Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2457/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego M. K. 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723); zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, odmówił wyłączenia stosowania wobec M. K. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M. K. wnioskiem z [...] czerwca 2017 r. wystąpił do Ministra o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Wnioskodawca we wniosku opisał przebieg swojej służby od dnia [...] listopada 1988 r. do dnia [...] lutego 2007 r. Podał, że ubiegając się o przyjęcie do służby w organach Służby Bezpieczeństwa, kierował się zarówno celami natury osobistej, czyli stabilizacją finansową i zapewnieniem godnego bytu przyszłej rodziny, jak i dobrem społeczeństwa, tj. przeciwdziałanie złu, patriotyzmem, wykonywaniem rzeczy pożytecznych, służeniem ludziom. W okresie pełnienia służby przed 31 lipca 1990 r. wykonywał głównie czynności techniczne, biurowo-administracyjne, bowiem nie odbył żadnego szkolenia zawodowego dla funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa. Podniósł, że nie miał realnego wpływu na działania podejmowane przez organy bezpieczeństwa, zaś zmiany zajmowanych przez niego stanowisk miały jedynie charakter organizacyjny, były podyktowane brakami kadrowymi lub zwiększeniem zadań w określonym wydziale. Podał, że w 1990 r. poddał się dobrowolnej weryfikacji, w której potwierdzono, że spełnia wymogi do pełnienia służby jako funkcjonariusz Policji i posiada kwalifikacje moralne do pełnienia tej służby. Wnioskodawca podkreślił, że składając ślubowanie, zobowiązał się m. in. służyć wiernie Narodowi, chronić ustanowiony Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej porządek prawny, strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli, nawet z narażeniem życia, wyraził pełną gotowość na potencjalne narażenie swojego zdrowia i życia, w celu obrony kraju czy ochrony bezpieczeństwa obywateli. Stwierdził, że po dniu 12 września 1989 r. zadania i obowiązki wykonywał rzetelnie, z należytą starannością, co potwierdzają okresowe opinie służbowe, przyznane mu nagrody i wyróżnienia, a także kolejno przyznawane stopnie i awanse.

Wcześniej decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Pismem z dnia [...] maja 2019 r. M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1340/19 uchylił zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.

Wyrok z dnia 27 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1340/19 stał się prawomocny od 29 maja 2020 r. i akta administracyjne wraz z orzeczeniem wpłynęły do organu 6 lipca 2020 r.

M. K. został zwolniony ze służby w Policji w dniu [...] lutego 2007 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lutego 2017 r. wynika, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] listopada 1988 r. do dnia [...] stycznia 1990 r., a całkowity okres służby wynosi 18 lat, 3 miesiące i 10 dni, z czego okres służby na rzecz totalitarnego państwa wynosi rok, 9 miesięcy. Do wysługi emerytalnej został zaliczony również okres pełnienia służby w ramach zasadniczej służby wojskowej, który trwał rok, 10 miesięcy i 8 dni.

Komendant Główny Policji pismem z dnia [...] marca 2018 r. przekazał informację dotyczącą przebiegu służby ww. funkcjonariusza. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że M. K. po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Wielokrotnie przyznawano mu zwiększony dodatek służbowy i funkcyjny do uposażenia oraz nagrody pieniężne, rzeczowe oraz urlopy krótkoterminowe w ramach wyróżnienia, a także pozytywnie go opiniowano. Nie odnotowano żadnych kar dyscyplinarnych. Brak jest również dokumentów odnoszących się do czynności służbowych, w trakcie których wystąpiło zagrożenie życia lub zdrowia.

Organ podał, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Wskazał, że całkowity okres pełnionej przez M. K. służby wynosi 18 lat, 3 miesiące i 10 dni. Natomiast służba pełniona przez niego na rzecz totalitarnego państwa to okres roku i 9 miesięcy, co w ocenie Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Warszawie, dało podstawę do przyjęcia, że została spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Organ nie kwestionuje, że funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie po 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Tym samym uznano, że spełniona została przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Niemniej jednak zauważył, że świadczenie emerytalne wypłacane M. K. nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony

Rządu. Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86 poz. 734, z późn. zm.).

