Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 614/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 4, art. 149 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151, art. 134 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 2
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na 2018 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

M. S. (dalej "skarżący") zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowienie Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: "organ odwoławczy") z 8 lipca 2022 r., nr 9016-2022-39/M/2018-65120 utrzymujące w mocy postanowienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w S. (dalej: "organ

I instancji") z 31 marca 2022 r., nr 0312-0000012837/22 w przedmiocie wznowienia postępowania o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2018 r. podjętego z wniosku A.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 149 § 3, art. 148 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 – dalej "K.p.a.").

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, 4 marca 2022 r. wpłynął do organu I instancji wniosek skarżącego z 2 marca 2022 r. o wznowienie postępowania administracyjnego, które toczyło się w wyniku wniosku A. o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2018 r. w zakresie płatności do działek stanowiących jego własność, tj. działki nr [...] (obręb Ś. , gmina Z.) oraz nr [...] (obręb N. W. , gmina Z.), których jest jedynym użytkownikiem. Skarżący wskazał, że jako właściciel i jedyny użytkownik powinien mieć status strony w tym postępowaniu, a mimo to nie poinformowano go o tym postępowaniu i nie mógł w nim brać udziału. Wnioskodawca wskazał również, iż z jego wiedzy wynika, że postępowanie prawdopodobnie zakończyło się już ostateczną decyzją, ale nie ma co do tego pewności. W treści wniosku opisano dodatkowo kwestie związane z użytkowaniem spornych działek.

Wymienionym postanowieniem z 31 marca 2022 r. organ I instancji odmówił skarżącemu wznowienia postępowania o przyznanie płatności ONW na 2018 r. podjętego z wniosku A. Organ wskazał, iż 12 lipca 2021 r. skarżący otrzymał od organu odwoławczego postanowienie nr [...] z 7 lipca 2021 r., w którym został poinformowany, że postępowanie w sprawie przyznanie płatności ONW na 2018 r., podjęte z wniosku A. zostało zakończone i się nie toczy. W ocenie organu I instancji było to jednoznaczne z uzyskaniem w tej dacie wiedzy o wydanej decyzji w sprawie płatności ONW na rok 2018. Tym samym jako podstawę odmowy uznano uchybienie jednomiesięcznego terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania.

Zaskarżonym postanowieniem z 8 lipca 2022 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji w sposób nieprawidłowy przyjął za wystarczającą informację przekazaną w postanowieniu z 7 lipca 2021 r., iż postępowanie się zakończyło i się nie toczy, jako rozpoczynającą bieg terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., a co za tym idzie wydanie na tej podstawie odmowy wznowienia postępowania. Organ odwoławczy wskazał jednak, że wydane przez organ I instancji rozstrzygniecie winno się ostać w obrocie prawnym z innych przyczyn.

Według organu art. 148 § 2 K.p.a. nie dopuszcza żadnej innej możliwości rozpoczęcia biegu jednomiesięcznego terminu do wniesienia żądania o wznowienie postępowania, jak dzień dowiedzenia się przez stronę o decyzji, której jej nie doręczono. Termin do złożenia wniosku o wznowienie nie biegnie od momentu dowiedzenia się o trybie czy możliwości złożenia wniosku, lecz od dowiedzenia się o decyzji, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania. Skoro więc skarżący nie posiada wiedzy o rozstrzygnięciu decyzji, należało przyjąć, iż nie został zachowany jednomiesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie, a co za tym idzie wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w myśl art. 149 § 3 K.p.a.

Organ odwoławczy stwierdził, że niezależnie od twierdzeń i zarzutów skarżącego, wydane przez organ I instancji postanowienie o odmowie wznowienia postępowania nie mogło zostać rozpatrzone pozytywnie, jednakże z innych przyczyn, aniżeli wskazane przez organ I instancji. Brak było przy tym podstaw do uchylenia postanowienia organu I instancji, gdyż nowe postanowienie zawierałoby to samo rozstrzygnięcie.

