Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 30/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 35, art. 36, art. 37
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 1 ust. 2, art. 100d, art. 100c
journal: Dz.U. 2023 poz 103
law: Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
article: art. 195 ust. 4, art. 203 ust. 2, art. 207, art. 210, art. 211, art. 212, art. 219, art. 223
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
article: art. 149 par. 1, pkt 1, par. 1b, par. 2, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Asesor WSA Adam Osik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej 1. zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do załatwienia wniosku A. S. o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność Wojewody Pomorskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego A. S. sumę pieniężną w kwocie 1000 (tysiąc) złotych, 4. oddala skargę w pozostałej części, 5. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego A. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarżący A. S. (dalej: "strona", "skarżący") w dniu 30 stycznia 2024 r. wniósł skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 1, art. 53 § 2b oraz art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 35 § 1-3, art. 36 § 1 i 2 oraz art. 37 § 4, art. 12 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) - dalej jako "k.p.a.".

Skarżący wniósł o: stwierdzenie bezczynności organu, zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 7 dni, przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 25.000 zł na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący wskazał, że złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w dniu 14 lutego 2023 r. Wniosek nie zawierał braków formalnych. Do dnia wniesienia skargi nie otrzymał decyzji. Wskazał, że zamierza kupić mieszkanie, do czego będzie potrzebował obywatelstwa, podczas gdy ceny mieszkań rosną. Stan ten utrudnia skarżącemu życie a czekanie powoduje u niego duży stres. Charakter sprawy nie jest skomplikowany i nie występują w niej okoliczności uzasadniające tak długie procedowanie. Mimo że od złożenia wniosku minęło 11 miesięcy, zaś od dnia wniesienia w dniu 28 grudnia 2023 r. ponaglenia minęły 33 dni, skarżący nie otrzymał decyzji w sprawie swego wniosku ani odpowiedzi odnośnie przewidywanego terminu wydania decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o:

- odrzucenie skargi z uwagi na treść art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c oraz ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 103 ze zm.) - dalej jako: "ustawa o pomocy", zgodnie z którymi zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 4 marca 2024 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki;

- ewentualnie o uznanie, że do przewlekłości nie doszło z rażącym naruszeniem prawa, a także o niewymierzanie organowi grzywny i niezasądzanie od organu na rzecz skarżącego wnioskowanej sumy pieniężnej.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ przedstawił podjęte w sprawie czynności i wskazał, że w dniu osobistego złożenia wniosku przez skarżącego ustalono, że wniosek nie zawiera braków formalnych i fiskalnych oraz że termin na złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia został zachowany. Ponadto od skarżącego pobrano odciski linii papilarnych i dokonano weryfikacji jego danych w systemie "POBYT", jak również potwierdzono fakt okazania przez skarżącego dokumentu paszportowego. W dniu 1 marca 2023 r. organ wystąpił do Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku, Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku oraz Naczelnika Wydziału IX Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Gdańsku o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium RP stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Wymienione organy nie udzieliły odpowiedzi w terminie 30 dni, co oznacza, że wymóg udzielenia informacji został spełniony. Organ zwrócił się również z wnioskiem do Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku o udzielenie informacji granicznej w celu weryfikacji przesłanki z art. 211 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm.) – dalej jako: "u.c.", na który otrzymał odpowiedź dnia 3 kwietnia 2023 r. W dniu 12 czerwca 2023 r. skarżący złożył do akt sprawy kolejne dokumenty. Po wyżej wymienionych czynnościach sprawa oczekuje na rozstrzygnięcie według kolejności wpływu spraw. W dniu 28 grudnia 2023 r. wpłynęło ponaglenie strony.

W ocenie organu skarga jest niedopuszczalna z uwagi na regulację art. 100d ust. 1, 3 i 4 ustawy o pomocy, zgodnie z którym w okresie do dnia 4 marca 2024 r. zaprzestanie czynności lub ich dokonywanie z opóźnieniem nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności.

Organ dodał, że art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy dotyczą również postępowań w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały o pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Regulacja przesłanek udzielenia tychże zezwoleń związana z minimalnym nieprzerwanym pobytem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed złożeniem wniosku powoduje, że przepisy art. 100d ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o pomocy nie mogłyby dotyczyć obywateli Ukrainy przybyłych do Polski po 23 lutego 2023 r. w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 223 w zw. z art. 210 u.c. decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej wydaje się w terminie 6 miesięcy, a termin zgodnie z art. 210 ust. 2 tej ustawy biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub

2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub

3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a.

W ocenie organu termin 6 miesięcy zaczął biec dopiero z dniem 12 czerwca 2023 r., w którym wnioskodawca złożył do akt sprawy świadectwo ukończenia szkoły policealnej na okoliczność potwierdzenia przez cudzoziemca znajomości języka polskiego, której wymóg statuuje art. 211 ust. 1 pkt 3 u.c.

Organ podniósł, że za bezczynność organu nie można uznać wymienionych wyżej czynności organu, zmierzających do gromadzenia materiału dowodowego w celu rozpoznania sprawy. Rozpoznanie sprawy należy do pracownika merytorycznego, który rozpoznaje liczbę spraw przekraczającą jego fizyczne możliwości. Nie można zatem uznać, że organ celowo dłużej proceduje, podejmuje zbędne dla rozstrzygnięcia działania czy nie zmierza do wydania rozstrzygnięcia.

Organ wskazał, że skarżący nie przedstawił argumentów za orzeczeniem sumy pieniężnej we wskazanej wysokości, w szczególności podnosząc, że do zakupu nieruchomości w Polsce nie jest wymagane posiadanie obywatelstwa RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Skarżący spełnił powyższy wymóg, gdyż poprzedził skargę ponagleniem z dnia 28 grudnia 2023 r. złożonym do właściwego organu. Tym samym przesłanka do wniesienia skargi w niniejszej sprawie została spełniona.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie skarżący zarzucił Wojewodzie Pomorskiemu bezczynność w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Pojęcie bezczynności organu w postępowaniu administracyjnym zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., jako stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a.

Przedmiotem skargi na bezczynność jest zatem brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga ma na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu.

Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów konkretny akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane lub dokonane.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Zgodnie z art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a. W myśl zaś art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.

Wobec wniosku organu o odrzucenie skargi z uwagi na treść art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, wyjaśnić należy, że powoływane przez Wojewodę Pomorskiego przepisy tejże ustawy określają szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z treścią art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy (w aktualnym brzmieniu) w okresie do dnia 30 czerwca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

Zgodnie z art. 100d ust. 2-4 ustawy o pomocy czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (ust. 2). W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (ust. 3). Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (ust. 4).

Przepis ten dodany został do ustawy o pomocy na podstawie art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy (...) - Dz. U. z 2023 r. poz. 185, i obowiązuje od 1 stycznia 2023 r. Dodać należy, że uprzednio wprowadzono na podstawie art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy (...) - Dz. U. z 2022 r. poz. 830, obowiązujący od 15 kwietnia 2022 r., art. 100c ustawy o pomocy, identyczny w brzmieniu jak art. 100d, z tą różnicą, że w ust. 1 przewidywał zawieszenie biegu terminu do 31 grudnia 2022 r.

W ocenie Sądu przepis art. 100c, jak i art. 100d ww. ustawy, mogą znajdować zastosowanie jedynie do ściśle określonego kręgu postępowań, to jest postepowań toczących się z wniosków obcokrajowców - obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa.

Zdaniem Sądu powołane przepisy nie mogą mieć zatem zastosowania do oceny bezczynności organu w sprawie toczącej się z wniosku skarżącego, który jest obywatelem Rosji i który nie przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy. Oceniając przywołane regulacje prawne, wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach, przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą Pomorskim w niniejszej sprawie, jak i - w konsekwencji - podczas kontroli legalności tego postępowania dokonywanej przez sąd administracyjny (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu z dnia 7 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 146/22 oraz w Gdańsku z dnia 5 stycznia 2023 r., sygn. akt III SAB/Gd 175/22 oraz sygn. akt III SAB/Gd 174/22, wymienione tu jak i pozostałe orzeczenia przywołanie w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W myśl art. 1 ust. 2 ustawy o pomocy, ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim, ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Z kolei ust. 3 powołanego przepisu wskazuje, jakie obszary pomocy obywatelom Ukrainy zostały uregulowane w ustawie. Zwrócić należy w tym względzie uwagę na uzasadnienie projektu ustawy o pomocy (druk sejmowy nr 2069). W projekcie wskazano, że ustawa o pomocy jest desygnowana tylko dla tych obywateli Ukrainy, którzy opuścili swój kraj w związku z wojną (s. 2-3 uzasadnienia projektu ustawy). Nie ulega wątpliwości, że ustawa o pomocy jest regulacją szczególną i z tego też względu nie można interpretować jej zapisów rozszerzająco.

W wyroku z dnia 7 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 146/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (co prawda odnoszącym się do art. 100c ustawy o pomocy, który jednak odpowiada w istocie treści aktualnie obowiązującego art. 100d tej ustawy), słusznie zwrócił uwagę, iż w większości przepisów omawianej ustawy o pomocy ustawodawca wskazuje na "obywatela Ukrainy", a w przepisie 100c ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o pomocy użył sformułowania "cudzoziemiec". Jednak Sąd zwrócił uwagę, że w art. 100a ust. 1 ustawy o pomocy ustawodawca odwołał się do pojęcia cudzoziemca w rozumieniu art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady Unii Europejskiej nr 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r., w której stwierdza się istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy, a którymi są następujące osoby opuszczające Ukrainę począwszy od dnia 24 lutego 2022 r. w związku z inwazją wojskową rozpoczętą w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne: obywatele Ukrainy zamieszkujący Ukrainę przed 24 lutego 2022 r. (art. 2 ust. 1 lit. a), bezpaństwowcy lub obywatele państw trzecich innych niż Ukraina, którzy przed dniem 24 lutego 2022 r. korzystali z ochrony międzynarodowej lub równoważnej ochrony krajowej w Ukrainie (art. 2 ust. 1 lit. b) oraz członkowie rodzin tych wszystkich osób (art. 2 ust. 1 lit. c). Zdaniem WSA w Poznaniu, gdyby zamiarem ustawodawcy było stosowanie art. 100c ustawy o pomocy do wszystkich cudzoziemców, to w tym zakresie dałby temu wyraz odwołując się choćby do definicji zawartej w ustawie o cudzoziemcach. Dokonując powyższej interpretacji Sąd miał przy tym na uwadze uzasadnienie projektu ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Druk sejmowy nr 2147), na mocy którego dodano do ustawy o pomocy komentowany art. 100c. W uzasadnieniu tym wskazano, że "Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy (...) została uchwalona w celu stworzenia szczególnej regulacji prawnej zapewniającej doraźną podstawę prawną do legalnego pobytu obywatelom Ukrainy, którzy w wyniku działań wojennych zostali zmuszeni do opuszczenia swojego kraju pochodzenia. W dniu 24 lutego 2022 r. doszło do ataku wojsk Federacji Rosyjskiej na terytorium Ukrainy. W wyniku tych zdarzeń w kierunku terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zaczęły kierować się tysiące obywateli Ukrainy, poszukujących schronienia. Ponad dwutygodniowy okres obowiązywania ww. ustawy przyniósł doświadczenia wskazujące na potrzebę doprecyzowania niektórych jej przepisów, a także uzupełnienia kwestii pominiętych w obowiązującej ustawie".

Dodatkowo WSA w Poznaniu zauważył, że przy interpretacji omawianej regulacji art. 100c ustawy o pomocy należy pamiętać, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny w okresie 18 miesięcy licząc od dnia 24 lutego 2022 r. Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, iż w okresie od dnia 24 lutego do dnia 24 sierpnia 2023 r. pobyt obywateli Ukrainy, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, na terytorium RP jest legalny. W tym okresie, stosownie do art. 22 ustawy o pomocy, jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto zgodnie z art. 42 ust. 5 ustawy o pomocy jeżeli ostatni dzień okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego obywatelowi Ukrainy przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., okres ważności tego zezwolenia ulega przedłużeniu z mocy prawa do dnia 31 grudnia 2022 r. Natomiast stosownie do art. 42 ust. 1 tej ustawy jeżeli ostatni dzień okresu pobytu obywatela Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy krajowej przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., okres pobytu na podstawie tej wizy oraz okres ważności tej wizy ulegają przedłużeniu z mocy prawa do dnia 31 grudnia 2022 r. Tym samym, to właśnie w odniesieniu do obywateli Ukrainy, o których mowa wyżej, znajduje zastosowanie regulacja art. 100c ustawy o pomocy. Zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu, że inna interpretacja powyższych przepisów byłaby nieracjonalna, ponieważ pozbawiałaby możliwości uzyskania przez innych cudzoziemców możliwości uzyskania dokumentów legalizujących ich pobyt w Polsce, a art. 100c ustawy o pomocy dotyczy postępowań prowadzonych z wniosku osób, które na mocy przepisów szczególnych mają zagwarantowany legalny pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 31 grudnia 2022 r.