W ocenie Ministra, przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z powyższego przepisu ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy ogólnie obowiązującego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Analiza bowiem materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. [...]), pozwala na domniemanie, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego ww. przepisu.

Stwierdził, iż wnioskodawca w sposób świadomy rozpoczął pracę w strukturze Służby Bezpieczeństwa, zaś później nie podjął żadnych działań mających na celu usunięcie go z etatu SB, lecz kontynuował karierę zawodową w tej strukturze w charakterze funkcjonariusza, aż do momentu transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Pozostając zatem na tym etacie, ww. był częścią ww. formacji, z czego czerpał określone, wymierne korzyści.

Podkreślił, iż rozpoczęcie przez M. K. służby w Służbie Bezpieczeństwa nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jego inicjatywy oraz z chęci podjęcia jej przez samego zainteresowanego, ponieważ w złożonym podaniu (zob. podanie z dnia [...] maja 1988 r.) ww. napisał: "(...) Zwracam się z prośbą o przyjęcie mnie do służby w Służbie Bezpieczeństwa. Prośbę swoją motywuję tym, że jestem w trakcie zdobywania wiedzy na Wydziale Prawa U[...] w T., moje poglądy polityczne, moralność, tryb życia, zapatrywania na wydarzenia społeczne w kraju oraz patriotyzm predysponują mnie do pracy w w/w służbie. W innej dokumentacji przesłanej przez Instytut Pamięci Narodowej (zob. notatka służbowa z dnia [...] października 1988 r. ) widnieje zapis, iż ww.: "(...) chciałby jak najszybciej być funkcjonariuszem SB z uwagi na nacisk ze strony kierownictwa zakładu, w którym pracuje. W trakcie rozmowy posługiwał się językiem świadczącym o wychowaniu w duchu socjalistycznym i partyjnym. Używał zwrotów stosowanych w naszym resorcie np. tow. kapitanie itp. Biorąc powyższe pod uwagę oraz dane zawarte w naszym opracowaniu uważam, iż wymieniony odpowiada kryterium stosowanym kandydatom do służby w resorcie spraw wewnętrznych (...)". Na potwierdzenie powyższego również w kolejnym dokumencie z przeprowadzonej rozmowy z byłym funkcjonariuszem w charakterze kandydata do Służby Bezpieczeństwa (zob. notatka służbowa z dnia [...] października 1988 r.) wskazano, że: "(...) Wymieniony stwierdził, że od dłuższego okresu czasu nosił się z zamiarem podjęcia służby w resorcie spraw wewnętrznych mimo, iż ojciec - wychowawca w Areszcie Śledczym w C. - nalegał na pracę w jednostkach podległych Ministerstwu Sprawiedliwości. Na moją uwagę, iż decydując się na pracę w resorcie musi liczyć się z koniecznością odbycia szkoleń, pełnienia służby w stosunku do potrzeb, wyjazdami itp. stwierdził, iż nie jest to dla niego przeszkodą (...)". Z kolei we wniosku personalnym z dnia [...] października 1988 r. w sprawie przyjęcia do służby w Milicji Obywatelskiej na stanowisko [...] Grupy [...] Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w C. w uzasadnieniu podano, że:"(...) Na przedstawione warunki kandydat zgadza się. Należy stwierdzić, że kandydat odpowiada warunkom do służby w SB w związku z tym proszę o akceptację wniosku (...)"

Minister podniósł również, że wnioskodawca odbył przeszkolenie z zakresu "Zasad Etyki i Obyczajów Funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej PRL i znajomości ceremoniału w R.S.W" (zob. zaświadczenie z dnia [...] maja 1989 r.)" oraz ukończył "Kurs Szkolenia Politycznego Funkcjonariuszy Resortu Spraw Wewnętrznych w pierwszym roku służby przygotowawczej" (zob. dokument z dnia [...] maja 1989 r.). Powyższe zdaniem Ministra wskazuje na dążenie do podwyższenia kwalifikacji oraz rozwoju kariery zawodowej w przedmiotowej "organizacji".

Ponadto wskazał, że z dokumentacji sprawy wynika, że M. K. wykonywał czynności merytoryczne i był funkcjonariuszem operacyjnym, co zostało odnotowane we wniosku personalnym z dnia [...] sierpnia 1989 r.: "(...) Wymieniony pełniąc dotychczas obowiązki [...] gr. [...] SB RUSW C. osiągał dobre wyniki w pracy operacyjnej, wykazując się odpowiednimi predyspozycjami w pozyskiwaniu osobowych źródeł informacji oraz w prowadzeniu spraw ewidencji operacyjnej (...)" A zatem ww. był funkcjonariuszem wykonującym zadania związane z istotą funkcjonowania Służby Bezpieczeństwa i tym samym należy domniemywać, że M. K. był bardzo zaangażowany w realizację powierzonych obowiązków w okresie służby w Służbie Bezpieczeństwa, nie traktował ich jako konieczności, lecz identyfikował się z ówczesnym systemem.

Powołał się także na opinię partyjną z dnia [...] sierpnia 1988 r., z której wynika, że wnioskujący od dnia [...] maja 1984 r. był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partia Robotniczej oraz, że: (...) obowiązki członka partii wykonuje należycie, a strona etyczno-moralna nie budzi zastrzeżeń (...). Podkreślł, że Polska Zjednoczona Partia Robotniczej była masową partią kierującą autorytarnym państwem i centralnie zarządzaną, zbiurokratyzowaną gospodarką; partią dążącą do kontrolowania wszelkich przejawów życia społecznego.

Minister, biorąc powyższe pod uwagę stwierdził, że niewątpliwie M. K. identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego. Taka postawa związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, a także pozostawania w ich ramach przez prawie 2 lata, aż do końca zmian ustrojowych zachodzących w Polsce, w ocenie organu, nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadnionego przypadku.

Ponadto zaznaczył, że argumenty wnioskodawcy dotyczące jego zaangażowania w realizację zadań i obowiązków podczas pełnienia służby w Policji, a także otrzymywane nagrody pieniężne, odznaczenia państwowe i resortowe za niebywałe wyniki w służbie, pełną dyspozycyjność, dużą odpowiedzialność, nie mają kluczowego znaczenia w przedmiotowej sprawie, w kontekście postawy M. K. w trakcie pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa.

Biorąc pod uwagę, że powyższe stanowisko wynika z całokształtu zebranego materiału dowodowego, organ uznał za bezprzedmiotowe przeprowadzenie wnioskowanych dowodów z załączonych do wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r. dokumentów, tj. akt osobowych M. K. (rozkazów personalnych, decyzji, wyciągów z rozkazów personalnych, opinii służbowych), zeznań świadków wskazanych we wniosku - na potwierdzenie zasadności złożonego w przedmiotowej sprawie wniosku, w szczególności rzetelności pełnionej służby przez wnioskującego po dniu 12 września 1989 r., z narażeniem zdrowia i życia. Organ zaznaczył, że nie zakwestionował wystąpienia w sprawie przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Reasumując, Minister stwierdził, że co prawda osiągnięcia odnotowane przez M. K. po dniu 12 września 1989 r., niewątpliwie zasługują na uznanie. Jednakże biorąc pod uwagę całokształt służby ww., a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., typowy dla ustroju państwa totalitarnego, to przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. zakwestionował decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] września 2020 r. Nr [...], wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych.

Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.