M. S. zaskarżył w całości postanowienie organu odwoławczego, zarzucając mu naruszenie art. 148 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie, że jednomiesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania nie rozpoczął jeszcze swojego biegu, tj. że złożony przez skarżącego wniosek o wznowienie postępowania jest przedwczesny, oparte na założeniu, że aby mówić o "dowiedzeniu się o decyzji", konieczne jest posiadanie przez skarżącego wiedzy nie tylko o organie, który ją wydał, przedmiocie postępowania (czyli czego decyzja dotyczyła), tego, że zakończyło się decyzją, ale dodatkowo wiedzy na temat zapadłego rozstrzygnięcia w sprawie, a więc czy była to decyzja przyznająca płatność czy też decyzja odmowna, mimo że wcześniej organ przytacza orzecznictwo sądów administracyjnych, sam wskazując, iż nie jest konieczne dowiedzenie się przez skarżącego o treści decyzji. Według skarżącego organ błędnie także interpretuje zawartą w orzeczeniach sądów przesłankę dowiedzenia się o "sposobie rozstrzygnięcia" uznając, że chodzi o to, czy decyzja była np. pozytywna czy też odmowna. Tymczasem "sposób rozstrzygnięcia" w postępowaniu administracyjnym dotyczy tego, czy sprawa została rozstrzygnięta decyzją, postanowieniem czy ugodą, a nie tego, jaka była ich treść; co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do odmowy wznowienia postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ewentualnie

o odrzucenie skargi jako wniesionej po upływie terminu do jej wniesienia.

Pismem z 18 sierpnia 2022 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, natomiast postanowieniem z 4 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił Stronie przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

Postanowieniem z 4 października 2022 r., I SA/Sz 613422, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z 23 listopada 2022 r., I GZ 413/22, Naczelny Sąd Administracyjny przywrócił skarżącemu termin do złożenia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, w oparciu o art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 dalej: "p.p.s.a."), bowiem przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Jak wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z kolei art. 134 § 2 p.p.s.a. ustanawia tzw. zasadę reformationis in peius czyli zasadę nieorzekania na niekorzyść skarżącego. Naruszenie zakazu reformationis in peius w postępowaniu sądowoadministracyjnym może wystąpić na skutek uchylenia aktu lub czynności w części niezaskarżonej, zastosowania środka ostrzejszego od tego, o który wnosił skarżący, lub takiego sformułowania oceny prawnej, która w ponownym postępowaniu przez organem administracji zdeterminowałaby wydanie aktu pogarszającego sytuację materialnoprawną skarżącego w porównaniu z sytuacją, która wynika z zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Spór w sprawie dotyczy prawidłowości odmowy skarżącemu wznowienia postępowania o przyznanie płatności ONW na 2018 r. podjętego z wniosku A. . Skarżący powołał się na podstawę wznowienia wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Zgodnie z art. 145 § 1 K.p.a. wniosek o wznowienie postępowania dotyczy sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Stosownie natomiast do art. 16 § 1 K.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne.

Na wstępie należy wyjaśnić, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa (por. W. Dawidowicz: Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu. Warszawa 1962, s. 230; W. Dawidowicz: Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu. Warszawa 1983, 242). Procedura tego nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji ostatecznych została określona przepisami art. 145 - 152 K.p.a. W postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego wyróżnia się fazę wstępną, w której dokonuje się oceny wniosku o wznowienie postępowania pod kątem dopuszczalności wznowienia postępowania oraz postępowanie rozpoznawcze, którego celem jest ustalenie, czy istnieją podstawy wznowienia, a także etap rozstrzygania o losach decyzji zapadłej w postępowaniu, które zostało wznowione.

Pierwsza faza postępowania o wznowienie polega zatem na zbadaniu czysto formalnych przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania. Odmowa wznowienia postępowania w drodze postanowienia (art. 149 § 3 K.p.a.) następuje wtedy, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne, albo gdy uchybiono wymogom formalnym, w tym nie dochowano terminu do złożenia wniosku o wznowienie postepowania. Odmowa taka jest zatem w istocie odmową zbadania, czy rzeczywiście istniały (powołane w podaniu o wznowienie) podstawy wznowienia postępowania.

