Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 420/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono sprzeciwy
Powołane przepisy: article: art. 64a, art. 64b, art. 64e, art. 151a
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 138, art. 49, art. 105, art. 50, art. 10, art. 6, art. 8
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 73
journal: Dz.U. 2021 poz 247
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 czerwca 2023 r. sprawy ze sprzeciwów B. L., K. L., K. M., P. L. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 21 marca 2023 r., znak: SKO.4020.OC/191/23, w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody dla realizacji przedsięwzięcia oddala sprzeciwy.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z dnia 21 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej (dalej także jako: Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania An. S. (dalej także jako: wnioskodawca) uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta Gminy Sosnówka z dnia 12 grudnia 2022 r. – umarzającą postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa fermy drobiu na terenie działek o nr ewid. [...], obręb Ż., gmina S., powiat bialski" – i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wójt wskazaną na wstępie decyzją z dnia 12 grudnia 2022 r., wydaną na podstawie art. 73 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r., poz. 1029 ze zm., dalej jako: u.i.ś.), a także w oparciu o art. 105 § 1 i art. 107 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku A. S. z dnia 3 października 2022 r. (data wpływu), orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowaniach na realizację wskazanego przedsięwzięcia.

Organ I instancji wyjaśnił, że A. S. został wezwany do złożenia wyjaśnień. W piśmie z dnia 6 grudnia 2022 r. wniósł o wydłużenie wyznaczonego mu terminu podając, że do zajęcia stanowiska w sprawie potrzebuje pomocy pełnomocnika. Wójt uznał, że brak jest podstaw do przedłużania terminu do złożenia wyjaśnień, gdyż określenie przez osobę składającą podpis pod wnioskiem swojego statusu w sprawie, tj. działania jako strona - podmiot mający zamiar realizacji przedsięwzięcia lub pełnomocnik strony, nie jest kwestią prawną i nie wymaga uzyskania w tym zakresie fachowej porady. W ocenie organu I instancji strona posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, dorosła, która nie wykazuje cech wskazujących na wyłącznie świadomego i swobodnego podejmowania decyzji i wyrażania woli, winna wiedzieć w jakim celu i w jakim charakterze żąda wszczęcia postępowania administracyjnego. W związku z brakiem wyjaśnień organ uznał, że A. S. nie uważa siebie za stronę postępowania - inwestora, a tym samym złożony przez niego wniosek o wszczęcie postępowania, potraktował jako złożony przez osobę, która nie żąda wszczęcia i dalszego procedowania w sprawie. Wójt stwierdził ponadto, że nie mając danych ewentualnego faktycznego wnioskodawcy nie mógł wezwać go do udziału w sprawie i potwierdzenia czynności dokonanych przez A. S.

Organ I instancji wywiódł, że legitymowany do złożenia wniosku jest podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia, a z literalnego brzmienia przepisu ustawy wynika, że wystarczającą okolicznością jest planowanie realizacji przedsięwzięcia, a więc faza zamiaru. Wójt Gminy skonkludował, że na gruncie niniejszej sprawy wniosek o wydanie decyzji środowiskowej nie został skutecznie złożony, gdyż osoba, która go podpisała nie uważa się za stronę postępowania administracyjnego w rozumieniu przepisów prawa.

Kolegium uzasadniając wskazaną na wstępie decyzję wyjaśniło, że zaskarżona decyzja Wójta narusza prawo, co polega na istotnym uchybieniu przepisom procesowym w postępowaniu przed organem I instancji, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (art. 138 § 2 k.p.a.). W ustalonym stanie faktycznym, uznając, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 3 października 2022 r. (data wpływu) A. S. wystąpił o ustalenie środowiskowych uwarunkowań na wykonanie przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu na działkach nr [...] położonych w Ż., w ramach którego przewidział wykonanie 16 kurników z obiektami towarzyszącymi i infrastrukturą techniczną. Złożony przez niego wniosek spowodował wszczęcie postępowania, co potwierdza stanowisko organu I instancji zawarte w obwieszczeniu z dnia 5 października 2022 r. oraz prowadzone z jego udziałem czynności procesowe dotyczące uzyskania stanowiska organów opiniodawczo-uzgadniających.