Podobną interpretację art. 100c ustawy o pomocy, co odnieść należy też do art. 100d tejże ustawy, co do jego ograniczonego - jak wskazano powyżej - podmiotowo i przedmiotowo zastosowania zaprezentowały też Wojewódzkie Sądy Administracyjne w Gorzowie Wlkp. w wyrokach z dnia 13 lipca 2022 r., sygn. akt II SAB/Go 42/22 i II SAB/Go 51/22, w Szczecinie w wyroku z dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt II SAB/Sz 288/22, we Wrocławiu w wyrokach z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Wr 1113/22 i z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SAB/Wr 1348/22, w Łodzi w wyroku z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SAB/Łd 6/23, w Gdańsku w wyroku z dnia 3 marca 2023 r., sygn. akt III SAB/Gd 178/22.

Sąd nie podziela odmiennej interpretacji ww. przepisów prezentowanej w cytowanych w odpowiedzi na skargę wyrokach sądów administracyjnych.

Dodać należy, że treść art. 100d ustawy o pomocy nie oznacza, że nie mógłby on mieć zastosowania do przewidzianych w nim postępowań o udzielenie zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, których uzyskanie wiąże się z wykazaniem określonego nieprzerwanego pobytu na terytorium RP.

W tym zakresie należy wskazać, że w art. 195 ust. 4, jak i w art. 212 ust. 3 u.c. zawarto regulację określającą zasady uznawania pobytu na terytorium RP za nieprzerwany, która to regulacja dopuszcza określone przerwy w tym pobycie. W odniesieniu do cudzoziemca ubiegającego się o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE art. 212 ust. 3 u.c. stanowi, że pobyt cudzoziemca stanowiący podstawę do udzielenia mu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE uznaje się za nieprzerwany, jeżeli żadna z przerw w nim: 1) nie była dłuższa niż 6 miesięcy i wszystkie przerwy nie przekroczyły łącznie 10 miesięcy w 5-letnim okresie, o którym mowa w art. 211 ust. 1 - w przypadku pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) nie była dłuższa niż 12 miesięcy i wszystkie przerwy nie przekroczyły łącznie 18 miesięcy w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 - w przypadku pobytu na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej cudzoziemca posiadającego zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji.

Określenie w ustawie o pomocy daty 24 lutego 2022 r. wyznaczającej zakres stosowania ustawy o pomocy nie uniemożliwia zatem jej zastosowania do osób objętych ww. regulacją ustawy o cudzoziemcach. W konsekwencji nie ma podstaw do wnioskowania o możliwości stosowania art. 100d ustawy o pomocy do wszystkich cudzoziemców, w tym do skarżącego, z powołaniem się na przesłanki uzyskania zezwolenia na pobyt stały lub na pobyt rezydenta długoterminowego UE.

Mając zatem na uwadze powyższe rozważania Sąd, nie podzielając interpretacji organu, uznał, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy, jako nieznajdujące zastosowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego, nie uzasadniały odrzucenia skargi.

W tych okolicznościach, zadaniem Sądu rozstrzygającego niniejszą sprawę było dokonanie oceny postępowania organu, z punktu widzenia zarzucanej w skardze bezczynności.

Kwestie dotyczące legalizacji pobytu cudzoziemców w Polsce, w tym pobytu rezydenta długoterminowego UE, określa ustawa o cudzoziemcach. W dniu 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91 dalej ustawa zmieniająca, nowelizacja). W myśl art. 223 u.c. do udzielenia lub cofnięcia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE stosuje się przepisy art. 202, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 206-210. Zgodnie natomiast z art. 210 ust. 1 tej ustawy decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy. Tym samym, wobec treści art. 223 u.c., od dnia 29 stycznia 2022 r. termin wydania decyzji zezwalającej cudzoziemcowi na pobyt rezydenta długoterminowego UE reguluje zacytowany przepis szczególny (art. 35 § 4 k.p.a.).

Wniosek skarżącego został złożony po dniu wejścia w życie przepisów ww. ustawy nowelizującej. Od tej daty organ obowiązany był do prowadzenia postępowania i wydania decyzji w sprawie w terminie określonym w art. 210 ust. 1 w zw. z art. 223 u.c. w zw. z art. 35 § 4 k.p.a. W dniu 14 lutego 2023 r. obowiązywał przepis art. 210 u.c., który, wobec treści art. 223 ust. 1 u.c., określał termin 6 miesięcy na zakończenie postępowania.

Postępowanie organu cechowała bezczynność, skoro termin 6 miesięcy na wydanie decyzji upłynął bezskutecznie, nawet przy uwzględnieniu konieczności oczekiwania na odpowiedź od organów, do których Wojewoda Pomorski zwrócił się w trybie art. 207 ust. 1 w zw. z art. 223 u.c. o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium RP stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

W świetle art. 207 ust. 4-6 u.c. komendanci, o których mowa w ust. 2, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub organy, o których mowa w ust. 3, przekazują informację, o której mowa w ust. 1, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku. W szczególnie uzasadnionych przypadkach termin 30-dniowy może być przedłużony do 60 dni. Organ obowiązany do przekazania informacji zawiadamia wojewodę o przedłużeniu terminu, o którym mowa w ust. 5. W świetle tych przepisów, skoro w kontrolowanym postępowaniu, ww. organy nie udzieliły informacji, ani też nie wystąpiły o przedłużenie terminu na jej udzielenie, należało uznać, że termin załatwienia sprawy wydłużył się o 30 dni oczekiwania na odpowiedź ww. organów oraz o okres niezbędny na obieg korespondencji. Z powyższego wynika, że decyzja powinna zostać wydana do końca września 2023 r., jednak decyzja nie została wydana.

Zgodnie z art. 210 ust. 2 w zw. z art. 223 u.c. termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a.

W przypadku zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE chodzi o dokumenty, o których mowa w art. 219 ust. 2 pkt 2 u.c., bowiem art. 203 ust. 2 pkt 2 u.c. nie ma zastosowania do udzielania tej kategorii zezwolenia.

Przepis art. 210 u.c. nie określa przy tym, w jakim terminie organ powinien wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku oraz przedłożenia dokumentów niezbędnych do prawidłowego załatwienia sprawy. Nie oznacza to jednak, że organ w tym zakresie nie jest związany żadnym terminem. W konsekwencji art. 210 u.c. nie wyłącza zastosowania wyżej już opisanych ogólnych regulacji kodeksowych, w tym wyrażonej w art. 12 § 1 i 2 k.p.a. zasady szybkości postępowania, jak również wynikającego z art. 35 § 1 k.p.a. obowiązku organu załatwiania spraw przez organ administracji publicznej bez zbędnej zwłoki, mającej w istocie walor ogólnej zasady postępowania i w tym sensie powiązanym z obowiązkiem niezwłocznego załatwienia sprawy (art. 35 § 2 k.p.a.). Niezmienione pozostały zasady, że organy administracji publicznej powinny działać efektywnie, tj. sprawnie, szybko, skutecznie, biorąc pod uwagę ekonomiczność podejmowanych działań. Działania administracji powinny być nacechowane aktywnością, nakierowaną na sprawne i odpowiednie załatwienie konkretnej sprawy. Brak jest podstaw, aby uwzględnić argumentację organu zawartą w odpowiedzi na skargę, z której wynika, że termin 6 miesięcy na załatwienie wniosku skarżącego należy liczyć od dnia 12 czerwca 2023 r., tj. od dnia złożenia przez skarżącego świadectwa ukończenia szkoły, w celu wykazania spełnienia wymogu określonego w art. 211 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 223 u.c. W świetle art. 203 ust. 2a u.c. (znajdujący zastosowanie w przedmiotowej sprawie na mocy art. 223 u.c.) to na organie spoczywał obowiązek wezwania skarżącego do uzupełnienia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia. Fakt przedłożenia tego dokumentu przez wnioskodawcę z własnej inicjatywy w sytuacji, gdy organ nie wypełnił swego obowiązku z art. 203 ust. 2a u.c. nie może mieć wpływu na sposób liczenia terminu ustawowego załatwienia sprawy. Podkreślić należy, że świadectwo przedłożone przez skarżącego zostało wydane w dniu 27 stycznia 2023 r., a więc przed dniem złożenia wniosku przez skarżącego. Skarżący miał zatem możliwość złożenia świadectwa na każdym etapie postępowania, a wezwany w odpowiednim terminie przez organ, niewątpliwie złożyłby ww. świadectwo.