Zgodnie z art. 148 § 1 K.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Z kolei termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 K.p.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez "dowiedzenie się o decyzji" należy rozumieć powzięcie wiedzy o samym fakcie wydania rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający złożenie podania o wznowienie. Chodzi więc o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., II OSK 168/18). Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest zatem pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji. Wystarczające jest aby strona wiedziała czego dana decyzja dotyczy (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski, wyd. 16, Warszawa 2019, s. 852 -853). Zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję w stopniu pozwalającym jej na sformułowanie żądania o wznowienie postępowania.

W powyższym kontekście należy zwrócić uwagę, że we wniosku o wznowienie postepowania skarżący nie wskazał konkretnej daty, w której powziął wiadomość o wydaniu decyzji. Skarżący wprost stwierdził, że nie ma pewności, czy w sprawie prowadzonej z wniosku A. w ogóle wydano decyzję ostateczną. W tej sytuacji stwierdzić należy, że wniosek o wznowienie postepowania został złożony przez skarżącego niejako "na ślepo". Dopiero w skardze do sądu (oraz częściowo w zażaleniu na postanowienie organu I instancji) skarżący precyzuje, że o decyzji dowiedział się 31 marca 2022 r. (data otrzymania postanowienia organu I instancji o odmowie wznowienia postepowania). W ten sposób jednak skarżący poniekąd sam przyznaje, że wniosek o wznowienie postepowania z 2 marca 2022 r. (wpływ do organu 4 marca 2022 r.) wniósł przedwcześnie, tj. zanim faktycznie dowiedział się o decyzji w stopniu umożliwiającym złożenie podania o wznowienie postępowania. Wbrew stanowisku organu II instancji, sąd nie znajduje przy tym podstaw, aby kwestionować datę 31 marca 2022 r. podaną przez skarżącego jako datę, w której dowiedział się o decyzji w stopniu umożliwiającym złożenie podania o wznowienie postępowania. Odmienna interpretacja prowadziłaby w istocie do sytuacji, w której jedynie poznanie dokładnej treści decyzji ostatecznej umożliwiałoby stronie, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, złożenie wniosku o wznowienie w trybie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Niezależnie od powyższych rozważań, w postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, z powodu przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., możliwe jest ustalenie, że wnioskodawca w sposób oczywisty nie ma interesu prawnego, a co za tym idzie nie jest stroną. W tej sytuacji należy wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 K.p.a.(por. m.in. wyrok NSA z 6 października 2022 r. II OSK 1414/21).

Według sądu w sprawie mamy do czynienia właśnie z taką sytuacją. Skarżący domaga się bowiem wznowienia postepowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, która toczyła się z wniosku A. o przyznanie jej płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2018 r.

Zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wzorowane na sądowym procesie cywilnym postępowanie administracyjne tym różni się od swego pierwowzoru, że według dominującego, prezentowanego zarówno w nauce, jak i orzecznictwie poglądu, pojęcie interesu prawnego, determinującego status strony postępowania administracyjnego ma charakter obiektywny. Pozostaje ono ściśle uzależnione od obowiązywania przepisu prawa, stanowiącego źródło interesu bądź obowiązku, który stanowić ma przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej. Ochronie w trybie przewidzianym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego o postępowaniu jurysdykcyjnym podlegają tylko interesy o charakterze kwalifikowanym. Mogą zatem z niej korzystać tylko takie interesy, które określane są jako "prawne". Różnica pomiędzy interesem faktycznym i prawnym sprowadza się do tego, że pierwszy z nich jest odbiciem subiektywnego przekonania jednostki o korzyści wynikającej z istniejącego stanu rzeczy. Drugi z interesów musi znajdować umocowanie w normie prawnej, co sprawia, że przekonanie o korzyści rozpatrywane jest w kategoriach obiektywnych, niezależnie od subiektywnych ocen jakiejkolwiek osoby. W literaturze akcentuje się, że interes prawny w rozumieniu art. 28 powinien być bezpośredni, wydawana bowiem w postępowaniu administracyjnym decyzja administracyjna ma go dotyczyć, nie zaś jedynie wywierać nań jakikolwiek wpływ (por. Z. Kmieciak, J. Wegner, w: M. Wojtuń, Z. Kmieciak, J. Wegner, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, art. 28 i przywołane tam orzecznictwo oraz literatura).

Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz.2422) – dalej: "u.w.r.o.w. z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), zwanej dalej "Kodeksem postępowania administracyjnego", chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z art. 22 u.w.r.o.w. pomoc jest przyznawana na wniosek o jej przyznanie, z wyłączeniem działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2. Rozpatrzenie wniosku o przyznanie pomocy powinno nastąpić w terminie nie dłuższym niż niezbędny do należytego wyjaśnienia sprawy, w tym do przeprowadzenia kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu oraz innych kontroli podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy przeprowadzanych przez podmiot wdrażający na podstawie ustawy (art. 24 u.w.r.o.w.). .Z kolei stosownie do art. 27 ust. 1 organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Natomiast stosownie do ust. 2 tego artykułu, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z treści powyższych przepisów wynika, że organ działa co do zasady na podstawie przepisów K.p.a., z zastrzeżeniem pewnych odmienności, do których należy m.in. brak związania przepisem art. 7 i 77 K.p.a.

Bliższe zasady przyznawania płatności ONW określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U.2015.364 ze zm.; dalej "rozporządzenie ONW") wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 45 ust. 1 pkt. 1 u.w.r.o.w. Stosownie do § 2 rozporządzenia ONW płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli spełnia określone przepisami rozporządzenia warunki. Wskazać należy, że jednym z warunków otrzymania płatności jest posiadanie działek rolnych o określonej powierzchni (§ 2 ust. 3 rozporządzenia ONW). Posiadanie gruntów należy przy tym rozumieć jako faktyczne ich użytkowanie, co oznacza, że aby zostać beneficjentem płatności rolnych dla określonych działek rolnych należy je również rolniczo użytkować (por. m.in. wyrok WSA w Szczecinie z 19 maja 2021 r. I SA/Sz 169/21).

Z przytoczonych powyżej przepisów w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że w aspekcie podmiotowym w postepowaniu o przyznanie płatności ONW organ ma obowiązek zbadać, czy płatność należy się wnioskującemu rolnikowi, tj. czy wnioskujący rolnik spełnia określone prawem warunki do przyznania tej płatności. Organ rozstrzyga zatem wyłącznie w zakresie interesu prawnego tego rolnika, przyznając bądź też odmawiając przyznania płatności wnioskującemu rolnikowi we wskazanym w decyzji zakresie. Nie jest tak, jak wynika z wniosku o wznowienie postepowania, że organ mógł w ramach jednego postępowania przyznać płatności jednemu rolnikowi, a drugiemu odmówić. W postępowaniu z wniosku A. organ mógł jedynie odmówić bądź przyznać płatność tej właśnie osobie. Nie mógł natomiast jednocześnie przyznać płatności skarżącemu. W ramach prowadzonego postepowania, w toku którego organ może dokonywać kontroli i przesłuchiwać świadków, oczywiście możliwe jest ustalenie przez organ, że płatność ta w istocie należy się innemu rolnikowi, co będzie skutkować odmową przyznania płatności wnioskującemu rolnikowi. Jeżeli organ ustali, że płatność przysługuje np. jednemu z przesłuchanych w charakterze świadka rolników, to nie sprawia, że świadek ten staje się stroną toczącego się postepowania z wniosku innego rolnika. Może on być stroną jedynie w postępowaniu, w którym sam ubiega się o określoną płatność. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których występuje tzw. konflikt krzyżowy, tj. złożono więcej niż jeden wniosek o tę samą płatność w stosunku do tożsamych działek. W tym wypadku organ rozstrzyga osobno wniosek każdego z rolników w drodze decyzji indywidualnej, której zgodność z prawem może zbadać sąd administracyjny. Kwestia wzięcia pod uwagę stanowiska rolnika, który również ubiega się o tożsamą płatność dotyczy zatem prawidłowego przeprowadzenia przez organ postepowania wyjaśniającego, a nie posiadania statusu strony w tym postepowaniu przez innego rolnika, który również ubiega się o tożsama płatność. Analogiczne stanowisko prezentował już Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdzał, że stroną postępowania o przyznanie płatności jest rolnik występujący w wnioskiem o przyznanie tych płatności. Rolnik natomiast nie zyskuje przymiotu strony w postępowaniu prowadzonym z wniosku innego rolnika o przyznanie płatności nawet do tych samych działek (por. m.in. wyrok NSA z 13 listopada 2013 r., II GSK 1029/12).