- art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na:

- przyjęciu, że zwrot "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" stanowi odrębną, trzecią przesłankę zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, podczas gdy przepis ten zawiera jedną przesłankę, a dla oceny czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek pomocniczą rolę pełnią dwa kryteria, tj. kryterium krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz kryterium rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września1989 r.,

- przyjęciu, że zwrot "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" stanowi odrębną obok "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r." przesłankę zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, podczas gdy "narażenie zdrowia i życia" to przykład "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków",

- przyjęciu, że dla zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej konieczne jest spełnienie innych jeszcze przesłanek, niewymienionych w tym przepisie, w tym zwłaszcza nie związanych z kryterium krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r. oraz kryterium rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia po 12 września 1989 r.,

- art. 8a ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy organ ustalił, że spełnione zostały przesłanki określone w tym przepisie, tj. że służba pełniona przez skarżącego do dnia 31 lipca 1990 r. miała charakter krótkotrwały. Jak również, że skarżący po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki, w szczególności z narażeniem życia i zdrowia,

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, poprzez ich niezastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia na nieznanych, abstrakcyjnych kryteriach, co w konsekwencji doprowadziło do przekroczenia granic uznania administracyjnego i wydania decyzji dowolnej i arbitralnej,

- art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niedostateczne, ogólnikowe, nieprzekonujące uzasadnienie zaskarżonej decyzji, zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący. Jednostronne, niedostateczne wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji działanie organu, które nie sprzyja budowaniu i pogłębianiu zaufania obywatela do władzy publicznej,

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków, a także poprzez nieuzasadnioną odmowę przeprowadzenia wszystkich dowodów z dokumentów wnioskowanych przez skarżącego przez co organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalił wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie.

Skarżący uzasadniając skargę wskazał, że podczas służby pełnionej w okresie do 31 lipca1990 r. patrolował ulice, archiwizował akta, wykonywał prace biurowe w punkcie paszportowym, kompletował dokumenty do wniosków o wydanie paszportu, wraz z kierownikiem wyjeżdżał do T. w celu wydrukowania i odbioru paszportów, a następnie wydawał paszporty. W tym czasie nie wykonywał żadnych czynności operacyjnych. Pierwsze przeszkolenie zawodowe odbył dopiero w 1992 r., tj. po pozytywnej weryfikacji w 1990 r., będąc funkcjonariuszem Policji.

Podał, że z uwagi na brak przeszkolenia resortowego, w styczniu 1990 r. został oddelegowany do Referatu Dzielnicowych przy Rejonowym Urzędzie Spraw Wewnętrznych w C. (nie była to Służba Bezpieczeństwa, a Milicja Obywatelska). Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla ustalania długości służby pełnionej przez M. K. przed 31 lipca 1990 r. i powoduje faktyczne skrócenie jego służby "na rzecz totalitarnego państwa".

Skarżący zwrócił jednocześnie uwagę, że w czasie wstępowania do służby w 1988 r. widoczne były już znaczne zmiany i miały miejsce pewne wydarzenia (np. o charakterze politycznym takie jak: spotkanie "Wałęsa - Miodowicz" w listopadzie 1988, obrady okrągłego stołu w lutym 1989 r., wybory 4 czerwca 1989 r.), z uwagi na które mógł być przekonany, że panujący wówczas ustrój się kończy (data 31 lipca 1990 r. jako data krańcowa zakreślona została ustawą) i wstępuje on do struktury, którą dzisiaj nazywamy Policją. Istotne zmiany miały miejsce również w strukturach milicji, czego przykładem może być zaniechanie skierowania go na przeszkolenie zawodowe przed dniem 31 lipca 1990 r.

Podał, że motywy, którymi kierował się wstępując do służby, wyraźnie wskazał we wniosku o przyjęcie do służby. Jego zdaniem, trudno uznać za coś nagannego to, że ubiegając się o nową pracę starał się przedstawić w korzystnym świetle. Wcześniej pracował jako pracownik fizyczny w [...], studiując [...] na Wydziale [...]. Praca ta nie pokrywała się z kierunkiem jego wykształcenia, jak również nie spełniała jego oczekiwań finansowych. W takiej sytuacji naturalnym było dążenie do uzyskania zatrudnienia, które będzie zgodne z pobieranym wykształceniem.

Zdaniem skarżącego, podawane przez organ okoliczności, jako mające świadczyć o braku występowania "szczególnie uzasadnionego przypadku" w jego sprawie, mają charakter dowolny nie znajdują pokrycia w treści art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji cytuje treść notatek służbowych, z których ma wynikać jego szczególne zainteresowanie i utożsamianie się z ustrojem totalitarnym. Na treść tych notatek, nie miał wpływu, dlatego też ich wartość dowodowa jest wątpliwa. Wnioski wyciągnięte z tych notatek są jedynie przypuszczeniami organu, a niektóre tezy są postawione "na wyrost", o czym świadczą użyte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zwroty "pozwala na domniemanie" czy "należy domniemywać".

W ocenie skarżącego, nieuprawionym jest zarzucanie mu utożsamiania się z ustrojem totalitarnym i zaangażowanie w służbie na jego rzecz, w oparciu o notatki służbowe, które miały stwierdzić, że: "w trakcie rozmowy posługiwał się językiem świadczącym o wychowaniu w duchu socjalistycznym i partyjnym. Używał zwrotów stosowanych w naszym resorcie...". Stwierdził, że takie zarzuty można by postawić niemalże każdemu, bowiem takie były realia życia w tamtym ustroju.

Okoliczności, które Minister wskazuje w uzasadnieniu decyzji, a które mają przemawiać za tym że charakter pełnionej przez niego służby przed 31 lipca 1990 r. miał być "typowy dla ustroju totalitarnego" są nieadekwatne i chybione. W powszechnym rozumieniu, za typowe dla ustroju totalitarnego można raczej uznać łamanie praw człowieka i podstawowych wolności, stosowanie nieuzasadnionej przemocy, tłumienie strajków itp. Tymczasem był on młodym pracownikiem, bez przeszkolenia, który nie miał na nic wpływu. Nie zachowywał się w sposób powszechnie uznany za typowy dla ustroju totalitarnego. Organ nie wskazał żadnych ważkich okoliczności czy czynów skarżącego, których miałby się dopuścić, a które w sposób oczywisty przemawiałyby za tym, że art. 8a ustawy zaopatrzeniowej nie może mieć zastosowania.

Według skarżącego okoliczności powołane przez organ są błahe i udokumentowane jedynie notatkami służbowymi, tj. rzekomo używane słownictwo, poglądy polityczne, pobieranie wynagrodzenia, tym samym nie mogą przesądzać o służbie na rzecz totalitarnego państwa.

Przy czym organ zupełnie pominął ocenę innych okoliczności, które przemawiałyby za przyjęciem, że nie pełnił służby na rzecz totalitarnego państwa. W szczególności okoliczność, że w trakcie służby przed 31 lipca 1990 r. wykonywał proste czynności biurowe i techniczne, a także z uwagi na brak przeszkolenia resortowego był oddelegowany do referatu dzielnicowych przy Rejonowym Urzędzie Spraw Wewnętrznych w C. (nie była to Służba Bezpieczeństwa, a Milicja Obywatelska).

Skarżący ponadto podniósł, że organ nie przeprowadził dowodów, o które wnosił we wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z poźn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2020 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec M. K. art. 15c, art. 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Powyższa decyzja została wydana w następstwie uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1340/19, który uchylił decyzję Ministra z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uznając, że została wydana z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy Sąd był obowiązany dokonać oceny zaskarżonej decyzji w kontekście art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z 6 lutego 2013r., sygn. akt II GSK 2101/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).

Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa czyniącej pogląd sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały po uprawomocnieniu się ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1340/19.