W świetle poczynionych wyżej uwag oraz realiów przedmiotowej sprawy Sąd uznał za zasadny zarzut bezczynności Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

Podkreślić należy, że przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt wydania lub brak wydania decyzji przez organ. W przypadku braku wydania decyzji Sąd zobowiązuje organ do załatwienia sprawy. W dacie rozpoznawania sprawy przez tutejszy Sąd organ pozostawał nadal w bezczynności, ponieważ nie wydał decyzji załatwiającej wniosek skarżącego. Z akt sprawy nie wynika, aby do dnia rozpoznania skargi nastąpiło wydanie aktu kończącego postępowanie administracyjne, skoro do dnia wyrokowania organ nie poinformował Sądu o zakończeniu sprawy. Sąd uznał przy tym, że organ pozostaje w błędnym przekonaniu, że znaczna liczba spraw dotyczących cudzoziemców rozstrzyganych przez organ zwalnia go od rozpatrzenia sprawy w terminie określonym przepisami prawa. Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie niewydania stosownego aktu lub niepodjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z wydaniem decyzji, a w szczególności czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Orzekając w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd miał na względzie, że rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego, opierającemu się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego.

Ocena naruszenia prawa jako rażącego będzie zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest znaczny, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminu załatwienia sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, a przekroczenie terminu załatwienia sprawy musi być znaczne. W orzecznictwie sądowym zwraca się też uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego, długotrwałego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty i znaczący (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14).

W ocenie Sądu, w świetle powyższego, należy uznać, że w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności, które uzasadniały stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, albowiem chociaż organ pierwsze czynności w sprawie zmierzające do rozpoznania złożonego przez skarżącą wniosku, podjął bezpośrednio po złożeniu wniosku osobiście przez skarżącego, to termin na wydanie decyzji został przekroczony.

W dniu wniesienia wniosku organ stwierdził, że wniosek nie zawierał braków formalnych, w związku z czym nadał wnioskowi bieg, zwracając się do właściwych organów w trybie art. 207 u.c., jak również o udzielenie informacji granicznej. Uzasadnionym było oczekiwanie przez organ na odpowiedź właściwych organów na informacje, o której mowa w art. 207 u.c., jednak już od miesiąca kwietnia 2023 r. organ winien był podjąć czynności zmierzające do sprawnego załatwienia sprawy. W miesiącu tym organ winien był bowiem uznać, że wymóg uzyskania informacji został spełniony (art. 207 ust. 7 u.c.). Nadto w dniu 3 kwietnia 2023 r. wpłynęła do organu stosowna informacja graniczna o skarżącym nadesłana przez Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku. Podjęcie przez organ w tym czasie dalszych działań w celu załatwienia sprawy pozwoliłoby na załatwienie sprawy w ustawowym terminie, jednakże od marca 2023 r. organ zaniechał dalszych czynności w sprawie. Przekroczenie maksymalnego terminu 6 miesięcy na załatwienie sprawy, liczonego od dnia złożenia wniosku w dniu 14 lutego 2023 r., z uwzględnieniem treści art. 207 ust. 5 u.c., sięgnęło zatem kolejnych sześciu miesięcy, zaś w dniu wydania wyroku w niniejszej sprawie czas trwania postępowania wyniósł jeden rok i półtora miesiąca.

Z akt nie wynika przy tym, aby organ wystosował do skarżącego na podstawie art. 36 k.p.a. zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia, naruszając tym samym wskazany przepis. Organ nadto, mimo otrzymania w dniu 28 grudnia 2023 r. ponaglenia złożonego przez skarżącego, nie przekazał wniesionego ponaglenia do organu wyższego stopnia.

Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie niewydania stosownego aktu lub niepodjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z wydaniem decyzji, a w szczególności czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast okoliczności, które powodują zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę zasadności skargi na bezczynność w tym sensie, że Sąd zobowiązany jest je ocenić przy jednoczesnym stwierdzeniu, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa czy też nie (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt VII SAB/Wa 41/21). Nie stanowią, zdaniem Sądu, usprawiedliwienia dla braku procedowania, podnoszone przez organu tłumaczenia, że liczba wniosków o zezwolenie na pobyt dla cudzoziemców jest bardzo duża, zaś obsada kadrowa niewystarczająca Właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy bowiem do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki.

Z tych względów, biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jak i bierną (po podjęciu w pewnym zakresie czynności w początkowej fazie postępowania) postawę organu administracji w zakresie prowadzonego postępowania, Sąd – na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. - stwierdził, że bezczynność Wojewody Pomorskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie drugim sentencji wyroku.

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. Sądowi pozostawiono również ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują także na konieczność zrekompensowania tego faktu stronie skarżącej.

Wobec żądania i uzasadnienia skargi Sąd miał na względzie, że uprawnienie sądu administracyjnego do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą ma na celu zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i przyznanie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód ewentualnie poniesionych przez stronę. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny, służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłości lub bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Go 17/21 oraz we Wrocławiu z dnia 2 czerwca 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 505/20, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd uznał, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy zasadnym było przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej choć nie we wnioskowanej przez niego wysokości. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 3094/19 (publ. CBOSA) wyjaśnił, że "wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez skarżącego argumentacją."

Skarżący nie podał przekonujących okoliczności wskazujących na fakt poniesienia przez niego uszczerbku, straty czy krzywdy, które są wynikiem bezczynności organu, a które wymagałyby zrekompensowania przez przyznanie sumy w kwocie 25.000 zł. Wskazywany zamiar dokonania zakupu lokalu mieszkalnego oraz wynikający z oczekiwania na uzyskanie obywatelstwa polskiego wzrost cen nieruchomości nie może stanowić podstawy do przyznania sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., która, jak już wyżej wskazano, nie ma charakteru odszkodowania. Na marginesie jedynie należy wyjaśnić, że w świetle ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2278) cudzoziemiec może nabywać nieruchomości po uzyskaniu zezwolenia wydawanego w drodze decyzji administracyjnej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. W celu uzyskania zezwolenia należy m.in. wykazać okoliczności potwierdzające więzi cudzoziemca z Rzecząpospolitą Polską, do których ustawa zalicza w szczególności posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy, które to zezwolenie skarżący uzyskał (decyzja Wojewody Pomorskiego z dnia 9 lutego 2023 r., nr SO-XII.6151.4572.2022.DK w aktach administracyjnych sprawy).

Oczekiwanie jednak przez skarżącego przez czas przekraczający dwukrotnie ustawowy, a wyznaczony na 6 miesięcy, termin załatwienia sprawy winno, jako krzywda wynikająca z opieszałego działania administracji publicznej, znaleźć swą stosowną rekompensatę w przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, która jednocześnie pozwoli na zdyscyplinowanie organu administracji publicznej w celu zmiany dotychczasowego sposobu procedowania, jaki wynikał z analizy akt administracyjnych sprawy. Taką odpowiednią rekompensatę stanowi, zdaniem Sądu, suma pieniężna w wysokości 1000 zł. Żądaną w skardze kwotę 25.000 zł sumy pieniężnej Sąd uznał z kolei za wygórowaną, biorąc pod uwagę w szczególności, że skarżący przebywa legalnie na terytorium RP, ma przy tym zapewniony stały dochód pozwalający mu utrzymać siebie i najbliższą rodzinę, jak również ma zapewnione miejsce zamieszkania na podstawie umowy najmu lokalu mieszkalnego. Oczekiwanie na wydanie decyzji nie rodzi zatem po stronie skarżącego szczególnie negatywnych skutków w jego codziennym życiu, a przynajmniej w tym zakresie nie przytoczył on w skardze konkretnych okoliczności, które w konsekwencji uzasadniałyby żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości wyższej niż 1000 zł.

Wobec powyższych uwag Sąd, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., w punkcie trzecim sentencji wyroku orzekł o przyznaniu skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł, zaś w oparciu o art. 151 p.p.s.a skargę – w punkcie czwartym sentencji wyroku – w pozostałym zakresie oddalił.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 5. sentencji wyroku), zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składał się koszt wpisu sądowego od skargi.