Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SAB/Sz 144/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: 1. stwierdzono bezczynność organu, która  miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa 2. zobowiązano organ do rozpoznania wniosku 3. wymierzono grzywnę
Powołane przepisy: article: art. 3 par 2 pkt 8, art. 119 pkt 4, art. 120, art. 149 par 1 i 2, art. 149a par 1a, , art. 154 par 6, art. 200, art. 205 par 1,
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 10 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 338
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.)

SENTENCJA

Sygn. [...] I SAB/Sz 144/24 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] grudnia 2024 r. sprawy ze skargi D. P. na bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie rozpoznania wniosku D. P. z [...] lipca 2024 r., która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. zobowiązuje Inspektor Sanitarny do rozpoznania wniosku D. P. z [...] lipca 2024 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. wymierza Inspektor Sanitarny grzywnę w wysokości [...] (słownie: [...]) złotych; IV. zasądza od Inspektor Sanitarny kwotę [...](słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

D. P. (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Inspektor Sanitarny (dalej: "Organ zobowiązany")

w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Strona w piśmie z 9 lipca 2024 r. (wpływ do organu 12 lipca 2024 r.) wniosła

o udostępnienia na podstawie art. 2 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r.

o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2022.902 t.j. ze zm., dalej: "u.d.i.p.") odpowiedzi na niniejsze pytania:

1. Ile w każdym z ostatnich 5 pełnych lat i roku obecnym tutejszy organ wystosował

do organu egzekucyjnego wniosków o wszczęcie postępowań w zakresie przymuszenia rodziców do wykonania szczepień ochronnych u dzieci?

2. Jakie okoliczności wpływają na decyzję organu o wystosowaniu lub nie wystosowaniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?

3. Ile z zakończonych w okresie wskazanym w pytaniu nr 1 postepowań zakończyło

się na skutek rozpoczęcia lub kontynuowania przez rodziców obowiązku szczepień,

a ile w związku z zaistnieniem długotrwałych przeciwwskazań do szczepień

lub wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego?

4. Ile upomnień organ w okresie w okresie wskazanym w pytaniu nr 1 przesłał

do rodziców, którzy nie wykonali wszystkich szczepień ochronnych?

5. Ile wszczętych na wniosek organu postepowań egzekucyjnych w okresie wskazanym w pytaniu nr 1 toczy się nadal, ile zostało zawieszonych, a ile zostało umorzonych?

6. Czy we wskazanym w punkcie 1 okresie zdarzały się sytuacje, że wszczynano postępowanie egzekucyjne, a dziecko miało zaświadczenie odraczające szczepienia ochronne? Ile takich sytuacji było w każdym z ostatnich 5 lat i w roku obecnym?

7. Ile organ w okresie wskazanym w pytaniu nr 1 złożył do organu egzekucyjnego wniosków o umorzenie lub zawieszenie postępowań egzekucyjnych i jakie były podstawy złożenia tych wniosków?

8. Czy organ zgłosił kiedykolwiek wniosek o wszczęcie postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka, u którego wystąpił NOP? Czy przed wszczęciem postępowania organ weryfikuje rejestr NOP i bierze informacje tam zawarte pod uwagę przed decyzją o złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?

9. Jaka była skuteczność wysłanych upomnień? Ile rodziców po otrzymaniu upomnień rozpoczęło lub zaczęło kontynuować wykonywanie szczepień ochronnych?

10. Czy w związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz jest obowiązany wydać jakiś dokument?

11. Czy organ pełni kontrolę nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów?

12. W jaki sposób organ może dowiedzieć się o wykroczeniu lekarza polegającym

na niezgłoszeniu NOP? Ile takich przypadków miało miejsce w ostatnich 5 latach?

Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony

do rejestru NOP-ów?

13. Czy organ zgłasza działania lekarzy stanowiące uchybienie przepisów prawa

do właściwej Izby Lekarskie?

14. Ile organ dokonał zgłoszeń uchybień prawa do Izby Lekarskich w ciągu ostatnich 5 lat?

15. Ile osób pracuje w komórce organu zajmującej się szczepieniami ochronnymi?

Czy oprócz inicjowania postepowań egzekucyjnych podejmowane są inne działania

w zakresie szczepień np. działalność edukacyjna i jakie to są działania?

16. Ile organ w ciągu ostatnich 5 lat odnotował niepożądanych odczynów poszczepiennych z podziałem na poszczególne szczepionki?

17. Ile ze zgłoszeń zostało przez pracownika PPIS zmienionych w zakresie kwalifikacji NOP-u i z jakiej przyczyny?

18. Czy w związku z postępowaniami egzekucyjnymi dotyczącymi obowiązku szczepień pracownicy organu konsultują kwestie problematyczne z prawnikiem? Ile takich sytuacji miało miejsce w okresie wskazanym w pytaniu 1 i jakie były powody zasięgnięcia pomocy u prawnika?

19. Co możemy zrobić, jeśli stawimy się na badaniu kwalifikacyjnym, a lekarz nie będzie chciał wydać zaświadczenia o braku możliwości szczepień ani nie zaszczepi dziecka? Jakie kroki powinniśmy podjąć?

20. Skąd organ pozyskuje informacje o braku realizacji przez rodziców szczepień obowiązkowych? Proszę wskazać jakie instytucje przekazały informacje o braku realizacji obowiązku szczepień w bieżącym roku?

W powyższym piśmie Strona sformułował również wniosek o udostępnienie badań bezpieczeństwa szczepionek, które mają być podane dziecku lub wskazanie, która instytucja je udostępni w odniesieniu do każdej szczepionki oraz całego schematu szczepień, a także udostępnienie charakterystyk produktu leczniczego szczepionek.

Organ zobowiązany pismem z 15 lipca 2024 r. (doręczone 29 lipca 2024 r.) poinformował Stronę, że zakres wnioskowanej informacji obejmuje obowiązek przetworzenia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 u.d.i.p. W tym zakresie organ przytoczył brzmienie przepisu i wskazał na orzeczenie NSA z 10 stycznia 2014 r., I OSK 2111/13.

Powołując się na powyższe Organ zobowiązany wezwał, zatem Stronę do wykazania, że uzyskanie informacji, o których mowa we wniosku jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania.

Dodatkowo Organ poinformował o nowym terminie rozpatrzenia wniosku

i wskazał, że nastąpi to do 30 sierpnia 2024 r.

Strona w piśmie z 31 lipca 2024 r. wniosła skargę na bezczynność organu zobowiązanego, w związku z nieudzieleniem informacji publicznej zgodnie z zakresem wskazanym we wniosku z 9 lipca 2024 r. wnosząc o:

1) zobowiązanie organu do udzielenia żądnej informacji publicznej w terminie 14 dni

od daty doręczenia akt organowi;

2) orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 6 u.d.i.p. w zw. z art. 149 P.p.s.a.;

3) wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.;

4) zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że nie dostała oczekiwanej odpowiedzi na pismo z 9 lipca 2024 r. – organ ani nie udostępnił wnioskowanej informacji, ani nie wydał decyzji odmownej zgodnie z art. 16 u.d.i.p., czym naruszył 14 dniowy termin zapisany

w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Doszło natomiast do wezwania Skarżącej do wykazania, że żądane informacje są szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Skarżąca dodała, że uzyskanie wnioskowanych informacji jest oczywiście uzasadnione, ponieważ dotyczy wiedzy istotnej dla każdego rodzica przy podejmowaniu decyzji w zakresie procedur medycznych, którym ma być poddane jego dziecko.

W dalszej kolejności Skarżąca podała fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Organ zobowiązany wyjaśnił, że odpowiedź na wniosek z 9 lipca 2024 r. została udzielona pismem z 15 lipca 2024 r. (data sporządzenia pisma jest również datą nadania pisma do Strony).

Zdaniem Organu zobowiązanego odpowiedzi udzielono w terminie. Ponadto w piśmie poinformowano, iż zakres wnioskowanej informacji, obejmuje obowiązek przetworzenia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W związku z tym wezwano Stronę do wykazania, że żądana informacja jest szczególnie istotna dla interesu publicznego i przedłużono termin załatwienia sprawy do 30 sierpnia 2024 r.

Organ podkreślił, że Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie, a więc zarzut bezczynności organu powinien zostać oddalony.

Organ zobowiązany wskazał, że udzielenie odpowiedzi na zadane

we wniosku pytania wymaga wytworzenia informacji/zbioru informacji już posiadanych ale wymagających selekcji lub wyboru. Organ podkreślił, że nie wydał decyzji odmawiającej odpowiedzi na wniosek Strony z 9 lipca 2024 r.

Organ wyjaśnił, że Strona została zgłoszona przez swojego świadczeniodawcę

do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w S. jako osoba uchylająca

się od szczepień. Wobec obowiązku sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem

zakresu i terminów szczepień ochronnych, na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia

14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w dniu 2 lipca 2024 r. skierowano

do Strony wezwanie o przedłożenie dokumentacji, która potwierdzi brak możliwości wykonania szczepień ochronnych. W odpowiedzi na ww. wezwanie Strona wystąpiła z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju

sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267 tj.), sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle

§ 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U.2024.935 t.j.; dalej: "P.p.s.a."), obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.

Stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji

albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza,

że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3).

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy

oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego

i prawnego (§ 1b).

W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa

w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Jeżeli natomiast sąd dojdzie do przekonania że skarga jest bezzasadna – oddala ja na nasadzie art. 151 P.p.s.a.

Skarga w przedmiotowej sprawie, okazała się zasadna a zarzuca ona bezczynność Organu w przedmiocie udostępnienia informacji, o którą wnioskiem z 9 lipca 2024 r. zwróciła się Skarżąca.

Sąd wskazuje na wstępie, że w odpowiedzi na powyższy wniosek Organ przesłał Skarżącej pismo z 15 lipca 2024 r., którym poinformował o zakwalifikowaniu wnioskowanej informacji jako informacji przetworzonej jednocześnie wzywając Skarżącą do wykazania,

że uzyskanie wnioskowanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Organ zawiadomił również o nowym terminie rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 13 ust.2 u.d.i.p., tj. do 30 sierpnia 2024 r.

Dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej niezbędne jest uprzednie przesądzenie,

czy żądana informacja jest w ogóle informacją publiczną, a adresat wniosku należy

do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia takich informacji. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany

do udostępnienia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny,

czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej

(por. Szustakiewicz, "Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych", Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n.).

Nie ulega wątpliwości, że Skarżąca jest podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Innymi słowy na podstawie art. 2 ust. 1 u.d.i.p. przysługuje jej prawo dostępu do informacji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi również wątpliwości, że Inspektor Sanitarny należy do grupy podmiotów zobowiązanych do załatwienia wniosków o udostępnienie informacji publicznej, będącej w jej posiadaniu. Zadania i zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone zostały w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 338, dalej "u.p.i.s."). Zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 wykonuje m.in. państwowy powiatowy inspektor sanitarny jako organ rządowej administracji zespolonej w powiecie (art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.i.s.). Skarżony organ jako organ władzy publicznej, zobowiązany jest więc do udostępniania informacji publicznej

na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zgodnie bowiem z przepisem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie

z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne,

w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów

o ochronie konkurencji i konsumentów.

Nie jest również sporne pomiędzy stronami, że informacje, o których udostępnienie wystąpił Skarżąca stanowią informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Organ ani w piśmie skierowanym do Skarżącej, ani w odpowiedzi na skargę nie powoływał się na zakwalifikowanie wnioskowanych informacji lub ich części jako nie stanowiących informacji publicznej.

Sąd wskazuje zatem, że prawo do informacji publicznej, o czym stanowi art. 3

ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obejmuje bowiem uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, którą stanowi najogólniej rzecz biorąc każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), a więc również informacja o funkcjonowaniu Inspektor Sanitarny. Niewątpliwie część wnioskowanych informacji dotyczyła funkcjonowania tego podmiotu.

Sąd wskazuje ponadto, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa,

w zakresie tych kompetencji. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów i informacji odnoszących się do organu władzy publicznej

lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź

w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Zakres przedmiotowy stosowania przepisów u.d.i.p. określony został przepisem art. 6 u.d.i.p. przy czym zaznaczyć należy, że zamieszczone tam wyliczenie spraw zaliczanych do kategorii uznanych za sprawy publiczne ma charakter przykładowy.

Zauważyć trzeba również, że prawo dostępu do informacji publicznej nie ma charakteru bezwzględnego i podlegać może ograniczeniu. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Organ jednak na te okoliczności

się nie powoływał. Ponadto w trybie u.d.i.p. nie można domagać się wyrażenia opinii

na dany temat, przeprowadzenia oceny lub dokonania interpretacji. Przedmiotem wniosku

nie może być również stan "świadomości" organu, gdyż informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Również na takie okoliczności nie powoływał się Organ w procesie procedowania wniosku Skarżącej.

