Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 92/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c, art 200, 205 par 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 6 ust 1, art 21 ust 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1857
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
article: art. 122, art 187 par 1-2, art 188, 191
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lipca 2024 r. sprawy ze skargi R. Spółka komandytowa z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r., nr [...],[...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz strony skarżącej – R. Spółka komandytowa z siedzibą w [...] kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], po rozpatrzeniu odwołania R. spółka komandytowa z siedzibą w [...] (skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w kwocie 20.000,00 zł za niewykonanie obowiązku przesłania do rejestru SENT zgłoszenia przewozu odpadów w postaci używanych samochodów i uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia.

1.1. Stan sprawy przedstawiał się następująco: dnia [...] października 2022 r. ok. godz. [...] na Terminalu w [...] funkcjonariusze służby celno-skarbowej poddali kontroli zestaw ciężarowy o numerach rejestracyjnych [...] należący do skarżącej spółki. W protokole kontroli, na podstawie okazanych przez kierowcę dokumentów (w tym [...] z [...] października 2022 r.) przyjęto, że skarżąca (jako przewoźnik i odbiorca) przewoziła kontrolowanym pojazdem używane/uszkodzone samochody w ilości 6 sztuk z Wielkiej Brytanii do Polski. Kierowca – A. C. oświadczył, że nie posiada kluczyków ani żadnych dokumentów do przewożonych pojazdów, tylko dokument [...]. Na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół nr [...], z którym zapoznał się, a następnie złożył swój podpis kierujący pojazdem. Kierowca odmówił przyjęcia mandatu karnego i wniósł uwagi do protokołu.

1.2. Mając na uwadze przedstawione okoliczności postanowieniem z dnia [...] marca 2023 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...], wszczął wobec skarżącej postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku przesłania do rejestru SENT zgłoszenia przewozu odpadów w postaci używanych samochodów i uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia.

1.3. W toku postępowania skarżąca przesłała organowi I instancji dokument celny wywozowy z Wielkiej Brytanii do Holandii oraz dokument odprawy celnej przywozowej, dopuszczającej przewożony pojazdy do "wolnego obrotu na obszarze celnym Unii Europejskiej". Z powyższego wynika, jak stwierdził sam organ, że przewożone pojazdy zostały dopuszczone do obrotu na terenie Holandii i tym samym wjeżdżając na obszar RP nie były objęte procedurą tranzytu.

W trakcie postępowania Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...], postanowieniem z dnia [...] czerwca 2023 r. odmówił skarżącej przeprowadzenia wnioskowanego dowodu z zeznań świadka P. R.

1.4. Następnie Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...], decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] wymierzył skarżącej karę pieniężną w kwocie 20.000,00 zł za stwierdzone niewykonanie obowiązku przesłania do rejestru SENT zgłoszenia przewozu odpadów w postaci używanych samochodów i uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia przyjmując, że przewożone pojazdy stanowiły odpady o kodzie [...] podlegające obowiązkowej rejestracji w systemie SENT - czego nie dopełniono.

2. W odwołaniu wniesionym w terminie pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie w całości postępowania pierwszej instancji. W odwołaniu podniesiono w szczególności zarzut błędnych ustaleń co do przedmiotu przewozu, którym zdaniem skarżącej były zarejestrowane pojazdy nadające się do naprawy, niebędące odpadami podlegającymi zgłoszeniu SENT.

3. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję w obszernym uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] przedstawił przebieg postępowania, a następnie szczegółowo omówił zasady systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, jak i odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym i kolejowym przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, kierującego środkiem transportu oraz podmiotów dokonujących obrotu paliwami, które określa ustawa z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opalowymi (na dzień wydania decyzji tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 1857 ze zm.; dalej ustawa SENT).

3.1. Zdaniem organu II instancji przewożone pojazdy, jako odpady, należą do katalogu towarów wrażliwych w rozumieniu art. 3 ust. 11 ustawy SENT i wydanego do tej ustawy rozporządzenia Ministra Finansów z 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi czyli tzw. zgłoszeniem SENT.

Dalej organ przytoczył standardową charakterystykę tej ustawy i jej przepisów dotyczących zgłoszeń oraz sankcji za niezgłoszenie do systemu towarów wrażliwych. Wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy SEN w przypadku, niewykonania obowiązku zgłoszenia, odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20.000,00 zł. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 - 2d, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 tej ustawy.

