępstwie organów o prawach lub obowiązkach stron postępowania administracyjnego, i to w zakresie odrębnej sprawy administracyjnej (a taką stanowi sprawa wyznaczona granicami przepisu art. 23 ust. 8 upoua) niż stanowiąca przedmiot kontroli Sądu, objętej dodatkowo uznaniem administracyjnym.