Sąd zwraca uwagę, że skarżący powinien być w pełni świadomy takiego pojęcia "strony" w postępowaniu o przyznanie płatności. Ilekroć bowiem skarżący sam wnioskuje o przyznanie mu płatności (ONW, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, płatności ekologicznej) w stosunku do działek nr [...] (obręb Ś., gmina Z.) oraz nr [...] (obręb N. W. , gmina Z.), otrzymuje indywidualne decyzje w zakresie przyznania mu wnioskowanych płatności, które w przypadku decyzji odmownych zaskarża do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (w odniesieniu do płatności ONW wskazać należy wyrok z 26 sierpnia 2020 r. I SA/Sz 296/20). Należy bowiem zwrócić uwagę, że w odniesieniu do spornych działek oraz posiadania uprawnienia do ubiegania się o płatności trwa wieloletni konflikt pomiędzy skarżącym, który jest właścicielem spornych gruntów a A. , która jest ich dzierżawcą. Spór ten wiąże się z okolicznością, że w lipcu 2015 r. skarżący wypowiedział umowę dzierżawy A. i pomiędzy zainteresowanymi trwa spór cywilny w zakresie skuteczności wypowiedzenia umowy dzierżawy oraz naruszenia posiadania. Każdorazowo jednak w odniesieniu do wniosków o płatności składanych przez skarżącego bądź też A. , organy rozstrzygają w drodze indywidualnych decyzji, w których wnioskującemu rolnikowi przyznają, bądź tez odmawiają przyznania konkretnej płatności.

Powyższej konstatacji nie zmieniają przywołane w skardze wyroki WSA w Szczecinie z 3 listopada 2021 r. wydane w sprawach o sygn.. akt I SA/Sz 695/21 oraz I SA/Sz 697/21, w których sąd stwierdził nieważność postanowień organu odwoławczego oraz organu I instancji o niedopuszczeniu skarżącego do udziału w charakterze strony w postępowaniu o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oraz płatności bezpośrednich na 2021 r. Sąd, badając zaskarżone postanowienia pod względem zgodności z prawem, uznał, że postanowienia organów zostały wydane bez podstawy prawnej, tj. że Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje rozstrzygania w formie zaskarżalnego zażaleniem postanowienia o odmowie dopuszczenia do udziału w prowadzonym postępowaniu, jak również nie jest dopuszczalna skarga do sądu administracyjnego na akt wydany w tym przedmiocie.

Sąd wskazuje zatem, że skarżący w postepowaniu wynikłym z wniosku A. o przyznanie jej płatności ONW na 2018 r. nie mógł w sposób oczywisty posiadać statusu strony. Kwestia bycia właścicielem spornych działek czy "przedstawienia szczegółowego stanowiska, w tym argumentów merytorycznych jak i wniosków", na którą skarżący wskazuje we wniosku o wznowienie postepowania, nie implikuje bowiem udziału skarżącego w charakterze strony w postępowaniu wszczętym na wniosek A. o przyznanie jej płatności ONW. Organy co prawda nie wskazały na powyższą przesłankę odmowy skarżącemu wznowienia postępowania, jednak w sprawie nie doszło do naruszenia zasady nieorzekania na niekorzyść skarżącego (kolei art. 134 § 2 p.p.s.a.), ponieważ sformułowana ocena prawna nie mogła w ponownym postępowaniu przez organem administracji zdeterminować wydania aktu pogarszającego sytuację materialnoprawną skarżącego w porównaniu z sytuacją, która wynika z zaskarżonego aktu lub czynności.

Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl.