Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2945/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 68 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 900
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca: sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk asesor WSA Katarzyna Tomiło-Nawrocka Protokolant: starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2024 r. sprawy ze skargi J. K. działającego przez przedstawicielkę ustawową B. W. na decyzję Mazowieckiego Kuratora Oświaty z dnia 12 października 2023 r. nr KPZ.5740.9.2023.KP w przedmiocie skreślenia z listy uczniów oddala skargę


UZASADNIENIE

Mazowiecki Kurator Oświaty decyzją z 12 października 2023 r., znak: KPZ.5740.9.2023.KP, po rozpatrzeniu odwołania J. F. K., działającego przez przedstawicielkę ustawową B. W. (dalej: "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w W. z 9 sierpnia 2023 r., nr 2 w przedmiocie skreślenia z listy uczniów.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy.

Dyrektor [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w W. decyzją z 9 sierpnia 2023 r., nr 2, skreślił skarżącego z listy uczniów na podstawie art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2023 r., poz. 900 ze zm.), § 69 ust. 1 pkt 7 i ust. 2 pkt 8 Statutu [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] jak i uchwały nr 14/2022/2023 Rady Pedagogicznej z czerwca 2023 r., po zaciągnięciu opinii Samorządu Uczniowskiego.

W odwołaniu na powyższą decyzję skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów ustawy Prawo oświatowe, a także naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Powołaną na wstępie zaskarżoną decyzją Mazowiecki Kurator Oświaty utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

Mazowiecki Kurator Oświaty wskazał, że w uzasadnieniu do uchwały nr 14/2022/2023 Rady Pedagogicznej z dnia 23 czerwca 2023 r. znajduje się zapis, który wskazuje na złamanie przez ucznia/skarżącego zasad współżycia społecznego poprzez naruszenie nietykalności cielesnej i godności osobistej innego ucznia. Z uwagi na skalę niewłaściwego zachowania i przemocy rówieśniczej oraz potwierdzenie przez policję obserwacji szkoły, a także zastosowanie przez Sąd środka wychowawczego polegającego na umieszczeniu go w okręgowym ośrodku wychowawczym, zastosowanie kary skreślenia z listy uczniów Liceum było uzasadnione. Skarżący złamał zasady obowiązujące w szkole oraz regulamin Internatu, zapisane w Statucie szkoły i/lub w regulaminie Internatu. Na tej podstawie Rada Pedagogiczna [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w W., kierując się także dobrem poszkodowanego chłopca, wobec którego już wcześniej skarżący stosował przemoc emocjonalną (przez schowanie stroju sportowego) podjęła uchwałę o skreśleniu go z listy uczniów. Przebywanie poszkodowanego ucznia w szkole i w Internacie wspólnie ze sprawcą drastycznego zdarzenia Rada Pedagogiczna uznała za niewskazane, dlatego nadano procedurze skreślenia z listy uczniów nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Mazowiecki Kurator Oświaty podniósł, iż należy odrzucić zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 i art. 77 §1 k.p.a., bowiem Dyrektor szkoły oparł swoje uzasadnienie na informacjach dostarczonych przez świadków zdarzeń oraz ich potwierdzeniu przez policję. Wskazane w zgłoszeniu na policję naruszenia nie są kwestionowane – podnoszony jest jedynie fakt, że nie nastąpiło w sprawie rozstrzygnięcie właściwego sądu.

W ocenie Mazowieckiego Kuratora Oświaty materiał dowodowy pozwalał Dyrektorowi szkoły na podjęcie decyzji w niniejszej sprawie. Skarżący w swoim uzasadnieniu nie wskazał żadnych faktów, które nie zostały uwzględnione przez szkołę. Organ podkreślił także, że działania podejmowane w oparciu o ustawę z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz.U. z 2022 r., poz. 1700 ze zm.), są podejmowane niezależnie od działań podejmowanych na podstawie statutu (art. 4 ww. ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich). Ponadto podał, że przepisy prawa oświatowego nie uzależniają udzielania kar statutowych, skreślenia z listy uczniów od ustaleń sądu, czy organów ścigania. Ewentualna błędna ocena materiału dowodowego może być przedmiotem oddzielnego postępowania organów ścigania lub sądu.

Organ końcowo podniósł, że w toku postępowania odwoławczego, zostały podjęte skuteczne działania w celu zapewnienia spełniania obowiązku nauki przez skarżącego w innej szkole.

Skarżący na powyższą decyzję złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu. Jednocześnie zwrócił o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, tj.: opinii sądowo-psychologicznej z 6 sierpnia 2023 r. dotyczącej skarżącego, skróconego protokołu przesłuchania M. B. z 1 września 2023 r.; opinii sądowo-psychologicznej z 9 października 2023 r. dotyczącej M. B.; skróconego protokołu przesłuchania K. N.z 22 sierpnia 2023 r., opinii sądowo-psychologicznej z 11 października 2023 r. dotyczącej K.N., tj. dokumentów znajdujących się w aktach sprawy [...] Nkd [...] Sądu Rejonowego w P., które wskazują, że skarżący nie dopuścił się jakiejkolwiek przemocy wobec M. B. oraz K. N..

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a., przez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i poczynienie błędnych ustaleń faktycznych, jakoby skarżący dopuścić się miał przemocy rówieśniczej wobec kolegi z internatu i szkoły, podczas gdy wniosku tego nie sposób wyprowadzić w sposób stanowczy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, zwłaszcza, że postępowanie mające na celu weryfikację informacji w tym zakresie jest w toku - przed Sądem Rejonowym w P. i nie zapadła jakakolwiek decyzja procesowa potwierdzająca sprawstwo i winę skarżącego, a organ odwoławczy nie przeprowadził w zasadzie żadnego postępowania dowodowego w sprawie, w tym nie podjął się działań mających na celu weryfikację twierdzeń o występowaniu takiej przemocy ze strony skarżącego wobec M. B., czy K. N., czemu przeczą dokumenty w załączeniu do przedmiotowej skargi, w tym zeznania M. B. złożone 1 września 2023 r. przed Sądem Rejonowym w P., sygn. akt [...] Nkd [...];

art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 8 K.p.a., przez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasady bezstronności i równego traktowania strony w postępowaniu, co miało chociażby wyraz w naruszeniu prawa skarżącego do obrony przed twierdzeniami budowanymi przez Dyrektor w postępowaniu, albowiem nie uzyskano stanowiska skarżącego wobec treści dokumentów przedłożonych do sprawy przez Dyrektor w załączeniu do pisma z 2 października 2023 r., a tym samym nie umożliwiono podjęcia obrony praw małoletniego skarżącego wobec twierdzeń niemających potwierdzenia w rzeczywistości.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych w niej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) oraz art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe oraz postanowienia Statutu [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w W..

Zgodnie z art. 68 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe dyrektor szkoły lub placówki może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego.

Stosownie do § 69 ust. 1 pkt 7 statutu Liceum, za lekceważenie nauki, nieprzestrzeganie statutu i obwiązujących zasad współżycia społecznego uczeń może otrzymać karę skreślenia z listy uczniów.

Wedle § 69 ust. 2 pkt 8 statutu Liceum skreślenie z listy uczniów może mieć miejsce za złamanie obowiązujących regulaminów.

Jak wynika natomiast z § 7 ust. 2 pkt 8 regulaminu Internatu przy VII Liceum Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego w Warszawie za nieprzestrzeganie Regulaminu Internatu, a w szczególności za naruszenie zasad współżycia społecznego oraz niewywiązywanie się z obowiązków i nieprzestrzeganie obowiązujących regulaminów i procedur wychowanek może być ukarany poprzez usunięcie ze szkoły.

Zwrócić należy uwagę, że w powołanych powyżej przepisach zostały użyte zwroty "może skreślić", "może otrzymać karę skreślenia" bądź "może być ukarany poprzez usunięcie ze szkoły". Rozstrzygnięcie podjęte na ich podstawie ma zatem charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne występuje bowiem w przypadkach, w których w przepisach prawnych stanowi się, że organ administracyjny "może" podjąć w sprawie rozstrzygniecie, a nie ma w nich nakazu lub zakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. Weryfikacja sądowa takiej decyzji prowadzi zatem do ustalenia, czy prawidłowo przeprowadzono postępowanie administracyjne, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2005, s. 502).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organ decydując o skreśleniu skarżącego z listy uczniów Liceum nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, które w dostateczny sposób wyjaśnia jakimi organ kierował się przesłankami przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Znajduje ona potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i odzwierciedla przyjęty stan faktyczny sprawy wskazujący, że skarżący, dopuścił się przemocy rówieśniczej wobec kolegi z internatu i szkoły.

Podkreślenia wymaga, że to, iż stosowano przemoc wobec jednego z uczniów nie jest kwestią sporną. Potwierdzają to nie tylko liczne notatki wyjaśniające okoliczności niniejszej sprawy, jak i pismo matki poszkodowanego ucznia, ale także fakt, że zebrany w sprawie materiał dowodowy (nie tylko przez szkołę ale i policję) był wystarczający do zastosowania przez Sąd powszechny jednego z najsurowszego środka tymczasowego wobec skarżącego, tj. umieszczenia go w okręgowym ośrodku wychowawczym na 3 miesiące (przed skreśleniem go z listy uczniów przez Dyrektora). Wprawdzie 22 sierpnia 2023 r. (tj. przed wydaniem zaskarżonej decyzji) uchylony został wobec niego ww. środek tymczasowy, jednakże należy mieć na uwadze, że w dalszym ciągu prowadzone jest postępowanie przez Sądem w sprawie działań na terenie internatu w zakresie przemocy rówieśniczej. Potwierdzenie stosowania przemocy potwierdza dodatkowo materiał dowodowy znajdujący się w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2945/23, odnoszący do drugiego z uczestnika przemocy, który niewątpliwie był jej świadkiem (czego nie neguje - nagrywał jej przebieg), jak również dokumenty załączone przez samego skarżącego do skargi (por. opinia sądowo psychologiczna z 6 sierpnia 2023 r., w której umieszony jest wyciąg z protokołu przesłuchania skarżącego z 24 maja 2023 r., w którym potwierdza, że "był świadkiem jak jego znajomy naciskał kijem na odbyt pokrzywdzonego" w powiązaniu z załączonym protokołem z przesłuchania poszkodowanego z 1 września 2023 r., w których oświadczył, że wkładanie kija nie można uznać za "głupi żart").

Podnieść należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma znaczenia, czy to skarżący był bezpośrednim sprawcą przemocy, czy też jedynie w niej uczestniczył. To jaki charakter miał jego udział i czy dopuścił się bezpośrednio czynu zabronionego będzie rozpoznawane przez Sąd powszechny w odrębnym postępowaniu. Jednakże nawet gdyby przyjąć, że skarżący był jedynie świadkiem przemocy to - biorąc pod uwagę drastyczny jej charakter jak i naruszanie strefy intymnej innego ucznia (poprzez wkładanie kija w miejsca intymne czy też zakładanie paska na miejsca intymne) - samo bierne w niej uczestniczenie (a zatem godzenie się na nią) jest nieakceptowalne i stanowi o rażącym nieprzestrzeganiu zasad współżycia społecznego. Tym bardziej, że jak wynika z dołączonej przez skarżącego opinii sądowo-psychologicznej z 6 sierpnia 2023 r., w której umieszony jest wyciąg z protokołu jego przesłuchania z 24 maja 2023 r., dokonywanie powyższych czynności traktował bardziej jako "żart". Naruszenie zasad współżycia społecznego stanowi zaś wystarczającą przesłankę do skreślenia z listy uczniów Liceum (§ 7 ust. 2 pkt 8 regulaminu Internatu, § 69 ust. 1 pkt 7 statutu Liceum).

Zaznaczyć przy tym należy, że w aktach administracyjnych brak jest notatek z rozmów z uczniami – świadkami w sprawie (które stanowiły m.in. postawę do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie). Jak wynika z pisma Dyrektora z 2 października 2023 r., zostały one przekazane policji, a obecnie znajdują się w aktach postępowania sądowego wszczętego na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. Organ zatem nie miał możliwości dołączenia ich do akt niniejszej sprawy. Powyższe pozostaje jednakże bez wpływu na możliwość wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Jak już bowiem wskazano powyżej, znajdująca się aktualnie dokumentacja jak i załączone do skargi przez samego skarżącego dokumenty wystarczająco potwierdzają, że skarżący brał udział w przemocy rówieśniczej. Sądowi z urzędu znana była również dokumentacja znajdująca się w aktach ww. sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 2945/23.

Mając powyższe na uwadze uznać należy, że Kurator Oświaty miał podstawę do utrzymania decyzji Dyrektora o skreśleniu skarżącego z listy uczniów. Dyrektor obowiązany jest niewątpliwie do podejmowania działań mających na celu zapewnienia bezpieczeństwa uczniom. Wykazana skala przemocy niewątpliwie uzasadniała zastosowanie środka karnego w postaci skreślenia skarżącego z listy uczniów. Przebywanie potencjalnych sprawców przemocy w jednej szkole i internacie z ich ofiarą, mogłoby mieć negatywny wpływ na osobę poszkodowaną, jak i deprawujący na pozostałych uczniów (uczniowie muszą mieć świadomość, że przemoc rówieśnicza jest nieakceptowana i karana).

Wskazać jednocześnie należy, że przy wydawaniu decyzji spełnione zostały wymogi formalne, o których mowa w art. 68 ust. 2 Prawa oświatowego (w zdaniu drugim tego przepisu) do wydania decyzji o skreśleniu skarżącego z listy uczniów Liceum. Decyzja była poprzedzona uchwałą Rady Pedagogicznej nr 14/2022/2023 z dnia 23 czerwca 2023 r. o skreśleniu ucznia z listy uczniów, a także pozytywną opinią Samorządu Uczniowskiego wydaną w tej sprawie. Podkreślenia wymaga, że za uchwałą o skreśleniu skarżącego z listy uczniów głosowali wszyscy obecni na posiedzeniu członkowie Rady Pedagogicznej (50 osób).

Bez znaczenia dla niniejszej sprawy ma podnoszona w skardze okoliczność, iż zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja stanowi naruszenie zasady domniemania niewinności skarżącego. Decyzja o skreśleniu ucznia z listy uczniów podejmowana jest na podstawie zapisów statutu szkoły (o czym stanowi wprost art. 68 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe). W statucie szkoły ani w odwołanym w jego treści regulaminie internatu nie ma natomiast zapisu, że skreślenie z listy uczniów uzależnione jest od wydania orzeczenia przez Sąd. Dla skreślenia skarżącego z listy uczniów wystarczyło zatem ustalenie, że dopuścił się złamania zasad współżycia społecznego.

Podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji nie może także stanowić zarzut, iż Kurator Oświaty nie zgromadził całości materiału dowodowego z uwagi, iż nie zwrócił się do Sądu Rejonowego w P. o informację o stanie sprawy jak i dokumentów z akt postępowania. Jak już wskazano powyżej, decyzja o skreśleniu ucznia z listy uczniów podejmowana jest na podstawie zapisów statutu szkoły (art. 68 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe). Tym samym organ nie miał podstaw do zwracania się do Sądu w powyższym zakresie. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy był natomiast wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji.

Za bezpodstawny uznać należy także zarzut, iż uniemożliwiono skarżącemu jak i jego matce udziału w postępowaniu administracyjnym.

Jak wynika z akt sprawy przed wydaniem przez Dyrektora decyzji o skreśleniu skarżącego z listy uczniów kontaktowano się zarówno z jego matką jak i jego ojcem. Matka skarżącego – jako przedstawicielka ustawowa niepełnoletniego skarżącego –otrzymała pisemną informacje o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie (pismo z 21 czerwca 2023 r.), jak i zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego (pismo z 12 lipca 2023 r.). Sam skarżący nie mógł natomiast odnieść do prowadzonego postępowania przed organem I instancji, bowiem w tym okresie przebywał w okręgowym ośrodku wychowawczym. Z akt sprawy wynika również, że matka skarżącego była informowana przez organ odwoławczy o prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania i wypowiadania się, co do zabranych materiałów i dowodów, a także zgłoszonych żądań (pismo z 14 września 2023 r.). Ponadto z informacji zawartych w aktach sprawy wynika, że matka skarżącego przeglądała akta przedmiotowej sprawy jak i miała możliwość ich fotografowania.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.