Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 298/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...].10.2018 r. wydaną na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.), § 44 ust. 2 pkt 2 oraz § 41 ust. 1 pkt 3 w związku z § 41 ust. 2 i 4 oraz ust. 5 uchwały Nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] .04.2015 r. w sprawie Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...] w T. (Biuletyn Prawny [...] , rok 2015, poz. 114 ze zm.) Dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w T. postanowił skreślić J. F. (dalej określana jako Skarżąca), studentkę I roku, kierunek prawo, studia niestacjonarne, z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia pierwszego roku studiów.

Organ wskazał na treść art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 44 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z [...] .04.2015r. w sprawie Regulaminu Studiów [...] w T., zgodnie z treścią których dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku studiów w terminie. Zgodnie z § 41 ust. 1 pkt 1 i 2 Regulaminu studiów w stosunku do studenta, który nie zaliczył semestru lub roku, dziekan podejmuje decyzję o warunkowym wpisaniu na wyższy semestr lub rok studiów, albo zezwoleniu na powtarzanie semestru lub roku studiów.

Organ zwrócił uwagę, że Skarżąca została decyzją z [...] .10.2016 r. warunkowo wpisana na II rok studiów niestacjonarnych na kierunku prawo w roku akademickim 2016/17 z obowiązkiem zaliczenia zaległych egzaminów z roku I, tj. egzaminu z przedmiotu Prawo konstytucyjne i egzaminu z przedmiotu Prawa człowieka do [...] .11.2016 r. Mimo upływu terminu wskazanego w decyzji studentka nie rozliczyła się z obowiązku dydaktycznego, do którego została ww. rozstrzygnięciem zobowiązana. Powyższe egzaminy nie zostały przez nią zaliczone do [...] .09.2018 r. Mimo upływu kolejnych okresów rozliczeniowych studentka nie złożyła wniosku o powtarzanie roku I, co w świetle przytoczonych wyżej przepisów Regulaminu studiów obligowało organ pierwszej instancji do wydania decyzji o skreśleniu studenta z listy

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Skarżącą od powyższego rozstrzygnięcia, Rektor Uniwersytetu [...] w T. decyzją z [...] .12.2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1668 ze zm.), § 84 ust. 2 uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] w T. - Regulamin Studiów Uniwersytetu [...] w T. (Biuletyn Prawny [...] 2019, poz. 222 ze zm.) - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie w sprawie skreślenia Skarżącej z listy studentów I roku, kierunek prawo, studia niestacjonarne, w całości.

Organ wskazał, że od decyzji z [...] .10.2018 r. Skarżąca wniosła [...] .11.2018 r. odwołanie, po rozpoznaniu którego, Rektor [...] decyzją z [...] .01.2019 r. utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z [...] .10.2018 r. Skarżąca zaskarżyła decyzję organu drugiej instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wyrokiem z 25.06.2019 r. (sygn. akt II Sa/Bd 339/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że chociaż decyzja w sprawie warunkowego wpisu na wyższy rok studiów jest aktem wewnątrzzakładowym, to wywarła ona w przedmiotowej sprawie skutki w obrocie prawnym, ponieważ nałożyła na Skarżącą obowiązki zdania w zakreślonym terminie egzaminów, a niewywiązanie się z warunków tej decyzji skutkuje skreśleniem z listy studentów. Wzajemna zależność powyższej decyzji stanowiącej akt wewnątrzzakładowy i decyzji o skreśleniu z listy studentów wymaga skontrolowania, czy Skarżąca miała możliwość przystąpienia do egzaminów w terminie określonym w decyzji o warunkowym wpisie, bowiem tylko prawidłowe zakomunikowanie stronie treści tego aktu i zapewnienie możliwości wykonania nałożonego warunku może skutkować skreśleniem Skarżącej z listy studentów. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że chociaż Skarżąca wiedziała o pozytywnym rozstrzygnięciu jej wniosku, to jednak nie udowodniono, że realnie stworzono jej możliwość przystąpienia do egzaminów w terminie do [...] listopada 2016 r. w związku z warunkowym wpisem na II rok studiów.

Uwzględniając ocenę prawną i ocenę dowodów dokonaną przez Sąd w przedmiotowej sprawie, po ponownej ocenie materiału dowodowego organ drugiej instancji uznał, że Skarżąca powinna mieć realną możliwość przystąpienia do egzaminu z zaległych egzaminów po skutecznym powiadomieniu o ich terminach, a skreślenie jej z listy studentów było przedwczesne.

W związku z powyższym Rektor uznał, że postępowanie w sprawie skreślenia Skarżącej z listy studentów, jako przedwczesne, należało umorzyć w całości.