Postępowanie o ustalenie środowiskowych uwarunkowań prowadzone w trybie przepisów u.i.ś. jest typowym postępowaniem wnioskowym wszczynanym i prowadzonym na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia (art. 73 ust. 1 u.i.ś.). Wnioskodawca jest pierwszym podmiotem, będącym stroną w postępowaniu w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań.

Kolegium wyjaśniło, że złożenie wniosku o wydanie decyzji środowiskowej jest wymogiem niezbędnym do uruchomienia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 73 ust. 1 u.i.ś., a jedynie brak tego wniosku lub jego cofnięcie wyłącza możliwość skonkretyzowania praw lub obowiązków wspomnianego podmiotu, tym samym wyklucza dalsze prowadzenie tej procedury. To strona, a nie organ administracji decyduje o istnieniu i treści żądania, natomiast do organu należy ocena, czy obowiązujące przepisy pozwalają na wydanie decyzji zgodnie z wnioskiem strony.

Organ II instancji podkreślił, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie potwierdza stanowiska prezentowanego przez Wójta, że wnioskodawca, A. S. w dniu 29 października 2022 r. złożył ustne oświadczenie – że "nie jest inwestorem w ww. sprawie, nie ma wpływu na tok postępowania i składane przez siebie dokumenty, że nie będzie realizował przedsięwzięcia" – które można było uznać za rezygnację z ubiegania się o ustalenie środowiskowych uwarunkowań na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. Kolegium stwierdziło brak jakiegokolwiek dowodu, że wnioskodawca złożył w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego określonej treści oświadczenie, wywołujące skutek w postaci konieczności umorzenia postępowania. Twierdzenia organ I instancji w tym zakresie są niepoparte jakimikolwiek dowodami uniemożliwiają ich zaakceptowanie. Dalej Kolegium podniosło, że na żadnym etapie postępowania skarżący nie podjął działań, które uprawdopodobniałyby, że nie jest zainteresowany uzyskaniem wskazanych we wniosku środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia. Zdaniem organu II instancji "dokonana przez organy I instancji ocena okoliczności związanych ze statusem wnioskodawcy, jako strony postępowania, biorąc pod uwagę materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie, jest nieprzekonywująca". W związku z powyższym stwierdził, że poczynione w tym zakresie ustalenia organu I instancji są dowolne, a wydana w sprawie decyzja ma charakter arbitralny.

Następnie organ II instancji odniósł się do tego, że z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 25 listopada 2022 r. (doręczonym wnioskodawcy w dniu 29 listopada 2022 r.) Wójt wezwał A. S., do złożenia wyjaśnień w sprawie poprzez doprecyzowanie, w jakim charakterze występuje w sprawie, zakreślając termin na zajęcie stanowiska w sprawie na 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Z dowodu doręczenia tego pisma skarżącemu wynika, że od dnia 30 listopada 2022 r. zaczął biec określony w tym piśmie termin, a strona w dniu 6 grudnia 2022 r. (ostatni dzień wyznaczonego terminu) zawnioskowała, na podstawie art. 10 k.p.a., o przedłużenie terminu na zajęcie stanowiska w sprawie. Organ I instancji, nie udzielając odpowiedzi stronie na złożony wniosek, w dniu 12 grudnia 2022 r. wydał przedmiotową decyzję, wywodząc w niej, że okoliczności co do wyjaśnienia których strona została wezwana nie stanowiły kwestii prawnej, nie wymagały uzyskania fachowej porady.

Organ stwierdził, że zgodnie z nadrzędną zasadą postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 10 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej zobowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Dyrektywa powyższa, nakazująca organom administracji publicznej ukształtowanie postępowania w sposób umożliwiający stronom postępowania możliwość brania udziału w postępowaniu, musi być bezwzględnie respektowana - u jej podstaw leży bowiem zapewnienie stronie stanu sprawiedliwości proceduralnej, a więc stanu, w którym strona ma realną możliwość ochrony przysługujących jej praw oraz dochodzenia przysługujących uprawnień. Tym samym określona okoliczność nie może zostać uznana za udowodnioną, o ile stronie nie umożliwiono krytycznego wypowiedzenia się co do jej treści. W ocenie Kolegium w sprawie doszło do naruszenia obowiązku wynikającego z art. 79a k.p.a., który to przepis stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości.

Organ II instancji stwierdził także, że zakończenie postępowania przez jego umorzenie z uwagi na "brak dalszej chęci" osiągnięcia przez podmiot inicjujący postępowanie rezultatu, który miało przynieść, powinno co do zasady wynikać z wyraźnej inicjatywy tego podmiotu. Przeciwne stanowisko powodowałoby, że każdy organ prowadzący postępowanie przed jego zakończeniem zobowiązany byłby do występowania do podmiotu je inicjującego o wskazanie czy nie odstępuje on od swojego pierwotnego żądania, co powinno znaleźć swój wyraz w obowiązujących przepisach regulujących postępowanie administracyjne. Skoro zaś przepisy te nie przewidują takiej regulacji, to w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że w realiach przedmiotowej sprawy organ I instancji prowadzące postępowanie środowiskowe był zobowiązany do ustalenia, czy podmiot, który wystąpił z wnioskiem o wszczęcie tego postępowania, jest nadal zainteresowany uzyskaniem rezultatu wskazanego we wniosku. Skoro tak, to nie jest rzeczą organu I instancji, aby kwestionować zasadność żądania złożonego przez wnioskodawcę. Tylko ten podmiot jest uprawniony, by nim rozporządzać, co jest wiążące dla organu.

Sprzeciw od powyższej decyzji wywiedli B. L., K. L., K. M. i P. L. (dalej także jako: skarżący).

B. L. i K. L. zarzucił powyższej decyzji naruszenie:

1. art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej jako: k.p.a.) poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji Wójta z dnia 12 grudnia 2022 r. (znak MK.6220.6.17.2022.MB) i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, ponieważ decyzja organu pierwszej instancji nie była wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a istotne okoliczności sprawy zostały wyjaśnione i nie zachodzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie;

2. art. 138 § 2 w zw. z art. 136 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji do ponownego rozpoznania pomimo możliwości wyjaśnienia wątpliwości co do statusu Wnioskodawcy przez organ drugiej instancji w postępowaniu uzupełniającym;

3. art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w decyzji wytycznych co do dalszego postępowania w ponownie prowadzonym postępowaniu;

4. błędnej wykładni art. 73 ust. 1 u.i.ś. uznającej, iż postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej może być zainicjowane przez podmiot nieplanujący realizować przedsięwzięcia.

Natomiast K. M. i P. L. zarzucili powyższej decyzji to, że organy nie ustaliły w sposób rzetelny kręgu stron postępowania administracyjnego, wskutek czego wbrew dyspozycji art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a organ nie oznaczył w przedmiotowej decyzji stron postępowania, a w konsekwencji wydanie przezeń rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a., było przedwczesne.

Wszyscy skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na sprzeciwy, Kolegium wniosło o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 259, dalej jako: p.p.s.a.) od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2022 r., poz. 2000, dalej jako: k.p.a.), skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw (sprzeciw od decyzji).

Na podstawie art. 64b § 1 p.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Szczególną cechą odróżniającą sprzeciw od skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ograniczony zakres kontroli sądu dotyczący decyzji objętej sprzeciwem. Analiza przepisów działu III i rozdziału 3a p.p.s.a. wskazuje, że wprowadzenie instytucji sprzeciwu do procedury sądowoadministracyjnej miało na celu uproszczenie postępowania przed sądami administracyjnymi i przyspieszenie kontroli sądowoadministracyjnej decyzji, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (tzw. decyzji kasacyjnych).

Jak stanowi art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, o której stanowi art. 138 § 2 k.p.a. (por. m. in. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 2345/21, wyrok NSA z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 959/21). Oznacza to, że sąd ocenia jedynie, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Taką wykładnię przepisu wspiera również art. 151a § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.

Decyzja kasacyjna wydana w tym trybie jest rozstrzygnięciem procesowym, nie kształtuje stosunku materialnoprawnego i stanowi przeszkodę do jego kształtowania, gdyż następstwem wydania decyzji kasacyjnej jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem I instancji. Stwierdzenie braku istotnych ustaleń faktycznych uniemożliwia akt subsumpcji do konkretnego przepisu prawa materialnego określającego prawa i obowiązki stron postępowania (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. I OSK 707/18 i cytowane tam orzecznictwo).

W konsekwencji powyższych rozważań należy stwierdzić, że sąd dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. co do zasady nie jest władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia. Należy zauważyć, że to skarga otwiera postępowanie sądowoadministracyjne prowadzące do kontroli legalności decyzji administracyjnej pod kątem prawidłowej wykładni i zastosowania przez organ zarówno prawa materialnego, jak i norm o charakterze proceduralnym. Kontrola ta nie może natomiast obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. Co do zasady sąd rozpoznając sprzeciw nie dokonuje wykładni prawa materialnego.

Wymaga podkreślenia, że art. 64e p.p.s.a. w sposób istotny zawęża zakres kontroli sądowoadministracyjnej, sprowadzając ją jedynie do badania przesłanek warunkujących wydanie decyzji zgodnie z art. 138 k.p.a. (por. wyrok z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 509/19). Skoro Sąd bada wyłącznie, czy zaszły podstawy do wydania decyzji kasacyjnej, to może ona zostać uchylona tylko wówczas, gdy nie istniały podstawy do wydania decyzji w trybie art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw jest środkiem zaskarżenia skierowanym ściśle przeciwko uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.

Rozpoznając sprzeciw według powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że jest on niezasadny, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu, tj. jest prawidłowa w świetle art. 138 § 2 k.p.a.

Mając na uwadze, że zastosowanie wskazanego przepisu uwarunkowane jest dwiema przesłankami procesowymi – po pierwsze ustaleniem, czy doszło do naruszenia przepisów postępowania w trakcie postępowania zakończonego decyzją organu pierwszej instancji i drugą sprowadzającą się do tego, czy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie – stwierdzić należy, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy, organ odwoławczy wskazał, w czym upatruje istotnej dla rozstrzygnięcia wadliwości decyzji organu pierwszej instancji i w najistotniejszym zakresie wskazał, w jaki sposób uchybienia te należy usunąć poprzez wskazania co do dalszego postępowania.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że przeprowadzenia dowodu nie wymagają fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu – te jednak należy zakomunikować stronie. Fakty znane organowi z urzędu to takie okoliczności, o których organ dowiedział się wykonując swoje obowiązki, sprawując swoją funkcję, w ramach przyznanych mu kompetencji, a które są obiektywnie sprawdzalne np. wynikają z dokumentacji organu zgromadzonej w innej sprawie. Faktem nie jest jednak oświadczenie strony. Oświadczenie strony zawsze musi mieć formę utrwaloną tj. może zostać złożone na piśmie, ale może także zostać złożone ustnie do protokołu.

W niniejszej sprawie organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na domniemanym oświadczeniu A. S., który miał stwierdzić, że: nie jest inwestorem w ww. sprawie, nie ma wpływu na tok postępowania i składane przez niego dokumenty oraz że nie będzie realizował przedsięwzięcia. W pełni należy podzielić stanowisko Kolegium, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie potwierdza takiego stanowiska wnioskodawcy. Nie wynika ono z żadnego pisma, protokołu czy innego dokumentu złożonego do akt sprawy. Z decyzji organu I instancji nie wynika także, jaki charakter miało spotkanie, które odbyło się w dniu 29 października 2022 r., w czasie którego takie stanowisko miał zająć wnioskodawca.

Wskazane oświadczenie jest kluczowe dla rozstrzygnięcia, a A. S. je zakwestionował. Wskazał, że jest "podmiotem planującym podjęcie realizacji przedsięwzięcia", natomiast posługiwanie się przez organ pojęciem "inwestor" było dla niego mylące (odwołanie wnioskodawcy z dnia 29 grudnia 2022 r.).

Sąd nie kwestionuje, że w dniu 29 października 2022 r. doszło do (nieformalnego) spotkania wnioskodawcy, Wójta i mieszkańców gminy. Spotkanie nie miało jednak formy określonej w przepisach k.p.a., nie sporządzono z jego przebiegu żadnego protokołu czy choćby notatki. Treść ewentualnej wypowiedzi wnioskodawcy nie została utrwalona i złożona do akt sprawy w formie właściwej dla prawa administracyjnego. Ponadto spontaniczna wypowiedź wnioskodawcy na nieformalnym spotkaniu nie może zostać uznana za oświadczenie w rozumieniu prawa administracyjnego i nie może wywoływać skutków prawnych.

W związku z powyższymi ustaleniami, w pełni aprobując stanowisko Kolegium w tym zakresie, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie niedopuszczalne jest przyjęcie, iż A. S. oświadczył, że nie jest inwestorem – w rozumieniu prawa budowlanego – spornej inwestycji.

Odmienne ustalenia organu I instancji miały cechy dowolności. Zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Natomiast po myśli art. 8 k.p.a. prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Niejasny i niepoparty dowodami sposób działania organu I instancji w sposób istotny narusza wskazane powyżej zasady. Należało także stwierdzić naruszenie art. 7, art. 77 i 80 k.p.a.

Sąd miał w polu widzenia, że na podstawie art. 50 k.p.a. Wójt wezwał wnioskodawcę pismem z dnia 25 listopada 2022 r. do "złożenia na piśmie wyjaśnień, w jakim charakterze – strony czy pełnomocnika strony – złożył i podpisał wniosek o wydanie decyzji środowiskowych uwarunkowaniach, a także składa i podpisuje dalsze pisma i dokumenty w sprawie – w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania. W piśmie zawarto rygor "uchybienie ww. terminowi spowoduje przyjęcie przez organ, że pan A. S. nie jest stroną postępowania [...] i wydanie decyzji o umorzeniu postępowania".

Mając na uwadze powyższe rozważania dotyczące rzekomego oświadczenia wnioskodawcy należy stwierdzić, że organ I instancji nie miał podstaw do przyjęcia, że A. S. nie jest stroną postępowania i – co dalej idące – cofa wniosek w sprawie. Należy stwierdzić, że wniosek strony jest jasny i nie wzbudza wątpliwości co do woli wnioskodawcy. Wezwanie skarżącego do zajęcia stanowiska w zakresie tego, w jakim charakterze występuje w sprawie nie wynikało z uzasadnionych wątpliwości organu i nie miało oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Wnioskodawca mógł zatem być zaskoczony takim działaniem organu. Ponadto mając na uwadze skomplikowany charakter sprawy i wątpliwości jakie wzbudza wykładnia art. 73 ust. 1 u.i.ś. – zakreślony termin siedmiodniowy był obiektywnie krótki. Trafnie wnioskodawca podkreślał, że występował w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika. Mając na względzie daleko idące stanowisko organu I instancji wyrażone w omawianym wezwaniu, chęć skonsultowania się z profesjonalnym pełnomocnikiem jawi się jako całkowicie uzasadniona – skoro dotychczas wnioskodawca występował bez takiego pełnomocnika. Nie bez znaczenia jest także fakt, że wezwanie zostało sformułowane w sposób tendencyjny i zmierzało do potwierdzenia tezy postawionej przez Wójta.

Warto przy tym dostrzec, że w orzecznictwie wskazuje się, że dopiero gdy w inny sposób nie uda się dokonać wyjaśnień z zakresu stanu sprawy, organ może skorzystać z uprawnienia z art. 50 § 1 k.p.a. Nie jest to preferowany przez ustawodawcę sposób ustalania okoliczności sprawy.

Na kanwie takiego stanu sprawy nieudzielenie wyjaśnień w trybie art. 50 k.p.a. w czasie wskazanym przez organ nie może zniwelować skutków złożenia wniosku, z którego nie wynika, aby A. S. nie przysługiwał status strony postępowania. Wola strony w zakresie prowadzenia postępowania nie budzi wątpliwości w świetle zgromadzonego materiału w aktach sprawy. Organ powziął wątpliwości w tym zakresie na podstawie okoliczności, które nie mogą mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. Twierdzenia organu o treści złożonego przez A. S. oświadczenia są gołosłowne.

W tym miejscu należy podzielić zapatrywania Kolegium również w zakresie naruszenia art. 10 k.p.a., co ma szczególne znaczenie wobec negatywnego załatwienia przez Wójta wniosku o przedłużenie terminu na ustosunkowanie się do wezwania organu.

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że z dokumentacji dołączonej do akt sprawy wynika, że oświadczenie A. S., na które powołał się organ I instancji nie zostało utrwalone w żaden sposób, wobec czego nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia. Działania organu podjęte na postawie art. 50 k.p.a. były prowadzone w oderwaniu od zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, a szczególności od treści samego wniosku. Termin wyznaczony A. S. na ustosunkowanie się do twierdzeń organu należy uznać za relewantnie krótki, toteż celowym było przedłużenie tego terminu na jego wyraźny i uzasadniony wniosek. Ustalenie, że A. S. nie jest stroną postępowania na gruncie niniejszej sprawy jest co najmniej przedwczesne.

Kolejno należy podkreślić, że w art. 105 § 2 k.p.a. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia postępowania, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie zostało ono wszczęte. Należy zatem stwierdzić, że swoiste "cofnięcie wniosku" nie może być domniemane, lecz musi mieć charakter stanowczy i niewzbudzający wątpliwości.

W tym miejscu należy podkreślić, że wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie dało się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a.

Wobec powyższych ustaleń nie jest zasadne na kanwie niniejszej sprawy dokonywanie wykładni art. 73 u.i.ś., takie działanie należałoby bowiem uznać za przedwczesne. W tym miejscu należy zaznaczyć, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji kasacyjnej, jeśli organ I instancji nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy albo zastosował błędnie przepis materialnoprawny. Nie ma podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., jeśli kwestia sporna w sprawie sprowadza się do oceny prawnej (kwalifikacji materialnoprawnej) zebranego w danej sprawie materiału dowodowego. Ani Kolegium, ani Sąd nie są uprawnione do dokonania wiążącej wykładni w tym zakresie na aktualnym etapie postępowania.

Odnosząc się do zarzutu skarżących, co do nieustalenia stron postępowania, należy stwierdzić, że w sprawie może mieć zastosowanie art. 49 k.p.a. tj. zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach następuje w formie obwieszczenia.

Konkludując powyższe rozważania, należy jeszcze raz podkreślić, że zakres badania sprawy przez sąd w trybie rozpoznawania sprzeciwu od decyzji kasacyjnej jest ograniczony. Rolą Sądu nie było kompleksowe rozważanie wszystkich aspektów prowadzenia postępowania w kwestiach związanych z kształtem decyzji, a jedynie ocena, czy argumenty podane przez organy uzasadniały wydanie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.