3.2. Uzasadniając kwalifikację prawną przewożonego towaru jako podlegającego obowiązkowi zgłoszenia przewidzianego w art. 6 ust. 1 ustawy SENT organ powołał się na oświadczenie "właścicielki firmy transportowej" – A. R., która "w trakcie rozmowy telefonicznej oświadczyła, iż samochody są przeznaczone na części" oraz na rozmowę telefoniczną z inspektorami Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (WIOŚ) w [...], którzy w następnie przeprowadzonej ocenie towaru stwierdzili, że "używane pojazdy mechaniczne przeznaczone do recyklingu stanowią odpad/odpad niebezpieczny". Nadto organ powołał się na zapis w dokumencie [...], że "ładunek stanowi 6 używanych pojazdów z przeznaczeniem na części zamienne (spares only)".

Organ podał, że odbiorcą ładunku jest podmiot posiadający wpis do BDO (Baza Danych Odpadowych) jako prowadzący stację demontażu pojazdów, lecz nie jest wpisany jako wprowadzający pojazdy. Transportowane pojazdy posiadają płyny eksploatacyjne i akumulatory, wobec powyższego stanowią odpad [...] - zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy. W przedstawionych dokumentach (w j. angielskim - brak tłumaczeń) zawarto informacje o niezdolności do użytkowania. W dokumentach dotyczących pojazdu [...] VIN: [...] zamieszczono informację, że nie stanowi on odpadu i zakupiony został w celu naprawy. Jednak zmiana jego przeznaczenia (na części) wynikająca z dokumentów przewozowych, zdaniem organu, "nakazuje zakwalifikować pojazd jako odpad". Ten rodzaj odpadów nie znajduje się na liście "Zielonej", ani na liście "Bursztynowej".

3.3. Organ II instancji wskazał również, że "Główny inspektor Ochrony Środowiska na podstawie zawiadomienia z [...] października 2022 r. o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów o kodzie [...] w postaci 6 szt. pojazdów wycofanych z eksploatacji - pismem z [...] października 2022 r. poinformował brytyjską Agencję Środowiska o ujawnionym nielegalnym przemieszczeniu ww. odpadu.Brytyjska Agencja Środowiska zgodziła się ze stanowiskiem GIOŚ, że sporne pojazdy stanowią odpady. Ww. organy ustaliły, że w sprawie właściwe będzie dokonanie zwrotu odpadów do Wielkiej Brytanii z zastosowaniem uproszczonej procedury zgłoszenia, tj. z wykorzystaniem formularzy IA i IB do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12.07.2006 z późn. zm.). Brytyjski organ w dniu [...] października 2022 r. przekazał kopię wypełnionego formularza zgłoszenia transgranicznego przemieszczenia odpadów nr [...], opatrzonego podpisem brytyjskiego organu, jako potwierdzenie wydania zgody na dokonanie zwrotu ww. odpadu z zastosowaniem uproszczonej procedury. Właściwe organy krajów tranzytu, tj. Niemiec oraz Holandii również wyraziły zgodę na przewóz spornych odpadów przez terytorium tych państw. [...] października 2022 r. zestaw ciężarowy o nr rej. [...] wraz z przewożonymi samochodami (6 szt.) został wyprowadzony poza granice RP".

3.4. Zdaniem organu w sprawie doszło do niewykonania obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 ustawy SENT. Wykonywany transport mieścił się w pojęciu przewozu towarów, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy SENT, zaś skarżąca była podmiotem odbierającym w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy SENT. Skarżąca nie dokonała zgłoszenia powyższego przewozu do rejestru, a w konsekwencji nie uzyskała numeru referencyjnego. Przedmiotowy towar, tj. odpady używanych/uszkodzonych samochodów, podlegał przewozowi do Polski z terytorium państwa trzeciego (Wielka Brytania), po uprzednim ich dopuszczeniu do obrotu na terenie Holandii. Tym samym odpady te, wjeżdżając na obszar RP nie były objęte procedurą tranzytu, która zgodnie z art. 3 ust. 6 pkt 2a ustawy SENT wyłącza przewożone towary z systemu monitorowania przewozu towarów.

W ocenie organu przedłożone w toku postępowania przez skarżącą dokumenty, w żaden sposób nie potwierdziły, że ustalenia kontrolujących dokonane w toku przeprowadzonej kontroli, przede wszystkim w oparciu o opinię Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska i Brytyjską Agencję Środowiska były sprzeczne ze stanem faktycznym. Fakt nabycia i zarejestrowania samochodu [...] w styczniu 2023 r. nie stanowi dowodu, że wg stanu technicznego na dzień [...] października 2022 r. pojazd ten nie był odpadem, gdyż jak wynika z oświadczenia skarżącej (zapisanego w protokole z [...] października 2022 r.) oraz dokumentów przedłożonych do kontroli, był on również przeznaczony do recyklingu.

3.5. Uzasadniając wymiar kary pieniężnej organ podał, że zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy SENT w przypadku niewykonania obowiązku określonego w art. 6 ust. 1, na podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia; nie niższej niż 20.000 zł. Do wyliczenia kary pieniężnej w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia przyjęto dane z faktur z [...] października 2022 r. o nr [...], wystawionych na łączną kwotę 5.400,00 funtów szterlingów. Przeliczenia wartości towaru wyrażonej w funtach szterlingach na złote dokonano w oparciu o tabelę kursu walut nr [...] z [...] października 2022 r., zgodnie z art. 31a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 931), gdzie wartość 1 funta szterlinga wynosiła 5,5395 zł.

Wartość towaru w złotych: 5.400,00 funtów szterlingów x 5,5395 = 29.913,30 zł. Wysokość 46% wartości brutto towaru: 29.913,30 zł x 46% = 13.760,00 zł. Zaokrągleń powyższego wyliczenia dokonano zgodnie z art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 26 ust. 5 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Mając na uwadze powyższe wyliczenia wymierzono skarżącej karę pieniężną w minimalnej wysokości, tj. 20.000,00 zł.

3.6. Zdaniem organu w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 22 ust. 3 ustawy SENT uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, co zostało szeroko opisane w decyzjach obu organów z dokładnym opisem sytuacji finansowej skarżącej. Jak to podkreślił organ bezspornym jest, że strona skarżąca nie wywiązała się z obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 ustawy SENT, tj. nie dokonała zgłoszenia przewozu towaru wrażliwego, jakim były odpady w postaci używanych samochodów przeznaczonych do recyklingu. Wprowadzony ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru, nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Jednakże oceniono je jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które podlegają ochronie. Przedmiotem monitorowania przewozu towarów są towary określane, jako wrażliwe i należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju, ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję. Tym samym, wszelkie skutki złej realizacji obowiązków ustawowych obciążają podmiot obowiązany do realizacji obowiązków ustawowych, a w tym przypadku podmiot odbierający, który w ocenie organu nie zasługiwał na dobrodziejstwo w postaci umorzenia kary.

4. W skardze wniesionej z zachowaniem terminu, działająca przez pełnomocnika R. spółka komandytowa z siedzibą w [...], zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. w całości, zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy to jest:

- art. 120, art. 121 § 1 ordynacji podatkowej w zakresie ogólnych zasad postępowania, w szczególności poprzez naruszenie zasad legalizmu oraz zaufania, gwarantujących skarżącej wydanie przez organ decyzji zgodnie z zasadami postępowania, a także decyzji, obiektywnej, zgodnej z rzeczywistym stanem faktycznym i popartej stosownymi dowodami;

- art. 122 ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie przez organ niezbędnych działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz wszystkich okoliczności sprawy w sytuacji, w której istnieją uzasadnione wątpliwości, czy przewożone pojazdy stanowią odpady w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy o odpadach;

- art. 123 ordynacji podatkowej przez jedynie iluzoryczne zapewnienie skarżącej możliwości czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów, w sytuacji, gdy jakiekolwiek wyjaśnienia oraz przeciwne wnioski dowodowe skarżącej zostały całkowicie pominięte przez organ w toku rozpoznawania sprawy;

- art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 oraz art. 192 ordynacji podatkowej przez dokonanie błędnych ustaleń stanu faktycznego, niewyczerpujące rozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego i jego błędną ocenę, pominięcie okoliczności istotnych dla sprawy, dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów oraz rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść skarżącej, skutkujących wydaniem zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie, iż skarżąca naruszyła obowiązki wynikające z ustawy o SENT;