Organ wskazał ponadto, że w celu umożliwienia Skarżącej przystąpienia do zaległych egzaminów wzruszenia wymaga rozstrzygnięcie Rektora [...] z [...] .01.2019 r. w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania Skarżącej od decyzji Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z [...] .10.2016 r. w sprawie warunkowego wpisu na wyższy rok studiów.

Skargę na powyższą decyzję wniosła J. F., zaskarżając ją w zakresie obejmującym wskazane części uzasadnienia.

W ocenie Skarżącej uzasadnienie decyzji drugiej instancji zostało sporządzone z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 kpa polegającym na zawarciu w decyzji elementów wykraczających poza enumeratywnie wyliczone w tym przepisie składniki tego aktu stosowania prawa, a mianowicie na sformułowaniu, i to w decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie, wskazań co do dalszego postępowania, przy czym wskazania te odnoszą się do postępowania w zupełnie innej sprawie, dotyczącej aktu stosowania prawa o charakterze wewnątrzzakładowym oraz z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa polegającym na istnieniu sprzeczności pomiędzy treścią uzasadnienia decyzji administracyjnej a jej rozstrzygnięciem, albowiem organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa wydał decyzję kasacyjną, która nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, a jedynie znosi, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie skreślenia Skarżącej z listy studentów, a w uzasadnieniu podniósł, że przyczyną umorzenia była "przedwczesność" tegoż "postępowania".

W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie uzasadnienia decyzji w części wskazanej w treści skargi.

Skarżąca wskazała, że wydana w przedmiotowej sprawie decyzja nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, a jedynie znosi prowadzone postępowanie administracyjne. Już sam rodzaj wydanej decyzji wskazuje na bezprzedmiotowość formułowania w jej treści jakichkolwiek wskazań na przyszłość. W uzasadnieniu powołanego rozstrzygnięcia organ zawarł jednak wskazania dotyczące postępowania, ale nie w sprawie, która została zakończona poprzez jej umorzenie, ale w przedmiocie warunkowego wpisu Skarżącej na wyższy rok studiów, a sprowadzające się do przyjęcia, że Skarżącej realnie umożliwić należy przystąpienie do zaległych egzaminów po skutecznym powiadomieniu o ich terminach, co ma się zmaterializować na skutek wzruszenia rozstrzygnięcia Rektora [...] w T. z [...] .01.2019 r. w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania Skarżącej od decyzji Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z [...] .10.2016 r. w sprawie warunkowego wpisu na wyższy rok studiów.

Powyższy element zawarty w uzasadnieniu wykracza nie tylko poza enumeratywnie wskazane w ustawie elementy decyzji administracyjnej, ale także poza sam przedmiot sprawy, którym od momentu wszczęcia postępowania było skreślenie Skarżącej z listy studentów, a ponadto planowane przyszłe działania organu administracji nie znajdują podstaw prawnych w uchwale nr [...] Senatu [...] w T.

Skarżąca zwróciła ponadto uwagę na ocenę prawną i wskazania odnoszące się do postępowania w sprawie zawarte w wyroku WSA w Bydgoszczy z 25.06.2019 r., sygn. akt II SA/Bd 339/19. Z uzasadnienia powyższego wyroku należało wywieść, że zgromadzony na tamtym etapie postępowania materiał dowodowy nie dawał podstaw do skreślenia Skarżącej z listy studentów za nieuzyskanie zaliczenia pierwszego roku studiów w określonym terminie, albowiem brak było dowodu na doręczenie decyzji w przedmiocie warunkowego wpisu studentki na drugi rok studiów przed [...] .11.2016 r. W konsekwencji Rektor miał obowiązek w ponownym postępowaniu poczynić dokładne ustalenia faktyczne w odniesieniu do okoliczności doręczenia tego wewnątrzzakładowego aktu i poprzeć je stosownymi dowodami.

W ocenie Skarżącej, w zaskarżonej decyzji organ, poza dowodami wskazanymi w toku postępowania przed WSA, nie stwierdził nowych dowodów w sprawie.

Jak wskazano w skardze, z uwagi na ustalenie przez organ odwoławczy, że Skarżącej nie zapewniono realnej możliwości przystąpienia do egzaminów objętych decyzją o warunkowym wpisie na drugi studiów, skreślenie jej z listy studentów za niezaliczenie pierwszego roku studiów w określonym terminie nie ma podstaw, a zatem jest bezprzedmiotowe. Tymczasem Rektor [...] , mimo prawidłowego zastosowania w sprawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że umorzenie następuje z uwagi na przedwczesność postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów (nie jego bezprzedmiotowość). Powyższe prowadzi do sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem a jego uzasadnieniem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej powoływana jako ppsa), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z zacytowanego przepisu wynika wprost, że stwierdzone przez sąd naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania prowadzi do uchylenia zaskarżonego aktu jedynie w sytuacji, gdy naruszenia miało wpływ, bądź wręcz istotny wpływ na wynika sprawy.

W sprawie niniejszej kontroli podlega decyzja Rektora Uniwersytetu [...] w T. z [...] .12.2019 r., nr [...] , którą organ ten uchylił decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w T. z [...] .10.2018 r. w całości i umorzył postępowanie w sprawie skreślenia Skarżacej z listy studentów I roku, kierunek prawo, studia niestacjonarne, w całości.

Podstawą procesową wydania zaskarżonej decyzji stał się art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej powoływana jako "kpa").

W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest dopuszczalna z uwagi na możliwość zaskarżenia jedynie uzasadnienia zakwestionowanej decyzji. Stanowisko takie akceptowane jest zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie. Jednakże wskazać należy, że wniesienie skargi w sytuacji, gdy strona zgadza się z treścią rozstrzygnięcia, kwestionując natomiast same jego motywy, nie powoduje, że sąd kontroluje prawidłowość wyłącznie samego uzasadnienia decyzji. Ze względu na treść art. 134 § 1 ppsa, z którego wynika, że sąd administracyjny, nie będąc związanym wnioskami i zarzutami skargi, bada w całym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu lub czynności, sąd zobligowany jest do rozpoznania sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją na zasadach ogólnych. Skarga na uzasadnienie stanowi w istocie skargę na decyzję. Co istotne, dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wydanego na podstawie art. 138 § 2 kpa jako jej części oraz uchylenie decyzji w części dotyczącej jej uzasadnienia wówczas, gdy przesądza ono o treści przyszłej decyzji organu pierwszej instancji (vide wyrok WSA we Wrocławiu z 10.04.2019 r., sygn. akt II SA/Wr 798/15).

Kolejną kwestią, na jaką należy zwrócić uwagę, rozpoznając sprawę, jest treść art. 153 ppsa, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wyrokiem z 25.06.2019 r. tut. Sąd uchylił, w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 339/19, decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w T. z [...] .01.2019 r., nr [...] , utrzymującą w mocy decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w T. z [...] .09.2018 r. o skreśleniu Skarżącej z listy studentów. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że chociaż decyzja w sprawie warunkowego wpisu na wyższy rok studiów jest aktem wewnątrzzakładowym, to wywarła ona w przedmiotowej sprawie skutki w obrocie prawnym, ponieważ nałożyła na Skarżącą obowiązki zdania w zakreślonym terminie egzaminów, a niewywiązanie się z warunków tej decyzji skutkuje skreśleniem z listy studentów. Wzajemna zależność powyższej decyzji stanowiącej akt wewnątrzzakładowy i decyzji o skreśleniu z listy studentów wymaga skontrolowania, czy Skarżąca miała możliwość przystąpienia do egzaminów w terminie określonym w decyzji o warunkowym wpisie, bowiem tylko prawidłowe zakomunikowanie stronie treści tego aktu i zapewnienie możliwości wykonania nałożonego warunku może skutkować skreśleniem Skarżącej z listy studentów. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że chociaż Skarżąca wiedziała o pozytywnym rozstrzygnięciu jej wniosku, to jednak nie udowodniono, że realnie stworzono jej możliwość przystąpienia do egzaminów w terminie do [...] .11.2016 r. w związku z warunkowym wpisem na II rok studiów. W ocenie Sądu warunki nałożone w decyzji o warunkowym wpisie byłyby dla strony wiążące z konsekwencjami wynikającymi z przepisów prawa, gdyby strona znała całą treść wydanej decyzji i akt ten został prawidłowo zakomunikowany stronie.

W zaleceniach co do dalszego postępowania dla organu drugiej instancji Sąd wskazał, nie jest wystarczające ogólnikowe stwierdzenie o doręczeniu decyzji o warunku bez udokumentowania tej czynności. Ustalenie, że student nie zaliczył I roku w określonym terminie, wymaga wyjaśnienia, jakie terminy zostały przewidziane lub wyznaczone w decyzjach dziekana i czy student został prawidłowo o nich powiadomiony.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uznał, że Skarżąca powinna mieć realną możliwość przystąpienia do egzaminu z zaległych egzaminów po skutecznym powiadomieniu o ich terminach, a skreślenie z listy studentów było przedwczesne. W celu umożliwienia Skarżącej przystąpienia do zaległych egzaminów wzruszenia wymaga rozstrzygnięcie Rektora [...] z [...].01.2019 r. w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania Skarżącej od decyzji Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z [...] .10.2016 r. w sprawie warunkowego wpisu na wyższy rok studiów. Wobec powyższego organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylając decyzję organu pierwszej instancji, jednocześnie umorzył postępowanie w sprawie skreślenia Skarżącej z listy studentów.

Powyższe rozstrzygnięcie Sąd uznał co do zasady za prawidłowe. Do decyzji o umorzeniu postępowania zastosowanie mają przepisy o postępowaniu przed organem pierwszej instancji, czyli przepis art. 105 kpa. Organ odwoławczy zatem może wydać taką decyzję tylko wówczas, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne stało się bezprzedmiotowe, przy czym chodzi tu o tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania pierwszoinstancyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 kpa. Należy wskazać, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji, jeżeli postępowanie to było bezprzedmiotowe przed wydaniem zaskarżonej decyzji, czyli istniały podstawy jego umorzenia przez organ pierwszej instancji. Powyższy przepis może również służyć organowi odwoławczemu za podstawę do podejmowania rozstrzygnięć w tzw. trudnych przypadkach, w których konieczne jest uchylenie zaskarżonej odwołaniem decyzji organu pierwszej instancji, lecz równocześnie brak podstaw do orzeczenia co do istoty sprawy lub do przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

W sprawie niniejszej, co wynika z akt sprawy i uzasadnienia wyroku w sprawie II SA/Bd 339/19, organ nie udowodnił, że realnie stworzono Skarżącej możliwość przystąpienia do egzaminów z przedmiotów "Prawo konstytucyjne" i "Prawa człowieka" w terminie do [...] .11.2016 r. w związku z warunkowym wpisem jej na II rok studiów, a ona z tego prawa nie skorzystała. Brak dowodów na doręczenie decyzji o nałożeniu warunku przed [...] .11.2016 r. skłania do uznania, że dopiero o tej decyzji strona dowiedziała się [...] .11.2018 r. i złożyła od niej odwołanie [...] .12.2018 r. Stanowiska organu, że Skarżąca mogła skorzystać z uczelnianego systemu elektronicznego USOS, Sąd nie uznał za usprawiedliwienie niedoręczenia decyzji, zwłaszcza że z materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, że decyzja była dostępna w systemie elektronicznym USOS. Wobec powyższego organ pierwszej instancji przedwcześnie zastosował przesłankę z art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Powyższa okoliczność uzasadnia umorzenie postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów.

Przechodząc do zarzutów zawartych w skardze, wskazać trzeba, że organ drugiej instancji w istocie zawarł w treści skarżonego rozstrzygnięcia wskazania co do dalszego postępowania, przy czym wskazania te odnoszą się do postępowania w zupełnie innej sprawie, dotyczącej aktu stosowania prawa o charakterze wewnątrzzakładowym. Zawarcie takich wskazań nie stanowi przesłanki do uchylenia decyzji, zwłaszcza że dotyczyły one innej sprawy i nie są w związku z tym wiążące w toku innego postępowania.

Odnośnie natomiast podanie jako przyczyny wydania zaskarżonej decyzji przedwczesności decyzji organu I instancji, należy zgodzić się ze Skarżącą, że przedwczesność nie oznacza bezprzedmiotowości, niemniej zwrócić uwagę należy na to, że organ oparł się na wskazaniach Sądu, z których wynika, że wydanie decyzji w I instancji nastąpiło przedwcześnie. Przede wszystkim jednak zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sformułowanie dotyczące przedwczesności nie wpływa w żaden sposób na wynik sprawy, a w szczególności nie jest wiążące w toku dalszego postępowania.

W okolicznościach tej sprawy wadliwa jest zatem jedynie część uzasadnienia decyzji, która w ostateczności nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy, ani na wynik ewentualnych przyszłych postępowań administracyjnych. W takiej sytuacji Sąd nie widział potrzeby uchylania całej decyzji, co odbyłoby się z ewentualnym naruszeniem art. 134 § 2 ppsa, a uchylenie jedynie fragmentu uzasadnienia uznał za niedopuszczalne. Na marginesie zauważyć należy, że w praktyce bardzo często zdarza się, że fragmenty uzasadnień kontrolowanych decyzji są wadliwe, albo w okolicznościach danej sprawy zbędne, bezprzedmiotowe. Byłoby nieracjonalne, aby w takich sytuacjach sąd administracyjny przy kontroli zaskarżonych decyzji uchylał poszczególne fragmenty uzasadnienia, jeśli ich wadliwość nie ma wpływu na ostateczny wynik sprawy.

Z tego względu Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu skargi.