W niniejszej sprawie znajduje również zastosowanie art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wydając zaskarżoną decyzję organ nie uwzględnił w pełni oceny prawnej zawartej w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1340/19 i nie zrealizował sformułowanych w nim wytycznych co do dalszego postępowania. Należy zatem zarzucić organowi naruszenia art. 153 w związku z art. 170 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd zalecił organowi dokonanie wszechstronnej i wyczerpującej oceny sytuacji skarżącego, w tym odniesie się do argumentów powołanych przez stronę we wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r. a także rozpatrzenie wniosku o przeprowadzenie dowodów w postępowaniu administracyjnym. Ponownie rozstrzygając sprawę organ miał uzasadnić decyzję w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Wydając decyzję odmowną w oparciu o ww. przepis, pomimo zobowiązania, organ nie rozważył w sposób wszechstronny i rzetelny wszelkich okoliczności sprawy, a w konsekwencji naruszył zasady procesowe, wymienione w art. 7, art. 77 § 1, art. 78 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie tej decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 w związku z art. 11 i art. 8 k.p.a.

Wprawdzie w ponownie prowadzonym postępowaniu organ dokonał oceny przesłanki "krótkotrwałości służby" skarżącego przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r." i uznał, że te warunki zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zostały spełnione, jednak wbrew zaleceniom Sądu, organ nie dokonał wszechstronnej, wyczerpującej i przekonującej oceny "szczególnie uzasadnionego przypadku".

W zaskarżonej decyzji wskazano co prawda, że osiągnięcia odnotowane przez M. K. po dniu 12 września 1989 r., niewątpliwie zasługują na uznanie. Jednakże biorąc pod uwagę całokształt służby ww., a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., typowy dla ustroju państwa totalitarnego, to w ocenie Ministra przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

Organ przyjął bowiem, że skarżący utożsamiał się z ustrojem totalitarnym. Na powyższe miał wskazywać fakt, że wstąpił do SB z chęci podjęcia tej służby, posługiwał się językiem świadczącym o wychowaniu w duchu socjalistycznym i partyjnym (w trakcie ubiegania się o przyjęcie do służby), a także dążył do podwyższenia kwalifikacji oraz rozwoju kariery zawodowej w SB, co potwierdza ukończenie przeszkolenia z zakresu "Zasad Etyki i Obyczajów Funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej PRL i znajomości ceremoniału w R.S.W" oraz "Kursu Szkolenia Politycznego Funkcjonariuszy Resortu Spraw Wewnętrznych w pierwszym roku służby przygotowawczej".

O tym, że skarżący był indywidualnie zaangażowany w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego i identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do standardowych działań w aparacie organizacyjnym totalitarnego państwa, ma świadczyć według organu również przynależność do PZPR.

Zdaniem Sądu, motywy które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji nie są wystarczające do przyjęcia, że skarżący był zaangażowany w realizację zadań charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego. Użyta w zaskarżonym rozstrzygnięciu argumentacja nie jest przekonywująca. Organ nie wskazał, jakie to konkretne zachowania skarżącego, mogą świadczyć o tym, że służba ta charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, mając tym samym negatywne konotacje.

Należy przyznać rację skarżącemu, że okoliczności powołane przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji są błahe i tym samym nie mogą przesądzać o zaangażowaniu skarżącego w realizację zadań charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego.

Według Sądu, - wbrew stanowisku Ministra - przedstawione w niniejszej sprawie okoliczności nie pozwalają na przyjęcie zindywidualizowanego zaangażowania skarżącego w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Powyższe wskazuje, że organ nie dokonał w przedmiotowej sprawie rzetelnej oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" w oparciu o okoliczności, na które wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1340/19.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów, co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, a przede wszystkim art. 153 w zw. z art. 170 p.p.s.a., który zobowiązywał organ do zastosowania się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w orzeczeniu sądu.

Minister rozpatrując ponownie wniosek zastosuje się do dokonanej przez Sąd oceny prawnej i dokona wyczerpującej oceny tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, a następnie wyda należycie i przekonująco umotywowaną decyzję administracyjną. Organ weźmie również pod uwagę, że nie dopełniając obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. naraża się na zarzut przekroczenia granic uznania administracyjnego, a w konsekwencji arbitralności i dowolności wydanej decyzji.

Powyższe powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w oparciu o art. 119 pkt 2 p.p.s.a.