Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1560/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Ke 63/22 w sprawie ze skargi C. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 8 grudnia 2021 r. nr SKO.RD-52/6883/584/2021 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 28 kwietnia 2022 r., sygn. I SA/Ke 63/22 oddalił skargę C. W. (dalej: strona, skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach (dalej: Kolegium, SKO) z 8 grudnia 2021 r. nr SKO.RD-52/6883/584/2021 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B oraz rozstrzygnął o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu.

Strona, nie zgadzając się z powyższym wyrokiem, wystąpiła ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżyła orzeczenie w całości. Skargę kasacyjną oparła na podstawie z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.), zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 988; dalej: p.r.d.) w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 957; dalej: ustawa zmieniająca z 9 maja 2018 r.) poprzez pominięcie faktu uchylenia pierwszego z powołanych przepisów, a w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia na nieobowiązującej normie prawnej.

W oparciu o powyższe podstawy skarżąca wnosiła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania, orzeka się rozprawy, a pełnomocnik wnosił o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną, według norm przepisanych, oświadczając, że koszty te nie zostały ani w części, ani w całości uiszczone.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona przedstawiła argumenty na poparcie podniesionego zarzutu.

Organ – Kolegium nie zajął stanowiska co do skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona - organ, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej nie zajął stanowiska w tej kwestii.

Należy także wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie 1 p.p.s.a. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny ma swobodę co do zakresu przedstawienia ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podanej przez organy administracji i Sąd I instancji.

Przed oceną zarzutów skargi kasacyjnej przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

W rozpoznawanej sprawie strona oparła skargę kasacyjną na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. tj. na naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że strona podnosiła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię wskutek przyjęcia zastosowania art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) p.r.d., mimo jego uchylenia oraz odmowy relatywizowania do indywidulanych okoliczności obowiązku "niezwłocznego" zgłoszenia się na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami.

Rozpoznając sprawę w tych granicach skład orzekający NSA uznał, że zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż podniesiony zarzut nie zawierał usprawiedliwionych podstaw.

Przede wszystkim należy zauważyć, że niesporne w sprawie pozostawało, że decyzją Starosty Buskiego z 21 czerwca 2021r. strona została skierowana, w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d., na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, po uwzględnieniu wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach, w związku z przekroczeniem 24 pkt karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od 26 października 2019 r. do 23 listopada 2019r. i SKO w Kielcach decyzją z 1 września 2021 r. utrzymało w mocy ww. rozstrzygnięcie. Tym samym ww. decyzja SKO w Kielcach stała się ostateczna.

Skarżąca zaś do wydania przez SKO zaskarżonej decyzji z 8 grudnia 2021 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B nie dopełniła obowiązku poddania się kontrolnemu badaniu kwalifikacji.

W tej sytuacji organy prawidłowo stwierdziły, a Sąd I instancji zaakceptował, że konsekwencją niepoddania się przez skarżącą kontrolnemu badaniu kwalifikacji było cofnięcie jej uprawnień do kierowania pojazdami. W myśl prawidłowo zastosowanego art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) p.r.d. starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1 p.r.d. Zasadnie WSA podzielił stanowisko organów, że sformułowanie "starosta wydaje decyzję" (z art. 140 ust. 1 p.r.d.) oznacza, że akt wydawany na podstawie tego przepisu nie został pozostawiony swobodnemu uznaniu organu administracyjnego, lecz ma charakter rozstrzygnięcia związanego. W przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie (a więc i w ust. 1 pkt 4 lit. a) starosta jest zobowiązany wydać decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym.

Należy zgodzić się z interpretacją WSA, że z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie zmiana u.k.p. dokonana ustawą z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1273, dalej: ustawa zmieniająca z 24 lipca 2015 r.), która w sposób wyraźny (w art. 125 pkt 16 u.k.p.) uchyliła art. 140 i 140 p.r.d. z dniem 4 czerwca 2018 r. (art. 18 ustawy zmieniającej z 24 lipca 2015 r.). W tej samej dacie (4 czerwca 2018 r.) zaczęła obowiązywać w porządku prawnym również nowelizacja dokonana ustawą zmieniającą z 9 maja 2018 r. Przepis art. 14 ust. 1 ustawy zmieniającej z 9 maja 2018 r. wyłączył stosowanie art. 125 pkt 16 u.k.p., co ustawodawca wyraził poprzez wskazanie, że przepisu art. 125 pkt 16 u.k.p. "nie stosuje do czasu wdrożenia określonych rozwiązań". Skoro art. 14 ust. 1 ustawy zmieniającej z 9 maja 2018 r. stanowi, że do czasu wdrożenia stosownych rozwiązań technicznych, nie stosuje się m.in. art. 125 pkt 16 u.k.p., który z kolei uchyla art. 140 i art. 140a p.r.d., to wstrzymanie stosowania art. 125 pkt 16 u.k.p. oznacza, że skutek uchylenia został wyłączony i nie nastąpił. Wyłączenie stosowania art. 125 pkt 16 u.k.p. nastąpiło z dniem 4 czerwca 2018 r., czyli z dniem, z którym miał zacząć obowiązywać, co oznacza, że przepis ten nie mógł wywrzeć przewidzianego w nim skutku pod postacią utraty mocy art. 140 i art. 140a p.r.d., utrata mocy obowiązującej przez te przepisy została przesunięta w czasie (por.: wyroki NSA z: 9 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 16/20; 24 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 119/20; opubl. :orzeczenia.nsa.gov.pl), gdyż nie wdrożono wskazanych w art. 14 ust. 1 ustawy zmieniającej z 9 maja 2018 r. rozwiązań technicznych.

Co do terminu, w którym skarżąca powinna była poddać się sprawdzeniu kwalifikacji, to oznaczał najkrótszy czas, w którym możliwe jest wykonanie obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji nakładającej obowiązek zgłoszenia się na egzamin państwowy (por. wyrok NSA z 30 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 1262/22; 15 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2481/19; 1 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2288/17). Jak wynikało z materiału dowodowego strona do chwili wydania ostatecznej decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami nie poddała się sprawdzeniu kwalifikacyjnemu, jak również nie wystąpiła do właściwego starosty o wygenerowanie profilu.

Mając na względzie powyższe, uznając skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.

Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należy wskazać, że wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne jest od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) i przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów art. 258-261 p.p.s.a. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach.