Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1130/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5, art. 6 pkt 1,
journal: Dz.U. 2023 poz 208
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc (spr.) Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Piotr Piszczek Protokolant asystent sędziego Andrzej Wojdalski po rozpoznaniu w dniu 31 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 427/23 w sprawie ze skargi I. K. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 lutego 2023 r., nr OR-15-84050-OR1501391/2 w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o ponowną ocenę przedsięwzięcia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz I. K. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 427/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi I. K. (dalej: skarżąca, strona) na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR, Agencja, organ) z 8 lutego 2023 r.

w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o ponowną ocenę przedsięwzięcia stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ARiMR.

Organ wniósł skargę kasacyjną od wyroku z 6 czerwca 2023 r., w której zaskarżył to orzeczenie w całości, zarzucając:

I. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) oraz

art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 30c ust. 3 pkt 1 ustawy

z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2023 r., poz. 1259 oraz 1273) poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem zgodności z prawem, co skutkowało stwierdzeniem, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ARiMR;

2) powtórzono zarzut z pkt 1);

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 14lza ust. 3 ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju poprzez niezastosowanie w sprawie ww. przepisów i w rezultacie stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo co skutkowało przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ARiMR mimo iż, ww. przepis ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju zobowiązuje ARiMR do dokonywania wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem z planu rozwojowego

z uwzględnieniem przepisów właściwych dla realizacji określonej inwestycji lub jej części, zatem w analizowanej sprawie m.in. przepisu § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 29 sierpnia 2022 r. w sprawie szczegółowego przeznaczenia, warunków i trybu udzielania wsparcia na wymianę pokryć dachowych z materiałów szkodliwych dla zdrowia lub środowiska w gospodarstwach rolnych w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1830, dalej: rozporządzenie z 29 sierpnia 2022 r.).

Naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) § 3 rozporządzenia z 29 sierpnia 2022 r. w zw. z § 4 ust. 1 pkt 2 Regulaminu poprzez błędną wykładnię ww. przepisów i w konsekwencji błędne przyjęcie, iż wnioskodawczyni spełniła warunek podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2023 r., poz. 208 ze zm.) jako rolnik w sytuacji, gdy

z poprawnie ustalonego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, iż wnioskodawczyni podlega ubezpieczeniu społecznemu jako małżonek rolnika.

2) Art. 5 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

w zw. z § 3 rozporządzenia z 29 sierpnia 2022 r. oraz w zw. z § 4 ust. 1 pkt 2 Regulaminu poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów i w konsekwencji błędne przyjęcie, iż małżonek rolnika, jako współwłaściciel gospodarstwa rolnego, mimo okoliczności niepodlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy jako rolnik, spełnia warunek udzielania wsparcia, o którym mowa w § 3 ww. rozporządzenia z 29 sierpnia 2022 r.

3) Art 6 ust 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w zw. z § 3 rozporządzenia z 29 sierpnia 2022 r. oraz w zw. z § 4 ust. 1 pkt 2 Regulaminu poprzez ich błędną wykładnię, która doprowadziła do błędnego wniosku, iż małżonek rolnika, jako współwłaściciel gospodarstwa rolnego, mimo okoliczności niepodlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy jako rolnik, spełnia warunek udzielania wsparcia, o którym mowa w § 3 rozporządzenia

z dnia 29 sierpnia 2022 r.

4) Art 5 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

w zw. z § 3 rozporządzenia z 29 sierpnia 2022 r. w oraz w zw. z § 4 ust 1 pkt 2 Regulaminu wadliwe zastosowanie wskazanych przepisów i w konsekwencji przyjęcie, iż w wydanym wnioskodawczyni zaświadczeniu z 27 lutego 2023 r. KRUS przywołując art. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników potwierdził, iż wnioskodawczyni choć figuruje wprawdzie w systemie jako małżonka rolnika, to jednak podlega ubezpieczeniu rolniczemu na takich samych warunkach, jak rolnik, co oznacza spełnienie warunku z § 3 rozporządzenia z 29 sierpnia 2022 r.

W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia

i oddalenie skargi, ewentualnie z ostrożności procesowej o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

I instancji, o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a ponadto

o przeprowadzenie rozprawy w sprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie w całości jako oczywiście bezzasadnej oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną,

w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych

w skardze.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

W rozpatrywanej sprawie strona wnosząca skargę kasacyjną oparła postawione w niej zarzuty na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a.

Z zarzutów tych wynika, że istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie odnosi się do kwestii prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem rozstrzygnięcia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o ponowną ocenę przedsięwzięcia "Wsparcie inwestycji w rolnictwie w zakresie wymiany pokryć dachowych z materiałów szkodliwych dla zdrowia lub środowiska" w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, stwierdził, że narusza ono

§ 3 rozporządzenia z 29 sierpnia 2022 r. Według Sądu, organ błędnie przyjął, że skarżąca nie spełniła warunku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, jako rolnik.

Podważając zasadność tego stanowiska, skarżący kasacyjnie organ wywodził natomiast, że z bazy KRUS oraz przedłożonych przez skarżącą zaświadczeń jednoznacznie wynika, iż nie jest ona ubezpieczona z mocy ustawy, jako rolnik. Takie ubezpieczenie posiada mąż wnioskodawczyni. Natomiast I. K. legitymuje się ubezpieczeniem społecznym, jako małżonka rolnika, a zatem nie spełnia kryterium o którym mowa w § 3 rozporządzenia z 29 sierpnia 2022 r.

Zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługują na uwzględnienie.

Odnosząc się w punkcie wyjścia do postawionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, przypomnieć należy – co

w rozpatrywanej sprawie uznać należało za konieczne i niezbędne – że

o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych

w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym

w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym

z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co

w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać

z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny.

Z punktu widzenia przedstawionych uwag za nieskuteczny, a tym samym za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw, uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 151 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w związku z art. 30c ust. 3 pkt 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, a także zarzut naruszenia

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 w zw. z art. 14lza ust. 3 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

W punkcie wyjścia przypomnienia wymaga, że kontrola działalności administracji publicznej oznacza porównywanie czynności organów administracji

z wzorcem normatywnym (normami prawnymi) stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Sądy administracyjne kontrolują więc prawidłowość rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, z punktu widzenia całokształtu przepisów prawa stosowanych przez organ w celu wydania rozstrzygnięcia na gruncie ustalonego stanu faktycznego, a więc z punktu widzenia jego zgodności z przepisami proceduralnymi, przepisami prawa materialnego,

a także przepisami ustrojowymi (kompetencyjnymi). Innymi słowy, kontrola działalności administracji koncentruje się na: kontroli rekonstrukcji norm proceduralnych stanowiących podstawę oceny realizacji prawnych wymogów ustalania faktów; kontroli sposobu prawnej kwalifikacji tych faktów, co odnosi się do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia administracyjnego, w tym również

w zakresie dotyczącym kontroli wykładni prawa przeprowadzonej przez organ; przez pryzmat zaś przepisów ustaw procesowych określających prawne wymogi odnośnie uzasadnienia decyzji administracyjnej, kontroli konkretnego sposobu ustalenia

w konkretnej sprawie faktycznych podstaw rozstrzygnięcia. Konsekwencją oceny

o niezgodności kontrolowanego rozstrzygnięcia z wzorcem normatywnym stanowiącym kryterium przeprowadzanej kontroli jest to, że sąd administracyjny rozstrzygnięcie to dyskwalifikuje, poprzez jego wyeliminowanie z obrotu prawnego zobowiązując jednocześnie organ administracji, który je wydał do ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej a więc tak jak w rozpoznawanej sprawie

(art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). W przeciwnym wypadku – tj. w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę tę oddala, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Z powyższego wynika więc jednoznacznie, że przepisy art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 151 p.p.s.a. są tzw. przepisami wynikowym (por. wyrok NSA z 19 stycznia

2012 r. sygn. akt II OSK 2077/10; wyrok NSA z 26 lutego 2014, sygn. akt II GSK 1925/12). Identyczną funkcję pełni również art. 30c ust. 3 ustawy o zasadach polityki rozwoju, co w rozpatrywanej sprawie odnieść należy do tego rodzaju rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego, które wskazane zostało w pkt 1 tego przepisu. Uwzględniając przedstawione uwagi stwierdzić należy więc, że błędne uwzględnienie skargi, samo w sobie nie polega na błędnym zastosowaniu i tym samym na naruszeniu wymienionych przepisów prawa. Stanowi ono bowiem skutek błędu popełnionego na etapie poprzedzającym, a mianowicie na etapie kontroli zaskarżonego aktu z punktu widzenia jego zgodności z przepisami prawa, które wojewódzki sąd administracyjny stosował lub powinien był zastosować, jako normatywne wzorce kontroli legalności tego aktu. Błędne rozstrzygnięcie, jest więc jedynie następstwem błędu zasadniczego, polegającego na wadliwym wykonaniu funkcji kontrolnej, o której mowa w art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, dalej: p.u.s.a.).

W związku z powyższym, nie może budzić żadnych wątpliwości, że zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1, czy art. 151 p.p.s.a. a także postawionemu wraz z nim zarzutowi naruszenia art. 30c ust. 3 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, musiało towarzyszyć konieczne i niezbędne powiązanie go z konkretnymi przepisami, czy to prawa materialnego, czy to z przepisami postępowania, czy to, quasi normatywnymi postanowieniami aktów przyjętych w ramach postępowania prowadzonego w sprawie dofinansowania przedsięwzięcia, których adresatem są również zobowiązane do ich stosowania i przestrzegania organy, przed którymi postępowanie to się toczyło. To one wyznaczają bowiem przedmiot sporu o prawo, co w odniesieniu do postępowania wywołanego wniesioną skargą kasacyjną, powinno wyrażać się w zarzutach ich naruszenia przez wojewódzki sąd administracyjny, jako wzorców kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu poprzez wadliwe przeprowadzenie kontroli ich stosowania oraz wykładni przez organ, który wydał zaskarżony akt.

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy więc, że omawiane zarzuty nie mogą odnieść skutku oczekiwanego przez autora skargi kasacyjnej. Przy tym, bez jakiegokolwiek wpływu na tę ocenę pozostaje to, że zarzuty naruszenia wymienionych przepisów powiązane zostały z zarzutem naruszenia art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

W analizowanym zakresie, istota rzeczy wyraża się bowiem w tym, że autor skargi kasacyjnej tezy o naruszeniu wymienionych przepisów prawa nie powiązał, ani też nie wsparł koniecznym w rozpatrywanej sprawie odwołaniem się do tych wzorców kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku o ponowną ocenę, które wynikały z rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z 29 sierpnia 2022 r. w sprawie szczegółowego przeznaczenia, warunków i trybu udzielania wsparcia na wymianę pokryć dachowych z materiałów szkodliwych dla zdrowia lub środowiska w gospodarstwach rolnych w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz Regulaminu wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem z krajowego planu odbudowy i zwiększania odporności. Ani omawiany zarzut skargi kasacyjnej, ani też jego uzasadnienie nie zawierają żadnych tego rodzaju koniecznych powiązań i odniesień. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał i nie wyjaśnił, które konkretnie postanowienia i których konkretnie aktów przyjętych w ramach "Wsparcie inwestycji w rolnictwie w zakresie wymiany pokryć dachowych z materiałów szkodliwych dla zdrowia lub środowiska", czy też które konkretnie z przepisów ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, i w jaki konkretnie sposób, zostały naruszone przez Sąd I instancji,

a ponadto, na czym dokładnie naruszenie to miałoby polegać, w tym, jaki miałby być jego wpływ na wynik sprawy.

Wskazany deficyt, gdy chodzi o sposób skonstruowania oraz uzasadnienia omawianych zarzutów kasacyjnych, czyni je nieskutecznym, co oznacza brak możliwości poddania ich merytorycznej ocenie. Skoro bowiem w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym obowiązuje zasada dyspozycyjności, co w świetle przywołanego na wstępie art. 183 § 1 p.p.s.a. oznacza, że Sąd ten rozpoznaje w sprawę w granicach skargi kasacyjnej, to za oczywiste uznać należy, że nie jest on uprawniony do samodzielnego konkretyzowania (uzupełniania lub uściślania) zarzutów za autora skargi kasacyjnej, czy stawiania hipotez w tym obszarze, sanując zaistniałe braki. To bowiem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej precyzyjnie wskazując, które normy prawa i w jaki sposób zostały naruszone.

Wprawdzie w ostatnim z zarzutów naruszenia przepisów postępowania autor skargi kasacyjnej powiązał naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a.

w zw. z art. 14lza ust. 3 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju z § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 29 sierpnia 2022 r. w sprawie szczegółowego przeznaczenia, warunków i trybu udzielania wsparcia na wymianę pokryć dachowych z materiałów szkodliwych dla zdrowia lub środowiska

w gospodarstwach rolnych w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, jednak wobec nieskuteczności zarzutu błędnej wykładni § 3 rozporządzenia oraz art. 5 i art. 6 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, również i ten zarzut jest niezasadny. Niewątpliwie prawidłowa wykładnia powyżej wymienionych przepisów miała zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Mając jednak na uwadze sposób sformułowania zarzutów postawionych na podstawie określonej w pkt 1 art. 174 p.p.s.a., stwierdzić należy, że i one nie poddają się merytorycznej ocenie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zarzut błędnej wykładni prawa to zarzut mylnego zrozumienia treści przepisu przez Sąd I instancji. Wymaga on, aby mógł być rozpatrzony, wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładania przepisu, którego zarzut kasacyjny dotyczy i jaka powinna być jego prawidłowa wykładania, co oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej. Wobec tego, że naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego, jej autor wiąże również z niewłaściwym ich zastosowaniem przypomnieć należy, że zarzut "niewłaściwego zastosowania" prawa materialnego wymaga wykazania i wyjaśnienia, jak powinien być on stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu, dlaczego powinien być on zastosowany. Zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polega więc na zarzuceniu tzw. błędu subsumcji, tj. gdy ustalony w sprawie stan faktyczny błędnie uznano za odpowiadający albo nieodpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu

w danej normie prawnej. Innymi słowy, zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (w formie pozytywnej) wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, albo (w formie negatywnej) z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego – niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd, rozumiane jest jako sytuacja polegająca albo na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ administracyjny, albo wręcz przeciwnie, na bezzasadnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu. Ze sposobu, w jaki postawiony został zarzut naruszenia wymienionych w petitum skargi kasacyjnej przepisów wynika, że autor skargi kasacyjnej odniósł go do wskazanej powyżej formy negatywnej, co wyrażało się w prezentowaniu stanowiska, że skarżąca nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, jako rolnik, lecz jako małżonek rolnika.

Zarzut błędnej wykładni przepisów § 3 rozporządzenia z 29 sierpnia 2022 r. oraz art. 5 i art. 6 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie może być uznany za skuteczny. Z tego mianowicie powodu, że autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił, jak należałoby prawidłowo rozumieć wymienione przepisy ustawy

i rozporządzenia. Wskazać bowiem należy, że błędna wykładnia prawa materialnego, o której mowa w pkt 1 art. 174 p.p.s.a., to wadliwe zrekonstruowanie normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów) prawa, wyrażające się w mylnym zrozumieniu jego (ich) treści (w tym, poprzez wadliwą klaryfikację znaczeń), a przez to

w wadliwym ustaleniu jego (ich) sensu normatywnego przez sąd administracyjny

I instancji, co – aby zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię mógł być rozpatrzony - wymaga wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu prawa, którego zarzut kasacyjny dotyczy oraz, jaka powinna być jego wykładnia prawidłowa, co równocześnie oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej, a więc innymi słowy wymaga przeciwstawienia stanowisku nieprawidłowemu stanowiska, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną jest prawidłowe (zob. wyroki NSA z: 6 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 742/20; 13 stycznia 2021 r., sygn. akt II FSK 2368/18;

28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21).

Tymczasem stanowisku Sądu I instancji, wedle którego zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ilekroć w ustawie jest mowa rolniku – rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą

w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Natomiast art. 5 ww. ustawy stanowi, że przepisy ustawy dotyczące ubezpieczenia rolnika i świadczeń przysługujących rolnikowi stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym. Jeżeli zatem małżonek rolnika jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego to podlega ubezpieczeniu jako rolnik. Przepisy ustawy traktujące o prawach i obowiązkach rolnika odnoszą się

w całej rozciągłości do obojga małżonków, będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego i prowadzących działalność rolniczą na wspólny rachunek, co oznacza, że obydwoje są rolnikami w rozumieniu niniejszej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Na poparcie swego stanowiska Sąd I instancji powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z 21 czerwca 2016 r. sygn. I UK 219/15 (LEX nr 2109627), w którym stwierdzono, że "jeżeli podstawowym źródłem utrzymania małżonków jest prowadzenie działalności rolniczej, to na każdym z nich spoczywa obowiązek współuczestniczenia przy prowadzeniu tej działalności (także przez pracę we wspólnym gospodarstwie rolnym). Takie relacje między małżonkami pozwalają przyjąć, że każde z nich współuczestniczy w prowadzeniu działalności rolniczej

w jednakowym stopniu, wobec czego zasadą jest, że małżonek rolnika podlega ubezpieczeniu rolniczemu na takich samych warunkach jak rolnik, czyli w związku

z prowadzeniem działalności rolniczej. Wynika to wprost z art. 5 ustawy

o ubezpieczeniu społecznym rolników".

W skardze kasacyjnej nie podjęto nawet próby wykazania na czym miałby polegać zarzucany Sądowi I instancji błąd wykładni spornych przepisów, a więc innymi słowy nawet próby podjęcia polemiki z prezentowanym przez ten Sąd podejściem do rozumienia wymienionych przepisów prawa. W zasadzie uzasadnienie skargi kasacyjnej koncentruje się na wykazaniu błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego.

Mając jednak na uwadze, że zarzut błędnego zastosowania (bądź niezastosowania) przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego stwierdzić należy, że zarzuty naruszenia wskazywanych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy oraz rozporządzenia nie mogą odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżąca kasacyjnie z tego powodu, że ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania nie zostały skutecznie podważone z punktu widzenia ich prawidłowości i zgodności z prawem.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie

art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964).