Sąd podkreśla ponadto, że Organ w skierowanym do Skarżącej piśmie z 15 lipca 2024 r. nie kwestionował, że wnioskowane informacje zakwalifikował jako informacje publiczne, jednakże wskazał, że zakres wnioskowanej informacji obejmuje obowiązek przetworzenia w związku z czym wezwał Skarżąca do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w ich pozyskaniu. Bardziej szczegółowa jest wystosowana do sądu odpowiedź na skargę, jednak to nie w formie odpowiedzi na skargę następuje rozpoznanie wniosku, który przez stronę uznawany jest za wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Oznacza to, że odpowiedź na skargę nie może zastępować prawidłowej formy rozstrzygnięcia wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej może przybrać postać:

1) czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej;

2) pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nią nie dysponuje albo nie jest podmiotem, od którego można

jej żądać;

3) pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej

w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej;

4) pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej lub zastosowania tego trybu w sytuacji, gdy z treści wniosku wynika,

że wnioskodawca żąda udostępnienia w trybie szczególnym;

5) decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - akt ten jest wydawany w przypadku odmowy udostępnienia informacji, względnie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji;

6) decyzji odmawiającej udostępnienia żądanej informacji, gdy organ stwierdzi,

że stanowi ona informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

i że nie może być udostępniona bez wykazania przesłanki specjalnego znaczenia jej udostępnienia dla interesu publicznego.

Mając na uwadze powyższe Sąd wskazuje ponadto, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. odpowiedzi na wniosek o udostepnienie informacji publicznej należy udzielić bez zbędnej zwłoki, jednakże nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Termin ten może być przedłużony, co przewiduje art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Przewidziana przez ustawodawcę możliwość wydłużenia tego terminu maksymalnie do 2 miesięcy, jednakże

- co istotne - musi to znajdować uzasadnienie w powodach opóźnienia. Ustawodawca

nie wskazuje, jakie powody opóźnienia są dopuszczalne w świetle postanowień art. 13

ust. 1 u.d.i.p. Należy jednak przyjąć, że podmiot udostępniający informację publiczną

nie może w sposób dowolny uzasadniać niedotrzymania terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W grę mogą wchodzić jedynie takie powody, które są bezpośrednio związane z opóźnieniem w udostępnieniu konkretnej informacji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie powiadomienie Organu w zakresie zastosowania przepisu art. 13 ust. 2 u.d.i.p. i przedłużenia terminu rozpatrzenia wniosku do 30 sierpnia 2024 r.

de facto nie zawiera uzasadnienia przedłużenia terminu załatwienia sprawy a jedynie poinformowanie Skarżącej o zakwalifikowaniu wnioskowanej informacji jako przetworzonej z uwagi na to, że "zakres wnioskowanej informacji obejmuje obowiązek przetworzenia,

o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.". Organ przy tym w istocie nie wskazał powodów zakwalifikowania wnioskowanej informacji jako przetworzonej – odwołując się jedynie

do zakresu wniosku. Jednakże wskazać w tym miejscu należy, że na etapie skargi

na bezczynność w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej

nie rozstrzyga się o charakterze informacji - czy żądana informacja jest informacją przetworzoną, czy też informacją "prostą". Przedmiotem oceny sądu jest wyłącznie okoliczność czy organ podjął czynności w sprawie w wymaganych przepisami prawa terminach.

Jak wynika z akt sprawy, do chwili wydania przez Sąd wyroku w niniejszej sprawie, żądana ww. wnioskiem z 9 lipca 2024 r. informacja publiczna ani nie została Skarżącej udostępniona, ani Organ nie wydał w tej sprawie decyzji o odmowie jej udostępnienia.

W tym miejscu wskazać należy, że organ przed wydaniem decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej przetworzonej powinien wezwać wnioskodawcę

do wykazania, stosowanie do treści art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., że legitymuje się "szczególnie istotnym interesem publicznym". W tym bowiem zakresie w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że w przypadku, gdy zdaniem podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, żądane dane zawierają w istocie wniosek o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej powinien on zwrócić się do wnioskodawcy o wykazanie, że jego działanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego - art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Dopiero, gdy wnioskodawca tego nie uczyni, wówczas wniosek o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej winien zostać rozpoznany zarówno, gdy brak w nim będzie jakiegokolwiek uzasadnienia "szczególnego interesu publicznego", jak również, kiedy wnioskodawca w ogóle nie zareaguje na wezwanie, by ten interes wykazać (por. wyrok NSA z 18 października 2022 r., III OSK 5382/21). W takiej sytuacji podmiot zobowiązany powinien samodzielnie zbadać przesłanki przemawiające za istnieniem szczególnej istotności dla interesu publicznego. Jeżeli uzna, że takie przesłanki wystąpią wówczas powinien udzielić informacji. Natomiast w sytuacji, jeśli ocena przeprowadzona przez podmiot zobowiązany będzie negatywna - powinien na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. wydać decyzję o odmowie udostępnienia żądanej informacji - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 2021 r., III OSK 3142/21.

W powyższej sytuacji najbardziej odległym terminem, w jakim powinno nastąpić udzielenie informacji zgodnie z żądaniem, bądź wydanie decyzji o odmowie udostępnienia takiej informacji, jest termin 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.; por. wyrok NSA z: 17 maja 2023 r., III OSK 276/22; 20 lutego 2013 r., I OSK 210/13; 15 marca 2017 r., I OSK 1419/15 i I OSK 1325/15; 15 marca 2019 r., I OSK 1381/17).

Sąd szczególnie podkreśla, że wykazanie (lub brak wykazania) szczególnej istotności wnioskowanej informacji publicznej dla interesu publicznego nie ma znaczenia

dla dopuszczalności procedowania w sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej, lecz dla oceny dopuszczalnego zakresu udostępnienia informacji publicznej przetworzonej, a zatem dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Zatem bierność Skarżącej we wskazaniu okoliczności, które potwierdziłyby istnienie szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu takiej informacji, może być uzasadnioną podstawą

do wykazania przez organ braku takiego interesu tylko w drodze decyzji (por. wyrok NSA z 27 listopada 2024 r., III OSK 670/24).

W rozpoznawanej sprawie Organ zobowiązany, na dzień wydania w niej rozstrzygnięcia, nie zakończył postępowania ani poprzez podjęcie stosownej czynności,

tj. udostępnienia informacji, ani wydanie w terminie decyzji o odmowie jej udostępnienia pomimo upływu 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Tym samym również rozważania o charakterze żądanej informacji są bezprzedmiotowe.

W tym miejscu Sąd ponownie wskazuje, że bezczynność podmiotu zobowiązanego

do udostępnienia informacji publicznej ma miejsce wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej ani nie podejmuje takiej czynności,

ani nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

Wobec nieuczynienia zadość temu obowiązkowi Sąd uznał, że Organ dopuścił

się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku Skarżącej z 9 lipca 2024 r., która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zobowiązał Organ do jego rozpoznania w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

W powyższym zakresie orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3

w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. (pkt I i II sentencji wyroku).

Na mocy zaś art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd stwierdził równocześnie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt I sentencji wyroku). Zgodnie bowiem

ze wskazanym przepisem, rażące naruszenie prawa odnosi się do wadliwości

o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającej miejsce w razie oczywistego

i zawinionego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, czy też oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy,

jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA z: 18 stycznia 2019 r., Il OSK 1557/18; 5 września 2018 r., Il OSK 272/18; 24 maja 2018 r., Il OSK 381/18). Stwierdzenie przez sąd rażącego naruszenia prawa i odniesienie tego stanu do zaistniałej bezczynności prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego wymaga jednak zaistnienia szczególnych okoliczności, które z punktu widzenia celów ochrony zapewnianej stronie, powinny być powszechnie uznawane za niemożliwe

do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności (por. wyrok NSA

z 4 kwietnia 2019 r., I OSK 1831/17), zaś uchybienie terminu musi być widziane jako niezwykłe i znaczące.

W niniejszej sprawie taka sytuacja, w ocenie Sądu, zaistniała. Oceniając tę kwestię Sąd miał na uwadze okoliczności niniejszej sprawy i powody, dla których Organ zobowiązany zastosował przepisy u.d.i.p. w taki, a nie inny sposób. Okoliczności

te pozwalają przypisać Organowi złą wolę w rozpatrzeniu wniosku Skarżącej, albowiem Organ nawet po wniesieniu skargi w rozpoznawanej sprawie nie uczynił zadość obowiązkom wynikającym z u.d.i.p. Organ do dnia rozpoznania skargi przez Sąd

nie wykonał ciążących na nim obowiązków, co kwalifikowało takie zachowanie do kategorii rażącego.

Dodatkowo Sąd wskazuje, że znalazł podstawę do wymierzenia Organowi grzywny (pkt III sentencji wyroku). Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6 P.p.s.a. Użycie przez ustawodawcę w powołanym wyżej przepisie zwrotu "sąd (...) może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie grzywny lub przyznania od organu sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Grzywna jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach, wskazujących, że bez tej dodatkowej sankcji (dolegliwości finansowej) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej, biorąc pod uwagę argumentację Organu zobowiązanego, zaistniały podstawy do przyjęcia, że zastosowanie tego środka jest celowe.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., orzekł w punkcie IV. sentencji wyroku o zwrocie kosztów postępowania sądowego.

Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy w wysokości [...] zł.

Orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - [...]