- art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 192 ordynacji podatkowej przez wadliwości w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, w tym odmowę przeprowadzenia zawnioskowanego przez spółkę, relewantnego dowodu z zeznań świadka P. R., pomimo istniejących w sprawie wątpliwości w zakresie ustaleń faktycznych i istotnego znaczenia tego dowodu dla wyjaśnienia tych wątpliwości;

- art. 21 ust. 1, art. 6 ust.1 art. 3 ust. 11, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy o SENT w zw. z art. 3 ust. 6 ustawy o odpadach poprzez ich zastosowanie w sytuacji, w której przewożone przez skarżącą towary nie stanowiły odpadów i w konsekwencji nie zaistniały zatem po stronie spółki obowiązki wymienione w powołanych przepisach, których niewypełnienie uzasadniałoby nałożenie kary pieniężnej.

4.1. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, a nadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

4.2. W uzasadnieniu skargi zarzuty te zostały rozwinięte. W skardze zawarto też wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka P. R. w celu wykazania, że zatrzymane pojazdy nie były odpadami, lecz zarejestrowanymi pojazdami, nadającymi się do używania, nieobjętymi zamiarem pozbycia się ich.

5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. b oraz lit. c p.p.s.a.).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z wolą stron (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).

7. Zdaniem organu naruszenie przepisu art. 6 ust. 1 ustawy SENT było oczywiste (organ używa często sformułowanie "bezsporne"), gdyż przeważony towar to odpady czyli towary wrażliwe podlegające monitorowaniu. W sprawie nie jest to jednak bezsporne bowiem to ustalenie kwestionuje strona. Ta zaś okoliczność, czyli ustalenie statusu przewożonych pojazdów pod względem ich kwalifikacji prawnej w ustawie SENT, determinuje dalszy przebieg i wynik postępowania.

Decydujące dla kwalifikacji prawnej przewożonych pojazdów jest to, czy mogą być one uznane za odpady, co wiąże się z tym, czy były one zdatne do naprawy czy też przeznaczone były do demontażu na części. Z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/98/WE z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 312 z 22 listopada 2008 r.) wynika, że określone rodzaje odpadów przestają być odpadami, jeżeli na skutek poddania ich odzyskowi, w tym recyklingowi, łącznie spełniają pewne warunki w polskim prawie określone w przepisie art. 14 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 699 ze zm.). Są to:

1) poddanie odpadów pewnemu procesowi przetwarzania;

2) spełnienie warunków przydatności do wykorzystania;

3) wypełnienie wymagań wynikających z prawa UE.

W orzecznictwie TSUE przyjmuje się, że pojęcie odpadu obejmuje substancje lub przedmioty możliwe do powtórnego użycia lub recyklingu. Odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych, w tym gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym lub procesom odzysku mającym na celu unieszkodliwienie potencjalnych zagrożeń (por. wyroki z dnia 25 czerwca 1997 r. w połączonych sprawach C-304/94, C-330/94, C-342/94 i C-224/95; 15 stycznia 2004 r. C-235/02; 15 czerwca 2000 r. w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97 oraz 6 września 2011 r. w sprawie C-442/92; wszystkie wymieniane dalej orzeczenia TSUE są dostępne są bazie orzeczeń https://eur-lex.europa.eu),

8. W prawie unijnym kwalifikacja odpadu opiera się również na "Wytycznych korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów". Wytyczne zostały uzgodnione 8 lipca 2011 r. na posiedzeniu korespondentów unijnych dla rozporządzenia nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów. Wytyczne te zawierają ujednolicone stanowisko państw członkowskich co do sposobu, w jaki - w rozumieniu wspólnym wszystkich państw członkowskich - należy interpretować rozporządzenie nr 1013/2006. Z pkt 8 lit. e wytycznych wynika, że pojazd używany klasyfikowany jest zazwyczaj jako odpad między innymi wtedy, gdy nie nadaje się do drobnych napraw lub posiada znacznie uszkodzone istotne części (np. w wyniku wypadku) lub jest pocięty na kawałki (np. na pół).

Istotne przy kwalifikowaniu pojazdu jako odpadu może być również, że koszty naprawy przekraczają obecną wartość pojazdu (pkt 9 lit. d wytycznych). Choć wytyczne nie mają tej samej mocy normatywnej co tzw. prawo powszechnie obowiązujące, jako tzw. soft law stanowią część prawa unijnego, braną pod uwagę przy kwalifikacji prawnej i wymierzeniu sankcji administracyjnych. Wymaga to zatem jednoznacznego i prawidłowego pod względem prawnym ustalenia. W świetle wyżej zarysowanej problematyki przemieszczania odpadów w postaci pojazdów istotne jest tu w szczególności to, czy przedmiotowe pojazdy (każdy z osobna) zostały przywiezione w celu demontażu na części, czy jednak naprawy, ale z innych względów, być może niezgodnych z prawem, celowo wskazane w dokumentach przewozowych jako "na części". Dla niniejszej sprawy znaczenie ma tylko to, czy są one odpadami, a przez to towarami wrażliwymi w rozumieniu przepisów ustawy SENT.

9. Zdaniem sądu, podzielającego część zarzutów strony skarżącej, postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy nie daje jednoznacznej, wymaganej przez przepisy art. 122, 187 § 1 i 2, art. 188 i art. 191 ordynacji podatkowej, odpowiedzi na pytanie, czy przewożone pojazdy (wszystkie) były odpadem, a z tej racji towarem wrażliwym podlegającym obowiązkom uregulowanym w ustawie SENT. Ustalenia organów w tej kwestii nie są spójne, a przeprowadzona ocena dowodów jest wadliwa z kilku niżej wskazanych powodów.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na to, że najważniejsze ustalenia organów są oparte na dokumentach sporządzonych w języku angielskim (por. dokumenty na k. 2 do 6, 18, 21-37, 42-45 akt administracyjnych) oraz języku holenderskim (k. 13 akt administracyjnych) nieprzetłumaczonych na język polski. Zgodnie jednak z art. 27 Konstytucji RP językiem urzędowym jest w Polsce język polski. W myśl art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 672 ze zm.) język polski jest językiem urzędowym terenowych organów administracji publicznej, a stosownie do art. 5 ust. 1 tej ustawy podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Przepisy ustawy o języku polskim nie zawierają definicji czynności urzędowych, których należy dokonywać w języku polskim. W uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 maja 1997 r., W 7/96 (OTK 1997/2/27) wyrażono pogląd, zachowujący aktualność na gruncie obecnego stanu prawnego, że czynności urzędowe to wszelkie czynności organów i instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych, związane z realizacją ich konstytucyjnych i ustawowych kompetencji, chyba że z istoty tych czynności wynika konieczność posłużenia się językiem obcym.

Pojęcie czynności urzędowych obejmuje również czynności procesowe podejmowane przez organy administracji publicznej. Do czynności urzędowych zalicza się także analizowanie składanych przez stronę dokumentów. W konsekwencji, wszelkie czynności procesowe powinny być dokonywane w języku polskim. Przepisy art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy o języku polskim nie wprowadzają zakazu dopuszczenia nieprzetłumaczonego dokumentu obcojęzycznego jako dowodu w postępowaniu administracyjnym (podatkowym). Czym innym jest jednak dopuszczenie obcojęzycznego środka dowodowego, a czym innym wynikający z ustawy wymóg dokonywania czynności urzędowych przez organ administracji publicznej w języku polskim. Wymóg ten jest realizowany w ten sposób, że czynność urzędowa organu polegająca na badaniu treści dokumentu obcojęzycznego wymaga dokonania urzędowego tłumaczenia dokumentu, gdyż może być przeprowadzona wyłącznie w języku polskim (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 marca 2024 r., I SA/Kr 5/24).

Oznacza to, że jako dowód (tj. środek dowodowy) w sprawie winien zostać dopuszczony dokument zagraniczny, gdyż dowodem będzie treść dokumentu obcojęzycznego, a nie jego tłumaczenie. Tłumaczenie nie zastępuje bowiem dokumentu sporządzonego w języku obcym, lecz służy jedynie ustaleniu, jaka jest treść tego dokumentu. Badanie treści dokumentu winno zostać przeprowadzone w języku polskim, który jest językiem postępowania. Wówczas dopiero można przyjąć, że czynność procesowa polegająca na przeprowadzeniu dowodu z dokumentu sporządzonego w języku obcym, została przeprowadzona prawidłowo. Uchybienie to dyskwalifikuje prawidłowość postępowania dowodowego bowiem co najmniej mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

10. Jeśli chodzi o dalsze kwestie organ prowadzący postępowanie administracyjne w danej sprawie, a już zwłaszcza w sprawie o ukaranie karą pieniężną - w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego - powinien przedstawić taki materiał dowodowy, który jednoznacznie potwierdzi, że doszło do naruszeń prawa, które winny podlegać sankcji. Z porównania uzasadnień obu decyzji z dwoma dokumentami - protokołem kontrolnym i zawiadomieniem skierowanym do WIOŚ (k. 8 i 51) wynika, że w decyzjach oba organy przyjęły stan faktyczny ustalony na podstawie nie tylko nietłumaczonych w części dokumentów, ale także tylko tych, które pozyskano na wstępie postępowania - w toku kontroli. Organy powołały się tu na dokument [...], gdzie znajduje się dopisek "spare only" oraz telefoniczną (!) informację od A. R., określanej błędnie jako "właścicielka firmy transportowej" (pomijając, że w odniesieniu do spółki jest to określenie potoczne, a nie prawnicze, to z odpisu KRS wynika, że jedynym wspólnikiem tej spółki jest J. M. R.

Nadto organy powołały się na informacje otrzymane od WIOŚ i uproszczoną procedurę zwrotu przewożonych pojazdów (dokumenty częściowo nietłumaczone), zrealizowaną jednak, co podkreślono w odwołaniu i skardze, jeszcze przed przedstawieniem przez pełnomocnika strony skarżącej dowodów. Ocena tych dowodów w decyzji organu II instancji jest powierzchowna i niewystarczająca (s. 12 decyzji organu II instancji, k. 239 akt administracyjnych).

W świetle dowodów przedstawionych przez pełnomocnika strony (w tym dowodów rejestracyjnych oraz dowodu zapłaty podatku akcyzowego) status pojazdów nie był bezsporny i należało je ocenić gruntownie, a razie potrzeby uzupełnić postępowanie dowodowe o źródła osobowe, w tym dowód wskazany przez pełnomocnika strony. Jeśli bowiem ten sam organ akceptuje zapłatę akcyzy od zarejestrowanego pojazdu samochodowego sprowadzonego do Polski i jednocześnie uznaje, że istotą sporu jest zasadność nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w kwocie 20.000 zł "...z tytułu niewykonania przesłania do rejestru SENT zgłoszenia przewozu towarów w postaci zużytych katalizatorów..." (s. 10 decyzji organu II instancji, k. 240), to zachodzi między tymi faktami niezgodność wymagająca weryfikacji i wyjaśnienia. Nie może być bowiem tak, że ten sam pojazd w dwóch różnych postępowaniach traktowany jest jako odpad (a nawet niebezpieczny odpad, bo takie też są stwierdzenia) i zarazem rzecz zdatną do naprawy i użytku.

11. Z wskazanych wyżej przyczyn ocena prawna przedstawiona w zaskarżonej decyzji nie może być na tym etapie sprawy zweryfikowana jako że dokonane ustalenia organu nie zostały przeprowadzone zgodnie z wskazanymi wyżej wymogami art. 122, 187 § 1 i 2, art. 188 i art. 191 ordynacji podatkowej, które co najmniej mogły mieć wpływ na wynik postępowania, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji (pkt I wyroku) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Odnoszenie się przez sąd do kwestii materialnoprawnych, w tym prawidłowości obliczenia kary oraz zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy SENT jest na tym etapie przedwczesne.

Jeśli chodzi zaś o wniosek dowodowy strony skarżącej zawarty w skardze to przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. wyklucza dopuszczalność przeprowadzenia przed sądem administracyjnym dowodu z zeznań świadków.

12. W ponowionym postępowaniu organ, stosownie do art. 153 p.p.s.a., będzie związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu. Generalnie sprowadzają się one do tego, że postępowanie dowodowe w kwestii kwalifikacji przewożonych pojazdów (każdego z osobna) jako odpadów wymaga uzupełnienia i pogłębienia. Konieczne jest tu oparcie się na dokumentach przetłumaczonych na język urzędowy postępowania, czyli język polski oraz przeprowadzenie oceny dowodów z pełnym wyjaśnieniem w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których organ odmówił niektórym z nich wiarygodności.

13. O kosztach należnych stronie skarżącej (pkt II wyroku) orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a.